^

YAUBADA YANA VONA'AWAUFAUFA 'IVAUNA

The New Testament in the Iamalele Language of Papua New Guinea

Nupela Testamen long tokples Iamalele long Niugini

copyright © 1984, 1988 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Iamalele
Translation by: Wycliffe Bible Translators

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2012-01-20

ePub generated by Haiola 7 Nov 2023 from source files dated 31 Aug 2023
eBible.org certified

db771331-f438-5051-a7d5-80ea6197c078

FRT

YAUBADA YANA VONAꞌAWAUFAUFA ꞌIVAUNA

The New Testament in the Iamalele Language of Papua New Guinea

Nupela Testamen long tokples Iamalele long Niugini

- -

YAUBADA YANA VONAꞌAWAUFAUFA ꞌIVAUNA

The New Testament in the Iamalele Language of Papua New Guinea

[yml]

Translation by Wycliffe Bible Translators

© 1984, 1988 World Home Bible League

Print publication, 1988 by The Bible Society of Papua New Guinea

Web version

2013, Wycliffe Bible Translators, Inc.

http://www.Wycliffe.org

http://pngscriptures.org

http://www.ScriptureEarth.org

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons license (Attribution-Noncommercial-No Derivative Works).

http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0

Your are free to share — to copy, distribute and transmit the text under the following conditions:

• Attribution. You must attribute the work to Wycliffe Bible Translators (but not in any way that suggests that they endorse you or your use of the work).

• Noncommercial. You may not use this work for commercial purposes.

• No Derivative Works. You may not alter, transform, or build upon this work.

• In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you don’t change any of the text or punctuation of the Bible.

Notice — For any reuse or distribution, you must make clear to others the license terms of this work.

Tok Orait

Dispela Buk Baibel i kam wantaim tok orait na lo bilong Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivative Works license. Em i tok olsem yu ken givim kopi long narepela manmeri. Yu ken wokim kopi na givim long husat i laikim. Tasol, yu mas tok klia dispela samting i kam long http://tokplesbaibel.org. Yu no ken kisim mani na salim dispela. Yu mas givim nating. Na tu, yu no ken senisim Tok.

Ol piksa i kam wantim ol Baibel na narapela buk i stap long dispela sait i gat tok orait long usim wantaim dispela samting tasol. Sapos yu laik narapela tok orait, yu mas askim husat i papa bilong copyright long dispela ol piksa.

Sapos yu laik stretim samting i no orait long dispela tok orait, stretim tok, salim Buk Baibel, o tainim Tok bilong God long nupela tok ples, yu ken askim mipela.

Olgeta tok orait na lo long tok ples English i stap long http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/legalcode.

Sapos yu gat askim long dispela, plis askim mipela.

VONAꞌAWAUFAUFA ꞌIVAUNA ꞌANA ꞌBUKI ꞌADI WAGAVA

MADIU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

MADIU

Iesu Valana ꞌAtumaina Madiu ꞌana kilukiluma.

Madiu tamu Iesu yana tovetutuyamavo 12 ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwainega, weꞌe tamu ꞌana wagava Livai. Yana folova takesi ꞌana tolaugogona i folofolova Loma gabemani faifaidi. Mulieta Iesu i venuaꞌivineni i vetovetutuyama ꞌwaineye.

Madiu deꞌe buki i kilumiga taunina yana ꞌailaꞌavo me Diu faifaidi. Me Diu i nuani i vo saiꞌafoga Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i na mai bega taunina yadi kini. Ibeliu bonadiega i goleni Mesaia weꞌe bona Guliki ꞌwainega, Keliso. Diu toꞌedakumetavo Iesu yana ꞌeba mai lamuna i bavuyeni wata tomotoga fuedi nuadi i voganidi Madiu nuanuana i na ve ꞌwaidie Iesu taunina mogitana Keliso me Diu yadi kini, begaidi i veifufu Iesu yana souyagi baniꞌodi kini. Wata ꞌifwaidi vona i ꞌinanadi Vonaꞌawaufaufa Nagami ꞌwainega, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina vonanidi ꞌadi mogitana i souyedi Keliso ꞌwainega. Tamu nani faifaina i kilumaga, Iesu yana ve, luvetubama Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye faifaina, wata yana vona-awatabai fuedi givagivadi tomotoga yadi luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye faifaina i kiluma, bega tutuya deꞌe Yaubada i veveimea tomotoga ꞌwaideye.

1

Iesu tubunavo tubulelelegidi.

1 Iesu Keliso tubunavo side baniꞌodi i tubugedi, taunina Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni weꞌe Devida Ebelamo ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni.

2 Begaidi side baniꞌodi,

Ebelamo natuna Aisake,

Weꞌe Aisake natuna Iakobo,

weꞌe Iakobo natunavo Iuda ma tainavo,

3 weꞌe Iuda natunavo Felesi wata Dela, inadi Temali,

weꞌe Felesi natuna Esiloni,

weꞌe Esiloni natuna Lami,

4 weꞌe Lami natuna Aminadaba,

weꞌe Aminadaba natuna Nasoni,

weꞌe Nasoni natuna Salimoni,

5 weꞌe Salimoni ma yana vavine Leabi natudi Bwasa,

Weꞌe Bwasa ma yana vavine Ludi natudi Obedi,

weꞌe Obedi natuna Iese,

6 weꞌe Iese natuna Kini Devida.

Weꞌe Devida ꞌwainega i velamuga side baniꞌodi,

Devida natuna Solomoni, weꞌe inana nagami Ulaia yana vavine,

7 weꞌe Solomoni natuna Lioboama,

weꞌe Lioboama natuna Ebaya,

weꞌe Ebaya natuna Esa,

8 weꞌe Esa natuna Iosefata,

weꞌe Iosefata natuna Dielome,

weꞌe Dielome natuna Usaia,

9 weꞌe Usaia natuna Iotama,

weꞌe Iotama natuna Easi,

weꞌe Easi natuna Esekaia,

10 weꞌe Esekaia natuna Manasa,

weꞌe Manasa natuna Emoni,

weꞌe Emoni natuna Iosia,

11 weꞌe Iosia natuna Iekonaia ma tainavo i tubuga

i miamiani, tutuyanina ꞌwaineye me Babiloni i maia me Isileli i ꞌiveꞌavinidi i nawedi yadi ꞌawalaweye.

12 Weꞌe i nawediga Babiloni, ꞌwainega i velamuga side baniꞌodi,

Iekonaia natuna Salatiela,

weꞌe Salatiela natuna Selubabela,

13 weꞌe Selubabela natuna Abiuda,

weꞌe Abiuda natuna Eliakimu,

weꞌe Eliakimu natuna Asodi,

14 Weꞌe Asodi natuna Sadoki,

weꞌe Sadoki natuna Ekimu,

weꞌe Ekimu natuna Eliuda,

15 weꞌe Eliuda natuna Eleasa,

weꞌe Eleasa natuna Mateni,

weꞌe Mateni natuna Iakobo,

16 weꞌe Iakobo natuna Iosefa.

Iosefanina kumanina yana vavine Meli, weꞌe Melinidi Iesu kumanina i golegoleniga Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, inana.

17 Bega ꞌaiꞌedi ta na luꞌiawawaga Ebelamo ꞌwainega i na nago Kini Devida ꞌwaineye ꞌailaꞌa 14. Weꞌe Kini Devida ꞌwainega i na nago tutuyanina me Babiloni i maia me Isileli i nawedi yadi ꞌawalaweye ꞌadi ꞌailaꞌa 14. Wata tutuyanina ꞌwainega i na nagoga nika Keliso i tubuga wata ꞌailaꞌa 14, bega matatabudi ta na luvetubamidi tubudelidelidi wauma ꞌaitamogana.

Iesu Keliso yana tubuga.

18  ✡Iesu Keliso yana tubuga side baniꞌodi. Meli, kumanidi Iesu inana, wata vavinenidi veveakutagonidi Iosefa faifaina, bola kebu i da nagiga ꞌaiseotogineye i miamia, siwe ꞌakonadi i ꞌaseta i miana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega. 19 Iosefa kumanina toveakutagona i nuavita bwaikina Meli yadi miana faifaina, siwe fai yana sauluva tonoviꞌavadi bega kebu nuanuana Meli i na ꞌivebunumayagidi nuanuana givagivayega i na bailedi.

20 Igodi yana nuanuananina i da ꞌidewaiga, lovane i ꞌenoꞌeno nika i ꞌenoneganega anelose i souyeni i voneni i vo, Iosefa, ꞌomu Kini Devida tubuna, kebu ꞌu na venuanaluga Meli ꞌadi nagi faifaina, weꞌe i mianaga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega, ꞌasaꞌaiana ꞌu na nagidimo. 21  ✡Mulieta i na venatuna, kwamana tamu iavetana i na tubuga ꞌu na goleni Iesu, ꞌana saivila Toꞌitaꞌitaꞌi, fai yana tomotoga i na ꞌitaꞌitaꞌiedi yadi sakona ꞌwaidiega. 22-23  ✡Bega Meli yadi miana wata Iesu yana tubuga faifaidi, basenadiotoga ꞌAuvea Yaubada i vona yana toluꞌivona ꞌwainega ꞌana mogitana i souyeni i vo,

Vavine neꞌeꞌelina siwe i na miana,

Kwamana iavetana i na tubuga,

I na goleni Imanueli, ꞌana saivila ꞌida Yaubada taiadi.”

24 Mulieta Iosefa i tovoi, ꞌAuvea Yaubada yana anelose yana vona i vematayakeyakeni, Meli i nagidi, i nawedi yana vanuge. 25 Siwe kebu tamu tutuya taiadi i da veluaga i nagoga nika i venatuna, kwamananina Iosefa i goleni Iesu.

2

Toꞌaseta bwaikidi i nagoi Iesu ꞌwaineye.

1 Elodi i ve-kini ꞌawalawa Iudia, yana tutuye Iesu i tubuga ꞌawalawanina nageneye ꞌatamana Bedeliema ꞌwaineye. Kebu tutuya manamanawenaga nika tomotoga ꞌifwaidi i leꞌwai Ielusalema. Tomotoganidi i maiaga inala yana ꞌeba lakayega yadi ꞌaseta bwaikina ꞌubwana faifaidi. 2 I leꞌwai i velutoli i vo, Avaꞌaibe bei kwamana i tubuga ꞌomi me Diu yami Kini? ꞌA ꞌasetai tamu Kini i tubuga fai noꞌo bega tamu ꞌubwana ꞌa ꞌiseni i laka, Kininina ꞌana tugusa, bega ꞌa maia ma yama veꞌililibu ꞌa na ꞌodu ꞌwaineye.”

3 Tutuyanina Kini Elodi yadi vonanina i nogai i venuafouviga bwaikina wata me Ielusalema matatabudi i kololo i vo, Bola Elodi wata Kini ꞌivauna taiadi i na vetalaga, ꞌida vita ta na veluagai.” 4 Mulieta tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i golevaꞌaugidi ꞌwaidie i velutoli i vo, Avaꞌaibe bei Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i na tubuga?” 5  ✡Yana velutoli i tutuli i vo, ꞌAtamana Bedeliema ꞌawalawa deꞌe Iudia nageneye. Basenadiotoga Yaubada yana Vona yana Buki nageneye tamu yana toluꞌivona Keliso yana tubuga faifaina side baniꞌodi i kilumi i vo,

6  ✡ꞌOmi me Bedeliema ꞌawalawa Iudia nageneye ꞌwa miamianiga,

Yami ꞌatamana siaina siwe ꞌana wagava bwaikina ꞌawalawanina nageneye.

Fai ꞌwaimiega tamu toꞌedakumeta bwaikina i na souyeni.

Toꞌedakumetanina yaku tomotoga me Isileli i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi.”

7 Vonanina Elodi i noganogaiga bega toꞌasetanidi i goledi i nagoi ꞌwaineye ꞌaiseꞌavadi i veifufu-giva. I velutoliedi nuanuana i na ꞌasetai maꞌavia ꞌubwananina i souyeni i ꞌiseni. 8 I velutoliedi i ꞌaꞌavana mulieta i vetunedi side baniꞌodi i voneyedi i vo, ꞌWa na nagoi Bedeliema kwamana ꞌwa na luala-deweni, tutuyanina ꞌwa na veluagaiga ꞌwa na maia ꞌwa na voneku wata yau a na nago, ꞌwaineye a na ꞌoduꞌodu.”

9 Elodi i vonaꞌaꞌavana nika tomotoganidi i tauya. I nunagoi wata ꞌubwananina i ꞌiseni debanagodiega, i ꞌedakumesedi i nagoga nika ꞌubwana i ꞌailove kwamana yana ꞌeba tubuga tabwaneye. 10 Weꞌe tutuyanina toꞌasetanidi ꞌubwana iꞌiseniga yadi sosoana kebu ta na vonaga ꞌadi vebae ꞌwaidie. 11  ✡Tutuyanina i leꞌwai i luku vanuge, kwamana wata inana Meli i ꞌisedi i miamia i ꞌodu kwamana ꞌwaineye, ma yadi veꞌililibu i subiai, mulieta yadi venuanayega yadi nuakalikali i ꞌewadi kwamana mataneye i yatodi. Nuakalikalinidi kukuafou, golida tutulina bwaikina, vane ꞌailuga magaidi ꞌatumaidi, tamu Mulo weꞌe tamu Falanikisenisi, vanenidi wata tutulidi bwaikidi.

12 Weꞌe Yaubada ꞌenoneganegayega tomotoganidi i vonedi kebu wata i na vilaviladi Elodi ꞌwaineye, bega i viladi mali ꞌedeamo i nagoi yadi ꞌatamane.

Iesu i degeni.

13 Tutuyanina toꞌasetanidi i tauya i nunagoi, lovane Iosefa i ꞌenoneganega. ꞌAuvea yana anelose i souyeni ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌU na tovoi kwamana inana taiadi ꞌwa na dega ꞌwa na nagoi ꞌawalawa Itifita. Bei ꞌwa na miamia fai Kini Elodi kwamana i na lualeni nuanuana i na luvewafai, mulieta yau a na vonana ꞌawalawanina ꞌwa na ꞌiaweni.”

14-15  ✡Bega Iosefa i tovoi kwamana inana taiadi lovane i dega i nago Itifita, bei i mianaga Kini Elodi i wafa. Yadi mia Itifita faifaina basenadiotoga Yaubada i vona yana Buki nageneye i vo,

Natuku Itifitayega a goleni i mai.”

Vonanina nagami tamu yana toluꞌivona i voneyeni, mulieta ꞌana mogitana i souyeni.

Kini Elodi kwakwama Siasiaidi i luvewafadi.

16 Weꞌe Elodi i lukamata-wayoga i ꞌasetai ꞌubwana ꞌadi toꞌaseta i vekalieni begaidi i nuasako bwaikina. Yana tolugaviavo i vonedi i luku ꞌatamana matatabuna ꞌwaidie, Bedeliema wata ꞌatamana siaidi ꞌwaidie, kwakwama iavetadi ꞌadi malamala ꞌailuga wata ꞌifwaidi kebu ꞌadi malamala ꞌailuga i da veluagadiga matatabudi i luvewafadi. I luvewafadiga fai ꞌubwana ꞌadi toꞌaseta yadi vona ꞌwainega Elodi i ꞌasetai Iesu ꞌana malamala ꞌana vetonu bola kebu i da veluagaiga. 17 Kwakwama siaidi i leodiga faifaina basenadiotoga toluꞌivona ꞌana wagava Ielemaia i vona-vagata. Tutuyanina i leodiga ꞌana mogitana i souyeni i vo,

18  ✡ꞌAtamana Lema* ꞌwainega vevine bonadi i nogai,

ꞌweꞌwela wata taivonavona.

Litieli ꞌadi wauma natudiavo faifaidi i taivonavona,

kebu tamu aitoi ꞌana fata nuadi i na ꞌiveagiagidi,

fai matatabudi i wafa.”

Itifitayega i nagoi Nasaledi.

19-20 I miamia Itifita nika Elodi i wafa, mulieta ꞌAuvea yana anelose i souyeni Iosefa ꞌwaineye ꞌenoneganegayega i voneni i vo, Itifitayega ꞌu na tovoi, kwamana inana taiadi ꞌwa na vilami ꞌwa na nagoi ꞌawalawa Isileli. Elodi ꞌakonadi i wafa bega kebu tamu aitoi nuanuana kwamana i na luvewafai.” 21 Bega Iosefa i tovoi kwamana inana taiadi i vagavaidi i viladi i nagoi ꞌawalawa Isileli. 22 I viladi i nunagoi Iosefa ma yana kololo fai vala i nogai Akeleasi, tamana Elodi tutulina, i ve-kini ꞌawalawa Iudia ꞌwaineye. Iosefa kebu nuanuana bei i na mia, nika wata anelose ꞌenoneganegayega i voneni bega i nago ꞌatamana Nasaledi ꞌawalawa Galili bei yadi vanuga i ꞌiyogona i mia. 23  ✡Nasaledi bei i ꞌaiyogona i miaga, tamu Yaubada yana toluꞌivona yana vona-vagata Iesu faifaina ꞌana mogitana i souyeni i vo,

I na golegoleni taunina tomogo Nasaledi.”

3

Ioni Tobafitaiso yana lauꞌage.

1-2  ✡Tutuyanina Iesu i miamia Nasaledi, Ioni Tobafitaiso i velamu i lalauꞌage Iudia saliꞌavuꞌavuye i vo, Saiꞌafoga Yaubada yana veimea i na souyeni ꞌwaimie begaidi yami sauluva sakoidi ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi.” 3 Ioni kumanina basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i voneyeni i vo,

Saliꞌavuꞌavuye tamu tomogo i vegolegole i vo,

ꞌAuvea yana ꞌeda ꞌwa na vusia,

Wata ꞌwa na sivetonovi yana ꞌeba nago.”

4 Ioni ꞌana kaleko sakoidi ꞌaisaya kameli vutuvutudiega i ꞌidewadi weꞌe bulumakau bunudi ꞌana waꞌila, ꞌanaꞌana limwana wata maiꞌawa. 5-6 Tomotoga Ielusalemega, Iudia yana ꞌeba veimea matatabuna ꞌwainega wata ꞌawalawa fuedi Ufa Iolidani lilivaneye, matatabudi Ioni bonana i nogai i maia, bega ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi sakona i luꞌivona i ꞌaꞌavana Ioni i bafitaisodi Ufa Iolidani ꞌwaineye.

7 Ioni i ꞌisanawedi totafalolo Falisi wata Sadusi i mimaia ꞌwaineye bafitaiso faifaina, i vonedi i vo, ꞌOmi tosakona, ꞌoꞌolo baniꞌodi. Igodi ꞌwa vo, ꞌA na dega Yaubada yana nuasako wata yana vematavuloga ꞌwaidiega.” Begaidi yami vaiseba ꞌwa vo, ꞌAkonadi ꞌa nuavilama ꞌu da bafitaisoma,” siwe kebu nuanuami yami sauluva sakoidi ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi. 8  ✡Nagami yami sauluva i na tonova ꞌami ꞌeba ꞌisa ꞌakonadi ꞌwa nuavilami ꞌwa da vo baniꞌodi welavi ꞌatumaina vuagina, mulieta a na bafitaisomi. 9  ✡Wata kebu ꞌwa na vo, ꞌIma Ebelamo tubuma bega ꞌima Yaubada yana tomotoga kebu i na vematavulogima.” Siwe a na vonemi, kebu ꞌaivaita ꞌwa na velugai. Kebu nani bwaikina Yaubada mataneye ꞌomi Ebelamo tubunavo. Yaubada ꞌana fata tutulimi Ebelamo tubunavo i na ꞌidewadi kileu weꞌe ꞌwaidiega. 10 Saiꞌafoga Yaubada i na vematavulogimi yami sauluva sakoidi faifaidi ꞌwa da vo ꞌakonadi yana tamuyoko i da yadali bega welavi ꞌaitamogana ꞌaitamogana kebu vuagidi ꞌatumaidiga i na talagidi i na tawedi ꞌai-ꞌalaꞌalase.

11  ✡Weꞌe yau, ꞌwa na nuavilamiga ꞌana tugusa a na bafitaisomi ufayega, kumanina mulikuye i mimaiga i na bafitaisomi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumainega wata ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega baniꞌodi yami sakona i na ꞌala-lekoadi. Wata tomogonina toketokeotogina, yau kebu baniꞌodiga, kebu i da lubwaineku ꞌwaineye a na vetofolova fai taunina bwaikina a bunumayaga. 12 Tutuyanina Kelisonina i na maiga, tomia fwayafwaya matatabudi i na vonayavuga mataneye wata i na veimeyedi ꞌwa da vo baniꞌodi waifei ꞌana tolaukadi, waifei wata ꞌaniꞌaninidi i na yatoꞌedi mulieta i na vedodogidi yana bubuwakeye, weꞌe yogo i na tunuya ꞌainina kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye.

Iesu yana bafitaiso.

13 Tutuyanina Ioni tomotoga i kikiavebafitaisodi, Iesu Galiliega i tauya i nago Ufa Iolidani bei i na bafitaiso ꞌwaineye. 14 Ioni nuanuana i na talaboda begaidi i vo, Awale igodi yau a na bafitaisomu, yau i lubwaineku ꞌu da bafitaisoku.” 15 Iesu Ioni yana vona i tutuli i vo, Kebu ꞌu na nuanuaga, ꞌasaꞌaiana ꞌu na bafitaisokumo. I lubwaineda Yaubada yana nuanua tonovidi matatabuna ta na ꞌidewadi,” nika Ioni i nogaya i vo, ꞌAtumaina.”

16 Iesu i bafitaiso i ꞌaꞌavana i lakama ꞌavale nika abama i ꞌanikililia Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana yaveobu baniꞌodi bunebune i ꞌiseni i obuma ꞌwaineye. 17  ✡Mulieta bona i nogai abamega i vo, Deꞌe natuku nuafouku a nuakalikalieni, faifaina a sosoana bwaikina.”

4

Seitani Iesu i silubuya.

1-2  ✡Ufa Iolidani ꞌwaineye Iesu i bafitaiso i ꞌaꞌavana, Yaubada ꞌAnuꞌanununa i vagavaia i naweni saliꞌavuꞌavuye bega yaiaina ꞌadi toꞌedakumeta Seitani i na silubuya. Saliꞌavuꞌavuye Iesu i miamia ꞌaiata 40, ꞌaiatanidi nagedie i na veluꞌui faifaina siwe kebu tamu saiꞌafo ꞌaniꞌani i da ꞌalatonovi, mulieta i lase. 3 Tutuyanina Iesu i lase nika bei Seitani i souyeni ꞌwaineye, nuanuana Iesu i na beꞌu sakona ꞌwaineye bega i silubuya i vo, ꞌAiꞌedi ꞌomu mogitana Yaubada Natuna, ꞌu na vona deꞌe kileunidi i na veꞌaniꞌani.” 4  ✡Iesu Seitani yana vona i tutuli i vo, Kebu. Basenadi i kilumi Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Tomotoga yadi mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaidi kebu ꞌaniꞌaniꞌava ꞌwainega i da veveluagadi.

Weꞌe mogitana Yaubada yana Vona i voneyediga, ꞌwaidiega tomotoga yadi mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaidi i na veluagadi.”

5 I ꞌaꞌavana wata Seitani Iesu i vagavaia i naweni Ielusalema, vanuga ꞌeba veluꞌui tabwaotogineye i lakaveni. 6  ✡Bei wata i voneni i vo, ꞌAiꞌedi mogitana ꞌomu Yaubada Natuna deꞌe bega ꞌu na souga, veviga kebu ꞌu na veluagai fai Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Yau Yaubada yaku anelose a na vonedi i na ꞌiꞌisaveꞌavinimu,

Nimadiega i na ꞌiꞌivaisemu bega kebu tamu saiꞌafo ꞌagemu ꞌu na nikeyedi.”

7  ✡Iesu Seitani yana vona i tutuli i vo, Kebu, fai wata Yaubada yana Buki nageneye i vo,

ꞌAiꞌedi taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌeba ilagi ꞌwaidie, kebu i da lubwaineni ꞌwa na taidaida Yaubada ꞌwaineye ꞌaivaita faifaina.”

8 Bega wata Seitani Iesu i vagavaia i naweni i lakaveni ꞌoya manamanaweotogina tabwaneye ꞌeba veimea wata ꞌaiꞌaiwabu matatabuna fwayafwaya ꞌwaineye i veni. 9 I veni i ꞌaꞌavana i voneni i vo, ꞌAiꞌedi ma yamu subia ꞌu na ꞌodu ꞌwaikuye, deꞌe ꞌeba veimeanidi wata ꞌaiꞌaiwabunidi matatabuna a na velemu, fai yau yaku ꞌeba veimea.” 10  ✡Seitani i vonavonaga nika Iesu i vo, Seitani ꞌasaꞌaiana ꞌu ꞌailove ꞌu nago. Weꞌe Yaubada yana Buki nageneye i vonaga i vo,

Yami ꞌAuvea Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na ꞌoduꞌodu,

ꞌAiseotogina faifaina ꞌwa na folofolova.”

11  ✡Seitani i tauya i nunago, anelose i souyeni Iesu i ꞌivaiseni.

Iesu yana folova i velamu Galili ꞌwaineye.

12 Tutuyanina Iesu vala i nogai Ioni ꞌakonadi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i yatoi, Kini Elodi i lumataniga faifaina, bega i tovoi i nago ꞌawalawa Galili. 13 Iesu yana ꞌatamana Nasaledi, siwe i nagoga kebu bei i da miaga, i nagoga ꞌatamana Kafaneomi bei i miabui. ꞌAtamananina Kafaneomi Lavu Galili lilivaneye, ꞌawalawa Sebuloni wata Nafitalai nagedie. 14 ꞌAwalawanidi nagedie i nagoga, fai basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona Aisea i vona-vagata bega ꞌana mogitana ꞌakonadi i souyeni i vo,

15  ✡ꞌAwalawa Sebuloni wata Nafitalai, balabala weyaginega, Ufa Iolidani viꞌainega, wata Lavu Galili ꞌununa bei mali tomotoga taunidi kebu Diu yadi ꞌawalawa. 16 Tomotoga ꞌawalawanidi ꞌwaidie i miamianiga nuadi kebu magemagetadiga ꞌwa da vo dudubala ꞌana tomia,

Siwe mageta bwaikina i na ꞌiseni.

Fwayafwaya ꞌana nuanua nuadi i ꞌewadi bega ꞌanuꞌanunudi wafawafadi,

Siwe magetanina nuadi i na kiavemagetadi.”

17 Tutuyanina Iesu i vilai i mai Galili i miamia bei yana lauꞌage i velamu i vo, Yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi, saiꞌafoga Yaubada Yana veimea i na souyeni ꞌwaimie.”

Toyaubani ꞌadi 4 Iesu i goledi.

18 Tamu ꞌaiata Iesu i balabalaga Lavu Galili balebaleamo tomotoga ꞌadi ꞌailuga i ꞌisedi, Saimoni tamu ꞌana wagava Fita wata taina Anidulu, vuatayega igana i ꞌonaꞌonadi fai taunidi toyaubani. 19 Iesu i vonedi i vo, Weꞌe yaubaninina ꞌwa baileni, ꞌwa na maia ꞌwa na vetovetutuyama ꞌwaikuye, yau yaubani tamu a na vemi bega tomotoga ꞌwa na ꞌonaꞌonadi ꞌwa na mimaiedi Yaubada ꞌwaineye.” 20 Nika Saimoni wata Anidulu vualalalakana i ꞌiawedi Iesu i yogoꞌwaili.

21-22 Saiꞌafo i vaganago wata Sebedi ma natunavo i ꞌisedi, Iemesa wata Ioni yadi wakeye yadi vuata i agiagilidi. Ma taina Iesu i vonedi i vo, ꞌWa maia,” nika tamadi ma wakana i ꞌiaweni Iesu taiadi i nagoi.

Iesu i ve, i lauꞌage wata i ꞌiveꞌatumai.

23 Iesu toyaubani i goledi i ꞌaꞌavana i nago ꞌawalawa Galili matatabuna ꞌwaineye, yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie i veve, i lalauꞌage wata i ꞌiꞌiveꞌatumai. I ve ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie, i lauꞌage Vala ꞌAtumaina Yaubada i na veimeyedaga faifaina, wata i ꞌiveꞌatumai, tomotoga ꞌadi viga tulina tulina ꞌwaidie. 24 Weꞌe ꞌawalawa Silia matatabuna Iesu valana i nogai bega yadi toviga ꞌadi viga tulina tulina i miedi ꞌwaineye. ꞌIfwaidi tomotoga i veveviga bwaikina, ꞌifwaidi yaiaina sakoidi i agedi, ꞌifwaidi viga tamu ꞌwainega i alala wata ꞌifwaidi bwalobwalokodi, matatabudi Iesu i ꞌiveꞌatumaidi. 25 Tomotoga ꞌailaꞌa bwaikina i vaꞌauta Iesu ꞌwaineye Galiliega, ꞌatamana 10 wagava luvetubama Dekafolisi, Ielusalemega, Iudiayega wata Ufa Iolidani viꞌainega i damanama.

5

Iesu yana lauꞌage ꞌoya ꞌwaineye sosoana mogitana faifaina.

1 ꞌAilaꞌa bwaikina i maiaga Iesu i ꞌisedi begaidi i laka ꞌoyeye bei i miabui. 2 I miabuina wata yana tovetutuyamavo i maia lilivaneye i miabui mulieta i velamu i ve ꞌwaidie i vo,

3 Egavo i ꞌasetadi ꞌanuꞌanunudi yadi toketokena siaidi bega taunidi i tauyedi Yaubada ꞌwaineye,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai ꞌakonadi Yaubada i veveimeyedi yana ꞌAilaꞌa nageneye.

4  ✡Weꞌe egavo ꞌasiau ma yadi nuavita i ꞌweꞌweꞌwelaga,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai Yaubada nuadi i na ꞌiveololodi i na sosoana.

5  ✡Egavo i nunuaobuga yadi sauluva bikadi,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai Yaubada i vonaꞌawaufaufa fwayafwaya matatabuna i na veledi.

6 Weꞌe egavo nuanuadi bwaikina sauluva ꞌatumaina wata tonovina,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie, bega nuanuananina Yaubada i na veledi nika ꞌadi fata.

7  ✡Egavo mali tomotoga i ꞌiꞌisanuakalikaliedi,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai wata Yaubada i na ꞌisanuakalikaliedi.

8  ✡Weꞌe egavo yadi nuanua wata yadi sauluva tonoviotogidi,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai ꞌawaie i na luku Yaubada ꞌwaineye.

9 Egavo i na veveluꞌaseꞌase tonuasako ꞌwaidie mia sosoana faifaina,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai Yaubada i na goledi taunidi natunavo.

10  ✡Weꞌe egavo Yaubada yana nuanua i vevematayakeyakedi bega vita i veveluagadi mali tomotoga ꞌwaidiega,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie fai ꞌakonadi Yaubada i veveimeyedi yana ꞌAilaꞌa nageneye.

11  ✡Fai ꞌomi yaku tovetutuyamavo begaidi faifaiku mali tomotoga i na yagayagaimi, vita i na velevelemi, wata nani tulidi tulidi faifaidi i na awavesakoyemiga, ꞌeba sosoana ꞌwaimie. 12  ✡ꞌWa na nuani, basenadiotoga tovedumweꞌaiꞌai Yaubada yana toluꞌivonavo vita i veledi, wata ꞌomi baniꞌodi vita ꞌwa na veluagai tosakona ꞌwaidiega, siwe ꞌwa na sosoana bwaikina fai ꞌami tutula bwaikina Yaubada i yatoi i lulukamata abame.

Iesu ꞌana tovetumaganavo baniꞌodi eyaga wata mageta.

13 ꞌOmi baniꞌodi eyaga tomia-fwayafwaya ꞌawasasadie. Eyaga, nani kibwana ꞌana toꞌiveꞌiwana, ꞌomi wata baniꞌodi yami ve ꞌwaidiega tosakona ꞌwa na ꞌiveꞌatumaidi. Eyaga nani ꞌatumaina, siwe ꞌaiꞌedi i na veꞌulaufaga kebu ꞌana fata i na vegola-vaitugana bega ta na taweni tomotoga i na vagavedobwadobwani, wata ꞌomi baniꞌodi ꞌaiꞌedi yaku vona ꞌwa na vedumweꞌaiꞌaieniga kebu ꞌana fata tamu avaꞌai ꞌatumaina ꞌwaimiega i na souyeniga.

14  ✡Wata ꞌomi baniꞌodi mageta, Yaubada yana ꞌedaꞌeda ꞌana tokiavemageta tomia fwayafwaya ꞌawasasadie. ꞌAiꞌedi tamu ꞌatamana i na ꞌidewai ꞌoya debaꞌaiotogineye avaꞌai i na velubabaleni? Kebu. Wata ꞌomi yaku mageta, tomotoga yadi ꞌeba ꞌisa. 15  ✡Kebu tamu aitoi mageta i da kabukabunina ꞌaivoeyega i da tatalafwaseni. Mageta ꞌana ꞌeba yato ꞌwaineye i lulutalauleni bega tomotoga vanuganina nageneye matatabudi i magemagesedi. 16  ✡ꞌOmi wata baniꞌodi yami sauluva i na tonova tomotoga matadie bega yami sauluvanidi ꞌatumaidi i na ꞌisedina Tamami abame i miamiaga i na subiai.

Veimeanidi Mosese ꞌwainega i maiga, Iesu faifaidi i ve.

17  ✡Yami nuanua kebu ꞌwa na vo, Yau a mai veimeanidi Mosese ꞌwainega wata venidi Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌwaidiega a na geudi.” Kebu, yau a maiga veimeanidi wata venidi ꞌadi mogitana wata ꞌadi tonovina a na sivemageseꞌaꞌavedi. 18  ✡A vona mogitana ꞌwaimie, bola abama wata fwayafwaya i na ꞌaꞌava kebu bei i na ꞌeno-vagata. Weꞌe deꞌe veimeanidi ꞌadi nuanua bei i na ꞌenoꞌeno, veimeanidi bwaikidi wata saiotogidi siwe i na ꞌenoꞌeno i na nagoga nagami Yaubada yana nuanua i na veꞌaꞌavai. 19  ✡Begaidi ꞌaiꞌedi aitoi veimeanidi siwe tamu saiotogina kebu i na vematayakeyakeniga wata mali tomotoga ꞌwaidie i na veve bega veimeanina kebu i na vematayakeyakeniga, Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye ꞌana wagava siaina i na venani-ꞌavoꞌavovo. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi veimeanidi i na vematayakeyakediga wata mali tomotoga i na veve ꞌwaidie bega veimeanidi i na vematayakeyakedi, Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye taunina ꞌana wagava bwaikina. 20  ✡A na vonemi, veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata totafalolo Falisi igodi i vo, Veꞌetoboda matatabuna ꞌa vevematayakeyakedi bega yama sauluva tonovidi.” Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌomi ꞌwa na vo, ꞌA na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye,” nagami yami sauluva i na tonova-ꞌafoꞌafo, weꞌe Falisi kebu ꞌwa na saladiga.

Iesu yana ve nuasako faifaina.

21  ✡Deꞌe veimeanina tuatuaina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i vo, Kebu ꞌwa na luvewafaga,” wata tamu i vo, ꞌAiꞌedi aitoi i na luvewafaga ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye i na nago.” 22  ✡I vonaga mogitana, weꞌe yau a na vonemi. ꞌAiꞌedi aitoi i na nuasakomo iana ꞌwaineye, tomogonina i na nago ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi aitoi iana i na awavesakoyeni i na vo, ꞌOmu kebu tamu saiꞌafo avaꞌai ꞌatumaina ꞌwaimuyega i na souyeni,” tomogonina wata ꞌeba vonayavuga bwaikina ꞌwaineye i na vonayavuga. Weꞌe aitoi iana i na faliꞌwaveꞌwaveniga, voke Yaubada i na veimea ꞌai-ꞌalaꞌalata kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye i na nago.

23-24  ✡Begaidi ꞌaiꞌedi ꞌu na nago vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye nuanuamu yamu ꞌanivelena-maimaiga ꞌu na velomuyeni Yaubada mataneye nika iamu yana nuasako ꞌwaimuye ꞌu na nuani, ꞌu baileni i na ꞌenoꞌeno nagami ꞌu vilamu iamunina taiadi ꞌwa na veiana mulieta ꞌu na vilamuga yamu ꞌanivelena-maimaiga ꞌu na velomuyeni Yaubada mataneye.

25 ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na yatomu ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, bola kebu ꞌwa na lukuga tomogonina ꞌu na veianeni bega yana nuanuananina i na baileni. ꞌAiꞌedi kebu ꞌwa na veveiana-matayoꞌoga, tovevonayavuga ꞌwaineye i na yatomu bega filisimani nimadie i na ꞌanivelenemu, vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i na silukuvemu. 26 A vona mogitana, kebu i na ꞌetoyavu-matayoꞌomu bei ꞌu na miamia nagami tutula ꞌu na yatoꞌaꞌavai mulieta i na ꞌetoyavumu.

Iesu yana ve bunu ꞌana sakona faifaina.

27  ✡Deꞌe veimeanina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i vo, Kebu tamu aitoi yana vavine ꞌu na luobuyedi.” 28 Weꞌe yau a na vonemi, ꞌaiꞌedi aitoi tamu vavine i na ꞌisenimo nuana i na vevona, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi nuanega taiadi i sakona. 29 ꞌAiꞌedi matamunina nuanuamu bwaikina, saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu kiamwanuya ꞌu taweni. ꞌU na kiamwanuyaga veviga saiꞌafo nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta ꞌamu fata ꞌaitamoganega ꞌu na luku abame. Weꞌe ꞌaiꞌedi matamu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakonaga, mulieta ꞌu na wafa Yaubada i na tawe-mwadodouyemu ꞌai-ꞌalaꞌalase, veviga bwaikaotogina ꞌu na veluagai. 30 ꞌAiꞌedi nimamunina nuanuamu bwaikina saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu boboi ꞌu taweni. ꞌU na boboiga veviga saiꞌafo nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta ꞌamu fata ꞌaitamoganega ꞌu na luku abame. Weꞌe ꞌaiꞌedi nimamu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakonaga, mulieta ꞌu na wafa tomogomu matatabuna ꞌu na lukuveni ꞌai-ꞌalaꞌalase, veviga bwaikaotogina ꞌu na veluagai.

Iesu i ve saꞌila faifaina.

31  ✡Deꞌe veimeanina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana yana vavine i na vesaꞌilidi tamu lubulubu ꞌwaineye saꞌila vonana i na kilumi vavine i na veledi i na vo, ꞌOmi ꞌakonadi ꞌwa ꞌaꞌava ꞌwaikuyega.” 32 Weꞌe yau a na vonemi, ꞌaiꞌedi aitoi yana vavine kebu sauluva sakoina i na ꞌidewaiga siwe i na vesaꞌilidi, baniꞌodi i ꞌaꞌanivelenedi sakona ꞌwaineye. Weꞌe ꞌaiꞌedi i na nagiga mali tomogo taiadi tomogonina i nagidiga wata i sakona.

Iesu i ve vonaꞌawaufaufa faifaidi.

33  ✡Wata veimeanina tuatuaina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i vo, ꞌAiꞌedi aitoi i na vonaꞌawaufaufa Yaubada mataneye, kebu i da lubwaineni yana vonaꞌawaufaufanina i na geuya.” 34  ✡Weꞌe yau a na vonemi, ꞌaiꞌedi ꞌwa na vonaꞌawaufaufaga kebu tamu avaꞌai ꞌana wagava ꞌwa na ꞌinanai bega ꞌwa na vo, Yama vonaꞌawaufaufanina toketokena.” Kebu ꞌwa na vo, ꞌA vonaꞌawaufaufa abama mataneye,” fai abamanina Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna. 35 Wata kebu ꞌwa na vo, ꞌA vonaꞌawaufaufa fwayafwaya mataneye,” fai fwayafwayanina Yaubada yana ꞌeba ba.” Wata kebu ꞌwa na vo, ꞌA vonaꞌawaufaufa Ielusalema mataneye,” fai Ielusalemanina Kini bwaikina yana ꞌatamana. 36 Wata kebu ꞌwa na vo, ꞌA vonaꞌawaufaufa ꞌunuꞌunuma ꞌwaidiega,” fai ꞌaiꞌedi ꞌakonadi i na buduliga kebu ꞌana fata ꞌwa na vona i na veꞌwauꞌwauga, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌwauꞌwaugina kebu ꞌana fata ꞌwa na vona i na buduli. 37 ꞌAiꞌedi naninina mogitana ꞌwa na ꞌidewaiga ꞌwa na vo, Eꞌe,” weꞌe ꞌaiꞌedi tamu nani kebu ꞌwa da ꞌidewaiga ꞌwa na vonamo ꞌwa na vo, Kebu,” weꞌe ꞌaiꞌedi yami vona i na vefuega baniꞌodi ꞌwa na vo, Tamada,” vonanina i mai Seitani ꞌwainega.

Kebu sakona ꞌwa na tutuliga.

38  ✡Deꞌe veimeanina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i vo, ꞌAiꞌedi tamu aitoi matamu i na ꞌetomwanuya, wata matana ꞌu ꞌetomwanuya, weꞌe aitoi nigomu i na tutukadiaga, wata nigona ꞌu tutukadia.” 39  ✡Weꞌe yau a na vonemi. ꞌAiꞌedi aitoi avaꞌai sauluvaga sakoina i na ꞌidewai ꞌwaimuye, kebu nimana ꞌu na tutuliga. ꞌAiꞌedi tamu tomogo ꞌaeꞌaemuye i na ꞌainikega, wata tamu ꞌaeꞌaemu ꞌu ꞌiyoyoeni i na nikei. 40  ✡ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na nuasako ꞌwaimuye tamu sauluva faifaina bega i na nawemu ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, mulieta toveimea i na vonemu ꞌamu kalekoyega yamu sauluvanina faifaina ꞌu na tutula, siwe wata ꞌamu talauma ꞌu veleni. 41 ꞌAiꞌedi tamu tomogo baniꞌodi gabemani i na lukakademu i na vo, Yaku kukua ꞌu na ꞌewa ta na nago tamu ꞌatamana ꞌwaineye, siwe kebu a na tutulimuga,” kebu faifaina ꞌu na nuavita, ma yamu sosoana wata ꞌu na vaganago tamu ꞌatamana ꞌwaineye. 42 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi tamu avaꞌai nuanuana i na veluꞌui ꞌwaimuye, kebu ꞌu na veumokaiga, ꞌu veleni. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na vo, Side naninina ꞌu veleku bola a na vevilai,” kebu ꞌu na veꞌoꞌoleniga ꞌu tauyeni.

Egavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌwa na nuakalikaliedi.

43  ✡Tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i vo, Emiavo ꞌaisedi ꞌwa na nuakalikaliedi, weꞌe egavo i vesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌwa vedumweꞌaiꞌaiedi.” 44  ✡Weꞌe yau a na vonemi. Egavo i vevesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌwa na nunuakalikaliedi wata egavo vita i velevelemiga faifaidi ꞌwa na veveluꞌui. 45  ✡Baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga i lubwainemi ꞌomi Tamami abame natunavo. Toꞌatumaina wata tosakona ꞌadi nuakalikali i vesala Yaubada ꞌwainega fai yana inala i kabukabu matatabumi faifaimi wata yana ꞌwei matatabumi i velevelemi. ꞌOmi wata baniꞌodi, egavo i vesauluva sakoina ꞌwaimie, ꞌwa na nuakalikaliedi. 46 ꞌAiꞌedi egavo i nuakalikaliemiga ꞌaisedi ꞌwaidie ꞌwa na nunuakalikali, yami nuakalikalinina Yaubada kebu i na tutuliga, tomotoga fuedi wata tosakona taiadi ediavo ꞌaiseꞌavadi i nunuakalikaliedi. 47 Emiavo ꞌaisedi ꞌwaidie ꞌwa na vekaiwaga kebu nani bwaikinaga, tomotoga fuedi wata Yaubada ꞌana tobavu taiadi yadi sauluva, ediavo ꞌaisedi ꞌwaidie i vevekaiwa. 48  ✡Weꞌe ꞌomi i lubwainemi yami sauluva matatabuna ꞌatumaiꞌavadi, baniꞌodi Tamami abame yana sauluva.

6

Iesu yana ve ꞌanivelena-maimaiga faifaina.

1  ✡ꞌWa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi kebu tomotoga matadie ꞌwa na ꞌaꞌanivelena wekowekoma ꞌwaidie ꞌami subia faifaina. ꞌAiꞌedi ꞌwa na ꞌaꞌanivelena tomotoga matadie, Tamami abame kebu ꞌana tutula i na velemiga.

2  ✡Weꞌe mogitana i lubwainemi givagivayega ꞌwa na ꞌaꞌanivelena tomotoganidi nuanuadi ꞌaivaita ꞌwaidie. Tovekali yadi ꞌanivelena ma ꞌana evulega ꞌatamanafouye wata ꞌeba miavaꞌauta nagedie, nuanuadi tomotoga fuedi i na ꞌisedi i na subiadi. Siwe a na vonemi, subianina ꞌasaꞌaiana ꞌadi tutulanina i ꞌeꞌewa-vagaseni. 3-4  ✡Weꞌe ꞌomi, givagivayega wekowekoma ꞌwa na ꞌiꞌivaisedi siwe kebu emiavo ꞌwaidie ꞌwa na luꞌivonaga. Avaꞌai givagivayega ꞌwa ꞌiꞌidewadiga ꞌakonadi Tamami i ꞌisemi wata i na tutulimi.”

Iesu yana ve veluꞌui faifaina.

5  ✡Wata Iesu i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa na veluꞌuiga kebu tovekali ꞌwa na saladiga. Nuanuadi bwaikina i na tovoi i na veveluꞌui ꞌatamanafouye wata ꞌeba miavaꞌauta nagedie ꞌadi subia faifaina. Siwe a na vonemi, subianina ꞌasaꞌaiana ꞌadi tutula i ꞌeꞌewa-vagaseni. 6 Weꞌe ꞌomi, ꞌwa na veveluꞌuiga, ꞌwa na luku ꞌwa na saiboda mulieta ꞌwa na veluꞌui Tamami ꞌwaineye taunina toꞌisagiva. Yami sauluva givagivadi matatabuna i ꞌasetadi bega i na tutulimi.

7-8  ✡Egavo i ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie kebu ꞌwa na saladi yami veluꞌui ꞌwa na lumanamanawedi. Yadi nuanua i vo ꞌako, Yama veluꞌui manamanawedi yama yaubadavo i na nogaidi.” Weꞌe Tamami ꞌakonadi ꞌami vita i ꞌasetadi mulieta faifaidi ꞌwa veveluꞌui. 9 ꞌWa na veluꞌuiga, side baniꞌodi ꞌwa na veluꞌuiedi. ꞌWa na vo,

Tamama,

ꞌU miamia abame,

ꞌOmu magemagetamu,

Nuanuama tomotoga fuema ꞌa na veꞌililibuyemu.

10 Nuanuama ꞌu na veveimeyema,

Nuanuama tomia fwayafwaya yamu nuanua ꞌa na ꞌiꞌidewadi, baniꞌodi tomia abama yamu nuanua i ꞌiꞌidewadi.

11 Nuanuama ꞌamaꞌama ꞌasiau ꞌu na velema.

12  ✡Mali tomotoga i vesauluva sakoina ꞌwaimeye ꞌa nuatavunidi,

ꞌOmu wata baniꞌodi yama sakona ꞌu da nuatavunidi.

13  ✡ꞌEba sailubu ꞌwaidie kebu ꞌu na tauyema,

Siwe ꞌu na ꞌitaꞌitaꞌiema Seitani taunina Tosakona ꞌwainega.”

[Yamu veimea, yamu toketokena, wata yamu ꞌaiꞌaiwabu,

Kebu i na ꞌaꞌavaga, i na ꞌeno-vagata.

Vona mogitana, yama nuanua baniꞌodi.]

14 Side baniꞌodi ꞌwa na veveluꞌuiedi, fai ꞌaiꞌedi mali tomotoga sakona i na ꞌidewai ꞌwaimie ꞌwa na nuatavunidiga, wata Tamami abame yami sakona i na nuatavunidi. 15  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, wata kebu Tamami i na nuatavunimiga.”

Iesu yana ve veꞌudigana faifaina.

16  ✡Tutuyanina ꞌwa na veꞌudigana ꞌani bega yami veluꞌui i na vetoketoke Yaubada ꞌwaineye, kebu ꞌwa na vemaigisivilavila tovekali baniꞌodi. Nuanuadi maigidi i na luꞌufafedi bega mali tomotoga i na ꞌasetadi i veveꞌudigana nika i na subiadi. Siwe a na vonemi, subianina ꞌasaꞌaiana ꞌadi tutula i ꞌeꞌewa-vagaseni. 17-18 Weꞌe ꞌomi, ꞌwa na veꞌudigana ꞌani ꞌwa na veluꞌui faifaina, maigimi ꞌwa na luvunagidi wata ꞌwa na veinata bega kebu tamu aitoi i na ꞌiꞌisaꞌinanamiga. Tamami, kumanina kebu ꞌwa da ꞌiseꞌiseniga i na ꞌasetami, fai yami sauluva givagivadi matatabuna i ꞌasetadi bega i na tutulimi.”

Iesu yana ve abama ꞌana veꞌaiꞌaiwabu faifaina.

19  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Side bei fwayefwayeye kebu kukua fuedi ꞌwa na luveaꞌwedi fai bola ꞌwaluꞌwalu i na ꞌivesakodi wata i na luꞌwanabudulidi ꞌalo tovainago vanuga i na baia i na luku i na vinagodi. 20  ✡Weꞌe mogitana i lubwainemi nani ꞌatumaidi ꞌwa na luveaꞌwedi abame, bei kebu tamu ꞌwaluꞌwalu ꞌalo i na luꞌwanabudulidi ꞌalo wata tovainago i na vinagodi. 21 ꞌWa na nuani, avaꞌaibe bei yami ꞌaiꞌaiwabu i na ꞌenoꞌenoviga, bei tutuya fuedi yami nuanua i na nunago.

22-23 Side baniꞌodi. Matami baniꞌodi nuami ꞌana mageta. ꞌAiꞌedi nani ꞌatumaidi ꞌwa ꞌiseꞌisediga, nuami matatabuna magemagetadi, weꞌe ꞌaiꞌedi nani sakoidi ꞌwa na ꞌiseꞌisediga, nuami matatabuna i na dudubalidi. I na dudubaliga, kebu tamu saiꞌafo mageta, dudubala mogitana.

24 Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vetofolova toveimea ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidie fai bola tamu i na nuakalikalieni weꞌe tamu i na vedumweꞌaiꞌaieni, wata, tamu i na veꞌililibuyeni weꞌe tamu i na awavesakoyeni. Kebu ꞌami fata ꞌwa na vetofolova Yaubada wata kukua ꞌwaidie.

Iesu i vonaga Tamada yana ꞌisaveꞌavina ta na vetumaganenimo.

25  ✡Fai kebu ꞌami fata ꞌwa na vetofolova Yaubada wata kukua ꞌwaidie, begaidi a na vonemi. Kebu ꞌwa na venuafouviga ꞌamiꞌami wata aluꞌai yami mia fwayefwayeye faifaina wata kaleko tomogomi faifaidi. ꞌWa da nuani, avaꞌai naniga bwaikina, ꞌamiꞌami ꞌalo yami mia? Wata talauma ꞌalo tomogomi? A na vonemi, yami mia wata tomogomi nani bwaikidi. 26  ✡ꞌWa na nuanidi manuga. Kebu i da bakubakulaga, kebu i da ꞌaꞌaileꞌwaga, wata kebu yadi bubuwakaga, siwe Tamami abame i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Avaꞌai naniga bwaikina? Manuga ꞌalo ꞌomi? 27 Begaidi kebu tamu nani faifaina ꞌwa na venuafouviga. Kebu tamu aitoi ꞌana fata yana mia fwayefwayeye i na kiavemanawei yana venuafouviga ꞌwainega.

28 Awale talauma faifaina ꞌwa vevenuafouviga? ꞌWa na nuani makavuvula yadi tabo. Kebu i da folofolova wata kebu ꞌadi kaleko i da ꞌiꞌidewadi siwe ma ꞌadi vaigavu ꞌatumaidi. 29  ✡A na vonemi. Kini Solomoni tomogo ꞌaiꞌaiwabuna ꞌana vaigavu ꞌatumaidi, weꞌe makavuvula ꞌatumaiotogidi. 30 Mosomoso matatabuna nani-ꞌavoꞌavovo, ꞌasiau ta ꞌiseꞌisedi weꞌe ꞌawaꞌawai i na tunudi i na ꞌalaidi siwe Yaubada i veveꞌwesenidi. Weꞌe ꞌomi tamu nani bwaikina mataneye, mogitana ma ꞌami nuanuana i veveꞌwesenimi. Awale yami vetumagana Yaubada ꞌwaineye mweadi? 31 Begaidi kebu nuafoumi i na veviga ꞌwa na vo, Avaꞌai ꞌaniꞌaniga ꞌa na ꞌani, avaꞌai aluꞌaiga ꞌa na yemu, ꞌalo wata avaꞌai ꞌwainega tomogoma ꞌa na talaumadi? 32 Yaubada ꞌana tobavu naninidi nuanuadi bwaikina faifaidi i vevenuafouviga. Weꞌe ꞌomi naninidi nuanuami, Tamami abame ꞌakonadi yami nuanua i ꞌasetadi. 33  ✡Weꞌe ꞌwa vevenuafouviga ꞌasaꞌaiadi, i lubwainemi nagami taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada i na veveimeyemi wata yana nuanua tonovidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, mulieta naninidi matatabuna i na velevelemi. 34 Begaidi kebu ma yami venuafouviga ꞌwa na vo, ꞌAwaꞌawai avaꞌai vitaga i na souyedi?” fai ꞌaiatanina ꞌwaineye wata Yaubada i na ꞌivaisemi. Kebu ꞌasiau ꞌana vita wata ꞌawaꞌawai ꞌana vita taiadi ꞌwa na nualuvetubamidi.

7

Iesu yana ve ꞌamalakibu wata awavesako faifaidi.

1 Wata Iesu i vonedi i vo, Kebu mali tomotoga ꞌwa na ꞌamalakibuyedi i na nunago wata Yaubada i na ꞌamalakibuyemi. 2 Mali tomotoga ꞌwa na awavesakoyediga wata ꞌami awavesako ꞌwa na veluagai yami awavesakonina ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi.

3 Awale iamu mataneye fwayafwaya nani siaina ꞌu ꞌiseni faifaina ꞌu vonavona, weꞌe kebu ꞌu da nuaniga ꞌomu ꞌibwalobwaloꞌu bwaikina matamuye? 4 Kebu ꞌana nogaya ꞌatumaina ꞌu vo, Iaku, nuanuaku matamu i lufwaluya a na ꞌewai,” weꞌe, ꞌomu taunimu matamuye ꞌibwalobwaloꞌu bwaikina. 5 ꞌOmu tovekali, ꞌu awavesako siwe wata sauluvanidi ꞌu ꞌiꞌidewadi. Nagami taunimu matamuyega ꞌibwalobwaloꞌu ꞌu na ꞌewai bega ꞌu na ꞌisadewa nika ꞌana fata fwayafwaya nani siaina ꞌu na ꞌewai iamu matanega.

6 ꞌAiꞌedi nani ꞌatumaidi ꞌouꞌou ta na veledi, bola i na ꞌivekokovidi wata i na ovada, wata baniꞌodi Yaubada yana Vona ꞌAtumaina kebu ꞌwa na ꞌaniveleneni ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie bola vita i na velemi. Weꞌe ꞌami fwasalu ꞌwa na tawediga bawe ꞌwaidie bola i na vatuveyokeyokedi, wata baniꞌodi Yaubada yana nani ꞌatumaidi kebu ꞌwa na ꞌanivelenedi ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie fai ꞌwaidie i na venani-ꞌavoꞌavovo.

Iesu yana ve veluꞌui toketokena faifaina.

7  ✡ꞌWa na veveluꞌui bega Yaubada i na velemi, ꞌwa na lalaualaga ꞌwa na veluagai, ꞌwa na velutolitoliga i na nogayemi saiboda i na sibaleni. 8  ✡Vona mogitana, egavo i na veveluꞌui Yaubada i na veledi, egavo i lalaualaga i na veluagai, egavo i na velutolitoliga i na nogayedi saiboda i na sibaleni.

9-10 ꞌIfwaimi ma natumiavo, kebu ꞌana fata natumiavo ꞌaniꞌani i na veluꞌuiemi weꞌe kileu ꞌwa na veledi, ꞌalo igana weꞌe dinigala ꞌwa na veledi. 11  ✡ꞌOmi tosakona siwe tutuya fuedi avaꞌai natumiavo nuanuadi nani ꞌatumaidi ꞌwa veleveledi. ꞌOmi yami nuakalikali natumiavo ꞌwaidie saiꞌafo bwaikina, weꞌe Tamada abame yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌwaimie, ꞌaiꞌedi ꞌwa na veluꞌuieni nani ꞌatumaidi i na velemi.

12  ✡Avaꞌai nuanuami mali tomotoga i na ꞌiꞌidewai ꞌwaimie ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na vesauluvedi. Vona deꞌe ꞌaitamogana Yaubada yana veimea matatabuna i mai Mosese ꞌwainega wata yana toluꞌivonavo yadi vona ꞌadi ꞌaseta mogitana.”

Iesu yana ve ꞌeda ꞌailuga faifaidi.

13-14  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌEdanina i nago abame siaina wata ꞌana ꞌawa welilina begaidi kebu tomotoga fuedi beidimo i da luku mia-vagata i da veluagai. Weꞌe ꞌedanina i nago ꞌai-ꞌalaꞌalase bwaikina wata ꞌana ꞌawa bababana, beidimo tomotoga fuedi i lukuluku. Begaidi i lubwainemi ꞌwa na luku ꞌawa welilineamo.

Iesu i matakia toluꞌivona-vekavekali faifaidi.

15  ✡ꞌWa na ꞌisaꞌisa i na nunago toluꞌivona-vekavekali i na vekaliemi. ꞌAwasasamie baniꞌodi emiavo wata ꞌwa da vo ꞌaisaya tauvanuga weꞌe mogitana ꞌaisaya kasikasisidi baniꞌodi. 16  ✡Vuagidi ꞌwaidiega ꞌwa na ꞌisaꞌinanadi tomotoga ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. ꞌAdi ꞌisaꞌisa side baniꞌodi. Kebu ꞌana fata kalibo ta na kadia ulaulawa ꞌwainega wata kebu ꞌana fata ꞌalaꞌai vuagina ta na kadia ꞌuwe ꞌwainega. 17 ꞌAiꞌedi welavi ꞌatumaina wata vuagina ꞌatumaina, weꞌe welavi sakoina wata vuagina sakoina. 18 Kebu ꞌana fata welavi ꞌatumaina weꞌe vuagina sakoina, wata kebu ꞌana fata welavi sakoina weꞌe vuagina ꞌatumaina. 19  ✡Weꞌe welavinidi kebu i da vuavuaga-ꞌatumai matatabuna i na talagidi i na valoꞌudi i na ꞌalaidi. 20 Begaidi ꞌami fata toluꞌivonanidi ꞌwa na ꞌasetadi yadi sauluva ꞌwaidiega.

Tovematayakayaka ꞌaisedi i na luku abame.

21  ✡Wata kebu ꞌwa na vo ꞌako, Tomotoganidi i veꞌawa-ꞌAuvea ꞌwaikuye matatabudi i na luku abame, Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye. Kebu, weꞌe mogitana egavo Tamaku abame yana nuanua i na vevematayakeyakedi, taunidi i na luku. 22 ꞌAwaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye fuedi i na mai ꞌwaikuye i na vo, ꞌAuvea, ꞌAuvea, ꞌamu wagavayega Yaubada yana Vona ꞌa luꞌivona mali tomotoga ꞌwaidie, wata ꞌamu wagavayega ꞌa vona yaiaina i ꞌawaꞌaꞌidi weꞌe ꞌifwaidi tomotoga matadie ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi ꞌa ꞌidewadi.” 23  ✡Siwe yau a na vo, ꞌOmi tosakona, ꞌwa vaganago, kebu tamu saiꞌafo a da ꞌaseta-tonovimi.”

Toꞌaiyogona vanuga ꞌadi ꞌailuga.

24 Wata Iesu i vonedi i vo, Vonanidi ꞌakonadi a veifufuyediga egavo i na nogaidi i na vematayakeyakediga taunidi baniꞌodi toꞌaiyogona vanuga ma yana ꞌaseta. Toꞌaiyogonanina nagami kabutuꞌu ꞌatumaina i venuaꞌivineni, ꞌogola faꞌalidi i ꞌewadi wata ovu manamanawedi i aladi bega yana vanuga matatabuna i yogoni. 25 Tutuyanina ꞌwei i ꞌwei, weyagata i obu, kaukau bwaikina i nunuga vanuganina kebu i da ꞌetofoia fai vanuga faꞌalina i yogoni ꞌogola ꞌatumaidi ꞌwaidiega. 26 Weꞌe egavo yaku vona i na nogaidi siwe kebu i na vematayakeyakediga taunidi baniꞌodi tamu toꞌaiyogona sakoina. Toꞌaiyogonanina kabutuꞌu sakoina i venuaꞌivineni nidule i ꞌaiyogona. 27 Tutuyanina ꞌwei i ꞌwei, weyagata i obu, kaukau bwaikina i nunuga vanuganina i ꞌetofoia. I foiaga matatabuna i ꞌivesakoi.”

28-29  ✡Tutuyanina Iesu yana venidi i veꞌaꞌavadi, ꞌailaꞌa bwaikina nuadi i voganidi fai ma yana veimea i veve ꞌwaidie, kebu baniꞌodi yadi veꞌetoboda ꞌadi tovevo.

8

Iesu tomogo waiwaiseselina i ꞌiveꞌatumaia.

1 Iesu yana ve i ꞌaꞌavana, ꞌoyayega i obuma wata ꞌailaꞌa bwaikina mulineye i nagoi. 2 Weꞌe tamu tomogo waiwaiseselina i mai ma yana veꞌililibu i ꞌodu Iesu mataneye i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi nuanuamu ꞌamu fata ꞌu na ꞌiveꞌatumaiku.” 3 Iesu toviganina i ꞌabitonovi i vo, Fai baniꞌodi, nuanuaku, ꞌu veꞌatumai.” Nika tomogonina i veꞌatumai ꞌana viga i ꞌaꞌava. 4  ✡Bega Iesu i voneni i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌu na luꞌivonaga, nuanuaku tonovimu ꞌu na nago tovelomu ꞌwaineye, nagami i na ꞌisemu. ꞌAisaya ꞌu na veleni i na kabuni Yaubada ꞌwaineye faifaimu, baniꞌodi basenadiotoga Mosese i voneyeniga Yaubada yana Buki ꞌwaineye towaiwaisesela i veꞌatumaiga faifaina. Tovelomunina i na ꞌisemu i na veꞌawamogitana ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai wata baniꞌodi mali tomotoga i na ꞌasetai.”

Tolugavia i veluꞌui Iesu ꞌwaineye ꞌaivaita faifaina.

5 Iesu i nago ꞌatamana Kafaneomi, bei tamu Loma tolugavia bwaikina i veluagai, tolugavianina i veluꞌui Iesu ꞌwaineye ꞌaivaita faifaina. 6 I vo, ꞌAuvea, yaku tofolova i miamia vanuge, ꞌasaꞌaiana ꞌivie i ꞌenoꞌenomo i veveviga bwaikina.” 7 Iesu i vo, Ta na nago a na ꞌiveꞌatumaia.” 8 Siwe tolugavianina Iesu yana vona i tutuli i vo, Kebu, ꞌAuvea, yau tomogo siaiku, ꞌaiꞌedi ꞌu na luku yaku vanuge, kebu ꞌana ꞌisa ꞌatumainaga. ꞌU na vonamo weꞌe yaku tofolova i na veꞌatumai. 9 A ꞌasetamu ma yamu veimea bega ꞌamu fata ꞌu na ꞌiveꞌatumaia. Yau wata ma yaku veimea yaku tolugavia ꞌwaidie ꞌaku fata a na vo, ꞌU nago,” nika i na nago, wata a na vo, ꞌU mai,” nika i na mai, wata yaku tofolova a na voneni a na vo, Side ꞌu ꞌidewai,” nika i na ꞌidewai. Wata yau baniꞌodi, yaku toꞌedakumetavo yadi veimea a vevematayakeyakedi. ꞌOmu wata ma yamu veimea ꞌu na vonamo nika viga i na ꞌaꞌava.”

10  ✡Tutuyanina Iesu i nogai yana vonanina, nuana i vogani ꞌailaꞌa i vonedi i vo, Deꞌe Loma ꞌana tomotoga siwe yana vetumagana kasikasisina, weꞌe ꞌomi me Isileli Yaubada yana tomotoga, siwe kebu baniꞌodi vetumagananina a da veluagai ꞌwaimie. 11  ✡A na vonemi, ꞌawaie tomotoga fuedi i na vaꞌauta ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidiega i na luku abame Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye bega Ebelamo, Aisake, wata Iakobo taiadi i na ꞌaniluvetubama. 12  ✡Weꞌe taunidi igodi i vo, ꞌIma Yaubada natunavo,” i na tawedi tanotanoge dudubala ꞌwaineye, bei i na ꞌweꞌweꞌwela wata maigidi i na yuyuyudi fai veviga bwaikina.”

13 Mulieta Iesu i vona tolugavianina ꞌwaineye i vo, ꞌU na nago yamu vanuge, naninina faifaina ꞌu vetumagana, mogitana i na souyeni ꞌu na ꞌiseni.” Iesu i vonaꞌaꞌava nika ꞌawasasanina nageneye tofolovanina i veꞌatumai.

Toviga fuedi Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

14 Tamu tutuya Iesu i nago Fita yana vanuge. Bei Fita yana vavine inadi i ꞌisedi ꞌivie i ꞌenoꞌeno tomogodi i luyauyauta. 15 Iesu nimadie i ꞌabi, yauyautanina i ꞌawalililia i tovoi Iesu ꞌanaꞌana i ꞌidewadewa.

16 I lavia tomotoga ediavo yaiaina i agediga i miedi Iesu ꞌwaineye. Iesu i vona yaiaina i ꞌawaꞌaꞌidi wata toviga matatabuna i ꞌiveꞌatumaidi. 17  ✡Yana ꞌiveꞌatumai toviga ꞌwaidie Aisea yana vona ꞌana mogitana i souyeni. Taunina tamu Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivona basenadiotoga i kilumi i vo,

Taunina ꞌaiseotogina ꞌada viga i ꞌewadi wata yada veviga i ꞌewayavuledi.”

Tomotoga ꞌifwaidi nuanuadi igodi Iesu ꞌwaineye i na vetovetutuyama.

18 Iesu lilivaneye ꞌailaꞌa bwaikina i ꞌisedi i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Ta na nagoi noꞌo bega lavu viꞌainega.” 19 Nika bei tamu me Diu yadi veꞌetoboda ꞌana tove i mai Iesu ꞌwaineye i vo, Tove, yau ꞌakonadi a tauyeku ꞌwaimuye ꞌaiꞌedi avaꞌaibe ꞌu na nunagoga yau taiadi.” 20  ✡Iesu tomogonina yana vona i tutuli i vo, ꞌU na nuani ꞌouꞌou walawalaꞌai ma ꞌadi ovu, manuga ma ꞌadi giuva, weꞌe yau a vetomotogaotoga, kebu yaku vanuga bei a na ꞌeno ꞌalo a na veawai. ꞌAiꞌedi ꞌomu yau taiadi ta na nagoga vita ꞌu na veluagadi.”

21 Wata tamu tomogo, taunina tovetutuyama i mai i vona Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea taiadi ta da nago, siwe nuanuaku a na miamia nagami tamaku a na tavunina mulieta a na mai a na vetutuyamemu. 22 Siwe Iesu i vo, ꞌAsiauna ta na nago weꞌe ꞌu baileni, egavo kebu nuanuadi i na vetutuyameku, taunidi ꞌanuꞌanunudi wafawafadi, yami towafa i na vevetavuna.”

Iesu yagina bwaikina i ꞌiveniwalovi.

23 Iesu yana tovetutuyamavo taiadi i dodoga wakeye i tauya. 24 I nunagoi nika kaukau bwaikina i nunuga yagina waka i ludododogi, weꞌe Iesu i ꞌenoꞌeno. 25 Iesu yana tovetutuyamavo i luvagovagoni i vo, ꞌU ꞌitaꞌitaꞌieda ꞌAuvea, saiꞌafoga ta na wafa.” 26  ✡Iesu i ꞌisa i vonedi i vo, Awale ꞌwa kololo? ꞌOmi yami vetumagana mweadi.” Bega i tovoi kaukau wata yagina i talabodedi nika yagina wata kaukau i ꞌawatagonidi i niwalova bwaikina. 27 Weꞌe yana tovetutuyamavo matatabudi nuadi i voganidi i vo, Avaꞌai tomogoga deꞌe? Nani matatabuna wata yagina kaukau taiadi bonana i vematayakeyakeni.”

Tomotoga ꞌailuga yaiaina i agediga Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

28 Iesu ma enavo i damana lavu viꞌainega ꞌawalawa Gegesa. Bei tomotoga ꞌadi ꞌailuga i veluagadi taumatayega i mimai. Basenadi yaiaina i agedi bega toketokedi, faifainanina tomotoga matatabudi i kololoyedi ꞌedanina ꞌwaineamo kebu i da nunagoi. 29  ✡Tutuyanina Iesu i ꞌiseni i vebwaubwau i vo, ꞌOmu Yaubada Natuna, avaꞌai ꞌu na vaima? Vematavuloga ꞌana tutuya bola, weꞌe voke ꞌu mai ꞌama vematavuloga faifaina.”

30-31 Saiꞌafo lilivadie bawe fatala bwaikina i luluduaduala bega yaiainanidi tomotoga ꞌwaidie i veluꞌui Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAiꞌedi nuanuamu ꞌu na vona ꞌa na ꞌawaꞌaꞌimaga, ꞌu na tauyema noꞌo bawenidi ꞌa na agedi.” 32 Iesu i vonedi i vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌwa souyemi ꞌwa nagoi.” Iesu yana voneye yaiainanidi i ꞌawaꞌaꞌidi i nagoi bawe i agedina fatala matatabuna i dega, ꞌoyeamo i obu i sou lavuye i veꞌalamonumonu.

33 Weꞌe bawe ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo i ꞌiseni i dega i nagoi ꞌatamane, bei nani matatabuna i veifufuyedi wata Iesu tomotoganidi i ꞌiveꞌatumaidiga faifaina i veifufu. 34 ꞌAtamananina ꞌana tomotoga i nogai bega i nagoi Iesu ꞌwaineye, i ꞌiseni wata i veugeugeni kebu i na miamia yadi ꞌawalaweye.

9

Tomogo bwalobwalokona Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

1 Me Gegesa Iesu i veugeugeni begaidi Iesu ma enavo i dodoga wakeye i viladi i damana Kafaneomi, taunina yana ꞌatamane. 2  ✡Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi iadi tamu i vebwalokoga ma ꞌevoꞌevona i evai i mieni bega Iesu i na ꞌiveꞌatumaia. Iesu i ꞌisedi i ꞌasetai ma yadi vetumagana bega tomogonina i voneni i vo, Natuku, kebu ꞌu na kolologa, yamu sakona ꞌakonadi a nuatavunidi.”

3 Weꞌe ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo yadi nuanua i vo, Deꞌe tomogo awale Yaubada i vona-uviꞌagali, Yaubada ꞌaiseotogina ꞌana fata sakona i na nuatavunidi.” 4 Iesu yadi nuanua i ꞌasetadi bega i vonedi i vo, Awale nuanua sakoidi nuamie i ꞌenoꞌenovi? 5-6  ✡Yau a vetomotogaotoga ma yaku veimea fwayefwayeye bega ꞌaku fata tomotoga yadi sakona a na nuatavunidi. Tomotoga ꞌadi ꞌiveꞌatumai vitana fai ꞌaiꞌedi a na vona siwe kebu i na veꞌatumaiga, ꞌwa na ꞌasetai a vekali, kebu ma yaku veimea a vona-ꞌavoꞌavovo. Siwe toviga deꞌe a na ꞌiveꞌatumaia ꞌwa na ꞌiseni bega ꞌwa na ꞌasetai kebu a da vona-ꞌavoꞌavovo ꞌaku fata sakona a na nuatavunidi.” Bega Iesu tomogo bwalobwalokona i voneni i vo, ꞌU tovoi, ꞌamu ꞌevoꞌevo ꞌu evai ꞌu nago yamu vanuge.” 7 Iesu yana voneye tomogonina i tovoi i nago yana vanuge. 8 Tutuyanina ꞌailaꞌa i ꞌiseni i kololo i ꞌasetai Yaubada toketokena begaidi i subiai i vo, Vona mogitana, Yaubada veimea bwaikina i ꞌaniveleneni tomotoga ꞌwaideye baniꞌodi sakona ꞌana nuatavuna.”

Iesu Madiu i goleni, ꞌwaineye i na vetovetutuyama.

9 Bei tomogo i ꞌiveꞌatumaiaga Iesu i ꞌiaweni, i nunagoga nika takesi ꞌana tolaugogona ꞌana wagava Madiu* i ꞌiseni yana ꞌeba folova ꞌwaineye i miamia. Bega i voneni i vo, ꞌU mai taiadi ta na nago yaku tovetutuyama,” nika Madiu i tovoi Iesu taiadi i nago.

10 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i ꞌaniꞌani Madiu yana vanuge nika takesi ꞌana tolaugogona fuedi wata ꞌifwaidi tosakona i mai ma fuedie i ꞌaniꞌani. 11  ✡Weꞌe ꞌifwaidi me Diu totafalolo Falisi i ꞌisedi i nagoi Iesu yana tovetutuyamavo i velutoliedi i vo, Avaꞌai faifaina yami Tove tolaugogona vivinagodi wata ꞌifwaidi tosakona taiadi i ꞌaniꞌani?” 12 Iesu yadi vona i nogai i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Egavo ꞌatumaidi kebu nuanuadi viga ꞌadi toꞌiveꞌatumai, ꞌaisedi toviga mogitana. 13  ✡Weꞌe ꞌomi ꞌwa na nagoi tamu Yaubada yana Vona yana Buki nageneye ꞌwa na ꞌiseni ꞌana ꞌaseta ꞌwa na venuaꞌivineni. Vonanina side baniꞌodi,

ꞌAisaya ꞌwa nikenikedi ꞌwa vevelomuyediga ꞌwaikuye, kebu nuanuaku.

Nuanuaku tomotoga ꞌwa na ꞌiꞌisanuakalikaliedi.”

Yau a maiga kebu taunidi i awaveꞌatumaiediga faifaidi, a mai wata tosakona a na ꞌitaꞌitaꞌiedi.”

Velutoli veꞌudigana ꞌana ꞌaseta faifaina.

14  ✡Mulieta Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo i maia Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, ꞌIma wata totafalolo Falisi tutuya fuedi ꞌa veveꞌudigana ꞌani bega yama veluꞌui i na vetoketoke Yaubada ꞌwaineye, weꞌe yamu tovetutuyamavo awale kebu i da veꞌudiganaga?” 15  ✡Iesu yadi vona i tutuli, taunina faifaina i vona-awatabai i vo, Tonagi yana sosoana ꞌwaineye kebu tamu aitoi ꞌana fata enavo i na talabodedi bega ꞌaniꞌani i na baileni. Weꞌe tamu ꞌaiata tomotoga ꞌifwaidi i na maia tonaginina i na ꞌiveꞌavini i na naweni i lubwainedi enavonidi ma yadi nuavita i na veꞌudigana.”

16  ✡Wata Iesu i awatalatutula ꞌwaidie yana ve sauluva ꞌivauna faifaina wata me Diu yadi sauluva tuatuaina ꞌadi luwanawana faifaidi i vo, Kaleko tuatuaina i na ꞌanilabuꞌi weꞌe ꞌivaunega ta na bwadia kebu i da lubwaineniga. Fai bola ta na lekoai bwadi ꞌivauna i na vesiai bega i na vefatoꞌaiꞌai tuatuaina i na ꞌivesakoi.” 17 Wata baniꞌodi oine ꞌana ꞌeba iwaga ꞌaisaya bunudiega faifaina Iesu i vona i vo, ꞌAiꞌedi oine ꞌivauna ꞌeba iwaga tuatuaina ꞌwaineye i na iwagi i na yuvefuai, i na iwaga ꞌana veꞌamubwadodo fai totolina wata ꞌeba iwaga ꞌakonadi i sako. Weꞌe ꞌaiꞌedi oine ꞌivauna wata ꞌeba iwaga ꞌivauna nika bikabikana i na lubwaineni kebu i na yuvefuai ꞌailugana ꞌatumaidi.”

Toꞌedakumeta natuna vevinena wata tamu vavine Iesu i ꞌabitonoviga ifufudi.

18 Tutuyanina Iesu i veve tomotoga ꞌwaidie, nika tamu me Diu yadi toꞌedakumeta i leꞌwa. I mai ma yana veꞌililibu Iesu mataneye i ꞌodu i voneni i vo, Natuku vevinena ꞌasiauotoga yawaina i ꞌaꞌava, nuanuaku ta na nago nimamu ꞌu na yatoi ꞌwaineye i na yawasa.” 19 Iesu i nogai, bega i tovoi i nunagoga yana tovetutuyamavo wata mulineye i nagoi.

20-22  ✡I nunagoiga, tamu vavine wata mulidie i nago. Vavinenidi vevine ꞌadi viga i ꞌewadi, malamala 12 nagedie kebu i da ꞌaꞌailove viganina i ꞌenoꞌeno. Yadi nuanua ꞌwaineye i vo, ꞌAiꞌedi ꞌana kalekoꞌava ꞌa na ꞌabitonovimo ꞌa ꞌasetai ꞌa na veꞌatumai.” Bega i vaganago Iesu muliotogineye ꞌana kaleko mataifwana i ꞌabitonovi, nika i sivilai i ꞌisedi i vonedi i vo, Natuku, kebu ꞌwa na kolologa, yami vetumagana ꞌwaikuye i ꞌiveꞌatumaimi.” Iesu yana voneye nika i veꞌatumai.

23 Weꞌe Iesu i nago i luku toꞌedakumetanina yana vanuge. Tomotoga fuedi i ꞌisedi bonadi bwaikina i vevemogai weꞌe ꞌifwaidi i ꞌumoꞌumo yadi sauluva baniꞌodi. 24  ✡Bega Iesu i vonedi i vo, Matatabumi ꞌwa souyemi, deꞌe kwamana vevinena kebu i da wafaga, i ꞌenoꞌenomo.” ꞌAilaꞌa i ꞌasetai kwamananina mogitana i wafa begaidi Iesu i sidibidibieni. 25 Siwe tutuyanina tomotoga i yavula Iesu i luku kwamananina yana tutudaba ꞌwaineye, nimaneye i ꞌabi nika i tovoi. 26 Tovemogainidi i ꞌiseni, i nagoi kwamana yana yawasa-vaitugana i veifufuyeni yadi ꞌawalawanina nageneye bega tomotoga matatabudi i ꞌaseta.

Iesu tomatasako ꞌadi ꞌailuga i ꞌiveꞌatumaidi.

27  ✡Bei kwamana i ꞌiveꞌatumaiaga Iesu i ꞌiaweni i nunagoga tomatasako ꞌadi ꞌailuga mulineye i nagoi i vevegolegole i vo, ꞌOmu Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, Kini Devida tubuna, ꞌu da ꞌisanuakalikaliema.” 28 Iesu i mai i luku vanuge nika wata ꞌadi ꞌailuga i mai i luku ꞌwaineye bega Iesu i velutoliedi i vo, ꞌWa vetumaganekuna a na ꞌiveꞌatumaimi ꞌalo kebu?” 29-30  ✡Tomatasakonidi i vo, Eꞌe ꞌAuvea,” bega Iesu matadi i ꞌabitonovidina i vonedi i vo, Yami vetumagana ꞌwainega matami i na veꞌatumai,” nika i ꞌisadewa. Iesu i toke i vonedi i vo, Matami a ꞌiveꞌatumaidiga kebu tamu aitoi ꞌwa na voneniga.” 31 Siwe i tauya i nagoi i luꞌivoꞌivona yadi ꞌawalawanina matatabuna nageneye.

Tomogo ꞌawana ꞌeboꞌebona Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

32  ✡Tomotoganidi matadi i sakoga i tauya i nunagoi, tomotoga ꞌifwaidi tamu iadi i mieni, tomogonina basenadi yaiaina i agei ꞌawana i veꞌeboꞌebo bega kebu ꞌana fata i na welava. 33 Iesu i vona yaiaina i ꞌawaꞌaꞌia nika tomogo i welava. Tomotoga i ꞌiseni, nuadi i voganidi i vo, Kebu tamu tutuya nani deꞌe baniꞌodi ta da ꞌiseniga yada ꞌawalawa deꞌe Isileli nageneye.” 34  ✡Weꞌe totafalolo Falisi i vo, Kebu, weꞌe yaiaina yadi toꞌedakumeta Seitani i agei yana toketokena i veleni bega i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.”

Iesu tomotoga i ꞌisanuakalikaliedi.

35 Iesu i lauvivila i nago ꞌatamana bwaikidi wata siaidi ꞌwaidie i veve ꞌeba miavaꞌauta nagedie wata Vala ꞌAtumaina Yaubada nuanuana tomotoga i na veimeyedi yana ꞌAilaꞌa nageneye faifaina i lalauꞌage, weꞌe tomotoga fuedi, ꞌadi viga tulina tulina i ꞌiveꞌatumaidi. 36  ✡ꞌAilaꞌa i ꞌisedi nuana i vita faifaidi fai ꞌadi vita fuedi, kebu i da ꞌasetadi baniꞌodi i na munega ꞌalo avaꞌaiega ꞌaivaita i na veluagai. Taunidi baniꞌodi ꞌaisaya sifi kebu ꞌadi toꞌisaveꞌavinaga i veyogo-ꞌavoꞌavovo. 37  ✡Fai baniꞌodi i ꞌisediga yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌAkonadi tomotoga fuedi i lalauala nuanuadi yadi mia i na veꞌatumai, bega i na vetumaganeku i na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, siwe ꞌomi tofolova kebu fuemiga bega yaku vona ꞌwa na luꞌivoneyeni. 38 Begaidi Yaubada taunina baniꞌodi tonibakula ꞌwaineye ꞌwa na veluꞌui bega tofolova fuedi i na vetunedi i na ꞌivaisemi ꞌwa da vo vuaganidi ꞌwa na mimaiedi Yaubada yana bubuwaka ꞌwaineye.”

10

Iesu yana tomataꞌaulelevo 12 ꞌadi wagava.

1  ✡Iesu yana tovetutuyamavo 12 i vaꞌaugidi, veimea i veledi bega ꞌadi fata i na vonamo yaiaina i na ꞌawaꞌaꞌidi wata toviga ꞌadi viga tulidi tulidi i na ꞌiveꞌatumaidi. 2 Tomataꞌaulelenidi 12 side ꞌadi wagava, nagami,

Saimoni, tamu ꞌana wagava Fita,

Anidulu, Saimoni taina,

Iemesa ma taina Ioni, taunidi Sebedi natunavo,

3 Filifi,

Batolomiu,

Tomasi,

Madiu, taunina takesi ꞌana tolaugogona,

Iemesa, Alefasi natuna,

Tadiusa,

4 Saimoni, toawaꞌidiꞌidi kebu nuanuana Loma gabemani i na veveimeyedi,

Iudasa Isakaliota, taunina Iesu ꞌana toꞌetogiluva.

Iesu yana tomataꞌaulelevo yadi folova i veledi.

5 Iesu yana tomataꞌaulelevo 12 i vetunedi yana vona i na lauꞌage-vuvueni bega i veluꞌaseꞌasedi i vo, Mali tomotoga taunidi kebu Diu wata me Samelia ꞌwaidie kebu ꞌwa na nagoiga. 6  ✡Nuanuaku ꞌwa na nagoi me Isileli ꞌaisedi ꞌwaidie, taunidi vuyovuyodi ꞌwa da vo ꞌaisaya sifi. 7 ꞌWa na lauꞌage ꞌwaidie ꞌwa na vo, Yaubada yana veimea fwayefwayeye ꞌana tutuya saiꞌafoga i na souyeni.” 8 Toviga ꞌwa na ꞌiveꞌatumaidi, towafa ꞌwa na sivetovoidi, waiwaiseselidi ꞌwa na ꞌiveꞌatumaidi, wata egavo yaiaina i agediga, ꞌwa na vona i na ꞌawaꞌaꞌidi. Veimea ma yana toketokena a velemi kebu ma ꞌana tutulaga, ꞌwainega ꞌwa na ꞌaivaita kebu tutula ꞌalo fuꞌe faifaidi ꞌwa na nuanua.” 9-10  ✡Wata a na vonemi, ꞌWa na nunagoiga side naninidi kebu ꞌwa na ꞌewadi ꞌwa na nawedi, mani lubulubu ꞌalo kileu, venuana, ꞌageyafayafa ꞌalo talauma ꞌadi veluga, ꞌalo wautogana. Naninidi faifaidi kebu ꞌwa na nuanua, fai tofolova i lubwainedi ma ꞌadi ꞌaivaita.

11 ꞌAiꞌedi ꞌwa na leꞌwai ꞌatamana bwaikidi ꞌalo siaidi ꞌwaidie, ꞌwa na lauala tamu tomogo yana nuanua ꞌatumaidi ꞌwaineye ꞌwa na nagoi, bei yana vanuge ꞌwa na miamia mulieta ꞌwa na tauya, kebu ꞌwa na miayaba-vuvua mali vanuga ꞌwaidie. 12 Tutuyanina vanuganina ꞌwaineye ꞌwa na lukuga ꞌwa na vekaiwa tonivanuga ꞌwaineye wata ꞌwa na vo, Yaubada i na nuakalikaliemi.” 13 ꞌAiꞌedi vanuganina ꞌana tomotoga ma yadi sosoana i na luꞌumaꞌumaiemi Yaubada i na vesauluva-ꞌatumaiedi, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu nuanuadi ꞌwa na lukuga ꞌwaidie ꞌomi Yaubada i na vesauluva-ꞌatumaiemi weꞌe tomotoganidi kebu. 14  ✡ꞌAiꞌedi avaꞌai vanugaga ꞌalo ꞌatamanaga ꞌadi tomotoga i na vedumweꞌubuꞌubusemi wata yami vona kebu i na nogaidiga, ꞌwa na ꞌiawedi ꞌwa na nagoi wata ꞌagemiega fwayafwaya ꞌwa na lubutubutuya, yadi ꞌeba ꞌisa bei wata kebu ꞌwa na lalauꞌage, wata bola vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega. 15  ✡A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌawaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye tosakona basenadiotoga i miamiani ꞌatamana Sodoma wata Gomola ꞌadi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega siwe saiꞌafo i na ꞌisanuakalikaliedi, weꞌe tomotoganidi i na vedumweꞌaiꞌaiemiga vematavuloga bwaikaotogina i na veluagai ꞌaiatanina ꞌwaineye.”

Tosakona Iesu yana tofolovavo vita i na veledi.

16  ✡A na vonemi, ꞌouꞌou walawalaꞌai ꞌaisaya sifi i ovaovadi, wata baniꞌodi a vevetunemi tomotoga kasikasisidi ꞌwaidie vita i na velevelemi. Begaidi i lubwainemi ma yami ꞌaseta taunimi ꞌwa na ꞌisaveꞌavinimi weꞌe yami sauluva i na bika bunebune baniꞌodi. 17-18  ✡ꞌWa na ꞌisaꞌisa, fai ꞌomi yaku tomotoga bega ꞌifwaidi tomotoga i na ꞌiveꞌavinimi i na nawemi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, wata yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie i na toke i na fitalimi. Toveimea bwaikidi wata kini matadie ꞌwa na vonayavuga, bei ꞌami fata Vala ꞌAtumaina faifaiku ꞌwa na luꞌivoneyeni ꞌwaidie wata mali tomotoga ꞌwaidie taunidi kebu me Diu. 19-20  ✡Tutuyanina i na ꞌiveꞌavinimiga kebu nuafoumi i na veviga ꞌwa na vo, Avaꞌai a na voneyeni, ꞌalo baniꞌodi a na voneyedi,” fai tutuyanina ꞌwaineye Yaubada i na awaveꞌedeꞌedemi. Bega vonanidi ꞌwaidiega ꞌwa na vonavona kebu taunimi yami vona, Tamami ꞌAnuꞌanununa ꞌwaimiega i na vonavona.

21 Tomotoga fuedi yaku tomotoga i na vedumweꞌaiꞌaiemi, ꞌifwaidi tomotoga taidiavo ꞌalo tatadiavo i na ꞌanivelenedi ꞌaku tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie i na luvewafadi, weꞌe iaveta tulaidi ꞌifwaidi natudiavo iavetadi i na ꞌanivelenedi i na wafa, wata yavayavava tamadiavo inadiavo taiadi i na vegaviedi bega i na wafa. 22  ✡Fai ꞌwa vetumagana ꞌwaikuye begaidi tomotoga fuedi i na vedumweꞌaiꞌaiemi, siwe egavo i na tokemaigedi i na nagoga tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai. 23 ꞌAiꞌedi tamu ꞌatamana ꞌwaineye vita i na velevelemiga ꞌwa na dega ꞌwa na nagoi tamu ꞌatamana ꞌwaineye. Siwe a vona mogitana ꞌwaimie, yami folovanina bola kebu ꞌwa na sigoiaga, bola ꞌwa na lalauvivila me Isileli yadi ꞌatamana ꞌwaidie, yau a vetomotogaotoga a na mai.

24  ✡Kwamana yana ꞌaseta kebu yana tove yana ꞌaseta i da vebwaika-ꞌiaweni, wata tofolova ꞌana toveimea kebu i da vebwaika-ꞌiaweni. 25  ✡Begaidi ꞌaiꞌedi tove ꞌalo toveimea vita i na veluagadi, mogitana wata yadi kwakwamavo vitanidi i na veluagadi. ꞌAilaꞌanina ꞌwaineye ta miamiani yau ꞌana toꞌedakumeta siwe ꞌaku tovedumweꞌaiꞌai i awavesakoyeku i vo, ꞌOmu Seitani, yaiaina ꞌadi toꞌedakumeta.” Yau i awavesakoyeku weꞌe ꞌomi yaku ꞌailaꞌa i na awavesako-otogemi.

Kebu tomotoga ꞌwa na kololoyediga.

26  ✡Vita i na velemi, siwe kebu ꞌwa na kololoyediga. Avaꞌai tomotoga i na giveniga, matatabuna Yaubada i na sivemagesedi. Avaꞌai i na nuagivediga Yaubada i na luꞌivoneyedi. 27 ꞌAiseꞌavami ꞌwaimie a veveifufuga ꞌwa da vo dudubale, weꞌe ꞌomi ꞌwa na sivemagesedi ꞌailaꞌa ꞌwaidie. Avaꞌai veꞌawayaya ꞌwainega ꞌwa nogaiga, ꞌatamanafouye ꞌwa na vetuleleyeni. 28  ✡Egavo nuanuadi i na luvewafamiga kebu ꞌwa na kololoyedi, tomogoꞌavami i na luvewafadi, weꞌe ꞌanuꞌanunumi kebu. Weꞌe mogitana ma yami veꞌililibu Yaubada ꞌwa na kololoyeni, ꞌana fata tomogomi wata ꞌanuꞌanunumi taiadi i na luvewafadi ꞌai-ꞌalaꞌalase. 29 ꞌAiꞌedi manudanidani ꞌailuga ta na kimwanedi ꞌadi tutula siaina, baniꞌodi toea ꞌaitamogana. Weꞌe Yaubada mataneye manudanidani ꞌaitamogana ꞌaitamogana kebu nuana i da fani, kebu ꞌana fata tamu i na wafa nagami Tamami i na tauyeni. 30 Weꞌe ꞌomi mataneye nani bwaikina i ꞌasetaꞌaꞌavami baniꞌodi navaꞌau matatabuna ꞌadi ꞌailaꞌa i ꞌasetadi. 31  ✡Begaidi kebu ꞌwa na kolologa, ꞌomi kebu nani-ꞌavoꞌavovo manudanidani baniꞌodi, ꞌomi nani bwaikina Yaubada mataneye i na ꞌiꞌisaveꞌavinimi.

32 ꞌAiꞌedi aitoi i na luꞌivona tomotoga matadie faifaiku i na vo, Yau a tauyeku Iesu ꞌwaineye taunina ꞌaku Toveimea,” wata ꞌawaie abame baniꞌodi Tamaku mataneye a na vo, Noꞌo tomotoganina yaku tomotoga.” 33  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na veꞌeweku tomotoga matadie i na vo, Yau kebu Iesu ꞌaku Toveimeaga,” wata ꞌawaie abame Tamaku mataneye a na veꞌeweni a na vo, Noꞌo tomotoganina kebu yaku ꞌailaꞌaga.”

Yada nuanua ꞌwaidie, aitoi i kumeta?

34 Wata Iesu i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na vo, Iesu i mai bega tomia fwayafwaya matatabuda ta na veiana.” Kebu, yau a maiga ꞌwainega tomotoga tauniꞌavadi i na veꞌalamagiꞌai veꞌidiꞌidi i na souyeni. 35-36 ꞌIfwaidi yaku vona i na vetumaganeni, ꞌifwaidi kebu, baniꞌodi tulaidi wata natudiavo iavetadi taiadi i na veꞌikwayekwayega faifaiku, vevine tulaidi wata natudiavo vevinedi taiadi. Weꞌe vevine wata lawadiavo vevinedi taiadi i na veꞌikwayekwayega faifaiku, wata tomotoga ꞌadi gaviavo mogitana tauniotogidi yadi ꞌailaꞌa ꞌwaidiega.

37 ꞌAiꞌedi aitoi tamana ꞌalo inana ꞌadi nuanua ꞌwaineye i na kumeta, weꞌe yau ꞌaku nuanua i na vesiai kebu ꞌana fata i na vetutuyamekuga. Wata ꞌaiꞌedi aitoi natuna iavetana ꞌalo vevinena ꞌadi nuanua ꞌwaineye i na kumeta, weꞌe yau ꞌaku nuanua i na vesiai, kebu ꞌana fata i na vetutuyamekuga. 38  ✡ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana mogitana i na mai ꞌwaikuye, nagami taunina yana nuanua i na bailedi. Fai i na vematayakeyakeku veviga bwaikina i na veluagai yau baniꞌodi a na veluagai. Voke i na wafa faifaiku yau baniꞌodi a na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi aitoi kebu baniꞌodi i na vesauluvediga, taunina kebu ꞌaku tovetutuyama. 39 ꞌAiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina i na veꞌoꞌoleni, kebu nuanuana yawaina i na tauyeni faifaiku, taunina i na wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaina i na tauyedi faifaiku mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

Iesu yana ve tutula ꞌatumaina faifaina.

40  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi yaku tovetutuyamavo ꞌaiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali i na ꞌivaisemi siwe ꞌasaꞌaiana yau i ꞌivaiseku, weꞌe ꞌaiꞌedi ma yana nuakalikali yau i na ꞌivaiseku, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada, taunina ꞌaku tovetune i ꞌivaiseni. 41 ꞌAiꞌedi aitoi Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivona ma yana nuakalikali i na ꞌivaiseni fai taunina Yaubada yana tofolova, ꞌawaie ma fuedie ꞌadi tutula i na vesala. Wata ꞌaiꞌedi aitoi tamu tomotoga i na ꞌivaiseni fai yana sauluva ꞌatumaina, ꞌawaie ma fuedie ꞌadi tutula i na vesala. 42  ✡A vona mogitana ꞌwaimie yaku tofolovavo ꞌadi toꞌaivaita matatabudi ꞌadi tutula i na veluagai. ꞌAiꞌedi tamu tomogo yaku tofolova siaina i na ꞌivaiseni, avinodi yana ꞌaivaita siaina baniꞌodi ufa i na veleni i na yemu, siwe wata tutula i na veluagai yana ꞌaivaitanina faifaina.” Side baniꞌodi Iesu i ve yana tovetutuyamavo ꞌwaidie.

11

Ioni tomotoga ꞌifwaidi i vetunedi Iesu ꞌwaineye.

1 Tutuyanina Iesu yana ve i ꞌaꞌava yana tovetutuyamavo 12 ꞌwaidie, ꞌatamananina i ꞌiaweni i nago ꞌatamana ꞌifwaidi ꞌwaidie ꞌawalawa Galili nageneye, bei i na ve wata i na lauꞌage.

2 Tutuyanina ꞌwaineye Ioni Tobafitaiso i miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. ꞌWainega Iesu yana folova valana i nogai begaidi ꞌifwaidi yana tovetutuyamavo i vetunedi i na velutolieni. 3  ✡Bega i maia Iesu ꞌwaineye i vo, Ioni Tobafitaiso nuanuana i na ꞌasetai ꞌomu kumanimu faifaimu me Diu ta lulukamata ta vo, ꞌAwaie ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi i na mai Yaubada ꞌwainega,” ꞌalo tulina faifaina ta na lukamata.” 4 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, ꞌWa na vilami ꞌwa na nagoi Ioni ꞌwaineye, avaꞌai a veveifufuyedi ꞌwa nogaidiga wata a ꞌiꞌidewadi ꞌwa ꞌisediga faifaidi ꞌwa na voneni. 5  ✡Side baniꞌodi ꞌwa na voneyedi ꞌwa na vo, Tomatasako i ꞌisadewa, tubusakosako i tubuoga, waiwaisesela i veꞌatumai. Tanigadi ꞌuludi ꞌadi fata i na nogaya, towafa wafayega a sivetovoidi, wata Vala ꞌAtumaina ꞌitaꞌitaꞌi Yaubada ꞌwainega faifaina a lalauꞌage wekowekoma ꞌwaidie.” 6 Wata ꞌwa na voneni ꞌwa na vo, ꞌAiꞌedi aitoi kebu i da venuanaluga, i vetumaganamo ꞌwaikuye, ꞌeba sosoana ꞌwaineye.”

Iesu Ioni i awaꞌaiꞌaia.

7 Ioni yana tovetutuyamavo i tauya i nunagoi, Iesu ꞌailaꞌa ꞌwaidie i veifufu Ioni faifaina i vo, Basenadi ꞌwa nagoi saliꞌavuꞌavuye Ioni ꞌwaineye, avaꞌai nuanuami ꞌwa da ꞌiseni? Tamu tomogo umaumana yana sauluva bikana baniꞌodi ꞌayalele kaukau siaina i nunuga i ꞌaninoꞌuya? Kebu. 8 ꞌAlo avaꞌai ꞌwa da ꞌiseni? Tamu tomogo i vaigavu kaleko ꞌatumaidiega? Wata kebu. Tomotoganidi i vaigavuga baniꞌodi, yadi vanuga ꞌaiꞌaiwabudi ꞌwaidie i miamiani. 9 Nuanuaku a na ꞌasetai ꞌwa nagoga avaꞌai ꞌwa da ꞌiseni? Tamu Yaubada yana toluꞌivona? Eꞌe. Mogitana toluꞌivona. Siwe ꞌifwaidi toluꞌivona saiꞌafo vaꞌegai, weꞌe tomogonina ꞌwa ꞌiseniga bwaikaotogina. 10  ✡Vona mogitana tomogo bwaikina fai basenadiotoga faifaina i kilumi Yaubada yana Buki nageneye. Yaubada i vona ꞌana Venuaꞌivina ꞌwaineye i vo,

Taunina yaku tomataꞌaulele, a na vetunei i na kumeta yamu ꞌeda i na vusia.”

11 A vona mogitana ꞌwaimie tomia fwayafwaya matatabudi saiꞌafo vaꞌegai, weꞌe Ioninina bwaikaotogina. Siwe tomotoganidi bwaikidi wata siaidi ꞌakonadi i lukuga Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye i vagalaka, Ioni maꞌitufa i obu fai bola kebu i da lukuga. 12-13 Basenadiotoga Yaubada veimea i yatodi bega tomotoga i na vematayakeyakedi, baniꞌodi veꞌetoboda Mosese ꞌwainega wata toluꞌivonavo ꞌadi kilukiluma. Veimeanidi i ꞌenoꞌeno nika Ioni Tobafitaiso i souyeni. Tutuyanina i velamu i maiga ꞌasiau, tomotoga fuedi ma yadi toketokena i veꞌedaeloelo wata i vevetunufelagi nuanuadi bwaikina i na luku Yaubada yana ꞌeba veimea nageneye. 14  ✡Wata basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo nagami i vona-vagata tamu toluꞌivona i na maiga faifaina. Toluꞌivonanina bwaikina, yana sauluva baniꞌodi Ilaitia kumanina basenadiotoga ma yawaina i nagomo abame. ꞌAiꞌedi nuanuami yaku vona ꞌwa na vetumaganeni toluꞌivonanina baniꞌodi Ilaitia, ꞌasaꞌaiana Ioni. 15 ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.”

16-17 Wata Iesu i vona ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Tutuya deꞌe ꞌana tomotoga avaꞌai ꞌwainega a na awatalatutulemi? Yami sauluva avaꞌai baniꞌodi? Tomotoganimi baniꞌodi yavayavava toꞌwava, nuanuadi i na vetutuyama ꞌatamanafouye. Tamu ꞌailaꞌa i vegole ediavo ꞌwaidie i vo, Nuanuama tamu nani ta da ꞌidewai siwe ꞌwa baila. ꞌA lauinava siwe kebu ꞌwa da suya, ꞌa tailauwawa siwe kebu ꞌwa da vemogai. Kebu nuanuami yama nuanua ꞌwa na faliꞌatumaiedi.” 18  ✡ꞌOmi yavayavavanidi baniꞌodi, kebu nuanuami Ioni Tobafitaiso wata yau yama nuanua ꞌwa na faliꞌatumaiedi. Ioni i mai i veveꞌudigana ꞌani bega yana veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na vetoketoke, wata kebu oine i da yemuga ꞌwa vona ꞌwa vo, Tomogo noꞌo, yaiaina i agei.” 19  ✡Weꞌe yau a vetomotogaotoga a mai kebu a da veꞌudiganaga, a ꞌaniꞌani wata a yemuyemu siwe ꞌwa vo, ꞌWa ꞌiseni, tomogo noꞌo. ꞌAwana bwalabwalaina, yana ꞌani wata oine yana yemu ꞌafoina, takesi ꞌana tolaugogona vivinagodi wata tovedumweꞌaiꞌai i veianedi.” Egavo Yaubada yana nuanua ꞌaseꞌasetadi i vevematayakeyakedi, i nuani Yaubada ma yana ꞌaseta mogitana.”

ꞌAtamana ꞌifwaidi bola vita i na veluagadi.

20 Basenadi ꞌatamana ꞌifwaidi ꞌwaidie Iesu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa saiꞌafo matatabuna i ꞌidewadi, siwe tomotoganidi kebu i da nuaviladi yadi sakona ꞌwaidiega. Begaidi Iesu ꞌatamananidi ꞌadi tomia i awavesakoyedi. 21 I vo, Ieu, ꞌomi me Kolesini nuakalikalimi wata me Bedasaida nuakalikalimi, ꞌwaimie vita bwaikidi i na souyedi. Weꞌe basenadiotoga me Taia wata me Saidoni yadi sakona bwaikidi faifaidi Yaubada i leodi. ꞌAiꞌedi ꞌeba nuavogananidi wata ꞌeba nuaꞌewanidi a ꞌidewadiga matamie a da ꞌidewadi matadie ꞌako i da vemwakula wata kaleko sakoidi i veꞌwesena, ꞌadi ꞌeba ꞌisa ma yadi nuavita i nuaviladi. 22  ✡A na vonemi, ꞌawaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye me Taia wata me Saidoni ꞌadi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega, siwe saiꞌafo i na ꞌisanuakalikaliedi, weꞌe ꞌomi yaku vona ꞌwa baila kebu ꞌwa da nuavilamiga vita bwaikaotogina ꞌwa na veluagai. 23  ✡Weꞌe ꞌomi me Kafaneomi taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi igodi ꞌwa vo, ꞌIma ꞌatumaima, abame ꞌa na luku,” siwe mogitana Yaubada i na veimea ꞌwa na obu Vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye. Basenadiotoga Yaubada me Sodoma i leodi yadi sakona faifaidi, siwe ꞌaiꞌedi yaku folovanidi toketokedi a ꞌidewadiga matamie a da ꞌidewadi matadie, i da nuaviladi ꞌatamananidi bola i da miamia. 24  ✡A na vonemi, ꞌawaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye Yaubada me Sodoma saiꞌafo i na ꞌisanuakalikaliedi wata ꞌadi vematavuloga i na velediga saiꞌafo, weꞌe ꞌomi kebuꞌaꞌava.”

Mia ꞌatumaina Iesu i na veleda.

25  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Iesu i vona Yaubada ꞌwaineye i vo, ꞌOmu abama wata fwayafwaya ꞌadi Toveimea, a vekaiwa ꞌwaimuye fai yaku ve ꞌadi ꞌaseta ꞌu givedi taunidi ꞌaseꞌasetadi wata i awaꞌaiꞌaidiga ꞌwaidiega bega i bavuyedi, weꞌe egavo i nunuaobuga yavayavava baniꞌodi, yaku ve ꞌana ꞌaseta ꞌu kiavemagetadi ꞌwaidie. 26 Tamaku, vona mogitana avaꞌai yamu nuanua i lubwaineniga ꞌakonadi ꞌu ꞌidewai ꞌamu kiavesosoana.”

27  ✡Iesu i veluꞌui i ꞌaꞌavana tomotoga i vonedi i vo, Nani matatabuna Tamaku i ꞌanivelenedi ꞌwaikuye a veveimeyedi. Kebu tamu aitoi yau Yaubada Natuna i da ꞌasetaku, Tamaku ꞌaiseotogina ꞌaku toꞌaseta. Wata kebu tamu aitoi Tamaku i da ꞌasetai, yau Natuna ꞌaiseotogiku ꞌana toꞌaseta wata ꞌaiꞌedi egavo nuanuaku, ꞌwaidie Tamaku a na sivemageseni.

28 ꞌOmi matatabumi ꞌwa ꞌabiawaga wata ꞌami vita faifaidi ꞌwa vevenuafouviga ꞌwa na maia ꞌwaikuye a na ꞌivesafailidi bega yami mia i na veꞌatumai. 29 Yaku ve baniꞌodi ꞌaifafula. Bega yaku ꞌaifafulanina ꞌwa na ꞌewai taiadi venuana ta na ꞌifafuli. Yau tonuaobu yaku sauluva bikadi bega ꞌwaikuyega ꞌaseta ꞌwa na ꞌewai wata ꞌami vita a na veꞌewalovemi. 30  ✡Yaku ve wata folova a na velemiga baniꞌodi ta ꞌaifafula kebu vitanaga.

12

Iesu i ve ꞌAiata Veawai faifaina.

1  ✡Mulieta tamu ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, Iesu ma yana tovetutuyamavo i nunagoi bakula ꞌwaineamo, yana tovetutuyamavo i lase bega vuaga i kadidi i ꞌani, fai ꞌakonadi tonibakula i tauyedi. 2 Weꞌe ꞌifwaidi Diu totafalolo Falisi i ꞌisedi Iesu i voneni i vo, Awale? Me Diu yada veꞌetoboda yamu tovetutuyamavo i geugeuya vuaga i kadikadi baniꞌodi folova yada ꞌAiata Veawai ꞌwaineye.” 3  ✡Iesu Falisi yadi vona i tutuli i vo, ꞌWa da vo kebu baniꞌodi Yaubada yana Buki ꞌwa da luꞌiawawaiga, basenadiotoga Kini Devida ma enavo i lase faifaina. 4 I luku Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, beledi tamu Yaubada ꞌana ꞌanivelena tovelomu i veledi ma enavo i ꞌani. Deꞌe wata yada veꞌetoboda kebu tamu aitoi ꞌana fata beledinina i na ꞌania tovelomu ꞌaisedi faifaidi, i ꞌania siwe kebu i da sakona fai i lase. 5  ✡Wata ꞌwa na nuani veimea i mai Mosese ꞌwainega, tovelomu i tauyedi i folofolova ꞌAiata Veawai ꞌwaineye vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. Mogitana ꞌAiata Veawai i geugeuya siwe kebu sakonaga. 6 A na vonemi, yada vanuga ꞌeba veluꞌui nani bwaikina, siwe matamie tamu tomogo i tovotovoi bwaikaotogina. 7  ✡Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

ꞌAisaya ꞌwa nikenikedi ꞌwaikuye ꞌwa vevelomuyedi, siwe kebu nuanuaku.

Nuanuaku tomotoga ꞌwa na ꞌisanuakalikaliedi.”

Vona deꞌe ꞌaiꞌedi ꞌwa da ꞌasetaiga, ꞌako kebu yaku tovetutuyamavo ꞌwa da vonediga igodina i da sakona, i lubwaineni ꞌwa da ꞌisanuakalikaliedi. 8 Yau a vetomotogaotoga ꞌAiata Veawai ꞌana Toveimea, ꞌaku fata ꞌaiatanina ꞌwaineye tomotoga yadi sauluva faifaidi a na veimeyedi.”

Iesu i ꞌiveꞌatumai ꞌAiata Veawai ꞌwaineye.

9 Iesu i vonaꞌaꞌava i tauya i nago me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye. 10 ꞌEba miavaꞌautanina nageneye tamu tomogo nimana ꞌokana i miamia. Weꞌe ꞌifwaidi tomotoga i maia, igodi nuanuadi Iesu i na lumatani tamu sauluva sakoina faifaina bega i velutolieni i vo, Yada veꞌetoboda baniꞌodi i voneyedi? ꞌAiꞌedi ta na ꞌiveꞌatumai yada ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, i lubwaineni ꞌalo kebu?” 11 Iesu yadi vona i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi aitoi ꞌwaimiega yana ꞌaisaya i na beꞌu kulie ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, ꞌu na ꞌivaiseni ꞌu na silakai ꞌalo kebu? Fai, a nuani mogitana baniꞌodi. 12 Siwe ꞌaisaya saiꞌafo nani-ꞌavoꞌavovo weꞌe tomotoga nani bwaikina. Bega yada veꞌetoboda siwe tautauyina ta na ꞌaivaita ꞌAiata Veawai ꞌwaineye.”

13 Mulieta Iesu tomogo i voneni i vo, Nimamu ꞌu siꞌotoi.” Tomogonina nimana i sisiꞌotoiga nika i veꞌatumai, nimana viꞌainega baniꞌodi. 14 Falisi i ꞌiseni i tauya i nagoi, ꞌedaꞌeda i lauala baniꞌodi i na munega Iesu i na luvewafai.

Yaubada yana Tofolova vevenuaꞌivinina.

15-16 Tutuyanina Iesu i ꞌasetai Falisi nuanuadi i na luvewafai bega ꞌatamananina ꞌwaineye i miamiaga i ꞌiaweni i tauya i nago mali ꞌawalaweye siwe tomotoga fuedi i veyogoꞌwaila, mulineye i nagoi. Toviga matatabudi i ꞌiveꞌatumaidi siwe wata i talabodebodedi kebu i na luluꞌivoneyeniga Iesu aitoi. 17 I talabodediga nika Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea yana vona ꞌana mogitana i souyeni. Basenadiotoga Yaubada yana Vona ꞌana Venuaꞌivina faifaina i kilumi i vo,

18  ✡Deꞌe yaku Tofolova, kumanina a venuaꞌivineni.

Taunina a nuakalikalieni, faifaina a sosoana.

ꞌAnuꞌanunuku a na tauyeni i na agei,

Bega yaku veimea tonovidi i na luꞌivona tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie.

19  ✡Kebu i na veꞌikwayekwayega wata kebu i na veꞌitaꞌataꞌala.

Wata ꞌatamanafouye kebu bonana bwaikina i na noganogai.

20 Egavo mweadi ꞌwa da vo ꞌayalele ꞌaninoꞌuna kebu i na kiadabadi i na ꞌivaisedimo.

Egavo yadi vetumagana mweadi ꞌwa da vo mageta i da taulovolovogi kebu i na luveꞌweudi i na ꞌivaisedimo.

Yana folova ꞌwaineye i na tokemaiga i na nagoga nika Yaubada yana nuanua tonovidi i na vebwaika tomotoga ꞌwaidie.

21 Bega tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina yadi vetumagana

i na yato-vagasedi ꞌaku Venuaꞌivina ꞌwaineye i na lulukamaseni.”

Falisi Iesu i awavesakoyeni.

22 Mulieta tamu tomogo, basenadi yaiaina i agei bega matana i sako wata kebu ꞌana fata i na welava, enavo i mieni Iesu ꞌwaineye. Iesu tomogonina i ꞌiveꞌatumaia nika i welava wata i ꞌisa. 23  ✡Tomotoga fuedi i ꞌiseni nuadi i voganidi i vo, Voke ꞌasaꞌaiana kumanina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, Kini Devida tubuna.”

24  ✡Weꞌe tutuyanina me Diu totafalolo Falisi i nogai, i vona i vo, Seitani,* taunina yaiaina yadi toꞌedakumeta Iesu i agei yana toketokena ꞌwainega i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.” 25 Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai Falisi yadi nuanua begaidi i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi ꞌeba veimea ꞌaiseꞌavadi i na ꞌidia i na vetalaga ꞌeba veimeanina i na velovi. Wata ꞌaiꞌedi ꞌatamana ꞌalo vanuga ꞌana tomia ꞌaiseꞌavadi i na vetalaga, i na yavulaiwagi. 26-27 ꞌWa vonaga yau Seitani yana toketokena ꞌwainega a vona tamu yana tomotoga i ꞌawaꞌaꞌia. ꞌAiꞌedi mogitana a da folofolova Seitani yana toketokena ꞌwainega, ꞌwa da ꞌasetai Seitani yana ꞌailaꞌa ꞌaiseꞌavadi i ꞌidia i vevetalaga bola i na ꞌaꞌava. Weꞌe ꞌifwaidi yami tomotoga i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi, nika ꞌwa velutoliedi avaꞌaiega yadi toketokena i veluagadi. Bola i na vo, Kebu Seitani ꞌwainega,” nika ꞌwa na ꞌasetai ꞌomi ꞌwa vekali. 28  ✡Weꞌe mogitana Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana toketokena ꞌwainega yaiaina a vonevonedi i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi, ꞌwa ꞌiseniga ꞌwa da ꞌasetai ꞌakonadi Yaubada yana veimea i mai ꞌwaimie.”

29  ✡Wata Iesu i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na luku tamu tomogo toketokena yana vanuge i na vainago. Weꞌe ꞌaiꞌedi nuanuana vainago nagami tomogonina i na ꞌiyogoyogoni, mulieta i na vainago.

30 ꞌAiꞌedi aitoi kebu taiadi ꞌa na folofolovaga, taunina ꞌaku gavia, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi kebu i na ꞌivaiseku bega tomotoga i na vagavaidi i na mimaiedi ꞌwaikuye, ꞌwa da vo tomotoga i da sogisogiedi, taunina yaku folova ꞌana toꞌivesako. 31  ✡Begaidi a na vonemi, tomotoga i sakosakonaga wata i vona-awadamana Yaubada ꞌwaineye ꞌadi fata nuatavuna i na veluagai. Weꞌe egavo i na vona-awadamana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye, kebu tamu saiꞌafo Yaubada i na nuatavunidi. 32 ꞌAiꞌedi aitoi yau a vetomotogaotoga i na awavesakoyekuga, ꞌana fata nuatavuna i na veluagai, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na awavesakoyeniga kebu tamu saiꞌafo Yaubada i na nuatavuniga, i na ꞌeno-vagata.

33 Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi welavi ꞌatumaina tutuya fuedi vuagina ꞌatumaina, weꞌe welavi sakoina tutuya fuedi vuagina sakoina. Welavi ꞌaitamogana ꞌaitamogana vuagidiega ta na ꞌasetadi avaꞌai welaviga, wata baniꞌodi tomotoga yadi sauluva ta na ꞌisedi ta na ꞌasetadi tomotoga ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. 34  ✡ꞌOmi ꞌoꞌolo sakoimi, kebu ꞌami fata nani ꞌatumaidi ꞌwa na ꞌinanadi. Vonanidi sakoidi ꞌwa ꞌinanadiga fai nuamie i ꞌenoꞌenovi. 35 Tomogonina nuanua ꞌatumaidi ꞌwaineye i ꞌenoꞌenoviga, taunina tomogo ꞌatumaina, weꞌe tomogonina nuanua sakoidi ꞌwaineye i ꞌenoꞌenoviga taunina tomogo sakoina.”

36 Wata a na vonemi, ꞌAiatanina ꞌwaineye tomotoga matatabumi ꞌwa na vonayavuga Yaubada mataneye, yami vona-ꞌavoꞌavovo ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na luꞌivoneyedi. 37 ꞌAiꞌedi yami vona tonovidi i na awaveꞌatumaiemi, ꞌaiꞌedi yami vona vekali Yaubada i na veimea vematavuloga ꞌwa na veluagai.

Iesu yana veimea ma ꞌana ꞌeba ꞌisa.

38  ✡Mulieta ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tove wata totafalolo Falisi Iesu i voneni i vo, Tove, nuanuama tamu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌidewai, ꞌa na ꞌiseni ꞌa na ꞌasetamu ꞌomu ma yamu veimea Yaubada ꞌwainega ꞌalo kebu.” 39 Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi tutuya deꞌe ꞌana tomotoga yami sauluva sakoidi wata kebu nuanuami Yaubada yana nuanua. ꞌWa vonavona nuanuami ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a na ꞌidewai siwe a nuani kebu tamu a na ꞌidewaiga. 40  ✡Siwe tamu nani a na veifufuyeni yami ꞌeba ꞌisa. Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Iona igodi i da dega Yaubada ꞌwainega nika tamu igana bwaikina i tononi bega kamoneye i miamia ꞌaiata wata lovana ꞌaitonu. Wata baniꞌodi yau a vetomotogaotoga ꞌawaie a na miamia fwayafwaya nageneye mulieta ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye a na tovoi, ꞌasaꞌaiana kumanina yami ꞌeba ꞌisa. Tutuyanina igana Iona i ꞌalaiwageni i nago me Ninive ꞌwaidie i lauꞌage, nika i nuaviladi yadi sakona ꞌwaidiega. 41  ✡Weꞌe Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye me Ninivenidi taiadi ꞌwa na tovoi Yaubada mataneye i na matawaꞌulimi i na vo, Basenadi Iona i lauꞌage ꞌwaimeye ꞌa nuavilama weꞌe ꞌomi kebu nuanuami.” Wata Iesu i vo, A na vonemi, Iona tomogo bwaikina weꞌe tomogonina matamie i tovotovoi bwaikaotogina. 42  ✡Wata baniꞌodi basenadiotoga me Siba yadi toveimea bwaikina Kwini† Siba ꞌaniꞌieyega i mai Kini Solomoni yana ꞌaseta ꞌana ꞌisa faifaina. Bega Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye kwininina taiadi ꞌwa na tovoi Yaubada mataneye i na matawaꞌulimi i na vo, Basenadi ꞌaniꞌieyega a mai ꞌaseta ꞌana ꞌisa faifaina wata a ꞌewai, weꞌe ꞌomi kebu nuanuami ꞌwa na ꞌasetai bega ꞌwa na nuavilami.” Wata Iesu i vo, A na vonemi Kini Solomoni tomogo bwaikina weꞌe tomogonina matamie i tovotovoi bwaikaotogina siwe ꞌwa baila, kebu nuanuami ꞌwa na ꞌasetai.”

Yaiaina yana ꞌeba mia ꞌana lauvai faifaina.

43-44 Wata Iesu i vonedi vona-awatabaiega i vo. ꞌAiꞌedi yaiaina i na ꞌawaꞌaꞌia tamu tomogo ꞌwainega i na nago ꞌawalawa sakoineye bei i na lalauala-vuvua tamu yana ꞌeba mia. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu i na veluagaiga i na vo, A na vilaku yaku ꞌeba mianina basenadi a ꞌiaweniga ꞌwaineye.” Bega i na vilai, i na mai ꞌeba mianina i na ꞌiseni ꞌakonadi i ꞌidewai ꞌatumaina wata vunavunagina i ꞌenoꞌeno, siwe nageꞌavana.‡ 45  ✡Fai kebu ꞌana veluvaiga i na souyeni i na nago wata yaiaina sakoiotogidi 7 i na vagavaidi i na miedi i na luku ꞌeba miananina ꞌwaineye. Tomotoganina i na ꞌivesakotogi mogitana, basenadi kebu baniꞌodiga. ꞌOmi tutuya deꞌe ꞌana tomotoga wata baniꞌodi, ꞌwa vo, ꞌA na nuavilama yama sakona ꞌwaidiega,” siwe ꞌawaie ꞌwa na sakotoga.”

Iesu inana wata tainavo i maia ꞌwaineye.

46  ✡Iesu bola i veveifufu tomotoga ꞌwaidie nika inana tainavo taiadi i leꞌwai. Tanotanoge i tovoi i vo, ꞌIma nuanuama ꞌa na veifufu Iesu ꞌwaineye.” 47 Tamu tomogo i nago Iesu ꞌwaineye i voneni i vo, Inamu taimwavo taiadi sinoꞌo, nuanuadi taiadi ꞌwa na veifufu.” 48-49 Iesu tomotoga i vonedi i vo, ꞌWa vonaga ꞌwa vo, Inamu wata taimwavo sinoꞌo,” siwe a na vonemi. Side, yaku tovetutuyamavo, taunidi inaku, wata taikwavo. 50  ✡Aitoi Tamaku abame yana nuanua ꞌana todumwebika, taunina taiku, novuku, ꞌalo inaku.”

13

Luyavuyavulagi ꞌana vona-awatabai.

1 Mulieta ꞌaiatanina ꞌwaineye Iesu vanuga i ꞌiaweni i nago balebaleye, bei i miabui i na ve. 2 ꞌAilaꞌa bwaikina i maia i tovififineni begaidi wakayega i talalaka weꞌe tomotoga lelege i tovoi. 3 Nani fuedi faifaidi i ve ꞌwaidie vona-awatabaiega, i vo,

Tamu tomogo i nago bakule yana witi* waifeidi i na bakulidi, weꞌe yadi sauluva luyavuyavulagi. 4 Yana luyavuyavulagi ꞌwaineye witi ꞌifwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌeda balebaleye tomotoga yadi ꞌeba nago ꞌwaineye, mulieta manuga i mai i ꞌanidi. 5-6 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi bwakebwakeye, nagami i tabo-matayoꞌo fai fwayafwaya kebu badubadunaga siwe mulieta inala i kabu i ꞌawagiꞌadi fai ꞌwalamidi kebu i da vagaobuga. 7 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌawanavenaveye kebu ꞌadi ꞌoiga, i ugawegawedi. 8 Weꞌe ꞌifwaidi i veꞌanitaꞌidi inageye fwayafwaya ꞌatumaina ꞌwaineye i tabo i vuaga, ꞌifwaidi 100, ꞌifwaidi 60 wata ꞌifwaidi 30.” 9 Wata Iesu i vo, ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.”

Vona-awatabai lamuna.

10 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo i maia ꞌwaineye i velutolieni i vo, Awale ꞌu veve tomotoga ꞌwaidie vona-awatabaiega?” 11  ✡Bega Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi Yaubada i tauyemi nani fuedi givagivadi ꞌwa ꞌasetadi yana veimea tomotoga ꞌwaidie faifaina, weꞌe deꞌe tomotoganidi kebu. 12  ✡ꞌAiꞌedi aitoi saiꞌafo ma yana ꞌaseta Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie faifaina, bega ꞌasetanina i na ꞌiꞌisaveꞌaviniga, ꞌimosoꞌi Yaubada i na veleni nika yana ꞌaseta bwaikina. Weꞌe aitoi kebu tamu yana ꞌasetaga siwe igodi i vo, Yau yaku ꞌaseta bwaikina,” ꞌasetanina Yaubada i na eloi. 13 Tomotoganidi i ꞌiseꞌiseni siwe kebu i da ꞌisaꞌinanaiga, wata i noganogai siwe kebu i da nogayadewai ꞌalo i da ꞌasetai begaidi a veve ꞌwaidie vona-awatabaiega. 14-15  ✡Nika basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea yana vona-vagata ꞌana mogitana i souyeni, Yaubada i vo,

Tomotoga deꞌe nuadi tabodadi,

Tanigadi i ꞌibodadi

Bega kebu i na nogai.

Matadi i ꞌuludi

Bega kebu i na ꞌiseni.

ꞌAiꞌedi nuadi i da magetaiga

I da nuaviladi ꞌwaikuye

A da ꞌiveꞌatumaidi.

Begaidi i na nogaya-wayoga, kebu nuadi i na magetadi.

Wata i na ꞌisa-wayoga siwe kebu i na ꞌisaꞌinanaiga.”

16 Aisea yana vonanina tomotoganidi faifaidi, weꞌe ꞌomi ꞌeba sosoana ꞌwaimie fai taunimi matamiega ꞌwa ꞌiseꞌiseni wata taunimi tanigamiega ꞌwa noganogai. 17  ✡A vona mogitana ꞌwaimie basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo fuedi wata tomotoganidi yadi sauluva tonovidi, nuanuadi bwaikina yaku folovanidi ꞌwa ꞌiseꞌisediga i da ꞌisedi wata yaku ve ꞌwa noganogaiga i da nogai, siwe kebu.”

Vona-awatabainina Iesu i kiavemagetai.

18 Wata Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, A na vonemi, luyavuyavulagi ꞌana vona-awatabai ꞌana kiavemageta side baniꞌodi. 19 Waifei i veꞌanitaꞌidi ꞌeda balebaleye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga vona i nogai Yaubada i na veimeyedaga faifaina, siwe kebu i da ꞌasetaiga. Bega Seitani, taunina Tosakona i mai tolauꞌage i bakuli i nuanuaniga i elodi. 20 Waifei i veꞌanitaꞌidi bwakebwakeye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga ma yadi sosoana Yaubada yana Vona i nogai siwe yadi nuanua ꞌwaidie kebu mogitana i da lukuga. 21  ✡I vetumagana siwe tutuya ꞌaleꞌusana. Tutuyanina vita ꞌalo veꞌisakololo i na souyedi Vonanina faifaina i na baila-matayoꞌoyeni. 22  ✡Waifei i veꞌanitaꞌidi gaweye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai siwe yadi mia faifaidi i vevenuafouviga wata ꞌaiꞌaiwabu ꞌadi nuanua ꞌwaidie bwaikina ꞌwa da vo i da ugawegawedi kebu i da vuaga. 23 Weꞌe waifei i veꞌanitaꞌidi inageye fwayafwaya ꞌatumaina ꞌwaineye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai wata i ꞌasetai mulieta yadi folova Yaubada faifaina baniꞌodi i vuaga, ꞌifwaidi 100, ꞌifwaidi 60, wata ꞌifwaidi 30.”

ꞌAtumaidi wata sakoidi taiadi i tabowanawana.

24 Wata Iesu i ve tomotoga ꞌwaidie tamu vona-awatabai ꞌwainega tomotoga ꞌatumaidi wata sakoidi faifaidi i vo, Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie side baniꞌodi. Tamu tomogo witi waifeidi ꞌatumaidi i bakulidi. 25 Tamu lovana, tomotoga matatabudi i ꞌenoꞌenovi ꞌana gavia i mai matagawagawa, witi ꞌana ꞌisaꞌisa i luyavuyavuleni nika i tauya.

26-27 Tutuyanina witi i vebwaika i adaga matagawagawa i vemageta bega tonibakulanina yana tofolovavo i ꞌiseni i mai i voneni i vo, ꞌAuvea, nagami waifei ꞌatumaidi ta bakulidi weꞌe tamu gawa avaꞌaiega i mai?” 28 Tomogo i vo, Tamu ꞌaku gavia i ꞌidewai.” Bega yana tofolovavo i velutolieni i vo, Baniꞌodi yamu nuanua, ꞌa na luabuabudi?” 29 Yadi ꞌauvea i vo, ꞌAsaꞌaiana, ꞌaiꞌedi ꞌwa na luabuabudiga, bola witiotoga ꞌwa na siabuyedi. 30  ✡ꞌWa bailedi, i na tabowanawana, bola ꞌaiala ꞌana tutuye toꞌaiala a na vonedi a na vo, Nagami matagawagawa ꞌwa na luabuabudi ꞌwa na ꞌitavidi ꞌwa na tawedi ꞌaie i na ꞌalaidi, weꞌe witiotoga ꞌwa na vedodogidi yaku bubuwakeye.”

Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana vebwaika ꞌana vona-awatabai.

31 Wata Iesu i ve ꞌwaidie vona-awatabaiega i vo, Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana vebwaika side baniꞌodi. Tamu tomogo ꞌayawana bilana i ꞌewai i bakuli mulieta i vebwaika. 32 Bilanina saiotogina siwe tutuyanina i vebwaika welavi bwaikaotogina bega manuga i mimaia didineye i vevegiuva.”

Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana susula ꞌana vona-awatabai.

33 Wata Iesu i ve ꞌwaidie vona-awatabaiega i vo, Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana susula side baniꞌodi. Tamu vavine falawa bwaikina i vilai mulieta isita i yatoi, i susula falawa matatabuna ꞌwaineye nika i vebwaika.”

Awale Iesu vona-awatabaiega i ve.

34 Tutuya fuedi Iesu i veve tomotoga ꞌwaidie vona-awatabaiega, kebu tamu tutuya i da vonaotoga. 35  ✡Deꞌe baniꞌodi i vevega nika tamu Yaubada yana toluꞌivona yana vona ꞌana mogitana i souyeni. Basenadiotoga i vona-vagata Yaubada ꞌana Venuaꞌivina yana vona faifaina i vo,

Vona-awatabaiega a na veifufu ꞌwaidie.

Nani fuedi givagivadi fwayafwaya ꞌana ꞌidewavau ꞌwainega

i maiga ꞌasiau, a na luꞌivoneyedi ꞌwaidie.”

Matagawagawa ꞌana vona-awatabai Iesu i kiavemagetai.

36 Yana ve i ꞌaꞌavana, Iesu ꞌailaꞌa i ꞌiawedi i nago vanuge. Mulieta yana tovetutuyamavo i maia i luku ꞌwaineye i voneni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai matagawagawa i taboga bakule ꞌana nuanua.”

37-38  ✡Iesu i vo, Tomogonina waifei ꞌatumaidi i bakulidiga ꞌana ꞌaseta yau, kumaniku a vetomotogaotoga. Weꞌe tanoga, fwayafwaya matatabuna. Waifei ꞌatumaidi ꞌadi ꞌaseta tomotoganidi ꞌakonadi taunidi i tauyedi Yaubada ꞌwaineye i veveimeyedi, weꞌe matagawagawa, tomotoganidi Yaubada i baila bega Seitani i veveimeyedi. 39 Tomogonina matagawagawa ꞌana toluyavuyavulagi taunina Seitani, tutuya ꞌaiala ꞌana ꞌaseta Vonayavuga ꞌana tutuya, weꞌe toꞌaiala taunidi anelose.

40-41  ✡Matagawagawa i luabuabudiga i tunudi i ꞌalaidiga ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. Fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, yau a vetomotogaotoga yaku anelose a na vetunedi, tovetalaimimila wata ꞌifwaidi tosakona i na vaꞌaugidi i na nawedi ꞌai-ꞌalaꞌalase bega kebu wata i na miamia Yaubada mataneye. 42 I na nawediga i na tawedi, bei i na ꞌweꞌweꞌwela wata maigidi i na yuyuyudi fai veviga bwaikina. 43  ✡Weꞌe mulieta Yaubada yana tomotoga yadi sauluva tonovidi Tamadi yana ꞌEba Veimea nageneye ꞌadi ꞌisa magemagetadi, ꞌwa da vo inala i da vulaoga.

ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.”

Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie ꞌana ꞌatumaina ꞌadi vona-awatabai.

44 Wata Iesu i ve ꞌwaidie i vo, Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie ꞌana ꞌatumaina side baniꞌodi. Basenadi tamu aitoi mani wata ꞌaiꞌaiwabu bwaikina i tavuni fwayefwayeye i ꞌenoꞌeno. Mulieta tamu tomogo i veluagai, i ꞌisenina wata i tavu-vaitugani. I sosoana bwaikina, i nago yana kukua matatabuna i vekimwaneyedi tutulidi i ꞌewadi fwayafwayanina i kimwanei bega yana fwayafwaya fai ꞌana ꞌatumaina nageneye i ꞌenoꞌeno.”

45 Wata Iesu i vo, Egavo taunidi i tauyedi bega Yaubada i na veveimeyedi yadi sauluva side baniꞌodi. Tamu tomotoga i lalauala nuanuana mwali bwaikina wata ꞌatumaiotogina. 46 I na veluagaiga yana kukua matatabuna i na ꞌanivelenedi bega mwalinina i na tuveobuya.”

Tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌana vona-awatabai.

47-48 Wata Iesu i ve ꞌwaidie vona-awatabaiega i vo, Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie tutuya ꞌeba veꞌaꞌava faifaina side baniꞌodi. Tovuata igana tulina tulina i ꞌonadi, tutuyanina yadi vuata i adaga i yoꞌei ꞌavale bei i lauvisi igana ꞌatumaidi yadi venuane i obu, sakoidi i tawedi. 49-50 Wata baniꞌodi, bola tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, anelose i na nagoi tomotoga sakoidi i na vaꞌaugidi tomotoga ꞌatumaidi ꞌawasasadiega i na tawedi ꞌai-ꞌalaꞌalase, bei i na ꞌweꞌweꞌwela wata maigidi i na yuyuyudi fai veviga bwaikina.”

51 Tutuyanina Iesu yana ve i ꞌaꞌavana, yana tovetutuyamavo i velutoliedi i vo, Deꞌe vona-awatabainidi matatabuna ꞌwa ꞌasetadi ꞌalo kebu?” I vo, Eꞌe ꞌa ꞌasetadi.” 52 Bega Iesu i vo, ꞌAiꞌedi aitoi veꞌetoboda i maia Mosese ꞌwainega i ꞌasetadiga, wata taunina i tauyeni bega Yaubada i veveimeyeni, taunina baniꞌodi tomogo ꞌaiꞌaiwabuna. Fai Yaubada yana Vona tuatuaidi wata yaku ve ꞌivaudi i ꞌasetadi, ꞌana fata mali tomotoga i na veve ꞌwaidie.”

Me Nasaledi kebu nuanuadi Iesu.

53-54  ✡Iesu i vevega vona-awatabaiega i ꞌaꞌavana, i tauya i nago taunina yana ꞌatamane Nasaledi. Bei i ve tomotoga ꞌwaidie yadi ꞌeba miavaꞌauta nageneye siwe nuadi i voganidi yana ve faifaina. I vo, Avaꞌai tomotoga deꞌe? Avaꞌaiega yana ꞌaseta i ꞌewai, baniꞌodi i munega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi?” 55-56  ✡Tomogo noꞌo kebu tulinaga, tamana kamuda, inana Meli wata tainavo ta ꞌasetadi, Iemesa, Iosefa, Saimoni wata Iudasa, wata novunavo taiadi ta miamiani. Weꞌe yana ꞌasetanidi wata yana toketokenanina avaꞌaiega i veluagadi?” 57 I bavuyeni begaidi kebu nuanuadi Iesu i baila. Bega Iesu i vonedi i vo, Yaubada yana toluꞌivonavo ma ꞌadi veꞌililibu tomotoga tulidi ꞌwaidie, weꞌe yadi ꞌatamana tomotogidi wata yadi ꞌailaꞌa kebu i da veꞌililibuyediga.” 58 Fai kebu i da vetumagana ꞌwaineye, begaidi kebu bei ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i da ꞌidewadiga.

14

Ioni Tobafitaiso yana wafa.

1-2 Tutuyanina ꞌwaineye, Loma gabemani yadi toꞌedakumeta ꞌana wagava Kini Elodi ꞌawalawa Galili nageneye i veveimea. Iesu yana folova toketokena valana Elodi i nogai yana tofolovavo ꞌifwaidi i vonedi i vo, Noꞌo Iesu, ꞌasaꞌaiana mogitana taunina Ioni Tobafitaiso, ma yana toketokena i yawasa-vaitugana i ve-Iesu, begaidi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi.

3 Elodi baniꞌodi i voneyediga fai yana veimea ꞌwainega Ioninina i yogoni i yatoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. Weꞌe Elodi basenadi taina Filifi tamu vavine i nagidi ꞌadi wagava Elodiasa mulieta Elodi i luobuyedi. 4 Ioni Tobafitaiso vala i nogai bega tutuya fuedi i lulumatana-vebogia i vo, Awale taimu yana vavine ꞌu nagidi, yada veꞌetoboda ꞌu geuya.” 5 Ioni yana vonanina faifaina Elodi i veimea vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i luku, nuanuana i na wafa siwe me Diu i kololoyedi fai i vo, Taunina tamu Yaubada yana toluꞌivona.”

6-7 Weꞌe Elodi yana tubuga ꞌana ꞌaiata ꞌwaineye sakali bwaikina i ꞌidewai, Elodiasa natudi i voneni matadie i kayama. Elodi i ꞌiseni nuana i ꞌewai bega i vonaꞌawaufaufa ꞌwaineye i vo, ꞌAiꞌedi avaꞌai nuanuamu ꞌu na veluꞌuiga, vona mogitana a na velemu.” 8 Inana i nogai natudi i tolivetonoveni bega vavinenina neꞌeꞌelina i nago Elodi ꞌwaineye i vo, Nuanuaku Ioni Tobafitaiso i na wafa, ꞌunuꞌununa ꞌaivoeye ꞌu na dodogi ꞌu na mieni ꞌwaikuye, a na ꞌiseni a na ꞌasetai ꞌakonadi i wafa.” 9 Kini Elodi i nogai nuana i vita siwe kebu ꞌana fata yana vonaꞌawaufaufa i na lugeuya fai ꞌana wakawaka matadie i vona, bega yana tolugaviavo i vonedi i nagoi Elodi yana nuanua i ꞌidewai. 10-11 Vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye Ioni ꞌodona i boboi, ꞌaivoeye i dodogi i mieni vavine i veleni. I ꞌewai i nago inana i veledi. 12 Tutuyanina Ioni yana tovetutuyamavo vala i nogai, i maia tomogoꞌavana i ꞌewai i veꞌufai, mulieta i nagoi Iesu i voneni.

Iesu tomotoga 5000 i veꞌanidi.

13 Tutuyanina Iesu i ꞌasetai Ioni ꞌakonadi i wafa, bega ꞌatamananina i ꞌiaweni i dodoga ꞌaiseneye i nago kebu tamu aitoi bei i da miamiaga ꞌwaineye. Tomotoga yana tauya i ꞌasetai bega yadi ꞌatamana i ꞌiawedi i veyogoꞌwaila i nagoi ꞌagediamo. 14  ✡Tutuyanina Iesu i leꞌwa balebaleye tomotoganidi i ꞌisedi ꞌailaꞌa bwaikina i miamiani, nuana i vita bwaikina faifaidi bega yadi toviga i ꞌiveꞌatumaidi.

15 ꞌAkonadi lavilavi saiꞌafoga i na sidudubali tovetutuyamavo i maia Iesu ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌAkonadi tutuya i veꞌaleꞌusa wata deꞌe bei kebu tomotoginaga, bega ꞌailaꞌanidi ꞌu na vonedi i na nagoi ꞌatamana ꞌwaidie taunidi ꞌadiꞌadi i na kimwane.” 16 Iesu i vonedi i vo, ꞌAsaꞌaiana i na miamiani, siwe ꞌomi ꞌaiꞌedi avaꞌai ꞌwa na veledi i na ꞌani.” 17 Tovetutuyamavo i vo, ꞌWaimeye ꞌaniꞌani mwadodoudi 5 wata igana ꞌailuga, ꞌasaꞌaiana baniꞌodi, kebu fuediga.” 18 Iesu i vo, ꞌWa miedi ꞌwaikuye.”

19 Tomotoga i vonedi mosomoso tabwadie i miabui, mulieta Iesu ꞌaniꞌaninidi i ꞌewadi, i ꞌisalaka abame i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye. I vekaiwa i ꞌaꞌavana, ꞌaniꞌani i ꞌivividi tovetutuyamavo i veledi bega tomotoga i veutadi. 20 ꞌAilaꞌanidi matatabudi i ꞌani, kamodi i aidi, mulieta tovetutuyamavo tomotoga nikilidi i vaꞌaugidi bayawa 12 i veadagidi. 21  ✡Toꞌaninidi iaveta tulaiꞌavadi i luꞌiawawadi ꞌadi ꞌailaꞌa 5000, weꞌe vevine tulaidi wata yavayavava matatabudi kebu taiadi i da luꞌiawawadiga.

Iesu ufa tabwaneamo i nago.

22 Tomotoga i veꞌanidi i ꞌaꞌavana, yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌWa na dodoga wakeye, ta na viwaia lavu viꞌainega, yau tomotoga a na vonedi i na nunagoi mulieta yau a na vemuli. 23-24  ✡Tomotoga i tauya i nunagoi, Iesu i laka ꞌoyeye, ꞌaiseneye i na veluꞌui. ꞌAkonadi i laviotogi Iesu ꞌaiseotogina bei i miamia, weꞌe yana tovetutuyamavo i yogokamwana lavunina bwaikina ꞌwaineye, kaukau bwaikina i nunuga wata yagina i veveviladi.

25 Saiꞌafoga tutuya i na kililia, Iesu i leꞌwa ꞌwaidie, ufa tabwaneamo i mai. 26  ✡Tutuyanina yana tovetutuyamavo i ꞌiseni ufa tabwaneamo i mimai i kololoyeni i bwau i vo, ꞌWa ꞌisanaweni, yalua.” 27 Nika Iesu i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, yau taunida.” 28 Fita i vona-matayoꞌo i vo, Vetuma ꞌomuꞌe, ꞌu da vona ufa tabwaneamo a da wai ꞌwaimuye.” 29-30 Bega Iesu i vo, ꞌU mai.” Yana voneye Fita i obu i nunago Iesu ꞌwaineye nika i ꞌisadaba kaukau wata yagina i ꞌisedi i kololo igodi beꞌama i monumonu i bwau i vo, ꞌAuvea, ꞌu da ꞌitaꞌitaꞌieku.” 31 Iesu nimana i ꞌotoi Fita i ꞌiveꞌavini i voneni i vo, Awale ꞌu venuanaluga, yamu vetumagana ꞌwaikuye siaina.” 32 I silakai i ꞌaꞌavana ꞌadi ꞌailuga i dodoga, nika yagina i ꞌawatagoni. 33  ✡Yana tovetutuyamavo i ꞌiseni i subiai i vo, Vona mogitana, ꞌomu Yaubada Natuna.”

Iesu toviga i ꞌiveꞌatumaidi ꞌatamana Genesaleta.

34 I duduna Genesaleta balebaleye bei yadi waka i yoꞌei. 35 Tomotoga Iesu i ꞌisaꞌinanai bega vala i vetunedi ꞌawalawanina matatabuna ꞌwaidie bega toviga i miedi Iesu ꞌwaineye. 36  ✡I veluꞌui ꞌwaineye, nuanuadi toviganidi i na ꞌabitonovidi, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, ꞌana kaleko mataifwaꞌavana i na ꞌabitonovi. Egavo i ꞌabitonovaga matatabudi i veꞌatumai.

15

Me Diu tubudiavo yadi ve faifaina.

1-2 Mulieta ꞌifwaidi me Diu totafalolo Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i maia Ielusalemega Iesu i velutolieni i vo, Veꞌetobodanidi i maiga tubudavo ꞌwaidiega, awale yamu tovetutuyamavo kebu i da veꞌililibuyediga i geugeudi? ꞌAni ꞌana tutuye kebu nimadi i da lekoa-dewadi weꞌe i lulu-ꞌavoꞌavovo.” Deꞌe baniꞌodi i voneyediga fai yadi nuanua i vo, ꞌAiꞌedi nimada ta na lekoa-dewadi wata ta na tafalolo, Yaubada i na ꞌasetada yada nuanua vunavunagidi.” 3 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, Siwe ꞌomi wata awale Yaubada yana veimea kebu ꞌwa da veꞌililibuyediga ꞌwa geugeudi weꞌe taunimi yami nuanua ꞌwaidie ꞌwa vematayakayaka. 4  ✡Yaubada i vonaga i vo, Tamamu wata inamu ꞌu na veꞌililibuyedi,” wata i vo, ꞌAiꞌedi aitoi tamana ꞌalo inana i na awavesakoyediga i lubwaineni ꞌwa na luvewafai.” 5-6 Veimeanidi ꞌwa geugeudi fai ꞌwa veve ꞌwa vo, ꞌAiꞌedi aitoi ma yana mani, siwe kebu nuanuana tamana wata inana i na ꞌivaisediga, ꞌomi ꞌwa tauyeni bega i na vonedimo i na vo, Mani deꞌe a na ꞌaniveleneni Yaubada faifaina,” vonanina ꞌwa faliꞌatumaieni. Weꞌe mogitana i lubwaineni tamana wata inana maninina ꞌwainega i da ꞌivaisedi. Deꞌe baniꞌodi Yaubada yana Vona ꞌwa lulu-ꞌavoꞌavovoi, maꞌitufa yami nuanua ꞌwa vevematayakeyakedi. 7  ✡ꞌOmi mogitana tovekali. ꞌAwami i tatalaboda nani fuedi faifaidi siwe wata ꞌwa ꞌiꞌidewadi. Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona Aisea, Yaubada yana Vona ꞌwainega i vona-vagata faifaimi. I vonaga mogitana i vo,

8 Deꞌe ꞌailaꞌanidi ꞌawakebuladiega i veꞌililibuyeku,

Weꞌe kebu mogitana i da nuakalikalieku.

9 Fai tomotoga yadi nuanua i veve i vo ꞌako, Yaubada ꞌwainega,”

Begaidi ꞌwaikuye i ꞌoꞌodu-maimaiga.”

Naninidi tomotoga i na ꞌivesakodi.

10 Iesu ꞌailaꞌa i goledi i nagoi ꞌwaineye i vonedi i vo, A na vonemiga ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai. 11  ✡Falisi nuanuadi nima-ꞌilekoa siwe avaꞌai i na luku tomotoga ꞌawadiamo kebu ꞌana fata tomotoganidi i na ꞌiveyokedi, weꞌe mogitana vona ꞌalo nuanua sakoidi tomotoga ꞌwaidiega i na souyediga, ꞌana fata tomotoga i na ꞌiveyokedi.”

12 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo i maia i voneni i vo, Yamu vona ꞌwainega Falisi i kamogala, ꞌu ꞌasetai?” 13 Iesu i vonedi i vo, Welavinidi Tamaku abame kebu ꞌana bakubakulaga, matatabuna i na siabudi. 14  ✡Falisinidi kebu faifaidi ꞌwa na nuanua. Avinodi taunidi tomotoga ꞌada toꞌedakumeta, siwe baniꞌodi tomatasako fai Yaubada yana Vona kebu i da ꞌisaꞌinanadiga. Kebu ꞌana fata tamu tomatasako iana tomatasako i na siveikani fai bola ꞌadi ꞌailuga i na beꞌuluga vakavakale.”

15 Fita i voneni i vo, Nuanuaku vona-awatabainina ꞌu da kiavemagetai ꞌwaimeye.” 16 Iesu i vo, ꞌAlo ꞌomi wata bola ꞌwa bavubavu? 17 I lubwainemi ꞌwa da ꞌasetai naninidi i na luku tomotoga ꞌawadiamo i na nago kamodie mulieta i na walaꞌaieni. 18 Weꞌe naninidi sakoidi ꞌawadiega i na souyediga, ꞌana fata tomotoga i na ꞌiveyokedi Yaubada mataneye, fai yadi nuanua ꞌwaidiega i mai.

19  ✡I na ꞌiveyokediga fai nuanuananidi i na ꞌivesakodi nika luvewafa, lauobu, veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, vainago, vekali, vebonaivo. 20 Side naninidi ꞌana fata tomotoga i na ꞌiveyokedi Yaubada mataneye, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌwa na ꞌani, siwe kebu nagami nimami ꞌwa na lekoa-dewadiga Falisi yadi nuanua baniꞌodi, kebu ꞌana fata i na ꞌiveyokemiga.”

Vavine yadi vetumagana.

21 Mulieta Iesu ma enavo bei i miamiaga i ꞌiaweni, i nagoi tamu ꞌawalawa ꞌwaineye, ꞌatamana Taia wata Saidoni lilivadie. 22 I miamiani nika tamu vavine Keinana i leꞌwa, vavinenidi ꞌawalawanina ꞌwaineye i miamia. Taunidi kebu vavine Diu siwe i mai i toke i veluꞌui Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, ꞌomu Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, Kini Devida tubuna ꞌu da ꞌisanuakalikaliema. Natuku vevinena yaiaina i agei bega i veveviga bwaikina.” 23 Siwe kebu tamu avaꞌai Iesu i da voneyeni ꞌwaidie. Mulieta yana tovetutuyamavo i maia ꞌwaineye i lukakadeni i vo, ꞌU veugeugedi, mulideye i mimai i vevetaniga-logilogi.”

24 Tovetutuyamavo i vonavonaga begaidi Iesu vavine i vonedi i vo, Yaubada i vetunekuga me Isileli ꞌaiseꞌavadi ꞌwaidie, taunidi vuyovuyodi ꞌwa da vo ꞌaisaya sifi, weꞌe ꞌomi mali tomotoga kebu.” 25 Siwe vavine i nogai Iesu yana vona i mai ma yadi veꞌililibu i ꞌodu ꞌageneye, i vo, ꞌAuvea ꞌu da ꞌivaisema.” 26 Iesu i vo, Kebu i da lubwaineku kwakwama ꞌadiꞌadi a na elodi a na ꞌanivelenedi ꞌouꞌou ꞌwaidie.” 27 Vavine i ꞌasetai Iesu i vonavona nagami i na folova taunina yana ꞌailaꞌa me Diu ꞌwaidie, faifainanina i voneni i vo, ꞌAuvea weꞌe mogitana. Siwe tutuyanina kwakwama i na ꞌaniꞌani, ꞌouꞌou siaidi mukumuku i na luluyamuyamu. Faifainanina saiꞌafo ꞌu da ꞌivaisema.” 28  ✡Iesu yadi vona i nogai i vonedi i vo, Yami vetumagana toketokena, avaꞌai nuanuami ꞌana mogitana i na souyeni ꞌwaimie,” nika mogitana natudi i veꞌatumai.

Toviga fuedi Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

29 Iesu ma enavo ꞌawalawanina i ꞌiaweni, Lavu Galili balebaleamo i nagoi, mulieta i laka tamu ꞌoya siaina ꞌwaineye i miabui. 30 ꞌAilaꞌa bwaikina i maia, yadi toviga fuedi i miedi, toviganidi ꞌifwaidi ꞌagedi sakoidi, tomatasako, tubusakosako, tomotoganidi kebu ꞌadi fata i na welavaga, wata ꞌifwaidi tovigaotoga. Toviganidi i miedi Iesu ꞌwaineye matatabudi i ꞌiveꞌatumaidi. 31  ✡Tomotoga i ꞌiseni nuadi i voganidi fai egavo kebu i da welawelavaga siwe i welava, tubusakosako wata ꞌagedi i sako i yogodewa, wata tomatasako i ꞌisa-vaitugana. Me Isileli toketokenanina i ꞌiseni yadi Yaubada i subiai.

Tomotoga 4000 Iesu i veꞌanidi.

32  ✡Iesu yana tovetutuyamavo i goledi i nagoi ꞌwaineye i vonedi i vo, Tomotoga deꞌe faifaidi a nuavita fai ꞌakonadi ꞌaiata ꞌaitonu taiadi ta miamiani siwe kebu ꞌadiꞌadiga. Kebu nuanuaku ma ꞌadi lase a na vetunedi i na nagoi yadi vanuge fai bola ꞌedeye i na mwea.” 33 Yana tovetutuyamavo i velutolieni i vo, Deꞌe kebu tomotoginaga, avaꞌaibe bei ꞌaniꞌani ta na veluagai tomotoga deꞌe ta na veꞌanidi?” 34 Wata Iesu i velutoli yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Weꞌe ꞌomi, ꞌaivia ꞌaniꞌani ꞌwaimie?” I vo, Kebu fuediga, ꞌaniꞌani mwadodoudi 7 wata igana siaidi.” 35 Bega Iesu ꞌailaꞌa i vonedi i miabui. 36 Mulieta ꞌaniꞌaninidi 7 igana taiadi i ꞌewadi, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye, i ꞌaꞌavana i ꞌivividi wata i baidi tovetutuyamavo i veledi i veusedi ꞌailaꞌa ꞌwaidie. 37 Matatabudi i ꞌani, ꞌadi fata, mulieta yana tovetutuyamavo tomotoga nikilidi i vaꞌaugidi bayawa bwaikidi 7 i veadagidi. 38 Toꞌaninidi iaveta tulaiꞌavadi i luꞌiawawadi ꞌadi ꞌailaꞌa 4000, weꞌe vevine tulaidi wata yavayavava matatabudi kebu taiadi i da luꞌiawawadiga.

39 ꞌAni i ꞌaꞌavana, Iesu tomotoga i vonedi i nagoi, weꞌe i dodoga wakeye i nago ꞌawalawa Magadani.

16

Tomotoga nuanuadi ꞌeba ꞌisa toketokena.

1  ✡Tamu tutuya me Diu toꞌedakumetavo ꞌifwaidi i maia Iesu ꞌwaineye, taunidi totafalolo ꞌadi wagava Falisi wata Sadusi. Nuanuadi i na silubuya bega i voneni i vo, Nuanuama ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌidewai ꞌa na ꞌiseni ꞌa na ꞌasetai ꞌomu ꞌu mai Yaubada ꞌwainega ꞌalo kebu.” 2-3 Siwe Iesu yadi vona i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa na ꞌiseni Malayaubani i na laka ꞌwa na ꞌasetai tutuya kumaga, wata ꞌaiꞌedi ꞌwa na ꞌiseni waowa i na vetovotovoia ꞌwa na ꞌasetai ꞌako i na ꞌwei. Tugusanidi i na vemi bega ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai i na souyedi, weꞌe ꞌeba ꞌisa toketokedi Yaubada i ꞌiꞌidewadi matamie tutuya mulina faifaina kebu ꞌwa da ꞌisaꞌinanadiga. 4  ✡ꞌOmi tutuya deꞌe ꞌana tomotoga yami sauluva sakoidi wata kebu nuanuami Yaubada yana nuanua. ꞌWa vonavona nuanuami ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa, a na ꞌidewai siwe a nuani kebu tamu a na ꞌidewaiga. Siwe tamu nani a na veifufuyeni yami ꞌeba ꞌisa. ꞌEba ꞌisanina baniꞌodi Iona, taunina Yaubada yana toluꞌivona, igana bwaikina kamoneye i miamia ꞌaiata ꞌaitonu, mulieta i souyeni.” Iesu i vonaꞌaꞌava, i ꞌiawedi i nago tulineye.

Iesu i vona-awatabai Falisi wata Sadusi faifaidi.

5 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i damana lavu viꞌainega, siwe tovetutuyamavo nuadi i fani, kebu tamu ꞌaniꞌani i da ꞌewaiga. 6  ✡Bega Iesu vona-awatabaiega i veluꞌaseꞌasedi tomotoga sakoidi yadi sauluva kebu i na damana ꞌwaidie i vo, ꞌWa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi Falisi wata Sadusi yadi isita i na nunago i na vedamanimi.”

7 ꞌAiseꞌavadi i veifufu i vo, Isita* beledi ꞌana ꞌeba ꞌivebwaika, baniꞌodi i voneyediga fai ꞌida beledi kebu ta da ꞌewadiga.” 8 Iesu yadi vona i ꞌasetai bega i velutoliedi i vo, Awale nuafoumi i veviga ꞌwa veveifufu beledi faifaina? Yami vetumagana mweana. 9  ✡Bola kebu ꞌwa da ꞌasetakuga yau ꞌaku fata ꞌaniꞌani a na velemi. Bega ꞌwa na nuani basenadi ꞌaniꞌani 5 a ꞌivividi, tomotoga 5000 i ꞌani, mulieta i ꞌani-wayogeni bayawa fuedi ꞌwa veadagidi. 10  ✡Wata ꞌwa na nuani basenadi ꞌaniꞌani 7 ꞌwaidiega tomotoga 4000 a veꞌanidi, wata bayawa fuedi ꞌwa veadagidi. 11 Awale yaku vona kebu ꞌwa da ꞌasetaiga. ꞌOmi ꞌwa vo ꞌako, Yau a vonavona beledi faifaina,” siwe kebu. Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi Falisi wata Sadusi yadi isita ꞌwainega.” 12 Mulieta tovetutuyamavo i ꞌasetai Iesu kebu i da vonavona isitanina beledi ꞌana ꞌeba ꞌivebwaika faifaina, weꞌe mogitana i vonavona Falisi wata Sadusi yadi ve-vekavekali kebu i na vedamanidiga.

Fita yana ꞌaseta Iesu faifaina i sivemageseni.

13 Iesu ma enavo i nagoi tamu ꞌawalawa ꞌwaineye ꞌatamana Sisalia Filifai lilivaneye, bei yana tovetutuyamavo i velutoliedi i vo, ꞌWa da nogaiga tomotoga yadi nuanua yau a vetomotogaotoga aitoi?” 14  ✡Tovetutuyamavo yana velutoli i tutuli i vo, ꞌIfwaidi tomotoga i vonaga ꞌomu Ioni Tobafitaiso i yawasa-vaitugana, ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu Ilaitia abamega i obuma, wata ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu Ielemaia ꞌalo tamu Yaubada yana toluꞌivona wafayega i tovoi.” 15 Iesu yana tovetutuyamavo i velutoliedi i vo, Weꞌe ꞌomi, ꞌwa da nuaniga yau aitoi?” 16  ✡Saimoni Fita i vo, ꞌOmu Keliso, Yaubada Miamia-vagaina Natuna wata ꞌana Venuaꞌivina.” 17  ✡Iesu i voneni i vo, Saimoni, ꞌomu Iona natuna, Yaubada i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimuye fai ꞌaku ꞌaseta kebu tomotogaotoga i da vemu, yamu ꞌasetanina tonovina i mai abamega Tamaku ꞌwainega. 18  ✡Fai ꞌu ꞌasetakuga begaidi a na vonemu. ꞌOmu Fita, ꞌamu wagava ꞌana saivila kileu. Yamu ꞌaseta faifaiku ꞌu sivemageseniga baniꞌodi kileu bwaikina, tabwaneye yaku ꞌAilaꞌa a na vaꞌaugimi. Yaku ꞌAilaꞌanimi ꞌwa na mia-vagata, Vatuꞌai Manamanawena† ꞌana tomia toketokedi kebu ꞌadi fata i na vetoketoke ꞌwaimie. 19  ✡Veimea a na velemu, tomotoga yadi luku Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye faifaina. Avaꞌai ꞌu na talabodeni fwayefwayeye, wata abame Yaubada i na talabodeni, avaꞌai ꞌu na tauyeni fwayefwayeye, wata abame Yaubada i na tauyeni.”

20 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo i talabodebodedi i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwa na voneni yau Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.”

Iesu yana veviga wata yana wafa i veifufuyedi.

21 Tutuya deꞌe ꞌwainega i nagoga Iesu i velamu i kikiavemageta yana tovetutuyamavo ꞌwaidie avaꞌai i na souyediga ꞌwaineye faifaidi. I vo, I lubwaineku a na nago Ielusalema, bei veviga bwaikina a na veluagai me Diu yada toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌwaidiega. I na veimea a na wafa siwe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye Yaubada i na sivetovoiku.”

22 Fita Iesu i voneni i nagoi tulidie bega i talabodeni i vo, ꞌAuvea, kebu baniꞌodi ꞌu na voneyediga. Veviga wata wafa ꞌu veifufuyediga Yaubada i da talabodedi bega kebu i da sousouyedi ꞌwaimuye.” 23 Iesu i sivilai Fita i voneni i vo, ꞌU vaganago, yamu nuanuananina Seitani yana nuanua. Yaku ꞌeda ꞌu velubodabodai, yamu nuanuananina tomia fwayafwaya yadi nuanua, kebu Yaubada ꞌwainega.”

24  ✡Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana mogitana i na mai ꞌwaikuye taiadi ꞌa na nagoga, nagami taunina yana nuanua i na bailedi. Fai i na vematayakeyakeku veviga bwaikina i na veluagai yau baniꞌodi a na veluagai. Voke i na wafa faifaiku yau baniꞌodi a na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye. 25 ꞌAiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina i na veꞌoꞌoleni, kebu nuanuana yawaina i na tauyeni faifaiku, taunina i na wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaina i na tauyedi faifaiku, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 26 ꞌAiꞌedi tamu aitoi fwayafwaya matatabuna ꞌana kukua i na ꞌewadi mulieta yawaina i na ꞌaꞌava, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? Kebu ꞌana fata tamu nani ꞌwainega yawaina i na kimwanei. 27  ✡Fai ꞌawaie yau a vetomotogaotoga a na souyeku Tamaku yana mageta mataududulina ꞌwainega, yaku anelose taiadi, mulieta tomotoga matatabudi a na tutulidi yadi sauluva ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi. 28 A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌomi ꞌifwaimi bola ma yawaimi ꞌwa na miamiani, yau a vetomotogaotoga ꞌwa na ꞌiseku a na mai tomotoga matatabumi a na veimeyemi.”

17

Iesu i vemaigisivilavila.

1 ꞌAiata 6 i ꞌaꞌava, mulieta Fita, Iemesa ma taina Ioni, Iesu i ꞌedakumesedi, ꞌaiseꞌavadi i laka ꞌoyeye. 2  ✡I miamiani nika matadie Iesu ꞌana ꞌisa i vetuli, maigina i magetai inala baniꞌodi wata ꞌana kaleko ꞌana lauꞌavu mataududulina. 3 I ꞌiseꞌiseni nika tomotoga ꞌadi ꞌailuga i souyedi Iesu taiadi i veveifufu. Tomotoganidi abamega i obuma, Mosese wata Ilaitia, taunidi basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo. 4 Nika Fita i vona Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, ꞌima taiadi ta maia i lubwaineni, ꞌaiꞌedi nuanuamu lauꞌweta ꞌaitonu a na ꞌidewadi, tamu ꞌomu faifaimu, tamu Mosese, tamu Ilaitia.”

5  ✡Fita bola i veveifufu waowa mataududulina i mai i tavunidi, waowanina ꞌwainega bona i souyeni i vo, Deꞌe Natuku nuafouku faifaina a sosoana bwaikina. Nuanuaku bonana ꞌwa na nogai.” 6 Tovetutuyamavo ꞌadi ꞌaitonu bonananina i nogaiga i kololo-ꞌafoꞌafo i lumataꞌafufu. 7 Iesu i mai i ꞌabitonovidi i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, ꞌwa tovoi.” 8 Tutuyanina i dadaga-lakata kebu tamu aitoi i da ꞌiseniga, Iesu ꞌaiseotogina.

9 ꞌOyayega i obuobuma Iesu i toke i vonedi i vo, Naninidi ꞌwa ꞌisediga kebu tamu aitoi ꞌwa na voneniga, nagami yau a vetomotogaotoga wafayega a na tovoi, mulieta ꞌwa na luꞌivona.”

10  ✡Yana tovetutuyamavo i velutolieni i vo, Awale veꞌetoboda ꞌadi tovevo i vonaga i vo, Nagami Ilaitia i na mai, mulieta Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i na souyeni?” 11 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, Weꞌe i vonaga mogitana, nagami Ilaitia i na mai Yaubada ꞌwainega, nani matatabuna i na ꞌivenonogidi. 12  ✡Siwe a na vonemi, Ilaitia tutulina ꞌakonadi i mai siwe tomotoga kebu i da ꞌisaꞌinanaiga, begaidi vitanidi nuanuadi i na veleniga mogitana i veleni. Wata baniꞌodi yau a vetomotogaotoga vita i na veleku.” 13  ✡Nika tovetutuyamavo i nuani, i ꞌasetai Ioni Tobafitaiso faifaina i vonavona.

Kwamana yaiaina i ageiga, Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

14 Tutuyanina Iesu ma enavo i leꞌwai laubeꞌuye ꞌailaꞌa ꞌwaidie, tamu tomogo i mai ma yana veꞌililibu i ꞌodu Iesu mataneye. 15 I voneni i vo, ꞌAuvea, natuku iavetana ꞌu da ꞌisanuakalikalieni. Yaiaina i agei tutuya fuedi i vevekadia i vavatuꞌoga wata i alala. Wata tutuya fuedi i beꞌubeꞌu ꞌai-ꞌalaꞌalase wata ufeye. 16 A mieni yamu tovetutuyamavo ꞌwaidie siwe kebu ꞌadi fata i na ꞌiveꞌatumaiaga.” 17 Iesu tomotoga i vonedi i vo, ꞌOmi tovekali. Awale Yaubada yana toketokena kebu ꞌwa da vetumaganeniga? Tutuya manamanawena taiadi ta miamia wata a totokemaigeku bwaikina siwe kebu ꞌwa da vetumaganeku mogitana. Kwamananina ꞌwa mieni ta na ꞌiseni.” 18 Iesu yaiaina i voneni i ꞌawaꞌaꞌia kwamana ꞌwainega nika i veꞌatumai.

19 Mulieta ꞌaiseꞌavadie tovetutuyamavo Iesu i velutolieni i vo, Awale ꞌima ꞌa vona yaiaina kebu i da ꞌawaꞌaꞌiaga?” 20  ✡Iesu yadi vona i tutuli i vo, Fai bola yami vetumagana siaidi. A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌaiꞌedi yami vetumagana ꞌana vebwaika baniꞌodi ꞌayawana bilana, siaina siwe mulieta welavi bwaikina, ꞌami fata ꞌwa da vona ꞌoya deꞌe ꞌwaineye ꞌwa da vo, ꞌU tovoi ꞌu nago sino bei,” nika i da nago. Deꞌe baniꞌodi yami vetumagana i na vevebwaikaga, nani matatabuna ꞌami fata. [ 21 ꞌAiꞌedi ꞌaiata ꞌifwaidi nagedie ꞌwa na veveꞌudigana ꞌani bega yami veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na vetoketoke, ꞌami fata ꞌwa na vona yaiaina deꞌe baniꞌodi i na ꞌawaꞌaꞌidi, wata kebu tamu avaꞌai ꞌwainega.”]

Iesu i veifufu-vaitugana yana wafa faifaina.

22-23  ✡Tutuyanina Iesu yana tovetutuyamavo i luvetubama ꞌawalawa Galili ꞌwaineye Iesu i vonedi i vo, Yau a vetomotogaotoga saiꞌafoga i na ꞌaniveleneku tomotoga ꞌwaidie, i na luvewafaku, siwe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye ma yawaiku Yaubada i na sivetovoiku.” Tovetutuyamavo i nogai, nuadi i vita bwaikina.

Vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana takesi.

24  ✡Iesu ma yana tovetutuyamavo i maia ꞌatamana Kafaneomi, bei takesi vanuga ꞌeba veluꞌui faifaina ꞌana tolaugogona i maia Fita ꞌwaineye i velutolieni i vo, Yamu Tove, takesi vanuga ꞌeba veluꞌui faifaina, i yatoyato?” 25 Fita i vo, Eꞌe, i yatoyato.”

Mulieta Fita i luku vanuge, bola kebu i da veifufuga, Iesu i vona-matayoꞌo i vo, Saimoni, ꞌu da nuani, fwayafwaya ꞌana toveimea bwaikidi, nuanuadi egavo i na takesi? Taunidi natudiavo ꞌalo mali tomotoga?” 26 Fita i vo, Mali tomotoga i na takesi.” Iesu i voneni i vo, Vetuma yau fai Yaubada Natuna, yana vanuga ꞌeba veluꞌui faifaina a na takesiga, kebu ꞌatumainaga. 27 Siwe ꞌaiꞌedi takesinina yato a na bailaga, tolaugogonanidi a na ꞌivebunumayagidi bega ꞌasaꞌaiana ta na yato. Nuanuaku ꞌu na nago lavuye, igananina nagami ꞌu na ꞌonaiga ꞌawanega mani ꞌu na ꞌewai. Maninina ꞌomu wata yau yada yato ꞌana fata baniꞌodi.”

18

Aitoi bwaikaotogina Yaubada mataneye.

1  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tovetutuyamavo i nagoi Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, Aitoi bwaikaotogina Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye?” 2-3  ✡Iesu tamu kwamana i goleni i mai matadie i tovoi, mulieta Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie ꞌaiꞌedi nuanuami ꞌwa na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye, i lubwainemi ꞌwa na nuavilami ꞌwa na nuaobu yavayavava baniꞌodi. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu nuanuami, kebu tamu saiꞌafo ꞌami fata ꞌwa na lukuga. 4  ✡Aitoi i na nuaobuga kwamana deꞌe baniꞌodi taunina bwaikaotogina Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye. 5  ✡Deꞌe kwamananina ꞌwa ꞌiseꞌiseniga, ꞌaiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali tamu kwamana deꞌe baniꞌodi i na ꞌivaiseni faifaiku, siwe ꞌasaꞌaiana yau i ꞌivaiseku.

Vetalaimimila ꞌwainega sakona i na souyeni

6 ꞌAiꞌedi aitoi i na vetumagana ꞌwaikuye deꞌe kwakwama baniꞌodi, siwe tamu tomotoga i na vetalaimimili i na sakonaga, bola tomotoganina veviga bwaikaotogina i na veluagai Yaubada ꞌwainega. Siwe nagami tomotoganina kebu i da vetalaimimilaga, bei tomotoga ꞌifwaidi kileu vitana i da yogona-matayoꞌoi ꞌodoneye i da taweni malaveseye, veviga siaina i da veluagai. I da wafa-matayoꞌoga i lubwaineni, nika kebu i da vetalaimimilaga wata kebu veviga bwaikaotogina i da veluagai Yaubada ꞌwainega. 7 Tomia fwayafwaya nuakalikalimi, fai ꞌawasasamie nani fuedi ꞌwaidiega tomotoga i beꞌubeꞌu i sakosakona. ꞌEba beꞌunidi mogitana i na sousouyedi ꞌwaimie, siwe ꞌaiꞌedi aitoi tamu tomotoga i na kiavebeꞌuya bega i na sakonaga, nuakalikalina fai veviga bwaikina i na veluagai.

8 ꞌAiꞌedi nimamu ꞌalo ꞌagemu saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu boboi ꞌu taweni. ꞌU na boboiga veviga saiꞌafo nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta ꞌamu fata ꞌaitamoganega ꞌu na luku abame. Weꞌe nimamu ꞌalo ꞌagemu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakonaga, mulieta ꞌu na wafa ꞌu na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase, veviga bwaikaotogina ꞌu na veluagai. 9 ꞌAiꞌedi matamu viꞌaina saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu kiamwanuya ꞌu taweni. ꞌU na kiamwanuyaga veviga saiꞌafo, nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta ꞌamu fata ꞌaitamoganega ꞌu na luku abame. Weꞌe ꞌaiꞌedi matamu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakonaga, mulieta ꞌu na wafa ꞌu na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase, veviga bwaikaotogina ꞌu na veluagai.

Vona-awatabai ꞌaisaya sifi vuyovuyona faifaina.

10 ꞌWa na ꞌisaꞌisa i na nunago kwakwama deꞌe baniꞌodi kebu ꞌwa na awaobuobuyediga. A vona mogitana ꞌwaimie yadi anelose abame tutuya matatabuna Yaubada mataneye i ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

[ 11  ✡Yau a vetomotogaotoga a maiga, egavo Yaubada yana ꞌedaꞌeda i bavuyeni baniꞌodi i vuyo, a na ꞌitaꞌitaꞌiedi.] 12 ꞌWa da nuani. ꞌAiꞌedi tamu tomogo ma yana ꞌaisaya sifi 100, weꞌe tamu i na vuyoga baniꞌodi i na munegi? Yana sifi 99 i na yatodi i na miamiani ꞌoya ꞌifineye weꞌe i na nago sifinina i vuyoga i na lualeni. 13 A vona mogitana ꞌwaimie, tutuyanina i na veluagaiga yana sosoana bwaikaotogina sifinina faifaina, weꞌe yana sifi 99 kebu i da vuyoga, faifaidi saiꞌafo. 14 Wata baniꞌodi, Tamada abame kebu nuanuana tamu yaku kwamana i na vuyovuyo i na nunago vita i na veluagai.

Sakona ꞌana kiavetonova faifaina.

15  ✡ꞌAiꞌedi iamu sakona i na ꞌidewai ꞌwaimuye, ꞌu na nago ꞌwaineye ꞌaiseꞌavami yana sakonanina ꞌu na luꞌivona ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi bonamu i na nogai i na veꞌawamogitana siwe ꞌakonadi ꞌwa veiana. 16  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi bonamu kebu i na nogaiga, tomotoga ꞌadi ꞌailuga ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu ꞌu na nawedi matadie ꞌu na vewavawava ꞌu na sivetovetonovi. 17 ꞌAiꞌedi taiadi kebu bonami i na nogaiga, ꞌu na sivemageseni tovetumaganavo matatabudi ꞌwaidie. Mulieta ꞌaiꞌedi i na faꞌala-ꞌafoꞌafoi ꞌwa na bailenimo fai taunina baniꞌodi tosakona.

18  ✡ꞌOmi yaku tovetutuyamavo a na vonemi, avaꞌai ꞌwa na talabodeni fwayefwayeye, wata abame Yaubada i na talabodeni, avaꞌai ꞌwa na tauyeni fwayefwayeye, wata abame Yaubada i na tauyeni.

19  ✡Wata a na vonemi, deꞌe bei fwayefwayeye ꞌaiꞌedi ꞌami ꞌailuga yami nuanua ꞌaitamoganega ꞌwa na veluꞌui, Tamaku abame naninina nuanuami i na ꞌidewai. 20 ꞌAna fata i na ꞌidewai fai ꞌaiꞌedi tomotoga ꞌadi ꞌailuga ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu i na vaꞌauta ꞌaku wagavayega, yau taiadi lilivadie.

Nuatavuna faifaina.

21 Mulieta Fita i mai Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi iaku tutuya fuedi sauluva sakoina i na ꞌidewaiga ꞌwaikuye, ꞌaivia yaku nuatavuna? Yana sakonanidi a na nuatavunidiga tutuya 7 ꞌalo baniꞌodi?” 22 Iesu i vo, Kebu 7-ꞌava, bei ꞌu na nunuatavuna. 23 ꞌWa na nunuatavunaga fai tomotoga Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye side baniꞌodi. Tamu toveimea bwaikina, basenadi yana tofolovavo nani ꞌifwaidi i ꞌewa-maimaigidi ꞌwainega, nuanuana i na tutulidi. 24 Tofolovanidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana i vonevonedi i mimaia ꞌwaineye weꞌe tamu i luku ꞌwaineye i na tutula basenadi i ꞌewai mani bwaikaotogina baniꞌodi 10 milioni Kina. 25 Tofolovanina kebu ꞌana fata i na tutuli bega yana toveimea i vona i vo, Tomogo deꞌe taunina, yana vavine, natunavo wata yana kukua matatabuna ꞌwa na nawedi tamu tomotoga i na kimwanedi yana tofolova-maimaiga, tutulidi ꞌwa na miedi bega maninina i ꞌewaiga i na taobwai. 26 Tofolovanina ma yana veꞌililibu i beꞌu yana toveimea mataneye i voneni i vo, ꞌU veꞌwada ꞌu na lulukamata, nani matatabuna bola a na tutulidi.” 27 Yana toveimea i nuavita faifaina bega i vo, ꞌAsaꞌaiana a nuatavuni, ꞌu nago, kebu ꞌu na tutulaga.”

28 Tofolovanina i sousouyeni nika tamu iana tofolova i veluagai, kumanina basenadi mani saiꞌafo siaina baniꞌodi 100 Kina i veleni. ꞌOdoneye i ꞌabi saiꞌafoga i da kiamiꞌai i voneni i vo, Maninina basenadi a velemuga, ꞌasiauotoga ꞌu na tutuli.” 29 Iana i beꞌu mataneye i voneni i vo, ꞌU veꞌwada ꞌu na lulukamata, bola a na tutuli.” 30 Siwe kebu bonana i da nogaiga, nuanuana i na tutuli bega yana veimea ꞌwainega i silukuveni vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, bei i na miamia i na tutulina i na souyeni.” 31 ꞌIfwaidi tofolovavo iadi yana sauluva i ꞌiseni nuadi i vita bwaikina, bega i nagoi yadi toveimea ꞌwaineye i luꞌivona.

32 Mulieta yana tofolova, kumanina igodi i da tutula 10 milioni Kina i goleni i mai i voneni i vo, ꞌOmu tofolova sakoimu, ꞌu veluꞌui-nuakalikali ꞌwaikuye maninina igodi ꞌu da tutuliga a nuatavuni. 33 I lubwainemu ꞌomu wata iamu ꞌu da ꞌisanuakalikalieni, yau baniꞌodi a ꞌisanuakalikaliemu.” 34 Yana toveimea ma yana nuasako i silukuveni vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, bei vematavuloga i na veluagai ꞌaiꞌedi i na tutulagana i na souyeni.”

35  ✡Vona-awatabainina i ꞌaꞌavana Iesu i vo, ꞌAiꞌedi tofolovanina sakoina ꞌwa na salaiga, kebu ma yami nuakalikali emiavo yadi sakona ꞌwa na nunuatavunidiga, wata baniꞌodi Tamaku abame ꞌaitamogana ꞌaitamogana vita bwaikina i na velemi.”

19

Iesu i ve saꞌila faifaina.

1 Iesu yana ve nuatavuna faifaina i ꞌaꞌava, ꞌawalawa Galili i ꞌiaweni, i vilai i nago Ufa Iolidani i damani i nago ꞌawalawa Iudia. 2 ꞌAilaꞌa bwaikina i yogoꞌwaili i nagoi, bei toviga i ꞌiveꞌatumaidi.

3 Me Diu totafalolo Falisi nuanuadi tomotoga i na nuasako Iesu ꞌwaineye begaidi ꞌailaꞌa matadie i velutolieni i vo, ꞌAna fata tamu tomogo yana vavine i na vesaꞌila-maimaigidi, kebu tamu lamunaga?” 4  ✡Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, Yaubada yana Buki nageneye deꞌe vonanina nagi faifaina ꞌwa da vo kebu ꞌwa da luꞌiawawaiga. I vo,

Tutuya ꞌeba velamu ꞌwaineye Yaubada tomotoga i ꞌidewadi,

Iavetana wata vevinena.”

5  ✡Wata Yaubada i vo,

Faifainanina ꞌaiꞌedi tomogo i na nagiga, ꞌakonadi i ꞌawaꞌidia tamana wata inana ꞌwaidiega, yana vavine taiadi i luvetubama.

ꞌAdi ꞌailuga siwe ꞌwa da vo tomotoga ꞌaitamogana.”

6 Kebu ꞌana fata ta na vo, ꞌAdi ꞌailuga,” fai taiadi i luvetubama ta na vo, ꞌAitamogana.” Bega Yaubada ꞌakonadi i luvetubamidiga, kebu ꞌana fata mali tomotoga ꞌalo taunidi i na vemiaꞌidiedi.” 7  ✡Falisi Iesu i velutolieni i vo, Vetuma avaꞌai faifaina basenadiotoga Mosese i tauyeda tamu lubulubu ꞌwaineye saꞌila vonana ta na kilumi vavine ta na veledi ta na vo, ꞌOmi ꞌakonadi ꞌwa ꞌaꞌava ꞌwaikuyega?” 8 Iesu i vonedi i vo, Mosese i tauyemiga fai sauluva ꞌatumaina ꞌwa baila, weꞌe tutuya ꞌeba velamu ꞌwainega i maiga ꞌasiau Yaubada kebu baniꞌodi i da voneyediga. 9  ✡Siwe a na vonemi, ꞌaiꞌedi aitoi yana vavine kebu sauluva sakoina i da ꞌidewaiga siwe i na vesaꞌilidi mulieta tamu vavine i na nagidi ꞌakonadi i sakona Yaubada mataneye.”

10  ✡Yana tovetutuyamavo i voneni i vo, ꞌAiꞌedi sakona ꞌaisena faifaina Yaubada i tauyeni saꞌila, vetuma nagi ꞌasaꞌaiana.” 11 Iesu i vo, Tomotoga matatabudi kebu ꞌadi fata taunidi i na tauyedi venina ꞌwaineye, egavo Yaubada i na ꞌivaisedi ꞌaisedi ꞌadi fata. 12 Egavo kebu i na nagiga yadi lamu tulina tulina. Side baniꞌodi, tomotoga ꞌifwaidi fai i vetubusakosako, ꞌifwaidi fai daba i ꞌewai bega kebu ꞌadi fata ꞌwaidiega kwakwama i na souyedi, weꞌe ꞌifwaidi nuanuadi Yaubada i na veimeyedi wata ꞌaisena ꞌwaineye i na folofolova bega kebu i da nagiga. Egavo yaku vonanina i nuani ꞌwaidie ꞌatumaina, i lubwainedi yaku vonanina i na vematayakeyakeni.”

Iesu nuanuana yavayavava.

13 Tomotoga ꞌifwaidi natudiavo i miedi nuanuadi Iesu i na ꞌabitonovidi i na veluꞌui faifaidi, siwe yana tovetutuyamavo i talabodebodedi. 14  ✡Nika Iesu i vo, Kwakwama ꞌwa bailedi i na maia ꞌwaikuye, fai egavo taunidi tonuaobu yavayavava deꞌe baniꞌodi ꞌadi fata taunidi i na tauyedi bega Yaubada i na veveimeyedi yana ꞌAilaꞌa nageneye.” 15 Nimana i yatoi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, i veluꞌui mulieta i tauya.

Tamu tubuvauvau ꞌaiꞌaiwabuna.

16 Tamu tutuya tamu tomogo i mai Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, Tove, nuanuaku ꞌu na voneku bega tamu nani ꞌatumaina a na ꞌidewai bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina a na veluagai.” 17 Iesu yana velutoli i tutuli i vo, Avaꞌai faifaina ꞌu velutolieku nani ꞌatumaina faifaina. Tomotoga tamu, ꞌaiseotogina ꞌatumaina. ꞌAiꞌedi nuanuamu mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌu na veluagaiga, tomotoganina, taunina Yaubada, yana veimea ꞌu na vevematayakeyakedi.” 18-19  ✡Tubuvauvaunina i vo, Avaꞌai veimeaga?” Bega Iesu i voneni i vo, Kebu ꞌu na luvewafaga, kebu tamu aitoi yana vavine ꞌu na luobuyediga, kebu ꞌu na vainagoga, kebu ꞌu na vekali tamu tomogo yana sauluva faifaina, tamamu wata inamu ꞌu na veꞌililibuyedi, weꞌe iamu ꞌu na nuakalikalieni, taunimu ꞌamu nuakalikali baniꞌodi.”

20 Tubuvauvaunina Iesu yana vona i tutuli i vo, Veimeanidi ꞌu voneyediga matatabuna a vematayakeyakedi. Siwe wata avaꞌai nuanuamu a na ꞌidewai?” 21  ✡Iesu i voneni i vo, ꞌAiꞌedi nuanuamu yamu sauluva ꞌatumaiꞌavana ꞌu na vilamu ꞌu na nago, yamu kukua wata nani matatabuna ꞌwaimuye i ꞌenoꞌenoviga ꞌu na vekimwaneyedi, tutulidi ꞌu na ꞌewadi, bega egavo i vewekowekomaga ꞌu na ꞌivaisedi. ꞌU na veledina, nika ꞌomu ꞌakonadi ꞌu veꞌaiꞌaiwabu abame, mulieta ꞌu na mai ꞌu na vetutuyameku.” 22 Tubuvauvaunina Iesu yana vona i nogai nuana i vita i tauya fai yana kukua bwaikina nuana i loloi.

23 Tomogonina i tauya i nunago, Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌaiꞌaiwabudi yadi luku Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye vitana. 24 Wata a na vonemi, bawe yadi luku aima mataneamo vitana, weꞌe ꞌaiꞌaiwabudi yadi luku abame, ꞌwaidie vitaotogina.” 25 Yana tovetutuyamavo i nogaiga, nuadi i voganidi i velutolieni i vo, Vetuma aitoi ꞌana fata Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌieni bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai?” 26 Iesu i ꞌisanago ꞌwaidie i vo, Tomotoga tauniꞌavadi kebu ꞌadi fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagaiga, weꞌe Yaubada ꞌwaineye nani matatabuna ꞌana fata.”

27  ✡Nika Fita i vona i vo, Maide ꞌima nani matatabuna ꞌa bailedi ꞌa maia ꞌa vetutuyamemu. ꞌAwaie avaꞌai ꞌa na veluagai Yaubada ꞌwainega?” 28  ✡Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌawaie Yaubada nani matatabuna i na ꞌiveꞌivaudi, tutuyanina ꞌwaineye yau a vetomotogaotoga ma yaku veimea abame a na miabui ꞌeba miabui mataududulina ꞌwaineye. Weꞌe ꞌomi yaku tovetutuyamavo 12 veimea a na velemi bega waumanidi 12 tubuda bwaikina Isileli ꞌwainega i souyediga matamie i na vonayavuga, ꞌwa na veimeyedi. 29 Egavo yadi vanuga i ꞌiawedi faifaiku, ꞌalo tamadiavo, inadiavo, novudiavo, ediavo, natudiavo, ꞌalo yadi tanoga i ꞌiawedi faifaiku, ꞌawaie naninidi ꞌadi tutula bwaikaotogina i na veluagadi ma ꞌadi ꞌimosoꞌi, baniꞌodi 100 nani ꞌaitamogana i baileniga faifaina, wata mia ꞌatumaina miamia-vagaina taiadi i na veluagai. 30 Weꞌe tomotoga fuedi ꞌasiau i kumetaga, ꞌawaie i na vemuli, weꞌe fuedi ꞌasiau i vemuliga, maꞌitufa i na kumeta.”

20

Vona-awatabai tofolova ꞌadi tutula faifaina.

1 Wata vona-awatabaiega Iesu i vonedi i vo, Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌadi tutula ꞌana ꞌewa side baniꞌodi. Tamu tomogo ma yana bakula ꞌawaꞌawaiogose i tovoi i nago i lauala yana tofolova i na ꞌewadi. 2 Tomotoga ꞌifwaidi i veluagadi i vonedi i nogaya wata ꞌadi tutula i luꞌivona-vagaseni ꞌwaidie i vo, ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌami tutula lubulubu ꞌaitamogana,” mulieta i vetunedi i nagoi i na folova. 3-4 Inala i vagalakama wata i nago ꞌatamanafouye tomotoga ꞌifwaidi i veluagadi i mia-maimaiga bega i vonedi i vo, ꞌOmi wata ꞌwa na nagoi ꞌwa na folova yaku bakule, i na ꞌaꞌava a na tutulimi tutula mogitana baniꞌodi. 5 I nagoi i folofolova, mulieta ꞌaiata ꞌana utukamwane wata lavilavie ꞌifwaidi i veluagadi i ꞌewadi. 6 Lavilaviogose wata i nago ꞌatamanafouye, ꞌifwaidi i veluagadi i tovi-maimaiga bega i velutoliedi i vo, Awale ꞌwa mia-maimaiga, kebu tamu avaꞌai ꞌasiau ꞌwa da ꞌiꞌidewaiga?” 7 Tomotoganidi i vo, Tamu aitoi i da ꞌewamana, ꞌwaineye ꞌa da folova, fai kebu, bega ꞌa miamiani.” Tonibakula i vonedi i vo, A nuani ꞌomi wata ꞌwa na nagoi ꞌwa na folova yaku bakule.”

8 ꞌAkonadi saiꞌafoga i na dudubali, tonibakula tofolova ꞌadi toꞌisaveꞌavina i voneni i vo, Tofolova ꞌu na goledi ꞌu na tutulidi, nagami egavo i vemuli ꞌu na tutulidi, i na nagoga egavo nagami a ꞌewadiga i na vemuli.” 9 Tofolovanidi lavilaviogose i ꞌewadiga ꞌadi tutula i veledi, lubulubu ꞌaitamogana. 10 Weꞌe kumanidiavo ꞌawaꞌawaiogose i ꞌewadiga i ꞌiseni yadi nuanua i vo, Tovemuli i folova tutuya ꞌaleꞌusana siwe lubulubu ꞌaitamogana i ꞌewai, weꞌe ꞌima ꞌaiata matatabuna ꞌa folovaga ꞌako bwaikina ꞌa na ꞌewai.” Siwe wata i tutulidi lubulubu ꞌaitamogana ꞌaitamogana. 11-12 ꞌAdi tutula i ꞌewaꞌaꞌavana, i vebonavoluvolu tonibakula ꞌwaineye i vo, Vevemulidi i folova ꞌawasasa ꞌaitamogana, weꞌe ꞌima ꞌaiata matatabuna a folova inala bwaikina ꞌwaineye, awale taiadi ꞌama tutula i vesala?” 13 Tonibakula tamu iadi i voneni i vo, Iaku, ꞌu veꞌwada a na vonemu. Kebu a da vekaliemiga, ꞌasiau ta veifufuga ꞌu nuanuani a vo, Lubulubu ꞌaitamogana a na velemi,” ꞌwa nogaya. 14 ꞌAkonadi a velemiga ꞌasaꞌaiana ꞌwa ꞌewadi ꞌwa nagoi yami vanuge. Nuanuaku vevemulidi ꞌadi tutula wata ꞌomi ꞌami tutula taiadi i na vesala. 15 Yau tauniku yaku mani, yaku ꞌeba veimea. Kebu yaku nuakalikali mali tomotoga ꞌwaidie faifaina ꞌwa na veꞌunumagigi.” 16 Wata Iesu yana vona i luvaitugani i vo, Egavo ꞌasiau i vemuliga, ꞌawaie i na kumeta, weꞌe egavo ꞌasiau i kumetaga maꞌitufa i na vemuli.”

Iesu yana vona ꞌana vetonu yana wafa faifaina.

17-18  ✡Tutuyanina Iesu i nunago Ielusalema yana tovetutuyamavo 12 i vonedi taiadi tulidie i nagoi i vonedi i vo, A na vonemi, ta nunagoiga Ielusalema bei yau a vetomotogaotoga i na ꞌetogiluveku tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌwaidie i na veimea a na wafa. 19 Mulieta i na ꞌaniveleneku mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie, i na sidibidibieku, i na toke i na fitaliku wata i na tutufwaseku ꞌai lagalagana ꞌwaineye. ꞌAiata ꞌana vetonu ꞌwaineye, Yaubada i na sivetovoiku.”

Iemesa ma taina Ioni inadi yadi veluꞌui Iesu ꞌwaineye.

20 Mulieta Sebedi yana vavine ma natudiavo i maia Iesu ꞌwaineye, inadi ma yadi veꞌililibu i ꞌodu Iesu mataneye i veluꞌui Iesu ꞌwaineye natudiavo Iemesa wata Ioni faifaidi. 21 Iesu i velutoliedi i vo, Avaꞌai nuanuami?” Vavinenidi i vo, Tutuyanina ꞌu na ve-Kini nuanuama deꞌe natukwavonidi ꞌu na tauyedi tamu ꞌamu ꞌatagiega i na miabui, tamu ꞌamu wamayega i na miabui.” 22  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi kebu ꞌwa da venuaꞌivinaga ꞌwa veveluꞌui ꞌwaikuye.” I ꞌaꞌavana, natudiavo ꞌwaidie i vona-awatabai yana veviga wata yana wafa faifaidi i vo, Saiꞌafoga veviga ꞌana vedi a na yemuyeni, weꞌe ꞌomi ꞌami ꞌailuga ꞌami fata vedinina ꞌwa na yemuyeni?” Yana vona i tutuli i vo, Eꞌe, ꞌama fata.” 23 Iesu i vo, ꞌWa vonaga mogitana, ꞌaku vediega ꞌwa na yemu, siwe miabui ꞌaku ꞌatagiega wata ꞌaku wamayega yau kebu a da veveimeyediga, ꞌeba miabuinidi egavo Tamaku i venuaꞌivinediga faifaidi.”

24 Tutuyanina ediavo tovetutuyamavo ꞌadi 10 Iemesa ma taina inadi yadi veluꞌui i ꞌasetai, ꞌwaidie i kamogala. 25  ✡Begaidi Iesu matatabudi i vaꞌaugidi i vonedi i vo, ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai toveimea bwaikaotogidi wata toꞌedakumetavo yadi veimea toketokedi ꞌwaidiega tomotoga i veveimeyedi. 26 Weꞌe ꞌomi kebu baniꞌodi ꞌwa na munega. ꞌAiꞌedi aitoi ꞌwaimiega nuanuana i na vetomogo-bwaika, nagami i na vetofolova enavo ꞌwaidie baniꞌodi tamu kwamana. 27 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi nuanuana i na vetoꞌedakumeta ꞌwaimie nagami i na vetofolova-maimaiga ꞌwaimie. 28  ✡Yau a vetomotogaotoga ꞌwa na vetutuyameku. Yau a maiga, kebu a da vo, Tomotoga ꞌwa na foloveku,” weꞌe mogitana a mai a na vetofolova tomotoga faifaimi, wata yawaiku a na tauyeni tomotoga fuemi a na tuveobumi sakona ꞌwaidiega.”

Tomatasako ꞌadi ꞌailuga Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

29 Iesu ma enavo ꞌatamana Ieliko ꞌwainega i tautauya, ꞌailaꞌa bwaikina mulineye i nagoi. 30  ✡Weꞌe tomatasako ꞌadi ꞌailuga ꞌedeye i miamiani nika i nogai i leꞌwa i nunago, bega i vegolegole i vo, ꞌAuvea, ꞌomu Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Kini Devida tubuna, ꞌu da ꞌisanuakalikaliema.” 31 ꞌAilaꞌa i nogai i yagaidi i vo, ꞌWa veꞌwada,” nika tomatasakonidi i toke i vegolegole i vo, ꞌAuvea, ꞌomu Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Kini Devida tubuna, ꞌu da ꞌisanuakalikaliema.” 32 Iesu i tovoi i goledi i maia i velutoliedi i vo, Avaꞌai nuanuami a na ꞌidewai?” 33 I vo, ꞌAuvea, nuanuama matama ꞌu na siayegidi.” 34 Iesu i ꞌisanuakalikaliedi matadi i ꞌabitonovidi, nika i ꞌaniayegidi Iesu mulineye i nagoi.

21

Iesu i luku Ielusalema.

1-2 Iesu ma yana tovetutuyamavo i nunagoi Ielusalema i leꞌwai ꞌatamana Bedifegi, ꞌOya Olive ꞌwaineye. ꞌAtamananina kebu ꞌaniꞌiega Ielusalema ꞌwainega. Bei Iesu tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i vonedi i na kumeta wata i vo, ꞌAtamana debanagomiega ꞌwaineye ꞌwa na nagoi, tutuyanina ꞌwa na sousouyemi ꞌaisaya doniki ma natudi ꞌwa na ꞌisedi tamu vanuga ꞌwaineye i luifwedi i tovotovoi. ꞌWa na yavudi ꞌwa na miedi ꞌwaikuye. 3 ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na vo, Awale ꞌwa yavuyavudi,” side baniꞌodi ꞌwa na voneyedi ꞌwa na vo, ꞌAuvea nuanuana,” nika i na tauyedi.” 4 Iesu nuanuana doniki ma natudi i na miedi ꞌwaineye nika tamu Yaubada yana toluꞌivona yana vona-vagata ꞌana mogitana i na souyeni. Basenadiotoga i kilumi Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina i vo,

5  ✡Ielusalema* ꞌana tomotoga ꞌwa na vonedi ꞌwa na vo,

ꞌAkonadi yami Kini i viwai ꞌwaimie,

Taunina tonuaobu, doniki kwavuneye i laka,

Eꞌe, mogitana ma yana nuaobu doniki tubuvauvauna ꞌwaineye i dodoga.”

6-7 Bega tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i kumeta Iesu yana nuanua i ꞌidewai, donikinidi ma natudi i miedi ꞌadi kalekoyega kwavudie i yatodi bega Iesu i laka doniki tubuvauvauna kwavuneye. 8 ꞌAilaꞌa bwaikina ma yadi veꞌililibu yana ꞌeda i ꞌivivigavuya ꞌadi kalekoyega wata welavi lukudiega. 9  ✡Tokumeta wata tovemuli i vegolegole i vo,

Kaiwa, kaiwa,†

Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Kini Devida tubuna ꞌwaineye ta na vekaiwa.

ꞌAuvea ꞌana wagavayega i mimai,

Wata ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye,

Bega Yaubada tabwaotogineye ta na subisubiai.”

10 Tutuyanina Iesu i luku Ielusalema fuedi i gagali i vo, Aitoi tomotogaga?” 11 Ediavo ꞌifwaidi i vo, Taunina tamu Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Iesu, Nasalediega ꞌawalawa Galili nageneye.

Iesu i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

12 Iesu i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye i ꞌisedi tokimwane wata tovekimwane matatabudi i sogiedi i obu, mani tulina tulina ꞌadi tosivedavedamana‡ yadi talalia i tutuviladi weꞌe bunebune ꞌeba velomu faifaidi ꞌadi tovekimwane yadi ꞌeba miabui i tutufelefeledi. 13  ✡I vonedi i vo, Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye, Yaubada i vo,

Yaku vanuga ꞌana wagava vanuga ꞌeba veluꞌui tomotoga faifaidi,”

Weꞌe ꞌomi ꞌwa sivilai, tovainago yadi ꞌeba giva.”

14 I ꞌaꞌavana, mulieta tomatasako wata ꞌagedi sinunumidi i maia vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, Iesu i ꞌiveꞌatumaidi. 15-16  ✡Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌeba nuaꞌewa toketokedi Iesu i ꞌiꞌidewadi i ꞌisedi, wata i nogai vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye yavayavava i vegolegole i vo, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, Kini Devida tubuna ta na subiai.” Naninidi i ꞌisedi wata i nogaidi begaidi ma yadi kamogala i velutolieni i vo, Yavayavavanidi bonadi ꞌu nogai?” Iesu i vo, Eꞌe, mogitana a nogai. Weꞌe ꞌomi Yaubada yana Buki nageneye vona deꞌe ꞌwa da vo kebu ꞌwa da luꞌiawawaiga i vona Yaubada ꞌwaineye i vo,

Yavayavava tulaidi, wata mwedamwedalidi ꞌu ꞌalaveleveledi,

ꞌWaidiega ꞌamu subia ꞌu veveluagai.”

17 Iesu i vonaꞌaꞌava, i ꞌiawedi i nago ꞌatamana Bedani, bei i ꞌeno.

Iesu yana voneye ꞌalaꞌai i bwavu-matayoꞌo.

18 I ꞌatai Bedaniega i vilai i mimai Iesu i lase. 19 ꞌAlaꞌai i ꞌiseni ꞌeda lilivaneye i vo ꞌako, Ma vuagina,” siwe i nago i ꞌiseni tolobwaꞌavana. Welavinina ꞌwaineye i vona i vo, ꞌOmu ꞌasaꞌaiana, kebu wata ꞌu na vuavuaga,” nika ꞌalaꞌai i bwavu-matayoꞌo.

20 Tovetutuyamavo i ꞌiseni nuadi i voganidi i vo, Baniꞌodi i munega i bwavu-matayoꞌo?” 21  ✡Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌaiꞌedi kebu ma yami venuanaluga ꞌwa na vetumaganamo, yau ꞌalaꞌai ꞌwaineye a ꞌidewaiga, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na ꞌidewai. Kebu deꞌe baniꞌodi ꞌaisena, siwe wata ꞌami fata deꞌe ꞌOya Olive ꞌwa na voneni ꞌwa na vo, ꞌU tovoi, ꞌu obu eyage,” nika i na obu. 22  ✡ꞌAiꞌedi ma yami vetumagana ꞌwa na veveluꞌuiga, ꞌana fata naninidi nuanuami ꞌwa na veluagadi.”

I velutolieni Iesu yana veimea lamuna.

23  ✡Iesu i maiga Ielusalema, i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, tomotoga ꞌwaidie i ve. Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i maia Iesu i velutolieni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai aitoi i vetunemu bega naninidi ꞌu ꞌiꞌidewadi ꞌalo aitoi veimea i velemu?” 24 Iesu i vo, Nuanuaku tamu velutoli a na velemi, ꞌaiꞌedi yaku velutoli ꞌwa na tutula-ꞌatumaiaga a na vonemi yau aitoi veimea i veleku nani deꞌe a ꞌiꞌidewadi. 25 ꞌWa da nuani, Ioni Tobafitaiso aitoi veimea i veleni bega tomotoga i bafitaisodi? Yaubada ꞌalo tomotoga?”

Toꞌedakumetanidi ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Baniꞌodi ta na voneyedi? ꞌAiꞌedi ta na vo, Yaubada veimea Ioni i veleni,” ꞌako i na vo, Vetuma awale kebu Ioni yana vona ꞌwa da vetumaganeni?” 26  ✡Wata ꞌaiꞌedi ta na vo, Tomotoga veimea Ioni i veleni,” bola vita ta na veluagai ꞌailaꞌa ꞌwaidiega fai i nuani Ioni taunina tamu Yaubada yana toluꞌivona.” 27 Begaidi Iesu yana velutoli i tutuli i vo, ꞌIma kebu ꞌa da ꞌasetaiga aitoi veimea i veleni Ioni.” Iesu i vonedi i vo, Yau wata kebu a na vonemiga aitoi veimea i veleku bega naninidi a ꞌiꞌidewadi.”

Tovematayakayaka yadi luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye ꞌana vona-awatabai.

28 Wata toꞌedakumetanidi i vonedi i vo, ꞌOmi ꞌwa na nuani, tamu tomogo natunavo iavetadi ꞌadi ꞌailuga. Tulaina i voneni i vo, Natuku, nuanuaku ꞌasiau bakule ꞌu na folova.” 29 Siwe natuna i vo, Yau a baila,” mulieta i nuanua kebuꞌega i nago i folova.

30 Wata tamadi i nago natuna bwasiona i voneni i vo, ꞌOmu nuanuaku ꞌu na nago bakule ꞌu na folova. Natunanina i nogayeni i vo, ꞌAtumaina ꞌauvea, a na nago,” siwe kebu i da nagoga.

31 Bega Iesu toꞌedakumetanidi i velutoliedi i vo, Aitoi mogitana tamadi yana nuanua i ꞌidewai?” Yana velutoli i tutuli i vo, Tulaina.” Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, takesi ꞌana tolaugogona vivinagodi wata vevine toalagogona maꞌitufa i lukuluku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye weꞌe ꞌomi voke kebu. 32  ✡Tomotoganidi nagami tosakona siwe i nuaviladi kwamananina tulaina baniꞌodi, Tamada yana nuanua i ꞌidewadi, weꞌe ꞌomi kwamana bwasiona yana sauluva ꞌwa salai. Ioni Tobafitaiso i mai Yaubada yana ꞌedaꞌeda tonovidi i vemiga, ꞌwa nogayenimo siwe kebu ꞌwa da ꞌidewadi. Tomotoganidi yadi sauluva sakoidi ma yadi vetumagana i nuaviladi Yaubada yana nuanua i ꞌiꞌidewadi, weꞌe ꞌomi yadi nuavilana ꞌwa ꞌiseni siwe kebu ꞌwa da vo, ꞌA na nuavilama.”

Tofolova sakoidi ꞌadi vona-awatabai.

33 Wata toꞌedakumetanidi ꞌwaidie Iesu i vona i vo, Deꞌe tamu vona-awatabai. Tamu tomogo kalefa talagina i yatoi wata i kalieni. Vuagina ꞌana ꞌeba vatanitani i ꞌidewai wata kileu i didigi, tabwaneye ꞌeba ꞌatuꞌai i yogoni. Mulieta tomotoga ꞌifwaidi nimadie i yatoi i na ꞌisaveꞌavini, i ꞌaꞌavana nika i tauya i nago ꞌaniꞌie.

34 Tutuyanina i kumaga, tonibakula ꞌifwaidi yana tofolovavo i vonedi i nago yana bakula ꞌana toꞌisaveꞌavinavo ꞌwaidiega vuaga ꞌifwaidi i na miedi faifaina. 35 Toꞌisaveꞌavinanidi yana tofolova i ꞌiveꞌavinidi, tamu i nikeimo, tamu i nikei i wafa, wata tamu i lukileuya i wafa. 36 Mulieta tonibakulanina tofolovavo fuedi i vetunedi wata baniꞌodi i munegidi.

37 ꞌEba veꞌaꞌavaotoga taunina natuna i vetunei i vona i vo, Deꞌe natuku, i na veꞌililibuyeni.” 38 Siwe tutuyanina toꞌisaveꞌavinanidi i ꞌiseni i mimai ꞌaiseꞌavadi i vo, Natunanina ꞌawaie deꞌe bakula i na veimeyeni, bega ꞌwa maia ta na luvewafai matatabuna ta na ꞌewai.” 39  ✡Bega i ꞌiveꞌavini i taweni i obu kalimulie, bei i luvewafai.” 40 Mulieta Iesu me Diu toꞌedakumetavo i velutoliedi i vo, ꞌWa da nuani, tutuyanina tonibakula i na maiga, toꞌisaveꞌavinanidi baniꞌodi i na munegidi?” 41 Yana velutoli i tutuli i vo, ꞌA nuani tosakonanidi i na nikedi i na wafa, mulieta tomotoga ꞌifwaidi i na vonedi i na vetoꞌisaveꞌavina bega tutuyanina i na kumakumaga vuaga i na ꞌaꞌanivelenedi ꞌwaineye.”

42-43  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi me Diu yama toꞌedakumetavo, siwe yami vetoꞌisaveꞌavina Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye i na elomi mali tomotoga i na veledi. Taunidi i na vetoꞌisaveꞌavina Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, yadi sauluva ꞌatumaidi baniꞌodi vuaga.” Wata Iesu Yaubada yana Vona i sivemageseni tomotoga i vedumweꞌaiꞌaieniga faifaina i vo,

Toꞌaiyogona folova tamu i ꞌiseni siwe i baileni,

Folovanina taunina ꞌunututu.

Yada ꞌAuvea Yaubada folovanina i vetovoi-vaitugani,

ꞌAna ꞌisa ꞌwaideye ꞌeba nuaꞌewa.”

[ 44 Egavo i na tayaidi i na beꞌu folovanina tabwaneye i na tudabedabedi, wata ꞌaiꞌedi folovanina i na ꞌanifoia tomotoga tabwadie i na tukudakudadi i na vefwayafwaya.”]

45 Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata Diu totafalolo Falisi Iesu yana vona i nogai i ꞌasetai ꞌadi vona-awatabai, taunidi baniꞌodi toꞌaiyogonanidi wata toꞌisaveꞌavinavo sakoidi. 46 Igodi nuanuadi i da ꞌiveꞌavini siwe tomotoga i kololoyedi fai i vo, Taunina tamu Yaubada yana toluꞌivona.”

22

Vona-awatabai taunidi Yaubada i tayegidiga faifaidi.

1-2 Wata Iesu i ve tomotoga ꞌwaidie vona-awatabaiega i vo, Tomotoga yadi luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye side baniꞌodi. Tamu toveimea bwaikina natuna iavetana yana nagi ꞌana sakali i ꞌidewai. 3 I ꞌidewadewa i ꞌaꞌavana yana tofolovavo i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi tomotoganidi a tayegidiga, ꞌwa na vonedi i na maia.” I nagoi i vonevonediga nika i baila. 4 Mulieta toveimeanina yana tofolovavo ꞌifwaidi i vonedi i vo, Tomotoganidi a vonedi i bailaga, wata ꞌwa na vonedi ꞌwa na vo, Bulumakau veveꞌanidi wata ꞌifwaidi ꞌaisaya ꞌakonadi i lalamidi wata nani matatabuna i ꞌidewadi i lulukamata. ꞌWa na maia sakalinina ꞌwaineye.” 5-6 Siwe wata i baila i nagoi taunidi yadi nuanua ꞌwaidie. Tamu i nago yana bakule, tamu i nago yana sitoa ꞌwaineye, weꞌe ꞌifwaidi toveimea yana tofolovavo i ꞌiveꞌavinidi i nikedi i wafa. 7 Toveimeanina vala i nogai i nuasako bwaikina, bega yana tolugaviavo i vonedi i nagoi toꞌainikenidi i luvewafadi wata yadi ꞌatamana i kabuni.

8 I ꞌaꞌavana toveimeanina yana tofolovavo i golevaꞌaugidi i vonedi i vo, ꞌAniꞌani ꞌakonadi a ꞌidewadewa i lulukamata, siwe tomotoganidi a vonediga i baila, taunidi yadi nuanua i veꞌetobodedi. 9 Tutuya deꞌe ꞌwa na nagoiga ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye bei egavo ꞌwa na veluagadiga ꞌwa na vonedi i na maia yaku sakali ꞌwaineye i na ꞌani.” 10 Bega tofolovavo i nagoi ꞌatamane tomotoga fuedi i veluagadi, yadi sauluva ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi matatabudi i vonedi i maia bega toveimeanina yana vanuga bwaikina i veadagi.

11-12 Tomotoganidi i lukulukuga vanuge, nagi ꞌana kaleko i veleveledi bega i vavaigavu, mulieta toveimeanina i mai i na ꞌisedi. Tamu tomogo i ꞌiseni, nagi ꞌana kaleko kebu i da vigavuyeni bega i velutolieni i vo, Iaku, ꞌomu kebu nagi ꞌana kaleko ꞌu da vigavuyeni, awale ꞌu lukuma?” Tomogonina kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga.

13  ✡Bega toveimeanina yana tofolovavo i vonedi i vo, Nimana wata ꞌagena ꞌwa yogonidi ꞌwa taweni i na obu dudubale, bei i na ꞌweꞌweꞌwela wata maigina i na yuyuyuya fai veviga bwaikina.”

14 Iesu yana vona i veꞌaꞌavai i vo, Yaubada tomotoga fuedi i goledi, nagediega ꞌadi ꞌaivia baniꞌodi i venuaꞌivinedi weꞌe fuedi i baila.”

Takesi ꞌana yato faifaina Iesu i velutolieni.

15 Totafalolo Falisi Iesu yana vona i nogai bega i nagoi ꞌaiseꞌavadi i veifufu, nuanuadi i na velutolieni bonana i na nogai ꞌaiꞌedi i na vekali ꞌadi fata i na ꞌiveꞌavini. 16 Bega yadi tomotoga wata ꞌifwaidi Elodi yana tomotoga i vetunedi i maia Iesu ꞌwaineye i velutoli i vo, Tove, yamu sauluva tonovidi, kebu ꞌu da vevekaliga. ꞌA ꞌasetamu tomotoga toketokedi kebu ꞌu da kololoyediga ꞌu lulumatanidi, weꞌe tomotoga sakoidi kebu ꞌu da vivieyediga, siwe ꞌu veve mogitana Yaubada yana nuanua tomotoga ꞌwaimeye. 17 ꞌU da nuani, i lubwaineda ꞌida me Diu ta na takesi Loma yadi toveimea bwaikina Sisa ꞌwaineye ꞌalo kebu? Nuanuama ꞌa na ꞌasetai.”

18 Iesu yadi nuanua sakoina i ꞌasetai begaidi i vonedi i vo, ꞌOmi tovekali, awale igodi ꞌwa sisiloloku. 19-20 Maninina ꞌwainega ta yatoyato takesi, ꞌwa na mieni ta na ꞌiseni.” Maninina i mieni i ꞌiseni i velutoliedi i vo, Deꞌe mani ꞌwaineye, aitoi ꞌanununa wata ꞌana wagava?” 21  ✡I vo, Sisa.” Bega Iesu i vonedi i vo, Vetuma ꞌaiꞌedi avaꞌai Sisa faifaina, ꞌwa na ꞌaniveleneni ꞌwaineye, weꞌe avaꞌai Yaubada faifaina, wata ꞌwa na ꞌaniveleneni ꞌwaineye.” 22 Iesu yana vona i nogai, nuadi i voganidi ꞌasaꞌaiana i ꞌiawenimo.

Yawasa-vaitugana ꞌana velutoli.

23  ✡ꞌAiatanina ꞌwaineye, ꞌifwaidi Diu totafalolo ꞌadi wagava Sadusi i maia Iesu ꞌwaineye. Taunidi tovona igodina tomotoga kebu i na yawasa-vaitugana. 24  ✡Tomotoganidi Iesu i velutolieni i vo, Tove, basenadiotoga Mosese yada veimea i kilumi i vo, ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na wafaga siwe kebu natunavoga, ꞌwabulina taina i na nagidi bega kwakwama i na vetubugidi tatana ꞌana wagava wata ꞌana wauma faifaidi.” 25 Weꞌe ꞌima basenadi yama ꞌatamana ꞌwaineye tamu tomogo ma tainavo ꞌadi ꞌailaꞌa 7, tulaiotogina i nagi kebu tamu natunaga i wafa. ꞌWabula yadi bwa i nagia. 26 Wata i wafa, ꞌadi vetonu yadi bwa i nagidi, i nagoga taidiavo matatabudi ꞌwabulanidi taiadi i nagi. 27 Mulieta ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye vavine yawaidi i ꞌaꞌava. 28 ꞌOmi ꞌwa vonaga ꞌawaie towafa matatabudi i na yawasa-vaitugana, ꞌaiatanina ꞌwaineye aitoi mogitana yana vavine fai matatabudi taiadi i nagi?”

29 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, ꞌOmi ꞌwa vekali mogitana fai Yaubada yana Buki wata yana toketokena ꞌwa bavuyedi. 30 Tutuyanina towafa i na yawasa-vaitugana, yadi sauluva baniꞌodi anelose, nagi kebu. 31-32  ✡ꞌOmi yami vona ꞌana nogaya ꞌwa vo, Towafa kebu i na tovoi-vaitugana,” siwe a na vonemi. ꞌAiꞌedi Mosese ꞌana kilukiluma ꞌwa da luꞌiawawa-dewai ꞌwa da ꞌiseni Yaubada i vonavona ꞌwaimie yawasa-vaitugana faifaina i vo, Yau Ebelamo, Aisake, wata Iakobo yadi Yaubada.” Deꞌe baniꞌodi Yaubada i voneyediga fai tomotoganidi basenadiotoga i wafa siwe ꞌasiau ma yawaidi taiadi i miamiani. Begaidi ta na ꞌasetai egavo ꞌakonadi i wafa ꞌasiau ma yawaidi i miamiani, kebu tamu aitoi wafawafanaga Yaubada mataneye.” 33 Tutuyanina ꞌailaꞌa Iesu yana ve i nogai nuadi i voganidi.

Veimea bwaikaotogina.

34-35 Totafalolo Sadusi yadi velutoli Iesu i tutula-ꞌatumaia bega kebu nuanuadi wata i na veifufu. Tutuyanina totafalolo Falisi i nogai, i vaꞌauta iadi tamu i venuaꞌivineni, taunina veꞌetoboda ꞌadi tove, i vetunei Iesu ꞌwaineye. Nuanuadi i na velutolieni bonana i na nogai ꞌaiꞌedi i na vekali ꞌadi fata i na ꞌiveꞌavini. 36 I velutolieni i vo, Tove, veimeanidi Mosese ꞌwainega i maiga, avaꞌai veimeaga bwaikaotogina?” 37  ✡Yana velutoli Iesu i tutuli i vo, ꞌAuvea yami Yaubada ꞌwa na nuakalikalieni mogitana nuamiega, ꞌanuꞌanunumiega, wata yami nuanua ꞌwaidiega.” 38 ꞌAsaꞌaiana veimeanina bwaikaotogina wata kumekumetana. 39  ✡Weꞌe ꞌana veluga wata bwaikaotogina, emiavo ꞌwa na nuakalikaliedi taunimi ꞌami nuakalikali baniꞌodi. 40 Veimea matatabuna i maiga Mosese ꞌwainega, wata Yaubada yana toluꞌivonavo yadi vona matatabuna, lamudi side veimeanidi ꞌailuga.”

Velutoli Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina.

41-42 Mulieta totafalolo Falisi i maia Iesu ꞌwaineye i velutoliedi i vo, ꞌOmi ꞌwa da nuaniga, Keliso kumanina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina tubuna aitoi?” Yana velutoli i tutuli i vo, Kini Devida.” 43 Iesu i vo, Tubunamona siwe awale ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Devida i tolivetonoveni bega i veꞌawa-Toveimea ꞌwaineye? Basenadiotoga i vo,

44  ✡Yaubada i vona ꞌaku Toveimea ꞌwaineye, i vo,

Veimea a velemuga bega ꞌu na miabui ꞌaku ꞌatagiega,

I na nagoga ꞌamu gaviavo a na leodi bega ꞌu na veveimeyedi.”

45 Keliso mogitana Devida ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni, siwe i vebwaika-ꞌiaweni Devida, faifainanina Devida i veꞌawa-Toveimea Keliso ꞌwaineye.” 46 Kebu tamu aitoi ꞌana fata Iesu yana vona i na tutuli, i veꞌwadamo, wata ꞌawaie kebu i na vevelutolieniga fai i kololoyeni.

23

Iesu i matakia veꞌetoboda ꞌadi tove wata Falisi faifaidi.

1 Mulieta Iesu i veifufu ꞌailaꞌa wata yana tovetutuyamavo ꞌwaidie. 2-3 I vo, Veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata totafalolo Falisi veimeanidi i maiaga Mosese ꞌwainega ꞌadi tokiavemageta. Fai taunidi Mosese tutulina bonadi matatabuna ꞌwa na nogaidi wata ꞌwa na vevematayakayaka, siwe yadi sauluva kebu ꞌwa na vetutuyamediga fai nani fuedi i tatalabodedi siwe wata i ꞌiꞌidewadi. 4 Yadi ve wata veꞌetoboda vitadi, ꞌwa da vo venuana vitadi i da veveꞌewami, siwe kebu tamu saiꞌafo i da ꞌivaisemi bega veimeanidi ꞌwa na ꞌidewadi.

5  ✡Nani fuedi i ꞌiꞌidewadi tomotoga matadie, nuanuadi i na ꞌiseꞌisedi ꞌadi subia faifaina. Tamu veimea i veꞌililibuyeniga side. Yaubada yana Vona ꞌifwaidi i kilukilumidi i dodogidi didiwaka ꞌwaidie, debadie wata nimadie i yogoyogonedi i yabeyabedi. Nuanuadi didiwaka bwaikidi bega fuedi i na ꞌiseꞌisedi. Wata ꞌadi kaleko i lulumanamanawedi veluꞌui faifaina nuanuadi tomotoga i na subisubiadi. 6 Sakali ꞌwaidie nuanuadi i na mimiabui ma ꞌadi wagava taiadi, wata me Diu yada ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie i mimiabui toꞌedakumetavo taiadi. 7 Yadi nuanua bwaikina tomotoga ma yadi veꞌililibu i na vevekaiwa ꞌwaidie ꞌatamanafouye, wata i na veꞌawa-tove ꞌwaidie.

8 Kebu i da lubwainemi tomotoga i na veꞌawa-tove ꞌwaimie fai ma fuemie Yaubada natunavo wata yami ꞌAuvea ꞌaitamogana. 9 Tamami ꞌaiseotogina abame i miamia, begaidi kebu tamu aitoi ꞌana wagava ꞌwa na silakai ꞌwaineye ꞌwa na vonavona ꞌwa na vo, Tamada.” 10 Wata kebu i da lubwainemi tamu aitoi ma yana subia i na golegolemi i na vo, Tove,” fai yami Tove ꞌaitamogana Keliso, kumaniku Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. 11  ✡Aitoi ꞌana wagava bwaikina ꞌwaimiega, i lubwaineni ma yana nuaobu i na vetofolova ꞌwaimie. 12  ✡Aitoi taunina i na awaꞌaiꞌaiaga, ꞌawaie Yaubada i na kiaobuyeni, weꞌe aitoi taunina tonuaobu ꞌawaie Yaubada i na kialakai.

Me Diu toꞌedakumetavo Iesu i awavesakoyedi.

13 ꞌOmi veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata totafalolo Falisi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. Egavo nuanuadi i na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye bega i na veveimeyedi, siwe ꞌomi yadi ꞌeda ꞌwa veꞌetobodai. ꞌOmi kebu nuanuami ꞌwa na lukuga ꞌwa baila, weꞌe egavo nuanuadi i na luku siwe ꞌwa tovibodedi. [ 14 ꞌOmi veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata totafalolo Falisi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. Vekaliega ꞌwabuꞌwabulavo yadi vanuga ꞌwa eloelodi wata ꞌwa veveluꞌui manamanawedi ꞌami subia faifaina. Yami sauluvanidi sakoidi faifaidi vematavuloga bwaikaotogina ꞌwa na veluagai.]

15 ꞌOmi veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata totafalolo Falisi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. Fwayefwayeamo wata eyageamo ꞌwa nunagoi ꞌaniꞌie bega ꞌaiꞌedi tamu tomotoga ꞌwa na veluagai ꞌwa ꞌewaꞌewai i na vetovetutuyama ꞌwaimie wata yami sauluva i na vetutuyamedi. ꞌWa veve ꞌwaineye mulieta yana sakona ꞌomi yami sakona i na vebwaika-ꞌiawedi. Ma fuemie vita ꞌwa na veluagai ꞌai-ꞌalaꞌalase, siwe yami tovetutuyamavo ꞌadi vita ꞌwa da vo i da luvelugai.”

16 Wata Iesu toꞌedakumetanidi i awavesakoyedi fai nani ꞌatumaidi wata bwaikidi i baila, nuanuadi nani-ꞌavoꞌavovo bega i vonedi i vo, ꞌOmi toꞌedakumetanimi matami ꞌuludi, nuakalikalimi. Fai ꞌwa veve ꞌwa vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana yana vonaꞌawaufaufa i na kiavetoketokei bega i na vo, A vonaꞌawaufaufa Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega,” ꞌomi ꞌwa vo, ꞌAna fata yana vonaꞌawaufaufanina i na geuya.” Weꞌe ꞌaiꞌedi i na vo, A vonaꞌawaufaufa vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana vaigavu ꞌwaidiega,” ꞌomi ꞌwa vo, Yana vonaꞌawaufaufanina faꞌalina, kebu ꞌana fata i na geuya.” 17 ꞌOmi ꞌwavaꞌwavami, matami ꞌuludi. Avaꞌai bwaikina? Vaigavu ꞌalo Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui, kumanina vaigavunina i ꞌivetabuya.” 18 Wata ꞌwa veve ꞌwa vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana yana vonaꞌawaufaufa i na kiavetoketokei bega i na vo, A vonaꞌawaufaufa ꞌeba velomu ꞌwainega,” ꞌomi ꞌwa vo, ꞌAna fata yana vonaꞌawaufaufanina i na geuya.” Weꞌe ꞌaiꞌedi i na vo, Yaubada ꞌana ꞌanivelena ꞌeba velomu tabwaneye, ꞌwainega a vonaꞌawaufaufa,” ꞌomi ꞌwa vo, Yana vonaꞌawaufaufanina faꞌalina, kebu ꞌana fata i na geuya.” 19 ꞌOmi mogitana matami ꞌuludi. Avaꞌai bwaikina? Yaubada ꞌana ꞌanivelena ꞌalo ꞌeba velomu, kumanina nuakalikalinina i ꞌivetabuya? 20 Bega ꞌaiꞌedi tamu tomogo i na vonaꞌawaufaufa ꞌeba velomu ꞌwainega, bega ꞌakonadi nuakalikalinina ꞌeba velomu tabwaneye taiadi i awavetubamidi. 21 Wata ꞌaiꞌedi tamu tomogo i na vonaꞌawaufaufa vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega, ꞌakonadi Yaubada taiadi i awavetubamidi fai yana ꞌeba mia. 22  ✡Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi tamu tomogo i na vonaꞌawaufaufa abama ꞌwainega, ꞌakonadi Yaubada yana ꞌeba miabui wata taunina bei i miamiaga taiadi i awavetubamidi.

23 ꞌOmi toꞌedakumetanimi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. Veimea siaidi ꞌwa veveꞌililibuyedi weꞌe veimea bwaikidi ꞌwa baibailedi. ꞌAiꞌedi ꞌaniꞌani 10 ꞌwaimie, ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga Yaubada ꞌwaineye. Wata nani saiotogidi baniꞌodi matasilisilili 10, ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga Yaubada ꞌwaineye. Baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga ꞌatumaina, siwe wata veimea bwaikidi ꞌwa da vematayakeyakedi, baniꞌodi sauluva tonovidi, ꞌisanuakalikali wata tutuya fuedi taunimi ꞌwa da tautauyemi Yaubada ꞌwaineye. Naninidi bwaikidi ꞌwa da ꞌiꞌidewadi wata siaidi taiadi. 24 ꞌOmi toꞌedakumetanimi, matami ꞌuludi. Nani siaidi faifaidi ꞌwa nuanua, weꞌe nani bwaikidi ꞌwa vevenuafanidi, yami sauluva baniꞌodi tamu tomogo ꞌana aluꞌaie nawagala i na obu i na iwayavuleni, weꞌe maidoga i na yemuyamo.

25 ꞌOmi toꞌedakumetanimi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. Tomogomi ꞌwa ꞌivivigavudi weꞌe inagemi vainago ꞌana veꞌisakololo wata veumokai, yami sauluva baniꞌodi vedi wata ꞌaivoe, dumwedi ꞌwa tamatamadi weꞌe inagedi yoke ꞌanikudana. 26 ꞌOmi Falisi, matami ꞌuludi. Nagami vedi inageneye yoke ꞌwa na tamai, nika bega wata tomogona vunavunagina.

27 ꞌOmi toꞌedakumetanimi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. ꞌOmi baniꞌodi taumata, tabwana i ꞌivivigavuya weꞌe inagena bokana.

28  ✡ꞌAmi ꞌisa ꞌwainega ꞌwa da vo ꞌatumaimi, weꞌe inagemi vekali wata sakona i veadagimi.

Iesu i vona-vagata toꞌedakumeta ꞌadi vematavuloga faifaina.

29 ꞌOmi toꞌedakumetanimi, nuakalikalimi. ꞌOmi tovekali. Basenadiotoga tubumiavo Yaubada yana toluꞌivonavo i luvewafadi. Weꞌe ꞌomi taumata ꞌatumaidi ꞌwa ꞌidewadi matumatu ꞌwaidie toluꞌivonanidi luludi faifaidi, wata Yaubada yana tomotoga ꞌatumaidi i wafaga ꞌadi ꞌeba nuaveꞌavina ꞌwa ꞌivivigavudi. 30 Wata ꞌomi ꞌwa vonavona ꞌwa vo, ꞌIma ꞌako basenadi tubumavo taiadi ꞌa da miamiaga, avaꞌai i ꞌidewaiga ꞌako ꞌaisedi i da ꞌidewai, baniꞌodi Yaubada yana toluꞌivonavo i nikedi i wafa.” 31  ✡Deꞌe baniꞌodi ꞌwa voneyediga, taunimi ꞌwa luꞌivoneyemi ꞌomi toꞌainikenidi tubudiavo. 32 Vetuma tubumiavo ꞌwa na saladiga ꞌwa ꞌidewai, Yaubada yana toluꞌivonavo matatabudi ꞌwa na luvewafadi.

33  ✡ꞌOmi tosakona ꞌadi ꞌailaꞌa, ꞌoꞌolo baniꞌodi. Yami sakonanidi faifaidi Yaubada i na veimea ꞌwa na luku Vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye, siwe kebu ꞌami fata ꞌwainega ꞌwa na dega. 34  ✡Bega a na vonemi, toluꞌivonavo, toꞌasetavo wata tovevo a na vevetunedi ꞌwaimie, ꞌifwaidi ꞌwa na nikedi i na wafa, ꞌifwaidi ꞌwa na tutufwasedi ꞌai lagalagana ꞌwaidie, ꞌifwaidi ꞌwa na toke ꞌwa na fitalidi yami ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie wata ꞌwa na lusogi-vuvuedi ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiamo. 35  ✡Begaidi Yaubada yana tomotoga ꞌatumaidi i luvewafadiga faifaidi, wata taunimi yami sauluvanidi sakoidi faifaidi, ꞌadi vita matatabuna ꞌomi ꞌwa na tovoiedi. Basenadiotoga Keni taina Ebeli kebu yana sakonaga i luvewafai. Bei tubumiavo ꞌainike i velamuya i maiga Sekalaia ꞌwaineye, kumanina Belekaia natuna, yami ꞌailaꞌa i luvewafai vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, ꞌeba velomu lilivaneye. 36 A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌadi vematavuloga matatabuna i na mai ꞌasiau tomotoganimi ꞌwaimie.”

Me Ielusalema faifaidi Iesu i taivonavona.

37  ✡Iesu i taivonavona i vo, Ieu, me Ielusalema, me Ielusalema, Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌwa luvewafadi wata yana tomataꞌaulelevo i vetunediga ꞌwaimie, ꞌwa tutuvewafadi kileuyega. Kamukamu natudiavo fafedie i vevedodogidi, wata baniꞌodi yau, tutuya fuedi igodi a da ꞌavalamaigimi siwe ꞌwa baibaileku. 38-39  ✡Tutuya deꞌe i na nagoga yami ꞌatamana i na velovi, weꞌe yau kebu wata ꞌwa na ꞌiseꞌisekuga i na nagoga mulieta ꞌwa na vo, Taunina i mai ꞌAuvea ꞌana wagavayega ta na subiai,” nika bei wata ꞌwa na ꞌiseku.”

24

Iesu i veifufu vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana geu faifaina.

1 Iesu i vonaꞌaꞌavana i tautauya vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega yana tovetutuyamavo i mai nani ꞌifwaidi i ꞌisediga vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye nuanuadi i na veni. 2  ✡Iesu i vonedi i vo, Vanuganina ꞌwa ꞌiseꞌiseniga mogitana ꞌana ꞌisa ꞌatumaina, siwe ꞌawaie ꞌami gaviavo i na maia matatabuna i na geuya, wata kileunidi bega i bibinaga i na tutuwealidi, matatabuna i na tubakabakaledi.”

Tutuya vitadi faifaidi Iesu i vona-vagata.

3 Mulieta Iesu i nago i laka ꞌOya Olive tabwaneye i miabui. Yana tovetutuyamavo i maia ꞌaiseꞌavadi i velutolieni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai noꞌo vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana geu faifaina ꞌu vonaga, maꞌavia, wata avaꞌai tugusaga i na vema bega ꞌa na ꞌasetai saiꞌafoga ꞌu na vilamu ꞌu na mai, wata fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.”

4-5  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌWa na ꞌisaꞌisa bega kebu tamu aitoi i na vekaliemiga, fai tomotoga fuedi i na mai ꞌaku wagavayega igodi i na vo, Yau ꞌasaꞌaiana Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.” Yadi vonayega fuedi i na vevekaliedi. 6 Lilivamie vetalaga butuꞌaidi ꞌwa na noganogaidiga wata ꞌaniꞌieyega valaꞌavadi, siwe a vovona-vagasemi, kebu nuafoumi i na veviga. Naninidi mogitana i na souyedi weꞌe fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava bola. 7 ꞌEba veimea bwaikidi wata ꞌeba veimea bwaikidi ꞌifwaidi taiadi i na vevetalaga, weꞌe ꞌawalawa wata ꞌawalawa ꞌifwaidi taiadi i na vevetalaga. ꞌAwalawa fuedi ꞌwaidie yoyoyo i na yueyue wata i na loka. 8 Tutuyanina vavine i na vebutudiga veviga bwaikina i na vebaedi, wata baniꞌodi naninidi a veifufuyediga tutuyanina i na souyediga veviga wata ꞌweꞌwela i na velamu.

9  ✡Tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina faifaiku i na vedumweꞌaiꞌaiemi, i na ꞌiveꞌavinimi i na ꞌanivelenemi vita ꞌwa na veveluagadi, mulieta i na luvewafami. 10 Fai vita ꞌwa na veveluagadiga fuedi yadi vetumagana i na mwea i na baileku, ediavo i na vedumweꞌaiꞌaiedi wata i na ꞌetogiluvedi wafa ꞌwaineye. 11  ✡Wata toluꞌivona-vekavekali fuedi i na souyedi tomotoga fuedi i na vekaliedi. 12 Sakona i na vebwaika-ꞌafoꞌafo maꞌitufa tomotoga fuedi yadi nuakalikali i na vesiai. 13 Siwe egavo i na vetoketoke i na tovotovoi faꞌalina i na nagoga tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai Yaubada ꞌwainega.

14  ✡Yaku tomotoga Vala ꞌAtumaina i na luluꞌage-vuvueni ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie, i na luꞌivona ꞌwaidie Yaubada nuanuana tomotoga fuedi i na luku yana ꞌAilaꞌa nageneye bega i na veveimeyedi. Deꞌe Valanina nagami tomotoga matatabudi i na ꞌaseta, mulieta fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

Tamu nani maigikolokololona.

15  ✡(Buki tokiluma bonaku, Iesu yana vona deꞌe ꞌwa na luꞌiawawaiga ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.) Wata Iesu i vonedi i vo, Bola tamu nani ꞌwa na ꞌiseni maigikolokololona vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye i na tovotovoi. Naninina faifaina basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Daniela i vona-vagata, vonanina Yaubada yana Buki ꞌwaineye i ꞌenoꞌeno. 16 Tutuyanina tugusanina i na souyeni, egavo i miamiani ꞌawalawa Iudia nageneye, i lubwainedi i na dega i na nagoi ꞌoyeye. 17-18 ꞌAiꞌedi aitoi masiꞌedeye i na miamia, kebu ꞌana fata i na luku vanuge yana kukua i na ꞌewadi i na dega-matayoꞌo, wata aitoi i nagoga bakule, kebu ꞌana fata i na vilai i na mai vanuge ꞌana kaleko ꞌana ꞌewa faifaina. 19 Toveinainage wata vauvau nuakalikalidi fai kebu ꞌadi fata i na dega-matayoꞌo veviga bwaikina i na veluagai. 20 Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na veveluꞌui bega naninina kebu i na sousouyeni toaluꞌuye ꞌwei bwaikina ꞌana tutuye ꞌalo ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. 21  ✡Yaubada fwayafwaya i ꞌidewavauyeni i maiga ꞌasiau veviga i sousouyedi siwe saiꞌafo, weꞌe ꞌaiatanina ꞌwaineye veviga bwaikaotogina i na souyeni, i na ꞌaꞌavana kebu wata baniꞌodi i na sousouyeni. 22 Vitanina deꞌe ꞌana tutuya Yaubada i na ꞌiveꞌaleꞌusai, ꞌaiꞌedi kebu, tomotoga i na ꞌaꞌava. Tomotoganidi Yaubada i venuaꞌivinediga faifaidi i na ꞌiveꞌaleꞌusai bega yadi mia i na veꞌatumai.

Keliso-vekavekali i na souyedi.

23-24  ✡Tutuyanina ꞌwaineye ꞌaiꞌedi aitoi i na vonemi i na vo, Sinoꞌo, Keliso i leꞌwa,” ꞌalo i na vo, Side taunina,” kebu bonana ꞌwa na nogai ꞌwa na vo ꞌako, Mogitana,” fai keliso-vekavekali wata toluꞌivona-vekavekali i na sousouyedi. I na souyediga ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i na ꞌiꞌidewadi, igodi nuanuadi tomotoganidi Yaubada i venuaꞌivinediga vekaliega nuadi i na ꞌewadi. 25 Naninidi ꞌawaie i na souyediga ꞌakonadi ꞌwa nogai, a vovona-vagasemi.

26 Begaidi ꞌaiꞌedi aitoi i na vo, Keliso sinoꞌo, walaꞌaie,” kebu bei ꞌwa na nagoga, ꞌaiꞌedi i na vo, Keliso side vanuga nageneye,” bonana kebu ꞌwa na nogaiga. 27 Kebu bonadi ꞌwa na nogaiga fai yau a vetomotogaotoga yaku souyagi ꞌwa da vo tomuyoana i da kianamali abama matatabuna i da magetai, tomotoga matatabumi ꞌwa na ꞌisaꞌaꞌavaku.

28 ꞌAiꞌedi manusibosibo ꞌwa na ꞌisedi i na vavaꞌauta bei mogitana tamu nani wafana i ꞌenoꞌeno.

Iesu yana vila-vaitugana faifaina.

29  ✡Tutuyanina vitanina i na ꞌaꞌavana nika inala i na luꞌwaugi, wetaꞌi yana mageta i na ꞌaꞌava, ꞌubwana i na avuta abamega, wata nani matatabuna toketokedi abame i na yue. 30  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tugusa yau a vetomotogaotoga faifaiku i na souyeni abame, weꞌe fwayefwayeye ꞌailaꞌa tulina tulina ma yadi venuafouviga i na ꞌweꞌwela fai i na ꞌiseku yau a vetomotogaotoga abamega a na mimai waowa ꞌwainega ma yaku toketokena wata ma magetaku mataududulina. 31  ✡Evulega butuꞌaina bwaikina i na yuvei, mulieta yaku anelose a na vetunedi yaku tomotoga vevenuaꞌivinidi i na vaꞌaugidi i na miedi. Tomotoganidi i na miediga fwayafwaya matatabuna ꞌwainega, inala yana ꞌeba lakayega wata yana ꞌeba inivayega, bolimanayega wata yavalatayega.

32 Modawa ꞌwa na nuani. Tutuyanina i na idiaga ta ꞌasetai ꞌaisaya i veyafa. 33 Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi tugusanidi a voneyediga ꞌwa na ꞌisedi, ꞌwa na ꞌasetai yaku souyagi ꞌakonadi i leꞌwaleꞌwa. 34 A vona mogitana ꞌwaimie, tutuya deꞌe ꞌana tomotoga bola i na miamiani naninidi matatabuna i na souyedi. 35 Abama wata fwayafwaya ꞌawaie i na ꞌaꞌava, weꞌe yaku vona kebu tamu saiꞌafo i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata.”

Iesu yana mai-vaitugana ꞌana tutuya kebu tamu aitoi i da ꞌasetaiga.

36  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Yaku mai-vaitugana kebu tamu aitoi i da ꞌasetaiga, avaꞌai ꞌaiataga ꞌalo avaꞌai ꞌawasasaga ꞌwaineye a na vilaku. Anelose abame kebu i da ꞌasetaiga, ꞌalo yau, kumaniku a vetomotogaotoga, Tamaku ꞌaiseotogina i ꞌasetai. 37  ✡Yaku mai-vaitugana ꞌwaineye tomotoga yadi sauluva baniꞌodi Noa yana tutuye tomotoganidi. 38-39  ✡Basenadiotoga Noa yana tutuye tomotoga i nunuatavutavuna, ꞌaniꞌava, yemuꞌava, nagiꞌava, avaꞌai i sousouyediga tomotoganidi kebu i da ꞌasetaiga, nika Noa i dodoga yana wakeye mwai bwaikina i ula tomotoganidi matatabudi i veꞌalawafawafa. Yau a vetomotogaotoga yaku mai-vaitugana wata baniꞌodi. 40 Tutuyanina ꞌwaineye tomotoga ꞌadi ꞌailuga i na folofolova bakule, tamu i na ꞌewai i na naweni, weꞌe tamu i na baileni. 41 Vevine ꞌadi ꞌailuga ꞌaniꞌani i na ꞌiꞌidewadewa, tamu i na ꞌewadi i na nawedi, weꞌe tamu i na bailedi.

42  ✡Begaidi ꞌwa na miamia ꞌwa na ꞌisaꞌisa fai yau ꞌami Toveimea yaku souyagi ꞌana tutuya kebu ꞌwa da ꞌasetaiga. 43  ✡ꞌWa na nuani. Tamu tomogo tovainago yana mai ꞌana tutuya i da ꞌasetaiga, i da ꞌisaꞌisa bega tovainagonina kebu ꞌana fata i na luku yana vanuge. 44 ꞌOmi wata baniꞌodi ꞌwa na ꞌisaꞌisa fai ꞌaiatanina ꞌwaineye ꞌwa na vo, Kebu i na maiga,” yau a vetomotogaotoga bei a na leꞌwa.

Vona-awatabai Iesu yana mai wata tofolova ꞌadi tutula ꞌana ꞌewa faifaidi.

45 A na vonemi tofolova ꞌatumaina, kumanina ma yana ꞌaseta wata ma ꞌana vetumagana. ꞌAna toveimea i voneni yana tofolovavo ꞌifwaidi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata ꞌadiꞌadi i na veleveledi ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana mulieta i tauya. 46 Tutuyanina ꞌana toveimea i na vilai i na mai, ꞌaiꞌedi i na vematayakayaka folovanidi i na folofolovidi ꞌeba sosoana bwaikina tofolovanina ꞌwaineye. 47  ✡A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌana toveimea i na voneni yana vanuga wata yana kukua matatabuna ꞌadi toꞌisaveꞌavina.

48-49 Weꞌe ꞌaiꞌedi tofolova sakoina, bola yana nuanua i na vo, ꞌAku toveimea bola, kebu i na mai-matayoꞌoga,” bega enavo tofolova i na nikenikedi weꞌe mali tomotoga sakoidi taiadi i na ꞌaniꞌani wata ufa toketokena i na yemuyemu bega ma fuedie nuadi i na lugaugaudi. 50 Baniꞌodi i na vevesauluvediga tamu tutuya tofolovanina kebu i da ꞌasetaiga yana toveimea i na mai yawaina i na velovogi. 51 I na toke i na nikei yana sauluvanina sakoina faifaina mulieta ꞌeba veviga bwaikina ꞌwaineye i na yatoi, tovekali taiadi i na ꞌweꞌweꞌwela wata maigidi i na yuyuyudi.”

25

Tomotoga yadi luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye ꞌana vona-awatabai.

1  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌAiatanina a na vilaku a na mai, tomotoga yadi luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye side baniꞌodi. Tamu vavine i na nagi bega enavo neꞌeꞌela 10 ma yadi mageta i nagoi tomogo ꞌana lukamata faifaina. 2 ꞌAdi 5 ma yadi ꞌaseta, wata 5 nuadi ꞌanigaugaudi. 3-4 Nuadi ꞌanigaugaudi yadi mageta ma ufadi weꞌe i na ꞌaꞌavaga faifaina kebu tamu i da ꞌewaiga, weꞌe ꞌadi 5 ma yadi ꞌaseta yadi mageta i iwagidi wata yadi ufa i ꞌewadi. 5 Tonaginina i ꞌivogavogana bega vevinenidi ꞌadi 10 matadi i duduna i ꞌeno-mataiva.

6 ꞌAkonadi ꞌeno-waubeꞌu nika vegole i nogai i vo, Side tonagi i mimai. ꞌWa maia, ꞌwa na yogobodebodeni.” 7-8 Vevinenidi 10 i ꞌisa yadi mageta i kialakaidi nika vevine nuadi ꞌanigaugaudi i vona ediavo ꞌwaidie i vo, Yama mageta i ꞌweuꞌweu, yami ufayega ꞌwa da iwagema.” 9 Vevine ma yadi ꞌaseta ediavo yadi vona i tutuli i vo, Kebu, ufa deꞌe ꞌomi wata ꞌima kebu ꞌada fataga. ꞌWa nagoi ꞌeba kimwane ꞌwaineye bei yami ufa ꞌwa na ꞌewadi.” 10 Neꞌeꞌelanidi nuadi ꞌanigaugaudi i tauya i nunagoi kimwane faifaina, nika tonagi i leꞌwa. Neꞌeꞌelanidi ꞌadi 5 i ꞌidewadewa i lulukamata taiadi i luku nagi ꞌana ꞌani ꞌwaineye, ꞌawa i sibodai.”

11  ✡I saiboda mulieta vevinenidi kimwane faifaina i nagoiga i leꞌwai, i vegole i vo, ꞌAuvea, ꞌAuvea, ꞌa da lukuwa.” 12 Tonaginina i vo, Aigodi ꞌomi kebu a da ꞌasetamiga.”

13  ✡Iesu yana vonanina ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i vo, Begaidi ꞌomi ꞌwa na ꞌisaꞌisa fai yaku mai-vaitugana ꞌana ꞌaiata ꞌalo ꞌana ꞌawasasa kebu ꞌwa da ꞌasetaiga.”

Tomotoga yadi folova ꞌana tutula Yaubada ꞌwainega ꞌana vona-awatabai.

14 Wata Iesu i vona-awatabai yana mai faifaina i vo, Tamu tomogo i tautauya ꞌaniꞌie yana tofolovavo i golevaꞌaugidi yana kukua matatabuna i veledi i na ꞌisaveꞌavinidi. 15  ✡Tamu i veleni lubulubu 5000, tamu lubulubu 2000, weꞌe tamu lubulubu 1000, nika i tauya. ꞌAitamogana ꞌaitamogana i velediga yadi ꞌaseta wata yadi toketokena ꞌana ꞌetowava ꞌwainega.

16 Tofolovanina lubulubu 5000 i ꞌewaiga i nago kebu i da mia-maimaiga maninina i vefoloveni, wata ꞌwainega ꞌimosoꞌi i veluagai lubulubu 5000. 17 Wata baniꞌodi tofolovanina lubulubu 2000 i ꞌewaiga i vefoloveni, wata lubulubu 2000 i ꞌewai. 18 Weꞌe tofolovanina ꞌadi vetonu, kumanina lubulubu 1000 i ꞌewaiga, i nago fwayafwaya i alai ꞌana toveimea yana mani i tavuni.

19 Toveimeanina i nagoga tutuya manamanawena i mia, mulieta i vilai i mai yana tofolovavo i vonedi i maia nuanuana i na ꞌasetai yana mani i ꞌimosoꞌiedi ꞌalo kebu. 20 Tofolovanina lubulubu 5000 i ꞌewaiga i luku maninina ma ꞌana ꞌimosoꞌi lubulubu 5000 i veleni i vo, ꞌAuvea, basenadi lubulubu 5000 ꞌu velekuga a vefoloveni, side wata lubulubu 5000 a veluagai.” 21  ✡ꞌAna toveimea i voneni i vo, Mogitana ꞌomu todumwebika, yamu folova ꞌatumaiotogina. Mani saiꞌafo siaina ꞌwaineye ꞌu dumwebika, bega a na yatomu ꞌu na vetoꞌisaveꞌavina mani bwaikina ꞌwaineye. ꞌWaikuye taiadi ta na miamia ta na sososoana.”

22 Mulieta tofolovanina lubulubu 2000 i ꞌewaiga i luku i vona ꞌana toveimea ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, basenadi lubulubu 2000 ꞌu velekuga a vefoloveni, side wata lubulubu 2000 a veluagai.” 23 Yana toveimea i voneni i vo, Mogitana, ꞌomu todumwebika, yamu folova ꞌatumaiotogina. Mani saiꞌafo siaina ꞌwaineye ꞌu dumwebika, bega a na yatomu ꞌu na vetoꞌisaveꞌavina mani bwaikina ꞌwaineye. ꞌWaikuye taiadi ta na miamia ta na sososoana.”

24 Mulieta tofolovanina lubulubu 1000 i ꞌewaiga i luku i vona ꞌana toveimea ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea a ꞌasetamu, ꞌomu tomogo faꞌalimu. Kebu ꞌu da bakubakulaga, ꞌu ꞌaꞌaialamo, tofolova i folofolova weꞌe ꞌomu tutulaꞌava ꞌu ꞌewaꞌewamo. 25 Yau a kololo ꞌaiꞌedi yamu mani a da vevuyoi bega a nago a giveni fwayafwaya nageneye. Side yamu maninina, ꞌasaꞌaiana ꞌu ꞌewai.” 26 ꞌAna toveimea i yagaia i vo, ꞌOmu tofolova sakoimu, dumwemu ꞌaina. ꞌOmu yamu nuanua igodina yau kebu a da bakubakulaga, a ꞌaꞌaialamo wata tofolova i folofolova faifaiku, weꞌe yau tutulaꞌava a ꞌewaꞌewamo. 27 Bega ꞌu nuani yaku mani ꞌu da naweni banika ꞌwaineye. A vilaku a mai yaku maninina ma ꞌana ꞌimosoꞌi a da ꞌewai.”

28 Bega yana tofolovavo ꞌifwaidi i vonedi i vo, Lubulubu 1000 ꞌwa eloi taunina tofolova sakoina, kumanina ma yana lubulubu 10,000 ꞌwa na veleni. 29  ✡ꞌWa na eloiga fai ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta ꞌwainega i na folova-ꞌatumai, wata ꞌana ꞌimosoꞌi i na veluagai bwaikaotogina, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta kebu i na folova-ꞌatumaieniga veuveutanina siaina i na eloꞌaꞌavai. 30 Weꞌe deꞌe tofolovanina dumwena ꞌaina avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? ꞌWa naweni ꞌwa taweni i na obu dudubale bei i na ꞌweꞌweꞌwela wata maigina i na yuyuyuya.”

Tomotoga i na vonayavuga Iesu mataneye.

31-32  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌAwaie yau a vetomotogaotoga ma yaku mageta mataududulina a na mai abamega anelose matatabudi taiadi. Ma yaku veimea a na miabui ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye, mulieta tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina fwayafwaya matatabuna ꞌwainega i na maia i na vonayavuga matakuye. I na ꞌaꞌava a na ꞌivisidi baniꞌodi ꞌaisaya ꞌadi toꞌisaveꞌavina sifi wata goti i yayatoꞌedi. 33 Yaku tomotoga a na yatodi ꞌaku ꞌatagiega weꞌe ꞌifwaidi tomotoga ꞌaku wamayega.

34  ✡I na ꞌaꞌavana mulieta yau yadi Kini tomotoganidi ꞌaku ꞌatagiega a na vonedi a na vo, ꞌOmi ꞌakonadi Tamaku i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, ꞌwa maia ꞌwa na luku yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye. Bola fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga, Yaubada ꞌeba veimeanina i ꞌidewa-vagaseni faifaimi.

35 ꞌWa na lukuga fai basenadi a lase, ꞌwa veꞌaniku, ꞌanigoku i lala, ufa ꞌwa veleku, tuliku siwe ꞌwa goleku a laka yami vanuge. 36 Kebu ꞌaku kalekoga, ꞌwa veꞌweseniku, a viga, ꞌwa lukebeku, a luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, ꞌwa fogefogeku.” 37 Yaku tomotoganidi yadi sauluva ꞌatumaidi i na velutolieku i na vo, ꞌAuvea, maꞌavia ꞌa ꞌisemu ꞌu lase ꞌa veꞌanimu, ꞌalo ꞌanigomu i lala ufa ꞌa velemu? 38 Avaꞌai tutuyaga ꞌa ꞌisemu kebu a da ꞌisaꞌinanamuga ꞌa golemu ꞌu laka yama vanuge, ꞌalo kebu ꞌamu kalekoga a veꞌwesenimu? 39 Wata maꞌavia ꞌu viga ꞌalo ꞌu luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌa fogefogemu?” 40  ✡Yau yadi Kini yadi velutoli a na tutuli a na vo, A vona mogitana ꞌwaimie, tutuyanina tamu iaku tomogo-ꞌavoꞌavovo ꞌwa ꞌivaiseniga siwe ꞌasaꞌaiana yau ꞌwa ꞌivaiseku.”

41  ✡Weꞌe tomotoganidi ꞌaku wamayega a na vonedi a na vo, ꞌOmi ꞌakonadi Yaubada i veimea vematavuloga ꞌwa na veluagai, ꞌwa nagoi ꞌai-ꞌalaꞌalata kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye, ꞌainina Yaubada i ꞌidewa-vagaseni Seitani enavo yaiaina taiadi faifaidi. 42-43 ꞌWa na nagoiga fai basenadi a lase siwe kebu ꞌwa da veꞌanikuga, ꞌanigoku i lala ufa ꞌwa bodaku, yau tuliku ꞌwa ꞌiseku siwe kebu ꞌwa da goleku a da wai yami vanuge. Kebu ꞌaku kalekoga ꞌasaꞌaiana ꞌwa ꞌisekumo, a viga wata vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a luku siwe kebu ꞌwa da ꞌisaveꞌavinikuga.” 44 Tovedumweꞌaiꞌainidi i na velutolieku i na vo, ꞌAuvea, maꞌavia ꞌa ꞌisemu, ꞌu lase, ꞌanigomu i lala, wata kebu ꞌamu kalekoga ꞌa bodamu. Weꞌe ꞌomu tomogo tulimu, ꞌu viga, ꞌalo vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌu luku ꞌa dumweꞌaiemu kebu ꞌa da ꞌivaisemuga?” 45 Yau yadi Kini yadi velutoli a na tutuli a na vo, A vona mogitana ꞌwaimie, tutuyanina tamu iaku tomogo-ꞌavoꞌavovo ꞌwa bodaiga ꞌalo kebu ꞌwa da ꞌivaiseniga, siwe ꞌasaꞌaiana yau ꞌwa bodaku wata kebu ꞌwa da ꞌivaisekuga.” 46 Mulieta a na veimea tovedumweꞌaiꞌainidi i na nago vematavuloga kebu yana ꞌaꞌavaga ꞌwaineye, weꞌe tomotoganidi yadi sauluva ꞌatumaidi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

26

I lauala Iesu ꞌana laugiva faifaina.

1-2  ✡Iesu yana mai-vaitugana faifaina i ve i ꞌaꞌavana, mulieta yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌaiata ꞌailuga i na ꞌaꞌavana Sakali Uviꞌagalatagona i na velamu. Tutuyanina ꞌwaineye yau a vetomotogaotoga i na ꞌaniveleneku i na tutufwaseku ꞌai lagalagana ꞌwaineye.”

3 Tutuyanina ꞌwaineye tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i vaꞌauta tovelomu ꞌadi toꞌedakumeta bwaikina ꞌana wagava Kaiafa yana vanuga bwaikina ꞌwaineye. 4 Bei i veifufu baniꞌodi i na munega givagivayega Iesu i na ꞌiveꞌavini i na luvewafai. 5 Siwe wata i vo, Kebu sakalie ta na ꞌiveꞌaviniga i na nunago tomotoga fuedi i na daba fai nuanuadi Iesu.”

Iesu ꞌana iwaga ꞌatamana Bedani ꞌwaineye.

6 Iesu bola i miamia ꞌatamana Bedani, Saimoni kumanina basenadi i vewaiwaiseselaga yana vanuge. 7 I ꞌaniꞌani nika tamu vavine bunama i mieni, magaina ꞌatumaina wata ꞌana tutula bwaikina Iesu navaꞌauna i iwagi. Bei i koiaga kileu i ꞌidewai ꞌana ꞌisa ꞌatumaiotogina, ꞌana wagava alibasita.

8 Iesu yana tovetutuyamavo i ꞌiseni ma yadi luvulewa i manini i vo, Awale bunama i veꞌamubwadodoyeni? 9 Bunamanina i lubwaineni i da vekimwaneyeni mani bwaikina i da veluagai ꞌwainega wekowekoma i da ꞌivaisedi.” 10 Iesu yadi nuanua i ꞌasetai bega i vonedi i vo, Vavine kebu ꞌwa na ꞌivebunumayagi. Naninina i ꞌidewaiga ꞌatumaiotogina ꞌwaikuye i lubwaineni. 11 Wekowekoma tutuya fuedi taiadi ꞌwa na miamia weꞌe yau kebu. 12  ✡I iwagikuga tomogoku i ꞌidewa-vagaseni ꞌaku veꞌufa faifaina, me Diu yada sauluva baniꞌodi. 13 A vona mogitana ꞌwaimie, bola Valaku ꞌAtumaina i na luluꞌageyeni fwayafwaya matatabuna ꞌwaineye, vavinenina yana folova ꞌwaikuye wata i na luluꞌivoneyeni ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina.”

Iudasa nuanuana Iesu i na ꞌetogiluveni.

14-15 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo 12 ꞌwaidiega tamu iadi ꞌana wagava Iudasa Isakaliota i nago tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi Iesu a na ꞌaniveleneniga ꞌwaimie avaꞌai ꞌwa na veleku?” Yana vona i noganogaiga kileu siliba matatabuna 30 i veleni. 16 Tutuyanina ꞌwainega i nagoga Iudasa i velamu i lalauala ꞌedaꞌeda ꞌatumaidi Iesu ꞌana ꞌetogiluva faifaina.

Iesu ma yana tovetutuyamavo i ꞌani.

17  ✡Me Diu Sakali Uviꞌagalatagona ꞌana ꞌaiata ꞌeba velamu ꞌwaineye beledi kebu ꞌana ꞌivebwaika i ꞌaniꞌani, ꞌadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi ꞌawalawa Itifita ꞌwainega faifaina. ꞌAiatanina ꞌwaineye Iesu yana tovetutuyamavo i maia i velutolieni i vo, Avaꞌaibe bei nuanuamu Uviꞌagalatagona ꞌana ꞌaniꞌani ꞌa na ꞌidewadewa?” 18 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, ꞌWa na nagoi Ielusalema, tomogonina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai, ꞌwa na voneni ꞌwa na vo, Yama Tove i vonaga yana tutuya ꞌakonadi i leꞌwa nuanuana ꞌima yana tovetutuyamavo taiadi Uviꞌagalatagona faifaina ꞌa na ꞌani yamu vanuge.” 19 Yana tovetutuyamavo i tauya i nagoi, avaꞌai Iesu i vonediga Uviꞌagalatagona faifaina i ꞌidewadewa.

20 ꞌAkonadi i lavia, bega Iesu ma yana tovetutuyamavo 12 i maia i miabui i na ꞌani. 21 I ꞌaniꞌani Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌwaimiega tamu i na ꞌetogiluveku. 22 Tovetutuyamavo yana vona i nogai nuafoudi i veviga bega ꞌaitamogana ꞌaitamogana i vevelutolieni i vo, ꞌAuvea, voke yau, siwe a nuani kebu.” 23  ✡Iesu i vo, ꞌAma ꞌailugana ꞌama beledi ꞌa luluꞌutuva ꞌaivoeye, kumanina.” 24 Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye yau a vetomotogaotoga i na nikeku a na wafa, i vonaga mogitana, weꞌe yau a vetomotogaotoga ꞌaku toꞌetogiluva nuakalikalina. ꞌAko kebu i da tubugaga ꞌatumaina, siwe fai i tubuga yana sakonanina faifaina veviga bwaikina i na veluagai.” 25 Iudasa, taunina toꞌetogiluva i vona i vo, Tove, voke yau, siwe a nuani kebu.” Iesu i vo, ꞌU vonaga, ꞌasaꞌaiana ꞌomu.”

Iesu yana ꞌani.

26  ✡Bola i ꞌaniꞌani, Iesu ꞌaniꞌani i ꞌewai, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye mulieta i ꞌivivia i ꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo i veledi. I vonedi i vo, ꞌAniꞌani deꞌe ꞌasaꞌaiana tomogoku, ꞌwa na ꞌewai ꞌwa na ꞌania.”

27-28  ✡Mulieta oine ma vedina i ꞌewai, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye i ꞌaꞌavana i veledi i vo, Matatabumi ꞌwa na yemu. Oine deꞌe ꞌasaꞌaiana dayagiku, i na ilolo fuemi faifaimi bega Yaubada yami sakona i na nuatavunidi. Yaku wafanina ꞌwainega Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna basenadi faifaina i vonaꞌawaufaufa i na velamu ꞌwaimie. 29 A vona mogitana ꞌwaimie, oine deꞌe kebu wata a na yemuga, i na nagoga mulieta oine ꞌivauna taiadi ta na yemu Tamaku yana ꞌEba Veimea nageneye.” 30 Iesu i vonaꞌaꞌava lei subisubia tamu i silakai i lei mulieta i nago i laka ꞌOya Olive.

Iesu i vona-vagata Fita i na veꞌeweniga faifaina.

31  ✡Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌAko lovananina matatabumi ꞌwa na degaloveku fai basenadiotoga Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumi faifaimi i vo,

Yaubada toꞌisaveꞌavina i na nikei i na wafa, weꞌe ꞌaisaya

sifi i na veꞌaladegadega.”

32  ✡Vonanina i kilumiga i na nikeku faifaina mogitana, siwe tutuyanina Yaubada i na sivetovoiku a na kumeta a na nago Galili bei ta na veluaga.”

33 Fita i vona-matayoꞌo i vo, ꞌAiꞌedi tomotoga matatabudi i na degalovemu, weꞌe yau kebu tamu saiꞌafo a na degalovemuga.” 34  ✡Iesu Fita i voneni i vo, A vona mogitana ꞌwaimuye ꞌako lovane bola kamukamu kebu i na kwagega nagami tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku.” 35 Fita i vo, ꞌAiꞌedi taiadi ta na wafaga i lubwaineku, siwe kebu a na vo, Yau Iesu kebu a da ꞌasetaiga.” Avaꞌai Fita i voneyeniga, enavo ꞌifwaidi wata baniꞌodi i vona.

Iesu i nago Gedesemani bei i veluꞌui.

36 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i nagoi tamu walaꞌai ꞌatumaina ꞌwaineye ꞌana wagava Gedesemani, bei yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Side bei ꞌwa na miabui ꞌwa na miamiani, yau sino bei a na nago a na veluꞌui.” 37-38  ✡Tomotoga ꞌadi ꞌaitonu i vonedi taiadi i nagoi, Fita, wata Sebedi natunavo ꞌadi ꞌailuga Iemesa wata Ioni. Venuafouviga wata nuavita bwaikina Iesu i vebaeni i vonedi i vo, Yaku nuavita bwaikaotogina ꞌwa da vo nuafouku i da ꞌeꞌetokadia wata ꞌwainega saiꞌafoga a na wafa. Side bei ꞌwa na miamia kebu ꞌwa na ꞌenoga ta na ꞌisaꞌisa.”

39  ✡I vaganago i lumataꞌafufu i veluꞌui i vo, Tamaku, ꞌaiꞌedi yamu nuanua i na lubwaineniga vita deꞌe wata wafa ꞌu da ꞌewadi ꞌwaikuyega. Siwe ꞌasaꞌaiana, deꞌe kebu yau yaku nuanuaga, ꞌomu yamu nuanua bega a na vematayakeyakenimo.”

40 I veluꞌui i ꞌaꞌavana i vilai i nago yana tovetutuyamavo i ꞌisedi i ꞌenoꞌenovi. I luvagonidi Fita i voneni i vo, Awale ꞌwa ꞌenoꞌenovi, ta da ꞌisaꞌisa ꞌawasasa ꞌaitamogana. 41 ꞌWa na ꞌisaꞌisa wata ꞌwa na veveluꞌui nika kebu vetalaimimila ꞌwaineye ꞌwa na beꞌuga. Nuanuami ꞌwa na ꞌivaiseku siwe yami toketokena i mwea.”

42  ✡Wata ꞌana veluga Iesu i vaganago i veluꞌui i vo, Tamaku, ꞌaiꞌedi kebu ꞌana fata ꞌaku vita wata wafa ꞌu na ꞌewadiga, ꞌasaꞌaiana a tauyeku ꞌwaidie, yamu nuanua a na ꞌidewai.” 43 Wata i vilai i mai yana tovetutuyamavo i ꞌisedi i ꞌenoꞌenovi fai matadi i duduna-ꞌafoꞌafo. 44 Wata i ꞌiawedi i vilai i nago ꞌana vetonu i veluꞌui, yana veluꞌuinidi i luvaituganidi.

45-46 Mulieta i vilai i mai yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌOmi ꞌalo ꞌwa ꞌenoꞌenovi. ꞌWa ꞌisanaweni, ꞌaku toꞌetogiluva i leꞌwa. Yau a vetomotogaotoga yaku tutuya ꞌakonadi i leꞌwa bega i na ꞌaniveleneku tosakona yadi toketokena ꞌwaineye. ꞌWa tovoi ta na nagoi ꞌwaidie.”

Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina.

47 Bola Iesu i veveifufu nika Iudasa i mai, kumanina tamu Iesu yana tovetutuyamavo 12 ꞌwaidiega. ꞌAilaꞌa bwaikina taiadi i maia, ma yadi kefata wata fulumai, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi ꞌwaidiega i vetunedi i maia. 48 Toꞌetogiluvanina ꞌakonadi ꞌailaꞌa i vona-vagasedi yana tugusa i vo, Tomogonina a na ꞌavalamaigiga, kumanina nuanuami, ꞌwa na ꞌiveꞌavini.” 49 Tutuyanina i leꞌwai, Iudasa tonovina i nago Iesu i ꞌavalamaigina i voneni i vo, Tove, kaiwa.”

50 Iesu i voneni i vo, Iaku, avaꞌai nuanuamu ꞌu ꞌidewa-matayoꞌoi.” Mulieta Iudasa enavo i maia Iesu i toke i ꞌiveꞌavini. 51  ✡Tamu Iesu yana tovetutuyama i ꞌisedi, yana kefata i yoꞌei tovelomu bwaikina yana tofolova igodi i da nikei tanigaꞌavana i tutuomuya. 52 Iesu tovetutuyamanina i voneni i vo, ꞌU ꞌailove, yamu kefata ꞌana ꞌeba ꞌaidodoga ꞌwaineye ꞌu dodogi, egavo kefatayega i na vetalagaga wata mali tomotoga kefatayega i na luvewafadi. 53 ꞌWa da nuani, ꞌaiꞌedi nuanuaku a da veluꞌui Tamaku ꞌwaineye, anelose ꞌailaꞌa 12 ꞌalo ꞌaivia baniꞌodi i da vetunedi i da ꞌitaꞌitaꞌieku. 54 I da ꞌitaꞌitaꞌiekuga, avaꞌai basenadiotoga i kilumiga Yaubada yana Buki nageneye naninidi i lubwainedi i na souyedi, ꞌako kebu ꞌadi mogitana i da souyediga.”

55 Tomotoganidi i maia Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina faifaina i vonedi i vo, Yau ꞌwa da vo toꞌainike bega ꞌwa maia ma yami kefata wata fulumai ꞌaku ꞌiveꞌavina faifaina. ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana a mimiabui vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye a veve siwe kebu bei ꞌwa da ꞌiveꞌavinikuga. 56  ✡Weꞌe naninidi ꞌwa ꞌidewadiga ꞌwaikuye nika avaꞌai basenadi Yaubada yana toluꞌivonavo i kilumidi faifaiku yana Buki ꞌwaineye, ꞌadi mogitana i souyedi.”

Iesu i vonaꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo matatabudi i degalovei.

Iesu i tovoi Diu Kaniselo matadie.

57 Lovananina ꞌwaineye veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata me Diu toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi i vaꞌauta tovelomu bwaikina yana vanuge ꞌana wagava Kaiafa. Toꞌiveꞌavinanidi Iesu i ꞌewai i mieni ꞌwaidie. 58 Fita i yogoꞌwaila siwe ꞌaniꞌieogose kebu lilivadie, i nago i luku vanuganina ꞌana kali nageneye, tanotanoge i miabui tolugaviavo taiadi, Iesu i vemataꞌiꞌiꞌieni.

59 Vanuganina nageneye tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata ꞌifwaidi Diu Kaniselovo Iesu yana vonayavuga i noganogai nuanuadi vekaliega i na ꞌivewafai, siwe kebu tamu yana sakona i da veluagaiga. 60-61  ✡Tomotoga fuedi i tovoi i luꞌivona-vekavekali siwe kebu mogitanaga. Mulieta ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye tomotoga ꞌadi ꞌailuga i tovoi i vona i vo, Tamu tutuya ꞌa nogai deꞌe kumanina i vo, Yau vanuga ꞌeba veluꞌui a da geuyaga, ꞌaku fata ꞌaiata ꞌaitonu nagedie a da vetovoi-vaitugani.” 62 Tovelomu bwaikina i tovoi i voneni i vo, I vevitamuga, bonadi ꞌu tutuli, i vona mogitana ꞌalo kebu?”

63  ✡Siwe Iesu kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga i veveꞌwada. Wata tovelomu bwaikina i velutoli-vaitugana Iesu ꞌwaineye i vo, Yaubada miamia-vagaina mataneye ꞌu na vona mogitana kebu ꞌu na vekaliga, mogitana ꞌomu Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina wata Natuna ꞌalo kebu?” 64  ✡Tovelomu bwaikina yana velutoli Iesu i tutuli i vo, ꞌU vonaga, ꞌasaꞌaiana baniꞌodi. Siwe matatabumi a na vonemi. ꞌAwaie yau a vetomotogaotoga ꞌwa na ꞌiseku ma yaku veimea Yaubada Bwaikaotogina ꞌana ꞌatagiega a na miabui, wata abamega a na obuobuma waowa ꞌwainega.”

65  ✡Iesu yana vona faifaina tovelomunina ma yana kamogala ꞌana talauma i silabuꞌi i vo, ꞌWa nogai? I vona-awadamana Yaubada ꞌwaineye. ꞌAkonadi yana sakona ꞌwa nogai, tovevita ꞌifwaidi ꞌasaꞌaiana, kebu i na vonavonaga. 66  ✡Weꞌe ꞌomi ꞌwa da nuani i na wafa ꞌalo kebu?” Kaniselovo yana vona i tutuli i vo, Yana vonanina ꞌana nogaya i lubwaineni wafa.”

67-68  ✡Mulieta i kiwakiwala maigineye, nimadi i nunumidi i nikenikei, i ꞌaꞌavana matana i umadina nimadiega i nikenikei wata i sidibidibieni i vo, ꞌOmu igodi Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, yama fio, ꞌu da nuaniga aitoi i nikemu?”

Fita i veꞌeweni Iesu.

69 Weꞌe Fita i miabui i miamia tanotanoge, i miamiaga nika tamu vavine, tovelomu bwaikina yana tofolova, i mai i voneni i vo, Iesu tomogo Galili, ꞌomu wata taiadi ꞌwa yabayaba.”

70-71 Siwe tomotoga fuedi matadie i veꞌewa i vo, ꞌOmu avaꞌai ꞌu vonevoneyeni.”

Mulieta i vaganago kali ꞌana ꞌeba luku ꞌwaineye, wata tamu tofolova vevinena Fita i ꞌiseni tomotoga i vonedi i vo, Tomogo deꞌe Iesu tomogo Nasaledi taiadi i yabayaba.” 72 Nika wata Fita i veꞌewa i vo, Tamada, kebu tamu saiꞌafo a da ꞌasetai tomogonina.”

73 Kebu tutuya manamanawenaga, nika tomotoganidi bei i miamianiga i nagoi Fita ꞌwaineye i voneni i vo, Vona mogitana, ꞌomu tamu Iesu iana, yamu itu ꞌana nogaya ꞌomu wata Iesu ma fuemie me Galili.” 74 Nika Fita i veꞌawafatafata i vo, ꞌAiꞌedi a da vevekaliga, Yaubada i da nikeku, weꞌe aigodi, tomogonina kebu a da ꞌaseta-tonovi.” Fita i vonaꞌaꞌava nika kamukamu i kwage. 75  ✡I nogai, i nuani Iesu yana vona i voneniga i vo, ꞌAko lovane bola kamukamu kebu i na kwagega nagami tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku.” Fita vonanina i nuani i souyeni ꞌatamane i taibwaubwau.

27

Iesu i naweni Failato ꞌwaineye.

1 I ꞌatai ꞌawaꞌawaiogose tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi Iesu yana wafa ꞌana ꞌeda tonovina faifaina i venuaꞌivina. 2 I veifufu i ꞌaꞌavana bulava kainumu ꞌwainega i yogoni i naweni i ꞌaniveleneni Failato ꞌwaineye, taunina gabemani, toveimea bwaikina Loma ꞌwainega.

Iudasa yana wafa ifufuna.

3  ✡Tutuyanina Iudasa, taunina toꞌetogiluva i ꞌasetai toꞌedakumetanidi yadi veimea Iesu i na wafa, i nuavilai, maninina siliba 30 i naweni nuanuana i na vevilai tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi ꞌwaidie. 4 I vonedi i vo, Yau a sakona, tomogonina a ꞌetogiluveniga yana sauluva tonovidi, siwe ꞌwa veimea i na wafa.” I voneni i vo, ꞌOmu taunimu, awale ꞌu vonevonema?” 5 Bega Iudasa maninina i taweni i nago vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana ꞌefeꞌefeye, mulieta i obu i nago taunina i ꞌetoꞌimeni.

6 Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo maninina i ꞌewai i vona i vo, Deꞌe maninina tamu tomogo yana wafa tutulina, ꞌaiꞌedi ta na yatoi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana mani taiadi yada veimea ta na geuya.” 7 I veifufu i ꞌaꞌavana taunidi yadi nuanua i faliꞌatumaieni bega maninina ꞌwainega tamu tanoga i kimwanei. Tanoganina nagami nau ꞌana toꞌabi yadi fwayafwaya dekudekuna ꞌwainega i ꞌabiꞌabidi nau, siwe tutuya deꞌe i kimwanei i na vetaumata mali tomotoga faifaidi. 8 Fai maninina ꞌwainega i kimwaneiga bega i velamu i maiga ꞌasiau i golegoleni Tanoga Dayadayagina.

9-10  ✡Tanoganina i kimwaneiga, Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Ielemaia yana vona-vagata ꞌana mogitana i souyeni. Basenadiotoga i vona i vo,

Me Isileli taunidi yadi nuanua i faliꞌatumaieni,

tomogo tutulina i yatoiga mani siliba 30, ꞌwainega nau ꞌana toꞌabi yadi tanoga i kimwanei. ꞌAna kimwane faifaina

yau nagami ꞌAuvea Yaubada i voneku.”

Iesu i vonayavuga Failato mataneye.

11 Weꞌe Iesu i tovotovoi Failato mataneye, taunina gabemani Loma ꞌwainega, i velutolieni i vo, ꞌOmu me Diu yadi kini?” Iesu i vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌu vona baniꞌodi.” 12  ✡Siwe tutuyanina tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i vevevita-maimaigiga Iesu kebu i da vonavona i veveꞌwadamo. 13 Begaidi Failato i voneni i vo, I vevevitamuga nani tulina tulina ꞌwaidiega ꞌu noganogai ꞌalo kebu?” 14 Siwe Iesu i baila kebu nuanuana vonanidi i na tutulidi begaidi Failato nuana i vogani.

Failato i veimea Iesu i na wafa.

15 Malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana me Diu i sakasakali Uviꞌagalatagona faifaina. Sakalinina ꞌwaineye me Diu fuedi tamu iadi yogoyogonina i vevenuaꞌivineni bega gabemani i ꞌeꞌetoyavuya vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega. 16 Tutuyanina ꞌwaineye tamu tomogo ꞌana wagava Balaba i miamia vanuga ꞌeba yogona nageneye, taunina toꞌainike tomotoga fuedi i ꞌasetai. 17-18  ✡Me Diu toꞌedakumetavo yadi nuanua Failato i ꞌasetai, fai Iesu i veꞌunumagigieni begaidi i ꞌaniveleneni. Bega tutuyanina tomotoga fuedi i vaꞌauta Failato i velutoliedi i vo, Aitoi tomotogaga nuanuami a na ꞌetoyavuya, Balaba, ꞌalo Iesu, kumanina i golegoleni Keliso?”

19 Failato i miabuiga vonayavuga ꞌana ꞌeba miabui ꞌwaineye, bola i vevelutolitoli nika tamu tomogo vala i mieni Failato yana vavine ꞌwaidiega i vo, Tomogo weꞌe kebu i da sakonaga. Kebu tamu avaꞌai ꞌu na ꞌidewai ꞌwaineye fai lovane ꞌa ꞌenoneganega ꞌa ꞌiseni ꞌa kololo wata nuafouma i veviga.”

20 Failato yana vavine ꞌadi ꞌenoneganega bola i veveifufuyeni, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi ꞌailaꞌa nuadi i ꞌaniꞌanidi bega Failato i na voneni Balaba i na ꞌetoyavuya weꞌe Iesu i na luvewafai.

21  ✡Mulieta Failato i velutoli-vaitugana ꞌwaidie i vo, Aitoi tomotogaga nuanuami a na ꞌetoyavuya?” ꞌAilaꞌa i vo, Nuanuama Balaba.” 22 Wata Failato i velutoliedi i vo, Weꞌe Iesu, kumanina i golegoleni Keliso, baniꞌodi a na munegi?” I vo, ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” 23 Nika Failato i velutoli-vaituganedi i vo, Yana sakona avaꞌai?” Siwe tomotoga i toke i vegolegole i vo, ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” 24 Tutuyanina Failato i ꞌasetai tomotoga kebu nuanuadi yana nuanua, ꞌaiseꞌavadi i veveꞌalamagiꞌai saiꞌafoga vetalaga i da souyeni, bega ufa i mieni matadie nimana i lekoadi. I vonedi i vo, Deꞌe yami ꞌeba ꞌisa, tomogo deꞌe yana wafa ꞌana vita yau kebu a na tovoieni, ꞌomi ꞌami vita.” 25 ꞌAilaꞌa matatabudi yana vona i tutuli i vo, ꞌAsaꞌaiana yana wafa ꞌana vita ꞌima natumavo taiadi ꞌa na tovoieni.” 26 Fai tomotoga nuanuadi Balaba, Failato i ꞌetoyavuya weꞌe maꞌitufa i veimea Iesu i toke i fitali i ꞌaꞌavana i ꞌaniveleneni me Loma tolugaviavo ꞌwaidie i na tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.

Tolugaviavo Iesu i ꞌivekokovi.

27 Mulieta Failato yana tolugaviavo Iesu i naweni gabemani yadi vanuga bwaikina ꞌwaineye. Bei tolugaviavo ꞌailaꞌanidi matatabudi i maia i tovififineni i na sidibidibieni. 28 ꞌAna kaleko i yavudi mali kaleko yamoyamoina ꞌwainega i vekalekoi. 29 I vekalekoi i ꞌaꞌavana fisili ma yana ꞌibadi i ꞌetofifini ꞌunuꞌununeye i biuleni wata wautogana i ꞌewai i vekiaꞌumia ꞌana ꞌatagiega. Vaigavunidi kini ꞌadi vaigavu baniꞌodi, igodi i ꞌoduꞌodu mataneye i sidibidibieni, i vo, Kaiwa, ꞌomu me Diu yadi kini.” 30  ✡I kiwakiwali wata wautogananina ꞌwainega ꞌunuꞌununeye i ꞌaꞌainike. 31 Naninidi i ꞌidewadi i ꞌaꞌavana, kalekonina yamoyamoina i yavuya taunina ꞌana kaleko ꞌwainega i vekalekoi, mulieta i vagavaia i naweni i na tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.

Iesu ꞌana tutufwatagi.

32 I souyedi i nunagoi tamu tomogo Sailini ꞌana wagava Saimoni i veluagai i lukakadeni Iesu ꞌana ꞌai lagalagana i eva. 33 I ꞌewa i nagoi i leꞌwa tamu ꞌawalawa ꞌwaineye ꞌana wagava Goligota, ꞌana saivila ꞌUnuꞌunu Luluꞌava. 34  ✡Bei oine i ꞌidewai tamu konini golana taiadi i veleni i na yemu bega ꞌana kiniꞌona kebu i na veviga, siwe i baila veviganina faifaina i tauyeni.

35  ✡Mulieta i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, i ꞌaꞌavana tolugaviavo nuanuadi Iesu ꞌana kaleko i na veusedi begaidi tamu ꞌwava i ꞌwaveni baniꞌodi kate. ꞌAiꞌedi aitoi i na kumetaga avaꞌai kalekoga nuanuana i na ꞌewai. 36 I ꞌaꞌavana mulieta i miabui i ꞌisaꞌisamo. 37 ꞌAna ꞌai lagalagana tabwaneye vonanina ꞌwainega i vevitaiga i kilumi i tutufwaseni i vo,

TOMOGO DEꞌE IESU, ME DIU YADI KINI.

38  ✡Wata tovainago ꞌadi ꞌailuga i tutufwasedi, tamu Iesu ꞌana ꞌatagiega, tamu ꞌana wamayega.

39-40  ✡Tomotoga ꞌai lagalagana lilivaneamo i nunagoi, i veugalewalewa wata Iesu i yagayagaia i vo, ꞌOmu igodi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌu da sigeuya wata ꞌaiata ꞌaitonu nagedie ꞌu da vetovoia. ꞌAiꞌedi ꞌomu Yaubada natuna, nika taunimu ꞌu ꞌitaꞌitaꞌiemu, ꞌu obuma ꞌai lagalagana ꞌwainega.”

41-42 Wata baniꞌodi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, veꞌetoboda ꞌadi tovevo, wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i sidibidibieni i vo, Tomotoga ꞌifwaidi i ꞌitaꞌitaꞌiedi, weꞌe taunina kebu ꞌana fata. Igodi me Isileli yada Kini. ꞌAiꞌedi ꞌasiauotoga i da obuma ꞌai lagalagana ꞌwainega ta da veꞌawamogitana. 43  ✡I vetumagana Yaubada ꞌwaineye wata i vo, Yau Natuna,” nika ta na ꞌiseni ꞌaiꞌedi mogitana Yaubada nuanuana i na ꞌitaꞌitaꞌieni.” 44 Wata baniꞌodi tovainagonidi i tutufwasediga ma fuedie i manini.

Iesu i wafa.

45 ꞌAiata ꞌana utukamwana ꞌwaineye fwayafwaya matatabuna i dudubali, dudubalanina i ꞌenoꞌeno ꞌawasasa ꞌaitonu. 46  ✡Lavilavie baniꞌodi 3 kiloki Iesu i toke i vegole me Diu bonadiega i vo, Iloi, Iloi, lema sabakitani,” ꞌana saivila, Yaku Yaubada, yaku Yaubada, awale ꞌu bailaotogeku?” 47 ꞌIfwaidi tomotoga i tovotovoiga bonana i nogai i vo, Ilaitia, kumanina basenadiotoga i nago abame, i golegoleni nuanuana i na mai i na ꞌivaiseni.” 48 Tamu tomogo i lilide i nago kikifa i luꞌutuvi oine yuyuna ꞌwaineye, tamu ꞌai ꞌwaineye i velugaganeni i ꞌiyoyoeni Iesu ꞌwaineye nuanuana i na yemu. 49 Nika ꞌifwaidi i vo, ꞌU veꞌwada, nagami ta na ꞌiseni voke Ilaitia i mimai i na ꞌitaꞌitaꞌieni.”

50 Wata Iesu i toke i vegole, ꞌanuꞌanununa i tauyeni nika yawaina i ꞌawatagoni.

51-52  ✡Vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye tamu kaleko bwaikina Yaubada yana tutudaba tabutabuotogina i sisibodeni. Tutuyanina Iesu yawaina i ꞌaꞌavaga kalekonina i ꞌanilabuꞌalugedi, tabwanega i obu dibuneye, nika baniꞌodi i sibaleni ꞌeba luku Yaubada ꞌwaineye. Yoyoyo i yue, kileu i ꞌanifuadi, wata taumata ꞌifwaidi i siꞌididi, Yaubada yana tomotoga ꞌatumaidi basenadi i wafaga, fuedi i yawasa. 53 ꞌAdi taumata i ꞌiawedi, mulieta tutuyanina Iesu wafayega i tovoi tomotoganidi i nagoi Ielusalema, bei tomotoga fuedi i ꞌisedi.

54 Weꞌe tolugaviavo ma yadi toꞌedakumeta ꞌai lagalagana lilivaneye i tovoi i ꞌiseꞌiseni, nika yoyoyo i yue, dudubala wata nani ꞌifwaidi i ꞌisedi i kololo bwaikina i veꞌawamogitana i vo, Vona mogitana, taunina Yaubada Natuna.”

55  ✡Wata vevine fuedi ꞌaniꞌieyega i tovoi i ꞌisanago ꞌai lagalagana ꞌwaineye, kumanidiavo Iesu taiadi Galiliega i maia ꞌana toꞌaivaita. 56 Vevinenidi ꞌwaidiega ꞌadi ꞌaitonu side ꞌadi wagava, Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega, Meli Iemesa ma taina Iosefa inadi, wata Sebedi yana vavine, kumanidi Iemesa ma taina Ioni inadi.

Iesu ꞌana veꞌufa.

57 ꞌAkonadi i laviotogi tamu tomogo ꞌatamana Alimadia ꞌwainega i mai ꞌana wagava Iosefa, taunina tamu Iesu yana tovetutuyama wata ꞌaiꞌaiwabuna. 58  ✡I nago Failato ꞌwaineye i veluꞌui Iesu tomogona faifaina. Bega Failato yana tolugaviavo i vonedi Iesu tomogona i na taꞌia Iosefa i na veleni. 59-60  ✡Iosefa Iesu tomogona i naweni kaleko ꞌivauna wata ꞌavuꞌavuna ꞌwainega i fania, mulieta taunina ꞌana taumata bogiotoga i ala-vagaseniga matumatu ꞌwaineye, bei i veꞌufai. I veꞌufaina kileu bababana i ketoi i mieni taumata ꞌawana i vetovibodai mulieta i tauya. 61 Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega ma wagavina Meli i miabui taumata matanega i ꞌiseꞌiseni.

Iesu ꞌana taumata i veꞌisabodeni.

62-63  ✡Iesu i tutufwaseniga me Diu yadi ꞌAiata ꞌIdewadewa ꞌwaineye, bega i ꞌatai tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata totafalolo Falisi i nagoi Failato ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌAuvea, tamu vona a nuanuani Iesu kumanina tovekali basenadi ma yawaineye i vona i vo, A na wafa siwe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye wata a na tovoi.” 64 Fai baniꞌodi i voneyedi nuanuama ꞌu na veimea taumata i na veꞌisabodeni i na nagoga ꞌaiata ꞌaitonu i na ꞌaꞌavana mulieta i na ꞌiaweni. I na veꞌisabodeniga nika yana tovetutuyamavo kebu ꞌadi fata i na nago tomogona i na vinagoi i na yatovaiꞌedeni, weꞌe tomotoga i na vekaliedi i na vo, ꞌAkonadi i tovoi wafayega.” Nika vekalinina i na vebwaika-ꞌafoꞌafo nagami yana vekali saiꞌafo siaina.” 65 Bega Failato i vonedi i vo, Tolugaviavo a tauyedi, ꞌwa nawedi taumata i na ꞌisaveꞌavini, ꞌakonadi i ꞌasetai siwe ꞌwa na veꞌisaboda-ꞌatumaieni.” 66 Failato i vonedi i ꞌaꞌavana, i tauya i nagoi, taumatanina ꞌana saiboda ꞌwaineye yadi tugusa i yatoi bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na luku, wata tolugavianidi i vonedi i na veꞌisabodeni nika i tauya.

28

Iesu i tovoi-vaitugana wafayega.

1 Me Diu yadi ꞌAiata Veawai i ꞌaꞌavana, Tafalolo ꞌawaꞌawaiogose, Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega ma wagavina Meli i tovoi i nagoi taumata i na ꞌiseni.

2 Yoyoyo bwaikina i yuega ꞌAuvea yana anelose abamega i obuma kileu bababana bega taumata i sibodaiga i bifeleni i laka tabwaneye i miabui. 3 Anelosenina ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo tomuyoana i da kianamali weꞌe ꞌana kaleko ꞌadi lauꞌavu mataududulidi. 4 Tolugavianidi i ꞌiseni i kololo bwaikina i tatava nika i ꞌanifoidi ꞌadi ꞌisa ꞌwa da vo i da wafa.

5 Anelosenina vevine i vonedi i vo, Weꞌe ꞌomi kebu ꞌwa na kolologa. A ꞌasetami Iesu kumanina i tutufwaseniga ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌwa lulualeni. 6  ✡Deꞌe kebu, ꞌakonadi i tovoi wafayega baniꞌodi basenadi i vona. ꞌWa maia ꞌwa na ꞌiseni ꞌana ꞌiviꞌava.”

7  ✡Mulieta wata i vonedi i vo, Tutuya deꞌe ꞌwa na vila-matayoꞌomi ꞌwa na nagoi yana tovetutuyamavo ꞌwa na vonedi ꞌwa na vo, Iesu ꞌakonadi wafayega i tovoi, i kumekumeta ꞌawalawa Galili, ꞌwa na nagoi bei taiadi ꞌwa na veluaga. Side baniꞌodi.”

8 Vevinenidi yana vona i nogai nika i tauya ma yadi kololo wata ma yadi sosoana i lilide i nunagoi tovetutuyamavo i na vonedi. 9 I nunagoiga nika Iesu i veluagai i vonedi i vo, Ekwavo, kaiwa.” I vaganagoi ꞌwaineye ma yadi veꞌililibu i beꞌu mataneye, ꞌageneye i ꞌabi i subiai.” 10  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, ꞌwa na nagoi taikwavo ꞌwa na vonedi i na nagoi Galili bei taiadi ꞌa na veluaga.”

Taumata ꞌana toveꞌisaboda yadi luꞌivona.

11 Iesu i vonaꞌaꞌavana vevine i tauya i nunagoi, wata tolugaviavo ꞌifwaidi, kumanidiavo taumata i ꞌiveveꞌisabodeniga i nagoi Ielusalema naninidi i souyediga matatabuna i luꞌivoneyedi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie. 12-13  ✡Mulieta tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavonidi wata me Diu toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i vaꞌauta i veifufu yadi nuanua i ꞌidewai. I ꞌaꞌavana, tolugavianidi i vonedi i mai mani bwaikina i veledi wata i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi ꞌwa na vonavona ꞌwa na vo, Lovane ꞌa ꞌenoꞌenovi yana tovetutuyamavo i maia Iesu tomogona i vinagoi.” 14 ꞌAiꞌedi deꞌe baniꞌodi ꞌwa na vonevoneyedi toveimea bwaikina gabemani i na nogai i na nuasakoga ꞌwaimie, ꞌima nuana ꞌa na ꞌiveꞌatumaia nika kebu vita i na velevelemi.” 15 Tolugavianidi mani i ꞌewai i nago i veveifufu tomotoga ꞌwaidiamo i vo, Lovane ꞌa ꞌenoꞌenovi, yana tovetutuyamavo i maia tomogona i vinagoi.” Bega vonanina me Diu fuedi i nogai i vo, Mogitana,” i maiga ꞌasiau wata baniꞌodi i vonevoneyedi.

Iesu yana tovetutuyamavo yadi folova i veledi.

16 Iesu yana tovetutuyamavo matatabudi 11 i nagoi ꞌawalawa Galili i laka ꞌoyanina Iesu i voneyeniga ꞌwaineye. 17 Tutuyanina i ꞌiseni i ꞌodu mataneye i subiai, weꞌe ꞌifwaidi ma yadi venuanaluga i vo, Mogitana Iesu ꞌalo tulina?” 18  ✡Iesu i vaganago ꞌwaidie i vonedi i vo, Yaubada veimea i veleku i tauyeku nani matatabuna abame wata fwayefwayeye a na veveimeyedi. 19  ✡Bega ꞌwa na nagoi tomotoga matatabudi ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie, ꞌwa na lauꞌage ꞌwaidie bega taunidi ꞌaku tovetutuyamavo. Wata ꞌwa na bafitaisodi Tamada ꞌana wagavayega, Natuna ꞌana wagavayega, wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌana wagavayega. 20  ✡Veimea matatabudi a velemiga ꞌwa na ve tovetutuyamavonidi ꞌivaudi ꞌwaidie bega i na vematayakeyakedi. A vona mogitana ꞌwaimie yau tutuya fuedi lilivamie taiadi ta na miamia i na nagoga fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye.”

✡ 1:18: Luk 1:27,35

✡ 1:21: Luk 1:31

✡ 1:22-23: Ais 7:14

✡ 2:5: Ion 7:42

✡ 2:6: Mai 5:2

✡ 2:11: Ais 60:6

✡ 2:14-15: Ose 11:1

✡ 2:18: Iel 31:15; Nag 35:19

* 2:18: ꞌAtamananina Bedeliema lilivaneye.

✡ 2:23: Luk 2:39; Ion 1:45-46

✡ 3:1-2: Ais 40:3

✡ 3:8: Fol 26:20

✡ 3:9: Ion 8:33-40; Lom 4:13

✡ 3:11: Ion 1:33; Fol 1:5

✡ 3:17: Mad 12:18, 17:5

✡ 4:1-2: Ibu 2:18, 4:15

✡ 4:4: VeL 8:3

✡ 4:6: Same 91:11,12

✡ 4:7: VeL 6:16

✡ 4:10: VeL 6:13

✡ 4:11: Ibu 1:14

✡ 4:15: Ais 9:1-2

✡ 5:4: Ve 7:17

✡ 5:5: Efe 4:2

✡ 5:7: Iem 2:12-13

✡ 5:8: 1 Ion 3:2-3

✡ 5:10: 1 Fit 3:14

✡ 5:11: 1 Fit 4:14

✡ 5:12: Iem 1:2

✡ 5:14: Ion 8:12

✡ 5:15: Mak 4:21

✡ 5:16: Efe 5:8-9; Ion 3:21; 1 Fit 2:12

✡ 5:17: Lom 3:31

✡ 5:18: Luk 21:33

✡ 5:19: Iem 2:10

✡ 5:20: Mad 23:3; 2 Tim 3:5

✡ 5:21: Sou 20:13

✡ 5:22: Iem 3:6; 1 Ion 3:15

✡ 5:23-24: Mak 11:25

✡ 5:27: Sou 20:14

✡ 5:31: VeL 24:1

✡ 5:33: Sou 20:7

✡ 5:34: Iem 5:12

✡ 5:38: Sou 21:24

✡ 5:39: Lom 12:19

✡ 5:40: 1 Kol 6:7

✡ 5:43: Vei 19:18

✡ 5:44: Fol 7:60; Lom 12:14,20

✡ 5:45: Efe 5:1

✡ 5:48: 1 Fit 1:16

✡ 6:1: Mad 23:5

✡ 6:2: Mad 25:37-40

✡ 6:3-4: Kolos 3:23-24

✡ 6:5: Luk 18:10-14

✡ 6:7-8: Mad 6:32

✡ 6:12: Mad 18:21-22

✡ 6:13: Luk 22:40; Ion 17:15; 2 Tes 3:3

✡ 6:15: Mak 11:25-26

✡ 6:16: Ais 58:5-9

✡ 6:19: Iem 5:1-6; 1 Tim 6:9-10

✡ 6:20: Luk 18:22; Kolos 3:1-2

✡ 6:25: Fil 4:6; Ibu 13:5; 1 Fit 5:7

✡ 6:26: Luk 12:6-7

✡ 6:29: 1 Kin 10:23

✡ 6:33: Same 37:4,25; Luk 18:29-30

✡ 7:7: Mak 11:24; Ion 14:13-14

✡ 7:8: Iem 1:5; 1 Ion 5:14-15

✡ 7:11: Iem 1:17

✡ 7:12: Luk 6:31; Lom 13:8-10

✡ 7:13-14: Ion 10:9; Fol 14:22

✡ 7:15: Fol 20:29; 2 Fit 2:1

✡ 7:16: Iem 3:13

✡ 7:19: Ion 15:6

✡ 7:21: Luk 6:46; Iem 1:22,25

✡ 7:23: 2 Tim 2:19

✡ 7:28-29: Luk 4:32; Ion 7:46

✡ 8:4: Vei 14:1-4; Mak 7:36

✡ 8:10: Mad 15:28

✡ 8:11: Luk 13:28-29

✡ 8:12: Mad 25:30

✡ 8:17: Ais 53:4

✡ 8:20: 2 Kol 8:9

✡ 8:26: Mad 14:31; Same 89:9

✡ 8:29: Luk 4:34,41; Kolos 2:15

✡ 9:2: Luk 7:48-49

✡ 9:5-6: Ion 17:2, 5:8

* 9:9: Tomogonina buki deꞌe ꞌana tokiluma.

✡ 9:11: Luk 15:2, 19:7

✡ 9:13: Mad 12:7; 1 Tim 1:15

✡ 9:14: Luk 18:11-12

✡ 9:15: Ion 3:29

✡ 9:16: 1 Kol 10:21; 2 Kol 6:16

✡ 9:20-22: Mad 14:36; Mak 10:52; Luk 17:19

✡ 9:24: Ion 11:11

✡ 9:27: Mad 1:1

✡ 9:29-30: Mad 8:13, 15:28

✡ 9:32: Mad 12:22

✡ 9:34: Mad 12:24; Mak 3:22

✡ 9:36: Mad 14:14; Mak 6:34

✡ 9:37: Luk 10:2; Ion 4:35

✡ 10:1: Mak 6:7; Luk 9:1

✡ 10:6: Iel 50:6; Mad 15:24

✡ 10:9-10: 1 Kol 9:14; 1 Tim 5:18

✡ 10:14: Fol 13:51, 18:6

✡ 10:15: Nag 19:24-28; Iud 1:7

✡ 10:16: Ion 10:12; Fol 20:29

✡ 10:17-18: Fol 25:23

✡ 10:19-20: Ion 14:26

✡ 10:22: Mad 24:9,13; Ion 15:18-21

✡ 10:24: Ion 13:16

✡ 10:25: Mad 12:24

✡ 10:26: Mak 4:22

✡ 10:28: Iem 4:12

✡ 10:31: Mad 6:26

✡ 10:33: Mak 8:38; 2 Tim 2:12

✡ 10:38: Mad 16:24-25; Mak 8:34-35; Ion 12:25

✡ 10:40: Mak 9:37; Gal 4:14

✡ 10:42: Mad 25:40

✡ 11:3: Mal 3:1

✡ 11:5: Mad 8:2-4, 9:1-8,23-36

✡ 11:10: Mal 1:3; Mak 1:2; Ion 3:28

✡ 11:14: Mad 17:10-13

✡ 11:18: Mad 3:4

✡ 11:19: Luk 15:1-2

✡ 11:22: Emo 1:9-10

✡ 11:23: Nag 19:24-28; Iud 1:7

✡ 11:24: Mad 10:15

✡ 11:25: 1 Kol 1:26-29

✡ 11:27: Mad 28:18; Ion 1:18, 3:35

✡ 11:30: 1 Ion 5:3

✡ 12:1: VeL 23:25

✡ 12:3: 1 Sam 21:1-6

✡ 12:5: Num 28:9-10

✡ 12:7: Ose 6:6; Mad 9:13

✡ 12:18: Ais 42:1-4; Mad 3:17

✡ 12:19: 2 Tim 2:24

✡ 12:23: Ion 7:31

✡ 12:24: Mad 9:34

* 12:24: ꞌAna mogitana Bielisibabi, Seitani tamu ꞌana wagava.

✡ 12:28: Fol 10:38

✡ 12:29: 1 Ion 3:8

✡ 12:31: Ibu 6:4-6

✡ 12:34: Mad 15:18

✡ 12:38: Ion 6:30; 1 Kol 1:22

✡ 12:40: Ioa 1:17

✡ 12:41: Ioa 3:5

✡ 12:42: 1 Kin 10:1-10

† 12:42: ꞌAna mogitana, Kwini i mai bolimanayega.

‡ 12:43-44: ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina kebu tomogonina i da agei.

✡ 12:45: 2 Fit 2:20

✡ 12:46: Mad 13:55

✡ 12:50: Ion 15:14

* 13:3: ꞌAna ꞌisaꞌisa baniꞌodi laisi.

✡ 13:11: 1 Kol 2:10

✡ 13:12: Mad 25:29; Luk 8:18

✡ 13:14-15: Ais 6:9-10; Ion 12:40

✡ 13:17: 1 Fit 1:10-12

✡ 13:21: Kolos 2:7

✡ 13:22: Luk 12:16-21; 1 Tim 6:9-10

✡ 13:30: Mad 3:12

✡ 13:35: Same 78:2

✡ 13:37-38: 1 Kol 3:9

✡ 13:40-41: Mad 25:31-46

✡ 13:43: Dan 12:3

✡ 13:53-54: Ion 7:15

✡ 13:55-56: Ion 6:42

✡ 14:14: Mad 9:36, 15:32

✡ 14:21: Mad 15:38

✡ 14:23-24: Luk 6:12, 9:28

✡ 14:26: Luk 24:36-37

✡ 14:33: Mad 27:54

✡ 14:36: Mad 9:20-21

✡ 15:4: Sou 20:12

✡ 15:7: Ais 29:13

✡ 15:11: Mad 12:34

✡ 15:14: Mad 23:16

✡ 15:19: Gal 5:19-21

✡ 15:28: Mad 8:10,13

✡ 15:31: Mak 7:37

✡ 15:32: Mad 14:14

✡ 16:1: Mad 12:38; Ion 6:30

✡ 16:4: Ioa 1:7

✡ 16:6: Luk 12:1

* 16:7: Isita falawa matatabuna ꞌwaineye i na susula, baniꞌodi walabo ꞌaluna, ꞌaiꞌedi i na ꞌanibiai ꞌaisayanina matatabuna i na ꞌivesakoi.

✡ 16:9: Mad 14:17-21

✡ 16:10: Mad 15:34-38

✡ 16:14: Mak 6:14-15

✡ 16:16: Ion 6:69

✡ 16:17: Mad 17:5

✡ 16:18: 1 Kol 3:11; Fol 4:10-12; Efe 2:20

† 16:18: Me Guliki bonadi Edesi.

✡ 16:19: Ion 20:23

✡ 16:24: Luk 14:27

✡ 16:27: Lom 2:6; Ve 22:12

✡ 17:2: 2 Fit 1:16-18

✡ 17:5: Mad 3:17

✡ 17:10: Mal 4:5

✡ 17:12: Mad 11:14

✡ 17:13: Luk 1:17

✡ 17:20: Mak 11:23

✡ 17:22-23: Mad 16:21

✡ 17:24: Sou 30:13

✡ 18:1: Luk 22:24

✡ 18:2-3: Mad 19:14

✡ 18:4: Mak 10:43-44

✡ 18:5: Ion 13:20

✡ 18:11: Luk 19:10

✡ 18:15: Luk 17:3; Gal 6:1

✡ 18:16: Ion 8:17

✡ 18:18: Ion 20:23

✡ 18:19: Ion 15:7

✡ 18:35: Mad 6:15; Efe 4:32; Kolos 3:13

✡ 19:4: Nag 1:27

✡ 19:5: Nag 2:24; Efe 5:31

✡ 19:7: VeL 24:1-4

✡ 19:9: Mad 5:32

✡ 19:10: 1 Kol 7:1-2,7-9

✡ 19:14: Mad 18:2-3

✡ 19:18-19: Sou 20:12-16; Lom 13:9

✡ 19:21: Mad 6:20; Fol 2:45; Mad 13:22

✡ 19:27: Mad 4:18-20

✡ 19:28: Ve 3:21

✡ 20:17-18: Mad 16:21, 17:22-23

✡ 20:22: Mad 26:39

✡ 20:25: Luk 22:25-26

✡ 20:28: Luk 22:27; Fil 2:7

✡ 20:30: Mad 9:27

✡ 21:5: Sek 9:9

* 21:5: ꞌAna mogitana Saioni, Ielusalema tamu ꞌana wagava.

✡ 21:9: Same 118:26

† 21:9: ꞌAna mogitana Osana, me Diu bonadiega.

‡ 21:12: Me Loma yadi mani kebu ꞌana fata ꞌwainega i na ꞌanivelena-maima ga, bega i sisivedamana nuanuadi me Diu yadi mani.

✡ 21:13: Ais 56:7

✡ 21:15-16: Same 8:2

✡ 21:21: Luk 17:6

✡ 21:22: Mad 7:7; Ion 14:13-14

✡ 21:23: Ion 2:18

✡ 21:26: Mad 21:46

✡ 21:32: Luk 7:29-30

✡ 21:39: Ibu 13:12

✡ 21:42-43: Same 118:22-23; 1 Fit 2:6-8

✡ 22:13: Luk 13:28

✡ 22:21: Lom 13:7

✡ 22:23: Fol 23:8

✡ 22:24: VeL 25:5

✡ 22:31-32: Sou 3:6

✡ 22:37: VeL 6:5

✡ 22:39: Vei 19:18; Lom 13:9-10; Gal 5:14

✡ 22:44: Same 110:1; Fol 2:34-35

✡ 23:5: Mad 6:1; Sou 13:9

✡ 23:11: Mak 9:35; Luk 22:26

✡ 23:12: Voa 29:23; Luk 18:14

✡ 23:22: Mad 5:34

✡ 23:28: Luk 16:15

✡ 23:31: Fol 7:52

✡ 23:33: Mad 3:7

✡ 23:34: 1 Tes 2:15

✡ 23:35: Nag 4:8; Ibu 11:4

✡ 23:37: Fol 7:59

✡ 23:38-39: Same 118:26

✡ 24:2: Luk 19:44

✡ 24:4-5: Mad 24:23-24; 1 Ion 2:18

✡ 24:9: Mad 10:22; Ion 16:2

✡ 24:11: 1 Ion 4:1

✡ 24:14: Mad 28:19

✡ 24:15: Dan 11:31

✡ 24:21: Dan 12:1

✡ 24:23-24: 2 Tes 2:9; Ve 13:13

✡ 24:29: 2 Fit 3:10; Ve 6:12-13

✡ 24:30: Ve 1:7; Mad 26:64

✡ 24:31: 1 Kol 15:52; 1 Tes 4:16

✡ 24:36: Fol 1:7; 1 Tes 5:1-2

✡ 24:37: Nag 6:5-8

✡ 24:38-39: Nag 7:6-23

✡ 24:42: Mad 25:13

✡ 24:43: Ve 3:3

✡ 24:47: Mad 25:21,23

✡ 25:1: Luk 12:35

✡ 25:11: Luk 13:25-27

✡ 25:13: Luk 12:40

✡ 25:15: Lom 12:6

✡ 25:21: Luk 16:10

✡ 25:29: Mak 4:25

✡ 25:31-32: Mad 16:27

✡ 25:34: Luk 12:32

✡ 25:40: Voa 19:17; Ibu 6:10

✡ 25:41: Ve 20:10; Mad 7:23

✡ 26:1-2: Sou 12:1-27; Mad 20:18

✡ 26:12: Ion 19:40

✡ 26:17: Sou 12:14-20

✡ 26:23: Same 41:9

✡ 26:26: Ion 6:54-56

✡ 26:27-28: Sou 24:8; 1 Kol 10:16

✡ 26:31: Ion 16:32; Sek 13:7

✡ 26:32: Mad 28:7

✡ 26:34: Mad 26:69-75

✡ 26:37-38: Ion 12:27

✡ 26:39: Ibu 5:7-8

✡ 26:42: Ibu 4:15

✡ 26:51: Ion 18:26

✡ 26:56: Mad 26:31; Ion 16:32

✡ 26:60-61: Ion 2:19-21

✡ 26:63: Ais 53:7

✡ 26:64: Dan 7:13; Mad 24:30

✡ 26:65: Ion 10:33

✡ 26:66: Ion 19:7; Vei 24:16

✡ 26:67-68: Ais 53:5

✡ 26:75: Mad 26:34

✡ 27:3: Mad 26:14-15

✡ 27:9-10: Sek 11:12-13; Iel 32:6-9

✡ 27:12: Mad 26:63; Ais 53:7

✡ 27:17-18: Ion 11:47-48, 12:19

✡ 27:21: Fol 3:14

✡ 27:30: Ais 50:6

✡ 27:34: Same 69:21

✡ 27:35: Same 22:18

✡ 27:38: Ais 53:12

✡ 27:39-40: Same 22:7; Ion 2:19

✡ 27:43: Same 22:8; Ion 5:18

✡ 27:46: Same 22:1

✡ 27:51-52: Sou 26:31-33; Ibu 10:19-20

✡ 27:55: Luk 8:2-3

✡ 27:58: VeL 21:22-23

✡ 27:59-60: Ais 53:9

✡ 27:62-63: Mad 16:21; Ion 2:19-21

✡ 28:6: Mad 16:21

✡ 28:7: Mad 26:32

✡ 28:10: Ibu 2:11

✡ 28:12-13: Mad 27:64

✡ 28:18: Mad 11:27; Ion 13:3; Efe 1:21-22

✡ 28:19: Fol 1:8

✡ 28:20: Ion 14:23; Ibu 13:8

MALIKA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

MALIKA

Iesu Valana ꞌAtumaina Malika ꞌana kilukiluma.

Malikanina tamu ꞌana wagava Ioni, kumanina nagamidiotoga Vala ꞌAtumaina faifaina i kiluma. Malika kebu Iesu yana tovetutuyama 12 ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwainega, bega toꞌaseta ꞌifwaidi i vo, Iesu ifufuna Malika i nogaya-ꞌewai Fita yana lauꞌage ꞌwainega bega i kiluma.” Siwe fai Malika Ielusalema nageneye i taulai bega tauniotogina Iesu yana folova matatabuna i ꞌisedi. Weꞌe Malika 14:51-52 ta na luꞌiawawaiga ta na ꞌiseni voke ꞌasaꞌaiana taunina Malika. Mulieta i vetoꞌaivaita Faulo wata Banabasa yadi folova ꞌwaidie.

Malika nuanuana me Loma kumanidiavo ꞌawalawa fuedi i veveimeyediga Iesu valana i na ꞌasetai. Weꞌe me Lomanidi fai nani toketokedi wata ꞌaiꞌaiwabu nuadi i ꞌewadi, Malika yana buki nageneye i vo, Iesu ꞌaiseotogina toketokena ma yana veimea bega me Loma wata tomotoga fueda ta na ꞌasetai taunina mogitana Yaubada Natuna.” Iesu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌidewadi faifaidi Malika i toke i veifufu weꞌe yana ve faifaidi saiꞌafo. Weꞌe tamu nani faifaina i veifufuga, Iesu Seitani i vetoketokeꞌiaweni faifaina wata taunina tomotoga ꞌada toꞌitaꞌitaꞌi.

Buki ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye side [] tugusanina i ꞌenoꞌeno. Tomotoga ꞌifwaidi i vo, Tamu tomogo Malika ꞌana kilukiluma i lusaweni.”

1

Ioni i veifufu Iesu yana mai faifaina.

1-2  ✡Iesu Keliso, Yaubada Natuna Valana ꞌAtumaina. Basenadi Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i kilumi Yaubada yana Vona Natuna faifaina. Yaubada Natuna i voneni i vo,

A na vonemu. Yaku tomataꞌaulele a na vetunei i na kumeta yamu ꞌeda i na vusia.”

3  ✡Saliꞌavuꞌavuye tamu tomogo i vegolegole i vo, ꞌAuvea yana ꞌeda ꞌwa na vusia wata ꞌwa na sivetonovi yana ꞌeba nago.”

4  ✡Ifufunina ꞌAtumaina side baniꞌodi i velamuyedi. Tutuyanina Ioni i leꞌwa vonanina Aisea i kilumiga ꞌana mogitana i souyeni. Saliꞌavuꞌavuye Ioni tomotoga i luluꞌageyedi wata i bafitaisodi i vo, ꞌWa na nuavilami yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi bega a na bafitaisomi, wata Yaubada yami sakona i na nuatavunidi.” 5 ꞌAwalawa Iudia matatabuna ꞌwainega wata Ielusalemayega tomotoga fuedi Ioni valana i nogai bega i nagoi ꞌwaineye. Tutuyanina Ioni bonana i nogai, ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi sakona i luꞌivona i ꞌaꞌavana Ioni i bafitaisodi Ufa Iolidani ꞌwaineye.

6 Ioni ꞌana kaleko sakoidi ꞌaisaya kameli vutuvutudiega i ꞌidewadi, weꞌe bulumakau bunudi ꞌana waꞌila, saliꞌavuꞌavuye i ꞌaniꞌani limwana wata maiꞌawa. 7 Ioni i lauꞌage tomotoga ꞌwaidie i vo, Kumanina mulikuye i mimaiga toketokeotogina yau kebu baniꞌodiga, kebu i da lubwaineku ꞌwaineye a na vetofolova, fai taunina bwaikina bega a bunumayaga. 8  ✡Yau ufayega a bafitaisomi weꞌe taunina i na bafitaisomi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumainega.”

Iesu yana souyagi.

9 Tutuyanina ꞌwaineye Iesu i tauya ꞌatamana Nasalediega, ꞌawalawa Galili nageneye i nago Ioni ꞌwaineye i na bafitaiso Ufa Iolidani ꞌwaineye. 10  ✡Tutuyanina ufayega Iesu i lakalakama i ꞌiseni abama i ꞌanikililia Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana yaveobu Iesu ꞌwaineye baniꞌodi bunebune. 11  ✡Bona i nogai abamega i vo, ꞌOmu natuku nuafouku a nuakalikaliemu, faifaimu a sosoana bwaikina.”

12 Iesu i bafitaiso i ꞌaꞌavana nika Yaubada ꞌAnuꞌanununa i voneni i nago saliꞌavuꞌavuye. 13  ✡Bei ꞌaiata 40 nagedie i miamia, yaiaina yadi toꞌedakumeta Seitani, i mai i vevetalaimimili nuanuana Iesu i na sakona. ꞌAisaya walawalaꞌai taiadi i miamia siwe anelose i ꞌiꞌisaveꞌavini.

Iesu nuanuana toyaubani.

14-15  ✡Kini Elodi Ioni Tobafitaiso i ꞌiveꞌavini vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i yatoi, mulieta Iesu i vilai i nago ꞌawalawa Galili. Yaubada Valana ꞌAtumaina i luluꞌageyeni i vo, Yaubada yana tutuya i leꞌwa saiꞌafoga yana veimea i na souyeni ꞌwaimie. Yami sakona ꞌwa na bailedi, Vala ꞌAtumaina ꞌwa na vetumaganeni.”

16 Tamu ꞌaiata Iesu i balabalaga Lavu Galili balebaleamo tomotoga ꞌadi ꞌailuga i ꞌisedi, Saimoni ma taina Anidulu vuatayega igana i ꞌonaꞌonadi fai taunidi toyaubani. 17 Iesu i vonedi i vo, Weꞌe yaubaninina ꞌwa na baileni ꞌwa na maia ꞌwa na vetovetutuyama ꞌwaikuye, yau yaubani tamu a na vemi bega tomotoga ꞌwa na ꞌonaꞌonadi ꞌwa na mimaiedi Yaubada ꞌwaineye.” 18  ✡Nika Saimoni wata Anidulu vualalalakana i ꞌiawedi Iesu i yogoꞌwaili.

19 Saiꞌafo i vaganago wata Sebedi ma natunavo i ꞌisedi Iemesa wata Ioni yadi wakeye yadi vuata i agiagilidi. 20 Tutuyanina Iesu i ꞌisedi i goledi i vo, ꞌWa maia,” nika tamadi ma yana tofolovavo i ꞌiawedi Iesu taiadi i nagoi Kafaneomi.

Tomogo yaiaina i ageiga i veꞌatumai.

21 Iesu ma enavo i miamiani Kafaneomi, mulieta me Diu yadi ꞌAiata Veawai* ꞌwaineye Iesu i luku ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye, bei i ve. 22  ✡Tomotoga nuadi i voganidi fai ma yana veimea i veve ꞌwaidie kebu baniꞌodi yadi veꞌetoboda ꞌadi tovevo.

23 Tutuyanina Iesu i veve, tamu tomogo yaiaina sakoina i ageiga i mai ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye, Iesu yana vona i noganogaya. 24  ✡Bei ma ꞌana labilabina i vevebwaubwau i vo, Iesu tomogo Nasaledi, ꞌu bailema ꞌima kebu nuanuama ꞌomu. Voke nuanuamu ꞌu na leoma? A ꞌasetamu, ꞌomu Yaubada Natuna Magemagetamu.” 25 Iesu yaiaina i talabodeni i vo, ꞌU veꞌwada, ꞌu ꞌawaꞌaꞌimu tomogo ꞌwainega.” 26 Yaiainanina tomogo i toke i fetoi i vebwaubwau nika i ꞌawaꞌaꞌia.

27 Tomotoga i ꞌiseni nuadi i ꞌewai i veveakutolieni i vo, Emavo, avaꞌai tomogoga? Yana ve ꞌivauna wata ma yana veimea yaiaina i tatalabodedi i vevematayakayaka.” 28 Tomotoga fuedi i luꞌivoneyeni bega valana ꞌawalawa Galili matatabuna i ꞌaseta.

Iesu i ꞌiveꞌatumaidi toviga.

29 ꞌEba miavaꞌauta ꞌwainega Iesu ma enavo i souyedi tonovidi i nagoi Saimoni wata Anidulu yadi vanuge. Iemesa wata Ioni taiadi i nagoi. 30 Saimoni yana vavine inadi i viga tomogodi i luyauyauta i ꞌenoꞌeno ꞌivie. Tutuyanina Iesu i leꞌwa i veifufu ꞌwaineye yadi viga faifaina. 31 Iesu i luku, nimadie i ꞌabi i sivetovoidi nika ꞌadi viga i ꞌaꞌava, ma fuedie ꞌadiꞌadi i ꞌidewadewa.

32-33  ✡Inala ꞌakonadi i obu i lavilavia tomotoga ediavo yaiaina i agediga wata toviga i miedi Iesu ꞌwaineye, wata tomotoga matatabudi i maia ꞌatamana bwaikinega i vaꞌauta vanuga ꞌawaneye. 34  ✡Toviga ꞌadi viga tulina tulina Iesu i ꞌiveꞌatumaidi wata i vona yaiaina fuedi i ꞌawaꞌaꞌidi. Yaiainanidi i talabodedi kebu i na luꞌivona fai ꞌakonadi i ꞌasetai Iesu taunina Yaubada Natuna.

Iesu ꞌaiseneye i veluꞌui.

35  ✡ꞌAwaꞌawaiogose bola kebu i da magetaiga Iesu i tovoi vanugayega i souyeni i nago tamu ꞌawasasa kebu tomotoginaga ꞌwaineye, ꞌaiseneye i veluꞌui. 36 Mulieta Saimoni ma enavo i ꞌisa Iesu i ꞌisaꞌavai i nagoi i lualeni. 37 Tutuyanina i veluagai i voneni i vo, Tomotoga fuedi i lulualemu nuanuadi ꞌomu.” 38 Iesu i vonedi i vo, Ta na nagoi mali ꞌatamana ꞌwaidie bei wata a na lauꞌage, faifainanina a mai.” 39  ✡Bega i nagoi ꞌawalawa Galili matatabuna ꞌwaineye i lalauꞌage yadi ꞌeba miavaꞌauta nagedie wata i vonavona yaiaina tomotoga i agediga i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.

Iesu tomogo waiwaiseselina i ꞌiveꞌatumaia.

40 Tamu tomogo waiwaiseselina i mai Iesu ꞌwaineye ma yana veꞌililibu i ꞌodu i veluꞌui ꞌaivaita faifaina i vo, ꞌAiꞌedi nuanuamu, ꞌamu fata ꞌu na ꞌiveꞌatumaiku.” 41 Iesu i nuavita tomogonina faifaina bega i ꞌabitonovi i voneni i vo, Fai baniꞌodi, nuanuaku, ꞌu veꞌatumai.” 42 Nika tomogonina ꞌana viga i ꞌaꞌava i veꞌatumai.

43-44  ✡Bega Iesu i toke i voneni i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌu na luꞌivonaga, nuanuaku tonovimu ꞌu na nago tovelomu ꞌwaineye, nagami i na ꞌisemu. ꞌAisaya ꞌu na veleni i na kabuni Yaubada ꞌwaineye faifaimu, baniꞌodi basenadiotoga Mosese i voneyeniga Yaubada yana Buki ꞌwaineye towaiwaisesela i veꞌatumaiga faifaina. Tovelomunina i na ꞌisemu i na veꞌawamogitana ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai wata baniꞌodi mali tomotoga i na ꞌasetai.” 45  ✡Siwe tomogonina i nago ꞌatamana ꞌwaidie i luꞌivoꞌivona bega ꞌailaꞌa i maia Iesu ꞌwaineye kebu ꞌana fata i na folova, begaidi ꞌatamana bwaikidi i bailedi i nago ꞌawasasa ꞌifwaidi kebu tomotogidi ꞌwaidie. Siwe wata tomotoga i nagoi ꞌwaineye ꞌawalawa fuedi ꞌwaidiega.

2

Iesu tomogo bwalobwalokona i ꞌiveꞌatumaia.

1-2 ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, mulieta Iesu i vilai i nago Kafaneomi i luku vanuge. Tomotoga fuedi valana i nogai bega i vaꞌauta vanuga i veadagi kebu tamu ꞌawasasaga wata baniꞌodi vanuga ꞌawana, mulieta Iesu Yaubada yana Vona i luꞌageyeni ꞌwaidie. 3 Tutuyanina Iesu i lalauꞌage, tomotoga ꞌifwaidi i maia ꞌadi 4 iadi bwalobwalokona ma ꞌevoꞌevona i mieni Iesu ꞌwaineye. 4 I leꞌweni ꞌailaꞌa bwaikina i ꞌisedi kebu ꞌadi fata i na lukuga, begaidi i laka vanuga ꞌubunega avaꞌaibe bei Iesu i tovotovoi, ꞌana sailaꞌa ꞌifwaidi i ꞌewadi bega ꞌanibwekaneamo ma ꞌevoꞌevona i veꞌioyoi i obu. 5  ✡Iesu i ꞌiseni i ꞌasetai ma yadi vetumagana bega tomogo bwalobwalokona i voneni i vo, Natuku, yamu sakona a nuatavunidi.”

6-7  ✡ꞌIfwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo i nogai Iesu yana vona nuadiega i vo, Iesu awale Yaubada i vona-uviꞌagali? Kebu tamu aitoi ꞌana fata sakona i na nuatavunidi, Yaubada ꞌaisena ꞌana fata.” 8 Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai yadi nuanua begaidi i vonedi i vo, Awale baniꞌodi ꞌwa nuanuayedi? 9-10 Yau a vetomotogaotoga ma yaku veimea fwayefwayeye bega ꞌaku fata tomotoga yadi sakona a na nuatavunidi. Tomotoga ꞌadi ꞌiveꞌatumai vitana fai ꞌaiꞌedi a na vona siwe kebu i na veꞌatumaiga, ꞌwa na ꞌasetai kebu ma yaku veimea a vona-ꞌavoꞌavovo. Siwe toviga deꞌe a na ꞌiveꞌatumaia ꞌwa na ꞌiseni bega ꞌwa na ꞌasetai kebu a da vona-ꞌavoꞌavovo ꞌaku fata sakona a na nuatavunidi.” 11 Bega Iesu tomogo bwalobwalokona i voneni i vo, ꞌU tovoi, ꞌamu ꞌevoꞌevo ꞌu evai ꞌu nago yamu vanuge.” 12  ✡I tovoi fuedi i ꞌiseni yana sita i ꞌewai i tauya. Matatabudi nuadi i voganidi bega Yaubada i subiai i vo, Kebu tamu tutuya baniꞌodi ta da ꞌiseniga.”

Iesu Livai i goleni.

13 Iesu wata i vila-vaitugani i nago lavuye. ꞌAilaꞌa bwaikina i maia ꞌwaineye, bei wata i ve. 14 ꞌAkonadi yana ve i ꞌaꞌava, i nunagoga takesi ꞌana tolaugogona i ꞌiseni ꞌeba takesi ꞌwaineye i miamia, ꞌana wagava Livai, Alefasi natuna. Iesu i voneni i vo, Taiadi ta na nago, yaku tovetutuyama.” Nika Livai i tovoi Iesu mulineye i nago.

15 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i ꞌaniꞌani Livai yana vanuge, ꞌifwaidi tolaugogona wata ꞌifwaidi tosakona taiadi i ꞌaniꞌani. Tomotoganidi Iesu i yoyogoꞌwaiꞌwaili. 16  ✡ꞌIfwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo siwe taunidi Diu totafalolo Falisi i ꞌiseni i nagoi Iesu yana tove tutuyamavo ꞌwaidie i velutoliedi i vo, Awale tolaugogona vivinagodi wata tosakona taiadi i ꞌaniꞌani, kebu ꞌana ꞌisa ꞌatumainaga.”

17  ✡Iesu i nogai i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Egavo ꞌatumaidi kebu nuanuadi viga ꞌadi toꞌiveꞌatumai, ꞌaisedi toviga mogitana. Wata baniꞌodi, yau a maiga kebu taunidi i awaveꞌatumaiediga faifaidi, a maiga wata tosakona a na ꞌitaꞌitaꞌiedi.”

Veꞌudigana ꞌana ꞌaseta.

18 Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo wata totafalolo Falisi i veveꞌudigana ꞌani matatabuna bega yadi veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na vetoketoke. Tomotoga ꞌifwaidi i maia Iesu i velutolieni i vo, Awale Ioni yana tovetutuyamavo wata Falisi i veveꞌudigana i na veluꞌui faifaina, weꞌe yamu tovetutuyamavo kebu i da veꞌudiganaga?” 19  ✡Iesu yadi vona i tutuli, taunina faifaina i vona-awatabai i vo, Tonagi yana sosoana ꞌwaineye kebu tamu aitoi ꞌana fata i na talabodedi bega enavo ꞌaniꞌani i na baileni. 20 Weꞌe tamu ꞌaiata tomotoga ꞌifwaidi i na maia tonaginina i na ꞌiveꞌavini i na naweni i lubwainedi enavonidi ma yadi nuavita i na veꞌudigana.”

Sauluva tuatuaina wata Iesu yana ve ꞌivauna ꞌadi luwanawana faifaina.

21  ✡Wata Iesu i awatalatutula ꞌwaidie yana ve sauluva ꞌivauna faifaina wata me Diu yadi sauluva tuatuaina ꞌadi luwanawana faifaidi i vo, Kaleko tuatuaina i na ꞌanilabuꞌi weꞌe ꞌivaunega ta na bwadia kebu i da lubwaineniga. Fai bola ta na lekoai bwadi ꞌivauna i na vesiai bega i na vefatoꞌaiꞌai tuatuaina i na ꞌivesakoi.”

22 Wata baniꞌodi oine ꞌana ꞌeba iwaga ꞌaisaya bunudiega faifaina Iesu i vona i vo, ꞌAiꞌedi oine ꞌivauna ꞌeba iwaga tuatuaina ꞌwaineye i na iwagi i na yuvefuai, i na iwaga ꞌana veꞌamubwadodo fai totolina wata ꞌeba iwaga ꞌakonadi i sako. Weꞌe ꞌaiꞌedi oine ꞌivauna wata ꞌeba iwaga ꞌivauna nika bikabikana i na lubwaineni kebu i na yuvefuai ꞌailugana ꞌatumaidi.”

Iesu i ve ꞌAiata Veawai faifaina.

23  ✡Tamu ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, Iesu ma yana tovetutuyamavo i nunagoi bakula ꞌwaineamo, yana tovetutuyamavo i lase bega vuaga i kadidi i ꞌani, fai ꞌakonadi tonibakula i tauyedi. 24 Weꞌe ꞌifwaidi Diu totafalolo Falisi i ꞌisedi Iesu i voneni i vo, Awale? Me Diu yada veꞌetoboda yamu tovetutuyamavo i geugeuya vuaga i kadikadidi baniꞌodi folova yada ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. 25  ✡Iesu Falisi yadi vona i tutuli i vo, ꞌWa da vo kebu baniꞌodi Yaubada yana Buki ꞌwa da luꞌiawawaiga, basenadiotoga Kini Devida ma enavo i lase faifaina. 26 I luku Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, beledi tamu Yaubada ꞌana ꞌanivelena Abiada tovelomu bwaikina i veledi ma enavo i ꞌani. Deꞌe wata yada veꞌetoboda kebu tamu aitoi ꞌana fata beledinina i na ꞌania tovelomu ꞌaisedi faifaidi, i ꞌania kebu i da sakona fai i lase. 27  ✡Yaubada ꞌAiata Veawai i yatoi tomotoga ꞌada ꞌaivaita ta na veawai faifaina, kebu i da yatoi bega ꞌaiatanina i na veimeyeda. 28 Yau a vetomotogaotoga tomia fwayafwaya matatabuna ꞌadi Toꞌisaveꞌavina, wata ꞌAiata Veawai ꞌana Toveimea, ꞌaku fata ꞌaiatanina ꞌwaineye tomotoga yadi sauluva faifaidi a na veimeyedi.”

3

Tomogo nimana ꞌokana.

1 Iesu i vilai i nago ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye bei tamu tomogo ma nimaꞌokana i miamiana. 2  ✡Diu totafalolo ꞌifwaidi i maia Iesu i vemataꞌiꞌiꞌieni nuanuadi i na vevitai tamu sakona faifaina i vo, ꞌAiꞌedi tamu aitoi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye i na ꞌiveꞌatumaiga yada veꞌetoboda i na geuya ta na yatoi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye.” 3 Iesu i vona tomogo ma nimaꞌokana ꞌwaineye i vo, ꞌU mai side bei ꞌailaꞌa matadie.” 4 Mulieta Iesu i vona tomotoganidi ꞌwaidie i vo, ꞌWa da nuani yada veꞌetoboda ꞌAiata Veawai ꞌwaineye ꞌada fata tomotoga ta na ꞌivaisedi ꞌalo ta na vesauluva sakoina ꞌwaidie, ꞌaiꞌedi tamu tomogo saiꞌafoga i na wafa ta na ꞌivaiseni ꞌalo ta na luvewafaimo?” Nika kebu bonana i da tutuliga.

5  ✡Iesu i nuavita fai taunidi kebu nuanuadi tomogo ma nimaꞌokana i na ꞌivaiseni, ma yana nuasako ꞌaitamogana ꞌaitamogana i ꞌisadewadi. Tomogo ma nimaꞌokana i voneni i vo, Nimamu ꞌu siꞌotoi.” I siꞌotoi nika i veꞌatumaiotoga. 6  ✡Falisi i ꞌiseni i souyedi i nagoi i veifufu Kini Elodi yana ꞌailaꞌa taiadi baniꞌodi i na munega Iesu i na ꞌivewafai.

ꞌAilaꞌa lavu lilivaneye.

7 Iesu ma yana tovetutuyamavo i nagoi lavuye, siwe ꞌailaꞌa bwaikina i yogoꞌwaili, tomotoganidi i maia ꞌawalawa Galili wata Iudia ꞌwaidiega. 8 ꞌIfwaidi i maia Ielusalemega, ꞌawalawa Idumeayega, Ufa Iolidaniega i damana, ꞌatamana Taia wata Saidoni lilivadiega. Iesu yana folova valana i nogai i maia. 9-10 Tomotoga fuedi i ꞌiꞌiveꞌatumaidi faifainanina toviga i vevetunufelagieni nuanuadi i na ꞌabitonovi bega i na veꞌatumai. ꞌAilaꞌa bwaikina bega Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Waka ꞌwa na mieni ꞌaiꞌedi i na velubabalekuga bega a na laka a na lauꞌage.” 11 Wata tomotoganidi yaiaina i agediga Iesu i ꞌiseni i maia ma yadi veꞌililibu i beꞌu mataneye i vebwaubwau i vo, ꞌOmu Yaubada Natuna.” 12 Siwe Iesu yaiaina i talabodebodedi kebu i na luluꞌivoneyeniga Iesu aitoi.

Iesu yana tovetutuyamavo 12 i venuaꞌivinedi.

13 Tamu tutuya Iesu ma enavo i laka ꞌoyeye, tomotoganidi Iesu yana nuanua i goledi ꞌana toꞌaivaita, i nagoi ꞌwaineye. 14-15  ✡Tomotoganidi ꞌwaidiega ꞌadi 12 Iesu i venuaꞌivinedi wata i vonedi i vo, ꞌOmi ꞌami 12, a venuaꞌivinemiga yaku tomataꞌaulelevo. ꞌWaikuye ꞌwa na miamiani, mulieta a na vetunemi ꞌwa na lauꞌage tomotoga ꞌwaidie. Wata veimea a na velemi bega ꞌwa na vona yaiaina tomotoga i agediga i na ꞌawaꞌaꞌidi.”

16  ✡Tomotoganidi 12 i venuaꞌivinediga side ꞌadi wagava.

Saimoni, kumanina Iesu i goleni Fita,

17  ✡Iemesa ma taina Ioni, Sebedi natunavo. Wata Iesu i goledi Boenati, ꞌana saivila Tomuyoana Natunavo.

18 Anidulu,

Filifi,

Batolomiu,

Madiu,

Tomasi,

Iemesa, Alefasi natuna,

Tadiusa,

Saimoni, toawaꞌidiꞌidi kebu nuanuana Loma gabemani i na veveimeyedi,

19 Iudasa Isakaliota, taunina Iesu ꞌana toꞌetogiluva.

Tomotoga yadi nuanua i vo ꞌako, Yaiaina Iesu i agei.”

20  ✡Iesu ma enavo i viladi i nagoi vanuge, wata ꞌailaꞌa bwaikina i maia ꞌwaineye begaidi kebu ꞌadi fata i na ꞌani. 21  ✡Tomotoga ꞌifwaidi i vonavona i vo, Iesu i veꞌwavaꞌwava,” yana ꞌailaꞌavo i nogai i maia i na vagavaia.

22  ✡Veꞌetoboda ꞌadi tovevo Ielusalemega i maiaga i vona i vo, Seitani,* yaiaina yadi toꞌedakumeta, Iesu i agei yana toketokena i veleni bega i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.” 23 Bega Iesu i goledi i maia ꞌwaineye i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Yaku folovanina kebu Seitani yana toketokena ꞌwainega fai Seitani kebu nuanuana enavo i na sogiedi. 24 ꞌAiꞌedi ꞌeba veimea ꞌaiseꞌavadi i na ꞌidia i na vevetalaga bola ꞌeba veimeanina i na velovi. 25 ꞌAiꞌedi ꞌatamana ꞌaiseꞌavadi i na ꞌidia i na vevetalaga, ꞌatamananina i na yavulaiwagi. 26 Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi Seitani yana ꞌeba veimea ꞌaiseꞌavadi i na ꞌidia i na vevetalaga i na ꞌaꞌavaotoga.” 27  ✡Wata Iesu i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na luku tamu tomogo toketokena yana vanuge i na vainago, weꞌe ꞌaiꞌedi nuanuana, nagami tomogonina i na yogoni, mulieta i na vainago. 28-29  ✡A na vonemi, tomotoga i sakosakonaga wata i vona-awadamana Yaubada ꞌwaineye ꞌadi fata nuatavuna i na veluagai, weꞌe egavo i na vona-awadamana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye, kebu ꞌana fata Yaubada i na nuatavunidi, yadi sakona i na ꞌeno-vagata.” 30 Iesu i vonaga fai tomotoga ꞌifwaidi i vo, Taunina yaiaina i agei,” weꞌe mogitana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega i vona yaiaina i ꞌawaꞌaꞌidi.

Iesu tainavo ma inadi i nagoi Iesu ꞌwaineye.

31  ✡Iesu tainavo ma inadi i maia Iesu ꞌwaineye. I tovoi ꞌatamanega i velutoli Iesu faifaina. 32 ꞌAilaꞌa Iesu taiadi i miamianiga i voneni i vo, Taimwavo wata inamu sivaꞌe i lulualemu.” 33 Iesu i vona i vo, ꞌWa da nuani, egavo taikwavoga wata inaku? 34 Tomotoganidi i miafifineniga ꞌaitamogana ꞌaitamogana Iesu i ꞌisedi i vonedi i vo, ꞌWa vonaga ꞌwa vo, Taimwavo wata inamu i lulualemu,” ꞌwa vona mogitana siwe wata ꞌomi inakwavo wata taikwavo. 35  ✡Aitoi Yaubada yana nuanua ꞌana todumwebika, taunina inaku, novuku, ꞌalo taiku.”

4

Luyavuyavulagi ꞌana vona-awatabai.

1 Tamu tutuya wata Iesu i vilai i mai Galili i ve lavu lilivaneye. ꞌAilaꞌa bwaikina i sififineni faifainanina Iesu i dodoga wakeye i miabui weꞌe tomotoga matatabudi i tovoi balebaleye ꞌwaidie i lauꞌage. 2-3 Nani fuedi i ve ꞌwaidie vona-awatabaiega. Yana ve ꞌwaineye i vo, A na vonemi. Tamu tomogo i nago bakule yana witi waifeidi i na bakulidi, yadi sauluva luyavuyavulagi. 4 Yana luyavuyavulagi ꞌwaineye witi ꞌifwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌeda balebaleye, manuga i mai i ꞌanidi. 5 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi bwakebwakeye, inala i kufuadi i tabo-matayoꞌo fai fwayafwaya kebu badubadunaga. 6 ꞌAiata-ꞌwaneꞌwaneye inala i toke i luyauyauta i ꞌawagiꞌadi fai ꞌwalamidi siaidi kebu i da toke i da obuga. 7 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌawanavenaveye kebu ꞌadi ꞌoiga, tutuyanina i ugawegawedi bega kebu vuagidiga. 8 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi inageye fwayafwaya ꞌatumaina ꞌwaineye i tabo i vuaga. Witi ꞌifwaidi vuagidi 30, ꞌifwaidi 60, ꞌifwaidi 100. 9 ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.”

Vona-awatabai lamuna.

10 Mulieta Iesu ꞌaiseneye ꞌifwaidi tomotoga toyogoꞌwaila, wata yana tovetutuyamavo 12 i maia ꞌwaineye i voneni i vo, Nuanuama yamu vona-awatabai ꞌu na kiavemagetadi. 11  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi Yaubada i tauyemi nani fuedi givagivadi ꞌwa ꞌasetadi yana veimea tomotoga ꞌwaideye faifaina. Siwe egavo Yaubada yana veimea i bavuyeni, vona-awatabai ꞌwaidiega Yaubada yana Vona i noganogai. 12  ✡Basenadiotoga tobavunidi faifaidi i kilumi Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Tomotoganidi i na ꞌisaꞌisa siwe kebu i na ꞌisaꞌinanaiga. Wata i na noganogai siwe nuadi kebu i na magetadi.

ꞌAiꞌedi mogitana i da ꞌisaꞌinanai wata nuadi i da magetadi i da nuaviladi nika Yaubada yadi sakona i da nuatavunidi.”

Vona-awatabai Iesu i kiavemagetai.

13 Mulieta Iesu i vonedi i vo, Vona-awatabainina safailina, siwe ꞌomi kebu ꞌwa da ꞌasetaiga, baniꞌodi ꞌwa na munega wata ꞌifwaidi vona-awatabai ꞌwa na ꞌasetadi? 14 Tomogo tobakula taunina Yaubada yana Vona ꞌana toluyavuyavulagi. 15 Waifei ꞌifwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌedeye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai nika Seitani i yogo-matayoꞌo Vonanina i elodi. 16-17  ✡Waifei i veꞌanitaꞌidi bwakebwakeye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga ma yadi sosoana Yaubada yana Vona i nogai siwe yadi nuanua ꞌwaidie kebu mogitana i da lukuga. I vetumagana siwe tutuya ꞌaleꞌusana. Tutuyanina vita ꞌalo veꞌisakololo i na souyedi Vonanina faifaina i na baila-matayoꞌoyeni. 18-19  ✡Waifei i veꞌanitaꞌidi gaweye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai siwe yadi mia faifaidi i vevenuafouviga, ꞌaiꞌaiwabu nuadi i ꞌewaꞌewadi wata kukua ꞌadi nuanua ꞌwaidie bwaikina ꞌwa da vo Yaubada yana Vona i da ugawegaweni kebu i da vuaga. 20 Weꞌe waifei i veꞌanitaꞌidi inageye fwayafwaya ꞌatumaina ꞌwaineye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai nika taunidi i tauyedi ꞌwaineye mulieta yadi folova Yaubada faifaina baniꞌodi i vuaga. ꞌifwaidi 30, ꞌifwaidi 60, wata ꞌifwaidi 100.”

Mageta ꞌaivoe dibuneye.

21 Iesu i velutoliedi i vo, Lovane mageta ta na kabuni, mulieta baniꞌodi ta na munegi? ꞌAivoeyega ta na talafwaseni ꞌalo talalia ꞌayaneye ta na yatoi? Kebu, mageta ta na lutalauleni bega i na magemagetai. 22 Wata deꞌe baniꞌodi, avaꞌai tomotoga i giveniga Yaubada i na sivemageseni wata avaꞌai i nuagiveniga Yaubada i na luꞌivoneyeni. 23 ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.

24  ✡Avaꞌai ꞌwa na nogaiga ꞌwa na venuaꞌivineni. ꞌAiꞌedi ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga siaina, wata ꞌanivelena-maimaiga siaina ꞌwa na veluagai. Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga bwaikina, wata ꞌanivelena-maimaiga bwaikina ma ꞌana ꞌimosoꞌi ꞌwa na veluagai. 25 ꞌAiꞌedi aitoi saiꞌafo ma yana ꞌaseta Yaubada faifaina, bega ꞌasetanina i na ꞌiꞌisaveꞌaviniga, ꞌimosoꞌi Yaubada i na veleni, weꞌe aitoi kebu tamu yana ꞌaseta siwe igodi i vo, Yau yaku ꞌaseta bwaikina,” ꞌasetanina Yaubada i na eloi.”

Vona-awatabai waifei yadi tabo faifaidi.

26 Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana vebwaika faifaina Iesu i vona-awatabai i vo, Yaubada yana veimea baniꞌodi tamu tomogo waifei i bakulidi. 27 Tofolovanina ꞌaiaseye i folofolova, lovane i ꞌenoꞌeno weꞌe waifei yadi tabo wata yadi vebwaika kebu i da ꞌasetadiga. 28 Fwayafwaya taunina ꞌaniꞌani i ꞌivetabodi, nagami i tautaula mulieta ꞌaniꞌaninidi i sousouyedi. 29  ✡Tutuyanina i luludabadaba i ꞌaꞌaiala fai tutuya kumaga.”

Iesu i awatalatutula ꞌayawana bilana ꞌwainega.

30 Wata Iesu i vona-awatabai i vo, Baniꞌodi ta na voneyedi Yaubada yana veimea yana vebwaika faifaina ꞌalo avaꞌai ꞌwainega ta na awatalatutula? 31-32 Yana vebwaika baniꞌodi ꞌayawana, bilana saiotogina siwe ꞌaiꞌedi i na tabo, i na vebwaika welavi bwaikaotogina. Didina bwaikidi bega manuga i na mimaia ꞌwaineye i na veveꞌiꞌwaꞌu i na vevegiuva.”

33-34  ✡Iesu tomotoga i luꞌageyedi vona-awatabai fuedi ꞌwaidiega bega ꞌadi fata i na ꞌaseta. Kebu tamu tutuya vona-awatabai i da baileni, siwe yana tovetutuyamavo taiadi ꞌaisedie naninidi matatabuna i kikiavemagetadi.

Iesu yagina i ꞌiveniwalovi.

35 Inala ꞌakonadi i obu, ꞌaiatanina ꞌwaineye Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Ta na damana noꞌo bega lavu viꞌainega.” 36 Iesu ꞌakonadi i dodoga wakeye, bega yana tovetutuyamavo wata i dodoga taiadi i nagoi ꞌailaꞌa i ꞌiawedi, weꞌe ꞌifwaidi waka taiadi i nagoi. 37 I nunagoi kaukau bwaikina i nunuga wata yagina waka i ludododogi saiꞌafoga i da veadagi. 38 Iesu i ꞌunugalo i ꞌenoꞌeno waka mulineye. Tovetutuyamavo i luvagoni i vo, Tove ꞌu tovoi, i na vileda ta na wafa kebu faifaina ꞌu da nuanua.”

39 I tovoi kaukau i talabodeni i vo, ꞌU ꞌailove,” wata yagina i voneni i vo, ꞌU niwalova,” nika kaukau i ꞌawatagoni i niwalova bwaikina.

40  ✡Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Awale ꞌwa kololo? ꞌOmi bola kebu ꞌwa da vetumaganeku.” 41  ✡Tovetutuyamavo ꞌakonadi kaukau wata yagina yadi ꞌailove i ꞌisedi i kololo bwaikina Iesu yana toketokena faifaina. ꞌAiseꞌavadi i veifufu i vo, Avaꞌai tomotogaga deꞌe? Nani matatabuna kaukau wata yagina taiadi bonana i noganogai i vevematayakayaka.”

5

Iesu tomogo yaiaina i ageiga i ꞌiveꞌatumaia.

1 Iesu ma enavo i maia lavu viꞌainega me Gelasine yadi ꞌawalaweye. 2  ✡Tutuyanina i leꞌwai wakayega i obuma tamu tomogo yaiaina i ageiga i veluagai taumatayega i mimai. 3-4 Tomogonina yana ꞌeba mia taumatanidi ꞌwaidie. Tutuya fuedi tomotoga ꞌagena wata nimana i yogoyogonidi bulava kainumu ꞌwaidiega siwe i dabadabadi, kebu wata aitoi ꞌana fata i na vetoketoke bega i na ꞌiveꞌavini i na yogoni. 5 ꞌAiata lovana ꞌaitamogana ꞌaitamogana taumaseye wata ꞌoyeye i vevebwaubwau taunina i nikenikei kileuyega.

6 Tomogonina ꞌaniꞌieyega Iesu i ꞌisanaweni, i lilide i nago ma yana veꞌililibu i ꞌodu mataneye. 7-8  ✡Iesu yaiaina tomogo nageneye i voneni i vo, ꞌU ꞌawaꞌaꞌimu ꞌomu yaiaina sakoimu.” Yaiaina i vegole bonana bwaikinega i vo, Iesu, ꞌomu Yaubada Tabwaotogineye Natuna, avaꞌai nuanuamu ꞌu na ꞌidewai ꞌwaikuye? Yaubada ꞌana wagavayega ꞌu na vona mogitana kebu ꞌu na luvematavulogiku.” 9 Wata Iesu i velutolieni i vo, Aitoi ꞌamu wagava?” I vo, ꞌAku wagava ꞌAilaꞌa, fai ma ꞌaku labilabina fuedi.” 10 Wata i toke i veveluꞌui ꞌwaineye i vo, Kebu nuanuama ꞌu na veugeugema deꞌe ꞌawalawanina ꞌwainega.”

11 Fatala bwaikina bawe ꞌoya lilivaneye i luluduaduala. 12 Yaiaina i veluꞌui-vaitugana Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌU da vetunema bawenidi ꞌwaidie ꞌa da agedi.” 13 I tauyedi, yaiaina i ꞌawaꞌaꞌidi i nagoi bawe i agedi. Bawenidi fatala 2000 i veꞌililide i obu ꞌoyeamo, i sou bwagale i veꞌalamonumonu lavuye.

14 Bawe ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo i ꞌiseni i dega i nagoi ꞌatamane wata bakule i veifufuyeni, bega tomotoga fuedi i nagoi i na ꞌiseni avaꞌai i vonevoneyeni. 15 Tomotoganidi i maia Iesu ꞌwaineye, tomogo basenadi yaiaina fuedi i ageiga siwe ꞌakonadi i veꞌatumai i ꞌiseni i veꞌwesena, ꞌatumaina i miamia begaidi i kololo. 16 Tomotoganidi matadie tomogo i veꞌatumaiga wata bawe yadi monu, faifaidi tomotoga i leꞌwai ꞌwaidie i veifufu. 17 ꞌAtamananina ꞌana tomotoga Iesu i voneni i vo, Nuanuama ꞌu na tauya yama ꞌawalawa ꞌu na ꞌiaweni.”

18 Mulieta Iesu i dododoga tomogonina yaiaina i ageiga i vona i vo, Iesu yau nuanuaku taiadi ta da nago.” 19 Siwe Iesu i talabodeni i vo, ꞌAuvea i ꞌisanuakalikaliemu i ꞌiveꞌatumaimu, bega ꞌu na nago yamu ꞌailaꞌa ꞌwaidie ꞌu na luꞌivona.” 20 Bega tomogo i nago naninidi matatabuna Iesu i ꞌidewadiga ꞌwaineye i luꞌivona ꞌawalawa Dekafolisi matatabuna ꞌwaineye. Tomotoga fuedi i nogaiga nuadi i voganidi.

Yailo natuna yana veꞌatumai wata vavine tamu Iesu ꞌana kaleko i ꞌabitonovi.

21 Iesu ma enavo wata i vila-vaituganidi i damanama deꞌe bega lavu lilivaneye ꞌailaꞌa bwaikina i sififineni. 22-23  ✡Me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌana toꞌedakumeta tamu, ꞌana wagava Yailo Iesu i ꞌiseni i nago ꞌwaineye ma yana veꞌililibu ꞌageneye i beꞌu i lukakadeni i vo, Natuku vevinena saiꞌafoga yawaina i na ꞌaꞌava. ꞌU da mai ta da nago nimamu ꞌu da yatoi ꞌwaineye bega i da veꞌatumai.” 24 Iesu Yailo taiadi i nunago wata ꞌailaꞌa bwaikina i vevetunufelagieni nuanuadi Iesu taiadi i na nagoi.

25 ꞌAilaꞌanina nagedie tamu vavine, vevine ꞌadi viga i ꞌewadi, malamala 12 nagedie kebu i da ꞌaꞌailove viganina i ꞌenoꞌeno. 26 Tutuya fuedi i nunago tokweli fuedi ꞌwaidie igodi i na veꞌatumai siwe wata veviga i veveluagai kebu i da veveꞌatumai i sakotoga, weꞌe yadi kukua i veꞌaꞌavadi fuꞌeyega. 27-28  ✡Iesu valana i nogai bega ꞌailaꞌa taiadi i nunagoi, yadi nuanua i vo, ꞌAiꞌedi Iesu ꞌa na ꞌabitonoviga ꞌa na veꞌatumai siwe wata ꞌaiꞌedi ꞌako ꞌana kalekoꞌava ꞌa na ꞌabitonovimo ꞌa ꞌasetai ꞌa na veꞌatumai.” 29 Tutuyanina i ꞌabitonovi ꞌadi viga i ꞌaꞌava i vebaedi ꞌakonadi i veꞌatumai.

30  ✡Nika Iesu i ꞌasetai yana toketokena i damana vavine ꞌwaidie bega i sivilai i velutoli i vo, Aitoi ꞌaku kaleko i ꞌabitonovi?” 31 Yana tovetutuyamavo i vo, Kebu ꞌu da ꞌasetaiga ꞌailaꞌa taiadi ta nunagoiga, awale ꞌu vo, Aitoi i ꞌabitonoviku?” 32 Siwe Iesu i ꞌiꞌisadaba nuanuana i na ꞌasetai aitoi i ꞌabitonovi. 33 Vavine i ꞌasetai i lulualedi begaidi i kololo, ma yadi tatava wata ma yadi veꞌililibu i beꞌu Iesu ꞌageneye i luꞌivona mogitana taunidi faifaidi. 34  ✡Iesu i vonedi i vo, Natuku, yami vetumagana ꞌwaikuye i ꞌiveꞌatumaimi. Ma yami sosoana ꞌwa na nago, yami viga i ꞌaꞌava-vagata.”

35 Tutuyanina Iesu vavine ꞌwaidie i vonavona ꞌifwaidi tomotoga i leꞌwai Yailo yana vanugayega i voneni i vo, Natumu ꞌakonadi yawaina i ꞌaꞌava. Kebu wata Tove ꞌu na vevekadia.” 36 Iesu i nogaiga Yailo i voneni i vo, Kebu bonadi ꞌu na nogaiga, wata kebu nuafoumu i na veviga ꞌu na vetumaganamo bega a na ꞌivaisemu.” 37 Fuedi i talabodedi tomotoga ꞌadi ꞌaitonu taiadi i nagoi, Fita, Iemesa wata taina Ioni. 38 Tutuyanina i leꞌwai Yailo yana vanuge, Iesu i ꞌisedi ꞌailaꞌa wata vemogai bwaikina. 39  ✡Bega i luku vanuga nageneye i velutoliedi i vo, Awale ꞌailaꞌa wata ꞌwa vevemogai? Kwamana kebu i da wafaga, i ꞌenoꞌeno.” 40 ꞌAilaꞌa Iesu i sidibidibieni wata i namageni fai i ꞌasetai kwamananina mogitana i wafa.

Iesu i vonedi matatabudi i souyedi, mulieta enavonidi, kwamana tamana wata inana taiadi i luku kwamananina yana tutudaba ꞌwaineye. 41-42  ✡Kwamana nimaneye i ꞌabi i sivetovoia bonanega i voneni i vo, Talaida kumi,” ꞌana saivila, Kwamana a vonemu, ꞌu tovoi,” nika vavine i tovoi i yaba. Vavinenina neꞌeꞌelina ꞌana malamala 12. Tomotoga i ꞌiseni nuadi i voganidi. 43 Iesu i talabodedi i vo, Kebu ꞌwa na luꞌivonaga siwe ꞌaniꞌani ꞌwa na veleni i na ꞌani.”

6

Me Nasaledi Iesu i baileni.

1 Iesu Yailo yana ꞌatamana i ꞌiaweni yana tovetutuyamavo taiadi i nagoi ꞌana tuvadeye. 2-3  ✡Bei i miamiani ꞌAiata Veawai i veluagai i velamu i ve ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye. Tomotoga fuedi yana vona i nogai nuadi i voganidi i vo, Tomogo noꞌo ta ꞌasetai taunina kamuda, inana Meli, tainavo Iemesa, Iosese, Iudasa wata Saimoni weꞌe novunavo taiadi ta miamiani. Siwe yana ꞌaseta wata yana toketokena avaꞌaiega i veluagadi bega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi?” Faifainanina i vedumweꞌaiꞌaieni kebu i da vetumaganeni.

4 Begaidi Iesu i vonedi i vo, Yaubada yana toluꞌivona ma ꞌadi veꞌililibu tomotoga tulidi ꞌwaidie, weꞌe yana ꞌatamana tomotogidi wata yana ꞌailaꞌa kebu.” 5-6 Begaidi Iesu nuana i vogani yana ꞌatamana tomotogidi kebu i da vetumaganeni. Begaidi kebu ꞌana fata ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i da ꞌidewadiga siwe ꞌifwaidi tomotoga Iesu i ꞌabitonovidi ꞌadi viga i ꞌaꞌava i veꞌatumai.

Iesu i vetunedi yana tovetutuyamavo.

Iesu i nago i veve ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiamo. 7  ✡Yana folova i ꞌaꞌava Iesu i vilai i mai yana tovetutuyamavo i goledi i nagoi ꞌwaineye bega ꞌadi ꞌailuga ꞌadi ꞌailuga i na vetunedi. Wata veimea i veledi bega ꞌadi fata i na vonamo yaiaina i na ꞌawaꞌaꞌidi.

8-9 Iesu i veluꞌaseꞌasedi i vo, Yami wautogana wata ꞌami ꞌageyafayafa ꞌwa na ꞌewadi weꞌe kebu wata tamu avaꞌai ꞌwa na ꞌewadi. ꞌAniꞌani kebu, venuana kebu, mani kebu, wata kebu tamu kaleko vunavunagina ꞌwa na ꞌewai. 10 Tutuyanina ꞌwa na nagoi tamu ꞌatamana ꞌwaineye, aitoi i na vonemi ꞌwa na luku yana vanuge bei ꞌwa na miamia. ꞌAtamananina ꞌwaineye ꞌwa na lalauꞌage, mulieta yami folova i na ꞌaꞌava vanuganina ꞌwa na ꞌiaweni. 11  ✡ꞌAiꞌedi avaꞌai ꞌatamanaga ꞌana tomotoga i na vedumweꞌubuꞌubusemiga, wata yami vona kebu i na nogaiga, ꞌwa na ꞌiawedi ꞌwa na nagoi siwe ꞌagemiega fwayafwaya ꞌwa na lubutubutuya yadi ꞌeba ꞌisa kebu wata bei ꞌwa na lalauꞌage wata bola vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega.”

12 Bega tovetutuyamavo i nagoi i lauꞌage i vo, ꞌWa na nuavilami yami sakona ꞌwaidiega.” 13  ✡Wata tomotoganidi yaiaina i agediga i ꞌiveꞌatumaidi wata toviga fuedi bunamayega i iwagidi ꞌunuꞌunudie wata i ꞌiveꞌatumaidi.

Kini Elodi Ioni i nikei.

14  ✡Tutuyanina ꞌwaineye ꞌawalawa Isileli nageneye Loma gabemani yadi toꞌedakumeta bwaikina ꞌana wagava Kini Elodi. Iesu yana folova toketokena valana i nogai fai tomotoga fuedi i veveifufu Iesu faifaina. ꞌIfwaidi i vo, Noꞌo Iesu, ꞌasaꞌaiana taunina Ioni Tobafitaiso, ma yana toketokena i yawasa-vaitugana i ve-Iesu, begaidi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi.” 15 Tomotoga ꞌifwaidi i vo, Taunina Ilaitia, Yaubada yana toluꞌivona abamega i mai,” weꞌe ꞌifwaidi i vo, Taunina tamu Yaubada yana toluꞌivona yana sauluva baniꞌodi toluꞌivonanidi basenadiotoga.

16 Weꞌe Kini Elodi Iesu valana i nogai i vo, Mogitana Ioni Tobafitaiso, basenadi ꞌodona a boboi, wata i yawasa-vaitugana.” 17-18 Elodi baniꞌodi i voneyediga fai yana veimea ꞌwainega Ioninina i yogoni i yatoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye mulieta i luvewafai. Weꞌe Elodi, basenadi taina Filifi tamu vavine i nagidi ꞌadi wagava Elodiasa mulieta Elodi i luobuyedi. Tutuyanina Ioni Tobafitaiso i nogai i nago Elodi ꞌwaineye i voneni i vo, Awale taimu ꞌu eloi, yada veꞌetoboda ꞌu geuya.” Begaidi Elodi yana tolugavia i vetunedi Ioni i yogoni i yatoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. 19 Weꞌe Elodiasa i nuasako nuanuadi Ioni i da wafa siwe kebu ꞌadi fataga. 20 Elodi ma yana kololo Ioni i ꞌitaꞌitaꞌieni fai i ꞌasetai tomogo ꞌatumaina Yaubada ꞌwainega. Nuanuana Ioni yana vona i na noganogai, siwe i venuanaluga fai kebu i da ꞌasetai, mogitana ꞌalo i vekali.

21 Mulieta Elodiasa tamu ꞌeda i veluagai bega ꞌadi fata Ioni i na nikei. Elodi yana tubuga ꞌana ꞌaiata ꞌwaineye sakali bwaikina i ꞌidewai. Tomotoga bwaikidi i goledi i maia sakalinina ꞌwaineye, ꞌifwaidi gabemani, ꞌifwaidi tolugavia yadi toꞌedakumetavo wata ꞌifwaidi toveimea ꞌawalawa Galili ꞌwainega. 22 Sakalinina ꞌwaineye Elodiasa natudi vevinena i mai i kayama matadie bega Elodi wata ꞌana wakawakavo taiadi i ꞌivesosoanidi. Elodi vavine ꞌwaineye i vo, ꞌAiꞌedi avaꞌai nuanuamu ꞌu na veluꞌuieku ꞌana fata a na velemu. 23 A vonaꞌawaufaufa ꞌaiꞌedi avaꞌai nuanuamu a na velemu, ꞌaiꞌedi ꞌu na vo, Yamu ꞌeba veimea saiꞌafo ꞌu na veleku,” ꞌaku fata a na velemu.”

24 Bega vavinenina i nago inana ꞌwaidie i velutoli i vo, Avaꞌai a na veluꞌuieni?” Inana i vo, Nuanuama Ioni i na wafa bega ꞌu na voneni ꞌunuꞌununa i na velemu.” 25 Vavine i vila-matayoꞌoi Elodi ꞌwaineye i vo, Nuanuaku ꞌasiauotoga Ioni ꞌu na nikei ꞌunuꞌununa ꞌaivoeye ꞌu na dodogi ꞌu na veleku ꞌeba ꞌisa ꞌakonadi i wafa.” 26 Vonanina i nogai nuana i vita bwaikina siwe kebu ꞌana fata i na bailaga fai i vonaꞌawaufaufa ꞌana wakawakavo matadie. 27-28 Bega Elodi tamu tolugavia i vetunei i nago vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye Ioni ꞌodona i boboi, ꞌaivoeye i dodogi i mieni vavine i veleni. I ꞌewai i nago inana i veledi. 29 Tutuyanina Ioni yana tovetutuyamavo i nogai, i maia tomogona i ꞌewai matumatuye i silukuveni.

Iesu ꞌailaꞌa bwaikina i veꞌanidi.

30  ✡Tutuyanina tomataꞌaulele i viladi Iesu ꞌwaineye i luꞌivona yadi ve wata avaꞌai i ꞌidewadiga faifaidi. 31 Fai ꞌailaꞌa bwaikaotogina i mimaia wata i nunagoi, Iesu wata yana tovetutuyamavo kebu tamu ꞌawasasa ꞌwaidie bega i na veawai wata i na ꞌani. Faifainanina Iesu i vo, Ta na nagoi tulideye, tamu ꞌawasasa kebu tomotoginaga ꞌwaineye, ta na veawai.” 32 Bega tulidie i nagoi wakayega i damana avaꞌaibe bei kebu tamu aitoi i da miamia ꞌwaineye.

33 Tomotoga fuedi Iesu ma enavo yadi tauya i ꞌasetai wata ꞌakonadi i ꞌisedi, faifainanina ꞌagediamo i bala ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiamo nagami i leꞌwai avaꞌaibe bei Iesu i nunagoga ꞌwaineye. 34  ✡Tutuyanina Iesu ma enavo i duduna ꞌailaꞌa bwaikina i ꞌisedi nuana i vita faifaidi wata i ꞌisanuakalikaliedi fai ꞌwa da vo baniꞌodi ꞌaisaya sifi kebu ꞌadi toꞌisaveꞌavinaga. Begaidi i velamu nani fuedi faifaidi i ve ꞌwaidie.

35  ✡ꞌAkonadi lavilavi saiꞌafoga i na lovani tovetutuyamavo i maia Iesu i voneni i vo, Deꞌe bei ꞌaniꞌani kebu, wata ꞌakonadi tutuya i veꞌaleꞌusa. 36 Tomotoga ꞌu na vetunedi i na nagoi taunidi ꞌadiꞌadi i na kimwane ꞌatamana wata kweda ꞌwaidie.” 37 Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi taunimi ꞌaiꞌedi avaꞌai ꞌwa veledi i na ꞌani.” Tovetutuyamavo i vo, Vetuma nuanuamu ꞌa na nago ꞌaniꞌani bwaikaotogina baniꞌodi ꞌana tutula lubulubu 200* ꞌa na ꞌewadi.” 38 Iesu i velutoliedi i vo, ꞌAivia ꞌaniꞌani ꞌwaimie. ꞌWa nagoi ꞌwa ꞌiseni.” ꞌAkonadi i ꞌiseni i maia i voneni i vo, ꞌAniꞌani mwadodoudi 5 wata igana ꞌailuga ꞌa veluagadi.”

39 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌWa na vonedi tomotoga i na veiwakukuna mosomoso ꞌwaidie.” 40 I veiwakukuna, kukuna ꞌifwaidi baniꞌodi tomotoga 100, ꞌifwaidi baniꞌodi 50. 41 Bega Iesu ꞌaniꞌani i ꞌewai i ꞌisalaka abame Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa i ꞌaꞌavana mwadodoudi i ꞌewadi i ꞌivividi. Yana tovetutuyamavo i veledi i veuseni tomotoga ꞌwaidie. Wata igana baniꞌodi. 42 Matatabudi i ꞌani kamodi i aidi. 43 Tovetutuyamavo tomotoga nikilidi i vaꞌaugidi bayawa 12 i veadagidi. 44 ꞌAilaꞌanidi i ꞌaniga iaveta tulaiꞌavadi 5000, weꞌe vevine wata kwakwama kebu i da luꞌiawawadiga.

Iesu ufa tabwaneamo i nago.

45 Tomotoga i veꞌanidi i ꞌaꞌavana, Iesu yana tovetutuyamavo i lukakadedi i vo, ꞌWa na dodoga wakeye ꞌwa na kumeta ꞌwa na nagoi Bedasaida, yau ꞌailaꞌa a na vonedi i na nagoi.” 46  ✡Tomotoga i tauya i nunagoi Iesu i laka ꞌoyeye bei i veluꞌui.

47 ꞌAkonadi i laviotogi weꞌe waka lavu kamwaneye Iesu ꞌaiseotogina ꞌavale. 48-50  ✡Yana tovetutuyamavo i ꞌisaꞌanuꞌanunuyedi ma yadi tokemaiga i voivoi fai kaukau i veveviladi. Saiꞌafoga tutuya i na fuai nika Iesu i leꞌwa lilivadiamo i nago ufa tabwaneamo. Tutuyanina Iesu i nunago ꞌwaidie fuedi ꞌisanaweni ma yadi kololo i ꞌweꞌweleni i vo ꞌako, Yalua.” Bega Iesu i vona-matayoꞌoyedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, yau taunida.” 51 I nago i dodoga wakeye yana tovetutuyamavo ꞌwaidie nika kaukau i ꞌawatagoni. Faifainanina tovetutuyamavo nuadi i voganidi. 52  ✡Weꞌe bagase Iesu ꞌailaꞌa bwaikina i veꞌanidi yana tovetutuyamavo nuadi kebu i da magetadi yana toketokena faifaina, Iesu i ꞌiseni ufa tabwaneamo i nunago, nuadi i voganidi, bola kebu i da ꞌasetaiga.

Iesu toviga i ꞌiveꞌatumaidi Genesaleta ꞌwaineye.

53 I duduna Genesaleta balebaleye bei yadi waka i lomuyeni. 54 Tutuyanina wakayega i obuobu tomotoga fuedi Iesu i ꞌisaꞌinanai. 55 Tomotoganidi i lilide i nagoi ꞌawalawanina matatabuna ꞌwaineye yadi toviga i miedi avaꞌaibe bei Iesu i miamia ꞌwaineye. 56  ✡Iesu i nago ꞌatamana siaidi, bwaikidi, wata kweda ꞌwaidie, tomotoga yadi toviga i miedi ꞌatamanafouye i yatodi i veluꞌui Iesu ꞌwaineye nuanuadi i na ꞌabitonovidi weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, ꞌana kaleko mataifwaꞌavana i na ꞌabitonovi. Matatabudi Iesu i ꞌabitonovi i veꞌatumai.

7

Diu tubudiavo yadi ve.

1-4 Diu matatabudi siwe mogitana totafalolo Falisi, veꞌetoboda tubudiavo ꞌwaidiega i maiga i veveꞌililibuyedi. Nimadi i na lekoa-dewadi baniꞌodi yadi veꞌetoboda mulieta i na ꞌani, fai yadi nuanua igodi i vo, Nimada ta na lekoa-dewadi wata ta na tafalolo bega Yaubada i na ꞌasetada yada nuanua vunavunagidi.” Yadi sauluva ꞌaiꞌedi ꞌeba sivedavedamana ꞌwainega i na maia, nagami nimadi i na lekoa-dewadi, mulieta i na ꞌani. Wata ꞌifwaidi veꞌetoboda tubudiavo ꞌwaidiega i veveꞌililibuyedi, nau, vedi, ꞌaivoe, wata sita i lelekoa-dewadi.

Tamu ꞌaiata ꞌwaineye Diu totafalolo Falisi wata ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo i maia Ielusalemega Iesu ꞌwaineye i vaꞌauta. I ꞌisedi yana tovetutuyamavo i ꞌaniꞌanimo kebu i da ꞌilekoa yadi veꞌetoboda baniꞌodi.

5 Begaidi Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo Iesu i velutolieni i vo, Awale yamu tovetutuyamavo yada sauluva tubudavo ꞌwaidiega kebu i da veꞌililibuyedi weꞌe i ꞌaniꞌanimo kebu i da ꞌilekoa?” 6  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi tovekali. ꞌAwami i tatalaboda nani fuedi faifaidi siwe wata ꞌwa ꞌiꞌidewadi. Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona Aisea Yaubada yana Vona ꞌwainega i vona-vagata faifaimi. I vonaga mogitana i vo,

Deꞌe ꞌailaꞌanidi ꞌawakebuladiega i veꞌililibuyeku,

Weꞌe kebu mogitana i da nuakalikalieku.

7 Fai tomotoga yadi nuanua i veve i vo ꞌako, Yaubada ꞌwainega,

Begaidi ꞌwaikuye

i ꞌoꞌodu-maimaiga.”

8 Wata Iesu i vo, Aisea i kilumi mogitana, Yaubada yana veimea ꞌwa bailedi weꞌe tomotoga yadi ve ꞌwa vevematayakeyakedi.”

9 Wata i vonedi i vo, Yaubada yana veimea ꞌwa baibailedi weꞌe taunimi yami veꞌetoboda ꞌwa veveꞌililibuyedi ꞌwa nuani ꞌwa vo ꞌako, ꞌAtumaidi.” 10  ✡Basenadiotoga Mosese Yaubada yana veimea i veleda i vo, Tamamiavo wata inamiavo ꞌwa na veꞌililibuyedi.” Wata i vo, ꞌAiꞌedi aitoi tamana wata inana i na vebonaivoyedi ꞌalo i na yagayagaidi ꞌwa na nikei i na wafa.” 11-12 Veimeanidi ꞌwa geugeudi fai ꞌwa veve ꞌwa vo, ꞌAiꞌedi aitoi ma yana mani, siwe kebu nuanuana tamana wata inana i na ꞌivaisediga, ꞌomi ꞌwa tauyeni bega i na vonedimo i na vo, Mani deꞌe a da velemi siwe a na ꞌaniveleneni Yaubada faifaina,” vonanina ꞌwa faliꞌatumaieni. Weꞌe mogitana i lubwaineni tamana wata inana maninina ꞌwainega i da ꞌivaisedi. 13 Deꞌe baniꞌodi Yaubada yana Vona ꞌwa luluꞌavoꞌavovoi, maꞌitufa veꞌetoboda tubumiavo ꞌwaidiega ꞌwa vevematayakeyakedi. Wata nani fuedi baniꞌodi ꞌwa ꞌiꞌidewadi.”

Naninidi tomotoga i na ꞌivesakodi.

14 Wata Iesu tomotoga i goledi i nagoi ꞌwaineye, i vonedi i vo, ꞌWa na nogaya fuemi, nika ꞌwa na ꞌasetai. 15  ✡Tamu avaꞌai i na luku tomotoga nagedie, kebu ꞌana fata tomotoganidi i na ꞌiveyokedi. Siwe mogitana vona ꞌalo nuanua sakoidi tomotoga ꞌwaidiega i na souyediga, naninidi tomotoga i na ꞌiveyokedi. [ 16 ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.”]

17 Iesu tomotoga i ꞌiawedi i nago vanuge, mulieta yana tovetutuyamavo i velutolieni yana ve faifaina. 18-19 Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi bola kebu ma yami ꞌasetaga. ꞌWa da ꞌasetai ꞌaiꞌedi ꞌaniꞌani ta na ꞌania kebu ꞌana fata i na ꞌivesakoda, fai kebu i na nago yada nuanua ꞌwaidie, kamodeye i na luku bega yogo yana ꞌedeye i na nago.” Iesu baniꞌodi i vonaga ꞌaniꞌani matatabuna ꞌatumaidi ta na ꞌanidi, kebu tamu sakona ꞌwainega i na souyeni. 20 Wata i vo, Avaꞌai tomotoga nagediega i na souyedi naninidi tomotoga i na ꞌiveyokedi. 21  ✡Tomotoga nagediega nuanua sakoidi i sousouyedi bega i vevesauluva sakoina baniꞌodi veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, vainago, luvewafa, wata lauobu. 22 Wata ꞌifwaidi sauluva sakoidi, baniꞌodi veumokai, veviga ꞌana toliveꞌeda, vekali, sakona ꞌana vebaisa, veꞌunumagigi, vebonaivo, taunidi i na awaꞌaiꞌaidiga, wata venuaꞌivina-sako. 23 Naninidi i souyedi tomotoga nagediega, bega tomotoganidi i ꞌivesakodi.”

Vavine yadi vetumagana.

24 ꞌAtamananina ꞌwaineye i veveifufu, Iesu i ꞌiaweni i nago tamu ꞌawalawa ꞌwaineye, ꞌatamana Taia lilivaneye. I leꞌwa i luku vanuge, kebu nuanuana tomotoga i na ꞌasetai yana ꞌeba mia fai nuanuana i na veawai, siwe kebu ꞌana fata i na giva. 25  ✡Weꞌe vavine tamu natudi vevinena yaiaina sakoina i ageiga, Iesu valana i nogai i mai ma yadi veꞌililibu i beꞌu ꞌageneye. 26 Vavinenidi kebu vavine Isileliga taunidi i tubuga ꞌatamana Finisia, ꞌawalawa Silia nageneye, siwe Iesu i veluꞌuieni nuanuaotogidi natudi i na ꞌiveꞌatumaia.

27 Iesu vavine i vonedi i vo, Nagami kwakwama a na veꞌanidi. Kebu i da lubwaineku kwakwama ꞌadiꞌadi a na elodi a na ꞌanivelenedi ꞌouꞌou ꞌwaidie.” 28 Vavine i ꞌasetai Iesu i vonavona nagami i na folova taunina yana ꞌailaꞌa Diu ꞌwaidie, faifainanina i voneni i vo, ꞌAuvea, weꞌe mogitana. Siwe tutuyanina kwakwama i na ꞌaniꞌani, ꞌouꞌou siaidi mukumuku i na luluyamuyamu. Faifainanina saiꞌafo ꞌu da ꞌivaisema.” 29  ✡Iesu i vonedi i vo, Fai yami vona ꞌana nogaya ꞌatumaina ꞌwa na nago, natumi ꞌakonadi i veꞌatumai yaiaina i ꞌawaꞌaꞌia.” 30 I nago i leꞌwa yadi vanuge natudi i ꞌiseni ꞌivie i ꞌenoꞌeno ꞌakonadi viga i ꞌaꞌava.

Tomogo tanigana ꞌuluna wata meana tafilina Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

31 Iesu i tauya Taia ꞌwainega i nago ꞌatamana Saidoni, bega ꞌawalawa Dekafolisi ꞌwaidiamo i nago i leꞌwa Lavu Galili. 32  ✡Tomotoga ꞌifwaidi tamu toviga i mieni Iesu ꞌwaineye i veluꞌui nuanuadi nimana i na yatoi iadi ꞌwaineye bega i na veꞌatumai. Toviganina tanigana ꞌuluna wata meana tafilina. 33 Iesu tomogo ꞌailaꞌa ꞌwaidiega i ꞌewai ꞌaiseneye i naweni nimadidina i ꞌetouyedi tomogonina tanigana ꞌwaidie wata nimaneye i kiwala bega tomogo meana i ꞌabitonovi. 34 Mulieta abame i ꞌisalaka i veyawaitunatunagi i ꞌaꞌavana bonanega i vona i vo, Efada,” ꞌana saivila, ꞌWa ꞌaniꞌinimi.” 35 Yana voneye tomogo tanigana i ꞌaniꞌinidi wata meana i tonova nika i welava.

36 Wata i viladi i mai ꞌailaꞌa ꞌwaidie Iesu i veluꞌaseꞌasedi kebu i na luꞌivona tomogo i ꞌiveꞌatumaiaga faifaina siwe fuedi i luꞌivoꞌivona. 37 Egavo i ꞌiseni nuadi i voganidi bwaikina, i vo, Nani i ꞌiꞌidewadiga ꞌatumaiꞌavadi. ꞌEba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi siwe wata tomotoga tanigadi i kiaꞌinidi i nogaya wata meadi i kiavetonovidi i welava.”

8

Iesu tomotoga 4000 i veꞌanidi.

1-2 Tomogo i ꞌiveꞌatumaia i ꞌaꞌavana, kebu ꞌaiata fuediga tamu ꞌaiata ꞌwaineye, wata ꞌailaꞌa bwaikina i vaꞌauta. ꞌAdiꞌadi kebu, begaidi Iesu yana tovetutuyamavo i goledi i nagoi ꞌwaineye i vonedi i vo, Tomotoga deꞌe faifaidi a nuavita fai ꞌakonadi ꞌaiata ꞌaitonu taiadi ta miamiani siwe ꞌaniꞌani kebu tamu faifaidiga bega i na ꞌani. 3 ꞌAiꞌedi ma ꞌadi lase a na vetunedi yadi ꞌatamane bola ꞌedeye laseyega i na mwea fai ꞌifwaidi ꞌaniꞌieyega i maia.” 4 Yana tovetutuyamavo i vo, Deꞌe kebu tomotoginaga, kebu tamu aitoi ꞌana fata ꞌaniꞌani i na veluagai bega ꞌailaꞌa deꞌe ta na veꞌanidi.” 5 Iesu yana tovetutuyamavo i velutoliedi i vo, ꞌAivia ꞌaniꞌani ꞌwaimie?” I vo, ꞌAniꞌani mwadodoudi 7 ꞌwaimeye.”

6 ꞌAilaꞌa i vonedi fwayefwayeye i vemiamiabui. Mulieta ꞌaniꞌaninidi 7 i ꞌewadi, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye, i ꞌaꞌavana i ꞌivividi bega yana tovetutuyamavo i veledi ꞌailaꞌa i veutadi. 7 Wata ꞌadi igana siaidi ꞌifwaidi faifaidi Iesu i vekaiwa i ꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo i veledi wata baniꞌodi tomotoga i veutadi. 8 Matatabudi i ꞌani, ꞌadi fata. Toꞌaninidi iaveta tulaiꞌavadi i luꞌiawawadi ꞌadi ꞌailaꞌa baniꞌodi 4000, weꞌe vevine tulaidi wata yavayavava matatabuna kebu taiadi i da luꞌiawawadiga. 9  ✡Tovetutuyamavo tomotoga nikilidi i vaꞌaugidi, bayawa 7 i veadagidi. Mulieta Iesu tomotoga i vonedi i nagoi yadi vanuge. 10 Weꞌe Iesu ma yana tovetutuyamavo i dodoga wakeye i nagoi ꞌawalawa Dalimanuda ꞌwaineye.

Falisi nuanuadi Iesu i na silubuya.

11  ✡Diu totafalolo ꞌifwaidi Falisi i maia Iesu ꞌwaineye taiadi i veꞌikwayekwayega. Nuanuadi i na silubuya i vo, Tamu ꞌeba ꞌisa toketokena ꞌu na ꞌidewai baniꞌodi Yaubada ꞌaisena ꞌana fata i na ꞌidewai, bega ꞌa na ꞌasetai mogitana taunina i vetunemu.” 12 Iesu i veyawaitunatunagi i ꞌaꞌavana i vo, ꞌOmi tutuya deꞌe ꞌana tomotoga, awale nuanuami ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a na ꞌidewai? A vona mogitana kebu tamu ꞌeba ꞌisa a na vevemi.” 13 Bega i ꞌiawedi i dodoga wakeye yana tovetutuyamavo taiadi i damana lavu viꞌainega.

Vona-awatabai isita faifaina, naninina beledi i ꞌivebwaiki.

14 Tovetutuyamavo nuadi i fani kebu tamu ꞌaniꞌani i da ꞌewai, beledi ꞌaitamogana wakeye. 15  ✡Iesu vona-awatabaiega i veluꞌaseꞌasedi bega tomotoga sakoidi yadi sauluva kebu i na damana ꞌwaidie. I vo, ꞌWa na ꞌisaveꞌavinimi totafalolo Falisi yadi isita wata Kini Elodi yana isita i na nunago i na vedamanimi.” 16 ꞌAiseꞌavadi i veifufu i vo, Isita* beledi ꞌana ꞌeba ꞌivebwaika, baniꞌodi i voneyediga fai ꞌida beledi kebu ta da ꞌewadiga.”

17  ✡Yadi vonanina Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai faifainanina i vo, Awale ꞌwa veꞌivonavona ꞌaniꞌani kebu ta da ꞌewadiga faifaina? Weꞌe nuami tabodadi. Voke yami nuanua bola kebu i da magetaiga wata kebu ꞌwa da ꞌasetai. 18 Ma matami siwe kebu ꞌwa da ꞌiseni wata ma tanigami siwe kebu ꞌwa da nogai. Yau ma yaku toketokena weꞌe voke nuami i fani.” 19  ✡Tutuyanina ꞌaniꞌani 5 a ꞌivividi tomotoga 5000 faifaidi, nikila ꞌwa vaꞌaugidiga ꞌaivia bayawa ꞌwa veadagidi?” I vo, 12.” 20  ✡Wata i vo, ꞌAniꞌani 7 a ꞌivividi tomotoga 4000 faifaidi, ꞌaivia bayawa ꞌwa veadagidi nikilayega?” Tovetutuyamavo i vo, 7.” 21 Iesu i vo, Voke bola kebu ꞌwa da ꞌasetaiga. Weꞌe ꞌomi ꞌwa nuaniga, igodina yau nuafouku i da veveviga fai kebu ꞌadaꞌadaga.”

Iesu tomatasako i ꞌiveꞌatumaia Bedasaida ꞌwaineye.

22 Iesu ma yana tovetutuyamavo i maia Bedasaida ꞌwaineye tomotoga tamu tomatasako i mieni Iesu ꞌwaineye, i veluꞌui ꞌwaineye nuanuadi i na ꞌabitonovi bega i na veꞌatumai. 23 Iesu tomogo nimaneye i ꞌabi ꞌatamanayega i naweni tulineye. Mulieta Iesu tomogo matana i kiwalidi i ꞌaꞌavana nimana i yatoi tomogoneye i voneni i vo, ꞌAmu fata avaꞌai ꞌu na ꞌisedi?” 24 Tomogo ꞌisanago i vona i vo, ꞌAku fata tomotoga a ꞌiseꞌisedi, siwe ꞌadi ꞌisa ꞌwa da vo welavi i da yabayaba.” 25 Iesu nimana i yato-vaitugani tomogonina mataneye nika matana i veꞌatumai i ꞌisadewa. 26 Iesu i voneni bega i na nago yana vanuge wata i vo, Kebu ꞌu na luꞌivona ꞌatamane.”

Fita Iesu i ꞌasetai.

27 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i tauya i nagoi ꞌawalawa Sisalia Filifai. I nunagoi ꞌedeye i velutoliedi i vo, ꞌWa da nogaiga tomotoga yadi nuanua yau aitoi?” 28 Tovetutuyamavo i vo, Tomotoga ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu Ioni Tobafitaiso wafayega i mai, ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu Ilaitia abamega i obuma, weꞌe ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu tamu Yaubada yana toluꞌivona i tovoi-vaitugana.”

29  ✡Iesu i vonedi i vo, Weꞌe ꞌomi, ꞌwa da nuani yau aitoi?” Fita i vo, ꞌOmu Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.” 30 Bega Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌwa na luꞌivonaga yau Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.”

Iesu yana wafa i veifufuyeni.

31 Iesu i veve yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Yau a vetomotogaotoga i lubwaineku veviga fuedi a na veluagadi. Me Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i na vedumweꞌaiꞌaieku mulieta i na veimea a na wafa, ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye wata a na yawasa-vaitugana.” 32 Deꞌe baniꞌodi Iesu i voneyediga i vonaotoga. Fita Iesu i voneni i vaganago ꞌaisedie, i toke i talabodebodeni i vo, Kebu baniꞌodi taunimu ꞌu na faliwafewafemu.” 33 Iesu i sivilai yana tovetutuyamavo i ꞌisedi bega Fita i talabodeni i vo, ꞌU vaganago, yamu nuanuananina Seitani yana nuanua. Baniꞌodi tomia fwayafwaya yadi nuanua, kebu Yaubada ꞌwainega.”

34 Mulieta Iesu ꞌailaꞌa wata yana tovetutuyamavo i goledi i nagoi ꞌwaineye i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana mogitana i na mai ꞌwaikuye taiadi ꞌa na nagoga, nagami taunina yana nuanua i na bailedi. Fai i na vematayakeyakeku veviga bwaikina i na veluagai yau baniꞌodi a na veluagai. Voke i na wafa faifaiku yau baniꞌodi a na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye. 35 ꞌAiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina i na veꞌoꞌoleni, kebu nuanuana yawaina i na tauyeni faifaiku, taunina i na wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaina i na tauyedi faifaiku wata Valaku ꞌAtumaina faifaina, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 36 ꞌAiꞌedi tamu aitoi fwayafwaya matatabuna ꞌana kukua i na ꞌewadi mulieta yawaina i na ꞌaꞌava, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? 37 Kebu ꞌana fata tamu nani ꞌwainega yawaina i na kimwanei. 38 ꞌAsiau tomotoganidi yadi sauluva sakoidi, wata Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieni. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yau faifaiku wata Valaku ꞌana luꞌivona faifaina i na bunumayaga, yau a vetomotogaotoga bola a na vila-vaitugana, wata a na bunumayageni. Yaku vila-vaitugana ꞌwaineye, anelose magemagetadi taiadi ꞌa na maia, Tamaku yana mageta mataududulina nageneye.

9

1 Wata Iesu i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌifwaimi bola ma yawaimi ꞌwa na miamia nagami Yaubada yana veimea toketokena tomotoga ꞌwaidie ꞌwa na ꞌiseni mulieta ꞌwa na wafa.”

Iesu i vemaigisivilavila.

2  ✡ꞌAiata 6 i ꞌaꞌava mulieta Iesu i vonedi Fita, Iemesa, wata Ioni i ꞌedakumesedi, ꞌaiseꞌavadi i laka ꞌoya bwaikineye. I miamiani nika tovetutuyamavo matadie Iesu ꞌana ꞌisa i vetuli. 3 ꞌAna kaleko ꞌadi lauꞌavu mataududulina, kebu tamu aitoi fwayefwayeye ꞌana fata baniꞌodi i na ꞌilekoediga. 4 I ꞌiseꞌiseni nika tomotoga ꞌadi ꞌailuga i souyedi Iesu taiadi i veveifufu. Tomotoganidi abamega i obuma, Mosese wata Ilaitia, taunidi basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo.

5 Nika Fita i vona-matayoꞌo Iesu ꞌwaineye i vo, Tove, ꞌima taiadi ta maia i lubwaineni. Lauꞌweta ꞌaitonu ꞌa na ꞌidewadi, tamu ꞌomu faifaimu, tamu Ilaitia faifaina wata tamu Mosese faifaina.” 6 Fita kebu ꞌana fata avaꞌai i na voneyeni fai ma enavo i kololo bwaikina. 7  ✡Waowa i mai i tavunidi bona i souyeni waowayega i vona i vo, Deꞌe Natuku nuafouku, avaꞌai i na voneyeniga, bonana ꞌwa na nogai.” 8 I vonaꞌaꞌava nika tovetutuyamavo i ꞌisadaba kebu tamu aitoi i da ꞌiseni, Iesu ꞌaiseꞌavana.

9 ꞌOyayega i obuobuma i veluꞌaseꞌasedi i vo, Avaꞌai ꞌwa ꞌisediga, kebu tamu aitoi ꞌwa na voneniga, nagami yau a vetomotogaotoga wafayega a na yawasa-vaitugana, mulieta ꞌwa na luꞌivona.” 10 I talabodedi, kebu i da luꞌivona, siwe ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Yawasa-vaitugana wafayega avaꞌai?”

11 Mulieta yana tovetutuyamavo i velutolieni i vo, Awale veꞌetoboda ꞌadi tovevo i vonaga i vo, Ilaitia nagami Yaubada ꞌwainega i na mai, mulieta Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i na souyeni?” 12  ✡Iesu yadi vona i tutuli i vo, Ilaitia mogitana nagami i na mai Yaubada ꞌwainega, nani matatabuna i na ꞌivenonogidi, weꞌe ꞌwa nuanuani Yaubada yana toluꞌivona basenadiotoga i kilumi yau a vetomotogaotoga faifaiku? I kilumi veviga bwaikina a na veluagai wata tomotoga i na vedumweꞌaiꞌaieku. 13 Siwe a na vonemi, Ilaitia tutulina* ꞌakonadi i mai siwe tomotoga kebu i da ꞌisaꞌinanaiga, begaidi vitanidi nuanuadi i na veleniga mogitana i veleni, baniꞌodi basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona i kilumi.”

Iesu kwamana i ꞌiveꞌatumaia.

14 Tutuyanina Iesu ma enavo i viladi ꞌoyayega ꞌifwaidi tovetutuyamavo i ꞌisedi i veveꞌikwayekwayega veꞌetoboda ꞌadi tovevo taiadi, weꞌe ꞌailaꞌa bwaikina i tovififinedi. 15 ꞌAilaꞌanidi Iesu i ꞌiseni nuadi i voganidi bega i lilide i nagoi nuanuadi taiadi i na veluaga. 16 Iesu i velutoliedi i vo, Avaꞌai faifaina ꞌwa veveꞌikwayekwayega?” 17 Tamu tomogo ꞌailaꞌa nagediega i vo, Tove, natuku a mieni fai yaiaina i agei kebu ꞌana fata i na welava. 18 Tutuyanina yaiaina i vevekadia i tawetaweni i obuobu tanotanoge, ꞌawanega buobuo, nigona i lovelovenedi wata tomogona i tototola. Yamu tovetutuyamavo a vonedi a vo, ꞌWa da ꞌiveꞌatumaia,” siwe kebu ꞌadi fataga.”

19 Iesu tomotoga i vonedi i vo, Awale ꞌomi tomotoganimi Yaubada yana toketokena kebu ꞌwa da vetumaganeniga? Tutuya manamanawena taiadi ta miamia wata a totokemaigeku bwaikina siwe kebu ꞌwa da vetumaganeku mogitana. Kwamananina ꞌwa mieni ta na ꞌiseni.” 20 Kwamana Iesu ꞌwaineye i mieni, siwe tutuyanina yaiaina Iesu i ꞌiseni kwamana i vekadia i beꞌu i luiꞌoiꞌoꞌo ꞌawana buobuo i tubodai. 21 Bega Iesu kwamana tamana i velutolieni i vo, Avaꞌai tutuyaga deꞌe i souyeni ꞌwaineye?” Tamana i vo, Basenadi siaineye. 22 Yaiaina tutuya fuedi i vevekadia i beꞌubeꞌu ꞌai-ꞌalaꞌalase wata ufeye, igodi nuanuana kwamana i na ꞌivewafai. ꞌAiꞌedi ꞌamu fata ꞌu da ꞌisanuakalikaliema bega ꞌu da ꞌivaisema.” 23  ✡Iesu i vo, Awale ꞌu vo, ꞌAiꞌedi ꞌamu fata?” Weꞌe egavo Yaubada i na vetumaganeni nani matatabuna safailidi ꞌwaidie. 24  ✡Kwamana tamana i vo, Yau wata ma yaku vetumagana, siwe nuanuaku ꞌu na ꞌimosoꞌi.” 25 Iesu i ꞌisedi tomotoga fuedi i lilide i mimaia, yaiaina sakoina i taꞌali i vo, ꞌOmu kwamana ꞌawana ꞌu ꞌibodai wata tanigana ꞌu ꞌiveꞌuluya a na vonemu. ꞌU ꞌawaꞌaꞌimu kebu wata ꞌu na age-vaitugani.” 26 Yaiaina i vebwaubwau wata kwamana i vekadia i tufaꞌoꞌoga nika i ꞌawaꞌaꞌia. Kwamananina ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo i da wafa, fuedi i vo, Yawaina i ꞌaꞌava.” 27 Siwe Iesu kwamana nimaneye i ꞌabi i sivetovoia nika i tovoi.

28 Mulieta i nagoi vanuge, ꞌaisedie yana tovetutuyamavo i velutolieni i vo, Awale ꞌima ꞌa vona yaiaina kebu i da ꞌawaꞌaꞌiaga?” 29 Iesu i vo, Nagami Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na veluꞌui mulieta ꞌwa na vona ꞌana fata yaiaina deꞌe baniꞌodi i na ꞌawaꞌaꞌia, kebu tamu wata avaꞌai ꞌwainega.

Iesu i veifufu-vaitugana yana wafa faifaina.

30-31  ✡Kwamana bei i ꞌiveꞌatumaiaga ꞌatamananina i ꞌiaweni i nagoi ꞌawalawa Galili ꞌwaineamo. Iesu yana nago kebu nuanuana tamu aitoi i na ꞌasetai, fai i veve yana tovetutuyamavo ꞌwaidie. I vonedi i vo, Yau a vetomotogaotoga tamu tomogo i na ꞌetogiluveku, bega mali tomotoga i na luvewafaku, mulieta ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye a na yawasa-vaitugana.” 32  ✡Vonanina Iesu i voneyeniga enavo kebu i da ꞌasetaiga, siwe i kololo kebu nuanuadi i na velutolieni.

Aitoi bwaikaotogina?

33 Tutuyanina Iesu ma yana tovetutuyamavo i maia Kafaneomi, vanuge i luku i vonedi i vo, ꞌEdeye avaꞌai faifaina ꞌwa veꞌikwayekwayega?” 34 Siwe kebu nuanuadi i na luꞌivona fai i bunumayaga, weꞌe yadi veꞌikwayekwayeganina i vo, ꞌWaidega aitoi bwaikaotogina?”

35  ✡Iesu i miabui mulieta yana tovetutuyamavo i goledi i nagoi ꞌwaineye i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na vebwaika, nagami i na vekwamana bega tomotoga i na folovedi.” 36-37  ✡Mulieta Iesu tamu kwamana i mieni ꞌwaidie i olia bega i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali tamu kwamana deꞌe baniꞌodi i na ꞌivaiseni faifaiku siwe ꞌasaꞌaiana yau i ꞌivaiseku. Wata ꞌaiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali i na ꞌivaiseku, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada taunina ꞌaku tovetune i ꞌivaiseni.

Tamu tomogo i vona yaiaina i ꞌawaꞌaꞌia.

38  ✡Ioni Iesu i voneni i vo, Tove, ꞌa ꞌiseni tamu tomogo ꞌamu wagavayega i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi, ꞌa talabodeni fai taunina kebu ꞌada ꞌailaꞌa.” 39 Iesu i vo, Kebu ꞌwa na talabodeniga, aitoi ꞌaku wagavayega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i na ꞌiꞌidewadiga mulieta kebu i na awavesakoyeku. 40  ✡ꞌAiꞌedi aitoi kebu i na vedumweꞌaiꞌaiedaga, ma fueda ta folofolova. 41 ꞌAiꞌedi aitoi ꞌaku wagavayega ufa i na velemi ꞌwa na yemu fai ꞌomi yau Keliso yana tomotoga, a vona mogitana yana ꞌaivaitanina ꞌana tutula bola i na veluagai Yaubada ꞌwainega.”

Vetalaimimila ꞌwainega sakona i na souyeni.

42 Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi i na vetumaganeku deꞌe kwamana baniꞌodi siwe tamu tomogo i na vetalaimimili i na sakonaga, bola tomogonina veviga bwaikaotogina i na veluagai Yaubada ꞌwainega. Siwe nagami tomogonina kebu i da vetalaimimilaga, bei tomotoga ꞌifwaidi kileu vitana i da yogona-matayoꞌoi ꞌodoneye i da taweni malaveseye, veviga siaina i da veluagai. I da wafa-matayoꞌoga i lubwaineni nika kebu i da vetalaimimilaga wata kebu veviga bwaikaotogina i da veluagai Yaubada ꞌwainega. 43 ꞌAiꞌedi nimamu tamu saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu boboi ꞌu taweni. ꞌU na boboiga veviga saiꞌafo nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta nimaꞌeaꞌeamu ꞌu na luku Yaubada ꞌwaineye ꞌu na mia-vagata. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu ꞌu na boboiga, nimamu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakona, mulieta ꞌu na wafa ꞌu na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye. 44 Bei mwatamwata tomogomu i na ꞌeꞌetokudai, weꞌe ꞌai-ꞌalaꞌalatanina kebu i na ꞌweuga. 45 ꞌAiꞌedi ꞌagemu tamu saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu boboi ꞌu taweni. ꞌU na boboiga veviga saiꞌafo nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta ꞌageꞌeaꞌeamu ꞌu na luku Yaubada ꞌwaineye ꞌu na mia-vagata. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu ꞌu na boboiga, ꞌagemu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakona, mulieta ꞌu na wafa i na tawemu ꞌu na obu ꞌai-ꞌalaꞌalase. 46 Bei mwatamwata tomogomu i na ꞌeꞌetokudai, weꞌe ꞌai-ꞌalaꞌalatanina kebu i na ꞌweuga. 47 ꞌAiꞌedi matamu viꞌaina saiꞌafoga i da kiavebeꞌumu ꞌu da sakona, ꞌu kiamwanuya ꞌu taweni. ꞌU na kiamwanuyaga veviga saiꞌafo, nika kebu ꞌu na sakonaga, mulieta ꞌamu fata ꞌaitamoganega ꞌu na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu ꞌu na kiamwanuyaga, matamu ꞌailugana ꞌwaidiega ꞌu na sakosakonaga mulieta ꞌu na wafa i na tawemu ꞌu na obu ꞌai-ꞌalaꞌalase. 48 Bei mwatamwata tomogomu i na ꞌeꞌetokudai, weꞌe ꞌai-ꞌalaꞌalatanina kebu i na ꞌweuga.

49 Wata Iesu i vona-awatabaiedi i vo, Yaubada tomotoga matatabumi i na silubumi ꞌai-ꞌalaꞌalainega bega ꞌwa na vetoketoke baniꞌodi eyaga ꞌaniꞌani i ꞌiveꞌiwani. 50  ✡Eyaga nani ꞌatumaina, siwe ꞌaiꞌedi i na veꞌulaufa kebu ꞌana fata i na vegola-vaitugana. ꞌAniꞌani ta na vetagovi eyaga taiadi i na ꞌiveꞌiwani. Wata ꞌomi baniꞌodi, yami sauluva ꞌwaidiega tosakona ꞌwa na ꞌiveꞌatumaidi wata ma fuemie ꞌwa na veiana.”

10

Iesu i ve saꞌila faifaina.

1 ꞌAtamana Kafaneomiega Iesu ma enavo i tovoi i nagoi ꞌawalawa Iudia ꞌwaineye i damana Iolidani noꞌo bega. Wata ꞌailaꞌa bei i maia Iesu ꞌwaineye i ve ꞌwaidie, baniꞌodi tutuya fuedi i veve. 2 Diu totafalolo Falisi ꞌifwaidi nuanuadi tomotoga i na nuasako Iesu ꞌwaineye bega i maia ꞌailaꞌa matadie i velutolieni i vo, Tomogo i lubwaineni yana vavine i na vesaꞌilidi ꞌalo kebu?” 3 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, Basenadiotoga Mosese baniꞌodi i voneyedi bega vonanina i kilumi saꞌila faifaina?” 4  ✡Falisi i vo, Mosese i tauyeda tamu lubulubu ꞌwaineye saꞌila vonana ta na kilumi vavine ta na veledi ta na vo, ꞌOmi ꞌakonadi ꞌwa ꞌaꞌava ꞌwaikuyega.” 5 Iesu i vonedi i vo, Mosese baniꞌodi i kilumiga fai sauluva ꞌatumaina ꞌwa baila.

6  ✡Weꞌe tutuya ꞌeba velamu ꞌwaineye Yaubada tomotoga i ꞌidewadi,

Iavetana wata vevinena.

7-8  ✡Faifainanina ꞌaiꞌedi tomogo i na nagiga, ꞌakonadi i ꞌawaꞌidia tamana wata inana ꞌwaidiega, yana vavine taiadi i luvetubama.

ꞌAdi ꞌailuga siwe ꞌwa da vo tomotoga ꞌaitamogana.”

Kebu ꞌana fata ta na vo, ꞌAdi ꞌailuga,” fai taiadi i luvetubamaga ta na vo, ꞌAitamogana.” 9 Bega Yaubada ꞌakonadi i luvetubamidiga, kebu ꞌana fata mali tomotoga ꞌalo taunidi i na vemiaꞌidiedi.”

10 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i nagoi vanuge i velutolieni saꞌila faifaina. 11  ✡Iesu i vonedi i vo, Tomogo yana vavine i na vesaꞌilidi wata mali vavine i na nagidi, ꞌakonadi i sakona Yaubada mataneye, wata vavinenidi bunumayaga bwaikina i ꞌewai. 12 Weꞌe ꞌaiꞌedi vavine yadi lamoga i na saꞌileni, tamu tomogo i na nagia i sakona Yaubada mataneye.”

Iesu nuanuana yavayavava.

13-14  ✡Tomotoga ꞌifwaidi yavayavava i mimaiedi bega Iesu i na ꞌabitonovidi i na vona-nuakalikaliedi, siwe tovetutuyamavo i talabodebodedi. Iesu i ꞌisedi i nuasako, bega i vonedi i vo, Kwakwama ꞌwa bailedi i na maia ꞌwaikuye, fai egavo taunidi tonuaobu yavayavava deꞌe baniꞌodi ꞌadi fata taunidi i na tauyedi bega Yaubada i na veveimeyedi.” 15 A vona mogitana ꞌwaimie, aitoi Yaubada i na vetumaganeni baniꞌodi deꞌe yavayavavanidi i vetumaganeku, Yaubada i na veimeyeni yana ꞌAilaꞌa nageneye, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, kebu ꞌadi fata i na luku.” 16 Bega kwakwama i olidi nimana i yatoi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie i vona-nuakalikaliedi.

Tomogo ꞌaiꞌaiwabuna.

17 Iesu vanuga i ꞌiaweni i nunago ꞌedeye tamu tomogo i mai ma yana veꞌililibu ꞌagena i vetufanoꞌuyedi mataneye i velutolieni i vo, Tove ꞌatumaimu, nuanuaku a na ꞌasetai avaꞌai a na ꞌidewai bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina a na veluagai? 18 Iesu i vo, Awale ꞌu awaveꞌatumaieku? Kebu tamu aitoi ꞌatumainaga, Yaubada ꞌaiseotogina ꞌatumaina. 19  ✡Veꞌetoboda ꞌakonadi ꞌu ꞌasetadi basenadi Yaubada Mosese i veleni faifaida, kebu ꞌu na luvewafaga, kebu mali tomogo yana vavine ꞌu na luobuyedi, kebu ꞌu na vainagoga, kebu ꞌu na vekali tamu tomogo yana sauluva faifaina, kebu ꞌu na ꞌewa-maimaiga, tamamu wata inamu ꞌu na veꞌililibuyedi.”

20 Tomogo i vo, Tove basenadi siaikuyega veꞌetobodanidi a veꞌililibuyedi.” 21  ✡Iesu tomogo i ꞌiseni i nuakalikalieni i voneni i vo, ꞌWaimuye nani ꞌaitamogana kebu ꞌu da ꞌidewaiga. ꞌU na nago yamu kukua wata nani matatabuna ꞌwaimuye ꞌu na vekimwaneyedi, tutulidi ꞌu na ꞌewadi bega egavo i vewekowekomaga ꞌu na ꞌivaisedi nika ꞌakonadi ꞌu veꞌaiꞌaiwabu abame. ꞌU na ꞌanivelenedi i na ꞌaꞌavana, mulieta ꞌu na mai ꞌu na vetutuyameku.” 22 Tomogo i nogai i luvulewa ma yana nuavita i vilai i nago, fai yana ꞌaiꞌaiwabu fuedi, nuana i loloi kebu nuanuana i na ꞌanivelenedi.

23 Iesu i sivilai yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Toꞌaiꞌaiwabu yadi luku vitana Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye.” 24 Iesu yana tovetutuyamavo nuadi i voganidi yana vona faifaidi, wata i vona-vaitugana ꞌwaidie i vo, Ekwavo a na vonemi, taunidi i veꞌaiꞌaiwabu yadi luku Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye vitaotogina. 25 Bawe yana luku aima mataneamo vitana, weꞌe tomotoga ꞌaiꞌaiwabudi yadi luku abame vitaotogina.”

26 Tovetutuyamavo i venuavogana bwaikina bega ꞌaiseꞌavadi i vona i vo, Vetuma aitoi ꞌana fata Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌieni bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai?” 27  ✡Iesu i ꞌisanago ꞌwaidie i vonedi i vo, Tomotoga tauniꞌavadi kebu ꞌadi fata. Yaubada ꞌaisena ꞌana fata i na ꞌivaisedi. Wata nani matatabuna Yaubada ꞌana fata.”

28  ✡Fita Iesu i voneni i vo, Maide, ꞌima nani matatabuna ꞌa bailedi ꞌa maia ꞌwaimuye ꞌa vevetutuyamemu.” 29 Iesu i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, egavo yadi vanuga i ꞌiawedi faifaiku wata Valaku ꞌana luꞌivona faifaina, wata tamadiavo, inadiavo, ediavo, novudiavo, natudiavo wata yadi tanoga i ꞌiawedi faifaiku, ꞌawaie naninidi ꞌadi tutula bwaikaotogina Yaubada i na veledi. 30 Tutuya deꞌe ꞌwaineye wata tutuya mulina ꞌwaineye naninidi ꞌadi tutula bwaikaotogina i na veluagadi ma ꞌadi ꞌimosoꞌi, baniꞌodi 100 nani ꞌaitamogana i baileniga faifaina. Side baniꞌodi, i na veluagadiga, vanuga fuedi, inadiavo fuedi, enavo fuedi, novunavo, natunavo wata tanoga fuedi. Siwe wata fai i vevetutuyameku veviga bwaikina i na veluagai ꞌaku tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega, weꞌe tutuya mulina ꞌwaineye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 31 Weꞌe tomotoga fuedi ꞌasiau i kumetaga, ꞌawaie i na vemuli, weꞌe egavo ꞌasiau i vemuliga, maꞌitufa i na kumeta.”

Iesu yana vona ꞌana vetonu yana wafa faifaina.

32  ✡I tauya i nunagoi Ielusalema Iesu i ꞌedakumeta ꞌaisena, yana tovetutuyamavo mulineye i maia nuadi i voganidi, weꞌe egavo ꞌana toyogoꞌwaila i kololo fai i nuani nani sakoina i na souyeni. Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i nagoi tulidie i kiavemageta avaꞌai i na souyedi ꞌwaineye Ielusalema nageneye faifaina. 33 I vonedi i vo, Ta na lakaga Ielusalema yau a vetomotogaotoga ꞌaku gaviavo i na ꞌetogiluveku tovelomu yadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌwaidie. Mulieta wafa faifaina i na veimeyeku i na ꞌaꞌavana i na ꞌaniveleneku tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. 34 I na sidibidibieku i na kiwaliku wata i na toke i na fitaliku, mulieta i na luvewafaku. ꞌAiata ꞌana vetonu ꞌwaineye wata a na yawasa-vaitugana.”

Iemesa wata Ioni yadi veluꞌui.

35 Iemesa wata Ioni, Sebedi natunavo, i maia Iesu ꞌwaineye i voneni i vo, Tove, nuanuama tamu nani ꞌu na ꞌidewai faifaima.” 36 Iesu i vo, Avaꞌai naniga a na ꞌidewai faifaimi?” 37 Iemesa wata Ioni i vo, Nuanuama bola yamu veimea toketokena i na souyeniga, ꞌu na silakaima bega ꞌa na miabui lilivamuye, tamu ꞌamu ꞌatagiega, tamu ꞌamu wamayega.” 38  ✡Iesu i vona-awatabai ꞌwaidie bola yana veviga wata yana wafa faifaidi i vo, ꞌOmi kebu ꞌwa da venuaꞌivinaga ꞌwa veveluꞌui ꞌwaikuye. Saiꞌafoga veviga ꞌana vedi a na yemuyeni, weꞌe ꞌomi ꞌami fata vedinina ꞌwa na yemuyeni? I na bafitaisoku vevigayega, ꞌami fata ꞌomi wata baniꞌodi?” 39-40  ✡Iemesa ma taina i vo, ꞌAma fata.” Iesu i vonedi i vo, Mogitana ꞌaku vediega ꞌwa na yemu wata ꞌwa na bafitaiso vevigayega yau baniꞌodi, siwe miabui ꞌaku ꞌatagiega wata ꞌaku wamayega kebu a na ꞌanivelenediga fai yau kebu yaku ꞌeba veimea. ꞌEba miabuinidi Yaubada i ꞌidewadi taunidi i venuaꞌivinediga faifaidi.”

41 Ediavo 10 ꞌadi ꞌailuga yadi vona i nogai, faifainanina i kamogala ꞌwaidie. 42 Begaidi Iesu matatabudi i vaꞌaugidi i vonedi i vo, ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai toveimea bwaikaotogidi wata toꞌedakumetavo yadi veimea toketokedi ꞌwaidiega tomotoga i veveimeyedi. 43  ✡Weꞌe ꞌomi kebu baniꞌodi ꞌwa na munega. ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na vetomogo-bwaika, nagami i na vetofolova enavo ꞌwaidie baniꞌodi tamu kwamana. 44 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi nuanuana i na vetoꞌedakumeta ꞌwaimie nagami i na vetofolova-maimaiga matatabumi ꞌwaimie. 45  ✡Yau a vetomotogaotoga ꞌwa na vetutuyameku. Yau a maiga, kebu a da vo, Tomotoga ꞌwa na foloveku,” weꞌe mogitana a maiga a na vetofolova tomotoga faifaimi, wata yawaiku a na tauyeni tomotoga fuemi a na tuveobumi sakona ꞌwaidiega.”

Iesu tomatasako i ꞌiveꞌatumaia.

46 Iesu ma enavo i maia Ieliko, mulieta i tautauya tovetutuyamavo wata ꞌailaꞌa bwaikina taiadi. Timio natuna, ꞌana wagava Batimio i miamiana ꞌedeye, taunina tomatasako kebu ꞌana fata i na folova, i veveluꞌui mani. 47  ✡I nogai Iesu tomogo Nasaledi valana i vegolegole i vo, Iesu ꞌomu Kini Devida tubuna, ꞌu da ꞌisanuakalikalieku.” 48 Tomotoga fuedi i talaboda i vo, ꞌU veꞌwada.” Nika i toke i vegolegole i vo, ꞌOmu Kini Devida tubuna, ꞌu da ꞌisanuakalikalieku.” 49 Iesu i tovoi i vona i vo, ꞌWa goleni i na mai.” Tomatasako i goleni i vo, ꞌU sosoana, ꞌu tovoi ꞌu nago i golegolemu.” 50 Yana veluꞌuva i taweni, i tovoi-matayoꞌo i nago Iesu ꞌwaineye. 51 Iesu i velutolieni i vo, Avaꞌai nuanuamu a na ꞌidewai faifaimu?” Tomatasako i vo, Tove, nuanuaku a da ꞌisala.” 52  ✡Iesu tomatasako i voneni i vo, ꞌAsaꞌaiana, fai ꞌu vetumaganeku ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai, ꞌu na nago.” I vonaꞌaꞌava nika matana i veꞌatumai, i ꞌisadewa, Iesu taiadi i nago.

11

Iesu i luku Ielusalema.

1 ꞌAkonadi saiꞌafo Ielusalema lilivaneye i leꞌwai ꞌatamana ꞌailuga ꞌwaidie Bedifegi wata Bedani. Bei ꞌOya Olive ꞌwaineye, Iesu tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i vonedi bega i na kumeta. 2 Wata i vonedi i vo, ꞌAtamana debanagomiega ꞌwaineye ꞌwa na nagoi. Tutuyanina ꞌwa na leꞌwai ꞌwa na ꞌiseni ꞌaisaya doniki natudi i luifweni i tovotovoi tamu vanuga ꞌwaineye, kebu aitoi kwavuneye i da lakaga. ꞌWa na yavuya ꞌwa na mieni ꞌwaikuye. 3 ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na vo, Awale ꞌwa ꞌewaꞌewai?” ꞌwa na vo, ꞌAuvea nuanuana, bola wata i na vevila-matayoꞌoi.”

4-5 Tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i nagoi doniki i veluagai vanuga ꞌawana lilivaneye bei basenadi i luifweni. Tutuyanina i yavuyavuya, ꞌifwaidi tomotoga i tovotovoiga i vo, Awale ꞌwa yavuyavuya?” 6 Tovetutuyamavo i vona baniꞌodi Iesu i vonedi bega doniki i tauyeni. 7 Doniki natudi i mieni Iesu ꞌwaineye, ꞌadi talauma kwavuneye i yatodi Iesu ꞌana ꞌivi bei i miabui. 8 Tomotoga fuedi ma yadi veꞌililibu yana ꞌeda i ꞌivivigavuya ꞌadi kalekoyega, weꞌe ꞌifwaidi welavi matoutoudi i kinidabadi i taꞌulidi ꞌedeye. 9  ✡Bega fuedi bonadi bwaikinega i vegolegole tokumeta wata tovemuli i vo,

Kaiwa, kaiwa,*

ꞌAuvea ꞌana wagavayega i mimai,

Wata ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye.

10 I na veveimeyeda tubuda Kini Devida yana veimea baniꞌodi,

Yaubada i na vevesauluva ꞌatumaina yana ꞌEba Veimeanina ꞌwaineye.

Bega Yaubada tabwaotogineye ta na subisubiai.”

11 Iesu i nago Ielusalema i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye i vaiꞌala siwe ꞌakonadi tutuya i veꞌaleꞌusa fai i lavia bega i souyeni ma yana tovetutuyamavo i maia Bedani, kebu ꞌaniꞌie Ielusalema ꞌwainega.

Iesu yana voneye ꞌalaꞌai i bwavu-matayoꞌo.

12 I ꞌatai Bedaniega i viladi i mimai Iesu i lase. 13 ꞌAniꞌieyega i ꞌisanago ꞌalaꞌai i ꞌiseni bega i nago lilivaneye nuanuana i na ꞌiseni ma vuagina ꞌalo kebu. Siwe tutuyanina i mai lilivaneye i ꞌiseni lukuꞌavana fai kebu mogitana ꞌalaꞌai ꞌana tutuya. 14  ✡Iesu ꞌalaꞌai ꞌwaineye i vona i vo, ꞌAsiau wata tutuya i mimai kebu tamu aitoi vuagimu i na ꞌaniꞌania,” weꞌe yana tovetutuyamavo yana vonanina ꞌalaꞌai ꞌwaineye i nogai.

Iesu i nago vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

15 Tutuyanina i leꞌwai Ielusalema, Iesu i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye i ꞌisedi tokimwane wata tovekimwane, matatabudi i sogiedi i obu. Wata mani tulina tulina ꞌadi tosivedavedamana† yadi talalia i tutuviladi wata bunebune ꞌeba velomu faifaidi ꞌadi tosivedavedamana yadi ꞌeba miabui i tutufelefeledi. 16 Kebu tamu aitoi i da tauyeni bega tamu kukua i na lukuveni vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye. 17  ✡Iesu yana ve ꞌwaineye i vonedi i vo, Basenadiotoga Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumi, Yaubada i vo,

Yaku vanuga ꞌana wagava vanuga ꞌeba veluꞌui tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina faifaidi,”

siwe ꞌomi ꞌwa sivilai, tovainago yadi ꞌeba giva.” 18  ✡Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌakonadi i nogai i kololo bega ꞌaiseꞌavadi i veifufu baniꞌodi i na munega Iesu i na luvewafai. I kolologa fai tomotoga matatabudi nuanuadi Iesu weꞌe yana ve faifaina nuadi i voganidi. 19 ꞌAkonadi inala i simwanuya, bega Iesu ma yana tovetutuyamavo Ielusalema i ꞌiaweni i viladi i nagoi Bedani.

Iesu i ve ꞌalaꞌai ꞌwainega.

20  ✡ꞌAwaꞌawaie Iesu ma enavo i nunagoi i ꞌiseni ꞌalaꞌai matatabuna i ꞌawagiꞌai. 21 Fita nuana i ꞌanitaꞌia bega Iesu i voneni i vo, Tove, ꞌalaꞌai ꞌu voneniga ꞌakonadi matatabuna i ꞌawagiꞌai.” 22-23  ✡Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, A vona mogitana, ꞌaiꞌedi tamu tomotoga ma yana vetumagana Yaubada ꞌwaineye, ꞌana fata deꞌe ꞌOya Olive i na voneni i na obu eyage. ꞌAiꞌedi kebu ma yana venuanaluga, i na vona ma yana vetumagana, naninina faifaina i vonaga i na souyeni. 24  ✡Faifainanina a na vonemi ꞌwa na veluꞌuiga Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na voneni avaꞌai nuanuami. ꞌAiꞌedi ꞌwa na vetumagana naninina nuanuami ꞌakonadi ꞌwa veluagaiga, mogitana Yaubada i na velemi. 25  ✡Tutuyanina ꞌwa na veveluꞌui, ꞌaiꞌedi ma yami nuasako tamu tomogo ꞌwaineye, nagami ꞌwa nuatavuni, bega Tamada abame yami sakona i na nuatavunidi. 26 Weꞌe kebu ꞌwa na nuatavuniga, wata Tamada abame yami sakona kebu i na nuatavunidi.”

I velutolieni Iesu yana veimea lamuna.

27-28  ✡Wata i viladi i maia Ielusalema. Tutuyanina Iesu i nunago vanuga ꞌeba veluꞌui nageneamo, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi i maia Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai aitoi i vetunemu bega naninidi ꞌu ꞌiꞌidewadi, ꞌalo aitoi veimea i velemu?” 29 Iesu i vo, Nuanuaku tamu velutoli a na velemi, ꞌaiꞌedi yaku velutoli ꞌwa na tutuliga, a na vonemi aitoi veimea i veleku bega nani deꞌe a ꞌiꞌidewadi. 30 ꞌWa na voneku Ioni Tobafitaiso aitoi veimea i veleni bega tomotoga i bafitaisodi? Yaubada ꞌalo tomotoga?”

31 Toꞌedakumetanidi ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Baniꞌodi ta na voneyedi? ꞌAiꞌedi ta na vo, Yaubada veimea Ioni i veleni,” ꞌako i na vo, Vetuma awale kebu Ioni yana vona ꞌwa da vetumaganeni?” 32  ✡Wata kebu ꞌada fata ta na vo, Tomotoga veimea Ioni i veleni.” Toꞌedakumetavonidi ꞌailaꞌa i kololoyedi, kebu nuanuadi Ioni i na awaobuobuyeni fai ꞌailaꞌa matatabudi i veꞌawamogitana Ioni Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivona. 33 Begaidi yadi tutula Iesu ꞌwaineye i vo, Kebu ꞌa da ꞌasetaiga.” Iesu i vo, Vetuma kebu a na vonemiga aitoi veimea i veleku bega nani deꞌe a ꞌiꞌidewadi.”

12

Tofolova sakoidi ꞌadi vona-awatabai.

1 Mulieta Iesu i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Tamu tomogo kalefa talagina i yatoi wata i kalieni. Vuagina ꞌana ꞌeba vatanitani i ꞌidewai kileuyega, wata kileu i didigi tabwaneye ꞌeba ꞌatuꞌai i yogoni. I ꞌaꞌavana, tofolovavo i vonedi i na ꞌisaveꞌavini, weꞌe i tauya i nago mali ꞌawalaweye. 2 Kalefa yana kumaga ꞌana tutuya i leꞌwa, tonibakula tamu yana tofolova i voneni i nago yana bakula ꞌana toꞌisaveꞌavinavo ꞌwaidie, vuaga ꞌifwaidi i na miedi faifaina. 3 Toꞌisaveꞌavinanidi tofolova i ꞌiveꞌavini i nikei i vevilai nimaꞌavaꞌavana.

4 Mulieta wata tamu tofolova i vetunei. Tofolovanina ꞌunuꞌununeye i ꞌaitalaga wata i ꞌivekokovaotogi. 5 Wata tamu i vetuneiga i luvewafaotogi. Wata fuedi i vetunedi, ꞌifwaidi i nikedimo weꞌe ꞌifwaidi i luvewafadi.

6 ꞌAitamogana i miamia bega ꞌeba veꞌaꞌavaotoga i vetunei taunina natuna nuafouna i vo, Deꞌe natuku i na veꞌililibuyeni.” 7 Siwe toꞌisaveꞌavinanidi i ꞌiseni i mimai ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Noꞌo tonibakula natuna, bola nani matatabuna i na ꞌewadi i na veimeyedi. ꞌWa maia ta na luvewafai bega naninidi ta na ꞌewadi.” 8  ✡I ꞌiveꞌavini, i luvewafai i taweni kalimulie.” 9 Mulieta Iesu me Diu toꞌedakumeta i velutoliedi i vo, Tonibakula, yana toꞌisaveꞌavinavo baniꞌodi i na munegidi? I na vilai toꞌisaveꞌavinanidi matatabudi i na leodi mulieta tomotoga ꞌifwaidi i na vonedi i na vetoꞌisaveꞌavina.” 10  ✡Mulieta Iesu tamu vona-vagata Yaubada yana Buki ꞌwainega i voneyeni ꞌwaidie toꞌedakumetanidi i na baileniga faifaina. I vo, ꞌOmi ꞌwa da vo deꞌe vonanina kebu ꞌwa da luꞌiawawaiga i vo,

Toꞌaiyogona folova tamu i ꞌiseni siwe i baileni.

Folovanina taunina ꞌunututu.

11 Yada ꞌAuvea folovanina i vetovoi-vaitugani,

ꞌAna ꞌisa ꞌwaideye ꞌeba nuaꞌewa.”

12 Me Diu yadi toꞌedakumetavo i ꞌasetai Iesu i vona-awatabaiedi taunidi baniꞌodi toꞌaiyogonanidi wata toꞌisaveꞌavinavo sakoidi, igodi i da ꞌiveꞌavini, siwe kebu ꞌadi fata fai ꞌailaꞌa nuanuadi Iesu begaidi i kololo i baileni.

Velutoli takesi faifaina.

13 Mulieta me Diu yadi toꞌedakumetavo Diu totafalolo Falisi wata ꞌifwaidi Kini Elodi ꞌana ꞌailaꞌavo i vetunedi i nagoi Iesu ꞌwaineye nuanuadi i na velutolieni bonana na nogai, ꞌaiꞌedi i na vekali ꞌadi fata i na ꞌiveꞌavini. 14 I maia Iesu i voneni i vo, Tove, yamu sauluva tonovidi, kebu ꞌu da vevekaliga. ꞌA ꞌasetamu tomotoga toketokedi kebu ꞌu da kololoyediga ꞌu lulumatanidi weꞌe tomotoga sakoidi kebu ꞌu da vivieyediga, siwe ꞌu veve mogitana Yaubada yana nuanua tomotoga ꞌwaimeye. 15 ꞌU da nuani, i lubwaineda ꞌida me Diu ta na takesi Loma yadi toveimea bwaikina Sisa ꞌwaineye ꞌalo kebu? Nuanuama ꞌa na ꞌasetai.”

Iesu yadi bavuseba ꞌakonadi i ꞌasetai begaidi i vonedi i vo, ꞌOmi tovekali, igodi ꞌwa sisiloloku. Maninina ꞌwainega ta yatoyato takesi, ꞌwa na mieni ta na ꞌiseni.” 16 Maninina i mieni i ꞌiseni i velutoliedi i vo, Deꞌe mani ꞌwaineye, aitoi ꞌanununa wata ꞌana wagava?” I vo, Sisa.” 17  ✡Bega Iesu i vonedi i vo, Vetuma ꞌaiꞌedi avaꞌai Sisa faifaina, ꞌwa na ꞌaniveleneni ꞌwaineye, weꞌe avaꞌai Yaubada faifaina, ꞌwa na ꞌaniveleneni ꞌwaineye.” Iesu yana vona i nogai, nuadi i voganidi.

Yawasa-vaitugana ꞌana velutoli.

18  ✡ꞌIfwaidi Diu totafalolo ꞌadi wagava Sadusi i maia Iesu ꞌwaineye, taunidi tovona igodina towafa kebu i na yawasa-vaitugana. 19  ✡Tomotoganidi Iesu i velutolieni i vo, Tove, basenadiotoga Mosese yada veimea i kilumi i vo, ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na wafaga siwe kebu natunavoga, ꞌwabulina taina i na nagidi bega kwakwama i na vetubugidi tatana ꞌana wagava wata ꞌana wauma faifaidi.” 20 Weꞌe tamu tomogo ma tainavo ꞌadi ꞌailaꞌa 7, tulaiotogina i nagi kebu tamu natunaga i wafa. 21-22 ꞌWabula yadi bwa i nagia, kebu tamu natuna wata i wafa. ꞌAdi vetonu yadi bwa i nagidi, i nagoga taidiavo matatabudi ꞌwabulanidi taiadi i nagi. Mulieta ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye vavine yawaidi i ꞌaꞌava. 23 ꞌOmi ꞌwa vonaga ꞌawaie towafa matatabudi i na yawasa-vaitugana, ꞌaiatanina ꞌwaineye aitoi mogitana yana vavine fai matatabudi taiadi i nagi?”

24 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, ꞌOmi ꞌwa vekali mogitana fai Yaubada yana Buki wata yana toketokena ꞌwa bavuyedi. 25 Tutuyanina towafa i na yawasa-vaitugana nagi kebu, yadi sauluva baniꞌodi anelose abame. 26  ✡ꞌOmi yami vona ꞌana nogaya ꞌwa vo, Towafa kebu i na tovoi-vaitugana,” siwe a na vonemi. ꞌAiꞌedi Mosese ꞌana kilukiluma ꞌwa da luꞌiawawa-dewai ꞌwa da ꞌiseni Yaubada i vonavona ꞌwaimie yawasa-vaitugana faifaina. Yaubada i veifufu Mosese ꞌwaineye ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega. I vo, Yau Ebelamo, Aisake, wata Iakobo yadi Yaubada.” 27 Deꞌe baniꞌodi Yaubada i voneyediga fai tomotoganidi basenadiotoga i wafa siwe ꞌasiau ma yawaidi taiadi i miamiani. Begaidi egavo ꞌakonadi i wafaga ꞌasiau ma yawaidi i miamiani, kebu tamu aitoi wafawafanaga Yaubada mataneye. ꞌOmi ꞌwa vekaliotoga.”

Veimea bwaikaotogina.

28 Tamu veꞌetoboda ꞌadi tove taiadi, i nogai veifufunina. I ꞌiseni Iesu Sadusi yadi velutoli i tutula-ꞌatumaia, bega i velutolieni i vo, Veimeanidi Mosese ꞌwainega i maiga, avaꞌai veimeaga mogitana bwaikina?” 29  ✡Iesu i vo, Side veimeanina bwaikina, i vo,

Me Isileli ꞌwa veꞌwada a na vonemi,

ꞌAuvea yada Yaubada, ꞌAuvea ꞌaitamogaotogina.

30 ꞌAuvea yami Yaubada ꞌwa na nuakalikalieni mogitana nuamiega, ꞌanuꞌanunumiega, yami nuanua ꞌwaidiega wata tutuya fuedi yami toketokena ꞌwa na tauyedi ꞌwaineye.”

31  ✡Veimea bwaikina ꞌana veluga side baniꞌodi, i vo,

Emiavo ꞌwa na nuakalikaliedi taunimi ꞌami nuakalikali baniꞌodi.”

Deꞌe veimeanidi ꞌailuga bwaikidi, kebu wata tamu baniꞌodiga.” 32 Veꞌetoboda ꞌadi tove Iesu i voneni i vo, Tove, ꞌu vonaga ꞌatumaiꞌavana. Mogitana ꞌaiseotogina Yaubada, kebu tamu wataꞌe. 33  ✡ꞌU vona mogitana Yaubada ta na nuakalikalieni nuadega, ꞌanuꞌanunuda ꞌwaidiega, yada nuanua ꞌwaidiega wata yada toketokena ta na tautauyedi ꞌwaineye. Edavo ta na nuakalikaliedi taunida ꞌada nuakalikali baniꞌodi. Velomu wata ꞌanivelena-maimaiga mogitana nani bwaikidi Yaubada ꞌwaineye, siwe veimeanidi ꞌailuga bwaikaotogidi.”

34 Iesu i nogai tomogonina i vona mogitana, faifainanina i voneni i vo, ꞌOmu ꞌakonadi taunimu ꞌu tautauyemu Yaubada ꞌwaineye bega saiꞌafoga i na veimeyemu.”

Iesu i vonaꞌaꞌava mulieta kebu tamu aitoi i da vetoketoke bega i na velutolieni.

Velutoli Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina.

35 Iesu vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i veve i velutoliedi i vo, Veꞌetoboda ꞌadi tovevo i vonaga Keliso, taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, Kini Devida tubuna. Awale baniꞌodi i voneyedi? 36  ✡Basenadi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana venuayato ꞌwainega Devida i kilumi Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina i vo,

Yaubada i vona ꞌaku Toveimea ꞌwaineye, i vo,

Veimea a velemuga bega ꞌu na miabui ꞌaku ꞌatagiega.

I na nagoga ꞌamu gaviavo a na leodi bega ꞌu na veveimeyedi.”

37 Keliso mogitana Devida ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni, siwe i vebwaika-ꞌiaweni Devida, faifainanina Devida i veꞌawa-Toveimea Keliso ꞌwaineye.” ꞌAilaꞌa bwaikina Iesu yana vonanina i nogai sosoana.

Iesu i matakia veꞌetoboda ꞌadi tovevo faifaidi.

38 Iesu i veve ꞌwaidie i vona i vo, ꞌWa na ꞌisaꞌisa veꞌetoboda ꞌadi tovevo, nuanuadi yaba kaleko manamanawedi i veveꞌwesenedi bega ꞌailaꞌa bwaikina ma yadi veꞌililibu i na vevekaiwa ꞌwaidie. 39 Nuanuadi toꞌedakumeta bwaikidi taiadi i na mimiabui ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie wata sakali ꞌwaidie nuanuadi i na mimiabui ma ꞌadi wagava taiadi. 40 Weꞌe ꞌwabuꞌwabulavo i vevekaliedi yadi vanuga i eloelodi wata yadi veluꞌui i lulumanamanawedi bega tomotoga i na subiadi, i na vo ꞌako, Yaubada yana tofolovavo ꞌatumaidi.” Siwe bola ꞌadi vematavuloga bwaikaotogina i na veluagai Yaubada ꞌwainega.”

ꞌWabula yadi ꞌanivelena-maimaiga.

41-42 Iesu i miabui vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye ꞌeba yato lilivaneye, ꞌailaꞌa i ꞌiseꞌisedi mani i yatoyato ꞌeba yato ꞌwaineye. ꞌAiꞌaiwabu fuedi mani bwaikina i yato, weꞌe tamu ꞌwabula i vewekowekomaga mani ꞌailuga ꞌwauꞌwaugidi i yatodi. 43  ✡Yana tovetutuyamavo i goledi i maia ꞌwaineye i vonedi i vo, A vona mogitana tomotoga i yatoga ꞌeba yato ꞌwaineye, ꞌwabulanidi bwaikaotogina i yato. 44 ꞌIfwaidi i yatoga siwe wata yadi mani bwaikina i ꞌenoꞌenovi, weꞌe ꞌwabulanidi yadi mani i lusaweni. Kebu wata tamu mani ꞌwaidie i da ꞌenoꞌeno ꞌadiꞌadi faifaina.”

13

Iesu i vona vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana geu faifaina.

1 Iesu wata yana tovetutuyamavo taiadi i sousouyedi vanuga ꞌeba veluꞌuiega tamu yana tovetutuyama i voneni i vo, Tove, ꞌu ꞌiseni vanuga ꞌeba veluꞌui, kileu bwaikaotogidi ꞌwaidiega i yogoni, ꞌana ꞌisa ꞌatumaiotogina.” 2  ✡Iesu i vo, Vanuganina ꞌu ꞌiseꞌiseniga mogitana ꞌatumaina, siwe ꞌawaie ꞌami gaviavo i na maia i na geuya, wata kileunidi bega i bibinaga i na tutuweali, matatabuna i na tubakabakaledi.”

Iesu i vona-vagata tutuya vitana faifaina.

3-4 Mulieta Iesu ma enavo i laka ꞌOya Olive, bei i miabui i miamiani vanuga ꞌeba veluꞌui weꞌe noꞌo bega kebu ꞌaniꞌie Ielusalema ꞌwainega. Fita, Iemesa, Ioni wata Anidulu ꞌaisedie Iesu i voneni i vo, ꞌU na vonema avaꞌai tutuyaga vanuga ꞌeba veluꞌui i na geuya wata avaꞌai tugusaga ta na ꞌiseni bega ta na ꞌasetai naninidi saiꞌafoga i na souyedi.” 5-6  ✡Bega Iesu i vonedi i vo, ꞌwa na ꞌisaꞌisa bega kebu tamu aitoi i na vekaliemiga, fai tomotoga fuedi i na mai ꞌaku wagavayega igodi i na vo, Yau ꞌasaꞌaiana Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.” Yadi vonayega fuedi i na vekaliedi. 7 Lilivamie vetalaga butuꞌaidi ꞌwa na noganogaidiga wata ꞌaniꞌieyega valaꞌavadi, siwe a vovona-vagasemi, kebu nuafoumi i na veviga. Naninidi mogitana i na souyedi weꞌe fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava bola. 8 ꞌEba veimea bwaikidi wata ꞌeba veimea bwaikidi ꞌifwaidi i na vevetalaga, weꞌe ꞌawalawa wata ꞌawalawa ꞌifwaidi taiadi i na vevetalaga. Weꞌe ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie yoyoyo i na yueyue wata i na loka. Tutuyanina vavine i na vebutudiga veviga bwaikina i na vebaedi, wata baniꞌodi naninidi a veifufuyediga tutuyanina i na souyediga veviga wata ꞌweꞌwela i na velamu.

9  ✡ꞌWa na ꞌisaꞌisa, fai ꞌomi ꞌwa na vetoluꞌivona faifaiku, tomotoga ꞌifwaidi i na ꞌiveꞌavinimi i na nawemi yadi toveimea ꞌwaidie. ꞌEba miavaꞌauta ꞌwaidie i na toke i na fitalimi, toveimea bwaikidi wata kini matadie ꞌwa na tovoi ꞌwa na vonayavuga, bega ꞌami fata Vala ꞌAtumaina faifaiku ꞌwa na luꞌivona. 10  ✡Siwe nagami Valanina ꞌAtumaina yaku tomotoga i na luꞌageyeni tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie, mulieta fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava. 11 Weꞌe i na ꞌiveꞌavinimi i na nawemi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, kebu nuafoumi i na veviga ꞌwa na vo, Baniꞌodi ꞌa na voneyedi?” Tutuyanina ꞌwa na vovonayavuga, avaꞌai Yaubada i na vonemi, baniꞌodi ꞌwa na voneyedi. Vonanina ꞌomi kebu yami vona, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega.

12 Tomotoga fuedi yaku tomotoga i na vedumweꞌaiꞌaiedi baniꞌodi ꞌifwaidi tomotoga taidiavo ꞌalo tatadiavo i na ꞌanivelenedi ꞌaku tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie i na luvewafadi, weꞌe iaveta tulaidi ꞌifwaidi natudiavo iavetadi i na ꞌanivelenedi i na wafa, wata yavayavava tamadiavo inadiavo taiadi i na vegaviedi bega i na wafa. 13  ✡Fai ꞌwa vetumagana ꞌwaikuye begaidi tomotoga fuedi i na vedumweꞌaiꞌaiemi, siwe egavo i na tokemaigedi i na nagoga tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.

Tamu nani maigikolokololona.

14  ✡(Buki tokiluma bonaku, Iesu yana vona deꞌe ꞌwa na luꞌiawawaiga ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.) Wata Iesu i vonedi i vo, Bola tamu nani ꞌwa na ꞌiseni maigikolokololona vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye i na tovotovoi. Tutuyanina tugusanina i na souyeni, egavo i miamiani ꞌawalawa Iudia nageneye, i lubwainedi i na dega i na nagoi ꞌoyeye. 15-16 ꞌAiꞌedi aitoi masiꞌedeye i na miamia, kebu ꞌana fata i na luku vanuge yana kukua i na ꞌewadi i na dega-matayoꞌo, wata aitoi i nagoga bakule, kebu ꞌana fata i na vilai i na mai vanuge ꞌana kaleko ꞌana ꞌewa faifaina. 17 ꞌAiatanidi ꞌwaidie toveinainage wata vauvau, nuakalikalidi fai kebu ꞌadi fata i na dega-matayoꞌo veviga bwaikina i na veluagai. 18 Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na veveluꞌui bega naninidi kebu i na sousouyeni toaluꞌuye ꞌwei bwaikina ꞌana tutuye. 19  ✡Yaubada fwayafwaya i ꞌidewavauyeni i maiga ꞌasiau veviga i sousouyedi siwe saiꞌafo, weꞌe ꞌaiatanidi ꞌwaidie veviga bwaikaotogina i na souyeni, i na ꞌaꞌavana kebu wata baniꞌodi i na sousouyeni. 20 Vitanidi deꞌe ꞌana tutuya Yaubada i na ꞌiveꞌaleꞌusai, ꞌaiꞌedi kebu, tomotoga i na ꞌaꞌava. Tomotoganidi Yaubada i venuaꞌivinediga faifaidi i na ꞌiveꞌaleꞌusai bega yadi mia i na veꞌatumai.

Keliso-vekavekali i na souyedi.

21-22  ✡Tutuyanina ꞌwaineye ꞌaiꞌedi aitoi i na vonemi i na vo, Sinoꞌo, Keliso i leꞌwa,” ꞌalo i na vo, Side taunina,” kebu bonana ꞌwa na nogai ꞌwa na vo ꞌako, Mogitana,” fai keliso-vekavekali wata toluꞌivona-vekavekali i na sousouyedi. I na souyediga ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i na ꞌiꞌidewadi, igodi nuanuadi tomotoganidi Yaubada i venuaꞌivinediga vekaliega nuadi i na ꞌewadi. 23 Naninidi ꞌawaie i na souyediga ꞌakonadi ꞌwa nogai, a vovona-vagasemi bega ꞌwa na ꞌisaꞌisa.

Iesu yana mai-vaitugana.

24-25  ✡Tutuyanina vitanina i na ꞌaꞌavana nika inala i na luꞌwaugi, wetaꞌi yana mageta i na ꞌaꞌava, ꞌubwana i na avuta abamega, wata nani matatabuna toketokedi abame i na yue. 26  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tomia fwayafwaya matatabudi i na ꞌiseku yau a vetomotogaotoga abamega a na mimai waowa ꞌwainega ma yaku toketokena wata ma magetaku mataududulina. 27  ✡Bega yaku anelose a na vetunedi yaku tomotoga vevenuaꞌivinidi i na vaꞌaugidi bega i na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye. Tomotoganidi i na miediga fwayafwaya matatabuna ꞌwainega, inala yana ꞌeba lakayega wata yana ꞌeba inivayega, bolimanayega wata yavalatayega.

28 Modawa ꞌwa na nuani. Tutuyanina i na idiaga ta ꞌasetai ꞌaisaya i veyafa. 29 Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi tugusanidi a voneyediga ꞌwa na ꞌisedi, ꞌwa na ꞌasetai yaku souyagi ꞌakonadi i leꞌwaleꞌwa. 30 A vona mogitana ꞌwaimie, tutuya deꞌe ꞌana tomotoga bola i na miamiani naninidi matatabuna i na souyedi. 31 Abama wata fwayafwaya ꞌawaie i na ꞌaꞌava, weꞌe yaku vona kebu tamu saiꞌafo i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata.”

Iesu yana mai-vaitugana ꞌana tutuya kebu tamu aitoi i da ꞌasetaiga.

32  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Yaku mai-vaitugana kebu tamu aitoi i da ꞌasetaiga, avaꞌai ꞌaiataga ꞌalo avaꞌai ꞌawasasaga ꞌwaineye a na vilaku. Anelose abame kebu i da ꞌasetaiga, ꞌalo yau Yaubada Natuna, Tamaku ꞌaiseotogina i ꞌasetai. 33  ✡Fai ꞌomi kebu ꞌwa da ꞌasetaiga maꞌavia nani deꞌe i na souyeni, ꞌwa na ꞌisaveꞌavinimi wata ꞌwa na ꞌisaꞌisa. 34 Yaku leꞌwa side baniꞌodi. Tamu tomogo i na nago ꞌaniꞌie bega yana tofolovavo ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi folova i veledi, wata vanuga ꞌana toꞌisaveꞌavina i voneni i vo, ꞌU na ꞌisaꞌisa wata ꞌu na lulukamata.” 35  ✡Wata ꞌomi baniꞌodi ꞌwa na ꞌisaꞌisa fai kebu ꞌwa da ꞌasetaiga maꞌavia yau tonivanuga a na leꞌwa. Lavilavie, lovana ꞌana utukamwana, tuꞌwaꞌwale, ꞌalo ꞌawaꞌawaie. 36 Kebu nuanuaku a na leꞌwa a na ꞌisemi ꞌwa na ꞌenoꞌeno a na veyawailovogimi. 37 Avaꞌai a voneyeni ꞌwaimie, wata baniꞌodi tomotoga matatabudi a vonedi, ꞌwa na ꞌisaꞌisa.”

14

I luala Iesu ꞌana laugiva faifaina.

1  ✡ꞌAiata ꞌailuga i na ꞌaꞌava, mulieta Uviꞌagalatagona ꞌana sakali i na ꞌidewai. Sakalinina ꞌwaineye me Diu beledi kebu ꞌana ꞌivebwaika i ꞌaniꞌani, ꞌadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi ꞌawalawa Itifita ꞌwainega. Tutuyanina ꞌwaineye me Diu yadi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i veifufu baniꞌodi i na munega givagivayega Iesu i na ꞌiveꞌavini i na luvewafai. 2 Siwe wata i vo, Kebu sakalie ta na ꞌiveꞌaviniga i na nunago egavo nuanuadi Iesu, i na nuasako i na daba.”

Iesu ꞌana iwaga.

3 Iesu bola i miamia ꞌatamana Bedani, Saimoni yana vanuge, taunina basenadi waiwaiseselina. I ꞌaniꞌani nika tamu vavine bunama i mieni, magaina ꞌatumaina wata ꞌana tutula bwaikina. Bunamanina ꞌana wagava Nadi, weꞌe bei i koiaga kileu i ꞌidewai ꞌana ꞌisa ꞌatumaiotogina, ꞌana wagava alibasita. Bega bunamanina ꞌodona i tutubaia Iesu navaꞌauna i iwagi.

4 Tomotoga ꞌifwaidi i ꞌiseni, ma yadi nuasako i luvulewa i vo, Awale bunama i veꞌamubwadodoyeni? 5 I lubwaineni i da vekimwaneyeni bega mani bwaikina i da veluagai baniꞌodi lubulubu 300,* ꞌwainega wekowekoma i da ꞌivaisedi.” Faifainanina vavine i yagaia.

6-7 Iesu i vonedi i vo, ꞌAsaꞌaiana, ꞌwa ꞌailove, vavine kebu ꞌwa na ꞌivebunumayagi. Naninina i ꞌidewaiga ꞌwaikuye ꞌatumaiotogina i lubwaineni, weꞌe wekowekoma tutuya fuedi taiadi ꞌwa na miamiani, tutuyanina nuanuami ꞌami fata ꞌwa na ꞌivaisedi. Weꞌe yau kebu tutuya manamanawena taiadi ta na miamia. 8  ✡Vavine deꞌe yana ꞌaivaita ꞌwaikuye bwaikina siwe kebu wata tamu avaꞌai bega i na ꞌidewai ꞌwaikuye. Bunama i iwagi tomogoku i ꞌidewa-vagaseni ꞌaku veꞌufa faifaina me Diu yada sauluva baniꞌodi. 9 A vona mogitana, bola Valaku ꞌAtumaina i na luluꞌageyeni fwayafwaya matatabuna ꞌwaineye vavine deꞌe yana folova ꞌwaikuye wata i na luluꞌivoneyeni ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina.”

Iudasa nuanuana Iesu i na ꞌetogiluveni.

10 Iesu i iwagi i ꞌaꞌavana, mulieta tamu yana tovetutuyama ꞌana wagava Iudasa Isakaliota i nago tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie nuanuana Iesu i na ꞌetogiluveni ꞌwaidie bega i na luvewafai. 11 Iudasa yana vonanina i nogai i sosoana i vonaꞌawaufaufa ꞌwaineye tutula i na veleni. Bega Iudasa i luala ꞌedaꞌeda ꞌatumaina ꞌwainega Iesu i na ꞌaniveleneni.

Iesu ma yana tovetutuyamavo i ꞌani.

12  ✡Sakali Uviꞌagalatagona ꞌana ꞌaiata ꞌeba velamu ꞌwaineye, beledi kebu ꞌana ꞌivebwaika i ꞌaniꞌani, wata ꞌaisaya sifi natudiavo i nikenikedi i vevelomuyedi sakalinina faifaina. ꞌAiatanina ꞌwaineye, tovetutuyamavo Iesu i velutolieni i vo, Avaꞌaibe bei nuanuamu yada sakali ꞌaniꞌaninina ꞌa na ꞌidewadewa?” 13 Bega Iesu yana tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi Ielusalema nageneye, tamu tomogo ma yana ꞌeba koi ufa i veadagi ꞌwa na veluagai i na nunago tamu vanuga ꞌwaineye ꞌwa na yogoꞌwaili. 14 Vanuganina ꞌwaineye i na lukuga tonivanuga ꞌwa na velutolieni side baniꞌodi ꞌwa na voneyedi, Yama Tove i vo, Avaꞌaibe yaku tutudaba bei yaku tovetutuyamavo taiadi ꞌa na ꞌani Uviꞌagalatagona faifaina?” 15 Bei tonivanuga i na vemi tamu tutudaba bwaikina tabwaneye ꞌakonadi i ꞌidewai faifaida. Bei ꞌadaꞌada ꞌwa na ꞌidewadewa.” 16 Tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i nagoi ꞌatamana bwaikineye naninidi Iesu i voneyediga matatabuna i veluagadi nika bei sakali i ꞌidewadewa.

17-18  ✡Inala i simwanuya Iesu ma yana tovetutuyamavo 12 taiadi i maia, i luku vanuge i na ꞌani. Yadi ꞌaninina ꞌwaineye Iesu i vo, A na vonemi, tamu ꞌwaimiega i na ꞌetogiluveku, taunina ma fueda ta ꞌaniꞌani.” 19 Tovetutuyamavo yana vona i nogai nuafoudi i veviga ꞌaitamogana ꞌaitamogana i vevelutoli i vo, ꞌAuvea, voke yau, siwe a nuani kebu.” 20 Iesu i vo, ꞌAmi 12 nagemiega ꞌaitamogana i na ꞌetogiluveku. Taunina ꞌama ꞌailugana ꞌama beledi ꞌa luluꞌutuva ꞌaivoeye siwe kumanina. 21 Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye yau a vetomotogaotoga i na nikeku a na wafa, i vonaga mogitana, weꞌe yau a vetomotogaotoga ꞌaku toꞌetogiluva nuakalikalina. ꞌAko kebu i da tubugaga ꞌatumaina, siwe fai i tubuga yana sakonanina faifaina veviga bwaikina i na veluagai.”

Iesu yana ꞌani.

22 Tutuyanina i ꞌaniꞌani Iesu ꞌaniꞌani i ꞌewai i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye mulieta i ꞌivivia i ꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo i veledi. I vonedi i vo, ꞌAniꞌani deꞌe ꞌasaꞌaiana tomogoku. ꞌWa na ꞌewai ꞌwa na ꞌania.”

23 Mulieta oine ma vedina i ꞌewai, Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa, i veledi matatabudi i yemu. 24  ✡Bega Iesu i vona i vo, Oine deꞌe ꞌasaꞌaiana dayagiku, i na ilolo fuemi faifaimi. Yaku wafanina ꞌwainega Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna basenadi faifaina i vonaꞌawaufaufa i na velamu ꞌwaimie. 25 A vona mogitana ꞌwaimie, oine deꞌe kebu wata a na yemuga, i na nagoga mulieta oine ꞌivauna a na yemu Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye.” 26 Iesu i vonaꞌaꞌava lei subisubia tamu i silakai i lei mulieta i nago i laka ꞌOya Olive.

Iesu i vona-vagata Fita i na veꞌeweniga faifaina.

27  ✡Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌAko matatabumi ꞌwa na degaloveku fai basenadiotoga Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumi faifaimi i vo,

Yaubada toꞌisaveꞌavina i na nikei i na wafa, weꞌe ꞌaisaya sifi i na veꞌaladegadega.”

28  ✡Vonanina i kilumiga i na nikeku faifaina mogitana, siwe tutuyanina Yaubada i na sivetovoiku a na kumeta a na nago Galili bei ta na veluaga.” 29 Fita i vona-matayoꞌo i vo, ꞌAiꞌedi tomotoga matatabudi i na degalovemu, weꞌe yau kebu a na degalovemuga.” 30  ✡Iesu Fita i voneni i vo, A vona mogitana ꞌwaimuye ꞌako lovane tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku mulieta kamukamu ꞌana veluga i na kwage.” 31 Nika Fita i veꞌawafatafata i vo, ꞌAiꞌedi taiadi ta na wafaga i lubwaineku, siwe kebu a na vo, Yau Iesu kebu a da ꞌasetaiga.” Avaꞌai Fita i voneyeniga, enavo matatabudi wata baniꞌodi i vona.

Iesu i nago Gedesemani bei i veluꞌui.

32 Mulieta Iesu ma yana tovetutuyamavo i nagoi tamu walaꞌai ꞌatumaina ꞌwaineye ꞌana wagava Gedesemani, bei yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Side bei ꞌwa na miabui ꞌwa na miamiani, yau sino bei a na nago a na veluꞌui.” 33-34  ✡Tomotoga ꞌadi ꞌaitonu i vonedi taiadi i nagoi, Fita, Iemesa wata Ioni. Venuafouviga wata nuavita bwaikina Iesu i vebaeni i vonedi i vo, Yaku nuavita bwaikaotogina ꞌwa da vo nuafouku i da ꞌeꞌetokadia wata ꞌwainega saiꞌafoga a na wafa. Side bei ꞌwa na miamia kebu ꞌwa na ꞌenoga ꞌwa na ꞌisaꞌisa.”

35 I vaganago i lumataꞌafufu i veluꞌui Tamana ꞌwaineye ꞌaiꞌedi i na lubwaineniga ꞌana vitanina i da ꞌewai ꞌwainega. 36  ✡I vo, Ie Tamaku, nani matatabuna ꞌwaimuye safailidi, veviganina wata wafa ꞌu da ꞌewadi ꞌwaikuyega. Siwe ꞌasaꞌaiana, deꞌe kebu yau yaku nuanuaga, ꞌomu yamu nuanua bega a na vematayakeyakenimo.”

37 I veluꞌui i ꞌaꞌavana i vilai i nago yana tovetutuyamavo i ꞌisedi i ꞌenoꞌenovi. I luvagonidi Fita i voneni i vo, Saimoni, awale ꞌu ꞌenoꞌeno, ꞌu da ꞌisaꞌisa ꞌawasasa ꞌaitamogana. 38 ꞌWa na ꞌisaꞌisa wata ꞌwa na veveluꞌui nika kebu vetalaimimila ꞌwaineye ꞌwa na beꞌuga. Nuanuami ꞌwa na ꞌivaiseku siwe yami toketokena i mwea.”

39 Wata ꞌana veluga Iesu i vaganago yana veluꞌuinina i luvaitugani. 40 Wata i vilai i mai yana tovetutuyamavo i ꞌisedi i ꞌenoꞌenovi fai matadi i duduna-ꞌafoꞌafo. I luvagona-vaituganidi siwe kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga fai i bunumayaga. 41-42 Wata i ꞌiawedi i vilai i nago i veluꞌui, mulieta yana vila ꞌana vetonu ꞌwaineye i mai yana tovetutuyamavo i luvagonidi i vonedi i vo, ꞌOmi ꞌalo ꞌwa ꞌenoꞌenovi. ꞌAsaꞌaiana, siwe ꞌwa ꞌisanaweni, ꞌaku toꞌetogiluva i leꞌwa. Yau a vetomotogaotoga yaku tutuya ꞌakonadi i leꞌwa bega i na ꞌaniveleneku tosakona yadi toketokena ꞌwaineye. ꞌWa tovoi ta na nagoi ꞌwaidie.”

Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina.

43 Bola Iesu i veveifufu nika Iudasa i mai, kumanina tamu Iesu yana tovetutuyamavo 12 ꞌwaidiega. ꞌAilaꞌa bwaikina taiadi i maia, ma yadi kefata wata fulumai, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata me Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi ꞌwaidiega i vetunedi i maia.

44 Toꞌetogiluvanina ꞌakonadi ꞌailaꞌa i vona-vagasedi yana tugusa i vo, Tomogonina a na ꞌavalamaigiga, kumanina nuanuami, ꞌwa na ꞌiveꞌavini ꞌwa na naweni.” 45-46 Tutuyanina i leꞌwai Iudasa tonovina i nago Iesu ꞌwaineye, i vo, Tove, kaiwa,” nika i ꞌavalamaigi, bega ꞌailaꞌa Iesu i tovififineni i ꞌiveꞌavini. 47 Iesu yana ꞌailaꞌa ꞌwainega tamu tomogo yana kefata i yoꞌei tovelomu bwaikina yana tofolova igodi i da nikei, tanigaꞌavana i tutuomuya. 48  ✡Tomotoganidi i maia Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina faifaina i vonedi i vo, Yau ꞌwa da vo toꞌainike bega ꞌwa maia ma yami kefata wata fulumai ꞌaku ꞌiveꞌavina faifaina. 49 ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana a mimiabui vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye a veve siwe kebu bei ꞌwa da ꞌiveꞌavinikuga. Siwe deꞌe naninidi ꞌwa ꞌiꞌidewadiga ꞌwaikuye nika avaꞌai basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo i kilumi faifaiku yana Buki ꞌwaineye, ꞌana mogitana i souyeni.” 50  ✡Iesu i vonaꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo matatabudi i degalovei.

51-52 Tamu tubuau ma ꞌana kaleko sulu Iesu i yogoꞌwaili, Iudasa yana ꞌailaꞌavo i ꞌiseni nuanuadi i na ꞌiveꞌavini nika i yaibamui ꞌana kalekoꞌava i ꞌewai, weꞌe konekonena i dega.

Iesu i tovoi Diu Kaniselo matadie.

53 Mulieta Iesu i mieni tovelomu bwaikina yana vanuge. Vanuganina ꞌwaineye Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i vaꞌauta Iesu yana vonayavuga i na nogai. 54 Fita i yogoꞌwaila siwe ꞌaniꞌieogose kebu lilivadie, i nago i luku vanuganina ꞌana kali nageneye, tanotanoge i miabui tolugaviavo taiadi, ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwaineye i vevevala.

55 Vanuganina nageneye tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata ꞌifwaidi Diu yadi Kaniselo Iesu yana vonayavuga i noganogai nuanuadi vekaliega i na luvewafai, siwe kebu tamu yana sakona i da veluagaiga. 56 Bega tomotoga fuedi i luꞌivona-vekavekali siwe yadi vonanidi kebu i da vesala.

57-58  ✡Mulieta ꞌifwaidi i tovoi i vekali i vo, Tamu tutuya ꞌa nogai Iesu i vo, Vanuga ꞌeba veluꞌui tomotoga i yogoniga a na geuya, wata ꞌaiata ꞌaitonu nagedie tamu a na yogoni, siwe kebu tomotoga ꞌadi ꞌaꞌaiyogona.” 59 Siwe wata tomotoganidi yadi vonanidi tulina tulina, kebu i da vesala.

60 Tovelomu bwaikina i tovoi matadie Iesu i voneni i vo, I vevitamuga, bonadi ꞌu tutuli, i vona mogitana ꞌalo kebu?” 61  ✡Siwe Iesu kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga i veveꞌwada. Wata tovelomu bwaikina i velutoli-vaitugana Iesu ꞌwaineye i vo, Mogitana ꞌomu Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina wata Natuna ꞌalo kebu?” 62  ✡Tovelomu bwaikina yana velutoli Iesu i tutuli i vo, Eꞌe. ꞌAwaie yau a vetomotogaotoga ꞌwa na ꞌiseku ma yaku veimea Yaubada Bwaikaotogina ꞌana ꞌatagie a na miabui, wata abamega a na obuobuma waowa ꞌwainega.”

63-64  ✡Iesu yana vona faifaina tovelomunina ma yana kamogala ꞌana talauma i silabuꞌi i vo, ꞌWa nogai? I vona-awadamana Yaubada ꞌwaineye, tovevita ꞌifwaimi ꞌasaꞌaiana, kebu ꞌwa na vonavonaga. Weꞌe ꞌomi ꞌwa da nuani, i na wafa ꞌalo kebu?” Kaniselo matatabudi yana vona i tutuli i vo, Yana vonanina ꞌana nogaya i lubwaineni wafa.” 65  ✡Mulieta ꞌifwaidi i kiwakiwali i ꞌaꞌavana matana i umadina nimadi i nunumidi i nikei wata i sidibidibieni i vo, ꞌOmu igodi Yaubada yana toluꞌivona, yama fio, ꞌu da nuaniga aitoi i nikemu?” I ꞌaꞌavana tolugaviavo i vagavaia i nunaweni i nikenikei.

Fita i veꞌeweni Iesu.

66-67 Weꞌe Fita i miamia tanotanoge, tamu vavine tovelomu bwaikina yana tofolova i souyeni, Fita i ꞌiseni i vevevala i ꞌiꞌisadewai i ꞌaꞌavana i voneni i vo, ꞌOmu wata Iesu Nasalediega yana ꞌailaꞌa.” 68 Siwe Fita i veꞌewa i vo, Yau kebu. Avaꞌai ꞌu vonevoneyeniga kebu a da ꞌasetaiga.” Bega Fita i vaganago kali ꞌawaneye nika i nogai kamukamu i kwage.

69 Wata tofolovanina i ꞌiseni Fita i tovotovoi, ꞌifwaidi tomotoga ꞌwaidie i vo, Sino tomogonina, Iesu yana ꞌailaꞌa tamu.” 70 Siwe Fita i nogai i veꞌewa-vaitugana i vo, Yau kebu.” Tutuya siaina i ꞌaꞌava wata ꞌifwaidi tomotoga lilivaneye i tovotovoiga i voneni i vo, Mogitana, ꞌomu tamu Iesu yana ꞌailaꞌa fai ꞌu mai ꞌawalawa Galili ꞌwainega.” 71 Nika Fita i veꞌawafatafata i vo, ꞌAiꞌedi a da vevekaliga, Yaubada i da nikeku, weꞌe aigodi, tomogonina kebu a da ꞌaseta-tonovi.”

72  ✡Fita i vonaꞌaꞌava nika kamukamu ꞌana veluga i kwage. I nogai, i nuani Iesu yana vona i voneniga i vo, ꞌAko lovane tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku mulieta kamukamu ꞌana veluga i na kwage.” Fita vonanina i nuani i taibwaubwau.

15

Iesu i vona-yavuga Failato mataneye.

1 ꞌAwaꞌawaiogose Diu yadi Kaniselo i vaꞌauta tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo taiadi. Matatabudi i veifufu bega yadi nuanua ꞌaitamogana Iesu i yogoni i naweni i ꞌaniveleneni Loma gabemani yadi toveimea Failato ꞌwaineye.

2 Bega Failato Iesu i velutolieni i vo, ꞌOmu me Diu yadi kini?” Iesu i vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌu vona baniꞌodi.” 3 Siwe tutuyanina tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo i vevevita-maimaigiga Iesu kebu i da vonavona i veveꞌwadamo. 4 Begaidi Failato i voneni i vo, I vevevitamuga nani tulina tulina ꞌwaidiega ꞌu noganogai ꞌalo kebu?” 5  ✡Siwe Iesu i baila kebu nuanuana vonanidi i na tutulidi begaidi Failato nuana i vogani.

Failato i veimea Iesu i na wafa.

6 Malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana me Diu i sakasakali Uviꞌagalatagona faifaina. Sakalinina ꞌwaineye me Diu fuedi tamu iadi yogoyogonina i vevenuaꞌivineni bega gabemani i ꞌeꞌetoyavuya vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega. 7 Tutuyanina ꞌwaineye tamu tomogo ꞌana wagava Balaba i miamia vanuga ꞌeba yogona nageneye, taunina toꞌainike ma enavo Loma gabemani taiadi i vetalaga. 8 Tutuyanina Iesu i tovotovoi Failato mataneye, tomotoga fuedi i nagoi Failato ꞌwaineye i veluꞌui nuanuadi tamu tomogo i na ꞌetoyavuya Uviꞌagalatagona ꞌana sauluva baniꞌodi. 9-10  ✡Failato i ꞌasetai tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo Iesu i veꞌunumagigieni i ꞌaniveleneni ꞌwaineye begaidi i vonedi i vo, Nuanuami me Diu yami kini a na ꞌetoyavuya?” 11  ✡Siwe tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo tomotoga nuadi i ꞌanidi bega Failato i na voneni Balaba i na ꞌetoyavuya weꞌe Iesu kebu.

12 Failato i velutoli ꞌwaidie i vo, Kumanina ꞌwa golegoleni me Diu yami kini, baniꞌodi a na munegi?” 13 Nika ꞌailaꞌa bwaikina i vegole i vo, ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye bei i na wafa.” 14 Wata Failato i velutoliedi i vo, Yana sakona avaꞌai?” Siwe ꞌailaꞌanidi i toke i vegolegole i vo, ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” 15 Failato nuanuana tomotoga i na ꞌivenua-agiagidi begaidi Balaba i ꞌetoyavuya, weꞌe i veimea tolugaviavo Iesu i na toke i na fitali mulieta i na naweni i na tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, bega bei i na wafa.

Tolugavia Iesu i sidibidibieni.

16 Vona-yavuga i ꞌaꞌavana, Iesu i lukuveni tamu tutudaba bwaikina ꞌwaineye Failato yana vanuga nageneye, bei tolugavia matatabudi i vaꞌauta. 17  ✡Tolugavianidi kaleko yamoyamoinega Iesu i veꞌweseni wata fisili ma yana ꞌibadi i ꞌetofifini ꞌunuꞌununeye i biuleni. Vaigavunidi kini ꞌadi vaigavu baniꞌodi siwe ꞌwaidiega Iesu i sidibidibieni. 18 Bei i veꞌililibu-vekavekali i vo, Kaiwa, ꞌomu me Diu yadi kini.” 19  ✡ꞌUwe ꞌwainega ꞌunuꞌununa i nikenikei, i kiwakiwali, wata igodi ma yadi subia i ꞌoduꞌodu mataneye. 20 Yadi sidibidibi i ꞌaꞌavana, kalekonina i veꞌweseniga i yavuya wata taunina ꞌana kalekoyega i veꞌweseni. Bega vanugayega i souyedi i naweni i na tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.

Iesu ꞌana tutufwatagi.

21 Tutuyanina Iesu i nunaweni ꞌedeye, tamu tomogo i veluagai ꞌana wagava Saimoni kwedayega i tauya i mimai Ielusalema. Saimoni tomogo Sailini, natunavo ꞌadi ꞌailuga iavetadi Alekisana, wata Lufusa. Tolugaviavo Saimoni i lukakadeni Iesu ꞌana ꞌai lagalagana i eva. 22 Bega i nagoi i leꞌwa tamu ꞌawalawa ꞌwaineye ꞌana wagava Goligota, ꞌana saivila ꞌUnuꞌunu Luluꞌava. 23 Bei oine i ꞌidewai tamu konini ꞌana wagava Mulo taiadi i veleni i na yemu bega ꞌana kiniꞌona kebu i na veviga, siwe i baila veviganina faifaina i tauyeni. 24  ✡Mulieta i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, i ꞌaꞌavana tolugaviavo nuanuadi Iesu ꞌana kaleko i na veusedi begaidi tamu ꞌwava i ꞌwaveni baniꞌodi kate. ꞌAiꞌedi aitoi i na kumetaga avaꞌai kalekoga nuanuana i na ꞌewai.

25 Tutuyanina Iesu i tutufwaseniga ꞌawaꞌawaie, 9 kiloki ꞌwaineye. 26 ꞌAna ꞌai lagalagana tabwaneye vonanina ꞌwainega i vevitaiga i kilumi i tutufwaseni i vo,

TOMOGO DEꞌE ME DIU YADI KINI.

27 Wata tovainago ꞌadi ꞌailuga i tutufwasedi, tamu Iesu ꞌana ꞌatagiega, tamu ꞌana wamayega. [ 28  ✡Nika ꞌana mogitana i souyeni basenadi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumi vonanina i vo, Taunina ma fuedie tosakona.”] 29-30  ✡Tomotoga ꞌai lagalagana lilivaneamo i nunagoi i veveugalewalewa wata i yagayagaia i vo, ꞌAmu ꞌisa, ꞌu vonaga igodi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌu da geuya wata ꞌaiata ꞌaitonu nagedie ꞌu da yogona-vaitugani. ꞌAiꞌedi vonanina mogitana, nika taunimu ꞌu ꞌitaꞌitaꞌiemu ꞌai lagalaganega ꞌu obuma.”

31-32 Wata baniꞌodi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌaiseꞌavadi i sidibidibieni i vo, Tomotoga ꞌifwaidi i ꞌitaꞌitaꞌiedi siwe kebu ꞌana fata taunina i na ꞌitaꞌitaꞌieni. Taunina igodi Yaubada ꞌana Venuaꞌivina wata me Isileli yada Kini, siwe ꞌaiꞌedi ꞌasiauotoga i na obuma ꞌai lagalaganega ta na ꞌiseni ta na veꞌawamogitana. Wata tovainagonidi taiadi i tutufwasediga i manini Iesu ꞌwaineye.

Iesu i wafa.

33 ꞌAiata ꞌana utukamwana ꞌwaineye fwayafwaya matatabuna i dudubali, mulieta lavilavie baniꞌodi 3 kiloki i magetai. 34  ✡ꞌAwasasanina ꞌwaineye Iesu i toke i vegole me Diu bonadiega i vo, Iloi, Iloi, lema sabakitani,” ꞌana saivila, Yaku Yaubada, yaku Yaubada, awale ꞌu bailaotogeku?” 35 ꞌIfwaidi tomotoga i tovotovoiga bonana i nogai i vo, ꞌwa nogai? Ilaitia i golegoleni, nuanuana abamega i na mai i na ꞌivaiseni.” 36  ✡Tamu tomogo i lilide i nago kikifa i luꞌutuvi oine yuyuna ꞌwaineye, tamu ꞌai ꞌwaineye i velugaganeni i ꞌiyoyoeni Iesu ꞌwaineye nuanuana i na yemu. Nika ꞌifwaidi i vo, ꞌU veꞌwada, nagami ta na ꞌiseni voke Ilaitia i mimai i na ꞌitaꞌitaꞌieni.”

37 Mulieta Iesu i toke i vegole nika yawaina i ꞌawatagoni.

38  ✡Vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye tamu kaleko bwaikina Yaubada yana tutudaba tabutabuotogina i sisibodeni. Tutuyanina Iesu yawaina i ꞌaꞌavaga kalekonina i ꞌanilabuꞌalugedi, tabwanega i obu dibuneye, nika baniꞌodi i sibaleni ꞌeba luku Yaubada ꞌwaineye.

39 Tolugavia ꞌadi toꞌedakumeta Iesu ꞌana ꞌai lagalagana lilivaneye i tovotovoi, i nogai Iesu yana vegole wata i ꞌiseni baniꞌodi i munega i wafa nika i veꞌawamogitana i vo, Vona mogitana, taunina Yaubada Natuna.”

40  ✡Wata ꞌifwaidi vevine ꞌaniꞌieyega i ꞌisanago ꞌai lagalagana ꞌwaineye. Vevinenidi ꞌwaidiega, Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega wata tamu Meli, Iosese ma taina Iemesa Siaina inadi, wata Salome. 41 Vevinenidi ꞌadi ꞌaitonu Iesu ꞌana toꞌaivaita tutuyanina i folofolova Galili. Wata ꞌifwaidi vevine Iesu taiadi i maia Ielusalema ꞌwaineye, taunidi wata ma fuedi i ꞌisanago.

Iesu ꞌana veꞌufa.

42-43 ꞌAkonadi i lavia Iosefa tomogo Alimadia i leꞌwa. Taunina tamu me Diu yadi Kaniselo, tomotoga fuedi i veꞌililibuyeni, wata Yaubada yana veimea yana mai fwayefwayeye i lulukamaseni. ꞌAiatanina ꞌwaineye Iesu i wafaga Diu yadi ꞌAiata ꞌIdewadewa, weꞌe ꞌawaꞌawai yadi tafalolo. Faifainanina Iosefa ma yana venuafoufaꞌala i nago Failato ꞌwaineye Iesu tomogona faifaina i veluꞌui. 44 Tutuyanina Iosefa yana veluꞌui i nogai Failato nuana i vogani i vo, ꞌAkonadi i wafa?” Begaidi vona i vetunei tolugavia ꞌadi toꞌedakumeta ꞌwaineye i mai i velutolieni i vo, Iesu ꞌakonadi i wafa?” 45 Tutuyanina Failato i ꞌasetai ꞌakonadi Iesu i wafa i tauyeni Iesu i na taꞌia. 46 Bega Iosefa i nago kaleko ꞌavuꞌavuna i kimwanei mulieta Iesu tomogona i taꞌia kalekonina ꞌwainega i fania, i ꞌaꞌavana taumata ꞌwaineye i silukuveni. Taumatanina basenadi i ala-vagaseni matumatu ꞌwaineye bei Iesu i silukuveni, kileu bababanega i vetubodai. 47 Vevine ꞌadi ꞌailuga matadie Iesu i veꞌufai, Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega, wata tamu Meli Iosese inana.

16

Iesu i tovoi-vaitugana wafayega.

1 Inala i simwanuya nika me Diu yadi ꞌAiata Veawai i ꞌaꞌava, begaidi vevine ꞌadi ꞌaitonu i nagoi bunama magaina ꞌatumaina i kimwanei Iesu tomogona faifaina. Vevinenidi Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega, wata tamu Meli Iemesa inana, wata Salome. 2 Tafalolo wiki ꞌana ꞌaiata ꞌeba velamu ꞌwaineye, i ꞌatai ꞌawaꞌawaiogose inala beꞌama i vulaoga, vevinenidi i tovoi i nagoi taumaseye. 3-4 I nunagoi ꞌedeye ꞌaiseꞌavadi i vonavona i vo, Aitoi kileu bwaikaotogina i na ketoi taumata ꞌawanega?” Siwe i ꞌisanago i ꞌiseni kileu ketoketona. 5 Vevinenidi i maia i luku taumata nageneye tamu tubuau i ꞌiseni ma ꞌana talauma ꞌavuꞌavuna ꞌatagiega i miabui nika i kololo-ꞌafoꞌafo. 6-7  ✡Tubuaunina i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, a ꞌasetami Iesu tomogo Nasaledi bagase i tutufwaseniga ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌwa lulualeni siwe ꞌakonadi i tovoi-vaitugana. Deꞌe bei kebu i da miamiaga. ꞌWa ꞌiseni ꞌana ꞌiviꞌava. Weꞌe ꞌomi ꞌwa na nagoi yana tovetutuyamavo wata Fita taiadi ꞌwa na vonedi ꞌwa na vo, Iesu i kumekumeta ꞌawalawa Galili, ꞌomi bei ꞌwa na nagoi ꞌwa na veluagai, basenadi i vonemiga baniꞌodi.” 8 Vevinenidi i nogayeni taumatayega i souyedi i dega ma yadi tatava wata ma yadi nuavogana. Kebu tamu aitoi ꞌwaineye i da luꞌivonaga fai i kololo.

Iesu yana souyagi Meli ꞌwaineye.

[ 9  ✡Tutuyanina Iesu i tovoi-vaitugana ꞌawaꞌawaiogose wiki ꞌana ꞌaiata ꞌeba velamu ꞌwaineye nagami i souyeni Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega ꞌwaineye. Vavinenina basenadi yaiaina 7 i agei siwe Iesu i vona i ꞌawaꞌaꞌia. 10-11 I ꞌiseni i ꞌaꞌavana, i mimai enavo i na vonedi siwe i leꞌwa i ꞌisedi i vevemogai. I vonedi i vo, ꞌWa veꞌwada, Iesu ꞌakonadi i tovoi-vaitugana, yau taiadi a veluaga.” I nogai siwe kebu i da veꞌawamogitana.

Iesu yana tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga taiadi i veluaga.

12 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i nunagoi walaꞌaiamo, ꞌedeye Iesu i souyeni ꞌana ꞌisa tulina. 13 I ꞌiseni wata taiadi i veifufu, mulieta i viladi ꞌifwaidi ediavo ꞌwaidie i luꞌivona siwe taunidi wata kebu i da vetumaganediga.

Iesu yana tovetutuyamavo yadi folova i veledi.

14 Tamu ꞌaiata Iesu yana tovetutuyamavo 11 i ꞌaniꞌani ꞌawasasadie Iesu i souyeni i vonedi i vo, Awale nuami i ꞌamalakibu? Egavo i ꞌiseku a tovoi-vaitugana siwe yadi vona kebu ꞌwa da vetumaganedi.”

15-16  ✡Wata i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi tomia fwayafwaya matatabuna ꞌwaidie, Vala ꞌAtumaina faifaiku ꞌwa na luꞌivona ꞌwaidie. ꞌAiꞌedi aitoi ma yana vetumagana taunina i na tauyeni ꞌwaikuye i na bafitaiso, Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌieni. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi kebu i na vetumaganeku, Yaubada i na veimea vematavuloga i na veluagai. 17-18  ✡ꞌAiꞌedi egavo i na vetumaganeku veimea a na veledi, bega ꞌeba ꞌisa toketokedi i na ꞌiꞌidewadi tomotoga fuedi i na ꞌisedi nika Valaku i na vetumaganeni. ꞌAku wagavayega tovetumagananidi i na vona yaiaina ꞌwaidie i na ꞌawaꞌaꞌidi wata ꞌadi fata i na vonavona bonanidi basenadi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega. Wata ꞌaiꞌedi ꞌoꞌolo kasikasisidi i na ꞌabitonovidi, kebu i na ovadiga, wata ꞌaiꞌedi aitoi ufa kasikasisidi* i na veyemudi, kebu i na wafaga. Weꞌe toviga i na ꞌabitonovidi i na veꞌatumai.”

Iesu i laka abame.

19  ✡Iesu yana veifufu i ꞌaꞌava tovetutuyamavo ꞌwaidie, mulieta Yaubada i vagavaia i laka abame ma yana veimea ꞌana ꞌatagiega i miabui.

20  ✡ꞌAkonadi Iesu i ꞌiawedi tovetutuyamavo i yavula ꞌatamana matatabuna ꞌwaidie i lauꞌage. Yadi ꞌAuvea yana toketokena ꞌwainega i folofolova bega yadi folova ma ꞌadi ꞌeba ꞌisa toketokedi, tomotoga fuedi i ꞌisedi i veꞌawamogitana yadi lauꞌage faifaidi.]

✡ 1:1-2: Mal 3:1; Luk 7:27

✡ 1:3: Ais 40:3

✡ 1:4: Fol 13:34; Luk 1:77

✡ 1:8: Fol 1:5

✡ 1:10: Ion 1:32

✡ 1:11: Same 2:7

✡ 1:13: Ibu 4:15

✡ 1:14-15: Mad 3:2

✡ 1:18: Mad 19:27

* 1:21: ꞌAna wagava Sabati, bonada Kaiwekesi.

✡ 1:22: Mad 7:28

✡ 1:24: Mak 5:7; Ion 6:69

✡ 1:32-33: Mad 4:24

✡ 1:34: Mak 3:11-12; Fol 16:17-18

✡ 1:35: Mad 14:23; Luk 5:16

✡ 1:39: Mad 4:23-25

✡ 1:43-44: Vei 14:1-4

✡ 1:45: Mak 7:36

✡ 2:5: Luk 7:48

✡ 2:6-7: 1 Ion 1:9; Ais 43:25

✡ 2:12: Mad 9:33

✡ 2:16: Mad 11:19; Luk 15:1-2

✡ 2:17: Luk 19:10; 1 Tim 1:15

✡ 2:19: Ion 3:29

✡ 2:21: 1 Kol 10:21; 2 Kol 6:16

✡ 2:23: VeL 23:25

✡ 2:25: 1 Sam 21:1-6

✡ 2:27: VeL 5:14

✡ 3:2: Luk 13:14

✡ 3:5: Mad 9:13

✡ 3:6: Mad 22:15-16

✡ 3:14-15: Luk 9:1

✡ 3:16: Ion 1:42

✡ 3:17: Luk 9:54

✡ 3:20: Mak 6:31

✡ 3:21: Ion 10:20

✡ 3:22: Mad 9:34

* 3:22: ꞌAna mogitana Bielisibabi, Seitani tamu ꞌana wagava.

✡ 3:27: 1 Ion 3:8

✡ 3:28-29: Ibu 6:4-6

✡ 3:31: Mak 6:3

✡ 3:35: Ion 15:14

✡ 4:11: 1 Kol 2:10

✡ 4:12: Ais 6:9-10; Ion 12:40

✡ 4:16-17: Kolos 2:7

✡ 4:18-19: Mak 10:21-22; 1 Tim 6:9-10

✡ 4:24: Luk 6:38

✡ 4:29: Ve 14:15

✡ 4:33-34: Ion 16:25

✡ 4:40: Mad 14:31

✡ 4:41: Same 89:9

✡ 5:2: Mak 1:23

✡ 5:7-8: Mak 1:24

✡ 5:22-23: Mak 7:32; Luk 13:13

✡ 5:27-28: Mak 6:56

✡ 5:30: Luk 6:19

✡ 5:34: Mak 10:52; Luk 7:50; 17:19

✡ 5:39: Ion 11:11

✡ 5:41-42: Luk 7:14

✡ 6:2-3: Ion 7:15; Ion 6:42

✡ 6:7: Luk 10:1

✡ 6:11: Fol 13:51, 18:6

✡ 6:13: Iem 5:14

✡ 6:14: Mad 16:14

✡ 6:30: Luk 10:17

✡ 6:34: Mad 9:36

✡ 6:35: Mak 8:1-9

* 6:37: Diu yadi mani Denali 200. Denali ꞌaitamogana, ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌana folova tutulina.

✡ 6:46: Mak 1:35; Luk 5:16, 6:12

✡ 6:48-50: Luk 24:36-37

✡ 6:52: Mak 8:17

✡ 6:56: Mak 5:27-28

✡ 7:6: Ais 29:13

✡ 7:10: Sou 20:12

✡ 7:15: Mad 12:34

✡ 7:21: Lom 1:29-31; Gal 5:19-21

✡ 7:25: Mak 9:17-18

✡ 7:29: Ion 4:50-51

✡ 7:32: Mak 5:23

✡ 8:9: Mak 6:44

✡ 8:11: Mad 12:38; Ion 6:30

✡ 8:15: Luk 12:1

* 8:16: Isita falawa matatabuna ꞌwaineye i na susula, baniꞌodi walabo ꞌaluna, ꞌaiꞌedi i na ꞌanibiai ꞌaisayanina matatabuna i na ꞌivesakoi.

✡ 8:17: Mak 6:52

✡ 8:19: Mak 6:41-44

✡ 8:20: Mak 8:6-9

✡ 8:29: Ion 6:69

✡ 9:2: Mak 5:37

✡ 9:7: Mad 3:17; 2 Fit 1:16-18

✡ 9:12: Mal 4:5; Ais 53:3

* 9:13: Ilaitia tutulina siwe ꞌasaꞌaiana Ioni Tobafitaiso.

✡ 9:23: Mak 11:23

✡ 9:24: Luk 17:5

✡ 9:30-31: Mak 8:31

✡ 9:32: Luk 18:34

✡ 9:35: Mak 10:43-44; Luk 22:24

✡ 9:36-37: Ion 13:20

✡ 9:38: Mad 10:33; Num 11:27-29

✡ 9:40: Luk 11:23

✡ 9:50: Luk 14:34; Kolos 4:6; 1 Tes 5:13

✡ 10:4: VeL 24:1

✡ 10:6: Nag 1:27

✡ 10:7-8: Nag 2:22-24; Efe 5:31

✡ 10:11: 1 Kol 7:10-11

✡ 10:13-14: Mad 18:2-3

✡ 10:19: Sou 20:12-17

✡ 10:21: Mak 8:34; Mak 4:18-19

✡ 10:27: Luk 1:37

✡ 10:28: Mak 1:16-20; Luk 5:28

✡ 10:32: Mak 8:31, 9:31

✡ 10:38: Mak 14:36

✡ 10:39-40: Fol 12:2; Ve 1:9

✡ 10:43: Mak 9:35

✡ 10:45: 1 Tim 2:5-6

✡ 10:47: Mad 9:27

✡ 10:52: Mak 5:34

✡ 11:9: Same 118:25-26

* 11:9: ꞌAna mogitana Osana me Diu bonadiega.

✡ 11:14: Mak 11:20

† 11:15: Me Loma yadi mani kebu ꞌana fata ꞌwainega i na ꞌanivelena-maimaiga bega i sisivedamana nuanuadi me Diu yadi mani.

✡ 11:17: Ais 56:7

✡ 11:18: Mak 14:1

✡ 11:20: Mak 11:14

✡ 11:22-23: Luk 17:6

✡ 11:24: Mad 7:7; Ion 14:13-14

✡ 11:25: Mad 6:14-15

✡ 11:27-28: Ion 2:18

✡ 11:32: Mad 21:46

✡ 12:8: Ibu 13:12

✡ 12:10: Same 118:22-23; 1 Fit 2:6-8

✡ 12:17: Lom 13:7

✡ 12:18: Fol 23:8

✡ 12:19: VeL 25:5

✡ 12:26: Sou 3:2-6

✡ 12:29: VeL 6:5

✡ 12:31: Vei 19:18; Lom 13:9-10; Gal 5:14

✡ 12:33: Ose 6:6

✡ 12:36: Same 110:1; Fol 2:34-35

✡ 12:43: 2 Kol 8:12

✡ 13:2: Luk 19:44

✡ 13:5-6: Mak 13:21-22; 1 Ion 2:18

✡ 13:9: Mad 10:17-22

✡ 13:10: Mad 28:19

✡ 13:13: Ion 15:18-21

✡ 13:14: Dan 11:31

✡ 13:19: Dan 12:1

✡ 13:21-22: 2 Tes 2:9; Ve 13:13

✡ 13:24-25: 2 Fit 3:10; Ve 6:12-13

✡ 13:26: Mad 26:64

✡ 13:27: 1 Tes 4:16-17

✡ 13:32: Fol 1:7

✡ 13:33: Mad 25:13

✡ 13:35: Luk 12:37-38

✡ 14:1: Sou 12:1-27; Mak 10:33-34

* 14:5: ꞌAna mogitana me Diu yadi mani Denali 300, baniꞌodi malamala ꞌaitamogana ꞌana folova tutulina.

✡ 14:8: Ion 19:40

✡ 14:12: Sou 12:14-20

✡ 14:17-18: Same 41:9

✡ 14:24: Sou 24:8; 1 Kol 10:16; Ion 6:54-56

✡ 14:27: Ion 16:32; Sek 13:7

✡ 14:28: Mak 16:7

✡ 14:30: Mak 14:66-72

✡ 14:33-34: Ion 12:27; Ibu 5:7-8

✡ 14:36: Ion 6:38

✡ 14:48: Ion 18:20

✡ 14:50: Mad 26:31; Ion 16:32

✡ 14:57-58: Ion 2:19-21

✡ 14:61: Mak 15:5; Ais 53:7

✡ 14:62: Mak 13:26; Dan 7:13

✡ 14:63-64: Ion 19:7; Vei 24:16

✡ 14:65: Ais 53:5

✡ 14:72: Mak 14:30

✡ 15:5: Mak 14:61; Ais 53:7

✡ 15:9-10: Ion 11:47-48, 12:19

✡ 15:11: Fol 3:14

✡ 15:17: Luk 23:11

✡ 15:19: Ais 50:6

✡ 15:24: Same 22:18

✡ 15:28: Ais 53:12

✡ 15:29-30: Same 22:7; Ion 2:19

✡ 15:34: Same 22:1

✡ 15:36: Same 69:21

✡ 15:38: Sou 26:31-33; Ibu 10:19-20

✡ 15:40: Luk 8:2-3

✡ 16:6-7: Mak 14:28

✡ 16:9: Luk 8:2

✡ 16:15-16: Fol 1:8; Fol 2:38, 16:31-33

✡ 16:17-18: Fol 2:4, 8:7, 28:3-6; Luk 10:19

* 16:17-18: Ufa kasikasisidi baniꞌodi tuva.

✡ 16:19: Fol 2:33-34; Efe 1:20

✡ 16:20: Fol 14:3; Ibu 2:3-4

LUKE

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

LUKE

Iesu Valana ꞌAtumaina Luke ꞌana kilukiluma.

Luke kebu Iesu yana tovetutuyamavo 12 ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwainega wata kebu tomogo Diu, taunina tomogo Guliki. Weꞌe yana ꞌatamana voke Anitioki ꞌawalawa Silia nageneye. Nagami yana folova doketa, viga ꞌadi toꞌiveꞌatumai weꞌe bona Guliki i ꞌasetai mogitana bega i kilumaga ꞌwa da vo tamu toꞌaseta mogitana baniꞌodi.

Buki Luke, Luke ꞌana kilukiluma kumekumetana, bukinina i kilumi bega me Guliki Iesu ifufuna i na ꞌasetai wata i na nuaꞌewa ifufunina ꞌwainega. Bega yana veifufu ꞌwaidie mali tomotoga taunidi kebu Diu i veifufuyedi, nika ta ꞌasetai Iesu i mai fwayefwayeye tomotoga matatabuda ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina. Iesu yana vetomotogaotoga matana matana i veifufuyedi wata yana nuakalikali i veifufuyeni. Yana nuakalikalinina kebu luvetubama ꞌaisena faifaina, wata tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana faifaida. Wata side naninidiavo faifaidi i veifufu, Yaubada ꞌana subia, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena, veluꞌui, wekowekoma wata ꞌaiꞌaiwabu.

Luke kebu taunina matanega Iesu yana folova i da ꞌisedi, siwe i lauala-dewa bega yana ꞌaseta i ꞌewai Iesu ꞌana toꞌisa ꞌwaidiega. ꞌAna kilukiluma ta na luꞌiawawai nika Toveimea ꞌana ꞌaseta mogitana ta na ꞌewai.

1

1-2 Ie iaku Tiofilo, ꞌomu toveimea bwaikimu.

ꞌAkonadi ꞌu ꞌasetadi nani ꞌifwaidi i souyediga ꞌwaideye tutuyanina Iesu i miamia fwayefwayeye. Tomotoga fuedi naninidi ꞌeba velamuyega i ꞌisedi i nagoga ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, ꞌakonadi i luꞌivoneyedi. ꞌIfwaidi tomotoga nuanuadi ifufunina Iesu faifaina i na kilumi, bega i nagoi i veifufu tomotoganidi basenadi Iesu taiadi i folofolovaga ꞌwaidie, bega ma yadi ꞌaseta ꞌadi fata i na kiluma-ꞌatumaia. 3 Yau basenadi ꞌasiau tomotoganidi ꞌadi kilukiluma a luluꞌiawawa-vebogiedi bega nani fuedi Iesu faifaina a ꞌaseta-ꞌatumaidi. Faifainanina a nuani Iesu Valana matatabuna a na kiluma-vedulei ꞌu na luꞌiawawai. 4 Basenadi valaꞌavadi ꞌu nogaidi, weꞌe ꞌaku kilukiluma deꞌe ꞌu na luꞌiawawaiga ꞌu na ꞌaseta-ꞌatumaia wata ꞌu na veꞌawamogitana.

Elisabeti yadi miana.

5 Side baniꞌodi. Tutuyanina Kini Elodi ꞌawalawa Iudia ꞌwaineye i veveimea, tamu me Diu yadi tovelomu i miamia ꞌana wagava Sekalaia. Taunina Ebaya yana ꞌailaꞌa taiadi i folofolova vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye. Yana vavine ꞌadi wagava Elisabeti, ꞌadi ꞌailuga Eloni ꞌana wauma ꞌwainega. 6 Sekalaia wata Elisabeti yadi sauluva tonoviotogidi Yaubada mataneye, yana veꞌetoboda wata yana veimea matatabuna i vevematayakeyakedi. 7 Elisabeti kakalidi i vemoꞌai wata Sekalaia i veꞌauvea begaidi kebu tamu natudiga.

8  ✡Tamu wiki Sekalaia ma yana ꞌailaꞌa yadi tutuya i veluagai i nagoi i na folova vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye Yaubada mataneye. 9 Tovelomu yadi sauluva, ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi wagava i kilumidi kileu ꞌwaidie i dodogidi vedie, mulieta tamu tovelomu ma mataꞌuluna kileu ꞌaitamogana i ꞌewai. ꞌAiatanina ꞌwaineye kileunina bei Sekalaia ꞌana wagava i kilumiga i ꞌewai bega i luku tutudaba tabutabuna ꞌwaineye, vane baniꞌodi i na kabuni bega magaina ꞌatumaina Yaubada ꞌwaineye. 10 Tutuyanina i kabukabuni, ꞌailaꞌa bwaikina me Diu ꞌakonadi i vaꞌauta tanotanoge i veveluꞌui. 11 Weꞌe tamu ꞌAuvea yana anelose i souyeni i tovoi ꞌeba velomu ꞌana ꞌatagiega. 12 Tutuyanina Sekalaia i ꞌiseni nuana i vogani i kololo bwaikina. 13-14 Siwe anelosenina i vo, Sekalaia, kebu ꞌu na kolologa. Yaubada ꞌakonadi yamu veluꞌui i nogai. Yamu vavine natumu iavetana i na venatuneni ꞌu na goleni Ioni bega ꞌomu ma yamu vavine wata tomotoga fuedi taiadi ꞌwa na sosoana bwaikina yana tubuga faifaina. 15  ✡ꞌWa na sosoanaga fai natumunina bola taunina tamu tomogo Yaubada mataneye. Weꞌe ꞌeba nualugaugau baniꞌodi oine kebu i na yemudiga. Tutuyanina i na tubuga bei ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na age-vagaseni. 16 Wata taunina Isileli tomotoga ꞌadi tovagavai, i na kiavenuaviladi ꞌAuvea yadi Yaubada ꞌwaineye. 17  ✡Taunina ꞌawaie kebu i na kolologa, toketokeotogina i na vetomataꞌaulele ꞌAuvea faifaina, yana toketokena wata yana nuanua baniꞌodi tamu Yaubada yana toluꞌivona basenadi i wafa ꞌana wagava Ilaitia. Yana lauꞌage ꞌwainega kwakwama tamadiavo yadi nuanua i na siviladi bega natudiavo i na nuakalikaliedi. Weꞌe tovedumweꞌaiꞌai i na kiavenuaviladi sakona ꞌwaidiega i na vematayakayaka sauluva tonovidi ꞌwaidie. Side baniꞌodi natumu tomotoga i na ꞌidewadi ꞌAuvea yana mai faifaina.”

18 Sekalaia anelose i velutolieni i vo, Baniꞌodi a na munega bega a na ꞌasetai, ꞌu vona mogitana ꞌalo ꞌu vevekali? Yau a veꞌauvea wata yaku vavine i vemoꞌai. Tamu ꞌeba ꞌisa ꞌu da veleku.” 19 Anelosenina i vo, Yau Gabalieli, Yaubada yana tofolova, tutuya fuedi mataneye a tovotovoi. I vetuneku vala ꞌatumaina a mieni a luluꞌivoneyeni ꞌwaimuye. 20 Siwe fai kebu bonaku ꞌu da vetumaganeniga, ꞌawamu i na ꞌulu, kebu ꞌu na welava natumu i na tubugana bei ꞌu na vona-vaitugana. Valanina a vonemuga ꞌana mogitana i na souyeni tutuyanina Yaubada nuanuana.”

21 Weꞌe tomotoga matatabudi tanotanoge i lulukamata tutuya manamanawena, nuadi i voganidi i vo, Awale Sekalaia yana mia i vemanawe vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye?” 22 Tutuyanina Sekalaia i souyeni kebu ꞌana fata i na welava fai ꞌawana i veꞌuꞌuꞌu bega tomotoga i nuani i vo, Tamu nani i ꞌiseni ꞌwa da vo baniꞌodi i da ꞌenoneganega.” Begaidi nimanega i veifufu ꞌwaidie.

23 Mulieta Sekalaia yana folova ꞌadi ꞌaiata i veꞌaꞌavadi i vilai i nago yana vanuge. 24 ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, mulieta Elisabeti i miana begaidi kebu i da yabayaba i miamiamo yadi vanuge wetaꞌi 5. 25 Begaidi Elisabeti i vo, Tutuya deꞌe Yaubada i nuakalikaliema bwaikina. I ꞌivaisema bega ꞌa miana, kakala ꞌana bunumayaga ꞌwaimega i ꞌewai.”

Iesu yana tubuga i luꞌivoneyeni.

26 Elisabeti yadi miana ꞌana wetaꞌi 6 ꞌwaineye Yaubada yana anelose Gabalieli i vetunei abamega i mai ꞌatamana Nasaledi ꞌawalawa Galili nageneye. 27  ✡I maiga tamu vavine neꞌeꞌelina ꞌana wagava Meli ꞌwaineye ꞌakonadi i veakutagoni tamu tomogo ꞌana wagava Iosefa faifaina. Tomogonina Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni. 28 Anelose i mai i vo, Kaiwa Meli, ꞌAuvea ꞌamu ꞌweabu i nuakalikaliemu bwaikina.” 29 Meli nuana i vogani bega nuana i ꞌivina vonanina ꞌana ꞌaseta baniꞌodi. 30 Anelosenina i vo, Meli, kebu ꞌu na kolologa, Yaubada yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌwaimuye i ꞌenoꞌeno. 31  ✡Bega a na vonemu, saiꞌafoga ꞌu na miana mulieta natumu iavetana ꞌu na venatuneni ꞌana wagava ꞌu na goleni Iesu. 32-33  ✡Taunina tomogo bwaikaotogina, tomotoga i na ꞌinaꞌinanai i na vo, Yaubada Tabwaotogineye Natuna.” Weꞌe ꞌAuvea yada Yaubada i na silakai i na ve-kini tubuna Devida baniꞌodi, wata Iakobo ꞌana wauma taunidi me Isileli i na veveimea-vagata ꞌwaidie weꞌe yana ꞌEba Veimea kebu ꞌana ꞌeba veꞌaꞌavaga.” 34  ✡Meli anelose i voneni i vo, Baniꞌodi i na munega a na miana, yau neꞌeꞌeliku wata kebu yaku lamoga?”

35 Anelose Meli yana vona i tutuli i vo, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na agemu wata Yaubada yana toketokena i na veꞌiꞌwaꞌuyemu. Faifainanina kwamana ꞌu na venatuneni magemagetana, kebu tamu sakona ꞌwaineye wata tomotoga i na ꞌinaꞌinanai i na vo, Yaubada Natuna.” 36 ꞌU na nuani nibaimu Elisabeti i vo, ꞌA kakala wata ꞌa vemoꞌai, kebu ꞌama fata ꞌa na venatunaga.” Siwe ꞌakonadi yadi miana ꞌana wetaꞌi 6 i veluagai. 37 Fai nani matatabuna Yaubada ꞌana fata.”

38 Meli i vo, Yau Yaubada yana tofolova, avaꞌai ꞌu voneyeniga baniꞌodi i da souyeni ꞌwaikuye.” Mulieta anelose Meli i ꞌiaweni.

Meli i nago Elisabeti ꞌwaidie i fogedi.

39-40 ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava mulieta Meli i ꞌidewadewa, i ꞌaꞌava i tovoi tonovina i nago ꞌoya ꞌwaidie ꞌawalawa Iudia nageneye Elisabeti i na fogedi. I leꞌwa ꞌatamananina bei Sekalaia i miamia i luku yana vanuge Elisabeti ꞌwaidie i vekaiwa. 41-42 Tutuyanina Elisabeti Meli yana vekaiwa i nogai kamodie kwamana i feto bwaikina. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Elisabeti i agedi mogitana begaidi bonadi bwaikinega i vo, Nibai, Yaubada i nuakalikaliemu bwaikina, vevine matatabuda ꞌwaidega kebu tamu aitoi baniꞌodi ꞌomuꞌe. Natumunina ꞌu na venatuneniga Yaubada ma yana nuakalikali i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye.” 43 Wata Elisabeti i vo, Nani ꞌatumaiotogina ꞌwaimeye fai yama ꞌAuvea inana ꞌu mai ꞌama foge faifaina. 44 Tutuyanina yamu vekaiwa ꞌa nogai, kamomeye kwamana ma yana sosoana i feto bwaikina. 45 Weꞌe ꞌomu, ꞌAuvea yana vona ꞌu vetumaganeni ꞌana mogitana i na souyeni, ꞌeba sosoana ꞌwaimuye.”

Meli yana lei-subisubia.

46  ✡Meli i vo,

Nuakuyega ꞌAuvea a subisubiai.

47 Yaubada taunina ꞌaku Toꞌitaꞌitaꞌi, faifaina ꞌanuꞌanunuku i sosoana bwaikina.

48-49  ✡Yau kwamana siaiku ma yaku nuaobu a vetofolova-maimaiga ꞌwaineye, siwe i nunuaveꞌaviniku. ꞌAsiau wata tutuya mulina ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana faifaiku i na vo, Mogitana Yaubada i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye bega ꞌeba sosoana ꞌwaineye.” I na vonaga fai Yaubada Toketokena nani bwaikidi i ꞌidewadi faifaiku.

Taunina magemagetana, kebu tamu yana sakonaga.

50  ✡Tutuya matatabuna ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega egavo Yaubada i veveꞌililibuyeniga i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie.

51 Weꞌe tomotoganidi i nunualakaga wata taunidi i subisubiadiga, nimana toketokenega i tuobuobuyedi.

52  ✡Taunidi toveimea toketokedi yadi ꞌeba mia ꞌaiꞌaiwabudi ꞌwaidiega i siobuyedi, weꞌe tonuaobu i silakaidi.

53  ✡Wata wekowekoma, nani ꞌatumaidi i veledi bega i sososoana, weꞌe ꞌaiꞌaiwabudi i veviladi nimaꞌavaꞌavadi, kebu tamu avaꞌai i da veledi.

54-55  ✡Yaubada i vonaꞌawaufaufa tubudavo ꞌwaidie kebu i na bailedi. Vonaꞌawaufaufanina Ebelamo ꞌwaineye wata ꞌana wauma ꞌwaideye kebu i na ꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata. Begaidi ꞌida me Isileli yana tofolovavo i ꞌivaiseda, kebu i da venuafanida.”

56 Meli yana vona i ꞌaꞌava, bei Elisabeti taiadi i miamia baniꞌodi wetaꞌi ꞌaitonu, mulieta i vilai i nago.

Ioni Tobafitaiso yana tubuga.

57 Meli i nago mulieta Elisabeti i vebutudi fai yadi tutuya i veluagai, i venatuna natudi iavetana i tubuga. 58 Tutuyanina ediavo wata yadi ꞌailaꞌavo valadi i nogai ꞌAuvea i nuakalikaliediga, ma fuedi i sosoana.

59  ✡Mulieta kwamana ꞌana ꞌaiata 8 i veluagai, ediavo wata yadi ꞌailaꞌavo i vaꞌauta bununa i na boboi me Diu yadi sauluva baniꞌodi, wata i na goleni tamana wagavina Sekalaia. 60 Nika inana i vo, Kebu, ta na goleni Ioni.” 61 Siwe ediavo i vo, Weꞌe wagavanina kebu tamu aitoi yami ꞌailaꞌa nageneye ꞌana wagava.” 62 Begaidi nimadiega Sekalaia i velutolieni avaꞌai wagavaga nuanuana i na goleni.

63 Sekalaia nimanega i vonedi nuanuana lubulubu bei wagava i na kilumi. Lubulubu i ꞌewai i kilumi i vo, ꞌAna wagava Ioni.” Fuedi i ꞌiseni nuadi i voganidi. 64 Tutuyanina kwamana ꞌana wagava i kilumaꞌaꞌavai, nika Sekalaia meana i tonova wata i welava-vaitugana, Yaubada i subiai. 65 Begaidi enavonidi i ꞌiseniga i kololo, bega valana i luluꞌivoneyeni ꞌoya ꞌana tomia ꞌwaidie ꞌawalawa Iudia nageneye. 66 Tomotoganidi kwamana valana i nogaiga nuadi i ꞌivina wata tauniꞌavadi i velutoli i vo, Bola kwamana yana folova avaꞌai?” Baniꞌodi i voneyediga fai ꞌAuvea yana nuanua wata yana toketokena ꞌwaineye i ꞌenoꞌeno.

Sekalaia yana lei-subisubia

67-68 ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Ioni tamana Sekalaia i agei mogitana begaidi i vona-vagata tutuya mulina faifaina i vo,

ꞌAuvea ta na subisubiai, taunina me Isileli yada Yaubada fai ꞌakonadi i ꞌivaiseda wata i ꞌitaꞌitaꞌieda.

69 ꞌAda Toꞌitaꞌitaꞌi Toketokena Yaubada i silakai faifaida yana tofolova Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega.

70-71  ✡Basenadiotoga nagami baniꞌodi Yaubada i vonaꞌawaufaufa yana toluꞌivona magemagetadi ꞌwaidie i na ꞌitaꞌitaꞌieda ꞌada gaviavo ꞌwaidiega wata taunidi i vedumweꞌaiꞌaiedaga yadi toketokena ꞌwaidiega.

72  ✡Wata i vona-vagata tubudavo i na ꞌisanuakalikaliedi wata i na ꞌivaisedi, yana vonaꞌawaufaufanina kebu i da venuafania.

73-75 Vonaꞌawaufaufanina Yaubada tubuda Ebelamo i veleni, I na ꞌitaꞌitaꞌieda ꞌada gaviavo nimadiega bega kebu tamu avaꞌai ta na kololoyeni.

Wata yana ꞌaivaitanina ꞌwainega ꞌada fata ta na vetofolova faifaina,

Tutuya matatabuna yada sauluva tonovidi wata magemagetadi mataneye.”

76  ✡Wata Sekalaia i vona-vagata natuna faifaina i vo,

Weꞌe natuku ꞌomu, i na golemu Yaubada Tabwaotogineye yana toluꞌivona,

Fai ꞌomu nagami ꞌu na kumeta ꞌu na vusi ꞌAuvea yana ꞌeda.

77 Yana tomotoga ꞌwaidie ꞌu na mataꞌaulele yadi sakona i na vedumweꞌubuꞌubusedi bega Yaubada i na nuatavunidi nika ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.

78-79  ✡Nani deꞌe matatabuna i na souyeni fai yada Yaubada i ꞌisanuakalikalieda bwaikina wata ꞌitaꞌitaꞌi saiꞌafoga i na mai abamega baniꞌodi mageta,

Bega egavo wafa faifaina i kolokolologa wata dudubala ꞌwaineye i miamianiga i na magesedi.

Magetanina i na kumeseda bega yada mia i na veꞌatumai.”

80  ✡Kwamananina i taulai toketokena wata yana nuanua matatabuna i tauyedi Yaubada ꞌwaineye. Saliꞌavuꞌavuye i miamia, tutuyanina i souyeni yana folova i velamu me Isileli ꞌwaidie.

2

Iesu yana tubuga.

1 Tutuyanina Ioni siaineye me Loma i veveimea me Diu yadi ꞌawalaweye. Yadi toveimea bwaikaotogina ꞌana wagava Sisa Agosito, i veimea nuanuana ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi tomotogavo ꞌadi wagava i na kilumidi senisisi faifaina. 2-3 Deꞌe veimeanina i velamu-vauvau tutuyanina Kwilinio ꞌawalawa Silia ꞌana toveimea yana tutuye, bega tomotoga matatabudi i nagoi ꞌadi wagava i na kilumidi ꞌadi tuvada ꞌwaidie.

4-5 Iosefa i souyeni Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega bega ꞌatamana Nasaledi, ꞌawalawa Galili nageneye ꞌwainega i tovoi i nago Devida ꞌana tuvadeye ꞌana wagava Bedeliema, ꞌawalawa Iudia nageneye. Meli kumanidi basenadi i veakutagonidi siwe bola kebu Iosefa taiadi i da vemialuga ma vitavitadie wata taiadi i nago ꞌadi wagava i na kiluma.

6 Tutuyanina Bedeliema i miamiani Meli i vebutudi, fai yadi tutuya ꞌakonadi i leꞌwa. 7 Fai vanuga wakawaka i adagidi kebu tamu ꞌawasasa bei i na luku, i nagoi ꞌaisaya yadi vanuge bei i venatuna, yadi akavau iavetana i tubuga. Kwamana i veluꞌuvai mwedamwedalidi ꞌadi kalekoyega, wata i veꞌenovi ꞌaisaya bulumakau ꞌadi taꞌule.

Toꞌisaveꞌavina sifi i nagoi Iesu i ꞌiseni.

8-9 Weꞌe Bedeliema lilivaneye toꞌisaveꞌavinavo ꞌaisaya lovane yadi sifi i lulumaduꞌaiedi gidegideye, nika tamu ꞌAuvea yana anelose i souyeni ꞌwaidie, wata ꞌAuvea yana mageta mataududulina i magesedi begaidi i kololo bwaikina. 10 Nika anelosenina i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, yau a maiga vala ꞌatumaina a mieni ꞌwaimie, bega tomotoga fuemi ꞌwa na sosoana bwaikina. 11 ꞌAsiau ꞌami Toꞌitaꞌitaꞌi Bedeliema* ꞌwaineye i tubuga, taunina Toveimea Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. 12 Yami tugusa ꞌwa na ꞌiseni mwedamwedalidi ꞌadi kalekoyega i veluꞌuvai i veꞌenovi ꞌaisaya ꞌadi taꞌule, bega ꞌwa na ꞌasetai taunina kwamananina.”

13 Tutuyanina i vonaꞌaꞌava, nika enavo ꞌailaꞌa bwaikina i souyedi ꞌwaineye ma fuedie Yaubada ꞌwaineye i lei-subisubia i vo,

14 Abama tabwaotogineye Yaubada ta na subisubiai,

Fwayefwayeye tomotoganidi faifaidi Yaubada i sososoana i na mia-ꞌatumai.”

15 Tutuyanina anelosenidi i viladi abame, ꞌaisaya ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Ta na nagoi ꞌatamana Bedeliema, naninina ꞌakonadi i souyeni faifaina ꞌAuvea i vonedaga ta na ꞌiseni.” 16 Bega i tovoi i lilide i nagoi Iosefa ma yana vavine i veluagadi wata kwamana i ꞌiseni ꞌaisaya ꞌadi taꞌule i veꞌenovi i ꞌenoꞌeno. 17 Kwamana i ꞌiseni tamana wata inana ꞌwaidie i veifufu avaꞌai anelose i vonediga kwamananina faifaina. 18 Weꞌe ꞌifwaidi tomotoga valanina i nogaiga nuadi i voganidi ꞌaisaya ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo yadi vona faifaina. 19 Weꞌe Meli vonanidi matatabuna i nuaveꞌavinidi faifaidi nuadi i ꞌiviꞌivina. 20 Toꞌisaveꞌavinavo sifi i viladi yadi ꞌaisaya ꞌwaidie Yaubada i subisubiai wata i awaꞌaiꞌaia avaꞌai i ꞌisediga wata i nogaidiga faifaidi, fai anelose yana vona ꞌwaidie ꞌana mogitana i ꞌiseni.

Iesu ꞌana wagava i goleni.

21 Kwamana yana tubuga ꞌwainega i maiga ꞌana ꞌaiata 8 ꞌwaineye bununa i boboi, wata ꞌana wagava i goleni Iesu. Basenadi bola Meli kebu i da mianaga, anelose wagavanina i veleni.

Iesu i naweni vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

22-24  ✡Mulieta Meli wata Iosefa Iesu i naweni Ielusalema bega i na ꞌaniveleneni Yaubada ꞌwaineye wata i na velomu. I nagoiga fai basenadiotoga Mosese ꞌAuvea yana veimea i kilumi i vo, Kwakwama iavetadi yami akavau ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na ꞌanivelenedi ꞌAuvea ꞌwaineye.” Wata i vo, Bunebune ꞌailuga ꞌalo kabututula siaidi ꞌailuga ꞌwa na nikedi ꞌwa na velomuyedi Yaubada ꞌwaineye kwamana wata inana taiadi faifaidi.” Meli vauvaudi begaidi yadi tutuya i veluagai Iosefa taiadi i laka vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i na tafalolo bega i na vevunavunaga Yaubada mataneye.

Simioni yana vona.

25 Tutuyanina ꞌwaineye tamu tomogo ꞌauꞌauveana i miamia Ielusalema, ꞌana wagava Simioni. Taunina tomogo ꞌatumaina wata toveꞌililibu Yaubada ꞌwaineye, ma yana tokemaiga i lulukamata Yaubada ꞌana Venuaꞌivina yana mai faifaina bega me Isileli i na ꞌitaꞌitaꞌiedi. 26 ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌana ꞌweabu bega i veni nagami ꞌAuvea ꞌana Venuaꞌivina Keliso i na ꞌiseni mulieta i na wafa. 27 ꞌAiatanina ꞌwaineye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Simioni i voneni i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, weꞌe kwamana Iesu inana wata tamana i mieni vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye bei Iesu i na ꞌaniveleneni ꞌAuvea ꞌwaineye baniꞌodi yadi veimea ꞌana sauluva. 28 Simioni kwamana i olia Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa i vo,

29-31  ✡ꞌAuvea, ꞌasiau ꞌu na tauyeku ma yaku sosoana a na wafa, fai yamu vonaꞌawaufaufa ꞌwaikuye ꞌakonadi matakuyega a ꞌiseni.

Kwamananina ꞌama Toꞌitaꞌitaꞌi ꞌu vetunei fwayefwayeye tomotoga fuema matameye.

32  ✡Taunina baniꞌodi mageta mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie bega yamu nuanua i na ꞌasetadi,

Weꞌe ꞌima yamu tomotoga me Isileli ꞌama subia ꞌa na veluagai kwamananina faifaina, fai yama ꞌailaꞌa ꞌwainega i souyeni.”

33 Weꞌe Meli wata Iosefa nuadi i voganidi Simioni yana vona kwamana ꞌwaineye faifaina. 34-35  ✡Mulieta Simioni i veluꞌui bega Yaubada Meli wata Iosefa i na nuakalikaliedi, i ꞌaꞌavana Meli i vonedi i vo,

Kwamana deꞌe Yaubada i venuaꞌivineni bega ꞌwainega me Isileli fuedi ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai weꞌe ꞌana tovedumweꞌaiꞌai fuedi vita i na veluagai ꞌwainega.

Taunina ꞌeba ꞌisa Yaubada ꞌwainega siwe fuedi i na awavesakoyeni nika bei yadi nuagiva i na sivemagesedi. Weꞌe ꞌomi Meli, yadi vedumweꞌaiꞌai faifaina ꞌwa na nuavita bwaikina ꞌwa da vo nuafoumi i da ꞌeꞌetokadia kefatayega.

Ana yadi vona.

36-37  ✡Wata tutuyanina ꞌwaineye tamu Yaubada yana toluꞌivona vevinedi i miamia vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, ꞌadi wagava Ana. Tamadi Fenueli, Asali ꞌana wauma ꞌwainega. Neꞌeꞌelidie i nagi i miamia malamala 7, nika yadi lamoga i wafa i ꞌwabula siwe yadi miayega malamala 84 i veluagai i vemoꞌai mogitana. ꞌWabulanidi kebu vanuga ꞌeba veluꞌui i da ꞌiaꞌiaweniga, ꞌaiata wata lovana Yaubada i subisubiai, i veveluꞌui ꞌwaineye wata i veveꞌudigana ꞌani bega yadi veluꞌui ꞌwaineye i na vetoketoke. 38 Tutuyanina Simioni i veveifufu Iosefa Meli taiadi ꞌwaidie, Ana i mai Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa, wata ꞌifwaidi me Ielusalema ꞌwaidie i veifufu kwamananina faifaina i vo, Kwamana deꞌe ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi kumanina ta ꞌeꞌedaveyaieni.”

39  ✡Veimeanidi Yaubada ꞌwainega i maiga, ꞌakonadi Iosefa wata Meli i ꞌidewaꞌaꞌavadi, mulieta i viladi yadi ꞌatamane Nasaledi ꞌawalawa Galili nageneye. 40 Kwamananina i taulai ma yana toketokena, ma yana ꞌaseta bwaikina wata Yaubada ma yana nuakalikali i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye.

Iesu i veifufu vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye.

41-42  ✡Malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana Iesu inana wata tamana yadi sauluva i lakalaka Ielusalema, me Diu yadi Sakali Uviꞌagalatagona† faifaina. Tutuyanina Iesu ꞌana malamala 12 ꞌwaineye taiadi i laka sakalinina ꞌwaineye. 43 ꞌAiata ꞌifwaidi i miamiani Ielusalema ꞌwaineye, mulieta tutuyanina sakali i ꞌaꞌava tomotoga matatabudi i vilaviladi yadi ꞌatamane, weꞌe Iesu Ielusalema bei i miamia. 44 Tamana inana taiadi kebu i da ꞌasetaiga, yadi nuanua i vo, Voke yada ꞌailaꞌavo taiadi i nunagoi.” I nunagoi ꞌaiata ꞌaitamogana mulieta i lovani nika Iesu kebu i da veluagaiga, bega yadi ꞌailaꞌavo wata ediavo ꞌwaidie i luala. 45-46 Nika kebuꞌa, wata i viladi Ielusalema bei i luala, mulieta ꞌaiata ꞌaitonu i ꞌaꞌavana i veluagai vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, Diu yadi veꞌetoboda ꞌadi tovevo taiadi i miamiani. Ma fuedie i veveifufu yadi vona i noganogaidi wata i velutolitoliedi. 47 Fuedi i ꞌiseni yana ꞌaseta bwaikina wata i nogai Iesu yana tutula ꞌatumaidi wata tonovidi begaidi nuadi i voganidi. 48 Wata inana tamana taiadi i ꞌiseni nuadi i voganidi, bega inana i vo, Natuku awale weꞌe baniꞌodi yamu sauluva, bega ma yama venuafouviga tamamu taiadi ꞌa lulualemu?”

49 Iesu i vo, Awale mali vanuga ꞌwaidie ꞌwa luala-maimaiga? ꞌWa da ꞌasetai yau Tamaku yana vanuge i lubwaineku bei a na miamia.” 50 Siwe inana tamana taiadi yana vona faifaina kebu nuadi i da magetai.

51 Nika Iesu inana tamana taiadi i souyedi i nagoi Nasaledi, bei yadi vona i vematayakeyakedi. Weꞌe inana nuadi i ꞌiviꞌivina naninidi faifaidi. 52 Bei Iesu i taulai, ma tomogona wata yana ꞌaseta taiadi, ma ꞌana nuakalikali Yaubada ꞌwainega wata tomotoga ꞌwaidiega.

3

Ioni Tobafitaiso i lauꞌage tomotoga ꞌwaidie.

1-2 Me Loma yadi toveimea bwaikaotogina tamu, ꞌana wagava Sisa Taibilio, yana vetoveimea ꞌana malamala 15 ꞌakonadi i veluagai, Yaubada yana vona i mai Ioni Tobafitaiso ꞌwaineye, i miamia saliꞌavuꞌavuye. Tutuyanina ꞌwaineye Fonitio Failato ꞌawalawa Iudia ꞌana toveimea, weꞌe Elodi Galili i veveimeyeni, taina Filifi ꞌawalawa Itulia wata Tilakoniti i veveimeyedi, weꞌe Lisania ꞌawalawa Abilini i veveimeyeni, Anasa wata Kaiafa me Diu yadi tovelomu bwaikidi. 3  ✡Tutuyanina Ioni Yaubada yana vona i nogai, i tovoi i nago ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie Ufa Iolidani lilivaneye i lauꞌage tomotoga ꞌwaidie i vo, Yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi bega a na bafitaisomi wata Yaubada yami sakonanidi i na nuatavunidi.” 4  ✡Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye, Ioni yana folova wata yana vona faifaidi i vo,

Tamu tovegolegole saliꞌavuꞌavuyega i vo,

ꞌAuvea yana ꞌeda ꞌwa na vusia, wata ꞌwa na sivetonovidi yana ꞌeba nago.

5 ꞌOya ꞌwa na aladi i na vetanoꞌatuga weꞌe ꞌawaꞌawakovadi ꞌwa na veivudi.

ꞌEda ꞌokaꞌokadi ꞌwa na vusivetonovidi, wata ꞌeda bwakabwakadi ꞌwa na ꞌidewadi i na veꞌatumai.

6 Bega tomia fwayafwaya matatabudi Yaubada yana ꞌitaꞌitaꞌi i na ꞌiseni.”

7 Tomotoga fuedi Ioni valana i ꞌasetai i nagoi ꞌwaineye igodi i na bafitaisodi nika i vonedi i vo, ꞌOmi tosakona, ꞌoꞌolo baniꞌodi. Igodi ꞌwa vo, ꞌA na dega Yaubada yana nuasako wata yana vematavuloga ꞌwaidiega.” Begaidi yami vaiseba ꞌwa vo, ꞌAkonadi ꞌa nuavilama ꞌu da bafitaisoma,” siwe kebu nuanuami yami sauluva sakoidi ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi. 8-9  ✡Nagami yami sauluva i na tonova ꞌami ꞌeba ꞌisa ꞌakonadi ꞌwa nuavilami ꞌwa da vo baniꞌodi welavi ꞌatumaina vuagina, mulieta a na bafitaisomi. Wata kebu ꞌwa na vo, Ebelamo tubuma bega ꞌima Yaubada yana tomotoga kebu i na vematavulogima.” Siwe a na vonemi, kebu ꞌaivaita ꞌwa na veluagai. Kebu nani bwaikina Yaubada mataneye ꞌomi Ebelamo tubunavo. Yaubada ꞌana fata tutulimi Ebelamo tubunavo i na ꞌidewadi kileu weꞌe ꞌwaidiega. Saiꞌafoga Yaubada i na vematavulogimi yami sauluva sakoidi faifaidi ꞌwa da vo ꞌakonadi yana tamuyoko i da yadali bega welavi ꞌaitamogana ꞌaitamogana kebu vuagidi ꞌatumaidiga i na talagidi i na tawedi ꞌai-ꞌalaꞌalase.”

10 ꞌAilaꞌanidi Ioni yana vona i nogai begaidi i velutolieni i vo, Vetuma, baniꞌodi ꞌa na munega?” 11 Ioni i vo, ꞌAiꞌedi egavo ꞌami kaleko sulu ꞌailuga, weꞌe ꞌifwaidi kebu ꞌadi kalekoga, tamu ꞌwa na veledi. Wata baniꞌodi, ꞌaiꞌedi ma ꞌamiꞌami, weꞌe egavo kebu ꞌadiꞌadiga ꞌifwaidi ꞌwa na veledi.”

12  ✡Wata ꞌifwaidi takesi ꞌana tolaugogona i maia bafitaiso faifaina Ioni i velutolieni i vo, Tove, ꞌima baniꞌodi?” 13 Ioni i vo, Me Loma yadi veimea ꞌana tonovina ꞌwainega takesi ꞌwa na lalaugogona, kebu vekaliega ꞌimosoꞌi ꞌwa na ꞌewaꞌewadi taunimi faifaimi.”

14 Wata baniꞌodi tolugaviavo i velutoli i vo, Weꞌe ꞌima baniꞌodi? Avaꞌai ꞌa na vai?” Ioni i vonedi i vo, ꞌOmi yami folova ꞌana tutula ꞌasaꞌaiana ꞌana fata i lubwainemi, weꞌe kebu ꞌami tutula ꞌana ꞌimosoꞌi faifaina veꞌisakololoyega ꞌwa na vekali wata kebu tomotoga ꞌwa na vevita-maimaigidi bega yadi mani ꞌwa na ꞌewaꞌewadi.”

Ioni i veifufu Keliso ꞌada Toveimea faifaina.

15  ✡Tomotoga matatabudi i nuanua bwaikina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Keliso yana mai faifaina, bega Ioni i ꞌiseni i venuanaluga i vo, Voke taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina ꞌalo tulina.” 16 Begaidi Ioni matatabudi i vonedi i vo, Yau ufayega a na bafitaisomi, weꞌe kumanina mulikuye i mimaiga i na bafitaisomi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumainega wata ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega baniꞌodi yami sakona i na ꞌala-lekoadi. Wata tomogonina toketokeotogina, yau kebu baniꞌodiga, kebu i da lubwaineku ꞌwaineye a na vetofolova fai taunina bwaikina a bunumayaga.

17 Tutuyanina Kelisonina i na maiga, tomia fwayafwaya matatabudi i na vonayavuga mataneye wata i na veimeyedi ꞌwa da vo baniꞌodi waifei ꞌana tolaukadi, waifei wata ꞌaniꞌaninidi i na yatoꞌedi mulieta i na vedodogidi yana bubuwakeye, weꞌe yogo i na tunuya ꞌainina kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye.”

18 Vona fuedi ꞌwaidiega Ioni tomotoga i veluꞌaseꞌasedi wata Vala ꞌAtumaina i luꞌageyeni ꞌwaidie. 19  ✡Weꞌe Ioni tamu toveimea ꞌana wagava Kini Elodi i awavesakoyeni taina yana vavine i luobuyediga faifaina, ꞌadi wagava Elodiasa. Wata ꞌifwaidi Elodi yana sauluva sakoidi Ioni i luꞌivoneyedi. 20 Begaidi Elodi i nuasako nani sakoiotogina i ꞌidewai, Ioni i yatoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye.

Ioni Iesu i bafitaisoi.

21-22  ✡Ioni bola kebu i da luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, tomotoga i bafitaisodi i ꞌaꞌavana, wata Iesu i bafitaisoi. Tutuyanina Iesu i veveluꞌui abama i ꞌanikililia, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i obu Iesu ꞌwaineye ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi bunebune, nika bonaꞌava abamega i souyeni i vo, ꞌOmu Natuku nuafouku. A sosoana bwaikina faifaimu.”

Iesu tubunavo.

23 Tutuyanina Iesu ꞌana malamala baniꞌodi 30 i veluagai yana folova i velamu tomotoga ꞌwaidie. Bega tomotoga i nuaniga i vo

Iesu tamana Iosefa,

weꞌe Iosefa tamana Ilai,

24 weꞌe Ilai tamana Madati,

weꞌe Madati tamana Livai,

weꞌe Livai tamana Meliki,

weꞌe Meliki tamana Yanai,

weꞌe Yanai tamana Iosefa,

25 weꞌe Iosefa tamana Matadaya,

weꞌe Matadaya tamana Emosi,

weꞌe Emosi tamana Neumi,

weꞌe Neumi tamana Esili,

weꞌe Esili tamana Nakai,

26 weꞌe Nakai tamana Meati,

weꞌe Meati tamana Matadaya,

weꞌe Matadaya tamana Semiai,

weꞌe Semiai tamana Ioseki,

weꞌe Ioseki tamana Dioda,

27 weꞌe Dioda tamana Diowane,

weꞌe Diowane tamana Lisa,

weꞌe Lisa tamana Selubabela,

weꞌe Selubabela tamana Salatiela,

weꞌe Salatiela tamana Nelai,

28 weꞌe Nelai tamana Meliki,

weꞌe Meliki tamana Edai,

weꞌe Edai tamana Kosami,

weꞌe Kosami tamana Elimadami,

weꞌe Elimadami tamana Eli.

29 weꞌe Eli tamana Iosua,

weꞌe Iosua tamana Eliesa,

weꞌe Eliesa tamana Yolima,

weꞌe Yolima tamana Madati,

weꞌe Madati tamana Livai,

30 weꞌe Livai tamana Simioni,

weꞌe Simioni tamana Iuda,

weꞌe Iuda tamana Iosefa,

weꞌe Iosefa tamana Yonami,

weꞌe Yonami tamana Eliakimu,

31 weꞌe Eliakimu tamana Melia,

weꞌe Melia tamana Mena,

weꞌe Mena tamana Matati,

weꞌe Matati tamana Nedani,

weꞌe Nedani tamana Devida,

32 weꞌe Devida tamana Iese,

weꞌe Iese tamana Obedi,

weꞌe Obedi tamana Bwasa,

weꞌe Bwasa tamana Salimoni,

weꞌe Salimoni tamana Nasoni,

33 weꞌe Nasoni tamana Aminadaba,

weꞌe Aminadaba tamana Adamina,

weꞌe Adamina tamana Anai,

weꞌe Anai tamana Esiloni,

weꞌe Esiloni tamana Felesi,

weꞌe Felesi tamana Iuda,

34 weꞌe Iuda tamana Iakobo,

weꞌe Iakobo tamana Aisake,

weꞌe Aisake tamana Ebelamo,

weꞌe Ebelamo tamana Tela,

weꞌe Tela tamana Naoli,

35 weꞌe Naoli tamana Seluki,

weꞌe Seluki tamana Leu,

weꞌe Leu tamana Feliki,

weꞌe Feliki tamana Iba,

weꞌe Iba tamana Sila,

36 weꞌe Sila tamana Keinana,

weꞌe Kenani tamana Afakisadi,

weꞌe Afakisadi tamana Semi,

weꞌe Semi tamana Noa,

weꞌe Noa tamana Lemeki,

37 weꞌe Lemeki tamana Metusela,

weꞌe Metusela tamana Inoki,

weꞌe Inoki tamana Ieledi,

weꞌe Ieledi tamana Malaleli,

weꞌe Malaleli tamana Keinana,

38 weꞌe Kenani tamana Inosi,

weꞌe Inosi tamana Seti,

weꞌe Seti tamana Adama,

weꞌe Adama tamana Yaubada.

4

Seitani Iesu i silubuya.

1 Iesu i bafitaiso Ufa Iolidani i ꞌaꞌavana, ꞌakonadi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei mogitana bega ꞌAnuꞌanununina Iesu i vagavaia i naweni saliꞌavuꞌavuye. 2 Seitani nuanuana Iesu i na sakona begaidi bei i silubuya ꞌaiata 40 nagedie, ꞌaiatanidi ꞌwaidie Iesu kebu tamu ꞌaniꞌani i da ꞌalatonovi, mulieta ꞌaiatanidi i ꞌaꞌavana i lase.

3 Tutuyanina Iesu i lase nika bei Seitani i souyeni ꞌwaineye, nuanuana Iesu i na beꞌu sakona ꞌwaineye bega i silubuya i vo, ꞌAiꞌedi ꞌomu mogitana Yaubada Natuna, ꞌu na vona deꞌe kileunidi i na veꞌaniꞌani.” 4  ✡Iesu Seitani yana vona i tutuli i vo, Kebu. Basenadi i kilumi Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Tomotoga yadi mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaidi kebu ꞌaniꞌaniꞌava ꞌwainega i da veveluagadi.”

5-7  ✡Wata ꞌana veluga Seitani Iesu i vagavaia i lakaveni ꞌoyeye fwayafwaya yana ꞌeba veimea matatabuna i veni tutuya ꞌaleꞌusana nageneye bega Seitani i vo, ꞌAiꞌedi ꞌu na ꞌoduga ꞌwaikuye wata yaku vona ꞌu na vematayakeyakediga deꞌe ꞌeba veimeanidi wata ꞌaiꞌaiwabunidi a na velemu yamu ꞌeba veimea. Fai matatabuna i ꞌanivelenedi ꞌwaikuye yau yaku ꞌeba veimea, ꞌaiꞌedi nuanuaku ꞌaku fata a na ꞌanivelenedi ꞌwaimuye fai ma yaku veimea.” 8  ✡Nika wata Iesu i vo, Weꞌe Yaubada yana Buki nageneye i vonaga i vo,

Yami ꞌAuvea Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na ꞌoduꞌodu,

ꞌAiseotogina faifaina ꞌwa na folofolova.”

9-10  ✡I ꞌaꞌavana wata Seitani Iesu i vagavaia i naweni Ielusalema, vanuga ꞌeba veluꞌui tabwaotogineye i lakaveni. Bei wata i voneni i vo, ꞌAiꞌedi mogitana ꞌomu Yaubada Natuna deꞌe bega ꞌu na souga, veviga kebu ꞌu na veluagai fai Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Yau Yaubada yaku anelose a na vonedi i na ꞌiꞌisaveꞌavinimu,

11 Nimadiega i na ꞌiꞌivaisemu bega kebu tamu saiꞌafo ꞌagemu ꞌu na nikeyedi.”

12  ✡Iesu Seitani yana vona i tutuli i vo, Kebu, fai wata Yaubada yana Buki nageneye i vo,

ꞌAiꞌedi taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌeba ilagi ꞌwaidie, kebu i da lubwaineni ꞌwa na taidaida Yaubada ꞌwaineye ꞌaivaita faifaina.”

13  ✡Tutuyanina Seitani yana sailubu matatabuna i veꞌaꞌavadi Iesu ꞌwaineye, mulieta i ꞌiaweni i nago tulineye bega bola tamu tutuya nuanuana i na vilai.

Iesu yana folova i velamu Galili ꞌwaineye.

14-15 ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena Iesu ꞌwaineye i ꞌenoꞌeno, bega i vilai saliꞌavuꞌavuyega i nago Galili. Me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie Iesu Yaubada yana Vona i ve fuedi i subiai bega tomotoga matatabudi i miamiani ꞌawalawanina ꞌwaineye valana i ꞌasetai.

Nasaledi ꞌwaineye Iesu i vedumweꞌaiꞌaieni.

16 Mulieta Iesu i nago Nasaledi yana ꞌatamane bei i taulaiga ꞌwaineye. Tamu ꞌAiata Veawai i veluagai Iesu i luku me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye, yana sauluva baniꞌodi. Yadi tafalolo ꞌwaineye i tovoi tomotoga matadie i na luꞌiawawa Yaubada yana Buki ꞌwainega. 17 Bega tamu tomogo Buki i ꞌewai Iesu i veleni, Bukinina tamu Yaubada yana toluꞌivona Aisea ꞌana kilukiluma. I luyawagi nika vonanina i veluagai ꞌana nogaya side baniꞌodi.

18  ✡ꞌAuvea ꞌAnuꞌanununa ꞌwaikuye i ꞌenoꞌenoga fai i venuaꞌivineku Vala ꞌAtumaina a na luꞌageyeni wekowekoma ꞌwaidie.

I vetuneku bega tomotoga yogoyogonidi ꞌadi ꞌetoyavu faifaina a na luꞌivona ꞌwaidie, weꞌe tomatasako matadi yadi veꞌatumai-vaitugana faifaina.

Wata i vetunekuga tomotoganidi i mia vitana ꞌadi gaviavo nimadie, a na ꞌetoyavudi.

19 Wata ꞌami ꞌitaꞌitaꞌi ꞌAuvea ꞌwainega ꞌana tutuya a na luꞌivoneyeni.”

20 Vonanina Iesu i luꞌiawawai i ꞌaꞌavana Buki i vetalabodai ꞌana toꞌisaveꞌavina i veleni mulieta i miabui bega i na ve ꞌwaidie. Weꞌe tomotoganidi matatabudi vanuga ꞌeba miavaꞌauta nageneye nuadi i ꞌewai, Iesu ꞌwaineye i ꞌisa-valavalalai. 21 Iesu i veifufu ꞌwaidie i vo, Vonanina ꞌwa nogaiga, tutuyanina a luluꞌiawawai ꞌana mogitana ꞌasiau i souyeni.” 22 Tomotoganidi i noganogaya Iesu i subiai fai nuadi i voganidi yana vona ꞌatumaidi faifaidi wata i vo, Tomogo noꞌo kebu tulinaga, ta ꞌasetai Iosefa natuna weꞌe baniꞌodi i munega?” 23 Begaidi Iesu i vonedi i vo, A ꞌasetai bola voke yada vona-awatabai tamu ꞌwa na voneyeni ꞌwaikuye ꞌwa na vo, ꞌOmu toꞌiveꞌatumai bega taunimu ꞌu na ꞌiveꞌatumaimu.” Wata ꞌwa na vo, Naninidi ꞌeba nuavogana Kafaneomi ꞌwaineye ꞌu ꞌidewadiga wata baniꞌodi yada ꞌatamana Nasaledi ꞌwaineye ꞌu na ꞌidewadi.” 24 Siwe a na vonemi, Yaubada yana toluꞌivonavo taunidi yadi ꞌatamane yadi tomotoga kebu i da veveꞌililibuyediga, fuedi i baibaila.

25  ✡Side baniꞌodi. ꞌWa na nuani basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona Ilaitia yana tutuye, malamala ꞌaitonu wata wetaꞌi 6 nagedie ꞌwei kebu bega loka bwaikina. 26 Tutuyanina ꞌwaineye me Diu yadi ꞌwabuꞌwabulavo fuedi nuanuadi ꞌaivaita, siwe Yaubada kebu Ilaitia i da tauyeni i da ꞌivaisedi fai yana ꞌawalawa ꞌana tomotoga i vedumweꞌaiꞌaieni begaidi i vetunei tamu ꞌwabula ꞌwaidie taunidi kebu Diu i miamia Salefati, ꞌawalawa Saidoni nageneye. 27  ✡Wata baniꞌodi tamu toluꞌivona ꞌana wagava Ilaisa yana tutuye tomotoga waiwaiseselidi fuedi yana ꞌawalaweye nuanuadi ꞌaivaita siwe kebu i da ꞌivaisedi fai yana ꞌawalawa ꞌana tomotoga i vedumweꞌaiꞌaieni begaidi i nago mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie, tamu tomogo waiwaiseselina Silia nageneye ꞌana wagava Nemani i ꞌiveꞌatumaia.”

28-30 Tomotoga matatabudi i miamiani ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye Iesu bonana i nogaidi i ꞌasetai ꞌadi vona, taunidi baniꞌodi tovedumweꞌaiꞌainidi begaidi ma yadi nuasako Iesu i tovififineni i ꞌiveꞌavini i yoꞌei i naweni mwalilige. ꞌAtamananina ꞌoya tabwaneye bega igodi bwagale i da bifeleni, siwe Iesu baniꞌodi i munega ꞌailaꞌa kamwadiamo i souyeni i nago.

Tomogo yaiaina i ageiga i veꞌatumai.

31 Mulieta Iesu Nasalediega i nago ꞌatamana Kafaneomi ꞌawalawa Galili nageneye, bei i ve tomotoga ꞌwaidie ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. 32 Tomotoga fuedi nuadi i voganidi yana ve faifaina, fai ma yana veimea i veve ꞌwaidie.

33-34  ✡ꞌEba miavaꞌauta nageneye tamu tomogo yaiaina sakoina i ageiga, bonana bwaikinega i vebwaubwau i vo, ꞌOmu Iesu tomogo Nasaledi, avaꞌai ꞌu na vaima? Voke nuanuamu ꞌu na leoma. A ꞌasetamu, ꞌomu Yaubada Natuna Magemagetamu.” 35 Iesu yaiaina i talabodeni i vo, ꞌU veꞌwada, tomogo ꞌwainega ꞌu ꞌawaꞌaꞌimu.” Yaiaina tomogo i bifeleni i beꞌu ꞌailaꞌa matadie mulieta i ꞌawaꞌaꞌia siwe kebu wata tomogo veviga i da veluagai yaiainanina ꞌwainega.

36 Fuedi nuadi i voganidi i velutolitoli i vo, Baniꞌodi deꞌe i munega? Vonaꞌava siwe toketokena wata ma yana veimea yaiaina i vonevonedi i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.” 37 Iesu valana i vebwaika i nago ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie Kafaneomi lilivaneye.

Toviga fuedi Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

38 Tutuyanina Iesu ꞌeba miavaꞌauta i ꞌiaweni i nago Saimoni Fita yana vanuge. Saimoni yana vavine inadi i viga tomogodi i luyauyauta bwaikina bega Iesu ꞌwaineye i veluꞌui i na ꞌiveꞌatumaidi. 39 Iesu i luku ꞌadi ꞌivi lilivaneye i tovoi ꞌadi viganina i talabodeni nika yauyautanina i ꞌawatagoni i tovoi ꞌaniꞌani i ꞌidewadewa Iesu ma enavo faifaidi.

40 ꞌAkonadi inala i simwanuya, yadi ꞌAiata Veawai i ꞌaꞌava, tomotoga yadi toviga ꞌadi viga tulidi tulidi i miedi Iesu ꞌwaineye. ꞌAitamogana ꞌaitamogana i ꞌabitonovidi ꞌadi viga i ꞌaꞌava i veꞌatumai. 41  ✡Wata tomotoga fuedi ꞌwaidiega yaiaina i ꞌawaꞌaꞌidi ma yadi vebwaubwau i vo, Vona mogitana ꞌomu Yaubada Natuna.” Siwe Iesu i toke i talabodebodedi kebu i na luluꞌivonaga fai ꞌakonadi i ꞌasetai taunina Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.

Iesu i lauꞌage ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie.

42 Bola kebu i da magetaꞌaꞌavaiga Iesu ꞌatamananina ꞌwaineye i miamiaga i ꞌiaweni ꞌaiseneye i nago tamu ꞌawasasa kebu tomotoginaga ꞌwaineye bei i veluꞌui. Begaidi tomotoga i lualeni i nago bei i veluagai i talabodebodeni i vo, Kebu ꞌu na nagoga mali ꞌawalawa ꞌwaidie, side bei Kafaneomi ta na miamia.” 43 Nika Iesu i vo, ꞌAtamana ꞌifwaidi wata ꞌwaidie a na nago Vala ꞌAtumaina Yaubada tomotoga i na veimeyemiga faifaina a na lauꞌage, folovanina faifaina Yaubada i vetuneku.” 44 Bega i nago me Diu yadi ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie i lauꞌage-vuvua ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie.

5

Iesu yana tovetutuyamavo i goledi.

1 Tamu ꞌaiata ꞌwaineye Iesu i tovotovoi Lavu Galili balebaleye, ꞌailaꞌa i maia i vevetunufelagieni nuanuadi Yaubada yana vona i na nogaya Iesu ꞌwainega. 2 Iesu toyaubani yadi waka ꞌailuga i ꞌisedi ꞌakonadi i yoꞌedi, weꞌe taunidi i obu yadi vualalalakana i lekolekoadi. 3 Tamu waka ꞌwaineye Iesu i dodoga, wakanina Saimoni yana waka, bega i voneni saiꞌafo i talalaka malavetayega mulieta Iesu i miabui i ve ꞌailaꞌa ꞌwaidie.

4  ✡Yana ve i ꞌaꞌavana Saimoni i voneni i vo, Saiꞌafo malaveseye ꞌu na sese bei ma emwavo vualalalakana ꞌwa na lelegedi igana ꞌwa na ꞌonadi.” 5 Nika Saimoni i vo, ꞌAuvea, lovana ꞌa vuata i ꞌasema kebu tamu igana ꞌa da ꞌonaiga. Siwe fai ꞌu vonaga, ta na laka vualalalakana a na lelegedi.” 6 Bega ma fuedie i laka i lelegedi igana fueotogidi i ꞌonadi saiꞌafoga vualalalakana i da bwekadi. 7 Bega ediavo tamu waka ꞌwaineye i luꞌwaiedi ꞌaivaita faifaina. I maia waka ꞌailugana i veadagidi saiꞌafoga i da monu.

8 Tutuyanina Saimoni Fita igana fuedi i ꞌisedi ma yana veꞌililibu ꞌagena i vetufanoꞌuyedi i ꞌodu Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, ꞌu na ꞌiaweku fai yau tosakona.” 9 Saimoni Fita wata ꞌifwaidi tomotoga yana wakeye nuadi i voganidi fai igana fueotogidi i ꞌonadi. 10 Wata baniꞌodi enavo tamu waka ꞌwaineye Saimoni taiadi i folofolova nuadi i voganidi, enavonidi ꞌadi wagava Iemesa wata Ioni, Sebedi natunavo. Iesu Saimoni i voneni i vo, Kebu ꞌu na kolologa. Basenadi igana ꞌu ꞌonaꞌonadi, weꞌe yau yaubani tamu a na vemu bega tomotoga ꞌu na ꞌonaꞌonadi ꞌu na mimaiedi Yaubada ꞌwaineye.” 11 Bega yadi waka i yoꞌedi ꞌavale nani matatabuna i ꞌiawedi Iesu taiadi i nagoi yana tovetutuyamavo.

Iesu tomogo waiwaiseselina i ꞌiveꞌatumaia.

12 Tamu tutuya Iesu i miamia tamu ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye, ꞌatamananina ꞌwaineye tamu tomogo i miamia tomogona matatabuna waiwaiseselina. Tomogonina Iesu i ꞌiseni i mai ma yana veꞌililibu i lumataꞌafufu mataneye i veluꞌui i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi nuanuamu ꞌamu fata ꞌu na ꞌiveꞌatumaiku.” 13 Iesu nimana i ꞌotoi tomogoneye i ꞌabi i voneni i vo, Fai baniꞌodi, nuanuaku, ꞌu veꞌatumai.” Nika tomogonina i veꞌatumai ꞌana viga i ꞌaꞌava. 14  ✡ꞌAkonadi tomogo i veꞌatumai Iesu i toke i veluꞌaseꞌasei i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌu na luꞌivonaga, nuanuaku tonovimu ꞌu na nago tovelomu ꞌwaineye nagami i na ꞌisemu. ꞌAisaya ꞌu na veleni i na kabuni Yaubada ꞌwaineye faifaimu, baniꞌodi basenadiotoga Mosese i voneyeniga Yaubada yana Buki ꞌwaineye towaiwaisesela i veꞌatumaiga faifaina. Tovelomunina i na ꞌisemu i na veꞌawamogitana ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai, wata baniꞌodi mali tomotoga i na ꞌasetai.”

15 Iesu i talaboda siwe valana i vebwaika-ꞌafoꞌafo, bega ꞌailaꞌa bwaikina i deli i maia yana vona i na nogai wata ꞌadi viga ꞌwaidiega i ꞌiveꞌatumaidi. 16  ✡Siwe Iesu yana sauluva tutuya fuedi ꞌailaꞌa ꞌwaidiega i nunago tamu ꞌawasasa kebu tomotoginaga ꞌwaineye, bei ꞌaiseneye i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye.

Iesu tamu tomogo bwalobwalokona i ꞌiveꞌatumaia.

17 Tamu ꞌaiata ꞌwaineye Iesu i veve tomotoga ꞌwaidie, ꞌailaꞌanina ꞌwainega ꞌifwaidi Diu totafalolo ꞌadi wagava Falisi wata ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo. Taunidi i maia ꞌatamana fuedi ꞌwaidiega, ꞌawalawa Galili wata Iudia ꞌwaidiega, wata Ielusalemega, ma fuedie i noganogaya. Yadi miavaꞌautanina nageneye Yaubada yana toketokena i ꞌenoꞌeno bega ꞌwainega Iesu toviga i ꞌiveꞌatumaidi. 18 Weꞌe ꞌifwaidi tomotoga tamu iadi i vebwalokoga ma ꞌevoꞌevona i evai i mieni, nuanuadi i na lukuveni Iesu ꞌwaineye. 19 ꞌAilaꞌa bwaikaotogina kebu ꞌadi fata i na lukuveni, bega i lakaveni vanuga tabwana bababana ꞌwaineye. Vanuga ꞌana sailaꞌa i ꞌewadi bega ꞌanibwekaneamo ma ꞌevoꞌevona i veꞌioyoi i obu Iesu manawaneye tomotoga ꞌawasasadiamo. 20  ✡Iesu tomotoganidi i ꞌisedi i ꞌasetadi ma yadi vetumagana, bega tomogo bwalobwalokona i voneni i vo, Iaku yamu sakona ꞌakonadi a nuatavunidi.”

21 Weꞌe veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata Falisi nuadiega i vo, Avaꞌai tomogoga deꞌe? Awale Yaubada ꞌwaineye i vona-uviꞌagala? Kebu tamu aitoi ꞌana fata sakona i na nuatavunidi, Yaubada ꞌaiseotogina ꞌana fata.” 22 Iesu ꞌakonadi yadi nuanua i ꞌasetadi begaidi i vo, Awale nuamiega ꞌwa vo yau a vona-uviꞌagala Yaubada ꞌwaineye? 23-24 Yau a vetomotogaotoga ma yaku veimea fwayefwayeye bega ꞌaku fata tomotoga yadi sakona a na nuatavunidi. Tomotoga ꞌadi ꞌiveꞌatumai vitana fai ꞌaiꞌedi a na vona siwe kebu i na veꞌatumaiga, ꞌwa na ꞌasetai a vekali, kebu ma yaku veimea, a vona-ꞌavoꞌavovo. Siwe toviga deꞌe a na ꞌiveꞌatumaia ꞌwa na ꞌiseni bega ꞌwa na ꞌasetai kebu a da vona-ꞌavoꞌavovo ꞌaku fata sakona a na nuatavuna.” Bega Iesu tomogo bwalobwalokona i voneni i vo, ꞌU tovoi, ꞌamu ꞌevoꞌevo ꞌu evai ꞌu nago yamu vanuge.” 25 Nika ꞌailaꞌa matatabudi matadie tomogonina i tovoi-matayoꞌo ꞌana ꞌevoꞌevo i evai ma yana sosoana i tauya, i nunago yana vanuge Yaubada i subisubiai. 26 Tomotoga matatabudi i ꞌiseni nuadi i voganidi bwaikina wata i kololo begaidi Yaubada i subiai i vo, ꞌAsiauna nani ꞌeba nuavogana wata toketokena ta ꞌiseni.”

Iesu Livai i venuaꞌivineni.

27 Iesu tomogo bwalobwalokona i ꞌiveꞌatumaia, mulieta i nunagoga takesi ꞌana tolaugogona ꞌana wagava Livai i ꞌiseni yana ꞌeba folova ꞌwaineye i miamia. Iesu i voneni i vo, ꞌU mai taiadi ta na nago yaku tovetutuyama.” 28 Livai i tovoi nani matatabuna i ꞌiawedi Iesu taiadi i nago.

29 Mulieta Livainina ꞌaniꞌani bwaikina i ꞌidewai yana vanuge Iesu faifaina. Matatabudi bei i luku i ꞌaniꞌani, Iesu ma yana tovetutuyamavo, ꞌifwaidi takesi ꞌana tolaugogona wata tomotoga fuedi. 30 Weꞌe ꞌifwaidi Diu totafalolo Falisi, wata ꞌadi ꞌailaꞌavo veꞌetoboda ꞌadi tovevo ma yadi nuasako tovetutuyamavo ꞌwaidie i vona i vo, Awale tolaugogona vivinagodi wata tosakona taiadi ꞌwa ꞌaniꞌani? Kebu ꞌana ꞌisa ꞌatumainaga.” 31 Iesu i nogai yadi vona, vona-awatabaiega i vonedi i vo, Egavo ꞌatumaidi kebu nuanuadi viga ꞌadi toꞌiveꞌatumai, ꞌaisedi toviga mogitana. 32 Wata baniꞌodi, yau a maiga kebu taunidi i awaveꞌatumaiediga faifaidi, a maiga wata tosakona a na ꞌitaꞌitaꞌiedi.”

Veꞌudigana ꞌana ꞌaseta.

33 Weꞌe ꞌifwaidi Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo Iesu i voneni i vo, Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo tutuya fuedi i veveꞌudigana ꞌani bega yadi veluꞌui i na vetoketoke Yaubada ꞌwaineye. Wata baniꞌodi Falisi yadi tovetutuyamavo i veveꞌudigana weꞌe ꞌomu yamu tovetutuyamavo kebu i da veꞌudigana, i ꞌaniꞌani wata i yemuyemu. Awale baniꞌodi i munemunega?” 34 Iesu yadi vona i tutuli taunina faifaina i vona-awatabai i vo, Tonagi yana sosoana ꞌwaineye, kebu tamu aitoi ꞌana fata enavo i na talabodedi bega ꞌaniꞌani i na baileni. 35 Weꞌe tamu ꞌaiata tomotoga ꞌifwaidi i na maia tonaginina i na ꞌiveꞌavini i na naweni, i lubwainedi ma yadi nuavita i na veꞌudigana.”

36 Wata Iesu i awatalatutula ꞌwaidie yana ve sauluva ꞌivauna faifaina wata me Diu yadi sauluva tuatuaina ꞌadi luwanawana faifaidi i vo, Kebu i da lubwaineni ꞌaiꞌedi aitoi tamu kaleko ꞌivauna i na silabuꞌi bega kalekonina ꞌwainega tamu kaleko tuatuaina i da bwadia. ꞌAiꞌedi i na bwadieniga ꞌana ꞌisa sakoina kebu i da vesala wata kaleko ꞌivauna ꞌakonadi i silabuꞌi i sako.” 37 Wata baniꞌodi oine ꞌana ꞌeba iwaga ꞌaisaya bunudiega faifaina Iesu i vona i vo, ꞌAiꞌedi oine ꞌivauna ꞌeba iwaga tuatuaina ꞌwaineye i na iwagiga i na yuvefuai i na iwaga ꞌana veꞌamubwadodo fai totolina wata ꞌeba iwaga ꞌakonadi i sako. 38 Oine ꞌivauna wata ꞌeba iwaga ꞌivauna nika bikabikana i na lubwaineni kebu i na yuvefuai.” 39 Wata Iesu i vo, ꞌAiꞌedi aitoi oine tuatuaina i na yemuyaga, kebu nuanuana ꞌivauna i na yemu, i na vo, Tuatuaina a da yemu ꞌana lautonova ꞌatumaiotogina.” Deꞌe baniꞌodi Iesu i vonaga fai tomotoga fuedi yadi nuanua i vo, Yada sauluva tuatuaidi ꞌatumaiotogidi.”

6

Iesu i veifufu ꞌAiata Veawai faifaina.

1  ✡Tamu ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, Iesu ma yana tovetutuyamavo i nunagoi bakula ꞌwaineamo, yana tovetutuyamavo i lase bega vuaga i kadidi i ꞌani fai ꞌakonadi tonibakula i tauyedi. 2  ✡Weꞌe ꞌifwaidi Diu totafalolo Falisi i ꞌisedi Iesu i voneni i vo, Awale? Me Diu yada veꞌetoboda ꞌwa geugeuya, vuaga ꞌwa kadidi baniꞌodi ꞌwa folofolova ꞌAiata Veawai ꞌwaineye.” 3  ✡Iesu Falisi yadi vona i tutuli i vo, ꞌWa da vo kebu baniꞌodi Yaubada yana Buki ꞌwa da luꞌiawawaiga, basenadiotoga Kini Devida ma enavo i lase faifaina. 4 I luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, beledi tamu Yaubada ꞌana ꞌanivelena tovelomu i veledi ma enavo i ꞌani. Deꞌe wata yada veꞌetoboda kebu tamu aitoi ꞌana fata beledinina i na ꞌania tovelomu ꞌaisedi faifaidi, i ꞌania siwe kebu i da sakonaga fai i lase.” 5 Wata Iesu i vo, Yau a vetomotogaotoga ꞌAiata Veawai ꞌana Toveimea, ꞌaku fata ꞌaiatanina ꞌwaineye tomotoga yadi sauluva faifaidi a na veimeyedi.”

Iesu i ꞌiveꞌatumai ꞌAiata Veawai ꞌwaineye.

6 Tamu ꞌAiata Veawai ꞌwaineye Iesu i nago ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye bei i ve. ꞌEba miavaꞌautanina nageneye tamu tomogo nimana ꞌana ꞌatagiega ꞌokana i miamia. 7  ✡Weꞌe ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo, wata ꞌifwaidi Diu totafalolo Falisi Iesu i vemataꞌiꞌiꞌieni. ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na ꞌiveꞌatumaia ꞌAiata Veawai ꞌwaineye i na yatoi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye. 8 Siwe Iesu ꞌakonadi yadi nuanua i ꞌasetai begaidi tomogonina nimana ꞌokana i voneni i vo, ꞌU tovoi ꞌu mai ꞌailaꞌa matameye bega fuedi i na ꞌisemu,” nika tomogo i tovoi i nago. 9  ✡Mulieta Iesu veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata Falisi i velutoliedi i vo, ꞌWa da nuani yada veꞌetoboda ꞌAiata Veawai ꞌwaineye ꞌada fata tomotoga ta na ꞌivaisedi ꞌalo ta na vesauluva sakoina ꞌwaidie? Wata ꞌaiꞌedi saiꞌafoga tomogo i na wafaga ta na ꞌitaꞌitaꞌieni ꞌalo ta na luveꞌwavuꞌwavugi?”

10 Iesu tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana i ꞌisadewadi i ꞌaꞌavana tomogonina i voneni i vo, Nimamu ꞌu siꞌotoi,” nika nimana i siꞌotoi i veꞌatumai. 11  ✡Veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata Falisi kamodi i ogala-ꞌafoꞌafo, ꞌaiseꞌavadi i vo, Iesu baniꞌodi ta da munegi ta da luvewafai?”

Iesu yana tomataꞌaulelevo i venuaꞌivinedi.

12 Tomogo nimana ꞌokana i veꞌatumai, mulieta ꞌaiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, Iesu i laka ꞌoyeye i na veluꞌui. Lovana matatabuna i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye i ꞌaseni. 13 ꞌAwaꞌawaie Iesu yana tovetutuyamavo matatabudi i goledi i nagoi ꞌwaineye, ꞌwaidiega ꞌadi 12 i venuaꞌivinedi bega i goledi tomataꞌaulele. 14  ✡Tomataꞌaulelenidi side ꞌadi wagava,

Saimoni, i goleni Fita,

Anidulu, Saimoni taina,

Iemesa ma taina Ioni,

Filifi,

Batolomiu,

15 Madiu,

Tomasi,

Iemesa, Alefasi natuna,

Saimoni, toawaꞌidiꞌidi kebu nuanuana Loma gabemani i na veveimeyedi,

16 Iudasa, Iemesa natuna,

Iudasa, taunina Iesu ꞌana toꞌetogiluva.

Iesu i ve wata i ꞌiveꞌatumai.

17 Mulieta Iesu ma enavo i obuma ꞌoyayega i tovoi laubeꞌuye, bei yana tovetutuyamavo fuedi wata ꞌailaꞌa bwaikina i miamiani. Tomotoganidi i maia ꞌawalawa Iudia matatabuna ꞌwainega, Ielusalemega i obuma, ꞌatamana bwaikidi balebaleye Taia wata Saidoni ꞌwaidiega i lukuma. 18 Matatabudi i maia Iesu yana vona i na nogai wata egavo i viga Iesu i na ꞌiveꞌatumaidi. Wata tomotoga yaiaina i agediga veviga i veluagai i maia, Iesu i vona yaiaina matatabudi i ꞌawaꞌaꞌidi. 19  ✡Tomotoga matatabudi Iesu i ꞌiseni yana toketokena begaidi nuanuadi i na ꞌabitonovi bega yana toketokena i na souyeni i na damana ꞌwaidie ꞌadi viga ꞌwaidiega i na veagiagi.

Nuavita wata sosoana lamudi.

20  ✡Iesu i ꞌisanago yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vonedi i vo,

ꞌOmi ꞌasiau ꞌwa vewekowekomaga,

ꞌEba sosoana ꞌwaimie fai ꞌakonadi Yaubada i veveimeyemi yana ꞌAilaꞌa nageneye.

21  ✡ꞌOmi ꞌasiau ꞌwa laselasega,

ꞌEba sosoana ꞌwaimie fai Yaubada i na vesauluva-ꞌatumaiemi nika ꞌami fata.

Wata ꞌomi ꞌasiau ma yami nuavita ꞌwa ꞌweꞌweꞌwelaga,

ꞌEba sosoana ꞌwaimie fai ꞌawaie ꞌwa na sosoana wata ꞌwa na namaga.

22  ✡Tutuyanina yau kumaniku a vetomotogaotoga faifaiku, tomotoga i na vedumweꞌaiꞌaiemi, i na awaꞌidiꞌidiemi, i na yagayagaimi wata i na falisakoyemiga,

23 ꞌEba sosoana ꞌwaimie. Tutuyanina vitanidi i na souyediga,

ꞌEba sosoana ꞌwaimie, ma yami sosoana ꞌwa na suya, fai ꞌami tutula bwaikina Yaubada i yatoi i lulukamata abame. ꞌWa na nuani basenadiotoga tovedumweꞌaiꞌainidi tubudiavo Yaubada yana toluꞌivonavo baniꞌodi i munegidi bega vita i veluagadi wata ꞌasiau ꞌomi ꞌwaimie.

24  ✡Weꞌe ꞌomi tutuya deꞌe ꞌwa ꞌaiꞌaiwabuga,

Nuakalikalimi bola yami ꞌaiꞌaiwabunidi i na ꞌaꞌava kebu wata ꞌwa na veluagadi ꞌwa na nuavita nuami ꞌwa na ꞌuvanidi.

25 Weꞌe ꞌomi tutuya deꞌe kamomi i aiaidiga,

Nuakalikalimi bola ꞌwa na lase ꞌwa na nuavita nuami ꞌwa na ꞌuvanidi.

Weꞌe ꞌomi tutuya deꞌe ꞌwa namaga-ꞌavoꞌavovoga,

Nuakalikalimi bola ꞌwa na nuavita ꞌwa na ꞌweꞌwela.

26 Basenadiotoga tomotoga fuedi toluꞌivona-vekavekali i awaveꞌatumaiedi nuanuadi yadi vona. Weꞌe ꞌomi wata baniꞌodi, ꞌaiꞌedi tomotoga fuedi i na awaveꞌatumaiemi nuanuadi yami vona, nuakalikalimi ꞌwa na nuavita fai vematavuloga ꞌwa na veluagai yami vekali faifaidi.”

Egavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌwa na nuakalikaliedi.

27  ✡Wata Iesu i vo, ꞌOmi fuemi yaku vona ꞌwa noganogaiga a na vonemi. Egavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌwa na nuakalikaliedi wata egavo i na vedumweꞌaiꞌaiemiga ꞌwa na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie. 28 Egavo i na yagaimiga ma yami nuakalikali vona bikanega ꞌwa na vonedi wata egavo i na kiavesako ꞌwaimie ꞌwa na veluꞌui faifaidi bega Yaubada i na ꞌivaisedi.

29 ꞌAiꞌedi tamu tomogo ꞌaeꞌaemie i na ꞌainikega, wata tamu ꞌaeꞌaemi ꞌwa na ꞌiyoyoeni i na nikei. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yami ꞌeba vesifafa i na ꞌewaiga, wata ꞌami talauma ꞌwa na tauyeni kebu ꞌwa na veꞌoꞌoleni. 30 ꞌAiꞌedi aitoi tamu avaꞌai i na veluꞌuiemiga, kebu ꞌwa na veumokai. Wata ꞌaiꞌedi aitoi tamu yami kukua i na ꞌewaiga, ꞌasaꞌaiana kebu ꞌwa na lukwayegeni ꞌana vevila faifaina. 31 ꞌAiꞌedi avaꞌai nuanuami tomotoga i na ꞌidewai ꞌwaimie, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na ꞌidewai ꞌwaidie.

32 ꞌAiꞌedi egavo i nuakalikaliemi wata ꞌaiseꞌavadi ꞌwa na nuakalikaliedi, yami nuakalikalinina kebu nani bwaikina Yaubada mataneye, fai tomotoga fuedi wata tosakona taiadi yadi sauluva egavo ꞌadi tonuakalikali wata ꞌaiseꞌavadi i nunuakalikaliedi. 33  ✡Wata ꞌaiꞌedi egavo i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata ꞌaiseꞌavadi ꞌwa na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie, kebu nani bwaikina Yaubada mataneye fai tomotoga fuedi wata tosakona yadi sauluva. 34 Wata ꞌaiꞌedi nani ꞌifwaidi tomotoga ꞌwa na veledi siwe nuanuami i na tutulidiga, kebu nani bwaikina Yaubada mataneye fai tosakona nani ꞌifwaidi mali tosakona i veleveledi bega bola ꞌana fata wata baniꞌodi i na tututula.

35 Siwe kebu. Egavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌwa na nuakalikaliedi wata ꞌwa na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie. ꞌWa na ꞌanivelena-maimaiga kebu tutula faifaina ꞌwa na nuanua. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga bola tutula bwaikina ꞌwa na veluagai Yaubada Bwaikaotogina ꞌwainega wata i na veꞌawa-natunemi fai tutuya fuedi tosakona wata taunidi kebu i da vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye siwe i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie. 36  ✡Begaidi side baniꞌodi. ꞌOmi ꞌwa na nuakalikali tomotoga fuedi ꞌwaidie, baniꞌodi Tamami i nuakalikaliemi.”

Kebu mali tomotoga ꞌwa na awavesakoyedi.

37  ✡Wata Iesu i vona ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Kebu mali tomotoga ꞌwa na ꞌamalakibuyedi, i na nunago wata Yaubada i na ꞌamalakibuyemi. Wata mali tomotoga kebu ꞌwa na awavesakoyedi i na nunago Yaubada i na awavesakoyemi. Mali tomotoga yadi sakona ꞌwa na nuatavunidi nika Yaubada yami sakona i na nuatavunidi.

38  ✡Tutuya fuedi ꞌwa na ꞌaꞌanivelena-maimaiga nika wata ꞌanivelena-maimaiga ꞌwa na veveluagadi. Nuakalikalinidi bwaikaotogidi baniꞌodi lugalagaladi wata ꞌudilidi, kebu ꞌami fata ꞌwa na lilidiga fai fueotogidi. ꞌAiꞌedi ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga bwaikina, wata ꞌanivelena-maimaiga bwaikina ꞌwa na veluagai. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga siaina, wata ꞌanivelena-maimaiga siaina ꞌwa na veluagai.”

39 Wata Iesu i vona-awatabai ꞌwaidie i vo, Kebu ꞌana fata tamu tomatasako iana tomatasako i na siveikani, fai bola ꞌadi ꞌailuga i na beꞌuluga vakavakale. 40  ✡Kwamana yana ꞌaseta kebu yana tove yana ꞌaseta i da vebwaika-ꞌiaweni, weꞌe tosikulu matatabudi yadi sikulu i na veꞌaꞌavaga, yadi ꞌaseta bwaikina yadi tove baniꞌodi.

41 Awale iamu mataneye fwayafwaya nani siaina ꞌu ꞌiseni faifaina ꞌu vonavona, weꞌe kebu ꞌu da nuaniga ꞌomu ꞌibwalobwaloꞌu bwaikina matamuye? 42 Kebu ꞌana nogaya ꞌatumaina ꞌu vo, Iaku, nuanuaku matamu i lufwaluyaga a na ꞌewai,” weꞌe kebu ꞌu da ꞌiseniga taunimu matamuye ꞌibwalobwaloꞌu bwaikina? ꞌOmu tovekali. Nagami taunimu matamuyega ꞌibwalobwaloꞌu bwaikina ꞌu na ꞌewai bega ꞌu na ꞌisadewa nika ꞌana fata fwayafwaya nani siaina ꞌu na ꞌewai iamu matanega.”

Sauluva ma ꞌana ꞌeba ꞌisa.

43 Wata Iesu i vonedi i vo, Welavi ꞌatumaina tutuya fuedi vuagina ꞌatumaina, wata welavi sakoina tutuya fuedi vuagina sakoina. 44 Welavi ꞌaitamogana ꞌaitamogana vuagidiega ta na ꞌasetadi avaꞌai welaviga. Kebu ꞌana fata ꞌalaꞌai vuagina ta na kadia ꞌuwe ꞌwainega. Wata kebu ꞌana fata kalibo ta na kadia ulaulawa ꞌwainega. 45  ✡Wata baniꞌodi tomotoga, vuagidi ꞌwaidiega ta na ꞌisaꞌinanadi tomotoga ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. ꞌAiꞌedi tomogo yana sauluva ꞌatumaidi, ta na ꞌasetai yana nuanua matatabuna tonovidi. Weꞌe ꞌaiꞌedi yana sauluva sakoidi ta na ꞌasetai yana nuanua matatabuna sakoidi. Tomogo avaꞌai i na voneyeniga, fai yana nuanua ꞌwainega i mai.”

Toꞌaiyogona vanuga ꞌadi ꞌailuga.

46  ✡Wata Iesu i vona ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Awale ꞌwa veꞌawa-ꞌAuvea ꞌwaikuye weꞌe kebu yaku vona ꞌwa da vevematayakeyakediga? 47  ✡ꞌAiꞌedi aitoi i na mai ꞌwaikuye yaku vona i na nogaidi bega i na ꞌidewadi, taunina yana sauluva side baniꞌodi. 48 Toꞌaiyogona ꞌatumaina nagami yana kabutuꞌu ꞌatumaina i venuaꞌivineni, ꞌogola faꞌalidi i ꞌewadi wata ovu manamanawedi i aladi bega yana vanuga matatabuna i yogoni. Tutuyanina ꞌwei i ꞌwei, weyagata i obu, yana ꞌatamana i sesei vanuganina kebu i da ꞌetofoiaga fai vanuga faꞌalina i yogoni. 49 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yaku vona i na nogaidi siwe kebu i na ꞌidewadiga, taunina tamu toꞌaiyogona baniꞌodi. Toꞌaiyogonanina kabutuꞌu sakoina i venuaꞌivineni nidule i ꞌaiyogona. Tutuyanina weyagata i obu vanuga i ꞌetofoia matatabuna i ꞌetogeugeuya.”

7

Tolugavia tamu yana tofolova Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

1 Tutuyanina Iesu naninidi matatabuna i veifufuꞌaꞌavedi ꞌailaꞌa ꞌwaidie, i tovoi i nago ꞌatamana Kafaneomi. 2-3 ꞌAtamananina ꞌwaineye tamu me Loma yadi tolugavia bwaikina i miamia ma yana tofolova-maimaiga. Tofolovanina i viga bwaikina, saiꞌafoga i da wafa. Fai tolugavianina yana tofolova i nuakalikalieni bwaikina, tutuyanina i nogai Iesu valana ꞌifwaidi Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i vetunedi Iesu i na voneni i na mai yana tofolova i na ꞌiveꞌatumaia. 4-5 Tutuyanina i leꞌwai i voneni i vo, Nuanuama bwaikina ta na nagoi iama ꞌu na ꞌivaiseni. I lubwaineni tomogonina ꞌu na ꞌivaiseni fai ꞌida me Diu i nuakalikalieda wata taunina yama ꞌeba miavaꞌauta deꞌe bei Kafaneomi i yogoni.” 6-7 Iesu yadi vona i nogai taiadi i nagoi.

Saiꞌafo i leꞌwaleꞌwai vanuga lilivaneye, tolugavianina enavo ꞌifwaidi i vetunedi Iesu i voneni i vo, ꞌAuvea, yama toveimea i vonaga kebu taunimu yamu folova ꞌu na ꞌivevitaiga. Yana nuanua kebu i da lubwainemu ꞌu na luku yana vanuge fai taunina kebu tomogo Diu, wata i bunumayaga kebu nuanuana i na mai ꞌwaimuye. Bega yana vona ꞌana nogaya side baniꞌodi i vo, ꞌAsaꞌaiana, ꞌu na vonamo yaku tofolova i na veꞌatumai. 8 A ꞌasetai ma yamu veimea bega ꞌamu fata ꞌu na ꞌiveꞌatumaia. Yau wata ma yaku veimea yaku tolugavia ꞌwaidie ꞌaku fata a na vo, ꞌU nago,” nika i na nago, wata a na vo, ꞌU mai,” nika i na mai, wata yaku tofolova a na voneni a na vo, Side ꞌu ꞌidewai,” nika i na ꞌidewai. Wata yau baniꞌodi, yaku toꞌedakumetavo yadi veimea a vevematayakeyakedi. ꞌOmu wata ma yamu veimea ꞌu na vonamo nika viga i na ꞌaꞌava.” 9 Tutuyanina Iesu i nogai yana vonanina, nuana i vogani bega i sivilai ꞌailaꞌanidi i yoyogoꞌwailiga i vonedi i vo, Deꞌe Loma ꞌana tomotoga siwe yana vetumagana kasikasisina, weꞌe ꞌomi me Diu Yaubada yana tomotoga, siwe kebu baniꞌodi vetumagananina a da veluagai ꞌwaimie ꞌalo mali tomotoga ꞌwaidie.” 10  ✡I ꞌaꞌavana, tomotoganidi i vetunedi i maiaga i viladi tolugavia ꞌwaineye, yana tofolova i ꞌiseni ꞌakonadi i veꞌatumai.

ꞌWabula natudi Iesu i sivetovoia.

11 Bola kebu ꞌaiata fuedi i da ꞌaꞌavaga, Iesu i nago ꞌatamana Neini yana tovetutuyamavo wata ꞌailaꞌa bwaikina taiadi. 12 ꞌAtamananina kalikalina bega tutuyanina Iesu i leꞌwa ꞌana ꞌeba luku ꞌwaineye i ꞌisedi tomotoga ꞌifwaidi iadi i wafaga i evai i nunaweni taumaseye. Tomogonina i wafaga tamu ꞌwabula natudi tubuꞌeana iavetana, wata tovemogai fuedi taiadi i nunagoi. 13  ✡Tutuyanina Iesu i ꞌisedi i nuavita bwaikina i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na ꞌweꞌwelaga.” 14 Bega Iesu i nago ꞌevoꞌevo i ꞌabitonovi nika toeva i tovoi. Iesu i vona tomogonina i wafaga ꞌwaineye i vo, Iaku, a na vonemu, ꞌu tovoi.” 15  ✡Tomogonina i ꞌisala i miabui nika i velamu i welava. Wata Iesu tomogonina inana i vonedi i vo, Side natumi ꞌakonadi i yawasa.”

16 Fuedi i ꞌiseni ma yadi kololo bwaikina Yaubada i subiai i vo, Toluꞌivona bwaikaotogina tamu i souyeni ꞌwaideye,” weꞌe ꞌifwaidi i vo, Yaubada i mai yana tomotoga i na ꞌitaꞌitaꞌieda.” 17 Naninina Iesu i ꞌidewaiga, valana i nago ꞌawalawa Iudia matatabuna ꞌwaineye, wata mali tomotoga i miamia lilivaneye i ꞌaseta.

Ioni tomotoga ꞌifwaidi i vetunedi Iesu ꞌwaineye.

18 Wata Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo i luꞌivona ꞌwaineye naninidi Iesu i ꞌidewadewadiga faifaidi. 19 Begaidi Ioni tomotoga ꞌadi ꞌailuga i goledi i nagoi ꞌwaineye i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi yada ꞌAuvea ꞌwaineye ꞌwa na velutolieni ꞌwa na vo, ꞌOmu kumanimu faifaimu me Diu ta lulukamata ta vo, ꞌAwaie ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi i na mai Yaubada ꞌwainega,” ꞌalo tulina faifaina ta na lulukamata?” 20 Tutuyanina i maia Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, Ioni Tobafitaiso i vetunema nuanuana i na ꞌasetai ꞌomu kumanimu faifaimu me Diu ta lulukamata ta vo, ꞌAwaie ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi i na mai Yaubada ꞌwainega, ꞌalo tulina faifaina ta na lulukamata?” 21 Tutuyanina ꞌwaineye Iesu toviga fuedi i ꞌiꞌiveꞌatumaidi, tomotoganidi yaiaina i agediga i vonevonedi i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi wata tomatasako fuedi i ꞌiꞌiveꞌatumaidi. 22  ✡Begaidi Iesu i vona Ioni yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌWa na vilami ꞌwa na nagoi Ioni ꞌwaineye, avaꞌai a ꞌiꞌidewadi ꞌwa ꞌisediga wata a veveifufuyedi ꞌwa nogaidiga faifaidi ꞌwa na voneni. Side baniꞌodi ꞌwa na voneyedi ꞌwa na vo, Tomatasako i ꞌisadewa, tubusakosako i tubuoga, waiwaisesela i veꞌatumai. Tanigadi ꞌuludi ꞌadi fata i na nogaya, towafa a sivetovoidi wafayega, wata Vala ꞌAtumaina ꞌitaꞌitaꞌi Yaubada ꞌwainega faifaina a lalauꞌage wekowekoma ꞌwaidie.” 23 Wata ꞌwa na voneni ꞌwa na vo, ꞌAiꞌedi aitoi kebu ma yana venuanaluga i na vetumaganamo ꞌwaikuye, ꞌeba sosoana ꞌwaineye.”

Iesu i veifufu Ioni Tobafitaiso faifaina.

24 Ioni yana tovetutuyamavo i tauya i nunagoi, Iesu ꞌailaꞌa ꞌwaidie i veifufu Ioni faifaina i vo, Basenadi ꞌwa nagoi saliꞌavuꞌavuye Ioni ꞌwaineye, avaꞌai nuanuami ꞌwa da ꞌiseni? Tamu tomogo umaumana yana sauluva bikana baniꞌodi ꞌayalele kaukau siaina i nunuga i ꞌaninoꞌuya? Kebu. 25 ꞌAlo avaꞌai ꞌwa da ꞌiseni? Tamu tomogo i vaigavu kaleko ꞌatumaidiega? Wata kebu. Tomotoganidi i vaigavuga baniꞌodi, yadi vanuga ꞌaiꞌaiwabudi ꞌwaidie i miamiani. 26 Nuanuaku a na ꞌasetai ꞌwa nagoga avaꞌai ꞌwa da ꞌiseni? Tamu Yaubada yana toluꞌivona? Eꞌe. Mogitana toluꞌivona. Siwe ꞌifwaidi toluꞌivona saiꞌafo vaꞌegai, weꞌe tomogonina ꞌwa ꞌiseniga bwaikaotogina. 27  ✡Vona mogitana tomogo bwaikina fai basenadiotoga faifaina i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye. Yaubada i vona ꞌana Venuaꞌivina ꞌwaineye i vo,

Taunina yaku tomataꞌaulele, a na vetunei i na kumeta yamu ꞌeda i na vusia.”

28 Wata a na vonemi, tomia fwayafwaya matatabudi saiꞌafo vaꞌegai, weꞌe Ioninina bwaikaotogina. Siwe tomotoga bwaikidi wata siaidi ꞌakonadi i lukuga Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye i vagalaka, Ioni maꞌitufa i obu fai bola kebu i da lukuga.”

29  ✡Tutuyanina ꞌailaꞌa wata takesi ꞌana tolaugogona vivinagodi taiadi yana vona i nogai, i veꞌawamogitana Yaubada yana nuanua tonovidi fai Ioni i bafitaisodi. 30 Weꞌe Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo Yaubada yana nuanua faifaidi i vedumweꞌaiꞌai fai kebu nuanuadi Ioni i na bafitaisodi.

31 Begaidi Iesu i vonedi i vo, Tutuya deꞌe ꞌana tomotoga, avaꞌai ꞌwainega a na awatalatutulemi? Yami sauluva avaꞌai baniꞌodi? 32 Tomotoganimi baniꞌodi yavayavava toꞌwava nuanuadi i na vetutuyama ꞌatamanafouye. Tamu ꞌailaꞌa i vegole ediavo ꞌwaidie i vo, Nuanuama tamu nani ta na ꞌidewai siwe ꞌwa baila. ꞌA lauinava siwe kebu ꞌwa da suya, ꞌa tailauwawa siwe kebu ꞌwa da vemogai. Kebu nuanuami yama nuanua ꞌwa na faliꞌatumaiedi.” 33 ꞌOmi yavayavavanidi baniꞌodi, kebu nuanuami Ioni Tobafitaiso wata yau yama nuanua ꞌwa na faliꞌatumaiedi. Ioni i mai i veꞌudigana ꞌani bega yana veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na vetoketoke wata kebu oine i da yemuga, ꞌwa vona ꞌwa vo, Tomogo noꞌo, yaiaina i agei.” 34  ✡Weꞌe yau a vetomotogaotoga a mai kebu a da veꞌudiganaga, a ꞌaniꞌani wata a yemuyemu siwe ꞌwa vo, ꞌWa ꞌiseni, tomogo noꞌo. ꞌAwana bwalabwalaina, yana ꞌani wata oine yana yemu ꞌafoina, takesi ꞌana tolaugogona vivinagodi wata tovedumweꞌaiꞌai i veianedi.” 35 Egavo Yaubada yana nuanua ꞌaseꞌasetadi i vevematayakeyakedi, i nuani Yaubada ma yana ꞌaseta mogitana.”

Tamu vavine Iesu ꞌagena i lekoai bunamayega.

36 Tamu tutuya tamu totafalolo Falisi ꞌana wagava Saimoni Iesu i tayegi yana vanuge i na ꞌani, bega i nago i miabui. 37 ꞌAtamananina ꞌwaineye tamu vavine yana sauluva sakoina yana matakamota ꞌafoina. Vala i nogai Iesu i mai Saimoni yana vanuge begaidi bunama magaina ꞌatumaina i ꞌewai i nago i luku vanuganina ꞌwaineye. Weꞌe bei i koiaga kileu i ꞌidewai ꞌana ꞌisa ꞌatumaiotogina, ꞌana wagava alibasita. 38 I nago Iesu lilivaneye i ꞌweꞌwela matageunega ꞌagena i vebutadi mulieta navaꞌaunega i luvelavelaladi. Wata ma yana veꞌililibu ꞌagena i yaogi, i ꞌaꞌavana bunamanina ꞌwainega i iwagi.

39 Tutuyanina Saimoninina i ꞌiseni nuanega i vo, Kumanina Iesu, ꞌaiꞌedi mogitana Yaubada yana toluꞌivona ꞌana fata i da ꞌasetai avaꞌai vavinega i ꞌaꞌabitonovi wata i da ꞌasetai yana sauluva sakoina.” 40 Iesu i voneni i vo, Saimoni, nuanuaku tamu nani a na vonemu.” Saimoni i vo, Tove, nika ꞌu veifufu ta na nogai.” 41 Iesu i vo, Tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna tomotoga ꞌadi ꞌailuga mani i veledi, bola wata i na tutulidi. Tamu tomogo i veleniga lubulubu 500 wata tamu lubulubu 50. 42 Siwe ꞌadi ꞌailuga kebu ꞌadi fata i na tutulidi bega i talabodedi i vo, ꞌAsaꞌaiadi, kebu ꞌwa na tutulidiga.” Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga ma yadi sosoana i nuakalikalieni, siwe ꞌu na voneku aitoi tomotogaga yana nuakalikali bwaikaotogina tomogo ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye?” 43 Saimoni Iesu yana vona i tutuli i vo, A nuaniga tomogonina lubulubu 500 i ꞌewaiga, kumanina i nuakalikali bwaikaotogina.” Iesu i vo, ꞌU vona mogitana.”

44  ✡Mulieta i sivilai vavine ꞌwaineye nika Saimoni i voneni i vo, ꞌAkonadi ꞌu ꞌiseni vavine deꞌe. Weꞌe ꞌomu yamu vanuge a maiga, kebu ufa ꞌu da veleku bega ꞌageku a da lekoadi yada sauluva baniꞌodi, siwe vavine deꞌe matageunega ꞌageku i lekoadi wata navaꞌaunega i luvelavelaladi. 45 Tutuyanina a leꞌwa kebu ma yamu sosoana ꞌu da ꞌavalamaigiku, siwe taunina ꞌageku ꞌana yaoga kebu i da ꞌailove. 46 Kebu ꞌu da veꞌililibuyeku bega bunama ꞌu da iwagi ꞌunuꞌunukuye siwe taunina bunama magaina ꞌatumaina ꞌagekuye i iwagaꞌaꞌaveni. 47 Faifainanina a na vonemu, vavine deꞌe yana sakona fuedi faifaidi nuatavuna i veluagai, ꞌu ꞌiseni yana nuakalikali bwaikina ꞌwaikuye. Aitoi yana sakona siaidi Yaubada i nuatavunidiga tomogonina yana nuakalikali Yaubada ꞌwaineye siaina, weꞌe aitoi yana sakona fuedi Yaubada i nuatavunidiga, tomogonina yana nuakalikali Yaubada ꞌwaineye bwaikina.” 48  ✡Mulieta Iesu vavine i voneni i vo, Yamu sakona a nuatavunidi.” 49 ꞌIfwaidi tomotoga ꞌeba ꞌani ꞌwaineye i miamianiga, nuadiega i vo, Avaꞌai tomogoga deꞌe sakona i nunuatavunidi?” 50 Siwe Iesu i vona vavine ꞌwaineye i vo, Fai ꞌu vetumaganeku Yaubada i ꞌitaꞌitaꞌiemu. Ma yamu sosoana ꞌu na nago, Yaubada i na nuakalikaliemu.”

8

Vevine Iesu i ꞌweabuya.

1  ✡ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, mulieta Iesu i tovoi ma yana tovetutuyamavo 12 taiadi i nagoi ꞌatamana siaidi wata bwaikidi ꞌwaidie, Vala ꞌAtumaina i luꞌageyeni Yaubada nuanuana tomotoga i na veimeyedaga faifaina. 2-3 Wata ꞌifwaidi vevine taiadi i nagoi bega Iesu ma enavo i na ꞌiꞌivaisedi wata ꞌadiꞌadi i na kimwakimwane taunidi yadi mani ꞌwaidiega. Vevinenidi ꞌifwaidi basenadi Iesu ꞌadi viga i ꞌiveꞌatumaidi wata ꞌifwaidi yaiaina i agediga Iesu i vona i ꞌawaꞌaꞌidi. Vevinenidi ꞌwaidiega side kumanidiavo, Meli, ꞌatamana Magidala ꞌwainega basenadi Iesu i vona yaiaina 7 i ꞌawaꞌaꞌidi ꞌwainega, Tusa yana vavine Ioana, tomogonina Kini Elodi yana vanuga ꞌana toꞌisaveꞌavina, wata Susana.

Luyavuyavulagi ꞌana vona-awatabai.

4 Tamu ꞌaiata tomotoga fuedi i deli i maia Iesu ꞌwaineye ꞌatamana fuedi ꞌwaidiega. Begaidi Iesu vona-awatabaiega i ve ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Side baniꞌodi. 5 Tamu tomogo i nago bakule yana witi* waifeidi i na bakulidi, weꞌe yadi sauluva luyavuyavulagi. Yana luyavuyavulagi ꞌwaineye witi ꞌifwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌeda balebaleye tomotoga yadi ꞌeba nago ꞌwaineye i badi mulieta manuga i mai i ꞌanidi. 6 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi bwakebwakeye, tutuyanina i tabo fai fwayafwaya siaina i lala-matayoꞌo i ꞌawagiꞌadi. 7 ꞌIfwaidi i veꞌanitaꞌidi ꞌawanavenaveye kebu ꞌadi ꞌoiga, i ugawegawedi kebu vuagidiga. 8 Weꞌe ꞌifwaidi i veꞌanitaꞌidi inageye fwayafwaya ꞌatumaina ꞌwaineye i tabo i vuaga, ꞌaitamogana ꞌaitamogana vuagina 100.” Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai.”

Vona-awatabai lamuna.

9 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo i velutolieni i vo, Nuanuama yamu vona-awatabainina ꞌu da kiavemagetai ꞌwaimeye.” 10  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi Yaubada i tauyemi nani fuedi givagivadi ꞌwa na ꞌasetadi yana veimea tomotoga ꞌwaidie faifaina. Siwe tomotoga ꞌifwaidi ꞌaseta i na ꞌewai vona-awatabaiega. Tomotoganidi i na ꞌisaꞌisa siwe kebu i na ꞌisaꞌinanaiga, wata i na noganogai siwe kebu i na ꞌasetaiga begaidi a veve ꞌwaidie vona-awatabai ꞌwaidiega.”

Vona-awatabai Iesu i kiavemagetai.

11  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Yaku vona-awatabainina ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. Waifei, baniꞌodi Yaubada yana Vona. 12 Waifei i veꞌanitaꞌidi ꞌeda balebaleye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai siwe Seitani i mai vonanina i elodi begaidi kebu ꞌadi fata i na vetumagana ꞌalo ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai. 13 Waifei i veꞌanitaꞌidi bwakebwakeye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga ma yadi sosoana Yaubada yana Vona i nogai siwe yadi nuanua ꞌwaidie kebu mogitana i da lukuga. I vetumagana siwe tutuya ꞌaleꞌusana. Tutuyanina ꞌeba sailubu i na veluagai i na baileni. 14  ✡Waifei i veꞌanitaꞌidi gaweye ꞌana nuanua, baniꞌodi tomotoga Yaubada yana Vona i nogai siwe yadi nuanua bwaikina ꞌaiꞌaiwabu wata fwayafwaya ꞌana sosoana. Yadi kukuanidi wata yadi mia faifaidi i vevenuafouviga ꞌwa da vo i da ugawegawedi vuagidi kebu i da kumaga. 15  ✡Weꞌe waifei i veꞌanitaꞌidi inageye fwayafwaya ꞌatumaina ꞌwaineye ꞌana nuanua, baniꞌodi todumwebika ꞌatumaidi Yaubada yana Vona i nogai i ꞌewai bega i tokemaiga i nagoga yadi folova Yaubada faifaina baniꞌodi i vuaga.”

Mageta ꞌaivoe dibuneye.

16 Wata Iesu i vonedi i vo, Kebu tamu aitoi mageta i da kabukabunina ꞌaivoeyega i da tatalafwaseni ꞌalo talalia dibuneye i da yatoyatoi. Mogitana mageta ꞌana ꞌeba yato ꞌwaineye i lulutalauleni bega tomotoga i na mimaia vanuganina ꞌwaineye i magemagesedi. 17 Wata deꞌe baniꞌodi avaꞌai tomotoga i na givediga Yaubada i na sivemagesedi wata avaꞌai i na nuagivediga Yaubada i na luꞌivoneyedi i na vemageta. 18  ✡Begaidi ꞌwa na nogayadewadewa. ꞌAiꞌedi aitoi saiꞌafo ma yana ꞌaseta bega ꞌasetanina i na ꞌiꞌisaveꞌaviniga, ꞌimosoꞌi Yaubada i na veleni weꞌe aitoi kebu tamu yana ꞌasetaga siwe igodi i vo, Yau yaku ꞌaseta bwaikina,” ꞌasetanina Yaubada i na eloi.”

Iesu tainavo inadi taiadi i nagoi ꞌwaineye.

19 Iesu tainavo ma inadi i maia igodi i da luku Iesu ꞌwaineye nika ꞌailaꞌa bwaikina. 20 Tamu tomogo Iesu i voneni i vo, Inamu wata taimwavo tanotanoge i lulualemu.” 21  ✡Iesu ꞌailaꞌa i vonedi i vo, Egavo Yaubada yana Vona i nogai wata i vevematayakeyakeniga taunidi mogitana inakwavo wata taikwavo.”

Iesu yagina i ꞌiveniwalovi.

22 Tamu ꞌaiata Iesu ma yana tovetutuyamavo i dodoga wakeye i vonedi i vo, Ta na damana noꞌo bega lavu viꞌainega,” nika i tauya. 23 Tutuyanina i damadamana Iesu i ꞌeno-mataiva nika yagiꞌoya bwaikina i nunuga yagina bwaikina waka i ludododogi saiꞌafoga i da veadagi wata i da monu. 24 Begaidi tovetutuyamavo i maia Iesu ꞌwaineye i luvagoni i vo, ꞌAuvea, ꞌAuvea, saiꞌafoga ta na wafa.” Iesu i tovoi kaukau wata yagina bwaikidi i talabodedi nika i ꞌawatagoni wata i niwalova bwaikina. 25  ✡Mulieta yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Awale ꞌomi kebu ꞌwa da vetumaganekuga ꞌaku fata a na ꞌitaꞌitaꞌiemi?” Siwe nuadi i voganidi wata i kololo ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Avaꞌai tomogoga deꞌe? Kaukau wata yagina i talabodedi i vematayakayaka.”

Tomogo yaiaina i ageiga Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

26 Iesu ma enavo i damana lavu viꞌainega ꞌawalawa Gegesa, ꞌada fata ꞌatamana Galili ꞌwainega ta na ꞌisadamana ꞌawalawanina ꞌwaineye. 27 Tutuyanina i obu ꞌavale tamu tomogo yaiaina i ageiga i veluagai, i maiga ꞌatamana ꞌwainega. Basenadiotoga yana vanuga i baileni, konekonena i miamia taumaseye. 28-29  ✡Tutuya fuedi tomotoga nimana wata ꞌagena i ꞌiꞌiyogoyogonidi bulava kainumu ꞌwaidiega siwe yaiaina i kikiavetoketokei bega i dabadabadi wata i nunaweni walaꞌaie. Tutuyanina i ꞌiseni Iesu, i bwau ma yana veꞌililibu i beꞌu mataneye. Iesu yaiaina tomogo nageneye i voneni i vo, ꞌU ꞌawaꞌaꞌimu ꞌomu yaiaina sakoimu.” Tomogonina bonana bwaikinega Iesu i voneni i vo, Iesu, Yaubada Tabwaotogineye Natuna, avaꞌai ꞌu na vaiku? A veveluꞌui ꞌwaimuye kebu nuanuaku ꞌu na luvematavulogiku.” 30 Iesu i velutolieni i vo, Aitoi ꞌamu wagava?” Tomogo i vo, ꞌAku wagava ꞌAilaꞌa.” Deꞌe baniꞌodi i voneyediga fai yaiaina fuedi tomogonina i agei. 31 Yaiaina i toke i veluꞌui-vaivaitugana i vo, Kebu nuanuama ꞌu na tawema ꞌa na obu Vatuꞌai Manamanawena yaiaina yama ꞌeba mia ꞌwaineye.”

32 Fatala bwaikina bawe ꞌoya lilivaneye i luluduaduala, begaidi yaiainanidi i veluꞌui-vaitugana Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌU da tauyema bawenidi ꞌa da agedi,” nika Iesu i tauyedi. 33 Yaiaina i ꞌawaꞌaꞌidi tomogo ꞌwainega i nagoi bawe i agedi matatabudi i veꞌililide ꞌoyeamo i obu, i sou lavuye i veꞌalamonumonu.

34 Tomotoganidi bawe i ꞌisaveꞌavinidiga i ꞌiseni yadi bawevo i veꞌalawafawafa, begaidi i lilide i nagoi i luꞌivona ꞌatamana wata kweda ꞌwaidie. 35 Fuedi yadi veifufu i nogai bega i nagoi i na ꞌiseni. I maia Iesu ꞌwaineye tomogonina basenadi yaiaina i ageiga siwe ꞌakonadi i ꞌawaꞌaꞌidi i ꞌiseni nuana tonovidi wata i veꞌwesena i miabui Iesu ꞌageneye i miamia. Tutuyanina Iesu yana toketokena i ꞌasetai i kololo bwaikina. 36 Bawe ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo i luꞌivona ꞌwaidie baniꞌodi i munega tomogo i veꞌatumai. 37 Begaidi tomotoga matatabudi ꞌawalawa Gegesa ꞌwaineye Iesu i voneni nuanuadi i na ꞌiawedi fai i kololo-ꞌafoꞌafo. Bega Iesu i dodoga wakeye i na tauya.

38-39 Tomogonina i veꞌatumaiga i mai Iesu i voneni i vo, Yau nuanuaku taiadi ta na nago.” Siwe Iesu i talabodeni i voneni i vo, ꞌU na vilamu ꞌu na nago yamu vanuge ꞌu na luꞌivona tomotoga fuedi ꞌwaidie avaꞌai Yaubada i ꞌidewaiga ꞌwaimuye faifaina.” Bega tomogo i nago ꞌatamana bwaikina ꞌana tomia matatabudi ꞌwaidie i veifufu Iesu i ꞌiveꞌatumaiaga faifaina.

Yailo natuna wata vavine tamu Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

40 Iesu ma enavo i vila-vaituganidi i damanama deꞌe bega lavu lilivaneye ꞌailaꞌa i veluagadi i lulukamasedi. 41-42 I obu ꞌavale nika me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌana toꞌedakumeta tamu i veluagai ꞌana wagava Yailo. Ma yana veꞌililibu i beꞌu Iesu mataneye i voneni i vo, Nuanuaku ta na nago yaku vanuge natuku vevinena saiꞌafoga yawaina i na ꞌaꞌava ꞌu na ꞌivaiseni. Natukunina tubuꞌeana yaku tamogana, ꞌana malamala 12.”

Bega Iesu taiadi i nago wata ꞌailaꞌa bwaikina i vevetunufelagieni nuanuadi Iesu taiadi i na nago. 43 ꞌAilaꞌanina nageneye tamu vavine, vevine ꞌadi viga i ꞌewadi, malamala 12 nagedie kebu i da ꞌaꞌailove viganina i ꞌenoꞌeno. Fuꞌeyega yadi kukua matatabuna i sigoidi siwe kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌivaisedi. 44 Taunidi i mai Iesu mulineye, ꞌana kaleko mataifwana i ꞌabitonovi nika ꞌadi viga i ꞌaꞌava. 45 Iesu ꞌailaꞌa i velutoliedi i vo, Aitoi i ꞌabitonoviku?” Matatabudi i veꞌewa weꞌe Fita i vo, ꞌAuvea awale baniꞌodi ꞌu velutoliedi? ꞌU ꞌiseni, ꞌailaꞌa bwaikina i sififinemu.” 46  ✡Wata Iesu i vo, A ꞌasetai tamu tomotoga nuanuana yau begaidi i ꞌabitonoviku, fai ꞌaku vebae ꞌwainega a ꞌasetai yaku toketokena i damana toꞌabitonovanina ꞌwaineye.”

47 Vavinenidi i nuani ꞌakonadi Iesu i ꞌasetadi begaidi i kololo, ma yadi tatava wata ma yadi veꞌililibu i beꞌu Iesu ꞌageneye. Bei ꞌailaꞌa matadie i luꞌivona Iesu ꞌwaineye avaꞌai faifaina i ꞌabitonovi wata baniꞌodi i munega i veꞌatumai-matayoꞌo. 48 Iesu i vonedi i vo, Natuku, yami vetumagana ꞌwaikuye i ꞌiveꞌatumaimi. Ma yami sosoana ꞌwa na nago, Yaubada i na nuakalikaliemi.”

49 Tutuyanina Iesu i veveifufu, tamu tomogo i mai Yailo yana vanuga ꞌwainega Yailo i voneni i vo, Natumu ꞌakonadi yana ꞌiꞌituva i ꞌalasaweni. Kebu wata Tove ꞌu na vevekadia.” 50 Siwe Iesu i nogaiga Yailo i voneni i vo, Kebu nuafoumu i na veviga, ꞌu na vetumaganamo ꞌwaikuye natumu i na veꞌatumai.”

51 I nagoi, tutuyanina i leꞌwai vanuge fuedi i talabodedi kebu i na lukuga, weꞌe Fita, Ioni, Iemesa, wata kwamana inana tamana taiadi i luku. 52 Fuedi vanuga nageneye i vevemogai kwamananina faifaina siwe Iesu i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na vemogaiga, kwamana kebu i da wafaga i ꞌenoꞌeno.” 53 Matatabudi Iesu i sidibidibieni wata i namageni fai i ꞌasetai kwamana mogitana i wafa. 54 Siwe Iesu kwamana nimaneye i ꞌabi bonana bwaikinega i vo, Kwamana, ꞌu tovoi.” 55 Nika kwamana i yawasa i tovoi wata Iesu i vo, ꞌAniꞌani ꞌwa na veleni i na ꞌani.” 56  ✡Kwamananina inana wata tamana nuadi i voganidi siwe Iesu i vonedi i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌwa na luluꞌivonaga.”

9

Iesu yana tovetutuyamavo 12 i vetunedi.

1 Tamu tutuya Iesu yana tovetutuyamavo 12 i goledi i nagoi ꞌwaineye veimea wata yana toketokena i veledi bega toviga i na ꞌiveꞌatumaidi wata yaiaina i na vonedi i na ꞌawaꞌaꞌidi. 2 Mulieta i vetunedi i na lauꞌage ꞌatamana fuedi ꞌwaidie Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie faifaina, wata toviga i na ꞌiveꞌatumaidi. 3  ✡Siwe wata i veluꞌaseꞌasedi i vo, ꞌWa na nunagoiga kebu venuana ꞌwa na ꞌewaga, wata wautogana kebu, ꞌaniꞌani kebu, mani kebu ꞌalo wata tamu kaleko vunavunagina. 4 ꞌAiꞌedi aitoi i na vonemi ꞌwa na luku yana vanuge bei ꞌwa na miamia mulieta yami folova i na ꞌaꞌava ꞌatamananina ꞌwaineye, vanuganina ꞌwa na ꞌiaweni. 5 Wata ꞌaiꞌedi avaꞌai ꞌatamanaga ꞌana tomotoga i na vedumweꞌubuꞌubusemi wata yami vona kebu i na nogaidiga, ꞌwa na ꞌiawedi ꞌwa na nagoi wata ꞌagemiega fwayafwaya ꞌwa na lubutubutuya yadi ꞌeba ꞌisa bola bei wata kebu ꞌwa na lalauꞌage wata bola vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega.” 6 Mulieta tovetutuyamavo i tauya i nagoi ꞌatamana fuedi ꞌwaidie i lalauꞌage Vala ꞌAtumaina faifaina wata tomotoga i ꞌiꞌiveꞌatumaidi.

Kini Elodi nuana i vogani Iesu faifaina.

7  ✡Kini Elodi, ꞌawalawa Galili ꞌana toveimea, Iesu yana folova valana i nogai nuana i vogani fai tomotoga ꞌifwaidi i vonavona i vo, Noꞌo Iesu, Ioni Tobafitaiso i yawasa wafayega.” 8 Weꞌe ꞌifwaidi i vo, Ilaitia i vilai i mai abamega,” wata ꞌifwaidi i vo, Tamu toluꞌivona basenadiotoga i wafa wata i yawasa.” 9  ✡Weꞌe Elodi i vo, Ioni ꞌodona a boboi, weꞌe avaꞌai tomogoga valana a noganogai?” Bega i nuanua baniꞌodi i na munega Iesu i na ꞌiseni.

Iesu tomotoga 5000 i veꞌanidi.

10 Basenadi Iesu yana tovetutuyamavo i vetunediga ꞌakonadi i viladi i maia nani matatabuna i ꞌidewadiga faifaidi i luꞌivona Iesu ꞌwaineye. I veifufuꞌaꞌava, mulieta i vagavaidi ꞌaiseꞌavadi i nagoi tamu ꞌatamana ꞌana wagava Bedasaida. 11 Siwe tomotoga fuedi valana i ꞌasetai avaꞌaibe bei i nunagoi begaidi Iesu i yogoꞌwaili. Iesu ma yana sosoana i ꞌisedi nuanuana i na veifufu ꞌwaidie Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaideye faifaina wata toviga fuedi i ꞌiveꞌatumaidi.

12 ꞌAkonadi lavilavi saiꞌafoga i na sidudubali tovetutuyamavo i maia Iesu ꞌwaineye i voneni i vo, Tomotoga ꞌu na vetunedi i na nagoi taunidi ꞌadiꞌadi i na lauala ꞌatamana wata kweda ꞌwaidie wata bei i na ꞌeno fai deꞌe bei kebu tomotogina.” 13 Siwe Iesu i vo, ꞌOmi taunimi ꞌwa na veꞌanidi.” Yana vona i tutuli i vo, Deꞌe ꞌailaꞌa bwaikaotogina weꞌe ꞌima ꞌwaimeye ꞌaniꞌani mwadodoudi 5 wata igana ꞌailuga, ꞌasaꞌaiana baniꞌodi, kebu fuediga. ꞌAlo nuanuamu ꞌa na nagoi ꞌadiꞌadi ꞌa na kimwane ꞌatamane? 14 ꞌAilaꞌanidi iaveta tulaiꞌavadi 5000 wata vevine kwakwama taiadi bega Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Tomotoga ꞌwa na vonedi i na veiwakukuna, kukuna ꞌaitamogana ꞌaitamogana nagedie tomotoga baniꞌodi 50.” 15 Yana tovetutuyamavo i nagoi tomotoga i vemianidi. 16 Nika Iesu ꞌaniꞌani 5 wata igana ꞌailuga i ꞌewadi i ꞌisalaka abame Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa mulieta i ꞌivividi yana tovetutuyamavo i veledi tomotoga i veutadi. 17 I ꞌaniꞌaꞌava matatabudi kamodi i aidi, mulieta tovetutuyamavo tomotoga nikilidi i vaꞌaugidi bayawa 12 i veadagidi.

Fita Iesu i ꞌasetai.

18 Tamu tutuya Iesu ꞌaiseneye i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye yana tovetutuyamavo i nagoi ꞌwaineye i velutoliedi i vo, ꞌWa da nogaiga tomotoga yadi nuanua yau aitoi?” 19  ✡Yana velutoli i tutuli i vo, ꞌIfwaidi i vonaga ꞌomu Ioni Tobafitaiso wafayega i da mai, wata ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu Ilaitia abamega i da obuma, wata ꞌifwaidi i vonaga ꞌomu tamu Yaubada yana toluꞌivona basenadiotoga i wafa i tovoi-vaitugana.” 20  ✡Wata yana tovetutuyamavo i velutoliedi i vo, Weꞌe ꞌomi ꞌwa da nuaniga yau aitoi?” Fita i vo, ꞌOmu Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.”

Iesu yana wafa i veifufuyeni.

21 Bega Iesu yana tovetutuyamavo i toke i talabodedi i vo, Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌwa na luꞌivonaga yau Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. 22 Yau a vetomotogaotoga i lubwaineni veviga bwaikaotogina a na veluagai wata me Diu yada toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo taiadi, wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i na vedumweꞌaiꞌaieku. Mulieta i na luvewafaku siwe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye Yaubada i na sivetovoiku.”

23  ✡Mulieta matatabudi i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana mogitana i na mai ꞌwaikuye taiadi ꞌa na nagoga, ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana taunina yana nuanua i na bailedi. Fai i na vematayakeyakeku begaidi veviga bwaikina i na veveluagadi yau baniꞌodi a na veluagadi. Voke i na wafa faifaiku, yau wata baniꞌodi a na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye. 24 ꞌAiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina i na veꞌoꞌoleni kebu nuanuana yawaina i na tauyeni faifaiku, taunina i na wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaina i na tauyedi faifaiku, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 25 ꞌAiꞌedi tamu aitoi fwayafwaya matatabuna ꞌana kukua i na ꞌewadi mulieta yawaina i na ꞌaꞌava, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina ꞌwaineye? 26  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yau faifaiku wata Valaku ꞌana luꞌivona faifaina i na bunumayaga, yau a vetomotogaotoga bola ma yaku mageta mataududulina a na vila-vaitugana wata a na bunumayageni. Yaku vila-vaitugana ꞌwaineye, anelose magemagetadi taiadi ꞌa na maia, Tamaku yana mageta mataududulina nageneye. 27 A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌomi ꞌifwaimi bola ma yawaimi ꞌwa na miamiani, nagami ꞌwa na ꞌiseni Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie, mulieta ꞌwa na wafa.”

Iesu i vemaigisivilavila.

28  ✡Iesu yana vona i ꞌaꞌava baniꞌodi wiki ꞌaitamogana i ꞌaꞌava, mulieta tamu ꞌaiata ꞌwaineye Iesu i vonedi Fita, Iemesa, wata Ioni taiadi i laka ꞌoya bwaikineye ꞌaiseꞌavadi i na veluꞌui. 29 Tutuyanina Iesu i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye maigina ꞌana ꞌisaꞌisa i vetuli wata ꞌana kaleko ꞌadi lauꞌavu mataududulidi. 30-31  ✡I ꞌiꞌisanago nika tomotoga ꞌadi ꞌailuga i souyedi Iesu taiadi i veveifufu. Tomotoganidi Mosese wata Ilaitia basenadiotoga i nagoi Yaubada ꞌwaineye, siwe ꞌadi ꞌisa mataududulina abamega i obuma. Yadi veifufunina ꞌwaineye i vonavona Yaubada yana nuanua ꞌana mogitana i na souyeni Ielusalema ꞌwaineye Iesu bei i na wafaga faifaina. 32 Fita ma enavo i ꞌenoꞌeno mulieta i ꞌisa Iesu yana mageta mataududulina wata tomotoga ꞌadi ꞌailuga taiadi i tovotovoi i ꞌisedi. 33 Tomotoganidi saiꞌafoga i na tauya nika Fita i vo, ꞌAuvea, ꞌatumaina fai ꞌima taiadi. Bega lauꞌweta ꞌaitonu ꞌa na ꞌidewadi, tamu ꞌomu faifaimu, ꞌailuga Mosese ma iana Ilaitia faifaidi.” Fai Fita nuana i vogani begaidi i vona-ꞌavoꞌavovo.

34 Bola i veveifufu waowa i mai i veꞌiꞌwaꞌuyedi mulieta i obu i tavunidi tovetutuyamavo ꞌadi ꞌaitonu i kololo bwaikina. 35  ✡Bonaꞌava i nogai waowa ꞌwainega i vo, Deꞌe Natuku, kumanina a venuaꞌivineni, bonana ꞌwa na nogai.” 36 Tutuyanina vona i ꞌaꞌava, nika i ꞌiseni Iesu ꞌaiseꞌavana i tovotovoi. Tutuyanina ꞌwaineye tovetutuyamavo kebu tamu aitoi ꞌwaineye i da luꞌivona avaꞌai i ꞌiseniga faifaina, siwe tutuya manamanawena i ꞌaꞌava mulieta i luꞌivona.

Iesu i vona yaiaina i ꞌawaꞌaꞌia kwamana ꞌwainega.

37 Iesu yana vemaigisivilavila i ꞌaꞌavana, mulieta i ꞌatai ꞌoyayega ma enavo i obuma ꞌailaꞌa bwaikina i veluagadi. 38 ꞌAilaꞌanidi nagediega tamu tomogo i vegole i vo, Tove, natuku tubuꞌeana iavetana yaku tamogana nuanuaku ꞌu na ꞌivaiseni. 39 Yaiaina basenadi i agei, tutuyanina i vevekadia ma yana vebwaubwau i vavatuꞌoga wata buobuo ꞌawana i tutubodai. Kebu nuanuana i na baileni i vevekadi-vebogia, kwamana i veveviga. 40 Yamu tovetutuyamavo a vonedi nuanuaku i da vona yaiaina i da ꞌawaꞌaꞌia siwe kebu ꞌadi fataga.”

41 Iesu tomotoga i vonedi i vo, ꞌOmi tovekali. Awale Yaubada yana toketokena kebu ꞌwa da vetumaganeniga? Tutuya manamanawena taiadi ta miamia wata a totokemaigeku bwaikina siwe kebu ꞌwa da vetumaganeku mogitana.” Iesu kwamana tamana i voneni i vo, Nika natumu ꞌu mieni ta na ꞌiseni.” 42 Kwamananina i nunagoga Iesu ꞌwaineye yaiaina i vatufeleni i beꞌu fwayefwayeye i vatuꞌoꞌoga. Iesu yaiaina i talabodeni nika i ꞌawaꞌaꞌia kwamana i veꞌatumai, mulieta tamana i voneni i mai natuna i ꞌewai. 43 Tomotoga matatabudi i ꞌiseni, nuadi i voganidi Yaubada yana toketokena faifaina.

Iesu i veifufu-vaitugana yana wafa faifaina.

44  ✡Tomotoga bola i nunuavogana nani matatabuna Iesu i ꞌidewadewadiga faifaidi weꞌe yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Avaꞌai a na vonemiga kebu nuami i na fani. Yau a vetomotogaotoga i na ꞌaniveleneku tomotoga nimadie.” 45 Siwe tovetutuyamavo kebu i da ꞌasetaiga yana vonanina ꞌana nuanuana. Yana nuanuananina Yaubada i giveni bega kebu ꞌadi fata i na ꞌasetai wata i kololo kebu nuanuadi i na velutolieni faifaina.

Aitoi bwaikaotogina Yaubada mataneye.

46  ✡Tamu tutuya Iesu yana tovetutuyamavo ꞌaiseꞌavadi i veꞌikwayekwayega ꞌadi ꞌailaꞌa nageneye aitoi bwaikaotogina. 47 Iesu ꞌakonadi yadi nuanua i ꞌasetai begaidi tamu kwamana i goleni i nago i tovoi lilivaneye. 48 Mulieta i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali tamu kwamana deꞌe baniꞌodi i na ꞌivaiseni faifaiku, siwe ꞌasaꞌaiana yau i ꞌivaiseku. Wata ꞌaiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali i na ꞌivaiseku, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada taunina ꞌaku tovetune i ꞌivaiseni. Aitoi siaina matamie, taunina bwaikaotogina Yaubada mataneye.”

ꞌAmi toꞌaivaitavo kebu ꞌwa na talabodebodediga.

49 Tamu Iesu yana tovetutuyama ꞌana wagava Ioni i mai i vona i vo, ꞌAuvea, tamu tomogo ꞌa ꞌiseni ꞌamu wagavayega i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi. ꞌA ꞌiseni ꞌa talabodebodeni fai taunina kebu ꞌada ꞌailaꞌa.” 50 Iesu i vona Ioni ꞌwaineye wata ꞌifwaidi yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Kebu ꞌwa na talabodebodeniga, ꞌaiꞌedi aitoi kebu i na vedumweꞌaiꞌaiemiga taunina ꞌami toꞌaivaita.”

Me Samelia kebu nuanuadi Iesu.

51  ✡ꞌAkonadi Iesu yana tutuya i velilivana Yaubada i na vagavaia i na naweni abame. Begaidi ma yana tokemaiga i tovoi ma yana tovetutuyamavo i na nagoi Ielusalema. 52 I nunagoi ꞌedeye Iesu tomotoga ꞌifwaidi i vonedi i kumeta yadi ꞌeba veawai i na ꞌidewadewai me Samelia yadi ꞌatamane. 53 Fai me Samelia wata me Diu kebu taiadi i da veveiana wata fai Iesu i nunago me Diu yadi ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye Ielusalema, begaidi i talabodaboda kebu nuanuadi Iesu ma enavo i na miamiani yadi ꞌatamane. 54 Weꞌe Ioni wata Iemesa tomotoga yadi talaboda i nogai Iesu i voneni i vo, ꞌAuvea baniꞌodi? Nuanuamu ꞌa na vona ꞌai-ꞌalaꞌalata abamega i na obuma tomotoga deꞌe i na ꞌalaꞌaꞌavadi?” 55-56 Siwe Iesu i sivilai i talabodedi, mulieta i tovoi i nagoi tamu ꞌatamana ꞌwaineye.

Tomotoga ꞌadi ꞌaitonu igodi nuanuadi Iesu i da vetutuyameni.

57 Tutuyanina i nunagoi ꞌedeye tamu tomogo i vona Iesu ꞌwaineye i vo, Yau ꞌakonadi ꞌa tauyeku ꞌwaimuye, ꞌaiꞌedi avaꞌaibe bei ꞌu na nunagoga yau taiadi.” 58 Iesu tomogonina yana vona i tutuli i vo, ꞌU na nuani ꞌouꞌou walawalaꞌai ma ꞌadi ovu, wata manuga ma ꞌadi giuva, weꞌe yau a vetomotogaotoga kebu tamu yaku vanuga bei a na ꞌeno ꞌalo a na veawai. ꞌAiꞌedi ꞌomu yau taiadi ta na nagoga vita ꞌu na veluagadi.” 59  ✡Wata Iesu tamu tomogo i voneni i vo, Nuanuaku ꞌomu taiadi ta na nago, yaku tovetutuyama.” Nika tomogonina i vo, ꞌAuvea, ꞌatumaina siwe nuanuaku a na miamia nagami tamaku a na tavunina mulieta a na mai a na vetutuyamemu.” 60 Iesu tomogonina yana vona i tutuli i vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌu baileni, egavo kebu nuanuadi i na vetutuyameku, taunidi ꞌanuꞌanunudi wafawafadi yami towafa i na vevetavuna. Weꞌe ꞌomu ꞌasiauotoga ꞌu na nago ꞌu na lauꞌage Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie faifaina.” 61 Wata tamu tomogo i vo, ꞌAuvea, nuanuaku a na vetutuyamemu, siwe nagami a na nago a na ꞌalanuai natukwavo wata yaku vavine ꞌwaidie.” 62  ✡Siwe Iesu tomogonina i voneni i vo, ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na vetofolova faifaiku weꞌe ma yana venuanaluga taunina faifaina i na nuanua, kebu ꞌana fata i na vetofolova Yaubada faifaina, wata kebu ꞌana fata Yaubada i na veimeyeni.”

10

Iesu tovetutuyamavo 72 i vetunedi.

1  ✡Iesu tomotoga ꞌadi ꞌaitonu ꞌwaidie i vonaꞌaꞌava mulieta tomotoga 72 i venuaꞌivinedi yana tovetutuyamavo. ꞌAdi ꞌailuga ꞌadi ꞌailuga i vetunedi i na kumeta ꞌatamana bwaikidi wata siaidi ꞌwaidie, ꞌatamananidi ꞌwaidie bola Iesu i na nago. 2  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi tomotoga fuedi i lalauala nuanuadi yadi mia i na veꞌatumai, bega i na vetumaganeku i na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, siwe ꞌomi tofolova kebu fuemiga bega yaku vona ꞌwa na luꞌivoneyeni. Begaidi Yaubada, taunina baniꞌodi tonibakula, ꞌwa na veluꞌui ꞌwaineye bega tofolova fuedi i na vetunedi i na ꞌivaisemi ꞌwa da vo vuaganidi ꞌwa na mimaiedi Yaubada yana bubuwaka ꞌwaineye. 3 Yau a vevetunemi ꞌwa na nagoiga yaku vona ꞌwa na luꞌivona tomotoga fuedi ꞌwaidie. ꞌIfwaidi i na vedumweꞌaiꞌaiemi begaidi ꞌomi baniꞌodi ꞌaisaya sifi ꞌwa nunagoi ꞌouꞌou walawalaꞌai kasikasisidi ꞌawasasadie. 4  ✡Kebu mani ꞌwa na ꞌewadiga, venuana ꞌalo ꞌageyafayafa ꞌifwaidi. ꞌAiꞌedi wata aitoi ꞌedeye ꞌwa na veluagaiga kebu taiadi ꞌwa na veveifufu manamanawena, ꞌwa na nago-matayoꞌo ꞌwa na lauꞌage.

5 ꞌAiꞌedi tamu vanuga ꞌwaineye ꞌwa na lukuga vanuganina ꞌana tomia ꞌwa na vonanuakalikaliedi ꞌwa na vo, Kaiwa, ma yami sosoana ꞌwa na miamia, Yaubada i na nuakalikaliemi.” 6 ꞌAiꞌedi ꞌwaidiega tamu tomogo nuanuana yami vonanuakalikali i na nogai, Yaubada i na vesauluva-ꞌatumaieni. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu nuanuadi yami vonanuakalikali, ꞌasaꞌaiana Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie weꞌe tomotoganidi kebu. 7  ✡Vanuganina ꞌwaineye ꞌwa na lukuga bei ꞌwa na miamia, kebu ꞌwa na miayaba-vuvua vanuga fuedi ꞌwaidie. ꞌAniꞌani i na ꞌidewaiga faifaimi ꞌwa na ꞌani wata ꞌwa na yemu, kebu ꞌwa na bunumayaga fai i lubwaineni yami folova faifaiku ꞌana tutula.

8 ꞌAiꞌedi avaꞌai ꞌatamanaga ꞌana tomotoga yami nago ꞌwaidie faifaina i na sosoana, bega avaꞌai i na ꞌidewaiga faifaimi kebu ꞌwa na venuanaluga ꞌwa na ꞌanimo. 9 Siwe ꞌatamananina ꞌwaineye toviga ꞌwa na ꞌiveꞌatumaidi wata tomotoga matatabudi ꞌwa na vonedi ꞌwa na vo, Yaubada nuanuana taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaineye bega i na veimeyemi.” 10-11  ✡ꞌAiꞌedi avaꞌai ꞌatamanaga kebu ma yadi sosoana i na luꞌumaꞌumaiemiga i na vedumweꞌaiꞌaiemi, ꞌwa na nagoi yadi ꞌatamanafouye ꞌwa na vonedi ꞌwa na vo, ꞌWa ꞌisema yami ꞌatamana fwayafwayana ꞌagemega ꞌa luvutuvutugi, yami ꞌeba ꞌisa kebu wata ꞌa na lalauꞌage ꞌwaimie wata vematavuloga ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. Bega ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaia, Yaubada nuanuana i na veimeyemi siwe ꞌomi ꞌwa baila.” 12  ✡A na vonemi, bola Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye tosakona basenadiotoga i miamianiga ꞌatamana Sodoma ꞌadi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega siwe saiꞌafo i na ꞌisanuakalikaliedi, weꞌe tomotoganidi i na vedumweꞌaiꞌaiemiga ꞌadi vematavuloga bwaikaotogina i na veluagai ꞌaiatanina ꞌwaineye.”

Tomotoga ꞌifwaidi kebu Iesu i da vetumaganeni.

13  ✡Wata Iesu i vo, Ieu, ꞌomi me Kolesini nuakalikalimi wata me Bedasaida nuakalikalimi, ꞌwaimie vita bwaikidi i na souyedi. Weꞌe basenadiotoga me Taia wata me Saidoni yadi sakona bwaikidi faifaidi Yaubada i leodi. ꞌAiꞌedi ꞌeba nuavogananidi wata ꞌeba nuaꞌewanidi a ꞌidewadiga matamie a da ꞌidewadi matadie tosakonanidi i da vemwakula wata kaleko sakoidi i da veꞌwesena, ꞌadi ꞌeba ꞌisa ma yadi nuavita i nuaviladi. 14 A na vonemi, ꞌawaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye me Taia wata me Saidoni ꞌadi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega siwe saiꞌafo i na ꞌisanuakalikaliedi, weꞌe ꞌomi yaku vona ꞌwa baila kebu ꞌwa da nuavilamiga vita bwaikaotogina ꞌwa na veluagai. 15  ✡Weꞌe ꞌomi me Kafaneomi taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi igodi ꞌwa vo, ꞌIma ꞌatumaima, abame ꞌa na luku,” siwe mogitana Yaubada i na veimea ꞌwa na obu vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye.”

16  ✡Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌAiꞌedi aitoi yami vona i na nogai, siwe ꞌasaꞌaiana yaku vona i nogai, wata ꞌaiꞌedi aitoi i na vedumweꞌaiꞌaiemi siwe ꞌasaꞌaiana yau i vedumweꞌaiꞌaieku. Wata ꞌaiꞌedi aitoi i na vedumweꞌaiꞌaieku siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada ꞌaku tovetune i vedumweꞌaiꞌaieni.”

Tomotoganidi 72 folovayega i viladi.

17 Tomotoganidi 72 basenadi Iesu i vetunediga, ꞌakonadi yadi folova i veꞌaꞌava wata ma yadi sosoana bwaikina i viladi i maia Iesu ꞌwaineye. I leꞌwai i voneni i vo, ꞌAuvea, ꞌamu wagavayega ꞌa vona yaiaina ꞌwaidie i vematayakayaka i ꞌawaꞌaꞌidi.” 18  ✡Iesu yadi vona i tutuli i vo, Yau a ꞌiseni Seitani yana toketokena i mwea abamega i ꞌanitaꞌia ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi tomuyoana i kianamali. 19  ✡Wata a na vonemi, veimea ꞌakonadi a velemi bega ꞌami fata ꞌoꞌolo kasikasisidi wata dinigala ꞌwa na badi kebu i na ovamiga. Toketokenanina ꞌwainega ꞌwa na vetoketoke ꞌami gaviavo Seitani ma enavo yaiaina ꞌwaidie bega kebu tamu nani sakoina ꞌwainega i na nikemi. 20  ✡ꞌWa sosoana fai yaiaina yami vona i vematayakeyakedi. ꞌAtumaina, siwe kebu nani bwaikina. Mogitana ꞌwa na sosoana fai ꞌakonadi ꞌami wagava i ꞌenoꞌenovi abame.”

Iesu i sosoana.

21  ✡Tutuyanina ꞌwaineye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Iesu i kiavesosoani begaidi i vo, Tamaku. ꞌOmu abama wata fwayafwaya ꞌadi Toveimea, a vekaiwa ꞌwaimuye fai yaku ve ꞌadi ꞌaseta ꞌu givedi taunidi ꞌaseꞌasetadi wata i awaꞌaiꞌaidiga ꞌwaidiega bega i bavuyedi, weꞌe egavo i nunuaobuga yavayavava baniꞌodi, yaku ve ꞌadi ꞌaseta ꞌu kiavemagetadi ꞌwaidie. Tamaku, vona mogitana avaꞌai yamu nuanua i lubwaineniga ꞌakonadi ꞌu ꞌidewai ꞌamu kiavesosoana.”

22  ✡Iesu i veluꞌui i ꞌaꞌavana tomotoga i vonedi i vo, Nani matatabuna Tamaku i ꞌanivelenedi ꞌwaikuye a veveimeyedi. Kebu tamu aitoi yau Yaubada Natuna i da ꞌasetaku, Tamaku ꞌaiseotogina ꞌaku toꞌaseta. Wata kebu tamu aitoi Tamaku i da ꞌasetai, yau Natuna ꞌaiseotogiku ꞌana toꞌaseta wata ꞌaiꞌedi egavo nuanuaku, ꞌwaidie Tamaku a na sivemageseni.”

23 Mulieta Iesu yana tovetutuyamavo ꞌaiseꞌavadi i vonedi i vo, ꞌEba sosoana ꞌwaimie fai ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a ꞌidewadewadi matamie. 24  ✡Weꞌe a na vonemi, toluꞌivona wata toveimea fuedi nuanuadi bwaikina yaku folovanidi ꞌwa ꞌiseꞌisediga i da ꞌisedi, wata yaku ve ꞌwa noganogaiga i da nogai siwe kebu.”

Vona-awatabai tomogo Samelia ꞌatumaina faifaina.

25  ✡Mulieta tamu veꞌetoboda ꞌadi tove i mai Iesu ꞌwaineye nuanuana i na velutolieni bonana i na nogai, ꞌaiꞌedi i na vekaliga ꞌadi fata i na ꞌiveꞌavini. Begaidi i velutolieni i vo, Tove, avaꞌai a na vai bega yawai-vagata a na veluagai?” 26 Iesu yana velutoli i tutuli i vo, Yaubada yana Buki nageneye i kilumiga, baniꞌodi i voneyedi?” 27  ✡Tomogo i vo, ꞌAuvea yami Yaubada ꞌwa na nuakalikalieni mogitana nuamiega. ꞌAnuꞌanunumi, yami nuanua wata yami toketokena ꞌwa na tautauyedi ꞌwaineye tutuya fuedi. Wata emiavo ꞌwa na nuakalikaliedi taunimi ꞌami nuakalikali baniꞌodi.” 28  ✡Iesu tomogo i voneni i vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌu vona mogitana. Veimeanidi ꞌu na ꞌidewadi bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌu na veluagai.”

29 Tomogonina kebu nuanuana i na bunumayaga ꞌailaꞌa matadie begaidi i velutoli-vaitugana i vo, Avaꞌai tomogoga iaku?” 30 Tomogonina yana vona Iesu i tutuli i vo, Side baniꞌodi. Tamu tomogo Diu Ielusalemega i tauya i obuobu Ieliko. ꞌEdeye tovainago i veluagadi i ꞌiveꞌavini, ꞌana kaleko i silabulabuꞌi, wata i toke i nikei, saiꞌafoga i da ꞌivewafai. Yana kukua wata yana mani i eloi i baileni ꞌedeye i ꞌenoꞌeno i dega.

31 ꞌAiatanina ꞌwaineye tamu tovelomu ꞌedanina ꞌwaineamo i nunago i ꞌiseni i kekeseni. 32 Wata baniꞌodi tamu tovelomu ꞌadi toꞌaivaita i mai i ꞌisanaweni i nago lilivaneye i ꞌisadewai wata i kekeseni i nago. 33  ✡Mulieta tamu tomogo Samelia i mai, kumanidiavo me Diu kebu taiadi i da veveianaga, i ꞌiseni i nuavita faifaina wata i nuakalikalieni. 34 I nago ꞌwaineye ꞌana kiniꞌona i lumulamuladi bunama wata oine ꞌwaidiega. Mulieta i silakai i silakaveni yana ꞌaisaya doniki tabwaneye i ꞌewai i naweni vanuga wakawaka ꞌwaineye bei lovana ꞌaitamogana i ꞌisaveꞌavini. 35 I ꞌatai mani i ꞌewai i nago vanuga wakawaka ꞌana toꞌisaveꞌavina lubulubu ꞌailuga i veleni wata i veluꞌaseꞌasei i vo, Tomogo deꞌe ꞌu na ꞌisaveꞌavini mani weꞌe ꞌwainega. ꞌAiꞌedi maninina ꞌu na veꞌaꞌavaiga bola a na vilaku a na mai wata mani a na velemu yamu ꞌisaveꞌavina tutulina.”

36 Veifufunina Iesu i veꞌaꞌavai mulieta veꞌetoboda ꞌadi tovenina i voneni i vo, Tomotoganidi ꞌadi ꞌaitonu ꞌwaidiega ꞌu da nuaniga, tomogonina i nikeiga aitoi iana?” 37 Veꞌetoboda ꞌadi tove i vo, Tomogonina i nuakalikalieniga taunina mogitana iana.” Begaidi Iesu i voneni i vo, Wata ꞌomu baniꞌodi ꞌu na nago mali tomotoga ꞌu na nuakalikaliedi wata ꞌu na vesauluva-ꞌatumaiedi.”

Iesu i nago Malida wata Meli ꞌwaidie.

38  ✡Iesu ma enavo i nunagoiga i leꞌwai tamu ꞌatamana ꞌwaineye, bei tamu vavine ꞌana wagava Malida i vonedi i luku yana vanuge ꞌani faifaina. 39 Wata Malida taina ꞌana wagava Meli i mai Iesu lilivaneye i miabui yana vona i noganogaya. 40 Malida ꞌaisena ꞌaniꞌani i ꞌidewadewa begaidi i nuavita bwaikina. Malida i mai Iesu i voneni i vo, ꞌAuvea, ꞌu ꞌiseni yau ꞌaiseku a ꞌiꞌidewadewa, siwe voke kebu faifaina ꞌu da nuanua. ꞌU voneni Meli i na ꞌivaiseku.” 41  ✡Iesu i vo, Malida, Malida, ꞌomu nuamu ꞌu ꞌivegauya nani fuedi ꞌwaidiega. 42 Mogitana nani tamu bwaikina i lubwaineni faifaina ꞌu na nuanua. Naninina faifaina taimu Meli i nuanua. Fai i nuaniku begaidi kebu a na talabodeniga.”

11

Veluꞌui faifaina Iesu i ve.

1 Tamu tutuya Iesu i veveluꞌui tamu ꞌawalawa ꞌwaineye. Tutuyanina i veꞌaꞌava, tamu yana tovetutuyama i voneni i vo, Basenadi Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo i vedi veluꞌui, ꞌima wata nuanuama ꞌu na vema.” 2 Iesu i vonedi i vo, Side baniꞌodi ꞌwa na veveluꞌuiedi ꞌwa na vo,

Tamama,

ꞌOmu magemagetamu,

Nuanuama tomotoga fuema ꞌa na veꞌililibuyemu,

Nuanuama ꞌu na veveimeyema,

3 Nuanuama ꞌamaꞌama ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana faifaidi ꞌu na velevelema,

4 Mali tomotoga i vesauluva sakoina ꞌwaimeye ꞌa nuatavunidi,

ꞌOmu wata baniꞌodi yama sakona ꞌu da nuatavunidi.

ꞌEba sailubu ꞌwaidie kebu ꞌu na tauyema.”

5-6 Wata Iesu i ve yana tovetutuyamavo ꞌwaidie veluꞌui ꞌana ꞌaseta faifaina. I vo, ꞌAiꞌedi tamu aitoi ꞌwaimiega ꞌu da ꞌenoꞌeno tamu iamu i da leꞌwa lovana ꞌana utukamwane nika ꞌaniꞌani kebu, bega ꞌu da nago wata tamu iamu yana vanuge ꞌu da vo, Iaku, tamu tomogo ꞌaniꞌieyega i mai siwe ꞌaniꞌani kebu begaidi a mai ꞌwaimuye ꞌaniꞌani ꞌaitonu ꞌu na veleku bola wata a na tutulidi.” 7 Weꞌe ꞌaiꞌedi iamu i na vo, Kebu ꞌu na vematakaki, ꞌakonadi a saiboda ma yaku ꞌailaꞌa ꞌa ꞌenoꞌeno, kebu ꞌaku fata a na tovoi a na velemu.” 8  ✡Siwe a na vonemi, kebu veiana faifaina i na ꞌivaisemu, yamu veluꞌui-vaivaitugana faifaina i na velemu avaꞌai nuanuamu.

9  ✡Wata ꞌomi baniꞌodi. ꞌWa na veveluꞌui bega Yaubada i na velemi, ꞌwa na lalaualaga ꞌwa na veluagai, wata ꞌwa na velutolitoliga i na nogayemi saiboda i na sibaleni. 10 Vona mogitana, egavo i veveluꞌuiga Yaubada i na veledi, egavo i lalaualaga i na veluagai, wata egavo i velutolitoli i na nogayedi saiboda i na sibaleni. 11 Weꞌe ꞌomi kwakwama tamadiavo ꞌaiꞌedi tamu natumu igana i na veluꞌuiemuga, baniꞌodi ꞌoꞌolo ꞌu na veleni? 12 ꞌAlo ꞌaiꞌedi fou i na veluꞌuiemuga, baniꞌodi dinigala ꞌu na veleni? A nuani kebu i da lubwaineniga. 13 ꞌOmi tosakona siwe tutuya fuedi avaꞌai natumiavo nuanuadi nani ꞌatumaidi ꞌwa veleveledi. ꞌOmi yami nuakalikali natumiavo ꞌwaidie saiꞌafo bwaikina, weꞌe Tamada abame yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌwaimie, ꞌaiꞌedi ꞌwa na veluꞌuieni ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na velemi.”

Avaꞌaiega Iesu yana toketokena i veluagai.

14  ✡Tamu tomogo, basenadi yaiaina i ageiga kebu ꞌana fata i na welava, Iesu i veluagai yaiaina i voneni i ꞌawaꞌaꞌia. Tomotoga fuedi i ꞌiseni i welava-vaitugana begaidi nuadi i voganidi. 15 Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi i vo, Seitani,* taunina yaiaina yadi toꞌedakumeta, Iesu i agei bega yana toketokena ꞌwainega i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.” 16  ✡Tomotoga ꞌifwaidi nuanuadi Iesu i na silubuya bega i vo, Nuanuama tamu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌidewai bega ꞌa na ꞌasetai mogitana Yaubada i vetunemu.” 17 Siwe Iesu ꞌakonadi yadi nuanua i ꞌasetai begaidi i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi ꞌeba veimea ꞌaiseꞌavadi i na ꞌidia i na vetalaga bola ꞌeba veimeanina i na velovi. Wata ꞌaiꞌedi vanuga tamu ꞌana tomia ꞌaiseꞌavadi i na vetalaga, vanuganina i na ꞌiaweni i na vetumala. 18 Wata baniꞌodi Seitani yana ꞌeba veimea ꞌaiseꞌavadi i na ꞌidia i na vetalaga i na ꞌaꞌavaotoga. Deꞌe baniꞌodi a voneyediga fai ꞌomi ꞌwa vonaga igodina Seitani yana toketokena i da veleku bega a da vonavona yaiaina i da ꞌaꞌawaꞌaꞌidi. Siwe kebu. ꞌAiꞌedi Seitani yana toketokena i da velekuga yana ꞌeba veimea i da veꞌidiꞌidieni. 19 ꞌWa vonaga Seitani yana toketokena ꞌwainega a vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi, weꞌe yami tomotoga ꞌifwaidi wata i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi, nika ꞌwa velutoliedi avaꞌaiega yadi toketokena i veluagai. Bola i na vo, Kebu Seitani ꞌwainega,” nika ꞌwa na ꞌasetai ꞌwa vekali. 20 Weꞌe mogitana Yaubada yana toketokena ꞌwainega yaiaina a vonevonedi i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi, ꞌwa ꞌiseni ꞌwa da ꞌasetai ꞌakonadi Yaubada yana veimea i mai ꞌwaimie.

21 Seitaninina baniꞌodi tamu tomogo toketokena ma yana ꞌeba vetalaga fuedi, yana vanuga i ꞌiꞌisaveꞌavini bega kebu tamu aitoi yana kukua i na ꞌivesakodi. 22  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi tamu tomogo toketokeotogina† i na mai tomogonina taiadi i na vetalaga i na vetoketoke ꞌwaineye yana kukua wata yana ꞌeba vetalaganidi i vevetumaganediga i na eloi enavo i na veutadi.

23 A vona mogitana ꞌwaimie ꞌaiꞌedi aitoi kebu taiadi ꞌa na folofolovaga, taunina ꞌaku gavia. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi kebu ꞌaku tofolovavaita, kebu tomotoga i na vavagavaidi i na mimaiedi ꞌwaikuye, ꞌwa da vo tomotoga i da sogisogiedi, taunina yaku folova ꞌana toꞌivesako.

Yaiaina yana ꞌeba mia ꞌana lauvai faifaina.

24 ꞌAiꞌedi yaiaina i na ꞌawaꞌaꞌia tamu tomogo ꞌwainega, i na nago ꞌawalawa sakoineye bei i na lalauala-vuvua yana ꞌeba mia. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu i na veluagaiga i na vo, A na vilaku yaku ꞌeba mianina basenadi a ꞌiaweniga ꞌwaineye.” 25 Bega i na vilai, i na mai ꞌeba mianina i na ꞌiseni ꞌakonadi i ꞌidewai ꞌatumaina i ꞌenoꞌeno siwe nageꞌavana.‡ 26 Fai kebu ꞌana veluvaiga bega i na souyeni i na nago wata yaiaina sakoiotogidi 7 i na vagavaidi i na miedi i na luku ꞌeba miananina ꞌwaineye. Tomotoganina i na ꞌivesakotogi mogitana, basenadi kebu baniꞌodiga.”

Sosoana mogitana.

27 Tutuyanina Iesu i vonaꞌaꞌava, tamu vavine ꞌailaꞌa nagenega bonadi bwaikinega i toke i vona i vo, ꞌEba sosoana inamu ꞌwaidie fai i venatunemu wata i vesusumu.” 28  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌWa vonaga mogitana siwe wata egavo Yaubada yana Vona i na nogai wata i na vevematayakeyakeni ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie.”

Tomotoga nuanuadi ꞌeba ꞌisa Iesu ꞌwainega.

29-30  ✡ꞌAilaꞌa bwaikina Iesu i tovififineni bega i vonedi i vo, Tutuya deꞌe ꞌana tomotoga yami sauluva sakoidi fai yami nuanua bwaikina tamu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a na ꞌidewai matamie ꞌwa na ꞌisenina ꞌwa na veꞌawamogitana yau Yaubada ꞌwainega a mai. Siwe tamu nani a na veifufuyeni yami ꞌeba ꞌisa. Basenadiotoga tamu Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Iona igana bwaikina i tononi, ꞌaiata ꞌaitonu i ꞌaꞌava i ꞌalaiwageni ꞌwa da vo baniꞌodi i da yawasa-vaitugana me Ninive yadi ꞌeba ꞌisa Yaubada i vetunei. Wata baniꞌodi yau a vetomotogaotoga yami ꞌeba ꞌisa. 31  ✡Basenadiotoga me Siba yadi toveimea bwaikina Kwini Siba§ ꞌaniꞌieyega i mai Kini Solomoni yana ꞌaseta ꞌana ꞌisa faifaina. Bega Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye kwininina taiadi ꞌwa na tovoi Yaubada mataneye i na matawaꞌulimi i na vo, Basenadi ꞌaniꞌieyega a mai ꞌaseta ꞌana ꞌisa faifaina wata a ꞌewai, weꞌe ꞌomi kebu nuanuami ꞌwa na ꞌasetai bega ꞌwa na nuavilami.” Wata Iesu i vo, A na vonemi Kini Solomoni tomogo bwaikina weꞌe tomogonina matamie i tovotovoi bwaikaotogina siwe ꞌwa baila, kebu nuanuami ꞌwa na ꞌasetai. 32 Wata baniꞌodi Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye me Ninivenidi taiadi ꞌwa na tovoi Yaubada mataneye i na matawaꞌulimi i na vo, Basenadi Iona i lauꞌage ꞌwaimeye ꞌa nuavilama weꞌe ꞌomi kebu nuanuami.” Wata Iesu i vo, A na vonemi, Iona tomogo bwaikina weꞌe tomogonina matamie i tovotovoi bwaikaotogina siwe ꞌwa baila.

Mageta ꞌana vona-awatabai.

33  ✡Kebu tamu aitoi mageta i da kabukabunina i da givegiveni ꞌalo ꞌaivoeyega i da tatalafwaseni. Mogitana mageta ꞌana ꞌeba yato ꞌwaineye i lulutalauleni bega tomotoga i na mimaiaga vanuganina ꞌwaineye i na magemagesedi. 34 Matami baniꞌodi nuami ꞌana mageta. ꞌAiꞌedi nani ꞌatumaidi ꞌwa na ꞌiseꞌisediga, nuami matatabuna magemagetadi, weꞌe ꞌaiꞌedi nani sakoidi ꞌwa na ꞌiseꞌisediga, nuami matatabuna i na dudubalidi. 35 ꞌWa na ꞌisaꞌisa i na nunago yami magetanina i na ꞌweu nuami i na dudubalidi. 36 ꞌAiꞌedi mageta i na magesemi ꞌami fata nani fuedi ꞌwa na ꞌisedi, wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi nuami magemagetadi kebu tamu dudubala, nani matatabuna magemagetadi ꞌwaimie.”

Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo Iesu i yagaidi.

37  ✡Tutuyanina Iesu i vonaꞌaꞌava, tamu Diu totafalolo Falisi Iesu i tayegi ꞌani faifaina bega i nago i miabui i na ꞌani. 38  ✡Falisinina i ꞌiseni Iesu kebu nimana i da lekoa-dewadi yadi sauluva baniꞌodi begaidi nuana i vogani. 39 Toveimea Iesu tomogonina yana nuanua i ꞌasetai faifainanina i voneni i vo, ꞌOmi Falisi, tomogomi ꞌwa ꞌivivigavudi weꞌe inagemi vainago ꞌana veꞌisakololo wata veumokai, yami sauluva baniꞌodi vedi wata ꞌaivoe, dumwedi ꞌwa tamatamadi weꞌe inagedi yoke ꞌanikudana. 40 ꞌOmi ꞌwavaꞌwavami. Yaubada tomogomi i ꞌidewadi wata inagemi. 41 Yami kukua matatabuna ꞌwa na ꞌanivelenedi egavo i vewekowekomaga ꞌwaidie, bega fuedi i na ꞌisemi i na ꞌasetai ꞌakonadi ꞌwa nuavilami yami sakona ꞌwaidiega inagemi vunavunagidi.

42 ꞌOmi Falisi nuakalikalimi, fai ꞌawaie vita bwaikina ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. Veimea siaidi ꞌwa veveꞌililibuyedi weꞌe veimea bwaikidi ꞌwa baibailedi. ꞌAiꞌedi ꞌaniꞌani 10 ꞌwaimie ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga Yaubada ꞌwaineye. Wata nani saiotogidi baniꞌodi matasilisilili 10, ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga Yaubada ꞌwaineye. ꞌAtumaina, baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvedi, siwe awale veimea bwaikidi ꞌwa bailedi? Yaubada kebu ꞌwa da nuakalikalieni wata kebu tomotoga ꞌwa da vesauluva-ꞌatumaiedi sauluva tonovidi ꞌwaidiega.

43 ꞌOmi Falisi nuakalikalimi, fai ꞌawaie vita bwaikina ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. Tutuyanina ꞌwa lukuluku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, nuanuami toꞌedakumeta taiadi ꞌwa na mimiabui. Wata ꞌatamanafouye nuanuami tomotoga matatabudi ma yadi veꞌililibu i na vevekaiwa ꞌwaimie. 44 Nuakalikalimi, ꞌomi baniꞌodi taumata, inagena sakoina weꞌe tabwana ꞌatumaina. Tomotoga tabwaneamo i nunago siwe kebu i da ꞌasetai nageneye sakoina i ꞌenoꞌeno. Wata ꞌomi baniꞌodi, tomogomi ꞌatumaidi weꞌe inagemi sakoidi.”

45 Tamu veꞌetoboda ꞌadi tove Iesu i voneni i vo, Tove, yamu vonanina ꞌwainega ꞌima wata ꞌu falisakoyema.” 46 Iesu i vo, ꞌOmi veꞌetoboda ꞌadi tovevo nuakalikalimi, wata ꞌawaie vita bwaikina ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. Veꞌetoboda fuedi vitadi taunimi yami nuanuayega nuanuami tomotoga i na veveꞌililibuyedi, ꞌwa da vo baniꞌodi venuana vitadi ꞌwa da vevevadi siwe kebu tamu saiꞌafo ꞌwa da vo, ꞌA na ꞌivaisedi.” 47 Nuakalikalimi. Basenadiotoga tubumiavo Yaubada yana toluꞌivonavo i luvewafadi. Weꞌe ꞌomi, taumata ꞌatumaidi ꞌwa ꞌidewadi matumatu ꞌwaidie toluꞌivonanidi luludi faifaidi. 48 Tubumiavo toluꞌivonanidi i luvewafadi, weꞌe ꞌomi luludi ꞌwa ꞌidewadi, ꞌeba ꞌisa yadi sauluvanina ꞌwa awaveꞌatumaieni. 49 Yaubada yami nuanua i ꞌasetadi faifainanina ma yana ꞌaseta i vo, Yaku toluꞌivonavo wata yaku tomataꞌaulelevo a na vetunedi ꞌwaidie, ꞌifwaidi veviga i na veledi weꞌe ꞌifwaidi i na luvewafadi.” 50-51  ✡Tutuyanina Yaubada fwayafwaya i ꞌidewa-vauyeni ꞌwainega i maiga ꞌasiau tubumiavo toluꞌivona fuedi i luluvewafadi. Basenadiotoga Keni taina Ebeli i luvewafai, nika bei tubumiavo ꞌainike i velamuya i nagoga Sekalaia ꞌwaineye, kumanina i luvewafai ꞌeba velomu wata vanuga ꞌeba veluꞌui kamwadie. A vona mogitana tutuya deꞌe tomotoganimi toꞌainikenidi ꞌadi vematavuloga ꞌomi ꞌwa na tovoieni, kebu ꞌami fata ꞌwa na dega veviganina bwaikina ꞌwainega.”

52 ꞌOmi veꞌetoboda ꞌadi tovevo nuakalikalimi. Yaubada yana Buki ꞌana ꞌaseta ꞌana ꞌawa ꞌwa sibodai. Kebu nuanuami ꞌwa na luku ꞌasetanina ꞌwaineye wata mali tomotoga nuanuadi i na luku siwe ꞌwa sibodedi.”

53-54  ✡Tutuyanina Iesu i vonaꞌaꞌava nika i tauya vanuganina ꞌwainega. Veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata Falisi ma yadi ꞌamalakibu i vedumweꞌaiꞌaieni, velutoli fuedi ꞌwaidiega i siloloi nuanuadi i na vekali bega ꞌadi fata i na luvewafai.

12

Iesu i matakia Falisi faifaidi.

1  ✡ꞌAilaꞌa bwaikaotogina i deli i maia ma ediavo i vevetunufelagi nuanuadi Iesu yana vona i na nogai. Nagami Iesu i veifufu yana tovetutuyamavo ꞌwaidie bega tomotoga sakoidi yadi sauluva kebu i na damana ꞌwaidie. I vo, ꞌWa na ꞌisaveꞌavinimi totafalolo Falisi yadi isita* i na nunago i na vedamanimi. ꞌAwadi sauluva sakoidi i tatalabodedi, siwe wata givagivayega i ꞌiꞌidewadi. 2 Avaꞌai tomotoga i na givediga Yaubada i na sivemagesedi. Avaꞌai i na nuagivediga Yaubada i na luꞌivoneyedi. 3 Side baniꞌodi, avaꞌai givagivayega ꞌwa voneyediga ꞌwa da vo dudubale, siwe i na sivemagesedi ꞌailaꞌa matadie. Avaꞌai ꞌwa veꞌawayeayediga tutudaba nageneye ꞌawaie i na sitalatalalaꞌaiedi ꞌatamanafouye.”

Yaubada ꞌaisena ta na veꞌililibuyeni.

4 Wata Iesu i vo, Ekwavo a na vonemi. Tomotoga ꞌadi fata tomogoꞌavami i na luvewafadi siwe kebu ꞌwa na kololoyedi fai kebu wata tamu veviga i na velemiga. 5  ✡Nuanuaku a na vonemi i lubwainemi kumanina ꞌwa na kololoyeni. Kumanina ꞌana fata i na luvewafamiga wata i na tawemi ꞌai-ꞌalaꞌalase, Yaubada. Vona mogitana kumanina ꞌwa na kololoyeni.

6  ✡ꞌAiꞌedi manudanidani 5 ta na kimwanediga, ꞌana tutula siaina, baniꞌodi 2 toea. Weꞌe Yaubada mataneye manudanidani nani bwaikina, ꞌaitamogana ꞌaitamogana kebu nuana i da fani i nuanuanidi. 7 Wata baniꞌodi, ꞌomi mataneye nani bwaikina, i ꞌasetaꞌaꞌavami baniꞌodi navaꞌau matatabuna ꞌadi ꞌailaꞌa i ꞌasetadi. Begaidi kebu ꞌwa na kolologa, ꞌomi kebu nani-ꞌavoꞌavovo manudanidani baniꞌodiga, ꞌomi nani bwaikina Yaubada mataneye i ꞌiꞌisaveꞌavinimi.

Ta na tauyeda Iesu ꞌwaineye.

8-9  ✡Wata Iesu i vo, A na vonemi, ꞌaiꞌedi aitoi i na luꞌivona tomotoga matadie faifaiku i na vo, Yau a tauyeku Iesu ꞌwaineye taunina ꞌaku Toveimea,” wata baniꞌodi yau a vetomotogaotoga ꞌawaie Yaubada yana anelose matadie a na vo, Noꞌo tomotoganina yaku tomotoga.” Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na veꞌeweku tomotoga matadie i na vo, Yau kebu Iesu ꞌaku Toveimeaga,” wata baniꞌodi ꞌawaie yau Yaubada yana anelose matadie a na veꞌeweni a na vo, Noꞌo tomotoganina kebu yaku ꞌailaꞌaga.

10  ✡Wata ꞌaiꞌedi aitoi yau a vetomotogaotoga i na awavesakoyekuga ꞌana fata Yaubada i na nuatavuni, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na vona-awadamana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye, kebu nuatavuna i na veluagai.

11-12  ✡ꞌWa vetutuyamekuga, faifainanina ꞌawaie mali tomotoga i na vagavaimi i na nawemi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie bega ꞌwa na vonayavuga yada toꞌedakumetavo wata toveimeavo matadie. Kebu nuafoumi i na veviga ꞌwa na vo, I vevitadaga baniꞌodi ta na veꞌewedi wata baniꞌodi ta na voneyedi?” fai tutuyanina ꞌwaineye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na awaveꞌedeꞌedemi baniꞌodi ꞌwa na voneyedi.”

Vona-awatabai ꞌaiꞌaiwabu faifaidi.

13 Tutuyanina Iesu i veveifufu tamu tomogo ꞌailaꞌa nagediega i voneni i vo, Tove, nuanuaku tataku ꞌu na voneni bega kukuanidi tamama i wafa i ꞌiawediga i na veusedi, ꞌifwaidi yana kukua, ꞌifwaidi yau.” 14 Iesu yana vona i tutuli i vo, Aitoi i vona igodi ꞌami ꞌailuga yami kukua a na veuseni? Yau kebu yaku ꞌeba veimeaga.” 15  ✡Begaidi i vona matatabudi ꞌwaidie i vo, ꞌWa na ꞌisaꞌisa wata ꞌwa na ꞌisaveꞌavinimi bega kebu ꞌwa na veumokai nani tulidi tulidi ꞌwaidiega. A na vonemi, ꞌaiꞌaiwabu bwaikidi kebu ꞌana fata ꞌwaidiega yami mia i na veꞌatumai wata ꞌwa na sosoana.”

16  ✡Begaidi Iesu vona-awatabaiega i vonedi i vo, Tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna yana fwayafwaya ꞌwainega ꞌaniꞌani bwaikina i veluagai. 17 I ꞌiseni yana nuanua ꞌwaineye i vo, Baniꞌodi a na munegidi? Yaku bubuwaka ꞌakonadi i adaga.” 18 Bega wata i vo, ꞌAkonadi a nuani. Side baniꞌodi, yaku bubuwaka matatabuna a na geudi ꞌivaudi wata bwaikidi a na yogonidi bei ꞌaniꞌani matatabuna a na vedodogidi wata ꞌifwaidi yaku kukua taiadi. 19  ✡Mulieta tauniku a na voneku a na vo, ꞌAlo yau tamu ꞌaiwabu. Yaku ꞌaiꞌaiwabu matatabuna ꞌakonadi a ꞌidewadi nonogidi i na ꞌenoꞌeno malamala sino faifaidi. Bega folova ꞌwaidiega a na veawai ma yaku sosoana a na ꞌaniꞌanimo wata a na yemuyemumo ufa toketokedi.”

20 Siwe Yaubada i voneni i vo, ꞌOmu mogitana ꞌwavaꞌwavamu. ꞌAko lovananina yawaimu i na ꞌewai, kukuanidi ꞌu ꞌidewadiga aitoi yana kukua?”

21  ✡Iesu yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i vo, Vona mogitana, egavo fwayafwaya ꞌana ꞌaiꞌaiwabu faifaidi i na folofolova weꞌe kebu i na veꞌaiꞌaiwabu Yaubada mataneye, ꞌawaie wata baniꞌodi i na souyeni ꞌwaidie.”

Yaubada ꞌaisena ta na vetumaganeni.

22 Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Kebu nuafoumi i na veviga ꞌaniꞌani yami mia faifaina wata kaleko tomogomi faifaidi. 23 Yami mia nani bwaikina weꞌe kukua wata kaleko nani-ꞌavoꞌavovo. 24  ✡ꞌWa na nuani bwayobwayo yadi sauluva. Kebu i da bakubakulaga, kebu i da ꞌaꞌaileꞌwaga wata kebu yadi bubuwakaga siwe Yaubada i veveꞌanidi. Manuga nani-ꞌavoꞌavovo weꞌe ꞌomi tomotoga nani bwaikina Yaubada mataneye begaidi ꞌamiꞌami i na velevelemi. 25 Begaidi kebu tamu nani faifaina ꞌwa na venuafouviga. Kebu tamu aitoi ꞌana fata yana mia fwayefwayeye i na kiavemanawei yana venuafouviga ꞌwainega. 26 Venuafouviga kebu ꞌana fata i na ꞌivaisemi naninina siaina ꞌwaineye, awale ꞌwa vevenuafouviga nani fuedi faifaidi?

27  ✡ꞌWa na nuani makavuvula yadi tabo. Kebu i da folofolova wata kebu ꞌadi kaleko i da ꞌiꞌidewadi siwe ma ꞌadi vaigavu ꞌatumaidi. A na vonemi. Kini Solomoni tomogo ꞌaiꞌaiwabuna ꞌana vaigavu ꞌatumaidi, weꞌe makavuvula ꞌatumaiotogidi. 28 Mosomoso matatabuna nani-ꞌavoꞌavovo, ꞌasiau ta ꞌiseꞌisedi weꞌe ꞌawaꞌawai i na tunudi i na ꞌalaidi siwe Yaubada i veveꞌwesenidi. Weꞌe ꞌomi tamu nani bwaikina mataneye, mogitana ma ꞌami nuanuana i na veveꞌwesenimi. Awale yami vetumagana Yaubada ꞌwaineye mweadi? 29 Begaidi ꞌaniꞌani wata aluꞌai faifaidi kebu nuafoumi i na veviga bega tutuya fuedi ꞌwa na lauala. 30 Yaubada ꞌana tobavu naninidi nuanuadi bwaikina faifaidi i vevenuafouviga. Weꞌe ꞌomi naninidi nuanuami, Tamami abame ꞌakonadi yami nuanua i ꞌasetadi. 31 Weꞌe ꞌwa vevenuafouviga ꞌasaꞌaiadi, i lubwainemi nagami taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada i na veveimeyemi wata yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, mulieta naninidi fuedi i na velevelemi.”

Veꞌaiꞌaiwabu abame.

32  ✡Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌOmi ꞌami ꞌailaꞌa siaina kebu fuemiga siwe kebu ꞌwa na kolologa. Tamami nuanuana i na veveimeyemi yana ꞌAilaꞌa nageneye. 33 Yami kukua ꞌwa na vekimwaneyedi, tutulidi ꞌwa na ꞌewadi ꞌwa na veusedi wekowekoma ꞌwaidie, bega yami ꞌaiꞌaiwabu abame i na ꞌeno-vagata. ꞌAiꞌaiwabunidi abame i ꞌenoꞌenoviga kebu yadi ꞌaꞌavaga fai tovainago kebu, wata ꞌwaluꞌwalu kebu i na ꞌivesakodi. 34 ꞌWa na nuani, avaꞌaibe bei yami ꞌaiꞌaiwabu i ꞌenoꞌenoga, bei tutuya fuedi yami nuanua i na nunago.

Tofolova dumwedi bikadi.

35  ✡ꞌWa na ꞌidewadewa, yami mageta i na ꞌalaꞌalata ꞌwa na lulukamata. 36 Tofolova ꞌatumaidi ꞌwa na vetutuyamedi, baniꞌodi yadi ꞌauvea i nago vavine ꞌana vewelava ꞌwaineye yana tofolovavo i ꞌidewadewa i lulukamaseni maꞌavia i na vilai. Tutuyanina i na leꞌwa i na velutoli saiboda i na sibala-matayoꞌoyeni. 37 Tofolovanidi i ꞌidewadewa i lulukamataga ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie yadi ꞌauvea yana leꞌwa faifaina. A vona mogitana. Yadi ꞌauveanina i na sosoana yana tofolova ꞌwaidie bega i na vonedi i na miabui ꞌana kaleko i na siꞌiꞌia ꞌidewadewa faifaina mulieta i na veꞌanidi. 38 Wata ꞌaiꞌedi ꞌauveanina lovana ꞌana utukamwane i na leꞌwa siwe i na lulukamaseniga ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie.

39 ꞌWa na nuani, ꞌaiꞌedi tamu tomogo tovainago yana mai ꞌana tutuya i da ꞌasetaiga i da ꞌisaꞌisa bega tovainagonina kebu ꞌana fata i na luku yana vanuge. 40 ꞌOmi wata baniꞌodi ꞌwa na ꞌisaꞌisa i na nunago ꞌaiatanina ꞌwaineye ꞌwa na vo, Kebu i na maiga,” yau a vetomotogaotoga bei a na leꞌwa.”

Vona-awatabai Iesu yana mai wata tofolova ꞌadi tutula ꞌana ꞌewa faifaidi.

41 Fita Iesu i velutolieni i vo, ꞌAuvea, vona-awatabainina ꞌu vonevoneyeniga ꞌima tovetutuyamavo ꞌaisema ꞌama vona ꞌalo tomotoga matatabuma faifaima?” 42  ✡Iesu i vo, A na vonemi tofolova ꞌatumaina, kumanina ma yana ꞌaseta wata ma ꞌana vetumagana. ꞌAna toveimea i voneni yana tofolovavo ꞌifwaidi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata ꞌadiꞌadi i na veleveledi ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana mulieta i tauya. 43 Tutuyanina ꞌadi toveimea i na vilai i na mai, ꞌaiꞌedi i na vematayakayaka folovanidi i na folofolovidi ꞌeba sosoana bwaikina tofolovanina ꞌwaineye. 44 A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌana toveimea i na voneni yana vanuga wata yana kukua matatabuna ꞌadi toꞌisaveꞌavina. 45 Weꞌe ꞌaiꞌedi tofolova sakoina, bola yana nuanua i na vo, ꞌAku toveimea bola, kebu i na mai-matayoꞌoga,” bega enavo tofolova i na nikenikedi weꞌe mali tomotoga sakoidi taiadi i na ꞌaniꞌani wata ufa toketokena i na yemuyemu bega ma fuedie nuadi i na lugaugaudi. 46 Baniꞌodi i na vevesauluvediga tamu tutuya tofolovanina kebu i da ꞌasetaiga ꞌana toveimea i na mai yawaina i na velovogi. I na toke i na nikei yana sauluvanina sakoina faifaina mulieta ꞌeba veviga bwaikina ꞌwaineye i na yatoi tovedumweꞌaiꞌai taiadi.

47  ✡Tofolovanina ꞌana toveimea yana nuanua i ꞌasetadi siwe i dumweꞌai kebu i da ꞌidewadi, ꞌana vematavuloga bwaikaotogina. 48 Weꞌe tofolovanina ꞌana toveimea yana nuanua kebu i da ꞌasetadi bega i na sakosakonaga ꞌana vematavuloga saiꞌafo. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta bwaikina Yaubada i veleni, i lubwaineni ꞌana Toveimea faifaina i na folova bwaikina. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta bwaikaotogina Yaubada i veleni, i lubwaineni i na folova ꞌana Toveimea faifaina bwaikaotogina.”

Tomotoga i na veꞌidiꞌidi Iesu faifaina.

49 Wata Iesu i vonedi i vo, Yau a maiga bega ꞌai-ꞌalaꞌalata i na souyeni fwayefwayeye. Nuanuaku bwaikina ꞌakonadi i da ꞌalaꞌalata. 50  ✡Yau nuafouku i veveviga fai ꞌawaie a na luku veviga bwaikaotogina ꞌwaineye, weꞌe mulieta veviganina i na ꞌaꞌava nuafouku i na vatu. 51 ꞌIfwaimi yami nuanua a maiga bega tomotoga matatabumi ꞌwa na veiaiana. Siwe kebu. A na vonemi, a maiga bega tomotoga tauniꞌavadi i na veꞌalamagiꞌai veꞌidiꞌidi i na souyeni. 52 ꞌAsiau tutuyanidi ꞌwaidie wata tutuya i mimai ꞌwaidie ꞌailaꞌa fuedi ꞌwaidie veꞌidiꞌidi i na souyeni. Side baniꞌodi, ꞌailaꞌa ꞌaitamogana nageneye tomotoga 5, ꞌadi ꞌailuga nuanuadi yau, ꞌadi ꞌaitonu i na vedumweꞌaiꞌaieku, ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu nuanuadi yau, ꞌadi ꞌailuga i na vedumweꞌaiꞌaieku, bega veꞌidiꞌidi i na souyeni. 53 Tulaidi wata natudiavo iavetadi taiadi i na veꞌikwayekwayega faifaiku, wata baniꞌodi vevine tulaidi wata natudiavo vevinedi taiadi. Weꞌe vevine wata lawadiavo vevinedi taiadi i na veꞌikwayekwayega faifaiku.”

Tugusa ꞌadi ꞌaseta faifaina.

54-55 Wata Iesu i vona tomotoga ꞌwaidie i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa na ꞌiseni waowa i na vetovotovoiaga ꞌwa na ꞌasetai i na ꞌwei, wata ꞌaiꞌedi Malayaubani i na laka ꞌwa na ꞌasetai tutuya kumaga. 56 ꞌOmi tovekali, tugusanidi abame wata fwayefwayeye i na vemi bega ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetadi avaꞌai i na souyedi, weꞌe ꞌeba ꞌisa toketokedi Yaubada i ꞌiꞌidewadi matamie tutuya mulina faifaina kebu ꞌwa da ꞌisaꞌinanadiga. 57 Awale kebu nuanuami ꞌwa na nuaꞌivina-ꞌatumai bega ꞌeda tonovineamo ꞌwa na nagoi?

58 ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na vevitami tamu sakona faifaina bega i na vagavaimi i na nunawemi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, ꞌwa na vewavawava ꞌedeye ꞌwa na sivetovetonovi naninina i vevitamiga faifaina. ꞌAiꞌedi kebu, i na yatomi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye mulieta toveimea i na ꞌanivelenemi filisimani nimaneye i na yatomi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. 59 A na vonemi, kebu i na ꞌetoyavu-matayoꞌomu bei ꞌu na miamia nagami tutula ꞌu na yatoꞌaꞌavai mulieta i na ꞌetoyavumu.”

13

ꞌWa na nuavilami ꞌalo ꞌwa na wafa.

1 Tutuyanina ꞌwaineye tomotoga ꞌifwaidi i maia Iesu ꞌwaineye i vo, Me Galili ꞌifwaidi i luku vanuga ꞌeba veluꞌui i vevelomu Yaubada ꞌwaineye nika Failato yana tolugaviavo i maia i luvewafadi.” 2 Iesu i vonedi i vo, Fai baniꞌodi i wafayediga ꞌwa da nuaniga tomotoganidi i wafaga yadi sakona bwaikaotogina weꞌe me Galili ꞌifwaidi saiꞌafo? 3 Siwe kebu. A na vonemi, ꞌaiꞌedi yami sakona kebu ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusediga, ꞌomi wata matatabumi ꞌwa na wafa. 4 Basenadi ꞌwa ꞌasetai tomotoga 18 i miamia Ufa Sailoama lilivaneye nika vanuga manamanawena i ꞌanifoia i luvewafadi. Fai baniꞌodi i wafayediga ꞌwa da nuaniga tomotoganidi i wafaga yadi sakona bwaikaotogina weꞌe me Ielusalema ꞌifwaidi saiꞌafo? 5  ✡Siwe kebu. A na vonemi, ꞌaiꞌedi yami sakona kebu ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusediga, ꞌomi wata matatabumi ꞌwa na wafa.”

Iesu i ve, Yaubada kebu nuanuana me Diu i na vematavuloga-matayoꞌodi.

6 Wata Iesu vona-awatabaiega tomotoga i vonedi i vo, Tamu tomogo yana bakule ꞌalaꞌai i tovotovoi. Tutuya fuedi i nunago vuagina faifaina i ꞌiꞌisaꞌava. 7 Begaidi yana bakula ꞌana toꞌisaveꞌavina i voneni i vo, Malamala ꞌaitonu a mimai nuanuaku vuaga a na ꞌewadi siwe kebu tamu a da veveluagai. ꞌU na talagi, kebu i da lubwaineni fwayafwaya i veveꞌamubwadodoyeni.” 8 Siwe bakula ꞌana toꞌisaveꞌavina yana vona i tutuli i vo, ꞌAuvea ꞌu baileni nagami lamuna a na ꞌoia wata ꞌaufafa a na talagi a na veivuya ta na ꞌiseni malamala ꞌaitamogana nageneye. 9 ꞌAiꞌedi i na vuaga ꞌatumaina i na tovotovoi, ꞌaiꞌedi kebu, ꞌu na talagi.”

Iesu vavine dumwena ꞌobwana i ꞌiveꞌatumaia.

10  ✡Tamu ꞌAiata Veawai Iesu i veve tamu me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye. 11 Vanuganina ꞌwaineye tamu vavine basenadi yaiaina i agei begaidi dumwena i ꞌobwa i miamia malamala 18 kebu ꞌana fata i na tonova. 12 Tutuyanina Iesu i ꞌiseni i goleni i nago ꞌwaineye i voneni i vo, Novuku, ꞌomu ꞌakonadi yavuyavumu ꞌamu viga ꞌwainega.” 13 Iesu vavine i ꞌabitonovi nika dumwena i tonova ma yana sosoana Yaubada i subiai.

14 ꞌEba miavaꞌautanina ꞌana toꞌedakumeta i ꞌiseni i nuasako fai Iesu i kiaveꞌatumai yadi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. Faifainanina toꞌedakumetanina tomotoga ꞌwaidie i vo, ꞌAiata 6 nagedie ta na folofolova, ꞌaiꞌedi nuanuami veꞌatumai ꞌami viga ꞌwaidiega ꞌaiatanidi ꞌwaidie ꞌwa na maia, weꞌe ꞌAiata Veawai ꞌwaineye kebu.” 15 Iesu yana vona i tutuli i vo, ꞌOmi tovekali. ꞌAwami i tatalaboda nani fuedi faifaidi siwe wata ꞌwa ꞌiꞌidewai. ꞌOmi yami sauluva ꞌaiata fuedi wata ꞌAiata Veawai ꞌwaidie yami ꞌaisaya ꞌwa yavuyavudi ꞌadi vanugayega ꞌwa nunawedi ꞌwa veveyemudi, siwe ꞌasaꞌaiana folova. 16 Weꞌe deꞌe vavine i veꞌatumai tamu Ebelamo tubuna siwe Seitani i yogoni i miamia malamala 18, i veꞌatumaiga ꞌAiata Veawai ꞌwaineye i lubwaineni.” 17 Fai baniꞌodi Iesu i voneyediga ꞌana tovedumweꞌaiꞌai bunudi i veꞌalamayamayaga, weꞌe tomotoga fuedi i sosoana ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa Iesu i ꞌidewadewadi faifaidi.

Iesu i awatalatutula ꞌayawana bilana ꞌwainega.

18 Wata Iesu tomotoga i vonedi i vo, Baniꞌodi ta na voneyedi Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana vebwaika faifaina ꞌalo avaꞌai ꞌwainega ta na awatalatutula? 19 Yana vebwaika baniꞌodi ꞌayawana bilana siaina tamu tomogo i ꞌewai i bakuli. I tabo i vebwaika nika welavi bwaikaotogina bega manuga i mimaia didineye i vevegiuva.”

Vona-awatabai isita faifaina naninina beledi i ꞌivebwaiki.

20 Wata Iesu i velutoliedi i vo, Baniꞌodi ta na voneyedi Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie yana susula faifaina? 21 Yana susula baniꞌodi tamu vavine falawa bwaikina i vilai mulieta isita i yatoi, i susula falawa matatabuna ꞌwaineye nika i vebwaika.”

ꞌAwa welilina.

22 Iesu i nunago Ielusalema bega ꞌatamana bwaikidi wata siaidi ꞌwaidiamo i ve i nago. 23 Tamu tomogo Iesu i velutolieni i vo, ꞌAuvea, Yaubada tomotoga fuedi i na ꞌitaꞌitaꞌiedi ꞌalo kebu?” 24 Iesu yana velutoli i tutuli i vo, ꞌWa na vewavawava bega ꞌawa welilineamo ꞌwa na luku abame. A na vonemi, ꞌawaie fuedi nuanuadi beidimo i na nagoi siwe kebu ꞌadi fata.

25  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tonivanuga i na tovoi saiboda i na sibodai bega tanotanoge ꞌwa na tovoi ꞌwa na vevelutoli ꞌwa na vo, ꞌAuvea, nuanuama saiboda ꞌu na sibaleni.” Siwe wata yami vona i na tutuli i na vo, Kebu a da ꞌasetamiga wata kebu a da ꞌasetai avaꞌaiega ꞌwa maia.” 26 Bega ꞌwa na vo, ꞌU ve yama ꞌatamane wata taiadi ta ꞌani.” 27 Siwe wata i na vo, ꞌWa nagoi, ꞌomi tosakona. Kebu a da ꞌasetamiga wata kebu a da ꞌasetai avaꞌaiega ꞌwa maia.” 28  ✡Ma yami nuavita bwaikina ꞌwa na ꞌweꞌwela tutuyanina ꞌwa na ꞌiseni Ebelamo, Aisake, Iakobo, wata toluꞌivona ꞌifwaidi Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye i na miamiani weꞌe ꞌomi i na tawemi ꞌwa na obu kalimulie. 29 Tomotoga fuedi i na maia inala yana ꞌeba lakayega wata yana ꞌeba inivayega, bolimanayega wata yavalatayega, i na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye yana sakali bwaikina ꞌwaineye. 30 Tomotoga fuedi ꞌasiau i vemuliga ꞌawaie Yaubada ꞌwaineye i na kumeta, weꞌe tomotoga fuedi ꞌasiau i kumeta, maꞌitufa ꞌawaie i na vemuli.”

Iesu i nuavita me Ielusalema faifaidi.

31 Wata tutuyanina ꞌwaineye ꞌifwaidi totafalolo Falisi i maia Iesu i voneni i vo, Kini Elodi nuanuana i na luvewafamu begaidi ꞌu na dega ꞌu na nago tulineye.” 32 Iesu yadi vona i tutuli i vo, Elodinina ma yana ꞌaseta givagivayega sauluva sakoidi i ꞌiꞌidewadi baniꞌodi ꞌouꞌou walawalaꞌai. ꞌWa na nagoi ꞌwa na voneni ꞌwa na vo, ꞌAsiau wata ꞌawaꞌawai Iesu toviga i na ꞌiꞌiveꞌatumaidi wata tomotoga yaiaina i agediga i na vonavona i na ꞌaꞌawaꞌaꞌidi weꞌe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye yana folovanidi i na veꞌaꞌavadi.” 33 Siwe a na vonemi, ꞌasiau a nunago, ꞌawaꞌawai i na ꞌataidiga a na leꞌwa Ielusalema. Yaubada yana toluꞌivonavo matatabudi bei i wafaga, i lubwaineku yau wata bei a na wafa.

34  ✡Iesu i taivonavona i vo, Ieu, me Ielusalema, me Ielusalema, Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌwa luluvewafadi wata yana tomataꞌaulelevo i vetunediga ꞌwaimie, ꞌwa tutuvewafadi kileuyega. Kamukamu natudiavo fafedie i vevedodogidi, wata baniꞌodi yau, tutuya fuedi igodi a da ꞌavalamaigimi siwe ꞌwa baibaileku. 35 Tutuya deꞌe i na nagoga yami ꞌatamana i na velovi, weꞌe yau kebu wata ꞌwa na ꞌiseꞌisekuga i na nagoga mulieta ꞌwa na vo, Taunina i mai ꞌAuvea ꞌana wagavayega ta na subiai,” nika bei wata ꞌwa na ꞌiseku.”

14

Tomogo vivigina Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

1-2 Tamu ꞌAiata Veawai ꞌwaineye Iesu i nago tamu Falisi yadi toꞌedakumeta yana vanuge i na ꞌani. Bei tamu tomogo tomogona tubutubugina i veluagai weꞌe tomotoga fuedi vanuganina nageneye i vemataꞌiꞌiꞌieni Iesu, ꞌaiꞌedi i na ꞌiveꞌatumaia ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. 3  ✡Begaidi Iesu i velutoli Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌwaidie i vo, Baniꞌodi yada veꞌetoboda? ꞌAda fata toviga ta na ꞌiveꞌatumaidi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye ꞌalo kebu?” 4 Siwe kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga. Bega Iesu toviganina nimaneye i ꞌabi i mieni i ꞌiveꞌatumaia mulieta i voneni i nago. 5 Wata Iesu i velutoliedi i vo, ꞌAiꞌedi tamu natumu ꞌalo yamu ꞌaisaya i na beꞌu kulie ꞌAiata Veawai ꞌwaineye baniꞌodi ꞌu na munegi? A ꞌasetai ꞌu na ꞌabiwalowaloga ꞌu na silakai ꞌaiatanina ꞌwaineye.” 6 Siwe Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga.

Tayega ꞌana sauluva.

7  ✡Tutuyanina tomotoga i lukuluku ꞌani faifaina Iesu i ꞌisedi i veꞌabiwalowaloga nuanuadi i na miabui toꞌedakumeta yadi ꞌeba miabui ꞌwaidie. Begaidi i vona-awatabai ꞌwaidie. 8-9 I vo, ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na tayegimu sakali ꞌwaineye, kebu ꞌu na miabui toꞌedakumeta yadi ꞌeba miabui ꞌwaidie. ꞌAiꞌedi ꞌakonadi bei ꞌu na miabuiga, voke tamu tomogo bwaikina wata i tayegi i na vemuli i na leꞌwa bega tonisakali i na vonemu ꞌu na tovoi weꞌe bei i na miabui. Weꞌe ꞌomu ꞌu na nago ꞌailaꞌa mulidie ꞌu na miabui ꞌeba bunumayaga ꞌwaimuye. 10 Bega ꞌaiꞌedi i na tayegimuga ꞌu na nago ꞌu na miabui tanotanoge mulieta tonisakali i na ꞌisemu i na vonemu i na vo, Iaku, ꞌu tovoi ꞌu mai side bei ꞌeba miabui ꞌatumaina ꞌwaineye.” Tomotoga matatabudi i na ꞌisemu i na veꞌililibuyemu. 11  ✡Egavo taunidi i na awaꞌaiꞌaidiga, ꞌawaie Yaubada i na kiaobuyedi weꞌe egavo taunidi tonuaobu, ꞌawaie Yaubada i na kialakaidi.”

12  ✡Wata Iesu i vona tonisakali ꞌwaineye i vo, ꞌAiꞌedi ꞌaniꞌani siaina ꞌalo bwaikina ꞌu na ꞌidewaiga, kebu emwavo ꞌu na tayegidiga, baniꞌodi taimwavo, yamu ꞌailaꞌa ꞌalo tomotoga ꞌaiꞌaiwabudi i miamiani yamu ꞌatamane, fai bola wata i na tayegimu baniꞌodi i tutuli. 13 Siwe a na vonemu. ꞌAiꞌedi sakali bwaikina ꞌu na ꞌidewaiga side tomotoganidi ꞌu na tayegidi. Wekowekoma, bwalobwaloko, tubusakosako, wata tomatasako. 14 ꞌEba sosoana ꞌwaimuye tomotoganidi ꞌu tayegidi faifaina fai kebu ꞌadi fata i na tutuli. Bola Yaubada ꞌana todumwebika yadi tovi-vaitugana ꞌwaineye bei yamu nuakalikalinina ꞌana tutula ꞌu na veluagai.”

Iesu i vona-awatabai sakali bwaikina faifaina.

15  ✡Sakalinina ꞌwaineye tamu tomogo Iesu yana vona i nogai bega i vona Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌEba sosoana bwaikina egavo i na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye yana sakali bwaikina ꞌwaineye.” 16 Iesu yana vona i tutuli vona-awatabaiega i vo, Tamu tomogo sakali bwaikina i ꞌidewai tomotoga fuedi i tayegidi. 17 Sakalinina ꞌana ꞌaiata ꞌwaineye yana tofolova i vetunei tomotoganidi i tayegidiga i vonedi i vo, ꞌWa maia ta na nagoi nani matatabuna ꞌakonadi i ꞌidewadi.”

18 Siwe tomotoganidi i vonediga i veꞌalabaibaila. Tamu tomogo i vo, Yau ꞌasaꞌaiadi fai yaku fwayafwaya a kimwanei a na nago a na ꞌiseni.” 19 Wata tamu i vo, Yau ꞌasaꞌaiadi fai ꞌaisaya 10 a kimwanedi a na nago a na ꞌewadi a na miedi.” 20  ✡Wata tamu i vo, Yau ꞌasaꞌaiadi ꞌasiauotoga a nagi begaidi kebu a na wai.” 21 Bega tofolovanina i vilai i mai i luꞌivona ꞌana toveimea ꞌwaineye. Toveimeanina taunina tonivanuga i nuasako yana tofolova i voneni i vo, ꞌU na lilide ꞌu na nago ꞌatamane wata ꞌeda ꞌwaidie, wekowekoma, bwalobwaloko, tomatasako wata tubusakosako ꞌu na vagavaidi ꞌu na miedi.”

22 Mulieta tofolovanina wata i vilai i mai i vo, ꞌAuvea, avaꞌai ꞌu vonekuga ꞌakonadi a ꞌidewai, a nago a vonedi i maia siwe ꞌaniꞌani bwaikaotogina ꞌawasasa ꞌifwaidi i ꞌenoꞌenovi.” 23 Bega ꞌana toveimea i vo, ꞌU na nago ꞌaniꞌie kwedeye wata walaꞌaie tomotoga ꞌu na veluagadiga ꞌu na lukakadedi i na maia bega ꞌawasasa i na veadagi. 24 A na vonemi, egavo nagami a tayegidi kebu tamu saiꞌafo yaku ꞌaniꞌani i na ꞌalatonovi.”

Egavo ꞌadi fata Iesu i na vetutuyameni?

25-26  ✡Tamu tutuya Iesu wata ꞌailaꞌa bwaikina taiadi i nunagoi i sivilai i vonedi i vo, Aitoi nuanuana i na mai ꞌwaikuye bega i na vetutuyameku, nagami tamana, inana, yana vavine, natunavo, tainavo, novunavo, wata taunina yana nuanua i na bailedi ꞌaiseku i na nuanuaniku. 27  ✡ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana mogitana i na mai ꞌwaikuye, nagami taunina yana nuanua i na bailedi. Fai i na vematayakeyakeku veviga bwaikina i na veluagai yau baniꞌodi a na veluagai. Voke i na wafa faifaiku yau baniꞌodi a na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi aitoi kebu baniꞌodi i na vesauluvediga, taunina kebu ꞌaku tovetutuyama.

28 Nagami ꞌwa na venuaꞌivina ꞌami fata folovanina ꞌwa na ꞌidewai ꞌalo kebu. Side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi ꞌwaimiega nuanuana vanuga bwaikina i na yogoni nagami yana mani i na ꞌiseni ꞌaiꞌedi vanuganina ꞌana tutula ꞌana fata. 29 ꞌAiꞌedi yana mani kebu i na ꞌiseniga, tutuyanina yana folova i na velamu voke bola mani i na ꞌaꞌaveni i na veꞌaleꞌusa wata tomotoga i na ꞌiseni i na sidibidibieni. 30 I na vo, Tomogo deꞌe nuanuana vanuga i na yogoni siwe kebu ꞌana fata i na veꞌaꞌavai.”

31 Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi kini vala i na nogai tamu kini ma yana tolugaviavo 20,000 i mimaia nuanuadi taiadi i na vetalaga, siwe kininina vala i nogaiga nagami i na venuaꞌivina ꞌana fata yana tolugaviavo 10,000 i na vetoketoke bega ꞌadi gaviavo 20,000 taiadi i na vetalaga. 32 ꞌAiꞌedi kebu ꞌadi fataga, bola noꞌo bei vala i na vetunei i na talabodeni wata i na velutolieni i na vo, Avaꞌai nuanuamu a na velemu bega kebu ta na vetalaga?” 33  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Wata side baniꞌodi, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vo, Yau Iesu yana tovetutuyama,” ꞌaiꞌedi kebu nani matatabuna i na bailediga.

Iesu ꞌana tovetumaganavo baniꞌodi eyaga.

34 Eyaga nani ꞌatumaina, siwe ꞌaiꞌedi i na veꞌulaufa kebu ꞌana fata i na vegola-vaitugana. 35 Kebu ꞌana fata bega ꞌaniꞌani ta na ꞌiveꞌiwani wata kebu ꞌana fata ta na yemuya, iwayavulagi i lubwaineni. ꞌAkonadi yaku vona ꞌwa nogai, siwe ꞌwa na venuaꞌivineni nika ꞌwa na ꞌasetai.”

15

ꞌAisaya sifi i vuyo.

1  ✡Tamu ꞌaiata takesi ꞌana tolaugogona wata ꞌifwaidi tosakona i maia Iesu ꞌwaineye yana vona i na nogai. 2 Siwe totafalolo Falisi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo ꞌifwaidi i vebonavoluvolu i vo, Kebu tamu saiꞌafo ꞌana ꞌisa ꞌatumainaga fai noꞌo tomogonina tosakona i veveianedi wata yana sauluva sakoiotogina fai taiadi i ꞌaniꞌani.” 3-4 Yadi nuanua Iesu i ꞌasetai begaidi vona-awatabaiega i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwaimiega aitoi ma yana ꞌaisaya sifi 100 weꞌe ꞌaitamogana i na yogoꞌeni nika i na vuyo, baniꞌodi i na munega? Sifi 99 i na yatodi i na miamiani gidegideye i na vilai i na nago i na lualeni i na nagoga nika i na veluagai. 5-6  ✡Tutuyanina i na ꞌewai i na sosoana bwaikina i na evai i na naweni yana vanuge. Enavo matatabudi i na golevaꞌaugidi i na vo, Ta na sosoana fai yaku sifi i vuyoga ꞌakonadi a veluagai.” 7 A na vonemi, wata baniꞌodi ꞌeba sosoana bwaikina abame ꞌaiꞌedi tosakona ꞌaitamogana i na nuavilai, weꞌe tomotoga ꞌatumaidi 99 kebu i da vuyoga faifaidi sosoana saiꞌafo.

Vavine i sosoana yadi mani i veluagai faifaina.

8 ꞌAiꞌedi tamu vavine ma yadi mani siliba 10, weꞌe ꞌaitamogana i na taweni, baniꞌodi i na munega? Mageta i na luvetogali, vanuga i na divuya i na lauala-ꞌatumai i na nagoga nika i na veluagai. 9 Tutuyanina i na veluagai ediavo matatabudi i na golevaꞌaugidi i na vonedi i na vo, Ta na sosoana fai yama mani ꞌa taweniga ꞌakonadi ꞌa veluagai.” 10 Wata Iesu i vo, A na vonemi, wata baniꞌodi Yaubada yana anelose i na sosoana bwaikina ꞌaiꞌedi tamu tosakona i na nuavilai.”

Iesu i ve Yaubada yana nuakalikali tosakona ꞌwaidie faifaina.

11 Wata Iesu i vona-awatabai i vo, Tamu tomogo natunavo iavetadi ꞌadi ꞌailuga. 12 Bwasiona tamana i voneni i vo, Tamaku, bola ꞌu na wafa yamu kukua wata yamu fwayafwaya ma tataku ꞌa na veusedi. Siwe nuanuaku ꞌasiauotoga yau faifaiku ꞌu na ꞌidi-vagaseni ꞌu na veleku.” Bega tamadi nani matatabuna i veusedi ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidie.

13  ✡ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, bwasiona ꞌana veuveutanina i vekimwaneyedi, tutulidi i ꞌewadi nika i ꞌidewadewa i tauya. I nago ꞌaniꞌieogose tamu ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye, bei sauluva sakoidi ꞌwaidie yana mani i veꞌamubwadodoyedi. 14 Tutuyanina yana mani matatabuna i veꞌaꞌaveni, loka bwaikina i souyeni ꞌawalawanina ꞌwaineye weꞌe yana mani kebu tamu saiꞌafo i da luvegelaleni. 15 Begaidi i nago ꞌatamana ꞌana tomogo tamu ꞌwaineye nuanuana i na folova ꞌwaineye bega i voneni i na nago tamu yana tanoga ꞌwaineye yana bawe i na ꞌisaveꞌavinidi. 16  ✡I lase bwaikina nuanuana bawe ꞌadi fwalaegilayega i na ꞌani weꞌe kebu tamu aitoi tamu avaꞌai i da veleni.

17 I miamia tutuya manamanawena mulieta nuana i vilai i vo, Tamaku yana tofolovavo matatabudi ma ꞌadiꞌadi ꞌadi fata i na ꞌani-wayogedi, weꞌe yau deꞌe laseyega a na mwea. 18 A na tovoi a na nago tamaku ꞌwaineye a na voneni a na vo, Tamaku, a sakona matamuye wata Yaubada mataneye. 19 Kebu i da lubwainemu ꞌu na veꞌawa-natunekuga, ꞌu na veimeyekumo a na vetofolova ꞌwaimuye.” 20 Bega i tovoi i vilai i nago tamana ꞌwaineye.

Tamana ꞌaniꞌieyega i ꞌisanaweni i ꞌisanuakalikalieni i lilide i nago i ꞌavalamaigi i yaogi. 21 Natuna i vo, Tamaku yau a sakona matamuye wata Yaubada mataneye. Kebu i da lubwainemu ꞌu na veꞌawa-natuneku.” 22 Siwe tamana yana tofolovavo i goledi i maia i vonedi i vo, ꞌWa na lilide talauma ꞌatumaina ꞌwa na mieni ta na veꞌweseni, wata didikumakuma nimaneye ꞌwa na veagei wata ꞌageyafayafa ꞌageneye. 23 Mulieta ꞌwa na nagoi bulumakau natudi veveꞌanina ꞌwa na vunugi ma yada sosoana ꞌani bwaikina ta na ꞌidewai. 24  ✡Fai natuku deꞌe i wafa wata i yawasa-vaitugana. I vuyo wata a veluagai.” Bega ꞌaniꞌani i ꞌidewadewa i ꞌani i sosoana.

25 Tutuyanina i ꞌaniꞌani, natuna tulaina i folofolova bakule. I vilai i mimai saiꞌafoga i na leꞌwa mwalilige nika inava i nogai i tavotavola. 26 Tamu tofolova i goleni i nago i velutolieni i vo, Avaꞌai noꞌo?” 27 Tofolova i vo, Taimu i leꞌwa bega tamami i sosoana bulumakau natudi veveꞌanina i nikei fai natuna kebu i da wafa, ma yawaina i vilai i mai.”

28  ✡Natuna tulaina i nuasako bwaikina kebu nuanuana i na luku vanuge. Bega tamana i souyeni i nago i voneni nuanuana taiadi i na luku. 29 Siwe natuna i vona i vo, Tamaku, malamala fuedi ma yaku tokemaiga a folofolova ꞌwaimuye yamu veimea matatabuna a vematayakeyakedi. Siwe kebu tamu avaꞌai ꞌu da veleku. Kebu tamu ꞌaisaya siaina ꞌu da veleku bega ma ekwavo ꞌa da ꞌani ꞌa da sosoana. 30 Weꞌe deꞌe natumu yamu kukua i veꞌamubwadodoyedi vevine toalagogona ꞌwaidie siwe tutuyanina i vilai i mai bulumakau veveꞌanina ꞌu nikei faifaina.”

31 Yana vona tamana i tutuli i vo, Natuku, ꞌomu tutuya fuedi taiadi ta miamia. Nani matatabuna ꞌakonadi a ꞌanivelenedi ꞌwaimuye. 32  ✡I lubwaineda ta na ꞌani ta na sosoana fai taimu i wafa wata i yawasa, i vuyo siwe wata ta veluagai.”

16

Toꞌisaveꞌavina sakoina ma yana ꞌaseta.

1 Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna yana tofolova i voneni bega yana kukua matatabuna i na ꞌisaveꞌavinidi. Tamu tutuya tomogo tamu i nago i luꞌivona tomogo ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i vo, Yamu kukua ꞌana toꞌisaveꞌavina yana sauluva sakoina yamu mani i veveꞌamubwadodoyedi.” 2 Bega tomogo ꞌaiꞌaiwabuna yana toꞌisaveꞌavina i goleni i mai i voneni i vo, Yamu sauluva ꞌakonadi a ꞌasetai. Nuanuaku yaku kukua matatabuna tutulidi ꞌu na vaꞌaugidi ta na ꞌiseni ꞌaivia mani i luku, ꞌaivia mani i souyedi, nika ta na ꞌasetai ꞌaivia mani ꞌu veꞌamubwadodoyedi. ꞌU na ꞌidewaꞌaꞌavai mulieta ꞌomu ꞌu na ꞌaꞌava folovanina ꞌwainega.” 3 Tofolovanina i nago ꞌaisena i nuanua i vo, Yaku ꞌauvea i na veugeugeku, baniꞌodi a na munega? Kebu ꞌaku fata a na bakulaga fai luluku mweana, wata talaveluꞌui bunumayamayagina. 4 ꞌAkonadi a nuani. Tamu nani a na ꞌidewai bega tutuyanina a na souyeku a na nago tomotoga fuedi i na vonevoneku yadi vanuge a na ꞌaniꞌani wata a na ꞌenoꞌeno.”

5 Basenadi tomotoga ꞌifwaidi kukua i ꞌewa-maimaigidi yana ꞌauvea ꞌwainega bega ꞌawaie i na tutula, begaidi toꞌisaveꞌavinanina i goledi ꞌaitamogana ꞌaitamogana i maia ꞌwaineye. Tamu tomogo i velutolieni i vo, Avaꞌai bola ꞌu na tutuli basenadi yaku ꞌauvea ꞌwainega ꞌu ꞌewaiga?” 6 I vo, Bunama ma dalamudi 100.” Toꞌisaveꞌavina i voneni i vo, Basenadi naninidi ꞌu ꞌewadina weꞌe ꞌu kilumi side ꞌana lubulubu. ꞌU miabui, ꞌu geuya 100, ꞌu na kiluma-matayoꞌoi 50.” 7 Wata tamu tomogo i velutolieni i vo, Avaꞌai bola ꞌu na tutuli basenadi yaku ꞌauvea ꞌwainega ꞌu ꞌewaiga?” I vo, Witi ma baikidi 100.” Toꞌisaveꞌavina i voneni i vo, Side ꞌana lubulubu basenadi ꞌu ꞌewadina bei ꞌu kilumi, ꞌu miabui ꞌu geuya 100, ꞌu na kiluma-matayoꞌoi 80.” Wata ꞌifwaidi i maia, baniꞌodi i munegidi avaꞌai basenadi i ꞌewadiga faifaidi. 8 Tutuyanina yana ꞌauvea valana i nogai i vo, Yana sauluva sakoina i folova-sako ꞌwaikuye, siwe yana ꞌasetayega yana sakona i velutavutavuni.”

Wata Iesu i vo, Vona mogitana, tomotoga yadi nuanua bwaikina kukua, tutuya fuedi yadi ꞌaseta bwaikina bega yadi kukua i ꞌiꞌimosoꞌi, weꞌe Yaubada ꞌana toveꞌililibu tutuya fuedi yadi ꞌaseta siaina.”

9  ✡Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, A na vonemi, tomotoga ꞌwa na ꞌivaisedi yami kukua ꞌwaidiega bega i na veianemi. Bola kukuanidi i na ꞌaꞌava, ma yami sosoana ꞌwa na luku ꞌeba mia-vagata ꞌwaineye.

ꞌAseta mogitana kukua ꞌana ꞌisaveꞌavina faifaina.

10  ✡Aitoi nani siaidi i na ꞌisaveꞌavinidi ꞌatumaina taunina ma ꞌana vetumagana, wata ꞌana fata nani bwaikidi i na ꞌisaveꞌavinidi ꞌatumaina. Weꞌe aitoi nani siaidi i na ꞌisaveꞌavinidi sakoina, wata nani bwaikidi i na ꞌisaveꞌavina-sakodi. 11 Begaidi ꞌaiꞌedi fwayafwaya ꞌana ꞌaiꞌaiwabu ꞌwa na veꞌamubwadodoyedi, ꞌomi kebu ma ꞌami vetumagana, ꞌawaie kebu tamu aitoi ꞌaiꞌaiwabu mogitana i na velemi bega ꞌwa na ꞌisaveꞌavinidi. 12 ꞌAiꞌedi mali tomotoga yadi kukua ꞌwa na ꞌisaveꞌavina-sakodi bega i na ꞌasetami kebu ma ꞌami vetumagana, ꞌawaie igodi ꞌami ꞌanivelena i na bodami.

13  ✡Kebu ꞌana fata tofolova ꞌaitamogana weꞌe ꞌana toveimeavo ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidie i na folofolova. Tamu i na baileni, tamu i na nuakalikalieni. ꞌAlo tamu i na vedumweꞌaiꞌaieni, tamu i na vematayakeyakeni. Kebu ꞌami fata ꞌwa na vefolova Yaubada wata kukua ꞌwaidie.

14  ✡Tutuyanina Falisi Iesu yana vona i nogai, i sidibidibieni fai yadi nuanuana bwaikina mani. 15  ✡Bega Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi kumanimiavo nuanuami mali tomotoga i na ꞌisemi i na vo, ꞌAtumaidi,” siwe Yaubada yami nuanua matatabuna i ꞌasetadi. Naninidi tomotoga i subisubiadiga, Yaubada mataneye nani-ꞌavoꞌavovo.

ꞌIfwaidi Iesu yana vona.

16 Basenadiotoga Yaubada veimea i yatodi bega tomotoga i na vematayakeyakedi, baniꞌodi veꞌetoboda Mosese ꞌwainega wata toluꞌivonavo ꞌadi kilukiluma. Veimeanidi i ꞌenoꞌeno nika Ioni Tobafitaiso i souyeni. Tutuyanina ꞌwaineye Vala ꞌAtumaina ꞌana lauꞌage i velamu Yaubada nuanuana tomotoga i na veimeyedi yana ꞌAilaꞌa nageneye. Tomotoga fuedi i nogai i veꞌedaeloelo nuanuadi i na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye. 17  ✡ꞌAna fata abama wata fwayafwaya i na ꞌaꞌava, weꞌe Yaubada yana veimeanidi ꞌwaidiega kebu tamu saiꞌafo i na ꞌaꞌava.

18  ✡ꞌAiꞌedi aitoi yana vavine i na vesaꞌilidi wata tamu vavine i na nagidi i sakona Yaubada mataneye, weꞌe tomogo vavine nagisaꞌisaꞌilidi i na nagidiga i na sakona Yaubada mataneye.

Tomogo ꞌaiꞌaiwabuna wata Lasalo.

19 Tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna i miamia, tutuya fuedi kaleko ꞌatumaiꞌavadi ꞌwaidiega i vavaigavu wata ꞌaniꞌani ꞌatumaidi i ꞌaniꞌani. 20-21 Weꞌe tamu tomogo i vewekowekoma ꞌana wagava Lasalo, tutuya fuedi enavo i mimaieni tomogonina ꞌaiꞌaiwabuna yana vanuga ꞌawaneye. Bei i vevemiabuia nuanuana mukumuku i na ꞌaniꞌani tomogo ꞌaiꞌaiwabuna ꞌana taꞌulayega. Tomogonina bonubonuna begaidi ꞌouꞌou i mimai yana bonu i luluyamudi.

22 Tutuyanina Lasalo i wafa, anelose abamega i vagavaia i naweni Ebelamo lilivaneye i miabui. Mulieta tomogo ꞌaiꞌaiwabuna i wafa i tavuni i nago ꞌai-ꞌalaꞌalase. 23 Bei veviga bwaikina i veveluagai, i ꞌisalaka Ebelamo i ꞌiseni ꞌaniꞌie Lasalo taiadi. 24 Bega i vegole ꞌwaineye i vo, Tamaku Ebelamo, ꞌu da ꞌisanuakalikalieku Lasalo ꞌu da vetunei nimana i da luꞌutuvi ufeye meaku i da vebikai, yau veviga bwaikina a veveluagai ꞌai-ꞌalaꞌalata deꞌe ꞌwaineye.” 25 Siwe Ebelamo i voneni i vo, Natuku, ꞌu na nuani basenadi ma yawaimuye nani fuedi ꞌatumaidi ꞌwaimuye weꞌe Lasalo sakoidi. Siwe ꞌasiau ma yana sosoana nani ꞌatumaidi i veveluagadi, weꞌe ꞌomu ꞌu veveviga. 26 Wata fai bwagala bwaikina ꞌomu wata ꞌima kamwadeye i ꞌenoꞌeno bega egavo nuanuadi i na wai kebu ꞌadi fata wata kebu tamu aitoi ꞌana fata ꞌwaimuyega i na damanama ꞌwaimeye.”

27-28 Tomogo ꞌaiꞌaiwabuna i vo, Tamaku, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu ꞌana fataga, a veveluꞌui ꞌwaimuye nuanuaku Lasalo ꞌu na vetunei tamaku yana vanuge taikwavo 5 i na vonedi i na nuaviladi bega deꞌe bei kebu i na mimaia veviga ꞌwaineye.” 29 Wata Ebelamo i vo, ꞌAkonadi veꞌetoboda Mosese ꞌwainega wata Yaubada yana toluꞌivonavo yadi vona i ꞌenoꞌenovi, i lubwainedi vonanidi i na ꞌisedi wata i na vematayakeyakedi.” 30 Wata tomogo ꞌaiꞌaiwabuna i vo, Tamaku Ebelamo, weꞌe kebu ꞌana fataga, siwe ꞌaiꞌedi tamu tomogo wafawafana i da yawasa-vaitugana i da nago i da vonedi ꞌadi fata i da nuaviladi yadi sakona ꞌwaidiega.” 31  ✡Siwe Ebelamo i vo, Mosese wata toluꞌivonavo yadi vona i bailaga wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi towafa i na yawasa-vaitugana kebu yana vona i na vetumaganeni.”

17

Sakona faifaina.

1 Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌEba sailubu fuedi i ꞌenoꞌenovi, ꞌwaidiega tomotoga sakona ꞌwaidie i beꞌubeꞌu. ꞌAiꞌedi aitoi tamu tomotoga i na vetalaimimili bega i na sakonaga, nuakalikalina fai ꞌawaie vita bwaikina i na veluagai. 2 ꞌAiꞌedi tovetalaimimilanina tamu aitoi kwamana deꞌe baniꞌodi i na vetalaimimili, bola tomogonina veviga bwaikaotogina i na veluagai Yaubada ꞌwainega. Siwe nagami tomotoganina kebu i da vetalaimimilaga, bei tomotoga ꞌifwaidi kileu vitana i da yogona-matayoꞌoi ꞌodoneye i da taweni malaveseye, veviga siaina i da veluagai. I da wafa-matayoꞌoga i lubwaineni, nika kebu i da vetalaimimilaga wata kebu veviga bwaikaotogina i da veluagai Yaubada ꞌwainega. 3  ✡Begaidi taunimi ꞌwa na ꞌisaveꞌavinimi.

ꞌAiꞌedi tamu iami i na vesauluva sakoina ꞌwaimie, ꞌwa na talabodeni wata ꞌaiꞌedi i na nuavilai yana sakona faifaina, ꞌwa na nuatavuni. 4 ꞌAiꞌedi ꞌaiata ꞌaitamogana nageneye sakona 7 i na ꞌidewadi ꞌwaimie, yana mai ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaimie i na vo, A nuavita yaku sauluva faifaina, ꞌu da nuatavuni,” bonana ꞌwa na nogai ꞌwa na nuatavuni.”

Vetumagana faifaina.

5  ✡Tomataꞌaulelevo yadi ꞌAuvea i voneni i vo, Nuanuama yama vetumagana ꞌu na ꞌimosoꞌiedi i na vetoketoke.” 6  ✡ꞌAuvea yadi vona i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi yami vetumagana siaidi baniꞌodi bila, ꞌami fata welavi bwaikaotogina deꞌe ꞌwaineye ꞌwa na vo, ꞌU ꞌaniabumu, wata taunimu ꞌu bakulimu eyage,” nika yami vona i na vematayakeyakeni.

Tofolova yana sauluva.

7 ꞌAiꞌedi ꞌwaimiega tamu aitoi ma yana tofolova, tofolovanina i na bakubakula ꞌalo ꞌaisaya i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, tutuyanina i na vilai i na mai vanuge yana toveimea baniꞌodi i na voneyedi ꞌwaineye? ꞌWa da nuani, i da vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌu miabui ꞌu ꞌani”? 8 A nuani kebu. Weꞌe mogitana i da vo, ꞌU ꞌidewadewa ꞌakuꞌaku, kaleko ꞌatumaina ꞌu na veꞌwesena ꞌakuꞌaku wata ꞌaku aluꞌai ꞌu na mimaiedi, i na ꞌaꞌavana mulieta ꞌomu ꞌu na ꞌani.” 9 Fai taunina yana tofolova kebu i na vekaiwa ꞌwaineye, folovanina i ꞌidewaiga i lubwaineni. 10 Wata baniꞌodi ꞌomi, naninidi a voneyediga matatabuna ꞌwa ꞌiꞌidewadiga ꞌwa na vo, ꞌAsaꞌaiana, fai ꞌima yamu tofolovavo, begaidi ꞌa ꞌidewadiga i lubwainema.”

Tomotoga waiwaiseselidi 10 Iesu i ꞌiveꞌatumaidi.

11 Iesu i nunago Ielusalema bega ꞌawalawa Samelia wata Galili kamwadiamo i nago. 12-13  ✡Saiꞌafoga i da leꞌwa tamu ꞌatamana ꞌwaineye nika tomotoga waiwaiseselidi ꞌadi 10 i veluagadi. ꞌAniꞌie i tovoi bega i vegole i vo, ꞌAuvea Iesu, ꞌu da nuakalikaliema.”

14  ✡ꞌAkonadi i ꞌisedi begaidi i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi tovelomu ꞌwaidie i na ꞌisemi ꞌakonadi ꞌwa veꞌatumai.” Tomotoganidi 10 i nunagoi ꞌedeye nika matatabudi i veꞌatumai. 15 Matatabudi taunidi i ꞌisedi ꞌakonadi i veꞌatumai, weꞌe tamu iadi ma yana sosoana i vilai i mimai Iesu ꞌwaineye, bonana bwaikinega Yaubada i subisubiai. 16  ✡Ma yana veꞌililibu i beꞌu Iesu mataneye i vekaiwa ꞌwaineye. Tomogonina tomogo Samelia taunidi kebu me Diu taiadi i da veveiana.

17 Iesu i voneni i vo, Tomotoga 10 a ꞌiveꞌatumaimi, weꞌe emwavo 9 avaꞌaibe? 18 Emwavonidi ꞌadi 9 me Diu, weꞌe ꞌomu tulimu siwe ꞌu vilamu ꞌu mai ꞌu vekaiwa Yaubada ꞌwaineye.” 19 Wata Iesu i voneni i vo, ꞌU tovoi ꞌu nago, yamu vetumagana ꞌwainega ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai.”

Yaubada yana veimea yana mai faifaina.

20  ✡Tamu tutuya ꞌifwaidi totafalolo Falisi Iesu i velutolieni i vo, Avaꞌai tutuyaga Yaubada yana veimea i na mai tomotoga ꞌwaideye?” Yadi vona i tutuli i vo, Yana veimea yana mai kebu ꞌwa na ꞌiseniga. 21 Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vo, Side taunina,” ꞌalo i na vo, Sinoꞌo taunina,” fai yana veimeanina ꞌakonadi i mai tomotoga ꞌwaimie.”

Iesu yana mai faifaina.

22  ✡Mulieta yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌAiata ꞌifwaidi i na ꞌaꞌava ꞌwa na vo, Iesu i da souyeni, saiꞌafo ta da ꞌiseni,” siwe kebu ꞌana fata yau a vetomotogaotoga bei a na souyeku. 23 ꞌAwaie vala ꞌwa na nogai ꞌakonadi a souyeku, tomotoga ꞌifwaidi i na vo, Side taunina,” ꞌalo i na vo, Sinoꞌo taunina,” kebu bonadi ꞌwa na vetumaganedi wata kebu ꞌwa na yogoꞌwailidi. 24 ꞌAiꞌedi tomuyoana i na kianamali abama matatabuna i na magetai, wata baniꞌodi yau a vetomotogaotoga tutuyanina a na vilaku a na mai tomotoga matatabudi i na ꞌisaꞌaꞌavaku. 25 Siwe nagami tomotoga ꞌasiau ma yawaidi i na vedumweꞌaiꞌaieku veviga bwaikina a na veluagai.

26-27 Basenadiotoga Noa yana tutuye tomotoga i nunuatavutavuna, ꞌaniꞌava, yemuꞌava, nagiꞌava, nika Noa i dodoga yana wakeye mwai bwaikina i uledi matatabudi i veꞌalawafawafa. Yau a vetomotogaotoga yaku mai-vaitugana wata baniꞌodi.

28-29 Wata basenadiotoga Lota yana tutuye tomotoga i nunuatavutavuna, ꞌaniꞌava, yemuꞌava, i kimwakimwane wata i vevekimwane, i bakubakula wata i ꞌaꞌaiyogona vanuga, nika Lota i tovoi ꞌatamana Sodoma i ꞌiaweni ꞌai-ꞌalaꞌalata wata manufagila abamega i obu matatabudi i ꞌalaidi. 30 Yau a vetomotogaotoga yaku souyagi wata baniꞌodi, tomotoga i na nunuatavutavuna nika bei a na leꞌwa.

31  ✡ꞌAiatanina ꞌwaineye ꞌaiꞌedi aitoi masiꞌedeye i miamia kebu ꞌana fata i na luku vanuge yana kukua i na ꞌewadi i na dega-matayoꞌo. Wata aitoi i nago bakule, kebu ꞌana fata i na vilai vanuge tamu avaꞌai ꞌana ꞌewa faifaina. 32 ꞌWa na nuanidi Lota yana vavine. ꞌAi-ꞌalaꞌalata ꞌwainega i degadega i siviladi i wafa. 33 Aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina i na veꞌoꞌoleni, kebu nuanuana i na tauyeni faifaiku i na wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaina i na tauyedi faifaiku, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 34 A na vonemi, lovananina ꞌwaineye tomotoga ꞌadi ꞌailuga i na ꞌenoꞌenovi ꞌeba ꞌeno ꞌaitamogana ꞌwaineye, tamu Yaubada i na vagavaia i na naweni weꞌe tamu i na baileni. 35 Vevine ꞌadi ꞌailuga ꞌaniꞌani i na ꞌiꞌidewadewa, tamu Yaubada i na vagavaidi, weꞌe tamu i na bailedi. [ 36 Tomotoga ꞌadi ꞌailuga i na bakubakula, ꞌaitamogana Yaubada i na vagavaia, tamu i na baileni.”] 37 Tovetutuyamavo i velutolieni i vo, ꞌAuvea, avaꞌaibe bei naninidi i na souyedi?” Iesu i vo, ꞌAiꞌedi manusibosibo ꞌwa na ꞌisedi i na vavaꞌauta bei mogitana tamu nani wafana i ꞌenoꞌeno.”

18

Iesu i vona-awatabai ꞌwabula wata toveimea faifaidi.

1  ✡Mulieta Iesu vona-awatabaiega i ve tovetutuyamavo ꞌwaidie bega tutuya fuedi i na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye kebu i na ꞌailove. 2 Iesu i vo, Tamu vonayavuga ꞌana toveimea kebu Yaubada i da veꞌililibuyeni weꞌe tomotoga faifaidi kebu i da nuanua. 3 ꞌAtamananina ꞌwaineye toveimeanina i miamiaga wata bei tamu ꞌwabula i miamia. Tutuya fuedi i nunago toveimeanina ꞌwaineye i veveluꞌui i vo, Tamu tomogo i vesauluva sakoina ꞌwaimeye, nuanuama yamu veimea ꞌwainega ꞌu na ꞌivaisema. 4-5  ✡Tutuya manamanawena toveimeanina i baibaila kebu nuanuana i na ꞌivaisedi, siwe mulieta i logi yana nuanua i sivilai i vo, Yaubada kebu a da veꞌililibuyeni weꞌe tomotoga faifaidi kebu a da nuanua, siwe vavine yadi mai-vaivaitugana faifaina a ꞌabiawa begaidi a na ꞌivaisedi. ꞌAiꞌedi kebu a na veimea bega ꞌaivaita i na veluagai, tutuya fuedi i na mimai-vebogi ꞌwaikuye i na ꞌivelogilogiku.”

6 Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌWa na nuani toveimeanina yana vona. 7  ✡Toveimea sakoina siwe vavine i ꞌivaisedi, weꞌe ꞌomi mogitana ꞌaivaita ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega fai taunina ꞌatumaiotogina. ꞌOmi ꞌwa da nuani, Yaubada yana tomotoga lovana wata ꞌaiata i veveluꞌui ꞌaivaita faifaina, i na ꞌivaita-matayoꞌoyedi ꞌalo i na ꞌivogavogana? 8 A na vonemi i na veimea yana nuanua tonovidi ꞌwaidiega ꞌaivaita i na veluaga-matayoꞌoi. Weꞌe tutuyanina yau a vetomotogaotoga a na vilaku a na mai tomotoga fuedi ma yadi vetumagana a na veluagadi ꞌalo kebu?”

Iesu i vona-awatabai Falisi wata tolaugogona faifaidi.

9  ✡Tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua i vo, ꞌIma ꞌatumaima, mali tomotoga baniꞌodi nani-ꞌavoꞌavovo,” begaidi Iesu i vona-awatabai faifaidi. 10 I vo, Tomotoga ꞌadi ꞌailuga i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i na veluꞌui. Tamu totafalolo Falisi weꞌe tamu takesi tolaugogona. 11  ✡Falisi i toviꞌeni i veluꞌui i vo, Yaubada a vekaiwa ꞌwaimuye fai yaku sauluva kebu baniꞌodi mali tomotoga, taunidi toveumokai, vivinagodi wata toveꞌavula-ꞌavoꞌavovo. Wata a vekaiwa fai yau kebu deꞌe takesi tolaugogona vivinagona baniꞌodiga. 12 Wiki ꞌaitamogana ꞌaitamogana nagedie ꞌaiata ꞌailuga ꞌailuga a veveꞌudigana ꞌani matatabuna bega yaku veluꞌui ꞌwaimuye i na vetoketoke, wata mani a veveluagadi yaku folova ꞌwainega a ꞌeꞌetokwaudi 10, ꞌetokwau tamu a ꞌaꞌaniveleneni ꞌwaimuye.”

13 Weꞌe tolaugogonanina tulineye i tovoi kebu nuanuana i na ꞌisalaka abame ma yana bunumayaga i ꞌodu i veluꞌui i vo, Yaubada, yau tosakona, ꞌu da ꞌisanuakalikalieku.”

14 Wata Iesu i vo, A na vonemi, tolaugogonanina yana sakona Yaubada i nuatuvunina i nago yana vanuge, weꞌe Falisi kebu. Egavo taunidi i na awaꞌaiꞌaidiga ꞌawaie Yaubada i na kiaobuyedi weꞌe egavo taunidi tonuaobu, ꞌawaie Yaubada i na kialakaidi.”

Iesu yavayavava i nuakalikaliedi.

15 Tomotoga ꞌifwaidi natudiavo i miedi nuanuadi Iesu i na ꞌabitonovidi wata i na vonanuakalikaliedi, siwe tovetutuyamavo i ꞌisedi i talabodedi. 16 Iesu yavayavavanidi i vonedi i na maia ꞌwaineye wata i vo, Kwakwama ꞌwa bailedi i na maia ꞌwaikuye, fai egavo taunidi tonuaobu yavayavava deꞌe baniꞌodi ꞌadi fata taunidi i na tauyedi bega Yaubada i na veveimeyedi. 17 A vona mogitana ꞌwaimie, aitoi Yaubada i na vetumaganeni baniꞌodi yavayavava yadi vetumagana, Yaubada i na veimeyeni yana ꞌAilaꞌa nageneye, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, kebu ꞌana fata.”

Tomogo ꞌaiꞌaiwabuna.

18 Tamu me Diu yadi toꞌedakumeta i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, Tove ꞌatumaimu, nuanuaku a na ꞌasetai avaꞌai a na ꞌidewai bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina a na veluagai.” 19 Iesu yana velutoli i tutuli i vo, Awale ꞌu awaveꞌatumaieku? Kebu tamu aitoi ꞌatumainaga, Yaubada ꞌaiseotogina ꞌatumaina. 20  ✡Veꞌetoboda ꞌakonadi ꞌu ꞌasetadi basenadiotoga Yaubada Mosese i veleni, kebu tamu aitoi yana vavine ꞌu na luobuyedi, kebu ꞌu na luvewafaga, kebu ꞌu na vainagoga, kebu ꞌu na vekali tamu tomotoga yana sauluva faifaina, tamamu wata inamu ꞌu na veꞌililibuyedi.” 21 Tomogo i vo, Weꞌe veꞌetobodanidi basenadi siaikuyega i maiga ꞌasiau a vevematayakeyakedi.” 22  ✡Iesu i voneni i vo, Wata tamu nani ꞌwaimuye kebu ꞌu da ꞌidewaiga. ꞌU na nago yamu kukua wata avaꞌai avaꞌai ꞌwaimuye i ꞌenoꞌenoviga matatabuna ꞌu na vekimwaneyedi, tutulidi ꞌu na ꞌewadi, egavo i vewekowekomaga ꞌu na ꞌivaisedi nika ꞌomu ꞌakonadi ꞌu na veꞌaiꞌaiwabu abame. ꞌU na ꞌanivelenedi i na ꞌaꞌavana ꞌu na mai ꞌu na vetutuyameku.” 23 Tomogonina Iesu yana vona i nogai, nuana i vita bwaikina fai yana ꞌaiꞌaiwabu fuedi, nuana i loloi kebu nuanuana i na ꞌanivelenedi.

24 Iesu i ꞌiseni tomogo ma yana nuavita maigina i ꞌanivivili begaidi i vo, ꞌAiꞌaiwabu yadi luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye vitaotogina ꞌwaidie. 25 Bawe yana luku aima mataneamo vitana, weꞌe ꞌaiꞌaiwabu yadi luku abame, ꞌwaidie vitaotogina.” 26 Tomotoganidi Iesu yana vona i nogai i voneni i vo, Vetuma kebu tamu aitoi ꞌana fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai sakona ꞌwainega.” 27 Iesu yadi vona i tutuli i vo, Tomotoga tauniꞌavadi kebu ꞌadi fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagaiga, Yaubada ꞌaisena ꞌana fata i na ꞌivaisedi.”

28 Fita Iesu i voneni i vo, Maide ꞌima nani matatabuna ꞌa bailedi ꞌa maia ꞌwaimuye ꞌa vevetutuyamemu.” 29 Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, egavo Yaubada yana veimea faifaina yadi vanuga i ꞌiawedi, yadi vevinevo, ediavo, tamadiavo, inadiavo ꞌalo natudiavo i ꞌiawediga, ꞌawaie naninidi ꞌadi tutula bwaikaotogina Yaubada i na veledi. 30 Naninidi ꞌaiꞌedi i na bailediga, tutuya deꞌe nani fueotogidi Yaubada i na veledi, wata ꞌawaie mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.

Iesu yana vona ꞌana vetonu yana wafa faifaina.

31 Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi taiadi tulidie i nagoi i vonedi i vo, A na vonemi, ta nunagoi Ielusalema bei nani matatabuna basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona i kilumiga yau a vetomotogaotoga faifaiku, ꞌadi mogitana i na souyedi ꞌwaikuye. 32 I na ꞌaniveleneku mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie i na sidibidibieku, i na yagaiku, wata i na kiwaliku. 33 I na toke i na fitaliku mulieta i na luvewafaku, siwe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye a na tovoi wafayega.” 34 Siwe tovetutuyamavo kebu i da ꞌasetaiga yana vona ꞌana nuanua. Yana nuanuanina Yaubada i giveni bega avaꞌai Iesu i vonevoneyeniga kebu ꞌadi fata i na ꞌasetai.

Totalaveluꞌui matana sakoidi Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

35 Iesu ma enavo saiꞌafoga i na leꞌwai Ieliko nika tamu tomatasako i veluagai ꞌedeye i miabui i veveluꞌui mani. 36 Tutuyanina tomogonina i nogai ꞌailaꞌa bonadi i mimaia, i velutoli i vo, Weꞌe avaꞌai?” 37  ✡ꞌIfwaidi tomotoga yana velutoli i tutuli i vo, Iesu tomogo Nasaledi i mai i nunago.” 38  ✡Begaidi tomatasako i vegole i vo, Iesu, ꞌomu Kini Devida tubuna ꞌu da ꞌisanuakalikalieku.” 39 Tomotoganidi i tovotovoiga Iesu lilivaneye i yagaia i vo, ꞌU veꞌwada.” Nika i toke i vegolegole i vo, Iesu, ꞌomu Kini Devida tubuna, ꞌu da ꞌisanuakalikalieku.” 40 Bonana i nogai Iesu i tovoi i vo, Tovegolegolenina ꞌwa mieni ꞌwaikuye.” 41 Tutuyanina i mai ꞌwaineye i velutolieni i vo, Avaꞌai nuanuamu ꞌwaimuye a na ꞌidewai?” I vo, ꞌAuvea, nuanuaku a da ꞌisala.” 42 Iesu i vo, ꞌAtumaina, ꞌu ꞌisala. Fai ꞌu vetumaganeku, ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai.” 43 Iesu yana voneye nika ꞌana fata i na ꞌisadewa bega i tovoi, Iesu mulineye i nunago Yaubada ꞌwaineye i vevekaiwa. Wata tomotoga fuedi i ꞌiseni Yaubada i subiai.

19

Iesu wata Sakiusa.

1 Iesu tomatasako i ꞌiveꞌatumaia, i ꞌaꞌavana i luku Ieliko kamwaneamo i nago. 2 ꞌAtamananina ꞌwaineye takesi tolaugogona ꞌadi toꞌedakumeta tamu bei i miamia. Taunina tomogo ꞌaiꞌaiwabuna, ꞌana wagava Sakiusa. 3 Nuanuana Iesu i na ꞌiseni siwe kebu ꞌana fataga fai tomogo ꞌaleꞌusana wata ꞌailaꞌa bwaikina i tovibabaleni. 4 Fai kebu ꞌana fata i na ꞌiseniga begaidi i ꞌedakumeta i lilide i nago tamu welavi bwaikina ꞌedeye i tovotovoi, tabwaneye i laka bega ꞌana fata Iesu i na ꞌiseni.

5 Tutuyanina Iesu i leꞌwa welavinina lilivaneye i ꞌisalaka i voneni i vo, Sakiusa, ꞌu lilide ꞌu obuma ta na nago yamu vanuge ꞌamu vebaꞌwa faifaina a mai.” 6 Sakiusa i lilide i obu, ma yana sosoana Iesu i vagavaia ma fuedie i nagoi yana vanuge.

7 Tomotoga fuedi Iesu i ꞌiseni i vebonavoluvolu i vo, Tomogo noꞌo awale i nago tosakona yana vanuge?” 8  ✡Weꞌe Sakiusa i tovoi ꞌAuvea mataneye i vo, A na vonemu, yaku kukua a na ꞌidia, saiꞌafo a na veledi wekowekoma, wata saiꞌafo tauniku faifaiku. Vekaliega tomotoga yadi mani a ꞌewa-maimaigidi begaidi a na veviladi. Tutuyanina a na veviladiga, ꞌaiꞌedi ꞌaitamogana a vinagoi wata ꞌwaikuyega ꞌaitonu taiadi a na veviladi.” 9  ✡Iesu i voneni i vo, ꞌAsiau ꞌitaꞌitaꞌi i mai vanuga deꞌe ꞌana tomia ꞌwaineye i lubwaineni, fai tomogonina tamu wata Ebelamo tubuna. 10  ✡Weꞌe yau a vetomotogaotoga a maiga egavo Yaubada yana ꞌedaꞌeda i bavuyeni, baniꞌodi i vuyo, a na lualedi a na ꞌitaꞌitaꞌiedi.”

Iesu i vona-awatabai tofolova ꞌatumaidi wata sakoina faifaidi.

11 Iesu ma enavo saiꞌafoga i na leꞌwai Ielusalema. ꞌAilaꞌa Iesu yana vona i noganogai yadi nuanua igodi i vo, Saiꞌafoga Yaubada yana veimea i na souyeni tomotoga ꞌwaideye.” begaidi Iesu i vona-awatabai ꞌwaidie. 12 I vo, Tamu toveimea bwaikina i nago ꞌaniꞌie tamu ꞌawalawa ꞌwaineye bega i na ve-kini, mulieta i na vilai i na mai yana ꞌatamane. 13 Yana tauya ꞌwaineye yana tofolovavo 10 i goledi i nagoi ꞌwaineye ꞌaitamogana ꞌaitamogana lubulubu 100 i veledi. Wata i vonedi i vo, Tutuyanina a na nago noꞌo bei a na miamia, ꞌomi mani deꞌe ꞌwa na vefolovedi bega ꞌadi ꞌimosoꞌi ꞌwa na veluagadi.” 14 Siwe yana tomotoga i vedumweꞌaiꞌaieni bega tutuyanina i nunago vala i vetunei kini bwaikina ꞌwaineye i vo, Tomogonina bola i na ve-kiniga kebu nuanuama ꞌwaimeye i na vetoveimea ꞌa baila.”

15 Siwe toveimeanina i ve-kini mulieta i vilai i mai yana ꞌatamane. Tutuyanina i leꞌwa yana tofolovavo i vonedi i na maia ꞌwaineye, kumanidiavo basenadi mani i veledi. Nuanuana i na ꞌasetai ꞌaivia mani i veluagadi. 16 Tamu tofolova i mai i vo, ꞌAuvea, lubulubu 100 ꞌu velekuga bega a vefolovedi a ꞌimosoꞌieni lubulubu 1000 a veluagai.” 17  ✡Yana ꞌauvea i voneni i vo, ꞌAtumaina, ꞌomu tofolova ꞌatumaimu ma ꞌamu vetumagana. Fai nani siaina ꞌu ꞌisaveꞌavina-ꞌatumaia, bega a na yatomu ꞌatamana bwaikidi 10 ꞌu na ꞌisaveꞌavinidi.”

18 Tofolova ꞌana veluga i mai i vo, ꞌAuvea, lubulubu 100 ꞌu velekuga bega a vefolovedi a ꞌimosoꞌieni lubulubu 500 a veluagai.” 19 Yana ꞌauvea i voneni i vo, A na yatomu ꞌatamana bwaikidi 5 ꞌu na ꞌisaveꞌavinidi.”

20 Wata tamu yana tofolova ꞌadi vetonu i mai i vo, ꞌAuvea, yamu mani side a giveni didiwaka ꞌwaineye. 21 A ꞌasetamu ꞌomu tamu tomogo faꞌalimu, begaidi a kololo. Mali tomotoga yadi kukua ꞌu eloelodi wata kebu ꞌu da bakubakulaga siwe ꞌu ꞌaꞌaialamo mali tomotoga yadi bakulayega.” 22-23 Yana ꞌauvea i voneni i vo, ꞌOmu tofolova sakoimu. Yamu vonanina ꞌwainega a na veimeyemu. ꞌU vonaga yau tomogo faꞌaliku, awale yaku mani ꞌu giveni? Wata ꞌu vonaga mali tomotoga yadi kukua a eloelodi wata kebu a da bakubakulaga siwe a ꞌaꞌaialamo, awale yaku mani kebu ꞌu da yatoi banika ꞌwaineye? A vilaku a mai yaku maninina ma ꞌana ꞌimosoꞌi a da ꞌewai.”

24 Kininina tomotoga i tovotovoiga i vonedi i vo, Lubulubu 100 ꞌwaineye ꞌwa na eloi, tomogonina lubulubu 1000 ꞌwaineye ꞌwa na veleni.” 25 Siwe yana vona i tutuli i vo, ꞌAuvea, sino ꞌakonadi lubulubu 1000 ꞌwaineye i ꞌenoꞌeno.” 26 Wata yadi vona i tutuli i vo, A na vonemi, ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta ꞌwainega i na folova-ꞌatumai wata ꞌimosoꞌi i na veluagai, weꞌe aitoi ꞌana veuveuta kebu i na folova-ꞌatumaieniga veuveutanina siaina i na eloꞌaꞌavai. 27 ꞌAsaꞌaiana, ꞌaku tovedumweꞌaiꞌainidi basenadi i vona igodi kebu nuanuadi a na ve-kini, ꞌwa na miedi matakuye ꞌwa na luvewafadi.”

Iesu i luku Ielusalema.

28 Tutuyanina Iesu i veifufuꞌaꞌava tomotoga ꞌwaidie i kumeta i nunago Ielusalema. 29 ꞌAkonadi saiꞌafo i leꞌwaleꞌwai ꞌatamana ꞌailuga ꞌwaidie Bedifegi wata Bedani. Bei ꞌOya Olive tabwaneye Iesu tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i vonedi i na kumeta. 30 Wata i vonedi i vo, ꞌAtamana debanagomiega ꞌwaineye ꞌwa na nagoi. Tutuyanina ꞌwa na leꞌwai ꞌwa na lukuluku ꞌwa na ꞌiseni ꞌaisaya doniki natudi i luifweni tamu vanuga ꞌwaineye i tovotovoi, basenadi kebu tamu aitoi kwavuneye i da lakaga. ꞌWa na yavuya ꞌwa na mieni ꞌwaikuye. 31 ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na velutoliemiga i na vo, Awale ꞌwa yavuyavuya?” ꞌwa na vo, ꞌAuvea nuanuana.”

32 Tovetutuyamavonidi ꞌadi ꞌailuga i nagoi avaꞌai Iesu i voneyeniga baniꞌodi i veluagai. 33 Tutuyanina i yavuyavuya toniꞌaisaya i vonedi i vo, Awale ꞌwa yavuyavuya?” 34-35 Toniꞌaisayanidi yadi vona i tutuli i vo, ꞌAuvea nuanuana,” bega i ꞌewai i naweni Iesu ꞌwaineye. ꞌAisayanina i mieni Iesu ꞌwaineye ꞌadi talauma kwavuneye i yatodi mulieta Iesu i silakaveni bei i miabui. 36 Tutuyanina i laka i nunagoi tomotoga fuedi ma yadi veꞌililibu yana ꞌeda i ꞌivivigavuya ꞌadi kalekoyega.

37 ꞌAkonadi i laka ꞌOya Olive debaꞌaineye weꞌe noꞌo bega ꞌeda i obuobu Ielusalema faifaina, nika yana tovetutuyamavo fuedi ma yadi vekaiwa bonadi bwaikinega Yaubada i subiai ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa Iesu i ꞌidewadewadiga faifaidi. 38  ✡I vegolegole i vo,

Yada Kini i mimai ꞌAuvea ꞌana wagavayega,

Wata ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye.

Tomia abama ma yadi sosoana i na mia-ꞌatumai,

Bega Yaubada tabwaotogineye ta na subisubiai.”

39  ✡Totafalolo Falisi ꞌifwaidi ꞌailaꞌa ꞌwaidiega bonadi bwaikinega Iesu ꞌwaineye i vo, Tove, yamu tovetutuyamavo ꞌu talabodedi i na veꞌwada.” 40 Iesu yadi vona i tutuli i vo, A na vonemi, ꞌaiꞌedi i na veꞌwada, maꞌitufa kileu i na vegolegole fai i lubwaineni ꞌasiau ꞌaku subisubia a na veluagai.”

Iesu i lumatageu Ielusalema faifaina.

41  ✡Iesu i leꞌwa Ielusalema lilivaotogineye i ꞌiseni ma yana nuavita matageuna i lolo. 42 Wata i vo, Nuanuaku bwaikina ꞌasiau ꞌwa da ꞌasetai baniꞌodi ꞌwa da munega bega yami mia i da veꞌatumai. Siwe kebu ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetai. 43-44 Tamu tutuya i na souyeni ꞌwaimie ꞌami gaviavo i na maia i na tovififinemi wata i na tovibodemi. Yami ꞌatamana kalikalina wata faꞌalina siwe ꞌami gavianidi kalimuliega fwayafwaya i na ivuya i na laka, beidimo i na lakawa i na lukuwa i na leomi. I na lubaibaiemi bega kebu tamu aitoi i na luveyawayawai, vanuganidi wata kalinina matatabuna i na geudi. Vitanina i na souyeni ꞌwaimie fai tutuyanina Yaubada i mai nuanuana i na ꞌitaꞌitaꞌiemi siwe ꞌwa bavuyeni.”

Iesu i nago vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

45-46 Tutuyanina Iesu i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i ꞌisedi tomotoga fuedi yadi kukua i vevekimwaneyedi vanuganina nageneye. Begaidi matatabudi i sogiedi wata i vonedi i vo, Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye, Yaubada i vo,

Yaku vanuga ꞌasaꞌaiana vanuga ꞌeba veluꞌui tomotoga faifaidi,”

weꞌe ꞌomi ꞌwa sivilai tovainago yadi ꞌeba giva.”

47 ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana Iesu i veve vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, veꞌetoboda ꞌadi tovevo, wata tomotoga ꞌadi toꞌedakumetavo matatabudi nuanuadi i na luvewafai. 48  ✡ꞌAna luvewafa ꞌana ꞌeda i luala-wayoga fai tomotoga matatabudi yana vona i vavainenega kebu nuanuadi tamu yana vona i na veꞌanitaꞌia.

20

I velutolieni Iesu yana veimea lamuna.

1 Tamu ꞌaiata Iesu i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i lauꞌage tomotoga ꞌwaidie. Tutuyanina i veve ꞌwaidie Vala ꞌAtumaina faifaina tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, veꞌetoboda ꞌadi tovevo, wata tomotoga ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i maia i velutolieni. 2 I vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai aitoi i vetunemu bega naninidi ꞌu ꞌiꞌidewadi ꞌalo aitoi veimea i velemu?” 3-4 Iesu i vo, Nuanuaku a na velutoliemi, Ioni Tobafitaiso aitoi veimea i veleni bega tomotoga i bafitaisodi? Yaubada ꞌalo tomotoga?” 5 Toꞌedakumetanidi ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Baniꞌodi ta na voneyedi? ꞌAiꞌedi ta na vo, Yaubada Ioni veimea i veleni,” ꞌako i na vo, Vetuma awale kebu Ioni yana vona ꞌwa da vetumaganeni?” 6 Wata ꞌaiꞌedi ta na vo, Tomotoga veimea Ioni i veleni,” ꞌailaꞌa deꞌe i na lukileuda fai i nuani Ioni tamu Yaubada yana toluꞌivona.” 7 Begaidi yana velutoli i tutuli i vo, ꞌIma kebu ꞌa da ꞌasetaiga aitoi veimea i veleni Ioni.” 8 Iesu i vonedi i vo, Yau wata kebu a na vonemi aitoi veimea i veleku bega naninidi a ꞌiꞌidewadi.”

Tofolova sakoidi ꞌadi vona-awatabai.

9 Wata vona-awatabaiega Iesu i veifufu tomotoga ꞌwaidie. I vo, Tamu tomogo kalefa talagina i yatoi mulieta tomotoga ꞌifwaidi nimadie i yatoi i na ꞌiꞌisaveꞌavini. Weꞌe taunina i tovoi i nago mali ꞌawalaweye bei i na mia tutuya manamanawena. 10 Kalefa yana kumaga ꞌana tutuya i leꞌwa, tonibakula tamu yana tofolova i voneni i na nago yana bakula ꞌana toꞌisaveꞌavinavo ꞌwaidie, vuaga ꞌifwaidi i na miedi faifaina. Toꞌisaveꞌavinanidi tofolova i ꞌiveꞌavini i nikei i vevilai nimaꞌavaꞌavana. 11 Tamu ꞌaiata wata tamu tofolova i vetunei, i nikei, i yagaia, mulieta i vevilai nimaꞌavaꞌavana. 12 Wata ꞌana vetonu i vetunei, veviga bwaikina i veleni wata i taweni kalimulie.

13 Tonibakula yana nuanua i veꞌaleꞌusa i vo, Baniꞌodi a na munega? ꞌAkonadi a nuani. Natuku yaku tamogana nuafouku a na vetunei, voke i na veꞌililibuyeni.” 14 Siwe toꞌisaveꞌavinanidi i ꞌisanaweni i mimai ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Noꞌo tonibakula natuna, bola nani matatabuna i na ꞌewadi i na veimeyedi. Ta na luvewafai bega naninidi ta na ꞌewadi.” 15 Bega i ꞌiveꞌavini i taweni i obu kalimulie bei i luvewafai.”

Iesu tomotoga i velutoliedi i vo, Tonibakula yana bakula ꞌana toꞌisaveꞌavinavo baniꞌodi i na munegidi? 16 I na vilai toꞌisaveꞌavinanidi matatabudi i na leodi mulieta tomotoga ꞌifwaidi i na vonedi i na vetoꞌisaveꞌavina.” Tutuyanina tomotoga Iesu yana vona i nogai i vo, Kebu nuanuama vitanina i na souyeni.” 17  ✡Iesu i ꞌisanago tomotoga ꞌwaidie, mulieta tamu vona-vagata Yaubada yana Buki ꞌwainega i voneyeni ꞌwaidie toꞌedakumetanidi i na baileniga faifaina. I vo, ꞌOmi ꞌwa da nuani deꞌe vonanina avaꞌai ꞌana ꞌaseta? Vonanina i vo,

Toꞌaiyogona folova tamu i ꞌiseni siwe i baileni.

Folovanina taunina ꞌunututu.”

18  ✡Egavo i na tayaidi i na beꞌu folovanina tabwaneye i na tudabedabedi, wata ꞌaiꞌedi folovanina i na ꞌanifoia tomotoga tabwadie i na tukudakudadi i na vefwayafwaya.”

19  ✡Vona-awatabainina Iesu i veifufuyeniga, veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌakonadi i ꞌasetai ꞌadi vona-awatabai taunidi baniꞌodi toꞌaiyogonanidi wata toꞌisaveꞌavinavo sakoidi, begaidi nuanuadi ꞌaiatanina ꞌwaineye i na ꞌiveꞌavini, siwe kebu ꞌadi fataga fai tomotoga nuanuadi Iesu begaidi i kololoyedi.

Iesu i veifufu takesi faifaina.

20 Me Diu yadi toꞌedakumetavo nuanuadi Iesu i na ꞌiveꞌavini begaidi i vevemataꞌiꞌiꞌieni. Tomotoga ꞌifwaidi mani i veledi ꞌadi tutula i na nago Iesu ꞌwaineye i na bavuseba, bega velutoli ꞌwaidiega i na siloloi. ꞌAiꞌedi i na vekali toꞌedakumetanidi ꞌadi fata Iesu i na ꞌiveꞌavini i na ꞌaniveleneni gabemani yadi toketokena ꞌwaineye. 21 Begaidi tobavusebanidi i nagoi Iesu ꞌwaineye i velutolieni i vo, Tove, yamu vona wata yamu ve tonovidi, kebu ꞌu da vekaliga. ꞌA ꞌasetamu kebu ꞌu da vaiega wata kebu ꞌu da lauꞌidi siwe ꞌu veve mogitana Yaubada yana nuanua tomotoga ꞌwaimeye. 22 Nuanuama ꞌa na ꞌasetai i lubwaineda ꞌida me Diu ta na takesi toveimea bwaikina Sisa* ꞌwaineye ꞌalo kebu?” 23-24 Iesu yadi bavuseba ꞌakonadi i ꞌasetai begaidi i vonedi i vo, Maninina ꞌwainega ta yatoyato takesi ꞌwa na mieni ta na ꞌiseni. Aitoi ꞌanununa wata ꞌana wagava maninina nageneye?” 25 I vo, Sisa.” Iesu i vonedi i vo, Vetuma ꞌaiꞌedi avaꞌai Sisa faifaina ꞌwa na veleni, weꞌe ꞌaiꞌedi avaꞌai Yaubada faifaina ꞌwa na veleni.” 26 Toꞌedakumetanidi kebu ꞌadi fata tamu avaꞌai ꞌwainega Iesu i na siloloi tomotoga matadie bega i na vekali, faifainanina ma yadi nuavogana i veꞌwadamo.

Yawasa-vaitugana faifaina i velutoli.

27 ꞌIfwaidi Diu totafalolo ꞌadi wagava Sadusi i maia Iesu ꞌwaineye. Taunidi tovona igodina tomotoga kebu i na yawasa-vaitugana. 28  ✡Tomotoganidi Iesu i velutolieni i vo, Tove, basenadiotoga Mosese yada veimea i kilumi i vo, ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na wafa siwe kebu natunavoga, ꞌwabulina taina i na nagidi bega kwakwama i na vetubugidi tatana ꞌana wagava wata ꞌana wauma faifaidi.” 29 Tamu tomogo ma tainavo ꞌadi ꞌailaꞌa 7, tulaiotogina i nagi kebu tamu natunaga i wafa. 30 ꞌWabula yadi bwa i nagia, wata kebu tamu natunaga i wafa. 31 Wata baniꞌodi ꞌadi vetonu yadi bwa i nagidi i nagoga taidiavo matatabudi ꞌwabulanidi taiadi i nagi siwe kebu tamu natudiavoga. 32 Tomotoganidi 7 i wafaꞌaꞌava, mulieta vavine i wafa. 33 Nuanuama ꞌa na ꞌasetai, tutuyanina tovoi-vaitugana ꞌwaineye vavinenidi aitoi mogitana yadi lamoga? Fai tomotoganidi 7 taiadi i nagi.”

34 Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, Tomotoga ꞌasiau fwayefwayeye i miamianiga, iaveta wata vevine i naginagi. 35 Weꞌe tomotoganidi i lubwainedi i na tovoi-vaitugana i na luku abame, bei i na miamiani yadi sauluva tulina nagi kebu. 36 Yadi mia baniꞌodi anelose kebu i na wafaga. Fai Yaubada i sivetovoidi wafayega begaidi natunavo.

37  ✡ꞌOmi yami vona ꞌana nogaya ꞌwa vo, Towafa kebu i na tovoi-vaitugana,” siwe a na vonemi. ꞌAiꞌedi Mosese ꞌana kilukiluma ꞌwa da luꞌiawawa-dewai ꞌwa da ꞌiseni towafa i na yawasa-vaitugana. Basenadiotoga Yaubada i veifufu Mosese ꞌwaineye ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega. I vo, Yau Ebelamo, Aisake, wata Iakobo yadi Yaubada.” 38 Deꞌe baniꞌodi Yaubada i voneyediga fai tomotoganidi basenadiotoga i wafa ꞌasiau ma yawaidi taiadi i miamiani. Begaidi ta na ꞌasetai egavo ꞌakonadi i wafa ꞌasiau ma yawaidi i miamiani kebu tamu aitoi wafawafana Yaubada mataneye.” 39 Weꞌe ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo Iesu yana vona i nogai i vo, Tove, ꞌu vona mogitana.” 40 Kebu tamu wata aitoi i da vo, Iesu a na velutolieni,” fai i kololo.

Velutoli Keliso faifaina.

41 Iesu tomotoga i velutoliedi i vo, Tomotoga i vonaga Keliso, taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, Kini Devida tubuna. Awale baniꞌodi i voneyedi? 42-43  ✡Basenadiotoga Devida tauniotogina i kilumi Buki Same ꞌwaineye Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina i vo,

Yaubada i vona ꞌaku Toveimea ꞌwaineye, i vo,

Veimea a velemuga bega ꞌu na miabui ꞌaku ꞌatagiega,

I na nagoga ꞌamu gaviavo a na leodi bega ꞌu na veveimeyedi.”

44 Keliso mogitana Devida ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni, siwe i vebwaika-ꞌiaweni Devida, faifainanina i veꞌawa-Toveimea Keliso ꞌwaineye.”

Iesu i matakia veꞌetoboda ꞌadi tovevo faifaidi.

45-46 ꞌAilaꞌa bwaikina Iesu yana vona i noganogaya, yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, ꞌWa na ꞌisaꞌisa veꞌetoboda ꞌadi tovevo, nuanuadi yaba kaleko manamanawedi i veveꞌwesenedi bega ꞌailaꞌa bwaikina ma yadi veꞌililibu i na vevekaiwa ꞌwaidie. Nuanuadi toꞌedakumeta bwaikidi taiadi i na mimiabui ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie wata sakali ꞌwaidie nuanuadi i na mimiabui ma ꞌadi wagava taiadi. 47 Weꞌe ꞌwabuꞌwabulavo i vevekaliedi yadi vanuga i eloelodi wata yadi veluꞌui i lulumanamanawedi bega tomotoga i na subisubiadi i na vo ꞌako, Yaubada yana tofolovavo ꞌatumaidi.” ꞌAwaie ꞌadi vematavuloga bwaikina i na veluagai Yaubada ꞌwainega.”

21

ꞌWabula yadi ꞌanivelena-maimaiga.

1 Iesu i miabui vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye mani ꞌeba yato lilivaneye, tomotoga ꞌaiꞌaiwabudi i ꞌiseꞌisedi yadi ꞌanivelena-maimaiga i yatoyato ꞌeba yato ꞌwaineye. 2 Wata tamu ꞌwabula i vewekowekomaga i ꞌisedi mani ꞌailuga ꞌwauꞌwaugidi i yatodi. 3  ✡Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, A vona mogitana, tomotoga matatabudi i yatoga ꞌeba yato ꞌwaineye ꞌwabulanidi bwaikaotogina i yato. 4 ꞌIfwaidi i yatoga siwe wata yadi mani bwaikina i ꞌenoꞌenovi, weꞌe ꞌwabulanidi yadi mani matatabuna i lusaweni. Kebu wata tamu mani ꞌwaidie i da ꞌenoꞌeno ꞌadiꞌadi faifaina.”

Iesu i veifufu fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌana tugusa faifaina.

5 Iesu yana tovetutuyamavo ꞌifwaidi vanuga ꞌeba veluꞌui i ꞌiseni faifaina i veifufu i vo, ꞌWa ꞌiseni ꞌana ꞌisa ꞌatumaiotogina. Kileu bwaikidi wata ꞌaninamanamalidi, weꞌe ꞌana vaigavu tomotoga yadi nuakalikali Yaubada faifaina.” 6  ✡Iesu yadi vona i nogai i vonedi i vo, Vanuganina ꞌwa ꞌiseꞌiseniga ꞌawaie ꞌami gaviavo i na maia matatabuna i na geuya, wata kileunidi bega i bibinaga i na tutuwealidi matatabuna i na tubakabakaledi.”

7 Mulieta i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, Tove, nuanuama ꞌa na ꞌasetai avaꞌai tutuyaga vanuga ꞌeba veluꞌui i na geuya wata avaꞌai tugusaga ꞌa na ꞌiseni bega ꞌa na ꞌasetai naninidi saiꞌafoga i na souyedi.”

8 Iesu i vonedi i vo, ꞌWa na ꞌisaꞌisa bega kebu tamu aitoi i na vekaliemiga. Tomotoga fuedi i na mai ꞌaku wagavayega igodi i na vo, Yau ꞌasaꞌaiana Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina,” wata i na vo, Yaubada yana tutuya mogitana ꞌakonadi i sousouyeni.” Siwe kebu bonadi ꞌwa na nogai wata kebu ꞌwa na yogoꞌwailidi. 9 Kebu ꞌwa na venuafouviga tutuyanina gavia wata vetalaga valadi ꞌwa na noganogaidi. Mogitana, naninidi nagami i na souyedi weꞌe fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava bola.”

10 Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌEba veimea bwaikidi wata ꞌeba veimea bwaikidi ꞌifwaidi taiadi i na vevetalaga, ꞌawalawa wata ꞌawalawa ꞌifwaidi taiadi i na vevetalaga.” 11 Weꞌe ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie yoyoyo bwaikidi i na yueyue, loka, wata viga sakoidi i na sousouyedi tomotoga fuedi ꞌwaidie. ꞌEba kololo fuedi i na ꞌisedi weꞌe abame tugusa bwaikidi i na souyedi.

12  ✡Naninidi mulieta i na souyedi siwe nagami ꞌwa na vetoluꞌivona faifaiku begaidi tomotoga ꞌifwaidi i na ꞌiveꞌavinimi veviga bwaikina i na velemi. I na ꞌanivelenemi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie ꞌwa na vonayavuga, i na ꞌaꞌavana i na yatomi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. Fai ꞌwa vetumagana ꞌwaikuye begaidi i na nawemi toveimea bwaikidi wata kini matadie. 13 Bei ꞌami fata Valaku ꞌAtumaina ꞌwaidie ꞌwa na luꞌivona. 14 Kebu nuafoumi i na veviga wata kebu ꞌwa na nuanua ꞌwa na vo, Avaꞌai ta na voneyeni ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye?” 15 Tutuyanina ꞌwaineye ꞌaseta a na velemi wata a na awaveꞌedeꞌedemi bega ꞌami gaviavo kebu ꞌadi fata yami vona i na tutuli, wata avaꞌai ꞌwa na voneyeniga kebu ꞌadi fata i na awaveꞌeweꞌeweni. 16-17 Fai ꞌwa vetumaganeku begaidi tomotoga matatabudi i na vedumweꞌaiꞌaiemi wata yami ꞌailaꞌavo. Baniꞌodi tamamiavo, inamiavo, taimiavo, wata emiavo i na ꞌetogiluvemi bega ꞌami gaviavo i na ꞌiveꞌavinimi weꞌe ꞌifwaimi i na luvewafami. 18 Siwe kebu tamu saiꞌafo ꞌwa na wafa-vagata. 19 ꞌWa na tovotovoi faꞌalina kebu ꞌwa na baileku i na nagoga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagai.”

Me Ielusalema ꞌadi leo faifaina Iesu i veifufu.

20  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Bola ꞌwa na ꞌiseni tolugaviavo Ielusalema i na totovififineni nika ꞌwa na ꞌasetai saiꞌafoga i na leodi. 21 Tutuyanina tugusanina i na souyeniga, egavo i miamiani ꞌawalawa Iudia nageneye i lubwainedi i na dega i na nagoi ꞌoyeye, egavo Ielusalema i miamiani i na ꞌiaweni i na dega, weꞌe egavo ꞌakonadi i nagoi i yabayaba kebu wata i na vilaviladi Ielusalema. 22  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Yaubada tomotoga fuedi i na vematavulogidi bega avaꞌai basenadiotoga Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumiga faifaina ꞌana mogitana i na souyeni. 23 Siwe ꞌaiatanidi ꞌwaidie toveinainage wata vauvau nuakalikalidi fai kebu ꞌadi fata i na dega-matayoꞌo veviga bwaikina i na veluagai. Vita bwaikaotogina i na souyeni deꞌe ꞌawalawanina ꞌwaineye wata Yaubada yana nuasako bwaikina i na souyeni tomotoganidi ꞌwaidie. 24  ✡ꞌAdi gaviavo ꞌifwaidi i na luvewafadi kefata ꞌwaidiega weꞌe ꞌifwaidi i na ꞌiveꞌavinidi i na nawedi mali ꞌeba veimea ꞌwaidie. Mali tomotoga taunidi kebu me Diu yadi veimea toketokena ꞌwainega Ielusalema i na luvaia bei i na miamiani siwe tutuyanina Yaubada nuanuana, tomotoganidi yadi veimea i na ꞌaꞌava.

Iesu yana vila-vaitugana faifaina.

25  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tugusa ꞌadi ꞌisa ꞌeba kololo ꞌwa na ꞌisedi inala, wetaꞌi, wata ꞌubwana ꞌwaidie bega ꞌwa na ꞌasetai nani vitana saiꞌafoga i na souyeni. Tua bwaikina i na dodoga wata taꞌwala i na taina bwaikina, yagina butuꞌaidi i na toke i na dududi tomia fwayafwaya matatabudi i na kololo-ꞌafoꞌafo yadi nuanua i na veꞌaleꞌusa. 26 Nani matatabuna toketokedi abame i na yue bega tomotoga i na ꞌasetai nani sakoina saiꞌafoga i na souyeni fwayefwayeye, begaidi yadi kololo ꞌwaidiega i na mwea. 27  ✡Tutuyanina ꞌwaineye yau a vetomotogaotoga a na souyeku a na mimai waowa ꞌwainega ma yaku toketokena wata ma magetaku mataududulina. 28 Tutuyanina ꞌwa na ꞌisedi naninidi i na sousouyedi, ꞌwa na tovoi ꞌwa na ꞌisalaka ꞌami ꞌitaꞌitaꞌi ꞌakonadi i leꞌwaleꞌwa.”

29 Iesu i awatalatutula tomotoga ꞌwaidie modawa yana sauluva ꞌwainega. I vo, ꞌWa na nuanidi modawa wata welavi ꞌifwaidi yadi sauluva. 30 Tutuyanina i na ididi ta ꞌasetai ꞌaisaya i veyafa. 31 Wata baniꞌodi, tutuyanina tugusanidi a voneyediga ꞌwa na ꞌisedi i na sousouyedi, ꞌwa na ꞌasetai saiꞌafoga Yaubada yana veimea i na souyeni tomotoga ꞌwaidie.

32 A vona mogitana ꞌwaimie, tutuya deꞌe ꞌana tomotoga bola i na miamiani naninidi matatabuna i na souyedi. 33 Fwayafwaya wata abama ꞌawaie i na ꞌaꞌava, weꞌe yaku vona kebu tamu saiꞌafo i na ꞌaꞌava i na ꞌeno-vagata.

ꞌIsaboda Iesu yana vila-vaitugana faifaina.

34  ✡Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi i na nunago nani ꞌifwaidi nuami i na ꞌewadi ꞌwa na nuatavutavuna, baniꞌodi lusakali, ufa toketokedi, wata nani ꞌifwaidi ꞌadi venuafouviga. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na nuatavutavunaga, yaku vila-vaitugana ꞌwaineye a na veyawailovogimi. 35 Baniꞌodi ꞌaisaya nigola i sisimatayoꞌodi yawaidi i vevelovogidi, wata ꞌomi tomia fwayafwaya matatabumi baniꞌodi a na munegimi. 36 ꞌWa na ꞌisaꞌisa wata ꞌwa na veveluꞌui nika ꞌwa na vetoketoke bega kebu ꞌwa na beꞌu naninidi vitadi ꞌwaidie weꞌe mogitana ꞌwa na tovoi faꞌalina, mulieta ꞌami fata ꞌwa na luku yau a vetomotogaotoga matakuye.”

37 ꞌAiatanidi ꞌwaidie Iesu i veve vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye weꞌe lavilavi i nunago ꞌOya Olive bei lovana matatabuna i miamia. 38 ꞌAwaꞌawaiogose tomotoga fuedi i nunagoi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye nuanuadi Iesu yana vona i na noganogaya.

22

I lauala Iesu ꞌana laugiva faifaina.

1  ✡Me Diu yadi Sakali Uviꞌagalatagona ꞌana ꞌaiata i velilivana. Sakalinina ꞌwaineye me Diu beledi kebu ꞌana ꞌivebwaika i ꞌaniꞌani, ꞌadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi ꞌawalawa Itifita ꞌwainega. 2 Diu yadi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i nuanua baniꞌodi i na munega Iesu i na lugivai i na wafa. Fai tomotoga fuedi nuanuadi Iesu begaidi i kololoyedi. 3  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Seitani i luku Iudasa Isakaliota yana nuanua ꞌwaineye, taunina tamu Iesu yana tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailaꞌa 12 ꞌwainega. 4 Iudasanina i nago tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo ꞌwaidie taiadi i veifufu baniꞌodi i na munega Iesu i na ꞌetogiluveni. 5 Yana vona i nogai i sosoana bwaikina nuanuadi tutula i na veleni. 6 Iudasa i nogayedi bega i nago ꞌedaꞌeda ꞌatumaidi i lauala bega ꞌana fata givagivayega Iesu i na ꞌaniveleneni ꞌwaidie nika tomotoga kebu i na ꞌasetai.

I ꞌidewadewa Iesu yana ꞌani faifaina.

7 Sakalinina ꞌana ꞌaiata i veluagai i lubwaineni ꞌaisaya sifi natudi i na nikedi i na velomuyedi Uviꞌagalatagona faifaina. 8 ꞌAiatanina ꞌwaineye Iesu i vonedi Fita wata Ioni i vo, ꞌWa na nagoi ꞌadaꞌada ꞌwa na ꞌidewadewa Uviꞌagalatagona faifaina.” 9 Fita ma iana Ioni i vo, Avaꞌaibe bei nuanuamu ꞌa na ꞌidewadewa?” 10-11 Iesu i veifufu ꞌwaidie i vo, Side baniꞌodi. ꞌWa na nagoi Ielusalema, tamu tomogo ma yana ꞌeba koi ufa i veadagi ꞌwa na veluagai. Vanuganina ꞌwaineye i na nunagoga ꞌwa na yogoꞌwaili i na luku weꞌe tonivanuga ꞌwa na velutolieni, ꞌwa na vo, Yama Tove i vo, Avaꞌaibe bei tutudaba bei yaku tovetutuyamavo taiadi ꞌa na ꞌani Uviꞌagalatagona faifaina?” 12 Bei tonivanuga i na vemi tamu tutudaba bwaikina tabwaneye ꞌakonadi i ꞌidewadewai faifaida. Bei ꞌadaꞌada ꞌwa na ꞌidewadewa.” 13 Fita wata Ioni Iesu i nogayeni i tauya i nagoi naninidi Iesu i voneyediga matatabuna i veluagadi nika bei sakali i ꞌidewadewa.

Iesu yana ꞌani.

14 ꞌAni ꞌana tutuya i leꞌwa Iesu ma yana tomataꞌaulelevo i nagoi i miabui i na ꞌani. 15 Iesu i vonedi i vo, Nuanuaku bwaikina nagami ma fuedeye ta na ꞌani Uviꞌagalatagona deꞌe faifaina mulieta veviga bwaikina a na veluagai. 16 Siwe a na vonemi kebu tamu tutuya wata Uviꞌagalatagona a na ꞌani, bola Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye Uviꞌagalatagona ꞌana mogitana i na souyeni, bei sakalinina bwaikina ꞌwaineye a na ꞌani.” 17 Mulieta Iesu oine ma vedina i ꞌewai, Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa wata i vo, Oine deꞌe ꞌwa na ꞌewai, ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na yemu. 18 A vona mogitana ꞌwaimie, oine kebu wata a na yemuga i na nagoga Yaubada yana veimea i na souyeni tomotoga ꞌwaimie, bei a na yemu.”

19 Wata Iesu ꞌaniꞌani i ꞌewai, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye, mulieta i ꞌivivia i ꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo i veledi. I vonedi i vo, ꞌAniꞌani deꞌe ꞌasaꞌaiana tomogoku [a tauyeni faifaimi. Tutuya fuedi side baniꞌodi ꞌwa na ꞌaniꞌaniedi, ꞌaku nuaveꞌavina faifaina.

20  ✡ꞌAni i ꞌaꞌava, wata baniꞌodi oine ma vedina i ꞌewai i veledi i vonedi i vo, Oine deꞌe ma vedina ꞌasaꞌaiana dayagiku i na ilolo faifaimi bega yaku wafanina ꞌwainega Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna basenadi faifaina i vonaꞌawaufaufa i na velamu ꞌwaimie.]

21  ✡Siwe a na vonemi, kumanina i na ꞌetogiluveku a na wafa taunina ma fueda ta ꞌaniꞌani. 22  ✡Yau a vetomotogaotoga a na wafaga fai Yaubada nuanuana, siwe ꞌaku toꞌetogiluva nuakalikalina bola veviga bwaikaotogina i na veluagai Yaubada ꞌwainega.” 23 Tovetutuyamavo Iesu yana vona i nogai ꞌaiseꞌavadi i velutolitoli i vo, Aitoi kumanaga i na ꞌetogiluva?”

Aitoi bwaikaotogina?

24 Sakalinina ꞌwaineye tovetutuyamavo i veꞌikwayekwayega, ꞌwaidiega aitoi mogitana bwaikaotogina. 25  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi kini yadi veimea toketokedi veꞌisakololoyega tomotoga i veveimeyedi, wata nuanuadi tomotoga i na subiadi i na vo, ꞌOmi yama toꞌedakumeta ꞌatumaimi.” 26  ✡Siwe a na vonemi. ꞌOmi kebu baniꞌodi ꞌwa na munega. ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na vetomogobwaika, nagami i na vetofolova baniꞌodi tamu kwamana. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi nuanuana i na vetoꞌedakumeta ꞌwaimie, nagami i na vetofolova-maimaiga ꞌwaimie. 27  ✡Mali tomotoga ꞌwaidie yadi toꞌedakumetavo i mimiabuimo i lulukamata yadi tofolovavo ꞌwaidie ꞌaniꞌani i na veleveledi i na ꞌaniꞌani. Weꞌe yau kebu baniꞌodi a da vevesauluvediga ꞌwaimie. Yau a vevetofolova ꞌwaimie.

28  ✡ꞌOmi yau taiadi vita ta veveluagadi siwe kebu ꞌwa da baileku. 29-30  ✡Tamaku i venuaꞌivineku bega tomotoga a na veveimeyedi, wata baniꞌodi veimea a na velemi bega bola yaku ꞌEba Veimea ꞌwaineye taiadi ta na ꞌaniꞌani. Wata bei ꞌwa na miabui ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabudi ꞌwaidie bega waumanidi 12 tubuda bwaikina Isileli ꞌwainega i souyediga matamie i na vonayavuga ꞌwa na veimeyedi.”

Iesu i vona-vagata bola Fita i na veꞌeweniga faifaina.

31  ✡Wata Iesu i vo, Saimoni, Saimoni a na vonemu. Seitani nuanuana i na silubumi ꞌwa na beꞌu, baniꞌodi tomotoga witi i sisiveavui. Seitani yana nuanuananina Yaubada i tauyeni i na ꞌidewai. 32  ✡Weꞌe ꞌomu Saimoni faifaimu a veluꞌui bega yamu vetumagana kebu i na mwea. ꞌAwaie ꞌu na baileku siwe tutuyanina ꞌu na vilamu ꞌwaikuye emwavo yadi vetumagana ꞌu na kiavetoketokedi.” 33 Fita i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi i na ꞌiveꞌavinimu i na nawemu vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye wata bei i na luvewafamuga, yau wata taiadi.” 34 Iesu i vo, Fita, a na vonemu. ꞌAko lovane bola kamukamu kebu i na kwagega nagami tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku.”

Iesu yana tovetutuyamavo i matakiadi bola ꞌaivaita kebu i na veluagai.

35  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Basenadi a vetunemi ꞌwa nagoi ꞌwa lauꞌage nani ꞌifwaidi a talabodedi, baniꞌodi mani, venuana, wata ꞌageyafayafa. Naninidi tomotoga i nuakalikaliemi i velemi ꞌalo kebu?” I vo, kebu tamu nani faifaina a da veꞌaleꞌusa.” 36-37  ✡Wata Iesu i vo, ꞌAsiau tulina, fai avaꞌai basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye faifaiku i lubwaineni ꞌana mogitana i na souyeni. Vonanina i vo,

Taunina tosakona ma fuedie i awavetubamidi.” Fai vonanina ꞌana mogitana i sousouyeni, bega egavo ma yadi mani i na ꞌewadi, egavo ma yadi venuana i na ꞌewadi, wata egavo kebu yadi kefataga ꞌadi talauma i na vekimwaneyedi bega mani i na ꞌewadi kefata i na kimwane.” 38 Tovetutuyamavo yana vona ꞌana nuanua kebu i da ꞌasetaiga begaidi i voneni i vo, ꞌAuvea, kefata ꞌailuga side.” Iesu i vo, weꞌe ꞌwa baileni, ꞌasaꞌaiadi.”

Iesu yana veluꞌui.

39 Iesu i veifufuꞌaꞌava, mulieta ma yana tovetutuyamavo i tovoi i nagoi ꞌOya Olive yana sauluva tutuya fuedi baniꞌodi. 40 Tutuyanina i leꞌwai Iesu i vonedi i vo, ꞌwa na veveluꞌui bega vetalaimimila ꞌwaineye kebu ꞌwa na beꞌu.” 41 I ꞌiawedi saiꞌafo i vaganago baniꞌodi ꞌatagi ꞌana vemanawe ꞌwaineye ꞌagena i vetufanoꞌuyedi i veluꞌui. 42 I vo, Tamaku, ꞌAiꞌedi yamu nuanua i na lubwaineniga vita deꞌe wata wafa ꞌu da ꞌewadi ꞌwaikuyega. Siwe ꞌasaꞌaiana deꞌe kebu yau yaku nuanuaga, ꞌomu yamu nuanua bega a na vematayakeyakenimo.” 43-44 Tutuyanina i veveluꞌui nuafouna i veviga bwaikaotogina begaidi i ibala, ꞌana ibala yana ilolo fwayefwayeye baniꞌodi dayaga. Faifainanina tamu anelose abamega i souyeni i kiavetoketokei.

45 Yana veluꞌui i ꞌaꞌava Iesu i tovoi i vilai i nago yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i ꞌisedi ꞌakonadi i ꞌeno-mataiva fai i nuavita bwaikina. 46 I luvagonidi i vonedi i vo, Awale ꞌwa ꞌenoꞌenovi? ꞌWa tovoi ꞌwa na veveluꞌui bega vetalaimimila ꞌwaineye kebu ꞌwa na beꞌuga.”

Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina.

47 Bola Iesu i veveifufu yana tovetutuyamavo ꞌwaidie, nika ꞌailaꞌa i leꞌwai Iudasa taiadi, taunina tamu Iesu yana tovetutuyama. ꞌAilaꞌanidi i ꞌedakumesedi i maia i leꞌwai i nago nuanuana Iesu i na ꞌavalamaigi. 48 Weꞌe Iesu i vo, Iudasa awale? Yau a vetomotogaotoga ꞌu ꞌeꞌetogiluveku ꞌavalamaiga ꞌwainega.” 49 Tutuyanina tovetutuyamavo i ꞌisedi ꞌailaꞌa nuanuadi Iesu i na ꞌiveꞌavini begaidi i vo, ꞌAuvea, baniꞌodi, yama kefata ꞌwaidiega ꞌa na nikedi?” 50 Tamu iadi yana kefata i yoꞌei tovelomu bwaikina yana tofolova igodi i da nikei, tanigaꞌavana ꞌana ꞌatagiega i tutuomuya. 51 Siwe Iesu i talabodedi i vo, weꞌe ꞌwa baileni, kebu baniꞌodi ꞌwa na munega.” Mulieta tomogonina tanigana i ꞌabitonovi i veꞌatumai.

52 Tomotoganidi i maia Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina faifaina side ꞌailaꞌanidi. Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo, wata me Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi. Iesu i vonedi i vo, Yau ꞌwa da vo toꞌainike bega ꞌwa maia ma yami kefata wata fulumai ꞌaku ꞌiveꞌavina faifaina. 53  ✡ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ma fuedeye ta miamiani vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye siwe kebu ꞌwa da ꞌiveꞌaviniku.” ꞌAsiau Seitani i veveimea, dudubala i vetoketoke, ꞌomi yami tutuya.”

Fita i veꞌeweni Iesu

54 ꞌAilaꞌanidi Iesu i ꞌiveꞌavini i naweni i lukuveni tovelomu bwaikina yana vanuge, weꞌe Fita i yogoꞌwaila siwe ꞌaniꞌieogose kebu lilivadie. 55 Vanuganina ꞌwaineye tanotanoge ꞌai i levai Fita i mai bei tomotoga ꞌifwaidi taiadi i vevevala. 56 Tamu tofolova vevinena Fita i ꞌiseni i vevevala nika ꞌai i mageseni i ꞌisadewai i vona i vo, Side tomogonina tamu Iesu iana.” 57 Siwe Fita i veꞌewa i vo, ꞌAna ꞌisa, aigodi weꞌe kebu a da ꞌasetaiga.” 58 Mulieta tamu tomogo i ꞌiseni i vo, ꞌOmu wata tamu Iesu iana.” Siwe Fita i vo, ꞌU vekali, yau kebu, tuliku.” 59 ꞌAwasasa ꞌaitamogana i ꞌaꞌava, mulieta tamu tomogo i ꞌalavulewai i vo, Vona mogitana, tamu Iesu iana. ꞌAdi ꞌailuga i maia ꞌawalawa Galili ꞌwainega.” 60 Nika Fita i tutuli i vo, Aigodi weꞌe, yamu vonanina ꞌana nuanua kebu tamu saiꞌafo a da ꞌasetaiga.” Bola Fita i veveꞌewa nika kamukamu i kwage. 61  ✡Iesu i sivilai i ꞌisanago Fita ꞌwaineye nika Fita i nuani ꞌAuvea yana vona i voneni i vo, ꞌAko lovane bola kamukamu kebu i na kwagega nagami tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku.” 62 Fita vonanina i nuani i souyeni i nago ꞌatamane i taibwaubwau.

Iesu i sidibidibieni wata i fiagi.

63 Tomotoganidi Iesu i ꞌiꞌisaveꞌaviniga i sisidibidibieni wata i fiafiagi. 64 Matana kalekoyega i umadina i nikei i voneni i vo, ꞌOmu igodi toluꞌivona mogitana, yama fio, ꞌu da nuaniga aitoi i nikemu?” 65 Wata nani fuedi ꞌwaidiega i awavesakoyeni wata i yagaia.

Iesu i tovoi Kaniselo matadie.

66 I ꞌatai ꞌawaꞌawaiogose me Diu yadi kaniselovo i vaꞌauta bega Iesu i mieni matadie. Kaniselonidi nagedie ꞌifwaidi Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo. 67  ✡Tomotoganidi Iesu i velutolieni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai, mogitana ꞌomu Keliso Yaubada ꞌana Venuaꞌivina ꞌalo kebu?” Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi a na vonemi, siwe bonaku kebu ꞌwa na vetumaganeni. 68 Wata ꞌaiꞌedi tamu avaꞌai a na velutoliemi, kebu ꞌwa na tutuliga. 69  ✡ꞌAsiau deꞌe ꞌwainega i na nagoga yau a vetomotogaotoga ma yaku veimea a na miabui Yaubada Bwaikaotogina ꞌana ꞌatagiega.” 70 Matatabudi i vo, Vetuma, ꞌomu Yaubada Natuna?” Iesu i vo, ꞌWa vonaga, ꞌasaꞌaiana baniꞌodi.” 71 Tomotoganidi Iesu bonana i nogai i vo, ꞌAkonadi taunida yana vona-awadamana Yaubada ꞌwaineye ta nogai. Kebu wata aitoi i na luluꞌivona ꞌwaideye yana sauluva sakoina faifaina.”

23

Iesu i vonayavuga Failato mataneye.

1 Me Diu yadi Kaniselovo i veifufuꞌaꞌava, matatabudi i tovoi Iesu i vagavaia i naweni me Loma yadi toveimea ꞌwaineye, ꞌana wagava Failato. 2  ✡Bei i luꞌivona-vekavekali Iesu faifaina i vo, Tomogo deꞌe ꞌa ꞌiseni tomotoga i lukakadedi nuanuana ma enavo ꞌomi me Loma taiadi ꞌwa na vetalaga, wata i talabodebodedi i vo, Kebu ꞌwa na takesi me Loma gabemani ꞌwaidie,” wata i vo, Yau Keliso, yami Kini.” 3 Failato yadi vonanina i nogai bega Iesu i velutolieni i vo, ꞌOmu me Diu yadi Kini?” Iesu i vo, ꞌU vonaga, ꞌasaꞌaiana baniꞌodi.” 4 Mulieta Failato i vona tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Tomogo deꞌe kebu tamu yana sakona a da veluagai bega a na veimea i na wafa.” 5 Nika i kwayega-ꞌafoꞌafo i vo, Tomotoga i lulukakadedi vetalaga faifaina. Yana ve i velamu Galili ꞌwaineye, bega i nago ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie Iudia nageneye, wata ꞌasiau deꞌe i mai Ielusalema.”

Iesu i nago Kini Elodi ꞌwaineye.

6 Tutuyanina Failato i nogai Iesu yana folova i velamu Galili ꞌwaineye begaidi i velutoliedi i vo, Tomogo deꞌe Galiliega i maiga?” 7 Tutuyanina ꞌwaineye Galili ꞌana toveimea i miamia Ielusalema ꞌana wagava Kini Elodi begaidi i vonedi Iesu i na naweni ꞌwaineye. 8  ✡Tutuyanina Iesu i leꞌweni Elodi ꞌwaineye i sosoana bwaikina fai valaꞌavana i noganogaimo weꞌe kebu tamu tutuya i da ꞌiseniga. Wata i nuanua i vo, Tamu tutuya Iesu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i na ꞌidewai matakuye a na ꞌiseni.” 9 Begaidi Elodi velutoli fuedi Iesu i veleni, siwe velutolinidi kebu tamu Iesu i da tutulidiga. 10 Wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo veꞌetoboda ꞌadi tovevo taiadi i tovotovoiga Elodi mataneye bonadi bwaikinega i luꞌivona-vekavekali Iesu faifaina. 11 Elodi ma yana tolugaviavo Iesu i sidibidibieni wata i yagaia, mulieta toveimea ꞌadi vaigavuyega i ꞌivivigavuya wata i vevilai i nago Failato ꞌwaineye. 12 Basenadi Elodi wata Failato ma yadi nuasako ma iana i veꞌidiꞌidi, siwe tutuyanina deꞌe ꞌwaineye i veiana.

Failato i veimea Iesu i na wafa.

13-14 Failato i vona tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, tomotoga ꞌadi toꞌedakumetavo, wata ꞌailaꞌa i maia ꞌwaineye, i vonedi i vo, Tomogo deꞌe ꞌwa mieni ꞌwaikuye ꞌwa vonaga ꞌwa vo, Tomotoga i vevekaliedi.” Igodi yana sakonanidi ꞌwa luꞌivoneyediga ꞌwaikuye faifaidi a velutolieni matamie siwe kebu tamu yana sakona a da veluagai. 15 Wata baniꞌodi kebu tamu yana sakona Elodi i da veluagai begaidi i vevilai i mai ꞌwaikuye. Fai kebu tamu yana sakona bwaikina, begaidi kebu i da lubwaineni i na wafa. 16 ꞌAsaꞌaiana a na veimea i na fiagiamo i na ꞌaꞌava a na ꞌetoyavuya.”

[ 17 Malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana me Diu i sakasakali Uviꞌagalatagona faifaina. Tutuyanina ꞌwaidie me Diu fuedi tamu iadi yogoyogonina i vevenuaꞌivineni bega gabemani i ꞌeꞌetoyavuya vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega.] 18 Faifainanina ꞌailaꞌa bonadi bwaikinega i vegolegole i vo, Iesu ꞌwa na luvewafai, weꞌe Balaba ꞌwa na ꞌetoyavuya.” 19 Balabanina basenadi ma enavo Loma gabemani taiadi i vetalaga Balaba tamu tomogo i luvewafai.

20 Failato nuanuana Iesu i na ꞌetoyavuya begaidi i kwayega ꞌwaidie. 21 Siwe tomotoga i kwayega-ꞌafoꞌafo i vo, ꞌU tutufwaseni, ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” 22 Wata Failato yana vona ꞌana vetonu tomotoga i vonedi i vo, Avaꞌai yana sakonaga? I na wafaga kebu i da lubwaineni fai kebu tamu yana sakona a da veluagai. A na veimea i na nikeimo mulieta a na ꞌetoyavuya.” 23 Nika i toke i vegolegole bonadi taꞌebeiotoga i vo, ꞌU tutufwaseni. ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” Nika yadi vona i tokega, Failato i veꞌwada. 24 Bega avaꞌai tomotoga yadi nuanua, Failato Iesu i tauyeni i na wafa. 25 Weꞌe tomogonina tomotoga nuanuadi i na ꞌetoyavuyaga vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega, Failato i ꞌetoyavuya. Kumanina basenadi vetalaga ꞌwaineye tamu tomogo i luvewafai, maꞌitufa Iesu i ꞌaniveleneni ꞌwaidie bega avaꞌai nuanuadi, i na ꞌidewai ꞌwaineye.

Iesu ꞌana tutufwatagi.

26 Bega tomotoga Iesu i ꞌewai i na naweni i na tutufwaseni. I nunagoi ꞌedeye tamu tomogo Sailini ꞌana wagava Saimoni i veluagai, kwedayega i tauya i mimai Ielusalema. Tolugaviavo tomogonina i lukakadeni Iesu ꞌana ꞌai lagalagana i vevai, Iesu mulineye i nago.

27 Wata tomotoga fuedi i yogoꞌwaili, tomotoganidi ꞌwaidiega ꞌifwaidi vevine i vevemogai Iesu faifaina. 28 Iesu i sivilai i ꞌisedi i vonedi i vo, Me Ielusalema vevine, kebu ꞌwa na vevemogai faifaiku. I lubwainemi taunimi faifaimi ꞌwa na vevemogai wata natumiavo faifaidi. 29 ꞌAwaie tomotoga i na vo, Egavo kakalidi, kumanidiavo kebu i da venatuna wata i da vesusuga, ꞌeba sosoana ꞌwaidie fai vita saiꞌafo bwaikina i na veluagai, weꞌe egavo ma natudiavo vita bwaikaotogina i na veluagai.” 30  ✡Wata tutuyanina ꞌwaineye tomotoga i na vona ꞌoya ꞌwaidie i na vo, ꞌWa ꞌanibai-matayoꞌomi ꞌwa tavunima nika kebu a na veveviga.” 31 Yau ꞌwa na nike-maimaigiku, weꞌe ꞌomi mogitana bola i na nikemi vita bwaikina ꞌwa na veluagai.”

32 Wata tolugaviavo tosakona ꞌadi ꞌailuga Iesu taiadi i nawedi bega i na yatodi wafa ꞌwaineye. 33 Tutuyanina i leꞌwai tamu ꞌawalawa ꞌana wagava ꞌUnuꞌunu Luluꞌava ꞌwaineye, bei Iesu i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. Wata tosakona ꞌadi ꞌailuga i tutufwasedi ꞌai lagalagana ꞌwaidie, tamu Iesu ꞌana ꞌatagiega, tamu ꞌana wamayega. 34  ✡Mulieta Iesu i veluꞌui i vo, Tamaku, tomotoganidi deꞌe yadi sakona ꞌu na nuatavunidi, avaꞌai i ꞌiꞌidewai ꞌwaikuye kebu i da ꞌasetaiga fai i bavu.” Tolugaviavo nuanuadi Iesu ꞌana kaleko i na veusedi begaidi tamu ꞌwava i ꞌwaveni baniꞌodi kate. ꞌAiꞌedi aitoi i na kumetaga, avaꞌai kalekoga nuanuana i na ꞌewai. 35  ✡Tomotoga fuedi i tovoi Iesu i ꞌiseꞌiseni wata me Diu yadi toꞌedakumetavo i sidibidibieni i vo, Tomotoga ꞌifwaidi i ꞌitaꞌitaꞌiedi, ꞌaiꞌedi mogitana Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, i lubwaineni taunina i na ꞌitaꞌitaꞌieni.”

36  ✡Wata baniꞌodi tolugaviavo i sidibidibieni oine yuyuna i mieni Iesu mataneye i ꞌiyoyoeni. 37 Wata i vo, ꞌAiꞌedi ꞌomu me Diu yadi Kini, taunimu ꞌu na ꞌitaꞌitaꞌiemu, ꞌu na obuma ꞌai lagalagana ꞌwainega.” 38 Deꞌe vonanina i kilumi ꞌai lagalagana tabwaneye i vo, TOMOGO DEꞌE ME DIU YADI KINI.”

Tamu tosakona i nuavilai.

39 Tamu tosakona ꞌai lagalagana ꞌwaineye Iesu i yagaia i vo, ꞌOmu ꞌwa da vo kebu Keliso. Taunimu ꞌu na ꞌitaꞌitaꞌiemu, wata ꞌima ꞌu na ꞌitaꞌitaꞌiema.” 40 Weꞌe iana tamu tosakona i talaboda i vo, Awale? Saiꞌafoga ꞌada ꞌaitonu ta na wafa. I lubwaineni Yaubada ꞌu da veꞌililibuyeni. 41 ꞌAda ꞌailuga i lubwaineda ta na wafa yada sakona ꞌadi tutula, weꞌe Iesu kebu tamu yana sakonaga.” 42 Wata i vona Iesu ꞌwaineye i vo, Iesu, tutuyanina ꞌu na ve-Kini ma yamu veimea ꞌu na mai, ꞌu da nuaniku.” 43 Nika Iesu i voneni i vo, A vona mogitana ꞌwaimuye, ꞌasiau ꞌada ꞌailuga ta na luku Faladaisi, ꞌeba mia ꞌatumaina wata sosoana-vagata ꞌwaineye.”

Iesu i wafa.

44  ✡ꞌAiata ꞌana utukamwana ꞌwaineye inala yana mageta i ꞌailove fwayafwaya matatabuna i dudubali, mulieta lavilavie baniꞌodi 3 kiloki i magetai. 45  ✡Vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye tamu kaleko bwaikina bega Yaubada yana tutudaba tabutabuotogina i sisibodeni. Tutuyanina ꞌwaineye kalekonina i ꞌanilabuꞌalugedi nika baniꞌodi i sibaleni ꞌeba luku Yaubada ꞌwaineye. 46  ✡Iesu bonana bwaikinega i vegole i vo, Tamaku, ꞌAnuꞌanunuku a tauyeni ꞌwaimuye.” I vonaꞌaꞌava nika yawaina i ꞌawatagoni. 47 Tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta i ꞌiseni Iesu yana wafa begaidi Yaubada i subiai i vo, Vona mogitana, tomogo ꞌatumaina.”

48 Tomotoganidi i maiaga Iesu ꞌana tutufwatagi ꞌwaineye, i ꞌiseni yana wafa i viladi i nagoi yadi vanuge ma yadi nuavita bwaikina. 49 Weꞌe tomotoganidi Iesu enavo, ꞌifwaidi vevine taiadi basenadi Iesu i yogoꞌwaili i maiaga Galili ꞌwainega, ꞌaniꞌieyega i tovotovoi i ꞌiꞌisanago.

Iesu i veꞌufai.

50-51 Ielusalema ꞌwaineye tamu tomogo i miamia ꞌana wagava Iosefa, ꞌana tuvada Alimadia, ꞌawalawa Iudia nageneye. Taunina tomogo ꞌatumaina yana sauluva tonovidi wata i lulukamata Yaubada yana veimea yana mai fwayefwayeye faifaina. Iosefanina tamu me Diu yadi Kaniselo siwe tutuyanina kaniselonidi i veimea Iesu i na wafa, yadi nuanua kebu i da awaveꞌatumaieni. 52 Tutuyanina Iosefa i ꞌasetai Iesu i wafa i nago Failato ꞌwaineye i veluꞌui i vo, Nuanuaku Iesu tomogona a na taꞌia a na veꞌufai.” 53 Failato i tauyeni bega i nago Iesu tomogona i taꞌia i fania kaleko ꞌavuꞌavunega. Mulieta i nago i silukuveni taumata ꞌivauna ꞌwaineye. Taumatanina basenadi i alai matumatu ꞌwaineye, kebu tamu aitoi bei i da veꞌufai. 54 Iesu i veꞌufaiga Falaidei lavilavie, me Diu yadi ꞌAiata Veawai saiꞌafoga i na velamu.

55 Vevinenidi Iesu i yogoꞌwaili i maiaga Galiliega Iosefa taiadi i nagoi taumaseye, i ꞌiseni Iesu ꞌana veꞌufa. 56 Vevinenidi i viladi i nagoi yadi vanuge bunama magaidi ꞌatumaidi i ꞌidewadewadi Iesu tomogona ꞌana veꞌufa-ꞌatumai faifaina. Tutuyanina i ꞌidewadewaꞌaꞌava, nika inala i simwanuya yadi ꞌAiata Veawai i velamu, bega i veawai me Diu yadi veimea baniꞌodi.

24

Iesu i tovoi-vaitugana wafayega.

1 Me Diu yadi ꞌAiata Veawai i ꞌaꞌavana, Tafalolo ꞌawaꞌawaiogose, vevinenidi bunamanidi i ꞌidewadewadiga i ꞌewadi i nagoi taumaseye. 2 Tutuyanina i leꞌwai i ꞌiseni kileu bega taumata i sibodaiga, ꞌakonadi i ketoi. 3 Matatabudi i luku taumata nageneye ꞌAuvea Iesu tomogona i ꞌisaꞌavai. 4 I tovotovoi i vevenuaꞌivina nika tomotoga ꞌadi ꞌailuga ma ꞌadi talauma mataududulidi i souyedi ꞌwaidie. 5 Vevinenidi i kololo-ꞌafoꞌafo bega i ꞌodu tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga matadie. Tomotoganidi vevine i vonedi i vo, Avaꞌai faifaina ꞌwa maia taumaseye ꞌwa lalauala tamu tomogo i yawasaga faifaina? 6-7  ✡Iesu deꞌe bei kebu i da miamiaga, ꞌakonadi i tovoi. ꞌWa na nuani yana vona basenadi Galili ꞌwaineye i vonemi i vo, Yau a vetomotogaotoga i na ꞌaniveleneku tosakona ꞌwaidie, bega i na tutufwaseku ꞌai lagalagana ꞌwaineye mulieta ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye Yaubada i na sivetovoi-vaituganiku wafayega.”

8-9 Nika vonanina basenadi Iesu i voneyeniga vevine i nuani i viladi i nagoi Ielusalema naninidi matatabuna i luꞌivoneyedi tomataꞌaulele 11 ꞌwaidie, wata ꞌifwaidi tovetutuyamavo ꞌwaidie. 10  ✡Vevinenidi i nagoi taumata ꞌwaineye side ꞌadi wagava. Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega, Ioana, Meli Iemesa inana, wata ꞌifwaidi vevine. 11 Naninidi i ꞌisediga i luꞌivona Iesu yana tomataꞌaulele ꞌwaidie, siwe kebu i da veꞌawamogitana fai yadi nuanua i vo, Vonanina ꞌana nogaya ꞌwaideye ꞌwavaꞌwavadi yadi vona.” 12 Weꞌe Fita i tovoi i lilide i nago taumaseye i lukemula Iesu ꞌana baniumaꞌava i ꞌiseni, kebu tamu wata avaꞌai i da ꞌiseniga. Bega i vilai i nago vanuge, nuana i ꞌiviꞌivina nika yana nuanua i veꞌaleꞌusa.

Iesu i souyeni Emeusa ꞌana ꞌedeye.

13 ꞌAiatanina ꞌwaineye Iesu i tovoi wafayega, tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga Ielusalema ꞌwainega i tauya i nunagoi tamu ꞌatamana ꞌana wagava Emeusa ꞌwaineye, ꞌedanina ꞌana nago baniꞌodi ꞌawasasa ꞌailuga. 14-15 I nunagoi ꞌedeye ma iana i veveifufu-ꞌedaꞌeda naninidi i souyediga faifaidi, nika Iesu tauniotogina mulidie i mai i veluagadi. 16 Tomotoganidi Iesu i ꞌiseni, siwe voke baniꞌodi i munega kebu i da ꞌisaꞌinanaiga.

17 Iesu i velutoliedi i vo, Avaꞌai faifaina ꞌwa veveifufu-ꞌedaꞌeda?” Nika i tovoi maigidi ꞌana ꞌisa nuavita. 18 Tamu iana ꞌana wagava Kaliofasa i voneni i vo, Tomia Ielusalema matatabudi i ꞌasetai avaꞌai i souyediga ꞌaiatanidi ꞌwaidie, voke ꞌomu ꞌaiseotogimu bavubavumu.” 19  ✡Wata Iesu i vo, Avaꞌai naniga?” Kaliofasa i vo, Iesu, tomogo Nasaledi faifaina. Tomogonina tamu Yaubada yana toluꞌivona, yana vona toketokena, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadewadi, begaidi Yaubada wata tomotoga i awaveꞌatumaieni. 20 Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata ꞌida yada toꞌedakumetavo i ꞌaniveleneni Loma gabemani ꞌwaidie i veimeyeni i na wafa mulieta i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. 21  ✡ꞌIma ꞌa nuani kumanina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i maiga me Isileli i na ꞌitaꞌitaꞌieda. Yana wafa ꞌwainega i maiga ꞌasiau ꞌaiata ꞌana vetonu ta veluagai. 22-23  ✡Weꞌe ꞌasiau ꞌawaꞌawaiogose ꞌifwaidi vevine ꞌama ꞌailaꞌa ꞌwainega i nagoi taumaseye Iesu tomogona i ꞌisaꞌavai. Tutuyanina i viladi i maia i luꞌivona ꞌwaimeye i vo, Mogitana anelose i souyedi ꞌwaimeye i vonema Iesu ꞌakonadi i tovoi-vaitugana.” Yawaima i lovoga wata nuama i voganidi yadi vona faifaina. 24 Begaidi ꞌifwaidi emavo i nagoi taumaseye avaꞌai vevinenidi i voneyeniga i veluagai, Iesu tomogona i ꞌisaꞌavai.”

25 Iesu tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga i vonedi i vo, ꞌOmi bavubavumi. Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo nani fuedi i kiluma-vagasedi Keliso faifaina siwe kebu ꞌwa da vetumagana. 26 I lubwaineni Yaubada ꞌana Venuaꞌivina veviganidi i veluagadi, mulieta i na luku abame, yana ꞌeba mia ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye.” 27  ✡Mulieta Iesu taunina faifaina i kiavemageta Yaubada yana Buki ꞌwainega. Vonanidi i veifufuyediga i velamu Mosese ꞌana kilukiluma ꞌwainega wata toluꞌivona ꞌadi kilukiluma ꞌwaidiega.

28-29 ꞌAkonadi i maia Emeusa lilivaneye ꞌadi ꞌailuga i ꞌasetai Iesu i na vaganago tamu ꞌatamana ꞌwaineye begaidi i talabodeni i vo, Side bei ta na ꞌeno, ꞌakonadi i lovalovani.” Bega ma fuedie i luku bei taiadi i na ꞌeno. 30 Mulieta i miabui i na ꞌani Iesu ꞌaniꞌani i ꞌewai, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye i ꞌivivia i veledi. 31  ✡Nika bei matadi i ꞌanialadi i ꞌisaꞌinanai, siwe ꞌwaidiega i ꞌawafaꞌwani. 32 Iesu i nago, ꞌadi ꞌailuga i veifufu i vo, Iaku vona mogitana, tutuyanina ꞌedeye i kikiavemageta Yaubada yana Buki ꞌwainega ma ꞌana vebae ꞌwaideye ꞌwa da vo nuafouda i da ꞌawadadedi.”

33 Ma iana i vonavona i ꞌaꞌavana nika i tovoi i viladi i nagoi Ielusalema, bei tovetutuyamavo 11 i veluagadi wata ꞌifwaidi ediavo taiadi. 34 I leꞌwai i nogai i vonavona i vo, Vona mogitana, ꞌAuvea i tovoi-vaitugana, Saimoni i ꞌiseni.” 35 Mulieta ꞌadi ꞌailuga i luꞌivona, nani matatabuna i veifufuyedi. Yana souyagi ꞌedeye, taiadi i veifufu-ꞌedaꞌeda, wata ꞌani ꞌwaineye ꞌaniꞌani i ꞌivivia nika bei i ꞌisaꞌinanai.

Iesu i souyeni yana tovetutuyamavo ꞌwaidie.

36 Kaliofasa ma iana bola i veveifufu ediavo ꞌwaidie nika Iesu tauniotogina i souyeni ꞌawasasadie. I vonedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, ma yami sosoana ꞌwa na miamiani.” 37 Siwe i kololo-ꞌafoꞌafo i ꞌiseꞌiseni i vo ꞌako yalua. 38 Wata Iesu i vonedi i vo, Awale nuafoumi i veviga, wata ꞌwa vevenuanaluga? 39 ꞌWa ꞌisamaiedi ꞌaku kiniꞌona nimakuye wata ꞌagekuye, wata ꞌwa na ꞌisa-dewaku mogitana yau. ꞌWa na ꞌabitonoviku bega ꞌwa na ꞌasetaku yau kebu yaluaga, yalua kebu ma tomogona ꞌana wagava kaukau.”

40 I vonaꞌaꞌava mulieta nimana wata ꞌagena i vedi. 41 Sosoana mogitana i sosoana siwe kebu i da vetumagana fai nuadi i vogavoganidi. Begaidi Iesu i velutoliedi i vo, ꞌAniꞌani ꞌaivia ꞌwaimie?” 42-43 Bega igana kabukabunina i ꞌewai i veleni matadie i ꞌani.

44 Mulieta i vonedi i vo, ꞌWa na nuani basenadi taiadi ta miamia a vonemi a vo, Nani matatabuna faifaiku i kilumidiga Yaubada yana Buki ꞌwaineye i lubwainedi i na souyedi ꞌwaikuye. Vonanidi i kilumidi Buki Same ꞌwaineye, Mosese ꞌana kilukiluma ꞌwaidie, wata Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌadi kilukiluma.” 45  ✡Iesu yadi nuanua i kiavemagetadi bega nani fuedi Yaubada yana Buki nageneye i ꞌasetadi, nika bei nuadi i magetadi. 46 I vonedi i vo, Vonanidi tamu side baniꞌodi. Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina veviga bwaikina i na veluagai, i na wafa, mulieta ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye Yaubada i na sivetovoia. 47 Weꞌe Kelisonina valana i na souyeni Ielusalema ꞌwainega i na nago ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie. Valanina side baniꞌodi. Egavo Keliso ꞌana wagavayega i na nuaviladi sakona ꞌwainega Yaubada i na nuatavunidi. 48 Naninidi basenadiotoga i kilumidiga Yaubada yana Buki ꞌwaineye, ꞌomi matamie i souyedi.

49  ✡Yau ꞌami Toꞌaivaita* a na vetunei ꞌwaimie, Toꞌaivaitanina faifaina basenadi Tamaku i vonaꞌawaufaufa i na velemi. Siwe kebu ꞌwa na tauya-matayoꞌo deꞌe bei ꞌwa na lulukamata Ielusalema nagami toketokena i na mai Yaubada ꞌwainega i na agemi.”

Iesu i laka abame.

50-51 Iesu yana veifufu i ꞌaꞌava, yana tovetutuyamavo i ꞌedakumesedi Ielusalemega i nagoi Bedani. Bei nimana i silakai i vovonanuakalikali ꞌwaidie nika Yaubada i vagavaia i naweni abame. 52  ✡Iesu i tauya i nunago yana tovetutuyamavo i subiai, mulieta ma yadi sosoana bwaikina i viladi i nagoi Ielusalema. 53 Tutuya matatabuna bei i miamia vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye Yaubada ꞌwaineye i vevekaiwa.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Luke.

✡ 1:8: Sou 30:1,7-8

✡ 1:15: Num 6:2-3

✡ 1:17: Mad 11:14, 17:11-13; Mal 4:5-6

✡ 1:27: Mad 1:18

✡ 1:31: Mad 1:21

✡ 1:32-33: 2 Sam 7:16-17; Ais 9:7

✡ 1:34: Mad 1:20

✡ 1:46: 1 Sam 2:1; Ais 61:10

✡ 1:48-49: Luk 11:27

✡ 1:50: Same 103:17

✡ 1:52: 1 Sam 2:7

✡ 1:53: Same 107:9

✡ 1:54-55: Ais 41:8-10; Mai 7:20; Nag 17:7

✡ 1:59: Nag 17:10-12; Luk 1:13

✡ 1:70-71: Same 106:10

✡ 1:72: Nag 17:7, 22:16-17

✡ 1:76: Mad 3:3, 11:10; Ais 40:3

✡ 1:78-79: Ais 9:2, 60:1-2; Mad 4:16; Ion 8:12

✡ 1:80: Mad 3:1-6

* 2:11: ꞌAna mogitana Kini Devida ꞌana tuvada ꞌwaineye.

✡ 2:22-24: Vei 12:1-4; Sou 13:2,12,15 Vei 12:8

✡ 2:29-31: Ais 52:10

✡ 2:32: Ais 42:6; Ion 8:12

✡ 2:34-35: Ais 8:14,15; 1 Kol 1:23; 1 Fit 2:6-8

✡ 2:36-37: 1 Tim 5:5

✡ 2:39: Mad 2:23

✡ 2:41-42: Sou 12:1-14,24-27

† 2:41-42: Me Diu yadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi Itifita ꞌwainega, anelose me Diu i uviꞌagalatagonidi weꞌe me Itifita i nikedi.

✡ 3:3: Fol 13:24, 19:4

✡ 3:4: Ais 40:3-4

✡ 3:8-9: Fol 26:20; Ion 8:39; Mad 7:15-20

✡ 3:12: Luk 7:29

✡ 3:15: Ion 3:28; Fol 1:5, 13:25

✡ 3:19: Mad 14:3-4; Mak 6:17-18

✡ 3:21-22: Ion 1:32-34; Mad 17:5; Luk 9:35

✡ 4:4: VeL 8:3

✡ 4:5-7: Ion 12:31, 14:30

✡ 4:8: VeL 6:13

✡ 4:9-10: Same 91:11-12

✡ 4:12: VeL 6:16; 1 Kol 10:9

✡ 4:13: Ibu 2:18, 4:15

✡ 4:18: Ais 61:1-2

✡ 4:25: 1 Kin 17:1-24, 18:1

✡ 4:27: 2 Kin 5:1-14

✡ 4:33-34: Mad 8:28-29; Ion 6:69; Luk 8:28

✡ 4:41: Mad 8:28; Mak 3:11-12

✡ 5:4: Ion 21:2-6

✡ 5:14: Vei 14:1-4; Luk 17:12-14

✡ 5:16: Mak 1:35

✡ 5:20: Mad 8:13

✡ 6:1: Vel 23:25

✡ 6:2: Sou 20:10

✡ 6:3: 1 Sam 21:3-6

✡ 6:7: Luk 14:1-5

✡ 6:9: Ion 7:23

✡ 6:11: Luk 11:53-54

✡ 6:14: Ion 6:70-71

✡ 6:19: Luk 8:46

✡ 6:20: Ais 66:2

✡ 6:21: Ais 61:3; Ve 7:16-17

✡ 6:22: Ion 16:2; 1 Fit 4:14

✡ 6:24: Iem 5:1-6

✡ 6:27: 1 Fit 3:9

✡ 6:33: Luk 14:12-14

✡ 6:36: Efe 4:32; Sou 34:6-7

✡ 6:37: Iem 2:13

✡ 6:38: Voa 19:17

✡ 6:40: Ion 13:16

✡ 6:45: Iem 3:10-12; Mad 12:35

✡ 6:46: Mad 7:21

✡ 6:47: Iem 1:22

✡ 7:10: Ion 4:51

✡ 7:13: Luke 8:41-42,49-55

✡ 7:15: 1 Kin 17:21-24

✡ 7:22: Ais 35:5-6; Mad 15:30-31; Mak 7:32-37; Luk 5:12-13, 7:12-16

✡ 7:27: Mal 3:1; Luk 3:2-6

✡ 7:29: Mad 21:32

✡ 7:34: Luk 5:30

✡ 7:44: Nag 18:4

✡ 7:48: Mad 9:2-6

✡ 8:1: Luk 24:10

* 8:5: ꞌAna ꞌisaꞌisa baniꞌodi laisi.

✡ 8:10: Luk 10:21

✡ 8:11: 1 Fit 1:23

✡ 8:14: Luk 18:18,22-24

✡ 8:15: Ion 6:28-29; Iem 1:22

✡ 8:18: Mad 25:20-29

✡ 8:21: Luk 11:27-28; Ion 1:11-13

✡ 8:25: Mak 9:20-24

✡ 8:28-29: Luk 4:34

✡ 8:46: Luk 6:19

✡ 8:56: Mad 8:4

✡ 9:3: Luk 10:4-11; Fol 13:51

✡ 9:7: 1 Kin 17:17-24

✡ 9:9: Mak 6:27

✡ 9:19: Mak 6:14-16

✡ 9:20: Ion 6:68-69

✡ 9:23: Mad 10:38-39

✡ 9:26: Luk 12:9

✡ 9:28: 2 Fit 1:17-18

✡ 9:30-31: Luk 13:33

✡ 9:35: Mad 12:17-18; Luk 3:22

✡ 9:44: Luk 9:22

✡ 9:46: Luk 22:24-27, 14:11

✡ 9:51: Luk 17:11

✡ 9:59: Luk 14:26,33

✡ 9:62: Fil 3:13

✡ 10:1: Mak 6:7

✡ 10:2: Ion 4:35

✡ 10:4: Mad 10:7-14

✡ 10:7: 1 Kol 9:6-7; 1 Tim 5:18

✡ 10:10-11: Fol 13:50-51

✡ 10:12: Nag 19:24-25,27-28

✡ 10:13: Ioe 3:4-8; Emo 1:9-10; Sek 9:3-4

✡ 10:15: Ais 14:13-15

✡ 10:16: Ion 5:23

✡ 10:18: Ais 14:12; Ve 12:8-9

✡ 10:19: Same 91:13

✡ 10:20: Ve 3:5, 20:12

✡ 10:21: Luk 8:9-10

✡ 10:22: Ion 3:35

✡ 10:24: 1 Fit 1:10

✡ 10:25: Mad 22:34-40

✡ 10:27: VeL 6:5

✡ 10:28: Lom 10:5

✡ 10:33: Ion 4:9

✡ 10:38: Ion 11:1-2

✡ 10:41: Ion 6:27

✡ 11:8: Luk 18:5

✡ 11:9: Ion 14:13-16

✡ 11:14: Mad 9:32-34

* 11:15: ꞌAna mogitana Bielisibabi, Seitani tamu ꞌana wagava.

✡ 11:16: Mad 12:38, 16:1

✡ 11:22: Kolos 2:15

† 11:22: Tomogonina toketokena, ꞌasaꞌaiana taunina Iesu Keliso.

‡ 11:25: ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina kebu tomogonina i da agei.

✡ 11:28: Luk 8:21; Ve 1:3

✡ 11:29-30: Ioa 3:4-10

✡ 11:31: 1 Kin 10:1-10

§ 11:31: ꞌAna mogitana, Kwini i mai bolimanayega.

✡ 11:33: Luk 8:16

✡ 11:37: Luk 14:1

✡ 11:38: Mad 15:1-2

✡ 11:50-51: Nag 4:8; 2 Ifu 24:20-21

✡ 11:53-54: Luk 6:11, 19:47, 20:19, 22:2

✡ 12:1: Mad 16:12

* 12:1: Isita beledi ꞌana ꞌeba ꞌivebwaika, falawa matatabuna ꞌwaineye i na susula, baniꞌodi walabo ꞌaluna, ꞌaiꞌedi i na ꞌanibiai ꞌaisayanina matatabuna i na ꞌivesakoi.

✡ 12:5: Iem 4:12

✡ 12:6: Luk 12:24

✡ 12:8-9: Luk 9:26

✡ 12:10: Mad 12:23-25,28,31

✡ 12:11-12: Luk 21:12-15

✡ 12:15: 1 Tim 6:9-10

✡ 12:16: 1 Tim 6:17

✡ 12:19: Iem 4:13-15

✡ 12:21: Mad 6:19-21

✡ 12:24: Same 147:9; Luk 12:7

✡ 12:27: 1 Kin 10:23-25

✡ 12:32: Ion 10:11,27,28

✡ 12:35: Mad 25:1-13; Mak 13:32-37

✡ 12:42: Mad 25:19-21

✡ 12:47: Iem 4:17

✡ 12:50: Luk 2:34, 9:22

✡ 13:5: Ion 8:24

✡ 13:10: Luk 6:1-6, 14:1-6

✡ 13:25: Luk 6:46

✡ 13:28: Mad 8:11-12

✡ 13:34: 2 Ifu 25:18-19

✡ 14:3: Luk 13:10-16

✡ 14:7: Mad 23:2-3,6

✡ 14:11: Luk 18:9-14

✡ 14:12: Luk 6:32-35

✡ 14:15: Ve 19:9

✡ 14:20: 1 Kol 7:33

✡ 14:25-26: Luk 18:28-30

✡ 14:27: Luk 9:23

✡ 14:33: Mad 5:27-28

✡ 15:1: Luk 5:29-30

✡ 15:5-6: Luk 19:10

✡ 15:13: Voa 29:3

✡ 15:16: Voa 23:21

✡ 15:24: Kolos 2:13

✡ 15:28: Ion 3:10, 4:1

✡ 15:32: Isi 33:11

✡ 16:9: Luk 12:33

✡ 16:10: Mad 25:21

✡ 16:13: Mad 6:24

✡ 16:14: Mad 23:27-28

✡ 16:15: Luk 18:9-14

✡ 16:17: Mad 5:18

✡ 16:18: 1 Kol 7:10-11

✡ 16:31: Ion 11:45-48

✡ 17:3: Mad 18:15

✡ 17:5: Mak 9:24

✡ 17:6: Mad 17:20

✡ 17:12-13: Vei 13:45-46

✡ 17:14: Vei 14:1-4; Luk 5:14

✡ 17:16: Ion 4:9

✡ 17:20: Ion 3:3, 18:36

✡ 17:22: Luk 21:7-8

✡ 17:31: Mak 13:15-16

✡ 18:1: Kolos 4:2

✡ 18:4-5: Luk 11:5-9

✡ 18:7: Ve 6:9-11

✡ 18:9: Luk 16:15

✡ 18:11: Mad 23:23,28

✡ 18:20: Sou 20:12-16

✡ 18:22: Luk 12:33

✡ 18:37: Mad 2:23

✡ 18:38: Mad 1:1

✡ 19:8: Sou 22:1

✡ 19:9: Fol 16:31

✡ 19:10: 1 Tim 1:15

✡ 19:17: Luk 16:10-11

✡ 19:38: Same 118:26

✡ 19:39: Mad 21:14-16

✡ 19:41: Luk 13:34-35

✡ 19:48: Mad 21:46

✡ 20:17: Same 118:22

✡ 20:18: Ais 8:14-15

✡ 20:19: Luk 19:47-48

* 20:22: Sisa me Loma yadi toveimea bwaikaotogina. Iesu yana tutuye me Loma Diu i veveimeyedi wata ꞌwaidie i takesi.

✡ 20:28: VeL 25:5

✡ 20:37: Sou 3:6

✡ 20:42-43: Same 110:1

✡ 21:3: 2 Kol 8:12

✡ 21:6: Luk 19:43-44

✡ 21:12: Luk 12:11-12

✡ 21:20: Luk 19:41-44

✡ 21:22: Dan 9:25-26

✡ 21:24: Lom 11:25; Dan 8:13; Ais 63:18-19

✡ 21:25: Ais 13:6-13; Ioe 2:1-2; Ve 6:12-14

✡ 21:27: Mad 16:27

✡ 21:34: Lom 13:10-14

✡ 22:1: Sou 12:21-27

✡ 22:3: Ion 13:2

✡ 22:20: Iel 31:31-34

✡ 22:21: Same 41:9; Ion 13:21-22

✡ 22:22: Fol 2:23

✡ 22:25: Mad 20:25-28

✡ 22:26: 1 Fit 5:1-5

✡ 22:27: Ion 13:12-15

✡ 22:28: 2 Tim 2:12

✡ 22:29-30: Mad 19:28

✡ 22:31: Iob 1:6-12, 2:1-6

✡ 22:32: Ion 17:9,11,15, 21:15-17

✡ 22:35: Luk 9:3

✡ 22:36-37: Ais 53:12; Luk 23:32-33

✡ 22:53: Luk 19:47-48

✡ 22:61: Luk 22:34

✡ 22:67: Ion 10:24-26

✡ 22:69: Fol 7:56

✡ 23:2: Luk 20:20-26

✡ 23:8: Luk 9:9

✡ 23:30: Ose 10:8; Ve 6:16

✡ 23:34: Same 22:18; Mad 5:44

✡ 23:35: Same 22:7-8

✡ 23:36: Same 69:21

✡ 23:44: Luk 18:31; Emo 8:9

✡ 23:45: Ibu 9:2-3,6-8

✡ 23:46: Same 31:5

✡ 24:6-7: Luk 9:22, 18:31-33

✡ 24:10: Luk 8:2-3

✡ 24:19: Fol 13:27

✡ 24:21: Luk 1:68, 2:25; Fol 1:6

✡ 24:22-23: Luk 24:1-11

✡ 24:27: Ais 53:12; Same 22:1,7-8,16-18, 69:21

✡ 24:31: Luk 24:16

✡ 24:45: Luk 24:27

✡ 24:49: Ion 15:26, 16:7

* 24:49: Toꞌaivaitanina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina.

✡ 24:52: Ion 14:28

IONI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

IONI

Iesu Valana ꞌAtumaina Ioni ꞌana kilukiluma

Ioni tamu Iesu yana tovetutuyamavo 12 ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwainega. Taunina tutuya fuedi Iesu taiadi i yabayaba bega yana folova i ꞌisedi wata yana ve i nogaidi. Weꞌe Malika, Madiu wata Luke i kumeta i kiluma, mulieta Ioni i vemuli i kiluma.

Ioni yana veifufu ta na ꞌiseni ꞌwa da vo tamu tomogo i da kiluma weꞌe mogitana ꞌasaꞌaiana taunina i kiluma. Siwe kebu nuanuana taunina i na awaꞌaiꞌaia begaidi i vo, Yana tovetutuyamavo i vona,” weꞌe mogitana i da vo, Yana tovetutuyamavo ꞌa vona.”

Malamala fuedi i ꞌaꞌava tomotoga nuadi i fani Iesu yana wafa, yana tovoi-vaitugana wata yana laka abame faifaidi. Faifainanina Ioni nuanuana Iesu ifufuna i na kilumi tomotoga fueda faifaida. Vonanidi i kilumidiga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega, vonanidi ꞌada fata ꞌwaidiega ta na vetumagana.

Yana kiluma ꞌeba velamu ꞌwaineye Ioni i kiavemageta Keliso lamuna faifaina, Kelisonina nagamidiotoga Yaubada taiadi i miamia mulieta Tamana i voneni i mai fwayefwayeye. Yaubada i kiavemageta ꞌwaideye Keliso ꞌwainega taunina yana ꞌaseta faifaina, bega Keliso ꞌana ꞌeba ꞌainana tamu, Yaubada ꞌana Tokiavemageta. Wata Ioni i veifufu Iesu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadiga faifaidi, bega ta na luꞌiawawai nika ta na ꞌaseta-ꞌatumaia Iesu mogitana Yaubada Natuna. Weꞌe me Diu fuedi i baila kebu nuanuadi Iesu bega i luvewafai. Iesu yana wafa yana tovi-vaitugana wata yana souyagi enavo ꞌwaidie faifaidi i kiluma. Ioni ꞌana kilukiluma nageneye i vo,

Iesu folova toketokedi fuedi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi yana tovetutuyamavo matadie, siwe kebu matatabuna ꞌadi kilumaga deꞌe bukinina ꞌwaineye. Naninidi ꞌakonadi kilukilumidi ꞌwa na luꞌiawawadi bega ꞌwa na vetumagana Iesu Keliso taunina Yaubada Natuna wata ꞌana Venuaꞌivina. Vetumagananina ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa na veluagai Iesu ꞌwainega. (Ioni 20:30-31)

1

Keliso taunina Yaubada yana Tokiavemageta i vetomotogaotoga.

1  ✡Basenadiotoga Yaubada fwayafwaya wata abama bola kebu i da ꞌidewadiga, nagamidiotoga yana Tokiavemageta i miamia. Tokiavemagetanina Yaubada yana nuanua matatabuna ꞌana toluꞌivona. Taunina Yaubada ꞌana labilabina wata taunina ꞌasaꞌaiana Yaubadanina. 2 Tutuya ꞌeba velamunina ꞌwaineye Tokiavemageta Yaubada taiadi i miamia. 3  ✡Yaubada yana nuanua ꞌwainega Tokiavemageta nani matatabuna i ꞌidewadi abame wata fwayefwayeye, kebu tamu nani taunina i da souye-maimaigeni. 4  ✡Taunina miamia-vagaina yawaida lamuna wata ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagai, baniꞌodi mageta ꞌwaideye. 5  ✡Tomotoga yadi sauluva sakoidi ꞌwa da vo baniꞌodi dudubala ꞌana tomia, siwe Yaubada yana Tokiavemagetanina i magemagesedi, weꞌe tomotoganidi kebu ꞌadi fata i na vetoketoke magetanina i na luveꞌweuya.

6-7 Yaubada nuanuana tomotoga magetanina i na ꞌasetai, begaidi yana tomataꞌaulele i vetunei bega i na luꞌivona ꞌwaidie. Tomogonina ꞌana wagava Ioni Tobafitaiso, i mai i luluꞌivona magetanina faifaina, bega tomotoga i na vetumagana ꞌwaineye. 8 Ioninina kebu taunina mageta, i vetoluꞌivonamo mageta faifaina. 9 Yaubada yana Tokiavemagetanina ꞌasaꞌaiana taunina mageta mogitana, fwayefwayeye i obuma matatabuda nuada i kiavemagetadi.

10  ✡Yaubada yana nuanua ꞌwainega Tokiavemageta fwayafwaya i ꞌidewai mulieta i obuma i vetomotogaotoga, siwe ꞌasaꞌaiana taunina Iesu Keliso. I miamia siwe tomia fwayafwaya kebu i da ꞌasetaiga taunina ꞌadi toꞌidewadewa. 11 I mai taunina yana ꞌawalaweye siwe yana ꞌailaꞌa i baila. 12  ✡Siwe ꞌifwaidi yana mai faifaina i sosoana i vetumagana taunina Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina begaidi Yaubada i tauyedi taunidi natunavo. 13  ✡Tomotoganidi baniꞌodi i tubuveꞌivau. Tubuveꞌivaunina kebu tomogo ma yana vavine ꞌwaidiega, wata kebu tamu tomogo yana nuanuayega, tubuganina Yaubada ꞌwainega yana ꞌailaꞌa faifaina.

Nuakalikali bwaikina i mai Keliso ꞌwainega.

14  ✡Keliso i obuma i vetomotogaotoga taiadi ꞌa miamiana. ꞌIfwaima ꞌa ꞌiseni taunina magemagetana, yana sauluva tonovaotogidi wata ma yana nuakalikali i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye. Fai Yaubada Natuna tubuꞌeana begaidi Tamana yana toketokena i veleni bega taunina magemagetana.

15 Ioni Tobafitaiso i maiga bonana bwaikinega i luꞌivona ꞌailaꞌa ꞌwaidie Keliso faifaina i vo, Sino taunina, kumanina faifaina a luluꞌivona ꞌwaimie a vo, Avinodi yau a kumeta, taunina i mimai mulikuye, siwe taunina bwaikaotogina yau kebu baniꞌodiga fai yau bola kebu a da tubugaga nagamidiotoga taunina i miamia.”

16  ✡Keliso tonuakalikali mogitana, tutuya fuedi i nunuakalikalieda wata i vevesauluva-ꞌatumaieda. 17 Basenadiotoga Mosese veꞌetoboda Yaubada ꞌwainega i veleda, weꞌe nuakalikali bwaikaotogidi wata sauluva tonovidi i mai Iesu Keliso ꞌwainega. 18  ✡Kebu tamu aitoi Yaubada i da ꞌiseniga, ꞌaiseotogina Natuna Keliso fai ꞌana labilabina Tamana i sivemageseni tomotoga ꞌwaideye, Kelisonina siwe ꞌasaꞌaiana taunina Yaubada.

Ioni Tobafitaiso yana lauꞌage.

19 Me Diu toꞌedakumetavo i miamiani Ielusalema ꞌwaineye nuanuadi i na ꞌasetai Ioni Tobafitaiso aitoi, begaidi tomotoga ꞌifwaidi i vetunedi i nagoi ꞌwaineye i velutolieni. Tomotoganidi tovelomu ꞌifwaidi wata vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo. 20 Ioni yadi velutoli kebu i da vedumweꞌaiꞌaieni nani matatabuna i luꞌivoneyedi i vo, Yau kebu Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivinaga.” 21  ✡Bega i velutolieni i vo, Weꞌe ꞌomu aitoi? ꞌAlo ꞌomu Ilaitia ꞌu vilamu Yaubada ꞌwainega?” Ioni i vo, Kebu.” Wata i velutoli i vo, ꞌAlo ꞌomu toluꞌivonanimu, kumanimu faifaimu basenadiotoga Yaubada i luꞌivona Mosese ꞌwaineye, i vo, Bola i na mai?” Nika wata i vo, Yau kebu kumanikuga.” 22 Wata tovelutolinidi i vo, Vetuma ꞌomu aitoi? Nuanuama taunimu ꞌu na luꞌivonemu bega ꞌa na vilama ꞌa na nagoi ꞌama tovetune ꞌwaidie ꞌa na veifufu.” 23  ✡Bega Ioni yadi velutoli i tutuli i veifufu ꞌwaidie i vo,

Yau tovegolegole saliꞌavuꞌavuyega kumaniku a vo,

ꞌAuvea yana ꞌeda ꞌwa na vusia, wata ꞌwa na sivetonovidi yana ꞌeba nago.”

Vonanina deꞌe Ioni taunina faifaina i luluꞌivoneyeniga, basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i kilumi.

24-25 Tovelutolinidi Falisi i vetunediga wata Ioni i velutolieni i vo, ꞌU vonaga ꞌomu kebu Keliso, kebu Ilaitia, wata kebu Yaubada yana toluꞌivona bwaikina, siwe awale tutuya fuedi tomotoga ꞌu bafitaisodi?” 26  ✡I vonedi i vo, Yau ufa ꞌaisena ꞌwainega tomotoga a bafitaisodi, weꞌe tamu tomogo lilivamie siwe ꞌwa bavuyeni, saiꞌafoga yana folova i na velamu ꞌwaimie. 27 I mimai mulikuye siwe taunina toketokeotogina, yau kebu baniꞌodi. Kebu i da lubwaineku ꞌwaineye a na vetofolova fai taunina bwaikina a bunumayaga.”

28 Deꞌe baniꞌodi Ioni i veifufuyediga Bedani ꞌwaineye, Ufa Iolidani weꞌe noꞌo bega, wata bei tomotoga i bafitaisodi.

Iesu taunina Yaubada yana Sifi Siaina.

29  ✡I ꞌatai Ioni i veveifufu ꞌailaꞌa ꞌwaidie nika Iesu i ꞌisanaweni i mimai i vonedi i vo, Sino tomogonina, Yaubada yana Sifi Siaina i mai ꞌwainega. Taunina yana wafa ꞌwainega tomia fwayafwaya matatabuda yada sakona i na ꞌewayavuledi. Tomotoga yadi sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi sifi i nikenikedi i vevelomuyedi Yaubada ꞌwaineye, weꞌe Iesu taunina yawaina i na tauyeni yada sakona ꞌadi ꞌuꞌuma faifaidi. 30 Kumanina basenadi faifaina a luꞌivona ꞌwaimie a vo, Avinodi yau a kumeta, taunina i mimai mulikuye, siwe taunina bwaikaotogina yau kebu baniꞌodi fai yau bola kebu a da tubugaga nagamidiotoga taunina i miamia.” 31 Yau basenadi bavubavuku a vo, Keliso aitoi?” Siwe a mai a lalauꞌage wata tomotoga fuedi a bafitaisodi ufayega bega me Isileli Kelisonina i na ꞌasetai.”

32  ✡Wata Ioni side baniꞌodi i luꞌivoneyedi tomotoga ꞌwaidie i vo, Bei a ꞌiseni ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Iesu i age-vagaseni ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi bunebune abamega i obuma i toa ꞌwaineye. 33 ꞌAiꞌedi kebu a da ꞌiseniga bola a da bavubavu, siwe a ꞌiseni nika nuaku i ꞌanitaꞌia bei a nuani, basenadi tutuyanina Yaubada i vetuneku a na bafitaiso ufayega i voneku i vo, Tamu tutuya ꞌu na ꞌiseni ꞌAnuꞌanunuku i na obu tamu tomogo i na age-vagaseni ꞌu na ꞌasetai kumanina ꞌawaie ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina tomotoga i na veledi i na agedi ꞌwa da vo i da bafitaisodi ꞌAnuꞌanununina ꞌwainega.” 34 Tauniku matakuyega a ꞌiseni, a vona mogitana taunina Yaubada Natuna.”

Iesu yana tovetutuyamavo kumekumetadi.

35-36  ✡I ꞌatai Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga taiadi i tovotovoi, nika Iesu i ꞌiseni i mai i nunago. Bega Ioni i vonedi i vo, Sino tomogonina Yaubada yana Sifi Siaina.” 37 ꞌAdi ꞌailuga yana vona i nogai Iesu mulineye i nagoi. 38 Iesu i sivilai i ꞌisedi i velutoliedi i vo, Tamu avaꞌai yami nuanua faifaina ꞌwa mimaia?” Velutoliega yana velutoli i tutuli i vo, Tove, avaꞌaibe bei yamu vanuga?” 39 Iesu i vo, ꞌWa maia ta na nagoi a na vemi.” Taiadi i nagoi yana ꞌeba mia i vedi. Fai ꞌakonadi i lavia, baniꞌodi 4 kiloki, bei i miamiani nika i lovani.

40 Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga Ioni yana vona i nogai bega Iesu taiadi i nagoiga, tamu ꞌana wagava Anidulu, Saimoni Fita taina. 41 Anidulu Iesu taiadi i veifufuꞌaꞌava, tonovina i nago nika tatana i veluagai i voneni i vo, Saimoni, ꞌima ꞌakonadi Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina ꞌa veluagai.” 42  ✡Bega i vagavaia taiadi i maia Iesu ꞌwaineye. Iesu Fita i ꞌiseni i vo, ꞌOmu Saimoni, Ioni natuna, a na golemu Sifasa*.” Sifasa ꞌana saivila Fita, me Guliki bonadiega.

Iesu nuanuana Filifi wata Nataniela.

43 I ꞌatai Iesu nuanuana i na nago ꞌawalawa Galili, Filifi i veluagai i voneni i vo, ꞌU mai taiadi ta na nago yaku tovetutuyama.” 44 Filifi ꞌana tuvada Bedasaida, ꞌatamananina ꞌwainega Anidulu wata Fita bega i maia. 45  ✡Filifi Iesu yana vona i nogai Nataniela i veluagai i voneni i vo, ꞌU na nuani basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa ꞌawaie yana tomogo tamu i na vetunei i na mai, bega Mosese wata ꞌifwaidi toluꞌivonavo i kiluma Yaubada yana Buki ꞌwaineye tomogonina faifaina. Tomogonina ꞌakonadi ꞌa veluagai, ꞌana wagava Iesu, Iosefa tomogo Nasaledi natuna.” 46  ✡Nataniela yawaina i lovoga i vo, Vona mogitana? Kebu tamu nani ꞌatumaina ꞌana fata i na mai ꞌatamananina Nasaledi ꞌwainega.” Yana vona Filifi i tutuli i vo, ꞌU mai ta na nago ꞌu na ꞌiseni.”

47 Tutuyanina Iesu Nataniela i ꞌiseni i mimai tomotoga i vonedi i vo, Sino taunina mogitana tomogo Isileli, yana sauluva matatabuna tonoviꞌavadi.” 48 Nataniela Iesu i velutolieni i vo, Baniꞌodi ꞌu munega ꞌu ꞌasetaku?” Iesu i vo, Nagami a ꞌisemu ꞌalaꞌai lamuneye ꞌu tovotovoi mulieta Filifi i luꞌivona ꞌwaimuye faifaiku.” 49  ✡Nataniela i vo, Tove, ꞌomu mogitana Yaubada Natuna, wata me Isileli yama Kini.” 50 Iesu i vo, Ma yamu subisubia ꞌu vetumaganeku fai a ꞌasetamu wata yamu ꞌeba mia a luꞌivoneyeni. Yamu ꞌeba mia a luꞌivoneyeniga saiꞌafo nani siaina, siwe ꞌawaie nani bwaikidi ꞌu na ꞌisedi, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a na ꞌidewadi. 51  ✡A vona mogitana, bola ꞌu na ꞌiseni abama i na ꞌanikililia, Yaubada yana anelose ꞌu na ꞌisedi i na lakalaka wata i na obuobuma yau a vetomotogaotoga ꞌwaikuye.”

2

Sakali nagi faifaina Kena ꞌwaineye.

1 ꞌAiata ꞌailuga i ꞌaꞌavana, tamu tomogo nagi sakalina i ꞌidewai ꞌatamana Kena ꞌwaineye, ꞌawalawa Galili nageneye, bega Iesu inana i nago. 2 Tonisakali Iesu wata yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌOmi wata ꞌwa na waia.” 3 ꞌAni ꞌwaineye ꞌadi ufa oine i ꞌaꞌava, Iesu inana i voneni i vo, Natuku, oine matatabuna i ꞌaꞌava.” 4  ✡Iesu i vo, Inaku, avaꞌai nuanuami a na ꞌidewai kebu ꞌwa na vonekuga. Yaku folova ꞌana tutuya bola.” 5 Siwe inana ꞌaniꞌani ꞌadi toꞌidewadewa i vonedi i vo, Avaꞌai Iesu i na voneyediga, ꞌwa ꞌidewadi.”

6 Diu totafalolo yadi sauluva nimadi i ꞌiꞌilekoa-dewadi wata i tatafalolo bega igodi yadi nuanua vunavunagidi Yaubada mataneye, begaidi vanuganina ꞌwaineye ꞌeba koi ufa bwaikidi matatabuna 6 i yatodi, ꞌaitamogana ꞌwaineye ꞌana fata dalamu siaidi matatabuna 5 ꞌalo 7 ta iwagi i adaga. ꞌEba koinidi kileu i ꞌeavidi. 7 Iesu i vona ꞌaniꞌani ꞌadi toꞌidewadewa ꞌwaidie i vo, Nuanuaku ꞌeba koinidi ufa ꞌwa na veliliwadi.” ꞌEba koinidi i veliliwadi i veꞌalafelefeledi. 8 I ꞌaꞌavana i vonedi i vo, ꞌEba koi siainega ꞌwa na koia ꞌwa na naweni tonisakali ꞌwa na veleni i na yemu.” 9 I ꞌewai i naweni i veleni ufanina i yemutonoviga ꞌakonadi i ve-oine. Tonisakalinina kebu i da ꞌasetaiga avaꞌaiega oine i veluagai weꞌe tofolova ꞌaiseꞌavadi i ꞌasetai. 10 Bega tonisakali tomogonina i nagiga i goleni i mai i voneni i vo, Tomotoga fuedi yadi sauluva nagami oine ꞌana lautonova ꞌatumaina i na ꞌaniveleneni tomotoga i na yemu, mulieta tutuyanina nuadi i na lugaugaudi, kibwana i na sivemageseni i na yemu. Weꞌe ꞌomu ꞌu vesauluva tulina, nagami oine ꞌatumaina ꞌu sivemageseni mulieta ꞌatumaiotogina i vemuli.”

11  ✡ꞌEba nuavogananina wata ꞌeba nuaꞌewanina bei Iesu i velamu i ꞌidewai ꞌatamana Kena ꞌawalawa Galili ꞌwaineye. Yana folovanina ꞌwainega yana toketokena Yaubada ꞌwainega i sivemageseni, weꞌe yana tovetutuyamavo i vetumagana ꞌwaineye taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.

12 Sakalinina i ꞌaꞌava, Iesu, inana tainavo taiadi wata yana tovetutuyamavo i nagoi ꞌatamana Kafaneomi bei saiꞌafo i yogomia.

Iesu i nago vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

13  ✡ꞌAkonadi tutuya i velilivana saiꞌafoga me Diu yadi Sakali Uviꞌagalatagona* ꞌana ꞌaiata i na leꞌwa begaidi Iesu yana tovetutuyamavo taiadi i laka Ielusalema. 14 Iesu i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye tomotoga i ꞌisedi yadi ꞌaisaya i vevekimwaneyedi ꞌifwaidi tomotoga ꞌwaidie bega i na nikedi i na velomuyedi Yaubada ꞌwaineye. ꞌAisayanidi bulumakau, sifi, wata bunebune, weꞌe ꞌifwaidi tomotoga mani tulina tulina ꞌadi tosivedavedamana† i miabui i miamiani ꞌadi talalia ꞌwaidie. 15 Iesu ma yana nuasako bulava i ꞌewadi i metani yana ꞌeba ꞌaifitala. Sifi wata bulumakau matatabudi i luveyavulidi, tosivedavedamana ꞌadi talalia i tutuviladi yadi mani i ꞌetoiwaga. 16 Weꞌe bunebune ꞌana tovekimwane i lukakadedi i vo, Yami manuga ꞌwa ꞌewadi ꞌwa souyemi. Tamaku yana vanuga ꞌana wagava vanuga ꞌeba veluꞌui, kebu yami ꞌeba sivedavedamanaga.” 17  ✡Yana tovetutuyamavo i ꞌiseni i nuani tamu vona basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Yaubada, nuanuaku bwaikina tomotoga yamu vanuga i na veꞌililibuyeni faifaina a ꞌiꞌikasikasisi, begaidi vita a na veluagai.”

18 Fai Iesu tomotoga i sogiedi faifainanina me Diu toꞌedakumetavo i maia Iesu ꞌwaineye i velutoli i vo, Awale? Aitoi veimea i velemu tomotoga ꞌu luveyavulidi? Nuanuama tamu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌidewai ꞌa na ꞌiseni wata ꞌa na ꞌasetai ꞌomu ma yamu veimea Yaubada ꞌwainega.” 19  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌAtumaina, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa tamu a na ꞌidewai ꞌwa na ꞌiseni. Vanuga ꞌeba veluꞌui deꞌe ꞌwa da geuyaga, ꞌaiata ꞌaitonu nagedie wata a da vetovoi-vaitugani.” 20 I voneni i vo, Deꞌe vanuga ꞌeba veluꞌuinina i yogoyogoni malamala 46 nagedie, weꞌe ꞌomu igodi ꞌaiata ꞌaitonu nagedie ꞌu na yogona-vaitugani.”

21 Siwe Iesu kebu mogitana i da vonavona vanuga ꞌeba veluꞌui faifaina, i vonavona taunina faifaina. 22  ✡Tutuyanina Iesu i tovoi-vaitugana wafa ꞌwainega nika bei yana tovetutuyamavo yana vonanina i nuani bega Yaubada yana Buki wata Iesu yana vonanina faifaidi ma yadi vetumagana i veꞌawamogitana.

Tomotoga matatabuda yada nuanua Iesu i ꞌasetadi.

23 Sakali Uviꞌagalatagona ꞌana tutuye Iesu i miamia Ielusalema ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi. Tomotoga fuedi i ꞌiseni i vo, ꞌA vetumagana, mogitana i mai Yaubada ꞌwainega.” 24 Siwe Iesu ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi nuanua i ꞌasetadi begaidi yadi vetumagananina faifaina wata kebu Iesu i da veꞌawamogitana. 25 Fai Iesu matatabuda i ꞌasetaꞌaꞌavada, begaidi ꞌaiꞌedi tamu aitoi iana yana sauluva faifaidi i na luꞌivona Iesu ꞌwaineye kebu i da lubwaineniga.

3

Iesu i veifufu Nikodimo taiadi.

1  ✡Ielusalema ꞌwaineye tamu Diu totafalolo Falisi ꞌana wagava Nikodimo i miamia, weꞌe taunina tamu me Diu toꞌedakumeta bwaikina. 2 Tamu lovana i mai Iesu ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌAuvea, ꞌa ꞌasetamu ꞌomu Tove ꞌu mai Yaubada ꞌwainega. Kebu tamu aitoi ꞌana fata ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu ꞌiꞌidewadiga wata baniꞌodi i na ꞌidewadi ꞌaiꞌedi Yaubada kebu toketokena i na veleni.” 3  ✡Siwe Iesu i voneni i vo, A vona mogitana ꞌwaimuye ꞌaiꞌedi aitoi kebu i na tubuveꞌivau, kebu ꞌana fata i na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye.” 4 Nikodimo i velutoli i vo, Tulaidi baniꞌodi i na munega i na tubuga-vaitugana? Kebu ꞌana fata tamu tomogo i na luku inana umwadie wata i na tubuga-vaitugana.” 5-6  ✡Iesu i vona i vo, Tomotoga inadiavo ꞌwaidiega i tubuga taunidi ꞌasaꞌaiana ꞌadi wagava tomotoga, fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina. Siwe egavo i na tubuveꞌivau ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, ꞌAnuꞌanununina ꞌakonadi i agedi i ꞌiveꞌivaudi. A vona mogitana ꞌwaimuye, ꞌaiꞌedi tamu aitoi kebu i na tubuveꞌivau ufa wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaidiega ꞌako kebu ꞌana fata i na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye bega i na veimeyeni. 7 Kebu nuamu i na vogani fai a vo, I lubwainemu ꞌu na tubuveꞌivau.” 8 Kaukau taunina yana nunuga i veveimeyeni. Butuꞌaina ta noganogai siwe yana ꞌeba toa kebu ta da ꞌasetaiga wata kebu ta da ꞌasetai avaꞌaibe bei i nunago. Wata baniꞌodi egavo i na tubuveꞌivau ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumainega, yadi sauluva ꞌivauna ta na ꞌiseni ta na ꞌasetai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi siwe kebu ta da ꞌasetaiga baniꞌodi i munega ꞌalo maꞌavia i agedi.” 9 Nikodimo i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, Yamu vona ꞌana ꞌaseta baniꞌodi? A bavuyeni.” 10 Iesu i vo, ꞌOmu me Isileli yama tove bwaikimu, awale naninidi a veveifufuyediga ꞌu bavuyedi? 11 A vona mogitana ꞌwaimuye, avaꞌai ꞌa ꞌisedi wata ꞌa ꞌasetadi ꞌa veveifufuyedi ꞌwaimuye, siwe kebu tamu aitoi ꞌwaimiega yama vona faifaidi i da veꞌawamogitana. 12 Naninidi a veifufuyediga fwayafwayayega siwe kebu ꞌu da vetumagana. Weꞌe ꞌaiꞌedi naninidi abamega a na veifufuyediga, mogitana ꞌu na bavu-ꞌafoꞌafo. 13 Kebu tamu aitoi i da laka abame wata i da vila-vaitugani i da obuma, yau a vetomotogaotoga ꞌaiseotogiku abamega a obuma begaidi ma yaku ꞌaseta a veveifufu.

14-15  ✡Basenadiotoga saliꞌavuꞌavuye Mosese kumaea ꞌoꞌolo baniꞌodi i silakai bega egavo i ꞌisalaka ꞌwaineye kebu i da wafaga*.” Yau wata baniꞌodi, i lubwaineni ꞌawaie yau a vetomotogaotoga tomotoga i na silakaiku ꞌai lagalagana ꞌwaineye bega egavo ma yadi vetumagana i na tauyedi ꞌwaikuye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.

Yaubada i nuakalikalieda bwaikina.

16  ✡Fai Yaubada tomia fwayafwaya matatabumi i nuakalikaliemi bwaikina, begaidi yau natuna yana tamogana i ꞌaniveleneku ꞌwaimie bega egavo taunidi ma yadi vetumagana i na tauyedi ꞌwaikuye kebu i na wafa mogitana, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 17  ✡Weꞌe Yaubada kebu i da vo, Natuku a na vetunei bega yana veimea ꞌwainega tomia fwayafwaya vematavuloga i na veluagai,” kebu, i vetunekuga tomia fwayafwaya a na ꞌitaꞌitaꞌiemi sakona ꞌwaidiega.

18  ✡Egavo ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi Yaubada Natuna ꞌwaikuye kebu vematavuloga i na veluagai, siwe egavo i baila ꞌakonadi Yaubada i veimea vematavuloga i na veluagai fai kebu i da vetumagana Yaubada Natuotogina tubuꞌeaku ꞌwaikuye. 19  ✡Yau Yaubada Natunanina a maiga baniꞌodi mageta tomia fwayafwaya ꞌwaimie, siwe tomotoga fuedi nuanuadi dudubala fai i vevesauluva sakoidi, begaidi kebu nuanuadi mageta, faifainanina vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega. 20 Tomotoganidi yadi sauluva sakoidi mageta i baila, fai kebu nuanuadi yadi sauluvanidi sakoidi i na sivemagesedi. 21 Weꞌe egavo yadi sauluva tonovidi, ma yadi sosoana i na maia magetanina ꞌwaikuye bega tomotoga fuedi i na ꞌisedi i na ꞌasetadi Yaubada yana nuanua ꞌana todumwebika.”

Ioni Tobafitaiso i veifufu Iesu faifaina.

22 Iesu i veifufuꞌaꞌava Nikodimo ꞌwaineye, mulieta yana tovetutuyamavo taiadi i nagoi ꞌawalawa Iudia ꞌwaineye. Bei saiꞌafo i yogomia wata bei yana tovetutuyamavo tomotoga fuedi i bafitaisodi Iesu yana veimea ꞌwainega. 23-24  ✡Bola Ioni Tobafitaiso kebu i da lukuga vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i nago ꞌatamana Ainoni, Selimi lilivaneye. Bei tomotoga fuedi i nunagoi ꞌwaineye i bafitaisodi ufanina bwaikina ꞌwaineye.

25 Tamu ꞌaiata, tamu tomogo Diu i nago Ioni Tobafitaiso yana tovetutuyamavo ꞌwaidie taiadi i veꞌikwayekwayega i vo, Aitoi yana bafitaiso ꞌatumaiotogina bega ꞌana fata tomotoga i na veꞌatumai Yaubada mataneye?” 26  ✡Begaidi yana tovetutuyamanidi i nagoi Ioni i voneni i vo, Tove, ꞌu na nuani, tomogonina taiadi ꞌwa miamia Ufa Iolidani weꞌe noꞌo bega wata kumanina faifaina ꞌu veveifufuga, valana ꞌa nogai tomotoga fuedi i baibailemu i nunagoi ꞌwaineye bafitaiso faifaina.” 27  ✡Ioni i vonedi i vo, Yaubada abame tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana yada folova i veleda. 28 ꞌWa na nuani basenadi a vonemi a vo, Yau kebu kumaniku Keliso, yau a na vetomataꞌaulelemo faifaina.” 29 Side baniꞌodi. Nagi ꞌana tutuye tonagi nani fuedi i veveluagadi, ꞌaniꞌani, kukua wata tomotoga i veveꞌililibuyeni i sososoana faifaina, weꞌe iana tosigeugeu kebu ꞌana fata i na nuavita i na sosoanamo. Wata yau baniꞌodi, kebu ꞌana fata nuaku i na vita fai iaku Iesu tomotoga fuedi i veveꞌililibuyeni wata i sososoana faifaina. Tomotoga i baibaila ꞌwaikuyega i nunagoi Iesu ꞌwaineye, faifaina a sosoana bwaikina. 30 I lubwaineni Iesu i na vetomogo-bwaika, yau maꞌitufa a na obu.”

Kumanina i mai abamega.

31  ✡Aitoi i tubuga fwayefwayeye bei i miamia, begaidi tutuya fuedi i veveifufu nani fwayefwayeye faifaidi, weꞌe Yaubada Natuna i mai tabwanega kebu baniꞌodi tomotoga, taunina bwaikaotogina wata nani matatabuna ꞌadi toveimea. 32 Kumanina i obuma tabwanega naninidi bei i ꞌisediga wata i nogaidi i luluꞌivoneyedi tomotoga ꞌwaidie, siwe kebu fuedi bonana i da ꞌewai. 33 Egavo Yaubada Natuna yana vona i vetumaganeni, taunidi wata Yaubada yana vona i veꞌawamogitaneni. 34  ✡Kumanina Yaubada i vetunei ꞌwaideye Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivona fai ꞌAnuꞌanununa mogitana i agei. 35  ✡Yaubada Natuna i nuakalikalieni bwaikina, begaidi nani matatabuna i ꞌanivelenedi ꞌwaineye i na veveimeyedi. 36  ✡Egavo ma yadi vetumagana taunidi i tauyedi Yaubada Natuna ꞌwaineye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌakonadi i veluagai, weꞌe egavo i vedumweꞌaiꞌaieni kebu mia-vagatanina i na veluagai, Yaubada yana nuasako i na ꞌeno-vagata ꞌwaidie.

4

Iesu i veifufu vavine Samelia ꞌwaidie.

1 Me Diu totafalolo ꞌadi wagava Falisi vala i nogai Iesu yana bafitaisoyega yana tovetutuyamavo fuedi i veveluagadi, weꞌe Ioni Tobafitaiso kebu fuediga. 2 Weꞌe Iesu kebu i da bafitaisodi tomotoga, yana tovetutuyamavo ꞌaisedi bafitaiso i ꞌiꞌidewai. 3 Fai Falisi i vonaga i vo, Iesu tovetutuyamavo fuedi i veveluagadi,” begaidi Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi ma fuedi i tovoi Iudia i ꞌiaweni wata i viladi i na nagoi ꞌawalawa Galili. 4 Fai Iesu nuanuana, i yogodaba ꞌawalawa Samelia kamwaneamo.

5  ✡I nunagoi Samelia kamwaneamo i souyedi tamu ꞌatamana ꞌana wagava Saika ꞌwaineye. ꞌAtamananina lilivaneye Iakobo yana fwayafwaya basenadiotoga i ꞌaniveleneni natuna Iosefa ꞌwaineye. 6 Tanoganina ꞌwaineye bei Iakobo ufa i alai. Fai ꞌakonadi ꞌaiata ꞌana utukamwana, wata Iesu i ꞌabiawa ꞌeda manamanawena begaidi i miabui ufanina lilivaneye i na veawai.

7-8 Weꞌe yana tovetutuyamavo i nagoi ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye ꞌadiꞌadi i na kimwane. Iesu i veveawai nika tamu vavine Samelia i leꞌwa ufa koi faifaina. Iesu i vona vavine ꞌwaidie i vo, Ufa ꞌwa koia ꞌwa veleku a na yemu.” 9  ✡Me Diu wata me Samelia kebu taiadi i da veveiana, wata yadi ꞌeba yemu wata ꞌeba ꞌani ꞌwaidiega kebu ꞌana fata me Diu bega i na yemu ꞌalo i na ꞌani. Faifainanina vavinenidi i vo, Yau vavine Samelia, awale ꞌwaimeye ufa ꞌu veveluꞌui?” 10 Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa da ꞌasetai avaꞌai Yaubada nuanuana i na velemi, wata yau aitoi, ꞌwa da veluꞌuieku bega ufa a da velemi, ufanina ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa da veluagai.” 11  ✡Vavine i voneni i vo, ꞌAuvea, yamu ꞌeba koi ufa kebu, wata ufa vaꞌebeiotoga ovu manamanawena, weꞌe ꞌomu avaꞌaiega ufa ꞌu na ꞌewai bega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌa na veluagai?” 12 Wata vavinenidi i vo, Tubuda Iakobo ufa deꞌe i alai, taunina wata ma natunavo yadi ꞌaisaya taiadi bega i yemu, wata ꞌasiau ꞌima bei ꞌa yemuyemu. Iakobo tomogo bwaikina, weꞌe ꞌomu igodi ꞌu na vebwaika-ꞌiaweni bega tamu ufa ꞌatumaiotogina ꞌu na velema.” 13-14  ✡Iesu vavine yadi vona i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi aitoi deꞌe ovuyega ufanina i na yemu bola wata i na veufaꞌaniꞌanigoku, weꞌe aitoi ufa a na veleni i na yemuga, i na yemu-vagata kebu wata i na yemuyemu. Ufanina nuana ꞌwaineye i na veufa-luluvuala bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.” 15 Vavine i vo, ꞌAuvea, ufanina nuanuama ꞌu na velema bega ꞌanigoma kebu i na lalala wata deꞌe bei kebu ꞌa na mimai ꞌa na koikoi.”

16 Iesu i vonedi i vo, ꞌWa nago yami lamoga ꞌwa vagavaia ꞌwa mai.” 17-18 Vavine i vo, Yau kebu tamu yama lamoga.” Iesu yadi vona i tutuli i vo, ꞌWa vonaga ꞌwa vo, Kebu yama lamoga,” ꞌwa vona mogitana, siwe ꞌakonadi yami lalamogavo 5 ꞌwa saꞌiledi weꞌe tomogonina taiadi ꞌwa miamiaga, kebu mogitana yami lamoga.” 19 Vavine i vo, Yamu vona ꞌana nogaya ꞌa ꞌasetamu ꞌomu tamu Yaubada yana toluꞌivona. 20  ✡Tubumavo Samelia tamu vanuga ꞌeba veluꞌui i yogoni ꞌoya deꞌe ꞌwaineye bega Yaubada ꞌwaineye i subisubia, weꞌe ꞌomi me Diu ꞌwa vonaga ꞌwa vo, Matatabuda i lubwaineda Ielusalema ꞌaitamogana ꞌwaineye ta na subisubia.” 21 Iesu i vonedi i vo, Vavine, a vona mogitana ꞌwaimie, ꞌawaie deꞌe ꞌoyanina ꞌwaineye wata Ielusalema ꞌwaineye kebu bei ꞌaiseꞌavadi ꞌwaidie tomotoga i na subisubia, ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie bei Tamada i na subisubiai. 22 ꞌOmi me Samelia Yaubada ꞌwa ꞌasetai ꞌwaineye ꞌwa subisubia, siwe kebu ꞌwa da ꞌaseta-ꞌatumaia, weꞌe ꞌima me Diu ꞌa ꞌaseta-ꞌatumaia wata Yaubada i venuaꞌivinema ꞌwaimega Toꞌitaꞌitaꞌi i na souyeni. 23  ✡ꞌAwaie wata tutuya deꞌe ꞌakonadi i velamu tomotoga kebu vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌaiseꞌavadi ꞌwaidie Tamada i na subisubiai, siwe wata yadi nuanua ꞌwaidiega i na subisubia mogitana. Tamada nuanuana tomotoga side baniꞌodi i na subisubia. 24  ✡Yaubada taunina ꞌAnuꞌanunu kebu ma tomogona, begaidi i lubwaineda ta na subisubia mogitana nuadega.”

25 Vavine i vona Iesu ꞌwaineye i vo, Yau ꞌa ꞌasetai Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Keliso ꞌawaie i na mai fwayefwayeye. Tutuyanina i na mai nani fuedi i na veifufuyedi matatabuda ꞌwaideye.” 26 Iesu i vo, Yau ꞌasaꞌaiana kumaniku Keliso, a veveifufu ꞌwaimie.”

Iesu Yaubada i vevematayakeyakeni, ꞌasaꞌaiana ꞌanaꞌana.

27 Tutuyanina ꞌwaineye Iesu yana tovetutuyamavo i viladi i maia. I leꞌwai i ꞌiseni vavine taiadi i veveifufu nuadi i voganidi bwaikina. Siwe kebu tamu aitoi ꞌwaidiega i da velutoli vavine ꞌwaidie i da vo, Avaꞌai nuanuami?” ꞌalo i da velutoli Iesu ꞌwaineye i da vo, Awale ꞌu veveifufu vavine taiadi?”

28 Vavinenidi yadi ꞌeba koi ufa i baileni i ꞌenoꞌeno, i viladi i nago ꞌatamane. 29 Tomotoga i vonedi i vo, Tomogo noꞌo ꞌasiauna beꞌama ꞌa veluagai, yama sauluva matatabuna i luꞌivoneyedi. ꞌWa maia ta na nagoi ꞌwa na ꞌiseni. Voke kumanina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.” 30 Tomotoga matatabudi ꞌatamana i ꞌiaweni i maia Iesu ꞌwaineye ꞌana ꞌisa faifaina.

31 Bola tomotoga i mimaia yana tovetutuyamavo Iesu i lukakadeni i vo, Tove, ꞌaiꞌedi saiꞌafo ꞌu da ꞌani.” 32 Yadi vona i tutuli i vo, Yau ma ꞌakuꞌaku ꞌaiꞌedi nuanuaku ꞌani, a na ꞌani siwe ꞌaniꞌaninina kebu ꞌwa da ꞌasetaiga.” 33 Begaidi yana tovetutuyamavo ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Voke ꞌaiꞌedi tamu aitoi ꞌakonadi ꞌaniꞌani i miedi i ꞌani?” 34  ✡Iesu yadi veifufu i nogai i vonedi i vo, Yaubada kumanina i vetunekuga yana nuanua matatabuna a vevematayakeyakedi, wata folova i velekuga a na veꞌaꞌavadi, ꞌasaꞌaiana kumanidi ꞌakuꞌaku.

35  ✡Tutuya fuedi ꞌwa vonavona ꞌwa vo, Bola wetaꞌi wata 4 i na ꞌaꞌava, mulieta ꞌaiala, siwe a na vonemi. ꞌWa ꞌisanawedi sino tomotoga i mimaia, saiꞌafoga i na vetumagana ꞌwaikuye, taunidi baniꞌodi ꞌaniꞌani ꞌakonadi i kumaga, tutuya ꞌaiala. 36 Yaku tofolovavo tomotoga i na miedi ꞌwaikuye a na tutulidi, taunidi baniꞌodi toꞌaiala, wata tomotoganidi i na maiaga ꞌwaikuye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. Yaku tofolovavo taunidi basenadi yaku vona i bakulidi tomotoga nuadie, tutuyanina i na ꞌisedi tomotoganidi ma yadi vetumagana i na mimaia ꞌwaikuye toꞌaialanidi taiadi i na sosoana. 37 Tamu yada vona ꞌakonadi ꞌana mogitana i souyeni ta vo, Tamu tomogo ꞌaniꞌani i bakuli weꞌe tamu tomogo i ꞌaiala.” 38 Basenadi yaku tofolovavo yaku vona i bakulidi tomotoga nuadie weꞌe a vetunemi nonogina ꞌwa ꞌaꞌaialamo tomotoga ma yadi vetumagana ꞌwa na mimaiedi ꞌwaikuye.”

Me Samelia fuedi i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

39 Me Samelia fuedi ꞌatamananina ꞌwainega i vetumagana Iesu ꞌwaineye fai vavine i vo, Iesu yama sauluva matatabuna i veifufuyedi.” 40 Begaidi tutuyanina me Samelia i maia Iesu i ꞌiseni i voneni i vo, Nuanuama bwaikina taiadi ta na yogomia.” Iesu i nogayedi bei taiadi i miamia ꞌaiata ꞌailuga.

41-42  ✡Yana lauꞌage ꞌwainega wata tomotoga fuedi i vetumagana Iesu ꞌwaineye, tomotoganidi vavine i vonedi i vo, Kebu yami vona ꞌaisena ꞌwainega ꞌa da vetumagana, ꞌima taunima yana vona ꞌa nogai wata ꞌa ꞌasetai taunina mogitana tomia fwayafwaya ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi.”

Iesu tamu toveimea natuna i ꞌiveꞌatumaia.

43 Samelia ꞌwaineye ꞌaiata ꞌailuga ꞌakonadi i ꞌaꞌava, Iesu wata yana tovetutuyamavo taiadi i tovoi i nagoi ꞌawalawa Galili. 44 Basenadi Iesu i vo, Yaubada yana toluꞌivonavo taunidi ꞌadi tuvadeye kebu ma ꞌadi veꞌililibu yadi tomotoga ꞌwaidie.” 45 Siwe tutuyanina i leꞌwai Galili Iesu ꞌana tuvadeye, tomotoga ma yadi sosoana Iesu i veꞌililibuyeni fai basenadi taunidi i lakaga Ielusalema Sakali Uviꞌagalatagona faifaina, bei i ꞌiseni ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi.

46  ✡Iesu wata yana tovetutuyamavo i viladi i nagoi ꞌatamana Kena ꞌawalawa Galili ꞌwaineye, bei basenadi Iesu i vona ufa i ve-oine. Bei Kena ꞌwaineye i miamiani tamu toveimea Kafaneomi ꞌwaineye natuna i viga. 47 Tutuyanina vala i nogai Iesu i mai Galili, ꞌawalawa Iudia ꞌwainega, i nago ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌAuvea, nuanuaku bwaikina ta na nago Kafaneomi, natuku saiꞌafoga i na wafa ꞌu na ꞌivaiseni.” 48  ✡Iesu i vona toveimeanina ꞌwaineye i vo, ꞌOmi nuanuami nagami ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a na ꞌidewadi ꞌwa na ꞌisedi mulieta ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye, weꞌe kebu nuanuami nagami ꞌwa na vetumagana.” 49 Toveimeanina i vo, ꞌAuvea ꞌaiꞌedi ta na vemumuna natuku i na wafa, ta na lilide ta na nagoi.” 50  ✡Iesu i voneni i vo, ꞌU nago, natumu kebu i na wafaga i na veꞌatumai.” Toveimeanina Iesu yana vona i vetumaganeni nika i tauya. 51 I nunago ꞌedeye yana tofolovavo i veluagadi yana vala i mimaieni natuna i veꞌatumaiga faifaina. 52 Begaidi i velutoliedi i vo, Avaꞌai ꞌawasasaga i veꞌatumai?” I vo, Bogi ꞌaiata-ꞌwaneꞌwaneye baniꞌodi 1 kiloki yana luyauyauta i ꞌawatagoni.” 53  ✡Nika tamana i nuani ꞌawasasanina ꞌwaineye Iesu i voneni i vo, Natumu i na veꞌatumai.” Begaidi ma yana ꞌailaꞌa i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

54  ✡Iesu yana mai Iudia ꞌwainega, ꞌawalawa Galili ꞌwaineye, yana folova toketokena ꞌana veluga deꞌe i ꞌidewai.

5

Tamu tomogo Iesu i ꞌiveꞌatumaia ufa lilivaneye.

1 Iesu, toveimea natuna i ꞌiveꞌatumaia i ꞌaꞌava, mulieta me Diu totafalolo sakali tamu tulina, i ꞌidewai Ielusalema ꞌwaineye begaidi Iesu i laka. 2 Ielusalema kalikalina weꞌe tamu ꞌawa i ꞌidewai ꞌana wagava Sifi-ꞌadi-ꞌAwa, fai beidimo ꞌaisaya sifi i lukulukuvedi. ꞌAwanina lilivaneye tamu awana iulaula, awananina me Diu bonadiega i goleni Bedeseida, wata bei ꞌeba veawai 5 i didigidi. 3-4 ꞌEba veawainidi ꞌwaidie toviga fuedi i miamiani taunidi tomatasako, tubusakosakoidi, wata bwalobwaloko. [Toviganidi bei i lulukamata fai tutuya ꞌifwaidi tamu ꞌAuvea yana anelose i obuobuma ufanina i lulunekwanekwai. I na lunekwanekwai i ꞌaꞌavana, aitoi i na kumeta i na obu-matayoꞌo, kumanina i na veꞌatumai ꞌana viganina ꞌwainega.] 5 Toviganidi ꞌwaidiega tamu iadi i viga i miamia malamala 38. 6 Iesu i mai tomogonina i ꞌiseni, i ꞌasetai ꞌana viga i ꞌenoꞌeno tutuya manamanawena begaidi i velutolieni i vo, Nuanuamu ꞌu na veꞌatumai?” 7 Toviganina Iesu yana vona i tutuli i vo, ꞌAuvea, siwe kebu tamu aitoi i na siobuyeku tutuyanina ufanina i na lunekwanekwai. Igodi a da obuobu nika iaku tamu i kumeta i obu i veꞌatumai.” 8  ✡Iesu i voneni i vo, ꞌU tovoi, ꞌamu ꞌivi ꞌu ꞌewai ꞌu nago.” 9 Iesu yana voneye nika tomogo i veꞌatumai ꞌana ꞌivi i evai i nago.

ꞌAiatanina ꞌwaineye tomogo i veꞌatumaiga, me Diu yadi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. 10  ✡Me Diu toꞌedakumetavo i ꞌiseni tomogonina ꞌana ꞌivi i evai i nunago begaidi i voneni i vo, Eva wata folova, awale ꞌAiata Veawai ꞌwaineye ꞌamu ꞌivi ꞌu evaeva, yada veꞌetoboda ꞌu geugeuya.” 11 I vonedi i vo, Tomogonina i ꞌiveꞌatumaikuga i voneku i vo, ꞌAmu ꞌivi ꞌu ꞌewai ꞌu nago.” 12 Me Diu i velutolieni i vo, Aitoi tomogoga baniꞌodi i voneyedi ꞌwaimuye?” 13 Siwe tomogo i veꞌatumaiga Iesu ꞌana wagava kebu i da ꞌasetaiga wata ꞌakonadi Iesu avaꞌaibe i nago ꞌailaꞌa bwaikina ꞌwaidie i vetuwanawana.

14  ✡Mulieta Iesu tomogonina i lualeni i veluagai vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌU ꞌiseni, ꞌakonadi ꞌu veꞌatumai, kebu wata ꞌu na sakonaga. ꞌAiꞌedi ꞌu na sakona-vaitugana, bola tamu nani vitaotogina i na souyeni ꞌwaimuye.” 15 Iesu i vonaꞌaꞌava, mulieta tomogonina i nago Diu toꞌedakumetavo ꞌwaidie i vonedi i vo, Tomogonina i ꞌiveꞌatumaikuga ꞌana wagava Iesu.”

16 Begaidi tutuyanina ꞌwaineye me Diu toꞌedakumetavo i velamu Iesu i vegavieni fai yadi nuanua igodi i vo, Iesu i folofolova ꞌAiata Veawai ꞌwaineye.” 17 Iesu i vonedi i vo, ꞌAiata matatabuna wata ꞌAiata Veawai taiadi Tamaku i folofolova, yau wata baniꞌodi a folofolovaga i lubwaineku.” 18  ✡Yana vonanina deꞌe ꞌwainega me Diu toꞌedakumetavo i kamogala nuanuadi Iesu i na luvewafai fai yadi nuanua i vo, Yada veꞌetoboda ꞌAiata Veawai faifaina i geugeuya, wata yana sakona i ꞌimosoꞌieni i veꞌawa-Tamaku Yaubada ꞌwaineye, igodi nuanuana i na vesala Yaubada taiadi.”

Yaubada Natuna ma yana veimea.

19  ✡Begaidi Iesu me Diu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, yau Yaubada Natuna kebu tamu nani yaku nuanuayega a da ꞌidewai, avaꞌai a ꞌiꞌidewadiga Tamada ꞌwainega a ꞌisaꞌewadi. Avaꞌai Tamada i ꞌiꞌidewadiga, yau wata baniꞌodi a ꞌiꞌidewadi. 20 Tamada, yau Natuna i nuakalikalieku bwaikina, wata nani matatabuna i ꞌiꞌidewadiga, i veveku. I voneku begaidi toviganina a ꞌiveꞌatumaia ꞌwa ꞌiseni, siwe saiꞌafo nani siaina. Weꞌe ꞌawaie folova toketokeotogidi i na veku a na ꞌidewadi, ꞌwa na ꞌisedi nuami i na voganidi. 21  ✡Baniꞌodi Tamada towafa i sisivetovoidi, yau wata egavo nuanuaku mia ꞌivauna wata ꞌatumaina a veleveledi. 22-23  ✡Tomotoga ꞌadi vematavuloga faifaina kebu Tamada i da veveimea. Yau Natuna veimeanina i veleku tomotoga a na veimeyemi ꞌami vematavuloga faifaina, begaidi tomia fwayafwaya matatabumi ꞌwa na veꞌililibuyeku baniꞌodi Tamada ꞌwa veveꞌililibuyeni. Weꞌe egavo yau Yaubada Natuna kebu i da veveꞌililibuyeku, wata baniꞌodi Tamada i vetunekuga kebu i da veveꞌililibuyeni.

24  ✡A vona mogitana ꞌwaimie egavo yaku vona i na nogaidi wata i na vetumagana Yaubada ꞌaku tovetune ꞌwaineye, ꞌakonadi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i veluagai. Tovetumagananidi kebu vematavuloga i na veluagai fai ꞌakonadi wafaotoga ꞌana ꞌeda i baileni mia-vagatanina i veluagai. 25 Wata a vona mogitana ꞌwaimie ꞌawaie wata tutuya deꞌe ꞌakonadi i sousouyeni, tomotoganidi i nunagoi wafaotoga ꞌana ꞌedeamo yaku vona i na nogai. ꞌAiꞌedi tomotoganidi yau Yaubada Natuna yaku vona i na nogai i na vematayakeyakedi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 26 Tamada miamia-vagaina yawaimi lamuna, yau wata ꞌakonadi i tauyeku bega ꞌana fata mia-vagatanina ꞌwa na veluagai ꞌwaikuyega. 27 Fai yau a vetomotogaotoga Tamada i tauyeku bega tomia fwayafwaya matatabumi ꞌwa na vonayavuga matakuye a na veimeyemi. 28-29  ✡Yaku vonanidi faifaidi kebu nuami i na voganidi. ꞌAwaie wafawafadi taumatayega yaku vona i na nogai, matatabudi i na souyedi. Towafa fuedi, siwe egavo basenadi yadi sauluva ꞌatumaidi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, weꞌe egavo yadi sauluva sakoidi yaku veimea ꞌwainega vematavuloga i na veluagai. 30  ✡Kebu ꞌana fata tauniku yaku nuanuayega wata ꞌaiseꞌavaku a na ꞌidewai. Avaꞌai Yaubada i vonekuga, baniꞌodi a veveimea, weꞌe yaku veimeanidi tonovidi fai ꞌaku tovetunenina yana nuanua a ꞌiꞌidewadi, kebu yau yaku nuanua.”

Toluꞌivona ꞌifwaidi Iesu faifaina.

31 Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi tauniku faifaiku a na luꞌivona, bola kebu ꞌwa na veꞌawamogitana. 32  ✡Siwe tamu tomogo i luꞌivona faifaiku. Taunina Tamaku yana luꞌivonanina vona mogitana. 33  ✡Basenadi tomotoga ꞌifwaidi ꞌwa vetunedi i nagoi Ioni Tobafitaiso ꞌwaineye i velutoli faifaiku. Naninidi faifaiku i veifufuyediga, vona mogitana. 34 ꞌAiꞌedi kebu tamu aitoi i na luꞌivonaga faifaiku kebu tamu avaꞌai, siwe nuami a tolinuataꞌidi Ioni yana luꞌivona faifaina. Yana luꞌivonanina faifaiku ꞌwa na nuani bega ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai. 35 Ioni baniꞌodi mageta ꞌawaiaina, nani fuedi i kiavemagetadi. Yana vona nuanuami, faifaina ꞌwa sosoana siwe kebu tutuya manamanawenaga wata ꞌwa baila. 36  ✡Ioni yana luꞌivona faifaiku nani bwaikina, weꞌe nani bwaikaotogina ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a ꞌiꞌidewadi. Folovanidi basenadi Tamada i veleku, ꞌwa na ꞌisedi bega ꞌana fata ꞌwa na ꞌasetai Tamada Yaubada i vetuneku. 37-38  ✡Tamadanina wata taunina ꞌaku toluꞌivona, siwe kebu tamu tutuya bonana ꞌwa da nogaiga wata maigina kebu ꞌwa da ꞌiseniga, wata kebu nuanuami yana vona, faifainanina yau i vetunekuga kebu ꞌwa da vetumagana ꞌwaikuye. 39  ✡Nuanuami mia-vagata ꞌwa na veluagai, begaidi Yaubada yana Buki ꞌwa luluꞌiawawa-vebogi. Bukinina wata faifaiku i luluꞌivona, siwe ꞌwa bavuyeni. 40 Nuanuami mia-vagata siwe kebu nuanuami ꞌwa na tauyemi ꞌwaikuye bega ꞌwa na veluagai.

41-42 Yau kebu a da nuanua tauniku ꞌaku subia tomotoga ꞌwaimiega faifaina, fai a ꞌasetami kebu Yaubada ꞌwa da nuakalikalieni. 43 Yau Tamaku yana veimea ꞌwainega a mai, siwe kebu faifaiku ꞌwa da sosoana ꞌwa baila, weꞌe ꞌaiꞌedi tamu aitoi taunina yana nuanuayega i na mai, faifaina ꞌwa na sosoana. 44 Kebu ꞌami fata ꞌwa na vetumaganeku fai nuanuami tauniꞌavami ꞌwa na subisubiami weꞌe kebu nuanuami ꞌami subia Yaubada ꞌwainega. Yaubadanina toketokeotogina, kebu tamu wata aitoi baniꞌodi. 45 ꞌAwaie tomia fwayafwaya matatabumi ꞌwa na vonayavuga Tamada mataneye siwe kebu a na vevitami yami sakona faifaidi. ꞌOmi igodi ꞌwa nuaniga ꞌwa vo, ꞌA na luku abame, fai veꞌetoboda Mosese ꞌwainega ꞌa veveꞌililibuyedi.” Siwe Mosesenina ꞌawaie i na lumatanimi Yaubada mataneye fai i kiluma faifaiku siwe kebu ꞌwa da vetumaganekuga. 46  ✡ꞌAiꞌedi mogitana Mosese yana vona Yaubada yana Buki nageneye ꞌwa da vetumaganediga, yau wata ꞌwa da vetumaganeku fai faifaiku i kiluma. 47  ✡Vonanina Mosese i kilumiga faifaiku kebu ꞌwa da vetumaganediga, baniꞌodi ꞌwa na munega ꞌwa na vetumaganeku?”

6

ꞌAilaꞌa 5000 Iesu i veꞌanidi.

1-4 Mulieta me Diu yadi Sakali Uviꞌagalatagona saiꞌafoga ꞌana tutuya i na veluagai, Iesu wata yana tovetutuyamavo i viladi i damana Lavu Galili, me Loma bonadiega Lavu Taibilia. ꞌAilaꞌa bwaikina Iesu i yoyogoꞌwaili fai ꞌakonadi yana folova toketokena i ꞌisedi toviga ꞌwaidie. Iesu wata yana tovetutuyamavo taiadi i laka ꞌoyeye bei i miabui. 5 Iesu i ꞌisanago ꞌailaꞌa bwaikina i ꞌisedi i mimaia ꞌwaidie begaidi i velutoli Filifi ꞌwaineye i vo, Baniꞌodi ta na munega ꞌaniꞌani saiꞌafo mosoꞌina ta na kimwanei ꞌailaꞌa noꞌo ta na veꞌanidi?” 6 Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai ꞌako baniꞌodi i na munega bega ꞌailaꞌa i na veꞌanidi, siwe nuanuana Filifi yana vetumagana i na sitonovi begaidi i velutoli. 7 Filifi Iesu yana velutoli i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi deꞌe tomotoganidi ꞌaniꞌani siaina siaina i na ꞌaniga, tutulina lubulubu 200* igodi ta kimwaneyeniga ꞌana fata.” 8-9 Saimoni Fita taina, tamu Iesu yana tovetutuyama ꞌana wagava Anidulu, i vona Iesu ꞌwaineye i vo, Sino tamu kwamana nimaneye ꞌaniꞌani mwadodoudi 5 wata igana vakavakalidi ꞌailuga. Siwe avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? ꞌAniꞌani siaina weꞌe ꞌailaꞌa bwaikina.” 10 Bei mosomoso bikadi wata ꞌaleꞌusadi bega Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Tomotoga ꞌwa vemiabuidi mosomoso tabwadie.” Bega tomotoga i miabui iaveta tulaiꞌavadi ꞌadi ꞌailaꞌa 5000, siwe wata vevine yavayavava taiadi. 11 Iesu ꞌaniꞌani mwadodoudi i ꞌewadi, Yaubada ꞌwaineye i vekaiwa, mulieta yana tovetutuyamavo i veledi i veusedi tomotoganidi i miabuiga ꞌwaidie. Wata baniꞌodi igana i munegidi, matatabudi i ꞌani kamodi i aidi. 12 I ꞌaniꞌaꞌava Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Nuanuaku ꞌaniꞌani ꞌwa veuseni weꞌe ꞌifwaidi ꞌwa luvegelalediga ꞌwa na kwakwadi bega kebu tamu ta na ꞌivekokovi.” 13 Matatabuna i kwakwadi bayawa 12 i vedodogidi i adaga.

14  ✡Tomotoganidi Iesu yana folova toketokena i ꞌiseni i vo, Vona mogitana, Iesu kumanina toluꞌivonanina basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa i vo, I na mai.” 15  ✡Iesu tomotoga yadi nuanua i ꞌasetai nuanuadi i na ꞌiveꞌavini i na naweni i na ve-kini faifaidi, begaidi i tovoi wata ꞌaisena i vilai i laka ꞌoyeye fai kebu nuanuana.

Iesu ufa tabwaneamo i nago.

16  ✡Iesu i laka ꞌoyeye, weꞌe lavilavie yana tovetutuyamavo i obu balebaleye. 17 Bei Iesu i lulukamaseni nika ꞌakonadi i lovani begaidi i dodoga i na nagoi Kafaneomi. 18 I damadamana nika kaukau wata yagina bwaikidi i veluagadi. 19 I tokemaigedi i voi i nago saiꞌafo manamanawena† nika Iesu i ꞌiseni ufa tabwaneamo i mimai waka lilivaneye, matatabudi i kololo-ꞌafoꞌafo. 20 Iesu i vonedi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, yau taunida.” 21 Tutuyanina i ꞌasetai mogitana Iesu, i voneni i dodoga nika waka i lilide i duduna-matayoꞌo Kafaneomi.

Tomotoga nuanuadi Iesu.

22 I ꞌatai, weꞌe tomotoga bei i veꞌanidiga noꞌo bei i miamiani, igodi Iesu i lulukamaseni balebaleye, fai yadi ꞌaseta i vo, Wakanina i mieniga ꞌakonadi tovetutuyamavo ꞌaisedi ꞌwainega i viladi.” 23 Weꞌe waka tulidi ꞌatamana Taibilia ꞌwainega i nagoi i luku bei Iesu ꞌailaꞌa i veꞌanidiga lilivaneye. 24 Tutuyanina ꞌailaꞌa Iesu i ꞌisaꞌavai wata yana tovetutuyamavo, wakanidi ꞌwaidie i dodoga i lualedi i maia Kafaneomi.

Iesu taunina ꞌaniꞌani yada mia ꞌivauna wata ꞌatumaina faifaina.

25 Tomotoga Iesu i lulualeni nika i veluagai Kafaneomi ꞌeba miavaꞌauta nageneye, i velutolieni i vo, Tove, maꞌavia ꞌu mai deꞌe bei?” 26 Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, yaku folova toketokena ꞌwa ꞌiseni siwe kebu faifaina ꞌwa da vetumagana ꞌwaikuye ꞌwa da yoyogoꞌwaiꞌwaila, a veꞌanimiga faifaina ꞌwa yoyogoꞌwaiꞌwaila. 27  ✡Kebu i da lubwainemi ꞌaniꞌani ꞌana nuanua i na vebwaika ꞌwaimie, fai bola ꞌaniꞌaninidi i na koga wata i na ꞌanikudadi. ꞌAniꞌaninina kumanina ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagaiga, i lubwainemi faifaina ꞌwa na nuanua. Yau a vetomotogaotoga Tamada Yaubada i venuaꞌivineku ꞌaku fata ꞌaniꞌaninina ꞌatumaina a na velemi.” 28 Tomotoga i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, Baniꞌodi ꞌa na munega Yaubada yana folova ꞌa na ꞌidewadi?” 29  ✡Iesu i vo, Yaubada nuanuana yami folova side baniꞌodi. Yau i vetunekuga ꞌwa na vetumaganekumo. Siwe ꞌasaꞌaiana yami folova.”

30 Yana vona i tutuli i vo, Nuanuama yamu folova toketokena ma ꞌana ꞌeba ꞌisa ꞌu na ꞌidewai, bega ꞌa na ꞌiseni ꞌa na ꞌasetai Yaubada i vetunemu, ꞌwaimuye ꞌa na vetumagana. Siwe avaꞌai folovaga toketokena ꞌu na ꞌidewai? 31  ✡Basenadiotoga saliꞌavuꞌavuye tubudavo i yabayaba ꞌadiꞌadi kebu, bega Yaubada ꞌaniꞌani tamu ꞌana wagava mana i veledi abamega, wata baniꞌodi basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo, ꞌAniꞌani abamega i veledi i ꞌani.” ꞌAuvea, nuanuama ꞌomu wata baniꞌodi ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌaniꞌani ꞌu na velevelema.” 32 Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, weꞌe ꞌaniꞌaninina kebu Mosese yana ꞌanivelenaga, Tamaku yana ꞌanivelena abamega, siwe ꞌasiau nuanuana tamu ꞌaniꞌani i na velemi, ꞌaniꞌaninina ꞌaniꞌani mogitana. 33 ꞌAniꞌaninina mogitana tamu tomogo, siwe ꞌasaꞌaiana taunina ꞌaniꞌani. Tomogonina abamega i obuma bega tomia fwayafwaya mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa na veluagai.” 34 Tomotoganidi i vo, ꞌAuvea, ꞌaniꞌaninina nuanuama tutuya fuedi ꞌu na velevelema.” 35  ✡Iesu i vonedi i vo, Yau ꞌasaꞌaiana kumaniku ꞌaniꞌani. Yau mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌana toꞌanivelena tomotoga ꞌwaimie. ꞌAiꞌedi egavo i na mai ꞌwaikuye kebu i na lasega, wata ꞌaiꞌedi egavo i na vetumagana ꞌwaikuye kebu ꞌanigodi i na lala.

36 ꞌAkonadi a vonemi, matamie yaku folova toketokena a ꞌidewai ꞌwa ꞌiseni siwe kebu ꞌwa da vetumagana ꞌwaikuye. 37  ✡Tomotoganidi Tamada i na ꞌanivelenedi, matatabudi i na maia ꞌwaikuye wata kebu tamu saiꞌafo a na vedumweꞌaiꞌaiedi. 38 Yau a maiga abamega ꞌaku tovetune yana nuanua a na ꞌidewadi, kebu tauniku yaku nuanuaga. 39  ✡ꞌAku tovetunenina yana nuanua side baniꞌodi. Nuanuana tomotoganidi i ꞌanivelenedi ꞌwaikuye a na ꞌitaꞌitaꞌiedi, kebu tamu aitoi a na baileniga, wata tutuyanina tomotoga ꞌwa na vonayavuga Yaubada mataneye, yaku tomotoga yawaidi a na veledi i na tovoi-vaitugana. 40  ✡Side baniꞌodi. Tamaku nuanuana tomotoga matatabumi taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaikuye ꞌwa na vetumagana, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagai wata tutuyanina tomotoga ꞌwa na vonayavuga Yaubada mataneye a na sivetovoimi.”

Iesu ꞌasaꞌaiana ꞌadaꞌada mogitana.

41 Me Diu ma yadi nuasako i vebonavoluvolu fai Iesu i vo, Yau ꞌamiꞌami a mai abamega.” 42 Begaidi i vo, Awale igodi baniꞌodi i voneyedi i vo, A obuma abamega”? Tamana wata inana ta ꞌasetadi. Iesu tomotogaotoga, Iosefa natuna.” 43 Iesu i vonedi i vo, Kebu ꞌaiseꞌavami ꞌwa na vebonavoluvoluga. 44 Kebu tamu aitoi ꞌana fata taunina yana nuanuayega i na mai ꞌwaikuye, Tamada ꞌaku tovetune nagami i na ꞌivaiseni yana nuanua i na sivilai bega ꞌana fata taunina i na tauyeni ꞌwaikuye wata tutuyanina tomotoga ꞌwa na vonayavuga Yaubada mataneye a na sivetovoia. 45  ✡Basenadiotoga yaku vonanina faifaina Yaubada yana toluꞌivonavo i kilumi i vo,

Tomotoga matatabudi Yaubada i na ꞌivaisedi wata i na ve ꞌwaidie.”

Begaidi egavo Tamada yana vona i na nogai bega i na ve ꞌwaidie, ꞌadi fata i na maia ꞌwaikuye. 46  ✡Weꞌe ꞌomi kebu tamu aitoi Tamada i da ꞌiseniga, yau ꞌaiseotogiku a ꞌiseni fai a mai taunina Yaubada ꞌwainega. 47  ✡A vona mogitana ꞌwaimie, egavo ma yadi vetumagana taunidi i tauyedi ꞌwaikuye, ꞌakonadi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i veluagai. 48  ✡Yau ꞌasaꞌaiana kumaniku ꞌaniꞌani. Yau mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌana toꞌanivelena tomotoga ꞌwaidie. 49 Basenadiotoga saliꞌavuꞌavuye tubudavo ꞌaniꞌani abamega i ꞌani siwe kebu i da mia-vagata i wafa. 50 Weꞌe ꞌaniꞌani mogitana i obuma abamega egavo i na ꞌani, kebu i na wafaotoga. 51 Yau ꞌasaꞌaiana kumaniku ꞌaniꞌani abamega a obuma. ꞌAiꞌedi egavo ꞌaniꞌaninina i na ꞌaniaga kebu i na wafaotoga i na mia-vagata. ꞌAniꞌaninina a vonevoneyeniga tomogoku a na tauyeni bega tomia fwayafwaya matatabumi ꞌami fata mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa na veluagai.”

52 Me Diu Iesu yana vona i nogai ma yadi nuasako ꞌaiseꞌavadi i veꞌikwayekwayega i vo, Noꞌo tomogo baniꞌodi i na munega tomogona i na veleda ta na ꞌania? Kebu tamu saiꞌafo i da lubwaineni.” 53 Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, yau a vetomotogaotoga ꞌaiꞌedi egavo kebu tomogoku i na ꞌaniaga wata dayagiku i na yemuyaga, kebu ꞌadi fata mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i na veluagai. 54  ✡Egavo tomogoku i na ꞌaniaga wata dayagiku i na yemuga ꞌakonadi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i veluagai wata tutuyanina tomotoga ꞌwa na vonayavuga Yaubada mataneye a na sivetovoidi. 55 Fai, tomogoku ꞌaniꞌani mogitana, wata dayagiku aluꞌai mogitana. 56 Egavo tomogoku i na ꞌania wata dayagiku i na yemuyaga a na miamia nagedie yau ꞌadi labilabina wata i na miamiani nagekuye. 57 Tamada ꞌaku tovetune miamia-vagaina kebu yana ꞌaꞌavaga begaidi yana toketokena ꞌwainega a miamia. Wata baniꞌodi egavo i na ꞌanikuga yaku toketokena ꞌwainega i na mia-vagata. 58 Basenadiotoga tubudavo saliꞌavuꞌavuye ꞌaniꞌani abamega i ꞌani, siwe kebu ꞌaniꞌani mogitana begaidi kebu i da mia-vagata i wafa. Weꞌe yau ꞌaniꞌani mogitana, abamega a mai ꞌaiꞌedi egavo ꞌaniꞌaninina i na ꞌaniaga i na mia-vagata.”

59 Deꞌe Iesu yana ve, i lauꞌage tomotoga ꞌwaidie ꞌatamana Kafaneomi, ꞌeba miavaꞌauta nageneye.

Tovetutuyamavo ꞌifwaidi Iesu i baileni.

60 Tovetutuyamavo fuedi Iesu yana vona i nogai ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Iesu yana ve ꞌwaideye ꞌana nogaya vitana, kebu nuanuada. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌasetai.” 61 Iesu i ꞌasetai yana tovetutuyamavo i vevebonavoluvolu yana ve faifaina begaidi i vonedi i vo, Yaku ve faifaina voke bunumi i mayaga. 62 Yaku venina vitana ꞌwaimie kebu nuanuami, siwe ꞌaiꞌedi ꞌwa na ꞌiseku yau a vetomotogaotoga a na vilaku a na laka abame, ꞌwaimie vitaotogina.‡ 63-64  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌaiseotogina ꞌana fata mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i na velemi, kebu tamu wata aitoi ꞌana fata i na ꞌivaisemi bega mianina ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa na veluagai. Yaku vonanidi ꞌakonadi a voneyediga ꞌanuꞌanunumi ꞌadi ꞌaivaita, ꞌwaidiega ꞌami fata mianina ꞌivauna ꞌwa na veluagai, siwe ꞌifwaimi kebu ꞌwa da vetumagana.”

Iesu deꞌe baniꞌodi i voneyediga fai nagami i ꞌasetai egavo kebu i da vetumagana, wata ꞌwaidiega kumanina ꞌawaie i na ꞌetogiluveni i ꞌasetai. 65  ✡Wata Iesu i vona tomotoga ꞌwaidie i vo, Yaku ve ꞌana nogaya vitana ꞌwaimie, faifainanina basenadi a vonemi a vo, Kebu tamu aitoi ꞌana fata taunina yana nuanuanayega i na mai ꞌwaikuye, Tamada nagami i na ꞌivaiseni yana nuanua i na sivilai bega ꞌana fata taunina i na tauyeni ꞌwaikuye.”

66 Yana vonanina faifaina yana tovetutuyamavo ꞌifwaidi i baileni, kebu nuanuadi wata i na vevetutuyameni. 67 Begaidi Iesu yana tovetutuyamavo ꞌadi 12 i velutoliedi i vo, Weꞌe ꞌomi baniꞌodi? Nuanuami ꞌwa na baileku ꞌwa na nagoi?” 68 Saimoni Fita yana velutoli i tutuli i vo, ꞌAuvea, kebu ꞌana fata tamu wata aitoi ꞌwaineye ꞌa na nagoi. Yamu vona ꞌwaidiega ꞌama fata mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌa na veluagai. 69  ✡Tutuya deꞌe ꞌa ꞌasetamu wata ꞌa vetumagana ꞌomu Yaubada Natuna Magemagetamu.” 70 Iesu i vonedi i vo, Vona mogitana ꞌami 12 a venuaꞌivinemi, siwe ꞌwaimiega tamu Seitani iana.” 71 Iesu i vonavona Iudasa faifaina, taunina Saimoni Isakaliota natuna wata tamu ꞌadi ꞌailaꞌa 12 ꞌwainega, siwe taunina Iesu ꞌana toꞌetogiluva.

7

Iesu tainavo kebu i da vetumagana ꞌwaineye.

1  ✡Mulieta Iesu i folova-vuvua ꞌawalawa Galili nageneye, kebu i da nago Iudia, fai me Diu toꞌedakumetavo nuanuadi i na luvewafai. 2-3  ✡Me Diu yadi Sakali ꞌAyavau* saiꞌafoga ꞌana tutuya i na veluagai, bega Iesu tainavo i voneni i vo, Yada ꞌawalawa ꞌu na baileni ꞌu na nago ꞌawalawa Iudia, ꞌu na folofolova yamu tovetutuyamavo i miamiani ꞌwaidie, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌiꞌidewadiga i na ꞌiseꞌisedi. 4 Egavo nuanuadi tomotoga i na subisubiadi kebu i da folova-givagiva, ꞌaiꞌedi nuanuamu fuedi i na subiamu ꞌu na vemageta, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌiꞌidewadi ꞌailaꞌa bwaikina matadie.” 5  ✡Tainavo baniꞌodi i voneyediga fai taunidi wata kebu i da vetumagana ꞌwaineye. 6 Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi nuanuami, ꞌomi i lubwainemi ꞌami fata ꞌwa na nagoi Iudia weꞌe yau yaku tutuya bei a na sivemagesekuga bola. 7  ✡Kebu ꞌana fata ꞌomi tomia fwayafwaya i na vedumweꞌaiꞌaiemi, weꞌe mogitana yau ꞌakonadi i vevedumweꞌaiꞌaieku fai tutuya fuedi a vonevonedi a vo, ꞌOmi yami sauluva sakoidi.” 8 ꞌAsaꞌaiana, ꞌwa kumeta ta waia sakalinina ꞌwaineye. Tutuya deꞌe kebu i da lubwaineku.” 9 Iesu i vonaꞌaꞌava, bei Galili i miamia.

Iesu i nago ꞌAyavau ꞌana Sakali ꞌwaineye.

10 Iesu tainavo i kumeta i nagoi Ielusalema sakalinina faifaina, mulieta Iesu i vemuli, givagivayega i nago kebu i da vemageta. 11 Sakali nageneye me Diu toꞌedakumetavo Iesu i lualeni i vo, Avaꞌaibe bei Iesu taunina.” 12 Tomotoga fuedi i veꞌawayaya Iesu faifaina, ꞌifwaidi i vo, Tomogo ꞌatumaina,” weꞌe ꞌifwaidi i vo, Kebu, weꞌe i vevekalieda.” 13  ✡Siwe kebu tamu aitoi mageseye i da veveifufu fai me Diu toꞌedakumetavo i kololoyedi.

14 Sakalinina ꞌana ꞌaiata saiꞌafoga i da ꞌaꞌava, nika Iesu i vemageta i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, bei i velamu i veve tomotoga ꞌwaidie. 15  ✡Me Diu nuadi i voganidi yana ve faifaina i vo, Tomogo noꞌo kebu i da nago sikulu ꞌwaineye. Baniꞌodi i munega yana ꞌaseta bwaikina?” 16  ✡Begaidi Iesu tomotoganidi i vonedi i vo, Yau kebu tauniku yaku nuanuayega a da veve, venidi Yaubada ꞌaku tovetune ꞌwainega i mai. 17 Egavo nuanuadi Yaubada yana nuanua i na ꞌiꞌidewadi, i na ꞌasetai kebu a da veve yaku nuanuayega, Yaubada ꞌwainega i mai. 18 Aitoi yana nuanuayega i na veveifufu, kumanina nuanuana tomotoga i na subisubiai, weꞌe aitoi nuanuana tomotoga ꞌana tovetune i na subisubiai, yana sauluva tonovidi wata kebu tamu tutuya i da vekali. 19 Basenadiotoga Mosese veꞌetoboda i velemi, siwe ꞌwa da vo kebu i da velemiga fai veꞌetobodanidi matatabumi ꞌwa geugeudi, bega igodi nuanuami ꞌwa na luvewafaku.” 20  ✡ꞌAilaꞌanidi Iesu yana vona i tutuli i vo, ꞌOmu yaiaina i agemu bega ꞌwavaꞌwavamu, kebu tamu aitoi ꞌamu ꞌainike i da voneyeni.” 21 Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi nuami i voganidi fai ꞌAiata Veawai ꞌwaineye tomogo a ꞌiveꞌatumaia Ufa Bedeseida ꞌwaineye. 22  ✡Siwe ꞌomi wata ꞌwa folofolova ꞌAiata Veawai ꞌwaidie, fai veimea Mosese ꞌwainega bunu ꞌaibobo faifaina ꞌwa vevematayakeyakeni ꞌAiata Veawai ꞌwaidie ꞌwa ꞌiꞌidewai. Weꞌe bunu ꞌaibobo kebu mogitana Mosese ꞌwainega i da maiga, i velamu tubuda Ebelamo yana tutuye. 23  ✡Veimeanina natumiavo iavetadi ꞌadi ꞌaiata 8 i veveluagadi bunudi ꞌwa bobobodi, siwe wata ꞌaiꞌedi tamu kwamana ꞌana ꞌaiata 8 i na veluagai ꞌAiata Veawai ꞌwaineye ꞌwa ꞌiꞌidewaimo, nika ꞌasaꞌaiana bei ꞌwa folofolova. Fai ꞌomi ꞌwa folofolova ꞌAiata Veawai ꞌwaidie, awale ꞌwa nuasako-maimaiga ꞌwaikuye tomogo a ꞌiveꞌatumaiotogi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye faifaina? 24  ✡Kebu ꞌisaꞌava ꞌwainega ꞌwa na ꞌamalakibuyeku, nagami ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai mulieta ꞌwa na vona.”

Tomotoga Iesu i veꞌikwayekwayegeni.

25 ꞌIfwaidi Ielusalema ꞌana tomotoga i vo, Voke noꞌo tomogonina yada toꞌedakumetavo nuanuadi i na luvewafai. 26 ꞌWa ꞌiseni? ꞌAilaꞌa matadeye i veveifufu siwe kebu tamu aitoi Iesu i da talabodeni. Voke yada toꞌedakumetavo ꞌakonadi i ꞌasetai taunina Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. 27  ✡Siwe ꞌida ꞌakonadi ta ꞌasetai ꞌaiꞌedi Keliso i na souyeni, kebu tamu aitoi i na ꞌasetai yana ꞌeba mai. Weꞌe ꞌatamananina ꞌwainega Iesu i maiga ꞌakonadi matatabuda ta ꞌasetai.”

28  ✡Iesu i veve vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye bonana bwaikinega tomotoga i vonedi i vo, ꞌOmi ꞌwa da vo ꞌwa da ꞌasetai yaku ꞌeba mai wata ꞌwa da vo ꞌwa da ꞌasetaku. Yau a maiga, kebu tauniku yaku nuanuayega, ꞌaku tovetune nuanuana begaidi a mai. ꞌAku tovetunenina yana nuanua ꞌatumaiꞌavadi wata tonovidi, siwe ꞌomi kebu ꞌwa da ꞌasetai. 29 Weꞌe yau a ꞌasetai fai ꞌwainega a mai wata i vetuneku.”

30  ✡Yana vonanina faifaina nuanuadi i da ꞌiveꞌavini siwe kebu tamu aitoi ꞌana fata, fai ꞌana tutuya i lubwaineni ꞌwaineye i na ꞌiveꞌaviniga, bola. 31  ✡Avinodi tomotoga fuedi i vedumweꞌaiꞌaieni, siwe wata tomotoga fuedi ꞌailaꞌanina nageneye i vetumagana Iesu ꞌwaineye i vo, Ta ꞌasetai tutuyanina Keliso i na mai ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i na ꞌidewadi. Vona mogitana deꞌe taunina Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. Kebu tamu aitoi ꞌana fata Iesu i na salai ꞌalo i na ꞌiaweni.”

Igodi Iesu i da ꞌiveꞌavini.

32 Diu totafalolo Falisi i nogai tomotoga ꞌifwaidi i veveꞌawayaya i vo, Voke Iesu taunina Keliso,” begaidi Falisinidi wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo i vetunedi i nagoi Iesu i na ꞌiveꞌavini. 33 Siwe Iesu i vona toꞌiveꞌavinanidi wata ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Tutuya ꞌaleꞌusana yau taiadi ta na miamia, mulieta a na nago ꞌaku tovetune ꞌwaineye. 34  ✡ꞌWa na lualeku siwe kebu ꞌwa na veluagaku, wata kebu ꞌana fata ꞌwa na waia yaku ꞌeba mia ꞌwaineye.” 35 Me Diu toꞌedakumetavo ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Avaꞌaibe bei igodi i na nago bega kebu ꞌada fata ta na veluagai? Voke i na nago me Guliki yadi ꞌatamana ꞌwaidie, bei me Diu i miamiani bega tomotoga taunidi kebu Diu i na veve ꞌwaidie? 36 Fai i vo, ꞌWa na lualeku siwe kebu ꞌwa na veluagaku,” wata i vo, Kebu ꞌami fata ꞌwa na wai yaku ꞌeba mia ꞌwaineye.” Awale baniꞌodi i voneyedi?”

Ufa-luluvuala mia ꞌivauna wata ꞌatumaina faifaina.

37  ✡Me Diu yadi Sakali ꞌAyavau ꞌana ꞌaiata ꞌeba veꞌaꞌava, ꞌaiata bwaikina. ꞌAiatanina ꞌwaineye Iesu i tovoi i vegolegole i vo, Egavo nuanuami bwaikina mia ꞌivauna wata ꞌatumaina baniꞌodi ꞌanigomi i lala, i lubwainemi ꞌwa na maia ꞌwaikuye ꞌwa na yemu. 38 Yaubada yana Buki ꞌwaineye, faifaiku side baniꞌodi i voneyedi. I vo, Egavo ma yami vetumagana taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaikuye, yami nuanua nagedie baniꞌodi ufa i na luluvuala-vebogi. Ufanina ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i sousouyeni.” 39  ✡Deꞌe baniꞌodi Iesu i voneyediga, bola ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina tovetumaganavo i na agedi. Iesu i vonavona fai bola kebu i da wafa bega i da lakaga abame yana ꞌaiꞌaiwabu ꞌwaineye, begaidi ꞌAnuꞌanununina kebu i da ꞌaniveleneni tomotoga ꞌwaidie bega i na agedi.

Tomotoga ꞌwaidiega ꞌidi i souyeni.

40  ✡ꞌAilaꞌanidi Iesu yana vona i nogai, ꞌifwaidi i vo, Taunina mogitana toluꞌivonanina faifaina basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na mai nika ꞌakonadi i mai.” 41 Weꞌe ꞌifwaidi i vo, Kebu, noꞌo Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.” Siwe ꞌifwaidi i vo, Ta ꞌasetai Keliso kebu i na maiga ꞌawalawa Galili ꞌwainega, siwe ꞌawalawanina ꞌwainega Iesu i mai. 42  ✡Basenadiotoga i kilumiga Yaubada yana Buki ꞌwaineye Kelisonina i na souyeni Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega wata i na tubuga ꞌana tuvadeye, ꞌatamana Bedeliema.” 43  ✡Bega ꞌailaꞌa i ꞌidia Iesu faifaina. 44 ꞌIfwaidi nuanuadi i na ꞌiveꞌavini, siwe kebu tamu aitoi i da ꞌabi tomogoneye.

Me Diu yadi toꞌedakumetavo kebu i da vetumagana Iesu ꞌwaineye.

45  ✡Toꞌisaveꞌavinanidi i maia igodi Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina faifaina i viladi i nagoi Falisi wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie. Toꞌedakumetanidi i velutoli i vo, Awale kebu Iesu ꞌwa da mieniga?” 46  ✡Toꞌisaveꞌavinanidi i vo, Tomogo noꞌo yana vona ꞌadi nogaya ꞌatumaiotogidi, kebu tamu aitoi baniꞌodiga.” 47 Falisi i velutoli i vo, Voke ꞌomi wata yana vona nuami i ꞌewadi? 48  ✡Kebu tamu saiꞌafo ꞌima yami toꞌedakumetavo ꞌwaimega, ꞌalo Falisi i da vetumagana tomogonina ꞌwaineye. 49 ꞌAilaꞌanidi Iesu yana vona i noganogaiga, veꞌetoboda Mosese ꞌwainega i bavuyedi, ꞌawaie ꞌadi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega.” 50-51  ✡Toꞌedakumetanidi ꞌwaidiega tamu ꞌana wagava Nikodimo, kumanina basenadi i nago Iesu taiadi i veifufu. Enavo i vonedi i vo, Kebu i da lubwaineda yada veꞌetoboda ta na geudi. Nagami Iesu i na vonayavuga matadeye, ꞌaiꞌedi ma yana sakona, mulieta ꞌana fata ta na veimea vematavuloga i na veluagai.” 52-53 I voneni i vo, Voke ꞌomu wata ꞌu mai Galiliega, Iesu taiadi ma fuemi sakoimi. ꞌAiꞌedi Yaubada yana Buki ꞌu da luꞌiawawaga, ꞌu da ꞌasetai kebu tamu Yaubada yana toluꞌivona i da souyeni ꞌawalawa Galili ꞌwainega.”

8

Nuanuadi igodi tamu vavine i da lukileudi.

[ 1 Me Diu yadi veꞌikwayekwayega i ꞌaꞌava, i nagoi yadi vanuge, weꞌe Iesu i laka ꞌOya Olive. 2 I ꞌatai ꞌawaꞌawaiogose i vilai i mai vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. ꞌAilaꞌa bwaikina i maia ꞌwaineye bega Iesu i miabui i ve ꞌwaidie. 3 Weꞌe veꞌetoboda ꞌadi tovevo wata totafalolo Falisi, tamu vavine i miedi Iesu ꞌwaineye. Vavinenidi ꞌifwaidi tomotoga i veluagadi tamu tomogo tulina taiadi i veveꞌavula bega i miedi Iesu wata ꞌailaꞌa bwaikina matadie. 4 Toꞌedakumetanidi Iesu i voneni i vo, Tove, vavine deꞌe ꞌa miediga, mogitana i ꞌisedi tamu tomogo taiadi i veveꞌavula. 5  ✡Basenadiotoga Mosese yada veꞌetoboda i kilumi i vo ꞌaiꞌedi deꞌe sauluvanina, i lubwaineni kileuyega ta na tutuvewafadi. Weꞌe ꞌomu yamu nuanua baniꞌodi?” 6 Deꞌe baniꞌodi i voneyediga Iesu i sisiloloi, nuanuadi bonana i na nogai, ꞌaiꞌedi i na vekaliga i na ꞌiveꞌavini i na naweni ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye. Siwe Iesu kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga, i ꞌodumo fwayefwayeye nimanega i kilukiluma. 7 Bola i kilukiluma wata tovevitanidi i lulukwayegeni nuanuadi Iesu yadi vona i na tutuli, mulieta Iesu i tovoi i vonedi i vo, ꞌAtumaina, siwe aitoi ꞌwaimiega kebu yana sakonaga, kumanina nagami kileu i na ꞌewai vavine i na nikedi.” 8 Wata i ꞌodu-vaitugana, i kilukiluma fwayefwayeye. 9 Tomotoga Iesu yana vonanina i nogai, ꞌaitamogana ꞌaitamogana i sousouyedi i degadega, weꞌe ꞌauꞌauveadi kumanidiavo nagami i souyedi. Tovevitanidi i nagoi weꞌe Iesu wata vavine taiadi i miamia. 10 Mulieta Iesu i tovoi vavine i vonedi i vo, Tomotoganidi i miemiga ꞌakonadi i tauya? Tomotoga nuanuadi i na nikemi yami sakona faifaina aitoina tamu i ꞌainike?” 11  ✡Vavine i vo, ꞌAuvea kebu tamu aitoi i da nikema.” Iesu i vonedi i vo, Yau wata, kebu a na veimea vematavuloga ꞌwa na veluagai. ꞌAsaꞌaiana ꞌwa souyemi ꞌwa nago, siwe kebu wata ꞌwa na sakosakona.”]

Iesu tomia fwayafwaya yada mageta.

12  ✡Tomotoganidi i miamiani vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye Iesu i vonedi i vo, Yau ꞌomi tomia fwayafwaya yami mageta, wata yau kumaniku tomotoga nuami ꞌadi tokiavemageta. Egavo i na vetumagana ꞌwaikuye yadi nuanua kebu dududubalidiga siwe mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i na veluagai magetanina ꞌwainega.” 13 Totafalolo Falisi i voneni i vo, Taunimu ꞌu awaꞌaiꞌaimu, kebu ꞌa na veꞌawamogitana yamu vona faifaidi.” 14 Wata Iesu i vonedi i vo, A vonaga tauniku faifaiku vona mogitana, fai a ꞌasetai avaꞌaiega a mai wata ꞌawaie a na nago ꞌwaineye, weꞌe ꞌomi bega a maiga wata bei a na nagoga kebu ꞌwa da ꞌasetaiga. 15-16  ✡ꞌOmi ꞌisaꞌava ꞌwainega ꞌwa ꞌaꞌamalakibu, kebu ꞌaseta mogitana ꞌwainega ꞌwa da vevenuaꞌivina. Yau kebu a da vevenuaꞌivinaga yami sakona faifaina, weꞌe ꞌaiꞌedi a na venuaꞌivinaga yaku venuaꞌivinanina mogitana wata tonovina, fai kebu ꞌaiseku yaku nuanuayega, Tamada ꞌaku tovetune i ꞌiꞌivaiseku wata i labilabiniku. 17 Yami veimea kilukilumina i ꞌenoꞌeno i vo, ꞌAiꞌedi tomotoga ꞌadi ꞌailuga yadi luꞌivona i na vesala, i vona mogitana.” 18  ✡Wata baniꞌodi yau tauniku faifaiku a vonavona, wata Tamada, ꞌaku tovetune i vonavona faifaiku, ꞌama ꞌailuga yama vona i vesala bega vona mogitana.” 19  ✡Falisinidi i velutolieni Iesu i vo, Avaꞌaibe bei tamamu?” Iesu i vo, ꞌWa bavuyekuga, wata Tamaku ꞌwa bavuyeni. ꞌAiꞌedi ꞌwa da ꞌasetakuga, Tamaku wata ꞌwa da ꞌasetai.”

20  ✡Iesu yana ve deꞌe ꞌailaꞌa bwaikina matadie, vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, ꞌanivelena-maimaiga ꞌana ꞌeba yato lilivaneye. Kebu tamu aitoi i da ꞌiveꞌavini, i lubwaineni bei i na ꞌiveꞌaviniga ꞌana tutuya bola.

Egavo kebu i na vetumagana yadi sakona i na

ꞌeno-vagata.

21  ✡ꞌAilaꞌanidi wata Iesu i vonedi i vo, A na tauya a na nago siwe ꞌwa na luala-wayogeku, ꞌwa na wafa yami sakona i na ꞌeno-vagata Yaubada kebu i na nuatavunidi. Bei a na nagoga kebu ꞌami fata ꞌwa na waia ꞌwaineye.” 22 Vonanina me Diu toꞌedakumetavo i nogaiga ꞌaiseꞌavadi i vona i vo, Voke taunina i na luvewafai fai i vo, Bei a na nagoga kebu ꞌami fata ꞌwa na waia.”

23 Wata Iesu i vonedi i vo, ꞌOmi deꞌe bega ꞌwa souyemi, weꞌe yau tabwanega a mai. Yami ꞌeba mia fwayafwaya yau abamega a obuma. 24 Faifainanina a vo, ꞌWa na wafa yami sakona i na ꞌeno-vagata kebu Yaubada i na nuatavunidi.” Yau Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, ꞌaiꞌedi kebu ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye, tutuyanina ꞌwa na wafa, yami sakona i na ꞌeno-vagata.” 25 Begaidi i velutolieni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetamu, ꞌomu aitoi?” Iesu yadi velutoli i tutuli i vo, Tutuya fuedi a luluꞌivoneyeku ꞌwaimie, siwe ꞌasaꞌaiana baniꞌodi. 26 ꞌAiꞌedi nuanuaku, ꞌaku fata nani fuedi yami sakona faifaidi a da luꞌivoneyedi wata a da awavesakoyemi, siwe ꞌaku tovetune avaꞌai i vonekuga ꞌaisedi a luluꞌivoneyedi tomia fwayafwaya matatabumi ꞌwaimie. ꞌAku tovetunenina yana nuanua wata yana sauluva tonovidi, ꞌada fata ta na vetumagana yana vona ꞌwaidie.”

27 Siwe tomotoganidi kebu i da ꞌasetaiga, Iesu i vonavona Tamana faifaina, taunina ꞌana tovetune. 28  ✡Begaidi wata Iesu i vonedi i vo, Deꞌe ꞌwa bavuyeku, siwe tutuyanina yau a vetomotogaotoga ꞌwa na silakaiku ꞌai lagalagana ꞌwaineye bei ꞌwa na ꞌasetaku yau Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. Wata bei ꞌwa na ꞌasetai kebu tamu saiꞌafo tauniku yaku nuanuayega a da folofolova, siwe avaꞌai ꞌakonadi Tamada i vonekuga baniꞌodi a vonevoneyedi. 29  ✡Fai tutuya fuedi ꞌaku tovetunenina yana nuanua a ꞌiꞌidewadi i sososoana faifaiku, begaidi kebu tamu tutuya i da bailekuga i labilabiniku.” 30 Tomotoga fuedi Iesu yana vona i nogai i vetumagana ꞌwaineye.

Iesu yana vona i na ꞌetoyavuda.

31 Me Diu fuedi i vetumagana Iesu ꞌwaineye begaidi i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi yaku ve ꞌwa na vevematayakeyakedi, ꞌomi yaku tovetutuyamavo mogitana. 32 Sakona i veveimeyemi ꞌwa da vo baniꞌodi ꞌomi yana tofolovavo, siwe yaku ve tonovidi ꞌwa nogaidiga ꞌwa na vevematayakeyakedi, ꞌwa na ꞌasetai yaku ve, vona mogitana, vonanidi i na ꞌetoyavumi.” 33 Me Diu toꞌedakumetavo i vona Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌIma Ebelamo tubunavo, kebu tamu tutuya ꞌa da vetofolova-maimaiga tamu tomogo ꞌwaineye. Awale ꞌu vo, Yaku vona i na ꞌetoyavumi?” 34  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, egavo i sakosakonaga, sakonanina i veveimeyedi. 35 ꞌAiꞌedi tamu tomogo yana tofolova-maimaiga i na kimwanei, tofolovanina kebu ma yana veimea wata kebu i na mia-vagata tomogonina yana ꞌailaꞌa nageneye, mogitana tomogonina natuotogina ma yana veimea wata yana ꞌailaꞌa nageneye i na mia-vagata. 36  ✡ꞌOmi sakona yana tofolova-maimaiga, siwe ꞌaiꞌedi yau, Yaubada Natuna a na ꞌetoyavumi ꞌomi mogitana yavuyavumi. 37 Mogitana a ꞌasetai ꞌomi Ebelamo tubunavo, siwe ꞌifwaimi nuanuami ꞌwa na luvewafaku fai yaku ve ꞌwa vedumweꞌaiꞌaiedi. 38  ✡Naninidi a ꞌisedi Tamaku ꞌwaineye a veveifufuyedi ꞌwaimie, weꞌe ꞌomi avaꞌai nuanuami ꞌwa na ꞌidewaiga ꞌwaikuye fai tamami sakoina i vonemi.”

39 Me Diu toꞌedakumetavo Iesu yana vona i tutuli i vo, ꞌIma tamama Ebelamo.” Iesu i vo, ꞌAiꞌedi ꞌomi natunavo mogitanaga, yana sauluva ꞌatumaidi ꞌwa da vevetutuyamedi. 40 Siwe yami sauluva tulina, kebu Ebelamo baniꞌodi. Nuanuami ꞌwa na luvewafaku fai tutuya fuedi Yaubada yana vona mogitana, ꞌwainega a nogai, a luluꞌivona ꞌwaimie. 41 ꞌOmi kebu mogitana Ebelamo natunavo. Tamami yana sauluva sakoidi ꞌwa ꞌewadi.” Toꞌedakumetanidi i vo, ꞌIma kebu ꞌeda natunavoga. Matatabuma tamama ꞌaitamogana, taunina Yaubada.” 42  ✡Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi mogitana Yaubada tamamiga, ꞌwa da nuakalikalieku fai yau Yaubada ꞌwainega a mai, taiadi ta miamiani. Kebu tauniku yaku nuanuayega a da mai, Yaubada i vetuneku. 43 Fai kebu nuanuami yaku vona ꞌwa na nogai, begaidi avaꞌai a voneyediga ꞌwa bavuyedi. 44  ✡ꞌOmi Seitani* natunavo, nuanuami yana nuanuana sakoidi ꞌwaidie ꞌwa na nunagoi. Tutuya ꞌeba velamu ꞌwainega i maiga ꞌasiau Seitaninina toluvewafa, kebu tamu saiꞌafo yana vona tonovidi, naninidi tonovidi matatabuna i vevedumweꞌaiꞌaiedi. Tutuya fuedi vekaliega i vonavona fai ꞌasaꞌaiana baniꞌodi yana sauluva wata vekali matatabuna taunina lamudi. 45 A vona tonovina ꞌwaimie kebu a da vekaliga, siwe fai Seitani yana sauluva-vekavekali ꞌwa ꞌewadi begaidi kebu ꞌwa da vetumaganekuga. 46  ✡Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vona mogitana ꞌwaikuye i na vo, ꞌOmu tosakona.” Tutuya fuedi a vonavona tonovina ꞌwaimie, siwe kebu tamu saiꞌafo ꞌwa da vetumagana ꞌwaikuye. 47 Egavo tamadi Yaubada, Yaubadanina yana vona i noganogai, siwe ꞌomi kebu Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye, faifainanina kebu nuanuami yana vona ꞌwa na nogai.”

Iesu yana ꞌeba souyagi lamuna faifaina i veifufu.

48  ✡Me Diu toꞌedakumetanidi Iesu yana vona i tutuli i vo, Yama vona basenadi, ꞌakonadi ꞌana mogitana i souyeni ꞌa vo, ꞌOmu yaiaina i agemu bega ꞌwavaꞌwavamu wata ꞌomu baniꞌodi tomogo Samelia sakoina.” 49 Iesu i vonedi i vo, Yau kebu yaiaina i da agekuga. Tamaku a veveꞌililibuyeni, weꞌe ꞌomi kebu ꞌwa da veveꞌililibuyekuga. 50 Kebu tauniku ꞌaku awaꞌaiꞌai faifaina a da folofolova, a folofolovaga Yaubada i na awaꞌaiꞌaiku, weꞌe tomotoganidi i vedumweꞌaiꞌaiekuga i na vematavulogidi. 51  ✡A vona mogitana ꞌwaimie, egavo yaku vona i na vevematayakeyakediga kebu i na wafaotoga, i na mia-vagata.” 52 Me Diu i voneni i vo, ꞌU vevekali, vona mogitana yaiaina i agemu. Basenadiotoga Ebelamo i wafa, wata Yaubada yana toluꞌivonavo taiadi, weꞌe igodi ꞌomu ꞌu vo, ꞌAiꞌedi egavo yaku vona i na vevematayakeyakediga kebu i na wafaotoga, i na mia-vagata.” 53 Tubuda Ebelamo ꞌomu kebu baniꞌodiga, taunina tomogo bwaikina siwe i wafa toluꞌivonavo taiadi. ꞌOmu ꞌwa da vo bwaikaotogimu begaidi baniꞌodi ꞌu vonevoneyedi.” 54 Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi tauniku a da awaꞌaiꞌaiku ꞌana nogaya nani-ꞌavoꞌavovo. Tamaku, kumanina igodi ꞌwa vo, Yama Yaubada,” taunina ꞌaku toawaꞌaiꞌai. 55  ✡Kebu tamu saiꞌafo Yaubadanina ꞌwa da ꞌaseta-tonovi, yau a ꞌasetai. ꞌAiꞌedi a da vo, Kebu a da ꞌasetaiga,” a da vekali, baniꞌodi ꞌomi yami sauluva. Siwe a ꞌasetai, wata yana vona a vevematayakeyakedi. 56 Basenadiotoga yaku mai ꞌana tutuya tubumi Ebelamo i nuanimo nika i sosoana, siwe ꞌakonadi i ꞌiseni i sosoana bwaikina.” 57 Me Diu Iesu i voneni i vo, ꞌOmu bola kebu ꞌamu malamala 50 i da veluagai, voke ꞌu ꞌiseni Ebelamo? ꞌA nuani kebu tamu saiꞌafo ꞌu da ꞌisa-tonovi.” 58  ✡Iesu i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, Bola Ebelamo kebu i da tubugaga, yau a mia-vagata.” 59  ✡Me Diu yana vona i nogai, i nuasako, kileu i ꞌewadi igodi nuanuadi i da luvewafai, siwe Iesu i giva tomotoga nagedie mulieta vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega i souyeni i nago.

9

Tomatasako inana kamodiega Iesu i ꞌiveꞌatumaia.

1 Tamu tutuya Iesu wata yana tovetutuyamavo taiadi i nunagoi, tamu tomogo ma mata-sakoina inana kamodiega i mieniga i ꞌiseni. 2  ✡Begaidi Iesu yana tovetutuyamavo i velutolieni i vo, Tove, aitoi yana sakona ꞌwainega ma mata-sakoina i tubuga? Taunina ꞌalo inana tamana taiadi?” 3  ✡Iesu i vonedi i vo, Yana matasako kebu yana sakona ꞌwainega, ꞌalo inana tamana taiadi yadi sakona ꞌwaidiega. I matasakoga bega Yaubada yana toketokena ꞌwainega i na veꞌatumai tomotoga i na ꞌiseni. 4 I lubwaineda tutuya safailina ꞌwaineye ꞌaku tovetune yana folova ta na ꞌiꞌidewadi, weꞌe tutuya vitana i na souyeniga, baniꞌodi dudubala, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na folova. 5  ✡Tutuyanina a na miamia fwayefwayeye, yau tomia fwayafwaya yami mageta.” 6 Iesu i vonaꞌaꞌava, i kiwala fwayefwayeye, fwayafwayanina i ꞌewai nimaneye i luogoi mulieta tomatasako matana i ꞌabidi. 7 I voneni i vo, Nuanuaku ꞌu na nago Ufa Sailoama ꞌwaineye maigimu ꞌu na lekoai.” Ufanina Sailoama ꞌana saivila, Vetune. Bega tomogonina i nago maigina i lekoai, nika i ꞌisadewa, i vilai i mai.

8 Tomogonina matana i veꞌatumaiga, enavo wata ꞌifwaidi tomotoga i ꞌasetai tomogonina taunina totalaveluꞌui, ꞌaiseꞌavadi i velutolitoli i vo, ꞌWa da nuani, voke kumanina totalaveluꞌuinina?” 9 Tomotoga ꞌifwaidi i vo, ꞌAsaꞌaiana kumanina,” weꞌe ꞌifwaidi i vo, Kebu, noꞌo tulina siwe ꞌana ꞌisaꞌisa.” Tomogonina matana i veꞌatumaiga i vo, ꞌAsaꞌaiana kumaniku yau.” 10 Tomotoga i velutolieni i vo, Baniꞌodi matamu i munega i veꞌatumai?” 11 I vonedi i vo, Tamu tomogo ꞌana wagava Iesu dobwadobwana i ꞌidewai mataku i ꞌabidi i ꞌaꞌavana i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na nago Ufa Sailoama ꞌwaineye, bei maigimu ꞌu na lekoai.” Bega a nago maigiku a lekolekoaiga nika a ꞌisadewa.” 12 Wata i velutolieni i vo, Tomogonina matamu i ꞌiveꞌatumaidiga, avaꞌaibe?” I vo, Aigodi.”

Falisi i velutolitoli tomatasako yana veꞌatumai faifaina.

13 Bega tomotoga iadinina matana i veꞌatumaiga i vagavaia i naweni totafalolo Falisi ꞌwaidie. 14 Weꞌe ꞌaiatanina ꞌwaineye Iesu dobwadobwana i ꞌidewai tomogo i ꞌiveꞌatumaiaga me Diu yadi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. 15 Bega Falisinidi tomogo i velutolieni i vo, Baniꞌodi matamu i munega i veꞌatumai?” I vonedi i vo, Iesu dobwadobwanayega mataku i ꞌabidi, mulieta maigiku a lekoai nika a ꞌiꞌisadewa.” 16  ✡Falisi ꞌifwaidi i vo, Tomogo deꞌe baniꞌodi i folovediga ꞌana ꞌisa kebu taunina Yaubada ꞌwainega, fai i folova ꞌAiata Veawai ꞌwaineye yada veꞌetoboda i geuya.” Siwe ꞌifwaidi i vo, ꞌAiꞌedi taunina tosakonaga kebu tamu saiꞌafo ꞌana fata folova toketokedi i da ꞌiꞌidewadi.” Nika ꞌaiseꞌavadi ꞌailaꞌa i ꞌidia.

17 Wata Falisi i velutoli-vaitugana tomogo ꞌwaineye i vo, ꞌU vonaga Iesu matamu i ꞌiveꞌatumaidi, weꞌe ꞌu da nuaniga yana toketokena avaꞌaiega i veluagai?” Yadi velutoli i tutuli i vo, Taunina tamu Yaubada yana toluꞌivona.” 18-19 Me Diu toꞌedakumetavo kebu i da vetumagana fai i nuani igodina basenadi matana kebu i da sakoga, faifainanina inana wata tamana taiadi i vonedi i maia i velutoliedi i vo, Deꞌe natumi? Mogitana ma mata-sakoina i tubuga? Baniꞌodi i munega ꞌana fata i ꞌiꞌisadewa?” 20 Inana wata tamana i vo, Mogitana deꞌe ꞌima natuma, wata ꞌa ꞌasetai ma mataꞌuluna i tubuga. 21 Siwe matana yadi veꞌatumai wata aitoi i ꞌiveꞌatumaidiga kebu ta da ꞌasetadiga. Taunina ꞌwa velutolieni, tulaina ꞌana fata i na vonemi.” 22  ✡Inana wata tamana baniꞌodi i voneyediga fai i kololo me Diu toꞌedakumetavo ꞌwaidie. Basenadi yadi veimea i kiavefaꞌali i vo, ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, Iesu taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina,” ꞌa na talabodeni kebu taiadi ꞌa na lukuluku ꞌeba miavaꞌauta nageneye tafalolo faifaina.” 23 Faifainanina inana wata tamana i vonaga i vo, Taunina ꞌwa na velutolieni, tulaina ꞌana fata i na vonemi.”

24 Wata me Diu i vona-vaitugana tomogonina matana i veꞌatumaiga i mai i voneni i vo, Nuanuama ꞌu na vona Yaubada mataneye kebu ꞌu na vekaliga, fai ꞌa ꞌasetai tomogonina Iesu, tosakona.” 25 Tomogo i vo, Aigodi tosakona ꞌalo kebu, siwe tamu nani a ꞌasetai, basenadi mataku sakoidi, siwe ꞌasiau a ꞌisaꞌisa.” 26 Wata i velutolieni i vo, Baniꞌodi i munegimu? Wata baniꞌodi i munega matamu i siayegidi?” 27 I vonedi i vo, ꞌAkonadi a luꞌivona ꞌwaimie, siwe kebu nuanuami bonaku ꞌwa na nogai. Awale nuanuami a na vona-vaivaitugana? ꞌAlo nuanuami ꞌomi wata Iesu yana tovetutuyamavo?” 28 Ma yadi nuasako i yagaia i vo, ꞌOmu ꞌaisemu kumanina ꞌana tovetutuyama, ꞌima Mosese yana tovetutuyamavo. 29  ✡ꞌA ꞌasetai Yaubada i vona Mosese ꞌwaineye, weꞌe tomogonina kebu tamu saiꞌafo ꞌa da ꞌasetai avaꞌaiega i mai.” 30 Tomogonina matana i veꞌatumaiga i vonedi i vo, Nuaku i vogani yami bavu faifaina. Yana toketokena ꞌwainega mataku i veꞌatumai siwe kebu ꞌwa da ꞌasetaiga avaꞌaiega i mai. 31  ✡Fai ta ꞌasetai Yaubada tosakona bonadi kebu i na nogai, siwe egavo i veveꞌililibuyeni wata i vevematayakeyakeni bonadi i noganogaidi. 32 Fwayafwaya ꞌana ꞌidewadewavau ꞌwainega i maiga ꞌasiau, kebu tamu aitoi ꞌana fata deꞌe bei tomatasako inana kamodiega i na ꞌiveꞌatumaia. 33  ✡ꞌAiꞌedi Iesu kebu i da maiga Yaubada ꞌwainega wata ꞌako kebu baniꞌodi i da folovediga.” 34 Yana vona i tutuli i vo, ꞌOmu tosakona, inamu wata tamamu yadi sakona ꞌwainega ꞌu tubuga, igodi nuanuamu ꞌu na ve ꞌwaimeye.” Deꞌe baniꞌodi i voneyedi i ꞌaꞌava, i ꞌiveꞌavini i tufelefeleni i souyeni ꞌeba miavaꞌauta ꞌwainega.

Tomotoga yadi nuanua baniꞌodi i vematasako.

35 Iesu vala i nogai Falisi tomogonina matana i veꞌatumaiga i bifelefeleni ꞌeba miavaꞌauta ꞌwainega bega i nago i veluagai i velutolieni i vo, Kumanina i vetomotogaotoga, ꞌwaineye ꞌu vetumagana ꞌalo kebu?” 36 Tomogo i vo, ꞌAuvea, avaꞌai tomogoga? ꞌU voneku bega a na vetumagana ꞌwaineye.” 37 Iesu i voneni i vo, ꞌAkonadi ꞌu ꞌiseni, ꞌasaꞌaiana taunina taiadi ꞌwa veveifufu.” 38 Tomogo i vona Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, a vetumagana ꞌwaimuye.” I vona nika ma yana subia i ꞌodu mataneye.

39  ✡Iesu i vo, Yau a maiga fwayefwayeye tomotoga a na ꞌididi, bega egavo yadi nuanua dudubalidi ꞌwa da vo i da vematasako, ꞌanuꞌanunudi matadi a na ꞌiveꞌatumaidi, weꞌe egavo igodina ꞌanuꞌanunudi matadi ꞌatumaidi a na ꞌiveꞌuludi.” 40  ✡Falisi ma fuedie i tovotovoi i nogai Iesu yana vona begaidi i velutolieni i vo, ꞌU vonavonaga ꞌima wata matama ꞌuludi?” 41 Iesu i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi mogitana yami nuanua i vematasako, Yaubada kebu ꞌana fata i na vematavulogimi yami sakona faifaidi fai bavubavumi. Siwe fai ꞌwa vonaga ꞌwa vo, Matama ꞌatumaidi nani matatabuna ꞌa ꞌasetadi,” begaidi yami sakonanidi i na ꞌenoꞌeno.”

10

Iesu i vona-awatabai ꞌaisaya sifi ꞌadi kali faifaina.

1-2 Wata Iesu i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, toꞌisaveꞌavina sifi ꞌaiaseye yana ꞌaisaya i veveꞌanidi ꞌadi mosomoso, lovana i sisilukuvedi ꞌadi kalie, bei wata i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌAiꞌedi toꞌisaveꞌavinanina nuanuana i na lukuga, ꞌawa ꞌwaineamo i lukuluku, weꞌe ꞌaiꞌedi tamu aitoi kebu ꞌawa ꞌwaineamo i na lukuga kaliamo i na nakikila, taunina toꞌainike wata tovainago. 3 Tutuyanina toꞌisaveꞌavina nuanuana yana ꞌaisaya i na nawedi, ꞌawa ꞌana toꞌisaveꞌavina i vonevoneni saiboda i sisibaleni, mulieta toꞌisaveꞌavinanina yana sifi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi wagaveamo i tayatayamidi. 4  ✡Tutuyanina i sousouyedi toꞌisaveꞌavina i kumekumeta weꞌe yana ꞌaisaya mulineye i delideli fai bonana i nogayaꞌinanai. 5 ꞌAisayanidi kebu ꞌadi fata tamu tomogo mulineye i na nagoi, bola bonana i na bavuyeni i na veꞌaladegadega.”

6 Deꞌe vona-awatabainina ꞌwainega Iesu i veifufu ꞌwaidie, siwe kebu nuadi i da magetadi. 7 Tomotoga kebu nuadi i da magetadiga faifainanina Iesu i vona-vaitugana ꞌwaidie i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, yau sifi ꞌadi kali ꞌana ꞌawa. 8 Basenadi mali tomotoga nuanuadi i na vetoꞌisaveꞌavina igodina taunidi i da mai Yaubada ꞌwainega, tomotoganidi tovainago wata toꞌainike, siwe yaku sifi kebu bonadi i da nogayaꞌinanadi. 9  ✡ꞌAsaꞌaiana kumaniku ꞌawa. Egavo i na vetumagana ꞌwaikuye, i na luku ꞌwaikuyamo a na ꞌitaꞌitaꞌiedi wata a na ꞌiꞌisaveꞌavinidi baniꞌodi toꞌisaveꞌavina sifi yana ꞌaisaya i nunawedi i veveꞌanidi wata i mimaiedi ꞌadi kalie. 10 Tovainago i na maiga, vainagoꞌava, ꞌainikeꞌava, ꞌivesako ꞌaisedi faifaidi i na mai. Yau a maiga tomotoga mia ꞌivauna wata ꞌatumaina a na veledi bega i na sososoana wata kebu tamu nani faifaina i na vevenuafouviga.”

Iesu toꞌisaveꞌavina sifi ꞌatumaina.

11  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Yau toꞌisaveꞌavina sifi ꞌatumaiku, faifainanina yawaiku a na tauyeni a na wafa yaku sifi ꞌadi ꞌitaꞌitaꞌi faifaina. 12 ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na vetofolova sifi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, fai taunina kebu tonisifi ꞌaiꞌedi ꞌouꞌou kasikasisina i na ꞌiseni i na mimaiga bola i na degalovedi, ꞌouꞌounina kasikasisina sifi i na ovadi i na veꞌaladegadega. 13 Tofolovanina i dega fai taunina kebu tonisifi, begaidi kebu faifaidi i da vetafewa i folovamo tutula faifaina. 14-15  ✡Yau toꞌisaveꞌavina sifi ꞌatumaiku. Tamada i ꞌasetaku wata yau a ꞌasetai, wata baniꞌodi yaku sifi a ꞌasetadi, wata i ꞌasetaku. Fai taunidi yaku sifi, yawaiku a na tauyeni a na wafa ꞌadi ꞌitaꞌitaꞌi faifaina. 16  ✡Weꞌe wata ꞌifwaidi yaku sifi tulidie i miamiani, kebu deꞌe kalinina nageneye. I lubwaineku taunidi wata a na miedi, ꞌadi fata wata bonaku i na nogai, a na luvetubamidi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana weꞌe ꞌadi toꞌisaveꞌavina ꞌaitamogana.

17  ✡Tamaku i nuakalikalieku bwaikina fai tauniku a tauyeku ꞌawaie a na wafa siwe wafanina ꞌwainega wata yawaiku a na veluaga-vaitugani. 18  ✡Kebu tamu aitoi ꞌana fata yawaiku i na dabai, yau taunikuna a na tauyeni. Fai ma yaku veimea wata ma yaku toketokena ꞌaku fata yawaiku a na tauyeni, wata ꞌaku fata yawaikunina a na veluaga-vaitugani. Tamaku yana veimea ꞌwaikuye side baniꞌodi.”

19 Iesu i vonaꞌaꞌava, mulieta vonanina faifaina me Diu ꞌailaꞌa wata i ꞌidia. 20 Fuedi i vona i vo, Vona mogitana yaiaina i agei i veꞌwavaꞌwava. Kebu bonana ꞌwa na nogai.” 21 Weꞌe ꞌifwaidi i vo, Iesu yana vona ꞌana nogaya kebu baniꞌodi tomogo yaiaina i ageiga yana vona. Yaiaina kebu ꞌana fata tomatasako i na ꞌiveꞌatumaia Iesu i ꞌidewaiga baniꞌodi.”

Me Diu Iesu i vedumweꞌaiꞌaieni.

22 Malayaubanie me Diu fuedi i vaꞌauta Ielusalema tamu sakali i ꞌidewai. Sakalinina ꞌadi ꞌeba tolinuataꞌi wata yadi ꞌeba nuaveꞌavina basenadi mali tomotoga yadi vanuga ꞌeba veluꞌui i ꞌivesakoi weꞌe i ꞌidewa-vaitugani faifaina. 23 Tutuyanina ꞌwaineye Iesu i nago vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, i yabayaba Kini Solomoni yana Masiꞌeda ꞌwaineye. 24 Me Diu i ꞌiseni i maia i tovififineni i voneni i vo, Tutuya manamanawena ꞌa vevenuanaluga yamu vona faifaidi. ꞌAsiauotoga nuanuama ꞌu na vona tonovina ꞌwaimeye, mogitana ꞌomu Keliso Yaubada ꞌana Venuaꞌivina ꞌalo kebu?” 25-26  ✡Iesu i vo, ꞌAkonadi a vonemi siwe kebu ꞌwa da vetumaganekuga. Folovanidi toketokedi a ꞌiꞌidewadiga Tamaku yana veimea ꞌwainega, ꞌwa da ꞌisedi ꞌwa da ꞌasetai yau a mai Yaubada ꞌwainega, siwe kebu ꞌwa da vetumagana fai ꞌomi kebu yaku sifi. 27  ✡Yaku sifi mogitana bonaku i noganogai, ꞌaitamogana ꞌaitamogana a ꞌasetadi wata i yoyogoꞌwailiku. 28  ✡Mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina a veleveledi bega kebu i na wafaotoga wata kebu tamu aitoi ꞌana fata i na sieloeloku. 29 Tomotoganidi Tamaku i velekuga nani bwaikaotogina mataneye, nani ꞌifwaidi saiꞌafo, faifainanina kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vunugidi Tamada yana ꞌisaveꞌavina ꞌwainega. 30 Tamada wata yau ꞌaitamogana. Yama nuanua, yama sauluva, wata lamuma ꞌaitamogana.”

31 Vonanina faifaina me Diu kileu i ꞌewadi igodi i da luvewafai basenadi baniꞌodi. 32 Siwe Iesu i vonedi i vo, Folova fuedi, ꞌatumaidi wata toketokedi matamie a ꞌiꞌidewadi Tamada yana veimea ꞌwainega. Folovanidi ꞌwaidiega avaꞌai folovaga faifaina nuanuami ꞌwa na nikeku?” 33 Me Diu Iesu yana vona i tutuli i vo, Yamu folova ꞌatumaidi faifaidi ꞌako kebu ꞌa na nikemuga, siwe fai ꞌu vona-uviꞌagala Yaubada ꞌwaineye. ꞌOmu tomogo-ꞌavoꞌavovo siwe igodi ꞌu vo, Yau Yaubada.” 34  ✡Wata Iesu i vonedi i vo, Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye, bukinina ꞌwa veveꞌililibuyeni bwaikina, Yaubada i vona toveimea i venuaꞌivinediga ꞌwaidie i vo, ꞌOmi tomotoga ꞌasaꞌaiana taunimi yaubadanimi.” 35 ꞌAkonadi ta ꞌasetai Yaubada yana Buki i na ꞌeno-vagata wata kebu tamu saiꞌafo vekali nageneye, weꞌe toveimeanidi Yaubada yana Vona i nogai, Yaubada i goledi yaubadavo. 36  ✡Fai Yaubada tomotoga i fali-yaubadedi, yau wata a vo, Yau Yaubada Natuna,” i lubwaineku fai i venuaꞌivineku i vetuneku a mai tomia fwayafwaya ꞌwaimie, begaidi kebu Yaubada a da awaobuobuyeni. 37 ꞌAiꞌedi Tamaku yana folova kebu a da ꞌiꞌidewadiga, i lubwainemi kebu ꞌwa da vetumagana ꞌwaikuye, siwe fai Tamaku yana folova a ꞌiꞌidewadi i lubwainemi ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye. 38  ✡Kebu nuanuami ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye, siwe fai folovanidi toketokedi a ꞌiꞌidewadiga i lubwainemi ꞌwa na vetumaganedi bega ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaia yau Tamada ꞌana labilabina wata Tamadanina i labilabiniku.”

39 Fai Iesu i vo, Yau Tamada ꞌana labilabina wata Tamadanina i labilabiniku,” begaidi toꞌedakumetavo wata igodi i da ꞌiveꞌavini, nika i ꞌiawedi i nago.

40 Iesu wata yana tovetutuyamavo taiadi wata i viladi Ufa Iolidani i damana noꞌo bega i miamiani, basenadi bei Ioni tomotoga i bafitaisodi. 41 Tomotoga fuedi i maia Iesu ꞌwaineye tomotoganidi ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Ioni kebu tamu folova toketokena i da ꞌidewai, siwe nani matatabuna basenadi i veifufuyediga Iesu faifaina, ꞌakonadi ꞌadi mogitana i souyedi.” 42 Begaidi tomotoga fuedi i vetumagana Iesu taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.

11

Lasalo yana wafa ifufuna.

1-3  ✡Tamu ꞌatamana ꞌana wagava Bedani bei Lasalo i miamia ma novunavo, Meli wata Malida. Melinina kumanina ꞌAuvea Iesu ꞌagena i iwagi bunama magaina ꞌatumaina ꞌwainega, wata navaꞌaunega i tamavelavelalai. Tamu tutuya Lasalo i viga bwaikina begaidi novunavo vala i vetunei Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, iamu kumanina ꞌu nuakalikalieni bwaikina i viga.” 4  ✡Tutuyanina Iesu valana i nogai i vona i vo, Viganina i souyeniga Lasalo ꞌwaineye kebu wafaotoga faifaina, siwe i souyeni bega tomotoga fuedi Yaubada i na subiai wata ꞌwainega, yau Natuna i na awaꞌaiꞌaiku.”

5-6 Lasalo ma novunavo Iesu i nuakalikaliedi bwaikina, siwe tutuyanina i nogai Lasalo i viga kebu i da nago ꞌwaineye, ꞌatamananina ꞌwaineye i valenogaya bei wata ꞌaiata ꞌailuga i mia. 7 ꞌAiatanidi ꞌadi ꞌailuga i ꞌaꞌavana, mulieta yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, Ta na vilada ta na nagoi Iudia.” 8  ✡Yana tovetutuyamavo i vo, Tove, basenadi bei me Diu igodi i da luvewafamu, wata igodi nuanuamu bei ꞌu na nago.” 9 Iesu i vonedi i vo, ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌaiata ꞌana ꞌawasasa matatabuna 12. ꞌAwasasanidi ꞌwaidie ta na yabaga kebu ꞌana fata ta na nikeyeda fai fwayafwaya ꞌana mageta ꞌwainega ta ꞌiꞌisadewa. 10 Siwe ꞌaiꞌedi ta na yaba-vuvua lovane, bola ta na nikeyeda fai mageta kebu. Bola yaku tutuya ꞌatumaina i ꞌenoꞌeno, ꞌaku fata a na folofolova. 11  ✡Iada Lasalo i ꞌenomwadumwadu, siwe ta na nagoi a na luvagoni i na ꞌisa.” 12 Yana tovetutuyamavo i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi i na ꞌenoꞌenovamo ꞌana fata i na veꞌatumai.” 13 Siwe Iesu i vonavona i wafaga faifaina, weꞌe yana tovetutuyamavo yadi nuanua i vo, ꞌEno mogitana faifaina i vonavona.” 14-15 Begaidi Iesu i vonaotoga ꞌwaidie i vo, Lasalo i wafa, siwe ꞌaiꞌedi ꞌwaineye taiadi ta da miamiani a da ꞌiveꞌatumaia viga ꞌaisena ꞌwainega bola yami vetumagana mweadi. ꞌAtumaina, ta na nagoi ꞌwaineye yaku folova ꞌwa na ꞌiseni bega yami vetumagana i na vetoketoke.” 16  ✡Tomasi, tamu ꞌana ꞌeba ꞌainana Natulugaluga tovetutuyamavo ꞌifwaidi i vonedi i vo, Ekwavo, ta na nagoi yada ꞌAuvea taiadi bega ma fueda ta na wafa.”

Iesu tosivetovoi wata yawai-vagata ꞌana toꞌanivelena.

17 Tutuyanina Iesu yana tovetutuyamavo taiadi i leꞌwai saiꞌafo Bedani lilivaneye, tomotoga i vonedi i vo, Lasalo yawaina i ꞌaꞌava, i ꞌenoꞌeno taumaseye ꞌakonadi ꞌaiata 4 i veluagai.” 18-19 Ielusalemega ta na nago Bedani kebu ꞌaniꞌiega, vivideye* begaidi me Diu fuedi i maia Bedani Malida ma taina Meli nuadi i na ꞌiveagiagidi, novudi i ꞌiawediga faifaina.

20 Tutuyanina Malida i nogai Iesu i nunago, begaidi i mai i yogoꞌedeꞌedeni, weꞌe Meli i miamia vanuge. 21  ✡Malida i veluagai nika i vona Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi ꞌomu taiadi ta da miamiaga ꞌako novuku kebu i da wafaga. 22 Mogitana novuku i wafa, siwe a ꞌasetai avaꞌai nuanuamu ꞌu na veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na velemu bega ꞌaivaita ꞌa na veluagai.” 23 Iesu i voneni i vo, Novumu i na tovoi-vaitugana.” 24  ✡Malida i vo, Eꞌe ꞌakonadi a ꞌasetai ꞌawaie fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i na tovoi-vaitugana.” 25 Wata Iesu i voneni i vo, Yau kumaniku towafa ꞌadi tosivetovoi wata mia-vagata ꞌana toꞌanivelena. ꞌAiꞌedi egavo i na vetumagana ꞌwaikuye mulieta i na wafa, siwe mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 26 Egavo i na vetumagana ꞌwaikuye kebu tamu saiꞌafo i na wafaotoga. Malida, yaku vona deꞌe ꞌu da nuani, ꞌu vetumagana ꞌalo kebu?” 27  ✡Malida i vo Eꞌe ꞌAuvea yamu vonanina faifaina a vetumagana, wata a ꞌasetai ꞌomu Keliso, Yaubada Natuna wata ꞌana Venuaꞌivina, kumanimu basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa yamu mai fwayefwayeye faifaina.”

Iesu i lumatageu.

28 Malida i vonaꞌaꞌava, mulieta i vilai i nago Meli ꞌwaineye ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Tove ꞌakonadi i mai, nuanuana ꞌu na nago i na vonemu.” 29 Bega Meli i tovoi i lilide i mai Iesu ꞌwaineye.

30 Iesu bola kebu i da souyeni ꞌatamane, avaꞌaibe bei Malida i veluagaiga bei bola i tovotovoi. 31 Me Diu i maiaga Meli ma iana ꞌadi ꞌivenuagiagi faifaina, tutuyanina i ꞌiseni Meli i tovoi i souyeni i lilide i mimai yadi nuanua igodi i vo, I nunago taumaseye bei i na vemogai,” begaidi i yogoꞌwaili.

32 Tutuyanina Meli i leꞌwa ma yana veꞌililibu i beꞌu Iesu mataneye i voneni i vo, ꞌAuvea, ꞌaiꞌedi ꞌomu taiadi ta da miamiaga, ꞌako kebu novuku i da wafaga.” 33 Iesu Meli i ꞌiseni me Diu taiadi i vevemogai nuana i vekalikalia wata i nuasako wafa faifaina. 34 Begaidi i velutoliedi i vo, Avaꞌaibe bei iada ꞌwa veꞌufai?” I voneni i vo, ꞌAuvea ꞌu mai ta na nago ꞌa na vemu.” 35  ✡Nika Iesu i lumatageu. 36 Me Diu i ꞌiseni Iesu ma matageuna begaidi i vo, Vona mogitana, iana i nuakalikalieni bwaikina.” 37  ✡Weꞌe ꞌifwaidi i vo, Tomatasako i ꞌiveꞌatumaia bega wata iana i da ꞌivaiseni yana viga ꞌwaineye nika kebu i da wafaga.”

Iesu Lasalo wafayega i sivetovoia.

38 Wata Iesu nuana i vekalikalia saiꞌafo i vaganago taumata ꞌwaineye. Taumatanina ovu matumatu ꞌwaineye, kileu bwaikinega ꞌawana i vetovibodai. 39 Iesu tomotoga i vonedi i vo, Kileunina ꞌwa ꞌewai.” Nika Malida towafanina novuna i vo, ꞌAuvea, magai fai ꞌaiata 4 ꞌakonadi i ꞌaꞌava.” 40  ✡Siwe wata Iesu i voneni i vo, ꞌWa da vo kebu a da vonemu a vo, ꞌAiꞌedi ꞌu na vetumagana ꞌwaikuye, Yaubada yana toketokena ꞌu na ꞌiseni.” 41 Tomotoga kileu i ꞌewai, mulieta Iesu i ꞌisalaka i veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i vo, Tamaku, a vekaiwa bwaikina ꞌwaimuye fai bonaku ꞌu noganogaidi. 42  ✡ꞌA ꞌasetai mogitana tutuya matatabuna bonaku ꞌu noganogaidi, siwe deꞌe baniꞌodi a veveluꞌuiediga fai nuanuaku tomotoga i na nogai i na vetumagana ꞌomu ꞌu vetuneku a mai.” 43 Iesu i veluꞌuiꞌaꞌava, mulieta i vegole i vo, Lasalo, ꞌu souyemu.” 44 Iesu yana voneye nika Lasalo i tovoi i souyeni taumatayega nimana wata ꞌagena taiadi fanifanidi, wata ꞌunuꞌununa babaniumana. Iesu tomotoga i vonedi i vo, ꞌWa na ꞌiyavuyavuya nika ꞌana fata i na yaba.”

Me Diu nuanuadi Iesu i na luvewafai.

45  ✡Me Diu fuedi i maiga Meli ꞌwaineye, Iesu yana folova toketokena i ꞌiseni i vetumagana ꞌwaineye. 46 Weꞌe ꞌifwaidi i viladi i nagoi totafalolo Falisi ꞌwaidie i luꞌivona avaꞌai Iesu i ꞌidewaiga faifaina. 47 Begaidi Falisinidi, tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo, wata me Diu yadi Kaniselo taiadi i vaꞌauta i veifufu Iesu faifaina i vo, Baniꞌodi ta na munegi? Tomogonina ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌiꞌidewadewadi. 48 ꞌAiꞌedi ta na ꞌiseꞌisenimoga, bola tomotoga matatabudi i na vetumagana ꞌwaineye. Bega Loma gabemani tomotoga i na ꞌisedi i na vo, I baibailema i nunagoi Iesu ꞌwaineye,” bega i na maia i na leoda, ꞌida me Diu yada veimea i na geuya, yada vanuga ꞌeba veluꞌui taiadi.” 49 Tamu me Diu yadi Kaniselo ꞌana wagava Kaiafa, taunina tovelomu bwaikina malamalanina ꞌwaineye, i vonedi i vo, ꞌOmi ꞌwavaꞌwavami, weꞌe kebu ꞌwa da nuaniga. 50 I lubwainemi ꞌwa da ꞌasetai Iesu ta na luvewafai bega me Diu matatabuda ta na mia ꞌatumaina. ꞌAiꞌedi kebu i na wafaga, me Loma i na leoda.”

51 Vonanina Kaiafa i ꞌinanaiga, kebu taunina yana nuanuayega, siwe fai taunina tovelomu bwaikina malamalanina ꞌwaineye begaidi Yaubada yana venuayato ꞌwainega i vona-vagata siwe kebu i da ꞌasetaiga. Yana vonanina ꞌana nuanua mogitana ꞌawaie Iesu i na wafa me Diu matatabudi faifaidi. 52  ✡Kebu mogitana ꞌaiseꞌavadi faifaidi siwe wata Yaubada natunavo faifaidi i vemiaveꞌeveꞌeꞌelagi ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie, Iesu yana wafa ꞌwainega i na vaꞌaugidi bega natunavo ꞌailaꞌa ꞌaitamogana. 53 Bega tutuyanina ꞌwaineye me Diu toꞌedakumetavo i velamu ꞌaiseꞌavadi i veveifufu-givagiva baniꞌodi i na munega Iesu i na luvewafai. 54  ✡Begaidi Iesu kebu i da yogomagemageta ꞌawalawa Iudia nageneye, faifainanina givagivayega yana tovetutuyamavo taiadi i tauya i nagoi ꞌatamana Ifeleimi, saliꞌavuꞌavu lilivaneye, bei taiadi i miamiani.

55  ✡Saiꞌafoga me Diu i na sakali Uviꞌagalatagona† faifaina, begaidi tomotoga fuedi ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidiega i laka Ielusalema, nagami i na ꞌilekoa-dewa wata i na tafalolo yadi sauluva baniꞌodi, nuanuadi i na veꞌatumai Yaubada mataneye, mulieta sakalinina i na ꞌidewai. 56 Tomotoganidi Iesu i lulualeniga, wata tutuyanina i vaꞌauta vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye ꞌaitamogana ꞌaitamogana i velutolitoli i vo, ꞌWa da nuani, ꞌako Iesu i na mai, ꞌalo kebu?” 57 Weꞌe Diu totafalolo Falisi wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo taiadi veimea faꞌalina i yatoi i vo, ꞌAiꞌedi aitoi Iesu i na ꞌiseni avaꞌaibe bei i miamiaga i na luꞌivona ꞌwaimeye.” Yadi veimeanina faꞌalina i yatoiga fai nuanuadi Iesu i na ꞌiveꞌavini.

12

Iesu ꞌana iwaga Bedani ꞌwaineye.

1  ✡ꞌAiata 6 i na ꞌaꞌava, me Diu sakalinina i na ꞌidewai Uviꞌagalatagona faifaina begaidi Iesu yana tovetutuyamavo taiadi i nagoi Bedani, Lasalo yana ꞌatamane, tomogonina Iesu i sivetovoia wafayega. 2 Bei ꞌaniꞌani bwaikina i ꞌidewai Iesu ꞌana veꞌililibu faifaina, bega Iesu wata Lasalo ediavo taiadi i miabui ꞌeba ꞌani ꞌwaineye i na ꞌani weꞌe Malida ꞌaniꞌani i ꞌaꞌanivelena. 3 Tutuyanina Iesu i ꞌaniꞌani, Meli bunama magaina ꞌatumaiotogina wata ꞌana tutula bwaikina ma botolina i mieni Iesu ꞌageneye i iwagaꞌaꞌaveni, mulieta navaꞌaunega i tamavelavelaladi. Bunamanina ꞌana wagava Nadi, magaina vanuga matatabuna i susuli. 4-5  ✡Tamu yana tovetutuyama ꞌana wagava Iudasa Isakaliota, kumanina Iesu ꞌana toꞌetogiluva i vo, Awale? Bunamanina tutulina bwaikina i veꞌamubwadodoyeni. I lubwaineni ta da vekimwaneyeni, baniꞌodi lubulubu 300* ta da veluagai, bega egavo i vewekowekomaga ta da ꞌivaisedi.” 6 Deꞌe baniꞌodi Iudasa i vonaga, kebu mogitana wekowekoma i da nuanidi faifaidi i da vonavona, fai taunina tovainago wata yadi mani ꞌana toꞌisaveꞌavina bega taunina ꞌana ꞌaivaita faifaina i vona. 7  ✡Weꞌe Iesu i vo, ꞌAsaꞌaiana, vavine kebu ꞌu na ꞌivebunumayagi. I iwagikuga i lubwaineni, tomogoku i ꞌidewa-vagaseni ꞌaku veꞌufa faifaina me Diu yada sauluva baniꞌodi. 8 Tutuya fuedi ꞌomi wekowekoma taiadi ꞌwa miamiani, ꞌami fata ꞌwa na ꞌiꞌivaisedi, weꞌe yau kebu taiadi ta na mia-vagata.”

9  ✡ꞌAilaꞌa bwaikina me Diu vala i nogai Iesu i miamia Bedani, begaidi fuedi i maia nuanuadi i na ꞌiseni. Kebu Iesu ꞌaisenaga, wata nuanuadi Lasalo i na ꞌiseni, kumanina Iesu i sivetovoia wafayega. 10-11 Fai me Diu fuedi Lasalo i ꞌiseni ma yawaina i ꞌasetai wafayega i yawasa-vaitugana, begaidi me Diu toꞌedakumetavo yadi veimea i vevedumweꞌaiꞌaiedi Iesu ꞌwaineye i vevetumagana. Faifainanina tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌaiseꞌavadi i veifufu nuanuadi Lasalo wata Iesu taiadi i na luvewafadi.

Iesu i luku Ielusalema.

12 I ꞌatai, ꞌailaꞌa bwaikina i vaꞌautaga Uviꞌagalatagona ꞌana sakali faifaina, vala i nogai Iesu i nunago Ielusalema. 13  ✡Begaidi saisai lukudi i kinidabadi i miedi Iesu i na yogoꞌedeꞌedeni. Wata i vegolegole i vo,

Kaiwa, kaiwa,†

ꞌAuvea ꞌana wagavayega i mimai,

Wata ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye.

Taunina me Isileli yada Kini.”

14  ✡Iesu tamu ꞌaisaya doniki i ꞌewaiga kwavuneye i laka bega i nago. Nika bei Yaubada yana Buki ꞌana mogitana i souyeni basenadiotoga i kilumi Iesu faifaina i vo,

15 ꞌOmi Ielusalema‡ ꞌana tomotogavo, kebu ꞌwa na kolologa,

ꞌAkonadi yami Kini i viwai ꞌwaimie,

Doniki tubuvauvauna ꞌwainega.”

16 Tutuyanina ꞌwaineye yana tovetutuyamavo kebu i da ꞌaseta-ꞌatumaiaga Yaubada yana Buki ꞌana mogitana i sousouyeni, siwe tutuyanina Iesu i laka abame yana ꞌaiꞌaiwabu ꞌwaineye, nika bei i nuani vonanina i kilumiga Iesu faifaina vona mogitana, wata tomotoganidi ma yadi sosoana i subiai wata i awave-Kini ꞌwaineye.

17-18 Tomotoganidi matadie Iesu i goleni Lasalo taumatayega i souyeniga ma yawaina, i nagoi Iesu yana folovanina toketokena i luꞌivoneyeni bega mali tomotoga taiadi i maia Iesu i yogoꞌedeꞌedeni. 19 Weꞌe Falisi i ꞌisedi ꞌailaꞌa bwaikina i nunagoi Iesu ꞌwaineye begaidi ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, ꞌWa ꞌiseni, ꞌida ta ꞌiꞌivemweamweadaga. Tomotoga matatabudi ꞌakonadi i nunagoi Iesu ꞌwaineye.”

Me Guliki ꞌifwaidi nuanuadi i na veifufu

Iesu ꞌwaineye.

20 ꞌAilaꞌanidi i nagoiga Ielusalema Yaubada i na subiai wata i na sakali, ꞌifwaidi tomotoga me Guliki. 21 Tomotoganidi me Guliki i maia Filifi ꞌwaineye, taunina tomogo Bedasaida ꞌawalawa Galili nageneye, i voneni i vo, ꞌAuvea, nuanuama Iesu taiadi ꞌa na veifufu.” 22 Bega Filifi i nago Anidulu i voneni, mulieta ꞌadi ꞌailuga i nagoi i luꞌivona Iesu ꞌwaineye. 23  ✡Iesu yadi vona i nogai i vonedi i vo, ꞌAkonadi yaku tutuya i vevelilivana, Yaubada i na silakaiku bega tomotoga i na ꞌiseku yau a vetomotogaotoga i na veꞌililibuyeku wata i na subiaku. 24 A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌaiꞌedi waifei bubuwakeye i na ꞌenoꞌeno kebu ꞌana fata i na vefue. Weꞌe ta na koyoviga tubutubuna i na ꞌanikudai, i na tabo, ꞌwainega ꞌaniꞌani fuedi i na souyedi. Yau wata baniꞌodi a na wafa bega yaku ꞌailaꞌa i na vefue. 25  ✡Wata side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina i na veꞌoꞌoleni, kebu nuanuana yawaina i na tauyeni faifaiku, taunina i na wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana mia ꞌana ꞌatumaina wata yawaina i na tauyedi faifaiku, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 26  ✡Aitoi nuanuana i na vetofolova ꞌwaikuye i lubwaineni i na vetutuyameku, bega avaꞌaibe bei a na nunago yaku tofolovanidi taiadi. ꞌAwaie yaku tofolovavo matatabudi Tamaku i na silakaidi tomotoga matadie i na subiadi.”

Iesu i veifufu yana wafa faifaina.

27  ✡Wata Iesu i vo, Tutuya deꞌe nuafouku i veveviga bwaikina, bega ꞌwa da nuani baniꞌodi a na voneyedi? Voke a na veluꞌui a na vo, Tamaku, nuanuaku vita wata wafa ꞌwaidiega ꞌu na ꞌitaꞌitaꞌieku.” Siwe kebu i da lubwainekuga ꞌaiꞌedi baniꞌodi a na veluꞌui, fai vitanina faifaina a mai. 28 A nuani side baniꞌodi a na veluꞌui a na vo, Tamaku, nuanuaku yamu toketokena tomotoga ꞌu na vedi bega i na subisubiamu.” Iesu i vonaꞌaꞌava nika tamu bona i souyeni abamega i vo, ꞌAkonadi yaku toketokena a vedi wata ꞌawaie a na vedi.”

29 ꞌAilaꞌa i tovotovoi lilivadie bonananina i nogai ꞌifwaidi i vo, Tomuyoana i duduya,” weꞌe ꞌifwaidi i vo, Tamu anelose i vona Iesu ꞌwaineye.” 30 Nika Iesu i vo, Bonananina ta nogaiga, yau kebu ꞌaku ꞌaivaita faifaina, ꞌomi ꞌami ꞌaivaita faifaina. 31  ✡Tutuya deꞌe Yaubada i na velamu tomia fwayafwaya i na veveimeyedi vematavuloga faifaina wata Seitani ma enavo i na leodi, taunina tomia fwayafwaya ꞌami toveimea sakoina. 32  ✡Weꞌe yau tomotoga i na silakaiku ꞌai lagalagana ꞌwaineye bega tomotoga matatabumi a na vemwadami ꞌwa na maia ꞌwaikuye.” 33 Iesu yana vona deꞌe i vonavona yana wafa faifaina avaꞌai ꞌwainega tomotoga i na luvewafai. 34  ✡ꞌAilaꞌa yana vonanina i nogai i vo, Yada veimea basenadiotoga i kilumi i vo, Keliso kebu i na wafaga i na mia-vagata.” Weꞌe awale ꞌu vo, Yau a vetomotogaotoga tomotoga i na silakaiku ꞌai lagalagana ꞌwaineye?” Aitoi kumanina i vetomotogaotoga?” 35  ✡Bega Iesu i vonedi i vo, Tutuya ꞌaleꞌusana ꞌwaineye taiadi ta na miamia a na vevemi, yau yami mageta. Yaku venina nuami i na magetadi bega ꞌaiꞌedi ꞌwa na vetumaganeku dudubala kebu i na mimai ꞌwaimie. Egavo i vevedumweꞌaiꞌaieku taunidi baniꞌodi i yabayaba dudubala ꞌwaineye, kebu i da ꞌasetai avaꞌaibe bei i nunagoi. 36  ✡Tutuyanina taiadi ta na miamia i lubwainemi ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye, yau yami mageta, bega ma yami sosoana ꞌwa na miamia yaku ꞌailaꞌa nageneye.”

Me Diu Iesu kebu i da vetumaganeni.

Iesu i vonaꞌaꞌava, i tovoi ꞌailaꞌa i ꞌiawedi givayega i nago tulineye. 37 Avinodi Iesu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌiꞌidewadi tomotoga matadie, siwe kebu i da vetumagana ꞌwaineye. 38  ✡Nika avaꞌai basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i kilumi ꞌana mogitana i souyeni. Side baniꞌodi i kilumedi i vo,

ꞌAuvea, valamu ꞌa luluꞌivoneyeni siwe kebu tamu aitoi i da veꞌawamogitana.

Tomotoga ꞌAuvea yana toketokena i ꞌiseni, siwe kebu i da ꞌasetai wata i da vetumagana.”

39-40  ✡Fai tomotoganidi Yaubada yana vona i vevedumweꞌaiꞌaiedi, begaidi kebu ꞌadi fata i na vetumagana. Bega wata Aisea i kilumi faifaidi i vo,

Yaubada matadi i ꞌiveꞌuludi,

Bega kebu ꞌadi fata i na ꞌisa.

Nuadi i kiavevuyovuyodi,

Bega kebu ꞌadi fata i na ꞌaseta.

Begaidi kebu nuanuadi i na nuaviladi ꞌwaikuye,

a na ꞌiveꞌatumaidi.”

41  ✡Vona deꞌe Aisea i kilumiga fai basenadiotoga Yaubada i veni, Iesu ma yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi, wata i veni tomotoga fuedi i na vedumweꞌaiꞌaieni.

42  ✡Weꞌe tutuyanina ꞌwaineye me Diu fuedi, yadi toꞌedakumetavo ꞌifwaidi taiadi i vetumagana Iesu ꞌwaineye, siwe kebu i da luꞌivona fai Falisi i kololoyedi yadi veimea faꞌalina faifaina i vo, Egavo i na vetumagana Iesu ꞌwaineye ꞌa na talabodedi kebu taiadi ꞌa na lukuluku ꞌeba miavaꞌauta nageneye tafalolo faifaina.” 43  ✡Fai nuanuadi tomotoga i na awaveꞌatumaiedi, weꞌe kebu nuanuadi ꞌadi awaveꞌatumai Yaubada ꞌwainega, begaidi i veꞌwadamo kebu i da luꞌivona.

Iesu yana vona tomotoga i na veimeyeda.

44 Iesu bonana bwaikinega i veifufu tomotoga ꞌwaidie i vo, Egavo i na vetumagana ꞌwaikuye, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi i vetumagana Yaubada ꞌaku tovetune ꞌwaineye. 45  ✡Wata baniꞌodi, egavo i na ꞌiseku wata ꞌakonadi Yaubada ꞌaku tovetune i ꞌiseni. 46  ✡Yau a maiga fwayefwayeye bega egavo i na vetumagana ꞌwaikuye nuadi a na kiavemagetadi kebu yadi nuanua i na dududubalidi.

47  ✡Wata a maiga tomia fwayafwaya a na ꞌitaꞌitaꞌiemi, kebu a da mai bega yaku veimea ꞌwainega vematavuloga ꞌwa na veluagai. Begaidi egavo yaku vona i na nogaidi, siwe kebu i na vematayakeyakedi, yau kebu a na veimeyedi vematavuloga i na veluagai. 48  ✡Siwe tutuyanina tomotoga ꞌwa na vonayavuga Yaubada mataneye, yaku vonanidi tovedumweꞌaiꞌainidi i na veimeyedi bega vematavuloga i na veluagai. ꞌAdi vematavuloga lamuna, yaku vonanidi kebu nuanuadi, wata i vedumweꞌaiꞌaieku. 49 Kebu yaku nuanuayega a da veveifufu, fai Tamada ꞌaku tovetune avaꞌai i vonekuga, wata baniꞌodi a vonavona. 50  ✡A ꞌasetai ꞌami fata mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagai Yaubada yana Vona ꞌwaidiega, faifainanina avaꞌai a vonevoneyediga, fai ꞌakonadi Tamada i voneku.”

13

Iesu yana tovetutuyamavo ꞌagedi i lekoadi.

1  ✡ꞌAwaꞌawai baniꞌodi Uviꞌagalatagona sakalina i na ꞌidewai, Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai yana tutuya, fwayafwaya i na ꞌiaweni i na vilai i na nago Tamana ꞌwaineye. Iesu yana ꞌailaꞌa fwayefwayeye i nuakalikaliedi bwaikina, ꞌeba velamu ꞌwainega i nagoga wata yana wafa ꞌwaineye. 2  ✡Lovananina ꞌwaineye, Iesu wata yana tovetutuyamavo taiadi i ꞌaniꞌani weꞌe Seitani* ꞌakonadi tamu nuanua i yatoi Iudasa ꞌwaineye Iesu i na ꞌetogiluveni. Iudasanina, Saimoni Isakaliota natuna. 3  ✡Iesu i ꞌasetai taunina i mai Yaubada ꞌwainega, wata i na vilai i na nago ꞌwaineye, wata i ꞌasetai Yaubada nani matatabuna i ꞌanivelenedi ꞌwaineye i na veveimeyedi. 4 Fai naninidi Iesu i ꞌasetadi, begaidi ꞌeba ꞌani ꞌwainega i tovoi ꞌana talauma tabwaneye i taꞌia, mulieta tamatama i ꞌewai tolobwaneye i yogoneni, ꞌwa da vo baniꞌodi tofolova-maimaiga. 5 Iesu ꞌaivoe i ꞌewai, bei ufa i iwagi bega yana tovetutuyamavo ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌagedi i lekoadi, mulieta i tamavelavelaladi. 6 Tutuyanina i leꞌwa Saimoni Fita ꞌwaineye i talaboda i vo, ꞌAuvea, yau kebu nuanuaku ꞌageku ꞌu na lekoadi, ꞌana ꞌisa kebu ꞌatumainaga.” 7 Iesu i voneni i vo, Yaku folova a ꞌiꞌidewaiga ꞌana nuanua ꞌu bavuyeni, weꞌe ꞌawaie ꞌu na ꞌasetai.” 8 Fita i veꞌawafatafata i vo, Kebu tamu tutuya ꞌageku ꞌu na lekoadi.” Iesu i vo, ꞌAiꞌedi kebu a na lekoamuga, ꞌomu kebu wata ꞌaku ꞌauga.” 9 Wata Saimoni Fita i vo, Vetuma kebu ꞌageꞌavaku ꞌu na lekoadiga, nuanuaku ꞌunuꞌunuku wata nimaku taiadi ꞌu na lekoadi.” 10 Iesu i voneni i vo, Egavo i toaga, tomogodi matatabuna vunavunagidi, ꞌageꞌavadi i veyokega i na lekoadi. ꞌOmi matatabumi vunavunagimi, weꞌe ꞌaitamogana ꞌwaimiega kebu.” 11 Fai Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai ꞌana toꞌetogiluva, taunina tosakona, begaidi i vo, ꞌOmi matatabumi vunavunagimi, weꞌe ꞌaitamogana ꞌwaimiega kebu.”

12 Iesu ꞌagedi i lekoaꞌaꞌavadi, wata ꞌana talauma i silakaveni i vilai i nago ꞌana ꞌivie i miabui. I velutoliedi i vo, ꞌAsiauotoga deꞌe yaku folova a ꞌidewaiga ꞌwaimie, ꞌana nuanua ꞌwa ꞌasetai, ꞌalo kebu? 13 Tutuya fuedi ꞌwa goleku ꞌwa vo, ꞌAuvea,” wata ꞌwa vo, Tove,” weꞌe ꞌwa vonaga vona mogitana fai yau yami ꞌAuvea wata yami Tove. 14  ✡Yau yami ꞌAuvea wata yami Tove, siwe ꞌasiauotoga ꞌagemi a lekoadi, ꞌomi wata baniꞌodi i lubwainemi ma yami nuaobu ꞌwa na vetofolova ꞌaitamogana ꞌaitamogana. 15  ✡Yau ꞌeba ꞌisa a ꞌidewai ꞌwaimie, bega baniꞌodi ꞌwa na vetutuyameku. 16 A vona mogitana ꞌwaimie, tofolova kebu ꞌana toveimea i da vebwaika-ꞌiaweni, ꞌalo tomataꞌaulele ꞌana tovetune i da vebwaika-ꞌiaweni. Kebu i da lubwaineni tofolova i na vona ꞌana toveimea ꞌwaineye i na vo, Folovanina nuanuamu a na ꞌidewai, weꞌe nani-ꞌavoꞌavovo a baila.” 17  ✡Naninidi a voneyediga, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetadi. ꞌAiꞌedi ma yami nuaobu ꞌwa na vetofolova, ꞌwa na sososoana.

Iesu i vona-vagata tamu tomogo i na ꞌetogiluveni faifaina.

18 Kebu a da vonavona ꞌomi matatabumi faifaimi, fai a venuaꞌivinemi begaidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yami nuanua a ꞌasetadi. Siwe Yaubada yana Buki i vona tonovina ꞌana mogitana ꞌakonadi i na souyeni i vo,

Tamu tomogo taiadi ꞌamaꞌama ꞌaitamogana siwe i sivilai i vegavieku.”

19  ✡A vovona-vagasemi tamu tomogo i na ꞌetogiluveku, bega tutuyanina i na souyeni ꞌwa na vetumagana yau Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. 20 A vona mogitana ꞌwaimie, egavo ma yadi nuakalikali yaku tofolovavo i na ꞌivaisedi, siwe ꞌasaꞌaiana yau i ꞌivaiseku. Wata baniꞌodi egavo ma yadi nuakalikali i na ꞌivaiseku siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada ꞌaku tovetune i ꞌivaiseni.”

21 Iesu i veifufuꞌaꞌava nika i nuavita bwaikina, yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, A vona mogitana ꞌwaimie, tamu iami i na ꞌetogiluveku a na wafa.” 22 Matatabudi i veꞌisaꞌisa yadi nuanua i veꞌaleꞌusa aitoi faifaina i vonavona. 23-24  ✡Iadi tamu kumanina Iesu i nuakalikalieni bwaikina, lilivaotogineye i miabui begaidi Saimoni Fita i luꞌwai i voneni i vo, ꞌU velutolieni Iesu, aitoi mogitana faifaina i vonavona.” 25 Bega i sivilai Iesu i veꞌawayayai i vo, ꞌAuvea, aitoi kumanaga?” 26 Iesu i voneni i vo, Tomogonina a na veꞌililibuyeni, ꞌaniꞌani a na ꞌewai a na luꞌutuvi a na veleveleni taunina tomogonina ꞌaku toꞌetogiluva.” Bega Iesu ꞌaniꞌani tamu i ꞌewai, i luꞌutuvi Iudasa, Saimoni Isakaliota natuna, i veleni. 27 Iudasa i ꞌanielo i ꞌania, mulieta Seitani i agei. Iesu i voneni i vo, ꞌAiꞌedi avaꞌai nuanuamu ꞌu na ꞌidewaiga, ꞌu souye-matayoꞌoyemu ꞌu nago.” 28 Iesu i vonavona Iudasa ꞌwaineye weꞌe yana tovetutuyamavo ꞌifwaidi kebu i da ꞌasetaiga avaꞌai i vonevoneyeni. 29  ✡Fai Iudasa yadi mani ꞌana toꞌisaveꞌavina, ꞌifwaidi yadi nuanua i vo, Voke i vetunei i na nago ꞌadaꞌada i na kimwane sakali faifaina,” weꞌe ꞌifwaidi yadi nuanua i vo, Voke i vetunei, mani i na naweni egavo i vewekowekomaga i na ꞌivaisedi.” 30 Iudasa ꞌaniꞌaninina i ꞌaniꞌaꞌavai, i souye-matayoꞌoyeni i nago, siwe ꞌakonadi i lovani dudubala.

Iesu veimea ꞌivauna i yatoi.

31 Iudasa i tauya i nunago Iesu i vonedi i vo, Tutuya deꞌe yau a vetomotogaotoga yaku toketokena i na sivemageseni, bega tomotoga Yaubada i na subiai avaꞌai i na souyeniga ꞌwaikuye faifaina. 32  ✡Fai tomotoga Yaubada i na subiai avaꞌai i na souyeniga ꞌwaikuye faifaina, begaidi yau Natuna i na silakaiku wata yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na veleku bega tomotoga i na subiaku. Saiꞌafoga Yaubada i na ꞌidewa-matayoꞌoi ꞌwaikuye. 33  ✡Ekwavo a nuakalikaliemi bwaikina, yau saiꞌafoga a na ꞌiawemi ꞌwa na lualeku. Siwe a na vonemi, basenadi baniꞌodi me Diu yada toꞌedakumetavo a vonedi a vo, A nunagoga bei kebu ꞌami fata ꞌwa na waiga.” 34  ✡Veimea ꞌivauna a na velemi, side baniꞌodi. Ma emiavo ꞌwa na venuakalikali. Fai yau a nuakalikaliemi bwaikina, ꞌomi wata baniꞌodi ma emiavo ꞌwa na venuakalikali. 35  ✡ꞌAiꞌedi ma emiavo ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na venuakalikaliga, mali tomotoga i na ꞌisemi i na ꞌasetai ꞌomi yaku tovetutuyamavo.”

Iesu i vona-vagata Fita i na veꞌeweniga faifaina.

36 Fai Iesu i vonaga i vo, A na nago bei kebu ꞌami fata ꞌwa na waia,” begaidi Fita i velutoli ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, avaꞌaibe ꞌu na nago?” Iesu Fita yana velutoli i tutuli i vo, Bei a na nagoga kebu ꞌamu fata tutuya deꞌe ꞌu na yogoꞌwailiku, weꞌe bola mulikuye ꞌu na wai.” 37 Wata Fita i velutoli i vo, ꞌAuvea, awale kebu ꞌaku fata a na yogoꞌwailimuga tutuya deꞌe ꞌwaineye? Weꞌe yau a tauyeku a na wafa faifaimu.” 38 Iesu i voneni i vo, Mogitanaotoga ꞌu tauyemu wafa ꞌwaineye faifaiku? A vona mogitana ꞌwaimuye, ꞌako lovane bola kamukamu kebu i na kwagega, nagami tutuya ꞌaitonu ꞌu na bavusebeku.”

14

Iesu yada ꞌeda Tamada ꞌwaineye.

1  ✡Wata Iesu i vo, Kebu nuafoumi i na vevigaga, ꞌwa na vetumagana Yaubada ꞌwaineye wata yau ꞌwaikuye. 2-3  ✡ꞌAwalawanina ꞌwaineye Tamaku i miamiaga, vanuga fuedi i tovotovoi. Yau a na nago yami ꞌeba mia a na ꞌiꞌidewadewadi. I na ꞌaꞌava, a na vilaku a na mai a na vagavaimiga ta na nagoi bei yau a miamiaga ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi ꞌeba mianidi kebu i da ꞌenoꞌenoviga, ꞌako kebu a da vonemiga. 4 Bei a na nagoga ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai, wata ꞌana ꞌeda ꞌwa ꞌasetai.” 5 Tomasi i voneni i vo, ꞌAuvea, ꞌima kebu ꞌa da ꞌasetaiga avaꞌaibe ꞌu na nago, begaidi ꞌana ꞌeda kebu tamu saiꞌafo ꞌa da ꞌasetai.” 6  ✡Iesu i voneni i vo, Yau ꞌasaꞌaiana kumaniku ꞌeda. Yau nani matatabuna tonovidi lamuna, wata ꞌaseta mogitana ꞌana tove. Yau wata ꞌwaikuyega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i sousouyeni. Kebu tamu wata ꞌeda i da ꞌenoꞌeno bega ꞌwa na nagoi Tamaku ꞌwaineye, ꞌeda ꞌaitamogana, ma yami vetumagana taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaikuye. 7 ꞌAiꞌedi mogitana ꞌwa da ꞌasetakuga, wata baniꞌodi Tamaku ꞌwa da ꞌasetai. Siwe ꞌasiau wata ꞌawaie ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetaꞌatumaia wata ꞌwa ꞌiseni.”

Iesu Yaubada ꞌana labilabina.

8 Filifi i voneni i vo, ꞌAuvea, nuanuama Tamada ꞌu na vema, ꞌasaꞌaiana kumanina yama nuanua.” 9  ✡Wata Iesu yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌOmi, yau taiadi tutuya manamanawena ta miamia, siwe Filifi ꞌwa da vo kebu ꞌu da ꞌasetaku. Egavo i ꞌiseku, ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi wata Tamada i ꞌiseni. Awale ꞌu vo, Tamada ꞌu na vema?” 10  ✡Filifi, ꞌu da vetumagana, yau Tamada ꞌana labilabina, wata Tamadanina i labilabiniku. Yaku vona a veifufuyediga ꞌwaimie kebu tauniku yaku nuanuayega, Tamada ꞌaku labilabina yana folova i ꞌiꞌidewadi ꞌwaikuyega. 11  ✡Nuanuaku ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye, yau Tamada ꞌana labilabina wata Tamadanina i labilabiniku. ꞌAiꞌedi vitana ꞌwaimie, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a ꞌidewadiga ꞌwa na nuanidi nika ꞌami fata ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye. 12  ✡A vona mogitana ꞌwaimie egavo i na vetumaganaga ꞌwaikuye folovanidi baniꞌodi yau a ꞌiꞌidewadiga ꞌadi fata i na ꞌidewadi. Siwe wata folova toketokeotogidi wata bwaikaotogidi ꞌadi fata i na ꞌiꞌidewadi fai yau a na nago Tamada ꞌwaineye. 13  ✡Avaꞌai naniga nuanuami, ꞌaku wagavayega Tamada ꞌwaineye ꞌwa na veveluꞌui, mogitana a na ꞌiꞌidewadi. Fai yami nuanua a na ꞌiꞌidewadiga, mali tomotoga i na ꞌiseni Tamada i na subisubiai. 14 Naninidi nuanuami, ꞌaiꞌedi ꞌaku wagavayega ꞌwa na veveluꞌui ꞌwaikuye, mogitana a na ꞌiꞌidewadi.”

Iesu i vonaꞌawaufaufa ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina

i na vetunei.

15  ✡Wata Iesu i vo, ꞌAiꞌedi mogitana ꞌwa na nuakalikalieku yaku veimea ꞌwa na vevematayakeyakedi. 16  ✡Tamada ꞌwaineye a na veluꞌui bega tamu ꞌami Toꞌaivaita i na velemi, taiadi ꞌwa na mia-vagata. 17  ✡Toꞌaivaitanina, taunina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina, Yaubada yana nuanua tonovidi i na veve ꞌwaimie. Tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie i vebwaikaga, kebu ꞌadi fata taunidi i na tauyedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye fai kebu i da ꞌisaꞌinanai wata kebu i da ꞌasetaiga. Weꞌe ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai fai taiadi ꞌwa miamiani wata ꞌawaie i na agemi.

18 A na ꞌiawemi siwe kebu ꞌwa na vo, ꞌIma fovafovama, kebu tamu ꞌama toꞌaivaitaga,” fai a na vilaku a na mai ꞌwaimie. 19 Saiꞌafoga tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina kebu wata i na ꞌiseꞌisekuga, weꞌe ꞌomi ꞌwa na ꞌiseꞌiseku. Yau a mia-vagata, begaidi ꞌomi wata ꞌwa na miamia. 20  ✡Tutuyanina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na mai, ꞌwa na ꞌasetai yau Tamaku ꞌana labilabina, wata ꞌwa na ꞌasetai yau a labilabinimi wata baniꞌodi ꞌomi ꞌwa labilabiniku.

21  ✡Egavo yaku veimea i ꞌasetadi wata i vevematayakeyakedi, taunidi ꞌaku tonuakalikali. Fai i nuakalikalieku, begaidi Tamaku i na nuakalikaliedi. Yau wata a na nuakalikaliedi bega tauniku faifaiku a na luluꞌivona ꞌwaidie.” 22 Tamu Iudasa, kebu Iudasa Isakaliota, i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, awale taunimu faifaimu ꞌu na luꞌivona ꞌwaimeye, weꞌe tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua bwaikina ꞌwaidie, kebu ꞌu na luꞌivonaga?” 23  ✡Iesu Iudasa yana vona i tutuli i vo, Egavo i nuakalikalieku mogitana, yaku vona i na vevematayakeyakedi. Tomotoganidi Tamaku i na nuakalikaliedi bega yau wata Tamaku taiadi ꞌa na mai ꞌa na lauvila ꞌwaidie. 24 Egavo kebu i da nuakalikaliekuga, taunidi yaku vona kebu i na vematayakeyakedi. Vonanidi a veifufuyedi ꞌwa nogaidiga kebu tauniku yaku nuanuayega, Tamada ꞌaku tovetune ꞌwainega i maia.

25 Bola taiadi ta miamiagana, vonanidi a vonevoneyedi ꞌwaimie. 26  ✡Siwe tutuyanina Tamada ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌaku wagavayega i na vetunei ꞌwaimie, nani matatabuna i na vemi. Fai taunina ꞌami Toꞌaivaita, wata ꞌami ꞌEba Tolinuataꞌi bega naninidi a voneyediga matatabuna kebu nuami i na fani.

Iesu nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i veleveleda.

27  ✡A na ꞌiawemi siwe a na ꞌivaisemi yami nuanua i na bikadi. Tutuya fuedi yaku nuanua bikana, nuanuananina bikana a velevelemi yau tauniku ꞌwaikuyega bega nuami kebu i na vita, kebu ꞌwa na kololo, wata kebu nuafoumi i na veviga. Mali tomotoga ꞌadi fata i na ꞌivaisemi bega nuami saiꞌafo i na bikadi, siwe kebu tutuya manamanawenaga i na ꞌaꞌava, weꞌe nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi a velevelemiga i na ꞌeno-vagata ꞌwaimie. 28  ✡ꞌAkonadi ꞌwa nogai a vonemi a vo, Yau saiꞌafoga a na ꞌiawemi, siwe wata a na vilaku a na mai ꞌwaimie.” ꞌAiꞌedi mogitana ꞌwa da nuakalikalieku, ꞌako kebu ꞌwa da nuavitaga yaku tauya faifaina, ꞌwa da sososoana fai yau a na nago Tamada ꞌwaineye, taunina i vebwaika-ꞌiaweku. 29 Bola taiadi ta miamiagana a vona-vagasemi yaku tauya faifaina, bega tutuyanina i na souyeni ꞌwa na ꞌiseni nika ꞌwa na vetumagana ꞌwaikuye. 30  ✡Kebu a na veveifufu manamanawena ꞌwaimie fai saiꞌafoga Seitani i na leꞌwa. Seitaninina ma yana veimea fwayefwayeye nuanuana i na nikeku siwe yana toketokena ꞌwaikuye nani-ꞌavoꞌavovo wata kebu tamu saiꞌafo i na vevitaku sakona faifaina. 31 I lubwaineni tomia fwayafwaya i da ꞌasetaꞌatumaia Tamada a nuakalikalieni wata a tauyeku ꞌwaineye bega avaꞌai nuanuana i na vonekuga a na ꞌidewai.” Iesu i vonaꞌaꞌavana, yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌWa tovoi ta na nagoi.”

15

Iesu taunina Welavi ꞌAtumaina.

1 Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Yau Welavi ꞌAtumaiku, Tamaku tobakula. 2 ꞌAiꞌedi didiku ꞌifwaidi kebu i na vuavuaga-ꞌatumai, Tamaku i na kuyailidi, weꞌe didiku ꞌifwaidi ꞌakonadi ma vuagidi, ililidi ꞌifwaidi i na kinikadikadidi bega i na veꞌatumai i na vuagadewa. 3 ꞌOmi baniꞌodi didiku ꞌatumaidi, yaku vona ꞌwa vetumaganedi, vonanidi i ꞌiveꞌatumaimi. 4 Yau taiadi ta na miaveꞌitubama bega yau ꞌami labilabina. ꞌAiꞌedi didina ta na kuyai, kebu ꞌana fata i na vuaga, weꞌe ꞌaiꞌedi welavinina ꞌwaineye i na ꞌenoꞌenoga, ꞌana fata i na vuaga. ꞌOmi wata baniꞌodi, ꞌaiꞌedi ꞌwa na bailekuga, kebu ꞌami fata yaku nuanua ꞌwa na ꞌidewadi.

5  ✡Yau Welavi, ꞌomi didiku. Egavo ꞌwaikuye i na mai taiadi ꞌa na miaveꞌitubamaga, yau ꞌadi labilabina bega ꞌadi fata yadi folova faifaiku ꞌatumaidi wata yadi sauluva tonovidi ꞌwa da vo i da vuaga-ꞌatumai. ꞌAiꞌedi yau kebu taiadiga, ꞌaiseꞌavami kebu ꞌami fata tamu nani ꞌatumaina ꞌwa na ꞌidewai. 6 Egavo i baileku kebu taiadi ꞌa na miaveꞌitubamaga, baniꞌodi didi sakoidi, tobakula i na kuyailidi wata i na valoꞌudi, mulieta i na bwavu i na tunudi i na ꞌalaidi. 7  ✡ꞌAiꞌedi yau taiadi ta na miaveꞌitubamaga, wata yaku vona nuamie i na ꞌenoꞌenoviga, avaꞌai nuanuami faifaidi ꞌwa na veveluꞌui ꞌana fata ꞌwa na veluagadi. 8  ✡ꞌAiꞌedi yami folova faifaiku ꞌatumaidi wata yami sauluva tonovidi, ꞌomi yaku tovetutuyama mogitana bega tomotoga i na ꞌisemi Tamaku yana toketokena i na subiai.

Nuakalikali mogitana.

9 Tamaku i nuakalikalieku bwaikina, yau wata baniꞌodi a nuakalikaliemi, nuanuaku ꞌwa na miamiani yaku nuakalikalinina nageneye. 10  ✡Tamaku yana nuakalikali nageneye a miamia fai yana veimea a vevematayakeyakedi, ꞌomi wata baniꞌodi, ꞌaiꞌedi yaku veimea ꞌwa na vevematayakeyakediga yaku nuakalikali nageneye ꞌwa na miamiani.

11  ✡ꞌAkonadi a vonaꞌaꞌavemi yaku veimea ꞌwa na vevematayakeyakedi, bega yaku sosoanayega ꞌwa na sososoana, sosoananina sosoana mogitana. 12  ✡Deꞌe yaku veimea bwaikina a velevelemi, yau a nuakalikaliemi bwaikina, nuanuaku ꞌomi wata baniꞌodi ma emiavo ꞌwa na venuakalikali mogitana. 13  ✡Nuakalikali side baniꞌodi, ꞌaiꞌedi tamu tomogo yawaina i na tauyeni wafa ꞌwaineye enavo ꞌadi ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, taunina mogitana nuakalikali. 14 ꞌAiꞌedi yaku veimea ꞌwa na vevematayakeyakediga ꞌomi ekwavo mogitana. 15 Basenadi a vo, ꞌOmi yaku tofolovavo,” tutuya deꞌe a na vo, ꞌOmi ekwavo.” Tofolova yana ꞌauvea yana nuanua matatabuna kebu i da ꞌasetadi, weꞌe ꞌomi, nani matatabuna Tamaku i vonekuga a luꞌivoneyedi ꞌwaimie, begaidi a vo, ꞌOmi ekwavo.” 16  ✡ꞌWa na nuani, ꞌomi kebu ꞌwa da vo, Yada ꞌauvea ta na venuaꞌivineni,” mogitana yau a venuaꞌivinemi wata a vetunemi ꞌwa na folova ꞌatumaina faifaiku, wata yami sauluva i na tonova, vuaganidi i na ꞌeno-vagata. ꞌAiꞌedi ma vuagimi, avaꞌai nuanuami ꞌaku wagavayega ꞌwa na veluꞌui Tamada ꞌwaineye i na velemi. 17 ꞌAkonadi yaku veimeanina a vonemi a vo, Nuanuaku ma emiavo ꞌwa na venuakalikali.

Tomotoga Iesu yana tovetutuyamavo i na vedumweꞌaiꞌaiedi.

18  ✡ꞌAiꞌedi Yaubada ꞌana tobaila i na vedumweꞌaiꞌaiemi, ꞌwa na nuani yau wata nagami i vedumweꞌaiꞌaieku. 19  ✡ꞌAiꞌedi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaimie bwaikina tobailanidi baniꞌodi, ꞌako i da nuakalikaliemi wata i da veianemi. Weꞌe ꞌomi tulimi fai tomia fwayafwaya ꞌwaidiega a venuaꞌivinemi, bega ꞌomi kebu ediavo wata i vevedumweꞌaiꞌaiemi. 20  ✡Siwe yaku vona ꞌwa na nuani a vo, Tofolova kebu ꞌana toveimea i da vebwaika-ꞌiaweni.” Yau ꞌami Toveimea siwe veviga a veveluagadi tomotoga ꞌwaidiega, wata baniꞌodi ꞌomi yaku tofolovavo, mogitana vita ꞌwa na veluagadi ꞌaku tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega. Yaku vona kebu i da vematayakeyakediga, wata baniꞌodi yami vona i na baila. 21  ✡Vitanidi i na ꞌidewadiga ꞌwaimie, fai ꞌomi yaku tomotoga, wata fai Yaubada ꞌaku tovetune kebu i da ꞌasetaiga. 22 ꞌAiꞌedi basenadi kebu a da maiga, wata ꞌako kebu a da vonediga, Yaubada tosakonanidi kebu i da ꞌuvanidiga yadi sauluva sakoidi faifaidi. ꞌAkonadi a mai yadi sakona a luꞌivoneyedi siwe kebu i da nuaviladi, begaidi kebu ꞌadi fata i na dega vematavuloga ꞌwainega. 23  ✡Egavo i vedumweꞌaiꞌaieku, siwe ꞌasaꞌaiana wata Tamaku i vedumweꞌaiꞌaieni. 24 Wata basenadi ꞌaiꞌedi kebu ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a da ꞌidewadiga matadie, ꞌako Yaubada kebu i da ꞌuvanidiga yadi sauluva sakoidi faifaidi, siwe ꞌakonadi a mai folova toketokedi, kebu tamu aitoi ꞌana fata baniꞌodi i na ꞌidewadiga, a ꞌidewadi matadie, siwe Tamaku taiadi i vedumweꞌaiꞌaiema. 25  ✡I vedumweꞌaiꞌaiema i lubwaineni, fai basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye faifaiku i vo,

Yadi vedumweꞌaiꞌai ꞌwaikuye kebu tamu lamunaga.”

Tutuya deꞌe ꞌakonadi vonanina ꞌana mogitana i souyeni.

26  ✡ꞌAwaie ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina a na vetunei ꞌwaimie, Tamada ꞌwainega. Taunina ꞌami Toꞌaivaita, Tamada yana nuanua tonovidi i na veve ꞌwaimie wata faifaiku i na luluꞌivona. 27  ✡Wata ꞌomi faifaiku ꞌwa na luluꞌivona tomotoga ꞌwaidie, fai ꞌeba velamuyega i maiga ꞌasiau yau taiadi ta miamiani nani matatabuna a veve ꞌwaimie.”

16

Vita ꞌwaidie ta na vetoketoke.

1 Wata Iesu i vona yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Naninidi ꞌakonadi a voneyediga ꞌwaimie bega tutuyanina vita i na souyeni ꞌwaimie kebu ꞌwa na mwea, nuanuaku ꞌwa na vetoketoke. 2  ✡Yada toꞌedakumetavo me Diu i na talabodemi kebu ꞌami fata ꞌwa na lukuluku ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie tafalolo faifaina. Wata ꞌawaie tomotoga i na luvewafami, yadi nuanua i na vo ꞌako, Yaubada yana nuanua.” 3  ✡I na veꞌidiꞌidiemiga wata i na luvewafamiga fai Tamada i bavuyeni wata yau taiadi. 4 Naninidi faifaidi nagami a matakiami bega tutuyanina i na souyedi ꞌwaimie nika ꞌwa na nuani yaku vona.

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana folova.

Vitanidi ꞌawaie ꞌwa na veluagadiga faifaidi nagami kebu a da vonemi fai yau taiadi ta miamia. 5 Fai saiꞌafoga a na tauya a na nago ꞌaku tovetune ꞌwaineye bega naninidi a luluꞌivona-vagasedi ꞌwaimie. Siwe kebu tamu aitoi ꞌwaimiega i da velutoli ꞌwaikuye i da vo, Avaꞌaibe bei ꞌu na nago?” 6 Fai a vo, A na nago,” ꞌwa nuavita bwaikina. 7  ✡Siwe a vona mogitana ꞌwaimie ꞌaiꞌedi taiadi ta na miamia, ꞌatumaina siwe kebu mogitana ꞌatumaiotogina, fai ꞌami Toꞌaivaita kebu i na maiga, weꞌe a na nagoga ꞌatumaiotogina ꞌwaimie fai Toꞌaivaitanina a na vetunei i na mai. 8 Tomia fwayafwaya i vekali kebu i da nuanuadewa. Siwe tutuyanina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na mai fwayefwayeye i na vedewedewedi bega i na ꞌasetai matatabudi i sakona, wata sauluva tonovina i na vedi, wata i na vedi bega i na ꞌasetai ꞌawaie matatabudi i na vonayavuga Yaubada mataneye, i na veimeyedi. 9 Tomotoga i sakosakonaga fai kebu i da vetumagana ꞌwaikuye, i na vedi. 10 Wata i na vedi, fai ꞌakonadi a nunago Tamada ꞌwaineye kebu wata ꞌwa na ꞌiseꞌisekuga, ꞌeba ꞌisa yaku sauluva tonovidi. 11  ✡ꞌAkonadi Yaubada i veimea tosakona yadi toveimea Seitani vematavuloga i na veluagai, begaidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na vedi tosakona matatabudi i na vonayavuga Yaubada mataneye.

12 Fai ꞌwa nuavita, begaidi ꞌasiau kebu ꞌaku fata nani matatabuna a na luꞌivoneyedi ꞌwaimie. 13  ✡Siwe tutuyanina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na mai nuanua mogitana Yaubada ꞌwainega matatabuna i na vemi, ꞌAnuꞌanununina nani matatabuna tonovidi lamuna. Kebu ꞌana fata taunina yana nuanuayega i na veifufu ꞌwaimie, siwe avaꞌai i na nogai Yaubada ꞌwainega, i na luꞌivona ꞌwaimie, wata naninidi ꞌawaie i na souyediga faifaidi i na vona-vagasemi. 14 ꞌAwaie avaꞌai nuanuaku a na vonemiga, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na luꞌivona ꞌwaimie, bega ꞌwainega ꞌaku subia a na veluagai. 15 Tamaku yana ꞌaiꞌaiwabu matatabuna i ꞌanivelenedi ꞌwaikuye begaidi ꞌakonadi a vonemi a vo, ꞌAwaie avaꞌai a na voneyeniga, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na luꞌivona ꞌwaimie.”

Nuavita wata sosoana.

16 Saiꞌafoga a na ꞌiawemi ꞌwa na ꞌisaꞌavaku, siwe kebu tutuya manamanawenaga wata ꞌwa na ꞌiseku.” 17 Tovetutuyamavo ꞌifwaidi ꞌaiseꞌavadi i velutoli i vo, Yana vona ꞌana nuanua baniꞌodi? I vonaga i vo, Saiꞌafoga a na ꞌiawemi ꞌwa na ꞌisaꞌavaku, siwe kebu tutuya manamanawenaga wata ꞌwa na ꞌiseku,” wata i vo, A na nago Tamada ꞌwaineye.” 18 Wata i vo, Kebu tutuya manamanawenaga,” ꞌana nuanua avaꞌai? Aigodi, kebu ta da ꞌasetai avaꞌai i vonevoneyeni.” 19 Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai yadi nuanua, nuanuadi i na velutolieni begaidi i vonedi i vo, Voke nuanuami ꞌwa na ꞌasetai yaku vona ꞌana nuanua fai a vo, Saiꞌafoga a na ꞌiawemi ꞌwa na ꞌisaꞌavaku, siwe kebu tutuya manamanawenaga wata ꞌwa na ꞌiseku.” 20 A vona mogitana ꞌwaimie, tutuyanina a na ꞌiawemi, ꞌaku mogai ꞌwa na ꞌweꞌwela, weꞌe Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i na sosoana. Mogitana ꞌwa na nuavita siwe tutuyanina ꞌwa na ꞌiseku igodi ꞌwa nunuavitaga ꞌwa na sosoana. 21 Tutuyanina vavine i na vebutudi ꞌeba nuavita fai veviga bwaikina i vevebaedi, siwe tutuyanina kwamana i na tubuga ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie, veviganina nuaꞌubudie i na yatoi fai natudi i na ꞌiseꞌiseni. 22  ✡ꞌOmi wata baniꞌodi, ꞌasiau ꞌwa nuavita siwe tutuyanina a na vilaku a na mai, ꞌwa na ꞌiseku ꞌwa na sosoana bwaikina. Yami sosoananina kebu tamu aitoi ꞌana fata i na talabodeni.

23  ✡A vona mogitana ꞌwaimie, ꞌawaie kebu wata tauniotogiku ꞌwaikuye ꞌwa na veveluꞌui, avaꞌai nuanuami tonovina ꞌwa na veveluꞌui ꞌaku wagavayega Tamaku ꞌwaineye i na velevelemi. 24  ✡Basenadi i maiga ꞌasiau, kebu ꞌaku wagavayega ꞌwa da veveluꞌui Tamaku ꞌwaineye, siwe tutuya deꞌe i velamu bega i na nagoga ꞌwa na veveluꞌui ꞌaku wagavayega bega avaꞌai nuanuami ꞌwa na veveluagadi, wata ꞌwa na sososoana mogitana.”

Iesu i vetoketoke tomotoga matatabudi ꞌwaidie.

25 Wata Iesu i veifufu yana tovetutuyamavo ꞌwaidie i vo, Naninidi a veifufuyediga, vona-awatabaiega, siwe ꞌawaie kebu wata vona-awatabaiega a na veveifufu, weꞌe a na vo Tamaku faifaina a na veifufu ꞌwaimie ꞌana luꞌedaꞌaiagalidi. 26 Tutuyanina ꞌwaineye, avaꞌai nuanuami tonovina ꞌwa na veveluꞌui ꞌaku wagavayega Tamada ꞌwaineye i na velevelemi, weꞌe avaꞌai yami nuanua kebu wata a na veveluꞌui faifaidi, ꞌomi taunimi ꞌwa na veveluꞌui tonovina Tamada ꞌwaineye. 27  ✡Fai ꞌwa nuakalikalieku wata ꞌwa vetumagana yau a mai Yaubada ꞌwainega, begaidi i nuakalikaliemi. Fai i nuakalikaliemiga, begaidi avaꞌai nuanuami ꞌami fata ꞌwa na veveluꞌui tonovina ꞌwaineye. 28 Yau a mai fwayefwayeye Tamada ꞌwainega, ꞌakonadi a na ꞌiawemi a na vilaku a na nago Tamadanina ꞌwaineye.”

29 Iesu yana tovetutuyamavo yana vona i nogai i vo, Weꞌe vonanina ꞌana nogaya kebu vona-awatabaiga, ꞌu vovonaotoga. 30 ꞌAkonadi ꞌa ꞌasetamu, nani matatabuna ꞌu ꞌasetadi, kebu tamu wata aitoi ꞌana fata i na awaveꞌedeꞌedemu. Yamu ꞌasetanina ꞌa ꞌiseni ꞌa vetumagana ꞌwaimuye ꞌa ꞌasetai ꞌomu ꞌu mai Yaubada ꞌwainega.” 31 Iesu i vonedi i vo, ꞌAlo beꞌama ꞌwa vetumagana. 32  ✡Siwe ꞌawaie wata ꞌakonadi i sousouyeni, matatabumi ꞌwa na vemiaveꞌeveꞌeꞌelagi yami vanuga ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, weꞌe yau ꞌwa na degaloveku. ꞌWa na degaloveku siwe kebu mogitana ꞌaisekuga fai Tamada taiadi ꞌa miamia. 33  ✡Naninidi a voneyediga bega nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi ꞌwa na veveluagai yau ꞌami labilabina ꞌwaikuyega. Mogitana veviga ꞌwa na veveluagadi Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega siwe kebu ꞌwa na kolologa, ꞌwa na vevenuafoufaꞌala. ꞌAkonadi a vetoketoke tomotoga matatabuna ꞌwaidie.”

17

Iesu i veluꞌui taunina faifaina.

1 Iesu i vonaꞌaꞌava, mulieta i ꞌisalaka abame Tamana ꞌwaineye i veluꞌui i vo, Tamaku, ꞌakonadi yaku tutuya i souyeni, yau Natumu nuanuaku ꞌu na silakaiku tomotoga matadie, bega ꞌwaikuyega fuedi i na subiamu. 2  ✡ꞌAkonadi ꞌu tauyeku tomotoga matatabuna a veveimeyedi bega egavo ꞌu velekuga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina a na veledi. 3  ✡Mia-vagatanina ꞌana ꞌedaꞌeda side baniꞌodi. Egavo i na ꞌaseta-ꞌatumaimu ꞌomu Yaubada mogitana ꞌaiseotogimu, wata i na ꞌaseta-ꞌatumaiku yau Iesu Keliso, ꞌamu Venuaꞌivina, kumaniku ꞌu vetuneku, bega mia-vagatanina i na veluagai. 4  ✡Nani matatabuna ꞌu voneku a na ꞌidewadiga, ꞌakonadi a sigoidi, wata yaku folovanidi ꞌwaidiega tomotoga fuedi i subisubiamu. 5  ✡Basenadiotoga fwayafwaya bola kebu ꞌu da ꞌidewaiga, ꞌwaimuye taiadi ta miamia ma yada ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi. Nuanuaku matamuye ꞌaiꞌaiwabunidi ꞌwaidiega ꞌasiau ꞌu na ꞌiveꞌaiꞌaiwabuku.

Iesu i veluꞌui yana tovetutuyamavo faifaidi.

6 Basenadi tomia fwayafwaya ꞌwaidiega yamu tomotoga ꞌu venuaꞌivinedi. Tomotoganidi ꞌu velekuga ꞌwaidie a sivemagesemu, bega yamu vona i vematayakeyakedi. 7 ꞌAkonadi i ꞌasetai nani matatabuna ꞌu velekuga, ꞌomu ꞌwaimuyega i maia. 8  ✡Vonanidi ꞌu velekuga a luꞌivoneyedi ꞌwaidie ma yadi sosoana i nogai. Bega i ꞌaseta-ꞌatumaia yau a mai ꞌomu ꞌwaimuyega, wata i vetumagana ꞌomu ꞌu vetuneku.

9  ✡Tomotoganidi ꞌu velekuga faifaidi a veveluꞌui ꞌwaimuye. Kebu tomia fwayafwaya matatabudi faifaidi a da veveluꞌui, siwe tomotoganidi ꞌu velekuga faifaidi a veveluꞌui fai ꞌomu yamu tomotoga. 10 Tomotoganidi wata nani matatabuna a veveimeyediga ꞌomu yamu nani wata yamu tomotoga, wata nani matatabuna ꞌwaimuye tomotoganidi taiadi, ꞌu ꞌanivelenedi ꞌwaikuye bega ꞌwaidiega veꞌililibu a veluagai. 11  ✡ꞌAkonadi a na wai ꞌwaimuye weꞌe yaku tovetutuyamavo a na ꞌiawedi i na miamia deꞌe bei fwayefwayeye. Tamaku Magemagetamu, nuanuaku ꞌamu wagava toketokenega ꞌaku tovetumaganavo ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, toketokenanina basenadi ꞌu velekuga ꞌwainega. Nuanuaku ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi bega yadi nuanua ꞌaitamogana baniꞌodi ꞌomu wata yau yada nuanua ꞌaitamogana. 12  ✡Yau deꞌe bola taiadi ꞌa miamiani, ꞌamu wagava toketokenega a ꞌiꞌisaveꞌavinidi, toketokenanina basenadi ꞌu velekuga ꞌwainega. ꞌWaidiega kebu tamu aitoi a da baileni a ꞌiꞌisaveꞌavinidi, weꞌe mogitana tamu i beꞌu, i lubwaineni ꞌai-ꞌalaꞌalase i na nago, fai basenadiotoga tamu vona tomogonina faifaina i kilumi yamu Buki nageneye, nika ꞌana mogitana ꞌakonadi i souyeni.

13  ✡Tutuya deꞌe a na wai ꞌwaimuye, weꞌe yaku tovetutuyamavo taiadi ꞌa miamiani, nani fuedi a veifufuyedi ꞌwaidie bega i na sososoana bwaikina. 14  ✡Yamu vona a luꞌivona ꞌwaidie, i nogai begaidi tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina, i vevedumweꞌaiꞌaiedi. I vevedumweꞌaiꞌaiediga fai deꞌe tovetutuyamavo tomotoganidi yadi sauluva sakoidi i bailedi. Yau wata tovedumweꞌaiꞌainidi kebu yadi ꞌailaꞌa ꞌwaineye a da miamia. 15  ✡A veveluꞌuiga, kebu a da vo, ꞌU na vagavaidi fwayafwaya deꞌe ꞌwainega,” weꞌe mogitana a veveluꞌui bega ꞌu na ꞌiꞌitaꞌitaꞌiedi Seitani yana nuanua sakoidi ꞌwaidiega. 16 Tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina, yau kebu ꞌadi ꞌailaꞌa nageneye a da miamia, wata baniꞌodi yaku tovetutuyamavo. 17 Wata a veluꞌui ꞌwaimuye, yamu vona ꞌatumaidi wata tonovidi ꞌwaidiega yaku tovetutuyamavo ꞌu na ꞌiveꞌatumaidi bega yadi sauluva tonovidi i na miamiani yamu ꞌailaꞌa nageneye. 18  ✡Basenadi ꞌu vetuneku a mai tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina ꞌawasasadie, yau wata baniꞌodi yaku tovetutuyamavo a vevetunedi tomotoganidi ꞌawasasadie. 19 Yaku tovetutuyamavonidi faifaidi a tauyeku ꞌwaimuye bega tomotoganidi wata taunidi i na tauyedi mogitana ꞌwaimuye, yamu ꞌailaꞌa.

Iesu i veluꞌui ꞌana tovetumaganavo faifaida.

20 Kebu yaku tovetutuyamavo ꞌaiseꞌavadi faifaidi a da veveluꞌui, siwe yadi veifufu wata yadi lauꞌage ꞌwaidiega egavo i na vetumagana ꞌwaikuye, faifaidi a veveluꞌui. 21  ✡A veveluꞌui nuanuaku matatabudi yadi nuanua ꞌaitamogana. Tamaku, ꞌomu ꞌu labilabiniku wata yau ꞌamu labilabina, wata baniꞌodi nuanuaku tomotoganidi taiadi ta na miaveꞌitubama bega yadi nuanua ꞌaitamogana, mali tomotoga i na ꞌisedi i na vetumagana yau ꞌu vetuneku. 22  ✡Basenadi yamu toketokena magemagetana ꞌu veleku, yau wata baniꞌodi toketokenanina a veledi bega yadi nuanua ꞌaitamogana baniꞌodi ꞌomu wata yau ꞌaitamogana. 23 Yau ꞌadi labilabina, ꞌomu ꞌu labilabiniku, bega mogitana yadi nuanua i na luvetubama nika ꞌaitamogana. Mali tomotoga i na ꞌisedi i na ꞌasetai ꞌu nuakalikaliedi bwaikina baniꞌodi yau ꞌu nuakalikalieku, wata i na ꞌasetai ꞌu vetuneku a mai.

24  ✡Tamaku, nuanuaku tomotoganidi ꞌu velekuga avaꞌaibe bei a na miamiaga wata taunidi taiadi, bega yaku ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na ꞌisedi. Fai ꞌu nuakalikalieku bwaikina, bola fwayafwaya kebu ꞌu da ꞌidewaiga ꞌaiꞌaiwabunidi ꞌu veleku. 25 Tamaku, yamu veimea tonovidi. Tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua bwaikina ꞌwaidie i bavuyemu, weꞌe yau a ꞌasetamu wata yaku tomotoga i ꞌasetai ꞌomu ꞌu vetuneku. 26  ✡ꞌAmu ꞌaseta faifaina a luꞌivona ꞌwaidie, wata a na luluꞌivona ꞌwaidie bega ꞌu nuakalikaliekuga wata baniꞌodi nuakalikalinina i na ꞌenoꞌeno nagedie, weꞌe yau a na labilabinidi.”

18

Iesu ꞌana ꞌiveꞌavina.

1  ✡Iesu yana veluꞌui i ꞌaꞌava, mulieta yana tovetutuyamavo taiadi Ielusalema i ꞌiaweni i nagoi i obu Ufa Kidiloni i damani noꞌo bega i laka. Bei welavi fuedi i tabo, nagedie i luku. 2 Iudasa, taunina Iesu ꞌana toꞌetogiluva, ꞌawalawanina i ꞌasetai fai tutuya fuedi Iesu ma yana tovetutuyamavo bei i nunagoi. 3 Mulieta Iudasa ꞌifwaidi tolugaviavo taiadi i maia ꞌawalawanina ꞌwaineye. Tolugavianidi ꞌifwaidi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo, i maia tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata Falisi ꞌwaidiega, siwe ma yadi ꞌibadi wata kefata i laudukala i maia. 4-5 Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai avaꞌai saiꞌafoga i na souyedi ꞌwaineye begaidi tutuyanina Iudasa tolugaviavo taiadi i leꞌwai, Iesu i vaganago ꞌwaidie i velutoliedi i vo, Aitoi ꞌwa lulualeni?” Tolugaviavo i vo, Tomogo Nasaledi ꞌana wagava Iesu.” Iesu i vo, Yau side tauniku.” 6 Tutuyanina Iesu i vonedi i vo, Yau side tauniku,” tolugaviavo i vemuliuga i nagoi i beꞌu i veꞌufoꞌufobala. 7 Wata Iesu i velutoliedi i vo, Aitoi ꞌomi ꞌwa lulualeni?” Tolugaviavo i vo, Tomogo Nasaledi ꞌana wagava Iesu.” 8 Iesu i vo, ꞌAkonadi a vonemi a vo, Yau side ꞌasaꞌaiana tauniku.” Fai nuanuami yau, deꞌe yaku tovetutuyamavo ꞌwa na vonedi i na nagoi.” 9  ✡Iesu i vonaga i vo, ꞌWa na vonedi i na nagoi,” nika yana vonanina basenadi ꞌana mogitana i souyeni fai i vo, Tamaku, tomotoganidi ꞌu velekuga ꞌwaidiega kebu tamu aitoi a da baileni a ꞌiꞌisaveꞌavinidi.” 10 Saimoni Fita ma yana kefata, i yoꞌei tovelomu bwaikina yana tofolova igodi i da nikei, tanigaꞌavana ꞌana ꞌatagiega i tutuomuya. Tofolovanina ꞌana wagava Maleko. 11  ✡Iesu Fita i talabodeni i vo, ꞌAsaꞌaiana, yamu kefata ꞌu dodogi ꞌana ꞌeba ꞌaidodoga ꞌwaineye. I lubwaineku vita wata wafa a na veluagadi fai Tamaku nuanuana, weꞌe ꞌomu yana nuanuanina ꞌu tatalabodeni.”

12 Tolugaviavo ma yadi toeva biola, wata vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo taiadi, Iesu i ꞌiveꞌavini i yogoni. 13 Mulieta i ꞌewai i naweni Anasa ꞌwaineye. Anasanina natuna yadi lamoga tovelomu bwaikina malamalanina ꞌwaineye, ꞌana wagava Kaiafa. 14  ✡Kaiafa kumanina basenadi me Diu toꞌedakumetavo i vonedi i vo, I lubwaineni Iesu i na wafa bega tomotoga fueda ta na mia ꞌatumaina.”

Fita Iesu i veꞌeweni.

15 Saimoni Fita wata tamu tovetutuyama Iesu i yogoꞌwaili. Ma fuedie i leꞌwai tovelomu bwaikina yana vanuge, vanuganina kalikalina, nageneye i luku tamu ꞌawasasa ꞌwaineye. Fai tovelomu bwaikina tovetutuyamanina i ꞌasetai begaidi Iesu taiadi i luku. 16 Weꞌe Fita i tovotovoi tanotanoge kali ꞌana ꞌawa lilivaneye bega iana, kumanina tovelomu bwaikina i ꞌasetai i vilai i mai vavine neꞌeꞌelina ꞌawa ꞌana toꞌisaveꞌavina i voneni Fita i tauyeni i luku. 17  ✡Vavinenina neꞌeꞌelina Fita i voneni i vo, Voke ꞌomu kumanimu noꞌo tomogonina tamu yana tovetutuyama.” Siwe Fita i veꞌewa i vo, Yau tuliku.”

18 Fai kaukau, tofolovavo wata tolugaviavo ꞌai i levai mulaꞌwayega bei i vevevala. Wata Fita i nago lilivadie i tovoi ma fuedie i vevevala.

Tovelomu bwaikina Iesu i velutolitolieni.

19 Vanuganina nageneye tovelomu bwaikina Iesu i velutolitolieni yana tovetutuyamavo wata yana ve faifaidi. 20  ✡Yana vona Iesu i tutuli i vo, Yau tutuya fuedi mageseye a veveifufu ꞌailaꞌa matadie. Kebu a da givagiva a da veve, yaku ve matatabuna vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye wata ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie me Diu fuedi matadie. 21 Awale ꞌu velutolitolieku? Nuanuamu velutoli, tomotoganidi yaku vona i noganogaidi ꞌwaidie ꞌu da velutoli. Avaꞌai a voneyediga i ꞌasetadi, ꞌadi fata i na luꞌivona ꞌwaimuye.” 22 Deꞌe baniꞌodi Iesu i vonevoneyediga, tamu tolugavia i ꞌainike Iesu maigineye wata i vo, Awale weꞌe baniꞌodi ꞌu voneyedi yada tovelomu bwaikina ꞌwaineye, kebu ꞌu da veꞌililibuyeniga.” 23 Tolugavia yana vona, Iesu i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi a vekaliga, ꞌu na luꞌivona tomotoga ꞌwaidie, weꞌe ꞌaiꞌedi a vona tonovina, awale ꞌu nikeku?”

24 Anasa yana velutoli i ꞌaꞌava, Iesu yogoyogonina i vetunei i nago tovelomu bwaikina tamu ꞌana wagava Kaiafa ꞌwaineye.

Fita Iesu i veꞌewa-vaituganeni.

25 Fita bola i vevevala, ꞌifwaidi tomotoga i voneni i vo, Voke ꞌomu noꞌo tomogonina tamu yana tovetutuyama.” Siwe Fita i veꞌewa i vo, Kebu, yau tuliku.” 26  ✡Tovelomu bwaikina yana tofolova, kumanina Fita tanigana i tutuomuya weꞌe iana tamu wata taunina tofolova i vona Fita ꞌwaineye i vo, ꞌAsiau ꞌa waia Iesu ꞌa ꞌiveꞌavini voke a ꞌisemu Iesu taiadi.” 27  ✡Wata Fita i veꞌewa i vo, Kebu,” nika kamukamu i kwage.

Iesu i tovoi Failato mataneye.

28 ꞌAwaꞌawaiogose Kaiafa yana vanugayega me Diu toꞌedakumetavo Iesu i vagavaia i naweni Loma gabemani ꞌadi toꞌedakumeta yana vanuga bwaikina ꞌwaineye ꞌana wagava Failato. Taunina kebu tomogo Diu, begaidi me Diu i vo, ꞌAiꞌedi ta na luku yana vanuge, ta na veyoke Yaubada mataneye bega kebu ꞌada fata Uviꞌagalatagona sakalina ta na ꞌani.” 29 Fai nuanuadi i na miamiani tanotanoge, begaidi Failato i souyeni yana vanugayega i mai i velutoliedi i vo, Avaꞌai faifaina tomogo deꞌe ꞌwa vevitai?” 30 Me Diu yana vona i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi kebu yana sakonaga, ꞌako kebu ꞌa da mieniga.” 31  ✡Bega Failato i vonedi i vo, ꞌWa naweni i na vonayavuga matamie. ꞌAiꞌedi ma yana sakona taunimi yami veimea ꞌwaidiega vematavuloga ꞌwa na veleni.” Me Diu toꞌedakumetavo Failato i voneni i vo, Nuanuama i na wafa yana sakona faifaina, siwe ꞌomi me Loma ꞌwa talabodema. Nuanuama ꞌu na vona i na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” 32  ✡Basenadi Iesu i vona-vagata ꞌawaie i na wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye, tutuyanina me Diu i vo, Nuanuama ꞌai lagalagana ꞌwaineye i na wafa,” nika Iesu yana vonanina ꞌana mogitana i souyeni. 33 Failato i vilai i luku yana vanuge, tomotoga i vonedi Iesu i naweni ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌAlo ꞌomu kumanimu me Diu yadi kini.” 34 Iesu Failato i voneni i vo, Yamu vonanina, ꞌomu yamu nuanua ꞌalo mali tomotoga i vonemuna baniꞌodi ꞌu voneyedi?” 35 Wata Failato i vo, ꞌAlo yau tomogo Diu baniꞌodi a da voneyedi. Taunimu yamu tomotoga wata yamu tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo i ꞌanivelenemu ꞌwaikuye. Siwe avaꞌai yamu sakonaga?” 36 Iesu i voneni i vo, Deꞌe bei fwayefwayeye kebu yaku ꞌEba Veimea i da ꞌenoꞌeno. Weꞌe ꞌaiꞌedi yaku ꞌeba veimea fwayefwayeye i da ꞌenoꞌenoga, ꞌako yaku tofolovavo i da ꞌikasikasisieku me Diu yama toꞌedakumetavo taiadi i da vetalaga ꞌaku ꞌitaꞌitaꞌi faifaina. Yaku veimea lamuna kebu fwayafwaya ꞌwainega.” 37  ✡Bega Failato i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAlo ꞌomu kini?” Iesu i vo, ꞌU vonaga yau kini, ꞌu vona mogitana. Faifaina yau a mai fwayefwayeye a tubuga, a vevetoluꞌivona Yaubada yana nuanua tonovidi. Egavo nuanuadi sauluva tonovidi, yaku vona i noganogaidi.” 38 Failato i vo, Avaꞌai nuanuaga tonovidi?”

Mulieta Failato i vilai i obu tanotanoge me Diu i vonedi i vo, Kebu ꞌaku fata a na veimea i na wafa fai kebu tamu yana sakona a da veluagai. 39 Siwe yami sauluva malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana Uviꞌagalatagona ꞌana sakali ꞌwaineye ꞌwa vonavona tamu tomogo a ꞌeꞌetoyavuya vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega. Bega nuanuami me Diu yami kini a na ꞌetoyavuya?” 40 I vegolegole i vo, Kebu, kebu kumanina yama nuanuaga. Nuanuama Balaba ꞌu na ꞌetoyavuya.” Balabanina taunina tovainago wata toꞌainike.

19

Failato i veimea Iesu i na wafa.

1 Failato ꞌailaꞌa bonadi i nogai, bega Iesu i ꞌewai i naweni yana vanuge tolugaviavo i vonedi i toke i fitali. 2 Tolugavianidi fisili ma yana ꞌibadi i ꞌetofifini Iesu ꞌunuꞌununeye i biuleni, wata kaleko yamoyamoinega i veꞌweseni. Vaigavunidi kini ꞌadi vaigavu ꞌadi ꞌisaꞌisa, siwe Iesu ꞌwaineye i sidibidibieni. 3 Wata i veꞌililibu-vekavekali ꞌwaineye i vo, Kaiwa, ꞌomu me Diu yadi kini.” I ꞌaꞌavana maigineye i ꞌainike.

4 Wata Failato i vilai i obuma ꞌailaꞌa i vonedi i vo, Tomogonina a na mieni ꞌwa na ꞌiseni, ꞌwa na ꞌasetai kebu tamu sakona a da veluagai ꞌwainega bega kebu ꞌaku fata a na veimea i na wafa. 5 Iesu i obumaga tanotanoge ma ꞌivivigavuna, fisili ꞌetofifinina ꞌunuꞌununeye wata kaleko yamoyamoinega i veꞌweseni. Failato ꞌailaꞌa i vonedi i vo, ꞌWa ꞌisamaieni, side tomogonina.” 6 Tutuyanina me Diu toꞌedakumetavo wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo Iesu i ꞌiseni i vegolegole i vo, ꞌU tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, ꞌu tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” Failato i vonedi i vo, Taunimi ꞌwa ꞌewai ꞌwa tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. Kebu i da lubwaineniga wafa fai kebu yana sakonaga.” 7  ✡Me Diu i vo, I lubwaineni i na wafa fai yada veimea i geuya. ꞌA nogai igodi i vo, Yau Yaubada Natuna.”

8-9  ✡Iesu yana vonanina me Diu i luꞌivoneyeni Failato i nogai i kololo bwaikina fai i nuani i vo, Voke mogitana Yaubada Natuna. Begaidi i vilai i luku vanuge Iesu i voneni i vo, Nuanuaku a na ꞌasetai ꞌomu avaꞌaiega ꞌu mai?” Siwe Iesu kebu tamu avaꞌai i da voneyeniga Failato ꞌwaineye. 10 Wata Failato Iesu i voneni i vo, Awale kebu bonaku ꞌu da tutuliga? Yau ma yaku veimea ꞌaku fata a na ꞌetoyavumu, wata ꞌaku fata a na veimea i na tutufwasemu ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” 11  ✡Iesu i vona i vo, ꞌAko kebu ꞌu da veimeyekuga, siwe fai Yaubada veimea i velemu, ꞌamu fata ꞌu na veimeyeku. Yamu veimeanina ꞌwainega ꞌu sakona, siwe tomogonina i ꞌaniveleneku ꞌwaimuye yana sakona bwaikaotogina.” 12  ✡Vonanina Failato i nogai nuanuana bwaikina Iesu i na ꞌetoyavuya, siwe me Diu kebu nuanuadi. Begaidi i vegolegole i vo, ꞌAiꞌedi aitoi taunina i na awaꞌaiꞌaia i na vo, Yau kini,” tomogonina me Loma yami toꞌedakumeta bwaikaotogina Sisa ꞌana gavia. ꞌAiꞌedi Iesu ꞌu na ꞌetoyavuya ꞌomu kebu Sisa ianaga, fai Iesu taunina i awaꞌaiꞌaia nuanuana i na ve-kini.” 13 Tutuyanina Failato me Diu yadi vona i nogai Iesu i vagavaia i obuyeni didige, ꞌeba vona yavuga ꞌwaineye bei Failato i miabui. Didiganina ꞌana wagava Didiga Bababana, me Diu bonadiega i goleni Kabada.

14 ꞌAkonadi ꞌaiata-ꞌwanaꞌwana, weꞌe ꞌawaꞌawai me Diu i na sakali Uviꞌagalatagona* faifaina. Failato me Diu i vonedi i vo, Side, yami kini.” 15 Me Diu i vegole-vaitugana i vo, ꞌU luvewafai, ꞌu luvewafai, ꞌu tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.” Failato i velutoliedi i vo, Nuanuami yami kini a na tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye?” Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo Failato yana vona i tutuli i vo, Deꞌe Iesunina kebu yama kini. Yada kini ꞌaitamogana Sisa.” 16 Failato nuanuana nuadi i na ꞌiveagiagidi bega Iesu i ꞌaniveleneni ꞌwaidie i na tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye.

Iesu ꞌana tutufwatagi.

17 Iesu i ꞌewai i naweni, weꞌe ꞌana ꞌai lagalagana taunina i eva. Ma fuedie i nagoi i leꞌwai tamu ꞌawalawa ꞌana wagava ꞌUnuꞌunu Luluꞌava ꞌwaineye, me Diu bonadiega i goleni Goligota. 18 ꞌAwalawanina ꞌwaineye bei Iesu i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. Wata tomotoga ꞌadi ꞌailuga i tutufwasedi ꞌai lagalagana ꞌwaidie, tamu wamayega, tamu ꞌatagiega, weꞌe Iesu kamwaneye. 19 Failato tamu vona i kilumi tolugaviavo i veledi Iesu ꞌana ꞌai lagalagana ꞌwaineye i tutufwaseni. Vonanina i kilumiga side baniꞌodi.

DEꞌE TOMOGO NASALEDI ꞌANA WAGAVA IESU,

ME DIU YADI KINI.”

20 ꞌAwalawanina bei Iesu i tutufwaseniga kebu ꞌaniꞌiega Ielusalema lilivaneye, begaidi me Diu fuedi i nagoi i luꞌiawawai. Vonanina Failato i kilumiga vona ꞌaitonu ꞌwaidiega, me Loma bonadiega, Me Guliki bonadiega, wata me Diu bonadiega. 21 Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo i ꞌiseni i nagoi Failato i voneni i vo, Awale ꞌu kilumi ꞌu vo, Me Diu yadi kini?” Nuanuama ꞌu da vo, Tomogo deꞌe igodi i vo, Yau me Diu yadi kini.” 22 Siwe Failato i vonedi i vo, Avaꞌai ꞌakonadi a kilumiga, ꞌasaꞌaiana baniꞌodi i na ꞌenoꞌeno.”

23-24  ✡Tolugaviavo Iesu i tutufwaseni i ꞌaꞌavana, mulieta tolugaviavo 4 ꞌaiseꞌavadi ꞌana kaleko i ꞌewadi, i veusedi. Wata ꞌana talauma i ꞌewai i ꞌiseni kebu ꞌana tubwaga, mwadodouna i ꞌidewai begaidi i vo, Kebu ta na labuꞌiga, tamu ꞌwava ta na ꞌwaveni baniꞌodi kate, ta na ꞌiseni aitoi i na kumeta kumanina i na ꞌewa.” Naninina i ꞌidewaiga, nika tamu vona basenadiotoga Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumiga, ꞌana mogitana i souyeni i vo,

ꞌAku kaleko i veusedi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie,

Wata ꞌaku talauma faifaina i ꞌwava baniꞌodi kate.”

Fai baniꞌodi i voneyediga, begaidi tolugaviavo baniꞌodi i ꞌidewai.

25 Iesu ꞌana ꞌai lagalagana lilivaneye vevine 4 i tovotovoi. Side vevinenidi, Iesu inana ma taidi, Kilofa yana vavine ꞌadi wagava Meli, wata tamu Meli ꞌatamana Magidala ꞌwainega. 26 Iesu i ꞌisaobu inana i ꞌisedi, wata yana tovetutuyama kumanina i nuakalikalieni bwaikina i tovotovoiga i ꞌiseni inana i vonedi i vo, Inaku, siwe natumi.” 27 Weꞌe tovetutuyamanina i voneni i vo, Siwe inaku, ꞌu na ꞌisaveꞌavinidi.” Bei tutuyanina ꞌwaineye i nawedi yana vanuge i ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

Iesu i wafa.

28  ✡Iesu ꞌakonadi i ꞌasetai nani matatabuna i sigoidi wata fai nuanuana Yaubada yana Buki ꞌwaineye basenadiotoga i kilumiga ꞌana mogitana i na souyeni begaidi i vo, ꞌAnigoku i lala.” 29  ✡Bei Iesu i tutufwaseniga tamu oine yuyuna ma ꞌaivoena i ꞌenoꞌeno. Tomotoga Iesu bonana i nogai, bega kikifa i ꞌewai i luꞌutuvi oine ꞌwaineye, tamu ꞌai ꞌwaineye i velugaganeni i ꞌiyoyoeni Iesu ꞌwaineye. 30  ✡Iesu oine i yemuyana i vo, I ꞌaꞌava,” mulieta i ꞌodu nika yawaina i tauyeni i wafa.

Iesu lumalumaneye i ꞌailovena.

31  ✡Iesu i wafa ꞌaiata ꞌidewadewa ꞌwaineye. Me Diu toꞌedakumetavo kebu nuanuadi tomotoganidi tomogodi i na ꞌenoꞌeno ꞌai lagalagadi ꞌwaidie ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, wata fai ꞌawaꞌawai baniꞌodi ꞌAiata Veawai bwaikina Uviꞌagalatagona faifaina. Begaidi toꞌedakumetanidi i nagoi Failato ꞌwaineye i veluꞌui nuanuadi i na tauyedi bega tomotoganidi ꞌai lagalagana ꞌwaidie ꞌagedi i na tutubaidi bega i na wafa matayoꞌo, mulieta i na taꞌidi. 32 Failato i tauyedi bega tolugaviavo i vonedi i nagoi tomotoga ꞌadi ꞌailuga kumanidiavo Iesu taiadi i tutufwasediga, ꞌagedi i tutubaidi. 33 Iesu ꞌwaineye i leꞌwai i ꞌiseni ꞌakonadi taunina i wafa bega kebu ꞌagena i da tutubaidi. 34 Weꞌe tamu tolugavia Iesu lumalumaneye i ꞌailovena, nika dayaga wata ufa i kausewa. 35  ✡Tamu tomogo mataotogineye i ꞌiseni dayaga wata ufa i kausewa bega i luꞌivoneyeni, yana luꞌivonanina vona mogitana. I vona mogitana wata i ꞌasetai kebu i da vekali bega ꞌomi wata ꞌwa na vetumagana Iesu ꞌwaineye. 36  ✡Tolugaviavo kebu Iesu ꞌagena i da tutubaidiga bega avaꞌai basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye ꞌana mogitana i souyeni i vo,

Kebu tamu luluna i da tutubaia.”

37  ✡Wata tamu vona basenadiotoga i kilumi i vo,

Tomogonina i loveniga tomotoga i na vemataꞌiꞌiꞌieni.”

Iesu ꞌana veꞌufa.

38  ✡Mulieta tamu tomogo ꞌatamana Alimadia ꞌwainega ꞌana wagava Iosefa, i nago i veluꞌui Failato ꞌwaineye Iesu tomogona faifaina. Iosefanina tamu Iesu yana tovetutuyama siwe kebu nuanuana i na luꞌivona fai me Diu toꞌedakumetavo i kololoyedi. Iosefa yana veluꞌui faifaina Failato i awaveꞌatumaieni bega i voneni i nago Iesu tomogona i taꞌia i naweni. 39  ✡Weꞌe Nikodimo, basenadi kumanina lovane i nago Iesu ꞌwaineye, bunama ꞌatumaidi wata bwaikidi† i ꞌewadi i mai Iosefa taiadi i nago. Bunamanidi ꞌadi wagava Mulo wata Aloe. 40 Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga Iesu tomogona i naweni kaleko manamanawedi ꞌwaidiega i fania bunamanidi taiadi, baniꞌodi me Diu yadi sauluva veꞌufa faifaina. 41-42 Fai saiꞌafoga me Diu yadi ꞌAiata Veawai i na velamu, bega tamu taumata kebu ꞌaniꞌiega vivideye bei Iesu i silukuveni. Taumatanina basenadi i ala-vagaseni matumatu ꞌwaineye bei kebu tamu aitoi i da veꞌufai, weꞌe lilivaneye welavi fuedi i tovotovoi.

20

Iesu ꞌana taumataꞌava.

1 Me Diu yadi ꞌAiata Veawai i ꞌaꞌavana, Tafalolo bola matalovalovanineye, Meli vavine Magidala i tovoi i nago taumaseye. Tutuyanina i leꞌwa i ꞌiseni kileu taumata ꞌawana ꞌana vetoviboda ꞌakonadi i ketoi. 2  ✡Bega i lilide i mai Saimoni Fita wata tamu tovetutuyama, kumanina Iesu i nuakalikalieni bwaikina, i vonedi i vo, ꞌAuvea tomogona i ꞌewai taumata ꞌwainega siwe kebu ta da ꞌasetaiga avaꞌaibe bei i yatoi.” 3 Begaidi Fita ma iana i tovoi i nagoi taumaseye. 4 I veꞌilililide iana i kumeta i leꞌwa-matayoꞌo taumaseye. 5 I lukemula i ꞌiseni kalekoꞌava bagase bega Iesu tomogona i fania, siwe kebu i da lukuga. 6-7 Saimoni Fita i vemuli i leꞌwa tonovina i luku, kalekonidi i ꞌisedi wata Iesu ꞌunuꞌununa ꞌana fanifani. Fanifaninina nununumina siwe tulineye i ꞌenoꞌeno. 8 Mulieta iana wata i luku Iesu i ꞌisaꞌavai, i vetumagana Iesu ꞌakonadi i tovoi. 9  ✡Siwe kebu mogitana i da ꞌaseta-ꞌatumaia avaꞌai basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki nageneye, i lubwaineni Iesu i na tovoi-vaitugana wafayega. 10 Nika i viladi i nagoi vanuge.

Iesu i souyeni Meli ꞌwaineye.

11-12 Melinina ꞌatamana Magidala ꞌwainega i vilai i nago taumaseye bei i tovoi i ꞌweꞌweꞌwela. Wata i lukemula anelose ꞌadi ꞌailuga i ꞌisedi ma ꞌadi talauma ꞌavuꞌavudi. Bei Iesu i veꞌenoviga ꞌwaineye i miamiani, tamu ꞌunuꞌununega, tamu ꞌagenega. 13 Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga Meli i velutolieni i vo, Vavine, avaꞌai faifaina ꞌu ꞌweꞌweꞌwela?” Yadi velutoli i tutuli i vo, Yaku ꞌAuvea i ꞌewai, siwe kebu a da ꞌasetaiga avaꞌaibe bei i yatoi.” 14  ✡I vonaꞌaꞌava i sivilai Iesu i ꞌiseni i tovotovoi, siwe kebu i da ꞌisaꞌinanaiga. 15 Iesu i velutoli i vo, Vavine, avaꞌai faifaina ꞌu ꞌweꞌweꞌwela? Aitoi kumanaga ꞌu lulualeni?” Meli yana nuanua i vo ꞌako, ꞌAwalawanina ꞌana toꞌisaveꞌavina,” begaidi i vo, ꞌAiꞌedi Iesu tomogona ꞌu ꞌewaiga, nuanuaku ꞌu na voneku avaꞌaibe bei ꞌu yatoi, bega a na nago a na ꞌewai.” 16 Iesu i vona Meli ꞌwaineye i vo, Meli.” Meli i sivilai i ꞌisanago me Diu bonadiega i vo, Labonai,” ꞌana saivila Tove. 17  ✡Iesu i voneni i vo, Kebu ꞌu na ꞌabitonovikuga, yau bola kebu a da laka Tamada ꞌwaineye. Siwe nuanuaku ꞌu na nago ekwavo ꞌwaidie side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo, Iesu i vonaga i vo, A na vilaku a na nago Tamaku ꞌwaineye, Tamakunina ꞌomi wata Tamami, yaku Yaubada wata ꞌomi yami Yaubada.” 18 Iesu i vonaꞌaꞌava, mulieta Meli i vilai i mai tovetutuyamavo ꞌwaidie, i vonedi i vo, Yau ꞌAuvea a ꞌiseni,” wata avaꞌai i voneniga i luꞌivona ꞌwaidie.

Iesu i souyeni yana tovetutuyamavo ꞌwaidie.

19 Tafalolo lovananina, Iesu yana tovetutuyamavo me Diu toꞌedakumetavo i kololoyedi begaidi vanuga i sibodai nageneye i miasaiꞌauga i miamiani. I veveifufu nika Iesu ꞌawasasadie i souyeni i vonedi i vo, Ma yami sosoana ꞌwa na miamiani, kebu ꞌwa na kololo.” 20  ✡I vonaꞌaꞌava, mulieta ꞌana kiniꞌona i vedi, nimana ꞌwaidie wata lumalumaneye. Matatabudi i sosoana-ꞌafoꞌafo fai ꞌAuvea i ꞌiseni. 21  ✡Wata Iesu i vona-vaitugana ꞌwaidie i vo, Ma yami sosoana ꞌwa na miamiani, kebu ꞌwa na kololo. Basenadi Tamada i vetuneku a mai tomia fwayafwaya ꞌwaimie, wata baniꞌodi ꞌomi a vevetunemi tomia fwayafwaya ꞌawasasadie.” 22-23 I vonaꞌaꞌava, mulieta yawaina i tauyavuleni ꞌwaidie i vonedi i vo, Deꞌe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina a velevelemi begaidi ꞌaiꞌedi tomotoga yadi sakona ꞌwa na nuatavunidi, wata Yaubada i na nuatavunidi. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu ꞌwa na nuatavunidiga wata nuatavuna kebu i na veluagai Yaubada ꞌwainega.”

Tomasi yana vetumagana.

24  ✡Tutuyanina Iesu i souyeni yana tovetutuyamavo ꞌwaidie, Tomasi kebu taiadi i da miamiaga, taunina iadi, tamu ꞌana wagava Natulugaluga. 25 Iesu i tauya i nago, mulieta Tomasi i leꞌwa i voneni i vo, ꞌIma ꞌAuvea ꞌa ꞌiseni.” Tomasi i vonedi i vo, Yau kebu a na vetumagana Iesu i tovoiga faifaina, nagami ꞌana kiniꞌona a da ꞌisedi nimaneye, wata neli ꞌawaꞌividi a da ꞌabitonovidi, wata lumalumaneye ꞌibadi ꞌawaꞌivina ꞌwaineye nimaku a da silukuveni, mulieta a da vetumagana.”

26 ꞌAiata 7 i ꞌaꞌava, mulieta wata Iesu i souyeni. Tutuyanina ꞌwaineye yana tovetutuyamavo matatabudi Tomasi taiadi i saiboda i miamiani, nika Iesu i souyeni ꞌawasasadie. I vonedi i vo, Ma yami sosoana ꞌwa na miamiani, kebu ꞌwa na kololo.” 27 Mulieta Tomasi i voneni i vo, Nimaku ꞌu ꞌisedi, ꞌu ꞌabitonovidi, wata nimamu ꞌu na ꞌotoi lumalumakuye ꞌu na silukuveni. Weꞌe venuanaluganina ꞌu baileni, ꞌu na vetumaganamo.” 28 Tomasi i vo, ꞌOmu yaku ꞌAuvea wata yaku Yaubada.” 29  ✡Wata Iesu i voneni Tomasi i vo, Fai ꞌu ꞌiseku, begaidi ꞌu vetumagana. Weꞌe egavo kebu i da ꞌisekuga i vetumaganamo ꞌeba sosoana bwaikina ꞌwaidie.”

Side kumanina faifaina buki deꞌe i kilumi.

30  ✡Iesu folova toketokedi fuedi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi yana tovetutuyamavo matadie, siwe kebu matatabuna ꞌadi kilumaga deꞌe bukinina ꞌwaineye. 31  ✡Naninidi ꞌakonadi kilukilumidi ꞌwa na luꞌiawawadi bega ꞌwa na vetumagana Iesu Keliso taunina Yaubada Natuna wata ꞌana Venuaꞌivina. Vetumagananina ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa na veluagai Iesu ꞌwainega.

21

Iesu i souyeni balebaleye.

1 Tamu tutuya Iesu yana tovetutuyamavo i nagoi Lavu Galili,* wata bei Iesu i vemageta ꞌwaidie. Yana souyagi side baniꞌodi. 2-3 Saimoni Fita, Tomasi tamu ꞌana wagava Natulugaluga, Nataniela ꞌana tuvada Kena ꞌawalawa Galili nageneye, Sebedi natunavo wata tovetutuyamavo ꞌadi ꞌailuga i miamiani nika Saimoni Fita i vo, A na nago a na vuata.” Enavo i voneni i vo, Ma fuedeye ta na nagoi.” Bega i tovoi i nagoi, waka i ꞌewai i laka i vuata, siwe lovananina matatabuna kebu tamu saiꞌafo igana i da ꞌonadi.

4 Inala i vulaoga tamu tomogo i ꞌiseni i tovotovoi balebaleye siwe kebu i da ꞌisaꞌinanaiga, tomogonina Iesu. 5  ✡I vegole ꞌwaidie i vo, Kwakwama, igana ꞌwa ꞌonadi, ꞌalo kebu?” I vo, Kebuꞌaꞌavaotoga.” 6  ✡Wata i vegole ꞌwaidie i vo, ꞌAmi ꞌatagiega ꞌwa na lelega, nika ꞌwa na ꞌonadi.” Yana voneye i lelegeni, siwe kebu ꞌadi fata vuata i na yoꞌei fai igana fueotogidi i ꞌona.

7 Tovetutuyamanina Iesu i nuakalikalieni bwaikina, Fita i voneni i vo, Fita, vaꞌe ꞌAuvea.” Saimoni Fita i nogai iana i vo, Vaꞌe ꞌAuvea,” bega ꞌana kaleko i ꞌewai i veꞌwesena, fai ꞌakonadi i yavudi ma ꞌana ivigaꞌava yaubani faifaina, i sou i kayo i obu. 8 Weꞌe tovetutuyamavo ꞌifwaidi wakayega i voi, vuata ma iganina i yoꞌei i obuyeni. Kebu ꞌaniꞌiega, baniꞌodi ꞌatagida ꞌana vemanawe. 9 Tutuyanina ꞌavale i obu i ꞌiseni mulaꞌwa i ꞌalaꞌalata, mulaꞌwanina ꞌwaineye igana wata ꞌaniꞌani i ꞌalaꞌalaidi. 10 Iesu i vonedi i vo, Igana ꞌasiauotoga ꞌwa ꞌonadiga, ꞌifwaidi ꞌwa na miedi.” 11 Saimoni Fita i laka wakeye vuata ma iganina i yoꞌei i lakama ꞌavale. Igananidi bwaikidi wata matatabuna 153. Fueotogidi siwe vuata kebu i da bwekaiga. 12 Fita igana i miedi mulieta Iesu i vonedi i vo, ꞌWa maia ꞌwa na ꞌani.” Tovetutuyamavo ꞌwaidiega kebu tamu aitoi nuanuana i na velutoli i na vo, ꞌOmu aitoi?” fai ꞌakonadi i ꞌasetai taunina mogitana ꞌAuvea. 13 Bega Iesu i nago ꞌaniꞌani i ꞌewadi i veledi, wata igana baniꞌodi.

14  ✡Deꞌe Iesu yana souyagi ꞌana vetonu yana tovetutuyamavo ꞌwaidie tutuyanina i tovoi wafayega.

Iesu nuanuana Fita.

15  ✡ꞌAni i ꞌaꞌava, mulieta Iesu i velutoli Saimoni Fita ꞌwaineye i vo, Saimoni, ꞌomu Ioni natuna, nuanuaku a na ꞌasetai, mogitana ꞌu nuakalikalieku bwaikina weꞌe emwavo saiꞌafo?” Fita i vo, Eꞌe ꞌAuvea, ꞌakonadi ꞌu ꞌasetaku a nuakalikaliemu.” Iesu i vo, Egavo i vetumagana ꞌwaikuye siwe bola mweamweadi nuanuaku ꞌu na veve ꞌwaidie bega i na vetoketoke, ꞌwa da vo baniꞌodi yaku sifi siaidi ꞌu da veveꞌanidi.” 16  ✡Wata ꞌana veluga Iesu i velutoli Fita ꞌwaineye i vo, Saimoni, ꞌomu Ioni natuna, mogitana ꞌu nuakalikalieku bwaikina?” Fita i vo, Eꞌe ꞌAuvea, ꞌakonadi ꞌu ꞌasetaku a nuakalikaliemu.” Iesu i vo, Egavo i vetumagana ꞌwaikuye, nuanuaku ꞌu na ꞌiꞌivaisedi, ꞌwa da vo baniꞌodi yaku sifi ꞌu da ꞌiꞌisaveꞌavinidi.” 17 Wata ꞌana vetonu i velutolieni i vo, Saimoni, ꞌomu Ioni natuna, ꞌu nuakalikalieku?” Iesu yana velutoli ꞌana vetonu ꞌwaineye Fita nuana i vita, i voneni i vo, ꞌAuvea, nani matatabuna ꞌu ꞌasetadi, wata ꞌu ꞌasetaku a nuakalikaliemu.” Iesu i vo, Egavo i vetumagana ꞌwaikuye nuanuaku ꞌu na veve ꞌwaidie, ꞌwa da vo baniꞌodi yaku sifi ꞌu da veveꞌanidi. 18  ✡A vona mogitana ꞌwaimuye, basenadi ꞌomu tubuvauvaumuye, taunimu ꞌamu waꞌila ꞌu yogoyogoni, ꞌaiꞌedi avaꞌaibe yamu nuanua, ꞌana fata bei ꞌu na nago, siwe tutuyanina ꞌu na veꞌauvea, nimamu ꞌu na ꞌotoidi bega tamu tomogo i na yogonimu, avaꞌaibe bei kebu yamu nuanua bei i na nawemu.” 19 Iesu deꞌe baniꞌodi i voneyediga fai ꞌawaie tosakona Fita i na ꞌiyogoyogoni mulieta i na luvewafai. Yana wafanina ꞌwainega tomotoga fuedi i na ꞌiseni i na ꞌasetai taunina tovetumagana mogitana, bega Yaubada i na subiai. Iesu yana velutoli Fita ꞌwaineye i veꞌaꞌavadi, mulieta i voneni i vo, Nuanuaku ꞌu na vetutuyameku.”

Iesu i veifufu Ioni yana wafa faifaina.

20  ✡Iesu i veveifufu Fita ꞌwaineye, Fita i sivilai tovetutuyamanina Iesu i nuakalikalieni bwaikina i ꞌiseni, kumanina basenadi ꞌAuvea yana ꞌani ꞌwaineye lilivaotogineye i miabui i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, aitoi kumanaga i na ꞌetogiluvemu?” 21 Tutuyanina Fita tovetutuyamanina i ꞌiseni i velutoli Iesu ꞌwaineye i vo, ꞌAuvea, deꞌe kumanina ꞌana nuanua baniꞌodi? ꞌAwaie baniꞌodi i na wafayedi?” 22 Iesu Fita yana velutoli i tutuli i vo, ꞌAiꞌedi nuanuaku yaku vila-vaitugana i na ꞌiseni, ma yawaina i na miamia a na vilaku, weꞌe ꞌasaꞌaiana, kebu kumanina faifaina ꞌu na nuanua, siwe ꞌomuꞌe ꞌu na vetutuyameku.” 23 Vonanina Iesu i voneyeniga faifaina, enavo matatabudi i ꞌaseta, siwe yadi nuanua igodina kebu i na wafaga. Siwe Iesu kebu i da vo, I na mia-vagata kebu i na wafaga,” mogitana i vo, ꞌAiꞌedi nuanuaku yaku vila-vaitugana i na ꞌiseni, ma yawaina i na miamia a na vilaku, weꞌe ꞌasaꞌaiana, kebu kumanina faifaina ꞌu na nuanua.”

24  ✡Yau kumaniku Iesu yana tovetutuyama, naninidi matatabuna a ꞌisedi wata faifaidi a kiluma, bega fuema ꞌa ꞌasetai vona mogitana kebu vekali.

Veifufu ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

25  ✡Naninidi Iesu i ꞌidewadiga a kilumidi, siwe wata nani fuedi i ꞌenoꞌenovi kebu a da kilumidiga. ꞌAiꞌedi matatabuna i da kilumaꞌaꞌavadiga buki fueotogidi, siwe a nuani fwayefwayeye kebu tamu ꞌawasasa i da ꞌenoꞌeno bega bei bukinidi ta na yatodi.

✡ 1:1: 1 Ion 1:1-2; Ve 19:13

✡ 1:3: Kolos 1:16-17; Ibu 1:2

✡ 1:4: Ion 5:26

✡ 1:5: Ion 8:12

✡ 1:10: Ion 17:25

✡ 1:12: Gal 3:26; Kolos 2:6

✡ 1:13: Ion 3:3-6; 1 Fit 1:23

✡ 1:14: Fil 2:7; Ibu 2:14; Luk 9:32,35

✡ 1:16: Efe 3:19

✡ 1:18: Ion 6:46; Mad 11:27

✡ 1:21: VeL 18:15; Fol 3:22

✡ 1:23: Ais 40:3

✡ 1:26: Ion 1:33

✡ 1:29: Ais 53:6-7; 1 Fit 1:18-19

✡ 1:32: Mad 3:16

✡ 1:35-36: Ion 1:29

✡ 1:42: Mad 16:18

* 1:42: Fita (me Guliki bonadiega) wata Sifasa (me Diu bonadiega) ꞌadi saivila Kileu.

✡ 1:45: VeL 18:18; Ais 7:14

✡ 1:46: Ion 7:41,52

✡ 1:49: Mad 14:33; Mad 16:16; Ion 12:13

✡ 1:51: Nag 28:12

✡ 2:4: Ion 7:30

✡ 2:11: Ion 1:14, 4:54, 11:4

✡ 2:13: Sou 12:1-27

* 2:13: Me Diu yadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi Itifita ꞌwainega, anelose me Diu i uviꞌagalatagonidi weꞌe me Itifita i nikedi.

† 2:14: Me Loma yadi mani kebu ꞌana fata ꞌwainega i na ꞌanivelena-maimaiga bega i sisivedamana nuanuadi me Diu yadi mani.

✡ 2:17: Same 69:9

✡ 2:19: Mad 26:61

✡ 2:22: Luk 24:6-8; Ioni 12:16

✡ 3:1: Ion 7:50-51, 19:39

✡ 3:3: 1 Fit 1:23

✡ 3:5-6: Tai 3:5; Ion 1:13

✡ 3:14-15: Num 21:9; Ion 12:32

* 3:14-15: Me Isileli Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieni bega Yaubada ꞌoꞌolo i vetunedi ꞌwaidie, egavo i ovadi i wafa-matayoꞌo. Yaubada Mosese i voneni kainumu i dabia ꞌoꞌolo baniꞌodi i silakai bega egavo i ꞌisalaka ꞌwaineye ꞌaivaita i veluagai.

✡ 3:16: Lom 5:8; 1 Ion 4:9-10

✡ 3:17: Luk 19:10; Ion 12:47

✡ 3:18: Ion 3:36

✡ 3:19: Ion 1:5

✡ 3:23-24: Mad 14:3-4

✡ 3:26: Ion 1:26-34

✡ 3:27: Ion 19:11

✡ 3:31: Ion 8:23

✡ 3:34: Ion 1:32-34

✡ 3:35: Mad 11:27; Ion 5:20

✡ 3:36: Ion 3:16-18; 1 Ion 5:12

✡ 4:5: Nag 33:19

✡ 4:9: Luk 10:33

✡ 4:11: Ion 7:37-39; Ve 21:6

✡ 4:13-14: Ion 6:35

✡ 4:20: Same 122:1-4

✡ 4:23: Ion 15:26

✡ 4:24: Lom 12:1

✡ 4:34: Ion 6:38, 17:4

✡ 4:35: Luk 10:2

✡ 4:41-42: 1 Ion 4:14

✡ 4:46: Ion 2:1-11

✡ 4:48: Ion 2:18

✡ 4:50: Mad 8:13; Mak 7:29

✡ 4:53: Fol 16:31

✡ 4:54: Ion 2:11

✡ 5:8: Mad 9:6

✡ 5:10: Iel 17:21; Luk 13:14

✡ 5:14: Ion 8:11

✡ 5:18: Ion 10:30,33

✡ 5:19: Ion 8:29

✡ 5:21: Ion 5:26

✡ 5:22-23: Fol 10:42; Fil 2:10-1

✡ 5:24: Ion 3:16

✡ 5:28-29: Fol 24:15

✡ 5:30: Ion 6:38

✡ 5:32: 1 Ion 5:9

✡ 5:33: Ion 1:19-27

✡ 5:36: Ion 14:11

✡ 5:37-38: Luk 3:22

✡ 5:39: Luk 24:27

✡ 5:46: Fol 3:22

✡ 5:47: Luk 16:31

* 6:7: Me Diu yadi mani Denali 200. Denali ꞌaitamogana, ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌana folova tutulina.

✡ 6:14: Fol 3:22

✡ 6:15: Mad 14:23

✡ 6:16: Mak 6:46

† 6:19: ꞌAna mogitana baniꞌodi 5 ꞌalo 6 kilomita.

✡ 6:27: Ion 6:48-51

✡ 6:29: 1 Ion 3:23

✡ 6:31: Sou 16:4,14-15

✡ 6:35: Ion 4:14

✡ 6:37: Ion 17:6-8

✡ 6:39: Ion 10:28-29, 17:12

✡ 6:40: Ion 11:25-26

✡ 6:45: Ais 54:13

✡ 6:46: Ion 1:18

✡ 6:47: Ion 3:16

✡ 6:48: Ion 6:58

✡ 6:54: Mad 26:26-28

‡ 6:62: Iesu i veifufu yana laka abame wata yana wafa faifaidi. Yana wafa ꞌwaineye yana tovetutuyamavo i bunumayaga i veꞌaladegadega.

✡ 6:63-64: 2 Kol 3:6

✡ 6:65: Ion 6:44

✡ 6:69: Mad 14:33, 16:16

✡ 7:1: Ion 5:18

✡ 7:2-3: VeL 16:13

* 7:2-3: Sakalinina ꞌwaineye me Diu yadi vanuga i baibailedi tulidie i lalauꞌweta begaidi i goleni Lauꞌweta ꞌana Sakali.

✡ 7:5: Fol 1:14

✡ 7:7: Ion 15:18

✡ 7:13: Ion 12:42, 19:38

✡ 7:15: Mad 13:54

✡ 7:16: Ion 12:49, 14:10

✡ 7:20: Ion 8:48-52

✡ 7:22: Vei 12:3

✡ 7:23: Ion 5:8-10,16

✡ 7:24: Ion 8:15

✡ 7:27: Ion 7:41-42

✡ 7:28: Mad 11:27

✡ 7:30: Ion 8:20, 13:1

✡ 7:31: Ion 2:23, 11:45

✡ 7:34: Ion 8:21

✡ 7:37: Ion 4:10,14

✡ 7:39: Ion 15:26; Fol 2:4

✡ 7:40: Fol 3:22

✡ 7:42: Mai 5:2; Mad 2:4-6

✡ 7:43: Ion 9:16

✡ 7:45: Ion 7:32

✡ 7:46: Mak 1:22

✡ 7:48: Ion 12:42

✡ 7:50-51: Ion 3:1-2

✡ 8:5: Vei 20:10

✡ 8:11: Ion 5:14

✡ 8:12: Ion 1:4-9, 12:46

✡ 8:15-16: Ion 7:24; Ion 5:30

✡ 8:18: 1 Ion 5:9

✡ 8:19: Ion 14:7

✡ 8:20: Ion 7:30

✡ 8:21: Ion 7:34-35

✡ 8:28: Ion 3:14, 5:19

✡ 8:29: Ion 16:32

✡ 8:34: Lom 6:16; 2 Fit 2:19

✡ 8:36: Gal 5:1

✡ 8:38: Ion 8:44

✡ 8:42: Ion 16:28

✡ 8:44: 1 Ion 3:8; Nag 3:4

* 8:44: Seitani yaiaina ꞌadi toꞌedakumeta.

✡ 8:46: 1 Fit 2:22

✡ 8:48: Ion 7:20

✡ 8:51: Ion 5:24

✡ 8:55: Ion 7:28-29

✡ 8:58: Ion 1:1

✡ 8:59: Ion 10:31

✡ 9:2: Sou 20:5

✡ 9:3: Ion 11:4

✡ 9:5: Ion 8:23

✡ 9:16: Ion 3:2, 9:31-33

✡ 9:22: Ion 7:13

✡ 9:29: Ion 8:14

✡ 9:31: Same 34:15, 66:18

✡ 9:33: Ion 9:16

✡ 9:39: Ion 8:15-16

✡ 9:40: Mad 15:14

✡ 10:4: Ion 10:27

✡ 10:9: Ion 14:16

✡ 10:11: Same 23:1; Ion 15:13

✡ 10:14-15: Ion 10:27; 1 Ion 3:16

✡ 10:16: Ion 11:52

✡ 10:17: Fil 2:8-9

✡ 10:18: Ion 19:11

✡ 10:25-26: Ion 5:36, 10:38

✡ 10:27: Ion 10:3

✡ 10:28: Ion 3:16, 6:39

✡ 10:34: Same 82:6

✡ 10:36: Ion 5:17-20

✡ 10:38: Ion 14:10-11

✡ 11:1-3: Luk 10:38-39; Ion 12:3; Ion 11:36

✡ 11:4: Ion 9:3

✡ 11:8: Ion 10:31

✡ 11:11: Mad 9:24

✡ 11:16: Ion 20:25

* 11:18-19: ꞌAna mogitana baniꞌodi 3 kilomita.

✡ 11:21: Ion 11:32

✡ 11:24: Ion 6:40

✡ 11:27: Ion 6:68-69; Ion 6:58-69

✡ 11:35: Luk 19:41

✡ 11:37: Ion 9:6-7

✡ 11:40: Ion 11:4

✡ 11:42: Ion 12:30

✡ 11:45: Ion 4:48

✡ 11:52: Ion 10:16, 17:21; 1 Ion 2:2

✡ 11:54: Ion 7:1

✡ 11:55: Sou 12:14-20

† 11:55: Me Diu yadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi Itifita ꞌwainega, anelose me Diu i uviꞌagalatagonidi weꞌe me Itifita i nikedi.

✡ 12:1: Ion 11:1,43

✡ 12:4-5: Ion 18:2-3

* 12:4-5: ꞌAna mogitana me Diu yadi mani Denali 300, malamala ꞌaitamogana ꞌana folova tutulina.

✡ 12:7: Ion 19:40

✡ 12:9: Ion 11:43-44

✡ 12:13: Same 118:25-26

† 12:13: ꞌAna mogitana Osana, me Diu bonadiega.

✡ 12:14: Sek 9:9

‡ 12:15: ꞌAna mogitana Saioni. Ielusalema tamu ꞌana wagava.

✡ 12:23: Ion 17:1

✡ 12:25: Luk 9:24

✡ 12:26: Mad 28:20; Ion 14:3

✡ 12:27: Mad 26:38

✡ 12:31: Ion 16:11

✡ 12:32: Ion 3:14-15

✡ 12:34: Dan 7:13-14

✡ 12:35: Ion 8:12

✡ 12:36: Efe 5:8

✡ 12:38: Ais 53:1

✡ 12:39-40: Ais 6:10; Fol 28:26-27

✡ 12:41: Ais 6:1

✡ 12:42: Ion 9:22

✡ 12:43: Ion 5:44

✡ 12:45: Ion 14:9

✡ 12:46: Ion 1:9, 8:12

✡ 12:47: Ion 3:17

✡ 12:48: Ibu 4:12

✡ 12:50: Ion 8:28

✡ 13:1: Ion 15:13

✡ 13:2: Ion 13:27

* 13:2: Seitani yaiaina ꞌadi toꞌedakumeta.

✡ 13:3: Ion 16:28

✡ 13:14: Luk 22:27

✡ 13:15: Fil 2:5; 1 Fit 2:21

✡ 13:17: Iem 1:25

✡ 13:19: Ion 14:29

✡ 13:23-24: Ion 21:7,20

✡ 13:29: Ion 12:6; Same 41:9

✡ 13:32: Ion 17:5

✡ 13:33: Ion 7:33-34

✡ 13:34: Ion 15:12; Efe 5:2

✡ 13:35: 1 Ion 3:14; Ion 17:23

✡ 14:1: Ion 14:27

✡ 14:2-3: Ion 17:24

✡ 14:6: Efe 2:18; Ion 11:25

✡ 14:9: Kolos 1:15

✡ 14:10: Ion 12:49

✡ 14:11: Ion 10:38

✡ 14:12: Mak 16:19-20

✡ 14:13: Mad 7:7; Ion 16:23-24, 15:7

✡ 14:15: 1 Ion 5:3

✡ 14:16: Ion 14:26, 15:26

✡ 14:17: Ion 16:13

✡ 14:20: Ion 17:21

✡ 14:21: Ion 15:10

✡ 14:23: Ve 3:20

✡ 14:26: Ion 15:26, 16:7

✡ 14:27: Ion 16:33; Fil 4:7

✡ 14:28: Luk 24:31-32

✡ 14:30: Ion 12:31

✡ 15:5: Ion 15:16

✡ 15:7: Ion 14:13

✡ 15:8: Mad 5:16

✡ 15:10: 1 Ion 2:5

✡ 15:11: Ion 17:13

✡ 15:12: Ion 13:34

✡ 15:13: 1 Ion 3:16

✡ 15:16: Ion 15:5, 16:23

✡ 15:18: 1 Ion 3:13

✡ 15:19: Ion 17:14

✡ 15:20: Ion 13:16

✡ 15:21: Ion 16:2-3

✡ 15:23: Luk 10:16

✡ 15:25: Same 69:4

✡ 15:26: Ion 14:26

✡ 15:27: Fol 5:30-32

✡ 16:2: Mad 24:9; Luk 6:22

✡ 16:3: Ion 15:21

✡ 16:7: Ion 14:16

✡ 16:11: Ion 12:31

✡ 16:13: Ion 14:26; 1 Ion 2:27

✡ 16:22: Ion 20:20

✡ 16:23: Ion 15:7; Mad 7:7

✡ 16:24: Ion 15:11

✡ 16:27: Ion 14:21,23

✡ 16:32: Mad 26:31,56; Ion 8:29

✡ 16:33: Ion 14:27; Ion 5:4

✡ 17:2: Ion 6:39-40

✡ 17:3: 1 Ion 5:20

✡ 17:4: Ion 4:34

✡ 17:5: Ion 17:24

✡ 17:8: Ion 16:30

✡ 17:9: Ion 6:37

✡ 17:11: Ion 17:21

✡ 17:12: Fol 1:18

✡ 17:13: Ion 15:11

✡ 17:14: Ion 15:19

✡ 17:15: 2 Tes 3:3

✡ 17:18: Ion 20:21

✡ 17:21: Gal 3:28

✡ 17:22: Fol 4:32

✡ 17:24: Ion 14:3

✡ 17:26: Ion 17:6

✡ 18:1: Mad 26:36

✡ 18:9: Ion 17:12

✡ 18:11: Mad 26:39

✡ 18:14: Ion 11:49-51

✡ 18:17: Ion 13:38

✡ 18:20: Mad 26:55; Ion 7:26

✡ 18:26: Ion 18:1,10

✡ 18:27: Ion 13:38

✡ 18:31: Ion 19:6-7

✡ 18:32: Ion 12:32-33

✡ 18:37: 1 Tim 6:13

✡ 19:7: Vei 24:16; Ion 5:18

✡ 19:8-9: Mad 27:12; Luk 23:9

✡ 19:11: Ion 10:18; Fol 2:23; Lom 13:1

✡ 19:12: Luk 23:2; Fol 17:7

* 19:14: Me Diu yadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi Itifita ꞌwainega, anelose me Diu i uviꞌagalatagonidi weꞌe me Itifita i nikedi.

✡ 19:23-24: Same 22:18

✡ 19:28: Same 22:15

✡ 19:29: Same 69:21

✡ 19:30: Ion 4:34

✡ 19:31: VeL 21:22-23

✡ 19:35: Ion 21:24

✡ 19:36: Sou 12:46

✡ 19:37: Ve 1:7

✡ 19:38: Ion 7:13

✡ 19:39: Ion 3:1-2

† 19:39: Bunamanidi ꞌadi vita 45 kilogalamu.

✡ 20:2: Ion 13:32

✡ 20:9: Fol 2:24-32

✡ 20:14: Luk 24:16; Ion 21:4

✡ 20:17: Ibu 2:11-12

✡ 20:20: Ion 19:34, 16:22; 1 Ion 1:1

✡ 20:21: Ion 17:18

✡ 20:24: Ion 11:16, 14:5

✡ 20:29: 1 Fit 1:8

✡ 20:30: Ion 21:25

✡ 20:31: Ion 3:15; 1 Ion 5:13

* 21:1: ꞌAna mogitana Lavu Taibilia, Lavu Galili tamu ꞌana wagava.

✡ 21:5: Luk 24:41

✡ 21:6: Luk 5:4-7

✡ 21:14: Ion 20:19,26

✡ 21:15: Mad 26:33

✡ 21:16: 1 Fit 5:2

✡ 21:18: 2 Fit 1:14; Ion 13:36

✡ 21:20: Ion 13:23-25

✡ 21:24: Ion 19:35

✡ 21:25: Ion 20:30

FOLOVA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

FOLOVA

Iesu ꞌana tomataꞌaulelevo yadi folova, Luke ꞌana kilukiluma.

Deꞌe bukinina ꞌana wagava Tomataꞌaulelevo yadi Folova, Luke yana buki ꞌana veluga, Tomataꞌaulelevo ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi folova i veifufuyedi deꞌe bukinina nageneye. Veifufunidi ꞌifwaidi taunidi i veifufuyedi Luke ꞌwaineye weꞌe ꞌifwaidi taunina i ꞌasetadi fai Faulo taiadi i yabayaba wata yadi ꞌeba mia ꞌaitamogana. Begaidi daba 16 ꞌwaineye ta na ꞌiseni Luke i vo, ꞌIma ꞌa dodoga,” wata i vo, ꞌIma ꞌa leꞌwa.” Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua i vo, Tutuyanina Faulo i miamia Loma vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye buki deꞌe Luke i kilumi.

Luke yana nuanua side baniꞌodi. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena tomataꞌaulelevo wata tovetumagana i veledi bega Toveimea Iesu faifaina i lauꞌage. Tomataꞌaulelevo Iesu ꞌana wagavayega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nua ꞌewa i ꞌidewadi ma ꞌadi ꞌeba ꞌisa bega tomotoga ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie i vetumagana Iesu ꞌwaineye. Iesu yana tomataꞌaulelevo 12 yadi lauꞌage i velamu Ielusalema nageneye, tutuya kamwaneye ꞌifwaidi tomotoga baniꞌodi Filifi i nago ꞌawalawa Samelia bei i lauꞌage, mulieta Faulo ꞌainegi i nagoi ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie Iesu valana i lauꞌage-vuvueni.

Weꞌe tamu nuanua deꞌe buki ꞌwaineye, me Diu ꞌaisedi tovetumagana weꞌe mali tomotoga taunidi kebu Diu i vetumagana Iesu ꞌwaineye. Basenadi me Diu wata mali tomotoga taunidi kebu Diu kebu taiadi i da miaveꞌitubama, mulieta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega i luvetubama bega ꞌailaꞌa ꞌaitamogana.

Wata Luke nuanuana Loma gabemani i na ꞌasetai Iesu ꞌana tovetumaganavo kebu todumweꞌai, weꞌe mogitana Loma gabemani yadi veimea matatabuna i vematayakeyakeni. Diu toꞌedakumetavo tutuya fuedi tomataꞌaulelevo i ꞌiꞌiveꞌavinidi i nunawedi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye. Weꞌe Loma toveimea nuanuadi i na ꞌasetai avaꞌai sakonaga faifaina siwe i lalauala kebu tamu sakona i da veveluagai ꞌwaidiega.

Deꞌe bukinina nageneye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana folova ifufuna i ꞌenoꞌeno. ꞌAnuꞌanununina Iesu yana tomotoga i kiavetoketokedi wata nuanua tonovidi i veledi. Begaidi ꞌaiꞌedi bukinina ta na goleni ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana folova, i lubwaineni. Deꞌe bukinina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa yana ꞌeba velamu wata yana vebwaika. 1:1-5:42

Tovetumaganavo vita i veluagadi siwe i vetoketoke. 6:1-9:31

Fita yana lauꞌage-vuvua faifaina. 9:32-12:25

Faulo yana lauvivila nagami. 13-14:28

Tovetumagana yadi toꞌedakumetavo i vaꞌauta Ielusalema. 15:1-41

Faulo yana lauvivila ꞌana veluga. 16:1-18:23

Faulo yana lauvivila ꞌana vetonu. 18:24-21:14

Faulo ꞌana ꞌiveꞌavina wata yana nago Loma. 21:15-28:31.

1

1-2  ✡Iaku Tiofilo, basenadi yaku buki kumekumetana* ꞌwaineye a kilumiga tutuyanina Iesu yana folova i velamu nani matatabuna i ꞌidewadi wata i ve faifaidi, i nagoga nika Yaubada i vagavaia i naweni abame. Bola kebu i da lakaga, nagami ꞌana tomataꞌaulelevo vevenuaꞌivinidi veimea i veledi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumainega. 3  ✡Iesu i yawasa-vaitugana yana veviga i ꞌaꞌava, ꞌaiata 40 nagedie i sousouyeni ꞌana tomataꞌaulelevo ꞌwaidie, ꞌeba ꞌisa fuedi i ꞌidewadi bega i na ꞌasetai mogitana ma yawaina, wata Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie i veifufuyeni. 4  ✡Tutuyanina Iesu taiadi i miamiaga i veluꞌaseꞌasedi i vo, ꞌWa na miamiani Ielusalema, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwa na lulukamaseni. Tamaku basenadi baniꞌodi i vonaꞌawaufaufaga ꞌwaimie baniꞌodi i na velemi, wata yau baniꞌodi a vonemi. 5  ✡Ioni tomotoga i bafitaisodi ufayega, siwe ꞌaiata ꞌifwaidi i na ꞌaꞌava, mulieta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na agemi, ꞌwa da vo Yaubada i da bafitaisomi.”

Yaubada Iesu i vagavaia i naweni abame.

6 Tamu ꞌaiata Iesu ma ꞌana tomataꞌaulelevo i miavaꞌauta i velutolieni i vo, ꞌAuvea, kebu nuanuama me Loma i na veveimeyeda. Avaꞌai tutuyaga ꞌu na ꞌivaisema bega ꞌida me Isileli tauniꞌavada wata ta na veimeyeda? Tutuya deꞌe ꞌalo bola?” 7  ✡Iesu i vonedi i vo, Nani deꞌe nuanuami ꞌwa na ꞌasetai siwe kebu i da lubwainemi. Yaubada Tamaku ꞌaisena i veimeyedi avaꞌai tutuyaga nuanuana baniꞌodi i na ꞌidewai. 8  ✡Siwe nani deꞌe ꞌwa na ꞌasetai. Tutuyanina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na agemi ꞌwa na vetoketoke bega ꞌwa na vetoluꞌivona faifaiku, tomotoga i miamiani Ielusalema ꞌwaineye, ꞌawalawa Iudia ꞌwaineye, Samelia matatabuna nageneye, wata tomia fwayafwaya matatabudi ꞌwaidie.” 9 Tutuyanina Iesu yana vona i ꞌaꞌava, tomataꞌaulelevo matadie Yaubada i vagavaia, i vevemataꞌiꞌiꞌieni i lakalaka nika waowa ꞌwaineamo i luku abame.

10 Bola i vevemataꞌiꞌiꞌieni nika tomotoga ꞌadi ꞌailuga abamega i souyedi lilivadie ma ꞌadi talauma mataududulidi i tovotovoi. 11  ✡Bega i vo, Tomotoga Galili, avaꞌai faifaina ꞌwa ꞌiꞌisalaka abame? Taꞌe Iesu ꞌwaimiega i vagavaia i nunaweni abame, bola i na vila-vaitugani, wata beidimo i na mai baniꞌodi ꞌwa ꞌiseni i nunago.”

Tamu tomogo Iudasa tutulina.

12 Tomotoganidi abamega i nagoi, mulieta tomataꞌaulelevo ꞌaiseꞌavadi ꞌOya Oliveyega i viladi i nagoi Ielusalema kebu ꞌaniꞌiega, vivideye.† 13 Matatabudi i luku tamu vanuga ꞌwaineye. Vanuganina ꞌetotubwatubwana tutudaba ꞌifwaidi dibuneye, ꞌifwaidi tabwaneye. I laka tutudaba tabwaneye bei i miamianiga ꞌwaineye. Tomotoganidi side ꞌadi wagava,

Fita,

Ioni,

Iemesa,

Anidulu,

Filifi,

Tomasi,

Batolomiu,

Madiu,

Iemesa tamu, taunina Alefasi natuna,

Saimoni, toawaꞌidiꞌidi kebu nuanuana Loma gabemani i na veveimeyedi,

Iudasa, Iemesa natuna.

14 Tutuya fuedi tomotoganidi i vavaꞌauta i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye, wata ꞌifwaidi vevine, Meli Iesu inana, wata tainavo taiadi.

15-17  ✡ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, Iesu ꞌana tovetumaganavo i miavaꞌauta ꞌadi ꞌailaꞌa baniꞌodi 120. Fita matadie i tovoi i vonedi i vo, Ekwavo, a na vonemi. Basenadiotoga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i venuayato Kini Devida ꞌwaineye bega i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye tamu tomogo Keliso i na ꞌetogiluveni. I lubwaineni ꞌakonadi ꞌana mogitana i souyeni toꞌetogiluvanina Iudasa Isakaliota, tamu ꞌada ꞌailaꞌa. Basenadi Iesu i venuaꞌivineni ꞌada folovavaita, siwe taunina Iesu ꞌana toꞌiveꞌavina ꞌadi toꞌedakumeta.”

18  ✡Weꞌe Iudasanina yana ꞌetogiluva tutulina ꞌwainega tamu fwayafwaya i kimwanei. Toꞌetogiluvanina tabwanega i beꞌu kamona i tutulabuꞌeni kamokamona i yavula i wafa. 19 Tomotoga fuedi Ielusalema ꞌwaineye valana i nogai begaidi tanoganina Diu bonadiega i goleni Akelidama, ꞌana saivila, Tanoga Dayadayagina.

20  ✡Wata Fita i vonedi i vo, Basenadiotoga Kini Devida i kilumi Yaubada yana Buki Same ꞌwaineye toꞌetogiluvanina faifaina i vo,

Yana vanuga i da venageꞌava, bei kebu tamu aitoi i na miamiana.”

Wata i kilumi i vo,

Tamu tomogo tutulina i da folofolova.”

21-22 Fai Yaubada yana Buki baniꞌodi i voneyediga, begaidi nuanuada tamu tomogo yada ꞌAuvea Iesu yana yawasa-vaitugana ꞌana toꞌaseta, ꞌwaideye i na mai ma fuedeye ta na luluꞌivona. Tomogonina ta na venuaꞌivineniga bega Iudasa i na tutuli, taunina basenadi ma fuedeye Iesu taiadi ta yabayaba, wata mataneye Iesu i bafitaiso Ioni ꞌwainega, wata Iesu yana folova matatabuna i ꞌisedi, i nagoga nika Iesu i laka abame.”

23 Tutuyanina Fita i vonaꞌaꞌava, tovetumaganavo tomotoga ꞌadi ꞌailuga i ꞌinanadi ꞌadi wagava Iosefa, tamu ꞌana wagava Balisaba weꞌe ꞌifwaidi yadi ꞌeba ꞌainana Iusito, wata Mataiasi. 24-25  ✡Fuedi i veluꞌui i vo, ꞌAuvea, basenadi Iudasa i vetomataꞌaulele siwe i baila i wafa i nago avaꞌaibe bei i lubwaineniga ꞌwaineye. Tomotoga matatabuma yama nuanua ꞌu ꞌasetadi, bega nuanuama tomotoga deꞌe ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidiega ꞌu na vema aitoi ꞌu venuaꞌivineni bega i na vetomataꞌaulele Iudasa tutulina.” 26 Yadi veluꞌui i ꞌaꞌavana, mulieta ꞌadi ꞌailuga ꞌadi wagava i kilumidi kileu ꞌwaidie i dodogidi vedie, mulieta tamu tomataꞌaulele ma mataꞌuluna kileu ꞌaitamogana i ꞌewai. Kileunina bei Mataiasi ꞌana wagava i kilumi bega fuedi i ꞌasetai taunina Yaubada i venuaꞌivineni bega tomataꞌaulele ꞌadi ꞌailaꞌa 12.

2

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana mai.

1  ✡Iesu yana tovi-vaitugana mulieta ꞌaiata 50 i ꞌaꞌava, Diu yadi Sakali Fenitikosi ꞌana tutuya i leꞌwa. ꞌAiatanina ꞌwaineye Iesu ꞌana tovetumaganavo fuedi i vaꞌauta ꞌeba mia ꞌaitamogana ꞌwaineye. 2 I miamiani nika abamega kaukau baniꞌodi butuꞌaina bwaikaotogina i nogai vanuga matatabuna i susuli. 3  ✡Fuedi tamu nani i ꞌiseni baniꞌodi ꞌai meana i souyedi i obuobu tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana i ꞌabitonovidi. 4  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina tovetumaganavo matatabudi i agedi begaidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona, bonanidi basenadi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega.

5 Ielusalema ꞌwaineye Diu fuedi i miamiani Yaubada ꞌana toveꞌililibu i maia ꞌawalawa tulidi ꞌwaidiega. 6 Tutuyanina kaukau butuꞌaina i nogai Diunidi i veꞌilililide i nagoi bei tovetumaganavo i miamianiga ꞌwaineye. ꞌAitamogana ꞌaitamogana bonana i nogai nuadi i voganidi. 7 Nuadi i ꞌewai bega i vo, Tomotoganidi i vonavonaga, matatabudi ꞌawalawa Galili ꞌwainega i maia. 8 Baniꞌodi i munega mali vona i ꞌasetadi, fai ꞌaitamogana ꞌaitamogana bonada ta noganogai? 9 ꞌIfwaida me Falidia, me Midia, me Ilamu wata ꞌifwaida Mesafotemiayega ta maia. ꞌIfwaida me Iudia, ꞌifwaida me Kafadosia, ꞌifwaida me Fonito wata ꞌifwaida me Eisia. 10 ꞌIfwaida ta maia Filigia wata Famifilia ꞌwaidiega, ꞌifwaida Itifita ꞌwainega, wata ꞌawalawa Libia Sailini lilivanega, wata ꞌifwaida Loma ꞌwainega ta maia. 11  ✡ꞌIfwaida Diu mogitana weꞌe ꞌifwaida tulida siwe ta ve-Diu. Wata ꞌifwaida Kilitiega ꞌifwaida Aleibiayega. Matatabuda ta maia ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidiega siwe nani bwaikidi Yaubada i ꞌidewadi ꞌaitamogana ꞌaitamogana bonadega i vonavona ta noganogaidi.” 12 Nuadi i voganidi bega ꞌaitamogana ꞌaitamogana i velutolitoli i vo, Baniꞌodi i munega? ꞌAna ꞌaseta avaꞌai?” 13 Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi tovetumaganavo i sidibidibiedi igodina ufa toketokena i da yemu nuadi i da lugaugaudi bega i da vona-ꞌavoꞌavovo.

Fita yana lauꞌage.

14 Fita yadi vona i nogai, enavo 11 taiadi i tovoi bega Fita bonana bwaikinega ꞌailaꞌa i vonedi i vo, Ekwavo, fuemi ꞌwa miamiani Ielusalema ꞌwaineye wata ꞌawalawa Iudia nageneye, ꞌwa veꞌwada naninina i souyeniga a na kiavemagetai. 15 Yami nuanua ꞌwa vo ꞌima ufa toketokena ꞌa yemu bega nuama i lugaugaudi. Siwe kebu, deꞌe bola ꞌawaꞌawai, yada sauluva kebu ꞌawaꞌawaie ta da yemuyemu. 16 Weꞌe mogitana, basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivona Ioeli i vona-vagata vonanina i kilumi avaꞌai ꞌwa ꞌiseꞌiseni faifaina.

17 Yaubada i vo, Saiꞌafoga fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, ꞌAnuꞌanunuku tomia fwayafwaya fuedi a na veledi bega i na agedi. Natumiavo i na vona-vagata avaꞌai ꞌawaie i na souyediga faifaidi, ꞌauꞌauveavo wata tubuvauvau nani fuedi a na vedi ꞌenoneganega ꞌwaidiega.

18 Wata baniꞌodi ꞌaiatanidi ꞌwaidie, yaku tofolovavo iavetadi wata vevinedi ꞌAnuꞌanunuku a na veledi bega yaku Vona i na luꞌivoneyedi.

19-20 Tugusa a na vedi abame, inala i na dudubali wata wetaꞌi i na yamota baniꞌodi dayaga. Fwayefwayeye ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a na ꞌidewadi baniꞌodi dayaga, ꞌai-ꞌalaꞌalata, wata lufwa bwaikina i na ꞌisedi, mulieta ꞌAuvea i na souyeni. ꞌAiatanina ꞌwaineye fuedi i na kololo ꞌAuvea yana toketokena wata yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi faifaidi.

21 Tutuyanina ꞌwaineye egavo nuanuadi ꞌaivaita, Yaubada ꞌwaineye i na vegole nika i na ꞌitaꞌitaꞌiedi.”

22  ✡Wata Fita i vo, Me Isileli a na vonemi, side baniꞌodi. Iesu Nasalediega faifaina a vonavona. ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai taunina ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌidewadi matamie, naninidi toketokedi ꞌwaidiega Yaubada i vemi veimea Iesu i veleni. 23  ✡Tomogonina toꞌetogiluva i ꞌaniveleneni ꞌwaimie weꞌe ꞌomi ꞌwa tauyeni tosakona ꞌwaidie i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. Nagami Yaubada yana nuanua i ꞌidewai wata i ꞌasetai naninidi i na souyedi bega i tauyeni Iesu i mai i wafa. 24 Wafa ꞌana veviga ꞌwainega Yaubada i ꞌitaꞌitaꞌieni i sivetovoi-vaitugani, fai kebu ꞌana fata wafa i na kiaveꞌavina-vagaseni. 25  ✡Basenadiotoga Kini Devida i vona-vagata vonanina i kilumi Iesu yana vona Yaubada ꞌwaineye i vo,

A ꞌasetai ꞌAuvea tutuya fuedi ꞌaku ꞌweabu i miamia ꞌaku ꞌatagiega. Yaubada toketokena i ꞌiꞌivaiseku bega kebu a na beꞌu vita ꞌwaidie.

26-27 Faifainanina ma yaku sosoana a subisubia. Tutuyanina a na wafa a ꞌasetai a na veꞌatumai, avinodi ꞌanunuku i na nago towafa yadi ꞌeba mia ꞌwaineye siwe kebu ꞌu na baileku bega a na wafaotoga. Yau yamu Tofolova Magemagetaku kebu ꞌu na tauyeku bega tomogoku i na bokana.

28 Mia-vagata ꞌana ꞌeda ꞌakonadi ꞌu veku wata matamuye yamu toketokena ꞌwainega a na sosoana bwaikina.”

29  ✡Ekwavo, deꞌe a na kiavemageta tubuda Kini Devida faifaina. Basenadiotoga i wafa i tavuni, ꞌana taumata tutuya fuedi ta ꞌiseꞌiseni bega ta ꞌasetai kebu i da vona-vagata taunina faifaina. 30  ✡Tutuyanina Kini Devida ma yawaineye, taunina Yaubada yana toluꞌivona, i ꞌasetai Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌwaineye bola yana ꞌailaꞌa ꞌwainega tamu tubuna Yaubada i na sivetovoia i na ve-kini taunina baniꞌodi. 31  ✡Fai Devida i ꞌasetai bola avaꞌai Yaubada i na ꞌidewai bega Keliso, taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, yana tovi-vaitugana faifaina i vona-vagata i vo,

Yaubada kebu i na baileni towafa yadi ꞌeba mia ꞌwaineye, wata tomogona kebu i na bokana.”

32-33  ✡Tomogonina taunina Iesu, Yaubada wafayega i sivetovoia, matatabuma matamega ꞌa ꞌiseni. Yaubada i silakai veimea i veleni i miabui ꞌana ꞌatagiega, wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veleni basenadi baniꞌodi Tamana i vonaꞌawaufaufa ꞌwaineye. ꞌAnuꞌanununina Tamada Iesu i veleniga, ꞌasiau wata ꞌima i velema i agema, ꞌakonadi ꞌwa ꞌiseni wata ꞌwa nogai. 34-35  ✡Iesu ma tomogona i laka abame weꞌe Devida kebu, begaidi ta ꞌasetai Devida i vona-vagata tamu tomogo faifaina i vo,

Yaubada i vona ꞌaku Toveimea ꞌwaineye i vo,

Veimea a velemuga bega ꞌu na miabui ꞌaku ꞌatagiega,

I na nagoga ꞌamu gaviavo a na leodi bega ꞌu na veveimeyedi.”

36 Wata Fita i vona ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, ꞌIda me Isileli fueda ta na ꞌaseta-ꞌatumaia Toveimeanina i voneyeniga taunina Iesu siwe yami veimea ꞌwainega i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, Yaubada i silakai bega ꞌana Venuaꞌivina wata ꞌada Toveimea.”

ꞌAilaꞌa bwaikina i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

37  ✡Tutuyanina tomotoga Fita bonana i nogai nuafoudi i veviga bwaikina, tomataꞌaulelevo i velutoliedi i vo, Emavo, baniꞌodi ꞌa na munega?” 38 Fita i vo, ꞌAitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na nuavilami yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi wata ꞌwa na bafitaiso Iesu Keliso ꞌana wagavayega bega Yaubada yami sakona i na nuatavunidi wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na velemi. 39  ✡Basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na veleda, wata vonaꞌawaufaufanina i na damana natudavo ꞌwaidie wata egavo i miamiani ꞌaniꞌie ꞌAuvea yada Yaubada i na goledi i na nagoi ꞌwaineye.”

40 Wata ꞌifwaidi vona ꞌwaidiega i veluꞌaseꞌasedi i vo, Bola Yaubada tosakona fuedi i na luvematavulogidi bega yadi sauluva sakoidi ꞌwa na bailedi nika taunimi ꞌwa na ꞌitaꞌitaꞌiemi.” 41  ✡ꞌAiatanina ꞌwaineye tomotoga baniꞌodi 3000 Fita yana vona i vetumaganeni, i bafitaiso i luku tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwaineye.

Iesu ꞌana tovetumaganavo yadi sauluva.

42 Tutuya fuedi tovetumaganavo taunidi i tauyedi tomataꞌaulelevo yadi ve ꞌwaidie, i veveiana, Yaubada ꞌwaineye i veveluꞌui, wata Iesu ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina faifaina ma fuedie i ꞌaniꞌani. 43  ✡Matatabudi ma yadi kololo Yaubada i veꞌililibuyeni, weꞌe tomataꞌaulelevo ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌidewadewadi tomotoga matadie. 44  ✡Tovetumagananidi matatabudi i veveiana wata nani ꞌifwaidi ꞌwaidiega i veveꞌivaivaita. 45 Yadi kukua i vekimwaneyedi, tutulidi i ꞌewadi wekowekoma i veledi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana nuanua ꞌana fata baniꞌodi. 46  ✡ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana matatabudi i mimiavaꞌauta vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, wata yadi vanuge ma yadi sosoana wata ma yadi nuaobu i ꞌaꞌaniluvetubama bega Iesu i na nuaveꞌavini. 47  ✡Yaubada i subisubiai weꞌe tomotoga ꞌifwaidi yadi sauluva i ꞌiseni nuadi i ꞌewai i veꞌililibuyedi. ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa i vevebwaika fai egavo Iesu Valana i vetumaganeni ꞌAuvea i ꞌitaꞌitaꞌiedi i lukuluku ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwaineye.

3

Tomogo ꞌagena sinunumina i veꞌatumai.

1 Tamu ꞌaiata Fita wata Ioni i nagoi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye. ꞌAkonadi ꞌauyewa i ꞌawavilai, veluꞌui ꞌana tutuya i leꞌwa. 2  ✡Vanuga ꞌeba veluꞌui tamu ꞌawana ꞌana wagava ꞌAwa ꞌana ꞌisa ꞌAtumaiotogina, bei tomogo ꞌagena sinunumina inana kamodiega i miamia. ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana enavo i nunaweni bei i vevemiabuia egavo i nunagoi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, ꞌwaidie mani i veveluꞌui. 3 Tutuyanina Fita wata Ioni i ꞌisedi i mimaia ꞌwaidie i veluꞌui ꞌaiꞌedi tamu avaꞌai i da veleni. 4 Siwe ꞌadi ꞌailuga i ꞌisadewai Fita i voneni i vo, ꞌU ꞌisamaiema.” 5 I ꞌisanawedi yana nuanua i vo ꞌako, Avaꞌai i na veleku?” 6  ✡Nika wata Fita i voneni i vo, Kebu tamu mani ꞌwaikuye bega a na velemu, siwe nani tamu a na velemu. Iesu Keliso ꞌatamana Nasaledi ꞌwainega yana toketokenayega a na vonemu, ꞌU tovoi ꞌu yaba.” 7-8 Fita ꞌana ꞌatagie i ꞌabi i sivetovoia nika ꞌagena wata ꞌana buseumatana i vetoketoke i luafwalagi i yaba. Mulieta Fita wata Ioni ma fuedie i luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, tomogonina i yogosousou Yaubada i subisubiai. 9-10 ꞌAilaꞌa bwaikina tomogonina i ꞌiseni i yogosousou wata Yaubada i subisubiai, i ꞌisaꞌinanai taunina totalaveluꞌui yana ꞌeba mia vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌawaneye begaidi fuedi nuadi i voganidi wata nuadi i ꞌewai yana veꞌatumai faifaina.

Fita yana lauꞌage vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

11 Vanuga ꞌeba veluꞌui masiꞌedana ꞌana wagava Masiꞌeda Solomoni bei tomogonina i veꞌatumaiga Fita wata Ioni taiadi i vedimaꞌabiꞌabi i tovotovoi. ꞌAilaꞌa i ꞌiseni i veꞌatumai ma yadi nuavogana i veꞌilililide i mai ꞌwaidie. 12 Fita tomotoga i ꞌisedi i vonedi i vo, Emavo, awale nuami i voganidi wata ꞌwa ꞌiꞌisadewama? ꞌOmi ꞌwa nuaniga ꞌwa vo ꞌako taunima yama toketokenayega ꞌalo yama sauluva magemagetadi ꞌwaidiega tomogo deꞌe ꞌa da ꞌiveꞌatumaia, siwe kebu. Tamu tomogo yana toketokena ꞌwainega i veꞌatumai. 13  ✡Ebelamo, Aisake, Iakobo, wata ꞌifwaidi tubudavo yadi Yaubada, Natuna Iesu i silakai, toketokena wata veimea i veleni. Tomogonina ꞌwa ꞌaniveleneni yada toꞌedakumetavo ꞌwaidie wafa faifaina, igodi Failato i da ꞌetoyavuya siwe ꞌwa baileni. 14 Taunina magemagetana, yana sauluva ꞌatumaiꞌavana Yaubada mataneye siwe ꞌomi ꞌwa vedumweꞌaiꞌaieni Failato ꞌwa voneni tamu toꞌainike ꞌana wagava Balaba i ꞌetoyavuya. 15  ✡Begaidi yami veimea ꞌwainega yawaida lamuna i luvewafai siwe Yaubada i sivetovoia wafayega, ꞌima matamega ꞌa ꞌiseni. 16 Iesu yana toketokena ꞌwainega tomogo deꞌe ꞌagena i ꞌaniꞌotoidi. Avaꞌai ꞌwa ꞌiseni ꞌalo ꞌwa ꞌasetai yama vetumagana wata Iesu yana toketokena ꞌwaidiega. Yama vetumagananina Iesu ꞌwaineye tomogonina matamie i veꞌatumai.

17  ✡Ekwavo, side baniꞌodi. A nuani ꞌomi wata ꞌida me Diu yada toꞌedakumetavo taiadi yami bavu ꞌwainega Iesu ꞌwa luvewafai fai kebu ꞌwa da ꞌaseta-ꞌatumaia taunina Yaubada Natuna. 18  ✡Basenadi Yaubada i venuayato yana toluꞌivonavo ꞌwaidie bega i vona-vagata ꞌana Venuaꞌivina Keliso veviga bwaikina i na veluagai mulieta i na wafa. ꞌAkonadi ꞌana mogitana i souyeni yami veimea ꞌwainega. 19 Faifainanina yami sakona ꞌwaidiega ꞌwa na nuavilami Yaubada ꞌwaineye bega yami sakonanidi i na ꞌuꞌumidi. 20 Wata ꞌAuvea yada Yaubada ꞌaivaita i na velemi bega ꞌanuꞌanunumi i na veꞌatumai wata i na vetoketoke, nika Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, taunina Iesu i na vetunei faifaimi. 21 Tutuya deꞌe Iesunina i miamia abame i na nagoga Yaubada yana tutuya ꞌana mogitana i na veluagai. Tutuyanina ꞌwaineye nani matatabuna fwayefwayeye wata abame i na ꞌiveꞌivaudi, baniꞌodi basenadiotoga yana toluꞌivona magemagetadi i vona-vagata. 22-23  ✡Wata baniꞌodi basenadiotoga Mosese i kilumi Yaubada yana Buki nageneye Iesu faifaina i vo,

ꞌAuvea yada Yaubada bola tamu yana toluꞌivona i na vetunei ꞌwaimie yau baniꞌodi. Taunina yada tomotoga ꞌwaidega i na silakai wata nani matatabuna i na luꞌivonaga ꞌwaimie bonana ꞌwa na nogai. ꞌAiꞌedi aitoi kebu i na vematayakeyakeniga Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwainega i na veꞌidiꞌidieni i na wafaotoga.”

24 Wata Fita i vonedi i vo, Basenadiotoga toluꞌivona matatabudi Yaubada yana nuanua i luꞌivoneyediga, i vona-vagata naninidi i souyediga tutuya deꞌe faifaina. Toluꞌivonanidi baniꞌodi Samuela wata ꞌifwaidi mulineye i mai. 25  ✡Yaubada yana vonaꞌawaufaufanidi toluꞌivona i luꞌivoneyediga ꞌomi faifaimi. Basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa tubudavo ꞌwaidie wata ꞌomi ꞌwaimie. Wata baniꞌodi i voneyedi tubuda Ebelamo ꞌwaineye i vo,

Yau a na nuakalikaliemu bega tubumwavo ꞌwaidiega ma yaku nuakalikali a na vesauluva ꞌatumaina tomia fwayafwaya matatabuna ꞌwaidie.”

26 Nika mogitana Yaubada Natuna i venuaꞌivineni nagami ꞌwaimie i vetunei bega i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie i na kiavenuavilami yami sauluva sakoidi ꞌwaidiega.”

4

Fita wata Ioni i tovoi Kaniselo matadie.

1 Tutuyanina Fita wata Ioni i vonavona tomotoga ꞌwaidie, ꞌifwaidi totafalolo i maia ꞌwaidie. Taunidi tovelomu, Diu ꞌifwaidi ꞌadi wagava Sadusi, wata tolugavia ꞌadi toꞌedakumeta, taunidi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana toꞌisaveꞌavinavo. 2 Ma yadi nuasako i maia fai yadi nuanua igodina towafa kebu i na tovoi-vaitugana, siwe Fita wata Ioni tomotoga ꞌwaidie i veve i vo, Yaubada Iesu i sivetovoia wafayega begaidi towafa fuedi i na yawasa-vaitugana.” 3  ✡Faifainanina i ꞌiveꞌavinidi siwe ꞌakonadi i lavia i yatodi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i ꞌeno. 4  ✡Weꞌe fuedi Iesu valana i nogai i vetumagana i luku tovetumaganavo ꞌwaidie i ꞌimosoꞌiedi bega iavetaꞌava ꞌadi ꞌailaꞌa 5000, siwe wata vevine kwakwama taiadi.

5 I ꞌatai, me Diu yadi toveimeavo, yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi wata veꞌetoboda ꞌadi tovevo i vaꞌauta Ielusalema. 6 Wata ꞌifwaidi tomotoga taiadi, Anasa tovelomu bwaikina ma yana ꞌailaꞌavo, wata Kaiafa, Ioni, Alekisana taiadi. 7  ✡I vaꞌautaꞌaꞌava, Fita wata Ioni i miedi matadie i velutolitoliedi i vo, Tomogo baniꞌodi ꞌwa munegi i veꞌatumai? Avaꞌaiega yami toketokena ꞌwa veluagai ꞌalo aitoi ꞌana wagavayega?”

8-9 Siwe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Fita i agei mogitana bega yadi velutoli i tutuli i vo, ꞌOmi ꞌama toꞌedakumetavo, wata yama ꞌauveavo, ꞌasiau ꞌwa velutoliemaga, voke tomogo ꞌagena sinunumina ꞌa ꞌivaiseni i veꞌatumai faifaina. 10  ✡Siwe ꞌomi wata me Isileli fuemi ꞌwa na ꞌasetai, tomogonina ꞌwa ꞌiseꞌiseni, Iesu Keliso ꞌatamana Nasaledi ꞌwainega yana toketokena ꞌwainega i veꞌatumaiotoga. Tomogonina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, basenadi ꞌomi ꞌwa tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye siwe Yaubada i sivetovoia wafayega. 11  ✡Basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye Iesu faifaina i vo,

Folovanina ꞌomi toꞌaiyogona ꞌwa baileni,

Yaubada i silakai i veꞌunututuyeni.”

12  ✡Side baniꞌodi. Fai Yaubada Iesu i silakai, ꞌaiseotogina ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌieda. Yaubada Iesu i veleda bega i na ꞌitaꞌitaꞌieda, weꞌe tomia fwayafwaya matatabuna ꞌwaidega kebu tamu aitoi baniꞌodiga.”

13 Diu yadi Kaniselovo Fita wata Ioni yadi venuafoufaꞌala i ꞌiseni wata i ꞌasetadi taunidi tomotoga-ꞌavoꞌavovo kebu i da luku sikulu ꞌwaineye, faifainanina nuadi i voganidi yadi vona ꞌatumaina faifaina, bega i nuani Iesu ꞌadi ꞌweabu wata ꞌadi tove. 14 Toꞌedakumetavonidi kebu tamu avaꞌai ꞌadi fata i da voneyeniga fai tomogonina i ꞌiseni ꞌakonadi i veꞌatumai taiadi i tovotovoi. 15-16  ✡Bega i vonedi ꞌadi ꞌaitonu i souyedi tutudaba ꞌwainega kaniselovo ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Baniꞌodi ta na munegidi? Kebu ꞌada fata yadi folova toketokena ta na awaveꞌeveꞌeweni fai tomotoga fuedi Ielusalema nageneye ꞌakonadi i ꞌasetai Fita wata Ioni tomogonina i ꞌiveꞌatumaia. 17  ✡Siwe ꞌadi ꞌailuga ta na talabodedimo kebu wata Iesu Valana i na luꞌivona-vuvueni mali tomotoga ꞌwaidie bega nani deꞌe kebu i na vebwaika.”

18 I goledi i luku-vaitugana ꞌwaidie i veluꞌaseꞌasedi i vo, ꞌA talabodemi, kebu wata ꞌwa na veveifufu ꞌalo ꞌwa na veve Iesu faifaina.” 19-20 Siwe Fita wata Ioni yadi vona i tutuli i vo, ꞌOmi taunimi ꞌwa na venuaꞌivina avaꞌai nuanuaga Yaubada mataneye ꞌatumaina. ꞌOmi yami nuanua ꞌa na vematayakeyakeni ꞌalo Yaubada? ꞌA nuaniga kebu ꞌama fata ꞌa na ꞌailove ꞌa na vonavona, fai Iesu yana folova matamega ꞌa ꞌiseni wata yana vona tanigamega ꞌa nogai.”

21-22 Kaniselovo kebu tamu avaꞌai Fita wata Ioni ꞌwaidiega i da veluagai bega i na luvematavulogidi weꞌe tomotoga fuedi Yaubada i subisubiai tomogonina i ꞌiveꞌatumaiaga faifaina, begaidi kebu ꞌadi fata i na nikedi. Tomogonina i veꞌatumaiga kebu tubuvauvaunaga ꞌana malamala 40 i ꞌiaweni. Wata Kaniselovo i kwayega i talabodebodedi, mulieta i vonedi i souyedi.

Tovetumaganavo i veluꞌui Yaubada ꞌwaineye.

23 Tutuyanina Fita wata Ioni i souyedi i viladi i nagoi ꞌadi ꞌailaꞌavo tovetumagana ꞌwaidie i luꞌivona tovelomu bwaikidi wata toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi yadi vona. 24 I luꞌivona i ꞌaꞌavana, ma fuedie yadi nuanua ꞌaitamoganega Yaubada ꞌwaineye i veluꞌui i vo, ꞌAuvea, ꞌomu bwaikimu, abama, fwayafwaya, wata ufa ꞌadi toꞌidewadewa wata nani fuedi nagedie i ꞌenoꞌenovi. 25  ✡Basenadiotoga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i venuayato yamu tofolova wata tubuma Devida ꞌwaineye bega i vona-vagata vonanina i kilumi i vo,

Awale tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina i nuasako bwaikina Yaubada ꞌwaineye?

Tomotoganidi yadi nuanua givagivana i ꞌidewa-wayogeni, igodi i da vesauluva sakoina ꞌAuvea ꞌwaineye.

26 Kini fuedi yadi ꞌeba vetalaga i ꞌidewadi wata toꞌedakumetavo i vaꞌauta nuanuadi Yaubada wata ꞌana Venuaꞌivina taiadi i na vetalaga.”

27  ✡Yadi nuanuananina basenadiotoga Devida i voneyeni siwe ꞌakonadi ꞌana mogitana i sousouyeni ꞌatamana deꞌe ꞌwaineye, fai Kini Elodi wata Fonitio Failato i vaꞌauta me Isileli wata mali tomotoga taiadi. Bega yadi nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega Iesu yamu Tofolova Magemagetana ꞌu venuaꞌivineniga, i vedumweꞌaiꞌaieni. 28  ✡Basenadiotoga ma yamu toketokena yamu nuanua ꞌu ꞌidewai Iesu faifaina, weꞌe avaꞌai tomotoganidi i ꞌidewadewadi fai nagami yamu nuanua baniꞌodi. 29  ✡ꞌAuvea ꞌakonadi ꞌu ꞌasetai tomotoganidi nuanuadi veviga bwaikina i na velevelema, faifainanina ꞌima yamu tofolovavo ꞌu na ꞌivaisema bega yamu vona matatabuna venuafoufaꞌalayega ꞌa na luluꞌivoneyedi. 30 Wata nuanuama yamu Tofolova Magemagetana Iesu, yana toketokena ꞌwainega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ꞌu na ꞌiꞌidewadi wata toviga ꞌu na ꞌiꞌiveꞌatumaidi.

31  ✡Tutuyanina i veluꞌuiꞌaꞌava, Yaubada yana toketokena ꞌwainega vanuga i yue. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina tovetumaganavo i agedi mogitana, ma yadi venuafoufaꞌala Yaubada yana Vona i veveifufuyedi.

Kukuayega i veveꞌivaivaita.

32  ✡Tovetumaganavo matatabudi yadi nuanua ꞌaitamogana. Naninidi ꞌwaidie, ꞌwaidiega i veꞌivaivaita ma ediavo kebu tamu aitoi i da veumokai. 33 Toketokena bwaikina ꞌwainega tomataꞌaulelevo i luluꞌivona mogitana Toveimea Iesu yana tovi-vaitugana faifaina, wata ma yana nuakalikali Yaubada i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie 34-35  ✡Tovetumagananidi kebu tamu aitoi i da ꞌusa tamu nani ꞌwainega fai egavo ma yadi kukua bwaikidi i vevekimwaneyedi tutulidi i ꞌewaꞌewadi tomataꞌaulelevo i veleveledi, mulieta i veveusedi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana nuanua ꞌana fata baniꞌodi.

36-37  ✡Baniꞌodi Iosefa, tomataꞌaulelevo i goleni Banabasa, ꞌana saivila Toꞌaivaita, yana fwayafwaya i vekimwaneyeni maninina i mieni i ꞌaniveleneni tomataꞌaulelevo ꞌwaidie. Tomogonina i tubuga Imula Saifilosi ꞌwaineye wata Livai ꞌana wauma ꞌwainega.

5

Ananaiasi wata Safaila yadi vekali.

1 Tovetumaganavo ma ediavo kukuayega i veveꞌivaivaita weꞌe iadi tamu ꞌana wagava Ananaiasi ma yana vavine Safaila ꞌifwaidi yadi fwayafwaya i vekimwaneyeni. 2  ✡Maninina i ꞌewai, ꞌifwaidi i veꞌoꞌoledi wata ꞌifwaidi Ananaiasi i nawedi tomataꞌaulelevo i veledina i vonedi i vo, Side, yama fwayafwaya tutulina matatabuna a mieni.” Wata yana vavine yana vekali i ꞌasetai. 3  ✡Tutuyanina maninina i veledi Fita i vo, Ananaiasi, awale taunimu ꞌu tauyemu Seitani yana nuanua ꞌwaineye, bega ꞌu vekali ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye? Yamu vekalinina fai ꞌifwaidi yami fwayafwaya tutulina ꞌu veꞌoꞌoleni ꞌu vo, Matatabuna a mieni.” 4 Basenadi ꞌomu yamu fwayafwaya, wata tutuyanina ꞌu vekimwaneyeniga tutulina ꞌomu yamu mani. Awale yamu nuanuananina baniꞌodi i souyeni? Kebu ꞌaisema ꞌu da vekaliemaga, wata ꞌu vekali Yaubada ꞌwaineye.” 5 Tutuyanina Fita yana vona i nogai i wafa i ꞌawauliulia. Fuedi valana i nogai Ananaiasi baniꞌodi i munega i wafa, i kololo bwaikina. 6 Mulieta nigolalaga i maia tomogona i fania i evai i naweni i tavuni.

7 ꞌAwasasa ꞌaitonu i ꞌaꞌava wata yana vavine i mai weꞌe yadi lamoga yana wafa kebu i da ꞌasetaiga. 8 Fita i vonedi i vo, Nuanuaku a na ꞌasetai, vona mogitana deꞌe yami fwayafwaya tutulina matatabuna ꞌalo kebu? Safaila i vo, Eꞌe matatabuna.” 9 Wata Fita i vo, Awale ma yami lamoga yami nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌAuvea ꞌAnuꞌanununa ꞌwa silubuya? Weꞌe nigolalaga yami lamoga i tavuniga siwe ꞌakonadi i leꞌwai ꞌomi wata ꞌako i na evami i na nawemi i na tavunimi.” 10 Nika i wafa i ꞌawauliulidi Fita ꞌageneye. Nigolalaganidi i luku i ꞌisedi ꞌakonadi i wafa i evadi i nawedi i tavunidi yadi lamoga lilivaneye.

11 Iesu yana ꞌAilaꞌa matatabudi valadi i nogai i kololo bwaikina wata mali tomotoga fuedi taiadi.

Tomataꞌaulelevo toviga fuedi i ꞌiveꞌatumaidi.

12  ✡Tomataꞌaulelevo ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌiꞌidewadi tomotoga matadie. Tovetumaganavo yadi sauluva i vavaꞌauta Masiꞌeda Solomoni ꞌwaineye vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. 13 Tomotoga fuedi tovetumaganavonidi i veꞌililibuyedi siwe kebu i da nagoi ꞌwaidie i kololo. 14 Weꞌe ꞌifwaidi i vevetumagana Toveimea Iesu ꞌwaineye i lukuluku ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwaineye bega i veveꞌilaꞌedi, vevine wata iaveta. 15 Fai tomataꞌaulelevo ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi, toviga ma ꞌividi i mimaiedi ꞌedeye i yatoyatodi bega bola Fita ꞌifwaidi i na ꞌabitonovidi, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, ꞌifwaidi i na veꞌiꞌwaꞌuyedimo i na veꞌatumai. 16  ✡Wata tomotoga ꞌailaꞌa bwaikaotogina ꞌatamana fuedi Ielusalema lilivaneye yadi toviga i miedi wata ꞌifwaidi yaiaina i agediga siwe matatabudi i veꞌatumai.

Tomataꞌaulelevo i ꞌiveꞌavinidi.

17-18  ✡Tovelomu bwaikina ma enavo totafalolo Sadusi, ma yadi nuasako, tomataꞌaulelevo i veꞌunumagigiedi, i ꞌiveꞌavinidi i yatodi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. 19  ✡Siwe lovananina ꞌwaineye tamu ꞌAuvea yana anelose vanuga ꞌeba yogona ꞌana saiboda i sibaleni i vonedi i souyedi. 20 Wata i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi ꞌwa na luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye tomotoga ꞌwaidie ꞌwa na veifufu-dewa mia ꞌivauna Iesu ꞌwainega faifaina.” 21 Tomataꞌaulelevo bonana i nogai, mulieta i ꞌatai i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye bei i veve tomotoga ꞌwaidie.

ꞌAiatanina ꞌwaineye Diu yadi kaniselovo matatabudi i vaꞌauta, taunidi tovelomu bwaikina ma enavo wata Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi. Tolugaviavo i vonedi i nagoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega tomataꞌaulelevo igodi i da miedi kaniselovo ꞌwaidie. 22-23 Tutuyanina tolugaviavo i leꞌwai tomataꞌaulelevo i ꞌisaꞌavadi bega i viladi i nagoi kaniselovo ꞌwaidie i luꞌivona i vo, ꞌA leꞌwai vanuga ꞌeba yogona ꞌa ꞌiseni ꞌana saiboda faꞌalidi wata toꞌisaveꞌavinavo i tovotovoi ꞌawa lilivadie, siwe saiboda ꞌa sibaleniga kebu tamu aitoi ꞌa da veluagai nageneye.” 24 Tutuyanina tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo yadi vona i nogai, nuadi i voganidi i vo, Baniꞌodi i munega i souyedi?”

25 I vonavona nika tamu tomogo i leꞌwa i vonedi i vo, ꞌWa veꞌwada a na vonemi, tomotoganidi ꞌwa yatodiga vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, sino i veve tomotoga ꞌwaidie vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye.” 26 Bega tolugaviavo ma yadi toꞌedakumeta i nagoi vona bikanega tomataꞌaulelevo i veviladi. Kebu bonadi i da siayaꞌaia fai tomotoga i kololoyedi, bola tomataꞌaulelevo i na ꞌikasikasisiedi kileuyega i na nikedi.

27-28  ✡Tolugaviavo tomataꞌaulelevo i miedi kaniselo matadie tovelomu bwaikina i vonedi i vo, Basenadi ꞌa talabodemi ꞌa vo, Iesu faifaina kebu ꞌwa na veve.” Siwe ꞌakonadi yami venina tomia Ielusalema matatabudi i ꞌaseta, wata nuanuami ꞌwa na ꞌuvanima yana wafa faifaina.” 29 Fita ma enavo yadi vona i tutuli i vo, ꞌOmi, wata mali tomotoga yami vona kebu ꞌa na vematayakeyakedi, Yaubada ꞌaisena yana nuanua i lubwaineni. 30 ꞌOmi Iesu ꞌwa luvewafai ꞌai lagalagana ꞌwaineye, siwe tubudavo yadi Yaubada wafayega i sivetovoia. 31  ✡Wata i silakai i vemiabuia ꞌana ꞌatagiega veimea i veleni bega taunina yada Toꞌedakumeta wata ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi, bega ꞌida me Isileli ꞌada fata ta na nuavilada Yaubada yada sakona i na nuatavunidi. 32  ✡Yana wafa wata yana tovi-vaitugana matamega ꞌa ꞌisedi wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ꞌasetai. Yaubada ꞌAnuꞌanununina ꞌAtumaina i velema ꞌima ꞌana tovematayakayaka ꞌwaimeye.”

Gamelieli enavo i talabodedi.

33 Kaniselovo yadi vonanina i nogai i nuasako bwaikina yadi nuanua ꞌaitamoganega i vo, Ta na nikedi i na wafa.” 34-35 Siwe tamu iadi ꞌana wagava Gamelieli taunina totafalolo Falisi, veꞌetoboda ꞌana tove, wata fuedi i veꞌililibuyeni, i tovoi matadie tomataꞌaulelevo i vonedi i souyedi. Mulieta Gamelieli kaniselovo i vonedi i vo, Ekwavo, ꞌaiꞌedi nuanuami ꞌwa na vo avaꞌai ꞌwa na ꞌidewai deꞌe tomotoganidi ꞌwaidie, nagami ꞌwa na nuanua tonovina. 36 Basenadi tamu tomogo ꞌana wagava Tiudasi i vo, Yau tomogo bwaikiku, ꞌwaikuye ꞌwa na ꞌisa wata ꞌwa na vetutuyameku,” bega tomotoga baniꞌodi 400 i nagoi ꞌwaineye. Siwe mali tomotoga i nikei i wafa, ꞌana tovetutuyamavo i veꞌiyavuyavulagi yana nuanuananina igodi i da ꞌidewaiga i ꞌaꞌava. 37 Mulieta gabemani tomotoga ꞌadi wagava i kilukilumidi tutuyanina ꞌwaineye, tamu tomogo Galili ꞌana wagava Iudasa yana nuanua tamu i ꞌidewai wata tomotoga fuedi i nagoi ꞌwaineye. Taunina wata i wafa, yana tomotoga wata yana nuanuananina i ꞌiawelovedi. 38-39 Wata ꞌasiau baniꞌodi. A vona mogitana. ꞌAiꞌedi Iesu valana tomotoga yadi nuanua, bola i na ꞌaꞌava fai taunina ꞌakonadi i wafa tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga baniꞌodi, weꞌe ꞌaiꞌedi Yaubada yana nuanua, kebu ꞌami fata ꞌwa na leodi. Fai voke bola ꞌwa na nunagoi Yaubada taiadi ꞌwa na vevetalaga. Faifainanina deꞌe tomataꞌaulelenidi kebu ꞌwa na nikedi. ꞌWa bailedi i na nagoi.” Kaniselovo matatabudi Gamelieli yana vona i nogai i veꞌililibuyeni. 40-41  ✡Mulieta tolugaviavo i vonedi tomataꞌaulelevo i miedi i toke i fitalidi mulieta kaniselovo i talabodedi kebu wata Iesu faifaina i na veveifufu. I ꞌaꞌavana i vonedi i na nagoi nika ma yadi sosoana i souyedi kebu i da bunumayaga i vo, Yaubada i tauyeda veviga ta veveluagai Iesu faifaina.”

42  ✡ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana tomataꞌaulelenidi i lukuluku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye wata tomotoga yadi vanuge, ꞌwaidie i veve wata i lalauꞌage Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina i vo, Iesu taunina Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.

6

Toꞌaivaita ꞌadi 7 i venuaꞌivinedi.

1 ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa i vevebwaika, siwe ꞌifwaidi i nuavita yadi ꞌwabuꞌwabulavo faifaidi. Tovetumaganavo ꞌifwaidi me Guliki i vonavona i vo, ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana tomataꞌaulelevo ꞌaniꞌani ꞌwabuꞌwabulavo i velevelediga, yama ꞌwabuꞌwabulavo ꞌadi ꞌanivelena siaina, weꞌe me Ibeliu yadi ꞌwabuꞌwabulavo ꞌadi veuveuta bwaikina.” 2 Faifainanina tomataꞌaulelevo ꞌadi 12 tovetumaganavo matatabudi i goledi i vaꞌauta taiadi i veifufu i vo, Yama folova mogitana Yaubada yana Vona ꞌa na lalauꞌage. Kebu i da lubwainema folovanina ꞌa na baileni weꞌe ꞌaniꞌani ꞌa na ꞌiꞌisaveꞌavini. 3 Faifainanina side baniꞌodi emavo, ꞌwaimiega tomotoga ꞌadi 7 ꞌwa na venuaꞌivinedi, tomotoganidi ma yadi ꞌaseta bwaikina wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi mogitana. Taunidi yadi folova, ꞌa na veimeyedi ꞌaniꞌani i na ꞌiꞌisaveꞌavini. 4 Weꞌe ꞌima tutuya fuedi yama folova ꞌa na lalauꞌage wata ꞌa na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye.”

5 Tovetumagananidi matatabudi i sosoana tomataꞌaulelevo yadi nuanua faifaina. Begaidi Sitiveni i venuaꞌivineni, taunina tovetumagana toketokena, wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei mogitana. Wata ꞌifwaidi Sitiveni baniꞌodi i venuaꞌivinedi. ꞌAdi wagava:

Filifi,

Filikolo,

Nikanoli,

Taimoni,

Falimina,

Nikola, tomogo Anitioki, basenadi i ve-Diu, mulieta i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

6  ✡Tovetumaganavo tomotoganidi ꞌadi 7 i miedi tomataꞌaulelevo ꞌwaidie, bega tomataꞌaulelenidi i veluꞌui faifaidi, wata nimadi i yatodi ꞌunuꞌunudie bega Yaubada i na nuakalikaliedi wata i na ꞌivaisedi yadi folova ꞌwaidie.

7  ✡Yaubada yana Vona i yavula tomotoga fuedi ꞌwaidie. Tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa Ielusalema nageneye i vebwaika-ꞌafoꞌafo, wata me Diu yadi tovelomu fuedi i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

Sitiveni ꞌana ꞌiveꞌavina.

8 Yaubada ma yana nuakalikali i vevesauluva ꞌatumaina Sitiveni ꞌwaineye wata toketokena i veleni bega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba ꞌisa toketokedi i ꞌiꞌidewadi tomotoga matadie. 9 Tamu me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌana wagava Yavuyavudi Folova-maimaiga ꞌWainega, ꞌeba miavaꞌautanina ꞌana tomotoga ꞌifwaidi i maia Sitiveni taiadi i veꞌikwayekwayega. Tomotoganidi taunidi Diu, ꞌifwaidi i maia Sailini wata Alekisanidilia ꞌwaidiega, wata ꞌifwaidi Silisia wata Eisia ꞌwaidiega. 10  ✡Tutuyanina i veveꞌikwayekwayega, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌaseta bwaikina Sitiveni i veleni bega kebu ꞌadi fata yana vona i na tutuli.

11-12  ✡Faifainanina tomotoganidi givagivayega i nagoi mali tomotoga i tutulidi bega i na luꞌivona-vekavekali tovelomu ꞌwaidie Sitiveni faifaina. Toluꞌivonanidi i nagoi Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, veꞌetoboda ꞌadi tovevo, wata mali tomotoga ꞌwaidie i vekali i vo, ꞌA nogai Sitiveni i vona-awadamana Yaubada wata Mosese ꞌwaidie.” Toꞌedakumetanidi tovekali yadi vona i nogai ma yadi nuasako i nagoi Sitiveni i ꞌiveꞌavini i mieni Diu yadi kaniselovo ꞌwaidie. 13 Kaniselovo tovekali i goledi i luku ꞌwaidie i vekali Sitiveni faifaina, igodina i da vo, ꞌA nogai tutuya fuedi i vona-awadamana Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui wata yada veꞌetoboda Mosese i veledaga ꞌwaidie. 14 Wata tamu yana vona ꞌa nogai i vo, Iesu Nasalediega yada vanuga ꞌeba veluꞌui i na geuya wata yada sauluva matatabuna i maiga Mosese ꞌwainega i na siviladi i na vetuli.” 15 Matatabudi i miamiani kaniselovo yadi tutudaba nageneye Sitiveni i ꞌisadewai, i ꞌiseni ꞌana ꞌisaꞌisa i vetuli, maigina mataududulina baniꞌodi tamu anelose.

7

Sitiveni yana vonayavuga.

1 Tovelomu bwaikina Sitiveni i velutolieni i vo, Toluꞌivonanidi i vonaga mogitana ꞌalo kebu?” 2-3  ✡Sitiveni i vo, Tamakwavo wata ekwavo a na vonemi. Toluꞌivonanidi weꞌe i vekaliemi. Basenadiotoga tubuda Ebelamo i miamia Mesafotemia, bola kebu i da nago Elana, Yaubada Magemagetana i souyeni ꞌwaineye i voneni i vo, Yamu ꞌailaꞌa ꞌu na ꞌiawedi wata yamu ꞌawalawa, ꞌu na nago tamu ꞌawalawa ꞌwaineye bola a na vemu.” 4 Bega ꞌawalawa Kalidia i ꞌiaweni i nago ꞌatamana Elana ꞌwaineye i mia. Mulieta Ebelamo tamana i wafa Yaubada i voneni i kwekwe i mai yada ꞌawalaweye. 5  ✡Tutuyanina ꞌwaineye bei Yaubada kebu tamu fwayafwaya Ebelamo i da veleniga, kebu tamu yana fwayafwaya mogitanaga baniꞌodi ꞌiave ꞌana bababa, weꞌe Yaubada i vonaꞌawaufaufa ꞌwaineye bola fwayafwayanina matatabuna i na veleni wata ꞌana wauma faifaidi. Vonaꞌawaufaufanina Yaubada Ebelamo i veleniga, siwe tutuyanina ꞌwaineye kebu natunavo. 6  ✡Yaubada yana vona side baniꞌodi Ebelamo ꞌwaineye i vo, Bola ꞌamu wauma i na nagoi mali ꞌawalaweye, bei malamala 400 nagedie i na vetofolova-maimaiga wata vita i na veveluagadi tomotoga ꞌwaidiega. 7 Siwe tomotoganidi bola vematavuloga a na veledi bega ꞌamu wauma i na viladi i na maia deꞌe ꞌawalawanina ꞌwaineye i na subisubiaku.” 8  ✡Wata Yaubada Ebelamo i voneni i vo, ꞌAmu wauma matatabudi bunudi i na bobodi yaku vonaꞌawaufaufa ꞌu vetumaganeniga ꞌana tugusa.” Mulieta Aisake i tubuga, ꞌaiata ꞌana ve-8 ꞌwaineye Ebelamo bununa i boboi. Wata baniꞌodi Aisake natuna Iakobo i tubuga, mulieta Iakobonina natunavo 12, taunidi tubudavo ta veveꞌililibuyedi.”

9-10  ✡Wata Sitiveni kaniselovo i vonedi i vo, Tubudavonidi taidi Iosefa i veꞌunumagigieni i vekimwaneyeni mali tomotoga ꞌwaidie bega i naweni Itifita bei i vetofolova-maimaiga. Siwe Yaubada i ꞌweaꞌweabuya yana veviga ꞌwaidiega i ꞌitaꞌitaꞌieni. Tamu ꞌaiata Itifita ꞌana kini ꞌana wagava Felo, Iosefa i goleni i nago ꞌwaineye, wata bei Yaubada i ꞌivaiseni, faifainanina Felo i ꞌiseni yana sauluva ꞌatumaina wata ma yana ꞌaseta. Bega i silakai i vetoveimea yana vanuga ꞌana tofolovavo wata ꞌawalawa Itifita matatabuna ꞌwaidie.

11  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Itifita wata Kenani ꞌwaidie vita i souyeni i loka bwaikina. Tubudavo kebu ꞌadi fata avaꞌaibe bei ꞌaniꞌani i na veluagai. 12  ✡Mulieta Iakobo vala i nogai ꞌaniꞌani Itifita ꞌwaineye bega natunavo i vetunedi i na kimwane, wata i na viladi i na maia. 13  ✡Tamu tutuya ꞌadiꞌadi i saigoi wata i nagoi ꞌaniꞌani i na kimwane. Bei Iosefa taunina i luꞌivoneyeni enavo ꞌwaidie fai i na vo ꞌako i wafa, mulieta Felo i ꞌasetai Iosefa yana ꞌailaꞌa. 14-15  ✡Iosefa enavo i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi tamada ꞌwa na voneni matatabumi ꞌwa na maia deꞌe bei ta na mia.” I viladi tamadi i voneni bega Iakobo ma yana ꞌailaꞌavo matatabudi 75 i maia Itifita. Bei i miamiani mulieta Iakobo i wafa, wata ꞌifwaidi tubudavo. 16  ✡Basenadiotoga Ebelamo i miamia Sekemu, tamu fwayafwaya i kimwanei Emoli ꞌana wauma ꞌwaidiega. Tutuyanina Iakobo wata Iosefa i wafaga tomogodi i nawedi fwayafwayanina ꞌwaineye i veꞌufadi.

Sitiveni i veifufu me Diu yadi souyagi faifaina.

17  ✡Malamala fuedi i ꞌaꞌava tubudavo ꞌadi ꞌailaꞌa i vebwaika-ꞌafoꞌafo wata Yaubada yana vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye bola ꞌawalawa Kenani tubunavo i na veledi, ꞌana tutuya i vevelilivana. 18 Mulieta tamu kini i tovoi Itifita i veimeyeni, Iosefa i bavuyeni fai basenadiotoga i wafa. 19  ✡Kininina tubudavo i vekaliedi wata tutuya vitana i veledi. I lulukakadedi bega natudiavo walaꞌaie i yatoyatodi i wafawafa.

20-21  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tamu kwamana ꞌatumaiotogina i tubuga ꞌana wagava Mosese. Wetaꞌi ꞌaitonu nagedie inana wata tamana i giveni vanuge, mulieta i sivemageseni Felo natuna vevinena i fayayeni, i taulai ꞌwa da vo baniꞌodi natuotogina. 22 Me Itifita yadi nuanua matatabuna Mosese i veni begaidi ma yana ꞌaseta bwaikina. Yana vona ꞌadi nogaya ꞌatumaidi wata yana folova toketokena.”

23  ✡Wata Sitiveni Kaniselovo i vonedi i vo, Tutuyanina Mosese ꞌana malamala 40 i nuanua nuanuana i na nago yana tomotogavo me Isileli i na fogedi. 24 I nago tamu tomogo Itifita i ꞌiseni tamu tomogo Isileli i nikenikei, bega Mosese iana i ꞌivaiseni tomogo Itifita i nikei i wafa. 25 I nuani i vo, ꞌAkonadi ekwavo i ꞌasetai bola Yaubada i na ꞌivaiseku bega a na ꞌitaꞌitaꞌiedi me Itifita ꞌwaidiega, kebu wata i na folova-maimaiga,” siwe kebu i da ꞌasetaiga. 26-27 I ꞌatai, wata i nago tomotoga Isileliꞌava ꞌadi ꞌailuga i ꞌisedi i vevetalaga, Mosese nuanuana ma iana i na veiana bega i vonedi i vo, ꞌWa ꞌailove, weꞌe iamu awale tauniꞌavada ꞌwa vevetalaga?” Igodi i da talabodedi nika tomogonina vetalaga i vesivauliga Mosese i bifeleni i vo, ꞌOmu igodi nuanuamu ꞌu na veimeyema wata ꞌu na ꞌisaveꞌavinima, siwe ꞌomu kebu tamu aitoi i da veimeyemu.” 28 Bogi tomogo Itifita ꞌu nikei i wafa, yau wata igodi nuanuamu ꞌu na nikeku.” 29 Tutuyanina vonanina Mosese i nogai i dega Itifita ꞌwainega i nago ꞌawalawa Midiani. Bei i nagi i venatuna natunavo iavetadi ꞌadi ꞌailuga.

30  ✡Malamala 40 i ꞌaꞌava, mulieta tamu ꞌaiata Mosese i nunago saliꞌavuꞌavuye ꞌOya Sainai lilivaneye, tamu anelose i souyeni ꞌwaineye ꞌai-ꞌalaꞌalata nageneye. 31-32 I ꞌiseni welavi yauyauvina i ꞌalaꞌalata, nuana i vogani i nago lilivaneye nuanuana i na ꞌisadewai. ꞌAuvea bonana i nogai i vo, Yau tubumwavo yadi Yaubada. Ebelamo, Aisake, wata Iakobo yadi Yaubada.” Mosese ma yana kololo i tatava, kebu nuanuana i na ꞌiseꞌiseni. 33 Wata ꞌAuvea Mosese i voneni i vo, ꞌAmu ꞌageyafayafa ꞌu na taꞌidi. Weꞌe bei ꞌu tovotovoiga ꞌawalawa tabu fai Yau bei a miamia. 34 Yaku tomotoga Itifita ꞌwaineye i miamiani yadi veviga bwaikina a ꞌiseni mogitana wata yadi taivonavona a nogai bega a obuma a na ꞌitaꞌitaꞌiedi. Begaidi deꞌe ꞌwainega a na vevilamu ꞌu na nago Itifita.”

35 Wata Sitiveni i vona kaniselovo ꞌwaidie i vo, Side baniꞌodi, me Isileli Mosese i vedumweꞌaiꞌaieni, i voneni i vo, ꞌOmu igodi nuanuamu ꞌu na veimeyema wata ꞌu na ꞌisaveꞌavinima siwe ꞌomu kebu tamu aitoi i da veimeyemu.” Mosese Yaubada i vetunei me Isileli ꞌwaidie anelose wata ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwaidiega bega Mosese ꞌadi toꞌedakumeta wata ꞌadi toꞌitaꞌitaꞌi. 36  ✡I nago tomotoganidi i vagavaidi Itifita ꞌwainega malamala 40 nagedie i yabedi saliꞌavuꞌavuye. Itifita ꞌwaineye, wata Eyaga Yamoyamoina ꞌwaineye wata saliꞌavuꞌavuye ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa fuedi i ꞌidewadi matadie. 37  ✡Wata Mosese me Isileli i vonedi i vo, Bola Yaubada tamu yana toluꞌivona i na vetunei ꞌwaimie yau baniꞌodi. Taunina yada tomotoga ꞌwaidega i na silakai.” 38  ✡Tamu tutuya Mosese wata tubudavo me Isileli i miavaꞌauta saliꞌavuꞌavuye. Bei ꞌOya Sainai ꞌwaineye tamu anelose Yaubada yana Vona i luꞌivoneyeni Mosese ꞌwaineye. Vonanina Mosese i veleda i na ꞌeno-vagata.

Sitiveni i veifufu me Isileli yadi

dumweꞌai faifaina.

39  ✡Siwe tubudavo i vedumweꞌaiꞌai kebu Mosese i da vematayakeyakeni, nuanuadi i na viladi Itifita. 40  ✡Begaidi tomotoganidi Mosese tatana ꞌana wagava Eloni i voneni i vo, Mosese basenadi i vagavaida Itifita ꞌwainega i laka ꞌOya Sainai ꞌwaineye, siwe kebu ta da ꞌasetai voke i vuyo. Nuanuama kumaea ꞌu na ꞌidewadi bega ꞌwaidie ta na ꞌoduꞌodu, taunidi i na ꞌedakumeseda.” 41 Eloni yadi vona i nogai tamu kumaea i ꞌidewai ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi ꞌaisaya bulumakau natudi, wata i sakali. Sakalinina ꞌwaineye tamu ꞌaisaya i nikei i kabuni kumaea faifaina bega i sosoana bwaikina fai taunidi ꞌadi ꞌidewadewa ꞌwaineye ma yadi subia i ꞌoduꞌodu. 42  ✡Fai Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieni nuanuadi kumaea, begaidi Yaubada i bailedi, i tauyedi ꞌubwana ꞌwaidie i na ꞌoduꞌodu. I ꞌaꞌavana mulieta sauluvanina faifaina Yaubada yana toluꞌivona Emosi i kilumi Yaubada yana vona i vo,

Me Isileli, malamala 40 nagedie saliꞌavuꞌavuye ꞌaisayayega ꞌwa velomu, siwe kebu yau ꞌwa da subiaku.

43 Tutuya fuedi lauꞌweta ꞌwa yogoyogoni bega bei yaubada-vekavekali ꞌana wagava Maloke ꞌwaineye ma yami subia ꞌwa ꞌoduꞌodu. Wata tamu nani ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi ꞌubwana ꞌwa ꞌidewai ꞌwa goleni Lifani, ꞌwaineye ꞌwa ꞌoduꞌodu.

Begaidi me Babiloni a na tauyedi i na ꞌiveꞌavinimi i na nawemi yadi ꞌawalaweye i na veimeyemi.”

44  ✡Wata Sitiveni i vo, Basenadiotoga tubudavo i miamiani saliꞌavuꞌavuye, Yaubada Mosese i veni bega vanuga i yogoni ꞌaisaya bunudiega yadi ꞌeba veluꞌui Yaubada ꞌwaineye. Lauꞌwetanina nageneye Yaubada yana veꞌetoboda 10, basenadi i kilumi kileuye, ma didiwakana bei i yatoi, yadi ꞌeba ꞌisa Yaubada ꞌadi ꞌweabu. 45  ✡Mulieta tubudavo lauꞌwetanina natudiavo i veledi. Tutuyanina Iosua i ꞌedakumesedi i ꞌewa-vuvueni wata Yaubada i ꞌivaisedi mali tomotoga i sogiedi yadi fwayafwaya i elodi. Bei me Isileli i miamiani fwayafwayanina ꞌwaineye wata lauꞌwetanina i ꞌenoga i nago tutuyanina tubuda Devida i souyeni. 46  ✡Devida yana sauluva ꞌatumaina Yaubada mataneye, begaidi Yaubada i nuakalikalieni. Wata Devida i veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i vo, Yaubada, ꞌomu basenadiotoga Iakobo i subisubiamu, ꞌu da tauyeku yamu vanuga ꞌeba veluꞌui a da yogoni.” 47  ✡Siwe Yaubada kebu i da tauyeni weꞌe natuna Solomoni vanuganina i yogoni.

48  ✡Weꞌe tomotoga ꞌadi ꞌaꞌaiyogona Yaubada Bwaikaotogina kebu yana ꞌeba mia. Begaidi tamu tutuya tamu yana toluꞌivona Yaubada yana vona i kilumi i vo,

49 Vanuganidi ꞌwa yogoyogonidiga yau kebu i da lubwaineku.

Kebu ꞌana fata bei a na miaga.

Abama yaku ꞌeba mia,

Fwayafwaya ꞌageku ꞌadi ꞌeba yato, wata yaku ꞌeba veimea.

50 Naninidi ꞌwa da vo Yau kebu a da ꞌidewadiga.”

51  ✡Wata Sitiveni kaniselo i vonedi i vo, ꞌOmi tutuya fuedi Yaubada yana vona ꞌwa baileni. ꞌWa nogai siwe ꞌwa kwayega, kebu ꞌwa da vematayakayaka. ꞌOmi ꞌasaꞌaiana tubudavo yadi sauluva ꞌwa ꞌewa-ꞌafoꞌafoi. ꞌOmi wata tutuya fuedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana folova ꞌwaimie ꞌwa tatalabodeni. 52  ✡Tubudavo Yaubada yana toluꞌivonavo matatabudi i vedumweꞌaiꞌaiedi veviga i veledi, kebu tamu i da vesauluva-ꞌatumaieni. Basenadiotoga Yaubada yana tomataꞌaulelevo i vetunedi i vona-vagata yana Tofolova ꞌAtumaiotogina Iesu yana mai faifaina, siwe tubumiavo i nikedi i wafa. Weꞌe tutuyanina Iesu i leꞌwa ꞌomi ꞌwa ꞌetogiluveni wata ꞌwa luvewafai. 53  ✡ꞌOmi kumanimiavo Yaubada yana veꞌetoboda ꞌwa ꞌewadi anelose ꞌwainega siwe kebu ꞌwa da vematayakeyakedi.” Side baniꞌodi Sitiveni yana lauꞌage i veꞌaꞌavai.

Sitiveni i lukileuya.

54 Kaniselovo matatabudi Sitiveni yana vona i noganogaiga gadodi i ꞌalasedi i nuasako bwaikina ꞌwaineye. 55 Siwe Sitiveni, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei mogitana bega i ꞌisalaka abame i ꞌisedi Yaubada yana mageta mataududulina wata ꞌana ꞌatagiega Iesu i tovotovoi. 56  ✡I vo, Mataku ꞌwa na velugai. Abama i ꞌanikililia a ꞌiseni Iesu kumanina i vetomotogaotoga i tovotovoi Yaubada ꞌana ꞌatagiega.”

57-58  ✡Tanigadi i ꞌibodadi wata i vegolegole Sitiveni bonana i lutavutavuni. I lilide i tovififineni i ꞌiveꞌavini i yoꞌei i obuyeni mwalilige bei i lukileuya. Sitiveni bonana ꞌana tonogaya wata toꞌainikenidi ꞌadi talauma i ꞌaꞌidi bega i na ꞌainike-ꞌatumai i ꞌetokwauya tamu tubuau ꞌana wagava Saulo i ꞌisaveꞌavinidi. 59  ✡Tutuyanina i nikenikei Sitiveni bonana bwaikinega i veluꞌui i vo, ꞌAuvea Iesu, ꞌAnunuku a tauyeni ꞌwaimuye ꞌu na ꞌewai.” 60  ✡ꞌAgena i vetufanoꞌuyedi wata i vegole i vo, ꞌAuvea, yadi sauluva sakoina ꞌu da nuatavuni.” I vonaꞌaꞌava nika yawaina i ꞌaꞌava.

8

1-3  ✡Saulo Sitiveni yana wafa i ꞌiseni yana nuanua. Tomotoga ꞌifwaidi Yaubada ꞌana tovematayakayaka Sitiveni i mogaia, i ꞌewai i nagoi i veꞌufai.

Keliso yana ꞌAilaꞌa vita bwaikina i veluagai bega i yavula.

ꞌAiatanina ꞌwaineye Sitiveni i wafaga, ꞌifwaidi Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i velamu tovetumaganavo Ielusalema ꞌwaineye veviga bwaikaotogina i veleveledi. Saulo i nago vanuga ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie ꞌaiꞌedi bei tovetumaganavo, vevine wata iaveta i veveluagadi, i yoꞌeyoꞌedi i nunawedi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaidie. Baniꞌodi i munegidi igodi tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa i da leoꞌaꞌavadi. Faifainanina tovetumaganavonidi i yavula i nagoi ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie Iudia wata Samelia nagedie. Tomataꞌaulelevo ꞌaisedi i miamiani Ielusalema.

Filifi i lauꞌage Samelia ꞌwaineye.

4 Tovetumaganavonidi i yavulaga i nagoi ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie Iesu Valana i luluꞌageyeni. 5 Weꞌe Filifi i nago tamu ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye ꞌawalawa Samelia nageneye, bei i lauꞌage Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Keliso faifaina. 6 Wata bei tomotoga matadie ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi begaidi yana vona i vinenegeni ꞌatumaina. 7  ✡Filifi ꞌeba nuavogananidi i ꞌidewadi side baniꞌodi. I vona yaiaina ꞌwaidie ma yadi vebwaubwau tomotoga fuedi ꞌwaidiega i ꞌawaꞌaꞌidi. Bwalobwaloko wata tomotoganidi ꞌagedi i sinunumidiga fuedi i ꞌiveꞌatumaidi. 8 Faifainanina tomotoga fuedi i sosoana bwaikina.

9 ꞌAtamananina ꞌwaineye tamu tomogo ꞌafoꞌafoꞌana i miamia ꞌana wagava Saimoni, taunina i awaꞌaiꞌaia i vo, Yau tomogo bwaikiku, yami ꞌeba ꞌisa,” wata me Samelia fuedi nuadi i voganidi ꞌana ꞌafoꞌa faifaina. 10-11 Fai tutuya fuedi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi, tomotoga bwaikidi wata tomotoga-ꞌavoꞌavovo nuadi i ꞌewai i veꞌililibuyeni igodi i vo, Tomogo deꞌe yana toketokena bwaikina Yaubada ꞌwainega.” 12 Siwe tutuyanina Filifi i leꞌwa i lalauꞌage Vala ꞌAtumaina Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaidie faifaina, wata Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Iesu faifaina. Fuedi i nogai i vetumaganeni i bafitaiso, vevine wata iaveta. 13 Wata Saimoni i vetumagana i bafitaiso, begaidi Filifi i yogoꞌwaiꞌwaili yana folova toketokedi i ꞌisedi nuana i ꞌewai.

14 Tomataꞌaulelevo i miamianiga Ielusalema ꞌwaineye, me Samelia fuedi valadi i nogai Yaubada yana Vona i vetumaganeni, bega Fita wata Ioni i vetunedi i na nagoi i na ꞌisedi. 15-16 Tutuyanina i leꞌwai i ꞌasetai ꞌakonadi i bafitaiso ꞌAuvea Iesu ꞌana wagavayega siwe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina kebu i da agedi. 17  ✡Begaidi Fita wata Ioni i veluꞌui faifaidi, nimadi i yatodi ꞌunuꞌunudie nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi.

18-19 Tutuyanina Yaubada ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i tauyeni tomotoganidi i agedi, Saimoni i ꞌiseni i nago Fita wata Ioni ꞌwaidie igodi mani i da veledi i vo, Toketokenanina ꞌwa na veleku bega yau wata ꞌaiꞌedi nimaku a na yatodi tomotoga ꞌwaidie, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na agedi.” 20 Fita ma yana nuasako Saimoni i voneni i vo, ꞌOmu igodi Yaubada yana nuakalikali ꞌu na kimwanei maniega. Nuanuaku yamu maninina taiadi ꞌwa da luku Seitani ꞌwaineye, ꞌai-ꞌalaꞌalase i da ꞌalaimu. 21 ꞌOmu yamu folova wata ꞌima yama folova kebu i da vesala. Kebu ꞌu na ꞌivaisema fai yamu nuanua kebu tonovinaga Yaubada mataneye. 22 Sakonanina faifaina ꞌu nuanua ꞌu na nuavilamu ꞌu na veluꞌui ꞌAuvea ꞌwaineye bega ꞌaiꞌedi i na nuatavunimu. 23-24 A ꞌasetamu ꞌu veꞌunumagigiema, wata sakona i yogonimu.” Saimoni i vona Fita wata Ioni ꞌwaidie i vo, ꞌWa da veluꞌui ꞌAuvea ꞌwaineye faifaiku, bega veviganidi ꞌwa voneyediga, kebu i na sousouyedi ꞌwaikuye. 25 Mulieta bei Fita wata Ioni i luluꞌivona Iesu faifaina wata ꞌAuvea Valana i veveifufuyeni, i ꞌaꞌavana i viladi i nunagoi Ielusalema, ꞌatamana fuedi Samelia nageneye ꞌwaidiamo Vala ꞌAtumaina Iesu faifaina i lauꞌage i nagoi.

Filifi wata toꞌedakumeta Itiofia ꞌwainega.

26 Tamu ꞌaiata ꞌAuvea yana anelose i souyeni Filifi ꞌwaineye i voneni i vo, ꞌU na ꞌidewadewa ꞌu na tovoi ꞌu na nago yavalatayega, ꞌedeye ꞌu na nunago tamu ꞌeda ꞌu na ꞌiseni Ielusalemega i obuobu Gasa saliꞌavuꞌavu ꞌwaineamo.” 27-28  ✡Begaidi Filifi i ꞌidewadewa i tauya i nunago ꞌedeye ꞌawalawa Itiofia tamu ꞌana toveimea i veluagai. Toveimeanina tomogo bwaikina, Itiofia ꞌana Kwini ꞌadi wagava Kanidesa, yadi mani ꞌana toꞌisaveꞌavina. Tomogonina basenadi i luku Ielusalema, Yaubada ꞌwaineye i subisubia, i ꞌaꞌava, i vilai i mimai fwayafwaya ꞌana wakeamo, ꞌaisaya osi i luluyoꞌei. ꞌEdeye i nunago i luluꞌiawawa Yaubada yana Buki basenadiotoga Aisea i kilumi. 29  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Filifi i voneni i vo, ꞌU vaganago waka lilivaotogineye.” 30 Filifi i lilide i nago tomogonina i luluꞌiawawaga lilivaneye i nogai, begaidi i velutolieni i vo, Bukinina ꞌu luluꞌiawawaiga ꞌu ꞌasetai ꞌalo kebu?” 31 Tomogonina Itiofiayega i vo, Baniꞌodi a na munega a na ꞌasetai? ꞌAiꞌedi aitoi i na kiavemagetai ꞌwaikuye ꞌaku fata a na ꞌasetai. ꞌAiꞌedi ꞌu ꞌasetaiga ꞌu lakama lilivakuye ꞌu miabui ꞌu kiavemagetai ꞌwaikuye.” 32  ✡Vonanina Yaubada yana Buki nageneye i luluꞌiawawaiga side baniꞌodi.

Taunina yana sauluva baniꞌodi ꞌaisaya sifi. ꞌAiꞌedi sifi vutuvutuna i na bobodiga, kebu i na ꞌweꞌwelaga, wata ꞌaiꞌedi tomotoga i na vo, ꞌA na nikei,” Kebu i na vetafewaga.

Wata taunina baniꞌodi, kebu tamu avaꞌai i na voneyeni.

33 Tomotoga i awaobubouyeni wata veviga bwaikina i veleni,

Siwe kebu tamu aitoi i da ꞌivaiseni veimea tonovina ꞌwainega.

Kebu ꞌana fata tubunavo ta na veifufuyedi,

Fai yana mia fwayefwayeye i daba-matayoꞌoi yana ꞌailaꞌa kebu.”

34 Itiofia ꞌana toveimea Filifi i velutolieni i vo, Nuanuaku a na ꞌasetai aitoi faifaina i vonavona, taunina ꞌalo tamu tomogo?” 35 Filifi i voneni i vo, Kebu i da veifufu taunina faifaina i veifufu Iesu faifaina.” Begaidi Filifi vonanina i veifufuyeni, i ꞌaꞌava wata Yaubada yana Buki ꞌifwaidi i kiavemagetadi Vala ꞌAtumaina Iesu faifaina.

36 I nunago ꞌedeye ufa i veluagai toveimeanina Filifi i voneni i vo, Ufa sino. I lubwaineku ꞌu na bafitaisoku.” [ 37 Filifi i voneni i vo, ꞌAiꞌedi yamu nuanua matatabuna ꞌu na tauyeni Iesu ꞌwaineye ꞌu na vetumaganeni a na bafitaisomu.” Toveimeanina i vo, A vetumagana Iesu Keliso taunina Yaubada Natuna wata ꞌana Venuaꞌivina.”] 38 Waka i ꞌailove, ꞌadi ꞌailuga i obu i toviꞌutuva ufeye, Filifi toveimeanina i bafitaisoi. 39 Tutuyanina i lakama ꞌavale Filifi i ꞌawafaꞌwani fai ꞌAuvea ꞌAnuꞌanununa i vagavaia i naweni, begaidi toveimeanina kebu i da ꞌasetai avaꞌaiamo i nago kebu wata i da ꞌiseni, siwe ma yana sosoana i tauya i nago yana vanuge. 40  ✡Weꞌe Filifi i souyeni ꞌatamana Asota i nago ꞌatamana bwaikidiamo Iesu Valana ꞌAtumaina i lalauꞌage-vuvua, bega i nago i leꞌwa Sisalia.

9

Saulo yana nuavilana.

1-2  ✡Tutuyanina ꞌwaineye, Saulo Toveimea Iesu ꞌana tovetumaganavo i veveꞌisakololodi, nuanuana i na nikedi. I nago tovelomu bwaikina i voneni lubulubu i na kilumidi i na veleni i na nawedi Damasiko. Bei Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌadi toꞌedakumetavo i na luꞌiawawadi i na ꞌasetai Saulo ma yana veimea bega ꞌaiꞌedi Iesu yana ꞌEdaꞌeda ꞌana tovetumaganavo i na veluagadiga, vevine wata iaveta, i na ꞌiveꞌavinidi i na miedi Ielusalema.

3-4 Faulo wata ꞌifwaidi tomotoga taiadi i nunagoi Damasiko saiꞌafoga i na leꞌwa ꞌatamananina ꞌwaineye, nika mageta abamega i kianamali Saulo i mageseni i beꞌu fwayefwayeye. Bona i nogai i vonavona ꞌwaineye i vo, Saulo, Saulo, awale vita ꞌu veleveleku a veveviga?” 5  ✡Bonana i tutuli i vo, ꞌAuvea, ꞌomu aitoi? I vo, Yau Iesu, kumaniku vita ꞌu veleveleku. 6 Siwe ꞌu na tovoi ꞌu na nago ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye, bei tamu tomogo i na vonemu avaꞌai ꞌu na ꞌidewai.”

7 Tomotoganidi Saulo taiadi i nunagoiga, i tovi-valavalalai kebu ꞌadi fata tamu avaꞌai i na voneyeniga. Bonananina i nogai, siwe kebu tamu aitoi i da ꞌiseniga. 8 ꞌAkonadi mageta i ꞌawaiaia i ꞌaꞌava, Saulo i tovoi i ꞌisala siwe kebu tamu avaꞌai i da ꞌiseniga, begaidi nimaneye i ꞌabi i naweni Damasiko. 9 ꞌAiata ꞌaitonu nagedie, kebu ꞌana fata i na ꞌisa, kebu i da ꞌani wata kebu i da yemu.

10 Damasiko ꞌwaineye, tamu tovetumagana i miamia, ꞌana wagava Ananaiasi, I ꞌisaꞌisa nika ꞌAuvea i souyeni ꞌwaineye i voneni, ꞌwa da vo, baniꞌodi i da ꞌenoneganega i vo, Ananaiasi.” I vo, Yau, ꞌAuvea.” 11-12 ꞌAuvea i voneni i vo, ꞌU na tovoi ꞌu na nago ꞌeda ꞌana wagava ꞌEda Tonovina ꞌwaineamo, Iudasa yana vanuge ꞌu na velutoli Saulo ꞌatamana Tasisu ꞌwainega faifaina. Vanuganina ꞌwaineye Saulo i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye ꞌakonadi i ꞌisemu ꞌwa da vo i da ꞌenoneganega, ꞌu luku ꞌwaineye, nimamu ꞌu yatodi ꞌwaineye bega i na ꞌisadewa.” 13 Siwe Ananaiasi ꞌAuvea yana vona i tutuli i vo, Tomotoga fuedi i luꞌivona ꞌwaikuye tomogonina faifaina, yamu tomotoga Ielusalema ꞌwaineye i nikenikedi. 14 ꞌAkonadi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo veimea i veleni i mai Damasiko bega fuedi i subisubiamuga i na ꞌiveꞌavinidi.” 15  ✡ꞌAuvea Ananaiasi i voneni i vo, ꞌAsaꞌaiana, ꞌu na nago fai ꞌakonadi a venuaꞌivineni yaku tofolova. Faifaiku i na luluꞌivona me Diu wata mali tomotoga kebu Diu yadi kini taiadi ꞌwaidie. 16  ✡Wata yau a na veni veviga bwaikina i na veluagai faifaiku.”

17 ꞌAuvea yana vona i ꞌaꞌavana, Ananaiasi i tovoi i nago Iudasa yana vanuge, i luku Saulo i ꞌabitonovi i voneni i vo, Taiku Saulo, ꞌAuvea i vetuneku. Taunina Iesu kumanina ꞌu ꞌiseni ꞌedeye tutuyanina ꞌu mimai side bei. I vetuneku bega ꞌu na ꞌisa-vaitugana wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na agemu.” 18-19 I vonaꞌaꞌavana tamu nani matanega i ꞌanitaꞌia baniꞌodi igana kwanavidi nika i ꞌisadewa. I tovoi i bafitaiso wata i ꞌani, nika yana faꞌalina i veluagai.

Saulo i lauꞌage Damasiko ꞌwaineye.

Saulo i yogomia tovetumaganavo taiadi Damasiko ꞌwaineye. 20 Bei tonovina i nago Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie i lauꞌage Iesu faifaina i vo, Taunina Yaubada Natuna.” 21  ✡Fuedi i nogai nuadi i voganidi ꞌaiseꞌavadi i vona i vo, Voke kumanina tomogonina Iesu ꞌana tovetumaganavo i luluvewafadi Ielusalema ꞌwaineye wata i mai side bei igodi tovetumaganavo i da ꞌiveꞌavinidi i da nawedi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie.”

22  ✡Saulo yana lauꞌage i vevetoketoke i kiavemageta Iesu mogitana Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, begaidi me Diu i miamianiga Damasiko ꞌwaineye kebu ꞌadi fata bonana i na tutuli.

23  ✡ꞌAiata fuedi i ꞌaꞌava, mulieta me Diu i vaꞌauta i veifufu-giva baniꞌodi i na munega Saulo i na nikei i na wafa. 24 ꞌAtamananina matatabuna kalikalina, kalinina i didigi i laka manamanawena bega toveifufunidi ꞌawa i tovibodadi igodi nuanuadi Saulo i na ꞌiveꞌavini, siwe tamu tomogo i luꞌivona ꞌwaineye. 25 Begaidi tamu lovana Saulo yana tovetutuyamavo i naweni i laka kali tabwaneye walisava faꞌalina ꞌwaineye i dodogi, i siobuyeni kalimulie i dega.

Saulo Ielusalema nageneye.

26 Tutuyanina Saulo Damasiko i ꞌiaweni i nago Ielusalema nuanuana bei tovetumaganavo ma fuedie i na folofolova siwe i kololoyeni i vo ꞌako, Kebu tonuavilanaga.” 27  ✡Mulieta tamu tovetumagana ꞌana wagava Banabasa i mai Saulo i ꞌivaiseni i ꞌedakumeseni i naweni tomataꞌaulelevo ꞌwaidie. I veifufu ꞌwaidie i vo, Deꞌe iada, ꞌAuvea i ꞌiseni Damasiko ꞌana ꞌedeye wata i veifufu ꞌwaineye. Mulieta i luku Damasiko nageneye ma yana venuafoufaꞌala i lauꞌage Iesu faifaina.” 28 Tomataꞌaulelevo i veꞌawamogitana bega taiadi i miamiani, wata ma fuedie Ielusalema matatabuna ꞌwaineye i lalauꞌage Toveimea Iesu faifaina, ma yana toketokena kebu i da kolologa. 29 Wata i nago Diu ꞌifwaidi bonadi Guliki ꞌwaidie, taiadi i veꞌikwayekwayega, siwe igodi i da luvewafai. 30 Tutuyanina tovetumaganavo i ꞌasetai, i vagavaia i obuyeni ꞌatamana Sisalia ꞌwaineye, bega i vetunei i nago Tasisu ꞌana tuvadeye.

31 Tutuyanina i ꞌiawedi, Iesu ꞌana tovetumaganavo i miamiani ꞌawalawa Iudia, Galili wata Samelia yadi mia i veꞌatumai, kololo wata venuafouviga kebu. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega i vetoketoke wata i tovoi faꞌalina, wata ꞌadi ꞌailaꞌa i vebwaika, matatabudi Toveimea Iesu i veꞌililibuyeni.

Fita tomogo bwalobwalokona i ꞌiveꞌatumaia.

32 Fita ꞌatamana fuedi ꞌwaidie i folova-vuvua, wata tamu ꞌaiata i nago ꞌatamana Lida, Yaubada yana tomotoga i na fogedi. 33 Bei tamu tomogo bwalobwalokona i veluagai ꞌana wagava Inia malamala 8 ꞌivie i ꞌenoꞌenovamo kebu ꞌana fata i na yaba. 34  ✡Fita i voneni i vo, Inia, Iesu Keliso i na ꞌiveꞌatumaimu. ꞌU tovoi, ꞌamu ꞌivi ꞌu nunumi.” Fita i vonaꞌaꞌava, Inia i tovoi-matayoꞌo. 35 Tomotoga Lida wata Seloni laubeꞌuna ꞌwaidie i miamiani, i ꞌiseni bega fuedi i nuaviladi ꞌAuvea ꞌwaineye.

Vavine wafawafadi Fita i sivetovoidi.

36 Weꞌe ꞌatamana Iofa nageneye tamu vavine i miamia, ꞌadi wagava Tabida, taunidi tovetumagana. ꞌAdi wagavanina ꞌana saivila Guliki bonadiega Dokasa. Vavine deꞌe yadi sauluva wata yadi folova ꞌatumaidi, wekowekoma i nunuakalikaliedi. 37 Tutuyanina ꞌwaineye viga i veluagai i wafa. Vanuganina ꞌwaineye i wafaga, ꞌetotubwatubwana, tutudaba ꞌifwaidi dibuneye, ꞌifwaidi tabwaneye bega ediavo tomogodi i lekoai, mulieta i yatodi tamu tutudaba ꞌwaineye vanuga tabwaneye. 38 Iofa kebu ꞌaniꞌiega Lida ꞌwainega bega tutuyanina tovetumaganavo i nogai Fita i miamia Lida, tomotoga ꞌadi ꞌailuga i vetunedi Fita i na voneni nuanuadi i na lilide i na mai Iofa. 39  ✡Fita tomotoga ꞌadi ꞌailuga i nogayedi i tovoi ma fuedie i nagoi. Tutuyanina i leꞌwai i lakaveni tutudaba ꞌwaineye vanuga tabwaneye. ꞌWabuꞌwabulavo fuedi Dokasa tomogodi i tovififineni i vevemogai, weꞌe talauma siaidi wata bwaikidi ma yawaidie i ꞌidewadiga Fita i veni. 40 Fita i talabodedi i souyedi, i ꞌodu i veluꞌui, mulieta i sivilai tomogodi ꞌwaineye i vona i vo, Tabida, ꞌwa tovoi.” I ꞌisala Fita i ꞌiseni i tovoi i miabui. 41 Fita nimana i ꞌotoi i sivetovoiotogidi. I ꞌaꞌavana, tovetumaganavo wata ꞌwabuꞌwabulavo taiadi i goledi i luku i vedi vavine ꞌakonadi i yawasa. 42 Matatabudi Iofa nageneye valadi i nogai, bega fuedi i vetumagana ꞌAuvea ꞌwaineye. 43 ꞌAiata fuedi nagedie Fita i miamia Iofa, Saimoni ꞌaisaya bunudi ꞌadi toꞌidewadewa, yana vanuge.

10

Anelose i souyeni Konilio ꞌwaineye.

1 ꞌAtamana Sisalia ꞌwaineye tamu tolugavia ꞌadi toꞌedakumeta i miamia, ꞌana wagava Konilio. Tolugavianidi ꞌadi wagava ꞌAilaꞌa Itali. 2 Taunina wata yana vavine natunavo taiadi totafalolo, Yaubada i subisubiai. Taunina kebu tomogo Diu siwe yana sauluva me Diu i vewekowekomaga i ꞌiꞌivaisedi, wata tutuya fuedi i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye. 3  ✡Tamu lavilavi, baniꞌodi 3 kiloki ꞌwaineye, tamu Yaubada yana anelose i souyeni ꞌwaineye ꞌwa da vo i da ꞌenoneganega i voneni i vo, Konilio.” 4  ✡Ma yana kololo i ꞌisanago ꞌwaineye i vo, Avaꞌai ꞌAuvea?” Anelosenina i vo, Yaubada yamu veluꞌui i nogaidi wata yamu nuakalikali i ꞌisedi i sosoana bega i nuanuanimu. 5 ꞌAsiau ꞌifwaidi tomotoga ꞌu na vetunedi i na nagoi Iofa, bei tamu tomogo i na veluagai ꞌana wagava Saimoni Fita. 6  ✡Tomogonina tamu Saimoni ꞌaisaya bunudi ꞌadi toꞌidewadewa ꞌana wakawaka i miamiana balebaleye.” 7-8 I vonaꞌaꞌava i ꞌiaweni, Konilio yana vanuga ꞌana tofolovavo ꞌadi ꞌailuga wata tamu tolugavia siwe taunina totafalolo, i goledi i veifufudi mulieta i vetunedi i obu Iofa.

Fita ꞌwa da vo i da ꞌenoneganega.

9 I ꞌatai, tomotoganidi ꞌadi ꞌaitonu i tauya i nunago ꞌedeye saiꞌafoga i na leꞌwai Iofa, utukamwane Fita i laka vanuga tabwana bababana yadi ꞌeba vebaꞌwa ꞌwaineye bei i na veluꞌui. 10-11 I lase nuanuana i na ꞌani, siwe tutuyanina tomotoga ꞌifwaidi ꞌaniꞌani i ꞌidewadewa, Fita i ꞌiseni abama i ꞌanikililia tamu nani i obuobuma ꞌwa da vo i da ꞌenoneganega. Naninina i ꞌiseniga baniꞌodi veluꞌuva bwaikina ifwadi 4 ꞌwaidie i ꞌabi i sisiobuyeni fwayefwayeye. 12 Nageneye ꞌaisaya tulina tulina, ꞌifwaidi daledaledi, wata manuga, matatabudi me Diu yadi tabu. 13 Fita tamu bona i nogai i vo, Fita, ꞌu tovoi tamu ꞌu nikei ꞌu ꞌani.” 14  ✡Siwe Fita i vo, Kebu ꞌAuvea, yau kebu a da ꞌutavenuafaniga wata ꞌaisayanidi ꞌima me Diu yama tabu kebu a da ꞌaniꞌanidiga.” 15 Wata i vona-vaitugana ꞌwaineye i vo, Avaꞌai Yaubada i awaveꞌatumaiediga, kebu ꞌu na awavesakoyedi.” 16 Tutuya ꞌaitonu naninina i souyeni ꞌwaineye, mulieta veluꞌuvanina i silakai i laka abame.

17-18 Fita ꞌaiseꞌavana i nuanua ꞌenoneganega deꞌe baniꞌodi ꞌana nuanua nika Konilio yana tomotogavo i leꞌwai Iofa, i vedi avaꞌaibe bei Saimoni yana vanuga bega i nagoi ꞌawaneye i tovoi i vegole i vo, Deꞌe bei tamu wakawaka i miamia ꞌana wagava Saimoni Fita?”

19  ✡Weꞌe Fita bola i nuanua avaꞌai i ꞌiseniga faifaina, nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vo, Saimoni, tomotoga ꞌadi ꞌaitonu i vevelutolitoli faifaimu. 20 ꞌU tovoi ꞌu obu ma fuemie ꞌwa na nagoi. Taunidi kebu tomotoga Diu siwe kebu ꞌu na venuanaluga ꞌu na nagomo fai yau a vetunedi.” 21 Bega Fita i obu tomotoganidi i vonedi i vo, Yau side, tomotoganiku ꞌwa lulualeku. Avaꞌai faifaina ꞌwa maia?” 22 I voneni i vo, Konilio, tolugavia ꞌadi toꞌedakumeta tamu, i vetunema ꞌa maia. Taunina tomogo ꞌatumaina, Yaubada ꞌana tosubia wata me Diu fuedi i veꞌililibuyeni. Tamu anelose magemagetana i voneni i vo, Vona ꞌu na vetunei Fita ꞌwaineye i na mai, avaꞌai i na vonemuga bonana ꞌu na nogai.” 23 Tomotoganidi ꞌadi ꞌaitonu i luꞌivonaꞌaꞌava, Fita i vonedi i luku i ꞌenovi Saimoni yana vanuge.

Fita i nago Konilio yana vanuga.

I ꞌatai, Fita i ꞌidewadewa, ma fuedie i tauya, wata ꞌifwaidi Iesu ꞌana tovetumaganavo Iofa ꞌwainega taiadi i nagoi. 24 ꞌEdeye i ꞌenovi, mulieta i leꞌwai Sisalia avaꞌaibe bei Konilio i lulukamata ma yana vavine natunavo taiadi wata enavo ꞌakonadi i vonedi i maiaga ma fuedie. 25  ✡Fita i leꞌwa saiꞌafoga i da luku yana vanuge, Konilio taiadi i veluaga ma yana veꞌililibu ꞌagena i vetufanoꞌuyeni i ꞌodu Fita ꞌwaineye. 26 Siwe i sivetovoia, i voneni i vo, ꞌU tovoi, yau tomotoga ꞌomu baniꞌodi bega kebu ꞌu na ꞌodu ꞌwaikuye.”

27 Fita Konilio taiadi i veifufuꞌedaꞌeda i luku vanuge tomotoga fuedi i ꞌisedi ꞌakonadi i vaꞌauta i miamiani. 28 Fita i vonedi i vo, ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌima me Diu yama veꞌetoboda, kebu ꞌa na veiana wata ꞌa na vavaꞌauta ꞌomi mali tomotoga taiadi, siwe bogibei Yaubada i veku kebu mali tomotoga a na awavesakoyedi wata a na awaꞌidiꞌidi. 29 Faifainanina tutuyanina iada bonana i wai a nogai, kebu a da venuanaluga a tovoi a mai. Begaidi a na velutoliemu awale nuanuamu yau?”

30-31 Konilio Fita i voneni i vo, ꞌAiata ꞌaitonu bogibei i ꞌaꞌavaga, lavilavi 3 kiloki ꞌwaineye a veveluꞌui yaku vanuge nika tamu tomogo ma yana kaleko ꞌaninamanamalina i souyeni i tovoi maigikuyega i voneku i vo, Konilio, Yaubada yamu veluꞌui i nogai wata yamu nuakalikali i ꞌisedi i sosoana i nuanuanidi. 32 ꞌAsiau ꞌifwaidi tomotoga ꞌu na vetunedi i na nagoi Iofa, bei tamu tomogo i na veluagai ꞌana wagava Saimoni Fita i na voneni i na mai. Tomogonina i miamiana balebaleye, tamu Saimoni ꞌaisaya bunudi ꞌadi toꞌidewadewa ꞌana wakawaka.” 33 Bega a vetune-matayoꞌodi faifaimu, ꞌu maiga ꞌatumaina ꞌwaikuye. ꞌIda deꞌe matatabuda Yaubada mataneye nuanuama avaꞌai ꞌAuvea i vonemuga, faifaidi ꞌu na luꞌivona ꞌwaimeye.”

Fita yana veifufu.

34  ✡Fita i velamu i vo, Tutuya deꞌe a ꞌasetai Yaubada kebu me Diu ꞌaisema nuanuaotoginaga, siwe wata mali tomotoga fuedi nuanuaotogina, kebu i da lauꞌidi. 35 Tomia fwayafwaya ꞌailaꞌa tulida tulida, siwe egavo ma yadi veꞌililibu Yaubada i subisubiai wata i vevesauluva-tonovina, tomotoganidi ꞌatumaidi Yaubada mataneye. 36-37  ✡A ꞌasetai ꞌakonadi ꞌwa nogai Vala ꞌAtumaina me Isileli tomotoga faifaima. Iesu Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina wata tomotoga fueda ꞌada Toveimea i mai bega Yaubada taiadi ta na veiana. Valananina i velamu tutuyanina Ioni Tobafitaiso i lauꞌage wata i bafitaiso Galili ꞌwaineye, mulieta nani bwaikidi i souyedi ꞌawalawa Iudia nageneye. 38 Wata ꞌwa ꞌasetai Yaubada yana toketokena Iesu tomogo Nasaledi i veleni wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei. Fai Yaubada i ꞌweaꞌweabuya, begaidi Iesu i nago ꞌatamana fuedi ꞌwaidie, i vevesauluva ꞌatumaina tomotoga ꞌwaidie, wata egavo Seitani ma yana ꞌailaꞌa i agediga i vona yaiaina ꞌwaidie i ꞌawaꞌaꞌidi.

39  ✡ꞌIma tomataꞌaulelevo nani matatabuna Iesu i ꞌidewadiga ꞌa ꞌisedi, Ielusalema ꞌwaineye, wata ꞌifwaidi me Diu yama ꞌawalawa ꞌwaidie, mulieta me Diu ꞌai lagalagana ꞌwaineye i tutufwaseni i wafa. 40 Siwe ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye Yaubada i sivetovoia wafayega, wata i sivemageseni. 41  ✡Tomotoga matatabudi kebu i da ꞌiseniga, weꞌe ꞌima ꞌakonadi Yaubada i venuaꞌivinemaga bega ꞌa na vetoluꞌivona faifaina ꞌa ꞌiseni. Tutuyanina i tovoi-vaitugana taiadi ꞌa ꞌani wata ꞌa yemu. 42  ✡Wata Iesu i toke i veluꞌaseꞌasema bega Valana ꞌAtumaina ꞌa na luꞌageyeni tomotoga ꞌwaidie, wata ꞌa na luꞌivona Yaubada ꞌakonadi Iesu i silakai bega tomotoga matatabuda, ma yawaida wata wafawafadi ꞌada Toveimea, bola ta na vonayavuga mataneye. 43  ✡Yaubada yana toluꞌivonavo matatabudi i vona-vagata Iesu faifaina i vo, Egavo i na vetumagana ꞌwaineye, Yaubada yadi sakona i na nuatavunidi Iesu yana toketokena ꞌwainega.”

Tomotoga taunidi kebu Diu, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi.

44 Tutuyanina Fita i veveifufu, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i obuma, tonogaya matatabudi i agedi. 45-46  ✡Tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona, bonanidi basenadi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega wata Yaubada i subisubiai i fafali-bwaikeni. Me Diu tovetumaganavo Fita taiadi i maiaga Iofa ꞌwainega i nogai nuadi i voganidi fai i ꞌasetai Yaubada ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina mali tomotoga taunidi kebu Diu i veledi. 47 Fita i vona-vaitugana i vo, Deꞌe tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi ꞌida basenadi baniꞌodi. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na talabodedi bafitaiso ufayega faifaina.” 48  ✡Fita i veimeyedi i na bafitaiso Iesu Keliso ꞌana wagavayega. I ꞌaꞌavana tovetumaganavo fuedi Fita i talabodeni saiꞌafo taiadi i na yogomia.

11

Fita yana luꞌivona Ielusalema ꞌwaineye.

1 Tomataꞌaulelevo wata Iesu ꞌana tovetumaganavo ꞌawalawa Iudia matatabuna ꞌwaineye vala i nogai i vo, Mali tomotoga kebu Diu, Yaubada yana Vona i vetumaganeni.” 2-3 Ielusalema ꞌwaineye, ꞌifwaidi Diu, taunidi Iesu ꞌana tovetumaganavo yadi nuanua i vo, Egavo kebu Diu i vetumagana Iesu ꞌwaineye, Diu yada sauluva i na veꞌililibuyedi, nagami bunudi i na bobodi mulieta i na luku Iesu yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye.” Bega tutuyanina Fita i laka Ielusalema, tomotoganidi i awavesakoyeni i vo, ꞌOmu ꞌu nago mali tomotoga kebu bunudi ꞌadi ꞌaiboboga ꞌwaidie. Awale ꞌu miamia yadi vanuge wata taiadi ꞌwa ꞌani?” 4-5 Siwe Fita nani matatabuna ꞌwaidie i veifufuyedi i vo, Nagami, ꞌatamana Iofa ꞌwaineye a veveluꞌui, a ꞌiseni abama i ꞌanikililia tamu nani i obuobuma ꞌwa da vo a da ꞌenoneganega. Naninina a ꞌiseniga baniꞌodi veluꞌuva bwaikina ifwadi 4 ꞌwaidie i ꞌabi i siobuyeni ꞌwaikuye. 6 A ꞌisadewai nageneye a ꞌisedi ꞌaisaya tauvanuga, walawalaꞌai, nani daledaledi, wata manuga, matatabudi me Diu yada tabu. 7 Bona a nogai i vo, Fita, ꞌu tovoi tamu ꞌu nikei ꞌu ꞌani.” 8 Siwe a vo, Kebu ꞌAuvea, yau kebu a da ꞌutavenuafaniga wata ꞌaisayanidi ꞌima me Diu yama tabu kebu a da ꞌaniꞌanidiga.” 9 Wata i vona-vaitugana ꞌwaikuye i vo, Avaꞌai Yaubada i awaveꞌatumaiediga, kebu ꞌu na awavesakoyedi.” 10 Tutuya ꞌaitonu naninina i souyeni ꞌwaikuye, mulieta veluꞌuvanina i silakai i laka abame. 11 Tutuyanina i laka, nika tomotoga ꞌadi ꞌaitonu i leꞌwai ꞌwaikuye Sisalia ꞌwainega, i maia avaꞌaibe bei vanuganina a miamiaga ꞌwaineye. 12 Yaubada ꞌAnuꞌanununa i voneku i vo, Kebu ꞌu na venuanaluga, taiadi ꞌwa na nagoi.” Wata deꞌe tomotoganidi ꞌadi 6, taunidi Iesu ꞌana tovetumaganavo Iofa ꞌwainega taiadi ꞌa nagoi Sisalia. ꞌA leꞌwai ꞌa luku tamu tomogo ꞌana wagava Konilio yana vanuge. 13 I vonema bagase tamu anelose i souyeni i tovoi yana vanuge i voneni i vo, ꞌIfwaidi tomotoga ꞌu na vetunedi i na nagoi Iofa, bei tamu tomogo i na veluagai ꞌana wagava Saimoni Fita i na voneni i na mai. 14  ✡Avaꞌai i na vonemu ꞌu na ꞌidewai bega Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌiemi sakona ꞌwaidiega, ꞌomu wata yamu vanuga ꞌana tomia.”

15  ✡Tutuyanina a velamu a veveifufu Konilio ma enavo ꞌwaidie, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i obuma i agedi, ꞌida nagami i agedaga baniꞌodi. 16  ✡Nika a nuani ꞌada Toveimea Iesu yana vona basenadi i vo, Ioni Tobafitaiso ufayega tomotoga i bafitaisodi weꞌe ꞌomi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na agemi ꞌwa da vo Yaubada i da bafitaisomi.” 17 ꞌAkonadi ta ꞌasetai Yaubada ꞌAnuꞌanununina ꞌAtumaina mali tomotoga taunidi kebu Diu i veledi, ꞌida baniꞌodi nagami i veleda tutuyanina ta vetumagana Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye. Begaidi kebu i da lubwaineku Yaubada a na talabodeni.”

18  ✡Tutuyanina toawavesakonidi Fita yana veifufu i nogai, kebu tamu avaꞌai i da voneyeni siwe Yaubada i subisubiaimo, i vo, Mogitana, mali tomotoga taunidi kebu Diu wata Yaubada i tauyedi, ꞌadi fata i na nuaviladi bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

Keliso yana ꞌAilaꞌa Anitioki ꞌwaineye.

19 Tutuyanina me Diu Sitiveni i nikei i wafa, tovetumaganavo veviga bwaikaotogina i veveluagai Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega. Bega i yavula i nagoi ꞌawalawa ꞌifwaidi ꞌwaidie. Finisia, Imula Saifilosi, wata ꞌatamana Anitioki, bei Iesu Valana i luluꞌivona ediavo Diu ꞌaiseꞌavadi ꞌwaidie. 20 Weꞌe ꞌifwaidi tovetumaganavo Saifilosi wata ꞌatamana Sailini ꞌwaidiega i nagoi Anitioki wata bei Vala ꞌAtumaina Toveimea Iesu faifaina i luluꞌivona mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. 21  ✡ꞌAuvea yana toketokena i veledi bega ꞌailaꞌa bwaikaotogina i vetumagana wata i nuaviladi ꞌAuvea ꞌwaineye.

22  ✡Valadi i nago tovetumaganavo Ielusalema ꞌwaineye i nogai bega Banabasa i vetunei Anitioki i na ꞌisedi. 23  ✡Tutuyanina i leꞌwa i ꞌiseni Yaubada yana nuakalikali tomotoga ꞌwaidie i sosoana i vonedi i vo, Ma yami vetumagana taunimi ꞌwa na tautauyemi Iesu ꞌwaineye, ꞌwa na nunuakalikalieni wata ꞌwa na vevematayakeyakeni.” 24 Banabasa tomogo ꞌatumaina taunina tovetumagana toketokena wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei mogitana bega ꞌatamananina ꞌwaineye tomotoga fuedi i vetumagana Toveimea Iesu ꞌwaineye.

Banabasa i nago Saulo i vagavaia yana toꞌaivaita.

25 Mulieta Banabasa i tauya i nago ꞌatamana Tasisu Saulo i na lualeni. 26 Tutuyanina i veluagai i vagavaia i naweni Anitioki bei i valovei. Malamala ꞌaitamogana nageneye, ꞌadi ꞌailuga tovetumaganavo fuedi taiadi i vavaꞌauta wata i veve ꞌwaidie. Tutuyanina ꞌwaineye, bei mali tomotoga i velamu tovetumaganavo i golegoledi Keliso yana ꞌAilaꞌa.

27 Tutuyanina ꞌwaineye, ꞌifwaidi Yaubada yana toluꞌivonavo Ielusalemega i obu Anitioki. 28-30  ✡ꞌWaidiega tamu, ꞌana wagava Agabu, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina toketokena i veleni bega i tovoi i vona-vagata bola loka bwaikina i na souyeni fwayafwaya matatabuna ꞌwaineye. Tovetumaganavo yana vonanina i nogai, i nuanua nuanuadi ꞌaitamogana ꞌaitamogana baniꞌodi ꞌadi fata mani i na yato ediavo Iudia ꞌwaineye i miamianiga ꞌadi ꞌaivaita. Yadi nuanuananina i ꞌidewai i ꞌaꞌavana, Banabasa wata Saulo nimadie mani i yatoi bega i na naweni Ielusalema i na ꞌaniveleneni tovetumaganavo ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie. Mulieta Loma ꞌana toveimea bwaikaotogina Sisa Kaladiu yana tutuye vona-vagatanina ꞌana mogitana i souyeni loka bwaikina.

12

Kini Elodi veviga i ꞌivebwaiki tovetumaganavo ꞌwaidie.

1 Tutuyanina ꞌwaineye Kini Elodi i velamu ꞌifwaidi Keliso yana ꞌAilaꞌa veviga i veleveledi. 2  ✡Yana tolugaviavo i vonedi Iemesa Ioni tatana i luvewafai kefatayega. 3  ✡Iemesa yana wafa faifaina me Diu i sosoana bega Elodi Fita i ꞌiveꞌavini i yatoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. Nani deꞌe i souyeni tamu me Diu yadi sakali ꞌana tutuye. Sakalinina ꞌwaineye beledi kebu ꞌana ꞌivebwaika i ꞌaniꞌani, ꞌadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi i vagavaidi ꞌawalawa Itifita ꞌwainega faifaina. 4 ꞌEba yogona nageneye tolugaviavo ꞌadi ꞌailaꞌa 4 Fita i ꞌisaveꞌavini, ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana nageneye tomotoga ꞌadi 4. Elodi yana nuanua Diu yadi sakalinina ꞌana wagava Uviꞌagalatagona i na ꞌaꞌava, Fita i na vonayavuga tomotoga fuedi matadie mulieta i na nikei i na wafa. 5  ✡Siwe tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa i toke i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye Fita faifaina.

Fita i souyeni vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega.

6 ꞌAwaꞌawai baniꞌodi Elodi igodi Fita i da nikei, lovananina ꞌwaineye, Fita i ꞌenoꞌeno tolugavia ꞌadi ꞌailuga ꞌawasasadie. Nimana bulava kainumu ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidiega i yogonidi wata tolugavianidi nimadie i luifwedi, weꞌe ꞌifwaidi tolugaviavo i tovotovoi vanuga ꞌeba yogona ꞌawana ꞌana toꞌisaveꞌavinavo. 7  ✡I ꞌenoꞌeno nika tamu ꞌAuvea yana anelose i souyeni i tovoi tutudaba i magetai. Anelosenina Fita ꞌavalaneye i ꞌabi i luvagoni i vo, ꞌU tovoi-matayoꞌo,” nika bulava kainumu i ꞌanitaꞌidi Fita nimanega. 8 Wata i vo, ꞌAmu waꞌila ꞌu na siꞌiꞌia wata ꞌamu ꞌageyafayafa ꞌu na veagei.” Yana vona Fita i vematayakeyakeni bega wata i voneni i vo, Yamu veluꞌuva ꞌu ꞌewai ꞌu sifafamu ꞌu mai mulikuye.” 9 Bega anelosenina i kumeta Fita i vemuli siwe kebu i da ꞌasetai, mogitana i sousouyeni ꞌalo i ꞌeꞌenoneganega. 10 I maia, tolugaviavo ꞌifwaidi i ꞌiawedi, wata i vagamai tamu ꞌailaꞌa i ꞌiawedi mulieta i leꞌwa vanuga ꞌeba yogona ꞌana saiboda kainumu ꞌwaineye. Saibodanina taunina i ꞌanibaleni, i souyedi. I nunagoi ꞌatamana kamwaneamo nika anelose Fita i ꞌiaweni. 11 Bega Fita nuana i magetai i vo, ꞌAlo deꞌe mogitana. ꞌAuvea yana anelose i vetunei i ꞌitaꞌitaꞌieku Elodi yana toketokena wata naninidi vitadi igodi me Diu nuanuadi i da ꞌidewadiga ꞌwaikuye ꞌwaidiega.”

Tovetumaganavo kebu i da vetumagana Fita i souyeniga faifaina.

12 ꞌAkonadi Fita i ꞌasetai avaꞌai i souyeni ꞌwaineye, i nago Meli yadi vanuge, taunidi Ioni Malika inana. Bei tomotoga fuedi i vaꞌauta, i veveluꞌui faifaina. 13 Fita i leꞌwa i tovoi tanotanogayega i velutoli, nika tamu tofolova neꞌeꞌelina ꞌana wagava Loda bonana i nogai bega i nago i na ꞌiseni aitoi. 14 Taunina neꞌeꞌelanina Fita bonana i nogayaꞌinanai, i sosoana bwaikina bega kebu saiboda i da sibaleni i vilai i lilide i nago enavo ꞌwaidie. I vonedi i vo, Fita sivaꞌe i tovotovoi tanotanoge.” 15 I voneni i vo, ꞌOmu ꞌu veꞌwavaꞌwava,” nika i veꞌawafatafata i vo, Mogitana.” Tomotoganidi i voneni Loda i vo, Weꞌe tamu anelose Fita bonanega i nago.”

16 Loda tomotoga taiadi i veveꞌikwayekwayega Fita bola i vonavona nuanuana saiboda i na sibaleni, mulieta tutuyanina saiboda i sibaleni nika mogitana i ꞌiseni nuadi i voganidi. 17  ✡Nimanega i talabodedi i na veꞌwada bega i veifufu ꞌwaidie baniꞌodi ꞌAuvea i munegi i souyeni vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega. I vo, Nani deꞌe matatabuna ꞌwa na luꞌivona Iesu taina Iemesa ꞌwaineye wata ꞌifwaidi tovetumaganavo ꞌwaidie.” I vonaꞌaꞌavana, i ꞌiawedi i nago tulineye.

18 I ꞌatai ꞌawaꞌawaie tolugaviavo Fita i ꞌisaꞌavai i veludabedabeni i vo, Fita avaꞌaiamo i nago?” 19 Kini Elodi i vonedi i na lualeni, siwe kebu i da veluagai, begaidi tolugavianidi 16 i vetalatolitoliedi mulieta i veimea i na luvewafadi fai Fita i ꞌisaveꞌavina-sakoi.

I ꞌaꞌavana, mulieta Elodi Iudiayega i obu ꞌatamana Sisalia bei i na yogomia.

Elodi i wafa.

20 Tamu tutuya Kini Elodi i nuasako bwaikina tomia Taia wata Saidoni ꞌwaidie, bega tomotoganidi i vaꞌauta i nagoi i na ꞌiseni. Siwe nagami yana vanuga ꞌana toꞌisaveꞌavina ꞌana wagava Balasitu i veianeni bega i na ꞌivaisedi Elodi nuana i na ꞌiveagiagia fai yana ꞌeba veimea ꞌwainega ꞌadiꞌadi i mimai.

21 Balasitu i veifufu Elodi ꞌwaineye begaidi tamu ꞌaiata i venuaꞌivineni bega kini ꞌadi vaigavu i vigavuyeni i miabui yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye bega i veifufu tomotoga ꞌwaidie. 22 ꞌAilaꞌa yana vona i nogai, ma yadi subia i vegolegole i vo, Weꞌe kebu tomogo bonana, Yaubada bonana.” 23 Fai Elodi kebu i da vo, Yau kebu Yaubadaga, yau tomotogaotoga,” begaidi tamu ꞌAuvea yana anelose i nikei ugauga i ꞌalavewafa-matayoꞌoi.

24  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Keliso yana ꞌAilaꞌa i vevebwaika. Tomotoga fuedi basenadi Yaubada yana Vona kebu i da nogaiga, wata i nogai bega fuedi Iesu i vetumaganeni.

25 Basenadi Banabasa wata Saulo i laka Ielusalema mani tovetumaganavo i na veledi loka faifaina. ꞌAkonadi i ꞌaꞌava wata i vilaviladi Anitioki, wata Malika tamu ꞌana wagava Ioni i vagavaia ma fuedi i nagoi.

13

Faulo yana lauvivila i velamu.

1 Anitioki ꞌwaineye, tovetumaganavo ꞌwaidiega ꞌifwaidi Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivonavo wata ꞌifwaidi yana tovevo. Tomotoganidi ꞌifwaidi side ꞌadi wagava, Banabasa, Simioni tamu ꞌana wagava Boto, Lusia tomogo Sailini, Maneni Kini Elodi taivakevakelina, wata Saulo. 2  ✡Tamu tutuya ꞌAuvea i subisubiai wata i veveꞌudigana ꞌani matatabuna yadi veluꞌui i na vetoketoke faifaina, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonedi i vo, Banabasa wata Saulo ꞌwa na vemiaꞌidiedi fai a venuaꞌivinedi i na vetofolova faifaiku.” 3  ✡Begaidi tutuyanina veꞌudigana wata veluꞌui i ꞌaꞌavana, nimadi i yatodi ꞌadi ꞌailuga ꞌunuꞌunudie, mulieta i vetunedi.

Banabasa wata Saulo i nagoi Imula Saifilosi.

4 ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌakonadi Banabasa wata Saulo i vetunedi, ꞌadi ꞌailuga i obu ꞌatamana Selusia bega wakeye i dodoga i nagoi Imula Saifilosi. 5  ✡Tutuyanina i leꞌwai i nagoi ꞌatamana Salami, bei Yaubada yana Vona i luꞌageyeni me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie. Wata Ioni Malika i ꞌweabudi ꞌadi toꞌaivaita.

6-7 ꞌAgediamo imula kamwaneamo i yogodaba i souyedi ꞌatamana Fefosi, bei tamu tomogo ꞌafoꞌafoꞌana i veluagai ꞌana wagava Baiesu tutuya fuedi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi. Taunina tomogo Diu, siwe i vekali tomotoga ꞌwaidie i vo, Yau Yaubada yana toluꞌivona.” Baiesu iana gabemani ꞌana toꞌedakumeta ꞌana wagava Sesiasi Faulosi, yana ꞌaseta bwaikina. Toꞌedakumetanina Banabasa wata Saulo i goledi nuanuana i na nagoi ꞌwaineye Yaubada yana Vona i na veifufuyeni. 8 Tomogo ꞌafoꞌafoꞌananina me Guliki bonadiega tamu ꞌana wagava Elimasi, nuanuana igodi Sesiasi Faulosi i na talabodeni bega kebu i na vetumagana Iesu ꞌwaineye. 9-10  ✡Saulo, tamu ꞌana wagava Faulo ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei mogitana, i ꞌisanago tomogo ꞌafoꞌafoꞌana ꞌwaineye i vona i vo, ꞌOmu Seitani natuna, nani ꞌatumaidi matatabuna ꞌadi toꞌivesako. ꞌOmu sakoimu tovekali, ꞌAuvea yana nuanua tonovidi ꞌadi tosidamadamana. 11 ꞌAsiauotoga ꞌAuvea i na nikemu, matamu i na sako bega tutuya ꞌifwaidi ꞌwaidie kebu ꞌamu fata mageta ꞌu na ꞌiseꞌiseni.”

Saulo yana voneye Elimasi i vebaeni matana i vewaowa wata i dudubali, bega i ꞌabitufa nuanuana tamu tomogo i na siveyaia. 12 Tutuyanina gabemani ꞌana toꞌedakumeta i ꞌiseni, i vetumagana Iesu ꞌwaineye, wata nuana i vogani bwaikina ꞌAuvea yana Vona faifaina.

Faulo ma enavo i nagoi Anitioki ꞌawalawa Fisidia ꞌwaineye.

13  ✡Mulieta Faulo ma enavo i dodoga Fefosi ꞌwainega i nagoi Fega, ꞌawalawa Famifilia ꞌwaineye. Bei i miamia weꞌe Ioni Malika i vilai i nago Ielusalema. 14 Wata bega i tauya, Fega i ꞌiaweni i nagoi Anitioki ꞌawalawa Fisidia ꞌwaineye. Me Diu yadi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye, i luku yadi ꞌeba miavaꞌauta nageneye i miabui. 15 Yaubada yana veimea Mosese ꞌwainega, wata toluꞌivona ꞌadi kilukiluma ꞌwaidiega tamu tomogo i luꞌiawawadi i ꞌaꞌava mulieta ꞌeba miavaꞌauta ꞌana toꞌedakumetavo vala i vetunei Faulo ma enavo ꞌwaidie i vo, Emavo, ꞌaiꞌedi tamu yami vona ꞌama ꞌaivaita faifaina, nuanuama ꞌwa na veifufu ꞌwaimeye.”

16 Bega Faulo i tovoi nimanega i talabodedi i na veꞌwada mulieta i vo, Ekwavo, ꞌomi me Isileli wata ꞌomi mali tomotoga kebu Diu Yaubada ꞌwa subisubiaiga a na vonemi. 17-18  ✡ꞌIda me Isileli yada Yaubada tubudavo i venuaꞌivinedi wata tutuyanina i miamiani Itifita ꞌadi ꞌailaꞌa i ꞌivebwaiki. Wata Yaubada yana toketokena bwaikinega i vagavaidi Itifita ꞌwainega bega saliꞌavuꞌavuye malamala 40 nagedie i ꞌisaveꞌavinidi. 19  ✡Mulieta Kenani ꞌwaineye, Yaubada i ꞌivaisedi ꞌawalawa bwaikidi 7 ꞌadi tomotoga i leodi, bega yadi fwayafwaya matatabuna i ꞌaniveleneni me Isileli ꞌwaidie i veimeyeni. 20-21  ✡Yaubada me Isileli i ꞌivaisedi i maiga, malamala 450 i veluagai.

I miamiani Kenani, Yaubada toveimea toketokedi i venuaꞌivinedi bega i na ꞌisaveꞌavinidi. Mulieta Yaubada yana toluꞌivona Samuela yana tutuye, me Isileli nuanuadi tamu kini i na ꞌisaveꞌavinidi. Begaidi Yaubada i veledi Saulo, Kisa natuna, Beniamina ꞌana wauma ꞌwainega, i ve-kini malamala 40 nagedie. 22  ✡I ꞌaꞌavana Yaubada i veꞌidiꞌidieni i obu, maꞌitufa Devida i silakai i ve-kini. Yaubada tomogonina faifaina i vo, Devida, Iese natuna yana nuanua baniꞌodi yau yaku nuanua wata i vevematayakeyakeku nani matatabuna ꞌwaidie.” 23  ✡Devidanina ꞌana wauma ꞌwainega Yaubada tamu tomogo i silakai ꞌana wagava Iesu, i ve-Toꞌitaꞌitaꞌi me Isileli ꞌwaideye baniꞌodi basenadi i vonaꞌawaufaufa. 24  ✡Bola Iesu kebu i da maiga, nagami Ioni i lauꞌage tomotoga Isileli matatabuna ꞌwaidie i vo, Yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi ꞌwa na nuavilami, wata ꞌwa na bafitaiso.” 25  ✡Mulieta saiꞌafoga Ioni yana folova i na ꞌaꞌava, tomotoga i vonedi i vo, ꞌWa da nuani yau aitoi? Kumanina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina ꞌwa lulukamaseniga, yau kebu kumanikuga. Siwe wata a na vonemi. I mimai mulikuye, taunina toketokeotogina, yau kebu baniꞌodi. Kebu i da lubwaineku ꞌwaineye a na vetofolova fai taunina bwaikina a bunumayaga.”

Faulo i lauꞌage ꞌada ꞌetoyavu faifaina.

26 Ekwavo, ꞌifwaimi Ebelamo ꞌana wauma ꞌwainega, wata ꞌifwaimi mali tomotoga kebu me Diu Yaubada ꞌana tosubisubiavo, valanina i mai Yaubada ꞌwainega ꞌida faifaida, Iesu ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌieda. 27  ✡Tomotoga i miamianiga Ielusalema ꞌwaineye wata yadi toꞌedakumetavo kebu i da ꞌisaꞌinanaiga Iesu taunina Toꞌitaꞌitaꞌi. Wata Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌadi kilukiluma i vonavona Iesu faifaina kebu i da ꞌasetaiga, vonanidi i luluꞌiawawa-vebogidi me Diu yadi ꞌAiata Veawai ꞌwaidie. Siwe tutuyanina i veimea Iesu i na wafa, toluꞌivonavo yadi vona ꞌana mogitana i souyeni. 28  ✡Kebu tamu wafa lamuna ꞌwaineye i da veluagai siwe Failato i voneni nuanuadi i na luvewafai. 29  ✡Vonanidi basenadiotoga i kilumidiga Iesu faifaina ꞌadi mogitana i souyedi i ꞌaꞌavana, mulieta enavo i taꞌia ꞌai lagalagana ꞌwainega taumaseye i tavuni. 30-31  ✡Siwe Yaubada wafayega i sivetovoia, wata ꞌaiata fuedi nagedie i sousouyeni enavo ꞌwaidie, taunidi basenadi taiadi i maia Ielusalema Galili ꞌwainega. Enavonidi ꞌasiau i luluꞌivona tomotoga Isileli ꞌwaidie Iesu faifaina.

32-33  ✡Wata ꞌima baniꞌodi ꞌa mai Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa mieni ꞌwa na nogai. Avaꞌai basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa tubudavo ꞌwaidie, ꞌakonadi i ꞌidewadi faifaida fai Iesu i sivetovoi-vaitugani wafayega. Basenadi baniꞌodi i kilumi Iesu yana tovi-vaitugana faifaina Same 2 ꞌwaineye Yaubada i vo,

ꞌOmu natuku,

ꞌAsiau fai yau Tamamu veimea a velemu.”

34  ✡Wata tamu Yaubada yana vona i kilumi Iesu i sivetovoi-vaitugani kebu i na wafa-vagata faifaina. I vo,

Basenadi a vonaꞌawaufaufa Devida ꞌwaineye nani ꞌatumaiotogidi wata magemagetadi a na ꞌidewadi faifaina.

Weꞌe mogitana naninina a na ꞌidewadiga ꞌomi faifaimi.”

35  ✡Wata tamu yana vona Same ꞌwaineye Devida i vo,

Yamu Tofolova Magemagetana kebu ꞌu na baileni bega tomogona i na bokana.”

36  ✡Devida i kilumiga kebu taunina faifaina fai tutuyanina i miamia ma yana ꞌailaꞌavo, Yaubada yana folova i ꞌidewaꞌaꞌavadina i wafa tubunavo lilivadie i tavuni siwe i bokana. 37 Weꞌe tamu tomogo Yaubada i sivetovoia wafayega kebu i da bokanaga. 38-39  ✡Ekwavo a na vonemi. Tomogonina Iesu ꞌwainega Yaubada ꞌana fata yami sakona i na nuatavunidi begaidi valana ꞌa luluꞌageyeni. Yaubada yana veꞌetoboda i maiaga Mosese ꞌwainega ꞌaiꞌedi ꞌwa na geudiga ꞌami vematavuloga ꞌwa na wafa. Veꞌetobodanidi kebu ꞌadi fata i na ꞌetoyavumi yami sakona ꞌwaidiega, Iesu ꞌaisena ꞌana fata. Begaidi nuanuama ꞌwa na ꞌasetai, egavo Iesu i na vetumaganeni sakona ꞌwaidiega i na ꞌetoyavudi wata i na veꞌatumai Yaubada mataneye. 40 ꞌWa na ꞌisaveꞌavinimi, bega vitanina Yaubada yana toluꞌivonavo basenadiotoga faifaina i kilumi kebu i na souyeni ꞌwaimie, fai basenadi Yaubada i vo,

41  ✡Tamu yaku folova a ꞌidewadewai yami tutuya ꞌwaineye, siwe kebu ꞌwa na vetumagana.

ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na kiavemagetai, kebu ꞌwa na veꞌawamogitana.

ꞌOmi yaku vona ꞌwa ꞌamalakibuyeniga, a na vonemi.

Yaku folovanina ꞌwa na ꞌiseni ꞌwa na nuavogana, mulieta ꞌwa na wafa.”

Mali tomotoga taunidi kebu Diu i sosoana Iesu Valana faifaina.

42 ꞌAkonadi yadi tafalolo i ꞌaꞌava, Faulo wata Banabasa i sousouyedi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwainega, tomotoga i veluꞌui ꞌwaidie nuanuadi ꞌAiata Veawai matadie i na viladi bega wata i na veifufu nani deꞌe faifaidi. 43 Matatabudi i yavula, ꞌifwaidi Diu wata ꞌifwaidi mali tomotoga i ve-Diu, Faulo wata Banabasa taiadi i veifufuꞌedaꞌeda. Tomataꞌaulelevo ꞌadi ꞌailuga tomotoganidi i veluꞌaseꞌasedi i vo, Taunimi ꞌwa na tautauyemi Yaubada yana nuakalikali ꞌwaineye, kebu ꞌwa na baileni.”

44 ꞌAiata Veawainina matadie i leꞌwa, tomotoga saiꞌafo matatabudi ꞌatamana bwaikina ꞌwainega i maia, nuanuadi ꞌAuvea yana Vona i na nogai. 45  ✡Tutuyanina me Diu ꞌailaꞌa bwaikina i ꞌisedi i veꞌunumagigi bega i vona-awadamana Faulo ꞌwaineye, wata tomotoga i vonedi i vo, Weꞌe Faulo i vevekaliemi, kebu bonana ꞌwa na nogai.” 46  ✡Siwe Faulo wata Banabasa ma yadi venuafoufaꞌala i vonedi i vo, I lubwainema Yaubada yana Vona nagami a na luꞌivona ꞌwaimie mulieta mali tomotoga. Siwe fai ꞌomi ꞌwa vedumweꞌaiꞌaieni, taunimi ꞌwa veimeyemi kebu i da lubwainemi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagai. Faifainanina ꞌa na bailemi ꞌa na nagoi mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. 47  ✡Fai ꞌakonadi baniꞌodi ꞌAuvea i vonema yana Buki ꞌwainega i vo,

ꞌOmu mageta baniꞌodi a yatomu mali tomotoga taunidi kebu Diu faifaidi bega ꞌomu ꞌwaimuyega tomia fwayafwaya matatabudi ꞌadi fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.”

48 Tutuyanina mali tomotoga vonanina i nogai, ma yadi sosoana ꞌAuvea i subisubiai yana Vona faifaina, weꞌe egavo ꞌakonadi Yaubada i venuaꞌivinedi bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, taunidi i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

49 ꞌAwalawanina ꞌwaineye, tomotoga matatabudi ꞌAuvea yana Vona i nogai. 50 Me Diu i nagoi ꞌatamana ꞌana toꞌedakumetavo wata vevine ꞌadi wagava bwaikidi ꞌwaidie nuadi i ꞌanidi. Vevinenidi kebu Diu, siwe Yaubada ꞌana toveꞌililibu. Bega toꞌedakumetanidi ꞌailaꞌa i vonedi i daba Faulo wata Banabasa veviga i veledi wata i sogiedi yadi ꞌawalawa ꞌwainega. 51 Tomataꞌaulelevo ꞌadi ꞌailuga i souyedi ꞌawalawanina ꞌwainega, ꞌagedi i lubutubutudi, yadi ꞌeba ꞌisa kebu wata bei i na lalauꞌage, mulieta i nagoi ꞌatamana Ikoniami. 52 Weꞌe Anitioki ꞌwaineye, ꞌifwaidi ꞌakonadi Faulo wata Banabasa yadi vona i vetumaganeni, i sosoana bwaikina wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi.

14

Faulo wata Banabasa i lauꞌage Ikoniami.

1 Tutuyanina Faulo wata Banabasa i leꞌwa Ikoniami, i nagoi me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye, bei ma yadi toketokena i veifufu ꞌwaidie nika me Diu wata taunidi kebu Diu fuedi i vetumagana Iesu ꞌwaineye. 2  ✡Diu ꞌifwaidi i baila kebu i da vetumagana i nagoi mali tomotoga nuadi i ꞌanidi bega Faulo wata Banabasa i vedumweꞌaiꞌaiedi. 3  ✡Tomataꞌaulelenidi ꞌadi ꞌailuga bei i miamiani ꞌaiata fuedi nagedie ma yadi venuafoufaꞌala i veveifufu Toveimea Iesu yana nuakalikali faifaina. Yadi vonanina Toveimea Iesu i veꞌawamogitaneni fai toketokena i veledi bega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi. 4 ꞌAilaꞌa bwaikina ꞌatamananina ꞌwaineye i ꞌidia, ꞌifwaidi nuanuadi Faulo ma iana Banabasa, ꞌifwaidi i baila.

5  ✡Mulieta ꞌifwaidi Diu wata mali tomotoga ma yadi toꞌedakumetavo nuanuadi tomataꞌaulelevo i na ꞌiveꞌavinidi veviga i na veledi mulieta i na lukileudi i na wafa. 6-7 Tutuyanina yadi nuanua i ꞌasetai, Faulo ma iana i dega i nagoi ꞌawalawa Likionia. Bei ꞌatamana Lisitala, Debi, wata ꞌawalawa lilivadie Vala ꞌAtumaina Iesu faifaina i lauꞌage.

Tomogo bwalobwalokona i veꞌatumai.

8  ✡Lisitala nageneye, tamu tomogo i miamia, ꞌagena sinunumina inana kamodiega kebu ꞌana fata i na yaba. 9-10 Tutuyanina Faulo i lalauꞌage, toviganina i miabui i noganogaya. Faulo i ꞌisanaweni yana nuanua ꞌwaineye i vo, I lubwaineni a na ꞌiveꞌatumaia fai i vetumagana Iesu ꞌwaineye.” Bega bonana bwaikinega i voneni i vo, ꞌU tovoi tonovimu,” nika tomogonina i luafwalagi i yaba.

11-12 Tutuyanina ꞌailaꞌa i ꞌiseni avaꞌai Faulo i ꞌidewai toviganina ꞌwaineye, i vegolegole bonadiega vona Likionia ꞌwainega igodi i vo, ꞌAkonadi yada yaubada ꞌadi ꞌailuga i vetomotoga i obuma ꞌwaideye.” Tomotoganidi yadi yaubada-vekavekali fuedi, yaubadanidi yadi toꞌedakumeta ꞌana wagava Iufita, weꞌe yadi toveifufu ꞌana wagava Makiuli. Tomotoga yadi nuanua i vo, Banabasa i ve-Iufita weꞌe Faulo i ve-Makiuli fai taunina toveifufu.” 13 Basenadi tamu vanuga ꞌeba veluꞌui i yogoni Iufita faifaina ꞌatamana bwaikina lilivaneye. ꞌAiatanina ꞌwaineye Iufita ꞌana tovelomu ꞌaisaya bulumakau wata welavi ididi uyauyana i miedi ꞌawa ꞌwaineye, ma yana tomotogavo igodi ꞌaisayanidi i da velomuyedi Banabasa wata Faulo ꞌwaidie bega i da subisubiadi.

14-15  ✡Tutuyanina Banabasa wata Faulo i ꞌasetai tomotoga nuanuadi i na velomu ꞌwaidie, ma yadi nuavita ꞌadi kaleko i silabuꞌidi* i lilide i nagoi ꞌailaꞌa nagedie i vegolegole i vo, Awale nuanuami ꞌwa na velomu ꞌwaimeye? ꞌIma tomotogaotoga ꞌomi baniꞌodi, kebu yami yaubadavo. ꞌIma ꞌa maiga Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa luluꞌivoneyeni ꞌwaimie bega yami yaubada-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidiega ꞌwa na nuavilami Yaubada miamia-vagaina ꞌwaineye. Taunina abama, fwayafwaya, eyaga wata nani fuedi nagedie i ꞌidewadi. 16 Basenadi tomia fwayafwaya matatabudi Yaubada i tauyedi taunidi yadi nuanua i ꞌiꞌidewadi. 17  ✡Yaubada nani fuedi ꞌatumaidi i ꞌidewadewadi faifaida, yada ꞌeba ꞌisa bega ta na ꞌasetai Yaubada miamia-vagaina wata toketokena. Yana nuakalikali i veveda fai i veveꞌwei abamega, ꞌaniꞌani i veleveleda ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi tutuya ꞌwaidie, bega kamoda i aiaidi wata ta sososoana.” 18 Faulo wata Banabasa deꞌe vonanina ꞌwainega tomotoga i talabodedi kebu i na velomu ꞌwaidie siwe i kwayega i nagoga yadi talaboda i vetoketoke.

19  ✡Mulieta ꞌifwaidi me Diu i maia Anitiokiega, ꞌawalawa Fisidia nageneye, wata ꞌatamana Ikoniami ꞌwainega. Tomotoganidi ꞌailaꞌa nuadi i ꞌanidi bega ma fuedie i daba Faulo i ꞌiveꞌavini i lukileuya. Yadi nuanua i vo, I wafa,” bega i luyoꞌei i naweni mwalilige. 20 Siwe tovetumaganavo i tovififineni nika Faulo i tovoi-matayoꞌo wata i vila-vaitugani i nago ꞌatamane. I ꞌatai, ma iana Banabasa i tauya i nago Debi.

I viladi i nagoi Anitioki ꞌawalawa Silia ꞌwaineye.

21  ✡Faulo wata Banabasa Iesu Ifufuna ꞌAtumaina i luꞌageyeni Debi ꞌwaineye bega fuedi i vetumagana Iesu ꞌwaineye, mulieta i viladi i nagoi Lisitala. Bega i tauya i nago Ikoniami, wata bega i tauya i nago Anitioki ꞌawalawa Fisidia nageneye. 22  ✡ꞌAtamananidi ꞌwaidie, tomataꞌaulelenidi ꞌadi ꞌailuga tovetumaganavo veluꞌaseꞌaseyega i kiavefaꞌalidi i vo, Kebu ꞌwa na ꞌailove, ꞌwa na vevetumagana Iesu ꞌwaineye, fai nagami veviga fuedi ta na veluagadi, mulieta Yaubada i na veimeyeda yana ꞌAilaꞌa nageneye.” 23 Faulo wata Banabasa i nagoi tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, yadi toꞌedakumetavo i venuaꞌivinedi bega tovetumaganavonidi i na ꞌisaveꞌavinidi. Fai nuanuadi Yaubada i na ꞌivaisedi, i veꞌudigana ꞌani matatabuna wata i veveluꞌui i vo, ꞌAuvea, ꞌa vetumaganemu bega nuanuama toꞌedakumetanidi ꞌu na ꞌivaisedi wata tutuya fuedi ꞌu na ꞌisaveꞌavinidi.”

24 I ꞌaꞌavana mulieta i tauya i nago ꞌawalawa Fisidia ꞌwaineamo nika i leꞌwai ꞌawalawa Famifilia. 25 Fega ꞌwaineye Iesu Valana i luꞌageyeni, mulieta i obu ꞌatamana Atelia. 26  ✡Bei i dodoga i viladi i nagoi Anitioki ꞌawalawa Silia nageneye. Anitiokinina ꞌwaineye basenadi ediavo i veluꞌui faifaidi bega Faulo wata Banabasa Yaubada i na ꞌivaisedi wata i na nuakalikaliedi folovanina ꞌakonadi i veꞌaꞌavaiga faifaina.

27  ✡Tutuyanina Faulo wata Banabasa i leꞌwai Anitioki, tovetumaganavo i golevaꞌaugidi i luꞌivona ꞌwaidie. I veifufu ꞌwaidie baniꞌodi Yaubada i ꞌivaisedi taiadi i folova, wata mali tomotoga taunidi kebu Diu wata Yaubada i tauyedi Iesu ꞌwaineye i vetumagana. 28 Anitioki ꞌwaineye, i mia tutuya manamanawena tovetumaganavo taiadi.

15

Tovetumaganavo yadi toꞌedakumetavo i vaꞌauta Ielusalema.

1  ✡Tamu tutuya tomotoga ꞌifwaidi Iudia ꞌwainega i maia Anitioki. Bei tomotoganidi tovetumaganavo i ve ꞌwaidie i vo, ꞌAiꞌedi bunumi kebu ꞌwa na bobodiga baniꞌodi yada veimea Mosese ꞌwainega, Yaubada kebu i na ꞌitaꞌitaꞌiemi yami sakona ꞌwaidiega.” 2 Faulo wata Banabasa tovenidi taiadi i veꞌikwayekwayega i ꞌalamagiꞌaia begaidi mali tovetumaganavo nuanuadi tomataꞌaulelenidi ꞌadi ꞌailuga wata ꞌifwaidi Anitioki ꞌwainega i na nagoi Ielusalema i na veifufu ꞌifwaidi tomataꞌaulelevo wata toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi taiadi bunu ꞌaibobo faifaina. 3 Tovetumaganavo Anitioki ꞌwainega, Faulo, Banabasa wata ediavo taiadi i nawedi ꞌedeye i valovedi i viladi weꞌe tomotoganidi i nagoi ꞌawalawa ꞌailuga ꞌwaidiamo, Finisia wata Samelia. Bei mali tovetumaganavo ꞌwaidie i luꞌivona tomotoga taunidi kebu Diu yadi nuavilana Yaubada ꞌwaineye faifaina, begaidi matatabudi i sosoana bwaikina. 4  ✡Tutuyanina i leꞌwai Ielusalema, tomataꞌaulelevo, toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, wata tovetumaganavo matatabudi, Faulo ma enavo i yogoꞌedeꞌededi ma yadi sosoana. Mulieta i veifufu ꞌwaidie baniꞌodi Yaubada i ꞌivaisedi taiadi i folova.

Fita wata Iemesa i veifufu tovetumaganavo ꞌwaidie.

5 Weꞌe tovetumaganavo ꞌifwaidi, taunidi Falisi yadi ꞌailaꞌa ꞌwainega, i tovoi i vonedi i vo, Egavo nuanuadi i na luku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye, nagami bunu ꞌaibobo i na ꞌewai, wata ta na vonedi veꞌetobodanidi basenadiotoga Mosese i veledaga i na vevematayakeyakedi.”

6 Begaidi tomataꞌaulelevo wata toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi taiadi i miavaꞌauta bunu ꞌaibobo ꞌana nuanua i na sivetovetonovi. 7  ✡Tutuya manamanawena naninina faifaina i veveifufu, mulieta Fita i tovoi i vo, Ekwavo, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai, basenadi yau Yaubada i venuaꞌivineku ꞌwaimiega bega Iesu Valana ꞌAtumaina a na lauꞌage mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie bega ꞌadi fata i na vetumagana Iesu ꞌwaineye. 8 Yaubada tomotoga matatabuda yada nuanua i ꞌasetadi bega i veda nuanuana mali tomotoga taunidi kebu Diu, Iesu ꞌwaineye i na vetumagana. I vedaga fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veledi, basenadi ꞌida baniꞌodi. 9 ꞌIda me Diu, wata taunidi kebu Diu, Yaubada kebu i da luꞌidida, fai tomotoganidi i vetumagana Iesu ꞌwaineye, yadi sakona i nuatavunidi wata i ꞌiveꞌatumaidi. 10 Awale nuanuami igodi Yaubada ꞌwa na silubuya bega i na nuasako? ꞌAkonadi i veda mali tomotoga i tauyedi i na vetumagana. Tovetumaganavo kebu ta na lukakadedi ꞌida me Diu yada veꞌetoboda vitadi i na veꞌililibuyedi. ꞌAiꞌedi ta na lulukakadediga, baniꞌodi venuana vitana ta vevevadi, veꞌetobodanidi tubudavo wata ꞌida kebu ꞌada fata ta na evaevadi. 11  ✡Kebu baniꞌodi ta na munega. Ta vetumagana Toveimea Iesu yana nuakalikaliega i ꞌitaꞌitaꞌieda sakona ꞌwaidiega bega ta veꞌatumai, wata taunidi kebu Diu baniꞌodi i ꞌitaꞌitaꞌiedi.”

12 Fita i vonaꞌaꞌava, matatabudi kulukulu i lovogi. Mulieta Banabasa wata Faulo i tovoi i luꞌivona ꞌwaidie Yaubada ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi mali tomotoga taunidi kebu Diu matadie.

13 Tutuyanina i vonaꞌaꞌava, nika Iemesa i vo, Ekwavo a na vonemi. 14 Saimoni Fita avaꞌai ꞌakonadi i voneyeniga, i vona mogitana. I veifufuga Yaubada mali tomotoga taunidi kebu Diu i nuakalikaliedi wata beꞌama ꞌwaidiega ꞌifwaidi i venuaꞌivinedi, wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi, bega yana tomotoga mogitana. 15 Fita yana vona i vesala toluꞌivona yadi vona baniꞌodi fai basenadiotoga i vona-vagata mali tomotoga taunidi kebu Diu Yaubada i na veꞌililibuyeni. 16  ✡Yaubada yana vona i kilumi i vo.

Kini Devida ꞌana wauma ꞌwa da vo yana vanuga i beꞌu,

Siwe yau Yaubada a na vilaku a na lufolovi wata a na vetovoi-vaitugani.

17 A na ꞌiveꞌivauya bega mali tomotoga matatabudi yau yadi ꞌAuvea i na lualeku.

Taunidi kebu Diu a venuaꞌivinediga a goledi i na maia bega yaku tomotoga mogitana.”

18 Vonanina ꞌAuvea yana vona, basenadiotoga i voneyeni.”

19 Wata Iemesa i vonedi i vo, Deꞌe yau yaku nuanua. Mali tomotoga taunidi kebu Diu i nunuaviladiga Yaubada ꞌwaineye, kebu nuanuaku vita fuedi ta na veleveledi. 20-21  ✡Siwe tomotoga fuedi yada veꞌetoboda wata veimea Mosese ꞌwainega i ꞌasetadi fai ta luluꞌiawawa-vebogidi vanuga ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie yada ꞌAiata Veawai ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, wata ꞌatamana fuedi ꞌwaidie ta luluꞌageyedi. Faifainanina lubulubuꞌava ta na kilumi ta na vonedi bega ꞌaisayanidi mali tomotoga yaubada-vekavekali ꞌwaidie i velomuyediga, kebu i na ꞌaniꞌanidi, wata kebu i na veꞌavula-ꞌavoꞌavovo. Lologa kebu i na ꞌani, wata ꞌaisaya ꞌiꞌiꞌidi kebu i na ꞌanidi fai dayaga bwaikina nagedie.”

Lubulubu i kilumi mali tomotoga faifaidi.

22 Yadi vona i ꞌaꞌava, tomataꞌaulelevo, toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi, wata tovetumaganavo matatabudi taiadi yadi nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega, tomotoga ꞌifwaidi i venuaꞌivinedi bega i na vetunedi i na nagoi Anitioki Faulo wata Banabasa taiadi. Tomotoganidi i venuaꞌivinediga ma ꞌadi veꞌililibu ediavo ꞌwaidiega, ꞌadi wagava Sailasa, wata Iudasa tamu ꞌana wagava Balisaba. 23 Valanina i kilumiga tomotoganidi i na naweniga ꞌana nogaya side baniꞌodi.

Ie emavo,

ꞌOmi tovetumaganavo kebu Diu ꞌwa miamiani Anitioki, ꞌawalawa Silia, wata Silisia ꞌwaidie.

ꞌIma emiavo tomataꞌaulelevo, toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveama wata tovetumaganavo, matatabuma ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. 24  ✡Vala ꞌa nogai tomotoga ꞌifwaidi ꞌama ꞌailaꞌa ꞌwainega i vonemi bunumi ꞌwa na bobodi wata ꞌifwaidi me Diu yama veꞌetoboda ꞌwa na veꞌililibuyedi, ꞌa nuaniga i vekaliemi. Kebu nuafoumi i na veviga, ꞌima kebu ꞌa da vetunedi, taunidi yadi nuanuayega i vona ꞌwaimie. 25-26 Faifainanina fuema ꞌa vaꞌauta ꞌa veifufu yama nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega, ꞌifwaidi tomotoga ꞌa venuaꞌivinedi ꞌa na vetunedi i na waia ꞌwaimie. Tomotoganidi i na waiaga emavo nuafouma Banabasa wata Faulo taiadi, tomataꞌaulelenidi ꞌadi ꞌailuga yawaidi i tauyedi ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana folova faifaina. 27 Bega Iudasa wata Sailasa ꞌa venuaꞌivinedi ꞌa na vetunedi ꞌwaimie, avaꞌai i na voneyeniga wata ꞌima avaꞌai ꞌa veifufuyeniga ꞌadi nogaya ꞌaitamogana. 28 ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina wata ꞌima yama nuanuana ꞌaitamogana, veimea vitadi kebu ꞌa na velemi siwe nuanuama ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌwa na veꞌililibuyedi. 29  ✡ꞌAisayanidi mali tomotoga yaubada-vekavekali ꞌwaidie i velomuyediga, kebu ꞌwa na ꞌaniꞌanidi, wata lologa kebu ꞌwa na ꞌani. ꞌAisaya ꞌiꞌiꞌidi kebu ꞌwa na ꞌani fai dayaga bwaikina nagedie, wata kebu ꞌwa na veꞌavula-ꞌavoꞌavovo. Side baniꞌodi ꞌaiꞌedi veꞌetobodanidi ꞌwa na veꞌililibuyedi yami sauluva i na veꞌatumai.

ꞌAsaꞌaiana yama nuanua ꞌana fata ꞌwaimie.

Ieu emavo.”

30 Valanina i kilumi tomotoga i na nagoiga Anitioki i veledi i naweni. Tutuyanina i leꞌwai tovetumaganavo matatabudi i vaꞌauta bega valanina i veledi. 31 I luꞌiawawai, i sosoana bwaikina fai ꞌaivaita i veluagai. 32 Iudasa wata Sailasa, taunidi Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivonavo i veifufu manamanawena tovetumaganavo taiadi, yadi vetumagana Iesu ꞌwaineye i kiavefaꞌalidi wata i kiavesosoanidi. 33 Iudasa wata ꞌifwaidi tomotoga i maiaga Ielusalemega, Anitioki ꞌwaineye i miamiani saiꞌafo tutuya manamanawena, weꞌe yadi tauya ꞌwaineye ediavo i vonanuakalikali ꞌwaidie mulieta i viladi Ielusalema ꞌadi tovetune ꞌwaidie. [ 34 Weꞌe Sailasa nuanuana i na miamia kebu i da vilai Ielusalema.]

35 Wata Faulo ma iana Banabasa i miamiani Anitioki, ꞌifwaidi tomotoga taiadi bei i lalauꞌage wata i veve ꞌAuvea yana Vona.

Faulo yana lauvivila ꞌana veluga i velamu.

36 Tutuya ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, Faulo Banabasa i voneni i vo, Side beidimo ta na vilada ta na nagoi ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie basenadi bei ꞌAuvea yana Vona ta lauꞌagega, ꞌwaideamo. Edavo ta na ꞌisedi ta na ꞌasetai yadi vetumagana Iesu ꞌwaineye i faꞌalidi ꞌalo kebu.” 37-38  ✡Banabasa nuanuana Ioni Malika taiadi i na nago, siwe Faulo i nuani kebu ꞌatumainaga bega i vo, Basenadi taiadi ta folofolova Famifilia ꞌwaineye yada folova kebu ta da veꞌaꞌavadiga Malika i ꞌiaweda.” 39-40 ꞌAdi ꞌailuga i veꞌikwayekwayega bwaikina begaidi i vetaweꞌeagi, Banabasa Malika i vagavaia i damana Imula Saifilosi, weꞌe Faulo Sailasa i venuaꞌivineni ꞌana ꞌweabu. Mulieta ediavo ꞌAuvea ꞌwaineye i veluꞌui i na nuakalikaliedi wata i na ꞌisaveꞌavinidi. 41 I ꞌaꞌavana nika Faulo wata Sailasa i tauya i nagoi ꞌawalawa Silia wata Silisia ꞌwaidiamo tovetumaganavo yadi vetumagana Iesu ꞌwaineye i kikiavefaꞌalidi.

16

Timoti, Faulo, wata Sailasa taiadi i nagoi.

1  ✡Faulo ma iana Sailasa i nagoi ꞌatamana Debi wata Lisitala. Bei tamu Iesu ꞌana tovetumagana ꞌana wagava Timoti i miamia, inana tovetumagana vavine Diu, weꞌe tamana tomogo Guliki. 2  ✡Tovetumaganavo matatabudi Lisitala wata Ikoniami ꞌwaidie Timoti i veꞌililibuyeni. 3 Faulo nuanuana Timoti taiadi i na nago siwe ꞌatamananidi ꞌwaidie me Diu i ꞌasetai Timoti tamana tomogo Guliki, bununa kebu ꞌana ꞌaiboboga wata natuna baniꞌodi. Faifainanina Faulo Timoti bununa i boboi bega me Diu i na ꞌasetai yadi sauluva i veꞌililibuyedi. 4  ✡I ꞌaꞌavana, ma fuedie i nagoi ꞌatamana fuedi ꞌwaidiamo, Iesu Valana ꞌAtumaina i veveifufuyeni tovetumaganavo ꞌwaidie wata veꞌetoboda i luꞌivoneyedi bega i na veꞌililibuyedi. Veꞌetobodanidi tomataꞌaulelevo wata toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi basenadi i veifufuyedi Ielusalema ꞌwaineye. 5 Bega tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌavo ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie yadi vetumagana i vetoketoke wata ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi ꞌailaꞌa i vevebwaika.

Faulo i ꞌenoneganega Tiloasi ꞌwaineye.

6  ✡Faulo ma enavo i nagoi ꞌawalawa Filigia wata Galetia ꞌwaidiamo, wata igodi Iesu Valana i da lauꞌage ꞌawalawa Eisia nageneye, siwe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i talabodedi. 7 Tutuyanina i leꞌwa ꞌawalawa Maisia lilivaneye, nuanuadi i na luku ꞌawalawa Batinia ꞌwaineye, siwe Iesu ꞌAnuꞌanununa kebu i da tauyediga. 8 Begaidi i viladi i nagoi ꞌawalawa Maisia lilivaneamo bega i obu ꞌatamana Tiloasi. 9 Bei lovane Faulo i ꞌenoneganega, tamu tomogo Masidoniayega i ꞌiseni i veveluꞌui ꞌwaineye i vo, ꞌWa da mai Masidonia ꞌwa da ꞌivaisema.” 10 Faulo ꞌana ꞌenoneganega i ꞌaꞌavana i tovoi, wata yau* taiadi ꞌa ꞌidewadewa ꞌa na tauya Masidonia fai yama nuanua Yaubada i vonema Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa na lauꞌage me Masidonia ꞌwaidie.

Lidia yadi vetumagana Filifai ꞌwaineye.

11 Tiloasi ꞌwainega ꞌa dodoga, tonovina ꞌa nagoi ꞌa luku Imula Samotilesi. I ꞌatai wata ꞌa dodoga ꞌa nagoi ꞌatamana Nefoli bei ꞌa obu. 12 Wata bega ꞌa tauya ꞌagemeamo ꞌa luku Filifai, ꞌatamananina bwaikina ꞌawalawa Masidonia nageneye, basenadi me Loma bei i vila i mia. Bei ꞌa miamiani ꞌaiata ꞌifwaidi ꞌwaidie.

13 Mulieta me Diu yadi ꞌAiata Veawai ꞌwaineye ꞌatamananina ꞌa ꞌiaweni ꞌa obu ufeye fai ꞌa nuani bei me Diu yadi ꞌeba veluꞌui. Bei ꞌa miabui mosomoso ꞌwaidie, ꞌa veifufu vevine i vaꞌautaga ꞌwaidie. 14 Vevinenidi ꞌwaidiega tamu vavine Taiatala ꞌwainega bonama i nogai. Vavinenidi ꞌadi wagava Lidia, Yaubada ꞌana toveꞌililibu weꞌe yadi folova kaleko yamoyamoina wata ꞌana tutula bwaikina i vevekimwaneyedi. ꞌAuvea i ꞌivaisedi yadi nuanua i magetai bega avaꞌai Faulo i voneyeniga i vetumagana. 15  ✡Mulieta taunidi wata tomotoganidi yadi vanuga ꞌana tomia matatabudi taiadi i bafitaiso. I ꞌaꞌavana i vonema ꞌa na nagoi yadi vanuge i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa na nuaniga yau tovetumagana mogitana ꞌAuvea ꞌwaineye, ꞌwa na mai yama vanuge bei ꞌwa na ꞌenoꞌenovi.” Yadi lukakada ꞌwainega ꞌa nagoi.

Faulo wata Sailasa i yogonidi Filifai ꞌwaineye.

16 Tamu ꞌaiata ꞌa nunagoi ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye, tamu vavine tofolova-maimaiga ꞌa veluagai. Basenadi yaiaina i agei bega ꞌana fata i na vona-vagata tutuya i mimai avaꞌai i na souyeniga faifaina. ꞌAiꞌedi aitoi mani i na veleni i na vona-vagata avaꞌai bola i na souyeni ꞌwaineye, weꞌe maninina bwaikina i ꞌuneꞌunediga ꞌana toꞌisaveꞌavinavo i eloeloi. 17  ✡Tutuya fuedi Faulo wata ꞌima i yoyogoꞌwailima wata i vevegolegole i vo, Deꞌe tomotoganidi Yaubada Bwaikaotogina yana tofolovavo. Avaꞌai i veveifufuyediga bonadi ꞌwa na nogai bega Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌiemi.” 18  ✡ꞌAiata fuedi nagedie i vevegolegole, Faulo i logi bega i sivilai yaiaina i talabodeni i vo, Iesu Keliso ꞌana wagavayega a vonemu ꞌu ꞌawaꞌaꞌimu vavine ꞌwainega.” Faulo i vonaꞌaꞌava nika yaiaina i ꞌawaꞌaꞌia.

19 Vavine ꞌana toꞌisaveꞌavinavo i ꞌiseni i nuani kebu wata i na vona-vagata wata kebu ꞌana fata i na ꞌaiꞌune yadi mani ꞌakonadi i ꞌaꞌava. Begaidi ma yadi nuasako Faulo wata Sailasa i ꞌiveꞌavinidi i yoꞌedi i nawedi ꞌatamanafouye gabemani ꞌwaidie. 20  ✡Tutuyanina vavine ꞌana toꞌisaveꞌavinavo Faulo wata Sailasa i leꞌwedi toveimeanidi Loma ꞌwainega matadie i vonedi i vo, Deꞌe tomotoganidi me Diu, sakona ꞌadi toꞌidewadewa yada ꞌatamane. 21 Yadi sauluva i veveda igodi nuanuadi sauluvanidi me Loma ta talabodediga ta na ꞌiꞌidewadi.”

22 Tomotoga fuedi i maia Faulo wata Sailasa i tovififinedi i velamu i nikenikedi weꞌe toveimeanidi gabemani Faulo ma iana ꞌadi talauma i silabuꞌidi mulieta tolugaviavo i veimeyedi i toke i fitalidi. 23 I toke i lumadimadiwauwadi, mulieta vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i yatodi, wata toꞌisaveꞌavina i voneni i na toke i na sibodedi. 24 Fai baniꞌodi i veimeyeni, begaidi toꞌisaveꞌavinanina i bifelefeledi i luku tamu tutudaba ꞌwaineye vanuga ꞌeba yogona kamwaneye, wata ꞌagedi i vetutufwasedi ꞌai vitadi ꞌwaidiega.

Faulo ma iana ꞌadi toꞌisaveꞌavina i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

25  ✡Lovana ꞌana utukamwana ꞌwaineye, Faulo wata Sailasa i veveluꞌui wata i lei-subisubia Yaubada ꞌwaineye, mali tomotoga yogoyogonidi i noganogai bonadi. 26 Nika tutuyanina ꞌwaineye yoyoyo bwaikina i yue vanuga ꞌeba yogona matatabuna wata ꞌana ꞌogola taiadi i feto. Saiboda matatabuna i ꞌaniyavudi wata bulava kainumu i ꞌanidabadi tomotoga yogoyogonidi nimadiega. 27 Toꞌisaveꞌavina i ꞌisa, saiboda matatabuna i ꞌisedi yavuyavudi yana nuanua i vo ꞌako, Tomotoga yogoyogonidi ꞌakonadi i veꞌaladegadega,” begaidi yana kefata i ꞌewai igodi taunina i da luvewafai.† 28 Siwe Faulo i taꞌala i vo, Taunimu kebu ꞌu na ꞌivekokovimu. ꞌIma matatabuma sideꞌe.”

29 Bega vanuga ꞌeba yogona ꞌana toꞌisaveꞌavina i vegole mageta i na mieni, i lilide i luku ꞌwaidie ma yana tatava wata ma yana veꞌililibu i beꞌu Faulo wata Sailasa matadie. 30 Mulieta toꞌisaveꞌavinanina Faulo wata Sailasa i vonedi taiadi i souyedi vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega i velutoliedi i vo, Yaku ꞌauveavo, avaꞌai a na vai bega ꞌitaꞌitaꞌi a na veluagai?” 31 I voneni i vo, Ma yamu vetumagana taunimu ꞌu na tauyemu Toveimea Iesu ꞌwaineye i na ꞌitaꞌitaꞌiemu, ꞌomu wata yamu ꞌailaꞌa.” 32 Mulieta ꞌAuvea yana Vona i veifufuyedi ꞌwaineye wata yana vanuga ꞌana tomia ꞌwaidie. 33  ✡Bola lovana siwe i veifufuꞌaꞌavana, vanuga ꞌeba yogona ꞌana toꞌisaveꞌavina i vagavaidi i nawedi ꞌadi kiniꞌona i lekoadi mulieta taunina wata yana ꞌailaꞌavo taiadi i bafitaiso. 34 I ꞌaꞌavana Faulo wata Sailasa i nawedi yana vanuge ꞌaniꞌani i veledi i ꞌani. Fai toꞌisaveꞌavinanina ma yana ꞌailaꞌavo i vetumagana Yaubada ꞌwaineye, faifainanina i sosoana bwaikina.

35 I ꞌatai, toveimeanidi Loma ꞌwainega filisimani i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi vanuga ꞌeba yogona ꞌana toꞌisaveꞌavina ꞌwaineye ꞌwa na voneni bega Faulo wata Sailasa i na ꞌetoyavudi.” 36 Filisimani i nagoi toꞌisaveꞌavina i voneni i ꞌaꞌavana toꞌisaveꞌavinanina i nago Faulo ma iana i vonedi i vo, Toveimeanidi Loma ꞌwainega i veimeaga a na ꞌetoyavumi. Bega ꞌasaꞌaiana ꞌwa na nagoi, kebu ꞌwa na kolologa.” 37  ✡Siwe Faulo filisimani i vonedi i vo, ꞌIma kebu tamu yama sakona lamuna i da veluagaiga wata kebu i da tauyema ꞌa da vonayavuga, weꞌe i fitalima ꞌailaꞌa matadie wata i bifelefelema ꞌa luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. ꞌIma Loma ꞌana tomotoga yama gabemani sauluvanidi i talabodedi. Wata ꞌasiau igodi nuanuadi i na vetunema givagivayega. Kebu tamu saiꞌafo i da lubwaineni. Toveimeanidi i lubwainedi taunidi i na maia bega i na vetunema ꞌa na nagoi.”

38 Bega filisimani i viladi i nagoi Loma toveimeavo ꞌwaidie Faulo bonana i luꞌivoneyeni. Tutuyanina i nogai i nuani Faulo wata Sailasa taunidi mogitana Loma ꞌana tomotoga begaidi i kololo. 39 Faifainanina toveimeanidi i nagoi Faulo ma iana ꞌwaidie ma yadi bunumayaga i vonaveꞌililibu fai kebu tamu yadi sakonaga i nike-maimaigidi. Mulieta vona bikanega Faulo wata Sailasa i vonedi nuanuadi yadi ꞌatamana i na ꞌiaweni. 40 Bega Faulo wata Sailasa i tovoi i souyedi vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega i nagoi Lidia yadi vanuge. Bei tovetumaganavo fuedi i veluagadi i ꞌivaisedi veluꞌaseꞌaseyega, mulieta yadi ꞌatamana i ꞌiaweni.

17

Faulo ma enavo i nagoi Tesalonaika.

1  ✡Faulo ma enavo Filifaiega i tauya i nagoi ꞌatamana ꞌailuga ꞌwaidiamo, Amififoli wata Afolonia, mulieta i leꞌwai Tesalonaika, avaꞌaibe bei Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye. 2  ✡Yana sauluvanina baniꞌodi Faulo i nago ꞌeba miavaꞌautanina ꞌwaineye, wata bei ꞌAiata Veawai ꞌaitonu ꞌwaidie tomotoga taiadi i veꞌikwayekwayega Yaubada yana Buki ꞌwainega. 3 I kiavemageta wata i veve Iesu Keliso faifaina veviga i veluagaiga i lubwaineni, siwe mulieta i tovoi-vaitugana wafayega. Wata Faulo i vonedi i vo, Tomogonina Iesu kumanina a luluꞌivoneyeniga ꞌwaimie, taunina Keliso Yaubada ꞌana Venuaꞌivina.” 4 Tomotoga ꞌifwaidi yana veifufu faifaina i veꞌawamogitana bega Faulo wata Sailasa ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwaineye i luku. Tovetumaganavonidi me Guliki fuedi Yaubada ꞌana tosubisubia, ꞌifwaidi vevine ꞌadi wagava bwaikidi, wata ꞌifwaidi me Diu.

5 Tutuyanina me Diu i ꞌiseni tomotoga fuedi Faulo yana vona i vetumaganedi i veꞌunumagigiedi, faifainanina Diunidi i nagoi ꞌatamanafouye toveyaba-ꞌavoꞌavovo i goledi i veifufu taiadi. I ꞌaꞌava mulieta i nagoi ꞌadi ꞌailaꞌa i laugogona bega i daba i maia ꞌatamana matatabuna i veadagi nuanuadi Faulo wata Sailasa i na ꞌiveꞌavinidi i na miedi ꞌailaꞌa bwaikina matadie i na nikedi. Yadi nuanua i vo ꞌako, Daisoni yana vanuge i miamiani,” bega i nagoi vanuganina ꞌwaineye, saiboda i tutuwealidi siwe Faulo ma iana kebu i da veluagadiga. 6  ✡Fai kebu i da veluagadiga, Daisoni wata ꞌifwaidi tovetumaganavo i ꞌiveꞌavinidi i yoꞌedi i nawedi ꞌatamana ꞌana toveimeavo ꞌwaidie ma yadi vegolegole i vo, Faulo ma enavo toꞌivesako ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie wata i maia yada ꞌatamane i vevesauluva-sakoina. 7  ✡Tomotoganidi Daisoni ꞌana wakawaka. ꞌIda me Loma yada veimea, yada kini ꞌaitamogana Sisa ta veveꞌililibuyeni, siwe tomotoganidi yada veimea i geugeuya i vonavona tamu kini ta na subisubiai ꞌana wagava Iesu.” 8 Vonanina faifaina toveimeavo wata ꞌailaꞌa bwaikina ma yadi kamogala i toke i vegolegole. 9 Gabemani Daisoni ma enavo ꞌwaidiega mani i ꞌewai, igodi yadi sakona tutulina, mulieta i vonedi i nagoi.

Faulo ma enavo igodi i da nikedi Belia ꞌwaineye.

10 Iesu ꞌana tovetumaganavo ꞌatamananina ꞌwaineye i kololo Faulo wata Sailasa faifaidi, bega lovane i vetunedi i nagoi Belia. Tutuyanina i leꞌwai i nagoi Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye bei i veifufu tomotoga ꞌwaidie. 11  ✡Me Belia nuadi ꞌanibwekabwekadi kebu baniꞌodi me Tesalonaika. Ma yadi sosoana Faulo yana vona i nogai bega nuadi i magetadi. ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana Yaubada yana Buki i luluꞌiawawa nuanuadi i na ꞌasetai Faulo i vona mogitana ꞌalo kebu. 12  ✡Me Diu fuedi Faulo yana vona i vetumaganeni, ꞌifwaidi me Guliki iaveta wata ꞌifwaidi vevine Guliki ꞌadi wagava bwaikidi.

13  ✡Tutuyanina me Diu i miamianiga Tesalonaika vala i nogai Faulo Yaubada yana Vona i luluꞌageyeni Belia ꞌwaineye, i maia i veifufu tomotoga ꞌwaidie nuadi i ꞌanidi i vo, Faulo i vevekaliemi,” bega ma yadi nuasako ma fuedie nuanuadi Faulo i na nikei. 14 Tutuyanina tovetumaganavo yadi nuanua i ꞌasetai, Faulo i voneni bega tomotoga ꞌifwaidi taiadi i nagoi balebaleye, weꞌe Sailasa wata Timoti i miamiani Belia. 15 Tomotoganidi Faulo taiadi i obuga balebaleye ma fuedie i dodoga i nagoi ꞌatamana Adeni bei Faulo i valovei. Mulieta bega i viladi i nagoi Belia Faulo yana vona i luꞌivoneyeni Sailasa wata Timoti ꞌwaidie nuanuana i na yogo-matayoꞌo i lulukamasedi Adeni.

Faulo i ve Adeni ꞌwaineye.

16 Tutuyanina Faulo i lulukamasedi Sailasa wata Timoti, yana yaba ꞌwaineye kumaea fuedi i ꞌisedi me Adeni i ꞌidewadi, i nuavita tomotoganidi faifaidi fai ma yadi subia ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu. 17 Faifainanina ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye me Diu taiadi i veꞌikwayekwayega wata mali tomotoga taunidi kebu Diu Yaubada ꞌana tosubisubia. Wata ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌatamanafouye, toyaba taiadi i veveꞌikwayekwayega. 18 ꞌIfwaidi toꞌaseta i nagoi Faulo taiadi i veifufu, toꞌasetanidi ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌailuga i goledi Efikuliani wata Sitoika. ꞌIfwaidi i vo, Faulo nuana i lugaugauya kebu i da nuanua mulieta i da vonavona,” weꞌe ꞌifwaidi i vo, Voke i vonavona mali tomotoga yadi yaubadavo faifaidi.” Tomotoganidi i vonaga fai Faulo i lalauꞌage Iesu faifaina wata tovi-vaitugana wafayega faifaina.

19-21 Me Adeni wata ꞌadi wakawaka yadi nuanua bwaikina tutuya matatabuna nani ꞌivauꞌavadi i na veveifufuyedi wata i na noganogaidi. Begaidi Faulo i naweni Aliofago Kaniselo ꞌwaidie i voneni i vo, Nuanuama ꞌa na ꞌasetai yamu ve ꞌivauna wata avaꞌai ꞌu vonevoneyeni. Yamu ve ꞌifwaidi ꞌa bavuyedi wata nuama i voganidi. ꞌAdi nuanua ꞌwaimeye ꞌu na kiavemagetadi.”

22 Faulo i tovoi Aliofago Kaniselo matadie i vo, ꞌOmi tomotoga Adeni, a ꞌisemi nuanuami bwaikina ꞌwa na vetotafalolo yami yaubadavo ꞌwaidie. 23 A yabayaba yami ꞌatamane a ꞌisedi yami ꞌeba ꞌodu ꞌaitamogana ꞌaitamogana, wata tamu ꞌeba velomu a veluagai. ꞌEba velomunina ꞌwaineye kiluma a ꞌiseni ꞌana nogaya side baniꞌodi.

TAMU YAUBADA KEBU ꞌA DA ꞌASETAIGA FAIFAINA.

Yaubadanina ꞌwa subisubiaiga siwe ꞌwa bavuyeni, kumanina a luluꞌageyeni ꞌwaimie. 24  ✡Yaubadanina fwayafwaya wata nani matatabuna nageneye i ꞌenoꞌenoviga i ꞌidewadi, abama wata fwayafwaya ꞌadi Toveimea. Weꞌe tomotoga vanuga ꞌeba veluꞌui nimadiega i yogoni kebu yana ꞌeba miaga. 25 Tomotoga kebu ꞌada fata tamu avaꞌai ta na ꞌidewai ta na veleni, fai nani matatabuna nimanega i souyedi wata yawaida lamuna. 26  ✡Nagami Yaubada tamu tomogo ꞌana wagava Adama i ꞌidewai, mulieta tomia fwayafwaya fuedi i souyedi ꞌwainega, wata i luveyavulidi fwayafwaya matatabuna ꞌwaineye i miamiani. Bola tomotoga kebu i da ꞌidewadiga, nagami ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi ꞌeba mia wata yadi tutuya i yatodi. 27  ✡Yaubada tomotoga i ꞌidewadi i na lualeni, wata ꞌaiꞌedi i na vo, ꞌA na veluagai,” i na ꞌabitufa voke i na veluagai. Siwe Yaubada kebu ꞌaniꞌiega, lilivadeye. 28 Basenadi tamu tomogo vonanina faifaina i veifufu i vo,

Fai yawaida i veleveleda ta fetofeto wata ta miamiani lilivaneye.”

Wata vonanina faifaina yami lei i kilumi i vo,

ꞌIda wata natunavo.”

29  ✡Fai ꞌida Yaubada natunavo, kebu ta na vo ꞌako, Yaubada baniꞌodi kumaea todabi ma yana ꞌaseta ꞌana kilukiluma kileu, siliba, ꞌalo golida ꞌwaidiega.” 30 Basenadi Yaubada kebu i da luvematavulogimi fai yami bavu ꞌwainega kumaea ꞌwa dabidabidi ꞌwaidie ꞌwa ꞌoduꞌodu, siwe ꞌasiau i veimea tomotoga matatabuna i na nuaviladi yadi sauluva sakoidi ꞌwaidiega. 31  ✡Fai ꞌakonadi tamu ꞌaiata Yaubada i venuaꞌivineni tomia fwayafwaya matatabuda ta na vonayavuga mataneye i na veimeyeda faifaina. Weꞌe yana veimeanina tamu tomogo ꞌakonadi i venuaꞌivineni ꞌwainega i na mai, wata yana veimea tonovina fai yada sauluva i ꞌaseta-dewadi. ꞌAkonadi i veda baniꞌodi i na ꞌidewai fai tomogonina Iesu i sivetovoi-vaitugani wafayega.”

32 Tutuyanina tomotoga i nogai Faulo i vonavona tovi-vaitugana wafayega faifaina, ꞌifwaidi i sidibidibieni, weꞌe ꞌifwaidi i vo, Tamu tutuya ꞌima nuanuama wata ꞌu na veveifufuyeni ꞌwaimeye.” 33 Mulieta Faulo ꞌeba miavaꞌauta i ꞌiaweni. 34 Tomotoga ꞌifwaidi i vetumaganeni i nagoi Faulo ꞌwaineye. Tomotoganidi ꞌwaidiega tamu tomogo Aliofago yadi kaniselo ꞌwainega ꞌana wagava Daionosiasi, wata tamu vavine ꞌadi wagava Damali.

18

Faulo ma enavo i nagoi Kolinita.

1 Faulo i souyeni Aliofago Kaniselo ꞌwainega, mulieta Adeni i ꞌiaweni i nago ꞌatamana Kolinita. 2-3  ✡Tutuyanina ꞌwaineye, me Loma yadi toveimea bwaikaotogina Sisa Kaladiu i veimea me Diu matatabudi ꞌatamana Loma i na baileni, i na nagoi mali ꞌawalawa ꞌwaidie. Bega tamu Fonito tomogina ꞌana wagava Akwila ma yana vavine Filisila i tovoi i nago Kolinita. Bei Faulo i veluagadi ꞌwaidie i miamia yadi vanuge, ma fuedie ꞌaisaya bunudi i ꞌiagiagila lauꞌweta faifaidi, bega mali tomotoga i na kimwanedi. Folovanina basenadi Faulo yana folova. 4 Me Diu yadi ꞌAiata Veawai ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, Faulo i lukuluku yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye, me Diu wata Guliki taiadi i veveꞌikwayekwayega, nuanuana matatabudi i na vetumagana Iesu ꞌwaineye.

5  ✡Faulo i miamia Kolinita, nika Sailasa wata Timoti i leꞌwai Masidonia ꞌwainega. Tutuyanina ꞌwaineye Faulo ꞌiagiagila i baileni, yana tutuya matatabuna i tauyeni i lalauꞌagemo wata i veve Iesu faifaina, taunina mogitana Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina. 6  ✡Me Diu fuedi yana vona i vedumweꞌaiꞌaieni i vona-awadamana Faulo ꞌwaineye, bega ꞌana kaleko i sibutubutuya fwayafwaya i na ꞌanitaꞌidi matadie, yadi ꞌeba ꞌisa kebu wata bei i na lalauꞌage. Wata i vonedi i vo, ꞌOmi taunimi, yau kebu. ꞌAiꞌedi ma yami sakona ꞌwa na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase, kebu ꞌwa na ꞌuvanikuga. ꞌAsaꞌaiana, tutuya deꞌe a na bailemi a na lalauꞌage mali tomotoga kebu Diu ꞌwaidie.”

7 Begaidi i tovoi i ꞌiawedi i nago Taito Iusito yana vanuge bei i miamia. Tomogonina kebu Diu, siwe Yaubada ꞌana tosubisubia, weꞌe yana vanuga, ꞌeba miavaꞌauta lilivaotogineye. 8 ꞌEba miavaꞌautanina ꞌana toꞌedakumeta ꞌana wagava Kilisifasi ma yana ꞌailaꞌa matatabudi i vetumagana Toveimea Iesu ꞌwaineye. Wata tomotoga fuedi Kolinita ꞌwaineye Vala Iesu faifaina i nogai i vetumagana wata i bafitaiso.

9-10  ✡Tamu lovane ꞌAuvea i souyeni Faulo ꞌwaineye ꞌwa da vo i da ꞌenoneganega i voneni i vo, Yau ꞌamu ꞌweabu bega kebu ꞌu na kolologa tomotoga ꞌwaidie. ꞌU na veveifufu Vala ꞌAtumaina faifaina, kebu ꞌu na ꞌailove. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na nikemu fai fuedi ꞌatamana deꞌe ꞌwaineye yaku tomotoga.” 11 Faulo ꞌAuvea yana vona i nogai begaidi i miamia malamala ꞌaitamogana wata wetaꞌi 6, tomotoga ꞌwaidie i veve Yaubada yana Vona.

Gabemani Faulo i ꞌivaiseni.

12 Tutuyanina Galio i vetoveimea Guliki yadi ꞌawalawa ꞌwaineye, me Diu fuedi yadi nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega i tovoi Faulo i ꞌiveꞌavini i mieni ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye. 13 I vo, Tomogo deꞌe nuanuana i na lukakadeda bega Yaubada ta na subisubiai, siwe kebu yada sauluva baniꞌodi yada veimea i geugeudi.” 14  ✡Faulo igodi i da veifufu, nika Galio ma yana nuasako i veifufu-matayoꞌo me Diu ꞌwaidie. I vo, ꞌAiꞌedi Faulo saiꞌafo i da vekali wata ꞌaiꞌedi tamu yana sakona bwaikina i lubwaineni bonami a da nogai. 15 Weꞌe kebu ꞌwa da veꞌikwayekwayega me Loma yama veimea faifaidi, ꞌwa veꞌikwayekwayega-maimaiga nani siaidi faifaidi, baniꞌodi wagava, vona, wata yami veꞌetoboda-ꞌavoꞌavovo. Yau naninidi kebu ꞌadi toveimea, ꞌomi taunimi.” 16 Bega tolugaviavo i vonedi tomotoganidi i sogiedi ꞌeba vonayavuga ꞌwainega. 17 I sousouyedi nika yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌana toꞌedakumeta ꞌana wagava Sosideni i veluagai, i ꞌiveꞌavini bei vanuga ꞌawaneye i nikei. Galio i ꞌisedi kebu tamu saiꞌafo i da ꞌikasikasisi faifaina.

Faulo i vilai i nago Anitioki.

18 ꞌAiata fuedi nagedie Faulo i miamia Kolinita tovetumaganavo taiadi. Yana tauya ꞌwaineye enavo ꞌwaidie i ꞌalanuai, mulieta i nago ꞌatamana Senikilia. Basenadi Faulo i vonaꞌawaufaufa Yaubada ꞌwaineye tamu nani faifaina bega yana tugusa navaꞌauna kebu i na boboi baniꞌodi Diu yadi sauluva. Bei Senikilia ꞌwaineye, vonaꞌawaufaufanina ꞌana tutuya i ꞌaꞌava, begaidi navaꞌauna i boboi. Mulieta Akwila ma yana vavine Filisila taiadi i nagoi tamu waka i veluagai i nunago Silia, bei i dodoga i nagoi. 19-21  ✡Tutuyanina i luku Efeso, Faulo i nago Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye i luku taiadi i veꞌikwayekwayega. I voneni nuanuadi taiadi saiꞌafo i na yogomia siwe kebu i da nogaya. Tutuyanina i tautauya i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi Yaubada nuanuana, a na vilaku a na mai ꞌwaimie, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu nuanuana, kebu a na maiga.” Efeso ꞌwaineye, bei Akwila ma yana vavine i ꞌiawedi Faulo ꞌaisena i dodoga i nago Sisalia.

22 Tutuyanina i leꞌwa i laka Ielusalema tovetumaganavo i ꞌisedi wata taiadi i veifufu. ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, mulieta i ꞌiawedi i nago Anitioki. 23 Tutuyanina Anitiokiega i tauya i nago ꞌatamana fuedi ꞌwaidiamo ꞌawalawa Galetia wata Filigia nagedie. Tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana i fogedi taiadi i veveifufu bega yadi vetumagana i na vetoketoke.

Faulo yana lauvivila ꞌana vetonu i velamu.

24  ✡Tamu tomogo Diu ꞌana wagava Afolosa, ꞌana tuvada ꞌatamana Alekisanidilia Itifita nageneye i mai Efeso bei i miamia. Tomogonina yana lauꞌage ꞌadi nogaya ꞌatumaidi wata Yaubada yana Buki i ꞌaseta-ꞌatumaia. 25  ✡Tutuyanina i miamia Itifita nageneye Ioni Tobafitaiso ifufuna i nogai wata Iesu Valana ꞌAtumaina i vetumaganeni. Ma yana toketokena wata ma yana sosoana i veveifufu Iesu faifaina wata ve tonovina ꞌwainega i veve tomotoga ꞌwaidie, siwe Ioni yana bafitaiso ꞌaisena i ꞌasetai. 26 Tamu tutuya ma yana venuafoufaꞌala i lalauꞌage me Efeso yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye nika Akwila ma yana vavine i nogai. Bega i vagavaia i naweni yadi vanuge nani matatabuna Yaubada yana ꞌEdaꞌeda faifaina i veifufu-deweni ꞌwaineye.

27 Afolosa nuanuana i na nago me Guliki yadi ꞌawalaweye, bega tovetumaganavo Efeso ꞌwainega lubulubu i kilumi ꞌana awaveꞌatumai faifaina ediavo me Guliki ꞌwaidie, Afolosa i na ꞌisaveꞌavini faifaina. Weꞌe me Guliki fuedi basenadi Yaubada ma yana nuakalikali i ꞌivaisedi bega i vetumagana Iesu ꞌwaineye. Tutuyanina Afolosa i leꞌwa, tomotoganidi i veluagadi bega yana lauꞌage ꞌwainega yadi vetumagana i vetoketoke. 28  ✡ꞌAilaꞌa bwaikina matadie, Diu taiadi i veꞌikwayekwayega Yaubada yana Buki ꞌwainega mogitana i ve Iesu taunina Keliso, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, weꞌe me Diu kebu ꞌadi fata yana vona i na tutuli.

19

Faulo i lauꞌage Efeso ꞌwaineye.

1  ✡Tutuyanina Afolosa i miamia Kolinita, Faulo ꞌawalawa Galetia wata Filigia kamwadiamo i nago Efeso i leꞌwa bei Iesu ꞌana tovetumaganavo i veluagadi. 2  ✡Faulo i velutoliedi i vo, Tutuyanina ꞌwa vetumagana Iesu ꞌwaineye, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi ꞌalo kebu?” Yana velutoli i tutuli i vo, ꞌAnuꞌanununina ꞌAtumaina avaꞌai? Kebu tamu saiꞌafo ꞌa da ꞌasetaiga.” 3 Wata Faulo i vo, Vetuma tutuyanina ꞌwa bafitaiso, aitoi yana ve ꞌwaineye ꞌwa vetumagana?” I vo, Ioni Tobafitaiso yana ve ꞌwaineye ꞌa vetumagana.” 4  ✡Faulo i vonedi i vo, Basenadi tomotoga yadi sakona i vedumweꞌubuꞌubusedi, Ioni i bafitaisodi yadi nuavilana Yaubada ꞌwaineye ꞌana tugusa. Siwe wata Ioni i vonedi i vo, Bola tamu tomogo i mimai, taunina Iesu ꞌwa na vetumaganeni.” 5 Faulo yana vona i nogai bega tovetumaganavonidi wata i bafitaiso Iesu ꞌana wagavayega. 6 I ꞌaꞌavana, Faulo nimana i yatoi ꞌwaidie bega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi, nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona, bonanidi basenadi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, wata Yaubada yana Vona i luꞌivoneyeni. 7 Tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agediga matatabudi baniꞌodi 12.

8 Wetaꞌi ꞌaitonu nagedie Faulo i lukuluku me Diu yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye ma yana venuafoufaꞌala tomotoga taiadi i veꞌikwayekwayega. Nuanuana bwaikina Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaideye me Diu i na ꞌaseta-ꞌatumaia wata i na vetumaganeni. 9  ✡Siwe ꞌifwaidi nuadi i ꞌamalakibu kebu nuanuadi i na vetumagana, ꞌailaꞌa matadie i vona-awadamana Toveimea Keliso wata yana ꞌEdaꞌeda tomotoga faifaida ꞌwaidie. Faifainanina Faulo ma enavo tomotoganidi i ꞌiawedi i nagoi Tilanasa yana vanuga sikulu ꞌwaineye, bei ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana i veve ꞌwaidie. 10 Faulo i veve malamala ꞌailuga nagedie, bega me Diu wata mali tomotoga matatabudi i miamianiga ꞌawalawa Eisia nageneye Toveimea Iesu Valana i nogai.

Sikiva natunavo igodi nuanuadi i na vona yaiaina i na ꞌawaꞌaꞌidi.

11  ✡Yaubada Faulo i ꞌivaiseni bega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi. 12  ✡Faulo kebu yogo ꞌwainega i da ꞌiveꞌatumaiga, siwe ꞌaiꞌedi tovetumaganavo ꞌifwaidi nuanuadi i na ꞌiveꞌatumai, Faulo ꞌana kaleko i veleveledi i nunaweni bega toviga kalekonina ꞌwainega i ꞌaꞌabitonovidi i veveꞌatumai wata yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi.

13 Weꞌe ꞌifwaidi me Diu tokweli kebu i da vetumagana Iesu ꞌwaineye siwe taunidi yadi nuanuayega ꞌatamana fuedi ꞌwaidie i nunagoi i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi. Yadi nuanua i vo, ꞌAiꞌedi Iesu ꞌana wagava ta na ꞌinanai, bonada kasikasisina.” Begaidi tomotoga yaiaina i agediga i vonevonedi i vo, Tomogonina Iesu faifaina Faulo i vevega, ꞌana wagavayega a vonemi ꞌwa ꞌawaꞌaꞌimi.” 14 Tamu me Diu yadi tovelomu ꞌadi toꞌedakumeta ꞌana wagava Sikiva natunavo matatabudi 7 wata deꞌe baniꞌodi i vonavona yaiaina i ꞌaꞌawaꞌaꞌidi. 15  ✡Siwe tutuyanina Iesu ꞌana wagava i ꞌinanai, yaiaina i vonedi i vo, Iesu a ꞌasetai wata Faulo, siwe ꞌomi egavo?” 16 Bega tomogonina yaiaina i ageiga i tovoi tomotoganidi ꞌadi 7 i ꞌiveꞌavinidi i toke i nikedi. ꞌAdi kaleko i silabulabuꞌidi bega ma ꞌadi dayaga i veꞌaladegadega konekonedi.

17 Me Diu wata mali tomotoga fuedi i miamiani Efeso, vala i nogai i veꞌalakolokololo begaidi Toveimea Iesu ꞌana wagava i veꞌililibuyeni bwaikina. 18 Iesu ꞌana tovetumaganavo fuedi i maia ediavo tovetumaganavo matadie yadi sakona ꞌwaidiega i nuaviladiga faifaidi i luꞌivona. 19  ✡Weꞌe ꞌifwaidi taunidi basenadi tovebalau, tokweli wata toluꞌafoꞌa, yadi yogo wata ꞌadi ꞌafoꞌa ꞌadi buki bei i kilumidiga i vaꞌaugidi ꞌatamanafouye i kabunidi. Bukinidi ꞌadi tutula i luꞌiawawadi lubulubu 50,000.* 20 Naninidi valadi tomotoga fuedi i ꞌasetai bega Iesu Valana ꞌAtumaina i vebwaika i nago mali tomotoga ꞌwaidie bega ꞌifwaidi wata i vetumagana Iesu ꞌwaineye.

Me Efeso i daba Faulo faifaina.

21  ✡ꞌAdi ꞌafoꞌa ꞌadi buki wata yadi yogo i kabunidi i ꞌaꞌavana, Faulo i nuanua nuanuana i na nago ꞌawalawa Masidonia wata Gulisi ꞌwaidiamo bega i na nago Ielusalema. Wata Faulo i vo, Ekwavo Ielusalema ꞌwaineye a na fogedi, mulieta a na nago Loma.” 22 Begaidi Faulo ꞌana toꞌaivaitavo ꞌadi wagava Timoti wata Elasitasi i vonedi i kumeta Masidonia, weꞌe taunina saiꞌafo i yogomia ꞌawalawa Eisia bola i na nago.

23 Tutuyanina ꞌwaineye tomotoga fuedi Efeso ꞌwaineye i vetumagana Iesu ꞌwaineye, faifainanina mali tomotoga i nuasako bwaikina ꞌwaidie. 24 Yadi nuasako lamuna side baniꞌodi. Efeso ꞌwaineye tamu yaubada-vekavekali ꞌana wagava Daiana tomotoga ma yadi subia i ꞌoduꞌodu ꞌwaineye bega ꞌana tosubianidi vanuga ꞌeba veluꞌui bwaikina i yogoni faifaina. Weꞌe tamu tomogo ꞌana wagava Dimitilasi siliba i dabidabidi vanuga ꞌeba veluꞌuinina ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi. Tomotoga i kimwakimwanedi ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu bega Dimitilasi ma ꞌana toꞌaivaitavo mani bwaikina i veveluagai. 25 Tomotoga fuedi Daiana i baibaileni Iesu ꞌwaineye i vevetumagana, faifainanina toꞌidabidabi matatabudi Dimitilasi i golevaꞌaugidi i vonedi i vo, Ekwavo, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai yada folova deꞌe ꞌwainega mani bwaikina ta veveluagai. 26  ✡Siwe kumanina Faulo yana sauluva ꞌakonadi ꞌwa ꞌiseni wata ꞌwa nogai i vonavona Daiana wata yada yaubadavo kebu yaubada mogitana fai tomotoga nimadega ta ꞌidewai. Weꞌe deꞌe bei Efeso ꞌwaineye, wata ꞌawalawa Eisia saiꞌafoga matatabuna nageneye, fuedi i veꞌawamogitana Faulo yana vona faifaina. 27 A kololo i na nunago yada folova i na ꞌivesakoi bega mani ta veveluagadiga i na ꞌailove, wata yada yaubada Daiana faifaina a kololo. Taunina me Eisia wata tomia fwayafwaya matatabudi i subisubiaiga voke yana toketokena i na mwea wata yana vanuga ꞌeba veluꞌui i na venani-ꞌavoꞌavovo.”

28 Fuedi i nogai yana vona ma yadi nuasako i vegolegole i vo, ꞌIda me Efeso yada yaubada Daiana toketokena.” 29  ✡Bega tomotoga ꞌifwaidi i nogai wata baniꞌodi i vegolegole ꞌatamananina matatabuna baniꞌodi ꞌoluga. Tomotoga matatabudi i veꞌililide i nagoi yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye, Faulo ꞌana ꞌweabu ꞌadi ꞌailuga Masidonia ꞌwainega i ꞌiveꞌavinidi i nawedi, ꞌadi wagava Gaiasa wata Alisitako. 30 Faulo taunina nuanuana matadie i na veifufu, siwe tovetumaganavo i kololo i talabodebodeni. 31 Wata Faulo enavo ꞌifwaidi, taunidi gabemani, vala i vetunei ꞌwaineye i vo, Kebu nuanuama ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaineye ꞌu na lukuga.”

32 ꞌEba miavaꞌautanina nageneye tomotoga ꞌifwaidi i vevegolegole nani ꞌaitamogana faifaina, wata ꞌifwaidi i vevegolegole nani tulidi tulidi faifaidi, weꞌe saiꞌafo matatabudi yadi vaꞌauta lamuna kebu i da ꞌasetaiga. 33-34 Me Diu tamu tomogo ꞌana wagava Alekisana i lukakadeni i tovoi ꞌailaꞌa matadie. ꞌAilaꞌanidi i ꞌiseni i vo, Voke kumanina, taunina daba lamuna.” Tomogonina igodi i da veꞌewa matadie wata nuanuana nimanega i na talabodedi i na veꞌwada siwe tutuyanina i ꞌisaꞌinanai taunina tomogo Diu, Daiana ꞌwaineye kebu i da subisubiaga, ma yadi nuasako i vegolegole bonadi bwaikinega ꞌawasasa ꞌailuga nagedie i vo, ꞌIda me Efeso yada yaubada Daiana toketokena.”

35 Mulieta kaniselo yadi kalaka ꞌana fata ꞌailaꞌa i talabodedi bega i tovoi matadie i vo, Ekwavo me Efeso, ꞌwa veꞌwada a na vonemi. Yada ꞌatamana nageneye yada yaubada Daiana toketokena yana vanuga ꞌeba veluꞌui wata yana kileu tabu basenadi i ꞌanitaꞌia abamega ta ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Wata tomotoga matatabudi nani deꞌe i ꞌasetai. 36 Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na awaveꞌeveꞌeweni naninidi yada ꞌatamane i ꞌenoꞌenovi, bega ꞌasaꞌaiana ꞌwa ꞌailove, kebu ꞌwa na luꞌavoꞌavovo nagami ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai. 37 Faulo enavo kebu yada yaubada i da awavesakoyeniga wata kebu i da vainagoga yada vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega siwe ꞌwa ꞌiveꞌavina-maimaigidi ꞌwa miedi. 38 ꞌAiꞌedi Dimitilasi ma yana tofolovavo nuanuadi tamu tomogo i na vevitai, ꞌadi fata i na naweni ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye bei toveimea matadie i na vonayavuga. 39 Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌomi kebu ma yami sosoana wata tamu nuanua ꞌwaimie, yada toveimea gabemani ꞌadi fata tomotoga matatabuda i na golevaꞌaugida, nuanuananina ta na sivetovetonovi. 40 ꞌAsiau ꞌwa daba, faifainanina voke Loma gabemani veimea vitana i na veleda. Baniꞌodi ta na veifufuyedi fai yami daba kebu lamunaga? 41 ꞌAsaꞌaiana, ꞌwa ꞌailove. ꞌWa nagoi yami vanuge.”

20

Faulo ma enavo i nagoi Masidonia wata Gulisi.

1 Tomotoga yadi nuasako i ꞌaꞌava i nagoi yadi vanuge, mulieta Faulo tovetumaganavo i golevaꞌaugidi i veluꞌaseꞌasedi wata i kiavefaꞌalidi. I ꞌaꞌavana i ꞌalanuai ꞌwaidie i ꞌiawedi i nago Masidonia. 2 ꞌAwalawanina ꞌwaineamo i nunago tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana i ꞌivaisedi yadi vetumagana i vetoketoke yana lauꞌage ꞌwainega, mulieta i nago i leꞌwa ꞌawalawa Gulisi. 3-4  ✡Bei wetaꞌi ꞌaitonu nagedie i miamia mulieta i ꞌidewadewa igodi wakeamo i da nago Silia, siwe vala i nogai me Diu ꞌana laugiva ꞌana ꞌeda ꞌakonadi i veluagai bega i na luvewafai. Faifainanina i vilai Masidonia ꞌwaineamo i nagoi ma ꞌana ꞌweabuvo taiadi. Tomotoganidi side ꞌadi wagava.

Sofata, taunina tomogo Belia, Filiasi natuna,

Alisitako wata Sekanido, ꞌatamana Tesalonaika ꞌwainega,

Gaiasa, tomogo Debi,

Timoti,

Tikiasa wata Tolofimo, ꞌawalawa Eisia ꞌwainega.

5 Tomotoganidi i kumeta i lulukamasema ꞌatamana Tiloasi ꞌwaineye. 6 Tutuyanina ꞌwaineye me Diu i sakali, beledi kebu ꞌana ꞌivebwaika i ꞌani, ꞌadi ꞌeba tolinuataꞌi basenadiotoga Yaubada tubudiavo i ꞌitaꞌitaꞌiedi i vagavaidi ꞌawalawa Itifita ꞌwainega. Sakalinina i ꞌaꞌavana, yau* ma ekwavo ꞌa dodoga Filifai ꞌwainega ꞌa nunagoi ꞌaiata 5 nagedie, mulieta ꞌa leꞌwa Tiloasi, bei tomotoganidi ꞌa veluagadi wata ꞌa miamiani wiki ꞌaitamogana.

Faulo tovetumaganavo i fogedi Tiloasi ꞌwaineye.

7 Satadei lavilavie, tovetumaganavo matatabuma ꞌa ꞌaniluvetubama, i ꞌaꞌavana Iesu ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina faifaina ꞌa ꞌani. Fai ꞌawaꞌawaie Faulo i na tauya, begaidi i veifufuga lovana ꞌana utukamwana. 8 Vanuganina ꞌwaineye ꞌa vaꞌautaga ꞌetotubwatubwana tutudaba ꞌifwaidi dibuneye, ꞌifwaidi kamwaneye, wata ꞌifwaidi tabwaotogineye. Tutudabanina ꞌwaineye ꞌa miavaꞌautaga tabwaotogineye bei mageta fuedi i ꞌalaꞌalata. 9 Weꞌe tamu tubuau ꞌana wagava Iutiko tutubweka ꞌwaineye i miabui Faulo yana veifufu i vavainenega. Yana veifufu i vemanamanawe begaidi Iutiko matana i duduna. I vevemataduduna nika i beꞌu i obu tanotanoge. Tomotoga i obu i silakai ꞌakonadi i wafa. 10 Faulo i obu tubuaunina tabwaneye i lumataꞌafufu i ꞌavalamaigi i vo, Kebu nuafoumi i na veviga, ma yawaina.” 11 Mulieta wata i viladi i laka tutudabanina ꞌwaineye bei i ꞌani Iesu ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina faifaina. ꞌAni i ꞌaꞌava, wata Faulo i velamu i veifufuga nika i ꞌatai i tauya. 12 Weꞌe enavo i nagoi yadi vanuge ma yadi sosoana tubuaunina taiadi.

Tiloasi ꞌwainega i nagoi Milito.

13 Emavo ꞌa ꞌiawedi, Faulo i vonema bega ꞌa dodoga ꞌa kumeta ꞌa nagoi Asosa, bei Faulo ꞌa lulukamaseni i yoyogodaba ꞌageneamo i mimai. 14 Tutuyanina Faulo i veluagama Asosa, ma fuema ꞌa dodoga ꞌa nagoi ꞌatamana Mitilini. 15 Wata bega Mitiliniega ꞌa tauya ꞌawaꞌawaie Kaiosi tabwaneamo ꞌa yogo-vagata. Wata ꞌaiata ꞌaitamogana i ꞌaꞌava ꞌa leꞌwa Samosi bega ꞌawaꞌawaie Efeso tabwaneamo ꞌa yogo-vagata ꞌa nago ꞌa luku Milito. 16 Faulo i walowaloga nuanuana nagami i na leꞌwa Ielusalema mulieta Diu yadi Sakali Fenitikosi ꞌana ꞌaiata i na veluagai. Faifainanina kebu nuanuana i na yogomia ꞌawalawa Eisia nageneye, begaidi kebu ꞌa da lukuga Efeso.

Faulo i ꞌalanuaidi Efeso ꞌana toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi.

17 Tutuyanina ꞌa luku Milito, Faulo vala i vetunei Efeso bega tovetumaganavo yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i na maia taiadi i na veifufu. 18-19 Tomotoganidi i leꞌwai Faulo i veifufu ꞌwaidie i vo, Basenadi a mai Eisia yami ꞌawalaweye i maiga ꞌasiau deꞌe ma yaku nuaobu a vetofolova ꞌAuvea faifaina, wata ma matageuku a nuavita faifaimi fai nuanuaku bwaikina Iesu ꞌwa na vematayakeyakeni. Weꞌe me Diu igodi nuanuadi i da luvewafaku faifainanina tutuya vitadi a veveluagadi. Naninidi deꞌe ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetadi. 20 Iesu Valana ꞌAtumaina a lalauꞌage fuedi matadie, wata yami vanuga ꞌwaidie a veve, vonanidi ꞌami ꞌaivaita kebu tamu a da giveniga. 21 Me Diu wata mali tomotoga taunidi kebu Diu kebu a da luꞌidia, a vonedi yadi sakona i na bailedi i na nuaviladi Yaubada ꞌwaineye, wata ꞌada Toveimea Iesu i na vetumaganeni.

22  ✡Weꞌe yau ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i lukakadeku a nunago Ielusalema, kebu a da ꞌasetaiga avaꞌai i na souyeni ꞌwaikuye noꞌo bei. 23  ✡Siwe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌakonadi i voneku ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie tutuya vitadi a na veveluagadi wata tomotoga i na ꞌiꞌiveꞌaviniku i na yatoyatoku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaidie. 24  ✡ꞌAiꞌedi a na wafa ꞌalo ma yawaiku ꞌasaꞌaiana kebu tamu avaꞌai. Siwe nani bwaikina ꞌwaikuye nuanuaku nagami folova basenadi Toveimea Iesu i velekuga a na veꞌaꞌavai. Folovanina Vala ꞌAtumaina Yaubada yana nuakalikali bwaikina faifaina a veve tomotoga ꞌwaidie.

25 Side baniꞌodi. Tutuya fuedi matamie a lalauꞌage Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaideye faifaina, siwe ꞌawaie kebu tamu aitoi ꞌwaimiega maigiku i na ꞌiseꞌiseni. 26-27 Siwe tutuya deꞌe a na vonemi, ꞌaiꞌedi tamu aitoi ꞌwaimiega i na wafa ma yana sakona i na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase kebu i na ꞌuvaniku. ꞌOmi taunimi, yau kebu fai ꞌakonadi Yaubada yana nuanua matatabuna ꞌitaꞌitaꞌi faifaina a luꞌivoneyedi ꞌwaimie, kebu tamu nani a da giveni. 28-29  ✡Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i venuaꞌivinemiga Yaubada ꞌana tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwa na ꞌisaveꞌavinidi. ꞌAilaꞌanidi Yaubada i veakutagonidi taunina natuna yana wafa ꞌwainega. Taunidi baniꞌodi sifi, weꞌe ꞌomi ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo. Bola a na ꞌiawemi a ꞌasetai tomotoga ꞌifwaidi i na mai i na vekaliedi nuanuadi i na sakona, baniꞌodi ꞌouꞌou kasikasisidi sifi i ovaovadi, faifainanina ꞌwa na ꞌisaveꞌavina-dewadi. 30 Wata tutuya mulina ꞌwaineye, ꞌifwaidi tomotoga taunimi yami ꞌailaꞌa ꞌwainega ediavo i na vekaliedi bega yadi sauluva wata yadi nuanua i na vetutuyamedi. 31 Begaidi ꞌwa na ꞌisaꞌisa i na nunago i na vekaliemi. ꞌWa na nuani ꞌaiata wata lovana malamala ꞌaitonu nagedie kebu a da veawai ma matageuku a veve ꞌwaimie.

32  ✡Bega ꞌasiau deꞌe a na ꞌiawemi, a ꞌanivelenemi Yaubada ꞌwaineye i na ꞌiꞌisaveꞌavinimi wata yana nuakalikali valana i na kalififinemi. Valanina ꞌana fata yami vetumagana i na kiavetoketokedi wata Yaubada i na vesauluva-ꞌatumaiemi wata nani fuedi ꞌatumaidi i yatoꞌidiediga yana tomotoga faifaidi i na velemi. 33 ꞌWaimiega kebu tamu aitoi yana mani ꞌalo yana kukua ꞌadi ꞌewa faifaidi a da nuagiva. 34  ✡ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai yau wata ekwavo taiadi kebu vakeli ꞌa da ꞌaniꞌani, tauniku nimakuyega ꞌa folofolova bega ꞌamaꞌama wata yama kukua a kimwakimwane. 35 Yaku sauluva ꞌwaidiega a vemi egavo kebu ꞌadi fata i na folova ta na ꞌivaisedi yada folova toketokedi ꞌwaidiega. Ta na nuani Toveimea Iesu taunina yana vona basenadi i vo, Ta na ꞌune ta na sosoana, weꞌe ta na veꞌunega ꞌeba sosoana bwaikaotogina.”

36 Tutuyanina Faulo yana vona i ꞌaꞌava, matatabuma ꞌagema ꞌa vetufanoꞌuyedi Yaubada ꞌwaineye ꞌa veluꞌui. 37 Matatabudi Faulo ꞌana mogai i ꞌweꞌwela wata i ꞌavalamaigi. 38  ✡Yadi nuavita bwaikaotogina Faulo yana vona faifaina fai i vonediga kebu wata i na ꞌiseꞌiseniga. I ꞌaꞌavana ma fuema ꞌa nagoi wakeye ꞌima ꞌa dodoga.

21

Faulo i nago Ielusalema.

1 Ma yama nuavita ꞌa ꞌalanuai me Efeso ꞌwaidie i ꞌaꞌavana nika ꞌa silakata tonovima ꞌa nagoi Imula Kosa. I ꞌatai Kosa ꞌwainega ꞌa silakata ꞌa nagoi ꞌa leꞌwa Imula Losa, wata bega ꞌa silakata ꞌa nagoi ꞌa leꞌwa ꞌatamana Fetala. 2 Bei tamu waka ꞌa veluagai i nunago ꞌawalawa Finisia bei ꞌa dodoga ꞌa nagoi. 3 ꞌA nagoi, ꞌa leꞌwa Imula Saifilosi lilivaneamo siwe ꞌama wamayega ꞌa yatoi tonovima ꞌa nagoi ꞌawalawa Silia. ꞌA luku ꞌatamana Taia bei kukua i siobuyedi. 4-5 ꞌAtamananina ꞌwaineye Iesu ꞌana tovetumaganavo ꞌa veluagadi taiadi ꞌa miamiani wiki ꞌaitamogana. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vedi Faulo veviga bwaikina i na veluagai bega i talabodebodeni kebu i na nago Ielusalema, siwe wikinina i ꞌaꞌava, ꞌa tovoi ꞌa tauya. Ma yadi vevinevo wata natudiavo taiadi ma fuema ꞌa obu balebaleye bei ꞌagema ꞌa vetufanoꞌuyedi ꞌa veluꞌui Yaubada ꞌwaineye. 6 Veluꞌuinina i ꞌaꞌavana, i ꞌalanuaima wata ꞌa ꞌalanuaidi mulieta ꞌa dodoga wakeye weꞌe i viladi i nagoi yadi vanuge.

7 Wata Taia ꞌwainega ꞌa silakata ꞌa nagoi ꞌa leꞌwa ꞌatamana Tolemesi, tovetumaganavo ꞌa veluagadi ꞌa vekaiwa ꞌwaidie, bei taiadi ꞌa miamiani ꞌaiata ꞌaitamogana. 8  ✡I ꞌatai bega ꞌa tauya ꞌa nagoiga nika ꞌa leꞌwa Sisalia. ꞌA leꞌwaga ꞌa nagoi Filifi yana vanuge bei taiadi ꞌa miamiani. Taunina tomogonina ma enavo 6 basenadi Ielusalema ꞌwaineye tovetumaganavo i venuaꞌivinedi bega ꞌaniꞌani i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata taunina tolauꞌage Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina. 9  ✡Weꞌe natunavo 4 neꞌeꞌelidi taunidi Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivonavo.

10  ✡ꞌAiata ꞌifwaidi taiadi ꞌa miamiani nika tamu Yaubada yana toluꞌivona Iudiayega i leꞌwa, ꞌana wagava Agabu. 11  ✡I lukuma Faulo ꞌana waꞌila i ꞌewai Agabu taunina nimana wata ꞌagena i ꞌiyogoyogonidi i ꞌaꞌavana i vona i vo, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonekuga waꞌila deꞌe ꞌana tomotoga bola side baniꞌodi me Diu i na ꞌiyogoyogoni Ielusalema ꞌwaineye bega i na ꞌaniveleneni mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie.” 12 Tutuyanina Agabu yana vona ꞌa nogai, ꞌima wata me Sisalia tovetumaganavo Faulo a talabodebodeni bega kebu i na nago Ielusalema. 13  ✡Siwe Faulo i vo, Awale ꞌwa ꞌweꞌweꞌwela. Kebu nuafouku ꞌwa na kiavedayadayagi. Yau a tauyeku i na yogoniku Ielusalema ꞌwaineye, weꞌe ꞌaiꞌedi i na luvewafakuga Toveimea Iesu faifaina, kebu tamu avaꞌai.” 14 Faulo yana vona ꞌa nogai siwe kebu ꞌama fata ꞌa na talabodebodeni ꞌa veꞌwadamo ꞌa vo, Naninina i na souyeniga ꞌasaꞌaiana, Yaubada ꞌaisena yana nuanua.” 15 ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, ꞌa ꞌidewadewa ꞌa tauya ꞌa nagoi Ielusalema. 16 ꞌIfwaidi tovetumaganavo Sisalia ꞌwainega i ꞌweabuma taiadi ꞌa nagoi Nasoni yana vanuge bei taiadi ꞌa na miamia. Taunina tomogo Saifilosi wata taunina tamu Iesu yana tovetutuyama kumekumetana.

Faulo i nago Iemesa i ꞌiseni.

17 Tutuyanina ꞌa leꞌwa Ielusalema emavo tovetumaganavo ꞌa veluagadi i sosoanema. 18 Bei ꞌa ꞌeno i ꞌatai Faulo taiadi ꞌa nagoi Iemesa ꞌwaineye, wata yana vanuge tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi ꞌa veluagadi. 19  ✡Faulo i vona-vekaiwa ꞌwaidie, mulieta nani matatabuna i luꞌivoneyedi avaꞌai Yaubada i ꞌidewaiga mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie, taunina yana folova ꞌwainega. 20 Tutuyanina Faulo yana vona i nogai, ma yadi sosoana Yaubada i subiai. Wata i vona Faulo ꞌwaineye i vo, Iama side baniꞌodi, me Diu fueotogidi side bei ꞌakonadi i vetumagana Iesu ꞌwaineye, weꞌe yada veꞌetoboda Mosese ꞌwainega i veveꞌililibuyedi mogitana. 21 Tomotoganidi i nuasako ꞌwaimuye fai vala-vekavekali i nogai igodina ꞌomu ꞌu da veve me Diu mali ꞌawalaweye i miamiani ꞌwaidie ꞌu da vo, Veꞌetoboda Mosese ꞌwainega ꞌwa na bailedi, natumiavo bunudi kebu ꞌwa na bobodi, wata ꞌida me Diu yada sauluva kebu ꞌwa na veꞌililibuyedi.” 22 Wata Iemesa ma enavo Faulo i voneni i vo, Taunidi ꞌako vala i na nogai ꞌomu ꞌakonadi ꞌu mai deꞌe bei. Baniꞌodi ta na munega? 23 Avaꞌai ꞌedaga ꞌa na vemu ꞌu na ꞌidewai. ꞌAma ꞌailaꞌa ꞌwainega tomotoga 4 ꞌakonadi i vonaꞌawaufaufa Yaubada ꞌwaineye tamu nani faifaina. 24 Taiadi ꞌwa na nagoi yadi ꞌaisaya ꞌu na kimwanedi i na velomu Yaubada ꞌwaineye wata taiadi ꞌwa na tafalolo yada sauluva baniꞌodi. I na ꞌaꞌavana ꞌadi fata navaꞌaudi i na ꞌwelidi yadi tugusa ꞌakonadi yadi vonaꞌawaufaufa Yaubada ꞌwaineye i ꞌidewai. Fuedi i na ꞌisemi i na veꞌawamogitana yada veꞌetoboda Mosese ꞌwainega ꞌu veveꞌililibuyedi wata valanina i nogaiga igodina yada sauluva ꞌu da geugeudi kebu mogitana, vekali. 25  ✡Weꞌe mali tomotoga taunidi kebu Diu i vetumagana Iesu ꞌwaineye ꞌakonadi leta ꞌa kilumi ꞌwaidie bega yama nuanua ꞌa vonedi ꞌaisayanidi yaubada-vekavekali ꞌwaidie mali tomotoga i velomuyediga, kebu i na ꞌaniꞌanidi, wata kebu i na veꞌavula-ꞌavoꞌavovo. Lologa kebu i na ꞌani, wata ꞌaisaya ꞌiꞌiꞌidi kebu i na ꞌanidi fai dayaga bwaikina nagedie.” 26  ✡Faulo yadi vona i nogai bega i ꞌatai tomotoganidi ꞌadi 4 i vagavaidi i nawedi taiadi i tafalolo bega i na vevunavunaga Yaubada mataneye. Mulieta ma fuedie i luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye ꞌaiatanina yadi tafalolo i na veꞌaꞌavaga ꞌana ꞌaiata i luꞌivoneyeni tovelomu ꞌwaidie, mulieta ꞌadi 4-nidi yadi ꞌaisaya i na velomuyedi basenadi baniꞌodi i vonaꞌawaufaufaga Yaubada ꞌwaineye.

Me Diu Faulo i ꞌiveꞌavini vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye.

27 Faulo ma enavo yadi tafalolo ꞌadi ꞌaiata 7 saiꞌafoga i na ꞌaꞌava, nika me Diu ꞌifwaidi i maia ꞌawalawa Eisia ꞌwainega Faulo i ꞌiseni vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. I vegolegole bega fuedi i lilide ma yadi kamogala Faulo i ꞌiveꞌavini. 28 Yadi vegolegolenina i vo, Emavo me Isileli ꞌwa ꞌivaisema. Deꞌe tomogonina tutuya fuedi mali ꞌawalaweye i nunago i veve ꞌida me Isileli wata yada vanuga ꞌeba veluꞌui baniꞌodi nani-ꞌavoꞌavovo, wata yada veꞌetoboda Mosese ꞌwainega i geugeudi. Weꞌe ꞌasiau yana sakona bwaikaotogina fai mali tomotoga taunidi kebu Diu i miedi deꞌe yada vanuga ꞌeba veluꞌui tabutabuna nageneye i ꞌiveyokei.” 29 Deꞌe baniꞌodi i voneyediga fai i ꞌiseni Tolofimo ꞌatamana Efeso ꞌwainega taunina kebu tomogo Diu Faulo taiadi i tovotovoi ꞌatamane yadi nuanua i vo ꞌako, Wata taiadi i luku vanuga ꞌeba veluꞌui tabutabuna nageneye, bei mali tomotoga taunidi kebu Diu, kebu ꞌadi fata i na lukuga.”

30 Tomotoga matatabudi ꞌatamane i miamiani i daba i lilide i maia Faulo i ꞌiveꞌavini i yoꞌei i obuyeni tanotanoge. Tutuyanina i souyedi vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌawana i siboda-matayoꞌoi. 31 ꞌAilaꞌanidi igodi Faulo i da luvewafai siwe tamu tomogo vona i vetunei Loma tolugavia yadi toeva biola ꞌwaineye i vo, Me Ielusalema matatabudi i daba.” 32 Vonanina toeva biola i nogai tolugaviavo wata ꞌadi toꞌedakumetavo i vonedi taiadi i veꞌilililide i obu ꞌailaꞌa ꞌwaidie. ꞌAilaꞌanidi i ꞌisedi i mimaia Faulo i nikenikeiga i ꞌailove.

33  ✡Toevanina biola i nago Faulo i ꞌiveꞌavini i veimea yana tolugaviavo i na yogoni bulava kainumu ꞌailuga ꞌwaidiega. I velutoli ꞌailaꞌa ꞌwaidie i vo, Avaꞌai tomogo deꞌe? Avaꞌai yana sakona?” 34 ꞌIfwaidi i vegolegole nani ꞌaitamogana faifaina wata ꞌifwaidi yadi vegolegole tulina tulina, bega toevanina biola kebu ꞌana fata i na ꞌasetai avaꞌai lamuna i daba. Faifainanina tolugaviavo i vonedi Faulo i na naweni i na laka yadi vanuga faꞌalina ꞌwaineye. 35 Tutuyanina i leꞌwai vanuganina ꞌana wanala ꞌwaineye, tolugaviavo Faulo i evai fai ꞌailaꞌa ma yadi nuasako nuanuadi i na nikei. 36  ✡ꞌAilaꞌanidi i yogoꞌwaili i maia i toke i vegolegole i vo, ꞌWa luvewafai.”

Faulo i vonayavuga ꞌailaꞌa matadie.

37 Saiꞌafoga i da lukuveni vanuge, nika Faulo toeva biola i voneni i vo, Nuanuaku a na veifufu ꞌwaimuye.” Tutuyanina i nogai vona Guliki ꞌwainega i vonavona toeva biola i vo, ꞌAlo ꞌomu ꞌu ꞌasetai vona Guliki. 38 Siwe tutuyanina a ꞌisemu yaku nuanua a vo ꞌako, ꞌOmu tomogo Itifita,” wata igodi a vo, Kumanina tomogonina basenadi tolugaviavo 4,000 i ꞌedakumesedi taiadi i nagoi walaꞌaie Loma gabemani taiadi i vetalaga.” 39 Nika Faulo i vo, Yau tomogo Diu ꞌaku tuvada Tasisu ꞌawalawa Silisia nageneye wata ꞌatamananina bwaikina ꞌana tomotoga yau. A veveluꞌui ꞌwaimuye, nuanuaku a da veifufu tomotoga ꞌwaidie.” 40 Bega toeva biola Faulo i tauyeni i tovoi wanala ꞌwaineye, nimanega i talabodedi nika i veꞌwada i veifufu ꞌwaidie Diu bonadiega.

22

1 Faulo i vonedi i vo, Ekwavo wata tamakwavo matatabumi ꞌwa veꞌwada a na vonemi ꞌwaikuye ꞌwa nuasakoga faifaina.” 2 Tutuyanina ꞌailaꞌa i nogai Faulo i veveifufu taunidi Diu bonadiega, i veꞌwada-ꞌafoꞌafo nika i veifufu i nago. 3  ✡I vo, Yau tomotoga Diu, ꞌaku tuvada Tasisu ꞌawalawa Silisia nageneye ꞌa mai deꞌe bei Ielusalema a taulai. ꞌAku tove-ꞌatumai Gamelieli, wata veꞌetoboda tubudavo ꞌwaidiega i ve ꞌwaikuye bega matatabuna a ꞌaseta-ꞌafoꞌafoidi. ꞌOmi tutuya matatabuna taunimi ꞌwa tautauyemi Yaubada ꞌwaineye ꞌwa veveꞌililibuyeni, yau wata baniꞌodi. 4  ✡Basenadi Iesu yana ꞌEdaꞌeda ꞌana tovematayakayaka, vevinedi wata iavetadi, a ꞌiꞌiveꞌavinidi a yatoyatodi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaidie, veviga a veleveledi weꞌe ꞌifwaidi i wafawafa. 5 Tovelomu bwaikina wata Diu yada Kaniselovo taunidi ꞌaku toꞌaseta ꞌadi fata i na veifufu ꞌwaimie. Taunidi basenadi leta i kilumidi ꞌaku awaveꞌatumai wata ꞌaku ꞌaseta faifaina ediavo me Diu i miamianiga Damasiko faifaidi. I veleku a nawedi igodi bei Iesu yana tomotoga a da ꞌiveꞌavinidi wata a da yogonidi bulava kainumu ꞌwaidiega a da miedi Ielusalema vematavuloga faifaina.”

Faulo yana nuavilana Iesu ꞌwaineye i veifufuyeni.

6 Wata Faulo i vonedi i vo, ꞌAiatanina ꞌwaineye utukamwane a nunago Damasiko saiꞌafoga a da leꞌwa ꞌatamananina ꞌwaineye nika mageta bwaikina abamega i kianamali i mageseku. 7 A beꞌu fwayefwayeye bona a nogai i vonavona ꞌwaikuye i vo, Saulo, Saulo, awale vita ꞌu veleveleku a veveviga?” 8 Bonana a tutuli a vo, ꞌAuvea, ꞌomu aitoi?” I vo, Yau Iesu ꞌatamana Nasalediega, kumaniku vita ꞌu veleveleku.” 9 Tomotoganidi taiadi a nunagoiga, mageta i ꞌiseni siwe tomotoganina i vonavona ꞌwaikuye kebu bonana i da ꞌasetai. 10 Yau a velutoli a vo, ꞌAuvea, baniꞌodi a na munega?” ꞌAuvea i voneku i vo, ꞌU na tovoi. ꞌU na nago Damasiko, bei tamu tomogo nani matatabuna Yaubada yana nuanua faifaimu i na vonemu.” 11 Igodi a da ꞌisala nika mataku i sako fai mageta bwaikina, bega ꞌaku toꞌweabu nimakuye i ꞌabi i veikaniku ꞌa nagoi Damasiko.

12 Damasiko ꞌwaineye tamu tomogo i miamia ꞌana wagava Ananaiasi. Taunina Yaubada ꞌana toveꞌililibu, yada veꞌetoboda i vevematayakeyakedi, wata me Diu matatabudi i miamianiga Damasiko i veveꞌililibuyeni. 13 Tomogonina i mai lilivakuye i tovoi i vo, Taiku Saulo, ꞌU ꞌisa-vaitugana.” Yana vona i veꞌaꞌava, nika a ꞌisala a ꞌiseni. 14 Wata i voneku i vo, Tubudavo yadi Yaubada i venuaꞌivinemu bega yana nuanua ꞌu na ꞌasetai wata yana Tofolova ꞌAtumaiotogina Iesu ꞌu na ꞌiseni, tauniotogina i na veifufu ꞌwaimuye. 15 Bega ꞌu na vetoluꞌivona faifaina avaꞌai ꞌu ꞌiseniga wata ꞌu nogaiga faifaidi tomotoga matatabudi ꞌwaidie. 16 Bega kebu ꞌu na lulukamata, ꞌu tovoi ꞌu bafitaiso wata ꞌu na veluꞌui ꞌana wagavayega bega yamu sakona i na lekoa-yavuledi.”

ꞌAuvea Faulo i venuaꞌivineni i na lauꞌage mali tomotoga ꞌwaidie.

17-18 Wata Faulo tomotoga i vonedi i vo, Bafitaiso i ꞌaꞌavana a vilaku a nago Ielusalema, a luku vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye. A veveluꞌui nika ꞌAuvea i souyeni ꞌwaikuye a ꞌiseni ꞌwa da vo a da ꞌenoneganega. I voneku i vo, Tomotoganidi deꞌe bei i miamianiga yamu vona faifaiku kebu i na nogaiga, faifainanina ꞌu na tovoi-matayoꞌo Ielusalema ꞌu na ꞌiaweni.” 19  ✡Bonana a tutuli a vo, Kebu ꞌAuvea, nuanuaku a na miamia. Tomotoganidi deꞌe i ꞌasetaku mogitana fai basenadi a nago a luku yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie, ꞌamu tovetumaganavo a ꞌiveꞌavinidi a nikenikedi. 20  ✡Weꞌe yamu tofolova Sitiveni yana wafa yau matakuye, ꞌana toꞌainike ꞌadi kaleko a ꞌisaveꞌavinidi weꞌe yana wafa faifaina a sosoana. Fai basenadi tomotoga deꞌe bei yaku sauluvanina i ꞌiseni bega kebu i na vedumweꞌaiꞌaiekuga. Tutuyanina a na veifufu faifaimu, yaku vona i na nogai.” 21  ✡Siwe wata ꞌAuvea i voneku i vo, A na vetunemu ꞌu na nago ꞌaniꞌie mali tomotoga ꞌwaidie taunidi kebu Diu, bonamu i na nogai.”

Faulo tamu Loma ꞌana tomotoga bega kebu i da fitali.

22  ✡Faulo wanalayega i veveifufu tomotoga ꞌwaidie yana vona i noganogai, siwe tutuyanina i vonedi ꞌAuvea i vetunei mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie bega ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai, ma yadi nuasako i vegolegole i vo, ꞌWa luvewafai, kebu i da lubwaineni ma yawaina taiadi ta na miamia.” 23 Matatabudi i gagali, ꞌadi kalekoyega i luꞌwaiꞌwai wata fwayafwaya i sevalidi i tawedi i laka. 24 Tomotoga i gagagali nika me Loma yadi toeva biola yana tolugaviavo i vonedi Faulo i na ꞌewai i na naweni vanuga faꞌalina ꞌwaineye bei i na fitali wata i na velutolitolieni avaꞌai faifaina me Diu i daba. 25  ✡ꞌAkonadi i ꞌiyogoyogoni i ꞌaꞌavana, igodi i da fitali nika Faulo i vona tamu yadi toꞌedakumeta ꞌwaineye i vo, ꞌAlo ꞌomu i lubwainemu Loma yana tomotoga ꞌu na nikei ꞌaiꞌedi bola kebu i na vonayavuga.” 26 Tutuyanina toꞌedakumetanina Faulo bonana i nogai, i nago yana toeva biola ꞌwaineye i luꞌivona i vo, Noꞌo tomogonina tamu Loma ꞌana tomotoga. Kebu i da lubwaineda ꞌaiꞌedi ta na nikei.” 27 Bega toeva biola i nago Faulo i velutolieni i vo, Vona mogitana ꞌomu tamu Loma ꞌana tomotoga?” Faulo i vo, Eꞌe, mogitana.” 28 Toeva biola i vo, Yau wata Loma ꞌana tomotoga, siwe nagami mani bwaikina a veledi Loma gabemani mulieta i tauyeku yau ꞌana tomotoga mogitana.” Siwe Faulo i voneni i vo, Tamaku tomogo Loma, faifainanina yau a tubuga tamu Loma ꞌana tomotoga.” 29 Tomotoganidi igodi i da velutolitolieniga bonana i nogai yawaidi i lovoga i dega, wata toeva biola i kololo fai i ꞌasetai tamu Loma ꞌana tomotoga i yogoni bulava kainumu ꞌwaidiega.

30 Toeva biola nuanuana i na ꞌaseta-ꞌatumaia avaꞌai faifaina me Diu i nuasako Faulo ꞌwaineye, faifainanina i ꞌatai ꞌawaꞌawaie Faulo nimana ꞌana yogoyogona i ꞌetoyavudi wata i veimea tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo Kaniselo taiadi i na miavaꞌauta. Tutuyanina i vaꞌautaꞌaꞌava, toeva biola Faulo i mieni i tovoi matadie.

23

Faulo i vonayavuga Kaniselo matadie.

1 Faulo i ꞌisanago me Diu yadi Kaniselovo ꞌwaidie i vonedi i vo, Ekwavo, tutuya matatabuna ꞌaku vebae yaku nuanua tonovidi Yaubada mataneye, ꞌasiau wata baniꞌodi.” 2 Tovelomu bwaikina ꞌana wagava Ananaiasi i nuasako, begaidi tomotoga i tovotovoiga Faulo lilivaneye i vonedi ꞌawaneye i ꞌainike. 3 Faulo i vo, ꞌOmu toveimea sakoimu. ꞌOmu wata Yaubada i na nikemu. ꞌU miabuimo ꞌu veveimea ꞌwaikuye yada veꞌetoboda ꞌwaidiega siwe yada veꞌetobodanidi ꞌakonadi ꞌu geudi fai ꞌu veimea i nikeku.” 4 Wata tomotoganidi i tovotovoiga Faulo lilivaneye i voneni i vo, Awale ꞌu vovona-awadamana Yaubada yana tovelomu bwaikina ꞌwaineye.” 5  ✡Faulo i vo, Ee. Ekwavo kebu a da ꞌasetaiga taunina tovelomu bwaikina. Weꞌe Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo, Kebu ꞌwa na vona-awadamana tomotoga ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie.” 6  ✡Tutuyanina Faulo i ꞌasetai Kaniselovo ꞌifwaidi Sadusi yadi ꞌailaꞌa wata ꞌifwaidi Falisi yadi ꞌailaꞌa i toke bonana bwaikinega i vo, Ekwavo, tamaku wata inaku Falisi, wata yau baniꞌodi. ꞌAsiau a vovonayavuga matamie fai a nuani mogitana towafa Yaubada i na sivetovoidi wafayega.” 7 Tutuyanina i vonaꞌaꞌava, Falisi wata Sadusi taiadi i veꞌikwayekwayega begaidi ꞌailaꞌa i ꞌidia. 8  ✡Yadi veꞌikwayekwayega side baniꞌodi. Sadusi i vonaga igodina Yaubada towafa kebu i na sivetovoidi, wata i vo, Anelose wata ꞌanuꞌanunu kebu i da miamianiga.” Weꞌe Falisi naninidi ꞌaitonu i vetumagana ꞌwaidie. 9 Yadi veꞌikwayekwayega i vebwaika-ꞌafoꞌafo begaidi ꞌifwaidi veꞌetoboda ꞌadi tovevo taunidi Falisi i tovoi ꞌawadi i faꞌala i vo, Tomogo deꞌe, kebu tamu yana sakona ꞌa da veluagai. Voke mogitana tamu anelose ꞌalo tamu ꞌanuꞌanunu i souyeni ꞌwaineye Damasiko ꞌana ꞌedeye.”

10 Yadi veꞌikwayekwayega ꞌwainega vetalaga i souyeni begaidi Loma yadi toeva biola i kololo i vo i na nunago Faulo i na sivoꞌavoꞌai bega yana tolugaviavo i vonedi i obu Faulo nimaneye i ꞌabi i yoꞌei me Diu ꞌwaidiega i naweni yadi vanuga faꞌalina ꞌwaineye.

11  ✡Lovananina ꞌwaineye, ꞌAuvea i souyeni lilivaneye i tovoi i voneni i vo, Kebu ꞌu na kolologa. ꞌAkonadi ꞌu vetoluꞌivona faifaiku deꞌe bei Ielusalema ꞌwaineye, wata baniꞌodi ꞌu na nago Loma, bei wata ꞌu na luꞌivona faifaiku.”

Diu nuanuadi Faulo i na luvewafai.

12 I ꞌatai ꞌifwaidi me Diu i vaꞌauta yadi nuanua i ꞌidewai baniꞌodi i na munega Faulo i na luvewafai. Taunidi i bodadi i vonaꞌawaufaufa Yaubada mataneye kebu i na ꞌani wata i na yemu nagami Faulo i na nikei i na wafa. 13 Toveifufunidi ꞌadi ꞌailaꞌa 40 i ꞌiaweni. 14 Bega i nagoi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata ꞌifwaidi toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi ꞌwaidie i vonedi i vo, ꞌIma taunima a bodaotogima kebu tamu avaꞌai ꞌa na ꞌalatonovi nagami Faulo ꞌa na nikei i na wafa. 15  ✡Begaidi nuanuama ꞌomi wata Kaniselovo matatabudi taiadi vona ꞌwa na vetunei Loma yadi toeva biola ꞌwaineye Faulo i na mieni ꞌwaimie. Yami vaiseba ꞌwa na vo, Nuanuama ꞌa na ꞌaseta-ꞌatumaia yana nuanua wata yana sauluva,” weꞌe ꞌima ꞌa na ꞌidewadewa ꞌedeye ꞌa na lulukamata bei ꞌa na luvewafai.”

16 Siwe Faulo avuna novuna natudi, ꞌana ꞌainike faifaina i nogai bega i nago i luku vanuga faꞌalina ꞌwaineye yadi nuanua i luꞌivoneyedi Faulo ꞌwaineye. 17 Begaidi Faulo tamu tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta i goleni i mai i voneni i vo, Tubuau deꞌe ꞌu na vagavaia ꞌu na naweni toeva biola ꞌwaineye i na veifufu.” 18 Bega toꞌedakumeta tubuaunina i vagavaia i naweni toeva biola ꞌwaineye. Tutuyanina i leꞌwa i voneni i vo, Kumanina Faulo i miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i voneku tubuau deꞌe a mieni, nuanuana i na veifufu ꞌwaimuye.” 19 Toeva biola nimaneye i ꞌabi ꞌaiseneye i naweni i velutolieni i vo, Avaꞌai nuanuaga ꞌu na veifufuyeni ꞌwaikuye?” 20 Tubuaunina i voneni i vo, Me Diu fuedi i veifufu yadi nuanua i faliꞌatumaieni i na mai i na vonemu bega ꞌawaꞌawaie Faulo ꞌu na naweni Kaniselovo ꞌwaidie, yadi vaiseba i na vo, ꞌA na ꞌaseta-ꞌatumaia yana nuanua wata yana sauluva faifaidi.” 21 Kebu bonadi ꞌu na nogai fai tomotoga baniꞌodi 40 i na ꞌedu ꞌedeye i na lulukamata. Faulo ꞌana luvewafa faifaina taunidi i bodadi kebu i na ꞌani wata i na yemu nagami i na nikei. ꞌAkonadi i ꞌidewadewa i lulukamata ꞌaiꞌedi ꞌu na nogayedi.” 22 Toeva biola tubuau i veluꞌaseꞌasei i vo, ꞌU luꞌivonaga ꞌwaikuye, kebu tamu aitoi ꞌu na voneni,” mulieta i voneni i nago.

Faulo i tovoi Filikesa mataneye.

23 Toeva biola vonanina i nogai tubuau ꞌwainega begaidi tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌadi ꞌailuga i goledi i mai i vonedi i vo, ꞌWa na nagoi tolugaviavo ma yadi ꞌibadi 200, wata tolugaviavo 70 ma yadi ꞌaisaya osi, wata ꞌifwaidi tolugaviavo 200 ꞌwa na vonedi i na ꞌidewadewa lavilavi ꞌana utukamwane ꞌwa na tauya Faulo ꞌwa na naweni Sisalia. 24 Wata ꞌaisaya osi ꞌifwaidi ꞌwa na ꞌidewadi bei Faulo i na dodoga wata ꞌwa na ꞌisaveꞌavina-ꞌatumaia ꞌwa na naweni gabemani ꞌadi toꞌedakumeta bwaikina ꞌana wagava Filikesa ꞌwaineye ꞌwa na valovei.” 25-26 Bega toeva biola leta side baniꞌodi i kilumedi i vo,

ꞌOmu gabemani ꞌadi toꞌedakumeta bwaikina Filikesa, ma yaku veꞌililibu a vekaiwa ꞌwaimuye.

27  ✡Tomogo weꞌe yaku tolugaviavo i viweni, me Diu i ꞌiveꞌavini igodi i da luvewafai. Vala a nogai taunina tamu Loma ꞌana tomotoga bega ma yaku tolugaviavo ꞌa obu ꞌa ꞌitaꞌitaꞌieni. 28  ✡Nuanuaku a na ꞌasetai i vevitaiga lamuna bega a naweni Diu yadi Kaniselovo ꞌwaidie. 29 A velutolitoliedi bega a ꞌasetai i vevitai nani-ꞌavoꞌavovo taunidi yadi veimea faifaidi, kebu tamu yana sakona a da veluagai bega a na yatoi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌalo i na wafa. 30  ✡Weꞌe tamu tomogo i luꞌivona ꞌwaikuye me Diu i veifufugiva Faulo i na luvewafai faifaina. Faifainanina a vetunei ꞌwaimuye, wata ꞌana tovevitavo a vonedi i na waia bei taiadi i na vonayavuga ꞌwaimuye.

Side baniꞌodi,

Yau, Kaladiu Laisiasi.

31 Tolugaviavo yadi toeva biola yana vona i nogai, bega letanina wata Faulo taiadi i naweni, ma lovanidi i nagoi i leꞌwa ꞌatamana Anitifatili. 32 I ꞌatai, tolugaviavo ma yadi ꞌaisaya osi Faulo i naweni weꞌe tolugavianidi ꞌagediamo taiadi i nagoiga, wata i viladi Ielusalema. 33 Tutuyanina i leꞌwai Sisalia, i luku gabemani ꞌwaineye leta i veleni wata Faulo nimaneye i yatoi. 34-35 Filikesa letanina i luꞌiawawai, i ꞌaꞌava Faulo i velutolieni i vo, ꞌAmu tuvada mogitana avaꞌaibe?” Faulo i vo, Silisia.” Tutuyanina i ꞌasetai Faulo i mai tamu me Loma yadi ꞌawalawa ꞌwainega i voneni i vo, Bola ꞌamu tovevitavo i na maia taiadi ꞌwa na vonayavuga ꞌwaikuye.” Mulieta yana tolugaviavo i vonedi Faulo i na ꞌisaveꞌavini vanuga bwaikineye basenadi Kini Elodi i yogoni.

24

Me Diu Faulo i vevitai.

1 Faulo i miamia Kini Elodi yana vanuga bwaikina ꞌwaineye, mulieta ꞌaiata 5 i ꞌaꞌava, tovelomu bwaikina Ananaiasi, wata Diu yadi toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi ꞌifwaidi i maia Sisalia, toꞌaivaita tamu taiadi. Toꞌaivaitanina ꞌaseꞌasetana ꞌana wagava Tetalasi, me Diu yadi nuanua i na luꞌivona vonayavuga ꞌwaineye. Ma fuedie i tovoi Filikesa mataneye Faulo i vevitai. 2-3 Yadi vevita i ꞌaꞌavana, Faulo i goleni i luku ꞌwaidie mulieta me Diu yadi vevita Faulo faifaina Tetalasi i veifufuyeni Filikesa mataneye. Side baniꞌodi yana vona i vo, ꞌAuvea bwaikimu, yamu ꞌaseta bwaikina wata ꞌama toꞌedakumeta bega tutuya manamanawena kebu tamu vetalaga i da souyeni yama ꞌawalawa nageneye. Tutuya fuedi ꞌu veveimea ꞌatumaina bega yama mia i veꞌatumai. ꞌIma matatabuma ꞌa miamiani ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie ma yama sosoana ꞌa vekaiwa bwaikina ꞌwaimuye nani deꞌe faifaidi. 4 Kebu nuanuama ꞌa na veifufuvedule bega ꞌu na ꞌabiawa, nani bwaikaꞌavadi ꞌa na veifufuyedi siwe ꞌa veluꞌui ꞌwaimuye ꞌu na nuakalikaliema bonama ꞌu na nogai.

5  ✡Tomogo deꞌe ꞌa ꞌasetai sakoiotogina, wata ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana vona ꞌwaidiega me Diu kamoma i ogaogala tauniꞌavadi i vevetalaga. Iesu ꞌana tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌadi wagava Nasaledi, tomogonina ꞌadi toꞌedakumeta. 6-7  ✡Wata yama vanuga ꞌeba veluꞌui i ꞌiveyokei begaidi ꞌa ꞌiveꞌavini. [Taunima yama veꞌetoboda ꞌwaidiega igodi a da veimeyeni siwe toeva biola Laisiasi ma yana tolugaviavo i obuma i luleoleoma bega i ꞌiveꞌavini i naweni. 8 Mulieta Laisiasi i veimea ꞌa na mai Faulo taiadi ꞌa na vonayavuga ꞌwaimuye.] ꞌAiꞌedi tomogo deꞌe ꞌu na velutolitolieni, bola taunimu ꞌu na ꞌaseta-ꞌatumaia taunina ꞌwainega avaꞌai faifaina ꞌa vevitai.” 9 Tutuyanina Tetalasi yana vona i ꞌaꞌava, me Diu matatabudi i gagali i vo, Eꞌe mogitana.”

Faulo i vonayavuga Filikesa mataneye.

10 Bega tomogo bwaikina gabemani nimanega Faulo i voneni i na tovoi i na veifufu. Faulo i tovoi i vo, ꞌAsiau ma yaku sosoana a na veꞌewa ꞌwaimuye me Diu i vevitakuga faifaina fai a ꞌasetai malamala fuedi ꞌu veveimeyema yama ꞌawalawa nageneye bega me Diu yama nuanua ꞌu ꞌasetadi. 11 ꞌAiꞌedi tomotoga deꞌe ꞌu na velutoliedi ꞌu na ꞌaseta-ꞌatumaia, a lakaga Ielusalema Yaubada a subiai i maiga ꞌasiau bola kebu ꞌaiata 13 ta da veluagai. 12 Tutuyanina ꞌwaineye me Diu kebu i da ꞌiseku tamu aitoi taiadi a da veveꞌikwayekwayega vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, ꞌalo i da ꞌiseku tomotoga a da kiavekamogaogalidi yadi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie ꞌalo ꞌatamane. 13 Tomotoganidi i vevitakuga kebu tamu avaꞌai i na vemu bega ꞌu na veꞌawamogitana yadi vonanidi faifaidi. 14  ✡Weꞌe tamu nani a na luꞌivoneyeni. Tubumavo yadi Yaubada a subisubiai wata Iesu yana ꞌEdaꞌeda a vevetutuyameni, ꞌEdaꞌedanina faifaina i vo, Vekali.” Yama veꞌetoboda Mosese ꞌwainega wata Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌadi kilukiluma a subiadi wata a vetumagana ꞌwaidie. 15  ✡ꞌAku tovevitanidi i nuani mogitana bega i lulukamata ꞌawaie toꞌatumaina wata tosakona i wafaga Yaubada i na sivetovoidi wafayega, yau wata baniꞌodi a nuani mogitana. 16 Faifainanina a tokemaigeku bega tutuya matatabuna ꞌaku vebae wata yaku nuanua tonovidi Yaubada mataneye wata tomotoga matadie.

17  ✡Malamala fuedi kebu a da nunago Ielusalema begaidi a laka, ꞌanivelena-maimaiga basenadi a vaꞌaugi, ekwavo me Diu a na veledi wata a na velomu Yaubada ꞌwaineye. 18  ✡Nagami a tafalolo yama veimea baniꞌodi bega a vevunavunaga Yaubada mataneye, i ꞌaꞌavana mulieta a luku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye velomu faifaina, bei i veluagaku, kebu tamu veꞌikwayekwayega wata ꞌailaꞌa kebu. 19 Weꞌe me Diu ꞌifwaidi ꞌawalawa Eisia ꞌwainega matadie wata i ꞌiseku. ꞌAiꞌedi yadi vevita mogitana, i lubwainedi i da maia i da luꞌivona matamuye. 20 ꞌAiꞌedi kebu, side tomotoganidi taiadi ta miamiani i na veifufu ꞌaiꞌedi avaꞌai yaku sakona i veluagai tutuyanina a tovoi Kaniselovo matadie. 21  ✡Siwe tamu nani a na luꞌivona ꞌwaimuye, tutuyanina a tovoi matadie bonaku bwaikinega a vonedi a vo, ꞌAsiau a vovonayavuga matamie fai a nuani mogitana towafa Yaubada i na sivetovoidi wafayega.”

22 Faulo yana vona i ꞌaꞌava, Filikesa ꞌakonadi nani fuedi Iesu yana ꞌEdaꞌeda faifaidi i ꞌasetadi begaidi i vona Faulo ꞌwaineye i vo, Bola toeva biola Laisiasi i na mai, mataneye yamu vonayavuga a na venuaꞌivineni wata a na sidewadewai. ꞌAsaꞌaiana, bei ta na yatoi.” 23  ✡Vonayavuga i ꞌaꞌava, tolugaviavo i vonedi Faulo i na ꞌisaveꞌavini vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, veviga kebu i na veleni, wata ꞌaiꞌedi enavo ꞌanava i na mimaiedi faifaina, kebu i na talabodediga.

Faulo i veifufu Filikesa ma yana vavine matadie.

24 ꞌAiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, Filikesa ma yana vavine Dalusila, taunidi vavine Diu, i nago ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, vona i vetunei tolugaviavo ꞌwaidie Faulo i na mieni ꞌwaidie i na veifufu Iesu Keliso faifaina, wata baniꞌodi tomotoga i na munega i na vetumagana. 25 Wata Faulo i veifufu i nago, sauluva ꞌatumaidi faifaidi, taunida yada sauluva ta na ꞌisaveꞌavinidiga faifaidi, wata Iesu yana mai-vaitugana faifaina tomotoga ta na tovoi mataneye ta na vonayavuga wata i na veimeyeda. Filikesa Faulo yana vona i nogai i kololo i vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌu tovoi ꞌu nago. ꞌAiꞌedi tamu ꞌaiata safailina ꞌwaikuye wata a na golemu ꞌu na mai.” 26 Tutuya fuedi i golegoleni i mimai ꞌwaineye taiadi i veveifufu, Filikesa yana nuanua igodi i vo, Faulo mani i na mieni givagivayega i na veleku ꞌana fata a na ꞌetoyavuya vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega.”

27 ꞌAkonadi malamala ꞌailuga i ꞌaꞌava, Fokiasi Fesito i mai, Filikesa tutulina. Fai Filikesa ꞌana subia, nuanuana me Diu i na subiai, i veimea Faulo i na miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye.

25

Faulo nuanuana i na vonayavuga Loma yadi toveimea bwaikaotogina mataneye.

1 Mulieta Fesito i leꞌwa Sisalia bega ꞌawalawanina ꞌana toveimea. I miamia ꞌaiata ꞌaitonu, i ꞌaꞌava mulieta i laka Ielusalema. 2 Me Diu ꞌadi toꞌedakumetavo wata tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo matatabudi i maia Fesito ꞌwaineye, i vevita-maimaiga Faulo faifaina. 3  ✡Fai nuanuadi Faulo i na nikei ꞌedeye, Fesito i lukakadeni i vo, Nuanuama ꞌu da vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimeye bega vona ꞌu da vetunei Faulo i da mieni Ielusalema.” 4 Fesito i vo, Faulo Sisalia i miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, yau saiꞌafoga wata a na vilaku bei. 5 Bega yami toꞌedakumetavo ꞌwa na vonedi taiadi ꞌa na nagoi Sisalia, tomogonina ꞌaiꞌedi ma yana sakona bei i na vevitai matakuye.”

6 Fesito i miamia Ielusalema baniꞌodi ꞌaiata 8 ꞌalo 10 mulieta i obu Sisalia. I ꞌatai, i luku ꞌeba vonayavuga nageneye i miabui i veimea Faulo i na mieni. 7  ✡Tutuyanina Faulo i leꞌwa me Diu Ielusalemega i tovififineni nani fuedi sakoidi ꞌwaidiega i vevitai siwe kebu tamu avaꞌai i da veni bega toveimea i na veꞌawamogitana.

8 Weꞌe Faulo i veꞌewa i vo, Yau kebu tamu me Diu yama veꞌetoboda a da geuya, wata vanuga ꞌeba veluꞌui a da ꞌiveyokei, wata a da vesauluva sakoina Loma gabemani ꞌwaidie.” 9  ✡Fesito nuanuana me Diu i na awaꞌaiꞌaia bega Faulo i velutolieni i vo, Nuanuamu ta na nagoi Ielusalema bei ꞌu na vonayavuga matakuye me Diu i vevitamuga faifaina?” 10 Siwe Faulo yana vona i tutuli i vo, ꞌAkonadi a tovotovoi Loma gabemani yadi toveimea bwaikaotogina Sisa yana ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, wata avaꞌai ꞌeba vonayavuga ta na lualeni? ꞌAkonadi ꞌu ꞌaseta-ꞌatumaia kebu tamu yaku sakona me Diu ꞌwaidie. 11 ꞌAiꞌedi veꞌetoboda bwaikidi a da geudiga i lubwaineku a da wafa, ꞌako kebu a da baila. Weꞌe ꞌaiꞌedi i vevita-maimaigiku, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌaniveleneku me Diu ꞌwaidie. ꞌOmu kebu ꞌu na ꞌaniveleneku me Diu ꞌwaidie, nuanuaku a na nago a na vonayavuga Loma yadi toveimea bwaikaotogina Sisa mataneye.” 12 Fesito i nogai bega i veifufu yana kaniselovo taiadi, mulieta Faulo i voneni i vo, Fai nuanuamu Sisa, ꞌatumaina, Sisa ꞌwaineye ꞌu na nago.”

Fesito i veifufu Akalifa taiadi Faulo faifaina.

13 ꞌAkonadi ꞌaiata fuedi i ꞌaꞌava, Kini Akalifa ma novuna Benaisa i maia Sisalia bega i na vekaiwa Fesito ꞌwaineye i maiga faifaina. 14 Bei i miamia ꞌaiata ꞌifwaidi i ꞌaꞌava, Fesito i veifufu kininina ꞌwaineye Faulo faifaina. I vo, Sino tamu tomogo i miamia vanuga ꞌeba yogona nageneye Filikesa yana tutuye i veimea i luku. 15 Tutuyanina a nago Ielusalema me Diu yadi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo wata ꞌifwaidi toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi yadi vevita tomogonina faifaina i luꞌivona ꞌwaikuye nuanuadi a na veimea i na wafa. 16 Siwe a vonedi a vo, ꞌIma me Loma kebu baniꞌodi yama sauluvaga. ꞌAiꞌedi tomogo yogoyogonina ꞌana tovevita kebu taiadi i na vonayavuga wata kebu ꞌama fata ꞌa na veimea i na wafa. I lubwaineni nagami i na vonayavuga, bega ta na ꞌasetai i veꞌewa mogitana ꞌalo i vevekali.” 17 A vonedi i na maia deꞌe bei i na vonayavuga. Tutuyanina i maia kebu a da ꞌivogavogana. A ꞌeno i ꞌatai a nago ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye a miabui a veimea tomogonina i mieni. 18-19  ✡Yaku nuanua a vo ꞌana tovevitavo yana sakona fuedi faifaidi i na luꞌivona siwe i tovoi i vona-ꞌavoꞌavovo yadi tafalolo ꞌana veimea faifaidi wata tamu towafa ꞌana wagava Iesu faifaina. Faulo i vonaga tomogonina i yawasa-vaitugana ma yawaina. 20 Yau a venuanaluga baniꞌodi a na munega bega a na ꞌaseta-ꞌatumaia nani deꞌe faifaidi, faifainanina Faulo a velutolieni a vo, Nuanuamu ꞌu na nago Ielusalema bei ꞌu na vonayavuga i vevitamuga faifaina?” 21  ✡Siwe Faulo i baila nuanuana i na vonayavuga Sisa mataneye. Bega tolugaviavo a vonedi i na ꞌiꞌisaveꞌavini vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, mulieta a na vetunei Sisa ꞌwaineye.” 22 Akalifa i vo, Yau wata nuanuaku tomogonina bonana a na nogai.” Nika Fesito i vo, ꞌAwaꞌawai bonana ꞌu na nogai.”

Faulo i tovoi Akalifa ma novuna matadie.

23  ✡I ꞌatai, Akalifa ma novuna Benaisa i lukuluku vanuga ꞌeba mia vaꞌauta ꞌwaineye matatabudi i veꞌililibuyedi fai taunina tomogo bwaikina wata ma yana ꞌaiꞌaiwabu. Toeva biola ꞌifwaidi wata ꞌifwaidi tomotoga bwaikidi ꞌatamananina ꞌana toꞌedakumetavo taiadi i luku. I luku i miabui, mulieta Fesito yana vona i vetunei Faulo i mieni. 24  ✡Fesito i velamu i veifufu i vo, Kini Akalifa wata ꞌomi matatabumi taiadi ta maia, side tomogonina me Diu matatabudi deꞌe bei wata Ielusalema ꞌwaineye faifaina i luꞌivona ꞌwaikuye. Matatabudi i vegolegole i vo, I lubwaineni wafa, kebu nuanuama taiadi ta na miamia.” 25 Siwe kebu tamu yana sakona bwaikina a da veluagai bega a na veimea i na wafa. Taunina i vonaga nuanuana i na vonayavuga Sisa mataneye, faifainanina a nuani a na vetunei i na nago ꞌwaineye. 26 Fai yana sakona kebu a da veluagai, kebu ꞌaku fata yana sakonanidi faifaidi leta a na kilumi Sisa ꞌwaineye. Begaidi Faulo a mieni, Kini Akalifa matamuye wata matatabumi matamie yana vona ta na nogai mulieta ꞌaku fata faifaina a na kiluma a na veifufu Sisa ꞌwaineye. 27 Kebu ꞌana ꞌisa ꞌatumaina ꞌwaikuye ꞌaiꞌedi tamu tomogo yogoyogonina a na vetuneimo i na nago Sisa ꞌwaineye kebu yana lamunaga.”

26

Faulo i veifufu Akalifa mataneye.

1 Fesito yana vona i ꞌaꞌava, Akalifa Faulo i voneni i vo, A tauyemu ꞌu na veifufu taunimu faifaimu.” Faulo i velamu ma nimanimana, side baniꞌodi i veifufuyedi. 2 I vo, Kini Akalifa, a sosoana fai ꞌasiau a na vonayavuga matamuye naninidi me Diu i vevitakuga faifaidi. 3 Yaku sosoana lamuna fai me Diu yama sauluva wata yama nuanua tulidi tulidi ꞌu ꞌaseta-ꞌatumaidi. Begaidi a veluꞌui ꞌwaimuye, ꞌu na tokemaigemu yaku vona matatabuna ꞌu na nogaidi.

4  ✡Tutuyanina tubuaukuye me Diu matatabudi yaku sauluva i ꞌasetadi, nagami ꞌaku tuvadeye mulieta a mai Ielusalema. 5 Yau siaikuye tomogo Diu, siwe Falisi yadi ꞌailaꞌa nageneye a miamia yama veꞌetoboda matatabuna a veveꞌililibuyedi. Nani deꞌe me Diu fuedi i ꞌasetai wata ꞌaiꞌedi nuanuadi ꞌadi fata i na veifufuyedi ꞌwaimuye. 6-7  ✡Basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa tubumavo ꞌwaidie ꞌana Venuaꞌivina Keliso i na vetunei, bega me Diu ꞌama wauma 12 tutuya matatabuna ma yadi subia wata ma yadi vetumagana vonaꞌawaufaufanina i lulukamaseni. Kini Akalifa, vonaꞌawaufaufanina ꞌwaineye yau wata a vetumagana begaidi me Diu i vevitaku a tovotovoi matamuye. 8 Awale ꞌomi ꞌwaimie vitana kebu ꞌami fata ꞌwa na vetumagana Yaubada towafa i na sivetovoidiga faifaina?

9 Basenadi yau yaku nuanua, egavo i vetumagana Iesu tomogo Nasaledi ꞌwaineye, veviga a veleveledi. 10  ✡Side baniꞌodi a munemunegidi Ielusalema ꞌwaineye. Tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo veimea i veleku bega Iesu ꞌana todumwebika fuedi a yatoyatodi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, wata i nikenikedi i wafawafa yau ꞌanigoku i bikabika. 11  ✡Yaku veimea ꞌwainega fuedi i nikenikedi ꞌeba miavaꞌauta ꞌwaidie, ꞌifwaidi a veveꞌisakololodi nuanuaku yadi vetumagana Iesu ꞌwaineye i na baileni. Wata kamoku i ogaogala a nunago ꞌaniꞌie mali ꞌawalawa ꞌwaidie veviga a veleveledi.”

Faulo yana nuavilana i veifufuyeni.

12 Wata Faulo i vonedi i vo, Fai nuanuaku Iesu ꞌana tovetumaganavo veviga a na veleveledi, begaidi tovelomu ꞌadi toꞌedakumetavo veimea i veleku i vetuneku a na nago Damasiko. 13 Kini Akalifa, ꞌaiata-ꞌwaneꞌwaneye ꞌa nunago ꞌifwaidi tomotoga taiadi, nika ꞌedeye mageta abamega i magesema. Magetanina bwaikaotogina, kebu baniꞌodi inala yana mageta. 14 Matatabuma ꞌa beꞌu fwayefwayeye bona a nogai Diu bonamega i vonavona ꞌwaikuye i vo, Saulo, Saulo awale vita ꞌu veleveleku a veveviga, siwe ꞌomu wata taunimu veviga ꞌu velevelemu.” 15 Yau a vo, ꞌAuvea, ꞌomu aitoi?” Yaku velutoli ꞌAuvea i tutuli i vo, Yau Iesu, kumaniku vita ꞌu veleveleku. 16 ꞌU tovoi. Yau a souyeku ꞌwaimuye bega a na venuaꞌivinemu yaku tofolova wata yaku toluꞌivona. ꞌU na nago mali tomotoga ꞌwaidie ꞌu na luꞌivona ꞌasiau a souyeku ꞌwaimuye faifaina wata bola tutuya ꞌifwaidi ꞌu na ꞌiseku faifaina. 17 A na vetunemu mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie, tomotoganidi wata yamu tomotoga me Diu nuanuadi i na nikemu siwe a na ꞌiꞌitaꞌitaꞌiemu. 18  ✡Tomotoganidi matadi ꞌu na tolialadi, bega dudubala ꞌwainega ꞌu na vagavaidi ꞌu na miedi mageta ꞌwaineye, wata baniꞌodi Seitani yana toketokena ꞌwainega ꞌu na vagavaidi ꞌu na miedi Yaubada ꞌwaineye. Fai i na vetumagana ꞌwaikuye, Yaubada yadi sakona i na nuatavunidi mulieta i na luku yana tomotoga basenadi i venuaꞌivinediga ꞌwaidie.”

Faulo yana folova Iesu faifaina i veifufuyeni.

19-20  ✡Wata Faulo i vo, Kini Akalifa, Iesu yana vona abamega i ꞌaꞌava, kebu a da vedumweꞌaiꞌaieni a vematayakayaka a lauꞌage me Diu wata mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. Nagami a nago Damasiko, mulieta Ielusalema, wata baniꞌodi a nago ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie Iudia nageneye. Matatabudi a vonedi yadi sakona i na bailedi, Yaubada ꞌwaineye i na nuaviladi, yadi sauluva i na veꞌatumai bega mali tomotoga i na ꞌisedi i na ꞌasetai ꞌakonadi i nuaviladi. 21  ✡Yaku folovanidi faifaidi me Diu i ꞌiveꞌaviniku vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye wata igodi i da luvewafaku. 22-23  ✡Tutuya fuedi Yaubada i ꞌiꞌitaꞌitaꞌieku i maiga ꞌasiau begaidi a tovoi a luluꞌivona ꞌomi tomotoga bwaikimi wata tomotoga-ꞌavoꞌavovo ꞌwaimie. Avaꞌai a veveifufuyediga i vesala Mosese wata Yaubada yana toluꞌivonavo yadi vona taiadi, vonanidi basenadiotoga i kilumidi bola Keliso Yaubada ꞌana Venuaꞌivina veviga bwaikina i na veluagai i na wafa mulieta kumanina nagami i na tovoi-vaitugana. Wata i kilumi Keliso faifaina i vo, ꞌAwaie yana lauꞌage baniꞌodi mageta me Diu wata mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie.”

24 Deꞌe baniꞌodi Faulo i veveifufuga, nika Fesito bonana bwaikinega i vo, Faulo, ꞌomu ꞌu veꞌwavaꞌwava. Yamu sikulu bwaikina nuamu i ꞌivegaugauya.” 25 Faulo yana vona i tutuli i vo, Fesito ꞌomu toveimea bwaikimu, yau kebu a da veꞌwavaꞌwavaga. Yaku vona tonovina wata nuaku kebu i da lugaugauya. 26  ✡Avaꞌai a veifufuyediga ꞌakonadi Kini Akalifa i ꞌasetadi begaidi ma yaku venuafoufaꞌala ꞌaku fata a na veveifufu ꞌwaineye. Iesu yana wafa wata yana tovi-vaitugana tomotoga fuedi i ꞌiseni wata i ꞌasetai. A nuani naninidi matatabuna ꞌakonadi i ꞌasetadi kebu nani givagivana.

27 Kini Akalifa, ꞌomu Yaubada yana toluꞌivonavo yadi vona ꞌu vetumaganedi? A ꞌasetai ꞌu vetumagana.” 28 Siwe Kini Akalifa i voneni i vo, Yamu vonanina ꞌaleꞌusana ꞌwainega igodi nuanuamu yaku nuanua ꞌu na sivilai a na vetumagana Iesu ꞌwaineye.” 29 Faulo i vo, Aigodi, yaku veifufu ꞌaleꞌusanega ꞌalo manamanawena siwe a veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye, nuanuaku ꞌomu wata ꞌifwaimi ꞌasiau yaku vona ꞌwa noganogaiga, ꞌwa na vetumagana Iesu ꞌwaineye yau baniꞌodi a vetumagana, siwe kebu i da lubwainemi tolugavia i na yogonimi yau baniꞌodi.”

30-31  ✡Faulo yana vona i ꞌaꞌava, Kini Akalifa, Fesito, Benaisa, wata ꞌifwaidi tomotoga matatabudi i tovoi i souyedi tanotanoge ꞌaiseꞌavadi i veifufu i vo, Faulo kebu i da lubwaineni i na miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌalo i na wafa fai kebu tamu yana sakona.” 32 Akalifa Fesito i voneni i vo, Tomogo deꞌe ꞌaiꞌedi kebu Sisa i da ꞌinanaiga, ta da ꞌetoyavuya, siwe fai nuanuana i na nago i na vonayavuga Sisa ꞌwaineye, ꞌasaꞌaiana i na miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, mulieta i na nago Loma.”

27

Faulo i dodoga i nunago Loma.

1 Faulo i miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, mulieta Fesito i veimea ꞌa na nagoi* Loma. Loma tolugaviavo, tamu ꞌailaꞌa ꞌana wagava ꞌAilaꞌa Sisa, ꞌana toꞌedakumeta ꞌana wagava Diuliasa. Tomogonina Faulo wata ꞌifwaidi tomotoga yogoyogonidi i ꞌewadi taiadi ꞌa na nagoi Loma. 2 Tamu waka ꞌa veluagai ꞌatamana Adalamitio ꞌwainega i mai, saiꞌafoga i na tauya i na nago ꞌatamana fuedi Eisia balabalana ꞌwaidiamo. Wakanina ꞌwaineye ꞌa dodoga wata tamu tomogo Masidonia taiadi ꞌatamana Tesalonaika ꞌwainega ꞌana wagava Alisitako.

3  ✡I ꞌatai ꞌa leꞌwa ꞌatamana Saidoni. Diuliasa tomogo ꞌatumaina, Faulo i tauyeni i nago enavo i na ꞌisedi wata avaꞌai nuanuana i na veleni. 4 Wata bega ꞌa silakata, fai yagina i vevevilama begaidi Imula Saifilosi wata fwayafwaya bwaikina kamwaneamo ꞌa nago. 5 ꞌAwalawa Silisia wata Famifilia tabwadiamo ꞌa nago ꞌa leꞌwa ꞌatamana Maila, ꞌawalawa Lisia nageneye. 6 Bei tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta tamu waka bwaikina i veluagai Alekisanidilia ꞌwainega i mai i na nago ꞌawalawa Itali bega matatabuma wakanina ꞌwaineye ꞌa dodoga ꞌa nagoi, weꞌe ꞌama ꞌailaꞌa 276.

7 Fai yagina i vevevilama bega kebu ꞌa da lilidega, maꞌinuama ꞌa nago mulieta ꞌa leꞌwa ꞌatamana Naidasi. Bei kaukau debanagomega i nununuga bega ꞌa laka ꞌa nago Salimoni fogeneamo, bei kaukau saiꞌafo ꞌa veluagai. 8 Bega Imula Kiliti balabala lilivaneamo ꞌa nago bei wata yagina i vevevilama begaidi maꞌinuama ꞌa nago ꞌa leꞌwa ꞌAwauku Niwaniwalovina ꞌwaineye ꞌatamana Lasea lilivaneye.

9-10 Tutuya manamanawena ꞌakonadi i ꞌaꞌava kebu i da lubwainema ꞌa na vaganago fai ꞌakonadi toaluꞌu i leꞌwa, kaukau bwaikina ꞌana tutuya. Faifainanina Faulo waka ꞌana tofolovavo i vonedi i vo, Ekwavo, a nuani ꞌaiꞌedi ta na tauya bola vita ta na veluagai malaveseye waka wata kukua i na ꞌivesakodi, wata ꞌifwaida ta na monu.” 11-12 Faulo yana nuanuananina i veifufuyeniga tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta kebu i da awaveꞌatumaieniga. ꞌEba lukunina kebu ꞌatumainaga kaukau ꞌana tutuye begaidi tomotoga fuedi nuanuadi saiꞌafo ꞌa na vaganago ꞌaiꞌedi ꞌama fata ꞌa da leꞌwa Finikisa, bei tamu ꞌawauku Imulanina Kiliti ꞌwaineye. ꞌAwaukunina ꞌatumaiotogina fai kaukau ꞌana tutuye yagina kebu ꞌana fata i na luku. Begaidi tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta toniwaka wata wakanina ꞌana toꞌisaveꞌavina yadi nuanua i faliꞌatumaieni.

Kaukau wata yagina waka i beweni.

13 ꞌAwaukunina ꞌwaineye ꞌa luku bei ꞌa miamiani, nika kaukau saiꞌafo i nunuga bolimanayega, waka ꞌana tofolovavo yadi nuanuananina i veveifufuyeniga nuanuadi ꞌa na tauya ꞌa na nago Finikisa. Bega lomu i yoꞌei naya i silakai balabala lilivaneamo ꞌa nago. 14 ꞌA balabala nika tamu kaukau bwaikina i yagiobuma ꞌoyayega. Kaukaunina ꞌatagiega i nunuga, yavalata bolimana kamwadie. 15 Kaukau naya i ꞌonai, waka i yagivekenai kebu ꞌama fata debanagomega ꞌa na nago bega waka i vivieni i bewemamo. 16 I bewema ꞌa nago imula siaina ꞌana wagava Koda dibunega bei saiꞌafo i velubabalema bega waka siaina ꞌa dikwadikwaniga ꞌa tokemaigema ꞌa silakai i laka tabwaneye ꞌa sifwasefwaseni. 17 I ꞌaꞌavana waka bwaikina i fania bulavayega bega yagina kebu waka i na tufuai. Waka ꞌana tofolovavo i kololo waka i na tula faifaina ꞌawalawa Libia ꞌwaineye bega naya i siobuyeni kaukau i bewemamo ꞌa nago. 18 I ꞌatai kaukau wata yagina bwaikaotogidi waka i lusakosakoi begaidi kukua i vedodogidiga i veavuledi. 19 Wata ꞌawaꞌawaie yagina i vebwaika-ꞌafoꞌafo waka taunina ꞌana kukua wata i veavuledi. 20 ꞌAiata fuedi nagedie kaukau bwaikina i nununuga kebu ꞌama fata ꞌubwana wata inala ꞌa na ꞌisedi bega ꞌa bavu, kebu ꞌa da ꞌasetaiga avaꞌaibe ꞌa nunago. Yama nuanua matatabuna i veꞌaleꞌusa ꞌa vo, Kebu ta na veꞌatumaiga, mogitana ta na wafa.”

21  ✡Tutuya manamanawena kebu tamu aitoi i da ꞌani, mulieta Faulo i tovoi matameye i matawaꞌulidi i vo, ꞌWa ꞌiseni, bonaku ꞌwa taweniga. Ta da miamiaga Imula Kiliti, ꞌako kebu vita deꞌe ta da veluagai wata kukua i da ꞌenoꞌeno ꞌatumaidi.” 22 Wata Faulo i tolinuavatuvatudi i vo, Kebu ꞌwa na kolologa, waka mogitana i na tuweaweali weꞌe kebu tamu aitoi ꞌwaidega i na wafaga. 23-24  ✡Lovane yaku Yaubadanina kumanina a subisubiaiga, tamu yana anelose i souyeni ꞌwaikuye i voneku i vo, Faulo, kebu ꞌu na kolologa. Yaubada nuanuana ꞌu na vonayavuga Loma yadi toveimea bwaikaotogina mataneye wata ꞌakonadi i vesauluva-ꞌatumaiemu emwavonidi taiadi wakeye ꞌwa dodoga kebu tamu aitoi i na wafa.” 25 Ekwavo, ꞌwa na tokemaigemi. A vetumagana avaꞌai Yaubada i vonekuga, baniꞌodi i na souyeni. 26  ✡Siwe bola tamu imula ꞌwaineye ta na tula.”

Waka saiꞌafo i leꞌwa balabala lilivaneye.

27 ꞌAiata 14 nagedie kaukau bwaikina i nununuga i bewebewema Eyaga Mediteleniani ꞌwaineye. Lovananina ꞌana utukamwane waka ꞌana tofolovavo i nuani ꞌakonadi ꞌa leꞌwaleꞌwa fwayafwaya lilivaneye. 28 Awana i ꞌetowavai ꞌeba ꞌetowavayega i ꞌiseni ꞌana vemanawe 40 mita. I yoꞌei ꞌa vaganago wata i ꞌavalainani i ꞌiseni 30 mita bega i ꞌasetai ꞌakonadi ꞌavala lilivaneye. 29 Waka ꞌana tofolovavo i kololo kileuye ꞌa na tula faifaina, begaidi lomu matatabuna 4 i tawedi waka mulineye bega waka i siveꞌavini, wata i veluꞌui yadi yaubada-vekavekali ꞌwaidie ꞌatai-matayoꞌo faifaina. 30 Siwe ꞌifwaidi nuanuadi i na dega bega waka siaina i siobuyeni igodi i da obu yadi vaiseba i vo, Wata lomu ꞌifwaidi ꞌa na tawedi fogenega.” 31 Faulo yadi nuanua ꞌakonadi i ꞌasetai begaidi tolugaviavo wata ꞌadi toꞌedakumeta taiadi i vonedi i vo, ꞌAiꞌedi noꞌo tomotoganidi i na dega, ꞌomi fuemi ꞌwa na wafa.” 32 Begaidi tolugaviavo waka siaina ꞌana bulava i kinidabai i beweni.

33 Saiꞌafoga tutuya i na fuai Faulo matatabudi i lukakadedi ꞌani faifaina i vo, Wakeye ta mimai ꞌaiata 14 nagedie kebu tamu saiꞌafo ꞌwa da ꞌanitonova. 34  ✡A vonevonemi ꞌwa na ꞌani bega ꞌwa na vetoketoke. Tutuyanina ta na obuobu ꞌavale, kebu tamu avaꞌai i na ꞌetoꞌwaꞌimi, matatabumi ꞌatumaiꞌavami.” 35 Faulo yana vona i ꞌaꞌava, ꞌaniꞌani i ꞌewai, matadie i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye i ꞌivivia i ꞌani. 36 Matatabudi Faulo i ꞌiseni nuafoudi i vatu begaidi i ꞌani. 37 ꞌAma ꞌailaꞌa matatabuma 276. 38 Matatabuma ꞌa ꞌani kamoma i aidi. ꞌAni i ꞌaꞌava, nuanuadi waka i na safaila begaidi witi basenadi i vedodogidiga matatabuna i veavuledi eyage.

Waka i tula.

39 I ꞌatai, waka ꞌana tofolovavo balabala i ꞌisanaweni siwe kebu i da ꞌisaꞌinanai. Nidula i ꞌiseni ꞌawaukuye nuanuadi bei yagina i da bewema i da lulakavema nidule ꞌaiꞌedi ꞌana fata. 40 Bega lomu ꞌadi bulava i tudabadi i bailedi eyaga nageneye i ꞌenoꞌenovi, wata wayaisi i siobuyedi weꞌe fogeneye naya i silakai bega ꞌaiꞌedi ꞌana fata kaukau waka i na beweni ꞌa na obu balebaleye. 41 Siwe waka bwaikina bega i lilide i nago tamu nidula malaveseye bei i tula wata i toke fogena i vetufadualeni nidulanina ꞌwaineye. Fai yagina bwaikaotogidi waka mulina i tugeugeuya.

42 Tolugaviavo yadi nuanua, nuanuadi tomotoganidi yogoyogonidi matatabudi i na luvewafadi bega kebu tamu aitoi i na kayo i na obu ꞌavale i na dega. 43 Siwe tolugavianidi ꞌadi toꞌedakumeta nuanuana Faulo i na ꞌitaꞌitaꞌieni begaidi i talabodebodedi wata matatabuma i vonema i vo, Egavo kayokayomi nagami ꞌwa na sou ꞌwa na kayo ꞌwa na obu balebaleye. 44  ✡Weꞌe ꞌifwaimi kayo bavubavumi deu ꞌwa na ꞌewadi bega ꞌwa na kayo.” Side baniꞌodi ꞌa munega bega matatabuma ꞌatumaiꞌavama.

28

Faulo ma enavo Imula Melita ꞌwaineye.

1 Matatabuma ꞌatumaiꞌavama ꞌa laka ꞌavale, weꞌe imulanina ꞌana tomotoga i vonema imula ꞌana wagava Melita. 2 I vekaiwa ꞌwaimeye wata ma yadi nuakalikali i ꞌivaisema bwaikina. ꞌWei i leꞌwa fuema ꞌa vekaukau begaidi faifaima ꞌai i levai. 3 Faulo ꞌaiꞌweuꞌweu ma ꞌitavina i mieni matatabuna i silakaveni ꞌai meaneye ꞌoꞌolo kasikasisina i ꞌalavesouya Faulo nimaneye i ꞌaiova kebu i da ꞌanitaꞌia i fwata-vagata. 4 Imulanina ꞌana tomotoga i ꞌiseni ꞌoꞌolo i fwata-vagata ꞌaiseꞌavadi i vona i vo, Vona mogitana Faulo basenadi tamu tomogo i luvewafai. I lubwaineni i da wafa wakeye, siwe i dega, begaidi tamu yada yaubada ꞌana wagava Feiti deꞌe bei i na luvewafai.” 5  ✡Faulo ꞌoꞌolo i luitaleni ꞌai i ꞌalai siwe kebu tamu avaꞌai i da vaia. 6  ✡Tomotoganidi Faulo i ꞌiseꞌiseni i vo, Tomogona matatabuna i na tubuga ꞌalo i na ꞌaniuliulia i na wafa.” Tutuya manamanawena i ꞌiseꞌiseni nika ꞌatumaiꞌavana bega yadi nuanua i sivilai i vo, Tomogonina noꞌo tamu yaubada.”

7 Imulanina ꞌana tomotoga ꞌadi toꞌedakumeta bwaikina ꞌana wagava Fabilisi yana tanoga kebu ꞌaniꞌiega bei ꞌa vevevalaga ꞌwainega. I mai i vekaiwa ꞌwaimeye bega i vagavaima ꞌa nagoi yana vanuge ꞌa miamiani ꞌaiata ꞌaitonu nagedie i ꞌiꞌisaveꞌavinima. 8 Fabilisi tamana i viga kamotaitaina i ꞌiveyaviyavia. Faulo i luku yana tutudabeye i veluꞌui faifaina wata nimana i yatoi ꞌwaineye i veagiagi. 9 Toviga matatabudi imulanina ꞌwaineye vala i nogai i maia Faulo ꞌwaineye i ꞌiveꞌatumaidi. 10 Yadi nuakalikali nani fuedi i velema wata tutuyanina yama dodoga ꞌwaineye ꞌifwaidi wata i velema ꞌama ꞌibua.

Melita ꞌwainega Faulo ma enavo i tauya i na

nagoi Loma.

11 Wetaꞌi ꞌaitonu nagedie ꞌa miamiani Imula Melita ꞌwaineye, mulieta ꞌa dodoga tamu waka ꞌana wagava Yaubadavo-Natulugaluga ꞌwaineye. Wakanina basenadi Alekisanidilia ꞌwainega i mimai nika kaukau ꞌana tutuya i veluagai bei i tutubodeni i mia-vagata. 12 ꞌA silakata ꞌa nago ꞌa leꞌwa ꞌatamana Silakusa, Imula Sisili ꞌwaineye bei ꞌa miamiani ꞌaiata ꞌaitonu. 13 Wata bega ꞌa silakata ꞌa nago ꞌa leꞌwa ꞌatamana Litiami ꞌa ꞌeno. I ꞌatai kaukau i nunuga bolimanayega wata bega ꞌa silakata ꞌaiata ꞌailuga ꞌa nunago mulieta ꞌa leꞌwa ꞌatamana Futioli. 14 Bei tovetumaganavo ꞌifwaidi ꞌa veluagadi nuanuadi taiadi ꞌa na miamiani wiki ꞌaitamogana, mulieta ꞌa tauya ꞌa na nagoi Loma. 15 Emavo tovetumaganavo Loma ꞌwaineye valama i nogai i maia i yogoꞌedeꞌedema. ꞌIfwaidi ꞌa veluagadi ꞌeba sivedavedamana ꞌwaineye Afiasi, wata ꞌifwaidi tamu ꞌatamana ꞌwaineye, Vanuga Wakawaka ꞌAitonu. Tutuyanina Faulo i ꞌisedi ma yana sosoana i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye.

Faulo i leꞌwa Loma.

16 Tutuyanina ꞌa leꞌwa Loma, tolugaviavo ꞌadi toꞌedakumeta Faulo i tauyeni i na miaꞌeni, siwe tamu tolugavia i na ꞌiꞌisaveꞌavini.

17 ꞌA miamiani ꞌaiata ꞌaitonu, mulieta Faulo nuanuana i na veifufu me Diu ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌwaidie. Vala i vetunei ꞌwaidie matatabudi i vaꞌauta ꞌwaineye taiadi i veifufu i vo, Ekwavo, basenadi me Diu i miamianiga Ielusalema i ꞌiveꞌaviniku i ꞌaniveleneku me Loma ꞌwaidie, siwe kebu tamu sakona a da ꞌidewai yada tomotoga ꞌwaidie wata kebu tamu yada sauluva tubudavo ꞌwaidiega a da geuya. 18  ✡Loma gabemani i velutolitolieku nuanuadi i da ꞌetoyavuku fai kebu tamu sakona i da veluagai ꞌwaikuye bega i na luvewafaku. 19 Siwe me Diu i baila kebu nuanuadi i na ꞌetoyavuku begaidi me Loma gabemani a vonedi nuanuaku a na vonayavuga Sisa mataneye. Yada tomotoga me Diu i vevita-maimaigiku siwe kebu a da nuasako ꞌwaidie wata kebu nuanuaku yadi vevita a na tutuli. 20  ✡Me Isileli fueda ta vetumagana Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i na vetunei faifaina ꞌwa lulukamata, yau wata baniꞌodi a vetumagana, faifainanina i yogoniku deꞌe bulava kainumu ꞌwainega.” 21 Toꞌedakumetanidi Faulo yana vona i tutuli i vo, Emavo Iudia ꞌwaineye i miamiani kebu tamu leta i da vetunei ꞌwaimeye ꞌomu faifaimu, wata ꞌwaidiega kebu tamu aitoi i da mai valamu i da veifufuyeni ꞌwaimeye ꞌalo i da awavesakoyemu. 22 Siwe nuanuama ꞌu na veifufu ꞌwaimeye bega yamu nuanua ꞌa na ꞌasetadi fai ꞌa nogai ꞌomi Iesu yana ꞌAilaꞌa tomotoga fuedi i awaobuobuyemi.”

23 Bega tamu ꞌaiata i venuaꞌivineni tomotoga fuedi i souyedi avaꞌaibe bei Faulo i miamia ꞌwaineye. Faulo i veifufu wata i kiavemageta Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaideye faifaina, ꞌawaꞌawaiega i nago i lovani. Nuanuana fuedi i na vetumagana Iesu ꞌwaineye begaidi vona ꞌifwaidi Yaubada yana Buki ꞌwainega i voneyedi. Vonanidi i maia Mosese wata ꞌifwaidi Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌwaidiega. 24 Tomotoga ꞌifwaidi yana veifufu i nogai i vetumagana Iesu ꞌwaineye, weꞌe ꞌifwaidi kebu i da vetumagana i baila. 25-28  ✡Yadi tauya ꞌwaineye taiadi i veꞌikwayekwayega begaidi Faulo i vonedi i vo, Basenadiotoga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vona mogitana tubudavo ꞌwaidie ꞌomi tobailanimi faifaimi. Tamu Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i ꞌivaiseni bega i kilumi i vo,

ꞌU na nago me Diu ꞌu na vonedi ꞌu na vo,

Tomotoga deꞌe nuadi tabodadi,

Tanigadi i ꞌibodadi

Bega kebu i na nogai.

Matadi i ꞌuludi

Bega kebu i na ꞌiseni.

ꞌAiꞌedi nuadi i da magetaiga

I da nuaviladi ꞌwaikuye

A da ꞌiveꞌatumaidi.

Begaidi i na nogaya-wayoga, kebu nuadi i na magetadi.

Wata i na ꞌisa-wayoga siwe kebu i na ꞌisaꞌinanaiga.”

Wata Faulo i vonedi i vo, Fai ꞌomi me Diu fuemi ꞌwa baila, nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai Yaubada nuanuana mali tomotoga taunidi kebu Diu i na ꞌitaꞌitaꞌiedi. ꞌItaꞌitaꞌi valana ꞌakonadi i vetunei ꞌwaidie, taunidi i na nogai i na vetumagana.” [ 29 Faulo yana vona i ꞌaꞌava, me Diu i sousouyedi, tauniꞌavadi i veveꞌikwayekwayega Faulo yana veifufu faifaina.]

30 Malamala ꞌailuga nagedie Faulo i miamia tamu tomogo yana vanuga ꞌwaineye i tututula, wata egavo ꞌana vebaꞌwa faifaina i mimaia ma yana sosoana taiadi i veveifufu. 31 Ma yana venuafoufaꞌala i lalauꞌage Yaubada yana veimea tomotoga ꞌwaideye faifaina, wata i veve ꞌwaidie Toveimea Iesu Keliso faifaina, kebu tamu aitoi i da tatalabodeni.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Luke.

✡ 1:1-2: Luk 1:1-4; Luk 24:49-51

* 1:1-2: Bukinina ꞌana wagava Luke.

✡ 1:3: Luk 24:36-45

✡ 1:4: Luk 24:49; Ion 14:16-17

✡ 1:5: Mad 3:11

✡ 1:7: Mak 13:32

✡ 1:8: Mad 28:19; Fol 2:32, 5:32; Efe 3:16

✡ 1:11: Luk 21:27; Ve 1:7

† 1:12: ꞌAna vemanawe kilomita ꞌaitamogana.

✡ 1:15-17: Same 41:9

✡ 1:18: Mad 27:3-10; Luk 22:22

✡ 1:20: Same 69:25; 109:8

✡ 1:24-25: Ion 2:25

✡ 2:1: VeL 16:9-11

✡ 2:3: Mad 3:11; Ion 3:8

✡ 2:4: Ion 14:17; Fol 4:31; 10:44-46

✡ 2:11: Ve 7:9

✡ 2:22: Ion 3:2

✡ 2:23: Fol 4:27,28

✡ 2:25: Same 16:8-11

✡ 2:29: 1 Kin 2:10; Fol 13:36

✡ 2:30: Same 132:11

✡ 2:31: Same 16:10

✡ 2:32-33: Fol 1:4,8, 7:55,56; 1 Fit 3:22

✡ 2:34-35: Same 110:1

✡ 2:37: Fol 16:30-33

✡ 2:39: Efe 2:12,13,17

✡ 2:41: Fol 4:4; 5:14

✡ 2:43: Fol 5:11,12

✡ 2:44: Fol 4:32-35

✡ 2:46: Luk 24:53

✡ 2:47: Fol 6:7; 11:21,24

✡ 3:2: Fol 14:8

✡ 3:6: Fol 3:16; 16:18

✡ 3:13: Sou 3:15; Luk 23:13-25

✡ 3:15: Fol 2:32; 5:30

✡ 3:17: Luk 23:34

✡ 3:18: Luk 24:27

✡ 3:22-23: VeL 18:15,18-19

✡ 3:25: Nag 22:18; Gal 3:8

✡ 4:3: Fol 5:18

✡ 4:4: Fol 2:41; 5:14

✡ 4:7: Mad 10:19-20

✡ 4:10: Fol 3:6

✡ 4:11: 1 Fit 2:7; Same 118:22-23

✡ 4:12: Ion 14:6

✡ 4:15-16: Ion 11:47

✡ 4:17: Fol 5:28-29

✡ 4:25: Same 2:1-2

✡ 4:27: Mad 27:1-2

✡ 4:28: Fol 2:23

✡ 4:29: Efe 6:19

✡ 4:31: Fol 2:4

✡ 4:32: Fol 2:44

✡ 4:34-35: Fol 2:25

✡ 4:36-37: Fol 11:22-26; 13:2-3

✡ 5:2: Fol 4:34,35

✡ 5:3: Ion 13:2

✡ 5:12: Fol 14:3

✡ 5:16: Mak 6:56; Fol 19:11,12

✡ 5:17-18: Fol 4:1-3

✡ 5:19: Fol 12:7-10

✡ 5:27-28: Fol 4:18-19; Mad 27:25

✡ 5:31: Efe 1:20; Ibu 12:2

✡ 5:32: Fol 1:8

✡ 5:40-41: Fol 4:18; Mad 5:10-12; 1 Fit 4:13

✡ 5:42: Fol 17:3

✡ 6:6: Fol 13:3

✡ 6:7: Fol 16:5

✡ 6:10: Luk 21:15

✡ 6:11-12: Mad 26:60,61

✡ 7:2-3: Nag 12:1-5

✡ 7:5: Nag 17:8

✡ 7:6: Nag 15:13,14; Sou 3:12

✡ 7:8: Nag 17:9-11

✡ 7:9-10: Nag 37:11,28; 39:23; 41:37-44

✡ 7:11: Nag 41:54

✡ 7:12: Nag 42:1-5

✡ 7:13: Nag 45:1-11

✡ 7:14-15: Nag 46:1-7; 49:33

✡ 7:16: Nag 33:19

✡ 7:17: Sou 1:7,8

✡ 7:19: Sou 1:10-22

✡ 7:20-21: Sou 2:1-10

✡ 7:23: Sou 2:11-15,21,22

✡ 7:30: Sou 3:1-10

✡ 7:36: Sou 7:3; 14:21; Num 14:33

✡ 7:37: VeL 18:15

✡ 7:38: Sou 19:3; VeL 9:10

✡ 7:39: Num 14:3

✡ 7:40: Sou 32:1-6

✡ 7:42: Emo 5:25-27

✡ 7:44: Sou 25:9

✡ 7:45: Ios 4:11; 18:1; 23:9

✡ 7:46: 2 Sam 7:1,2

✡ 7:47: 1 Kin 6:1,14

✡ 7:48: Ais 66:1,2

✡ 7:51: Sou 32:9

✡ 7:52: 2 Ifu 36:16

✡ 7:53: Fol 7:38; Ibu 2:2

✡ 7:56: Kol 3:1

✡ 7:57-58: Fol 22:20

✡ 7:59: Luk 23:46

✡ 7:60: Luk 23:34

✡ 8:1-3: Fol 11:19; Fol 9:1,2; 26:9,11

✡ 8:7: Mad 10:1; Mak 16:17

✡ 8:17: Fol 9:17; 19:6; Tim 1:6

✡ 8:27-28: Ais 56:3-7

✡ 8:29: Fol 10:19

✡ 8:32: Ais 53:7,8

✡ 8:40: Fol 21:8

✡ 9:1-2: Fol 8:3

✡ 9:5: Fol 5:39

✡ 9:15: Fol 25:23; Lom 1:5

✡ 9:16: 2 Kol 11:23-28

✡ 9:21: Fol 9:1,2

✡ 9:22: Fol 17:3; 18:28

✡ 9:23: Fol 23:12

✡ 9:27: Fol 9:4

✡ 9:34: Ion 5:8,9

✡ 9:39: Mak 5:38-41

✡ 10:3: Fol 9:10

✡ 10:4: Ve 8:4

✡ 10:6: Fol 9:43

✡ 10:14: Vei 11:3,13,20,26

✡ 10:19: Fol 11:12

✡ 10:25: Ve 19:10; Mad 4:10

✡ 10:34: Lom 2:11

✡ 10:36-37: Efe 2:13,14; Mad 3:16

✡ 10:39: 1 Kol 15:4-7

✡ 10:41: Luk 24:42-43

✡ 10:42: Fol 17:31

✡ 10:43: Ais 53:5,6; Iel 31:34

✡ 10:45-46: Fol 2:4

✡ 10:48: Fol 2:38; Mad 28:19

✡ 11:14: Fol 16:31

✡ 11:15: Fol 2:4

✡ 11:16: Fol 1:5

✡ 11:18: Fol 14:27

✡ 11:21: Fol 2:41

✡ 11:22: Fol 4:36

✡ 11:23: Fol 14:22

✡ 11:28-30: Fol 21:10; Lom 15:26

✡ 12:2: Mad 4:21

✡ 12:3: Sou 23:15

✡ 12:5: Efe 6:18

✡ 12:7: Fol 5:19; 16:26

✡ 12:17: Fol 12:7,8

✡ 12:24: Ais 55:11; Fol 19:20

✡ 13:2: Fol 9:15

✡ 13:3: Fol 6:6

✡ 13:5: Fol 12:12

✡ 13:9-10: Fol 4:8; Ion 8:44

✡ 13:13: Fol 15:38

✡ 13:17-18: Sou 6:6; 12:51; Sou 16:35

✡ 13:19: Num 7:1

✡ 13:20-21: 1 Sam 8:5,19

✡ 13:22: 1 Sam 13:14; 16:13

✡ 13:23: Ais 11:1

✡ 13:24: Mad 3:1,2

✡ 13:25: Ion 1:20,27

✡ 13:27: Ion 16:3

✡ 13:28: Mad 27:22,23

✡ 13:29: Mad 27:59,60

✡ 13:30-31: Fol 2:24; Fol 1:3,8

✡ 13:32-33: Same 2:7

✡ 13:34: Ais 55:3

✡ 13:35: Same 16:10

✡ 13:36: Fol 2:29

✡ 13:38-39: Fol 10:43; Lom 10:4

✡ 13:41: Aba 1:5

✡ 13:45: Fol 17:5

✡ 13:46: Fol 18:6

✡ 13:47: Ais 49:6

✡ 14:2: Fol 13:45

✡ 14:3: Mak 16:20

✡ 14:5: Fol 14:19

✡ 14:8: Fol 3:2

✡ 14:14-15: Fol 17:24

* 14:14-15: Me Diu yadi sauluva, ꞌaiꞌedi vona-awadamana Yaubada ꞌwaineye i na nogai, ꞌadi kaleko i na silabuꞌidi.

✡ 14:17: Lom 1:19-20

✡ 14:19: Fol 17:13

✡ 14:21: Mad 28:19

✡ 14:22: Fol 18:23; 2 Tim 3:12

✡ 14:26: Fol 13:1-2

✡ 14:27: Fol 15:4,12

✡ 15:1: Gal 5:2

✡ 15:4: Fol 15:12

✡ 15:7: Fol 11:4-17

✡ 15:11: Gal 2:16; Efe 2:8

✡ 15:16: Emo 9:11-12

✡ 15:20-21: Vei 17:10-16

✡ 15:24: Fol 15:1

✡ 15:29: Fol 15:20

✡ 15:37-38: Fol 12:12,25; Fol 13:13; Kolos 4:10

✡ 16:1: 2 Tim 1:5

✡ 16:2: Fil 2:19-22

✡ 16:4: Fol 15:23-29

✡ 16:6: Fol 18:23

* 16:10: Taunina Luke. Buki deꞌe ꞌana tokiluma.

✡ 16:15: Fol 16:33, 18:8

✡ 16:17: Mak 1:24

✡ 16:18: Mak 16:17

✡ 16:20: Mad 10:17-18

✡ 16:25: Kolos 3:16

† 16:27: Me Loma yadi sauluva, ꞌaiꞌedi tomotoga yogoyogonidi i na dega, toꞌisaveꞌavina i na wafa fai i ꞌisaveꞌavina-sako.

✡ 16:33: Fol 16:15

✡ 16:37: Fol 22:25

✡ 17:1: 1 Tes 2:1-2

✡ 17:2: Luk 24:26-27; Fol 9:22

✡ 17:6: Fol 16:20

✡ 17:7: Luk 23:2

✡ 17:11: Ion 5:39

✡ 17:12: Fol 17:4

✡ 17:13: Fol 14:19

✡ 17:24: Fol 7:48

✡ 17:26: Nag 10:32, 11:9

✡ 17:27: Ais 55:6

✡ 17:29: Nag 1:27; Fol 19:26

✡ 17:31: Ion 5:22; Fol 10:42

✡ 18:2-3: 1 Kol 4:12

✡ 18:5: Fol 17:14-15

✡ 18:6: Fol 13:46

✡ 18:9-10: 1 Kol 2:3

✡ 18:14: Fol 25:18-19

✡ 18:19-21: Fol 17:17; Fol 19:1; Iem 4:15

✡ 18:24: 1 Kol 3:5

✡ 18:25: Fol 19:3

✡ 18:28: Fol 9:22

✡ 19:1: 1 Kol 3:6

✡ 19:2: Fol 2:38, 8:15-16

✡ 19:4: Mad 3:11

✡ 19:9: Fol 19:23

✡ 19:11: Fol 14:3

✡ 19:12: Fol 5:15

✡ 19:15: Mak 1:24

✡ 19:19: VeL 18:10-12

* 19:19: ꞌAna mogitana me Guliki yadi mani Dalakima 50,000. Dalakima ꞌaitamogana ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌana folova ꞌana tutula.

✡ 19:21: Lom 1:13

✡ 19:26: Fol 17:29

✡ 19:29: Fol 27:2

✡ 20:3-4: Fol 20:19; Fol 19:29, 21:29; Efe 6:21

* 20:6: Taunina Luke. Buki deꞌe ꞌana tokiluma.

✡ 20:22: Fol 19:21

✡ 20:23: Fol 21:11

✡ 20:24: 2 Tim 4:7

✡ 20:28-29: 1 Fit 5:2; Mad 7:15

✡ 20:32: Kolos 1:12, 2:7

✡ 20:34: Fol 18:3

✡ 20:38: Fol 20:25

✡ 21:8: Fol 8:5,40

✡ 21:9: Fol 2:17

✡ 21:10: Fol 11:28

✡ 21:11: Fol 21:33

✡ 21:13: Fol 20:24

✡ 21:19: Fol 15:12

✡ 21:25: Fol 15:28-29

✡ 21:26: 1 Kol 9:20

✡ 21:33: Fol 21:11

✡ 21:36: Fol 22:22; Luk 23:18

✡ 22:3: Fol 5:34

✡ 22:4: Fol 8:3, 22:19

✡ 22:19: Fol 8:3

✡ 22:20: Fol 7:58

✡ 22:21: Fol 9:15

✡ 22:22: Fol 21:36

✡ 22:25: Fol 16:38

✡ 23:5: Sou 22:28

✡ 23:6: Fol 24:15,21

✡ 23:8: Mad 22:23

✡ 23:11: Fol 28:16,23

✡ 23:15: Fol 25:3

✡ 23:27: Fol 21:30-33, 22:25-27

✡ 23:28: Fol 22:30

✡ 23:30: Fol 23:12-13

✡ 24:5: Fol 17:6

✡ 24:6-7: Fol 21:28-30

✡ 24:14: Fol 26:22

✡ 24:15: Ion 5:28-29

✡ 24:17: Lom 15:25-26

✡ 24:18: Fol 21:26-27

✡ 24:21: Fol 23:6

✡ 24:23: Fol 27:3

✡ 25:3: Fol 23:15

✡ 25:7: Fol 24:5-6,13

✡ 25:9: Fol 24:27

✡ 25:18-19: Fol 23:29

✡ 25:21: Fol 25:11-12

✡ 25:23: Mad 10:18

✡ 25:24: Fol 22:22

✡ 26:4: Fol 22:3; Fmi 3:5-6

✡ 26:6-7: Fol 28:20

✡ 26:10: Fol 8:3

✡ 26:11: Fol 9:1-2

✡ 26:18: Kolos 1:13; 1 Fit 2:9

✡ 26:19-20: Fol 9:22,28, 22:21

✡ 26:21: Fol 21:30-31

✡ 26:22-23: Luk 24:46-47

✡ 26:26: Ion 18:20

✡ 26:30-31: Fol 25:25

* 27:1: Luke taiadi i nagoi.

✡ 27:3: Fol 24:23

✡ 27:21: Fol 27:9-10

✡ 27:23-24: Fol 23:11

✡ 27:26: Fol 28:1

✡ 27:34: Fol 27:22

✡ 27:44: Fol 27:22-25

✡ 28:5: Mak 16:18

✡ 28:6: Fol 14:11

✡ 28:18: Fol 26:32

✡ 28:20: Fol 26:6

✡ 28:25-28: Ais 6:9-10; Fol 13:46

LOMA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

LOMA

Faulo yana kiluma me Loma ꞌwaidie.

Deꞌe leta Faulo i kilumi tovetumaganavo i miamianiga Loma faifaidi. Tutuyanina Faulo i miamia Kolinita, buki deꞌe i kilumi, mulieta tamu vavine ꞌadi wagava Fibi i veledi i naweni ꞌatamana Loma, ꞌawalawa Itali nageneye. Bei Loma toveimea bwaikaotogina i miamia ꞌana wagava Sisa. ꞌAtamananina ꞌana wagava bwaikina.

Faulo nuanuana i na ve ꞌwaidie, tomotoga matatabuda ta sakona Yaubada mataneye, siwe kebu ꞌada fata ta na veꞌatumai yada folova ꞌalo yada sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidiega. ꞌAiꞌedi ta na vetumaganamo Iesu Keliso ꞌwaineye, Yaubada i na ꞌiveꞌatumaida wata yada sakona i na nuatavunidi.

Faulo nuanuana i na nago Loma, tovetumaganavo bei i miamianiga i na kiavetoketokedi yana lauꞌage ꞌwaidiega. Tovetumagananidi ꞌifwaidi me Diu weꞌe ꞌifwaidi me Guliki. Letanina nageneye Faulo yana nago wata ꞌana ꞌaivaita faifaidi i veifufu. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa wata leta deꞌe inagena ꞌana nuanua. 1:1-17

Tomotoga fueda tosakona bega Yaubada yana vematavuloga ta na veluagai. 1:18-3:20

Kebu ꞌitaꞌitaꞌi ta da veluagai veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, weꞌe mogitana Keliso ꞌana vetumagana ꞌwainega. 3:21-4:25

Miaveꞌitubama Keliso taiadi ꞌwainega mia ꞌivauna wata miamia-vagaina ta na veluagai 5:1-8:39

Me Isileli tovedumweꞌaiꞌai siwe ꞌawaie Yaubada i na veviladi yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye. 9:1-11:36

Sauluvanidi ꞌida tovetumagana ꞌada laubwaina faifaina. 12:1-15:13

Faulo yana nuanua, yana ꞌalanuai, wata yana veluꞌaseꞌase. 15:14-16:27

1

1  ✡Ekwavo, yau Faulo, Iesu Keliso yana tofolova, a vekaiwa ꞌwaimie. Basenadi Yaubada i venuaꞌivineku veimea i veleku a vetomataꞌaulele Valana ꞌAtumaina faifaina. 2 Valanina ꞌAtumaina faifaina basenadiotoga i vonaꞌawaufaufa, yana toluꞌivonavo i kilumi yana Buki nageneye. 3-4  ✡Valanina Natuna faifaina, taunina ꞌada Toveimea Iesu Keliso i vetomotogaotoga i tubuga Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega. Tutuyanina i wafaga, Yaubada i sivetovoia bega yana tovi-vaitugana ꞌwainega i veda taunina mogitana Yaubada Natuna wata ꞌanuꞌanunu magemagetana ma yana toketokena. 5  ✡Yaubada yana veimea ꞌwainega, Kelisonina ma yana nuakalikali i tauyema ꞌa vetomataꞌaulele faifaina, bega yama folova ꞌwainega tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidiega ꞌifwaidi i na vetumagana ꞌwaineye wata i na vematayakeyakeni nika ꞌana wagava i na vebwaika. 6 ꞌOmi tovetumagananimi Loma ꞌwaineye taunidi ma fuemie Yaubada i venuaꞌivinemi bega ꞌomi Iesu Keliso yana tomotoga.

7 Bega a kilukiluma ꞌomi ꞌwa miamianiga Loma ꞌwaimie, ꞌailaꞌanimi Yaubada i nuakalikaliemi wata i venuaꞌivinemi bega ꞌomi yana tomotoga mogitana.

A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Tamada Yaubada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Faulo nuanuana tovetumagana Loma ꞌwaineye i na fogedi.

8  ✡Nagami faifaimi a vekaiwa Yaubada ꞌwaineye Iesu Keliso ꞌana wagavayega, fai ꞌwa vetumaganaga Iesu Keliso ꞌwaineye bega tomotoga fuedi ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidiega valami i ꞌasetai. 9-10  ✡Yaubada i ꞌasetaku mogitana tutuya fuedi yaku veluꞌui ꞌwaidie a nuanuanimi. Yaubadanina ꞌwaineye tauniku a tauyeku mogitana a vetofolova bega Natuna Valana a luluꞌageyeni. Wata a veveluꞌui nuanuaku ꞌaiꞌedi tutuya deꞌe ꞌwaineye Yaubada nuanuana, i na tauyeku ꞌaku fata a na wai ꞌwaimie. 11 Nuanuaku bwaikina a na wai a na ꞌisemi bega tamu nuakalikali ꞌwa na veluagai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, nuakalikalinina yami vetumagana i na kiavetoketokei. 12 Yaku nuanuananina side baniꞌodi, yada vetumagananidi ꞌwaidiega ta na veꞌivaivaita.

13 Ekwavo, nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai tutuya fuedi igodi a da viwai nika nani ꞌifwaidi i velubodebodeku. Nuanuaku a da folofolova ꞌawasasamie bega yaku folovanina ꞌwainega vuaga a da ꞌiseni ꞌifwaidi i da vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye, baniꞌodi basenadi a folova mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie nika i vetumagana.

14 Fai folovanina Yaubada i veleku, i lubwaineku a na lalauꞌage tomotoga matatabuna ꞌwaidie Iesu Keliso faifaina. Vona mogitana, ꞌatamana bwaikidi ꞌadi tomia wata kweda ꞌadi tomia ꞌwaidie, taunidi ma yadi ꞌaseta wata taunidi kebu i da sikulu, matatabudi ꞌwaidie a na lalauꞌage. 15 Wata baniꞌodi i lubwaineku nuanuaku bwaikina Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌomi wata ꞌwa miamianiga Loma, ꞌwaimie a na lauꞌage.

Keliso Valana ꞌAtumaina toketokena.

16  ✡Valananina ꞌAtumaina faifaina kebu a da veꞌawamayamayaga, fai kebu nani mweanaga. Valanina Keliso faifaina Yaubada yana ꞌedaꞌeda toketokena, egavo i na vetumaganeni i na ꞌitaꞌitaꞌiedi sakona ꞌwaidiega. ꞌIma me Diu nagami Valanina ꞌa nogai, mulieta mali tomotoga taunidi kebu Diu. 17  ✡Keliso Valananina ꞌwainega Yaubada i veveda taunina tomotoga i ꞌiveꞌatumaida yada sauluva i tonova mataneye, siwe vetumaganaꞌava ꞌwainega. Avinodi ꞌida tosakona, fai ma yada vetumagana taunida ta tauyeda Keliso ꞌwaineye bega Yaubada i awaveꞌatumaieda. ꞌAda ꞌiveꞌatumai Yaubada mataneye faifaina basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Egavo yadi vetumagana ꞌwainega yadi sauluva i na tonova Yaubada mataneye,

Mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

Tomotoga matatabuda ta sakona Yaubada mataneye.”

18  ✡Yaubada abame yana nuasako tosakona faifaidi ꞌakonadi i veda. Fai tomia fwayafwaya fuedi Yaubada i vevedumweꞌaiꞌaieni wata sakona tulina tulina i ꞌiꞌidewadi ꞌadi vematavuloga i na veluagai ꞌwainega. Yadi sakonanidi ꞌwaidiega Yaubada yana nuanua tonovidi i tatalabodedi tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidiega. 19  ✡Yaubada vematavuloga i veleveledi fai avaꞌai nuanuana tomotoga i na ꞌasetaiga taunina faifaina mageseye, kebu i da givediga, taunina i sivemagesedi. 20 I sivemagesediga yana ꞌidewadewa ꞌwaidiega fai fwayafwaya ꞌana ꞌidewavau ꞌwainega i maiga ꞌasiau Yaubada yana toketokena i ꞌeno-vagata wata yana sauluva magemagetadi tomotoga i ꞌasetadi. Kebu ꞌadi fata Yaubada i na ꞌisaotogi siwe ꞌana ꞌidewadewa i da ꞌisedina nika i da ꞌasetai taunina mogitana Yaubada toketokena bega kebu ꞌadi fata i na bavuseba i na vo, ꞌIma bavubavuma bega ꞌa sakosakona.”

21  ✡Vona mogitana Yaubada i ꞌasetai, i lubwainedi i da subisubiai wata i da vevekaiwa yadi Yaubada ꞌwaineye, siwe fai i baila bega nuadi ꞌanigaugaudi, nuaꞌavadi wata nuadi dududubalidi. 22 Yadi vona ꞌadi nogaya ꞌwa da vo ꞌaseꞌasetadi, weꞌe mogitana kebu ma yadi ꞌasetaga. 23  ✡Yaubada Miamia-vagaina wata Magemagetana i da subisubiaiga i baileni, taunidi ꞌadi ꞌidewadewa ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu. Yadi ꞌeba ꞌodunidi kumaea, ꞌadi ꞌisaꞌisa tomotoga siwe kebu i na mia-vagata, manuga, ꞌaisaya wata ꞌaisaya daledaledi.

24 Fai tomotoga i baila Yaubada, nani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu, begaidi Yaubada i baila i tauyedi bega avaꞌai sauluvaga sakoidi nuanuadi i ꞌiꞌidewadi. Sauluvanidi bunu ꞌana nuanua ꞌeba bunumayaga, tauniꞌavadi tomogodiega i sakosakona. 25 Yaubada ꞌana ꞌaseta i baila, maꞌitufa taunidi i tauyedi nani-vekavekali ꞌwaidie. Yaubada ꞌana ꞌidewadewa ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu weꞌe mogitana i lubwaineda tomotoga matatabuda Yaubada ꞌada toꞌidewadewa ta na subisubiai kebu ta na ꞌailove. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

26 Fai tomotoga nuanuadi sakona, Yaubada i baila i tauyedi bunu ꞌana nuanua ꞌeba bunumayaga ꞌwaidie. Wata vevine baniꞌodi, sauluvanidi i lubwainediga i baila, vevineꞌava i luꞌavoꞌavovo. 27  ✡Wata baniꞌodi iaveta nagi i baila, nuanuaotogidi iavetaꞌava i na luluꞌavoꞌavovo. Iavetaꞌavadi i sakosakona ꞌeba bunumayaga bwaikaotogina, begaidi vematavuloga i veveluagai tomogodi wata nuadi ꞌwaidie. Vematavuloganina i lubwainedi, yadi sauluva sakoidi ꞌadi tutula.

28 Wata fai Yaubada ꞌana ꞌaseta mogitana ꞌwaidie i venani-ꞌavoꞌavovo kebu nuanuadi faifaina i na nuanua, bega Yaubada i tauyedi nuaꞌanigaugau ꞌwaineye kebu ꞌadi fata i na venuaꞌivina-ꞌatumai. Nuadi i lulugaugaudiga, sauluvanidi kebu i da lubwainediga i ꞌiꞌidewadi. 29-31 Sakona tulina tulina nuadi i ꞌewadi, baniꞌodi kukua ꞌadi nuanua ꞌwaidie i vebwaika, bunu ꞌana nuanua sakoidi nuadi i ꞌewai, i veveꞌunumagigi, i luluvewafa, i vevetaꞌataꞌala, i vevekali, wata i totoliveꞌeda nuanuadi vita i na veveluagadi. Wata i vevebonaivo, i awavesako, Yaubada i vevedumweꞌaiꞌaieni, i manimanini-ꞌavoꞌavovo, i nunualaka, wata taunidi i awaꞌaiꞌaidi. Tutuya fuedi nani sakoidi ꞌadi nuanua ꞌwaidie i vevebwaika, tamadiavo wata inadiavo yadi veimea kebu nuanuadi, yadi nuanua ꞌokaꞌokadi, yadi vonaꞌawaufaufa i geugeudi, kebu i da nunuakalikali wata kebu i da ꞌiꞌisanuakalikali. 32 Yaubada yana veimea i ꞌenoꞌeno, tomotoga baniꞌodi i na vesauluvediga i lubwainedi i na wafaotoga. Veimeanina i ꞌasetai siwe wata i ꞌiꞌidewadi. Mogitana i sakona siwe yadi sakona i vebwaika-ꞌafoꞌafo, fai mali tomotoga baniꞌodi i na sakosakonaga i na ꞌisedi i na awaveꞌatumaiedi.

2

Tomotoga matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye.

1 Ekwavo, voke ꞌwa vonavona ꞌwa vo, Tomotoganidi mogitana tosakona, vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega.” Siwe ꞌomi wata tomotoganidi baniꞌodi ꞌwa sakosakona, ꞌwa awavesakoyediga nika ꞌasaꞌaiana taunimi ꞌwa awavesakoyemi, ꞌawaie kebu ꞌami fata ꞌwa na veꞌewa yami sakonanidi faifaidi Yaubada mataneye. 2 Ta ꞌasetai Yaubada i lubwaineni i na veimea tomotoga vematavuloga i na veluagai sauluvanidi sakoidi faifaidi. 3 Ekwavo, ꞌomi tomotoga ꞌifwaidi ꞌwa awavesakoyedi yadi sakona faifaidi, siwe ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa sakosakona, kebu tamu saiꞌafo ꞌwa na dega Yaubada yana vematavuloga ꞌwainega. 4 ꞌAkonadi i ꞌisanuakalikaliemi, i tokemaiga kebu i da tutula-matayoꞌo ꞌwaimie yami sakona faifaidi. ꞌAlo yana nuakalikalinina i venani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaimie? I lubwainemi ꞌwa da ꞌasetai Yaubada ma yana nuakalikali i lulukamasemi, nuanuana ꞌwa na nuavilami yami sakona ꞌwaidiega.

5 Siwe ꞌomi ꞌwa baila, kebu nuanuami ꞌwa na nuavilami begaidi taunimi ꞌami vematavuloga ꞌwa ꞌivebwaikaꞌaꞌavai. Weꞌe Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye Yaubada yana veimea tonovina ꞌwainega ma yana nuasako tosakona matatabudi i na vematavulogidi, bei mogitana ꞌami tutula ꞌwa na veluagadi. 6  ✡ꞌWa na veluagadiga fai ꞌaiatanina ꞌwaineye tomotoga matatabuda tutula ta na veluagai Yaubada ꞌwainega, yada sauluva ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi. 7 Tomotoga ꞌifwaidi tutuya fuedi i vevesauluva ꞌatumaina nuanuadi Yaubada i na awaveꞌatumaiedi, nuanuadi ꞌaiꞌaiwabu i na veluagai ꞌwainega, wata nuanuadi taiadi i na mia-vagata. Tomotoganidi Yaubada mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veledi. 8  ✡Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi taunidi ꞌaisedi faifaidi i nuanua, nani tonovidi i baila weꞌe sakona nuadi i ꞌewai, tomotoganidi Yaubada yana nuasako kasikasisinega i na vematavulogidi. 9 Tomia fwayafwaya matatabudi i sakosakonaga veviga wata ꞌweꞌwela i na veluagai, mogitana me Diu, siwe wata mali tomotoga taiadi. 10 Weꞌe tomia fwayafwaya matatabudi i vevesauluvaga ꞌatumaina, Yaubada i na awaveꞌatumaiedi, ꞌaiꞌaiwabu i na veledi, wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na veluagai ꞌwainega, mogitana me Diu, siwe wata mali tomotoga taiadi. 11  ✡Mogitana Yaubada deꞌe baniꞌodi i na veimeyeda, kebu i na lauꞌidi, me Diu wata mali tomotoga matatabuda ta vesala mataneye.

12-15  ✡Weꞌe mali tomotoga taunidi kebu Diu Yaubada yana veꞌetoboda i maiaga Mosese ꞌwainega kebu i da ꞌasetadiga, siwe ꞌaiꞌedi i na sakonaga i na wafaotoga. Yaubada kebu i na veimeyedi veꞌetobodanidi kilukilumidi ꞌwaidiega fai kebu i da ꞌenoꞌenoga ꞌwaidie, siwe fai yadi nuanua ꞌwaidie Yaubada yana veꞌetoboda i ꞌenoꞌenovi, i na geugeudiga vematavuloga i na veluagai. ꞌAiꞌedi taunidi yadi nuanua ꞌwaidiega yadi sauluva wata Yaubada yana veꞌetoboda kilukilumidi taiadi i na vesalaga, ta ꞌasetai veꞌetobodanidi yadi nuanua ꞌwaidie i ꞌenoꞌenovi. ꞌAiꞌedi tamu sauluva sakoina i na ꞌidewaiga, ꞌadi vebae ꞌwainega i na ꞌasetai ꞌakonadi i sakona, weꞌe ꞌaiꞌedi tamu sauluva ꞌatumaina i na ꞌidewaiga, ꞌadi vebae ꞌwainega i na ꞌasetai kebu i da sakonaga, yadi sauluva tonovidi. Fai ꞌadi fata deꞌe baniꞌodi i na vebaedi, ꞌeba ꞌisa Yaubada yana veꞌetoboda i ꞌenoꞌenovi nuadie.

Weꞌe me Diu, Yaubada yana veꞌetoboda kilukilumidi i ꞌenoꞌenovi ꞌwaidie. ꞌAiꞌedi i na sakonaga Yaubada i na veimeyedi veꞌetobodanidi ꞌwaidiega vematavuloga i na veluagai. Egavo Yaubada yana veꞌetoboda i na nogaidi siwe kebu i na vematayakeyakediga, kebu i na veꞌatumai mataneye, weꞌe egavo veꞌetobodanidi i na ꞌiꞌidewadiga Yaubada i na ꞌiveꞌatumaidi. ꞌAiꞌedi tamu aitoi veꞌetobodanidi matatabuna i na vematayakeyakediga Yaubada i na vo, Tomogonina yana sauluva tonovidi matakuye.” 16  ✡Bei Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye Yaubada Iesu Keliso i na voneni tomotoga matatabuda yada sauluva wata yada nuanua givagivadi faifaidi ta na vonayavuga mataneye i na veimea vematavuloga faifaina. Naninidi a luluꞌageyedi Keliso Valana ꞌAtumaina ꞌwainega.

Veꞌetoboda Mosese ꞌwainega i maiaga me Diu kebu i da vematayakeyakediga.

17 Weꞌe ꞌomi me Diu a na vonemi. Taunimi ꞌami wagava ꞌwa awaꞌaiꞌaia ꞌwa vo, ꞌIma me Diu, ꞌa tauyema Yaubada yana veꞌetoboda ꞌwaidie, wata ꞌima yana tomotoga mogitana ꞌa veiana taiadi.” 18 Yaubada yana nuanua ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai veꞌetobodanidi ꞌwaidiega, bega ꞌami fata ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai avaꞌaibe sakona, ꞌalo avaꞌaibe sauluva ꞌatumaina. 19 Wata ꞌwa vo, Egavo Yaubada i bavuyeniga i miamiani dudubala ꞌwaineye, ꞌima ꞌadi tove. Yadi nuanua dududubalidi ꞌa kikiavemagetadi.” 20 Tutuya fuedi tobavu ꞌwa awaveꞌedeꞌededi wata egavo yadi nuanua bola mweamweadi yavayavava baniꞌodi ꞌwaidie ꞌwa veve. Yami nuanua ꞌwa vo, Fai Yaubada yana veꞌetoboda ꞌwaimeye, nani matatabuna ꞌa ꞌaseta-ꞌatumaidi wata naninidi ꞌa vonevoneyediga, vona mogitana.” 21 Mali tomotoga ꞌwaidie ꞌwa veve, weꞌe kebu ꞌwa da vo, Taunima ꞌa na ve ꞌwaimeye.” ꞌWa lalauꞌage ꞌwa vo, Kebu ꞌwa na vainagoga,” weꞌe ꞌomi ꞌwa da nuani, ꞌwa vavainago? 22 ꞌWa vonavona ꞌwa vo, Kebu ꞌwa na sakonaga bunu ꞌana nuanua ꞌwaidie,” weꞌe ꞌomi ꞌwa da nuani, baniꞌodi ꞌwa sakosakona? Kumaea ꞌwaidie tomotoga i ꞌoduꞌodu ꞌwa ꞌiseꞌisedi ꞌwa veveꞌeduogaogala siwe ꞌomi ꞌwa da nuani, kukua ꞌwa vivinagodi kumaeanidi ꞌadi vanuga ꞌeba ꞌoduꞌodu ꞌwaidiega? 23 Veꞌetoboda i maiaga Mosese ꞌwainega faifaidi taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi ꞌwa vo, ꞌIma me Diu Yaubada yana veꞌetoboda ꞌa ꞌasetadi, nani bwaikina ꞌwaimeye.” Siwe ꞌwa da nuani, veꞌetobodanidi ꞌwa geugeudi bega yami sauluvanidi ꞌwaidiega mali tomotoga Yaubada i awavesakoyeni? 24  ✡Yami sauluvanidi faifaidi basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

ꞌOmi me Diu yami sauluva sakoidi ꞌwaidiega

Mali tomotoga Yaubada i awavesakoyeni.”

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Yaubada yana tomotoga yadi nuanua i ꞌiveꞌivaudi.

25 Wata ꞌomi me Diu a na vonemi. Basenadi ꞌwa tubugaga bunumi i bobodi, ꞌami tugusa ꞌomi me Diu mogitana Yaubada yana tomotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi yana veꞌetoboda ꞌwa na vematayakeyakediga, bunu ꞌaibobo ꞌami wagava ꞌeba ꞌinana. ꞌAiꞌedi veꞌetobodanidi ꞌwa na geugeudi, bunu ꞌaibobo avaꞌai ꞌana ꞌatumaina, ꞌomi baniꞌodi mali tomotoga Yaubada i bavuyeni. 26 Weꞌe ꞌaiꞌedi mali tomotoga taunidi kebu Diu bunu ꞌaibobo kebu i da ꞌewaiga, siwe Yaubada yana veꞌetoboda i na vevematayakeyakediga, taunidi mogitana yana tomotoga. 27 Tomotoganidi mogitana kebu tomotoga Diu, bunu ꞌaibobo kebu, siwe ꞌomi me Diu i na awavesakoyemi fai veꞌetoboda ꞌwa geugeudi. Avinodi Yaubada yana veꞌetoboda kilukilumidi ꞌwaimie i ꞌenoꞌenovi wata bunu ꞌaibobo ꞌwa ꞌewai siwe ꞌwa geugeudi, weꞌe tomotoganidi kebu bunu ꞌaibobo i da ꞌewaiga, siwe Yaubada yana veꞌetobodanidi i vevematayakeyakedi.

28 Egavo Yaubada yana tomotoga mogitana? ꞌOmi me Diu ꞌwa vonaga ꞌwa vo, Bunu ꞌaibobo ꞌa ꞌewaiga Yaubada yana veimea baniꞌodi, ꞌima yana tomotoga mogitana. Tamamavo wata inamavo tomotoga Diu, sauluva Diu matatabuna ꞌa veveꞌililibuyedi, mogitana ꞌima me Diu.” Baniꞌodi ꞌwa voneyediga siwe kebu. 29  ✡Egavo yadi nuanua tonovidi Yaubada mataneye taunidi yana tomotoga mogitana. Veꞌetoboda kilukilumidi kebu ꞌana fata tamu aitoi yana nuanua i na sivilai, weꞌe mogitana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina tomotoganidi yadi nuanua i sisiviladi i ꞌiveꞌivaudi, ꞌwa da vo ꞌAnuꞌanununina ꞌAtumaina yadi nuanua sakoidi i da bobo-yavuledi. Tomotoganidi mogitana Yaubada yana tomotoga, ꞌadi subia i veveluagai ꞌwainega, kebu tomotoga ꞌwaidiega.

3

Yaubada yana vonaꞌawaufaufa kebu i na geudi.

1 A vonavonaga bunu ꞌaibobo faifaina, ꞌwa da nuani, tomotoga Diu ꞌaivaita i na veluagai fai taunidi ꞌailaꞌa Diu ꞌalo kebu? Bunu ꞌaibobo, ꞌwainega ꞌaivaita i na veluagai? 2 Eꞌe, ꞌeba ꞌaivaita fuedi me Diu ꞌwaidie. Tamu ꞌeba ꞌaivaita side baniꞌodi. Yaubada yana Vona i ꞌaniveleneni me Diu ꞌwaidie i na ꞌiꞌisaveꞌavini.

3  ✡Avinodi me Diu ꞌifwaidi yana Vonanidi i vedumweꞌaiꞌaiedi, weꞌe Yaubada kebu tamu saiꞌafo i na bailedi. 4  ✡ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai tomotoga matatabudi i vevekali weꞌe Yaubada yana vona matatabuna tonovidi. Baniꞌodi yana Buki ꞌwaineye i kilumi i vo,

Yaubada, ꞌu vonaga, tomotoga fuedi i ꞌiseni yamu vona tonovidi.

ꞌAiꞌedi tomotoga i na vevitamu sakona faifaina, fuedi i na ꞌasetai i vevekali.”

5 Tomotoga ꞌifwaidi i vonavona i vo, ꞌAiꞌedi ta na sakosakonaga, nani ꞌatumaina, mali tomotoga sakonanidi i na ꞌisedi ꞌwainega i na vo, Yaubada kebu baniꞌodiga, taunina ꞌatumaiotogina.” Wata i vo, Yama sakonanidi ꞌwaidiega Yaubada yana ꞌatumaina ꞌa sisivemageseni, siwe awale vematavuloga ꞌa veveluagai ꞌwainega?” 6 Yadi vonanidi mogitana vekali, kebu baniꞌodiga. Yaubada yana sauluva tonoviꞌavadi. ꞌAiꞌedi sakona i da ꞌiseꞌisedimoga, ꞌawaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye kebu ꞌana fata veimea tonovina ꞌwainega i na veimeyeda. 7 Wata tomotoga ꞌifwaidi i vonavona i vo, ꞌAiꞌedi ta na vevekaliga, nani ꞌatumaina, bega tomotoga vekalinidi i na ꞌisedi nika ꞌwainega Yaubada yana Vona tonovidi i na ꞌaseta-matayoꞌodi ma yadi subia Yaubada i na awaꞌaiꞌaia. Yama vekalinidi ꞌwaidiega Yaubada yana sauluva tonovidi ꞌa sisivemagesedi, siwe awale vematavuloga ꞌa na veluagai ꞌwainega ꞌwa da vo ꞌima tosakona baniꞌodi.” 8 ꞌAiꞌedi yadi vonanidi vona mogitana ꞌako ta da vo, Ma fueda ta na sakotoga nika nani ꞌatumaidi i na souyedi.” Nuanuananidi mogitana vekali, siwe tomotoga ꞌifwaidi i awavesakoyeku igodina yau wata baniꞌodi a da vevesauluvedi. I lubwainedi tomotoganidi ꞌadi vematavuloga i na veluagai.

Kebu tamu aitoi tonovina Yaubada mataneye.

9  ✡Vetuma baniꞌodi ta na voneyedi? ꞌWa da nuani, me Diu ꞌatumaidi Yaubada mataneye, weꞌe mali tomotoga sakoidi? Kebuꞌaꞌava. ꞌAkonadi a vonemi matatabuda ta vesala, me Diu wata mali tomotoga ma fueda ta sakosakona, ꞌwa da vo sakona i da veveimeyeda. 10  ✡Baniꞌodi basenadi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumi i vo,

Kebu tamu aitoi tonovina Yaubada mataneye, kebuꞌaꞌavaotoga.

11 Kebu tamu aitoi sauluva tonovina i da ꞌasetaiga, ꞌalo Yaubada faifaina i da nunuavetafewaga.

12 Tomotoga matatabudi Yaubada yana ꞌedaꞌeda i baileni.

Tomotoganidi i venani-ꞌavoꞌavovo.

Kebu tamu aitoi i da vevesauluva ꞌatumaina, kebuꞌaꞌavaotoga.

13  ✡Yadi vona ꞌadi nogaya baniꞌodi taumata ꞌanibaina magaina,

Bonadi vekali ꞌadi loi,

Yadi vona tuva baniꞌodi, ꞌwaidiega tomotoga vita wata wafa i veveluagadi.

14  ✡Ma yadi nuasako i manimanini,

15  ✡Yadi nuanua ꞌanidabadi, nuanuadi tomotoga vita i na veleveledi wata luvewafa.

16 ꞌAwalawa matatabuna ꞌwaidiamo i nunagoga i sakosakona, ꞌwa da vo mulidiega yadi sakona ꞌiavena i da ꞌenoꞌeno, ꞌivesako wata ꞌweꞌwela,

17 Mia ꞌatumaina wata veiana bavubavuotogidi.

18  ✡Kebu tamu saiꞌafo Yaubada i da kololoyeni bega i da veꞌililibuyeni.”

Tomotoga yada sauluva side baniꞌodi begaidi Yaubada deꞌe baniꞌodi i voneyedi yana Buki ꞌwaineye.

19 Egavo Yaubada yana Vona i ꞌewadiga, i lubwainedi yana Vonanidi matatabuna i da vematayakeyakedi. Siwe tomotoga matatabuda, me Diu wata mali tomotoga taiadi yana Vonanidi ta geugeudi bega Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye mataneye ta na veꞌwadamo kebu ta na veꞌawafatafata. 20  ✡Fai matatabuda yana veꞌetoboda ta geugeudi bega kebu ꞌana fata Yaubada i na vo, Deꞌe tomogonina yana sauluva tonovidi matakuye.” Weꞌe mogitana Yaubada yana veꞌetobodanidi yada sakona i sivemagesedi fai ta geugeudi nika ꞌwainega ta ꞌasetai matatabuda ta sakosakona.

Yaubada tomotoga i ꞌiveꞌatumaida vetumagana ꞌwainega.

21 Mogitana ꞌida nagami tosakona siwe tutuya deꞌe ꞌwaineye Yaubada tamu ꞌedaꞌeda i veda ꞌwainega taunina i ꞌiveꞌatumaida yada sauluva i tonova mataneye. ꞌEdaꞌedanina faifaina basenadiotoga Mosese wata Yaubada yana toluꞌivonavo i kilumi, weꞌe kebu ta da veꞌatumai Yaubada mataneye yana veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega. 22-23  ✡ꞌAda ꞌiveꞌatumainina side baniꞌodi. Yaubada i ꞌiveꞌatumaidaga yada vetumagana ꞌwainega. Egavo ma yadi vetumagana taunidi i tauyedi Iesu Keliso ꞌwaineye, faifaidi Yaubada i vo, Tomotoganidi yadi sauluva tonovidi matakuye, kebu yadi sakonaga.” Tomotoga matatabuda ta vesala, me Diu wata mali tomotoga ma fueda ta sakona. Yaubada Magemagetana, i lubwaineda ꞌida wata yada sauluva magemagetadi, siwe matatabuda yada sakonanidi faifaidi ta ꞌusa ꞌwaineye. 24  ✡Ta sakona siwe fai ta vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye Yaubada i ꞌiveꞌatumaida wata i nuatavunida. Kelisonina ꞌwainega i ꞌisanuakalikalieda wata i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye i tuveobuda sakona ꞌwainega, siwe kebu ta na tutuliga. 25  ✡Yaubada Keliso i ꞌaniveleneni i wafa tomotoga matadie bega yana wafanina ꞌwainega yada sakona ꞌadi vita i evadi, Yaubada yana nuasako ꞌwaideye i ꞌaꞌava, wata dayaginega yada sauluva i tonova Yaubada mataneye. ꞌAiꞌedi ta na vetumagana Keliso dayagina i lolo faifaida, nuatavunanina ta na veluagai. Wata Keliso yana wafanina ꞌwainega, Yaubada i veda yana sauluva tonovidi fai basenadi i tokemaiga tomotoga yadi sakona i ꞌiseꞌisedimo, siwe i ꞌasetai ꞌawaie Keliso yadi sakonanidi i na tutulidi yana wafa ꞌwainega. 26 Weꞌe tutuya deꞌe, fai Keliso i ꞌaniveleneni bega ta ꞌasetai Yaubada yana sauluva tonovidi wata tomotoga yadi vetumagana ꞌwaidiega i ꞌiveꞌatumaidi. Egavo i vetumagana, Keliso yana wafa ꞌwainega yadi sakona i tutulaꞌaꞌavadi, Yaubada i nuatavunidi yadi sauluva i tonova mataneye.

27 Vetuma ꞌwa da nuani? ꞌAda fata taunida ta na awaꞌaiꞌaida ꞌada ꞌiveꞌatumai Yaubada mataneye faifaina? Kebu, kebu ꞌada fata ta na awaꞌaiꞌaidaga fai ꞌada ꞌiveꞌatumai mataneye kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, weꞌe mogitana vetumagana ꞌwainega. 28  ✡Bega ta nuani tomotoga yadi sauluva i tonovaga Yaubada mataneye vetumagana ꞌaisena ꞌwainega, kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega. 29-30  ✡Wata ꞌwa da nuaniga? Me Diu ꞌaisedi yadi Yaubada wata ꞌaisedi i na ꞌitaꞌitaꞌiedi? Kebu. Yaubada ꞌaitamogana, bega taunina me Diu yadi Yaubada wata mali tomotoga kebu taunidi Diu yadi Yaubada. ꞌOmi me Diu ꞌwa na veꞌatumai Yaubada mataneye yami vetumagana ꞌwainega, wata baniꞌodi ꞌomi kebu me Diu yami vetumagana ꞌwainega ꞌwa na veꞌatumai. 31 Fai ta veꞌatumaiga Yaubada mataneye yada vetumagana ꞌwainega, weꞌe yana veꞌetoboda baniꞌodi? Ta na bailedi? Kebu, kebu ta na bailediga, ta na awaveꞌatumaiedi.

4

Ebelamo yana vetumagana yada ꞌeba ꞌisa.

1 Ebelamo, me Diu ꞌadi wauma lamuna a na veifufuyeni. Yana veꞌatumai Yaubada mataneye, avaꞌai ꞌwainega? 2 ꞌAiꞌedi yana vematayakayaka ꞌwainega Yaubada i da ꞌiveꞌatumaia, ꞌako yana vematayakayakanina faifaina taunina i da awaꞌaiꞌaia. Siwe kebu tamu nani i da ꞌenoꞌeno bega ꞌwainega taunina i na awaꞌaiꞌaia Yaubada mataneye. 3  ✡ꞌAna ꞌiveꞌatumai faifaina i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Ebelamo i vetumagana Yaubada ꞌwaineye,

Yana vetumagananina faifaina Yaubada i awaveꞌatumaieni

I vo, Taunina yana sauluva tonovidi matakuye.”

4 ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na vetofolovaga tamu tomogo ꞌwaineye mani i na veleni. Siwe kebu i na vo, Deꞌe ꞌana nuakalikali,” weꞌe mogitana i na vo, ꞌAna tutula, folova vitadi i ꞌidewadiga faifaina.” 5 Weꞌe ꞌiveꞌatumai folova ꞌwainega kebu faifaina Yaubada i da nuanuaga, vetumagana nani bwaikina ꞌwaineye. Avinodi ꞌida tosakona, siwe ꞌaiꞌedi ta na vetumaganamo Yaubada ꞌwaineye ta na veꞌatumai mataneye, bega faifaida i na vo, Taunidi yadi sauluva tonovidi matakuye, yadi sakona i ꞌaꞌava.” 6 Wata baniꞌodi basenadiotoga Kini Devida i vona ꞌada ꞌiveꞌatumai Yaubada mataneye faifaina. I vonaga i vo, Egavo i veꞌatumaiga, kebu yadi folova ꞌalo yadi vematayakayaka ꞌwaidiega, i veꞌatumaiga vetumaganaꞌava ꞌwainega, ꞌeba sosoana ꞌwaidie.” 7  ✡Wata i vo,

Egavo yadi sauluva sakoidi Yaubada i nuatavunidiga wata yadi sakona i ꞌuꞌumidiga,

ꞌEba sosoana ꞌwaidie.

8 Aitoi yana sakona ꞌAuvea kebu i na nuanuanidiga,

ꞌEba sosoana ꞌwaineye.”

9 Sosoananina Devida i voneyeniga, ꞌwa da nuani, me Diu kumanidiavo bunudi i bobodiga ꞌaisedi i veveluagai yadi vetumagana ꞌwainega? Kebu, wata mali tomotoga bunu ꞌaibobo kebu i da ꞌewaiga ꞌadi fata i na sosoana yadi vetumagana ꞌwainega. Nani deꞌe ta ꞌasetai fai ꞌakonadi Yaubada yana Buki ꞌwainega a luꞌivona ꞌwaimie. I vo,

Ebelamo i vetumagana Yaubada ꞌwaineye,

Yana vetumagananina faifaina Yaubada i awaveꞌatumaieni,

I vo, Taunina yana sauluva tonovidi matakuye.”

10 Maꞌavia ꞌana awaveꞌatumai i veluagai? Nagami Yaubada i awaveꞌatumaieni mulieta bununa i boboi, ꞌalo bununa i boboina mulieta i awaveꞌatumaieni? Nagami Yaubada i awaveꞌatumaieni, mulieta bununa i boboi. 11 Nagami Yaubada i vo, Ebelamo yana vetumagana ꞌwainega yana sauluva i tonova matakuye,” mulieta wata i voneni bununa i boboi. I boboiga, yana ꞌeba ꞌisa nagami Yaubada i awaveꞌatumaieni yana vetumagana faifaina, mulieta tugusanina i ꞌewai. Naninidi i souyedi Ebelamo ꞌwaineye bega egavo tugusanina kebu i da ꞌewaiga siwe yadi vetumagana ꞌaisena ꞌwainega i veꞌatumai Yaubada mataneye, taunidi baniꞌodi Ebelamo ꞌana wauma i vetubuna ꞌwaineye. 12 Wata baniꞌodi Ebelamo me Diu tubudi, kumanidiavo Yaubada yana tugusa i ꞌewai tomogodi ꞌwaidie. I vetubunaga kebu bunu ꞌaibobo ꞌaisena faifainaga, siwe wata fai yana sauluva i salai. Yana sauluvanina bola kebu bunu ꞌaibobo i da ꞌewaiga, ma yana vetumagana Yaubada ꞌwaineye i miamia.

Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌwaideye ꞌadi mogitana ta na veluagadi vetumagana ꞌwainega.

13 Basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye i vo, ꞌOmu wata ꞌamu wauma fwayafwaya matatabuna a na velemi.” Deꞌe baniꞌodi Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye fai yana vetumagana faifaina Yaubada i vo, Taunina yana sauluva i tonova matakuye,” kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega i da veꞌatumaiga. 14  ✡Yaubada kebu i da vo, Tomotoganidi yaku veꞌetoboda a velediga Mosese ꞌwainega i na vematayakeyakedi yaku vonaꞌawaufaufa ꞌadi mogitana i na veluagadi.” ꞌAiꞌedi mogitana, weꞌe tomotoganidi i vetumaganamo baniꞌodi? ꞌWa da vo i da vetumagana-maimaiga wata Yaubada yana vonaꞌawaufaufa i da venani-ꞌavoꞌavovo. 15  ✡Kebu ꞌana fata tomotoga Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌadi mogitana i na veluagadi yana veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega fai veꞌetobodanidi i geugeudi bega Yaubada yana nuasako wata yana vematavuloga i sousouyedi ꞌwaidie. ꞌAiꞌedi veꞌetoboda kebu, ꞌako tomotoga kebu i da geugeudi. Siwe fai veꞌetobodanidi i ꞌenoꞌenovi nika tomotoga i geugeudi ꞌadi vematavuloga i na veluagai.

16 Fai veꞌetoboda ꞌwaidiega Yaubada yana nuasako i sousouyeni, bega yana vonaꞌawaufaufa ꞌadi mogitana kebu ꞌana fata ta na veluagadi veꞌetobodanidi ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega. Weꞌe mogitana vetumaganaꞌava ꞌwainega nika ta na ꞌasetai mogitana, vonaꞌawaufaufanidi Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaideye. ꞌAiꞌedi me Diu yadi veꞌetoboda ta na vematayakeyakediga ꞌalo kebu, kebu tamu avaꞌai, weꞌe nani bwaikina ta na vetumagana Yaubada ꞌwaineye Ebelamo baniꞌodi i vetumagana, nika vonaꞌawaufaufa ꞌadi mogitana ta na veluagadi. ꞌAiꞌedi Ebelamo ta na salaiga, ꞌida tubunavo. 17  ✡Ta na vetubuna Ebelamo ꞌwaineye faifaina Yaubada i vona yana Buki ꞌwaineye i vo,

A venuaꞌivinemu bega ꞌailaꞌa tulina tulina i na veꞌawatubuna ꞌwaimuye.”

Bega Ebelamo ꞌida tovetumagana tubuda Yaubada mataneye. Yaubadanina kumanina Ebelamo i vetumagana ꞌwaineye, taunina towafa ꞌadi tosivetovoi wata naninidi bola kebu i da souyediga, faifaidi i vovona-vagata ꞌwa da vo ꞌakonadi i da souyedi.

18  ✡Basenadiotoga Yaubada Ebelamo i voneni i vo,

ꞌAmu wauma i na vefue,

Walaꞌai ꞌana ꞌilukulukuta baniꞌodi.”

Ebelamo kebu tamu natunavoga wata ꞌakonadi i veꞌauvea siwe kebu i da vo, Baniꞌodi i na munega ꞌaku ꞌailaꞌa i na vefue?” Ma yana vetumagana i nuaniamo mogitana Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina ꞌana mogitana i na souyeni, nika mogitana ꞌailaꞌa tulina tulina i vetubuna ꞌwaineye. 19  ✡Ebelamo i veꞌauvea-ꞌafoꞌafo ꞌana malamala 100 lilivaneye i ꞌasetai taumata ꞌawaneye i tovotovoi weꞌe yana vavine Sela i vemoꞌai kebu ꞌadi fata venatuna, siwe yana vetumagana kebu i da mwea. 20 Ma yana vetumagana Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina faifaina kebu i da venuanaluga, yana vetumagananina i kiavetoketokei Yaubada i subiaimo naninina ꞌawaie i na souyeniga faifaina. 21 I nuani mogitana Yaubada ma yana toketokena, avaꞌai i voneyeniga ꞌana mogitana i na souyeni. 22  ✡Yana vetumagananina ꞌwainega Yaubada i awaveꞌatumaieni i vo, Taunina yana sauluva matatabuna tonovidi matakuye.” 23-24  ✡Awaveꞌatumai ꞌana vonanina i kilumiga kebu Ebelamo ꞌaisena faifainaga, wata ꞌida faifaida, fai ta vetumagana ꞌwaineye Yaubada i awaveꞌatumaieda. Yaubadanina, ꞌada Toveimea Iesu i sivetovoia wafayega. 25  ✡ꞌAda Toveimeanina Yaubada i ꞌaniveleneni tomotoga i luvewafai yada sakona faifaidi weꞌe Yaubada i sivetovoia bega ta veꞌatumai mataneye yada sakona i nuatavunidi.

5

Iesu ꞌwainega Yaubada i veianeda.

1  ✡Tutuya deꞌe ꞌwaineye Yaubada i ꞌiveꞌatumaida yada sakona i ꞌuꞌumidi fai ta vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye. ꞌAda ꞌiveꞌatumainina ꞌwainega ta veiana Yaubada taiadi wata mia ꞌatumaina ta veveluagai, ꞌada Toveimea Iesu Keliso faifaida i ꞌidewai. 2 Wata fai ta vetumagana ꞌwaineye i mieda Yaubada yana nuakalikali nageneye, ꞌasiau bei ta miamia i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye. Wata fai ta nuani mogitana ꞌawaie Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na veleda ta sososoana bwaikina. 3  ✡ꞌAiꞌaiwabu ta na veluagadiga kebu ꞌaisedi faifaidi ta da sososoanaga, siwe wata vita ta veveluagadiga faifaidi ta sososoana fai ta ꞌasetai vitanidi ꞌwaidiega yada tokemaiga i vevebwaika. 4 Yada tokemaiga i na nagoga ta na vetoketoke wata ta na kumakumaga, nika ꞌwainega ta na vetumagana faꞌalina wata ta na nuani mogitana ꞌaiꞌaiwabu i na veleda. 5 Ta ꞌasetai mogitana ta na veluagai bega kebu ta na bunumayaga, fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veleda bega ta vevebaeda Yaubada yana nuakalikali bwaikina ꞌwaideye.

6 Mogitana Yaubada i nuakalikalieda fai bola ꞌida kebu ta da vetoketokega wata kebu ꞌada fata taunida ta na ꞌiveꞌatumaidaga, bei Yaubada yana nuanua ꞌana tutuya mogitana ꞌwaineye, Keliso i wafa ꞌida Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai faifaida. 7 Tamu tomogo ꞌatumaina ꞌana ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, kebu ꞌana fata tamu aitoi taunina i na tauya-matayoꞌoyeni wafa ꞌwaineye. Weꞌe voke tamu tonuakalikali ꞌana ꞌitaꞌitaꞌi faifaina ꞌana fata tamu aitoi taunina i na tauyeni wafa ꞌwaineye. 8  ✡Weꞌe Yaubada yana nuakalikali bwaikaotogina i veda fai bola ta sakosakona Keliso i wafa ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina.

9  ✡Fai Keliso dayagina i ilolo faifaida bega ta veꞌatumai Yaubada mataneye, vona mogitanaotoga i na ꞌitaꞌitaꞌieda Yaubada yana nuasako ꞌwainega nika kebu yada sakona ꞌadi tutula ta na veluagadiga. 10  ✡Nagami ꞌida Yaubada ꞌana gaviavo, Natuna yana wafa ꞌwainega i veianeda. ꞌAkonadi taiadi ta veianaga, vona mogitanaotoga i na ꞌitaꞌitaꞌieda fai Keliso ma yawaina i miamia abame. 11 Mogitana i na ꞌitaꞌitaꞌieda siwe wata ta sososoana Yaubada ꞌwaineye fai ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwainega Yaubada taiadi ta veiana.

Adama ꞌwainega wafa i souyeni,

weꞌe Keliso ꞌwainega mia-vagata i souyeni.

12  ✡Tomogo ꞌaitamogana yana sakona ꞌwainega, tomia fwayafwaya matatabuda ta sakona, bei sakona i velamu. Adama yana sakonanina ꞌana tutula i wafa bega wata wafa i souyeni tomia fwayafwaya matatabuda ꞌwaideye fai fueda ta sakona. 13 Basenadiotoga Yaubada yana veꞌetoboda kebu i da maiga Mosese ꞌwainega, tomotoga i sakosakona siwe fai veꞌetoboda kebu, bega Yaubada yadi sakonanidi i veveꞌiseꞌisedi. 14  ✡Adama ꞌwainega i mai Mosese ꞌwaineye wafa i vetoketoke tomotoga ꞌwaidie. Tomotoga matatabudi i wafa, weꞌe egavo Yaubada yana veimea kebu i da geuyaga baniꞌodi Adama i sakona, siwe wata i wafa.

Adama wata yana sakonanina, a na veifufuyedi bega ꞌwaidiega Iesu yana sauluva ꞌatumaidi ꞌwa na ꞌasetadi. 15 Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga yadi sauluva kebu i da vesalaga fai Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaideye kebu baniꞌodi Adama yana sakona. Tomogonina yana sakona ꞌwainega tomotoga fuedi wafa i veluagai, weꞌe mogitana tamu tomogo yana nuakalikali ꞌwainega Yaubada ma yana nuakalikali i ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaideye. Mogitana, Iesu Keliso ꞌwainega, Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌatumaiotogina tomotoga fueda ta veluagai. 16 Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaideye yana nuakalikali ꞌwainega, kebu i da vesalaga naninidi i souyedi tomogonina ꞌaitamogana yana sakona ꞌwainega. Sakonanina ꞌaitamogana ꞌwainega Yaubada i veimea sakona matatabuna ꞌadi tutula wafa. Weꞌe tomotoga matatabudi i sakosakona mulieta Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌada nuakalikali i ꞌiveꞌatumaida bega i vo, Yami sakona i ꞌaꞌava, yami sauluva tonovidi matakuye.” 17 Tomogonina ꞌaitamogana yana sakona ꞌwainega wafa i vetoketoke, weꞌe vona mogitana naninina i souyeniga tamu tomogo ꞌana wagava Iesu Keliso ꞌwainega ꞌatumaiotogina. Egavo Yaubada yana nuakalikali bwaikina i na ꞌewai wata i na vonedi i na vo, ꞌOmi a ꞌiveꞌatumaimi siwe kebu ꞌwa na tutuliga,” taunidi yadi mia matatabuna ꞌwaidie i na vetoketoke Keliso ꞌwainega.

18  ✡Yaku vona ꞌana nuanua side baniꞌodi. Sakona ꞌaitamogana ꞌwainega matatabuda ta sakosakona bega Yaubada i vo, Yadi sakona ꞌadi tutula vematavuloga a na veledi,” wata baniꞌodi Keliso nani ꞌaitamogana ꞌatumaina i ꞌidewai i wafa faifaida bega tomotoga fueda i ꞌetoyavuda sakona ꞌwaidiega wata mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina taiadi i veleda. 19 Wata fai tomogo ꞌaitamogana Yaubada yana veimea i vedumweꞌaiꞌaieni matatabuda ta sakosakona, weꞌe tomogo ꞌaitamogana Keliso, Yaubada yana nuanua i vematayakeyakeni nika ꞌwainega Yaubada tomotoga fuedi i na ꞌiveꞌatumaidi.

20 Yaubada yana veꞌetoboda i maia Mosese ꞌwainega bega tomotoga yadi sakona i sivemagesedi nika sakona i vebwaika. Mogitana i vebwaika, siwe Yaubada yana nuakalikali i vebwaika-ꞌafoꞌafo. 21  ✡Nagami sakona i vetoketoke ꞌana tutula tomotoga matatabudi i wafawafa, siwe fai Yaubada yana nuakalikali i vebwaika-ꞌafoꞌafo i ꞌiveꞌatumaida, begaidi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta na veluagai. Nani deꞌe Yaubada i ꞌidewai ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana wafa ꞌwainega.

6

Keliso ꞌana miaveꞌitubama ꞌwainega mia ꞌivauna ta veluagai.

1 Yaubada yana nuakalikali nani bwaikaotogina, bega ꞌwa da nuani? Tutuya fuedi ta na sakosakonaga, i lubwaineni ꞌana fata Yaubada yana nuakalikali i na vevebwaika? 2 A nuani kebuꞌaꞌavaotoga. ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na wafaga, yana mia fwayefwayeye i ꞌaꞌava, wata baniꞌodi ꞌida ta wafa yada sauluva sakoidi ta ꞌiawedi. Fai ta wafaga sakona yana toketokena ꞌwaideye i ꞌaꞌava, bega ꞌaiꞌedi ta na sakosakonaga kebu i da lubwaineda. 3 Avaꞌai a na voneyeniga ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai. Tutuyanina ta bafitaiso Iesu Keliso ꞌana wagavayega, ꞌakonadi taiadi ta miaveꞌitubama. Fai ta miaveꞌitubama taiadi, yana wafa ꞌwaineye ꞌwa da vo taiadi ta da wafa. 4  ✡Keliso i wafaga i tavuni, wata baniꞌodi ta bafitaiso i lekoada ufayega ꞌwa da vo Iesu taiadi ta da wafa i da tavunida. Fai baniꞌodi ta wafayediga, bega Yaubada Tamada Keliso i sivetovoia wafayega yana toketokena ꞌwainega, wata ꞌida i sivetovoida bega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagai.

5 Ta wafaga wata i sivetovoida mia ꞌivauna ta veluagaiga ꞌadi ꞌaseta side baniꞌodi. Kebu ꞌaisedaga, Keliso taiadi ta wafa wata baniꞌodi Yaubada i sivetovoiaga wata fai ꞌakonadi taiadi ta miaveꞌitubama ꞌida mogitana i na sivetovoida. 6  ✡ꞌAkonadi ta ꞌasetai tutuyanina Keliso i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, yada nuanua sakoidi nagami, taiadi i tutufwasedi i wafa. Nagami tauniotogida nuanuada bega ta sakosakona, weꞌe Keliso ꞌana ꞌai lagalagana ꞌwaineye nuanuananidi i veꞌaꞌavaotogidi. Basenadi sakona i vetoketoke ꞌwaideye, sakonanina yana nuanua ta ꞌiꞌidewadi, siwe fai baniꞌodi ta wafayediga Keliso taiadi, kebu ꞌana fata sakona wata i na veveimeyeda. 7 ꞌAiꞌedi aitoi Keliso taiadi i na wafaga, sakona kebu ꞌana fata i na veveimeyeni.

8 Fai Keliso taiadi ta wafaga, ta vetumagana wata Keliso taiadi ta na miamia. 9  ✡Mogitana taiadi ta na miamia fai ta ꞌasetai Yaubada Keliso i sivetovoia kebu ꞌana fata i na wafa-vaitugana, kebu wata wafa i na vetoketoke ꞌwaineye. 10  ✡Wafanina ꞌwainega i wafaga, yada sakona i wafedi, tutuya ꞌaitamogana i wafa sakona matatabuna faifaidi, weꞌe ꞌasiau Yaubada taiadi i miaveꞌitubama i miamia. 11  ✡Wata baniꞌodi taunimi ꞌwa na nuanimi, ꞌwa na vo, ꞌIma ꞌa wafa Keliso taiadi, sakona kebu ꞌana fata i na vetoketoke ꞌwaimeye wata fai Iesu Keliso taiadi ꞌa miaveꞌitubama, ma yawaima taunima ꞌa tauyema Yaubada ꞌwaineye.”

Ta na tauyeda Yaubada yana nuakalikali i na veimeyeda.

12 ꞌOmi ꞌwa miaveꞌitubama Keliso taiadi, siwe ꞌaiꞌedi sakona i na vetoketoke tomogomie bega yana nuanua ꞌwa na vematayakeyakedi, ꞌwa na sakosakonaga kebu i da lubwainemiga. 13  ✡Wata kebu tamu duꞌumi ꞌwa na tauyeni sakona ꞌwaineye ꞌwa na foloveni. Weꞌe mogitana taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye fai wafayega i vevilami bega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa veluagai. Taunimi ꞌwa na ꞌanivelenemi ꞌwaineye yana nuanua tonovidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 14 Tomotoga ꞌifwaidi igodi nuanuadi i na veꞌatumai Yaubada mataneye yana veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, weꞌe ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa veꞌatumai yami vetumagana ꞌwainega. Veꞌetobodanidi kebu i da veveimeyemiga ꞌami ꞌiveꞌatumai faifaina weꞌe mogitana Yaubada yana nuakalikali faifaimi i veveimeyemi, begaidi sakona kebu ꞌana fata i na vetoketoke ꞌwaimie.

Ta na vetofolova sauluva tonovidi ꞌwaidie.

15  ✡ꞌAda ꞌitaꞌitaꞌi kebu ta da veluagaiga veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, weꞌe mogitana Yaubada yana nuakalikali ꞌwainega ta veluagai. Fai Yaubada kebu i na vematavulogida bega ꞌwa da nuani, ta na sakosakonaga i lubwaineni ꞌalo kebu? A nuani kebu tamu saiꞌafo i da lubwaineni. 16  ✡ꞌWa na nuani, ꞌaiꞌedi ꞌwa na nago tamu tomogo bwaikina ꞌwaineye ꞌwa na vo, ꞌAuvea, nuanuaku a na vetofolova-maimaiga, tauniku a tauyeku ꞌwaimuye yamu veimea matatabuna a na vematayakeyakedi,” ꞌomi ꞌakonadi tomogonina yana tofolova-maimaiga. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi taunimi ꞌwa na tauyemi sakona ꞌwaineye siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi ꞌwa vetofolova sakona ꞌwaineye i na nagoga wafa i na souyeni. Weꞌe ꞌaiꞌedi taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye yana nuanua ꞌwa na vevematayakeyakediga, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi ꞌwa vetofolova Yaubada ꞌwaineye i na nagoga i na ꞌiveꞌatumaimi. 17 Siwe ta na vekaiwa Yaubada ꞌwaineye, fai basenadi ꞌwa vetofolova sakona ꞌwaineye, weꞌe tutuya deꞌe taunimi ꞌwa tauyemi mogitana Keliso yana tomotoga yadi vona nuanuami, yadi venidi vona tonovidi ꞌwa vevematayakeyakedi. 18  ✡ꞌOmi ꞌakonadi Yaubada i yavumi sakona ꞌwainega, sakonanina nagami ꞌami toveimea weꞌe ꞌasiau ꞌwa vetofolova sauluva tonovidi ꞌwaidie, taunina ꞌami toveimea ꞌivauna.

19 Vonanidi a voneyediga vitadi ꞌwaimie weꞌe tofolova wata ꞌadi toveimea ꞌwaidiega a awatalatutula nika ꞌwa na ꞌaseta-matayoꞌoi. Nagami taunimi ꞌwa tauyemi mogitana bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie bega yami sakona i vevebwaika-ꞌafoꞌafo, weꞌe tutuya deꞌe i lubwainemi taunimi ꞌwa na tauyemi sauluva tonovidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi i na nagoga nika yami sauluva magemagetadi, ꞌwa da vo ꞌwa na vetofolova sauluvanidi ꞌwaidie. 20 Nagami ꞌwa vetofolovaga sakona ꞌwaineye, sauluva tonovidi kebu faifaidi ꞌwa da nuanuaga. 21  ✡Tutuyanina ꞌwaineye avaꞌai naniga ꞌatumaina ꞌwa veluagai sauluvanidi sakoidi ꞌwaidiega? Sauluvanidi ꞌadi tutula wafa, weꞌe ꞌasiau faifaidi bunumi i mayaga. 22 Tutuya deꞌe ꞌakonadi Yaubada i yavumi sakona ꞌwaidiega kebu wata i na vetoketoke ꞌwaimie, maꞌitufa ꞌwa vetofolova Yaubada ꞌwaineye. ꞌWa vetofolovaga Yaubada ꞌwaineye, yami sauluva i na magemagetadi i na nagoga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagai. 23  ✡Sakona ꞌana tutula wafa, weꞌe Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaideye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina fai ta miaveꞌitubama ꞌada Toveimea Iesu Keliso taiadi.

7

Yada mia ꞌivauna faifaina Faulo i awatalatutula nagi ꞌwainega.

1 Ekwavo, ꞌomi ma fueda Iesu yana ꞌailaꞌa, veimea matatabuna ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetadi bega a na vonemi. ꞌAiꞌedi tamu tomogo ma yawaina i na miamiaga, i lubwaineni veimea matatabuna i na vematayakeyakedi, ꞌaiꞌedi i na wafaga, ꞌakonadi veimeanidi i ꞌiawedi. 2 Nagi ꞌana sauluva ꞌwainega a na awatalatutula, side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi tamu vavine ma yadi lamoga i na miamia, yadi lamoga bola ma yawaina vavinenidi nagi ꞌana veimea i na veveimeyedi. Weꞌe yadi lamoga i na wafaga vavinenidi yavuyavudi nagi ꞌana veimea ꞌwainega. 3 Begaidi ꞌaiꞌedi yadi lamoga bola ma yawaina i na baileni i na nago mali tomogo ꞌwaineye, taunidi i sakona ꞌana wagava saidamana. Weꞌe ꞌaiꞌedi yadi lamoga i na wafa, ꞌakonadi yavuyavudi veimeanina ꞌwainega bega ꞌaiꞌedi i na nagi-vaitugana kebu i da sakonaga.

4  ✡Ekwavo, wata baniꞌodi, tutuyanina Keliso i wafa ꞌwa da vo ꞌomi taiadi ꞌwa da wafa bega ꞌomi yavuyavumi veꞌetoboda ꞌwaidiega. Fai ꞌakonadi yavuyavumi ꞌomi tamu tomogo yana tomotoga, taunina Iesu Keliso, kumanina Yaubada i sivetovoia wafayega bega ꞌomi nani ꞌatumaidi ꞌwaidie ꞌwa na folofolova Yaubada faifaina. 5  ✡Yada nuanua sakoidi nagami, basenadi i veimeyeda, sauluvanidi sakoidi Yaubada i talabodediga nika yada nuanua ꞌwaidie i vebwaika. I vebwaikaga bega tomogoda ꞌwaidie ta vebaeda naninidi i talabodediga nuanuada ta na ꞌidewadi. Sauluvanidi faifaidi Yaubada i veimea ꞌadi tutula wafa. 6  ✡Basenadi Yaubada yana veꞌetoboda igodi ta da vematayakeyakedi siwe kebu ꞌada fata, ꞌwa da vo veꞌetobodanidi i da yogonida. Fai Keliso taiadi ta wafaga ꞌida yavuyavuda veꞌetobodanidi ꞌwaidiega, bega nuanua nagami wata veꞌetoboda kilukilumidi taiadi ta bailedi. Weꞌe tutuya deꞌe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega nuanua ꞌivauna ta ꞌiꞌidewai bega ta folofolova Yaubada faifaina.

Yaubada yana veꞌetoboda nani ꞌatumaidi, siwe ꞌwaidiega sakona i vetoketoke.

7  ✡ꞌAkonadi a vona a vo, Veꞌetoboda i maia Mosese ꞌwainega i ꞌenoꞌenovi begaidi sakona i vevetoketoke.” Weꞌe ꞌwa da nuaniga, veꞌetobodanidi nani sakoidi? Kebuꞌaꞌavaotoga. Weꞌe mogitana, veꞌetobodanidi i veku nika a ꞌasetai avaꞌai sauluvaga sakoidi. ꞌAiꞌedi Yaubada yana veꞌetoboda kebu i da vo, Emiavo yadi kukua faifaidi kebu ꞌwa na nuagiva,” wata ꞌako kebu a da ꞌasetai nuagiva nani sakoina. 8 Weꞌe veꞌetobodanina ꞌwainega sakona yana ꞌeda i veluagai bega nuagiva tulina tulina ꞌadi nuanua i vebwaika ꞌwaikuye. ꞌAiꞌedi veꞌetoboda kebu i da ꞌenoꞌenoviga, sakona kebu ꞌana fata i na vetoketoke. 9 Basenadi Yaubada yana veꞌetoboda kebu a da ꞌasetadiga yaku mia ꞌatumaina, siwe tutuyanina veꞌetobodanina nuagiva faifaina a nogai nuanua sakoidi i vetoketoke ꞌwaikuye nika a sakona, sakonanina ꞌana tutula wafa. 10 Yaubada nuanuana yada mia i na veꞌatumai bega veꞌetoboda i veleda, weꞌe yau tauniku a geuya, yaku sakonanina faifaina ꞌana tutula wafa. 11 A geuyaga fai veꞌetobodanina ꞌwainega sakona yana ꞌeda i veluagai nika i vekalieku, yaku sakona ꞌana tutula wafa, ꞌwa da vo sakona i da luvewafaku Yaubada yana veꞌetoboda ꞌwainega. 12  ✡Yaubada yana veꞌetoboda tauniotogina ꞌwainega i maia begaidi veimeanidi magemagetadi, tonovidi wata ꞌatumaidi. 13 ꞌWa da nuani, naninidi ꞌatumaidi ꞌwaidiega a wafa? Kebuꞌaꞌavaotoga. Weꞌe mogitana sakona ꞌwainega a wafa. Veꞌetoboda ꞌatumaidi ꞌwaidiega sakona i luvewafaku bega yaku nuanua sakoidi i na sivemagesedi. Fai Yaubada yana Veimea ta ꞌasetadi, yada nuanua sakoidi faifaidi ta na vo, Mogitana yaku sakona nani sakoiotogina.”

Nuanua ꞌatumaidi wata nuanua sakoidi tomotoga i veveyoꞌeyoꞌeyeda.

14 Ta ꞌasetai Yaubada yana veꞌetoboda i veleda, ꞌanuꞌanunuda ꞌadi ꞌiveꞌatumai faifaina, weꞌe yau tomotogaotoga tomogoku ꞌana nuanua i vebwaika ꞌwaikuye, nika sakona i veveimeyeku. 15 Sauluvanidi a ꞌiꞌidewadiga nuaku i vogavogani, fai sauluvanidi ꞌatumaidi nuanuaku, siwe kebu a da ꞌidewadiga, weꞌe sauluvanidi sakoidi ꞌeba veꞌeduogaogala igodi a baibailaga a ꞌiꞌidewadi. 16 Sauluvanidi kebu nuanuaku a na ꞌidewadiga, siwe a ꞌidewadi nika vita a vebaeku yaku sakonanina faifaina ꞌwainega a ꞌasetai veꞌetoboda nani tonovidi a awaveꞌatumaiedi. 17 Fai yau kebu nuanuaku sakona, siwe a na ꞌidewaiga, ta ꞌasetai yau kebu kumaniku a da sakonaga, weꞌe mogitana sakonanina ꞌwaikuye i ꞌenoꞌenoga i vetoketoke. 18 A ꞌasetai kebu tamu nani ꞌatumaina i da ꞌenoꞌeno ꞌwaikuye, tomogoku nageneye, nuanuana sakona-vebogi. Nuanuaku a da vevesauluva ꞌatumaina, siwe kebu ꞌaku fata. 19 Sauluvanidi ꞌatumaidi nuanuaku siwe kebu a da ꞌidewadiga maꞌitufa sauluvanidi sakoidi kebu nuanuaku a ꞌiꞌidewadi. 20 Naninidi kebu nuanuaku a ꞌiꞌidewadiga ta ꞌasetai yau kebu kumaniku a da sakonaga, weꞌe mogitana sakonanina ꞌwaikuye i ꞌenoꞌenoviga i vetoketoke.

21 Yaku ꞌaseta sauluva ꞌatumaidi wata sakoidi faifaidi side baniꞌodi. Tutuyanina nuanuaku sauluva ꞌatumaidi a na ꞌidewadi siwe a venuaꞌivina-sako bega kebu ꞌaku fata nani ꞌatumaidi a na ꞌidewadi. 22 Yaku nuanua ꞌwaineye Yaubada yana veimea ꞌwaikuye ꞌeba sosoana mogitana. 23  ✡Weꞌe tomogoku ꞌwaineye ꞌana vebae tamu nuanua i yoꞌeyoꞌeku nuanuana a na sakona weꞌe tamu nuanua ꞌwaikuye nuanuana Yaubada yana veimea a na vematayakeyakedi. I veveyoꞌeyoꞌeyeku nika sakona tomogokuye i vetoketoke ꞌwa da vo i da yogoyogoniku. 24 Vona mogitana yaku mia i sako-ꞌafoꞌafo, a nuavita bwaikina, sakona tomogokuye i vetoketoke wafa a vaduduni. Aitoi ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌieku? 25  ✡ꞌAda Toveimea Iesu Keliso, taunina ꞌaku toꞌitaꞌitaꞌi, faifaina a vekaiwa Yaubada ꞌwaineye.

Vonanidi a voneyediga ꞌadi nuanua side baniꞌodi. Tauniku yaku nuanua a tauyeni Yaubada ꞌwaineye, yana veimea a na vematayakeyakedi, weꞌe sakona tomogokuye i vetoketoke.

8

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega yada mia i na veꞌatumai.

1 Iesu Keliso yana wafa ꞌwainega yada sakona ꞌadi tutula i evadi, begaidi tutuya deꞌe ꞌwaineye egavo i miaveꞌitubama Kelisonina taiadi, kebu vematavuloga i na veluagai. 2 Basenadi sakona i vetoketoke ꞌwaideye, sakonanina ꞌadi tutula wafa, ꞌwa da vo sakona wata wafa i da yogonida weꞌe tutuya deꞌe Iesu Keliso i yavuda mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega. 3-4  ✡Basenadi tomogoda yadi nuanua ta ꞌiꞌidewadi bega kebu ꞌada fata Yaubada yana veꞌetoboda ta na vematayakeyakedi, ꞌako ta da vematayakeyakediga ta da veꞌatumai Yaubada mataneye. Weꞌe tutuya deꞌe Yaubada i ꞌiveꞌatumaida, yada sauluva tonovidi mataneye, fai taunina Natuna i vetunei i vetomotogaotoga ꞌida tosakona baniꞌodi, siwe kebu i da sakonaga, yana wafa ꞌwainega yada sakona i ꞌuꞌumidi. Yaubada yana veꞌetoboda matatabuna tonovidi, i lubwaineda ta da vematayakeyakedi, siwe fai kebu, ꞌana tutula wafa. Weꞌe Natuna tomogonega tutulanina i evai i wafa faifaida nika Yaubada mataneye yada sauluva matatabuna i tonova, ꞌwa da vo veꞌetoboda matatabuna ta da vevematayakeyakedi. ꞌIda tomotoganida ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ta ꞌiꞌidewadi, maꞌitufa tomogoda yadi nuanua sakoidi ta bailedi.

5 Egavo yadi nuanua i tauyedi tomogodi yadi nuanua sakoidi ꞌwaidie, nuanuananidi tomogodi ꞌwaidie i veveimeyedi. Weꞌe egavo yadi nuanua i tauyedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ꞌwaineye, nuanuananidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega i veveimeyedi. 6  ✡ꞌAiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yami nuanua i veveimeyediga, mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa veveluagai wata Yaubada taiadi ꞌwa veiana. Weꞌe ꞌaiꞌedi tomogomi yami nuanua i veveimeyediga ꞌwa na wafaotoga. 7 ꞌWa na wafaotoga fai ꞌaiꞌedi aitoi taunina i tauyeni tomogona yana nuanua sakoidi ꞌwaidie i vegavia Yaubada ꞌwaineye. Tomogonina Yaubada ꞌana gavia fai kebu nuanuana Yaubada yana veꞌetoboda i na vematayakeyakedi wata mogitana kebu ꞌana fata i na vematayakeyakedi. 8 Egavo tomogodi yadi nuanua sakoidi i veveimeyediga, kebu ꞌana fata Yaubada i na sosoana faifaidi.

9  ✡Weꞌe ꞌomi, ꞌaiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi ꞌwaimie i miamiaga, tomogomi yadi nuanua kebu i da veveimeyemi, weꞌe mogitana Yaubada ꞌAnuꞌanununa i veveimeyemi. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi Keliso ꞌAnuꞌanununa kebu i da ageiga, taunina kebu Keliso yana tomotoga. 10 Tomogomi i na wafa sakona ꞌwainega, weꞌe ꞌaiꞌedi Keliso i agemi ꞌwaimie i miamiaga, ꞌanuꞌanunumi i na mia-vagata fai Yaubada i ꞌiveꞌatumaimi. 11 Mogitana tomogomi i na wafa, weꞌe ꞌaiꞌedi Yaubada ꞌAnuꞌanununa i agemi ꞌwaimie i miamiaga, Yaubadanina tomogomi i na sivetovoidi wafayega. Ta ꞌasetai i na sivetovoimi fai Keliso i sivetovoia wafayega wata fai ꞌAnuꞌanununa ꞌwaimie i miamia.

ꞌIda ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedaga Yaubada natunavo.

12 Ekwavo, fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaimie i miamia, i lubwainemi yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, weꞌe kebu i da lubwainemi tomogomi yadi nuanua ꞌwa na vematayakeyakedi. 13  ✡ꞌAiꞌedi tomogomi yadi nuanua sakoidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadiga ꞌawaie ꞌwa na wafaotoga, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega yami sauluva sakoidi ꞌwa na bailedi ꞌwa da vo ꞌwa da luvewafadi, nika yami mia i na veꞌatumai mia-vagata ꞌwa na veluagai. 14 Egavo Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana nuanua i vonevonedi i ꞌiꞌidewadiga taunidi Yaubada natunavo. 15  ✡Nagami Yaubada ꞌwa kololoyeni vematavuloga faifaina ꞌwa da vo yami kololo i da veimeyemi, weꞌe tutuya deꞌe Yaubada ꞌAnuꞌanununa i tauyeni i agemi kebu wata kololo i na veimeyemiga. Weꞌe mogitana i agemi bega ꞌomi Yaubada natunavo wata ꞌAnuꞌanununina yana ꞌaivaita ꞌwainega ta vebaeda bega ꞌaitamogana ꞌaitamogana ta vevegole ta vo, Ie Tamaku.” 16  ✡Ta vebaeda ꞌida Yaubada natunavo wata Yaubada ꞌAnuꞌanununa i veꞌawamogitana ꞌanuꞌanunuda ꞌwaidie. 17  ✡Fai ꞌida Yaubada natunavo ꞌaiꞌaiwabunidi i ꞌidewadi i ꞌenoꞌenoviga natunavo faifaidi, ꞌawaie i na veleda, wata ꞌaiꞌaiwabunidi i ꞌidewadi Keliso faifaina, wata ma fueda faifaida taiadi i na veleda. Mogitana i na veleda siwe nagami i lubwaineda vitanidi Keliso i veluagadiga wata baniꞌodi ta na veluagadi faifaina, mulieta Keliso taiadi ꞌaiꞌaiwabunidi magemagetadi ta na ꞌewadi.

ꞌAwaie Yaubada natunavo ꞌaiꞌaiwabu i na veluagai.

18  ✡Vitanidi tutuya deꞌe ta veveluagadiga Keliso faifaina saiꞌafo bwaikidi weꞌe ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi ꞌawaie ta na veluagadi Yaubada ꞌwainega nani bwaikaotogina. Vitanidi faifaidi kebu ta na nuanua. 19 Yaubada ꞌana ꞌidewadewa matatabudi i lulukamata nuanuadi bwaikina nagami Yaubada natunavo i na sivetovoidi. 20-21  ✡I lulukamata fai basenadi bei Adama i sakona Yaubada ꞌana ꞌidewadewa i ꞌalatabutabudi i venani-ꞌavoꞌavovo. ꞌAna ꞌidewadewanidi kebu taunidi i da venani-ꞌavoꞌavovo siwe fai Yaubada nuanuana. Yaubada yana veimeanina ꞌwainega nani matatabudi i sakosako wata i wafawafa, siwe tutuyanina i ꞌalatabutabudiga bei i nuani ꞌawaie i na ꞌiveꞌatumaidi. ꞌIda Yaubada natunavo fwayafwaya ꞌana vita i yogonida siwe ꞌawaie i na yavuda yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na veleda, wata baniꞌodi, ꞌana ꞌidewadewa matatabudi i na yavudi i na veꞌatumaiotoga.

22 Yaubada i ꞌalatabutabudiga i maiga ꞌasiau tomotoga, ꞌaisaya, mosomoso wata nani ꞌifwaidi i veveviga wata i wafawafa ꞌwa da vo i da taidaida baniꞌodi tamu vavine kwamana i tubutubuga i tataidaida. 23  ✡Kebu ꞌana ꞌidewadewa ꞌaisedi i da tataidaida, wata ꞌida yana tomotoga ta tataidaida. Mogitana Yaubada ꞌAnuꞌanununa i tauyeni i ageda, ꞌAnuꞌanununina yana ꞌanivelena ꞌwaideye nagami, siwe ta lulukamata ta tataidaida ta vo, Aioe, Yaubada i da vagavaida i da naweda yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye bega ꞌida natunavo mogitana, tomogoda ꞌivaudi ta da veluagadi.” 24 Basenadi ta vetumagana ta nuani mogitana ꞌawaie ta na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye, bega vetumagananina ꞌwainega ꞌitaꞌitaꞌi ta veluagai. ꞌAiꞌedi naninina faifaina ta lulukamataga ta da ꞌiseꞌiseniga ꞌako kebu ma yada vetumagana ta da lulukamaseni. ꞌAiꞌedi tamu tomogo tamu nani nuanuana siwe ꞌakonadi i veluagai, kebu ꞌana fata i na lulukamaseni. 25 Weꞌe ꞌaiꞌedi ta na vetumagana tamu nani bola kebu i da souyeniga faifaina, ma yada tokemaiga ta lulukamaseni.

26 Wata, ꞌida yada nuanua mweadi, siwe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ꞌiꞌivaiseda. Kebu ta da ꞌasetai avaꞌai faifaina ta na veveluꞌui wata baniꞌodi ta na veveluꞌuiedi siwe ꞌAnuꞌanununina faifaida i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye. Voke kebu ꞌada fata yada veviga wata vita ꞌwaidie, bonada i na souyedi, siwe veꞌawagusi ꞌwaidiega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veveluꞌui faifaida. 27  ✡Yaubada veluꞌuinidi i noganogaidi fai ꞌida yana tomotoga yada nuanua i ꞌasetadi wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua i ꞌasetadi. Weꞌe avaꞌai Yaubada nuanuana i na ꞌidewaiga ꞌAnuꞌanununa ꞌakonadi i ꞌasetadi begaidi ꞌana fata i na veluꞌui Yaubada ꞌwaineye yana tomotoga faifaida.

28  ✡Wata ꞌida Yaubada ta nuakalikalieniga ta ꞌasetai nani matatabuna i na souyedi ꞌwaideye i na siviladi yada ꞌatumaina faifaina, ꞌida tomotoganida i venuaꞌivineda avaꞌai i nuaniga faifaina. 29  ✡Fai basenadiotoga egavo nagami Yaubada i ꞌasetadi wata i venuaꞌivinedi bega ꞌawaie i na vetuli Natuna baniꞌodi, weꞌe Natunanina tatadi bwaikaotogina, taiadi i na miamia. 30  ✡Tomotoganidi Yaubada i venuaꞌivinediga wata i goledi i nagoi ꞌwaineye, i golediga i ꞌiveꞌatumaidi mataneye kebu yadi sakonaga, i ꞌiveꞌatumaidiga i vetuli bega Yaubada taiadi magemagetadi.

Yaubada yana nuakalikali ꞌwaideye ta veluagai Iesu Keliso ꞌwainega.

31 Yaubada yana nuanuananidi ꞌatumaiotogidi ꞌida yana tomotoga ꞌwaideye a veifufuyedi, nuanuaku ta na nuanidi. Fai Yaubada nuanuana ꞌida, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vetoketoke ꞌwaideye. 32 Kebu nuana i da loloiga, Natuna i ꞌaniveleneni i wafa matatabuda faifaida. Natuna ꞌakonadi i veleda, siwe wata nuakalikali tulina tulina i na veleveledamo. 33 ꞌIda Yaubada yana tomotoga vevenuaꞌivinida, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vevitada sakona faifaina fai Yaubada tauniotogina i ꞌiveꞌatumaida yada sakona i nuatavunidi. 34  ✡Wata kebu tamu aitoi ꞌana fata i na veimea vematavuloga ta na veluagai sakona faifaidi, fai Iesu Keliso yana wafa ꞌwainega ꞌada vematavuloga i evai. Wafanina ꞌwainega Yaubada i sivetovoia, ꞌasiau ma yana veimea Yaubada ꞌana ꞌatagiega i miabui i miamia i veveluꞌui faifaida.

35  ✡Wata kebu tamu avaꞌai ꞌana fata i na veꞌidiꞌidieda Keliso yana nuakalikali bwaikina ꞌwainega. ꞌAiꞌedi vita tulina tulina i na souyedi ꞌwaideye baniꞌodi veviga, mali tomotoga i na vesauluva sakoina ꞌwaideye Keliso faifaina, ꞌaiꞌedi ta na lase, ꞌalo ta na veꞌaleꞌusa tomogoda ꞌadi baniuma faifaidi, ꞌalo ꞌaiꞌedi tomotoga nuanuadi i na luvewafada, vitanidi deꞌe kebu ꞌana fata i na veꞌidiꞌidieda Keliso yana nuakalikali ꞌwainega. 36  ✡Vitanidi faifaidi basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Yaubada, fai ꞌima yamu tomotoga, bega ꞌaiata matatabuna ꞌwaidie, ꞌamu tovedumweꞌaiꞌai nuanuadi i na luvewafama.

ꞌIma ꞌwa da vo ꞌaisaya i da vunugidi ꞌadi luvewafa faifaina.”

37 Vitanidi kebu ꞌadi fata i na veꞌidiꞌidieda kumanina i nuakalikaliedaga ꞌwainega, weꞌe mogitana ꞌada tonuakalikalinina ꞌwainega ta vevetoketoke-ꞌafoꞌafo nani matatabuna ꞌwaidie. 38-39  ✡A nuani mogitana ꞌaiꞌedi ma yawaida ꞌalo ta na wafa kebu tamu nani ꞌana fata i na veꞌidiꞌidieda Yaubada yana nuakalikali ꞌwainega. Anelose kebu, yaiaina kebu, ꞌalo wata tamu nani toketokena. Kebu tamu nani i da ꞌenoꞌeno ꞌalo ꞌawaie i na souyeni ꞌana fata i na veꞌidiꞌidieda. Kebu tamu nani tabwaotoginega ꞌalo dibuotoginega, ꞌalo Yaubada yana ꞌidewadewa matatabuna ꞌwaidiega ꞌana fata i na veꞌidiꞌidieda yana nuakalikali ꞌwainega. Yaubada yana nuakalikalinina ꞌwaideye bwaikaotogina, ta ꞌiseni ꞌada Toveimea Iesu Keliso i wafa faifaida.

9

Faulo i venuafouviga me Isileli faifaidi.

1 Ekwavo, nuanuaku a na veifufu tamu nani faifaina, naninina ꞌeba nuavita bwaikaotogina ꞌwaikuye. Yau Keliso yana tomotoga, bega ta ꞌasetai naninina a na voneyeniga vona mogitana, kebu a na vekaliemi. Wata a vebaeku ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veꞌawamogitana yaku nuanua ꞌwaineye. 2-3 Vona mogitana a nuavita bwaikaotogina wata ma yaku venuafouviga me Isileli faifaidi. A nuavitaga fai tomotoganidi yaku ꞌailaꞌa siwe Keliso i vedumweꞌaiꞌaieni ꞌawaie vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega i na wafaotoga. A vona mogitana siwe ꞌaiꞌedi i da lubwaineniga nuanuaku ekwavo me Isileli ꞌadi vematavuloganina a da evai wata nuanuaku Keliso i da ꞌawaꞌidia ꞌwaikuyega maꞌitufa me Isileli i da labinidi. 4 Me Isileli ꞌadi ꞌaivaita i veluagadi Yaubada ꞌwainega, siwe kebu i da vematayakeyakeni. Basenadiotoga Yaubada i venuaꞌivinedi taunidi yana tomotoga mogitana i vonedi i vo, ꞌOmi natukwavo.” Yana mageta mataududulina i sivemageseni ꞌwaidie, i veakutagonidi, wata veꞌetoboda i veledi. ꞌAna subia ꞌana ꞌedaꞌeda mogitana i vedi, wata yadi mia i na veꞌatumaiga faifaina ꞌwaidie i vonaꞌawaufaufa. 5  ✡ꞌAilaꞌanina i souyedi tomotoga bwaikaotogidi ꞌwaidiega baniꞌodi Ebelamo, Aisake, Iakobo, weꞌe Keliso Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i vetomotogaotoga ꞌailaꞌanidi ꞌwaidiega. Kelisonina ꞌasaꞌaiana Yaubada, taunina nani matatabuna ꞌadi Toveimea. I lubwaineda tutuya matatabuna ꞌwaidie ta na subisubiai. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

Yaubada yana tomotoga vevenuaꞌivinidi.

6 A vonaga me Isileli Iesu i vedumweꞌaiꞌaieni faifaina, weꞌe kebu a da vo, Yaubada i vonaꞌawaufaufaga me Isileli ꞌwaidie yana nuanua wata i sivilai.” Me Isileli matatabudi, siwe kebu matatabudi Yaubada yana tomotoga fai yadi vetumagana kebu. 7  ✡Wata baniꞌodi Ebelamo tubunavo taunidi me Isileli, kebu matatabudi Yaubada yana ꞌailaꞌa fai basenadiotoga Yaubada kebu i da vona Ebelamo natunavo matatabudi faifaidi, Aisake ꞌaisena faifaina i vona i vo,

Natumu Aisake ꞌaisena ꞌwainega ꞌamu ꞌailaꞌa i na souyedi.”

8-9  ✡Vonanina ꞌana ꞌaseta Ebelamo tubunavo kebu matatabudi Yaubada natunavo fai yana vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye side baniꞌodi i vo,

A vonevonemu tutuya deꞌe baniꞌodi wata a na mai, bei Sela i na venatuna.”

Fai baniꞌodi Yaubada i voneyedi ta ꞌasetai Ebelamo tubunavo mogitana, kumanidiavo i souyedi vonaꞌawaufaufanina ꞌwainega.

10-12  ✡Natunanina i tubuga i goleni Aisake, taunina me Isileli tubudi, mulieta i taulai Libeka taiadi i nagi. Saiꞌafoga natulugaluga i na venatunedi Yaubada i vonedi i vo, Tulaina i na vetofolova bwasiona ꞌwaineye.” Bola kebu i da tubugaga Yaubada bwasiona Iakobo i venuaꞌivineni yana nuanua i na ꞌidewai, weꞌe tulaina Iso i na vetofolova taina ꞌwaineye. Wata fai bola kebu i da tubugaga, bega kebu tamu avaꞌai ꞌatumaina ꞌalo sakoina i da ꞌidewai, Yaubada Iakobo i venuaꞌivineni fai yana venuaꞌivina kebu tomotoga yadi sauluva ꞌwaidiega, siwe taunina yana nuanua ꞌwainega. 13  ✡Yana venuaꞌivinanina faifaina tamu yana vona i ꞌenoꞌeno yana Buki nageneye i vo,

Iakobo nuanuaku, weꞌe Iso kebu.”

14 Fai Yaubada tamu tomogo nuanuana weꞌe tamu tomogo kebu nuanuana, voke ꞌwa vo, Awale Yaubada yana veimea kebu tonovinaga?” Kebu baniꞌodi ꞌwa na voneyediga. 15  ✡Yana venuaꞌivina ꞌana ꞌaseta faifaina basenadiotoga Yaubada Mosese i voneni i vo,

ꞌAiꞌedi nuanuaku tamu aitoi a na ꞌisanuakalikalieniga, a na ꞌisanuakalikalienimo.

ꞌAiꞌedi nuanuaku tamu aitoi ma yaku nuakalikali a na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye, a na vesauluva-ꞌatumaienimo.”

16  ✡Fai baniꞌodi i voneyediga bega ta ꞌasetai Yaubada yana venuaꞌivina kebu tomotoga yadi nuanua ꞌwainega ꞌalo yadi sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidiega, weꞌe mogitana egavo Yaubada i na ꞌisanuakalikaliedi, tomotoganidi i vevenuaꞌivinedi. 17  ✡Yaubada yana venuaꞌivina ꞌana vona i ꞌenoꞌeno yana Buki ꞌwaineye, vonanina ꞌwainega Mosese i vona me Itifita yadi toveimea bwaikina ꞌana wagava Felo ꞌwaineye. Yaubada i vo,

Yau a vona ꞌu ve-kini avaꞌai a nuaniga faifaina.

Naninidi a na ꞌidewadi ꞌwaimuye, ꞌwaidiega yaku toketokena a na sivemageseni bega tomia fwayafwaya matatabudi i na ꞌasetaku yau Yaubada mogitana.”

18 Fai Yaubada baniꞌodi i voneyedi ta ꞌasetai ꞌaiꞌedi nuanuana tamu aitoi i na ꞌisanuakalikalieni, i na ꞌisanuakalikalienimo, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu nuanuana tamu aitoi yana nuanua i na tauya-matayoꞌoyeni tamu nani faifaina, nuafouna Yaubada i na kiavefaꞌali.

Yaubada yana nuakalikali wata yana nuasako Faulo i veifufuyedi.

19 Voke ꞌifwaimi ꞌwa vonavona ꞌwa vo, Yaubada tomotoga ꞌifwaidi nuafoudi i kikiavefaꞌalidi, vetuma awale i sakosakonaga i awavesakoyedi? Avaꞌai Yaubada i nuaniga kebu tamu aitoi ꞌana fata i na talabodeni.” 20  ✡Ekwavo, ꞌomi ꞌwa da vo bwaikimi Yaubada ꞌwa ꞌuvaꞌuvani. ꞌAiꞌedi nau ma ꞌawanaga kebu i da lubwaineni i da vo, ꞌOmu ꞌaku toꞌabi, awale baniꞌodi ꞌu ꞌabiku?” 21  ✡Nau ꞌana toꞌabi ma yana veimea fwayafwaya ꞌwaineye. Fwayafwayanina ꞌakonadi i ꞌidewaiga ꞌwainega ꞌana fata tamu nau ꞌatumaina i na ꞌabia i na kilumi ꞌeba ꞌani faifaina, weꞌe tamu i na ꞌabia taꞌula-ꞌavoꞌavovo.

22 Yaubada nau ꞌana toꞌabi baniꞌodi, ꞌida tomia fwayafwaya i ꞌidewada bega ma yana veimea ꞌwaideye. Tomotoga ꞌifwaidi i ꞌidewadi bega yana toketokena wata yana nuasako i na sivemagesedi. Tomotoganidi i sakosakona i lubwainedi ꞌadi vematavuloga i da wafaotoga siwe Yaubada i tokemaiga kebu vematavuloga i da vele-matayoꞌodi. ꞌAiꞌedi Yaubada nuanuana yana toketokena wata yana nuasako i na sivemagesedi tomotoganidi ꞌwaidiega, weꞌe ꞌwa na ꞌuvani kebu i da lubwaineniga. 23 Yaubada i tokemaiga tosakonanidi kebu i da leodi tomotoga ꞌifwaidi ꞌadi ꞌaivaita faifaina, kumanidiavo basenadiotoga i venuaꞌivinedi wata i ꞌidewadi bega i na ꞌisanuakalikaliedi. Nuanuana yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na sivemagesedi ꞌwaidie. 24 Tomotoganidi i venuaꞌivinediga, ꞌasaꞌaiana ꞌida. Kebu me Diu ꞌaisedi ꞌwaidiega, siwe wata mali tomotoga ꞌwaidiega i venuaꞌivineda bega yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi ta na veluagadi. 25  ✡ꞌOmi mali tomotoga kebu me Diu i venuaꞌivinemiga faifaina basenadiotoga tamu Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Osea i kiluma. Yaubada i vona i vo,

Mali tomotoga taunidi kebu me Diu nagami kebu yaku tomotoga, siwe ꞌasiau a na vo, Yaku tomotoga.”

Weꞌe ꞌailaꞌanina nagami kebu a da nuakalikaliediga, siwe ꞌasiau a na vo, A nuakalikaliemi.”

26  ✡ꞌAwalawanina ꞌwaineye nagami a vonedi a vo, ꞌOmi kebu yaku tomotoga,” ꞌasiau ꞌawalawanina ꞌwaineye a na vo, Yau Yaubada Miamia-vagaiku natukwavo ꞌomi.”

27  ✡Weꞌe basenadiotoga tamu Yaubada yana toluꞌivona ꞌana wagava Aisea i vegolegole me Isileli faifaidi i vo,

ꞌAiꞌedi me Isileli ꞌadi ꞌailaꞌa i na vefue walaꞌai ꞌana ꞌilukulukuta baniꞌodi, siwe ꞌadi ꞌaivia baniꞌodi ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.

28 Kebu fuedi ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai fai tomia fwayafwaya matatabudi ꞌadi vematavuloga i na veluaga-matayoꞌoi ꞌAuvea ꞌwainega. Yadi sakona i na tutula-vagasedi.”

29  ✡Wata baniꞌodi Aisea i vona-vagata me Isileli faifaidi i vo,

ꞌAuvea Toketokeotogina i tauyeda ꞌada ꞌailaꞌa ꞌifwaidi ma yawaidi i miamiani,

ꞌAiꞌedi kebu, ꞌako matatabuda i da leoda baniꞌodi basenadi me Sodoma wata me Gomola i leodi.”

Me Diu kebu nuanuadi i na vetumagana Keliso ꞌwaineye.

30 Vonanidi a veifufuyediga ꞌadi ꞌaseta side baniꞌodi. Mali tomotoga taunidi kebu Diu kebu i da vetafewa ꞌadi ꞌiveꞌatumai Yaubada mataneye faifaina, siwe yadi vetumagana ꞌwainega Yaubada i ꞌiveꞌatumaidi. 31 Weꞌe me Isileli i vetafewa nuanuadi taunidi i na ꞌiveꞌatumaidi Yaubada mataneye veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, nika i vetafewa-wayoga. 32 Kebu i da veꞌatumaiga Yaubada mataneye fai kebu ma yadi vetumagana taunidi i da tauyedi Yaubada ꞌwaineye, nuanuadi taunidi yadi folova wata igodi yadi vematayakayaka ꞌwaidiega i da veꞌatumai. Tomotoganidi i baila, kebu nuanuadi i na vetumagana Iesu ꞌwaineye begaidi vita i na veluagai. Iesu baniꞌodi ꞌunututu vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, tomotoganidi ꞌwa da vo folovanina i da tayaidi. 33  ✡ꞌAdi ꞌagetaya wata folovanina, faifaidi basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye. Yaubada i vo,

A na vonemi, yaku ꞌatamana Saioni ꞌwaineye tamu folova a sisivetovoia, folovanina ꞌwaineye tomotoga i na tayaidi i na beꞌubeꞌu.

Weꞌe egavo i na vetumagana folovanina ꞌwaineye kebu i na vetumagana-maimaiga, mogitana ꞌaivaita i na veluagai.”

10

ꞌAda ꞌiveꞌatumai Yaubada ꞌaiseotogina ꞌwainega.

1 Ekwavo, nuanuaku bwaikina yaku ꞌailaꞌa me Isileli ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai Yaubada ꞌwainega begaidi tutuya matatabuna a veveluꞌui faifaidi. 2 A ꞌasetadi bega ꞌaku fata a na luꞌivona me Isileli i dumwebika Yaubada faifaina siwe avaꞌai Yaubada nuanuana bavubavudi bega i folova-maimaiga. 3  ✡I bavuga fai kebu i da ꞌasetai Yaubada baniꞌodi i munegidi tomotoga i veꞌatumai mataneye. Taunidi yadi nuanuayega i vo, Veꞌetoboda ꞌa na vematayakeyakediga ꞌa na veꞌatumai Yaubada mataneye.” Siwe kebu nuanuadi taunidi i na tauyedi Yaubada ꞌwaineye bega i na ꞌiveꞌatumaidi. 4 Veꞌetoboda i maiaga Mosese ꞌwainega i ꞌenoꞌenovi nika Keliso i mai, veꞌetobodanidi tutulidi, bega egavo ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi Keliso ꞌwaineye Yaubada i na ꞌiveꞌatumaidi nika yadi sakona kebu.

Tomotoga matatabudi ꞌadi fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.

5 Me Isileli yadi ꞌaseta, ꞌaiꞌedi Yaubada yana veꞌetoboda matatabuna i na vevematayakeyakedi i na ꞌiveꞌatumaidi mataneye. Basenadiotoga Mosese ꞌadi ꞌiveꞌatumainina faifaina i kilumi i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi veꞌetoboda matatabuna i na vematayakeyakedi, Mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

6-7 Weꞌe vetumaganayega ta na veꞌatumai Yaubada mataneye ꞌana vona i vo,

Kebu taunimi yami nuanuayega ꞌwa na vo, Aitoi i na laka Keliso i na obuyedima abamega?”

Wata kebu ꞌwa na vo, Aitoi i na obu towafa yadi ꞌeba mia ꞌwaineye Keliso i na voneni i na souyeni?”

Kebu baniꞌodi ꞌwa na voneyediga fai Keliso ꞌakonadi i obuma wata wafayega ꞌakonadi i tovoi. 8  ✡Weꞌe tamu vona Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Yaubada yana Vona lilivamie i ꞌenoꞌeno,

Nuamie ꞌwa nuanuanidi wata ꞌwa vonevoneyedi.”

Yaubada yana Vonanina ꞌwaineye ta vetumaganaga, faifaina a lalauꞌage ꞌwaimie. 9 ꞌAiꞌedi tomotoga matadie ꞌwa na vo, Iesu ꞌaku Toveimea, tauniku a tauyeku ꞌwaineye,” wata ꞌwa na vetumagana Yaubada i sivetovoia wafayega, Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌiemi sakona ꞌwaidiega. 10 I na ꞌitaꞌitaꞌiedaga fai ta vetumagana bega ta veꞌatumai Yaubada mataneye weꞌe ta luꞌivonaga ta vo, Iesu ꞌada Toveimea,” bega Yaubada i ꞌitaꞌitaꞌieda. 11  ✡Yada vetumagana Keliso ꞌwaineye, faifaina tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi i na vetumagana ꞌwaineye kebu i na vetumagana-maimaiga, ꞌaivaita i na veluagai.”

12  ✡Vonanina a voneyeniga tomotoga matatabuda faifaida, me Diu wata mali tomotoga taunidi kebu me Diu, matatabuda ꞌada vona fai matatabuda ꞌada Toveimea ꞌaitamogana. Egavo ma yadi vetumagana i na veluꞌui ꞌada Toveimeanina ꞌwaineye i na vevesauluva ꞌatumaiotogina ꞌwaidie. 13  ✡Fai wata tamu yana vona i vo,

Tomotoga matatabudi i na veluꞌuiga ꞌAuvea ꞌada Toveimea ꞌwaineye ꞌaivaita faifaina, ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.”

14-15  ✡Siwe ꞌaiꞌedi kebu i na vetumagana ꞌwaineye, kebu ꞌadi fata i na veluꞌui ꞌaivaita faifaina, wata ꞌaiꞌedi ꞌada Toveimea Valana kebu i na nogaiga kebu ꞌadi fata i na vetumagana. Wata ꞌaiꞌedi kebu tamu aitoi Valanina i na luꞌivoneyeniga kebu ꞌadi fata i na nogaiga, wata ꞌaiꞌedi tovetune kebu, tolauꞌage kebu i na vetuneiga nika kebu ꞌana fata tamu aitoi Iesu Valana i na luꞌageyeni. Siwe Yaubada ꞌakonadi tolauꞌage i vetunedi, yana Buki nageneye i vo,

Egavo Vala ꞌAtumaina i mieniga yadi mai nani ꞌatumaiotogina.”

16  ✡Tomotoganidi Valanina Iesu faifaina i nogaiga, siwe kebu matatabudi i da veꞌawamogitana. Aisea tobailanidi faifaidi i vona i vo,

ꞌAuvea, valamu ꞌa luluꞌageyeni, siwe kebu fuedi i da veꞌawamogitana.”

17 Bega tolauꞌage Keliso Valana i na luꞌageyeni, tomotoga i na nogai, nika ꞌifwaidi i na vetumagana.

18  ✡Weꞌe me Isileli, Keliso Valana i nogai ꞌalo kebu?

Manavaꞌa i nogai, i nogaiga faifaina basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

I lauꞌage-vuvua tomia fwayafwaya matatabuna ꞌwaidie bonadi i nogai,

Fai mogitana baniꞌodi, tomotoga ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie i ꞌaseta.”

19-20  ✡Weꞌe Valanina me Isileli i ꞌasetai ꞌalo kebu? Eꞌe, i nogai wata i ꞌasetai, siwe fai kebu nuanuadi i na vetumagana, Yaubada taunina i sivemageseni mali tomotoga ꞌwaidie bega taunidi yana tomotoga. Nuanuana me Isileli i na veꞌunumagigi ꞌwaidie bega ꞌaiꞌedi i da nuaviladi i da vetumagana ꞌwaineye. Yaubada yana vona me Isileli faifaidi nagami Mosese i kilumi i vo,

ꞌOmi me Isileli yami nuanua ꞌwa vo, Mali tomotoga nani-ꞌavoꞌavovo, taunidi ꞌwavaꞌwavadi.”

Weꞌe yau a na vona tomotoganidi faifaidi a na vo, Taunidi yaku tomotoga.” Begaidi ꞌomi ꞌwa na nuasako ꞌwa na veꞌunumagigiedi.”

Mulieta Aisea ma yana venuafoufaꞌala Yaubada yana vona i luꞌivona me Isileli ꞌwaidie i vo,

Egavo kebu i da lulualekuga ꞌakonadi i veluagaku,

Egavo kebu faifaiku i da nuanuaga, ꞌwaidie tauniku a sivemageseku.”

21  ✡Weꞌe me Isileli-nidi faifaidi Yaubada i vo,

Tutuya matatabuna a lulukamata nuanuaku bwaikina i na maia ꞌwaikuye.

Siwe taunidi tovemataꞌwanaꞌwana, kebu nuanuadi a na veveimeyediga.”

11

Yaubada taunina yana tomotoga me Isileli i ꞌiꞌisanuakalikaliedi.

1  ✡Yau a vonavona me Isileli Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieniga faifaina, bega ꞌwa da nuani? Taunina yana tomotoga i awaꞌidiꞌidiedi ꞌalo nuanuana? A nuani nuanuana, kebu i da awaꞌidiꞌidiediga. Yau wata baniꞌodi tomotoga Isileli, yau tamu Ebelamo tubuna, weꞌe aisena Beniamina ꞌana wauma ꞌwainega a souyeku, siwe Yaubada kebu i da awaꞌidiꞌidieku. 2-3  ✡Yana tomotoganidi me Isileli basenadiotoga Yaubada i venuaꞌivinediga kebu i da awaꞌidiꞌidiediga. ꞌWa na nuani, Ilaitia ifufuna Yaubada yana Buki nageneye. Ilaitia me Isileli i awavesakoyedi Yaubada mataneye i vo,

ꞌAuvea, me Isileli yamu toluꞌivonavo i luvewafadi, yamu ꞌeba velomu i talageugeudi, yau ꞌaiseku ꞌamu tonuakalikali a miamia, nuanuadi wata yau i na nikeku a na wafa.”

4  ✡Siwe Yaubada Ilaitia bonana i tutuli i vo,

ꞌOmu kebu ꞌaisemuga, yaku tomotoga 7,000 i miamiani, weꞌe kumaea tomotoga ꞌifwaidi igodi yadi yaubada ꞌana wagava Beli ꞌwaineye kebu i da ꞌoduꞌoduga.”

5 ꞌAsiau wata baniꞌodi, me Isileli matatabudi kebu Yaubada i da baileni, Yaubada ma yana nuakalikali ꞌifwaidi i venuaꞌivinedi ꞌitaꞌitaꞌi i veveluagai. 6 I vevenuaꞌivinediga, kebu yadi sauluva ꞌatumaidi faifaidi, weꞌe mogitana yana ꞌisanuakalikali ꞌwainega i venuaꞌivinedi. ꞌAiꞌedi Yaubada tomotoga yadi sauluva ꞌatumaidi i da ꞌisedi bega tomotoganidi i da venuaꞌivinedi, ꞌako yana ꞌisanuakalikali ꞌwa da vo tutula yadi sauluva ꞌatumaidi faifaidi, bega kebu ꞌisanuakalikali mogitana.

7 Avaꞌai a voneyeniga ꞌana nuanua side baniꞌodi. Me Isileli i vetafewa igodi nuanuadi i da veꞌatumai Yaubada mataneye siwe i vetafewa-wayoga. Tomotoga kebu fuediga Yaubada i venuaꞌivinedi i veꞌatumai mataneye, weꞌe me Isileli ꞌifwaidi i baila yadi venuafoufaꞌala Yaubada i ꞌivebwaikaꞌaꞌavadi. 8  ✡Yadi bailanina faifaina basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Yaubada nuadi i kiavegaugaudi bega kebu ꞌadi fata i na ꞌasetai wata i na venuaꞌivina-ꞌatumai.

Tanigadi wata matadi i ꞌibodadi, tutuyanina ꞌwainega i maiga ꞌasiau kebu i da ꞌisaꞌinanaiga wata i da nogayaꞌinanai.”

9  ✡Wata baniꞌodi Kini Devida me Isileli i toliveꞌededi i vo,

Yadi sakali ꞌwaidie i sosoana-ꞌavoꞌavovo ꞌadiꞌadi bwaikina faifaina, tutuyanina ꞌwaineye nuanuaku Yaubada i da tayaidi i da beꞌu vita i da veluagai, ꞌadi vematavuloga i da veledi.

10 Nuanuaku matadi i da ꞌibodadi bega kebu ꞌadi fata i na ꞌisadewa wata vita fuedi i da veleveledi ꞌwa da vo tutuya fuedi venuana i da akuveꞌobwaꞌobwadi.”

Tomotoganidi kebu me Isileli ꞌitaꞌitaꞌi i veluagai.

11  ✡Tutuyanina me Isileli Iesu Keliso i baileni i tayaidi i beꞌu. ꞌWa da nuani, i beꞌu-vagata bega Yaubada i baila-vagasedi? Kebuꞌaꞌavaotoga, siwe fai i sakona maꞌitufa mali tomotoga taunidi kebu me Isileli ꞌitaꞌitaꞌi i veluagai bega me Isileli i na veꞌunumagigi ꞌwaidie. I na veꞌunumagigiediga bega ꞌaiꞌedi i da nuaviladi i da vetumagana Iesu ꞌwaineye. 12 Fai me Isileli i sakona Iesu Keliso i baileni, tomia fwayafwaya matatabuda Yaubada yana nuakalikali bwaikina ta veluagai. Fai me Isileli yana nuakalikalinina kebu i da veluagaiga mali tomotoga taunidi kebu Isileli ꞌaiꞌaiwabu ꞌatumaidi Yaubada i veledi. Me Isileli yadi bailanina faifaina bega mali tomotoga nuakalikali bwaikina ta veluagai, siwe ꞌawaie tutuyanina me Isileli i na nuaviladi i na vetumagana Keliso ꞌwaineye mogitana ma fueda ꞌada nuakalikali wata yada ꞌaiꞌaiwabu ꞌatumaiotogidi ta na veluagadi Yaubada ꞌwainega.

13-14 ꞌOmi ꞌwa miamiani Loma, ꞌifwaimi kebu me Diu, bega tutuya deꞌe ꞌwaimie a na veifufu. ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai Yaubada i venuaꞌivineku a vetomataꞌaulele ꞌomi kebu me Diu faifaimi. Yaku folovanina a awaꞌaiꞌaia yaku ꞌailaꞌa me Diu matadie bega ꞌaiꞌedi i na veꞌunumagigiemi ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa veluagaiga faifaina, ꞌifwaidi i da nuaviladi Iesu Keliso ꞌwaineye nika ma fuemie ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veveluagai. 15 Tutuyanina Yaubada me Diu i miaꞌubuidi maꞌitufa tomia fwayafwaya ꞌifwaidi i veianedi. Siwe ꞌawaie me Diu i na nuaviladi, Yaubada nuanuana i na nagoi ꞌwaineye mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i na veluagai. Yadi mianina ꞌwa da vo towafa i da yawasa.

16 Tamu ꞌeba ꞌisa side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi ꞌayavau ꞌwa na ꞌaileꞌwa ꞌaniꞌani ꞌifwaidi ꞌwa na ꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌaniꞌani matatabuna ꞌakonadi ꞌwa ꞌanivelenedi. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi tamu yami welavi ꞌwalamina ꞌwa na ꞌaniveleneni Yaubada ꞌwaineye, siwe ꞌasaꞌaiana tolobwana wata didina ꞌakonadi ꞌwa ꞌanivelenedi, welavinina matatabuna Yaubada yana welavi. Wata baniꞌodi basenadiotoga Ebelamo wata me Diu ꞌifwaidi i vetumagana Yaubada ꞌwaineye, faifaidi Yaubada i vo, Taunidi yaku tomotoga,” siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi me Diu matatabudi Yaubada yana tomotoga.

17 Me Diu baniꞌodi welavi ꞌana wagava Olive i tabotabo bakule, weꞌe ꞌomi mali tomotoga kebu Diu baniꞌodi welavi Olive-walawalaꞌai. Welavinina bakule didina ꞌifwaidi Yaubada i baidi i yatodi, mulieta welavi walaꞌaiega i ilidi i miedi i sifwasedi i baidiga ꞌwaidie. Ufana i ꞌivebikadi i luvedavedamanidi nika welavi ꞌaitamogana. Me Diu i vetumagana Yaubada ꞌwaineye baniꞌodi welavi bakule ma ꞌwalamina, weꞌe ꞌomi mali tomotoga kebu Diu baniꞌodi welavi walaꞌaiega ililina i sifwasedi yana welavi ꞌwaineye. Welavi bakulayega ufaninega welavi walaꞌaiega i ꞌiveyauyauvi, wata baniꞌodi ꞌomi mali tomotoga kebu Diu, ꞌwa vevetoketokega me Diu ꞌadi nuakalikali ꞌwainega. 18 Begaidi kebu i da lubwainemi me Diu, kumanidiavo Yaubada i baidiga ꞌwa na awavesakoyedi. Fai yami toketokena ꞌwa veveluagai me Diu ꞌwalamidiega weꞌe ꞌomi ꞌwa fwatafwatamo, bega kebu ꞌwa na awaꞌaiꞌaimiga.

19 Voke ꞌifwaimi ꞌwa na vo, Mogitana ꞌa vetoketoke ꞌwaidiega, Yaubada me Diu i baidi bega ꞌawasasanina i velema. 20 ꞌWa vonaga, mogitana, fai kebu i da vetumagana begaidi i baidi, weꞌe ꞌomi ꞌwa vetumaganaga maꞌitufa ꞌawasasanina ꞌwaineye ꞌwa miamia. Siwe kebu taunimi ꞌwa na awaꞌaiꞌaimi, i lubwainemi ꞌwa na kololo. 21 Me Diu Yaubada yana welavi didina mogitana, siwe i sakona kebu i da veꞌiseꞌisediga i baidi. Weꞌe ꞌomi, fai walaꞌaiega, ꞌwa na sakonaga, mogitana i na baimi.

22  ✡Fai Yaubada baniꞌodi i na munegida ta ꞌasetai yana nuakalikali bwaikaotogina wata yana veimea toketokena. Egavo i beꞌu sakona ꞌwaineye i vematavulogidi, weꞌe ꞌomi i nuakalikaliemi. ꞌAiꞌedi yami vetumagana ꞌwa na yato-vagaseni ꞌwaineye tutuya fuedi i na nuakalikaliemi, ꞌaiꞌedi kebu, ꞌomi wata i na baimi. 23 Weꞌe me Isileli, ꞌaiꞌedi i na nuaviladi ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi Yaubada ꞌwaineye, i na sifwatagi-vaituganidi. Yaubada ꞌana fataotoga me Isileli-nidi i na veviladi ꞌadi ꞌivie.

24 Avaꞌai a voneyeniga side baniꞌodi. ꞌOmi mali tomotoga kebu Diu baniꞌodi welavi walaꞌaiega ilina Yaubada i ilimi i sifwasemi welavi bakule ꞌwaineye ꞌwa luvedavedamanimi, nika ꞌomi baniꞌodi welavi ꞌaitamogana. Fai ꞌomi walaꞌaiega ꞌami sifwatagi vitana. Weꞌe me Isileli taunidi baniꞌodi welavinina bakule didina Yaubada i baidi, bega ꞌadi sifwatagi ꞌalo yadi vila-vaitugana safailaotogina Yaubada ꞌwaineye fai taunidi welavinina didina mogitana.

Yaubada matatabuda i ꞌisanuakalikalieda.

25 Ekwavo, nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai Yaubada yana nuanua basenadi i giveni siwe tutuya deꞌe i sivemageseni. Nuanuananina ꞌwa na ꞌasetai bega kebu taunimi ꞌwa na awaꞌaiꞌaimi ꞌwa na vo, ꞌIma tomotoga ꞌatumaima ꞌa luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, weꞌe me Isileli i bailedi.” Yana nuanuananina side baniꞌodi. Me Isileli ꞌifwaidi i venuafoufaꞌala kebu nuanuadi i na vetumagana Keliso ꞌwaineye. Siwe kebu i da venuafoufaꞌala-vagata, nagami tomotoganidi taunidi kebu Diu basenadiotoga Yaubada i venuaꞌivinedi i na lukuluku ꞌwaineye nika ꞌadi ꞌailaꞌanina Yaubada nuanuana i na veluagai, mulieta me Isileli i na nuaviladi wata i na luku. 26  ✡Side baniꞌodi Yaubada me Isileli matatabudi i na ꞌitaꞌitaꞌiedi. ꞌAdi ꞌitaꞌitaꞌinina faifaina Yaubada yana vona basenadiotoga Aisea i kilumi yana Buki ꞌwaineye i vo,

Toꞌitaꞌitaꞌi i na mai ꞌatamana Ielusalema* ꞌwainega,

Me Diu i na kiavenuaviladi kebu wata i na sakosakonaga.

27 Tutuyanina ꞌwaineye yadi sakona a na ꞌuꞌumidi,

Baniꞌodi basenadi a vonaꞌawaufaufa.

28 Basenadiotoga Yaubada me Diu tubudiavo bwaikidi i venuaꞌivinedi wata i vonaꞌawaufaufa ꞌwaidie tubudiavo wata taunidi i na vesauluva-ꞌatumaina ꞌwaidie. Siwe fai me Diu Iesu Keliso Valana i baila Yaubada i vegaviedi, maꞌitufa ꞌomi mali tomotoga ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa veluagai. Siwe fai Yaubada i vonaꞌawaufaufa me Diu tubudiavo ꞌwaidie yana nuakalikali bwaikina i ꞌenoꞌeno ꞌwaidie. 29 Kebu ꞌana fata Yaubada yana vonaꞌawaufaufa i na lugeuya ꞌalo yana nuakalikali i na ꞌailove. 30 ꞌOmi mali tomotoga kebu Diu basenadi Yaubada yana nuanua ꞌwa baila, siwe fai me Diu wata yana nuanua i baila maꞌitufa ꞌasiau Yaubada i ꞌisanuakalikaliemi. 31 Wata baniꞌodi fai ꞌomi mali tomotoga Yaubada i ꞌisanuakalikaliemi bega ꞌasiau me Diu i baibaila, weꞌe ꞌawaie wata ma fuemie Yaubada i na ꞌisanuakalikaliemi. 32 Mogitana tomotoga matatabudi i sakona i lubwainedi ꞌadi tutula wafa ꞌwa da vo Yaubada i da yogonidi vematavuloga faifaina. I yogonidiga bega ꞌana fata matatabudi i na ꞌisanuakalikaliedi.

Yaubada ta na subiai.

33 Vona mogitana, Yaubada kebu ta na vona.

Yana ꞌaiꞌaiwabu bwaikaotogina, yana ꞌaseta manamanaweotogina tutuya fuedi i vevenuaꞌivina ꞌatumaina.

Yana nuanua i ꞌiꞌidewadiga kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌasetadi ꞌalo nimana i na salai.

34  ✡Kebu tamu aitoi ꞌana fata ꞌAuvea yana nuanua i na ꞌasetadi wata kebu tamu aitoi ꞌana fata i na awaveꞌedeꞌedeni.

35 Taunina nani matatabuna ꞌadi toꞌanivelena bega kebu tamu aitoi ꞌana fata tamu nani i na velenina i na vo, ꞌU tutuli.”

36  ✡Nani matatabuna i souyedi nimanega, yana toketokena ꞌwainega ma yawaidi i miamiani, ꞌwaidiega ꞌana subia i veveluagai.

Yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi miamia-vagaidi,

I lubwaineda fueda ta na subisubiai tutuya matatabuna ꞌwaidie.

Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

12

Taunida ta na tauyeda Yaubada ꞌwaineye.

1  ✡Ekwavo, vona mogitana Yaubada yana ꞌisanuakalikaili bwaikaotogina ꞌwaideye begaidi a na vonemi. I lubwainemi nuanuaku tomogomi wata yami nuanua ꞌwa na tauyedi Yaubada ꞌwaineye. Basenadi tomotoga yadi ꞌaisaya i mimaiedi i nikenikedi mulieta i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye ꞌana subia faifaina. Weꞌe ꞌomi tutuya matatabuna ma yawaimi taunimi ꞌwa na ꞌaꞌanivelenemi Yaubada ꞌwaineye, yami sauluva wata yami folova faifaina magemagetadi, ꞌwaidiega ꞌwa na kiavesosoani. Sauluvanina tafalolo yana ꞌedaꞌeda mogitana, i lubwainemi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvedi. 2  ✡Tomotoga fuedi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie i vebwaika, weꞌe ꞌomi kebu wata ꞌwa na vetutuyamediga. Taunimi ꞌwa na tauyemi nika Yaubada yami nuanua i na ꞌiveꞌivaudi bega yami sauluva wata yami nuanua matatabuna i na vetuli. I na vetuliga mulieta ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai Yaubada nuanuana ꞌwa na ꞌidewai, yana nuanuanidi ꞌatumaidi, tonovidi, yana ꞌeba sosoana.

3  ✡Yaubada ma yana nuakalikali i venuaꞌivineku a vetomataꞌaulele faifaina, bega a na vonemi. Kebu i da lubwainemi taunimi ꞌwa na awaꞌaiꞌaimi ꞌwa na vo, ꞌIma bwaikima, ma yama toketokena ꞌa vetofolova Yaubada faifaina.” Weꞌe mogitana nagami ꞌwa na nuanua tonovina taunimi faifaimi ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai, yami vetumagana Yaubada i velemiga ꞌwa na nuani bwaikina ꞌalo siaina, nika ꞌwa na ꞌasetai ꞌomi bwaikimi ꞌalo siaimi. 4  ✡Tomogoda ꞌaitamogana weꞌe duꞌuda fuedi, yadi folova tulina tulina. 5 Wata baniꞌodi ꞌida Keliso duꞌuna. ꞌIda fueda, yada folova tulina tulina, siwe fai ta miaveꞌitubama taunina taiadi, baniꞌodi tomogo ꞌaitamogana i souyeni. Ta luvetubamaga ta veꞌivaivaita kebu ꞌana fata tamu duꞌu i na miaꞌeni. 6  ✡Yaubada ma yana nuakalikali ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌada veuveuta i veleda. ꞌAda veuveutanidi ta na folovedi ꞌadi ꞌetowava baniꞌodi. ꞌAiꞌedi tamu aitoi ꞌana veuveuta luꞌivona, i lubwaineni ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na voneniga i na luꞌivona tovetumagana ꞌwaidie yana vetumagana ꞌana ꞌetowava ꞌwainega. 7 ꞌAiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta ꞌaivaita, i lubwaineni i na ꞌaivaita-ꞌatumai, weꞌe aitoi ꞌana veuveuta ve, i na kikiavemageta ꞌatumaina. 8 ꞌAiꞌedi tamu aitoi ꞌana veuveuta ꞌivenua-agiagi, i lubwaineni yana lauꞌage wata yana vona ꞌwaidiega i na ꞌaꞌaivaita. ꞌAiꞌedi aitoi mani ꞌalo ꞌaniꞌani i na veluagadi Yaubada ꞌwainega, i lubwaineni ma yana nuakalikali i na ꞌaꞌaivaita. ꞌAiꞌedi aitoi ꞌana veuveuta vetoꞌedakumeta, i lubwaineni ma yana dumwebika tomotoga i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, weꞌe aitoi toꞌisanuakalikali, i lubwaineni kebu i na ꞌisanuakalikalimo ma yana sosoana i na vevesauluva ꞌatumaina tomotoganidi nuanuadi ꞌaivaita ꞌwaidie.

Nuakalikali.

9  ✡Kebu ꞌawami i na vo, Nuakalikali,” i lubwainemi ꞌwa na nuakalikali mogitana. Sakona matatabuna ꞌwa na vedumweꞌaiꞌaiedi nani ꞌatumaidi ꞌwaidie ꞌwa na vevetoketoke. 10 ꞌOmi ꞌwa luku Iesu yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, begaidi ma emiavo ꞌwa na vevenuakalikali mogitana, wata ꞌwa na veveꞌililibu, kebu ꞌaiseꞌavami faifaimi ꞌwa na nuanua. 11  ✡Ma yami dumwebika ꞌwa na folofolova ꞌAuvea faifaina, kebu ꞌwa na ꞌabiawa ꞌwa na tokemaigemi. 12  ✡Avaꞌai ꞌwa nuaniga mogitana ꞌawaie Yaubada i na velemi, faifaidi ꞌwa na sososoana, vita i na souyediga ꞌwaimie ꞌwa na tokemaigemi, wata tutuya fuedi ꞌwa na veveluꞌui. 13 Emiavo tovetumagana ꞌifwaidi nani ꞌwaidie i na ꞌusaga ꞌwa na ꞌivaisedi yami kukuayega. Wakawaka ꞌadi ꞌivi ꞌwa na lubutubutudi i na lakawa ꞌwaimie.

14  ✡ꞌAiꞌedi egavo vita i na velemi fai ꞌomi Keliso yana tomotoga, kebu ꞌwa na yagaidi, ꞌwa na veluꞌuimo Yaubada ꞌwaineye i na vesauluva ꞌatumaina tomotoganidi ꞌwaidie. 15 Egavo i sososoana, ma fuemi ꞌwa na sososoana, weꞌe egavo i nunuavita, wata i ꞌweꞌwelaga, ma fuemi ꞌwa na ꞌweꞌwela wata ꞌwa na nunuavita. 16  ✡Matatabumi yami nuanua i na vesala, bega yami nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na miamiani. Kebu taunimi ꞌwa na awaꞌaiꞌaimi, ma yami nuaobu ꞌwa na vetofolova tomotoga-ꞌavoꞌavovo faifaidi. Kebu ꞌwa na vo, ꞌIma ꞌaisema yama ꞌaseta bwaikina.”

17  ✡ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na vesauluva sakoina ꞌwaimie, kebu wata sauluva sakoina ꞌwainega ꞌwa na tutuli. ꞌWa na vewavawava bega sauluvanidi tomotoga fuedi ꞌadi laubwaina ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 18 Kebu tamu aitoi taiadi ꞌwa na veꞌikwayekwayega, ꞌwa na veiana ꞌwa na mia ꞌatumaina tomotoga matatabudi taiadi, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌifwaidi kebu nuanuadi, ꞌasaꞌaiana. 19  ✡Ekwavo, ꞌaiꞌedi tomotoga i na vesauluva sakoina ꞌwaimie kebu ꞌwa na tutuli ꞌalo ꞌwa na nuanua kuba faifaina, weꞌe mogitana sauluvanina ꞌwa na ꞌaniveleneni Yaubada ꞌwaineye, taunina ma yana nuasako vematavuloga i na veledi. I na vematavulogidiga fai yana vona i ꞌenoꞌeno yana Buki ꞌwaineye i vo,

Yau kumaniku totutula, tomotoga yadi sakona a na tutulidi.”

20 Kebu baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga weꞌe mogitana ꞌaiꞌedi ꞌami vita ꞌana toꞌanivelena i na lasega, ꞌaniꞌani ꞌwa na veleni, ꞌanigona i na lalaga, ufa ꞌwa na veleni. ꞌAiꞌedi deꞌe baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga taunina yana sauluva sakoina i na nuani nika i na bunumayaga. 21 Kebu i da lubwaineni sakona i na vetoketoke ꞌwaimie, weꞌe mogitana yami sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidiega ꞌwa na vetoketoke sakona ꞌwaineye.

13

Gabemani yadi veimea ta na vematayakeyakedi.

1  ✡Gabemani wata toveimea ꞌaitamogana ꞌaitamogana Yaubada i sisilakaidi. Kebu tamu aitoi taunina yana nuanuayega i da vetoveimea, begaidi tomotoga matatabuda i lubwaineda yadi veimea ta na vematayakeyakedi. 2 Egavo toveimea yadi veimea i na baila siwe ꞌasaꞌaiana wata Yaubada yana veimea i baila, taunidi ꞌadi vematavuloga i ꞌiꞌidewai. 3  ✡Egavo yadi sauluva ꞌatumaidi kebu i na kolologa gabemani yadi veimea faifaina, weꞌe mogitana egavo yadi veimea i geugeudi i na kololo. ꞌAiꞌedi kebu nuanuami ꞌwa na kololo gabemani ꞌwaidie ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina nika i na subiami yami sauluva faifaidi. 4 Toveimeanidi Yaubada yana tofolovavo yami ꞌatumaina faifaina i folofolova, weꞌe ꞌaiꞌedi sauluva sakoina ꞌwa na ꞌidewaiga ꞌana fata ꞌwa na kololoyedi fai ꞌakonadi yadi veimea i ꞌenoꞌeno vematavuloga faifaina. Toveimeanidi Yaubada yana tofolovavo bega tosakona Yaubada yana nuasako wata yana vematavuloga i na veluagadi toveimeanidi ꞌwaidiega. 5 Begaidi i lubwainemi toveimea yadi veimea ꞌwa na vevematayakeyakedi, kebu vematavuloga ꞌaisena faifaina ꞌwa na nuanua, siwe wata fai yada nuanua ꞌwaidie ta vevebaeda i lubwaineda ta na vevematayakeyakedi.

6 Wata fai Yaubada gabemani i sisivetovoidi, begaidi takesi ꞌwa yatoyato. Toveimea yadi folova tulina tulina i ꞌiꞌidewadiga siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada faifaina i folofolova, begaidi takesi ꞌwa yatoyato. 7  ✡Bega avaꞌai faifaina ꞌwa na ꞌanivelenaga i lubwainemi, ꞌwa na ꞌanivelenamo. Takesi tulina tulina ꞌwa na yatoyato wata toveimea ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na veveꞌililibuyedi.

Ma edavo ta na vevenuakalikali

fai Iesu yana vila-vaitugana saiꞌafoga.

8  ✡ꞌAiꞌedi tamu nani ꞌwa na ꞌewa-maimaigi ꞌalo ꞌwa na ꞌuneiga, i lubwainemi ꞌwa na tutuli kebu i na ꞌenoꞌenoga. Weꞌe tamu nani kebu ꞌami fata ꞌwa na tutuliga, fai ꞌami nuakalikali bwaikaotogina ꞌwa na tutula-wayogeni, i lubwainemi ma emiavo ꞌwa na vevenuakalikalimo. ꞌAiꞌedi aitoi tomotoga i na nuakalikaliediga, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada yana veimea matatabuna i vevematayakeyakedi. 9  ✡Basenadiotoga Mosese Yaubada yana veꞌetoboda i kilumidi Yaubada yana Buki ꞌwaineye, side baniꞌodi i vo,

Kebu ꞌwa na lauobuga, kebu ꞌwa na luvewafa, kebu ꞌwa na vainago, kebu ꞌwa na nuagiva mali tomotoga yadi kukua ꞌalo tamu yadi nani faifaina.”

Deꞌe veꞌetobodanidi wata ꞌifwaidi ꞌadi ꞌitava ꞌaitamogana, venuakalikali. Emiavo ꞌwa na nuakalikaliedi taunimi ꞌami nuakalikali baniꞌodi. 10  ✡Egavo ediavo i na nuakalikaliediga kebu ꞌadi fata sauluva sakoina i na ꞌidewai ꞌwaidie. Begaidi ꞌaiꞌedi ta na nuakalikali, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi Yaubada yana veimea wata yana veꞌetoboda matatabuna ta vevematayakeyakedi.

11 I lubwainemi ma emiavo ꞌwa vevenuakalikali fai tutuya deꞌe ꞌwa ꞌasetai, Iesu yana vila-vaitugana i vevelilivana. Basenadi tutuyanina ta vetumagana Iesu ꞌwaineye ta vo, Iesu yana vila-vaitugana i velilivana.” Bega ꞌasiau ta na vo, ꞌAkonadi i vagamai bega i na ꞌitaꞌitaꞌieda.” Fai yana mai saiꞌafoga, kebu ꞌwa na ꞌenoꞌenoga, ꞌwa na tovoi ꞌwa na lulukamata. 12  ✡Lovana saiꞌafoga i na ꞌaꞌava, ꞌaiata ꞌakonadi i vagamai saiꞌafoga i na magetai, begaidi dudubala ꞌana sauluva ta na bailedi, yada sauluva magemagetadi ꞌwaidiega ta na vetalaga Yaubada faifaina. 13  ✡ꞌIda mageta ꞌana tomotoga, avaꞌai sauluvaga i lubwaineda ta na ꞌiꞌidewadi. Kebu ꞌwa na toke ufa toketokena ꞌwa na yemu bola nuami i na lugaugaudi ꞌwa na luꞌavoꞌavovo. Kebu ꞌwa na veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, kebu bunu ꞌana nuanua sakoidi faifaidi ꞌwa na nuanua, veꞌikwayekwayega ꞌwainega kebu ꞌwa na veꞌalamagiꞌai, wata kebu ꞌwa na veꞌunumagigi. 14  ✡Kebu baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga wata yami nuanua sakoidi yadi nuanua kebu ꞌwa na ꞌidewadi. Weꞌe mogitana taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye i na agemi, yana toketokenayega faifaina ꞌwa na vevetalaga.

14

Kebu emiavo tovetumagana ꞌwa na awavesakoyediga.

1  ✡ꞌAiꞌedi aitoi ma yana vetumagana taunina i na tauyeni Iesu Keliso ꞌwaineye siwe yana vetumagananina bola kebu i da vetoketoke, kebu ꞌwa na baileni ꞌwa na voneni i na luku yami ꞌailaꞌa ꞌwaineye. Weꞌe sauluva ꞌifwaidi faifaidi i vevenuanaluga kebu faifaidi ꞌwa na veꞌikwayekwayega. 2 Tovetumagana ꞌifwaidi yadi ꞌaseta i vo, ꞌAniꞌani matatabuna ꞌaisaya taiadi Yaubada yana ꞌanivelena faifaida, ꞌana fata matatabuna ta na ꞌanidi.” Weꞌe ꞌifwaidi yadi vetumagana mweadi taunidi i bodadi kebu ꞌaisaya i da ꞌaniꞌani, ꞌaniꞌaniꞌava i ꞌaniꞌani. 3 Egavo nani matatabuna i na ꞌanidimoga kebu i na awaobuobu toveꞌudigana ꞌwaidie, wata baniꞌodi tomotoganidi i veveꞌudigana ꞌaisaya kebu i na vona toꞌani ꞌwaidie i na vo, ꞌOmi sakoimi.” Kebu baniꞌodi ꞌwa na awavesakoyediga fai ꞌakonadi Yaubada i tauyedi i luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye. 4  ✡ꞌOmi kebu tomotoganidi ꞌadi toveimea, ꞌwa na awavesakoyediga kebu i da lubwaineniga. ꞌAdi Toveimea Yaubada ꞌaisena i na veimea, i na awavesakoyedi ꞌalo i na awaveꞌatumaiedi. ꞌAna fata i na awaveꞌatumaiedi fai taunina yana toketokena i na veledi bega kebu i na beꞌu sakona ꞌwaineye i na tovotovoi faꞌalina.

5 Weꞌe tovetumagana ꞌifwaidi yadi ꞌaseta tamu ꞌaiata faifaina i vo, Deꞌe ꞌaiatanina ꞌaiata bwaikina Yaubada ꞌana subia faifaina weꞌe ꞌaiata ꞌifwaidi kebu.” Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi i vo, ꞌAiata matatabuna i vesala ꞌana fata ꞌaiatanidi ꞌwaidie Yaubada ta na subisubiai.” I lubwainemi ꞌaitamogana ꞌaitamogana taunimi ꞌwa na venuaꞌivina ꞌaiata ꞌeba subia faifaidi. 6 Egavo i na vo, Deꞌe ꞌaiatanina ꞌaiata bwaikina Yaubada ꞌana ꞌeba subia,” i vonaga fai nuanuadi ꞌAuvea i na veveꞌililibuyeni. Egavo ꞌaniꞌani matatabuna ꞌaisaya taiadi i ꞌaniꞌanidimoga, ꞌAuvea i veveꞌililibuyeni fai i nuani nani matatabuna Yaubada taunina ꞌadi toꞌanivelena wata faifaidi i vevekaiwa ꞌwaineye. Weꞌe egavo i veveꞌudigana ꞌaisaya, wata Yaubada i veveꞌililibuyeni wata i vevekaiwa ꞌwaineye. 7-8  ✡Mogitana yada sauluva matatabuna ꞌwaidiega Yaubada ta na veveꞌililibuyeni fai ꞌaiꞌedi ma yawaida ta na miamia kebu ꞌaiseda yada nuanua ta na ꞌiꞌidewadi, taunida ta na tauyeda ꞌAuvea ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi ta na wafaga wata taunida ta na tauyeda nimaneye. Yada mia wata yada wafa ꞌida kebu yada ꞌeba veimea, ꞌida ꞌAuvea yana tomotoga i veveimeyeda.

9 Fai nuanuana ꞌida yana tomotoga, Keliso i wafa wata i tovoi-vaitugana bega ma yawaida ta na miamia ꞌalo ta na wafaga, siwe taunina ꞌada Toveimea. 10  ✡Fueda Keliso ꞌada Toveimea bega emiavo ꞌwa na awavesakoyedi ꞌalo ꞌwa na sidibidibiediga kebu i da lubwaineni. ꞌAwaie matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye i na veimeyeda yada sauluva faifaidi. 11  ✡I na veimeyedaga fai yana vona i ꞌenoꞌeno yana Buki nageneye i vo,

Yau fai Miamia-vagaiku, yaku vona, vona mogitana.

Tomotoga matatabudi ma yadi veꞌililibu i na ꞌodu ꞌwaikuye,

I na vo, ꞌOmu Yaubada mogitana.”

12  ✡Bega ꞌaitamogana ꞌaitamogana taunida yada sauluva ta na luꞌivoneyedi Yaubada ꞌwaineye.

Emiavo kebu ꞌwa na kiavebeꞌudi sakona ꞌwaidie.

13 Fai ꞌawaie matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye, kebu wata edavo ta na awavesakoyediga. Weꞌe mogitana nagami yami nuanua ꞌwaidie ꞌwa na vo, ꞌAiꞌedi tamu yaku sauluva a ꞌiꞌidewai, siwe iaku sauluvanina faifaina i na vo, Sauluva sakoina,” sauluvanina a na baileni. ꞌAiꞌedi a na ꞌidewaiga i na ꞌiseni voke taunina wata i na ꞌidewai, nika ꞌwainega vita i na veluagai ꞌalo i na beꞌu sakona ꞌwaineye. 14  ✡Yau a miaveꞌitubama ꞌaku Toveimea Iesu taiadi bega a ꞌasetai mogitana kebu tamu ꞌaniꞌani ꞌalo ꞌaisaya ꞌwaidiega sakona i na souyeni. ꞌAiꞌedi tamu aitoi tamu ꞌaisaya ꞌalo ꞌaniꞌani faifaina i na vo, ꞌAiꞌedi a na ꞌania a na sakona Yaubada mataneye,” taunina ꞌaiseotogina faifaina i na talabodeni kebu ꞌana fata i na ꞌania. 15  ✡ꞌAiꞌedi tamu avaꞌai ꞌwa na ꞌaniꞌania iami mataneye siwe ꞌaniꞌaninina faifaina ꞌakonadi taunina i bodai, i na ꞌisemi i na nuavitaga, ꞌana ꞌisa kebu ꞌwa da nuakalikalieni. Tomotoganina ma fuemie faifaimi Keliso i wafa, bega kebu i da lubwainemi tamu yami sauluva i na ꞌiseni i na vo, Yau wata a na ꞌidewai,” nika i na beꞌu sakona ꞌwaineye. 16 ꞌAiꞌedi tamu sauluva ꞌomi ꞌwaimie ꞌatumaina, weꞌe ꞌifwaidi tomotoga ꞌwaidie sakoina, kebu matadie ꞌwa na ꞌidewaiga i na nunago sauluvanina i na awavesakoyeni. 17 ꞌIda Yaubada yana tomotoga i veveimeyeda begaidi ꞌaiꞌedi ta na ꞌaniꞌani wata ta na yemuyemu ꞌalo ta na veveꞌudigana kebu tamu avaꞌai, nani siaidi ꞌwaideye, weꞌe mogitana nani bwaikidi ꞌwaideye, yada sauluva i na veꞌatumai Yaubada mataneye, yada nuanua i na bika wata yada mia i na veꞌatumai, wata ta na sososoana. Naninidi bwaikidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veleveleda. 18 Egavo deꞌe baniꞌodi i na vevesauluvediga Yaubada yana ꞌeba sosoana wata tomotoga i na awaveꞌatumaiedi.

19  ✡Fai sauluvanidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega nani bwaikidi, tutuya fuedi ta na vewavawava ta na veiana yada mia i na veꞌatumai, wata ma edavo ta na veꞌivaivaita nika yada vetumagana i na vevetoketoke. 20 ꞌAniꞌani wata ꞌaisaya matatabuna ꞌatumaidi, siwe ꞌaiꞌedi tamu aitoi tamu nani faifaina i na vo, ꞌAiꞌedi a na ꞌaniaga a na sakona Yaubada mataneye,” i na ꞌisemi ꞌwa na ꞌaniꞌaniga wata i na ꞌani nika i na sakona. Kebu yami sauluvanina ꞌwainega avaꞌai Yaubada i ꞌiꞌidewadiga iami ꞌwaineye ꞌwa na ꞌivesakoi. 21  ✡ꞌAiꞌedi ꞌaisaya ꞌwa na ꞌaniꞌani ꞌalo ufa toketokena ꞌwa na yemuyemu ꞌalo tamu yami sauluva ꞌwainega iami ꞌwa na kiavebeꞌuya i lubwainemi sauluvanina ꞌwa na baileni.

22 Naninidi ꞌifwaidi tomotoga i talabodediga kebu faifaidi ꞌwa na veꞌikwayekwayega, ꞌomi ꞌaisemi wata Yaubada taiadi naninidi faifaidi ꞌwa na venuaꞌivina. ꞌAiꞌedi tamu sauluva ꞌwa awaveꞌatumaieniga ꞌwa na ꞌidewai, mulieta ꞌami vebae ꞌwaidie ꞌwa na nuani kebu ꞌwa da sakonaga, ꞌeba sosoana ꞌwaimie. 23 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi nuanuana tamu nani i na ꞌania siwe wata i na vo, A na ꞌaniaga a na sakona Yaubada mataneye,” i na kwayega i na ꞌania, mogitana i sakona. Sauluva matatabuna faifaidi ꞌwa na vo, ꞌA na ꞌidewaiga ꞌa na sakona Yaubada mataneye,” siwe wata ꞌwa na ꞌidewaiga, ꞌakonadi ꞌwa sakona.

15

Kebu ꞌaiseꞌavada, wata mali tomotoga ta na ꞌivaisedi.

1-2  ✡ꞌIda yada vetumagana faꞌalidi Iesu Keliso ꞌwaineye, i lubwaineda egavo yadi vetumagana mweadi ta na ꞌivaisedi. Kebu tauniꞌavada faifaida ta na nuanua, wata edavo tovetumagana ꞌifwaidi ta na nuanuanidi. Yada ꞌaivaita ꞌwaidiega yadi mia i na veꞌatumai wata yadi vetumagana i na vetoketoke. 3  ✡Keliso kebu taunina faifaina i da nuanua, wata mali tomotoga i ꞌivaisedi. Yana sauluvanina faifaina tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki ꞌwaineye, Keliso i vona Yaubada ꞌwaineye i vo,

Tomotoga i yagayagaimu, siwe yadi manini yau a tovoieni.”

4  ✡Yaubada yana Vona kilukilumidi matatabuna i veve ꞌwaideye yada tokemaiga wata ꞌada ꞌivenua-agiagi faifaidi. Naninidi ꞌwaidiega ta nuani ta vetumagana mogitana avaꞌai basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na veledaga, mogitana ta na veluagadi.

5-6 A veveluꞌui faifaimi nuanuaku Yaubada kumanina tokemaiga wata ꞌivenua-agiagi i veleveledaga, nuanua ꞌaitamogana i na velemi. Yami nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega Iesu Keliso ꞌwa na vevetutuyameni bega matatabumi bonami ꞌaitamogana ꞌwainega Yaubada ꞌwa na subisubiai, taunina ꞌada Toveimea Iesu Keliso Tamana.

Tomotoga matatabudi ꞌadi fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.

7 ꞌAkonadi Keliso i vagavaimi ꞌwa luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, wata ꞌomi baniꞌodi ma yami sosoana emiavo ꞌwa na vonedi i na luku ꞌami ꞌailaꞌa nageneye wata ꞌwa na veianedi, bega ma fuemi Yaubada ꞌwa na subisubiai. 8  ✡A na vonemi, Keliso i vetofolova me Diu ꞌadi ꞌaivaita faifaina bega ta na ꞌasetai Yaubada yana Vona, vona mogitana. Basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa me Diu tubudiavo bwaikidi ꞌwaidie tomotoga ꞌadi ꞌiveꞌatumai Yaubada mataneye faifaina, bega Keliso i mai nika yana vonaꞌawaufaufanina ꞌana mogitana i souyeni. 9  ✡Wata i mai bega mali tomotoga taunidi kebu Diu Yaubada i na subisubiai i ꞌisanuakalikaliediga faifaina. Yaubada ꞌana subianina mali tomotoga ꞌwaidiega faifaina i kilumi yana Buki nageneye i vo,

Yaubada, a na subiamu mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌawasasadie,

A na lei-subisubia ꞌamu wagava a na ꞌinanai.”

10  ✡Wata tamu vona i vo,

ꞌOmi mali tomotoga ꞌwa na sosoana Yaubada yana tomotoga me Diu taiadi.”

11  ✡Wata tamu vona i vo,

ꞌOmi mali tomotoga kebu me Diu, ꞌAuvea ꞌwa na subiai.

Tomotoga matatabumi ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega ꞌwa na lei-subisubia ꞌwaineye.”

12  ✡Wata Yaubada yana toluꞌivona Aisea i vona-vagata Keliso yana mai faifaina i vo,

Kini Devida tamana ꞌana wagava Iese ꞌana wauma ꞌwainega tamu tomogo i na souyeni,

Yaubada i na sivetovoia, mali tomotoga taunidi kebu me Diu i na veimeyedi,

Ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi ꞌwaineye.”

13  ✡Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na ꞌitaꞌitaꞌieda bega ꞌida ta nuani ta vetumagana mogitana ta na veluagai. Begaidi a veveluꞌui faifaimi nuanuaku yami vetumagana ꞌwainega Yaubada sosoana bwaikina i na velevelemi, wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi. Naninidi i na velemi bega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega yami vetumagana ꞌwaineye i na vevetoketoke.

Faulo Keliso yana tomataꞌaulele

mali tomotoga taunidi kebu Diu faifaidi.

14 Ekwavo, ꞌida ma fuedeye Iesu ꞌana tovetumaganavo, yau tauniku yaku ꞌaseta ꞌwainega a nuani ꞌomi mogitana yami sauluva ꞌatumaiotogidi, yami ꞌaseta bwaikidi Iesu Keliso faifaina, wata ꞌami fata ma emiavo ꞌwa na awaveꞌedaꞌeda bega yami vetumagana i na vetoketoke. 15  ✡Basenadi Yaubada ma yana nuakalikali i venuaꞌivineku a vetomataꞌaulele faifaina, begaidi deꞌe yaku kilumanina ꞌwaineye nuanua ꞌifwaidi a sivemagesedi, ma yaku venuafoufaꞌala vona toketokena a velemi bega deꞌe ꞌami tolinuataꞌi. 16 Weꞌe yau a vetofolova Iesu Keliso faifaina, Vala ꞌAtumaina Yaubada ꞌwainega a luluꞌivona mali tomotoga taunidi kebu me Diu ꞌwaidie. Yaku folovanina tovelomu baniꞌodi, taunidi tomotoga yadi ꞌaisaya i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye, weꞌe yau, yaku lauꞌage ꞌwainega tomotoga taunidi i tautauyedi Yaubada ꞌwaineye, ꞌwa da vo a da ꞌaꞌanivelenedi nika i na sosoana faifaidi. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana folova ꞌwainega tomotoganidi yadi sauluva magemagetadi Yaubada mataneye.

17 Fai Iesu Keliso yana toketokena ꞌwainega, yaku folova Yaubada faifaina ma vuagina, bega ꞌeba sosoana ꞌwaikuye. 18-19  ✡Mogitana ꞌeba sosoana ꞌwaikuye bega yaku folovanina faifaina a na toke a na vonavona. Kebu tauniku a na awaꞌaiꞌaiku, weꞌe mogitana Keliso a na awaꞌaiꞌaia fai toketokena i veleveleku. Yana toketokenanina ꞌwainega a folofolova begaidi mali tomotoga taunidi kebu me Diu taunidi i tauyedi Yaubada i vematayakeyakeni. Yaku vona i nogai, yaku sauluva i ꞌisedi, ꞌeba ꞌisa toketokedi, ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa a ꞌidewadi matadie nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega i vetumagana Iesu ꞌwaineye. Ielusalema ꞌwainega a velamu a luvivila ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiamo Iesu Keliso Valana a luluꞌivona a nagoga a leꞌwa ꞌatamana Ililikami. 20  ✡Tutuya matatabuna nuanuaku a na lalauꞌage, bei ꞌakonadi tamu aitoi yana lauꞌage ꞌwainega tovetumagana i souyedi wata bei kebu a na lauꞌagega, weꞌe mogitana ꞌatamananidi kebu Iesu Keliso Valana i da nogaiga, ꞌwaidie a na nago a na lauꞌage. 21  ✡Nuanuaku tamu vona Yaubada yana Buki ꞌwaineye a na vetutuyameni i vo,

Egavo ꞌwaidie kebu Yaubada Valana i da luꞌivoneyeniga, i na ꞌiseni.

Egavo basenadi Valananina kebu i da nogaiga, i na ꞌasetai.”

Faulo yana nuanua Loma ꞌana nago faifaina.

22 Fai nuanuaku a na lalauꞌage tomotoganidi Iesu Valana kebu i da nogaiga ꞌwaidie, tutuya fuedi igodi a vo, A na wai Loma,” nika kebu ꞌaku fata. 23-24  ✡Weꞌe deꞌe ꞌawalawanidi ꞌwaidie ꞌakonadi yaku folova i ꞌaꞌava, malamala fuedi a nuanua nuanuaku a da wai me Loma ꞌwaimie a da ꞌisemi, bega tutuya deꞌe ꞌami foge faifaina a nuanua a na wai a na ꞌisemina, a na nago ꞌawalawa Sifeni. Ma yada sosoana Loma ꞌwaineye taiadi ta na miamia, mulieta yami ꞌaivaita ꞌwainega a na ꞌiawemi a na nago Sifeni. 25 Siwe nagami a na nago Ielusalema, Yaubada yana tomotoga bei i miamiani ꞌadi nuakalikali a na naweni a na veledi. 26  ✡Tovetumaganavo ꞌawalawa Masidonia wata Gulisi ꞌwaidie i miamiani, nuanuadi yadi ꞌanivelena-maimaiga i yato Yaubada yana tomotoga i vewekowekoma Ielusalema nageneye ꞌadi ꞌaivaita. 27 Tauniotogidi nuanuadi, siwe wata i lubwainedi i na ꞌaivaita. Tovetumagananidi i vewekowekomaga taunidi me Diu, ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwainega Keliso i tubuga. Me Masidonia wata me Guliki taunidi kebu Diu, siwe me Diu ꞌwaidiega ꞌitaꞌitaꞌi i veluagai Keliso ꞌwainega, begaidi yadi ꞌaivaita mani i vetuneiga i lubwaineni. 28 Tutuyanina yadi nuakalikali matatabuna a na ꞌaniveleneni me Ielusalema ꞌwaidie, i na ꞌaꞌavana nika a na vilaku a na wai a na nago Sifeni, a na waiga ꞌwaimiamona bega a na nago. 29  ✡Tutuyanina a na waiga a nuani mogitana tamu nuakalikali Keliso ꞌwainega a na viweni, nuakalikalinina ꞌatumaina, ꞌwainega yami vetumagana i na vetoketoke nika wata avaꞌai ꞌwa na lualeni?

30  ✡Ekwavo, ꞌida fai Toveimea Iesu Keliso yana tomotoga, wata fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega ꞌwa nunuakalikali, bega nuanuaku bwaikina ꞌwa na ꞌivaiseku, ma yami tokemaiga ta na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye faifaiku. 31 ꞌWa na veveluꞌui nika kebu vita a na veluagai Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i miamianiga ꞌawalawa Iudia ꞌwaidiega. Wata ꞌwa na veveluꞌui Yaubada yana tomotoga i miamiani Ielusalema, ꞌadi nuakalikali kebu i na baileni, ma yadi sosoana i na ꞌewai. 32 Maninina a na veledi i na ꞌaꞌavana, ꞌaiꞌedi Yaubada nuanuana a na viwaiga ma yaku sosoana a na wai a na veluagami ma fueda ta na vetoketoke.

33 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada, kumanina nuanua bikana i veleveleda mia ꞌatumaina taiadi, lilivamie i na miamia i na ꞌweaꞌweabumi.

Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

16

Faulo enavo i miamianiga Loma, ꞌwaidie i vekaiwa.

1 Ekwavo, nuanuaku a na vonemi, novuda Fibi vavine ꞌatumaidi ma fueda tovetumagana. Vavinenidi i vetoꞌaivaita tovetumaganavo ꞌwaidie ꞌatamana Senikilia. 2 Tutuyanina i na wai Loma ꞌwaimie, i na leꞌwaga ma yami sosoana ꞌwa na vagavaidi wata ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi fai ma fuemie ꞌAuvea yana ꞌAilaꞌa. Baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga ꞌwaidie i lubwainemi wata ꞌifwaidi Yaubada yana tomotoga ꞌwa na ꞌisaveꞌavinidi. ꞌAiꞌedi avaꞌai nuanuadi ꞌwa na ꞌivaisedi fai tomotoga fuedi ꞌwaidie yadi ꞌaivaita ꞌatumaina wata yau ꞌwaikuye.

3  ✡Yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Filisila wata yadi lamoga Akwila ꞌwaidie, folovanina ꞌaitamogana ꞌwaineye taiadi ꞌa folofolova Iesu Keliso faifaina. 4 Yawaidi i tauyedi ꞌaku ꞌitaꞌitaꞌi faifaina saiꞌafoga i da wafa faifaiku, begaidi a vekaiwa bwaikina ꞌwaidie. Yau kebu ꞌaiseku a da vevekaiwaga ꞌwaidie, siwe wata tovetumagana ꞌailaꞌa tulina tulina i vekaiwa, kumanidiavo mali tomotoga taunidi kebu Diu. 5  ✡Wata tovetumaganavo i vavaꞌauta veluꞌui faifaina Filisila ma yadi lamoga yadi vanuge, ꞌwaidie a vekaiwa.

Yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Efinito ꞌwaineye, kumanina iaku mogitana, ꞌawalawa Eisia nageneye tomogonina nagami i vetumagana Keliso ꞌwaineye, mulieta ꞌifwaidi.

6 Wata yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona tamu Iesu yana tofolova ꞌwaidie, ꞌadi wagava Meli, ꞌaivaita bwaikina ꞌwa veveluagai ꞌwaidiega.

7 Anidalonaiko wata Iunia taunidi yaku ꞌailaꞌa mogitana, basenadi ma fuema ꞌa luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye Iesu Keliso faifaina, bega yaku vekaiwa ꞌwaidie ꞌwa na luꞌivona. Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga nagami i vetumagana Keliso ꞌwaineye, mulieta yau, wata ma ꞌadi ꞌaseta Iesu yana tomataꞌaulelevo ꞌwaidie.

8 Wata yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Amifilia ꞌwaineye, taunina iaku mogitana ma fueda ꞌAuvea yana tomotoga.

9 Ebani taunina ma fueda ta folofolova Keliso faifaina wata tamu iaku mogitana ꞌana wagava Sitakisi, ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidie ꞌwa na luꞌivona yaku vekaiwa.

10-11 Wata a vekaiwa Afeli ꞌwaineye, kumanina vita i veluagai Keliso faifaina siwe i vetoketoke bega ta ꞌasetai yana tomotoga mogitana.

Yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Alisitobilo yana vanuga ꞌana tomia ꞌwaidie, wata a vekaiwa Elodioni ꞌwaineye, taunina yaku ꞌailaꞌa mogitana.

Wata yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Nasisi yana vanuga ꞌana tomia ꞌwaidie, kumanidiavo i vetumagana ꞌAuvea ꞌwaineye.

12 Talaifina wata Talaifosa, vevinenidi ꞌadi ꞌailuga yadi folova ꞌatumaina ꞌAuvea faifaina ꞌwaidie a vekaiwa, wata yaku nuakalikali ꞌwa na luꞌivona Fesisi ꞌwaidie, vavinenidi wata yadi folova toketokena ꞌAuvea faifaina.

13  ✡A vekaiwa Lufusa ꞌwaineye, tamu tofolova ꞌatumaiotogina ꞌAuvea ꞌwaineye, weꞌe inana yadi sauluva ꞌatumaina ꞌwaikuye ꞌwa da vo yau natudi, wata ꞌwaidie a vekaiwa.

14 Wata yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Asinikilito, Filigoni, Emisi, Fataloba, Emasi, wata ꞌifwaidi tovetumaganavo taiadi i miamiani.

15 Wata a vekaiwa Filologo, Diulia, Neliasi wata novuna, Olimifasi, wata ꞌifwaidi Yaubada yana tomotoga taiadi i miamiani ꞌwaidie.

16  ✡Tutuyanina emiavo tovetumaganavo ꞌwa na veluagadi ma yami sosoana ꞌwa na ꞌavalamaigidi, yami nuakalikali ꞌana ꞌeba ꞌisa. Tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie.

Faulo yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

17  ✡Ekwavo, a na veluꞌaseꞌasemi, ꞌwa na ꞌisaꞌisa i na nunago tomotoga ꞌifwaidi yadi ve tulina ꞌwainega i na kiavebeꞌumi. Yadi ve wata venidi nagami Keliso yana tomotoga ꞌwaidiega ꞌwa nogaiga, kebu taiadi i da vesalaga, yadi ve tuliotogina. Tovetumagana ꞌifwaidi venidi faifaidi i veveꞌikwayekwayega yadi vetumagana i ꞌivesakodi. Kebu lilivadie ꞌwa na nunagoiga, ꞌwa na bailedi. 18  ✡Tomotoganidi baniꞌodi i vesauluvediga kebu Keliso ꞌada Toveimea faifaina i da folofolova, taunidi ꞌaisedi faifaidi i nuanua. Weꞌe mali tomotoga bola nuadi kebu i da magetadiga tovenidi bonadi ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa wata yadi subia-vekavekali ꞌwaidiega i vevekaliedi.

19  ✡Weꞌe ꞌomi yami vematayakayaka Keliso ꞌwaineye faifaina ꞌakonadi tomotoga fuedi i ꞌaseta, begaidi faifaimi a sosoana bwaikina. Nuanuaku nuami i na ꞌanibwekadi nani ꞌatumaidi faifaidi weꞌe sauluva sakoidi kebu faifaidi ꞌwa na nuanua.

20 Yaubada, kumanina nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i veleveleda, saiꞌafoga Seitani igodi i vevetoketokega yana toketokena i na veꞌaꞌavai ꞌwa da vo i da tukudakudai, bega ꞌomi maꞌitufa ꞌwa na veimeyeni.

A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

Tovetumaganavo ꞌifwaidi yadi vekaiwa me Loma ꞌwaidie.

21  ✡Timoti taunina ꞌaku tofolovavaita i vekaiwa ꞌwaimie, wata Lusia, Daisoni, Sosifata kumanidiavo yaku ꞌailaꞌa mogitana yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie.

22 Weꞌe yau Tetiasi kumaniku Faulo yana leta deꞌe ꞌana tokiluma a vekaiwa ꞌwaimie ꞌAuvea ꞌana wagavayega.

23  ✡Yau Faulo a miamia Gaiasa yana vanuge, wata bei tovetumaganavo ꞌa vavaꞌauta veluꞌui faifaina, tomogonina i vekaiwa ꞌwaimie.

Elasitasi taunina gabemani yadi mani ꞌana toꞌisaveꞌavina wata iada Kwatasi ꞌadi ꞌailuga yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie.

24 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie. Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi.

Yaubada ꞌana subia.

25-26  ✡Yaubada ta na subisubiai. ꞌAna fata i na kiavetoketokemi Iesu Keliso Valana ꞌAtumaina ꞌwainega. Valananina faifaina a lalauꞌage, basenadi ꞌana nuanua givagivana tutuya manamanawena i ꞌenoꞌeno. Weꞌe tutuya deꞌe Yaubada Miamia-vagaina yana veimea ꞌwainega tolauꞌage i sisivemagesedi tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie. Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo i vona-vagata Iesu yana mai faifaina, bega ꞌasiau tolauꞌagenidi toluꞌivona yadi vonanidi i ꞌewadi i kikiavemagetadi bega tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌadi fata i na vetumagana Yaubada ꞌwaineye i na vematayakeyakeni.

27  ✡Yaubada ꞌaiseotogina nani matatabuna ꞌadi toꞌaseta, i lubwaineda ta na subisubiai, Iesu Keliso yana folova ꞌwainega Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi kebu i na ꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata. Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:1: Gal 1:15

✡ 1:3-4: 2 Tim 2:8

✡ 1:5: Gal 2:7

✡ 1:8: 1 Tes 1:8

✡ 1:9-10: Efe 1:16; Lom 15:23-24

✡ 1:16: 1 Kol 1:18,24

✡ 1:17: Lom 3:22; Aba 2:4

✡ 1:18: Kolos 3:5-6

✡ 1:19: Same 19:1

✡ 1:21: Efe 4:17-18

✡ 1:23: Same 106:20

✡ 1:27: Vei 18:22

✡ 2:6: Mad 16:27

✡ 2:8: 2 Tes 1:8

✡ 2:11: 1 Fit 1:17

✡ 2:12-15: Mad 7:21; Iem 1:22

✡ 2:16: 1 Kol 4:5

✡ 2:24: Isi 36:22

✡ 2:29: Kolos 2:11

✡ 3:3: 2 Tim 2:13

✡ 3:4: Same 51:4

✡ 3:9: Lom 3:23

✡ 3:10: Same 14:1-3

✡ 3:13: Same 5:9, 140:3

✡ 3:14: Same 10:7

✡ 3:15: Voa 1:16

✡ 3:18: Same 36:1

✡ 3:20: Gal 2:16; Lom 7:7

✡ 3:22-23: Lom 1:17, 3:9

✡ 3:24: Efe 2:8

✡ 3:25: 1 Ion 4:10

✡ 3:28: Gal 2:16

✡ 3:29-30: Lom 10:12

✡ 4:3: Nag 15:6; Gal 3:6

✡ 4:7: Same 32:1-2

✡ 4:14: Gal 3:18

✡ 4:15: Lom 5:13

✡ 4:17: Nag 17:5

✡ 4:18: Nag 15:5

✡ 4:19: Nag 17:17

✡ 4:22: Nag 15:6

✡ 4:23-24: Lom 15:4

✡ 4:25: Ais 53:5

✡ 5:1: Lom 3:24

✡ 5:3: Iem 1:2-3

✡ 5:8: Ion 3:16; 1 Ion 4:10

✡ 5:9: Efe 1:7

✡ 5:10: Kolos 1:22

✡ 5:12: Nag 3:6; Lom 6:23

✡ 5:14: 1 Kol 15:21-22

✡ 5:18: 1 Kol 15:22

✡ 5:21: Lom 6:23

✡ 6:4: Kolos 2:12

✡ 6:6: Gal 2:19-20

✡ 6:9: Ve 1:18

✡ 6:10: 1 Fit 3:18

✡ 6:11: 1 Fit 2:24

✡ 6:13: Lom 12:1

✡ 6:15: Lom 6:1

✡ 6:16: Ion 8:34

✡ 6:18: Ion 8:36

✡ 6:21: Lom 7:5

✡ 6:23: Lom 5:12,15

✡ 7:4: Gal 2:19

✡ 7:5: Lom 6:21

✡ 7:6: Lom 8:2

✡ 7:7: Sou 20:17

✡ 7:12: 1 Tim 1:8

✡ 7:23: Gal 5:17; Iem 4:1

✡ 7:25: 1 Kol 15:57

✡ 8:3-4: Gal 5:16

✡ 8:6: Gal 6:8

✡ 8:9: 1 Kol 3:16

✡ 8:13: Gal 6:8

✡ 8:15: 2 Tim 1:7; Gal 4:6

✡ 8:16: 1 Ion 4:13

✡ 8:17: Gal 4:7; Ve 21:7

✡ 8:18: 2 Kol 4:17

✡ 8:20-21: Nag 3:17-19; Ve 21:1

✡ 8:23: 2 Kol 5:2-4

✡ 8:27: Same 139:1

✡ 8:28: Efe 1:11

✡ 8:29: 1 Ion 3:2

✡ 8:30: 2 Tes 2:13-14

✡ 8:34: 1 Ion 2:1; Ibu 7:25

✡ 8:35: 2 Kol 4:8-11

✡ 8:36: Same 44:22

✡ 8:38-39: Ion 10:38

✡ 9:5: Mad 1:1-2; Ion 1:1

✡ 9:7: Nag 21:12

✡ 9:8-9: Nag 18:14

✡ 9:10-12: Nag 25:21,23

✡ 9:13: Mal 1:2-3

✡ 9:15: Sou 33:19

✡ 9:16: Tai 3:5; Efe 3:9

✡ 9:17: Sou 9:16

✡ 9:20: Ais 45:9

✡ 9:21: Iel 18:6

✡ 9:25: Ose 2:23

✡ 9:26: Ose 1:10

✡ 9:27: Ais 10:22-23

✡ 9:29: Ais 1:9

✡ 9:33: Ais 8:14, 28:16; 1 Fit 2:6,8

✡ 10:3: Lom 9:31-32

✡ 10:8: VeL 30:14

✡ 10:11: Ais 28:16

✡ 10:12: Kolos 3:11; Gal 3:28

✡ 10:13: Ioe 2:32

✡ 10:14-15: Ais 52:7

✡ 10:16: Ais 53:1

✡ 10:18: Same 19:4

✡ 10:19-20: VeL 32:21; Ais 65:1

✡ 10:21: Ais 65:2

✡ 11:1: Fil 3:5

✡ 11:2-3: 1 Kin 19:10,14

✡ 11:4: 1 Kin 19:18

✡ 11:8: VeL 29:4

✡ 11:9: Same 69:22-23

✡ 11:11: Fol 13:46

✡ 11:22: Ibu 3:14

✡ 11:26: Ais 59:20-21

* 11:26: ꞌAna mogitana Saioni, Ielusalema tamu ꞌana wagava.

✡ 11:34: Ais 40:13; Iob 41:11

✡ 11:36: 1 Kol 8:6

✡ 12:1: Lom 6:13

✡ 12:2: Efe 4:22-24, 5:17

✡ 12:3: Efe 4:7

✡ 12:4: 1 Kol 12:12

✡ 12:6: 1 Kol 12:7-10; 1 Fit 4:10-11

✡ 12:9: 1 Fit 1:22

✡ 12:11: Kolos 3:23

✡ 12:12: 1 Tes 5:15-18

✡ 12:14: Mad 5:44; Luk 23:34

✡ 12:16: Lom 14:19; Fil 2:2-3

✡ 12:17: 1 Tes 5:15

✡ 12:19: VeL 32:35; 2 Tes 1:6-7

✡ 13:1: Tai 3:1

✡ 13:3: 1 Fit 2:13-14

✡ 13:7: Mad 22:21

✡ 13:8: Mad 22:39-40

✡ 13:9: Sou 20:13-17

✡ 13:10: 1 Kol 13:5

✡ 13:12: Efe 6:11

✡ 13:13: Efe 5:18

✡ 13:14: Gal 5:16

✡ 14:1: Lom 15:7

✡ 14:4: Mad 7:1

✡ 14:7-8: 1 Tes 5:10; Fil 1:21

✡ 14:10: Fol 17:31; 2 Kol 5:10

✡ 14:11: Ais 45:23; Fil 2:10-11

✡ 14:12: 1 Fit 4:5

✡ 14:14: Fol 10:15

✡ 14:15: 1 Kol 8:11-12

✡ 14:19: Lom 12:18

✡ 14:21: 1 Kol 8:13

✡ 15:1-2: Lom 14:19; 1 Kol 10:24

✡ 15:3: Same 69:9

✡ 15:4: 1 Kol 10:11; 2 Tim 3:16-17

✡ 15:8: Fol 3:25-26

✡ 15:9: Same 18:49

✡ 15:10: VeL 32:43

✡ 15:11: Same 117:1

✡ 15:12: Ais 11:10

✡ 15:13: Lom 14:17

✡ 15:15: Lom 1:5

✡ 15:18-19: 2 Kol 3:5; Fol 19:11-12

✡ 15:20: 2 Kol 10:15-16

✡ 15:21: Ais 52:15

✡ 15:23-24: Fol 19:21

✡ 15:26: 2 Kol 8:1-2, 9:2

✡ 15:29: Lom 1:11

✡ 15:30: Kolos 4:3; 2 Tes 3:1-2

✡ 16:3: Fol 18:2,26

✡ 16:5: 1 Kol 16:19

✡ 16:13: Mak 15:21

✡ 16:16: 1 Kol 16:20; 1 Fit 5:14

✡ 16:17: Tai 3:9-10

✡ 16:18: Fil 3:19; 2 Fit 2:3

✡ 16:19: Lom 1:8

✡ 16:21: Fol 16:1-2

✡ 16:23: 1 Kol 1:14

✡ 16:25-26: Kolos 1:25-26

✡ 16:27: 1 Tim 1:17

1 KOLINITA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 KOLINITA

Faulo yana kiluma nagami me Kolinita ꞌwaidie.

Tutuyanina Faulo i miamia Efeso, deꞌe leta i kilumi me Kolinita tovetumaganavo faifaidi. Kolinita tamu ꞌatamana ꞌana wagava bwaikina ꞌawalawa Akaia ꞌalo Gulisi nageneye. ꞌAtamananina nageneye ꞌifwaidi tomotoga Gukili weꞌe ꞌifwaidi me Diu. Tomotoganidi bei i miamianiga fuedi ꞌaiꞌaiwabudi yadi kukua fuedi wata yadi ꞌaseta bwaikidi siwe kumaea ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu wata bunu ꞌana nuanua sakoidi tulina tulina nuadi i ꞌewadi.

Faulo yana lauꞌage-vuvua ꞌana veluga ꞌwaineye kumanina nagami Vala ꞌAtumaina i luꞌageyeni me Kolinita ꞌwaidie. Bei i veve malamala ꞌaitamogana wata wetaꞌi 6. (Folova 18:1-17) Tutuya ꞌifwaidi i ꞌaꞌavana Afolosa i nago ꞌwaidie i lauꞌage. Mulieta Faulo i nogai me Kolinita tovetumaganavo valadi kebu ꞌatumaina, wata taunidi leta i kilumi i velutoli Faulo ꞌwaineye nani ꞌifwaidi faifaidi. Faulo leta deꞌe nagami i kilumi i yagaidi yadi sakona faifaidi wata yadi velutoli i tutulidi. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-9

Veꞌikwayekwayega wata ꞌetoꞌidiꞌidi tovetumaganavo ꞌwaidie i souyeni. 1:10-4:21

Fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi tovetumaganavo nuadi i ꞌewadi. 5:1-6:20

Nagi ꞌana nuanua. 7:1-40

Kebu ta na luwanawana. Keliso ꞌaisena ꞌwaineye ta na vetumagana. 8:1-11:1

Sauluva tulina tulina tovetumaganavo yadi tafalolo faifaina. 11:2-14:40

Keliso i tovi-vaitugana wafayega wata tovetumagana i na tovoi-vaitugana. 15:1-58

Faulo yana nuanua, yana ꞌalanuai wata yana veluꞌaseꞌase. 16:1-24

1

1-2  ✡Emavo, yau Faulo iada Sosideni taiadi ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. Yaubada nuanuana bega a vetomataꞌaulele Iesu Keliso faifaina, weꞌe ꞌomi Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwa miamianiga ꞌatamana Kolinita ꞌwaineye a kilukiluma ꞌwaimie. Yaubada i venuaꞌivinemi ꞌomi yana tomotoga mogitana wata fai Iesu Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama i ꞌiveꞌatumaimi bega yami sauluva tonovidi mataneye. Kebu ꞌaisemiga, wata tomotoga matatabuna ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidie, kumanidiavo ma yadi subia i vevegole ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye, taunina ꞌadi Toveimea wata ꞌada Toveimea.

3 ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuama Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

ꞌAivaita bwaikina ta veluagai Keliso ꞌwainega.

4  ✡Tutuya matatabuna a vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye faifaimi, fai ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie Iesu Keliso ꞌwainega. 5 ꞌWa miaveꞌitubamaga Keliso taiadi bega nani matatabuna ꞌwaidie ꞌaivaita bwaikina ꞌwa veluagai Yaubada ꞌwainega ꞌwa da vo i da ꞌiveꞌaiꞌaiwabumi. Yana ꞌaivaitanina ꞌwainega yami vona faifaina matatabuna ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa, wata yana nuanua tonovidi ꞌwa ꞌasetadi mogitana. 6-7 Keliso Valana a luꞌivoneyeniga ꞌwaimie nuamie i ꞌenoꞌeno, wata taunimi ꞌwa tauyemi ꞌwaineye, begaidi tutuyanina ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana souyagi ꞌwa lulukamaseni, Yaubada yana nuakalikali fuedi ꞌwaimie i ꞌenoꞌenovi, kebu tamu nani ꞌwainega ꞌwa da veꞌaleꞌusa ꞌanuꞌanunumi ꞌadi ꞌaivaita faifaidi. 8  ✡Wata i na kikiavefaꞌalimi i na nagoga ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana vila-vaitugana ꞌana ꞌaiata ꞌwaineye kebu tamu yami sakonaga, yami sauluva matatabuna tonovidi Yaubada mataneye. 9  ✡Naninidi Yaubada ꞌwainega ta na veluagadi fai baniꞌodi i vona, mogitana i na ꞌidewadi. Yaubadanina i venuaꞌivinemi bega ꞌwa veiana Natuna ꞌada Toveimea Iesu Keliso taiadi.

Tovetumaganavo i veꞌidiꞌidi.

10  ✡Ekwavo, ꞌada Toveimea Iesu Keliso veimea i veleku begaidi a veveluꞌui ꞌwaimie kebu ꞌwa na veꞌikwayekwayega, nuanuaku matatabumi yami vona ꞌadi nuanua ꞌaitamogana bega kebu ꞌwa na veꞌidiꞌidiga. Wata nuanuaku yami nuanua matatabuna ꞌaitamogana wata nani matatabuna ꞌwaidie yami venuaꞌivina i na vesala bega ꞌwa na luvetubama ꞌami ꞌailaꞌa ꞌaitamogana. 11  ✡Ekwavo, baniꞌodi a voneyediga fai Kiloi yadi vanuga ꞌana tomia ꞌifwaidi i maia ꞌwaikuye i luꞌivona ꞌaiseꞌavami ꞌwa veveꞌikwayekwayega. 12 Yami awaꞌidiꞌidi side baniꞌodi, ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌIma Faulo yana tomotoga,” ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌIma Afolosa yana tomotoga,” weꞌe ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌIma Fita yana tomotoga,” wata ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌIma Keliso yana tomotoga.”

13 Baniꞌodi ꞌwa vevesauluvediga kebu i da lubwaineniga. Yami awaꞌidiꞌidi ꞌwaidiega ꞌwa da vo Keliso ꞌwa da sivoꞌavoꞌai. ꞌWa da nuani yau Faulo i tutufwaseku ꞌai lagalagana ꞌwaineye a wafa faifaimi? ꞌAlo ꞌaku wagavayega ꞌwa bafitaiso bega ꞌomi yaku tovetutuyamavo? A nuani kebu. 14-15  ✡A vekaiwa Yaubada ꞌwaineye kebu fuemi a da bafitaisomi, Kilisifasi wata Gaiasa ꞌaisedi a bafitaisodi, begaidi kebu tamu aitoi ꞌwaimiega ꞌana fata i na vo, Yau Faulo i bafitaisoku, yau yana tovetutuyama mogitana.” 16  ✡Wata tamu a nuani, Sitefana yana vanuga ꞌana tomia taiadi a bafitaisodi, weꞌe a nuani kebu tamu wata aitoi a da bafitaisoi. 17  ✡Keliso i voneku a vetofolovaga kebu bafitaiso faifaina, weꞌe mogitana Valana ꞌAtumaina a na lalauꞌage. A lalauꞌagega kebu nuanuaku tomotoga i na vo, Faulo yana lauꞌage ꞌana nogaya ma yana ꞌaseta bwaikina wata ꞌeba nuaꞌewa.” Kebu yaku nuanua baniꞌodi, nuanuaku Keliso yana wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌaiseotogina tomotoga nuadi i na ꞌewadi. Fai kebu nuanuaku Valananina yana toketokena i na venani-ꞌavoꞌavovo begaidi a luluꞌivonamo tomotoga ꞌwaidie.

Yaubada yana ꞌaseta wata yana toketokena Keliso i sivemagesedi.

18  ✡Keliso yana wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌana vona tomotoganidi wafaotoga ꞌana ꞌedeamo i nunagoiga, ꞌana nogaya ꞌwaidie ꞌwavaꞌwavadi yadi vona. Weꞌe ꞌida ꞌitaꞌitaꞌi ta veveluagai ta vo, Keliso i wafaga, Yaubada yana ꞌedaꞌeda toketokena, ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina.” 19  ✡Tofaliveꞌwavaꞌwavanidi yadi ꞌaseta faifaina tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye, Yaubada i vo,

Toꞌaseta yadi ꞌaseta a na ꞌivesakodi,

Tomotoganidi nuadi magemagetadi yadi nuanua a na ꞌivetabodadi.”

20 Begaidi toꞌaseta, tomotoganidi nuadi magemagetadi, wata tomotoganidi tutuya deꞌe ma yadi ꞌaseta i veveꞌikwayekwayega, yadi ꞌasetanidi avaꞌaibe bei i nago? Mogitana, tomia fwayafwaya yadi ꞌaseta Yaubada i sivilai bega baniꞌodi ꞌwavaꞌwavadi yadi ꞌaseta. 21 Yadi ꞌasetanidi i siviladiga fai Yaubada ma yana ꞌaseta yana nuanua i ꞌidewai bega tomotoga i vetumagana taunidi yadi ꞌaseta ꞌwaineye kebu ꞌadi fata Yaubada i na veluagai. Weꞌe mogitana Yaubada i nuani nuanuana egavo i na vetumagana Keliso Valana ꞌwaineye i na ꞌitaꞌitaꞌiedi, Valananina faifaina ꞌa lalauꞌage weꞌe tomia fwayafwaya fuedi yadi nuanua igodina ꞌwavaꞌwavadi yadi vona. 22  ✡Tofaliveꞌwavaꞌwavanidi me Diu, nuanuadi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i na ꞌisedina mulieta i na veꞌawamogitana. Weꞌe me Guliki i faliveꞌwavaꞌwavaga nuanuadi vona ma ꞌadi ꞌaseta wata ꞌeba nuaꞌewa i na nogaidi mulieta i na veꞌawamogitana. 23 Weꞌe ꞌima ꞌa lalauꞌage Keliso i wafaga ꞌai lagalagana ꞌwaineye tomotoga ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, siwe me Diu i nogai i nuani wafanina ꞌana ꞌisa sakoina nika i bunumayaga i baila, mali tomotoga i nogai i vo, ꞌA baila, ꞌana nogaya ꞌwaimeye ꞌwavaꞌwavadi yadi vona.” 24 Weꞌe tomotoganida Yaubada i venuaꞌivinedaga bega ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagai, me Diu wata mali tomotoga taiadi, ꞌwaideye Keliso taunina Yaubada yana toketokena wata yana ꞌaseta. 25 Tomotoga igodi toꞌaseta i vo, Yaubada Natuna i ꞌaniveleneni wafa ꞌwaineye ꞌana ꞌisa i veꞌwavaꞌwava,” siwe Yaubada yana nuanuananina tomotoga yadi ꞌaseta i vebwaika-ꞌiawedi. Wata tomotoganidi i vo, Yaubada mweana, Natuna i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye,” siwe Yaubada yana mweananina toketokeotogina, kebu baniꞌodi tomotoga yadi toketokena.

Kebu tamu aitoi ꞌana fata taunina i na awaꞌaiꞌaia Yaubada mataneye.

26  ✡Ekwavo, ꞌwa na nuani tutuyanina Yaubada i venuaꞌivinemi ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye, tomotoga matadie toꞌaseta kebu fuemiga, tovetoketoke kebu fuemiga, wata toꞌaiꞌaiwabu kebu fuemiga. 27 Weꞌe mogitana tomotoganimi faifaimi tomia fwayafwaya i vo, Yadi sauluva ꞌwa da vo ꞌwavaꞌwavadi yadi sauluva baniꞌodi,” siwe Yaubada i venuaꞌivinemi bega igodi toꞌaseta i na vedi yadi nuanuananina vekali nika i na bunumayaga. Wata baniꞌodi tomotoganimi mweami tomia fwayafwaya matadie, siwe Yaubada i venuaꞌivinemi bega tomotoga toketokedi i na vedi yadi toketokenanina nani-ꞌavoꞌavovo nika i na bunumayaga. 28  ✡Tomotoga-ꞌavoꞌavovo, naninidi tomotoga i awaobuobuyediga, wata nani siaidi, Yaubada i venuaꞌivinedi bega ꞌwaidiega naninidi tomotoga matadie bwaikidi i na venani-ꞌavoꞌavovo. 29 Nani deꞌe Yaubada i ꞌidewaiga begaidi kebu tamu aitoi ꞌana fata taunina i na awaꞌaiꞌaia mataneye. 30  ✡Weꞌe ꞌomi Yaubada i miemi Keliso ꞌwaineye taiadi ꞌwa miaveꞌitubama, bega Kelisonina ꞌasaꞌaiana yada ꞌaseta, nika ꞌwainega ꞌada fata ta na venuaꞌivina-ꞌatumai. Wata Keliso yana wafa ꞌwainega Yaubada i ꞌiveꞌatumaimi bega ꞌomi yana tomotoga mogitana yami sauluva matatabuna magemagetadi, wata Kelisonina ꞌwainega Yaubada i tuveobumi sakona ꞌwainega. 31  ✡Fai naninidi ꞌatumaidi Yaubada i ꞌidewadi Keliso ꞌwainega begaidi avaꞌai i voneyeniga Yaubada yana Buki nageneye ta na ꞌidewai i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, A na subia,”

I lubwaineni ꞌAuvea ꞌaisena i na subiai,

Kebu taunina i na awaꞌaiꞌaia.”

2

Keliso yana wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye nani bwaikaotogina.

1  ✡Ekwavo, basenadi a wai ꞌwaimie a lauꞌagega Yaubada Valana ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, bonaku ꞌana nogaya kebu ꞌeba nuaꞌewa wata yaku lauꞌage kebu vitadiga. 2 Yaku vonanidi safailidiamo a nago fai yaku nuanua a ꞌidewai bega tutuyanina taiadi ta miamia kebu tamu nani faifaina a da nuanua, ꞌaiseotogina Iesu Keliso faifaina a nuanua, weꞌe mogitana yana wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye nani bwaikaotogina ꞌwaikuye. 3 Tutuyanina a wai-vauvau ꞌwaimie yau kebu toketokekuga, wata ma yaku kololo a tatava. 4  ✡Yaku lauꞌage wata avaꞌai faifaina a lalauꞌagega, ꞌadi nogaya kebu ꞌeba nuaꞌewa ꞌalo kebu baniꞌodi tomia fwayafwaya yadi ꞌaseta, siwe Yaubada ꞌAnuꞌanununa yaku vonanidi i kiavetoketokedi, yami ꞌeba ꞌisa a vonavona mogitana. 5 A lauꞌagega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega bega yami vetumagana Keliso ꞌwaineye ꞌwa veluagai, kebu tomotogaotoga yadi ꞌaseta ꞌwainega, weꞌe mogitana Yaubada yana toketokena ꞌwainega.

Yaubada yana nuanua ꞌaseꞌasetana.

6 ꞌWa na vo ꞌako yau kebu toꞌasetaga, siwe tovetumaganavo i kumaga ꞌwaidie ꞌeba ꞌaseta mogitana a luluꞌivona. ꞌAsetanina kebu tutuya deꞌe ꞌana tomotoga yadi ꞌaseta baniꞌodiga ꞌalo yadi toveimeavo yadi ꞌaseta baniꞌodi, toveimeanidi yadi toketokena i mweamwea saiꞌafoga i na ꞌaꞌava. 7  ✡ꞌEba ꞌasetanina faifaina a vonavona Yaubada yana nuanua givagivana wata ꞌaseꞌasetana. Basenadiotoga Yaubada bola kebu fwayafwaya i da ꞌidewaiga yana nuanua ꞌaseꞌasetana i ꞌidewai. Yana nuanuananina ꞌwainega i ꞌiveꞌaiꞌaiwabuda, siwe i giveni tomotoga ꞌwaidiega. 8  ✡Tutuya deꞌe toveimeanidi ꞌwaidiega kebu tamu aitoi Yaubada yana nuanua ꞌaseꞌasetana i da ꞌasetai, i da ꞌasetaiga ꞌako kebu ꞌada Toveimea Magemagetana i da tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. 9  ✡Yaubada yana nuanua givagivana wata ꞌaseꞌasetana a luluꞌivoneyeniga, faifaina tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Avaꞌai Yaubada i ꞌidewadiga ꞌana tonuakalikali faifaidi, ꞌatumaiotogidi,

Kebu tamu aitoi i da ꞌisedi wata kebu tamu aitoi i da nogaidi.

Naninidi ꞌatumaiotogidi faifaidi tomotoga i nuanua-wayoga.

10 Weꞌe ꞌida yana nuanuananina ꞌwaideye i sivemageseni ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega. I sivemageseniga fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina nani matatabuna ꞌwaidie i susula, siwe wata Yaubada yana nuanua givagivadi wata ꞌadi ꞌaseta vitadi ꞌwaidiamo i nago. 11 Kebu aitoi ꞌana fata tamu tomogo yana nuanua i na ꞌasetadi, tomotoganina ꞌanuꞌanununa ꞌaiseotogina ꞌana toꞌaseta. Wata baniꞌodi kebu tamu aitoi ꞌana fata Yaubada yana nuanua i na ꞌasetadi, ꞌAnuꞌanununa ꞌaiseotogina ꞌana toꞌaseta. 12  ✡Weꞌe ꞌida Yaubada ꞌAnuꞌanununa i tauyeni i ageda, kebu tamu ꞌanuꞌanunu tulina ta da ꞌewai fwayafwaya deꞌe ꞌwainega, weꞌe mogitana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina naninidi Yaubada i ꞌanivelenediga ꞌwaideye, i sivemagesedi nika ta ꞌasetadi.

13 Yaubada yana nuanua ꞌaseꞌasetadi faifaidi ꞌa luluꞌivona, yama vonanidi kebu ꞌa da ꞌewadi tomia fwayafwaya ꞌwaidiega, weꞌe mogitana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana awaveꞌedaꞌeda ꞌwainega, Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌa luluꞌivoneyedi tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agediga ꞌwaidie. 14  ✡Weꞌe tomotoganidi Yaubada ꞌAnuꞌanununa kebu i da agediga, i baila kebu nuanuadi ꞌAnuꞌanununina yana ꞌanivelena i na ꞌewadi fai ꞌwaidie nani-ꞌavoꞌavovo. Kebu ꞌadi fata naninidi i na ꞌasetadi fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌaiseotogina ꞌana fata i na kiavemagetadi. 15 Tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agediga ꞌadi fata nani matatabuna i na venuaꞌivinedi, avaꞌaibe ꞌatumaina, wata avaꞌaibe sakoina. Weꞌe tomia fwayafwaya ꞌwaidiega kebu tamu ꞌana fata tovetumagananidi yadi ꞌaseta wata yadi toketokena i na nuaveluagai avaꞌaiega i mai. 16  ✡Tomia fwayafwayanidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina kebu i da agedi i bavuga, faifaina tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Kebu tamu aitoi ꞌana fata tauniꞌavana ꞌAuvea yana nuanua i na ꞌasetadi,

Wata kebu ꞌana fata i na awaveꞌedeꞌedeni.”

Weꞌe ꞌida Yaubada ꞌAnuꞌanununa i agedaga, nuadeye Keliso yana nuanua i ꞌenoꞌenovi.

3

Me Kolinita bola, kebu i da vetoketoke.

1  ✡Ekwavo, ꞌomi baniꞌodi kwakwama, yami vetumagana Keliso ꞌwaineye mweadi, bola kebu i da vetoketoke. Yaku vona ꞌwaimie kebu baniꞌodi tomotoganidi i tauyediga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye ꞌadi vona, weꞌe mogitana tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bola i vevetoketoke ꞌadi vona a velemi. 2-3 Kwakwama mwedamwedalidi nuanuadi susuꞌava, ꞌaniꞌani faꞌalidi kebu ꞌadi fata. ꞌOmi baniꞌodi kwakwamanidi, Iesu ꞌana veifufu ꞌadi ꞌaseta vitadi baniꞌodi ꞌaniꞌani faꞌalidi igodi a da velemi, siwe kebu ꞌami fata yami vetumagana mweana, begaidi ve safailidi ꞌwa da vo susuꞌava a velemi. Tutuya deꞌe ꞌaniꞌani faꞌalidi kebu ꞌami fata fai bola fwayafwaya ꞌana nuanua bwaikina i ꞌenoꞌeno ꞌwaimie. I vebwaikaga fai tauniꞌavami ꞌwa veveꞌunumagigi wata ꞌwa awaꞌidiꞌidi veꞌikwayekwayega ꞌwaidiega, ꞌeba ꞌisa fwayafwaya ꞌana sauluva ꞌwaidiega ꞌwa vevesauluva. Yami sauluvanidi Yaubada ꞌana tobavu yadi sauluva ꞌwa saladi. 4 Fai ꞌwa veveꞌikwayekwayega ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌIma Faulo yana tomotoga,” weꞌe ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌIma Afolosa yana tomotoga.” ꞌWa ꞌiseni, Yaubada ꞌana tobavu ꞌwa vevetutuyamedi.

Yaubada yana Vona ꞌana tolauꞌage baniꞌodi tobakula

5 Afolosa wata yau Faulo kebu tomotoga bwaikima, awale faifaima ꞌwa ꞌetoꞌidiꞌidi? ꞌIma Yaubada yana tofolovavo, avaꞌai folovaga i velevelema siwe ꞌasaꞌaiana ꞌa ꞌiꞌidewadi, yama folovanina ꞌwainega ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye. 6  ✡Yama folova baniꞌodi bakula ꞌana sauluva. Yau Yaubada yana Vona tomotoga nuamie a bakulidi, Afolosa toꞌisaveꞌavina, weꞌe Yaubada taunina ꞌadi tokiavebwaika. 7 Tobakula wata toꞌisaveꞌavina kebu tomotoga bwaikidi, Yaubada ꞌaisena bwaikaotogina, taunina tokiavebwaika. 8 Tomogonina Yaubada yana Vona ꞌana tobakula, wata tomogonina toꞌisaveꞌavina yadi folova ꞌaitamogana. Tomotoganidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi tutula i na veluagadi Yaubada ꞌwainega yadi folova ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi. 9  ✡ꞌAma ꞌailuga Yaubada ꞌana folova-vaita taiadi ꞌa folofolova, weꞌe ꞌomi yana tanoga.

Yaubada yana Vona ꞌana tovevo baniꞌodi toꞌaiyogona.

Wata ꞌomi Yaubada ꞌana ꞌaꞌaiyogona. 10 Yaubada ma yana nuakalikali i veku bega yau baniꞌodi toꞌaiyogona ma yana ꞌaseta. Tutuyanina Yaubada yana Vona a lauꞌage ꞌwaimie, bei yaku folova i velamu, ꞌwa vetumagana Iesu ꞌwaineye ꞌwa da vo Yaubada yana vanuga ꞌana ꞌunututu a da vetovoia. Tutuya deꞌe mali tovetumaganavo yadi ve ꞌwaidiega vanuganina ꞌomi luluna i ꞌiyogoyogonimi ꞌunututunina ꞌwaineye. Siwe toꞌaiyogonanidi i lubwainedi yadi folova i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi i na folova-dewa, ve tonovidi wata mogitana baniꞌodi folova faꞌalidi ꞌwaidiega i na ꞌaiyogona. 11  ✡ꞌAmi ꞌunututu ꞌakonadi i tovotovoi, taunina ꞌasaꞌaiana Iesu Keliso, yada vetumagana lamuna. Kebu tamu aitoi ꞌana fata tamu ꞌunututu tulina i na vetovoia, Keliso ꞌaiseotogina Yaubada yana vanuga ꞌana ꞌunututu. 12 ꞌUnututunina ꞌwaineye tomotoga ꞌifwaidi i ꞌaꞌaiyogona folova faꞌalidi ꞌwaidiega baniꞌodi golida, siliba wata kileu ꞌaninamanamalidi ꞌadi tutula bwaikidi, ꞌwaidiega. Weꞌe ꞌifwaidi nuanuadi folova-ꞌavoꞌavovo baniꞌodi welavi nuvanuvadi, ꞌayalele, wata danidani. 13  ✡ꞌAwaie Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana yada folova ꞌadi mogitana Yaubada i na sivemagesedi ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega, yana ꞌainina ꞌwainega yada folova i na sitonovidi ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. 14 ꞌAiꞌedi aitoi i na ꞌaiyogona ꞌunututunina ꞌwaineye weꞌe yana folova kebu i na ꞌalaꞌaꞌavaiga, taunina tutula i na veluagai. 15 ꞌAiꞌedi aitoi yana folova i na ꞌalaꞌaꞌavadi, tomogonina ꞌana tutula Yaubada i na veꞌoꞌoleni, siwe fai taunina tovetumagana ꞌitaꞌitaꞌi ꞌaisena i na veluagai ꞌwa da vo tamu tomotoga nimaꞌavaꞌavana i da dega ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega.

ꞌOmi Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui.

16  ✡ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, ꞌomi Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui, ꞌAnuꞌanununa nagemie i miamia. 17 ꞌAiꞌedi aitoi Yaubada yana vanuganina i na kiavebeꞌuya bega i na sakona, wata Yaubada tomogonina i na ꞌivesakoi. I na ꞌivesakoiga fai yana vanuganina magemagetana, ꞌomi ꞌasaꞌaiana yana vanuganimi.

Yaubada nani matatabuna i veleda ꞌada ꞌaivaita faifaidi.

18 ꞌAiꞌedi tamu aitoi ꞌwaimiega i na vo, Yau toꞌaseta tomotoga matadie,” yana vonanina ꞌana nogaya vekali. Igodina ma yana ꞌaseta siwe i lubwaineni ꞌasetanina i na baileni, maꞌitufa Yaubada yana ꞌaseta i na ꞌewai. I na ꞌewaiga nika ma yana ꞌaseta mogitana siwe tomotoga i na ꞌiseni i na faliꞌwaveꞌwaveni. 19  ✡Taunina yana ꞌaseta i na baileniga i lubwaineni fai Yaubada mataneye tomia fwayafwaya yadi ꞌaseta nani-ꞌavoꞌavovo. Tomotoganidi igodi toꞌaseta ꞌadi vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Toꞌaseta yadi ꞌaseta Yaubada i sisiviladi, ꞌwaidiega ilagi i veveluagadi.”

20  ✡Wata tamu vona i ꞌenoꞌeno i vo,

ꞌAuvea toꞌaseta yadi nuanua i ꞌasetaꞌaꞌavadi,

Yadi nuanuanidi nani-ꞌavoꞌavovo mataneye.”

21 Fai tomotoga yadi ꞌaseta nani-ꞌavoꞌavovo Yaubada mataneye, ꞌwa subisubiadiga ꞌasaꞌaiana ꞌwa na ꞌailove. Yami toꞌedakumetavo tulina tulina ꞌwa awaꞌaiꞌaidi, siwe kebu i da lubwainemi, toꞌedakumetanidi matatabudi ꞌami toꞌaivaita. Toꞌedakumetanidi nani matatabuna fwayefwayeye taiadi ꞌomi faifaimi. 22 Afolosa, Fita wata yau Faulo matatabuma ꞌomi faifaimi, wata baniꞌodi fwayafwaya, yami mia wata yami wafa, naninidi tutuya deꞌe i ꞌenoꞌenovi wata naninidi ꞌawaie i na souyediga, matatabuna ꞌomi faifaimi. 23 ꞌOmi Keliso faifaina, weꞌe Keliso Yaubada faifaina.

4

Yaubada ꞌaisena tovenuaꞌivina avaꞌaibe ꞌatumaina wata avaꞌaibe sakoina.

1 Side baniꞌodi ꞌwa na nuanuayedi faifaima. ꞌIma Keliso yana tofolovavo, Yaubada yana nuanua givagivadi ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo, bega a na luluꞌivoneyedi ꞌwaimie. 2 ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai toꞌisaveꞌavinavo i lubwainedi ma yadi dumwebika yadi toveimea yana nuanua i na ꞌiꞌidewadi. 3 ꞌAiꞌedi ꞌwa na venuaꞌivina yau toꞌisaveꞌavina ꞌatumaiku ꞌalo sakoiku, ꞌwaikuye kebu nani bwaikina. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi mali tomotoga i na venuaꞌivina faifaiku, kebu tamu avaꞌai. Yau wata kebu a da vevenuaꞌivina tauniku faifaiku yaku folova ꞌatumaina ꞌalo kebu, i na nunago a na vekali. 4 ꞌAku vebae ꞌwaineye a lutonovi yaku folova matatabuna ꞌwaineye kebu a da sakonaga, siwe ꞌaku vebaenina ꞌwainega kebu ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetai a vona mogitana ꞌalo kebu. ꞌAda Toveimea Iesu ꞌaiseotogina i ꞌasetaku yaku sauluva ꞌadi tovenuaꞌivina. 5 Begaidi kebu i da lubwaineni tamu tomogo yana sauluva faifaina ꞌwa na venuaꞌivina. Tutuyanina ꞌada Toveimea Iesu i na vila-vaitugani naninidi givagivadi dudubala nageneye wata tomotoga yadi nuanua givagivadi i na sivemagesedi. Tutuyanina ꞌwaineye tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌana subia i na veluagai Yaubada ꞌwainega yana sauluva ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi. Begaidi tutuya deꞌe kebu awaveꞌatumai ꞌalo awavesako ꞌana tutuya, ꞌawaie Keliso nani matatabuna i na sivemagesedi ꞌada fata bei ta na venuaꞌivina.

Faulo i talaboda, me Kolinita kebu taunidi i na awaꞌaiꞌaidi.

6 Ekwavo, a vonaga a vo, Yau wata Afolosa yami toꞌisaveꞌavinavo, Yaubada faifaina ꞌa folofolova ꞌwaimie,” wata a vo, Kebu ta na venuaꞌivina mali tomotoga yadi sauluva faifaidi.” Vonanidi wata yaku vona ꞌifwaidi ꞌadi ꞌaseta faifaina, yau wata Afolosa a awatalatutulema nika nuami i na magetadi. A awatalatutulemaga nuanuaku tamu yada vona ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaia vonanina i vo, Veimea tonovidi kebu ꞌwa na bailedi.” ꞌAiꞌedi veimea tonovidi ꞌwa na vematayakeyakediga, kebu taunimi ꞌwa na awaꞌaiꞌaimi ꞌami toꞌedakumetavo faifaidi, weꞌe mali toꞌedakumetavo ꞌwa na awaobuobuyedi. 7 Kebu tamu aitoi i da kialakaimiga weꞌe awale taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi? Nani matatabuna ꞌwaimie i ꞌenoꞌenovi Yaubada yana ꞌanivelena, kebu tamu nani taunimi nimamiega i da souyeni, weꞌe awale taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi ꞌwa da vo naninidi taunimi ꞌami ꞌidewadewa.

8  ✡ꞌOmi me Kolinita ꞌami ꞌisa. Igodi yami nuanua ꞌwa vo, ꞌIma ꞌakonadi ꞌama fata nani matatabuna ꞌwaidie, ꞌaiꞌaiwabu bwaikina ꞌa veluagai. ꞌIma ꞌa ve-kini ma yama veimea.” Deꞌe baniꞌodi ꞌwa vonevoneyediga, igodi ꞌwa na vebwaika-ꞌiawema siwe ꞌaiꞌedi mogitana ꞌomi tomotoga bwaikimi Yaubada mataneye yau a da sosoana bwaikina nika ꞌomi, wata ꞌima taiadi ta da veveimea. 9 ꞌAna ꞌisa ꞌwaikuye Yaubada i veimea ꞌima tomataꞌaulele ꞌa vemuliotoga. Basenadi tolugavia ꞌadi gaviavo i ꞌiꞌiveꞌavinidi i luluꞌivevenedi tomotoga matadie bega i na ꞌisadewadi mulieta i luluvewafadi. Wata ꞌima baniꞌodi mali tomotoga i kumekumeta weꞌe ꞌima i vevemuliema, anelose wata tomia fwayafwaya matatabudi i ꞌiꞌisadewama ꞌwa da vo ꞌa da nunago ꞌa na wafa. 10 Keliso faifaina ꞌa vetofolova begaidi mali tomotoga i faliꞌwaveꞌwavema, weꞌe ꞌomi Keliso yana tomotoga, igodina yami ꞌaseta bwaikina. ꞌIma tomotoga mweama weꞌe ꞌomi igodina toketokemi. Mali tomotoga i awaobuobuyema weꞌe ꞌomi igodina ma ꞌami veꞌililibu. 11  ✡Basenadi wata ꞌasiau ꞌa laselase wata ꞌanigoma i lalala, ꞌama kaleko ꞌanilabulabuꞌidi, tomotoga i nikenikema wata kebu yama vanuga ꞌa miayaba-vuvua. 12  ✡ꞌA toke ꞌa folofolova nimamega taunima ꞌama ꞌaivaita faifaina. Tomotoga i yagayagaima weꞌe ꞌima faifaidi ꞌa veveluꞌui Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie, i ꞌiꞌivekokovima, siwe ꞌa totokemaigema. 13 Tomotoga i awavesakoyema, weꞌe ꞌima vona bikadiega yadi vonanidi ꞌa tutulidi. Mogitana ꞌima baniꞌodi ꞌulaꞌula wata yogo tomotoga matadie.

Faulo i vo, Me Kolinita natukwavo.”

14 Deꞌe baniꞌodi a vonevoneyediga yaku kiluma ꞌwainega, kebu a da vo, A na ꞌivebunumayagidi,” weꞌe mogitana fai ꞌomi baniꞌodi natukwavo a nuakalikaliemi bega nuanuaku a na awaveꞌedeꞌedemi ve tonovidi ꞌwaidiega. 15 Avinodi ꞌami toꞌisaveꞌavinavo fuedi i veve ꞌwaimie Keliso faifaina, siwe tamamiavo kebu fuediga. Yau ꞌaiseotogiku tamami fai a kumeta a lauꞌage ꞌwaimie Iesu Keliso Valana ꞌAtumaina faifaina nika ꞌwa vetumagana ꞌwa luku yana ꞌAilaꞌa nageneye ꞌwa da vo a da venatunemi. 16  ✡Fai yau tamami a na vonemi, nuanuaku ꞌwa na salaku. 17  ✡Fai nuanuaku ꞌwa na salaku Timoti a voneni i na wai ꞌwaimie. Taunina natuku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye a nuakalikalieni, dumwena bikana ꞌada Toveimea yana nuanua i ꞌiꞌidewadi. A vetuneiga ꞌami tolinuataꞌi faifaina, i na vonemi ꞌwa na nuani yaku mia ꞌivauna Iesu Keliso ꞌwaineye ꞌana sauluva, sauluvanidi faifaidi a veve tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie, ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie.

18 ꞌIfwaimi ma yami fwausa taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi ꞌwa vo, ꞌA nuani Faulo kebu i na mai, i kololoyema.” 19 Siwe ꞌaiꞌedi ꞌAuvea i na tauyekuga saiꞌafoga a na wai tomotoganidi i awaꞌaiꞌaidiga a na ꞌisedi a na ꞌasetadi ma yadi toketokena i folofolova ꞌalo ꞌawaꞌavadi i vonavonamo. 20  ✡A na ꞌasetadi fai ꞌida Yaubada i veveimeyedaga yada toketokena i veleveleda, kebu ꞌawaꞌavada i da vonavonamo. 21 Taunimi ꞌwa na venuaꞌivina avaꞌai nuanuami. Nuanuami a na wai vematavuloga a na velemi yami sauluva sakoidi faifaidi, ꞌalo nuanuami nagami yami sauluva ꞌwa na ꞌiveꞌatumaidi mulieta ma yaku nuakalikali a na wai bonaku bikanega a na vonemi?

5

Tovetumagana nuanuana sakona, ꞌana veugauga.

1 Tamu vala i luluꞌivona-vuvueni a nogai, tamu tomogo tovetumagana ꞌami ꞌailaꞌa ꞌwainega yana sauluva sakoiotogina. Tomotoga fuedi Yaubada ꞌana tobavu taiadi sauluvanina i talabodeni kebu baniꞌodi i na ꞌiꞌidewai, weꞌe tomogonina taunina tovetumagana siwe madiana, tamana yana vavine taiadi i ꞌenoꞌeno. 2 Awale taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimi, weꞌe mogitana i lubwainemi ꞌwa da nuavita bwaikina, wata tosakonanina ꞌwa da veugeugeni ꞌami ꞌailaꞌa ꞌwainega. 3 Yau tulikuye a miamia siwe a nuanuanimi. ꞌAda Toveimea Iesu veimea i veleku bega ꞌakonadi a veimea tosakonanina vematavuloga i na veluagai ꞌwa da vo taiadi ta da miamia a da vona. 4-5  ✡Tutuyanina ꞌwa na vaꞌautaga yau yaku nuanua taiadi ꞌwa na vavaꞌauta, ꞌada Toveimea Iesu yana toketokena ꞌwainega tosakonanina ꞌwa na ꞌaniveleneni Seitani ꞌwaineye. ꞌWa na veugeugeniga i na nago Seitani nimaneye vita fuedi ꞌwaidiega voke yana nuanua sakoidi i na ꞌaꞌava bega ꞌaiatanina ꞌada Toveimea Iesu i na vila-vaitugani, ꞌanuꞌanununa ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai.

Tovetumagana i sakosakona kebu taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama.

6 ꞌWa awaꞌaiꞌaimi ꞌwa vo ꞌIma ꞌatumaiꞌavama,” siwe kebu i da lubwainemi. ꞌWa na nuani, isita nani siaina siwe falawa matatabuna ꞌwaineye i sususula i vevebwaika. Wata baniꞌodi tomogo ꞌaitamogana yana sakona siwe i na tunuvelevelemi.* 7  ✡Naninina sakoina ꞌwa na ꞌewayavuleni nika yami sauluva ꞌatumaiꞌavana nagami baniꞌodi, kebu tamu yami sakonaga. ꞌWa na veꞌatumaiga fai Keliso yami sakona i ꞌuꞌumidi.

Basenadi Itifita ꞌwaineye me Diu ꞌitaꞌitaꞌi i veluagai ꞌaisaya sifi dayagidi ꞌwaidiega. Anelose dayaganidi i ꞌisedi yadi vanuge, kebu i da luvewafadi i uviꞌagalatagonidi. Begaidi Uviꞌagalatagona ꞌana sakali ꞌwaineye me Diu sifi natudiavo i nikenikedi ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina. Wata baniꞌodi Iesu, taunina Yaubada yana Sifi Siaina, i wafa yada sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi. 8  ✡Sakalinina i na velilivana me Diu beledinidi i kabunidiga isita taiadi i tawetawedi, maꞌitufa beledinidi i kabunidiga falawaꞌava ꞌwainega ma yadi sosoana i ꞌaniꞌanidi. Wata ꞌomi baniꞌodi, kebu sauluva sakoidi ꞌwa na luwanawanadi yami sauluva ꞌatumaidi taiadi, i lubwainemi yami mia matatabuna ꞌwaidie ma yami sosoana Keliso yana wafa ꞌwa na nuanuani, wata yami nuanua yami sauluva taiadi tonoviꞌavadi.

9 Basenadi tamu leta a kilumi i wai a vonemi a vo, Toveꞌavula-ꞌavoꞌavovo kebu taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama.” 10 Siwe Yaubada ꞌana tobavu i sakosakonaga kebu faifaidi a da vonavona. Tobavunidi i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, i luluveꞌoveꞌoꞌolagi, i vavainago, wata yaubada-vekavekali i subisubiadi. ꞌAiꞌedi nuanuami tomia fwayafwaya sakoidi matatabudi ꞌwa na bailediga, avaꞌaibe ꞌwa na nagoi? ꞌWa na vo, ꞌA na bailedi,” fwayafwaya deꞌe ꞌwa na ꞌiaweni. 11  ✡Weꞌe mogitana yaku vona ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, Yau a vetumagana Iesu ꞌwaineye,” siwe i na veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, i na luluveꞌoveꞌoꞌolagi, yaubada-vekavekali i na subisubiadi, i na vevebonaivo, ufa toketokena i na toke i na yemuyemu, ꞌalo i na vavainago, tomotoganidi baniꞌodi, faifaidi a vonavona. Kebu taiadi ꞌwa na miaveꞌitubamaga wata kebu ꞌwa na tayegidi ꞌani faifaina.

12-13 Tomotoganidi kebu i da vetumagana Iesu ꞌwaineye yadi sauluva faifaidi kebu a na vo ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi, kebu yaku ꞌeba veimea, Yaubada ꞌaisena i na veimea ꞌadi vematavuloga faifaina. Weꞌe ꞌomi ma yami veimea tovetumagana ꞌwaidie. I lubwainemi ꞌami fata emiavo tovetumagana i na sakonaga ꞌwa na veimeyedi ꞌadi vematavuloga faifaina. Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye ꞌwa na vetutuyameni i vo,

ꞌAiꞌedi tamu aitoi Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye i na sakosakonaga, ꞌwa na veugeugeni.”

Wata ꞌomi me Kolinita i lubwainemi tomogonina i sakosakona tamana yana vavine taiadi ꞌwa na veugeugeni.

6

Tovetumagana yadi vonayavuga faifaina.

1 Ekwavo, tamu yaku nuanua side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi tamu ꞌami ꞌailaꞌa ma iana tovetumaganaꞌava taiadi i na veꞌikwayekwayega, kebu tamu saiꞌafo i da lubwaineni veꞌikwayekwayeganina faifaina iana i na naweni ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye. I na naweniga Yaubada ꞌana tobavu yadi toveimea ꞌwaidie vonayavuga faifaina kebu i da lubwaineniga. Weꞌe mogitana, ꞌaiꞌedi i na veꞌikwayekwayega i lubwainedi i na vonayavuga Yaubada yana tomotoga matamie nika ꞌomi ꞌwa na veimea naninina faifaina. 2 ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, ꞌawaie tomia fwayafwaya matatabudi i na vonayavuga ꞌomi Yaubada yana tomotoga matamie ꞌwa na veimeyedi. Fai ꞌami fata tomia fwayafwaya matatabudi ꞌwa na veimeyedi vonayavuga ꞌwaineye, mogitana tutuya deꞌe ꞌami fata nani siaidi faifaidi ꞌwa na veveimea. 3 Wata ꞌwa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, ꞌawaie anelose i na vonayavuga matadeye ta na veimeyedi yadi sauluva faifaidi. Fai folovanina bwaikina ꞌwa na ꞌidewai abame, mogitana naninidi i sousouyedi fwayefwayeye yada mia faifaidi, ꞌami fata ꞌwa na veveimea. 4 Begaidi ꞌaiꞌedi ꞌifwaimi ꞌwa na veꞌikwayekwayega naninidi i sousouyediga faifaidi, tovetumaganavo ꞌifwaidi ꞌwa na venuaꞌivinedi i na vetoveimea bega toveꞌikwayekwayeganidi i na vonayavuga matadie. Weꞌe tovetumaganavonidi i na vetoveimeaga, ꞌaiꞌedi matamie kebu ꞌadi wagava bwaikidiga, kebu tamu avaꞌai, ꞌadi fata i na veimea tonovina. 5 Deꞌe baniꞌodi a voneyediga bega ꞌwa na bunumayaga. ꞌWa vovonayavuga Yaubada ꞌana tobavu matadie ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo kebu tamu aitoi ꞌwaimiega ma yana ꞌasetaga, kumanina ꞌana fata emiavo yadi veꞌikwayekwayega i na kiavetonovi. 6 I lubwainemi tauniꞌavami ꞌwa da kikiavetonova siwe tovetumaganavo ꞌifwaidi ediavo i nunawedi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, bei Yaubada ꞌana tobavu matadie i vovonayavuga i vevitadiga faifaina.

7  ✡ꞌOmi tovetumagana yami veꞌikwayekwayega wata emiavo ꞌwa nunawedi ꞌeba vonayavuga ꞌwaineye, ꞌeba ꞌisa Yaubada yana nuanua kebu ꞌwa da ꞌiꞌidewadi, sakona i vetoketoke ꞌwaimie. Weꞌe ꞌaiꞌedi emiavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie ꞌalo yami kukua i na vinagodiga tamu ꞌedaꞌeda ꞌatumaina i ꞌenoꞌeno, ꞌwa na tokemaigemi kebu naninina faifaina ꞌwa na nuanua. 8 Siwe tokemaiga ꞌwa baila, ma emiavo ꞌwa vevesauluva sakoina wata ꞌwa vavainago. Fai emiavo tovetumagana ma fuemie, mogitana ꞌwaidie ꞌwa da vesauluva ꞌatumaina, siwe ꞌwa vevesauluva sakoina ꞌwaidie.

9-10  ✡ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, tosakona kebu ꞌadi veuveuta i na veluagaiga abame Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye. Kebu nuanuaku tamu aitoi i na vekaliemiga, tosakonanidi kebu i na lukuga side sauluvanidi ꞌwaidiega. Tomotoganidi bunu ꞌana nuanua sakoidi i ꞌiꞌidewadiga, tomotoganidi ma yadi subia i ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie, tomotoganidi vevine i luluobuyediga, tomotoganidi iavetaꞌava i sakosakonaga, tomotoganidi i vavainagoga, tomotoganidi i luluveꞌoveꞌoꞌolagiga, tomotoganidi ufa toketokena i toke i yemuyemu, tomotoganidi i vevebonaivoga, wata tomotoganidi i lalaugiva kukua faifaidi, taunidi kebu i na luku. Tomotoganidi deꞌe baniꞌodi, kebu tamu saiꞌafo ꞌadi veuveuta i na veluagai Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye. 11  ✡ꞌIfwaimi basenadi kebu ꞌwa da vetumagana Keliso ꞌwaineye baniꞌodi ꞌwa vevesauluvedi, tutuya deꞌe ꞌakonadi yami sakona i lekoa-yavuledi. ꞌAda Toveimea Iesu Keliso ꞌana wagavayega wata yada Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana toketokena ꞌwainega Yaubada i ꞌiveꞌatumaimi bega ꞌomi yana tomotoga magemagetami, kebu tamu yami sakona mataneye.

Tomogoda ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌeba mia,

kebu ta na luꞌavoꞌavovoyedi.

12 Voke ꞌifwaimi ꞌwa vo, Iesu yaku sakona i veꞌaꞌavadi begaidi yavuyavuku, ꞌaiꞌedi avaꞌai sauluvaga nuanuaku, ꞌaku fata a na ꞌidewai.” Siwe a na vo, Sauluva matatabuna kebu ꞌatumaiꞌavadi, wata kebu ꞌeba ꞌaivaita.” Wata voke ꞌifwaimi ꞌwa na vo, Kebu, Iesu yaku sakona i veꞌaꞌavadi begaidi yavuyavuku, ꞌaiꞌedi avaꞌai sauluvaga nuanuaku, ꞌaku fata a na ꞌidewai.” Weꞌe yau a na vo, Sauluva ꞌifwaidi a baila, i na nunago sauluvanidi i na vetoketoke ꞌwaikuye ꞌwa da vo i da veveimeyeku.” 13  ✡Wata ꞌifwaimi ꞌwa vo, ꞌAniꞌani kamo faifaina, weꞌe kamoda ꞌaniꞌani ꞌana mwai bega ꞌaiꞌedi tomogoda ꞌwaidiega ta na sakosakonaga, kebu tamu avaꞌai.” Siwe ꞌawaie Yaubada yana veimea ꞌwainega ꞌaniꞌani wata kamo ꞌadi ꞌailuga i na ꞌaꞌava. Tomogoda kebu sakona faifaina, i lubwaineda tomogoda ta na folovedi ꞌAuvea faifaina, weꞌe taunina tomogoda ꞌadi toꞌisaveꞌavina. 14  ✡Yaubada yana toketokena ꞌwainega ꞌada Toveimea Iesu i sivetovoia wafayega, wata baniꞌodi yana toketokenanina ꞌwainega i na sivetovoida tomogoda i na veꞌivau.

15  ✡ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, tomogomi Keliso duꞌuna. Tomogoku, Keliso duꞌuna, ꞌwa da nuani ꞌana fata ꞌwainega a na sakona vavine toalagogona taiadi bega tomogoma i na luvetubama? A nuani kebu tamu saiꞌafo i da lubwaineni. 16  ✡Wata ꞌwa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, ꞌaiꞌedi aitoi i na sakona tamu vavine taiadi ꞌakonadi i luvetubama tomogodi ꞌaitamogana. I na luvetubamaga fai tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

ꞌAdi ꞌailuga siwe ꞌwa da vo tomotoga ꞌaitamogana.”

17 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi taunina i na tauyeni ꞌada Toveimea Keliso ꞌwaineye taiadi i na miaveꞌitubamaga, tomogonina ꞌanuꞌanununa wata Keliso ꞌAnuꞌanununa ꞌakonadi taiadi i luvetubama nika ꞌaitamogana.

18 Bunu ꞌana nuanua sakoidi matatabuna ꞌwa na kekesedi. Sauluva ꞌifwaidi sakoidi kebu i na tunuvedamana tomogomie, weꞌe ꞌaiꞌedi bunu ꞌana nuanua ꞌwaidiega ꞌwa na sakonaga, sakonanina i na ꞌenoꞌeno tomogomie. 19-20  ✡ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, tomogomi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌeba mia, ꞌAnuꞌanununina Yaubada yana ꞌanivelena, nagemie i miamia. Tomogomi kebu taunimi yami ꞌeba veimea, Yaubada ꞌaiseotogina ꞌami Toveimea fai tutula bwaikaotogina ꞌwainega i kimwanemi, tutulanina Keliso, i ꞌaniveleneni i wafa faifaimi. Fai Yaubada i kimwanemi, kebu tomogomi ꞌwa na tauyedi sakona ꞌwaineye, weꞌe mogitana tomogomi ꞌwaidiega ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina Yaubada ꞌana subia faifaina.

7

Faulo i veifufu nagi mogitana faifaina.

1 Basenadi leta ꞌwa kilumi i mai ꞌwa velutoli nani ꞌifwaidi faifaidi, bega tutuya deꞌe naninidi a na veifufuyedi.

ꞌAiꞌedi aitoi kebu nuanuana nagi, ꞌatumaina, kebu tamu avaꞌai. 2 Siwe fai tomotoga fuedi i sakosakona bunu ꞌana nuanua ꞌwaidiega i na nunago sauluvanidi i na silubumi ꞌwa na sakona, begaidi i lubwaineni iaveta ꞌaitamogana ꞌaitamogana i na nagi bega taunina taunina yana vavine. Wata baniꞌodi vevine i na nagi bega taunidi taunidi yadi lamoga. 3 ꞌAiꞌedi vavine nuanuadi i na nago yadi lamoga ꞌwaineye, yadi lamoga kebu i na baila, wata ꞌaiꞌedi tomogo nuanuana i na nago yana vavine ꞌwaidie, yana vavine kebu i na baila. 4 Kebu i na bailaga fai vavine i nagiga tomogodi kebu ꞌaisedi ꞌana toveimea, wata yadi lamoga yana ꞌeba veimea. Wata baniꞌodi tomogo i nagiga tomogona kebu ꞌaisena ꞌana toveimea, wata yana vavine yadi ꞌeba veimea. 5 ꞌEno faifaina, iaveta kebu yami vevinevo ꞌwa na talabodedi, wata vevine kebu yami lalamogavo ꞌwa na talabodedi. Siwe ꞌaiꞌedi tamu tutuya tamu tomogo ma yana vavine i na veifufu yadi nuanua ꞌaitamogana i na vo, ꞌAiata ꞌifwaidi nagedie kebu taiadi ta na veluaga bega ꞌada fata ta na tauyeda veluꞌui faifaina,” sauluvanina, sauluva ꞌatumaina. Mulieta yami veluꞌui ꞌadi ꞌaiata i na ꞌaꞌavana, ꞌami fata wata ꞌwa na veluaga, i na nunago Seitani yana sailubu ꞌwainega naninina ꞌana nuanua i na vebwaika ꞌwaimie nika ꞌwa na sakona tamu tomogo ꞌalo tamu vavine taiadi.

6 Yaku vonanidi nagi faifaina, kebu veimea faꞌalina a da velevelemi, siwe a tauyemi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvedi. 7 Yau umaumalaku, nuanuaku iaveta wata vevine matatabumi ꞌwa da salaku. Siwe Yaubada ma yana nuakalikali ꞌada veuveuta tulina tulina i veleda bega ꞌifwaidi yana ꞌaivaitanina ꞌwainega i ꞌiveumaladi i folofolova faifaina. ꞌIfwaidi yana ꞌaivaitanina ꞌwainega i nagi wata faifaina i folofolova.

8 Tutuya deꞌe a na veifufu umaumala, kolokoloa wata ꞌwabuꞌwabula ꞌwaimie. ꞌAiꞌedi tutuya deꞌe kebu ꞌwa na nagiga, ꞌaiseꞌavami ꞌwa na miamia yau baniꞌodi, a nuani ꞌatumaiotogina. 9  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi nuafoumi yalayaladi nuanuami bwaikina veꞌavula, i lubwainemi ꞌwa na nagi. Veꞌavula ꞌana nuanua i na vebwaikaga ꞌwaimie ꞌwa da vo i da ꞌalavekasikasisimi i na nagoga nika ꞌwa na sakona, weꞌe ꞌwa na nagiga ꞌatumaina, bei kebu ꞌwa na sakonaga.

10-11 Weꞌe naginagimi a na vonemi. Tamu veimea a na velemi, veimeanina yau kebu ꞌwaikuyega, ꞌAuvea ꞌwainega. Vavine naginagidi kebu yadi lamoga i na baileniga, weꞌe ꞌaiꞌedi i na ꞌiaweni i na nagoga, vetuma kebu i na nagiga tamu tomogo taiadi. ꞌAiꞌedi miaꞌaise ꞌana vebae sakoina ꞌwaidie, i lubwainedi i na viladi yadi lamoga ꞌwaineye, siwe i na veiana taiadi i na mia. Wata baniꞌodi tomogo yana vavine kebu i na vesaꞌilidi.

12 ꞌAiꞌedi aitoi i vetumaganaga Keliso ꞌwaineye siwe yana vavine ꞌalo yadi lamoga kebu i da vetumagana, ꞌadi vona deꞌe. Vonanina yau tauniku ꞌwaikuyega, kebu ꞌAuvea i da veleku. ꞌAiꞌedi tamu tomogo taunina tovetumagana, weꞌe yana vavine kebu i da vetumagana, siwe nuanuadi taiadi i na miamia, tomogonina kebu i na vesaꞌilidi. 13 Wata baniꞌodi vavine, ꞌaiꞌedi vavine tovetumagana, weꞌe yadi lamoga kebu i da vetumaganaga siwe nuanuana yana vavine taiadi i na miamia, vavine kebu i na saꞌilaga. 14 Kebu i na saꞌila taiadi i na miamia fai vavine i vetumaganaga ꞌwaidiega yadi lamoga i veꞌatumai Yaubada mataneye bega tomogonina Yaubada yana tomotoga. Weꞌe tomogo i vetumaganaga ꞌwainega yana vavine i veꞌatumai Yaubada mataneye bega vavinenidi Yaubada yana tomotoga. ꞌAiꞌedi tama wata ina kebu i na veꞌatumai Yaubada mataneye, natudiavo ꞌwa da vo Yaubada ꞌana tobavu natudiavo, weꞌe mogitana fai ꞌadi ꞌailuga i veꞌatumaiga, natudiavo wata i veꞌatumai bega matatabudi Yaubada yana tomotoga.

15  ✡ꞌAiꞌedi tamu tomogo tovetumagana weꞌe yana vavine kebu i da vetumagana nuanuadi yadi lamoganina i na baileni i na nago, tomogo kebu i na talabodediga i na tauyedi. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi tamu vavine tovetumagana weꞌe yadi lamoga kebu i da vetumagana nuanuana yana vavinenidi i na bailedi i na ꞌawaꞌidia, vavine kebu i na talabodeniga i na tauyeni. Kebu tamu veimea i da ꞌenoꞌeno bega tovetumagana i na yogonidi, ꞌaiꞌedi yana vavine ꞌalo yadi lamoga kebu i da vetumaganaga nuanuadi i na nagoga, ꞌasaꞌaiana i na tauyenimo. I na nagoga fai Yaubada i venuaꞌivineda kebu nuanuana veꞌikwayekwayega, nuanuana yada mia ꞌatumaiꞌavana. 16  ✡ꞌOmi vavine ꞌwa vetumaganaga a na vonemi. ꞌOmi kebu ꞌwa da ꞌasetai siwe ꞌaiꞌedi yami lamoga taiadi ꞌwa na miamia, voke yana nuanua ꞌwa na sivilai nika i na vetumagana Keliso ꞌwaineye. Wata ꞌomu tomogo ꞌu vetumaganaga baniꞌodi, kebu ꞌu da ꞌasetai siwe ꞌaiꞌedi yamu vavine taiadi ꞌwa na miamia, voke yadi nuanua ꞌu na sivilai nika i na vetumagana.

ꞌOmi Keliso yana tomotoga yavuyavumi.

17  ✡ꞌOmi tovetumaganavo wata a na vonemi. ꞌAitamogana ꞌaitamogana yada mia wata yada sauluva tulidi baniꞌodi ꞌAuvea i veutada, bega kebu tamu aitoi i na vo, Yaku mianina i na vetuli.” Yaubada yana vegole ꞌwainega ꞌwa luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, siwe kebu ꞌwa na vo, Yaku mia nagami a na baileni,” avaꞌai yami folova nagami, tutuya deꞌe wata ꞌwaineye ꞌwa na folofolova, ꞌaiꞌedi nagami ꞌomi tomotoga bwaikimi ꞌalo siaimi ꞌasaꞌaiana bei ꞌwa na miamia. Deꞌe veimeanina a veve tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie. 18 Tamu ꞌeba ꞌisa side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi tamu tomogo Diu basenadi Yaubada yana tugusa bunu ꞌaibobo i ꞌewai, mulieta Yaubada yana vegole ꞌwainega i luku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, kebu yana nuanua i na vo, Tugusanina a na luvuyovuyoi.” Wata ꞌaiꞌedi aitoi bunu ꞌaibobo kebu i da ꞌewaiga siwe Yaubada yana vegole ꞌwainega i luku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, kebu i na vo, Bunu ꞌaibobo a na ꞌewai.” 19  ✡ꞌAiꞌedi bunu ꞌaibobo ta ꞌewai ꞌalo kebu, kebu tamu avaꞌai, weꞌe nani bwaikina Yaubada yana veimea ta na vevematayakeyakedi. 20 Yaubada yana vegole ꞌwainega ꞌwa luku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, siwe kebu ꞌwa na vo, Yaku mia nagami a na baileni,” ꞌaitamogana ꞌaitamogana yami mia nagami, ꞌasaꞌaiana ꞌwaidie ꞌwa na miamia. 21 Wata tamu ꞌeba ꞌisa, ꞌaiꞌedi ꞌifwaimi ꞌwa vetofolova-maimaiga tamu toveimea ꞌwaineye, siwe Yaubada yana vegole ꞌwainega ꞌwa luku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, ꞌami toveimeavo yadi veimea faꞌalidi faifaidi kebu ꞌwa na nuanua, ꞌwa na folofolovamo. Siwe ꞌaiꞌedi yami toveimea i na tauyemi i na vo, ꞌAsaꞌaiana ꞌwa nago,” ꞌami fata ꞌwa na ꞌiaweni. 22 ꞌWa vetofolova-maimaiga kebu faifaina ꞌwa na nuavita fai tutuyanina ꞌada Toveimea Keliso i golemi ꞌwa luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, nika bei i yavumi. Mogitana tutuya deꞌe tamu tomogo i veveimeyemi, siwe ꞌomi Keliso yana tomotoga yavuyavumi, sakona kebu i da veveimeyemi. Weꞌe ꞌifwaimi kebu tamu tomogo ꞌwaineye ꞌwa da vetofolova-maimaiga, tutuyanina Keliso yana vegole ꞌwainega ꞌwa luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, bei ꞌwa vetofolova-maimaiga faifaina. 23 Yaubada i kimwanemi tutula bwaikaotogina ꞌwainega, tutulanina Keliso, i ꞌaniveleneni i wafa faifaimi, begaidi taunina ꞌami Toveimea mogitana. Kebu yami nuanua ꞌwa na tauyedi bega tamu aitoi i na veveimeyemi. 24 Ekwavo, Yaubada yana vegole ꞌwainega yami sauluva ꞌwa siviladi ꞌwa luku Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye siwe kebu ꞌwa na vo, Yaku mia nagami a na baileni,” ꞌaitamogana ꞌaitamogana yami mia nagami, ꞌasaꞌaiana ꞌwaidie ꞌwa na miamia. Siwe tutuya deꞌe Yaubada i mialafinimi wata i ꞌiꞌivaisemi.

Umaumala, kolokoloa, wata ꞌwabuꞌwabulavo ꞌadi vona.

25 Tutuya deꞌe yami velutoli egavo kebu i da nagiga faifaina a na tutuli. Kebu tamu veimea ꞌAuvea i da veleku siwe fai ma yana nuakalikali i venuaꞌivineku a vetofolova faifaina, bega yaku nuanua a na luꞌivona ꞌwaimie, ꞌami fata ꞌwaineye ꞌwa na vetumagana. 26 Fai vita fuedi i sousouyedi ꞌida tovetumaganavo ꞌwaideye, yami mia nagami, a nuani i lubwainemi ꞌasaꞌaiana ꞌwaidie ꞌwa na miamia. 27 Side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi naginagimi, kebu yami vevinevo ꞌwa na vesaꞌilidi. Egavo kebu ꞌwa da nagiga, kebu nagi faifaina ꞌwa na nuanua. 28 Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌwa na nagiga ꞌalo neꞌeꞌelina i na nagiga kebu i na sakonaga. ꞌWa na nagiga vita fuedi i na souyedi ꞌwaimie weꞌe ꞌaiꞌedi nagi ꞌwa na baileni, ꞌatumaina, kebu nuanuaku ꞌami vita i na vefue.

29 Ekwavo, yaku vona ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. Yada tutuya fwayefwayeye ꞌakonadi i veveꞌaleꞌusa, begaidi tutuya deꞌe i na nagoga iaveta naginagidi Yaubada ꞌana nuaꞌewa ꞌwaidie i na ꞌenoꞌeno, yadi folova toketokena faifaina ꞌwa da vo umaumaladi. 30 Wata tovemogai, i lubwainedi Yaubada ꞌana nuaꞌewa ꞌwaidie i na ꞌenoꞌeno, yadi folova toketokena faifaina ꞌwa da vo kebu i da nuavitaga. Egavo i sososoana, i lubwainedi Yaubada ꞌana nuaꞌewa ꞌwaidie i na ꞌenoꞌeno, yadi folova toketokena faifaina ꞌwa da vo kebu i da sosoanaga. Egavo kukua i kimwakimwane, i lubwainedi i na toke i na folofolova Yaubada faifaina siwe ꞌadi ꞌisa ꞌwa da vo kukuanidi kebu ꞌwaidie. 31  ✡Egavo i folofolova fwayafwaya ꞌana nani faifaidi, naninidi kebu nuadi i na ꞌewadi, i lubwainedi Yaubada ꞌana nuaꞌewa i na ꞌenoꞌeno ꞌwaidie. I lubwaineniga fai deꞌe fwayafwayanina nani ꞌifwaidi taiadi tutuya deꞌe i ꞌenoꞌenoviga, saiꞌafoga i na ꞌaꞌava.

32 Kebu nuanuaku ꞌwa na venuafouviga nani fuedi faifaidi. Egavo kebu i da nagiga tutuya matatabuna ꞌAuvea yana folova faifaina i nuanua fai nuanuadi i na kiavesosoani. 33 Weꞌe naginagidi, fwayafwaya ꞌana nani ꞌadi nuanua ꞌwaidie i ꞌenoꞌeno fai nuanuadi yadi vevinevo i na kiavesosoanidi. 34 ꞌAuvea yana folova faifaina i nuanua wata yana vavine ꞌadi kiavesosoana faifaina i nuanua bega yana nuanua i vesidakadakai. Wata baniꞌodi vevine kebu i da nagiga wata neꞌeꞌela, tutuya matatabuna ꞌAuvea yana folova faifaina i nuanua fai nuanuadi tomogodi wata ꞌanuꞌanunudi matatabuna i na tauyedi ꞌwaineye. Weꞌe vevine naginagidi, fwayafwaya ꞌana nani ꞌadi nuanua ꞌwaidie i ꞌenoꞌeno fai nuanuadi yadi lalamogavo i na kiavesosoanidi.

35 Deꞌe baniꞌodi a voneyediga nagi faifaina, kebu a da tatalabodemiga, weꞌe mogitana nuanuaku a na ꞌivaisemi bega sauluva ꞌana tonovineamo ꞌwa na nunago. Wata nuanuaku taunimi ꞌwa na tauyemi mogitana ꞌAuvea ꞌwaineye, ꞌaiseotogina ꞌana nuaꞌewa ꞌwaimie i na ꞌenoꞌeno.

36 ꞌAiꞌedi aitoi natuna neꞌeꞌelina i na talabodeni nagi faifaina, mulieta yana nuanua i na sivilai i na vo, Yaku talaboda a nuani kebu ꞌatumainaga fai natuku ꞌakonadi nagi ꞌana malamala i veluagai wata nuanuana i na nagi.” ꞌAiꞌedi baniꞌodi i na nuanuayediga, taunina ꞌaisena i na veimea, natuna i na tauyeniga kebu i da sakonaga. 37 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi nuanuana natuna neꞌeꞌelina kebu i na nagiga, kebu venuanaluga ꞌalo lukakada ꞌwainega, ꞌatumaina, taunina ꞌaisena i na veimea. 38 Yaku vonanina ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi natuna neꞌeꞌelina i na tauyeni i na nagi, yana nuanuananina ꞌatumaina, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi natuna neꞌeꞌelina i na talabodeni kebu i na nagiga, yana nuanuananina ꞌatumaiotogina.

39  ✡ꞌAiꞌedi vavine yadi lamoga ma yawaina i na miamia, vavinenidi yadi lamoga ꞌana ꞌau, ꞌwa da vo yogoyogonidi yadi lamoganina ꞌwaineye. Mulieta yadi lamoga i na wafaga, ꞌakonadi yavuyavudi ꞌwainega, ꞌaiꞌedi nuanuadi tamu tomogo taiadi i na nagiga, ꞌana fata. Siwe tomogonina taiadi i na nagiga, i lubwaineni taunina tovetumagana. 40 ꞌAiꞌedi i na nagiga ꞌeba sosoana ꞌwaidie, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu i na nagiga, ꞌeba sosoana bwaikaotogina ꞌwaidie. Fai Yaubada ꞌAnuꞌanununa i ageku ꞌwaikuye i miamia, bega yana awaveꞌedaꞌeda ꞌwainega a nuani yana nuanua a luluꞌivona ꞌwaimie.

8

Faulo i veifufu ꞌaisaya i velomuyediga

yaubada-vekavekali ꞌwaidie faifaina.

1 Ekwavo, yami velutoli ꞌaisaya i velomuyediga yaubada-vekavekali ꞌwaidie a na tutuli. Sauluvanina faifaina ꞌwa vo, Matatabuda ma yada ꞌaseta.” ꞌWa vonaga ꞌwa vona mogitana, siwe ꞌaiꞌedi aitoi ma yana ꞌaseta, nuanuana ma yana nualaka taunina i na awaꞌaiꞌaia. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi ma yana nuakalikali, nuanuana enavo i na kiavetoketokedi. 2 Wata ꞌaiꞌedi aitoi yana nuanua i na vo, Yau toꞌaseta, nani matatabuna a ꞌasetadi,” ꞌana ꞌisa tomogonina bavubavuna, naninidi i lubwaineni i da ꞌasetadi siwe i bavuyedi. 3  ✡Weꞌe mogitana aitoi Yaubada i nuakalikalieniga tomogonina faifaina Yaubada i vo, Taunina yaku tomotoga, a ꞌasetai.”

4 ꞌAisayanidi faifaidi side baniꞌodi. Tomotoga ꞌifwaidi ꞌaisaya i nikenikedi i ꞌaꞌanivelenedi yaubada-vekavekali ꞌadi subia faifaina, mulieta ꞌaisayanidi ꞌifwaidi i nunawedi ꞌeba sivedavedamana ꞌwaineye vekimwane faifaina. ꞌAisayanidi faifaidi ꞌwa velutolieku ꞌwa vo, ꞌIda tovetumaganavo, ꞌada fata ꞌaisayanidi ta na kimwanedi ta na ꞌanidi ꞌalo kebu?” Ta ꞌasetai Yaubada ꞌaitamogaotogina i miamia, wata kebu tamu avaꞌai ꞌalo aitoi taunina baniꞌodi. Weꞌe yaubada-vekavekalinidi ta ꞌasetadi fwayefwayeye taunidi nani-ꞌavoꞌavovo. 5-6  ✡Siwe tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidie i vevelomu yadi nuanua i vo, Fwayefwayeye wata abame yaubadavo fuedi i miamiani.” Mogitana yaubadavo fuedi, toveimea fuedi wata yaiaina i miamiani, siwe ꞌida ꞌwaideye, Yaubada ꞌaitamogaotogina, taunina Tamada. Tamadanina nani matatabuna tomotoga taiadi ꞌada toꞌidewadewa, weꞌe ꞌida yana nuanua ꞌana toꞌidewadewa. Wata baniꞌodi ꞌada Toveimea Bwaikaotogina ꞌaitamogaotogina i miamia, Toveimeanina Iesu Keliso. Yaubada yana veimea ꞌwainega Keliso nani matatabuna i ꞌidewadi, wata ꞌwainega yada mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veveluagai.

7 Yaubada ꞌaitamogaotogina i miamia weꞌe yaubada-vekavekali nani-ꞌavoꞌavovo, siwe tovetumagana matatabudi kebu i da ꞌasetai. Malamala fuedi nagedie, ꞌifwaidi yadi nuanua igodina yaubada-vekavekali yaubadavo mogitana. Avinodi tutuya deꞌe i vetumagana Keliso ꞌwaineye, siwe yadi nuanuananina kebu i da baileni, begaidi ꞌaiꞌedi ꞌaisaya mali tomotoga i velomuyediga yaubada-vekavekalinidi ꞌwaidie i na ꞌania, yadi nuanua igodina yaubadanidi yadi toketokena i da ꞌenoꞌeno ꞌaisayanidi ꞌwaidie. Tomotoganidi yadi vetumagana bola kebu i da vetoketoke ꞌaiꞌedi i na ꞌaniꞌaniga, ꞌadi vebae ꞌwaidie i na lutonovi i sakosakona. 8 Avaꞌai ꞌaisayaga ꞌalo ꞌaniꞌaniga ta na ꞌanidiga faifaina Yaubada kebu i da nuanua. ꞌAisaya i velomuyediga ta na ꞌanidiga, kebu ta na vaganago Yaubada ꞌwaineye, weꞌe ta na bailaga, wata kebu ta na vaganago ꞌwainega.

9  ✡ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai kebu tamu aitoi i da talabodemi, ꞌaisayanidi i velomuyediga yaubada-vekavekali ꞌwaidie ꞌami fata ꞌwa na ꞌani, siwe yami sauluvanina ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavini i na nunago mali tovetumagana yadi vetumagana mweadi ꞌwa na kiavebeꞌudi i na sakona. 10 Tovetumagananidi yadi nuanua i vo, ꞌAiꞌedi ꞌaisayanidi i velomuyediga yaubada-vekavekali ꞌwaidie ꞌa na ꞌanidiga, ꞌa na sakona Yaubada mataneye.” Weꞌe ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai kebu tamu aitoi i da talabodemi, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌaisayanidi ꞌwa na ꞌaniꞌani yaubada-vekavekali yadi vanuga ꞌeba ꞌoduꞌodu nageneye, voke tamu iami yana vetumagana mweana i na ꞌisemi i na vo, ꞌAku vebae ꞌwaineye a lutonovi ꞌaiꞌedi baniꞌodi a na vesauluvediga a na sakona, siwe fai mali tovetumaganavo i ꞌaniꞌani yaku talaboda a na geuya, yau wata a na ꞌani.” Tomogonina taunina yana talaboda i na geuyaga nika i na sakona Yaubada mataneye. 11 Mogitana tomogonina yana vetumagana mweana, siwe taunina iami, Keliso i wafa faifaina, siwe fai ꞌomi tovetumagana ꞌwa vo, ꞌA ꞌasetai kebu tamu nani sakoina,” tomogonina taunina yana talaboda i geuya nika ꞌakonadi ꞌwa kiavebeꞌuya, wafaotoga ꞌana ꞌedeamo i nunago. 12 ꞌAiꞌedi yami sauluvanina emiavo tovetumagana i na ꞌisemi i na sakonaga, ꞌwainega yadi vetumagana wata ꞌadi vebae ꞌwa na ꞌivesakodi, ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa sakona Keliso ꞌwaineye fai tomotoganidi yana tomotoga. 13  ✡Fai kebu nuanuaku iaku i na sakona, tauniku a na bodaku. ꞌAiꞌedi yaku ꞌani ꞌwainega i na vetutuyameku i na sakonaga, tauniku a na bodaku, kebu tamu tutuya ꞌaisaya a na ꞌalatonovi i na nunago iaku a na kiavebeꞌuya sakona ꞌwaineye.

9

Faulo i vetomataꞌaulelega ma yana veimea,

siwe taunina faifaina kebu i da nuanua.

1  ✡Yau Iesu Keliso yana tomataꞌaulele, kebu tamu veꞌetoboda ꞌalo tomotoga i da veveimeyeku. ꞌAda Toveimea Iesu mogitana a ꞌisaotogi, a vetofolova faifaina bega yaku lauꞌage ꞌwaidiega ꞌwa vetumagana ꞌwaineye, ꞌomi yaku folova vuagina. 2  ✡Tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua igodina yau kebu Keliso yana tomataꞌaulele, weꞌe ꞌomi, a nuani mogitana ꞌwa vo, Yana tomataꞌaulele.” ꞌWa ꞌasetakuga fai yaku folova ꞌwainega ma yami vetumagana ꞌwa miaveꞌitubama ꞌada Toveimea Keliso taiadi, ꞌeba ꞌisa yau yana tomataꞌaulele mogitana.

3 ꞌAiꞌedi egavo ma yadi ꞌamalakibu nuanuadi i na ꞌasetaku, ꞌwaidie side baniꞌodi a voneyedi. 4 Banabasa wata yau, ꞌama ꞌailuga Yaubada yana tofolovavo, begaidi ma yama veimea i lubwaineni ꞌamaꞌama wata ꞌama ufa ꞌa da veveluagadi tovetumagana ꞌwaimiega. 5 Tomataꞌaulele ꞌifwaidi, wata ꞌada Toveimea Iesu tainavo yadi vevinevo taunidi tovetumagana, bega taiadi i yabayaba yadi lauvivila ꞌwaidie, wata baniꞌodi Fita ma yana vavine. ꞌWa da nuani, voke ꞌaiseꞌavama kebu ꞌama fata ꞌa na saladi? Kebu, ma yama veimea. 6 Tomataꞌaulele ꞌifwaidi ꞌadi ꞌaivaita i veveluagadi tovetumaganavo ꞌwaidiega, weꞌe ꞌwa da nuani, yau wata Banabasa ꞌama ꞌaivaita faifaina taunima nimamega? Kebu, wata ma yama veimea, ꞌana fata ꞌima wata tomataꞌaulelenidi taiadi ꞌaivaita ꞌa da veveluagadi tovetumagana ꞌwaimiega.

Yaubada yana tofolovavo i lubwainedi ꞌadi ꞌaivaita i na

veveluagadi tovetumaganavo ꞌwaidiega.

7 Tolugaviavo ꞌadiꞌadi wata ꞌadi kaleko kebu taunidi yadi mani ꞌwaidiega i da kimwakimwane, nonogidi gabemani i veleveledi. Tobakula kebu tamu aitoi i na talabodeni ꞌaniꞌaninidi yana bakulayega i na bailedi. Ma yana veimea ꞌana fata i na ꞌani. Toyaubani wata ma yana veimea, ꞌaisayanidi i na veluagadiga ꞌana fata i na ꞌani.

8 Yaku vonanina kebu tomotoga ꞌaiseda yada nuanuayega ta da vonavona, wata baniꞌodi i voneyedi Yaubada yana Buki nageneye. 9  ✡Vonanina Mosese i kilumi i vo,

ꞌAiꞌedi yamu ꞌaisaya i na ꞌiꞌivaisemuga yamu folova ꞌwaineye, kebu ꞌaniꞌani ꞌu na bodaiga, ꞌu na tauyeni i na ꞌani.”

Weꞌe ꞌomi ꞌwa da nuani? Yaubada ꞌaisaya ꞌaisedi faifaidi i nuanua bega i vona? 10 Kebu, vona deꞌe i ꞌinanai wata ꞌima yana tofolovavo faifaima, bega ꞌama ꞌaivaita ꞌa da veveluagadi tovetumagana ꞌwaimiega. Tokoyova wata toꞌatuꞌai i na folofolova i na nuani ꞌawaie yadi folovanina ꞌwainega ꞌaniꞌani ꞌifwaidi i na veluagadi. 11  ✡ꞌIma Yaubada yana tofolova wata baniꞌodi. Yaubada yana Vona ꞌa koyovidi ꞌanuꞌanunumi ꞌwaidie, begaidi i lubwaineni ꞌama ꞌaivaita ꞌa da veveluagadi ꞌomi ꞌwaimiega. 12 Yami tovevo ꞌadi ꞌaivaita i veveluagadi ꞌwaimiega, ꞌatumaina, ma yadi veimea bega i lubwainemi ꞌwa na ꞌiꞌivaisedi. Weꞌe ꞌima, ꞌa kumeta nagami ꞌa lauꞌage ꞌwaimie nika bei ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye, bega mogitana ma yama veimea, i lubwaineni ꞌama ꞌaivaita bwaikina ꞌa da veveluagadi ꞌwaimiega.

Ma yama veimea, siwe kebu tamu tutuya ꞌama ꞌaivaita faifaina ꞌa da talaveluꞌui ꞌwaimie, weꞌe mogitana vita fuedi lase taiadi ꞌwaidie ꞌa totokemaigema bega tomotoga Keliso Valana kebu i na baileni. Kebu nuanuama tamu aitoi i na vo, Faulo ma enavo i lalauꞌage-sebaseba nuanuadi ꞌaniꞌani wata kukua, bega yadi lauꞌagenina Keliso faifaina ta baila.” 13  ✡ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, tomotoganidi i folofolova vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye ꞌadiꞌadi i veveluagadi tosubia yadi ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaidiega. Weꞌe tomotoganidi velomu i ꞌidewaiga ꞌeba velomu ꞌana ꞌaisayayega ꞌadi ꞌaisaya i veveluagadi. 14  ✡Wata baniꞌodi ꞌada Toveimea Iesu i veimea Valana ꞌAtumaina ꞌana tolauꞌage ꞌadi ꞌaivaita nani ꞌifwaidi taiadi i na veveluagadi Valanina ꞌana tovetumaganavo ꞌwaidiega.

Faulo i lauꞌagemo, tutula kebu, siwe i sososoana.

15 Mogitana ma yaku veimea, i lubwaineni ꞌaku ꞌaivaita a da veveluagadi ꞌwaimiega siwe kebu nuanuaku, weꞌe a kilukiluma deꞌe, kebu a da vo, A na vekukuyedi bega i na ꞌivaiseku.” ꞌAku fata tauniku a na awaꞌaiꞌaiku a na vo, Iesu Valana ꞌAtumaina a lalauꞌagemo, weꞌe ꞌaivaita ꞌwaimiega kebu faifaina a da nuanua.” ꞌAku ꞌaivaita faifaina, ꞌaiꞌedi ꞌomi ꞌalo mali tomotoga a na lulukakademiga, yaku awaꞌaiꞌainina i na venani-ꞌavoꞌavovo. ꞌAiꞌedi laseyega a na wafaga, kebu tamu avaꞌai, nuanuaku a na lalauꞌagemo. 16 A vetolauꞌagega, kebu tauniku yaku nuanuayega, weꞌe mogitana Yaubada i veimeyeku a vetofolova Iesu Valana faifaina. Fai i veimeyeku i lubwaineku a na lalauꞌage, kebu ꞌana fata tauniku a na subiaku folovanina faifaina, weꞌe ꞌaiꞌedi a na vedumweꞌaiꞌai, nuakalikali i na ꞌaꞌaveku, vita bwaikina a na veluagai. 17 ꞌAiꞌedi tauniku yaku nuanuayega a da folofolova ꞌana fata tutula a da veluagai, siwe fai Yaubada i venuaꞌivineku folovanina i veleku kebu ꞌaku fata a na baileni. 18 Vetuma, ꞌwa da nuani yaku folovanina ꞌana tutula avaꞌai? ꞌAku tutula side. A sosoana fai tutuyanina Iesu Valana ꞌAtumaina a lalauꞌage, kebu a da talaveluꞌui tutula faifaina, ꞌaniꞌani ꞌalo mani. Ma yaku veimea bega ꞌaku fata tutula a da ꞌewai, siwe yaku veimeanina ꞌasaꞌaiana a lalauꞌagemo. Yaku sosoananina ꞌasaꞌaiana taunina ꞌaku tutula.

Faulo nuanuana bwaikina tomotoga matatabuna

i na miedi Keliso ꞌwaineye.

19 Yaku folova ꞌana tutula kebu tamu aitoi ꞌwainega a da veveluagai, begaidi yau yavuyavuku, kebu tomotoga i da veveimeyeku. Siwe tauniku a tauyeku a vetofolova-maimaiga tomotoga matatabuna ꞌwaimie bega fueotogimi a na vagavaimi ꞌwa na maia Keliso ꞌwaineye. 20 Tutuyanina me Diu taiadi ꞌa miamiaga yadi sauluvayega a nunago bega avaꞌai a na voneyeniga ꞌadi fata bonaku i na nogai nika i na vetumagana. Fai a miaveꞌitubama Keliso taiadi, veꞌetobodanidi i mai Mosese ꞌwainega kebu i da veveimeyeku, siwe tutuyanina veꞌetobodanidi ꞌadi toveꞌililibu taiadi ꞌa miamia, yau wata a veveꞌililibuyedi bega avaꞌai a na voneyeniga tomotoganidi ꞌadi fata bonaku i na nogai nika i na vetumagana. 21 Wata baniꞌodi, tutuyanina mali tomotoga taunidi kebu Diu taiadi ꞌa miamia, yadi sauluvayega a nunago bega avaꞌai a na voneyeniga ꞌadi fata bonaku i na nogai nika i na vetumagana. Yadi sauluvanidi a vevetutuyamediga siwe kebu Yaubada yana veimea a da geudi, weꞌe mogitana Keliso i veveimeyeku yana nuanua a ꞌiꞌidewadi. 22 Tutuyanina tomotoganidi yadi vetumagana mweadi taiadi ꞌa miamia, naninidi faifaidi i venuanaluga kebu a da sidibidibiedi ꞌalo a da ꞌamalakibuyedi, siwe sauluvanidi a veꞌililibuyedimo bega avaꞌai a na voneyeniga ꞌadi fata bonaku i na nogai nika i na vetumagana. Tomotoga matatabuna yadi sauluva tulina tulina ꞌwaidiamo a nunago, ꞌedaꞌeda matatabuna ꞌwaidiega a folofolova ꞌaiꞌedi tomotoga ꞌifwaidi a na vagavaidi i na maia Keliso ꞌwaineye nika ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai. 23 Deꞌe baniꞌodi a vevesauluvediga Iesu Valana i na vebwaika tomotoga ꞌwaidie, nika Valana ꞌana tovetumagana ma fueda Yaubada yana nuakalikali ta na veluagadi.

24  ✡ꞌWa da vo kebu ꞌwa da ꞌasetai, ꞌwava ꞌwaineye, tomotoga fuedi i veveꞌililide, siwe tokumeta kebu fuediga. Tomotoganidi ma yadi tokemaiga i lilide tutula ꞌana ꞌewa faifaina, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na tokemaigemi bega nani ꞌatumaina ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. 25  ✡Tolilidenidi nuanuadi i na kumeta begaidi ꞌifwaidi veimea i na veꞌililibuyedi baniꞌodi yadi ꞌani, yadi ꞌeno i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi nika i na vetoketoke. Veimeanidi i na veꞌililibuyediga bega kumeta ꞌana kunabanaba i na ꞌewai, kunabanabanina ma ꞌana veꞌililibu, ꞌana ꞌisaꞌisa kini ꞌadi vaigavu baniꞌodi, siwe mosomosoyega i ꞌidewai wata ꞌaꞌaꞌavina. Weꞌe ꞌida ta na tokemaigeda Yaubada yana nuanua ta na ꞌiꞌidewadi bega ꞌada kunabanaba ꞌenoꞌeno-vagaidi ta na veluagadi. 26 Begaidi yau kebu a da yogo-balabala tonovina a na nunago Yaubada yana ꞌedaꞌeda ꞌwaineamo.

Wata tamu ꞌwava ꞌwaineye tomotoga ꞌadi ꞌailuga nimadiega i na vetalaga, i na ꞌainike-dewa kebu i na tufaweili. Yau wata baniꞌodi a folofolova-dewa Yaubada yana folova ꞌwaineye. 27 Tomogoku a toke a veveimeyeni, kebu a da tauyeni nani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidie, i na nunago tomotoganidi ꞌwaidie a lauꞌagega i na kumeta nani ꞌatumaina i na veluagai Yaubada ꞌwainega, weꞌe yau i na veꞌidiꞌidieku.

10

Yada sauluva ta na ꞌisaveꞌavinidi bega kebu ta na beꞌu.

1  ✡Ekwavo, nuanuaku ꞌwa na nuani tubudavo me Diu yadi sauluva, fai Yaubada yana nuanua i bailedi kebu tamu nani ꞌatumaina i da veluagai ꞌwainega. Basenadiotoga Mosese tubudavo i vagavaidi Itifita ꞌwainega i nagoi saliꞌavuꞌavuye. Matatabudi Yaubada i ꞌedakumesedi yana waowa ꞌwainega wata yana veimea ꞌwainega Eyaga Yamoyamoina i ꞌawaꞌidia, matatabudi lalaneamo i damana. 2 Waowanina i veꞌiꞌwaꞌuyediga ꞌwa da vo ꞌwainega i da bafitaisodi bega taunidi Mosese yana tomotoga mogitana, wata baniꞌodi tutuyanina eyageamo i damadamana wata ꞌwa da vo bei i da bafitaisodi. 3  ✡Saliꞌavuꞌavuye ꞌaniꞌani wata ufa kebu, siwe tubudavo matatabudi tamu ꞌaniꞌani ꞌwainega i ꞌani, ꞌana wagava mana, Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana ꞌanivelena. 4  ✡Wata baniꞌodi tamu ufa i yemuyemu, Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana ꞌanivelena, ufanina i souyeni tamu kileu ꞌwainega. Kileunina ꞌasaꞌaiana taunina Keliso, i ꞌweaꞌweabudi wata i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 5  ✡Avinodi Yaubada i ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata i ꞌeꞌedakumesedi, siwe yana nuanua kebu i da vematayakeyakedi bega saiꞌafo matatabudi kebu faifaidi i da sosoana. Fai kebu i da vematayakayakaga, saliꞌavuꞌavuye i veꞌalawafawafa ꞌwa da vo bei Yaubada tomogodi i da luyavuyavuledi.

6-7  ✡Yadi sauluvanidi sakoidi wata ꞌadi vematavuloga, yada ꞌeba ꞌisa bega kebu ta na vetutuyamedi. Sauluvanidi sakoidi Yaubada i talabodediga nuanuadi bwaikina, weꞌe ꞌifwaidi ma yadi subia i ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie. Yadi sauluvanidi faifaidi tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Tomotoganidi i miabui bega i na ꞌani wata i na yemu, Mulieta i tovoi ma yadi vebaisa i suya sakona faifaina.”

8  ✡Kebu i da lubwaineda bunu ꞌana nuanua ꞌwaidiega ta na sakona tomotoganidi ꞌifwaidi baniꞌodi, yadi sakonanina faifaina Yaubada vematavuloga i veledi, ꞌaiata ꞌaitamogana nageneye 23,000 i veꞌalawafawafa. 9  ✡Wata kebu i da lubwaineda Yaubada ta na silubuya tomotoganidi ꞌifwaidi baniꞌodi. Yadi sakona ꞌwaidiega ꞌAuvea yana tokemaiga i silubuya i vo ꞌako, Kebu vematavuloga i na velemaga,” siwe yana veimea ꞌwainega ꞌoꞌolo kasikasisidi i ovadi i veꞌalawafawafa. 10  ✡Kebu i da lubwainemi ꞌwa na veꞌanigovoluvolu Yaubada ꞌwaineye tomotoganidi ꞌifwaidi baniꞌodi, Yaubada yana anelose i vetunei i luvewafadi.

11  ✡Vematavuloganidi tomotoga ꞌifwaidi yadi ꞌeba ꞌisa, ifuifufudi i kilumidi Yaubada yana Buki nageneye bega ta na ꞌisedi ta na nuanuanidi nika kebu ta na vetutuyamedi. Ifuifufunidi kebu ta na venuafanidi fai ꞌida tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ta miamiani.

12 ꞌAiꞌedi aitoi yana nuanuayega i na vo, Ma yaku vetumagana a tovotovoi faꞌalina,” i lubwaineni tomogonina taunina yana sauluva i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi i na nunago i na beꞌu sakona ꞌwaineye. 13  ✡ꞌEba sailubu tulina tulina ꞌwa veveluagadi ꞌwa na sakonaga faifaina, kebu ꞌaisemi ꞌwaimie i da sousouyedi, wata tomotoga matatabuna ꞌwaidie. Siwe Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na ꞌivaiseda ꞌeba sailubu ꞌwaidie, bega ꞌada fata ta na vetumagana ꞌwaineye, ꞌaiꞌedi ꞌeba sailubu ꞌwa na veluagadi siwe Yaubada i na ꞌivemweadi bega kebu ꞌana fata i na vetoketoke ꞌwaimie. Tutuyanina ꞌeba sailubu ꞌwa na veluagadi siwe Yaubada tamu ꞌeda i na ꞌidewai bega ꞌami fata ꞌwa na dega sakonanidi ꞌwaidiega nika ꞌwa na tovotovoi faꞌalina.

Kebu ꞌailuga ꞌwaidie taunida ta na tauyeda, Iesu ꞌaisena ꞌwaineye.

14 Ekwavo, kebu nuanuaku ꞌeba sailubu ꞌwaidiega ꞌwa na beꞌu, begaidi yaubada-vekavekali ꞌwa na miaꞌiawedi, kebu taiadi ꞌwa na veiana. 15 A vonavona ꞌwaimie yaku vonanina toꞌaseta ꞌadi vona, ꞌaitamogana ꞌaitamogana yaku vona matatabuna ꞌwa na venuaꞌivinedi a vona mogitana ꞌalo a vevekali. 16  ✡Tutuyanina ta vavaꞌauta ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌani faifaina, toveuta i vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye ufa ma vedina faifaina, mulieta ma yada vekaiwa ta yemuyemu ꞌwa da vo Keliso dayagina ta da yemuyemuya, yada ꞌeba ꞌisa yana wafa ꞌwainega ta miaveꞌitubama taunina taiadi. Wata ꞌaniꞌani vividi ta ꞌaniꞌani ꞌwa da vo Keliso tomogona ta da ꞌaniꞌania, yada ꞌeba ꞌisa yana wafa ꞌwainega ta miaveꞌitubama taunina taiadi. 17 ꞌAniꞌaninina ꞌaitamogana ꞌwainega ta ꞌaniꞌani, tomotoga fueda, siwe yada ꞌaninina ꞌwainega i luvetubamida, ꞌida Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌaitamogana, ꞌAilaꞌanida ꞌasaꞌaiana Keliso tomogona.

18 ꞌWa na nuani me Isileli yadi sauluva. ꞌAniꞌani wata ꞌaisaya i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye ꞌeba velomu ꞌwainega, mulieta tovelomu ꞌaniꞌani wata ꞌaisaya ꞌifwaidi i veveviladi bega tomotoganidi i ꞌaniꞌanidi. Fai ꞌaniꞌaninidi ꞌeba velomu ꞌwainega i ꞌaniꞌanidi, yadi ꞌeba ꞌisa taunidi i tauyedi Yaubada ꞌwaineye, bega yana tomotoga mogitana. 19  ✡Voke ꞌwa na vo, Faulo yana vonanina ꞌana nogaya yaubada-vekavekali mogitana ma yadi toketokena i miamia wata ꞌaisayanidi i velomuyediga ꞌwaidie nani bwaikidi ma yadi toketokena.” 20 Siwe kebu, yaku vonanina ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. Tutuyanina Yaubada ꞌana tobavu yadi ꞌaisaya i vevelomuyedi, kebu Yaubada ꞌwaineye, weꞌe mogitana yaiaina ꞌwaidie bega taunidi yadi tomotoga mogitana. ꞌAiꞌedi tomotoganidi ma yadi subia ꞌaisaya i na vevelomuyedi wata i na ꞌaniꞌanidi yaubada-vekavekali matadie, kebu nuanuaku taiadi ꞌwa na ꞌani. Taiadi ꞌwa na ꞌaniga, ꞌeba ꞌisa ma fuemie ꞌwa veiana yaiaina taiadi. 21  ✡Kebu ꞌwa na yemu-lugaluga Iesu ꞌana vediegana wata ꞌwa na nago yaiaina Seitani enavo ꞌadi vediega. Wata kebu ꞌwa na ꞌani-lugaluga Iesu yana taꞌulayegana wata yaiaina yadi taꞌulayega. 22 ꞌAiꞌedi nuanuami ꞌailuganidi ꞌwaidie ꞌwa na veianaga, yami sauluvanina ꞌwainega ꞌAuvea i na veꞌunumagigi fai taunina ꞌaiseotogina toketokeotogina ꞌomi kebu baniꞌodiga.

Yada sauluva matatabuna ꞌwaidiega Yaubada ta na kialakai.

23 Voke ꞌifwaimi ꞌwa vo, Iesu yaku sakona i veꞌaꞌavadi begaidi yavuyavuku, ꞌaiꞌedi avaꞌai sauluvaga nuanuaku, ꞌaku fata a na ꞌidewai.” Siwe a na vo, Sauluva matatabuna kebu ꞌatumaiꞌavadi wata kebu ꞌeba ꞌaivaita. Wata voke ꞌifwaimi ꞌwa na vo, Kebu, Iesu yaku sakona i veꞌaꞌavadi begaidi yavuyavuku, ꞌaiꞌedi avaꞌai sauluvaga nuanuaku, ꞌaku fata a na ꞌidewai.” Weꞌe yau a na vo, Sauluva ꞌifwaidi ta na ꞌidewadiga, yada vetumagana Keliso ꞌwaineye kebu i na vetoketoke.” 24 Kebu i da lubwaineni tamu aitoi taunina yana nuanua ꞌaisedi faifaidi i na nuanua, wata mali tomotoga ꞌadi ꞌaivaita faifaina i na nuanua.

25 Weꞌe ꞌomi side baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvedi. Avaꞌai ꞌaisayaga ꞌwa na ꞌiseni ꞌeba sivedavedamana ꞌwaineye, ꞌami fata ꞌwa na kimwane wata ꞌwa na ꞌani. Kebu ꞌwa na velutolitoli ꞌwa na vo, ꞌAisayanina, avaꞌaiega i mai, i velomuyedi yaubada-vekavekali ꞌwaidie ꞌalo kebu?” 26 ꞌWa na ꞌanidimo fai tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Fwayafwaya ꞌAuvea ꞌana ꞌidewadewa, wata naninidi i ꞌenoꞌenoviga fwayefwayeye, ꞌAuvea ꞌwainega i mai.”

Begaidi, ꞌaniꞌani wata ꞌaisaya matatabuna ꞌatumaidi, ꞌwa na ꞌanidimo.

27 ꞌAiꞌedi tamu aitoi, taunina kebu Keliso ꞌana tovetumagana, i na tayegimi ꞌani faifaina, wata ꞌaiꞌedi nuanuami, ꞌatumaina, ꞌwa na nago. Avaꞌai ꞌaniꞌaniga wata ꞌaisayaga i na yatodi matamie ꞌwa na ꞌanidimo, kebu ꞌwa na velutolitoli ꞌwa na vo, Avaꞌaiega i mai, i velomuyedi yaubada-vekavekali ꞌwaidie ꞌalo kebu?” 28-29 Weꞌe ꞌaiꞌedi tamu aitoi i na vonemi i na vo, ꞌAisayanina deꞌe, nagami i velomuyeni yaubada-vekavekali ꞌwaidie,” ꞌaisayanina ꞌwa na baileni kebu ꞌwa na ꞌani. ꞌOmi yami vetumagana toketokena bega yami nuanua ꞌwa vo, ꞌAisayanina deꞌe Yaubada ꞌana ꞌidewadewa, ꞌaku fata a na ꞌani.” Weꞌe iami i vonemiga yana vetumagana mweana yana nuanua i vo, ꞌAisayanina deꞌe i velomuyediga yaubada-vekavekali ꞌwaidie, yaiainanidi yadi toketokena ꞌakonadi i damana ꞌaisayanina ꞌwaineye, begaidi ꞌaiꞌedi aitoi i na ꞌania i na sakona Yaubada mataneye.” Iami yana nuanuananina faifaina ꞌwa na baileni kebu ꞌwa na ꞌani.

Voke tamu ꞌwaimiega i na vo, Keliso yana wafa ꞌwainega, yau yavuyavuku, kebu tamu veꞌetoboda i da veveimeyeku, kebu i da lubwaineni tamu aitoi yana nuanua i na veimeyeku bega yaku sauluva ꞌifwaidi a na bailedi. 30 ꞌAiꞌedi a na vekaiwa Yaubada ꞌwaineye ꞌakuꞌaku wata ꞌaku ꞌaisaya faifaidi, kebu i da lubwaineni tamu tomogo i na awavesakoyeku i na vo, Awale ꞌaisaya tabutabuna ꞌu ꞌaniꞌania?” Weꞌe yau a na ꞌaniamo, fai ꞌakonadi faifaina a vekaiwa.”

31 Weꞌe mogitana side baniꞌodi ꞌwa na vesauluvedi. Nani tulina tulina ꞌwa na ꞌiꞌidewadiga, voke ꞌani, yemu, ꞌalo tamu nani, yami sauluva matatabuna ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi Yaubada ꞌana subia faifaina. 32 ꞌWa na ꞌisaveꞌavinidiga bega kebu tamu aitoi ꞌwa na kiavebeꞌuya sakona ꞌwaineye. Voke me Diu, mali tomotoga taunidi kebu Diu, ꞌalo Yaubada yana ꞌAilaꞌa taunidi tovetumagana Keliso ꞌwaineye. 33 Yau wata baniꞌodi yaku sauluva matatabuna a ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata a vewavawava nuanuaku tomotoga matatabudi a na kiavesosoanidi. Kebu tauniku yaku ꞌatumaina faifaina a da nuanua, weꞌe mogitana yaku sauluva a ꞌiꞌisaveꞌavinidi tomotoga fuedi yadi ꞌatumaina faifaina bega ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai Yaubada ꞌwainega.

11

1 Yau Keliso a vevetutuyameni, wata ꞌomi baniꞌodi, ꞌwa na vevetutuyameku yau.

Tafalolo ꞌana ꞌedaꞌeda mogitana.

2 ꞌOmi me Kolinita, yaku vona ꞌwaimie nani fuedi faifaidi ꞌwa nuanuanidi wata venidi ꞌida tovetumaganavo faifaida a ve ꞌwaimie ꞌwa vevematayakeyakedi, bega faifaidi a subisubiami. 3 Siwe nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai ꞌida iaveta ꞌada Toveimea Keliso, wata baniꞌodi vevine ꞌadi toveimea yadi lalamogavo, weꞌe Keliso ꞌana Toveimea Yaubada. 4 ꞌAiꞌedi tamu tomogo tafalolo ꞌwaineye i na veluꞌui ꞌalo Yaubada yana Vona i na luꞌivona, siwe ꞌunuꞌununa ꞌana baniuma kebu i na taꞌiaga yada sauluva baniꞌodi, ꞌeba ꞌisa taunina i tauyeni mali tomotoga yadi veimea ꞌwaineye, weꞌe ꞌana Toveimea Keliso, kebu i da veꞌililibuyeni. 5 ꞌAiꞌedi tamu vavine tafalolo ꞌwaineye i na veluꞌui ꞌalo Yaubada yana Vona i na luꞌivona, siwe ꞌunuꞌunudi kebu ma ꞌana baniumaga yada sauluva baniꞌodi, ꞌeba ꞌisa kebu yadi lamoga i da veꞌililibuyeni wata kebu i da tauyedi ꞌwaineye. ꞌUnuꞌunudi ꞌana baniuma i baila, ꞌwa da vo ꞌunuꞌunudi ꞌweliꞌwelina, i da bunumayaga. Yadi sauluvanina vevine toalagogona yadi sauluva baniꞌodi. 6 ꞌAiꞌedi baniuma i na baila, i lubwainedi navaꞌaudi i na ꞌwelia, weꞌe ꞌaiꞌedi i na vo, ꞌWeli ꞌeba bunumayaga,” i lubwainedi ꞌunuꞌunudi i na baniumai. 7  ✡Weꞌe iaveta, Yaubada i ꞌidewadi taunina ꞌanununa baniꞌodi ꞌana subia faifaina, begaidi i lubwainedi tafalolo ꞌwaineye ꞌunuꞌunudi kebu i na baniumadi, ꞌeba ꞌisa Yaubada ꞌaisena ꞌadi Toveimea. Weꞌe vevine i ꞌidewadi, iaveta ꞌadi subia faifaina, begaidi ꞌunuꞌunudi i na baniumadi tafalolo ꞌwaineye, ꞌeba ꞌisa yadi lalamogavo i veveꞌililibuyedi. 8  ✡Fai basenadi tomogo i ꞌidewaiga, kebu vavine lumalumadi ꞌwainega, weꞌe mogitana vavine i ꞌidewadi tomogo lumalumana ꞌwainega. 9  ✡Wata tomogo i ꞌidewai, kebu vavine faifaidi, weꞌe mogitana vavine i ꞌidewadi tomogo faifaina. 10 Fai Yaubada vavine i ꞌidewadi tomogo faifaina, wata fai anelose i ꞌiseꞌisedi, bega tutuyanina i na tafalolo, i lubwainedi ꞌunuꞌunudi i na baniumadi yada sauluva baniꞌodi, ꞌeba ꞌisa taunidi i tauyedi yadi lalamogavo yadi veimea ꞌwaidie.

11 Weꞌe tomogo wata vavine, taiadi i na miamia Keliso yana ꞌAilaꞌa nageneye, kebu i na lauꞌidi, tomogo vavine i na ꞌivaisedi wata vavine tomogo i na ꞌivaiseni. 12 I na veꞌivaivaita fai basenadi Yaubada vavine i ꞌidewadi tomogo ꞌwainega, wata baniꞌodi tutuya deꞌe iaveta i tubutubuga vevine ꞌwaidiega, weꞌe iaveta, vevine wata nani matatabuna ta souyeda Yaubada ꞌwainega.

13 ꞌOmi me Kolinita ꞌwa na venuaꞌivina, ꞌaiꞌedi vavine i na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye siwe ꞌunuꞌunudi kebu ꞌana baniumaga, i lubwaineni ꞌalo kebu? 14-15 Kebu i da lubwaineni fai matatabuda ꞌada vebae ꞌwaidiega ta ꞌasetai vevine navaꞌaudi manamanawedi ꞌatumaina, ꞌadi vaigavu, weꞌe iaveta navaꞌaudi i na vemanawega ꞌeba bunumayaga. Yaubada vevine navaꞌaudi i velediga ꞌunuꞌunudi ꞌadi talauma faifaina, begaidi taunidi wata ꞌunuꞌunudi i na baniumadi tafalolo faifaina. 16 ꞌAiꞌedi tamu aitoi nuanuana i na veꞌikwayekwayega sauluvanina faifaina a na voneni a na vo, ꞌIma tomataꞌaulelevo wata Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidie yada sauluva ꞌaitamogana, tafalolo ꞌwaineye ꞌaiꞌedi tamu vavine nuanuadi i na veluꞌui ꞌalo Yaubada yana Vona i na luꞌivona, ꞌunuꞌunudi i na baniumai.”

Me Kolinita Iesu yana ꞌani i ꞌivesakoi.

17 Tutuya deꞌe tamu nani faifaina a na awaveꞌedaꞌeda ꞌwaimie, siwe naninina faifaina kebu a na awaꞌaiꞌaimi, fai tutuyanina ꞌwa vavaꞌauta ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌani ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina faifaina kebu ꞌaivaita ꞌwa da veveluagaiga, weꞌe mogitana vita ꞌwa veveluagai. 18  ✡Nagamidiotoga a na vonemi, tamu valami a nogai i vo, Me Kolinita tafalolo faifaina i mimiavaꞌauta bei i veveꞌikwayekwayega wata i lalauꞌidi.” Valanina faifaina saiꞌafo a veꞌawamogitana. 19 Weꞌe yami lauꞌidinidi ꞌwaidiega ꞌada fata ta na ꞌasetadi egavo yadi nuanua tonovidi. 20 Tutuyanina ꞌwa vavaꞌauta ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌani ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina faifaina, kebu ꞌaninina faifaina ꞌwa da vavaꞌauta, ꞌaniotoga faifaina ꞌwa vavaꞌauta. 21 Tutuyanina ꞌwa vavaꞌauta taunina taunina ꞌanaꞌana i mimaiedi, siwe ꞌani ꞌwaineye ꞌwa ꞌani-talaꞌubuꞌubuta, begaidi ꞌifwaimi ꞌamiꞌami siaidi ꞌwa laselase weꞌe ꞌifwaimi ufa toketokena ꞌwa toke ꞌwa yemuyemu nuami i lugaugaudi. 22 ꞌOmi ma yami vanuga bei ꞌwa da ꞌani-vagata, siwe yami sauluvanina ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo kebu yami vanuga. Yami sauluvanina ꞌwainega Yaubada yana ꞌAilaꞌa kebu ꞌwa da veꞌililibuyedi wata emiavo ꞌadiꞌadi siaidi ꞌwa ꞌani-talaꞌubuꞌubuidi i bubunumayaga. Baniꞌodi a na voneyedi ꞌwaimie? Igodi ꞌwa vo, I na subiama.” Kebu tamu saiꞌafo a na subiami yami sauluvanina faifaina.

Iesu yana ꞌani ꞌana sauluva mogitana.

23-24  ✡Basenadi ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌani ꞌana ꞌedaꞌeda mogitana taunina ꞌwaikuye i ve, mulieta venina a luꞌivona ꞌwaimie. A vonemiga side baniꞌodi. Lovananina ꞌwaineye Iudasa ꞌada Toveimea Iesu i ꞌeꞌetogiluveni ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie, Iesu ꞌaniꞌani i ꞌewai, i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye, mulieta i ꞌivivia i ꞌaꞌavana yana tovetutuyamavo i vonedi i vo, ꞌAniꞌani deꞌe, ꞌasaꞌaiana tomogoku, a tauyeni faifaimi. Tutuya fuedi side baniꞌodi ꞌwa na ꞌaniꞌaniedi ꞌaku nuaveꞌavina faifaina.” 25  ✡ꞌAni i ꞌaꞌava, wata baniꞌodi oine ma vedina i ꞌewai i vonedi i vo, Oine deꞌe ma vedina ꞌasaꞌaiana dayagiku i na ilolo faifaimi bega yaku wafanina ꞌwainega Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna basenadi faifaina i vonaꞌawaufaufa i na velamu ꞌwaimie. Tutuyanina deꞌe baniꞌodi ꞌwa na yemuyemuga nika ꞌwa na nuaniku.” 26  ✡Deꞌe baniꞌodi Iesu i voneyediga, begaidi ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌani ꞌwaineye, ꞌwa na ꞌaniꞌani wata ꞌwa na yemuyemu, ꞌwa veve Iesu i wafa faifaimi. Tutuya fuedi ꞌwa na ꞌiꞌidewai i na nagoga ꞌada Toveimea Iesu i na vila-vaitugani.

ꞌAiꞌedi aitoi kebu i na veꞌililibuga Iesu yana ꞌani ꞌwaineye, vematavuloga i na veluagai.

27 Fai Iesu sakalameni ꞌana ꞌedaꞌeda mogitana i veleda, begaidi ꞌaiꞌedi aitoi kebu ma yana veꞌililibu ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌani i na ꞌania ꞌalo ꞌana vedi ꞌwainega i na yemu, tomogonina ꞌakonadi i sakona, ꞌwa da vo Iesu tomogona wata dayagina i da ꞌivekokovidi. 28  ✡Begaidi i lubwaineni tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana nagami taunina i na nuani bega yana nuanua wata yana sauluva i na tonova, mulieta Iesu yana ꞌani i na ꞌani wata ꞌana vedi ꞌwainega i na yemu. 29 Fai ꞌaiꞌedi aitoi i na ꞌanimo wata i na yemumo, weꞌe kebu i na venuaꞌivinaga ꞌada Toveimea Iesu tomogona wata dayagina faifaina, tomogonina yana ꞌani wata yana yemu ꞌwaidiega vematavuloga i na veluagai. 30 Fai fuemi kebu ꞌwa da vevenuaꞌivina ꞌani ꞌwaineye begaidi ꞌifwaimi ꞌwa viga, ꞌifwaimi tomogomi i mwea, wata ꞌifwaimi ꞌwa wafa. 31  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi Iesu yana ꞌani ꞌwaineye, nagami taunida ta da nuanida bega sauluva sakoidi ta da bailedi, ꞌako kebu Yaubada vematavuloga i da veleveledaga. 32  ✡Ta na sakosakonaga, Yaubada ma yana veimea vematavuloga i na veleveleda bega ta na nuavilada yada sauluva i na tonova. Kebu nuanuana ꞌawaie ta na wafaotoga ꞌana tovedumweꞌaiꞌai taiadi.

33  ✡Begaidi ekwavo, tutuyanina ꞌwa na vavaꞌauta ꞌani-veiana faifaina, kebu ꞌwa na ꞌani-naganaga, emiavo ꞌwa na lukamasedi ma fuemiena ꞌwa na ꞌani. ꞌAninina i na ꞌaꞌavana, mulieta bei Iesu yana ꞌani ꞌwa na ꞌidewai. 34 ꞌAiꞌedi aitoi i na lase bwaikina, i lubwaineni yana vanuge i da ꞌani-vagata, mulieta taiadi ꞌwa da vaꞌauta ꞌani-veiana wata Iesu ꞌana nuaveꞌavina faifaidi. Weꞌe ꞌaiꞌedi ma ꞌana lase i na mai, ꞌaniotoga ꞌaisena faifaina i na nuanua, weꞌe Iesu ꞌana ꞌeba nuaveꞌavina kebu i na veꞌililibuyeni, vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega.

Nani ꞌifwaidi kebu a da veifufuyediga, bola a na wai ꞌwaimie a na kiavetonovidi.

12

ꞌAda veuveuta tulina tulina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌanivelena.

1 Ekwavo, tutuya deꞌe a na veifufu ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌanivelena faifaidi, kebu nuanuaku faifaidi ꞌwa na bavubavu. 2 ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai basenadi Iesu kebu ꞌwa da ꞌasetaiga yaubada-vekavekali i veveimeyemi. Seitani nuami i ꞌewadi bega i vevekaliemi ꞌwa ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie, naninidi kebu ꞌadi fata i na welava. 3 Fai basenadi ꞌwaidie ꞌwa ꞌoduꞌodu wata fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwa bavuyeni, nuanuaku ꞌAnuꞌanununina faifaina a na awaveꞌedeꞌedemi. ꞌAiꞌedi aitoi Iesu i na yagaia ꞌeba ꞌisa ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina kebu i da ageiga wata ꞌAnuꞌanununina kebu i da vonavona tomogonina ꞌwainega. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na vo, Iesu mogitana ꞌaku Toveimea,” ꞌeba ꞌisa ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agei, yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona.

4 ꞌAda nuakalikali tulina tulina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veutada, siwe nuakalikalinidi ꞌadi toꞌanivelena ꞌaitamogana. 5 Yada folova ꞌadi ꞌedaꞌeda tulina tulina siwe matatabuda ta folofolova ꞌada Toveimea ꞌaitamogana faifaina. 6 Yaubada, toketokena tulina tulina i veleda bega ta folofolova faifaina, siwe matatabuda yada toketokena lamudi ꞌaitamogana.

7  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina taunina i sivemageseni ꞌida tovetumaganavo ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaideye ꞌada veuveuta ꞌwaidiega, bega Keliso yana ꞌAilaꞌa ta na veꞌivaivaita. 8 ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌanivelena tamu tomogo ꞌana veuveuta, ma yana ꞌaseta Yaubada yana nuanua i na luluꞌivona ꞌwaideye. Weꞌe tamu tomogo ꞌana veuveuta ꞌAnuꞌanununina ꞌwainega, ꞌaseta nani tulina tulina faifaidi i veleni bega ꞌana fata i na awaveꞌedaꞌeda ꞌwaideye. 9 Tamu tomogo ꞌana veuveuta yana vetumagana toketokena, weꞌe tamu tomogo i na ꞌiꞌiveꞌatumai toviga ꞌwaidie, veuveutanidi ꞌAnuꞌanununina ꞌaitamogana yana ꞌanivelena. 10 Tamu tomogo ꞌana veuveuta ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi, tamu tomogo ꞌana veuveuta Yaubada yana Vona i na luluꞌivona ꞌwaideye, wata tamu tomogo ꞌana veuveuta i veleniga ꞌana fata i na venuaꞌivina ꞌatumaina tamu tomogo yana luꞌivona faifaina, voke i mai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, ꞌalo taunina yana nuanuayega ꞌalo yaiaina i agei bega i vona. Tamu tomogo ꞌana veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona, bonanidi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, siwe taunina kebu i da ꞌasetai avaꞌai i vonevoneyeni. Mulieta tamu tomogo ꞌana veuveuta bonanidi kebu i da ꞌasetadiga i na sisiviladi nika Yaubada yana vona ꞌana ꞌaseta i na souyeni ꞌwaideye. 11 Veuveutanidi matatabuna ꞌadi toꞌanivelena ꞌaitamogana, taunina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina, ꞌaisena yana nuanua ꞌwainega i ꞌaꞌanivelena tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaideye.

ꞌIda Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona.

12  ✡Tomogoda ꞌaitamogana, siwe duꞌu fuedi. Duꞌu fuedi siwe i luvetubama tomogo ꞌaitamogana i souyeni. Wata baniꞌodi ꞌida Keliso ꞌana tovetumagana fueda, siwe ta luvetubama bega ꞌida Keliso Tomogona i souyeni. 13  ✡Fai Yaubada i bafitaisoda ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega ꞌida Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona ꞌaitamogana. Avinodi ꞌifwaida me Diu, ꞌifwaida mali tomotoga, ꞌifwaida tofolova-maimaiga, wata ꞌifwaida kebu ꞌada toveimeaga, siwe Yaubada ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i tauyeni, ꞌAnuꞌanununina ꞌaitamogana matatabuda i ageda.

14 Tomogoda kebu duꞌu ꞌaitamogana, duꞌu fuedi. 15 ꞌAiꞌedi tamu tomotoga ꞌagena ma ꞌawanaga bega i da vona i da vo, Yau kebu nima, begaidi deꞌe tomogonina yau kebu tamu duꞌuna,” yana vonanina ꞌwainega kebu i da ꞌawaꞌidia. 16 Wata ꞌaiꞌedi tomogonina tanigana ma ꞌawanaga bega i da vona i da vo, Yau kebu mata, begaidi deꞌe tomogonina yau kebu tamu duꞌuna,” yana vonanina ꞌwainega kebu i da ꞌawaꞌidia. 17 ꞌAiꞌedi tomogoda matatabuna mata, avaꞌaiega ta na nogaya? Wata ꞌaiꞌedi tomogoda matatabuna taniga, avaꞌaiega ta na yaoga? 18 Siwe Yaubada kebu tomogoda baniꞌodi i da ꞌidewadi. Tomogoda duꞌuna tulina tulina i yatodi yana nuanua i lubwaineniga baniꞌodi. 19 ꞌAiꞌedi duꞌu ꞌaitamogana, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? Kebu ꞌana fata duꞌu ꞌaitamogana ꞌwainega tomotoga i na souyeni. 20 Weꞌe mogitana, duꞌu fuedi, i luvetubama bega tomotoga ꞌaitamogana.

21 ꞌAiꞌedi tamu tomotoga matana ma ꞌawanaga kebu i na vo, ꞌOmu nima, kebu nuanuaku, nani matatabuna ꞌakonadi ꞌaku fata.” Wata ꞌunuꞌununa kebu i na vo, ꞌOmu ꞌage, kebu nuanuaku, nani matatabuna ꞌakonadi ꞌaku fata.” 22 Weꞌe mogitana, duꞌudanidi yada nuanua ꞌwaidie ta vo, Mweadi,” siwe yadi folova bwaikidi, ꞌaiꞌedi kebu i da ꞌenoꞌenoviga ꞌako yada mia i da vita. 23 Wata duꞌudanidi yada nuanua ꞌwaidie ta vo, Nani-ꞌavoꞌavovo,” siwe ta ꞌiꞌisaveꞌavina-dewadi wata duꞌudanidi kebu nuanuada ta na sivemagesediga, ma yada veꞌililibu ta givegivedi. 24 Weꞌe duꞌu ꞌadi ꞌisa ꞌatumaidi, ꞌwaideye kebu ꞌeba bunumayaga, kebu ta da babaniumadiga. Yaubada tauniotogina duꞌu i luvetubamidi bega duꞌunidi ta nuani nani-ꞌavoꞌavovo ꞌalo ꞌadi ꞌisa kebu ꞌatumaidiga ma ꞌadi veꞌililibu, ta ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 25 Fai Yaubada tomogoda i luvetubami bega kebu ꞌana fata tamu duꞌu ꞌaiseotogina i na miaꞌeni, weꞌe mogitana duꞌu tulina tulina ma ediavo i na veꞌivaivaita. 26 ꞌAiꞌedi duꞌu tamu ilagi i na veluagai, duꞌu ꞌifwaidi taiadi vitanina i vebaedi, wata ꞌaiꞌedi duꞌu tamu ꞌana subia i na veluagai, duꞌu ꞌifwaidi taiadi i na sosoana.

27  ✡Yaku vonanina ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. ꞌOmi ꞌailaꞌanimi ꞌasaꞌaiana Keliso Tomogona, weꞌe ꞌaitamogana ꞌaitamogana duꞌuna ꞌomi. 28  ✡Keliso Tomogona ꞌalo yana ꞌAilaꞌa nageneye, Yaubada folova tulina tulina i veutada side baniꞌodi.

Folovanina i ꞌedakumetaga tomataꞌaulelevo,

ꞌAna veluga, Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivonavo,

ꞌAna vetonu, Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌadi tovevo,

ꞌIfwaidi i venuaꞌivinedi bega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i na ꞌiꞌidewadi,

ꞌIfwaidi toviga i na ꞌiꞌiveꞌatumaidi,

ꞌIfwaidi i venuaꞌivinedi i vetoꞌaivaita ediavo tovetumaganavo ꞌwaidie,

ꞌIfwaidi i vetoꞌedakumeta Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye,

ꞌIfwaidi i venuaꞌivinedi bega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i na vonavona, bonanidi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega.

Side baniꞌodi Yaubada yada folova tulina tulina i veutada. 29-30 Yaubada tomogoda i ꞌidewadiga kebu tanigaꞌava ꞌalo mataꞌava, wata baniꞌodi ꞌida Keliso Tomogona yada folova tulina tulina. I veutadaga kebu matatabuda ta da vetomataꞌaulele, kebu matatabuda ta da vetoluꞌivona, wata kebu matatabuda ta da vetove. Kebu ꞌana fata matatabuda ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ta na ꞌidewadi, kebu ꞌana fata matatabuda toviga ꞌwaidie ta na ꞌiꞌiveꞌatumai, kebu ꞌana fata matatabuda ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega ta na vonavona, bonanidi kebu ta da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, wata kebu ꞌana fata matatabuda bonanidi ta na siviladi bega ꞌadi ꞌaseta mogitana i na souyedi. 31  ✡ꞌAda veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega tulina tulina, siwe i lubwaineda ma yada dumwebika ta na tokemaigeda bega yana ꞌanivelena kumekumetadi ta na ꞌewadi.

Siwe tutuya deꞌe a na veifufu tamu sauluva ꞌatumaiotogina faifaina, sauluvanina ꞌada veuveutanidi i vebwaika-ꞌiawedi. Sauluvanina ꞌana wagava nuakalikali

13

Nuakalikali

1 ꞌAiꞌedi ꞌaku fata tomia fwayafwaya bonadi tulina tulina ꞌwaidiega a da vonavona, ꞌalo anelose bonadiega, siwe kebu a da nuakalikaliga, yaku vonanidi ꞌadi nogaya nani-ꞌavoꞌavovo ꞌwa da vo a da kwagekwage ꞌalo a da luꞌeꞌeꞌela. 2 ꞌAiꞌedi ꞌaku fata Yaubada yana Vona a da luluꞌivona, ꞌaiꞌedi Yaubada yana nuanua givagivadi a da ꞌasetadi, ꞌaiꞌedi nani matatabuna a da ꞌasetadi, wata ꞌaiꞌedi yaku vetumagana toketokeotogina bega ꞌaku fata a da vona ꞌoya ꞌwaidie i da nagoi tulidie, siwe kebu a da nuakalikaliga, yau baniꞌodi nani-ꞌavoꞌavovo. 3 Naninidi ꞌwaikuye i ꞌenoꞌenoviga, ꞌaiꞌedi matatabuna a da ꞌanivelenedi, voke wata tomogoku a da tauyeni wafa ꞌwaineye tomotoga faifaidi siwe kebu a da nuakalikaliga, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina ꞌwainega a na veluagai?

4  ✡Tonuakalikali kebu i da nuasako-matayoꞌo, i totokemaigamo wata ma yana nuakalikali i ꞌaꞌaivaita. Tonuakalikali kebu i da veꞌunumagigi, kebu taunina i da awaꞌaiꞌaia wata kebu i da nunualaka. 5 Tonuakalikali i veveꞌililibu, kebu taunina ꞌaisena faifaina i da nuanua, kebu i da logilogi, wata tomotoga yadi sakona ꞌwaineye kebu i da nuanuanidi. 6  ✡ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na sakonaga, tonuakalikali kebu faifaina i na sosoana, weꞌe mogitana sauluva tonovidi faifaidi i sososoana. 7  ✡ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na vesauluva sakoina tonuakalikali ꞌwaineye, i na tokemaigeni kebu i na veveifufu-vuvueni, tutuya matatabuna i na vetumagana tomogonina tomogo ꞌatumaina, i na nuani mogitana bega i na lulukamata yana sauluva i na veveꞌatumai, wata kebu tamu tutuya tomogonina i na baileni.

8 ꞌAda veuveuta tulina tulina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌanivelena, ꞌawaie i na ꞌaꞌava, weꞌe nuakalikali kebu i na ꞌaꞌava i na ꞌeno-vagata. Vetoluꞌivona Yaubada yana Vona faifaina i na ꞌaꞌava, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena bega tomotoga bonadi tulina ꞌwaidiega i vonavona i na ꞌaꞌava, wata ꞌaseta ꞌadi tokiavemageta yadi folova i na ꞌailove. 9 ꞌAda veuveutanidi i na ꞌaꞌava fai tutuya deꞌe Yaubada ꞌana ꞌaseta ꞌwaideye saiꞌafo, wata yada luꞌivona faifaina kebu ta da veveifufu-dewedi. 10 Siwe ꞌawaie Yaubada nani matatabuna i na sivemageseꞌaꞌavedi wata i na ꞌidewaꞌaꞌavadi nika bei naninidi saiꞌafo, i na savovola.

11 Side baniꞌodi. Basenadi siaikuye, yaku vona, ꞌaku vebae wata yaku nuanua yavayavava baniꞌodi. Weꞌe tutuya deꞌe a taulaiga, yaku ꞌaseta i vebwaika wata sauluva yavayavava a bailedi. 12  ✡Wata baniꞌodi tutuya deꞌe yada ꞌaseta Yaubada faifaina siaina, ꞌwa da vo ta da ꞌisa-ganuganuyeni, weꞌe ꞌawaie ta na vemaigiꞌisaꞌisa. Tutuya deꞌe yaku ꞌaseta Yaubada faifaina saiꞌafo, ꞌawaie a na ꞌasetaotogi yau tutuya deꞌe i ꞌasetakuga baniꞌodi.

13 Veuveutanidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌanivelena ꞌawaie i na ꞌaꞌava, weꞌe nani bwaikidi ꞌaitonu i na ꞌeno-vagata. Yada vetumagana Yaubada ꞌwaineye, ta nuani mogitana bega ta lulukamata naninidi ꞌatumaidi i na ꞌiꞌidewadi faifaida, wata nuakalikali. Siwe ꞌaitonunidi ꞌwaidiega nuakalikali nani bwaikaotogina.

14

Bona ma ꞌana ꞌaseta ꞌeba ꞌaivaita.

1  ✡Ekwavo, nuanuaku nuakalikali ꞌwaimie i na vebwaika, wata ma yami dumwebika ꞌwa na tokemaigemi bega ꞌami veuveuta ꞌwa na veluagadi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, weꞌe mogitana veuveutanina bwaikina faifaina ꞌwa na lauala bega ꞌami fata Yaubada yana Vona ꞌwa na luluꞌivona ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana awaveꞌedaꞌeda ꞌwainega. 2 Tomotoga ꞌifwaidi ꞌadi veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona, bonanidi kebu i da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, siwe taunidi kebu i da ꞌasetai avaꞌai i vonevoneyeni. Tomotoganidi i vonavonaga, kebu tomotoga ꞌwaidie fai kebu tamu aitoi i da ꞌasetai, weꞌe mogitana i vonavona Yaubada ꞌwaineye. Yaubada yana nuanua givagivadi i veveifufuyedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega. 3 Weꞌe tomotoganidi i vetoluꞌivona Yaubada yana Vona faifaina i vonavona tomotoga ꞌwaidie bega yadi vetumagana i na vetoketoke, i na kiavefaꞌalidi wata i na kiavesosoanidi. 4 ꞌAiꞌedi aitoi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona, bonanidi kebu i da ꞌasetadi ꞌwaidiega, tomogonina ꞌaiseotogina ꞌaivaita i veveluagai yana vetumagana faifaina, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi Yaubada yana Vona i na luluꞌivona, Keliso yana ꞌAilaꞌa matatabumi ꞌaivaita ꞌwa na veluagai nika yami vetumagana i na vetoketoke.

5 Nuanuaku matatabumi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega ꞌwa da vonavona bonanidi kebu ꞌwa da ꞌasetadi ꞌwaidiega, siwe wata nuanuaku bwaikina Yaubada yana Vona faifaina ꞌwa da vetoluꞌivona. Folovanidi ꞌadi ꞌailuga, siwe vetoluꞌivona folova bwaikaotogina, weꞌe tomotoganidi i vonavona bonanidi kebu i da ꞌasetadi ꞌwaidiega, yadi folova saiꞌafo bwaikina. ꞌAiꞌedi tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i na vonavona, mulieta tamu tomogo ꞌana veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega i na siviladi nika Keliso yana ꞌAilaꞌa matatabumi ꞌaivaita ꞌwa na veluagai, bei yadi folova ꞌana ꞌatumaina i na souyeni.

Ta na tafalolo taunida bonadega

6 Ekwavo, tutuyanina a na wai ꞌwaimie, ꞌaiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega a na vonavona siwe bonanidi kebu ꞌwa na ꞌasetadiga, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? Weꞌe ꞌaiꞌedi a na wai, naninidi Yaubada i sivemagesedi ꞌwaikuye a na luꞌivona ꞌwaimie, ꞌalo naninidi Yaubada nuanuana ꞌwa na ꞌasetadi a na ve ꞌwaimie, ꞌalo yana Vona a na luꞌivona ꞌwaimie, ꞌalo a na awaveꞌedeꞌedemi, mogitana ꞌaivaita ꞌwa na veluagai, nika ꞌana fata yami vetumagana i na vetoketoke. 7 I lubwaineda taunida bonadega ta na vonavona bega Yaubada yana nuanua ta na ꞌasetadi, begaidi ꞌifwaidi ꞌeba ꞌisa a na velemi. ꞌUmo wata mafa kebu ma yawaidiga, siwe ma bonadi, begaidi ꞌaiꞌedi toꞌumo kebu i na ꞌumo-dewaga, kebu ꞌana fata tamu aitoi nuana i na ꞌewai. Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi mafa kebu i na nike-dewaiga i na luꞌeꞌeꞌelimo, kebu tamu aitoi i na mai vaꞌauta faifaina. 8 Wata ꞌaiꞌedi evulega kebu i na yuve-ꞌatumaia, kebu ꞌana fata tomotoga i na vaꞌauta folova faifaina. 9 ꞌOmi wata baniꞌodi, ꞌaiꞌedi ꞌwa na vonavona, siwe kebu tamu aitoi bonami i na ꞌasetai, baniꞌodi i na munega nuana i na magetai? ꞌAna ꞌisa ꞌwa da vo ꞌwa da vonavona ꞌawasasaꞌaveye. 10 Tomia fwayafwaya bonada fueotogidi, siwe ꞌaitamogana ꞌaitamogana ma ꞌadi toꞌaseta. 11 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na vonavona ꞌwaikuye, siwe bonana kebu a na ꞌasetaiga, tomogonina ꞌwaikuye taunina wakawaka, wata tomogonina ꞌwaineye yau ꞌwa da vo wakawaka. 12  ✡ꞌOmi wata baniꞌodi, avaꞌai bonaga emiavo i na ꞌasetadi, bonanina ꞌwainega ꞌwa na vonavona ꞌwaidie. Nuanuami bwaikina ꞌami veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na velemi, siwe i lubwainemi veuveutanidi ꞌwaidiega Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwa na kiavetoketokedi, faifaidi ma yami dumwebika ꞌwa na vetafewa bega ꞌwa na ꞌewadi.

13 Fai nuanuada tovetumagana ta na kiavetoketokeda, bega ꞌaiꞌedi tamu tomogo ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i na vonavona, bonanidi kebu i da ꞌasetadi ꞌwaidiega, i lubwaineni i na veluꞌui ꞌAnuꞌanununina tamu veuveuta i na veleni nika ꞌana fata yana vonanidi i na kiavemagetadi. 14 ꞌAiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega a na veluꞌui tamu bona tulina ꞌwainega, ꞌanuꞌanunukuyega a na veveluꞌui, siwe avaꞌai a na vonevoneyeniga kebu ma ꞌana ꞌasetaga. 15  ✡Vetuma baniꞌodi a na veluꞌuiedi? Tamu tutuya ꞌanuꞌanunukuyega a na veluꞌui, tamu tutuya a na veluꞌui yaku ꞌaseta ꞌwainega bega fuedi i na ꞌaseta. Wata baniꞌodi, tamu tutuya a na lei-subisubia ꞌanuꞌanunukuyega tamu bona ꞌwainega, tamu tutuya yaku ꞌaseta ꞌwainega a na lei-subisubia. 16 ꞌAiꞌedi tafalolo ꞌwaineye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega Yaubada ꞌwa na subisubiai tamu bona kebu ꞌwa da ꞌasetaiga ꞌwainega, tamu tomogo taiadi ꞌwa vaꞌautaga i na nogai, kebu ꞌana fata yami veluꞌuinina faifaina i na vo, Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi,” fai avaꞌai ꞌwa vonevoneyeniga i bavuyeni. 17 Yami vekaiwanina voke ꞌeba nuaꞌewa, siwe fai tomogonina kebu i da ꞌasetai, ꞌwaineye kebu tamu avaꞌai ꞌana ꞌatumaina.

18 A vekaiwa Yaubada ꞌwaineye fai tutuya fuedi ꞌaisekuye a vonavona ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega bonanidi kebu a da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, weꞌe ꞌomi matatabumi saiꞌafo. 19 ꞌAiꞌedi tafalolo ꞌwaineye yaku vona kebu fuediga siwe tomotoga ꞌaivaita i na veluagai yaku venina ꞌwainega, yau a na sosoana, weꞌe ꞌaiꞌedi vona fueotogidi ꞌwaidiega a na ve ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega siwe bonaku i na bavuyeni, faifaina kebu a na sosoana.

Vona mali bonana ꞌwaidiega faifaina ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai.

20  ✡Ekwavo, vona mali bonana ꞌwaidiega nuami i ꞌewai, ꞌwa da vo ꞌomi yavayavava. Yavayavavanidi kebu ꞌadi fata i na venuaꞌivina-ꞌatumai nani bwaikidi faifaidi, sauluvanina baniꞌodi ꞌwa na baileni, i lubwainemi yami nuanua i na kumagidi bega ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai vona mali bonana ꞌwaidiega faifaina. Weꞌe yavayavava siaidi, yadi ꞌaseta sakona faifaina siaina, i lubwainemi ꞌwa da saladi. 21  ✡Basenadiotoga Yaubada i veifufu me Diu ꞌwaidie taunidi bonadiega siwe i baila, yana nuanua kebu i da ꞌidewadi, begaidi tamu ꞌadi vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye, ꞌAuvea i vo,

Mali tomotoga bonadiega a na vona me Diu ꞌwaidie, wata tomotoga tulidi ꞌwaidiega a na vona.

Siwe tutuyanina ꞌwaineye kebu bonaku i na nogai basenadi baniꞌodi.”

22 Vonanina mali bonana ꞌwainega tovedumweꞌaiꞌainidi yadi tugusa, i da ꞌiseni i da nuaviladi. ꞌOmi wata baniꞌodi, ꞌifwaimi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega ꞌwa vonavona bonanidi kebu ꞌwa da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, vonanidi kebu tovetumagana yada tugusa, Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai yadi tugusa, i da nogai i da nuaviladi. Weꞌe ꞌifwaimi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana awaveꞌedaꞌeda ꞌwainega Yaubada yana Vona ꞌwa luluꞌivona, vonanina kebu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai yadi tugusa, weꞌe mogitana ꞌida tovetumagana yada tugusa bega ta na nogai ta na veꞌawamogitana.

23 Begaidi ꞌaiꞌedi tovetumagana ꞌailaꞌanimi ꞌwa na vaꞌauta, matatabumi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega ꞌwa na vonavona mali bonana ꞌwaidiega, siwe ꞌaiꞌedi tovetumagana bavubavudi ꞌalo tomotoganidi kebu i da vetumaganaga i na lukuwa bonami i na nogai, nuadi i na voganidi i na vo, Mogitana matatabudi i veꞌwavaꞌwava.” 24  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi matatabumi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana awaveꞌedaꞌeda ꞌwainega Yaubada yana Vona ꞌwa na luluꞌivona, tomotoganidi i na luku i na nogai nika yadi sakona tulina tulina i na nuanidi i na vo, Mogitana, ꞌima tosakona.” 25 Yadi nogaya ꞌwainega yadi nuanua givagivadi i na sivemagesedi, ma yadi nuavilana wata ma yadi veꞌililibu i na lumataꞌafufu Yaubada i na subiai wata i na nubala i na vo, Mogitana Yaubada ꞌwaimie i miamia.”

Tafalolo faifaina ꞌana ꞌedaꞌeda tonovina.

26 Ekwavo, tutuyanina ꞌwa na vavaꞌauta tafalolo faifaina, nuanuaku side baniꞌodi ꞌwa na vesauluvedi. Tamu tomogo i na lei-subisubia, tamu tomogo Yaubada yana Vona ꞌwainega i na ve, tamu tomogo, naninidi Yaubada i sivemagesedi ꞌwaineye i na luꞌivoneyedi, tamu tomogo, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i na vona, bonanidi kebu ꞌwa da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, weꞌe tamu tomogo, ꞌana veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega bonanidi i na siviladi nika Yaubada yana nuanua ma ꞌana ꞌaseta. Naninidi deꞌe baniꞌodi, matatabuna ꞌwa na ꞌiꞌidewadiga bega ꞌomi Keliso yana ꞌAilaꞌa matatabumi ꞌaivaita ꞌwa na veluagai. 27 ꞌAiꞌedi ꞌifwaimi nuanuami ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega ꞌwa na vona, bonanidi kebu ꞌwa da ꞌasetadiga ꞌwaidiega, ꞌatumaina, siwe i lubwaineni ꞌaitamogana i na vona, ꞌalo ꞌami ꞌailuga ꞌalo ꞌami ꞌaitonu. Kebu ꞌami ꞌaitonuna ꞌwa na vona, ꞌaitamogana ꞌaitamogana i na vona, i na ꞌaꞌavana tamu tomogo i na siviladi bega ꞌami ꞌaivaita ꞌwa na veluagai. 28 ꞌAiꞌedi ꞌami ꞌailaꞌa nageneye tosaivila kebu, siwe tamu tomogo nuanuana i na vonaga ꞌasaꞌaiana, kebu i na vona ꞌailaꞌa matamie, nuanega i na vona Yaubada ꞌwaineye bona tulina ꞌwaidiega.

29  ✡Wata baniꞌodi, toluꞌivona ꞌailuga ꞌalo ꞌaitonu Yaubada yana Vona i na luꞌivona ꞌwaimie, weꞌe ꞌifwaimi yadi vonanidi faifaidi ꞌwa na venuaꞌivina ꞌana ꞌaseta mogitana faifaina. 30 Siwe ꞌaiꞌedi toluꞌivona tamu i na vonavona, nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina tamu nuanua i na sivemageseni tamu tonogaya ꞌwaineye, toluꞌivonanina i na ꞌailove bega tomogonina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ve i na luꞌivona ꞌwaimie. 31 Matatabumi ma ꞌami veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, ꞌami fata ꞌaitamogana ꞌaitamogana Yaubada yana Vona ꞌwa na luluꞌivona bega tovetumagana matatabumi ꞌwa na ꞌaseta wata ꞌwa na vetoketoke. 32-34  ✡Kebu nuanuaku ꞌwa na veꞌilakalaka fai sauluvanina kebu Yaubada ꞌwainega i da mai, taunina nuanua bikana wata mia ꞌatumaina ꞌadi Yaubada. Begaidi yana toluꞌivonavo i lubwainedi i na toke taunidi i na veimeyedi bega kebu i na veꞌilakalaka.

Tutuyanina ꞌwa na vaꞌauta tafalolo faifaina, nuanuaku Keliso yana ꞌAilaꞌa tulina tulina yadi sauluva ꞌwa na vetutuyameni bega vevine kebu i na vonavona yami miavaꞌauta nageneye i na veveꞌwadamo. ꞌAdi talaboda i ꞌenoꞌeno bega kebu i na vonavonaga, wata kebu vevine iaveta i na veimeyedi fai baniꞌodi Yaubada yana Buki i vona. 35 ꞌAiꞌedi vevine nuanuadi i na velutoli tamu nani faifaina, i lubwainedi ꞌaikona yadi vanuge iaveta ꞌwaidie i na velutoli nika i na ꞌasetai. Weꞌe tafalolo ꞌwaineye, ꞌaiꞌedi vevine i na vonavona, ꞌeba bunumayaga ꞌwaideye. 36 Awale veimeanina vevine faifaidi ꞌwa geugeuya? Yami sauluvanina ꞌwa da vo Yaubada yana veimea ꞌwaimiega i da souyeni, ꞌalo ꞌwa da vo ꞌaiseotogimi ꞌwaimie yana vona i da ꞌenoꞌeno. I lubwainemi ꞌwa da vematayakayaka.

37 ꞌAiꞌedi aitoi yana nuanua ꞌwaineye i na vo, Yau Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivona,” ꞌalo i na vo, Yau ma ꞌaku veuveuta ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega,” ꞌaiꞌedi yana nuanua baniꞌodi, i da ꞌasetai veimeanina a kilumiga ꞌAuvea ꞌwainega. 38 Weꞌe ꞌaiꞌedi yaku vonanina i na baila, ꞌomi wata tomogonina ꞌwa na baileni, kebu bonana ꞌwa na nogai.

39 Ekwavo, yaku vona ꞌadi ꞌaseta side baniꞌodi. Ma yami dumwebika ꞌwa na tokemaiga bega ꞌami veuveuta ꞌwa na veluagadi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, nika ꞌami fata Yaubada yana Vona ꞌwa na luluꞌivona, weꞌe tomotoganidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwainega i vonavona mali bonana ꞌwaidiega kebu ꞌwa na talabodedi. 40  ✡Siwe tutuyanina ꞌwa na vaꞌauta tafalolo faifaina, yami sauluva ꞌwa na ꞌisaveꞌavinidi bega naninidi i lubwainemiga ꞌwa na ꞌiꞌidewadi wata ꞌedaꞌeda tonovineamo ꞌwa na tafalolo.

15

Keliso wafayega i tovoi.

1 Ekwavo, tutuya deꞌe nuanuaku nuami a na tolinuataꞌidi Iesu Keliso Valana ꞌAtumaina faifaina. Valanina basenadi a lauꞌage ꞌwaimie nuanuami, ꞌwa tauyemi ꞌwaineye, wata Valanina ꞌwainega ꞌwa vetumagana bega ꞌwa tovotovoi faꞌalina. 2 Wata ꞌaiꞌedi Valanina ꞌAtumaina a luꞌageyeniga ꞌwaimie ꞌwa na toke ꞌwa na ꞌiveꞌavina-vagaseni, ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veveluagai. Siwe ꞌaiꞌedi kebu taunimi ꞌwa da tauyemiga Valanina ꞌwaineye ꞌako yami vetumagana nani-ꞌavoꞌavovo, wata ꞌako ꞌitaꞌitaꞌinina kebu ꞌwa da veluagai.

3  ✡ꞌWa na nuani venina a velemiga a ꞌewai Keliso ꞌwainega siwe bwaikaotogina wata kumanina i kumetaotoga Valanina i vo, Keliso i wafa yada sakona faifaidi, basenadi baniꞌodi i vona-vagata Yaubada yana Buki nageneye. 4  ✡Weꞌe i wafaga i tavuni, ꞌaiata ꞌana vetonu ꞌwaineye Yaubada i sivetovoia wafayega, basenadi baniꞌodi i vona-vagata Yaubada yana Buki nageneye.” 5  ✡Tutuyanina i tovoi wafayega taunina i sivemageseni Fita ꞌwaineye, mulieta yana tomataꞌaulelevo ꞌwaidie. 6 Wata tamu tutuya taunina i sivemageseni tovetumaganavo fuedi ꞌwaidie, ꞌadi ꞌailaꞌa baniꞌodi 500 i ꞌiaweni, edavonidi fuedi ꞌasiau ma yawaidi i miamia, weꞌe ꞌifwaidi ꞌakonadi yawaidi i ꞌaꞌava. 7 Mulieta i souyeni Iemesa ꞌwaineye, wata tamu tutuya taunina i sivemageseni yana tomataꞌaulele matatabuna ꞌwaidie. 8  ✡Yana souyagi ꞌana ꞌeba veꞌaꞌavaotoga yau ꞌwaikuye. ꞌAiꞌedi vavine ma kamodi siwe yadi ꞌaiata mogitana kebu i na veluagaiga, natudi i na tubuga-matayoꞌoga, yawaidi i na lovoga. Yau wata baniꞌodi, fai yau tosakona tomotoga i vo, Kebu ꞌana fata i na vetumagana Keliso ꞌwaineye bega i na tubuveꞌivau,” siwe Keliso i ꞌiveꞌavina-matayoꞌoku nika bei a tubuveꞌivau Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, yawaidi i lovoga.

9  ✡Mogitana yau tosakona fai basenadi Yaubada yana ꞌAilaꞌa i vetumaganaga Keliso ꞌwaineye, vita a veleveledi. Weꞌe tomataꞌaulele matatabudi ꞌwaidiega yau a vemuliotoga bega ꞌaiꞌedi i na golegoleku i na vo, Tomataꞌaulele,” kebu i da lubwaineni. 10  ✡Siwe Yaubada ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaikuye a vetomataꞌaulele Keliso faifaina wata yaku sauluva i vetuli, weꞌe yana nuakalikalinina kebu a da veꞌamubwadodoyeni, ma vuagina. Yaku folova toketokena Keliso faifaina yau a kumeta, mulieta ꞌifwaidi tomataꞌaulele. A folofolovaga, kebu tauniku yaku toketokena ꞌwainega, weꞌe mogitana Yaubada i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaikuye bega yana toketokena ꞌwainega a folofolova. 11 Weꞌe ꞌaiꞌedi tomataꞌaulele ꞌifwaidi i lauꞌagega ꞌwaimie ꞌalo yau, kebu tamu avaꞌai, matatabuma yama nuanua ꞌaitamogana ꞌa lalauꞌage Iesu yana wafa wata yana tovi-vaitugana faifaidi, wata ꞌomi ꞌwa vetumagana Valanina ꞌwaineye.

Keliso i sivetovoia, wata ꞌida i na sivetovoida wafayega.

12 Yama lauꞌage ꞌwaimie Keliso yana tovi-vaitugana faifaina ꞌomi ꞌwa vetumagana, siwe awale ꞌifwaimi ꞌwa vonavona ꞌwa vo, Towafa kebu ꞌadi fata i na tovoi-vaitugana wafayega?” 13 ꞌAiꞌedi towafa kebu i na tovoi-vaitugana ꞌako Yaubada Keliso kebu i da sivetovoia, i da wafa-vagata. 14 Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi Keliso kebu i da tovoi, ꞌako ꞌima ꞌa da lauꞌage-maimaiga wata yami vetumagana Keliso ꞌwaineye nani-ꞌavoꞌavovo. 15  ✡Wata, ꞌaiꞌedi Yaubada Keliso kebu i da sivetovoiaga, ꞌako yama luꞌivona Yaubada faifaina vekali fai ꞌa vo, Yaubada kumanina Keliso i sivetovoia wafayega.” Siwe ꞌaiꞌedi Yaubada kebu tamu towafa i na sivetovoiaga, ꞌako yama vonanina Keliso faifaina vekali. 16 Fai ꞌaiꞌedi towafa Yaubada kebu i na sivetovoidiga, ꞌako wata baniꞌodi Keliso kebu i da sivetovoia. 17 ꞌIda ta vetumagana ta vo, Keliso i wafa wata i tovoi-vaitugana yada sakona ꞌadi ꞌuꞌuma faifaidi,” siwe ꞌaiꞌedi Keliso i da wafa-vagata ꞌako kebu yami sakona i da ꞌuꞌumidi, Yaubada mataneye yami sakonanidi i da ꞌenoꞌeno, ꞌawaie vematavuloga ꞌwa da veluagai. 18 Wata ꞌaiꞌedi Keliso i da wafa-vagata, ꞌako tovetumagana i wafaga i da wafaotoga. 19 ꞌIda ta nuani mogitana ꞌawaie ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagai Keliso ꞌwainega, begaidi tutuya deꞌe yada vetumagananidi ꞌwaidiega ꞌaivaita ta veveluagai. Siwe ꞌaiꞌedi Keliso kebu i da tovoiga, yada wafa ꞌwaineye ꞌako kebu ꞌaivaita ta da veluagai nika tomotoga ꞌifwaidi i da fali-nuakalikalieda, i da vo, Nuakalikalidi, i vetumagana-maimaiga.”

20  ✡Weꞌe mogitana, Yaubada Keliso i sivetovoia wafayega, yada ꞌeba ꞌisa ꞌida Keliso yana tomotoga wafa ꞌwaineye ta na ꞌenoꞌenoga wata i na sivetovoida. Keliso i kumeta i tovoi, ꞌida ta na vemuli. 21  ✡Wafa i souyeni fwayefwayeye tamu tomogo ꞌana wagava Adama ꞌwainega, weꞌe tovi-vaitugana wafayega wata i souyeni tamu tomogo ꞌwainega, ꞌana wagava Keliso. 22 Basenadiotoga Adama Yaubada yana veimea i geuya bega yana sakonanina ꞌana tutula wafa, wata baniꞌodi, fai tomia fwayafwaya matatabuda Adama yana ꞌailaꞌa bega ta wafawafa. Weꞌe ꞌida tovetumagana ta miaveꞌitubamaga Keliso taiadi bega ꞌida yana ꞌAilaꞌa, matatabuda Yaubada i na sivetovoida wafayega nika mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta na veluagai. 23  ✡Weꞌe Yaubada tutuya tulina tulina i yatodi tovoi-vaitugana faifaina, nagami Keliso i sivetovoia, mulieta yana vila-vaitugana ꞌwaineye ꞌida yana tomotoga i na sivetovoida. 24-26  ✡I na sivetovoida i na ꞌaꞌavana, mulieta tutuya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌavaotoga i na souyeni. Fai Yaubada nuanuana, tutuyanina ꞌwaineye Keliso ma yana toketokena i na velamu i na veimea i na nagoga nika i na vetoketoke ꞌana gaviavo matatabuna ꞌwaidie. Toveimea bwaikidi, tomotoga toketokedi, wata yaiaina, ꞌana tovedumweꞌaiꞌainidi matatabudi i na leoꞌaꞌavadi. I na ꞌaꞌavana, ꞌeba veꞌaꞌavaotoga ꞌwaineye ꞌana gavia tamu i na lusawe-vagaseni, ꞌana wagava Wafa. Keliso i na vetoketoke naninidi matatabuna ꞌwaidie, mulieta yana ꞌEba Veimea i na ꞌaniveleneni Tamana Yaubada ꞌwaineye. 27  ✡Veimeanina Yaubada Keliso i veleniga, faifaina tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Nani matatabuna i ꞌanivelenedi ꞌwaineye bega i na veveimeyedi.”

Vonanina i vo, Nani matatabuna,” ꞌana nogaya ꞌwa da vo Keliso Yaubada i da veveimeyeni, siwe kebu, ta ꞌasetai Keliso kebu Yaubada i da veveimeyeni fai taunina veimeanina ꞌana toꞌanivelena Keliso i veleni. 28 Tutuyanina Keliso nani matatabuna i na veveimeyedi, wata taunina i na tauyeni Tamana yana veimea ꞌwaineye, Tamananina nagami veimea i ꞌaniveleneni ꞌwaineye, bega Yaubada ꞌaiseotogina ma yana veimea nani matatabuna tomotoga taiadi i na ꞌiꞌisaveꞌavinida.

Fai ta na tovoi wafayega bega ta na tokemaiga Keliso faifaina.

29 ꞌIfwaimi ꞌwa vo, Towafa kebu ꞌadi fata i na tovoi-vaitugana wafa ꞌwainega,” bega yami nuanuananina faifaina a na vonemi. Tamu yami sauluva ꞌifwaimi bafitaiso ꞌwa ꞌewaꞌewai towafa faifaidi, siwe avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? ꞌAiꞌedi kebu aitoi i na tovoi wafayega yami nuanua baniꞌodi, awale bafitaiso ꞌwa ꞌewaꞌewai towafa faifaidi bega igodi ꞌwa vo, Yadi mia i na veꞌatumai”?

30  ✡ꞌIma, ꞌa lalauꞌage Keliso faifaina, begaidi ꞌana tovedumweꞌaiꞌai vita i velevelema nuanuadi i na luluvewafama. ꞌAiꞌedi Yaubada kebu i na sivetovoida Keliso taiadi, ꞌako kebu ꞌa da lalauꞌagega wata ꞌako kebu vita ꞌa da veveluagadi ꞌawasasa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie. 31 Ekwavo, Yaubada i ꞌasetaku, a vona mogitana ꞌwaimie ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ilagi ꞌeba wafa a veveluagadi Keliso faifaina. Yaku vonanina wata yaku sosoana faifaimi, ꞌadi ꞌailuga vona mogitana. A sosoanaga fai ꞌwa miaveꞌitubama ꞌada Toveimea Iesu Keliso taiadi. 32  ✡Tutuya deꞌe Efeso ꞌwaineye a miamia Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ma yadi nuasako i daba nuanuadi i na luvewafaku, yadi nuasakonina ꞌwa da vo ꞌaisaya kasikasisidi taiadi a da vetalaga. ꞌAiꞌedi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌaisena faifaina a da tokemaigeku ilagi ꞌeba wafa ꞌwaineye kebu tamu avaꞌai ꞌana ꞌatumaina ꞌwaikuye. Siwe fai yada tovi-vaitugana faifaina a nuani, begaidi a tokemaigeku. ꞌAiꞌedi Yaubada kebu towafa i na sivetovoidiga, ꞌifwaidi tomotoga ta na saladi i vo, ꞌIda wafawafada, ta na ꞌani, ta na yemu, ta na wafa-vagata.”

33 Siwe kebu i na vekaliemiga. Tamu yada vona bwaikina i ꞌenoꞌeno i vo, ꞌAiꞌedi tosakona taiadi ꞌwa na veiana, yadi sauluva i na vedamanimi, nika yami sauluva ꞌatumaidi i na ꞌivesakodi.” 34  ✡Nuanuaku yami nuanua i na tonova, yami sauluva sakoidi ꞌwa na bailedi. ꞌIfwaimi Yaubada ꞌwa bavuyeni, ꞌwa da bunumayaga.

Tovi-vaitugana ꞌwaineye tomogoda i na veꞌivau.

35 Voke tamu aitoi i na velutoli i na vo, Yaubada baniꞌodi i na munega towafa i na sivetovoidi? ꞌAiꞌedi i na sivetovoidiga avaꞌai ꞌana ꞌisaꞌisa tomogodi?” 36 Yana velutolinidi ꞌana nogaya ꞌwa da vo i da veꞌwavaꞌwava. Tutuyanina tamu waifei ꞌwa na bakuli i na tabo, siwe ꞌaiꞌedi tubutubuna kebu i na ꞌanikudaiga, ꞌalo kebu i na wafa, kebu ꞌana fata vuaga ꞌwa na veluagai. 37 ꞌAiꞌedi tamu waifei ꞌwa na bakuliga baniꞌodi boada ꞌalo tamu ꞌaniꞌani, siwe kebu ma ꞌaniꞌaninina ꞌwa da bakubakuli, waifeiꞌavana. 38  ✡Waifeinina i na tabo i na nagoga vuagina i na souyeni Yaubada yana nuanua baniꞌodi, waifei tulina tulina taunidi vuagidi mogitana.

39 Wata baniꞌodi nani ma yawaidi tomogodi tulina tulina. ꞌIda tomotoga tomogoda tulina, ꞌaisaya yaveyavegidi tomogodi tulina, ꞌaisaya daledaledi tomogodi tulina, ꞌaisaya ufayega tomogodi tulina wata ꞌaisaya ꞌifwaidi tomogodi tulina.

40 Wata baniꞌodi, tomia abama tomogodi tulina wata tomia fwayafwaya tomogodi tulina. Tomia abamanidi tomogodi ꞌadi ꞌisa ꞌana veꞌatumai tulina wata tomia fwayafwayanidi tomogodi ꞌadi ꞌisa ꞌana veꞌatumai tulina. 41 Inala yana mageta ꞌana ꞌisa tulina, wetaꞌi yana mageta ꞌana ꞌisa tulina, wata ꞌubwana yadi mageta ꞌadi ꞌisa tulina, weꞌe ꞌubwananidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi ꞌisa tulina tulina.

42 Mogitana Yaubada nani ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi ꞌisa tulina tulina i veledi, wata baniꞌodi ꞌawaie tovi-vaitugana ꞌwaineye tomogoda tulina Yaubada i na veleda. Tutuyanina tamu waifei ta na tavuni i na tabo, siwe tubutubuna kebu i na ꞌanikudaiga ꞌalo kebu i na wafa, kebu ꞌana fata tamu nani ꞌatumaina ta na veluagai. Wata baniꞌodi tutuyanina towafa ta na tavuni tomogona ꞌaꞌaꞌavina i na ꞌanikudai, siwe tutuyanina Yaubada i na sivetovoia wafayega, tomogona ꞌivauna wata miamia-vagaina i na souyeni. 43  ✡Towafa ta na tavuniga tomogona ꞌana ꞌisa i kibwa, siwe sivetovoi-vaitugana ꞌwaineye ꞌana ꞌisa ꞌatumaina. Ta na tavuniga tomogona mweamweana, siwe sivetovoi-vaitugana ꞌwaineye tomogona toketokena. 44 ꞌIda tomia fwayafwaya ma tomogoda yada mia fwayefwayeye faifaina, begaidi towafa ta na tavuniga fwayafwaya ꞌana nani ta na tavutavuni. Siwe tutuyanina Yaubada i na sivetovoia, tomogona ꞌivauna ꞌanuꞌanununa yana ꞌeba mia ꞌatumaina, yana mia abame faifaina.

Matatabuda ta ꞌasetai tutuya deꞌe ma tomogoda yada mia fwayefwayeye faifaina, begaidi ta ꞌasetai ꞌawaie tomogoda ꞌivaudi yada mia abame faifaina. 45  ✡Tomogodanidi faifaidi tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Tomotoga kumekumetana ꞌana wagava Adama, Yaubada i ꞌidewai fwayafwaya ꞌwainega ma yawaina.”

Weꞌe Keliso, taunina ꞌwa da vo Adama vevemulina i mai, taunina ꞌanuꞌanunu, mia ꞌivauna wata miamia-vagaina ꞌana toꞌanivelena. 46 Tomogoda yada mia abame faifaina kebu nagami ta da ꞌewadi. Weꞌe mogitana tomogoda yada mia fwayefwayeye faifaina nagami ta ꞌewadi, tomogoda ꞌivaudi abama faifaina ꞌawaiebei ta na veluagadi. 47  ✡Tomotoga kumekumetana ꞌana wagava Adama, Yaubada i ꞌidewai fwayafwayayega, weꞌe Adama vevemulina taunina Keliso, abamega i mai. 48 ꞌIda tomia fwayafwaya yada mia i vesala tomogonina i ꞌidewaiga fwayafwayayega baniꞌodi, weꞌe ꞌida Keliso yana tomotoga, kumanina i mai abamega, ꞌawaie taiadi abame yada mia i na vesala. 49 Tutuya deꞌe ꞌada ꞌisaꞌisa baniꞌodi tomogonina Yaubada i ꞌidewai fwayafwayayega, wata baniꞌodi ꞌawaie ꞌada ꞌisaꞌisa kumanina i mai abamega baniꞌodi.

Iesu ꞌwainega ta na vetoketoke wafa ꞌwaineye.

50  ✡Ekwavo, yaku vona ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. Kebu ꞌana fata tomotogaotogida ta na luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye bega ꞌada veuveuta ta na veluagai, wata kebu ꞌana fata tomogoda ꞌaꞌaꞌavidi i na luku nani miamia-vagaidi yadi ꞌeba mia ꞌwaineye.

51  ✡Tamu Yaubada yana nuanua givagivana a na sivemageseni ꞌwaimie. ꞌIda tovetumagana kebu matatabuda ta na wafa, siwe tovetumagana matatabuda wafawafadi taiadi, Yaubada tomogoda i na ꞌiveꞌivaudi ta na vetuli-matayoꞌo. 52 I na ꞌiveꞌivau-matayoꞌodaga ꞌwa da vo matada ta da taulovogi ꞌalo tomuyoana i da kianamali. Tutuya ꞌeba veꞌaꞌavaotoga ꞌwaineye, Yaubada yana evulega ta na nogai, nika tovetumagana i wafaga Yaubada i na sivetovoidi tomogodi ꞌivaudi yadi mia abame faifaina i na veledi, siwe miamia-vagaidi kebu i na wafa. Weꞌe ꞌida tovetumagana ma yawaida ta na miamiaga ta na vetulimo, tomogoda ꞌivaudi ta na ꞌewadi. 53  ✡Fai Yaubada nuanuana, tomogoda ꞌivaudi abamega tomogoda ꞌaꞌaꞌavidi i na agedi, tomogodanidi ꞌivaudi kebu ꞌana fata i na ꞌanikudadi. Tomogoda ꞌivaudi wata miamia-vagaidi tomogoda wafawafadi i na agedi. 54  ✡Tutuyanina ta na vetuli i na ꞌaꞌavana nika tamu vona Yaubada yana Buki nageneye ꞌana mogitana i na souyeni i vo,

Yaubada i vetoketoke wafa ꞌwaineye, i veꞌaꞌava-vagaseni.”

55  ✡Wata tamu vona i vo,

Wafa, yamu ꞌeba vetoketoke avaꞌaibe? Yamu toketokena ꞌakonadi i ꞌaꞌava.

Wafa, yamu ꞌeba vekasikasisi ꞌwainega vita ꞌu velevelema, avaꞌaibe? ꞌAkonadi i mwea.”

56  ✡Fai Yaubada yana Veꞌetoboda ta geugeudi ta sakosakona, weꞌe yada sakonanidi ꞌadi tutula wafa. Wafanina yana ꞌeba vetoketoke ꞌasaꞌaiana sakona. 57  ✡Siwe ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌada vematavuloga wafa i tovoieni i vetoketoke ꞌwaineye, wata yana ꞌaivaita ꞌwainega ta vevetoketoke. Naninidi Yaubada i ꞌidewadi, bega ta na vekaiwa ꞌwaineye.

58  ✡Ekwavo, ꞌomi a nuakalikaliemi, fai ꞌawaie ta na tovoi-vaitugana, nuanuaku ꞌwa na tovoi faꞌalina, yami vetumagana ꞌwaidiega kebu ꞌwa na ꞌivemweamweami. Ma yami dumwebika taunimi ꞌwa na tautauyemi ꞌAuvea yana folova ꞌwaineye, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌaiꞌedi yana toketokena ꞌwainega ꞌwa na folofolovaga faifaina, ma vuagina wata ma ꞌana tutula.

16

ꞌAnivelena-maimaiga tovetumagana ꞌadi ꞌaivaita faifaina.

1  ✡Tutuya deꞌe, nuanuaku a na veifufu yami ꞌanivelena-maimaiga faifaina, maninina ꞌwainega Yaubada yana tomotoga i vewekowekomaga ꞌwa na ꞌivaisedi. Tovetumagana ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌawalawa Galetia nageneye yaku nuanua ꞌanivelena-maimaiga faifaina a vonedi i na ꞌidewai, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na ꞌidewai. 2 ꞌAiata Tafalolo ꞌaitamogana ꞌaitamogana yami mani ꞌifwaidi ꞌwa na yatoyato ꞌanivelena-maimaiga faifaina. ꞌWa na yatoyatoga, ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana folova ꞌana tutula ꞌana ꞌetowava ꞌwainega, ꞌaiꞌedi tutula bwaikina, wata bwaikina i na yato, weꞌe ꞌaiꞌedi siaina, wata i na yato siaina. ꞌWa na yayato-vagata bega tutuyanina a na waiga nonogina i na ꞌenoꞌeno. 3 Tomotoga ꞌifwaidi ꞌwa na venuaꞌivinedi maninina i na naweni faifaina, mulieta a na wai tomotoganidi yadi lubulubu a na kilumidi ꞌadi ꞌaseta wata ꞌadi awaveꞌatumai faifaidi. I na ꞌaꞌavana a na vetunedi yami ꞌanivelena-maimaiga i na naweni Ielusalema i na ꞌaniveleneni tovetumagana i vewekowekomaga ꞌwaidie. 4 ꞌAiꞌedi i na lubwaineni yau a na nunago Ielusalema, tomotoganidi a na vonedi taiadi ꞌa na nagoi.

Faulo i na nago Kolinita, faifaina i veifufu.

5  ✡Tutuyanina a na viwaiga, nagami ꞌawalawa Masidonia matatabuna ꞌwaineye a na lauvivila, mulieta a na viwaina a na leꞌwa. 6 A na waiga voke saiꞌafo taiadi ta na yogomia, ꞌalo voke kaukau ꞌana tutuya matatabuna bei taiadi ta na miamia, mulieta yami ꞌaivaita ꞌwainega a na tauya a na nago tamu ꞌatamana ꞌwaineye. 7 Kebu nuanuaku ꞌisaꞌava faifaina a na wai, begaidi nagami a na nago Masidonia, tutuyanina yaku folova i na ꞌaꞌava a na wai ꞌwaimie. ꞌAiꞌedi ꞌAuvea i na tauyekuga, nuanuaku tutuya manamanawena taiadi ta na yogomia.

8 Siwe tutuya deꞌe a na miamia ꞌatamana Efeso, sakali bwaikina Fenitikosi ꞌana ꞌaiata i na veluagai, mulieta a na wai. 9  ✡A na miamiaga fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega me Efeso fuedi i nunuaviladi i vevetumagana Keliso ꞌwaineye, wata Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai fuedi yaku folova i ꞌiꞌivesakoi begaidi a na miamia.

Faulo yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

10  ✡ꞌAiꞌedi Timoti i na viwai i na leꞌwa ꞌwaimie, kebu nuanuaku i na kololoyemi, ma yami sosoana ꞌwa na veianeni fai taunina i folofolova ꞌAuvea faifaina yau a folofolovaga baniꞌodi. 11  ✡Fai taunina ꞌAuvea yana tofolova, bega kebu tamu aitoi ꞌwaimiega i na kibuya, taiadi ꞌwa na miamia mulieta yami ꞌaivaita ꞌwainega wata ma yana sosoana i na vilai i na mai ꞌwaikuye. Edavo tovetumagana wata Timoti taiadi, faifaidi a lulukamata.

12  ✡Weꞌe iada Afolosa a toke a vonevoneni nuanuaku i da wai i da fogemi edavo tovetumagana ꞌifwaidi taiadi siwe i baila, kebu nuanuana tutuya deꞌe i na wai. Siwe tamu tutuya safailina ꞌwaineye i na wai.

13  ✡ꞌWa na ꞌisaꞌisa, taunimi yami sauluva ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, ma yami vetumagana ꞌwa na tovotovoi faꞌalina, nuafoumi i na faꞌalidi bega kebu ꞌwa na kololo Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie, wata ꞌwa na vevetoketoke. 14 Avaꞌai ꞌwa na ꞌiꞌidewadiga, yami sauluva matatabuna nuakalikali.

15-16  ✡ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌawalawa Gulisi matatabuna nageneye Sitefana ma yana ꞌailaꞌa taunidi nagami i vetumagana Keliso ꞌwaineye, mulieta tomotoga ꞌifwaidi. Ma yadi dumwebika taunidi i tauyedi Yaubada yana tomotoga ꞌada ꞌaivaita faifaina. Ekwavo, nuanuaku bwaikina ma yami veꞌililibu taunimi ꞌwa na tauyemi tomotoganidi ꞌwaidie wata ꞌifwaidi tomotoga ꞌwaidie, kumanidiavo yadi sauluva baniꞌodi Sitefana ma yana ꞌailaꞌa. Wata nuanuaku taunimi ꞌwa na tauyemi tomotoganidi i toke i folova-vaita Keliso faifaina ꞌwaidie.

17 Fai ꞌomi kebu taiadi ta da miamia a nunuavita, siwe edavo ꞌifwaidi i maia ꞌwaimiega i kiavesosoaniku, tomotoganidi Sitefana, Fotiuneto, wata Akaikasi. 18  ✡Tomotoganidi i leꞌwai nika i kiavesosoaniku wata i kiavetoketokeku, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌakonadi ꞌaivaitanidi ꞌwa veluagadi ꞌwaidiega. Tomotoganidi deꞌe baniꞌodi i lubwainemi ꞌailaꞌa matadie ꞌwa na awaꞌaiꞌaidi.

Faulo yana ꞌalanuai.

19  ✡Keliso yana ꞌAilaꞌa tulina tulina ꞌawalawa Eisia nageneye yadi vekaiwa i vetunedi ꞌwaimie. Wata Akwila ma yana vavine Filisila wata tovetumagananidi i vavaꞌauta yadi vanuge, ma fuedie ma yadi nuakalikali yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie ꞌAuvea ꞌana wagavayega. 20 Emiavo tovetumagana taiadi ꞌa miamianiga, wata yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie.

Emiavo tovetumaganavo ꞌwa na veluagadiga, ma yami nuakalikali ꞌwa na ꞌavalamaigidi.

21 Side bei yaku leta ꞌana tokiluma a voneni i ꞌailove, yau tauniku a na veꞌaꞌavai. Yau Faulo deꞌe nimaku, a vekaiwa ꞌwaimie.

22  ✡ꞌAiꞌedi aitoi ꞌada Toveimea Keliso kebu i na nuakalikalieniga, Yaubada ma yana nuasako vematavuloga i na veleni i na wafaotoga.

Iesu, ꞌomu ꞌama Toveimea, nuanuama ꞌu na mai-matayoꞌo.

23 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

24 ꞌIda matatabuda Keliso yana tomotoga, begaidi a nuakalikaliemi bwaikina.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:1-2: 1 Kol 6:11

✡ 1:4: Kolos 1:3-4

✡ 1:8: Fil 1:6; 1 Tes 3:13

✡ 1:9: 1 Ion 1:3

✡ 1:10: Fil 2:2

✡ 1:11: Fol 18:24-28, 19:1-2

✡ 1:14-15: Fol 18:8

✡ 1:16: 1 Kol 16:15

✡ 1:17: 1 Kol 2:1-2,5

✡ 1:18: Lom 1:16

✡ 1:19: Ais 29:14

✡ 1:22: Mad 12:38; Fol 17:18

✡ 1:26: Mad 11:25

✡ 1:28: Iem 2:5

✡ 1:30: Lom 3:22; Efe 1:7

✡ 1:31: Iel 9:24; 2 Kol 10:17

✡ 2:1: 1 Kol 1:17

✡ 2:4: 1 Tes 1:5

✡ 2:7: Kolos 1:26

✡ 2:8: Luk 23:34; Fol 13:27

✡ 2:9: Ais 64:4

✡ 2:12: Ion 16:13

✡ 2:14: 1 Kol 1:18

✡ 2:16: Ais 40:13

✡ 3:1: Ibu 5:12-13

✡ 3:6: Fol 18:4,11,27-28

✡ 3:9: Efe 2:20

✡ 3:11: 1 Fit 2:6

✡ 3:13: 1 Kol 4:5

✡ 3:16: 1 Kol 6:19

✡ 3:19: Iob 5:13

✡ 3:20: Same 94:11

✡ 4:8: Ve 3:17

✡ 4:11: 2 Kol 11:23-27

✡ 4:12: Fol 18:3; Luk 6:28

✡ 4:16: Fil 3:17

✡ 4:17: Fil 2:22

✡ 4:20: 1 Kol 2:4

✡ 5:4-5: 1 Tim 1:20

* 5:6: Baniꞌodi walabo ꞌaluna, nani siaina siwe ꞌana fata ꞌaisayanina matatabuna i na ꞌivesakoi.

✡ 5:7: Sou 12:21; Ion 1:29

✡ 5:8: Sou 12:15

✡ 5:11: Efe 5:3,7

✡ 6:7: Mad 5:39-40; 1 Tes 5:15

✡ 6:9-10: Efe 5:5; Ve 22:15

✡ 6:11: Tai 3:3-7

✡ 6:13: 1 Tes 4:3-4

✡ 6:14: Lom 8:11; 2 Kol 4:14

✡ 6:15: 1 Kol 12:27

✡ 6:16: Nag 2:24

✡ 6:19-20: 1 Kol 3:16; 1 Fit 1:18-19

✡ 7:9: 1 Tim 5:14

✡ 7:15: Lom 12:18

✡ 7:16: 1 Fit 3:1-2

✡ 7:17: 1 Kol 7:24

✡ 7:19: Gal 5:6

✡ 7:31: 1 Ion 2:17

✡ 7:39: 2 Kol 6:14

✡ 8:3: Ion 14:23

✡ 8:5-6: Efe 4:6; Ion 1:3

✡ 8:9: Lom 14:13-15

✡ 8:13: Lom 14:21

✡ 9:1: Fol 26:16

✡ 9:2: 2 Kol 3:2-3

✡ 9:9: VeL 25:4; 1 Tim 5:18

✡ 9:11: Lom 15:27

✡ 9:13: VeL 18:1-3

✡ 9:14: Mad 10:10; Gal 6:6

✡ 9:24: Fil 3:14

✡ 9:25: Iem 1:12

✡ 10:1: Sou 13:21, 14:22-29

✡ 10:3: Sou 16:35

✡ 10:4: Sou 17:6

✡ 10:5: Num 14:26-30; Ibu 3:17

✡ 10:6-7: Sou 32:6

✡ 10:8: Num 25:1-2

✡ 10:9: Num 21:5-6

✡ 10:10: Num 16:41,49

✡ 10:11: Lom 15:4

✡ 10:13: Ibu 4:15

✡ 10:16: Mad 26:26-28; Lom 12:5

✡ 10:19: 1 Kol 8:4

✡ 10:21: 2 Kol 6:15-16

✡ 11:7: Nag 1:26-27

✡ 11:8: Nag 2:21-23

✡ 11:9: Nag 2:18

✡ 11:18: 1 Kol 1:10-12

✡ 11:23-24: Lom 15:2

✡ 11:25: 1 Kol 8:4-13; Ibu 9:18-20

✡ 11:26: Same 24:1

✡ 11:28: 2 Kol 13:5

✡ 11:31: Kolos 3:17

✡ 11:32: Lom 14:13; Ibu 12:5-6

✡ 11:33: 1 Kol 9:20-22

✡ 12:7: 1 Kol 14:26

✡ 12:12: Lom 12:4-5

✡ 12:13: Gal 3:28

✡ 12:27: Lom 12:5

✡ 12:28: Efe 4:11-12

✡ 12:31: 1 Kol 14:1

✡ 13:4: Lom 13:10

✡ 13:6: Lom 12:9

✡ 13:7: 1 Fit 4:8

✡ 13:12: 1 Ion 3:2

✡ 14:1: 1 Kol 12:31, 14:39

✡ 14:12: Efe 4:12

✡ 14:15: Efe 5:19

✡ 14:20: Lom 16:19

✡ 14:21: Ais 8:11-12

✡ 14:24: Ion 16:8

✡ 14:29: 1 Tes 5:20-21

✡ 14:32-34: 1 Tim 2:11

✡ 14:40: 1 Kol 14:32-33

✡ 15:3: Ais 53:8-9

✡ 15:4: Fol 2:24-32; Luk 24:46

✡ 15:5: Luk 24:33-34,36

✡ 15:8: Fol 9:3-6

✡ 15:9: Fol 8:3

✡ 15:10: 2 Kol 3:5, 11:23

✡ 15:15: Fol 4:33

✡ 15:20: 1 Tes 4:14

✡ 15:21: Lom 5:12,18

✡ 15:23: 1 Tes 4:16

✡ 15:24-26: Mad 22:44; Ve 20:14

✡ 15:27: Same 8:6

✡ 15:30: 2 Kol 4:10-11, 11:26

✡ 15:32: Luk 12:19-20

✡ 15:34: Luk 15:17-18

✡ 15:38: Nag 1:11

✡ 15:43: Fil 3:20-21

✡ 15:45: Nag 2:7; Ion 6:63

✡ 15:47: Ion 3:31

✡ 15:50: Ion 3:5-6

✡ 15:51: 1 Tes 4:15-17; Ve 11:15

✡ 15:53: 2 Kol 5:4

✡ 15:54: Ais 25:8

✡ 15:55: Ose 13:14

✡ 15:56: Lom 6:23

✡ 15:57: Lom 7:24-25

✡ 15:58: Fil 1:27; Gal 6:9

✡ 16:1: 2 Kol 8:1-7

✡ 16:5: Lom 15:23-24

✡ 16:9: Fol 19:1-2,8-10

✡ 16:10: 1 Kol 4:17

✡ 16:11: 1 Tim 4:12

✡ 16:12: 1 Kol 3:6

✡ 16:13: Efe 6:10

✡ 16:15-16: 1 Kol 1:16; 1 Tes 5:12

✡ 16:18: Fmi 1:7

✡ 16:19: Lom 16:3-5

✡ 16:22: Ve 22:20

2 KOLINITA

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 KOLINITA

Faulo yana kiluma ꞌana veluga me Kolinita ꞌwaidie.

Deꞌe letanina Faulo i kiluma-vaitugana me Kolinita ꞌwaidie ꞌatamana Masidonia ꞌwainega. Kolinita tamu ꞌatamana ꞌana wagava bwaikina ꞌawalawa Akaia ꞌalo Gulisi nageneye.

Weꞌe nagami Faulo i kilumaga me Kolinita i yagaidi, mulieta tamu tutuya Taito i vetunei, i na ꞌasetadi bega i na vilai i na mai i na veifufu. Taito i vilai i mai i veifufu i vo, Me Kolinita Faulo bonana i nogai ꞌakonadi i nuaviladi, weꞌe ꞌifwaidi i baila kebu nuanuadi Faulo yana veimea.” Deꞌe letanina nageneye nani bwaikidi 4 i ꞌenoꞌenovi. Nagami, Faulo i sosoana tomotoganidi i nuaviladiga faifaidi, wata Vala ꞌAtumaina Iesu Keliso ꞌana nuanua nageneye mogitana faifaina i tolinuataꞌi. Weꞌe ꞌana vetonu i vonedi yadi ꞌanivelena-maimaiga i na yato tovetumagana i vewekowekomaga faifaidi. ꞌAna ve 4, i kiavemageta ꞌwaidie taunina mogitana tomataꞌaulele. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa me Kolinita ꞌwaidie wata Yaubada ꞌana subia. 1:1-11

Me Kolinita Faulo i kiavenuavitai weꞌe Faulo nuanuana i na veianedi. 1:12-2:13

Faulo yana folova mogitana vetoluꞌivona Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna faifaina. 2:14-6:10

Faulo ꞌana lautonova me Kolinita faifaidi i luꞌivoneyeni. 6:11-7:16

ꞌAnivelena-maimaiga ꞌana ꞌidewadewa taunidi yadi nuanuayega faifaina. 8:1-9:15

Faulo i veifufu yana vetomataꞌaulele me ꞌadi ꞌeba ꞌisa. 10:1-12:21

Faulo yana nuanua, yana veluꞌaseꞌase wata yana ꞌalanuai. 13:1-13

1

1  ✡Emavo, yau Faulo iada Timoti taiadi ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. Yaubada nuanuana, bega a vetomataꞌaulele Iesu Keliso faifaina, weꞌe ꞌomi Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwa miamiani ꞌatamana Kolinita ꞌwaineye, kumanimiavo ꞌwa vetumaganaga Keliso ꞌwaineye wata Yaubada yana tomotoga matatabumi ꞌawalawa Gulisi nageneye, a kilukiluma ꞌwaimie.

2  ✡ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuama Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikana, mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Yaubada ꞌada Toꞌaivaita.

3  ✡Yaubada ta na subisubiai, taunina ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana Yaubada wata Tamana. Taunina Tamada, ꞌada Toꞌisanuakalikali, ꞌaiseotogina ꞌwainega ꞌaivaita ta veveluagadi. 4 ꞌAda vita matatabuna ꞌwaidie i kikiavefaꞌalida wata nuada i ꞌiveagiagidi bega tovetumagana ꞌifwaidi vita tulina tulina i na veluagadiga, ꞌada fata ta na ꞌivaisedi ꞌaivaitanidi ta veluagadiga ꞌwaidiega. 5 Vita wata veviga Keliso i veluagadi faifaida, ꞌida wata baniꞌodi vita bwaikidi ta veveluagadi faifaina. Mogitana ta veveluagadi siwe wata ꞌaivaita bwaika-falafaladi ta veveluagadi fai Keliso taiadi ta miaveꞌitubama. 6 Fai Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa lalauꞌage vita bwaikidi ꞌa veveluagadi, siwe kebu ꞌa da veluaga-maimaigidi, fai yama lauꞌagenidi ꞌwaidiega ꞌwa vetumagana Iesu Valana ꞌwaineye nika Yaubada i ꞌivaisemi wata i ꞌitaꞌitaꞌiemi. Fai Yaubada i ꞌiꞌivaisema vita ꞌadi tutuye, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌaivaita ꞌwa na veluagadi nuami i na veꞌatumai. Mogitana vitanidi ꞌa veveluagadiga ꞌomi wata ꞌwa veveluagadi siwe ꞌami ꞌaivaitanidi ꞌwaidiega Yaubada i na kiavetoketokemi i na nagoga ma yami tokemaiga ꞌwa na tovotovoi faꞌalina. 7 ꞌA nuani mogitana ꞌwa na tovotovoi faꞌalina. Avinodi ꞌada vita i vesala, siwe wata ꞌada ꞌaivaita Yaubada ꞌwainega i vesala.

8  ✡Emavo, vita bwaikaotogidi ꞌa veluagadi ꞌawalawa Eisia nageneye, nuanuama ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaidi. Mogitana vitanidi vitaotogidi ꞌwa da vo i da akufwasema ꞌa vo ꞌako, ꞌWainega ꞌa na wafa.” 9 ꞌA vebaemaga ꞌwa da vo mali tomotoga i da veimea ꞌa na wafa. Siwe vitanidi i souyediga ꞌwaimeye bega kebu taunima yama toketokena ꞌa na vetumaganeni, weꞌe mogitana ma yama vetumagana taunima ꞌa tauyema Yaubada ꞌaiseotogina ꞌwaineye, ꞌa na wafaga kebu tamu avaꞌai, fai taunina towafa ꞌadi tosivetovoi. 10-11  ✡Vitanidi ꞌeba wafa ꞌwaidiega i ꞌitaꞌitaꞌiemaga wata ꞌawaie i na ꞌitaꞌitaꞌiema. ꞌOmi ꞌwa na ꞌiꞌivaisema yami veluꞌui ꞌwaidiega, ꞌa nuani mogitana tutuya matatabuna i na ꞌiꞌitaꞌitaꞌiema. ꞌAiꞌedi fuemi ꞌwa na veveluꞌui faifaima Yaubada yami veluꞌuinidi i na tutulidi ma yana nuakalikali, i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimeye, ꞌomi wata mali tomotoga ꞌwa na ꞌiseni ꞌwa na vevekaiwa ꞌwaineye yana nuakalikalinina ꞌwaimeye faifaina.

Faulo igodi i da nago Kolinita.

12  ✡ꞌAma fata ꞌa na awaꞌaiꞌaima fai ꞌama vebae ꞌwaineye ꞌa lutonovi yama sauluva ꞌatumaidi mali tomotoga matadie weꞌe mogitana ꞌomi me Kolinita matamie. Yaubada yana toketokena ꞌwainega yama sauluva i tonova, kebu ꞌa da luwanawana sauluva sakoidi wata ꞌatumaidi taiadi. Yama sauluvanidi kebu tomia fwayafwaya yadi nuanua baniꞌodiga, weꞌe mogitana Yaubada yana nuakalikali i veveimeyema bega yama sauluva tonovidi. 13-14  ✡Yama leta matatabuna ꞌwaimie kebu tamu vona givagivana ꞌa da kilumiga, weꞌe mogitana avaꞌai ꞌa kilumiga ꞌami fata ꞌwa na luꞌiawawadi wata ꞌwa na ꞌasetadi. Tutuya deꞌe yami ꞌaseta faifaima saiꞌafo, nuanuaku yami ꞌasetanina i na vevebwaika i na nagoga yama nuanua matatabuna ꞌwa na ꞌasetaꞌaꞌavadi, bega ꞌaiatanina ꞌada Toveimea Iesu i na vila-vaitugani ꞌami fata ꞌwa na awaꞌaiꞌaima, ꞌima ꞌa na awaꞌaiꞌaimiga baniꞌodi.

15-16 Fai a nuani mogitana nuanuami yau, bega yaku nuanua a ꞌidewai a vo, A na nunagoga ꞌawalawa Masidonia, nagami a na nago me Kolinita ꞌwaidie, mulieta yaku lauvivila i na ꞌaꞌava, a na vilaku a na mai wata a na ꞌisedi. A na miamia, mulieta yadi ꞌaivaita ꞌwainega a na tauya a na nago ꞌawalawa Iudia.” A vo, Deꞌe baniꞌodi a na nagoyediga tutuya ꞌailuga a na ꞌisedi, wata tutuya ꞌailuga i na sosoana.” 17 Fai a vo, A na nago me Kolinita ꞌwaidie,” siwe kebu a da wai, voke yami nuanua ꞌwa vo, Faulo tovekali.” Tomotoga fuedi ꞌawadi i na vo, Eꞌe, ꞌa na ꞌidewai,” siwe yadi nuanua ꞌwaidie i vo, Kebu ꞌa na ꞌidewaiga.” Weꞌe yau, kebu baniꞌodi yaku sauluvaga.

18 Avaꞌai Yaubada i na voneyeniga, mogitana i na ꞌidewai, ꞌima wata baniꞌodi kebu ꞌa da vekaliemiga. Nagami ꞌa vonemi ꞌa vo, Eꞌe, ꞌa na ꞌidewai,” siwe yama nuanua ꞌwaineye kebu ꞌa da vo, Kebu.” 19 ꞌIma kebu tovekaliga fai Iesu Keliso Yaubada Natuna, kumanina faifaina yau, Sailasa, Timoti taiadi ꞌa lauꞌage ꞌwaimie, kebu tovekaliga. Kelisonina i na vo, Eꞌe, a na ꞌidewai,” weꞌe yana nuanua kebu tulineamo i da nunago. Avaꞌai i voneyediga, matatabuna i na ꞌidewadi wata ꞌawaie i na ꞌidewadi. 20  ✡Yaubada yana vonaꞌawaufaufa fuedi, siwe Keliso ꞌaitamogana ꞌaitamogana i ꞌidewadi. Begaidi Yaubada ta subisubiai ta vo, Vona mogitana, Yaubada i na ꞌidewadi Keliso ꞌwainega.” 21-22  ✡Yaubada ꞌaiseotogina ꞌima wata ꞌomi yada miaveꞌitubama Keliso ꞌwaineye, ꞌana tokiavefaꞌala. Wata Yaubada ꞌaiseotogina i venuaꞌivineda yana nuanua ta na ꞌidewadi wata yana tugusa i yatoi ꞌwaideye bega ꞌida yana tomotoga mogitana. Tugusanina, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ageda, yada ꞌeba ꞌisa ꞌawaie ꞌada veuveuta ta na veluagadi ꞌwainega.

23  ✡Yaubada ꞌaku toꞌaseta a vona mogitana ꞌwaimie kebu a da vekali. Fai a nuanidi yami sauluva kebu ꞌatumaidiga, yaku lauvivila ꞌana tutuye kebu a da wai ꞌwaimie. A da waiga yami sauluva sakoidi a da ꞌisedi, faifaidi a da awavesakoyemi. 24  ✡ꞌAkonadi ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye ꞌwa tovotovoi faꞌalina, bega kebu nuanuama ꞌa na veimeyemi ꞌa na vo, Side naninidi ꞌwaidie ꞌwa na vetumagana.” Weꞌe mogitana ꞌima wata ꞌomi ma fueda ta folofolova yami sosoana faifaina.

2

Faulo tamu yana leta ꞌwainega me Kolinita i awavesakoyedi.

1  ✡Basenadi a waiga a awavesakoyemi yami sauluva faifaidi ꞌwa nuavita. Bega yaku nuanua a vo, Tutuya deꞌe kebu wata a na nagoga, kebu nuanuaku yaku awavesako ꞌwainega wata i na nuavita.” 2 ꞌOmi ꞌaku tokiavesosoana, ꞌaiꞌedi a da awavesakoyemi yami sauluvanidi faifaidi nuami a da ꞌivevitadi nika yau wata a da nuavita. ꞌWa da nuavitaga kebu tamu wata aitoi i da miamia bega i da kiavesosoaniku. 3 Begaidi tamu leta a kilumi i wai ꞌwaimie a awavesakoyemi yami sauluva sakoidi faifaidi. I lubwainemi ꞌwa da kiavesosoaniku bega nuanuaku nagami yami sauluva i na veꞌatumai, mulieta tutuyanina a na waiga, kebu a na nuavita a na sosoana faifaimi. ꞌOmi matatabumi a ꞌasetami, a nuani mogitana ꞌaiꞌedi a na wai ma yaku sosoana a na veluagami, ꞌomi matatabumi wata ꞌwa na sosoana. 4  ✡Fai nuanuaku taiadi ta na sosoana ma yaku nuavita wata ma yaku venuafouviga, ma matageuku a kiluma ꞌwaimie. A kilumaga, kebu nuami ꞌadi ꞌivevita faifaina, weꞌe mogitana a kiluma bega ꞌwa na ꞌasetai a nuakalikaliemi bwaikina.

Faulo i veifufu tamu tosakona faifaina.

5  ✡Nuanuaku a na veifufu tomogonina nuada i kiavenuavitadiga faifaina. Fai taunina tamu iami yau kebu ꞌaiseku yana sauluva faifaina a da nuavita, ꞌomi wata saiꞌafo ꞌwa nuavita. Siwe kebu nuanuaku yana bunumayaga a na ꞌivebwaiki, begaidi kebu wata faifaina a na vona. 6 ꞌAkonadi saiꞌafo matatabumi vematavuloga ꞌwa veleni yami luvulewa ꞌwainega, siwe tutuya deꞌe ꞌasaꞌaiana. 7 Nuanuaku ꞌwa na nuatavuni nuana ꞌwa na ꞌiveꞌatumaia i na nunago yana nuavita i na vebwaika-ꞌafoꞌafo i na ꞌivedumweꞌaiꞌaia. 8 Begaidi a na vonemi nuanuaku yami sauluva wata yami vona ꞌwaidiega ꞌwa na ve bega i na ꞌasetai ꞌwa nuakalikalieni. 9 Basenadi leta a kiluma i wai ꞌwaimie ꞌana vematavuloga faifaina, a silubumi a da ꞌasetai yaku vona ꞌwa vevematayakeyakedi nani matatabuna ꞌwaidie ꞌalo kebu. 10 ꞌAiꞌedi aitoi ꞌwa nuatavuniga, yau wata baniꞌodi ꞌakonadi a nuatavuni. Weꞌe yaku nuatavunanina, ꞌaiꞌedi mogitana tamu sakona i ꞌenoꞌeno a nuatavuniga, a nuatavuni Keliso mataneye yami ꞌatumaina faifaina nika ꞌwa na sosoana. 11  ✡Fai Seitani yana nuanua sakoidi ta ꞌasetadi, tosakona ꞌakonadi i nuavilaiga ta na nuakalikalieni, i na nunago Seitani i na vetoketoke ꞌwaideye nika ꞌida tovetumagana yada mia i na ꞌivesakoi.

Yaubada yana tofolovavo i kiavetoketokedi.

12  ✡Basenadi yaku lauvivila ꞌwaineye a nago ꞌatamana Tiloasi a na lauꞌage Keliso Valana ꞌAtumaina faifaina. Tutuyanina a leꞌwa a ꞌiseni ꞌakonadi ꞌAuvea tomotoganidi yadi nuanua i ꞌidewadi begaidi nuanuadi Valananina i na nogai. 13 Weꞌe bei igodi iada Taito a da veluagai valami i da luꞌivona ꞌwaikuye nika a ꞌisaꞌavai. Fai a ꞌisaꞌavai nuafouku i veviga begaidi a ꞌalanuai nika a tauya a nago ꞌawalawa Masidonia.

14  ✡Bei Taito a veluagai valami i luꞌivona ꞌwaikuye, ꞌana nogaya ꞌatumaina begaidi a vekaiwa Yaubada ꞌwaineye. A vekaiwaga Yaubada ꞌwaineye fai i vetoketoke ꞌana gaviavo ꞌwaidie Keliso ꞌwainega, weꞌe ꞌima yana tofolovavo tutuya matatabuna i ꞌeꞌedakumesema wata i kikiavetoketokema. Yaubada i venuaꞌivinema Keliso ꞌana ꞌaseta faifaina ꞌa lalauꞌage tomotoga matatabuna ꞌwaidie, ꞌwa da vo tamu magai ꞌana yaoga ꞌiwanina i da susula tomotoga ꞌwaidie. 15  ✡Tomotoga ꞌifwaidi i nunago ꞌitaꞌitaꞌi ꞌana ꞌeda ꞌwaineamo, weꞌe ꞌifwaidi i nunago wafaotoga ꞌana ꞌeda ꞌwaineamo. Keliso faifaina ꞌa lalauꞌage tomotoganidi matadie, baniꞌodi Keliso magaina i sousouyeni ꞌwaimega, Yaubada yana ꞌeba sosoana. 16 Tomotoganidi i nunago wafaotoga ꞌana ꞌeda ꞌwaineamo Keliso ꞌana lauꞌage ꞌwaidie baniꞌodi taumata ꞌanibaina magaina, weꞌe tomotoganidi ꞌitaꞌitaꞌi i veveluagai, ꞌana lauꞌage ꞌwaidie baniꞌodi magai ꞌiwanina, yadi ꞌeba ꞌisa ꞌawaie mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. Folovanina vetolauꞌage, ꞌwa da nuani egavo ꞌadi fata i na folovi? 17  ✡Tomotoga fuedi Yaubada yana Vona i lalauꞌagega yadi nuanua i vo, Nani-ꞌavoꞌavovo siwe ꞌa na lalauꞌage mani bwaikina ꞌa na veluagai.” Weꞌe ꞌima, kebu baniꞌodi ꞌa da vesauluvediga. Fai Yaubada i venuaꞌivinema ꞌa vetofolova Keliso faifaina, kebu faifaima ꞌa da nuanua, Yaubada mataneye yana Vona ꞌa veveifufu tonovina. Begaidi folovanina vetolauꞌage faifaina, ꞌima ꞌama fata.

3

Faulo Yaubada yana toketokena ꞌwainega i folofolova.

1  ✡ꞌIma ꞌa vo, ꞌAma fata Yaubada yana folova ꞌa na ꞌidewai,” bega voke ꞌwa na vo, Faulo ma enavo taunidi i awaꞌaiꞌaidi basenadi baniꞌodi.” Tolauꞌage ꞌifwaidi i waia ꞌwaimie ma yadi lubulubu mali tomotoga i kilumidi ꞌadi ꞌaseta wata ꞌadi awaveꞌatumai faifaina. Wata baniꞌodi ꞌomi me Kolinita tolauꞌage ꞌifwaidi yadi lubulubu ꞌwa kilumidi ꞌadi ꞌaseta wata ꞌadi awaveꞌatumai faifaina bega i na nagoi mali ꞌawalawa ꞌwaidie i na lauꞌage. Voke wata ꞌwa na vo, Faulo ma enavo i lubwainedi ma yadi lubulubu ꞌadi ꞌaseta wata ꞌadi awaveꞌatumai faifaina.” 2 Weꞌe ꞌima, ꞌama ꞌaseta wata ꞌama awaveꞌatumai ꞌana lubulubu ꞌasaꞌaiana ꞌomi. ꞌA vebaema ꞌwa awaveꞌatumaiema, ꞌwa da vo ꞌwa da kiluma yama nuanua ꞌwaidie. Tomotoga matatabudi ꞌadi fata yami sauluva i na ꞌisedi i na ꞌasetai ꞌomi Keliso yana tomotoga, yama folova vuagina ꞌomi, nika i na awaveꞌatumaiema. 3  ✡ꞌAkonadi ma ꞌana ꞌaseta tomotoga ꞌwaidie ꞌomi Keliso yana leta. Yama lauꞌage ꞌwainega Keliso tauniotogina i kiluma yami nuanua ꞌwaidie. Basenadiotoga Yaubada yana veꞌetoboda i kilumidi kileu ꞌwaidie i ꞌanivelenedi Mosese ꞌwaineye. Weꞌe Keliso kebu ꞌeba kilumaotoga ꞌwainega i da kiluma kileu ꞌalo lubulubu ꞌwaineye, i kilumaga Yaubada Miamia-vagaina ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega tomotoga yami nuanua ꞌwaidie.

4 Deꞌe baniꞌodi yama folova vuagina ꞌa veifufuyeniga fai ma yama vetumagana taunima ꞌa tauyema Yaubada ꞌwaineye wata ꞌa nuani mogitana Keliso toketokena i velevelema naninidi faifaidi. 5 Kebu tamu nani toketokena i da ꞌenoꞌeno ꞌwaimeye bega ꞌa da vo, Yaubada yana folovanina, tauniꞌavama ꞌama fata,” weꞌe mogitana Yaubada yama toketokena i velevelema bega ꞌama fata yana folova ꞌa na ꞌiꞌidewai. 6  ✡Tauniotogina yana toketokena ꞌwainega ꞌa vetofolova faifaina yana Veakutagona ꞌIvauna ꞌana vonaꞌawaufaufa ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina ꞌa veveifufuyeni. Yana Veakutagona ꞌIvauna kebu baniꞌodi veꞌetoboda kilukilumidi, weꞌe mogitana i mai Yaubada ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega. Tomotoganidi veꞌetoboda kilukilumidi i geudi, ꞌadi vematavuloga i wafaotoga, weꞌe Yaubada ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega tomotoga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i veveluagai.

Veakutagona ꞌIvauna ꞌaiꞌaiwabu magemagetana.

7  ✡Yaubada yana veꞌetoboda i kilumidi kileu ꞌwaidie i ꞌanivelenedi Mosese ꞌwaineye. Tutuyanina ꞌwaineye yana mageta mataududulina i souyeni nika Mosese maigina i magetai. Magetanina ꞌakonadi i vevesiai siwe me Diu kebu ꞌadi fata Mosese maigina i na ꞌisadewai fai matadi i ꞌaniꞌanidi. Yaubada yana veꞌetoboda, ꞌasaꞌaiana yana Veakutagona Nagami, i souyeni yana mageta mataududulina taiadi, siwe tomotoganidi i geudi wafa i veluagai. 8 Weꞌe Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna i souyeniga ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, vona mogitana ꞌaiꞌaiwabu wata mageta mataududulina bwaikaotogina i sousouyedi ꞌwainega. 9  ✡Veꞌetobodanidi ꞌadi togeu Yaubada i veimea ꞌadi vematavuloga wafa, siwe tutuyanina veꞌetobodanidi i souyedi, Yaubada yana mageta mataududulina taiadi. Weꞌe Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna ꞌwainega i ꞌiveꞌatumaida yada sauluva matatabuna i tonova, vona mogitana Veakutagonanina toketokeotogina wata yana ꞌaiꞌaiwabu bwaikaotogina. 10 Fai tutuya deꞌe Yaubada yana Veakutagona ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina nani bwaikaotogina, veꞌetobodanidi i maiga Mosese ꞌwainega mageta taiadi baniꞌodi i venani-ꞌavoꞌavovo. 11 Veꞌetoboda i mai mageta taiadi siwe ꞌaꞌaꞌavidi, weꞌe Veakutagona ꞌIvauna, kumanina i na ꞌeno-vagata, vona mogitana naninina toketokeotogina wata yana ꞌaiꞌaiwabu bwaikaotogina.

12 Fai ꞌa nuani mogitana Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina i na ꞌeno-vagata, ꞌima yana tofolovavo yama lauꞌage ꞌwaidie kebu ꞌa da veꞌawamayamayaga, ma yama venuafoufaꞌala ꞌa veveifufuꞌaꞌaveni. 13 ꞌIma kebu baniꞌodi Mosese. Kebu tamu vona ꞌa da giveni Veakutagona ꞌIvauna faifaina. Weꞌe Mosese, Yaubada yana mageta mataududulina maigineye i giveni. Maigina i baniumai kalekoyega bega me Isileli kebu ꞌadi fata magetanina i vevesiaiga i na ꞌiseni. 14  ✡Kebu Mosese ꞌaisena maigina babaniumanaga, wata me Isileli-nidi nuadi tabodadi. Tutuyanina ꞌwainega i maiga ꞌasiau Veakutagona Nagami ꞌana luꞌiawawa me Isileli kebu nuadi i da magemagetadi ꞌwa da vo baniumanina ꞌwainega nuadi i da baniumadi. Kebu tamu aitoi ꞌana fata baniumanina i na siꞌaꞌia i na taweni, ꞌaiseotogina Keliso ꞌana fata. ꞌAiꞌedi i na vetumagana Keliso ꞌwaineye bega taiadi i na miaveꞌitubama, baniumanina i na siꞌaꞌia nika nuadi i na magetadi. 15 Kebu basenadi ꞌaisena, ꞌasiau wata, veꞌetoboda i maiga Mosese ꞌwainega i na luꞌiawawadi siwe nuadi kebu i da magemagetadi fai nuadi babaniumadi. 16  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana sakona ꞌwainega i na nuavilai ꞌAuvea ꞌwaineye nuana ꞌana baniuma i na siꞌaꞌia.

17  ✡ꞌAuveanina siwe ꞌasaꞌaiana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina. Aitoi i na agei ꞌwaineye i na miamiaga, taunina yavuyavuna nani matatabuna i veimeyeniga ꞌwaidiega. 18 ꞌIda tovetumaganavo matatabuda Keliso nuada i kiavemagetadi ꞌwa da vo nuada ꞌadi baniuma i da siꞌaꞌidi nika ꞌida nigoꞌita baniꞌodi. Tomotoga ꞌadi ꞌisaꞌisa ꞌadi fata nigoꞌita ꞌwaineye i na ꞌiseni, wata baniꞌodi tomotoga ꞌadi fata ꞌAuvea yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana wata yana ꞌatumaina i na ꞌisedi ꞌwaideye. ꞌAuveanina, taunina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ꞌiꞌidewada bega yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana wata yana ꞌatumaina i vevebwaika ꞌwaideye wata ta vevetuli i na nagoga bega ꞌida taunina baniꞌodi.

4

Yaubada ꞌana ꞌaseta ꞌwaideye baniꞌodi ꞌaiꞌaiwabu.

1 Yaubada ma yana nuakalikali i venuaꞌivinema ꞌa vetolauꞌage Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina, begaidi tutuyanina vita tulina tulina ꞌa veluagadi kebu ꞌa da baila. 2  ✡Weꞌe mogitana sauluva givagivadi wata ꞌeba bunumayaga ꞌa bailedi. Kebu tomotoga ꞌa da vekaliedi ꞌaseta-vekavekali ꞌwaidiega wata Yaubada yana Vona kebu ꞌa da ꞌivesakoi bega ve tulina ꞌwainega tomotoga nuadi ꞌa da ꞌaniꞌanidi. Mogitana Yaubada mataneye yana nuanua tonovidi ꞌa kikiavemagetadi tomotoga ꞌwaidie bega ꞌadi vebae ꞌwaidie i lutonovi yama ve vona mogitana. 3 Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa luluꞌageyeniga mogitana givagivana tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidie, tomotoganidi wafaotoga ꞌana ꞌeda ꞌwaineamo i nunagoi, ꞌaisedi kebu ꞌadi fata i na ꞌasetai. 4  ✡Seitani, kumanina fwayafwaya ꞌana yaubada sakoina, nuadi i ꞌivetabodadi bega kebu i da vetumagana wata Vala ꞌAtumaina yana mageta kebu ꞌadi fata i na ꞌisaꞌinanai. Valanina, Keliso yana ꞌaiꞌaiwabu wata yana mageta mataududulina i sivemagesedi, Weꞌe Kelisonina taunina mogitana Yaubada baniꞌodi. 5 ꞌWa ꞌiseni, ꞌima kebu taunima ꞌama subia faifaina ꞌa da lalauꞌage, weꞌe mogitana Iesu Keliso faifaina ꞌa lalauꞌage ꞌa vo, Taunina ꞌada Toveimea, weꞌe ꞌima ꞌa vetofolovaga ꞌwaimie taunina faifaina.” 6  ✡ꞌA vetofolovaga wata ꞌa lalauꞌagega fai Yaubada nuama i kiavemagetadi. Basenadiotoga dudubalaꞌava, bega Yaubada i vo, Mageta i na souyeni dudubala ꞌwainega,” nika mogitana i magetai. Wata baniꞌodi Yaubadanina nuama i kiavemagetadi yana mageta ꞌwainega bega yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana ꞌa ꞌiseni Iesu Keliso maigina ꞌwaineye. Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabunina ꞌana ꞌaseta ꞌwaimeye baniꞌodi mageta.

7 Wata yana ꞌaiꞌaiwabunina mataududulina ꞌana ꞌaseta ꞌwaimeye ꞌasaꞌaiana ꞌama ꞌuyua. ꞌIma mweama tomogoma baniꞌodi nau siwe ꞌaiꞌaiwabunina i dodogidi ꞌwaimeye bega mali tomotoga i na ꞌisema i na ꞌasetai yama toketokena ꞌa veluagai Yaubada ꞌwainega kebu taunima ꞌwaimega. Toketokenanina bwaikaotogina, kebu ꞌifwaidi baniꞌodiga. 8 Vita tulina tulina ꞌa veveluagadi siwe kebu ꞌa da ꞌawakuakualima, vitanidi faifaidi ꞌa vekoi siwe kebu yama vetumagana i da mwea. 9 Keliso ꞌana gaviavo i nikenikema siwe kebu Yaubada i da bailemaga, ꞌeba ilagi bwaikidi ꞌa veveluagadi siwe kebu ꞌa da wafa. 10 Basenadi Iesu ꞌana gaviavo ꞌwaidiega vita wata veviga i veveluagadi, mulieta i luvewafai. ꞌIma wata baniꞌodi vita ꞌa veveluagadi Iesu Valana faifaina, igodi nuanuadi tomogoma i da luluvewafadi siwe vitanidi ꞌwaidiega tomotoga fuedi i ꞌasetai Iesu mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌadi toꞌanivelena. 11  ✡Yama mia matatabuna ꞌwaidie ꞌeba wafa ꞌa veveluagadi Iesu faifaina. Igodi bei ꞌa da wafawafa siwe ma yawaima bega tomotoga ꞌifwaidi tomogoma ꞌaꞌaꞌavidi i na ꞌisedi i na ꞌasetai Iesu miamia-vagaina tomogomeye i miamia. 12 ꞌAna ꞌaseta side baniꞌodi. Fai ꞌa lalauꞌage Iesu Keliso faifaina ꞌana gaviavo vita i velevelema igodi nuanuadi i da luluvewafama, weꞌe ꞌomi yama lauꞌage ꞌwaidiega Keliso Valana ꞌwa nogai, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa veveluagai.

13 Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

A vetumagana Yaubada ꞌwaineye, begaidi a voneyeni.”

ꞌIma wata baniꞌodi ꞌa vetumagana begaidi yana vona ꞌa veveifufuyeni. 14  ✡Yaubada, kumanina ꞌada Toveimea Iesu i sivetovoia wafayega, ꞌa ꞌasetai wata i na sivetovoima Iesu taiadi. Wata baniꞌodi ꞌomi i na sivetovoimi, ꞌomi wata ꞌima taiadi i na vagavaida ta na nagoi mataneye. 15 ꞌAma vitanidi matatabuna ꞌa veluagadi fai Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa lalauꞌage, siwe fai ꞌwa vetumagana Valanina ꞌwaineye ꞌaivaita ꞌwa veluagai. Valanina i nunago tomotoga fuedi ꞌwaidie Yaubada yana nuakalikali i veveluagai nika tovetumagana ꞌada ꞌailaꞌa i vevefue. I vevefuega nika yada vekaiwa Yaubada ꞌana subia i toke i vevebwaika-ꞌafoꞌafo.

ꞌAiꞌaiwabunidi ꞌawaie ta na veluagadiga vita i vebwaika-ꞌiawedi.

16 Fai ꞌawaie Yaubada i na sivetovoida Iesu taiadi, bega kebu ꞌa da vo, ꞌA baila.” Tomogoma yadi toketokena i mweamwea i na nagoga nika i na ꞌaꞌava, weꞌe ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌanuꞌanunuma i ꞌiꞌiveꞌivaudi. 17  ✡Vitanidi ꞌa veveluagadi nani siaina ꞌawaie i na ꞌaꞌava, siwe ꞌwaidiega ꞌaiꞌaiwabu magemagetana wata miamia-vagaina ꞌa na veluagadi, ꞌaiꞌaiwabunidi bwaikaotogidi, kebu baniꞌodi ꞌama vita. 18  ✡Begaidi naninidi ꞌa veveluagadi fwayefwayeye ꞌa ꞌisamataꞌaliliedi, weꞌe naninidi kebu ta da ꞌiseꞌisediga faifaidi ꞌa nuanua. Naninidi ta ꞌiseꞌisediga ꞌaꞌaꞌavidi ꞌawaie i na ꞌaꞌava, weꞌe naninidi kebu ta da ꞌiseꞌisediga i na ꞌeno-vagata.

5

Faulo nuanuana tomogona ꞌivauna abamega i na veagei.

1  ✡Vitanidi ꞌa veveluagadi kebu faifaidi ꞌa da nuanua fai ꞌa ꞌasetai fwayefwayeye tomogoda baniꞌodi vadavada, ꞌawaie wafa ꞌana tutuye i na ꞌawageudi. Mogitana ta na wafa tomogoda ta na bailedi, siwe tomogoda ꞌivaudi wata miamia-vagaidi i ꞌenoꞌenovi abame, tomogodanidi kebu tomotogaotoga ꞌadi ꞌidewadewa, Yaubada taunina i ꞌidewadi. 2  ✡Tutuya deꞌe tomogodanidi ꞌwaidiega ta ꞌabiawa ta veveꞌawagusi, nuanuada bwaikina tomogoda abamega i na veageda. 3 Tomogoda ꞌivaudi i na veagedaga ꞌida kebu ꞌanuꞌanunuꞌavaga, ma tomogoda. 4  ✡Fwayefwayeye ta miamia tomogodanidi deꞌe ꞌwaidie vita ta veveluagadi ta veveꞌawagusi ꞌwa da vo venuana vitadi ta da evaevadi. Ta veveꞌawagusiga, kebu ta da vo, Tomogodanidi ta na bailedi,” weꞌe mogitana nuanuada ma yawaida tomogoda abamega i na veageda bega mia ꞌivauna wata miamia-vagaina tomogoda ꞌaꞌaꞌavidi i na talafwasedi. 5  ✡Ta na vetuliga faifaina Yaubada tauniotogina i ꞌidewada, ꞌAnuꞌanununa i tauyeni i ageda yada ꞌeba ꞌisa ꞌawaie ꞌada veuveuta tomogoda ꞌivaudi taiadi ta na veluagadi.

6  ✡Fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ageda, ꞌima Yaubada yana tofolovavo kebu ꞌa da kolologa, tutuya matatabuna ꞌa vevenuafoufaꞌala. ꞌA ꞌasetai fwayafwaya deꞌe ꞌwaineye tomogomanidi ꞌwaidie ꞌa vevevanuga, ꞌaniꞌidina ꞌAuvea ꞌwainega ꞌa miamia. 7 Naninidi ꞌawaie ꞌa na veluagadiga kebu ꞌa da ꞌiseꞌisedi, siwe yama mia matatabuna ꞌwaidie ꞌa vetumagana Yaubada ꞌwaineye. 8  ✡Mogitana ꞌa venuafoufaꞌala, kebu wafa faifaina ꞌa da kololo. Nuanuama bwaikina tomogoma ꞌa na bailedi, ꞌa na vevanuga ꞌAuvea ꞌwaineye. 9 Siwe yama nuanua bwaikaotogina nani ꞌaitamogana faifaina. Naninina nuanuama ꞌAuvea i na sosoana faifaima, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌa na vevevanuga tomogomeye ꞌalo ꞌa na ꞌiawedi ꞌa na nago ꞌwaineye taiadi ꞌa na miamia, kebu tamu avaꞌai. 10  ✡Nuanuama Yaubada faifaima i na sosoana fai i lubwaineda ꞌawaie matatabuda ta na tovoi Keliso mataneye ta na vonayavuga. I na veimea ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌada tutula ta na ꞌewa yada sauluva fwayefwayeye faifaidi, ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi, ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi.

Keliso yana wafa ꞌwainega ta veiana Yaubada taiadi.

11 Fai ꞌawaie tutula ta na veluagai Keliso ꞌwainega ma yama veꞌililibu ꞌAuvea ꞌa kololoyeni, begaidi yana vona ꞌa veveifufuyeni tomotoga ꞌwaidie, nuanuama bwaikina ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi ꞌwaineye. Yaubada yama sauluva matatabuna i ꞌasetadi, nuanuaku ꞌami vebae ꞌwaidie ꞌomi wata ꞌwa na lutonovi yama nuanua tonovidi. 12 Voke ꞌifwaimi ꞌwa na vo, Faulo ma enavo ꞌadi subia faifaina taunidi i awaꞌaiꞌaidi basenadi baniꞌodi.” Siwe kebu. Nuanuama ꞌa na tolinuataꞌi ꞌwaimie yama sauluva faifaidi bega ꞌami fata ꞌwa na subiama mali tomotoga ꞌwaidie. Tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaimie ꞌadi ꞌisa faifaidi taunidi i awaꞌaiꞌaidi, siwe yadi sauluva kebu i da nuanidi. Tutuyanina taunidi i na awaꞌaiꞌaidi ꞌami fata yama sauluva tonovidi ꞌwa na luꞌivona toawaꞌaiꞌainidi ꞌwaidie. 13 ꞌAiꞌedi ꞌifwaimi ꞌwa na vo, Faulo ma iana nuadi ꞌanigaugaudi,” baniꞌodi ꞌwa na vonevoneyediga ꞌasaꞌaiana siwe fai Yaubada nuama i ꞌewadi ꞌa toke ꞌa folofolova faifaina. ꞌAiꞌedi ꞌwa na vo, Faulo ma iana nuadi magemagetadi,” baniꞌodi ꞌwa na voneyediga ꞌwa vona mogitana fai ma yama ꞌaseta ꞌa ve ꞌwaimie, ꞌaivaita ꞌwa veluagai. 14 Keliso yana nuakalikali faifaida i lulukakadema yama sauluva matatabuna i veveimeyedi. I veveimeyema fai ꞌa ꞌasetai Keliso ꞌaiseotogina i wafa tomotoga matatabuda faifaida, begaidi matatabuda ta wafa taiadi. 15  ✡I wafaga matatabuda faifaida bega egavo ma yawaidi i miamianiga, kebu taunidi yadi nuanua i na ꞌiꞌidewadi, weꞌe mogitana Keliso ꞌaisena yana nuanua nuadi i na ꞌewai, Kelisonina kumanina faifaidi i wafa wata i tovoi-vaitugana.

16 Basenadi tomotoga ꞌadi ꞌisa ꞌwaidiega ꞌa awavesakoyedi ꞌalo ꞌa awaveꞌatumaiedi, weꞌe tutuya deꞌe kebu wata baniꞌodi ꞌa na voneyediga. Wata baniꞌodi basenadi Keliso ꞌana ꞌisa ꞌwainega ꞌa vo, Taunina tomogo-ꞌavoꞌavovo,” tutuya deꞌe ꞌa ꞌisaꞌinanai taunina ꞌada Toveimea. 17  ✡ꞌAiꞌedi aitoi Keliso taiadi i na miaveꞌitubama, ꞌakonadi Yaubada i ꞌiveꞌivauya, yana nuanua nagami sakoidi i ꞌaꞌava, maꞌitufa yana mia ꞌivauna nuanua ꞌivaudi taiadi i souyedi. 18  ✡Veꞌivaunina nuanua ꞌivaudi taiadi Yaubada i ꞌidewadi. Basenadi ꞌida Yaubada ꞌana gaviavo, siwe Keliso yana wafa ꞌwainega i veianeda, wata folova i velema bega tomotoga ꞌa vonevonedi baniꞌodi i na munega bega wata i na veiana Yaubada taiadi. 19  ✡ꞌA vonavonaga side baniꞌodi ꞌa vo, Yaubada Keliso i voneni i mai fwayefwayeye yana wafa ꞌwainega yada sakona i tovoiedi begaidi i veianeda. Vematavuloga kebu i da veleda yada sakonanidi faifaidi i veveꞌiseꞌisedamo wata i nuatavunida. Vala, veiana faifaina Yaubada i tauyema ꞌa lalauꞌage tomotoga ꞌwaidie.

20 Begaidi ꞌima Keliso tutulina ꞌa luluꞌivona faifaina ꞌwa da vo Yaubada tauniotogina i da toke i da vonavona ꞌwaimega. Keliso ꞌana wagavayega ꞌa veveluꞌui ꞌwaimie, nuanuama taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye i na veianemi. 21  ✡Keliso kebu tamu yana sakonaga siwe Yaubada yada sakona matatabuna i ꞌewadi Keliso i veꞌewai bega Yaubada yana nuasako wata ꞌada vematavuloga i tovoiedi. Yada sakonanidi i tovoiedi bega ꞌida ta miaveꞌitubama taunina taiadi Yaubada yana ꞌatumaina i ꞌaniveleneni ꞌwaideye nika ta veꞌatumai mataneye.

6

1 ꞌIma Yaubada yana tofolovavo taunina taiadi ꞌa folofolova begaidi wata ꞌa na vonemi. Yaubada yana nuakalikali ꞌwa veluagaiga, kebu ꞌwa na venani-ꞌavoꞌavovoyeniga. 2  ✡Fai Yaubada yana Vona i ꞌenoꞌeno yana Buki nageneye i vo,

Tutuyanina a vo, Nuanuaku ꞌwa na mai ꞌwaikuye,” bonami a nogaidi.

ꞌAiatanina ꞌwaineye a vo, A na ꞌitaꞌitaꞌiemi,” bei a ꞌivaisemi.”

Weꞌe yau Faulo a na vonemi, tutuya deꞌe Yaubada nuanuana ꞌwa na nagoi ꞌwaineye, ꞌasiau nuanuana i na ꞌitaꞌitaꞌiemi.

Faulo vita fuedi i veluagadi.

3 Yama sauluva matatabuna ꞌa ꞌiꞌisaveꞌavinidi, i na nunago tamu aitoi yama sauluva i na ꞌiseni i na vo, Faulo igodina Yaubada yana tofolova siwe i sakosakona, begaidi Kelisonina i vonevoneyeniga a baila.” ꞌAiꞌedi baniꞌodi tomotoga ꞌa na kiavebeꞌudiga, mali tomotoga yama folova i na awavesakoyeni. 4 Weꞌe mogitana nani matatabuna ꞌwaidie ꞌa veve ꞌima Yaubada yana tofolovavo. Naninidi side. Vita tulina tulina ꞌa veveluagadi ꞌeba nuavita taiadi siwe ꞌa tokemaigema. 5 Tomotoga i nikenikema, i yatoyatoma vanuga ꞌeba yogona ꞌwaidie, wata ꞌama daba i dabadaba. Fai ꞌima Yaubada yana tofolovavo ꞌa toke ꞌa folofolova kebu ꞌa da veveawai, lovane kebu ꞌa da ꞌenodewadewa wata tutuya fuedi ma ꞌama lase. 6  ✡Wata yama sauluva tonovidi ꞌwaidiega, yama ꞌaseta ꞌwaidiega, yama tokemaiga mali tomotoga faifaidi ꞌwaidiega, wata yama ꞌanivelena ꞌwaidiega ꞌa veve ꞌima yana tofolovavo. Wata fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agema wata ma yama nuakalikali taunima ꞌa tauyema tomotoga ꞌwaidie. 7 Yama vona ꞌadi nogaya tonovidi ꞌwaidiega ꞌa veve ꞌima Yaubada yana tofolovavo wata fai yana toketokena i ꞌiꞌivaisema nani matatabuna ꞌwaidie. Tolugavia ꞌadi ꞌatagiega yadi ꞌibadi, weꞌe ꞌadi wamayega yadi babala. ꞌIma wata baniꞌodi, Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌasaꞌaiana yama ꞌeba vetalaga wata yama ꞌeba vetoketoke. 8 Tomotoga ꞌifwaidi i veꞌililibuyema, weꞌe ꞌifwaidi i awadamana ꞌwaimeye. ꞌIfwaidi i subiama, ꞌifwaidi i yagaima. Yama vona matatabuna tonovidi, siwe ꞌifwaidi i vo, I vevekali.” 9  ✡Tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua ꞌima tomotoga-ꞌavoꞌavovo, weꞌe Yaubada wata yana tomotoga taiadi, ꞌwaidie ma ꞌama ꞌaseta. I nikenikemaga ꞌifwaidi i vo, I na wafa,” siwe kebu, ma yawaima ꞌa miamia. ꞌEba ilagi ꞌa veveluagadi siwe kebu ꞌa da wafawafa. 10  ✡Ma yama nuavita ꞌa miamia siwe tutuya matatabuna Yaubada i kikiavesosoanima. ꞌAma ꞌisa ꞌwaidiega ꞌima ꞌa vewekowekoma, siwe yama lauꞌage ꞌwaidiega tomotoga fuedi i veꞌaiꞌaiwabu Yaubada yana nuanua ꞌwaidiega. ꞌAna ꞌisa ꞌima kebu tamu avaꞌai ꞌwaimeye i da ꞌenoꞌeno, weꞌe mogitana nani fuedi Yaubada yana ꞌanivelena ꞌwaimeye i ꞌenoꞌenovi.

11 Emavo, ꞌomi me Kolinita, kebu tamu nani ꞌa da giveni ꞌwaimiega, nani matatabuna ꞌa veifufuꞌaꞌavedi, wata ꞌa nuakalikaliemi bwaikina. 12 Yama nuakalikali ꞌwaimie kebu givagivana, weꞌe ꞌomi yami nuakalikali ꞌwaimeye ꞌa luluala-wayogeni. 13 A vonevonemi ꞌomi ꞌwa da vo natukwavo mogitana, nuanuama ma yami nuakalikali taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaimeye, ꞌima ꞌa nuakalikaliemiga baniꞌodi.

Tovetumagana wata taunidi kebu i da vetumagana kebu taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama.

14  ✡Tomogo manamanawena wata kwamana siaina kebu ꞌadi fata venuana i na ꞌifafuli, wata baniꞌodi tovetumagana wata taunidi kebu i da vetumaganaga kebu ꞌadi fata taiadi i na miaveꞌitubama. ꞌWa da nuani? ꞌAna fata nuanua tonovidi wata sakona taiadi i na veiana? Baniꞌodi mageta nuanuana dudubala? Kebuꞌaꞌava, kebu tamu saiꞌafo baniꞌodi. 15 ꞌWa da nuani, Keliso Seitani yana nuanua ꞌana fata i na awaveꞌatumaieni? Tovetumagana wata taunidi kebu i da vetumaganaga, ꞌadi fata taiadi i na veꞌau? ꞌA nuani yadi nuanua kebu i da vesala. 16  ✡ꞌAna fata tomotoga i na ꞌoduꞌodu tamu nani ꞌwaineye Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye? Kebuꞌaꞌava, fai ꞌida Yaubada Miamia-vagaina yana ꞌeba mia, begaidi side baniꞌodi Yaubada i voneyedi yana Buki nageneye i vo,

Tomotoganidi ꞌwaidie a na vevanuga, taiadi ꞌa na miamia. Yau yadi Yaubada, weꞌe taunidi yaku tomotoga.”

17  ✡Fai ꞌAuvea i vevanuga ꞌwaideye begaidi wata i vo,

Tosakona ꞌwa na bailedi, ꞌwa na ꞌawaꞌidimi ꞌwaidiega.

Naninidi a talabodediga kebu ꞌwa na ꞌabitonovidi, nika a na vagavaimi ꞌwa na maia ꞌwaikuye.

18  ✡Yau tamami, weꞌe ꞌomi natukwavo iavetami wata vevinemi.

Yau ꞌAuvea Toketokeotogiku yaku vona side baniꞌodi.”

7

1  ✡Ekwavo, vonaꞌawaufaufanidi ta veluagadi Yaubada ꞌwainega begaidi i lubwaineda naninidi tomogoda wata ꞌanuꞌanunuda i ꞌivesakodi ta na bailedi. Ta veꞌililibuga Yaubada ꞌwaineye begaidi ta na vewavawava yada sauluva i na veꞌatumaiotoga, kebu tamu sakona i na ꞌenoꞌeno.

Faulo yana sosoana.

2 Nuanuama ma yami nuakalikali taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaimeye. Kebu tamu aitoi ꞌwaineye ꞌa da vesauluva sakoina, kebu tamu aitoi ꞌa da vekalieni i da sakona, kebu tamu aitoi yana kukua ꞌa da eloi vekaliega. 3 Mogitana tomotoga ꞌifwaidi baniꞌodi i awavesakoyeku siwe kebu nuanuaku a na vevitami ꞌwa vonaga baniꞌodi. Basenadi a vonemi wata a na luvaitugani, yama nuakalikali ꞌwaimie bwaikina. ꞌAiꞌedi taiadi ta na miamia ꞌalo ta na wafa kebu tamu avaꞌai, siwe tutuya matatabuna ꞌa nuanuanimi. 4 Ma yaku vetumagana a nuani mogitana ꞌwa na tovoi faꞌalina, ma yaku sosoana a awaꞌaiꞌaimi mali tomotoga ꞌwaidie. Fai valami ꞌana nogaya ꞌatumaina ꞌwaikuye ꞌama vita ꞌwaidie ꞌwa kiavesosoaniku, yaku sosoananina kebu ta na vona.

5 Tutuyanina ꞌa leꞌwa ꞌawalawa Masidonia, bei wata vita ꞌa veluagadi. Kebu tamu tutuya ꞌa da veawai vitanidi ꞌwaidiega i velubodaꞌaꞌavema. ꞌAma tovedumweꞌaiꞌai nuanuadi taiadi ꞌa na veꞌikwayekwayega weꞌe ꞌima ꞌa venuafouviga ꞌomi tovetumaganavo faifaimi i na nunago Keliso ꞌwa na baileni. 6  ✡Weꞌe Yaubada, taunina tonuavita nuadi ꞌadi toꞌiveꞌatumai bega i kiavesosoanema Taito ꞌwainega, tutuyanina i leꞌwa ꞌa ꞌiseni ꞌa sosoana. 7 Kebu yana mai ꞌaisena faifaina ꞌa da sosoana, siwe wata ꞌa sosoana fai ꞌomi Taito ꞌwa kiavesosoani. I luꞌivona ꞌwaimeye ꞌwa nuakalikalieku faifaina, ma yami nuavita ꞌwa nuavilami yami sakona ꞌwaidiega, wata nuanuami ma yami dumwebika yaku nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. Begaidi a sosoana-ꞌafoꞌafo faifaimi.

8 Mogitana ꞌwa nuavita letanina basenadi a kilumi ꞌwaimie faifaina, siwe kebu yaku nuanua a na sivilai a na vo, Awale baniꞌodi a kilumedi?” Nagami a nuavita letanina faifaina fai a ꞌasetai yaku vonanidi toketokedi ꞌwaidiega ꞌwa nuavita, siwe kebu bei ꞌwa da nunuavitaga, ꞌakonadi i ꞌaꞌava. 9 Weꞌe yau, tutuya deꞌe a sosoana, siwe kebu a kiavenuavitamiga faifaina, a sosoana fai yami nuavitanina ꞌwainega ꞌwa nuavilami nika yami sauluva ꞌwa siviladi. ꞌWa nuavitaga Yaubada nuanuana ꞌami ꞌaivaita faifaina, bega vita kebu ꞌwa da veluagai yaku vonanidi a kilumidiga ꞌwaidiega. 10  ✡ꞌWa nuavitaga nani ꞌatumaina, fai nuavitanina Yaubada nuanuana, ꞌwainega nuavilana i souyeni i na nagoga ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai. Nuavilananina faifaina kebu nuanuada nuada ta na siviladi. Weꞌe tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua nuadi i ꞌewadiga, i na nuavitaga kebu i na nuaviladi i na nagoga nika i na wafaotoga. 11 Yami nuavitanina ꞌwainega, avaꞌai Yaubada i ꞌidewaiga ꞌakonadi ꞌwa ꞌiseni. ꞌWa dumwebika faifaina, nuanuami bwaikina mali tomotoga i na ꞌisemi yami sauluva ꞌakonadi i tonova. Sakonanina ꞌwaimie faifaina ꞌwa bunumayaga bwaikina, wata nuafoumi i veviga vematavuloga faifaina. Wata yami nuavitanina ꞌwainega yami nuakalikali faifaiku i souyeni, weꞌe ma yami tokemaiga tosakona tamu ꞌwaimiega vematavuloga ꞌwa veleni. Yami sauluvanidi i ve, ꞌakonadi nani matatabuna ꞌwa kiavetonovidi, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vevitami. 12 Letanina basenadi a kiluma i waiga, tosakona wata tomotoganina vita i veluagai tosakonanina ꞌwainega, kebu ꞌaisedi faifaidi. Siwe wata a kilumaga, yaku nuanua bwaikina nuanuaku a na ꞌivaisemi nika Yaubada mataneye ꞌwa na ꞌasetai ꞌwa nuakalikaliema. 13 Naninidi ꞌwaidiega nuama i veꞌatumai wata ꞌa sosoana.

Mogitana ꞌa sosoana yami sauluvanidi faifaidi, siwe wata ꞌa sosoana bwaikina fai Taito ꞌwa kiavesosoani yami sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidiega. 14 Basenadi Taito ꞌwaineye a awaꞌaiꞌaimi. A awaꞌaiꞌaimiga i lubwaineni fai tutuyanina Taito i wai yami sauluva ꞌatumaidi i ꞌisedi, faifaidi i sosoana, weꞌe yau kebu a da bunumayaga a subiamiga faifaina. Yama vona matatabuna ꞌwaimie vona mogitana, wata baniꞌodi yaku subianina faifaimi ꞌana mogitana i souyeni. 15 Matatabumi ma yami kololo wata ma yami veꞌililibu Taito taiadi ꞌwa veluaga wata taunimi ꞌwa tauyemi yana nuanua ꞌwa vematayakeyakedi, begaidi tutuya deꞌe yami sauluvanidi i nuanuanidi nika yana nuakalikali faifaimi i vevebwaika. 16 Wata fai a nuani mogitana bola ꞌwa vevematayakayaka a sosoana bwaikina.

8

Faulo i veifufu ꞌanivelena-maimaiga faifaina.

1  ✡Emavo, nuanuama ꞌwa na ꞌasetai Yaubada ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie, Masidonia nageneye. Yana nuakalikalinina ꞌwainega me Masidonia i ꞌaꞌaivaita. 2 Tomotoganidi vita fuedi i veluagadi ꞌadi sailubu, siwe i sosoanamo. Avinodi i vewekowekoma mogitana siwe yadi ꞌanivelena-maimaiga bwaikaotogina. 3-4  ✡Yau a ꞌasetadi bega a na luꞌivona ꞌwaimie, avaꞌai ꞌwaidie ꞌana fata baniꞌodi i yato, siwe wata nuanuadi i ꞌimosoꞌi nika taunidi faifaidi i ꞌusa. Taunidi yadi nuanuayega i veluꞌuiema, nuanuadi bwaikina ꞌa na tauyedi mali tovetumaganavo taiadi, Yaubada yana tomotoga i vewekowekomaga i na ꞌivaisedi. 5 ꞌIma nagami ꞌa nuani ꞌa vo, Me Masidonia i na ꞌanivelena-maimaiga,” siwe kebu nimadiega ꞌaisena. Nagami Yaubada yana nuanua baniꞌodi taunidi i tauyedi ꞌada Toveimea Iesu ꞌwaineye wata ꞌima ꞌwaimeye. 6 Me Masidonia yadi sauluva ꞌa ꞌiseni begaidi Taito ꞌa voneni ꞌa vo, Basenadi ꞌu veifufu me Kolinita ꞌwaidie ꞌanivelena-maimaiga faifaina i velamu i yatoyato. Nuanuama wata ꞌu na nago ꞌwaidie ꞌu na ꞌivaisedi i na veꞌaꞌavai nika ta na ꞌisedi ta na ꞌasetai ma yadi nuakalikali.” Deꞌe baniꞌodi Taito ꞌa vonenina i wai. 7  ✡ꞌOmi ꞌwa kumeta nani fuedi wata ꞌatumaidi ꞌwaidie. Yami vetumagana faꞌalina, yami vona ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa, yami ꞌaseta bwaikidi, ma yami dumwebika ꞌwa ꞌaꞌaivaita, wata ꞌwa nuakalikaliema mogitana. Nuanuama wata ꞌwa na kumeta ma yami nuakalikali ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga.

8 Deꞌe kebu a da veveimeyemiga. Me Masidonia yadi dumwebika a veifufuyedi ꞌwaimie, bega yami ꞌanivelena-maimaiga ꞌa na ꞌiseni ꞌa na ꞌasetai ꞌwa nuakalikali mogitana tomotoganidi baniꞌodi ꞌalo kebu. 9  ✡ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana nuakalikali. Taunina nagami ꞌaiꞌaiwabuna siwe ꞌomi faifaimi i vewekowekoma bega yana vewekowekoma ꞌwainega i ꞌiveꞌaiꞌaiwabumi Yaubada faifaina. ꞌOmi wata baniꞌodi taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwa na ꞌanivelena.

10 Yami ꞌanivelena-maimaiga faifaina, yaku nuanua a na veifufuyeni ꞌwaimie. Avaꞌai ꞌwa velamuyaga malamala i ꞌaꞌava ꞌwaineye, ꞌaiꞌedi tutuya deꞌe ꞌwa na veꞌaꞌavaiga, ꞌatumaina. ꞌOmi ꞌailaꞌanimi ꞌwa kumeta ꞌwa yato, weꞌe mali tovetumaganavo i vemuli. ꞌWa kumetaga kebu yato ꞌaisena faifaina, siwe wata ꞌwa kumeta ꞌanivelena-maimaiga ꞌana nuanua ꞌwa ꞌidewai, ꞌifwaidi i vemuli. 11 Begaidi, tutuya deꞌe nuanuama folovanina ꞌwa ꞌiꞌidewaiga ꞌwa na veꞌaꞌavai. Folovanina ꞌwa venuaꞌivineni ma yami dumwebika ꞌwa velamuyaga, wata ma yami dumwebika ꞌwa na veꞌaꞌavai. Avaꞌai ꞌwaimie i ꞌenoꞌenoviga ꞌwaidiega ꞌwa na veꞌaꞌavai. 12  ✡ꞌAiꞌedi nuanuami ma yami dumwebika avaꞌai ꞌwaimie i ꞌenoꞌenoviga ꞌwaidiega ꞌwa na ꞌanivelena, yami nuakalikalinidi Yaubada yana ꞌeba sosoana. Weꞌe Yaubada kebu i da vo, Naninidi kebu ꞌwaimie i da ꞌenoꞌenoviga, ꞌwaidiega ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga.”

13-14  ✡Kebu nuanuama mali tomotoga veꞌaiꞌaiwabu i na veluagai ꞌwaimiega weꞌe ꞌomi maꞌitufa ꞌwa na vewekowekoma. Weꞌe mogitana fai tutuya deꞌe saiꞌafo mosoꞌina ꞌwaimie, nuanuaku ꞌwa na yato tomotoganidi i ꞌusaga faifaidi, mulieta ꞌaiꞌedi ꞌomi ꞌwa na ꞌusaga weꞌe taunidi ꞌwaidie mosoꞌina i na ꞌivaisemi. Baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga yami mia i na vesala kebu aitoi i na laka weꞌe aitoi i na obu. 15  ✡Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye ta na veꞌivaivaita bega yada mia i na vesala faifaina i vo,

Tomotoganidi ꞌaniꞌani bwaikina i kwakwa, kebu tamu i da luvegelaleni.

Weꞌe tomotoganidi ꞌaniꞌani siaina i kwakwa, ꞌasaꞌaiana ꞌadi ꞌetowava.”

Wata baniꞌodi ta na veꞌivaivaita yada ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaidiega bega yada mia i na vesala.

Taito i na nago me Kolinita ꞌwaidie ꞌanivelena-maimaiga i na ꞌewai.

16 ꞌA vekaiwa bwaikina Yaubada ꞌwaineye fai yaku nuanuananina ꞌami ꞌaivaita faifaina i venuayato Taito ꞌwaineye bega taunina i tauyeni i na wai ꞌami ꞌaivaita faifaina. 17 Tutuyanina ꞌa voneni i na wai ꞌwaimie, ma yana sosoana i nogayema. I nogaya, siwe fai wata nuanuana bwaikina i na ꞌivaisemi bega i na wai. 18 Wata iada tamu ꞌa na vetunei Taito taiadi, tomogonina ma ꞌana veꞌililibu tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa matatabuna ꞌwaidie. I ꞌasetai taunina todumwebika Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana lauꞌage ꞌwaineye. 19 Kebu veꞌililibu ꞌaisena faifaina, siwe wata tovetumaganavo i venuaꞌivineni nuanuadi taiadi ꞌanivelena-maimaiga ꞌa na ꞌewai ꞌa na naweni. Deꞌe folovanina ꞌa ꞌiꞌidewai ꞌAuvea ꞌana subia faifaina wata ꞌwainega ꞌwa na ꞌasetai nuanuama ꞌa na ꞌivaisemi. 20 Yama nuanuananina ꞌa ꞌidewaiga ma fuema taiadi ꞌa na nagoi bega ꞌama fata deꞌe ꞌanivelena-maimaiga bwaikina ꞌa na ꞌiꞌisaveꞌavini, kebu nuanuama tamu aitoi i na fali-vivinagoyema. 21 Nuanuama ꞌAuvea mataneye yama sauluva tonovidi mani ꞌana ꞌisaveꞌavina faifaina, kebu ꞌaisena mataneye, wata tomotoga matadie.

22 Wata iada tamu ꞌadi vetonu ꞌa voneni taiadi i na wai, tutuya fuedi yana folova ꞌwainega ꞌa ꞌiseni ꞌa ꞌasetai taunina todumwebika nani fuedi ꞌwaidie. Weꞌe tutuya deꞌe, fai i nuani mogitana ꞌwa na vematayakayaka nuanuana bwaikina i na ꞌivaisemi. 23 Weꞌe Taito, taunina ꞌaku ꞌau taiadi ꞌa folofolova ꞌami ꞌaivaita faifaina, weꞌe edavonidi ꞌadi ꞌailuga taiadi i na waiga, taunidi tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌavo tutulidi, ꞌadi wagavayega i na wai, yadi folova tomotoga i na ꞌisedi Keliso i na subiai. 24  ✡Taiadi ꞌwa na miamianiga ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie nika i na ꞌasetai ꞌwa nuakalikaliedi, wata naninidi faifaidi ꞌa awaꞌaiꞌaimiga ꞌwa na ꞌiꞌidewadi nika tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina i na ꞌisemi i na veꞌawamogitana.

9

Yaubada nuanuana ma yada sosoana ta na ꞌanivelena-maimaiga.

1-2  ✡A ꞌasetami ma yami dumwebika nuanuami ꞌwa na ꞌanivelena-maimaiga tovetumaganavo ꞌadi ꞌaivaita faifaina, begaidi kebu i da lubwaineku faifaina a na kiluma manamanawena ꞌwaimie. A awaꞌaiꞌaimi me Masidonia ꞌwaidie a vo, Me Kolinita wata ꞌifwaidi tovetumaganavo ꞌawalawa Gulisi nageneye taiadi, malamala i ꞌaꞌavaga ꞌwaineye yadi nuanua i ꞌidewai ꞌanivelena-maimaiga faifaina.” Yami dumwebika valana me Masidonia i nogai, nika saiꞌafo matatabudi wata i dumwebika ꞌanivelena-maimaiga faifaina. 3 Yama awaꞌaiꞌainina kebu nuanuama i na vo, I vekali,” begaidi edavo ꞌadi ꞌaitonu a vonedi i na waia bega yadi ꞌaivaita ꞌwainega yami ꞌanivelena-maimaiga ꞌwa na yato. Tutuyanina ꞌa na wai ꞌa na ꞌisemi yami ꞌaivaitanina ꞌwa ꞌidewai i ꞌenoꞌeno, basenadi a vona baniꞌodi. 4 ꞌAiꞌedi me Masidonia ꞌifwaidi taiadi ꞌa da waiga ꞌwaimie ꞌa da ꞌiseni kebu ꞌwa da yatoga ꞌima ꞌa da bunumayaga ꞌa vetumaganemiga faifaina, weꞌe ꞌomi ꞌwa da bunumayagaotoga. 5 Fai kebu nuanuama ta na bunumayaga begaidi a nuanina edavo a vonedi i na kumeta i na waia bega yadi ꞌaivaita ꞌwainega yami ꞌanivelena-maimaiga basenadi faifaina ꞌwa vonaꞌawaufaufa ꞌwa na ꞌidewai i na ꞌenoꞌeno. Mulieta tutuyanina ꞌa na waiga ꞌa na ꞌisenina nika ꞌa na ꞌasetai ꞌomi toꞌanivelena, weꞌe kebu nuanuaku ꞌa na wai ꞌa na lueloelomi.

Ta na yatoga bwaikina wata bwaikina ta na veluagai.

6  ✡ꞌAna ꞌaseta side baniꞌodi, ꞌaiꞌedi aitoi waifei siaina i na koyovi, wata ꞌaiala ꞌwaineye ꞌaniꞌani siaina i na veluagai. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi waifei bwaikina i na koyovi, wata ꞌaiala ꞌwaineye bwaikina i na veluagai. 7 Begaidi i lubwaineni tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana nuanua ꞌwaineye i tauyeniga baniꞌodi i na yato. Kebu ma yana nualolo ꞌwainega i na yato wata kebu lukakada ꞌwainega, weꞌe mogitana ma yana sosoana i na ꞌanivelena, fai egavo ma yadi sosoana i ꞌaꞌanivelena, Yaubada i nuakalikaliedi. 8 Naninidi ꞌwaidie ꞌwa veꞌaleꞌusa, Yaubada ꞌana fata i na velevelemi nika tutuya matatabuna ꞌami fata, siwe wata ma ꞌadi ꞌimosoꞌi bega ꞌami fata ꞌwaidiega tomotoga fuedi ꞌwa na ꞌiꞌivaisedi. 9  ✡Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye toꞌanivelena faifaidi i vo,

Yana nuakalikali fuedi i luyavuyavuledi wekowekoma ꞌwaidie.

Yana sauluvanidi tonovidi ꞌadi nuanua kebu i na ꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata.”

10  ✡Yaubada waifei i veleda bega ꞌada fata ta na koyova, taunina ꞌadi tokiavevuaga nika ꞌaniꞌani ta veveluagadi. Wata baniꞌodi Yaubada i na ꞌaꞌanivelena ꞌwaimie wata naninidi i na ꞌiꞌimosoꞌiedi i na nagoga yami ꞌanivelena vuagidi i na vevebwaika. 11 Yaubada i na ꞌiꞌiveꞌaiꞌaiwabumi nani matatabuna ꞌwaidiega bega tutuya matatabuna ꞌwa na ꞌaꞌanivelena nika tomotoga fuedi i na vekaiwa Yaubada ꞌwaineye yami nuakalikalinidi faifaidi. Nuakalikalinidi ꞌa na ꞌewadi ꞌwaimiega mali tomotoga ꞌa na veledi.

12 Yami ꞌanivelena-maimaiga ꞌwainega nani ꞌailuga ꞌatumaidi i sousouyedi. Tamu, Yaubada yana tomotoga avaꞌai ꞌwaidie i ꞌusaga ꞌwa ꞌiꞌivaisedi, ꞌana veluaga, tomotoga fuedi Yaubada ꞌwaineye i vevekaiwa nuakalikalinidi faifaidi. 13 Tomotoga fuedi yami ꞌanivelena-maimaiga i na ꞌiseni Yaubada i na subiai i na vo, Me Kolinita Keliso faifaina i luluꞌivona, siwe wata i vevematayakeyakeni. Yadi vematayakayakanina vuagina ta ꞌiseni i ꞌaꞌanivelena ꞌwaideye wata mali tovetumaganavo ꞌwaidie.” 14 Tomotoganidi ma yadi nuakalikali i na veveluꞌui faifaimi fai ꞌami nuakalikali bwaikaotogina Yaubada i velemiga, ꞌwaidiega ꞌwa ꞌivaisedi. 15 Weꞌe Yaubada, Natuna i ꞌaniveleneni ꞌwaideye, yana nuakalikalinina bwaikaotogina kebu ta na vona, begaidi ta na subiai.

10

Faulo i veifufu me Kolinita ꞌwaidie ꞌana awavesako faifaina.

1  ✡Ekwavo, yau Faulo, tauniotogiku a na vonemi. Keliso yana sauluva bikana wata yana nuaobu a na saladi, ꞌwaidiega a na veluꞌaseꞌasemi. Tomotoga ꞌifwaidi i vo, Faulo taiadi ta miamiaga ꞌawana umaumana kebu i da toke i da vonavona, weꞌe tulinega kebu i da kolokolologa i toke i vonavona.” 2  ✡Siwe a nuani tutuyanina a na wai ꞌwaimie, tomotoga ꞌifwaidi taiadi ꞌwa miamianiga ꞌwaidie a na toke a na vona, tomotoganidi yadi nuanua igodina ꞌima Yaubada yana tofolovavo ꞌa da vevesauluva Yaubada ꞌana tobavu baniꞌodi. A veveluꞌui ꞌwaimie, kebu nuanuaku ꞌwa na silubuku yami sauluva sakoidi ꞌwaidiega i na nunago ꞌomi wata a na toke a na vonemi. 3 Mogitana ꞌima tomotogaotoga fwayafwaya tabwaneye ta miamiani, siwe Yaubada faifaina ꞌa vevetalaga sakona taiadi, weꞌe yama vetalaganina kebu Yaubada ꞌana tobavu baniꞌodiga. 4  ✡Kebu tomia fwayafwaya yadi kukua ꞌeba vetalaga ꞌwaidiega ꞌa da vevetalaga, weꞌe mogitana Yaubada yana ꞌeba vetalaga toketokedi ꞌwaidiega ꞌama fata Seitani yana ꞌeba veimea toketokedi ꞌwaidie ꞌa na vetoketoke. Side baniꞌodi ꞌa vevetoketoke ꞌwaineye. 5 Yaubada yana ꞌeba vetalaganidi ꞌwaidiega fwayafwaya ꞌana nuanua tomotoga nuadi i ꞌewaꞌewadiga ꞌa sisiviladi ꞌa vetoketoke ꞌwaidie. Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌana ꞌaseta i sibodeni nualaka tulina tulina ꞌwaidiega bega mali tomotoga kebu ꞌadi fata Yaubada i na ꞌasetai, weꞌe ꞌima naninidi i tovibodaga ꞌa tutuwealidi. Wata ꞌeba vetalaganidi ꞌwaidiega tomotoga yadi nuanua matatabuna ꞌa ꞌiꞌiveꞌavinidi ꞌa nunawedi Keliso ꞌwaineye nika yana nuanua i vevematayakeyakedi. 6 ꞌA lulukamata ꞌomi tovetumagana ꞌwa miamiani Kolinita ꞌwaineye nagami taunimi ꞌwa na tauyemi Keliso ꞌwa na vevematayakeyakeni, mulieta ꞌaiꞌedi aitoi i na baila, bei vematavuloga ꞌa na veleni.

7 ꞌWa ꞌiseꞌisekumo, ꞌaiꞌedi ꞌwa da venuaꞌivineku yaku sauluva wata yaku veimea ꞌwa da ꞌasetadi. ꞌAiꞌedi aitoi i na nuani mogitana taunina Keliso yana tomotoga, ꞌatumaina, siwe i lubwaineni i na venuaꞌivina-vaitugana nika i na nuani ꞌima wata Keliso yana tomotoga, kebu ꞌaisenaga. 8 ꞌAuvea veimea i velema bega ꞌa na kiavetoketokemi, kebu i da vo, ꞌWa na ꞌivesakodi,” weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌwa na vo, Faulo yana vonanina ꞌana nogaya taunina i awaꞌaiꞌaia,” kebu a na bunumayaga, fai mogitana Yaubada veimeanina i veleku begaidi a awaꞌaiꞌaiku. 9-10  ✡Kebu nuanuaku ꞌwa na vo, Faulo yana leta ꞌwaidiega i veveꞌisakololoda,” fai ꞌifwaimi ꞌwa vonaga ꞌwa vo, Faulo yana leta vitadi wata toketokedi, weꞌe taiadi ta na miamiaga ta ꞌiseꞌiseni taunina tomogo mweana yana vona ꞌadi nogaya nani-ꞌavoꞌavovo.” 11  ✡Egavo baniꞌodi i voneyediga i lubwainedi i da ꞌasetai yama toketokena ꞌa veve leta ꞌwaidiega wata yama toketokena tutuyanina ꞌa na waiga ꞌwaimie ꞌwa na ꞌiseniga i vesala.

12 Tove ꞌifwaidi ꞌwaimie taunidi i awaꞌaiꞌaidi i vo, ꞌIma ꞌatumaima ꞌwa na veꞌililibuyema,” weꞌe ꞌima, kebu tamu saiꞌafo nuanuama ꞌa na vo, Tomotoganidi yadi sauluva wata ꞌima yama sauluva taiadi i vesala.” Tovenidi yadi nuanuayega taunidi yadi sauluva i ꞌetowavadi i vo, ꞌA veꞌatumaiga, ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi ꞌama fata, kebu tamu aitoi yana ꞌatumaina ꞌima baniꞌodiga.” ꞌAna ꞌisa tomotoganidi kebu ma yadi ꞌasetaga. 13  ✡Weꞌe ꞌima ꞌeba veimea ꞌifwaidi Yaubada i tauyedi ꞌwaimeye beidimo ꞌa na folofolova faifaina, yama folovanidi vuagidi faifaidi ꞌama fata taunima ꞌa na awaꞌaiꞌaima. Kebu ꞌa na uviꞌagala ꞌa na damana tamu aitoi yana ꞌeba veimea ꞌwaineye bei taunima ꞌa na awaꞌaiꞌaima tomogonina yana folova vuagidi faifaidi. Weꞌe ꞌomi me Kolinita yama ꞌeba veimea nageneye ꞌwa miamia. 14 Mogitana ꞌomi yama ꞌeba veimea nageneye, begaidi tutuyanina ꞌa wai-vauvau ꞌwaimie Keliso Valana ꞌAtumaina ꞌa viweni, kebu yama ꞌeba veimea ꞌana tugusa ꞌa da uviꞌagali. 15 Yaubada yama ꞌeba veimea ꞌana tugusa i yatodi, begaidi mali tomotoga i folofolova ꞌeba veimea ꞌifwaidi ꞌwaidie, yadi folova vuagidi faifaidi kebu taunima ꞌa na awaꞌaiꞌaima. Weꞌe mogitana nuanuama yami vetumagana i na vevetoketoke bega yama folova ꞌwaimie yama ꞌeba veimeanina nageneye i na vevebwaika. 16 Yama folova i na vebwaikaga ꞌwaimie, mulieta ꞌama fata ꞌa na vaganago mali ꞌawalawa ꞌwaidie wata bei Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa na lauꞌage. ꞌA na vaganagoga fai kebu nuanuama taunima ꞌa na awaꞌaiꞌaima tamu tomogo yana folova taunina yana ꞌeba veimea nageneye faifaina.

17 Weꞌe mogitana avaꞌai i voneyeniga Yaubada yana Buki nageneye ta na ꞌidewai i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, A na subia,”

I lubwaineni ꞌAuvea ꞌaisena i na subiai,

Kebu taunina i na awaꞌaiꞌaia.”

18  ✡ꞌAiꞌedi aitoi taunina i na awaꞌaiꞌaia, yana awaꞌaiꞌainina nani-ꞌavoꞌavovo, weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌAuvea tamu aitoi i na awaꞌaiꞌaiaga ꞌana awaꞌaiꞌainina vona mogitana.

11

Faulo i veifufu tove-vekavekali faifaidi.

1 Fai tauniku a awaꞌaiꞌaiku yaku vona ꞌana nogaya ꞌwa da vo saiꞌafo a da veꞌwavaꞌwava, siwe nuanuaku ꞌwa na tokemaiga. ꞌWa na tokemaigemiga, nuanuaku bwaikina yaku nuanua a na luꞌivona ꞌwaimie. 2  ✡Yaubada i veꞌunumagigi faifaimi, nuanuana ꞌomi ꞌaiseotogina yana tomotoga, yau wata baniꞌodi a veꞌunumagigi faifaimi. Nuanuaku Keliso ꞌaiseotogina ꞌwa na nuakalikalieni, ꞌwa da vo ꞌomi tamu vavine neꞌeꞌelina baniꞌodi, kebu tamu yana sakonaga. A veakutagonimi Keliso ꞌaiseotogina faifaina, ꞌomi baniꞌodi yana vavine ꞌatumaiꞌavami. 3  ✡Siwe a venuafouviga faifaimi. Basenadiotoga Seitani ꞌoꞌolo i agei bega ꞌaseta-vekavekali ꞌwainega Ive i vekaliedi i sakona, wata baniꞌodi ꞌomi faifaimi a venuafouviga i na nunago tomotoga ꞌifwaidi i na vekaliemi Keliso ꞌwa na baileni. Basenadi ma yami nuakalikali taunimi ꞌwa tauyemi Keliso ꞌaiseotogina ꞌwaineye, kebu nuanuaku tamu aitoi nuami i na ꞌewai ꞌwa na damana ꞌwaineye. 4  ✡A venuafouviga fai tove-vekavekali i waiga ꞌwaimie, ma yami sosoana taunimi ꞌwa tauyemi ꞌwaidie. Basenadi Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa lauꞌage ꞌwaimie, ꞌwa vetumagana nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi. Mulieta tove-vekavekalinidi i waia ꞌwaimie tamu Iesu faifaina i lauꞌage, kumanina ꞌima kebu faifaina ꞌa da lalauꞌagega. Yadi ve tulina siwe ma yami sosoana ꞌwa nogai ꞌwa vetumagana ꞌwaineye wata taunimi ꞌwa tauyemi tamu ꞌanuꞌanunu tulina ꞌwaineye.

5 Tovenidi igodi yami tomataꞌaulele bwaikaotogidi, weꞌe yau a nuani kebu i da vebwaika-ꞌiaweku. 6  ✡Voke yaku vona ꞌana nogaya kebu ꞌeba nuaꞌewa tovenidi baniꞌodi, ꞌwa da vo kebu a da luku sikulu ꞌwaineye, siwe a vonavonaga ma yaku ꞌaseta. Tutuya matatabuna yaku ꞌaseta ꞌa sisivemageseni ꞌwaimie nani tulina tulina faifaidi.

7 Basenadi a wai Yaubada Valana ꞌAtumaina a lalauꞌage ꞌwaimie, kebu tutula faifaina a da nuanua, mani ꞌalo ꞌaniꞌani ꞌwaimiega a da ꞌewaꞌewadi. Tauniku a kiaobuyeku maꞌitufa ꞌomi a kialakaimi. Fai kebu a da lukakademi tutula faifaina, ꞌwa da nuani, a sakona matamie? 8  ✡A folofolovaga ꞌwaimie tovetumagana ꞌailaꞌa fuedi i ꞌiꞌivaiseku mani ꞌwainega, ꞌwa da vo a da vavainago ꞌwaidiega a na ꞌivaisemiga faifaina. 9 Tutuyanina taiadi ta miamia nani ꞌifwaidi ꞌwaidiega a veꞌaleꞌusa, siwe kebu tamu vita a da velemiga talaveluꞌuiega. Weꞌe mogitana edavo i maia Masidoniayega, naninidi ꞌwaidiega a veꞌaleꞌusaga i miedi. Basenadi wata ꞌawaie kebu tamu saiꞌafo nuanuaku vita a na velevelemi ꞌaku ꞌisaveꞌavina faifaina. 10 Keliso yana nuanua tonovidi i ꞌenoꞌenovi ꞌwaikuye begaidi a na vonemi. Tutuyanina Keliso Valana ꞌAtumaina a lalauꞌage ꞌwaimie kebu tamu nani nimamiega a da ꞌewai. Kebu tamu avaꞌai a da ꞌewaꞌewai ꞌwaimiega, faifaina tutuya fuedi tauniku a awaꞌaiꞌaiku yami ꞌawalawa Gulisi matatabuna nageneye, siwe kebu tamu aitoi ꞌana fata i na talabodeku a na ꞌailove. 11 Awale a vonavona a vo, Mali tovetumaganavo i ꞌivaiseku weꞌe ꞌomi kebu?” ꞌAlo ꞌomi kebu a da nuakalikaliemiga? Kebu, Yaubada ꞌaku toꞌaseta, i ꞌasetaku a nuakalikaliemi. Wata kebu a da vo, A na vetalavologa bega mani i na veleku.”

12 Tutuya deꞌe a folofolovamo kebu tutula faifaina a da nuanua, wata ꞌawaie baniꞌodi a na folofolovamo bega tomotoganidi igodi yami tomataꞌaulelevo kebu ꞌadi fata taunidi i na awaꞌaiꞌaidi. Tomotoganidi i lulukakademi mani ꞌwa veleveledi yadi nuanua i vo, ꞌIma Yaubada yana tomataꞌaulele, Faulo yana folova wata ꞌima yama folova i vesala.” Siwe kebu, yau kebu mani faifaina a da nuanua, begaidi kebu i da lubwainedi taunidi i na awaꞌaiꞌaidi i na vo, ꞌIma ꞌa vesala Faulo taiadi.”

13  ✡Tomotoganidi kebu tomataꞌaulele mogitana, tovekali. Yadi folova vekali wata yadi sauluva i vetuli ta na ꞌisedi ta na vo ꞌako, Mogitana Keliso yana tomataꞌaulelevo.” 14 Kebu nuami i na voganidi ꞌwa na vekoi fai yadi toveimea Seitani ꞌana fata i na vemaigisivilavila ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo anelose mataududulina. 15 Fai Seitani ꞌana fata i na vetuli anelose baniꞌodi, bega kebu nani vitana yana tofolovavo ꞌwaidie, wata ꞌadi fata i na vetuli ꞌwa da vo nuanua tonovidi ꞌadi tofolovavo. ꞌEba veꞌaꞌava ꞌwaineye ꞌadi tutula i na veluagadi yadi sauluva sakoidi ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi.

Vitanidi Faulo i veluagadiga Keliso faifaina i veifufuyedi.

16 Wata yaku vona a na luvaitugani. Kebu i da lubwaineni tamu aitoi yana nuanua i na vo, Faulo taunina i awaꞌaiꞌaia, yana vona ꞌana nogaya i veꞌwavaꞌwava.” ꞌAiꞌedi yami nuanua baniꞌodi, ꞌwa na tokemaigemi saiꞌafo a na awaꞌaiꞌaiku ꞌwa na nogai, baniꞌodi ꞌwa totokemaiga tomotoganidi i veꞌwavaꞌwavaga ꞌwaidie. 17 Yaku awaꞌaiꞌainina kebu ꞌAuvea yana nuanua baniꞌodiga, ꞌwavaꞌwavadi yadi sauluva a na saladi. 18 Tomotoga fuedi taunidi i awaꞌaiꞌaidi ꞌadi ꞌaivaita fwayefwayeye faifaina wata yau a na saladi. 19 ꞌAmi ꞌisa, igodina ꞌomi toꞌaseta siwe ꞌwa tokemaiga tove-vekavekali ꞌwaidie. Tovenidi yadi vona ꞌana nogaya i veꞌwavaꞌwava siwe ma yami sosoana taunimi ꞌwa tauyemi ꞌwaidie. 20 ꞌAiꞌedi aitoi i na lukakademi yana veimea fuedi ꞌwa na vevematayakeyakedi, ꞌalo yami kukua i na elomi, ꞌasaꞌaiana ꞌwa tokemaiga. ꞌAlo ꞌaiꞌedi givagivayega i na vekaliemi nuanuana yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, ꞌalo i na awaobuobuyemi, ꞌalo maigimi i na tutubodadiga, ꞌasaꞌaiana ꞌwa sosoanamo. 21 Fai ꞌima kebu baniꞌodi ꞌa da vesauluva sakoina ꞌwaimie, yau ꞌwa da vo mweaku, igodi a bunumayaga.

ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na vetoketoke taunina i na awaꞌaiꞌaia nani ꞌifwaidi faifaidi, yau wata baniꞌodi ꞌaku fata tauniku a na awaꞌaiꞌaiku naninidi faifaidi. A ꞌasetai yaku awaꞌaiꞌai ꞌana nogaya a veꞌwavaꞌwava, siwe wata a na vonemi. 22  ✡ꞌAiꞌedi tomotoganidi i na vo, ꞌIma me Ibeliu,” yau wata tomogo Ibeliu. ꞌAiꞌedi i na vo, ꞌIma wauma Isileli,” yau wata baniꞌodi. ꞌAiꞌedi i na vo, ꞌIma Ebelamo tubunavo,” yau wata baniꞌodi tamu tubuna. 23  ✡ꞌAiꞌedi i na vo, ꞌIma Keliso yana tofolova,” weꞌe yau mogitana yana tofolova. A nuani yaku awaꞌaiꞌainina ꞌana nogaya ꞌwa da vo a da veꞌwavaꞌwava, siwe wata a na vonemi. Yaku folova vitadi wata Keliso faifaina vanuga ꞌeba yogona ꞌwaidie i yatoyatoku ꞌwaidiega tomotoganidi a vetoketoke-ꞌiawedi. Tutuya fuedi Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i toke i nikenikeku, wata tutuya fuedi saiꞌafoga i da luluvewafaku, weꞌe tomotoganidi kebu baniꞌodiga. 24  ✡Fai a folofolova Keliso faifaina, tutuya 5 yaku tomotoga me Diu i toke i fitaliku bulava metametanina ꞌwainega, tutuya ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌaku ꞌainike matatabuna 39 me Diu yadi sauluva baniꞌodi. 25  ✡Tutuya ꞌaitonu me Loma i toke i nikeku fulumaiega, tamu tutuya i lukileuku igodi nuanuadi i na luvewafaku. Tutuya ꞌaitonu yama waka i tula i tutuwealema, tamu tutuya a kayokayo malaveseye ꞌaiata wata lovana matatabuna. 26  ✡Tutuya fuedi yaku lauvivila ꞌwaidie ilagi a veveluagadi saiꞌafoga a da wafawafa weyagata ꞌwaidie. Toꞌainike ꞌwaidiega, yaku tomotoga me Diu ꞌwaidiega wata mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidiega. Wata baniꞌodi ilagi a veveluagadi ꞌatamana bwaikidi ꞌwaidie, walaꞌaie, malaveseye wata tovetumagana-vekavekali ꞌwaidiega. 27 Tutuya fuedi a toke a folofolova, lovana fuedi kebu a da ꞌenodewa, a laselase wata ꞌanigoku i lalala, tutuya fuedi a veveꞌaleꞌusa ꞌaniꞌani wata kaleko ꞌwaidiega, wata a vevekaukau. 28 Vita fuedi a veluagadi, ꞌifwaidi a ꞌinanadi, ꞌifwaidi kebu, vitanidi ꞌwaidiega yami tove-vekavekali a vetoketoke-ꞌiawedi. Siwe wata tamu vita bwaikina a vevebaeku tovetumaganavo faifaimi ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidie, ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana a vevenuafouviga faifaimi voke yami vetumagana Keliso ꞌwaineye faꞌalina ꞌalo kebu. 29 ꞌAiꞌedi tamu aitoi yana vetumagana i na mwea, ꞌaku vebae ꞌwainega a na lutonovi. ꞌAiꞌedi tamu aitoi sakona nuana i na ꞌewai i na beꞌuga, yau a na venuafouviga faifaina.

30 ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, I lubwaineni Faulo taunina i na awaꞌaiꞌaia nika tomotoga i na ꞌasetai taunina tomogo toketokena.” Siwe kebu nuanuaku, nuanuaku ꞌaku vitanidi wata naninidi ꞌwaidiega tomotoga ꞌadi fata i na ꞌasetakuga yau tomogo mweaku, ꞌaisedi faifaidi a na vonavona. 31 Yaubada ꞌaku toꞌaseta, i ꞌasetaku kebu a da vevekali. Taunina ꞌada Toveimea Iesu Tamana wata yana Yaubada, i lubwaineda tutuya fuedi ta na subisubiai, kebu i na ꞌaꞌavaga, i na ꞌeno-vagata. 32  ✡Yau tomogo mweaku, a na veifufuyeni nika ꞌwa na ꞌasetai. Basenadi Kini Aletasi tamu gabemani bwaikina i venuaꞌivineni ꞌatamana Damasiko i ꞌisaveꞌavini. ꞌAtamananina matatabuna kalikalina, kalinina i toke i didigi i laka. Bei a miamia toveimeanina nuanuana i na ꞌiveꞌaviniku bega tolugaviavo i vonedi ꞌawa i tovibodadi. 33 Siwe lovane ekwavo i naweku walisaveye a luku, tutubwekaneamo i veꞌioyoku a obu a dega.

12

Faulo ꞌana ꞌenoneganega i veifufuyeni, ꞌwa da vo tamu tomogo ꞌana ꞌenoneganega i da veifufuyeni.

1 A nuani kebu ꞌana fata ꞌaivaita a na veluagai yaku awaꞌaiꞌai ꞌwainega siwe ꞌasaꞌaiana a na awaꞌaiꞌaiku nika ꞌwa na ꞌasetai ma yaku veimea Yaubada ꞌwainega. Tutuya deꞌe a na veifufuyedi naninidi ꞌAuvea i veku ꞌwa da vo a da ꞌenoneganega. 2 ꞌAkonadi malamala 14 i ꞌaꞌava tamu tomogo taunina Keliso taiadi i miaveꞌitubamaga, Yaubada i vagavaia i naweni taꞌebeiotoga abame. Kebu a da ꞌaseta-ꞌatumaia ma tomogona ꞌalo ꞌanuꞌanunuꞌavana, Yaubada ꞌaisena i ꞌasetai. 3 Wata a na luvaitugani, Yaubada ꞌaisena i ꞌasetai, voke ma tomogona ꞌalo ꞌanuꞌanununa ꞌaisena, siwe a ꞌasetai Yaubada i vagavaia i naweni Faladaisi, ꞌeba mia ꞌatumaina wata sosoana-vagata ꞌwaineye. 4 I lakaga nani fuedi ꞌeba nuaꞌewa i nogaidi veifufu-wayoga, siwe Yaubada tomogonina i talabodeni kebu i na luꞌivoneyedi. 5 ꞌAku fata tomogonina* a na awaꞌaiꞌaia, siwe kebu nuanuaku tauniku a na awaꞌaiꞌaiku. Weꞌe naninidi faifaidi tomotoga i ꞌasetaku yau tomogo mweaku ꞌaisedi faifaidi a na vonavona. 6 ꞌAiꞌedi nuanuaku tauniku a na awaꞌaiꞌaikuga kebu a da veꞌwavaꞌwavaga fai naninidi a da luꞌivoneyediga vona mogitana. Siwe ꞌasaꞌaiana kebu nuanuaku tauniku a na awaꞌaiꞌaiku i na nunago tomotoga i na kialakaiku tauniku yaku vona ꞌwainega. Weꞌe mogitana tomotoga i na ꞌiseni avaꞌai a ꞌidewaiga wata i na nogai yaku lauꞌage nika bei i na nuani yau tomogo-ꞌavoꞌavovo ꞌalo bwaikiku.

7  ✡Tutuyanina Yaubada i silakaiku abame ꞌeba nuaꞌewa ꞌatumaiotogidi tulina tulina i veku, fai kebu nuanuana faifaidi a na nualaka begaidi Yaubada Seitani i tauyeni tamu vita tomogokuye i yatoi, ꞌwainega veviga wata ꞌweꞌwela a veveluagadi. 8 Tutuya ꞌaitonu viganina faifaina a veveluꞌui ꞌAuvea ꞌwaineye, nuanuaku i na ꞌewayavuleni. 9  ✡Siwe i vo, Yaku nuakalikali ꞌwaimuye ꞌakonadi ꞌamu fata ꞌwainega ꞌaivaita ꞌu veveluagai. Tutuyanina ꞌu na mwea yaku toketokena i na ꞌivaisemu nika ꞌu na vetoketoke.” Begaidi a sosoana bwaikina naninidi ꞌwaidiega a mwea, faifaidi a na awaꞌaiꞌaiku. A mweaga bega Keliso yana toketokena i na ageku i na veveꞌisabodeku. 10 ꞌAiꞌedi Keliso faifaina a na mweaga, ꞌaiꞌedi tomotoga i na yagayagaikuga, ꞌaiꞌedi ꞌeba venuafouviga a na veveluagadiga, ꞌaiꞌedi Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i na veveꞌisakolologa ꞌwaikuye, ꞌaiꞌedi vita tulina tulina a na veveluagadiga, a na sosoanamo. A na sosoanaga fai tutuyanina a na vo, Yau a mwea, kebu ꞌaku fata,” bei Keliso i na kiavetoketokeku nika vitanidi matatabuna ꞌaku fata.

Faulo i venuafouviga me Kolinita faifaidi.

11 Fai yami tomataꞌaulele-vekavekali ꞌwa awaꞌaiꞌaidi tauniku a awaꞌaiꞌaiku yaku sauluva ꞌwa da vo a da veꞌwavaꞌwava, siwe ꞌomi yami awaꞌaiꞌainina ꞌwainega ꞌwa lukakadeku. Yau a vetomataꞌaulele Keliso faifaina ꞌwaimie a folova, begaidi ꞌomi tomotoganimi i lubwainemi awaveꞌatumai ꞌwaimiega i da souyeni faifaiku. Avinodi yau baniꞌodi nani-ꞌavoꞌavovo siwe tomotoganidi igodi yami tomataꞌaulele bwaikaotogidi kebu tamu saiꞌafo i da vebwaika-ꞌiaweku. 12  ✡A tokemaiga bwaikina vetomataꞌaulele ꞌana tugusa a ve ꞌwaimie. Yaubada yana toketokena ꞌwainega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa ma ꞌadi tugusa a ꞌidewadi matamie kebu tamu wata aitoi ꞌana fata baniꞌodiga, ꞌwa da ꞌisedi nika ꞌwa da ꞌasetai yau tomataꞌaulele mogitana. 13  ✡Naninidi a ꞌidewadi tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌifwaidi ꞌwaidie, ꞌomi wata ꞌwaimie baniꞌodi, kebu tamu nani a da veꞌoꞌoleni ꞌwaimie. Voke tamu nani a veꞌoꞌoleni, mali tovetumaganavo a tauyedi i na ꞌiꞌivaiseku weꞌe ꞌomi kebu a da lukakademi ꞌaniꞌani ꞌalo tamu nani faifaina. ꞌAiꞌedi ꞌwa nuani yaku sauluvanina ꞌwainega a sakonaga ꞌwaimie, nuanuaku ꞌwa na nuatavuniku.

14 Tutuya deꞌe yaku wai ꞌana vetonu faifaina a ꞌidewadewa a na wai a na fogemi, siwe kebu vita a na velemiga ꞌaku ꞌisaveꞌavina faifaina. Naninidi ꞌwaimiega baniꞌodi kukua kebu nuanuaku, nuanuaku ꞌomi tauniotogimi. ꞌOmi natukwavo ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinikuga kebu i da lubwaineni fai kwakwama kebu i da bakubakula tamadiavo wata inadiavo faifaidi, weꞌe mogitana tama wata ina i bakubakula natudiavo faifaidi. 15 Yau tamami baniꞌodi, ma yaku sosoana nani matatabuna ꞌwaikuye a tauyedi faifaimi tauniotogiku taiadi bega a na toke a na folofolova faifaimi. I na nunago a na mwea faifaimi, ꞌasaꞌaiana a na sosoanamo. Yau a nuakalikaliemi bwaikina, weꞌe ꞌomi baniꞌodi, yami nuakalikali ꞌwaikuye i vevesiai? 16 ꞌAiꞌedi ꞌwa na vo, Mogitana, Faulo kebu vita i da veleda ꞌana ꞌisaveꞌavina faifaina,” siwe ꞌifwaimi ꞌwa na vo, Kebu, Faulo yana vaiseba, yana vetalavologa ꞌwainega yada mani i eloeloda.” 17 Baniꞌodi a munega a elomi? Tomotoganidi a vonedi i wai ꞌwaimie yaku vona i luꞌivona ꞌwaimie, voke ꞌwaidiega a elomi? 18 Basenadi Taito a vetunei i wai ꞌwaimie, wata iada tamu a voneni taiadi i wai. Voke Taito kumanina yami mani i elomi? Kebuꞌaꞌava, ꞌwa ꞌasetai taunina tomogo ꞌatumaina, weꞌe yau yaku sauluva wata yaku nuanua i vesala yana sauluva wata yana nuanua baniꞌodi.

19 Voke yaku leta ꞌwa luluꞌiawawai ꞌwa nuanua ꞌwa vo, Faulo ma enavo i veveꞌewa ꞌwaideye taunidi ꞌadi awaveꞌatumai ꞌwaidiega.” Siwe kebu, Yaubada mataneye ꞌa vonavona Keliso yana nuanua baniꞌodi. Weꞌe ꞌomi emavo ꞌa nuakalikaliemiga, yama sauluva matatabuna ꞌa ꞌiꞌidewadi ꞌami kiavefaꞌala faifaina. 20 Nuanuama ꞌa na kiavefaꞌalimi fai a venuafouviga a na waiga ꞌwaimie yami sauluva ꞌifwaidi a na ꞌisedi, sauluvanidi kebu yaku nuanua baniꞌodi, wata yau avaꞌai a na ꞌidewaiga ꞌwaimie, ꞌomi kebu nuanuami. A venuafouviga ꞌaiꞌedi a na ꞌisemi ꞌwa na veveꞌikwayekwayega, ꞌwa na veveꞌunumagigi, ꞌwa na nunuasako, tauniꞌavami faifaimi ꞌwa na nuanua weꞌe emiavo kebu, emiavo ꞌwa na yagayagaidi, ꞌwa na vevebonaivo, ꞌwa na nunualaka, wata kebu ꞌwa na folofolova veimea ꞌana tonovineamo. 21  ✡Mogitana a venuafouviga tutuyanina wata a na wai ꞌwaimie ꞌaiꞌedi yami sauluva a na ꞌisedi bola kebu ꞌwa da ꞌiveꞌatumaidi, nika yami sauluvanidi faifaidi yaku Yaubada bunumayaga i na veleku matamie. Basenadi fuemi ꞌwa sakona, siwe voke bola kebu ꞌwa na nuavilamiga, bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwa ꞌiꞌidewadi, ꞌwa veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, wata ꞌwa nunuagiva nika nani sakoidi ꞌwa ꞌiꞌidewadi. Yau a na ꞌisedina a na vemogai faifaimi.

13

Faulo yana matakia.

1  ✡Deꞌe a na wai a na fogemiga, yaku wai ꞌana vetonu. Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye faifaina nuami a na tolinuataꞌidi. I vo,

ꞌAiꞌedi tamu aitoi iana i na vevitai tamu sakona faifaina,

I lubwaineni sakonanina ꞌana toꞌisa ꞌadi ꞌailuga ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu nika yana vevitanina mogitana.”

Wata baniꞌodi, ꞌomi ꞌaiꞌedi kebu ꞌwa na nuavilamiga ꞌwa na vonayavuga matakuye. 2 Basenadi yaku wai ꞌana veluga ꞌwaineye, tomotoganidi i sakonaga wata ꞌifwaimi a vonemi vematavuloga faifaina, weꞌe tutuya deꞌe tulikuyega wata vonanina a na luvaitugani. Side baniꞌodi. Tutuyanina wata a na waiga tosakonanimi kebu a na veꞌiseꞌisemiga, ꞌaitamogana ꞌaitamogana vematavuloga a na velemi. 3 Nuanuami ꞌeba ꞌisa ꞌifwaidi a na ꞌidewadi ꞌwa na ꞌisedina ꞌwa na veꞌawamogitana yau Keliso yana tomataꞌaulele, Kelisonina faifaina a vonavona. ꞌAtumaina, a na waiga a na vemi vematavuloga a na velemiga ꞌwainega. Keliso yana sauluva ꞌwaimie kebu mweanaga, weꞌe mogitana ma yana toketokena i folofolova ꞌawasasamie. 4  ✡Mogitana Keliso tomogona mweana i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye i wafa, siwe tutuya deꞌe Yaubada yana toketokena ꞌwainega i miamia. Wata baniꞌodi ꞌima Keliso yana tomotoga mweama, siwe Yaubada yana toketokena ꞌwainega taiadi ꞌa miamia bega ꞌama fata nani matatabuna ꞌa na ꞌiꞌidewadi ꞌwaimie ma yama toketokena.

5 Weꞌe ꞌomi, i lubwainemi taunimi ꞌwa na sitonovimi ꞌwa na ꞌasetai ma yami vetumagana ꞌwa tauyemi Keliso ꞌwaineye ꞌalo kebu. ꞌWa da ꞌasetai Iesu Keliso i miamia nagemie, siwe ꞌaiꞌedi yami saitonovanina ꞌwainega ꞌwa na ꞌasetai kebu ꞌwa da vetumagana, wata ꞌwa na ꞌasetai Keliso kebu nagemie i da miamia. 6 Weꞌe ꞌima ꞌa nuani ꞌwa na ꞌasetama kebu tomataꞌaulele-vekavekali, nagemeye Keliso i miamia. 7 ꞌA veveluꞌui faifaimi Yaubada ꞌwaineye bega kebu ꞌwa na sakona. Kebu ꞌa da vo, ꞌA na veluꞌui faifaidi bega mali tomotoga yadi sauluva ꞌatumaidi i na ꞌisedi i na vo, Faulo ma enavo tomataꞌaulele mogitana.” Kebu baniꞌodi yama nuanuaga, mogitana ꞌa veveluꞌui faifaimi, nuanuama ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina, weꞌe ꞌaiꞌedi tomotoga i na awavesakoyema, ꞌasaꞌaiana, kebu tamu avaꞌai. 8  ✡ꞌIma tomataꞌaulele kebu tamu yama toketokena i da ꞌenoꞌeno bega Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌa na tovibodedi, weꞌe mogitana i lubwainema tutuya fuedi nuanuananidi ꞌa na luluꞌivoneyedi bega tomotoga i na vematayakeyakedi. 9 ꞌAiꞌedi ꞌama ꞌisa ꞌwainega ꞌima tomotoga mweama weꞌe ꞌomi ma yami toketokena Yaubada yana nuanuananidi ꞌwa ꞌiꞌidewadi, ꞌa sososoana. Begaidi ꞌa veveluꞌui faifaimi yami sauluva i na veꞌatumaiotoga. 10  ✡Nuanuama yami sauluva i na veꞌatumaiotoga begaidi tulikuyega yami leta a kilukiluma bega a na waiga ꞌwaimie kebu ma yaku veimea a na vematavulogimi. Veimeanina ꞌAuvea i velekuga ꞌwainega a na kiavetoketokemi, weꞌe kebu i da vo, ꞌWainega ꞌwa na ꞌivesakodi.”

Faulo yana vona ꞌeba veꞌaꞌava.

11 Side baniꞌodi yaku veifufu ꞌana maꞌusa ꞌwaimie, ieu ekwavo. Yami sauluva ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi tonovidi i na ꞌenoꞌeno, yaku vona ꞌwa na nunuaveꞌavinidi wata ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, matatabumi yami nuanua i na vesala ꞌwa na veveiana. Weꞌe Yaubada, taunina i nunuakalikalieda wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i veleveleda, lilivamie i na miamia.

12 Emiavo tovetumaganavo ꞌwaidie yami nuakalikali ꞌwa na ve ꞌavalamaigayega. Yaubada yana tomotoga matatabudi yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie.

13 ꞌAda Toveimea Iesu Keliso yana ꞌisaveꞌavina, Yaubada yana nuakalikali wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana veiana i na ꞌenoꞌeno matatabumi ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.

Yau Faulo.

✡ 1:1: 1 Kol 1:1

✡ 1:2: 1 Kol 1:3

✡ 1:3: 1 Fit 1:3; Lom 15:5-6

✡ 1:8: Fol 19:23; 1 Kol 15:30-32

✡ 1:10-11: 2 Tim 4:18

✡ 1:12: 1 Kol 1:17; 2 Kol 2:17

✡ 1:13-14: Fil 2:16

✡ 1:20: Lom 15:18-19; Ve 3:14

✡ 1:21-22: 1 Ion 2:27; Efe 1:13-14; Lom 8:16-17

✡ 1:23: Lom 1:9

✡ 1:24: 1 Fit 5:3

✡ 2:1: 1 Kol 4:21

✡ 2:4: 2 Kol 7:8-9

✡ 2:5: 1 Kol 5:1

✡ 2:11: Luk 22:31-32

✡ 2:12: Fol 14:27

✡ 2:14: Lom 6:17

✡ 2:15: 1 Kol 1:18

✡ 2:17: 1 Fit 4:11

✡ 3:1: Fol 18:27

✡ 3:3: Sou 24:12

✡ 3:6: Ion 6:63; Lom 7:6

✡ 3:7: Sou 34:30; Gal 3:2-5

✡ 3:9: Lom 3:21

✡ 3:14: Lom 11:25

✡ 3:16: Lom 11:23,26

✡ 3:17: Ion 8:32,36; Lom 8:2; Gal 5:1

✡ 4:2: 1 Tes 2:5

✡ 4:4: Efe 2:2

✡ 4:6: Nag 1:3; 1 Fit 2:9

✡ 4:11: Lom 8:36

✡ 4:14: Lom 8:11; 1 Tes 4:14

✡ 4:17: Lom 8:17-18

✡ 4:18: Ibu 11:1-3

✡ 5:1: 1 Kol 15:47-49

✡ 5:2: Lom 8:23

✡ 5:4: 1 Kol 15:53

✡ 5:5: Lom 8:16,23

✡ 5:6: Ibu 11:13-14

✡ 5:8: Fil 1:23

✡ 5:10: Lom 2:16

✡ 5:15: Lom 14:7-8

✡ 5:17: Ion 3:3

✡ 5:18: Lom 5:10

✡ 5:19: Kolos 1:19-20

✡ 5:21: Ibu 4:15, 7:25-26

✡ 6:2: Luk 4:19-21; Ais 49:8

✡ 6:6: 1 Tim 4:12

✡ 6:9: 2 Kol 4:10

✡ 6:10: Kolos 1:24

✡ 6:14: Efe 5:7-11

✡ 6:16: 1 Kol 3:16

✡ 6:17: Ais 52:11

✡ 6:18: Ose 1:10

✡ 7:1: 1 Ion 3:3

✡ 7:6: 2 Kol 1:3-4

✡ 7:10: Mad 27:3-5; Ibu 12:16-17

✡ 8:1: Lom 15:26

✡ 8:3-4: 1 Kol 16:2

✡ 8:7: 2 Kol 9:8

✡ 8:9: Mad 8:20; Fil 2:6-7

✡ 8:12: Mak 12:43

✡ 8:13-14: 2 Kol 9:12

✡ 8:15: Sou 16:18

✡ 8:24: 2 Kol 7:13-14

✡ 9:1-2: 2 Kol 8:1-7

✡ 9:6: Voa 11:24

✡ 9:9: Same 112:9

✡ 9:10: Ais 55:10; Ose 10:12

✡ 10:1: 1 Kol 2:3

✡ 10:2: 1 Kol 4:21

✡ 10:4: Efe 6:13-17

✡ 10:9-10: Gal 4:12-14

✡ 10:11: 2 Kol 13:2,10

✡ 10:13: Lom 12:3

✡ 10:18: 1 Kol 4:4-5

✡ 11:2: Efe 5:26-27

✡ 11:3: Nag 3:4,13

✡ 11:4: Gal 1:8-9

✡ 11:6: Efe 3:3-4

✡ 11:8: Fil 4:15-18

✡ 11:13: Fil 3:2

✡ 11:22: Fil 3:5

✡ 11:23: Fol 16:23

✡ 11:24: VeL 25:3

✡ 11:25: Fol 16:22, 14:19

✡ 11:26: Fol 9:23, 14:5

✡ 11:32: Fol 9:23-25

* 12:5: Tomogonina ꞌasaꞌaiana Faulo.

✡ 12:7: Iob 2:6

✡ 12:9: Fil 4:11-13

✡ 12:12: Ion 4:48; Fol 19:12

✡ 12:13: 2 Kol 11:9

✡ 12:21: 2 Kol 13:2

✡ 13:1: Mad 18:16; 1 Tim 5:19

✡ 13:4: Fil 2:7-8

✡ 13:8: 1 Kol 13:6

✡ 13:10: 2 Kol 2:3-4

GALETIA

1

2

3

4

5

6

GALETIA

Faulo yana kiluma me Galetia ꞌwaidie.

Galetia nageneye tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina bei i miamiani bega Faulo deꞌe leta i kilumi i nago ꞌwaidie. Basenadi Faulo taunina i nago ꞌatamana fuedi ꞌwaidie Galetia nageneye Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina i lauꞌage bega tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina i souyedi.

Tovetumaganavo Galetia nageneye tomotoga tulidi tulidi, Faulo i lauꞌage ꞌwaidie i vo, Vetumaganaꞌava ꞌwainega Yaubada i na awaveꞌatumaiemi.” Mulieta me Diu ꞌifwaidi i maia Faulo yana ve i awavesakoyeni i vo, Tovetumaganavo i lubwainedi veꞌetoboda Mosese ꞌwainega i maiga i na vematayakeyakedi nika ꞌwainega i na veꞌatumai Yaubada mataneye.” Weꞌe veimea tamu faifaina i veꞌikwayekwayega bunu ꞌaibobo.

Yadi venina faifaina Faulo i nuasako bwaikina. Bega i vo, ꞌAiꞌedi veimeanidi ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega ta da veꞌatumaiga, Keliso yana wafa sakona ꞌadi nuatavuna faifaina i da venani-ꞌavoꞌavovo kebu lamunaga.” Faulo deꞌe letanina i kilumi me Galetia i yagaidi. Faulo nuanuana tovetumaganavo ve-vekavekali i na bailedi i na viladi Iesu yana ꞌedaꞌeda mogitana ꞌwaineye. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa wata Vala ꞌAtumaina ꞌana nuanua mogitana. 1:1-10

Faulo yana vetomataꞌaulele faifaina i veifufu. 1:11-2:21

Yaubada i na ꞌiveꞌatumaida yada vetumagana ꞌwaidiega, kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega. 3:1-4:31

Sakona i veveimeyedaga ꞌwainega Keliso i yavuda bega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ta na ꞌiꞌidewadi. 5:1-6:10

Yana ꞌalanuai wata yana nuanua bwaikidi ꞌadi ꞌeba kiavemageta. 6:11-18

1

1  ✡Ekwavo, yau Faulo, Iesu Keliso yana tomataꞌaulele a vekaiwa ꞌwaimie. A vetomataꞌaulelega kebu tamu aitoi yana venuaꞌivina ꞌwainega, ꞌalo tamu tomogo yana veimea ꞌwainega. Weꞌe mogitana Iesu Keliso wata Yaubada Tamada, kumanina Keliso i sivetovoia wafayega, i venuaꞌivineku bega a vetomataꞌaulele.

2 Yau wata edavo tovetumaganavo taiadi ꞌa miamianiga yama vekaiwa ꞌa vevetunei ꞌomi Keliso yana ꞌAilaꞌavo ꞌwaimie, ꞌwa miamiani ꞌawalawa Galetia nageneye.

3 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

4  ✡Yada Yaubada Tamada yana nuanua Keliso i vematayakeyakeni, taunina i tauyeni i wafa yada sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi, wata i yavuda tutuya deꞌe ꞌana sakona ꞌwainega. 5 Yaubada ta na subisubiai tutuya matatabuna ꞌwaidie, yana ꞌaiꞌaiwabu kebu i na ꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

Vala ꞌAtumaina, Iesu ꞌaisena Valana.

6 Yau nuaku i vogani, kebu tutuya manamanawenaga kumanina i venuaꞌivinemiga ꞌwa baibaileni. Basenadi a wai Iesu Valana ꞌAtumaina a lauꞌage ꞌwaimie, Valananina ꞌwa nogai nika Yaubada i golemi Keliso yana nuakalikali bwaikina ꞌwainega, nuanuana ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai. Nagami taunimi ꞌwa tauyemi Valananina ꞌwaineye, weꞌe tutuya deꞌe awale Yaubada ꞌwa baibaileni ꞌwa damadamana vala tulina ꞌwaineye igodina Vala ꞌAtumaina? 7  ✡Siwe kebu tamu vala tulina ꞌitaꞌitaꞌi faifaina i da ꞌenoꞌeno. A vonevonemiga fai tomotoga ꞌifwaidi nuami i ꞌivegaudi wata i fetomi, nuanuadi Keliso Valana ꞌAtumaina i na ꞌivesakoi. 8  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi tamu aitoi, ꞌalo yau, ꞌalo tamu anelose abamega tamu vala tulina ꞌa na lauꞌage ꞌwaimie igodina ꞌami ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, siwe kebu i na vesala Valanina a luꞌageyeniga taiadi, tomogonina i lubwaineni Yaubada i na veimea i na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye. 9 Avaꞌai ꞌakonadi a vonemiga, wata a na luvaitugani. ꞌAiꞌedi tamu aitoi tamu vala tulina i lalauꞌage ꞌwaimie igodina ꞌami ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, siwe kebu i da vesala Valanina nagami ꞌwa ꞌewai taiadi, tomogonina i lubwaineni Yaubada i na veimea i na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye.

10  ✡Deꞌe yaku vona ꞌana nogaya kebu a da vo, Nuanuaku tomotoga i na awaveꞌatumaieku,” weꞌe mogitana Yaubada ꞌana awaveꞌatumai faifaina a nuanua. Wata kebu a da vo, Vonanina ꞌwainega tomotoga nuadi a na ꞌewadi i na subiaku.” ꞌAiꞌedi a da nuanua ꞌaku subia faifaina, ꞌako yau kebu Keliso yana tofolovaga.

Keliso Valana, tauniotogina i sivemageseni Faulo ꞌwaineye.

11  ✡Ekwavo nuanuaku yaku lauꞌage faifaina a na vonemi bega ꞌwa na ꞌasetai Iesu Valana ꞌAtumaina a lalauꞌagega, kebu tomotogaotoga yadi nuanua ꞌwainega. 12 Weꞌe yau, yaku ꞌaseta Valananina faifaina kebu a da veluagai tamu tomotogaotoga ꞌwainega, wata kebu tamu aitoi i da ve ꞌwaikuye, weꞌe mogitana Iesu Keliso tauniotogina i sivemageseni ꞌwaikuye.

13  ✡ꞌAkonadi valaku ꞌwa ꞌasetai yaku sauluva basenadi, yau tomogo Diu, yama veimea wata yama veꞌetoboda matatabuna a veꞌililibuyedi, wata Yaubada yana tomotoga i vetumaganaga Keliso ꞌwaineye yau ꞌadi toꞌivesako, kebu tamu saiꞌafo a da ꞌisanuakalikaliedi, igodi nuanuaku a da leoꞌaꞌavadi. 14  ✡Weꞌe ekwavo ꞌaku ꞌailaꞌa ꞌwaidiega yau a kumeta me Diu yama veimea a ꞌidewaꞌaꞌavadi, ekwavo saiꞌafo. Mogitana, sauluvanidi matatabuna i mai tubumavo ꞌwaidiega, ꞌwaidie a vetoketoke.

15-16  ✡Weꞌe Yaubada ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaikuye. Bola kebu a da tubuga, siwe nagami i venuaꞌivineku yana veimea ꞌwainega a na vetofolova faifaina. Yaubada yana nuanua faifaiku ꞌana tutuya i veluagaina, Natuna i sivemageseni ꞌwaikuye, bega ꞌaku fata Natunanina Valana ꞌAtumaina a na lauꞌage mali tomotoga kebu Diu ꞌwaimie. Tutuyanina i sivemageseni i ꞌaꞌavana, kebu a da nago tamu tomogo ꞌwaineye i da kiavetonoveku Iesu Valana faifaina. 17 Wata kebu a da vo, A na nago Ielusalema, Iesu ꞌana tomataꞌaulelevo taiadi ꞌa na veifufu avaꞌai i souyeniga ꞌwaikuye faifaina.” Mogitana taunidi tomataꞌaulele kumekumetadi weꞌe yau a vemuli, siwe kebu a da nago ꞌwaidie. Tonoviku a nago saliꞌavuꞌavuye ꞌawalawa Aleibia nageneye, bei a miamia mulieta wata a vilaku a nago Damasiko.

18 A miamia, mulieta malamala ꞌaitonu i ꞌaꞌavana a laka Ielusalema Fita taiadi ꞌa veifufu, wata bei taiadi ꞌa miamia wiki ꞌailuga. 19  ✡Bei ꞌa miamia, ꞌifwaidi tomataꞌaulelevo kebu a da ꞌisediga, Iemesa ꞌada Toveimea Iesu taina wata Fita, ꞌaisedi a veluagadi siwe kebu yaku ꞌaseta Keliso faifaina a da ꞌewai ꞌwaidiega. 20 ꞌAkonadi Yaubada i ꞌasetaku, avaꞌai a vonevonemiga yaku kiluma ꞌwainega, vona mogitana, kebu a da vevekaliemiga. 21 Wiki ꞌailuga i ꞌaꞌavana Ielusalemega a tauya a nago ꞌawalawa Silia wata Silisia. 22 Tutuyanidi ꞌwaidie Keliso yana tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌawalawa Iudia nageneye valaꞌavaku i noganogai, weꞌe tauniku kebu i da ꞌisekuga. 23 Mali tomotoga i vonevonedimo i vo, Tomogonina basenadi vita i veleveleda, tutuya deꞌe Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina i lalauꞌage, weꞌe nagami igodi nuanuana ꞌida Keliso ꞌana tovetumaganavo i da leoꞌaꞌavada.” 24 Valakunina i nogai begaidi Yaubada i subiai avaꞌai i ꞌidewaiga ꞌwaikuye faifaina.

2

Tomataꞌaulele ꞌifwaidi Faulo yana lauꞌage i awaveꞌatumaieni.

1-4  ✡A miamia, mulieta malamala 14 i ꞌaꞌavana, Yaubada yana nuanua i sivemageseni ꞌwaikuye, nuanuana a na laka Ielusalema. Bega iada Banabasa taiadi ꞌa nago, wata Taito a voneni ma fuema ꞌa laka. ꞌA lakaga, tovetumaganavo ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌaiseꞌavadi taiadi ꞌa veifufu, yaku ꞌaseta Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina a sivemageseni ꞌwaidie, Valanina ꞌwainega a lalauꞌage mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. Yau a lalauꞌagega tomotoga yada veꞌatumai Yaubada mataneye faifaina, a vo, Ta na vetumaganamo Iesu Keliso ꞌwaineye nika ta na veꞌatumai.” Weꞌe ꞌifwaidi tomotoga i vo, Kebu, nagami Diu veꞌetoboda wata veimea ta na vematayakeyakedi wata Yaubada yana tugusa bunu ꞌaibobo ta na ꞌewai, mulieta Yaubada i na awaveꞌatumaieda.” Fai baniꞌodi i voneyediga yaku lauꞌage vetumaganaꞌava ꞌwainega ta na veꞌatumaiga, a sivemageseni toꞌedakumetanidi ꞌwaidie, kebu nuanuaku yaku folova basenadi ꞌalo tutuya deꞌe i na awavesakoyeni, nuanuaku yaku ꞌasetanina i na awaveꞌatumaieni. Yaku veifufu i nogai, i sosoana weꞌe ꞌaku ꞌweabu Taito, taunina kebu tomogo Diu, siwe kebu i da lukakadeniga bunu ꞌaibobo faifaina. Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi igodina taunidi tovetumagana yadi vaiseba i lukuma yama vaꞌauta ꞌwaineye nuanuadi Taito bunu ꞌaibobo i na ꞌewai. Tomotoganidi wata nuanuadi yama vona i na nogai bega i na awavesakoyema fai ꞌa vo, Ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi bega i yavuda me Diu yama veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega.” Tomotoganidi igodi nuanuadi veꞌetoboda matatabuna ta na vematayakeyakedi ꞌwa da vo nuanuadi veꞌetobodanidi i da yogonida. 5 Yadi nuanuananina kebu tamu saiꞌafo ꞌa da awaveꞌatumaieni. ꞌAko ꞌa da awaveꞌatumaieniga, Keliso Valana ꞌAtumaina ꞌana nuanua tonovidi i da ꞌivesakoi, nuanuama Valananina i na ꞌenoꞌeno ꞌwaimie ꞌatumaiꞌavana.

6  ✡Toꞌedakumetanidi ma ꞌadi veꞌililibu taiadi ꞌa vaꞌautaga, kebu tamu nani tulina i da voneku, i awaveꞌatumaiekumo. Vona mogitana taunidi toꞌedakumeta bwaikidi, siwe kebu faifaidi a da nuanua fai Yaubada mataneye matatabuda ta vesala, siaidi wata bwaikidi. 7 Toꞌedakumetanidi kebu tamu nani tulina faifaina i da vona ꞌwaikuye weꞌe mogitana i vo, Yaubada Faulo i venuaꞌivineni Iesu Valana ꞌAtumaina i na lauꞌage mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie, baniꞌodi wata Fita i venuaꞌivineni i na lauꞌage me Diu ꞌwaidie.” 8 I vonaga fai i ꞌasetai Yaubada yana toketokena ꞌwainega a vetomataꞌaulele mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaimie, baniꞌodi wata Fita i vetomataꞌaulele me Diu ꞌwaidie Yaubada yana toketokena ꞌwainega. 9  ✡Iemesa, Fita wata Ioni, taunidi toꞌedakumeta toketokedi ma ꞌadi veꞌililibu, tutuyanina i ꞌasetai Yaubada ma yana nuakalikali folovanina i veleku, begaidi taiadi ꞌa vedimaꞌabi, wata Banabasa, ꞌeba ꞌisa ma fuemeye ꞌa folofolova, Fita ma enavo me Diu ꞌwaidie weꞌe ꞌima mali tomotoga ꞌwaimie. 10 ꞌA vedimaꞌabi i ꞌaꞌavana, nani ꞌaitamogana faifaina i vona ꞌwaikuye. Nuanuadi tovetumaganavo i vewekowekoma ꞌadi ꞌaivaita faifaina ꞌa na nuanua, naninina faifaina ꞌakonadi a toke a vevetafewa.

Fita yana sauluva faifaina Faulo i awavesakoyeni.

11 Yau a miamia ꞌatamana Anitioki, mulieta Fita i wai. Bei ꞌa miamia Fita tamu sauluva ꞌana ꞌisa kebu ꞌatumainaga i ꞌidewai, begaidi tomotoga matadie a tolimatani. 12  ✡Tamu me Diu yama veꞌetoboda kebu mali tomotoga taiadi i na ꞌani. Fita, kumanina nagami tomogo Diu wata mali tomotoga taunidi kebu me Diu siwe ꞌakonadi i vetumaganaga, matatabuma taiadi ꞌa ꞌaniꞌani, tovetumagananidi i vo, Vetumaganaꞌava ꞌwainega ꞌa veꞌatumai Yaubada mataneye, weꞌe kebu me Diu yadi veimea ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega.” Mulieta ꞌifwaidi tovetumagana, taunidi tomotoga Diu, Iemesa i vetunediga i leꞌwai. Tutuyanina Fita i ꞌisedi i kololo i vo, Tovetumagananidi me Diu yama veꞌetoboda i vevematayakeyakedi wata nuanuadi mali tomotoga i vetumaganaga Iesu ꞌwaineye bunu ꞌaibobo i na ꞌewai wata veꞌetoboda matatabuna i na ꞌiꞌidewadi. ꞌAiꞌedi i na ꞌiseku mali tomotoga taunidi kebu Diu taiadi ꞌa ꞌaniꞌani, bola i na awavesakoyeku.” Fita yana nuanuananina faifaina enavo i bailedi kebu taiadi i da ꞌaniꞌani. 13 Tovetumagana ꞌifwaidi taunidi me Diu, Fita i ꞌiseni ꞌani i baibaila, taunidi wata i kololo i veꞌalabaibaila. Weꞌe Banabasa i ꞌisedi wata i nuani i baila.

14 Tutuyanina a ꞌisedi, Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana ꞌeda mogitana kebu ꞌwaineamo i da nunago, begaidi Fita a voneni ꞌailaꞌa matadie a vo, ꞌOmu mogitana tomogo Diu, siwe basenadi ꞌu vetumagana Iesu ꞌwaineye, sauluva Diu ꞌu bailedi, mali tomotoga taunidi kebu Diu yadi sauluva ꞌu ꞌewadi. Weꞌe tutuya deꞌe awale tovetumagana taunidi kebu Diu yamu sauluvayega ꞌu lulukakadedi me Diu yada sauluva i na vetutuyamedi.

15 Tamadavo wata inadavo me Diu, bega ꞌida wata me Diu, ꞌida kebu mali tomotoga kumanidiavo ta golegoledi tosakona. 16  ✡Siwe yada ꞌaseta vetumaganaꞌava ꞌwainega ta veꞌatumai bega ta vo, Egavo ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi Iesu Keliso ꞌwaineye Yaubada i na ꞌiveꞌatumaidi, weꞌe veꞌetobodanidi i maiga Mosese ꞌwainega i na vematayakeyakediga ꞌwaidiega kebu i na veꞌatumai.” Wata ꞌida baniꞌodi yada vetumagana ta yatoi Iesu Keliso ꞌwaineye bega ta veꞌatumai Yaubada mataneye, ꞌada ꞌiveꞌatumainina ta veluagaiga fai ta vetumagana Keliso ꞌwaineye, weꞌe kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na veꞌatumai Yaubada mataneye veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega.

17 Fai nuanuada ta na veꞌatumai Yaubada mataneye bega ta miaveꞌitubama Keliso taiadi. Fai baniꞌodi ta vetumagana Keliso ꞌwaineye, bega me Diu i vonavona i vo, Tovetumagananidi tosakona, yada veꞌetoboda kebu i da vevematayakeyakedi, Keliso i kiavebeꞌudi i sakosakona.” I vekali, kebu baniꞌodiga. 18 Igodi tomotoga ꞌadi ꞌiveꞌatumai veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega yau a talabodeni, siwe ꞌaiꞌedi tutuya deꞌe a na awaveꞌatumaieni a na vo, Ta na vetumagana siwe wata veꞌetobodanidi ta na vematayakeyakedi nika ta na veꞌatumai,” mogitana yau Yaubada yana nuanua ꞌana togeu. 19  ✡Basenadi ma yaku tokemaiga igodi nuanuaku veꞌetobodanidi i maiaga Mosese ꞌwainega a da vevematayakeyakedi, siwe kebu ꞌaku fata bega a bailedi a damana Keliso ꞌwaineye ꞌwa da vo a da wafa veꞌetoboda ꞌwaidiega. A bailedi bega tutuya deꞌe ꞌaku fata yaku mia matatabuna ꞌwaidie Yaubada yana nuanua a na vevematayakeyakedi. 20 Tutuyanina Keliso i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye, ꞌwa da vo yau taiadi ꞌa da wafa, bega tutuya deꞌe ꞌakonadi i ageku yana nuanua a ꞌiꞌidewadi, weꞌe yau tauniku yaku nuanua a bailedi, baniꞌodi a wafa ꞌwaidiega. Mogitana ma tomogoku a miamia, siwe yaku mia matatabuna ꞌana ꞌatumaina a veveluagai vetumagana ꞌwainega. Yaku vetumagananina a yato-vagaseni Yaubada Natuna ꞌwaineye, taunina ꞌaku tonuakalikali wata taunina i tauyeni faifaiku i wafa. 21 Yaubada yana nuakalikalinina ꞌwaideye kebu a da baila, nuanuaku. ꞌAko tomotoga ta da veꞌatumaiga Yaubada mataneye veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, Keliso yana wafa i da venani-ꞌavoꞌavovo, kebu ma lamunaga.

3

Avaꞌai ꞌwainega ꞌada ꞌiveꞌatumai ta veluagai?

1 ꞌOmi me Galetia, yami sauluva ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo ꞌulua nuami i da ꞌanidi. Basenadi a wai Iesu Keliso yana wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye a veifufu-deweni ꞌwaimie, nika ꞌwa ꞌasetai avaꞌai faifaina i wafa, siwe tutuya deꞌe ꞌakonadi ꞌwa baibaila. 2 ꞌWa da ꞌasetai avaꞌai ꞌwainega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi. I agemiga kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, weꞌe mogitana nagami Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwa nogai, ma yami vetumagana taunimi ꞌwa tauyemi ꞌwaineye nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi. 3 Awale ꞌwa veꞌwavaꞌwava? Yami mia ꞌivauna i velamu ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega, siwe tutuya deꞌe igodi nuanuami taunimi yami toketokena ꞌwainega ꞌwa na veꞌatumai veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega. 4 Naninidi ꞌatumaidi ꞌwa veluagadi Keliso ꞌwainega kebu nani-ꞌavoꞌavovoga, ma lamudi. Fai naninidi ꞌwaimie baniꞌodi nani bwaikidi. 5 Yaubada ꞌAnuꞌanununa i tauyeni i agemi, wata ꞌwaimie ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi. I ꞌiꞌidewadiga, kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, weꞌe mogitana nagami Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwa nogai, ma yami vetumagana taunimi ꞌwa tauyemi ꞌwaineye bega naninidi i souyedi.

6  ✡Tovetumagana yada ꞌeba ꞌisa tamu me Diu tubuma ꞌana wagava Ebelamo. Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye tomogonina faifaina i vo,

Fai Ebelamo i vetumagana Yaubada ꞌwaineye, yana vetumagananina faifaina Yaubada i vo,

Ebelamo yana sauluva matatabuna tonovidi matakuye.”

7 ꞌWa ꞌiseni, tomotoganidi i vetumagana Yaubada ꞌwaineye, taunidi Ebelamo tubunavo mogitana. 8  ✡Wata tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vona-vagata mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌadi ꞌiveꞌatumai Yaubada mataneye faifaina. ꞌAdi ꞌiveꞌatumainina, yadi vetumagana ꞌwainega Yaubada i ꞌiveꞌatumaidi, begaidi vonanina Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina nagami Yaubada i ꞌinanai Ebelamo ꞌwaineye i vo,

ꞌWaimuyega yau Yaubada ma yaku nuakalikali a na vesauluva ꞌatumaina tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie.”

9  ✡Ebelamo ma yana vetumagana begaidi Yaubada i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye, wata egavo i na vetumaganaga, Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie, Ebelamo ꞌwaineye baniꞌodi, kebu tulinaga.

10  ✡Tomotoga ꞌifwaidi i vo, Veꞌetoboda i maia Mosese ꞌwainega ꞌa na vematayakeyakediga ꞌa na veꞌatumai Yaubada mataneye,” siwe ꞌakonadi Yaubada i veimea tomotoganidi vematavuloga i na veluagai fai veꞌetobodanidi i geugeudi. Vita i na veluagaiga fai tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Egavo Yaubada yana veꞌetoboda kilukilumidi matatabuna kebu i na vevematayakeyakedi tutuya matatabuna ꞌwaidie, ꞌawaie ꞌadi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega, i na wafaotoga.”

11  ✡Deꞌe vonanina ꞌwainega ta ꞌaseta-ꞌatumaia Yaubada tomotoga i na ꞌiveꞌatumaidiga kebu veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega weꞌe mogitana yadi vetumagana ꞌwainega fai tamu vona Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Egavo yadi vetumagana ꞌwainega yadi sauluva i na tonova Yaubada mataneye,

Mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

12  ✡Weꞌe veꞌatumai veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega wata veꞌatumai vetumaganayega kebu taiadi i da vesala. ꞌAiꞌedi nuanuami igodi ꞌwa na veꞌatumai veꞌetoboda ꞌwaidiega, kebu ꞌana fata ꞌaivaita ꞌwa na veluagai vetumagana ꞌwainega. Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi veꞌetoboda matatabuna i na vevematayakeyakedi, kebu tamu nani i na baileni, ꞌana fata mia-vagata i na veluagai.”

Siwe a nuani kebu ꞌana fata veꞌetobodanidi matatabuna ta na vevematayakeyakedi. 13  ✡Yaubada yana Buki nageneye i vonaga i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi i na sakona bwaikina i lubwaineni ꞌana vematavuloga i na wafa, ꞌwa na luvewafaiga tomogona ꞌwa na sifwaseni ꞌai ꞌwaineye, fai tomotoganina tosakona bega Yaubada wata i na veimea ꞌana vematavuloga faifaina.”

Wata ꞌida baniꞌodi, fai Yaubada yana veꞌetoboda ta geudi i lubwaineda ꞌada vematavuloga wafaotoga yada sakonanidi faifaidi, siwe Keliso i mai, ꞌai lagalagana ꞌwaineye i tutufwaseni ꞌada vematavuloga i tovoieni i wafa faifaida. Yana wafanina ꞌwainega i tuveobuda sakona ꞌwainega, kebu wata veꞌetoboda i na veveimeyeda. 14 Basenadi Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌwainega i vesauluva ꞌatumaina Ebelamo ꞌwaineye, tutuya deꞌe ꞌima me Diu wata ꞌomi mali tomotoga Iesu Keliso yana wafa ꞌwainega Yaubada i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye Ebelamo ꞌwaineye baniꞌodi. Fai ta vetumagana Keliso i wafa yada sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi, ta veꞌatumai Yaubada mataneye wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na veledaga, ꞌakonadi i ageda.

Yaubada i vonaꞌawaufaufa-vagata, kebu ꞌana fata yana nuanua i na sivilai.

15 Ekwavo, ꞌomi tovetumagana, nuanuaku Yaubada yana vonaꞌawaufaufa a na awatalatutuleni tamu yada sauluva ꞌwainega. ꞌAiꞌedi tomotoga ꞌadi ꞌailuga yadi nuanua i na vesala tamu nani i na ꞌidewaiga faifaina, ꞌadi ꞌailuga ꞌadi wagava i na kilumidi yadi vonaꞌawaufaufanina ꞌana lubulubu ꞌwaineye bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌuꞌumi ꞌalo tamu nuanua tulina i na kilumi. Wata baniꞌodi Yaubada, fai taunina yana sauluva ꞌatumaiꞌavana kebu tamu saiꞌafo yana vonaꞌawaufaufa i na geuya. 16  ✡Basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo wata tubuna ꞌwaidie i vo, ꞌWaimiega a na vesauluva ꞌatumaina tomotoga matatabuna ꞌwaidie.” ꞌWa ꞌiseni, Yaubada kebu i da vo, Ebelamo wata tubunavo ꞌwaidie,” weꞌe i vonaga tubuna ꞌaitamogana faifaina, tubunanina taunina Keliso. 17  ✡Yaku vona ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina ꞌasaꞌaiana yana veakutagona. Ebelamo ꞌwainega malamala 430 i ꞌaꞌavana mulieta yana veꞌetoboda i yatodi Mosese ꞌwaineye, siwe veꞌetobodanidi kebu ꞌadi fata Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina i na geuya wata yana veakutagonanina i na venani-ꞌavoꞌavovo. 18  ✡ꞌAiꞌedi veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega ꞌada nuakalikali Yaubada i da veledaga, ꞌako kebu ta da veluagadiga yana vonaꞌawaufaufa ꞌwainega. Weꞌe mogitana Yaubada ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina Ebelamo ꞌwaineye wata ꞌida ꞌwaideye fai nagami i vonaꞌawaufaufa.

19  ✡Voke ꞌifwaimi ꞌwa na velutoli ꞌwa na vo, Vetuma awale Yaubada veꞌetoboda i yatodi?” Nagami Yaubada yana vonaꞌawaufaufa i veleda, mulieta veꞌetoboda i yatodi bega ꞌaiꞌedi tomotoga i na vesauluva sakoina, ꞌadi fata i na ꞌasetai i sakona Yaubada mataneye. Yaubada nuanuana yana veꞌetobodanidi ma yadi toketokena i na ꞌenoꞌeno i na nagoga Keliso yana mai ꞌwaineye i na ꞌaꞌava. Kelisonina taunina Ebelamo tubuna, kumanina faifaina basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa. Yaubada yana veꞌetoboda i ꞌanivelenedi Mosese ꞌwaineye, nagami anelose i veledina mulieta i ꞌanivelenedi Mosese ꞌwaineye. Mosese i ꞌewadina i luꞌivoneyedi tomotoga ꞌwaidie. 20 Weꞌe yana vonaꞌawaufaufa kebu tamu aitoi i da velenina bega i da ꞌaniveleneni Ebelamo ꞌwaineye, fai yana vonaꞌawaufaufanina nani ꞌatumaiotogina bega Yaubada tauniotogina i ꞌaniveleneni Ebelamo ꞌwaineye.

21  ✡Voke ꞌifwaimi ꞌwa na velutoli ꞌwa na vo, Yaubada yana veꞌetoboda i yatodiga, weꞌe yana vonaꞌawaufaufa baniꞌodi? I awavesakoyeni?” Kebu i da awavesakoyeniga fai ꞌaiꞌedi tamu veꞌetoboda ꞌana vematayakayaka ꞌwainega mia ꞌivauna wata miamia-vagaina ta da veveluagaiga wata ꞌwaidiega ta da veveꞌatumaiga Yaubada mataneye ꞌako vonaꞌawaufaufa ꞌana ꞌeda kebu i da ꞌidewai siwe yana vonaꞌawaufaufa i ꞌidewai bega ta na veꞌatumai mataneye weꞌe kebu ꞌana fata ꞌaivaita ta na veluagai veꞌetoboda ꞌwaidiega. 22  ✡Weꞌe tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Tomia fwayafwaya matatabudi i sakona, ꞌwa da vo sakona i da veveimeyedi.”

Weꞌe egavo i na vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye i na veꞌatumai Yaubada mataneye wata mia ꞌivauna miamia-vagaina taiadi i na veluagai. Naninidi Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga, baniꞌodi basenadi i vonaꞌawaufaufa i na veleda vetumagana ꞌwainega.

23 Bola Keliso kebu i da maiga, Yaubada veꞌetoboda i yatodi i veveꞌisabodeda ꞌwa da vo i da yogonida, i nagoga nika Yaubada Keliso i sivemageseni, bega ꞌada fata ta na vetumagana ꞌwaineye. 24 Nagami veꞌetobodanidi baniꞌodi ꞌada toꞌisaveꞌavina i awaveꞌedeꞌededa i nagoga mulieta Keliso i mai bega ꞌada fata ta na veꞌatumai Yaubada mataneye yada vetumagana ꞌwainega. 25 Yada vetumagana bei ta na yatoiga ꞌakonadi i mai bega tutuya deꞌe veꞌetobodanidi kebu wata i na ꞌiꞌisaveꞌavinida.

ꞌIda Yaubada natunavo.

26  ✡Fai ꞌwa vetumagana, Iesu Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama nika ꞌomi matatabumi Yaubada natunavo. 27  ✡Mogitana ꞌomi Yaubada natunavo fai tutuyanina ꞌwa bafitaiso taunimi ꞌwa tauyemi Keliso ꞌwaineye, i agemi taiadi ꞌwa miaveꞌitubama. 28  ✡Fai ꞌwa miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, matatabumi ꞌwa vesala Yaubada mataneye, me Diu wata taunidi kebu me Diu, tofolova-maimaiga wata tomotoga yavuyavudi, iaveta wata vevine, matatabuda ta miaveꞌitubama Keliso taiadi, bega ꞌida ꞌailaꞌa ꞌaitamogana. 29 Fai ꞌomi Keliso yana tomotoga, wata ꞌomi Ebelamo tubunavo mogitana. Wata fai ꞌomi Keliso yana tomotoga naninidi ꞌatumaidi basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye ꞌami veuveuta ꞌwa na veluagadi.

4

1-2 Yaku vona ꞌana ꞌaseta side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna yana wafa i na velilivana tamu lubulubu i na kilumi yana kukua ꞌawaie natuna i na ꞌewadiga faifaina. Kwamananina bola siaineye tamana i na wafa, taunina wata yana kukua ꞌana toꞌisaveꞌavinavo i na veveimeyedi. Kukuanidi matatabuna tamana i ꞌiawediga kwamananina yana kukua, siwe fai bola siaina kebu tamu yana veimea i da ꞌenoꞌeno, kukuanidi kebu i na ꞌabitonovidi, taunina baniꞌodi tofolova-maimaiga. Mulieta malamalanina tamana i yatoiga i na veluagaina i na velamu kukuanidi i na ꞌewadi i na veveimeyedi. 3  ✡Wata ꞌida baniꞌodi bola nuada kebu i da magetadiga, yaiaina kumanidiavo ma yadi veimea fwayefwayeye, wata yada veimea tubudavo ꞌwaidiega i veveimeyeda ꞌwa da vo ta da vetofolova-maimaiga ꞌwaidie. 4-5  ✡Siwe Yaubada yana tutuyanina i yatoiga i veluagai, taunina Natuotogina i voneni i vetomotogaotoga i mai fwayefwayeye. I maiga taunina i tauyeni me Diu yama veꞌetoboda i veꞌililibuyedi bega tomotoganida veꞌetobodanidi i veveimeyedaga i tuveobuda nika ꞌida Yaubada natunavo.

6  ✡Fai ꞌomi wata ꞌima Yaubada natunavo, Natuna ꞌAnuꞌanununa i voneni i ageda nika ꞌAnuꞌanununina yana ꞌaivaita ꞌwainega ta vevegole ta vo, Tamaku, ie Tamaku.” 7  ✡Begaidi yaiaina wata veꞌetoboda tubudavo ꞌwaidiega kebu wata i na veveimeyemi, ꞌakonadi i ꞌaꞌava, weꞌe mogitana ꞌomi natunavo. Wata fai ꞌomi natunavo veuveutanidi ꞌatumaidi natunavo faifaidi, ꞌomi wata i na velemi.

Faulo i venuafouviga me Galetia faifaidi.

8  ✡Basenadi Yaubada ꞌwa bavuyeni bega taunimi ꞌwa tauyemi veꞌetoboda tubumiavo ꞌwaidiega wata yaiaina ꞌwaidie, naninidi igodi yami yaubadavo i veveimeyemi. 9 Tutuya deꞌe ꞌakonadi Yaubada ꞌwa ꞌasetai wata ꞌwa veianeni, weꞌe mogitana ta na vo Yaubada i ꞌasetami wata i veianemi, begaidi ꞌaiꞌedi nuami i na viladi naninidi ꞌwaidie kebu i da lubwainemi. Yaiaina wata veꞌetobodanidi nani mweadi, kebu ꞌaivaita ꞌwa na veluagai ꞌwaidiega, siwe awale nuanuami taunimi ꞌwa na tauyemi naninidi ꞌwaidie i na veimeyemi basenadi baniꞌodi? 10  ✡Basenadi veꞌetoboda fuedi ꞌadi vematayakayaka vitadi ꞌwa veveꞌililibuyedi siwe Keliso i ꞌetoyavumi veꞌetobodanidi ꞌwaidiega. Weꞌe tutuya deꞌe veꞌetobodanidi vitadi ꞌwa vevematayakeyakedi, baniꞌodi ꞌaiata ꞌifwaidi, wetaꞌi ꞌifwaidi, tutuya ꞌifwaidi wata malamala ꞌifwaidi ꞌwa veveꞌililibuyedi wata igodi ꞌwa vo, Tutuyanidi ꞌwaidie ta na tafalolo, Yaubada i na awaveꞌatumaieda.” 11 Yau a venuafouviga, i na nunago yaku folova nagami a waiga ꞌwaimie i na venani-ꞌavoꞌavovo.

12 Ekwavo, nuanuaku bwaikina yaku sauluva ꞌwa na vevetutuyamedi, fai basenadi a salami. Basenadi a waiga ꞌwaimie kebu tamu nani sakoina ꞌwa da ꞌidewai ꞌwaikuye ꞌwa ꞌisaveꞌaviniku ꞌatumaina. 13  ✡ꞌWa na nuani basenadi igodi a da nago tamu ꞌawalawa ꞌwaineye, nika fai a viga a wai ꞌwaimie. Bei ta miamia ꞌwaimie a lauꞌage-vauvau Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina. 14 Fai a viga ꞌaku ꞌisa sakoina wata ꞌaku ꞌisaveꞌavina vitana siwe kebu ꞌwa da baila wata kebu ꞌwa da dumweꞌaieku, weꞌe mogitana ma yami sosoana ꞌwa luꞌumaꞌumaieku wata ꞌwa ꞌisaveꞌaviniku, ꞌwa da vo yau tamu anelose Yaubada ꞌwainega ꞌalo Iesu Keliso tauniotogina. 15 Taiadi ta miamiaga, a ꞌisemi ꞌwa sosoana bwaikina, yami sosoananina avaꞌaibe i nago? A ꞌasetami mogitana bega ꞌaku fata a na luꞌivona tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidie ma yami sosoana ꞌwa ꞌivaisekuga faifaina. Kebu tamu nani ꞌatumaina ꞌwa da veꞌoꞌoleni, ꞌako i da lubwaineniga matami ꞌwa da kiamwanudi ꞌwa da veleku i da ꞌivaiseku. 16  ✡Weꞌe tutuya deꞌe yaku vona tonovidi yami sakona faifaidi voke ꞌwa nuasako ꞌwaikuye.

17 Tove-vekavekalinidi taiadi ꞌwa miamiaga, kumanidiavo Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana toꞌivesako, i dumwebika kebu yami ꞌatumaina faifaina, i vevewavawava nuanuadi nuami i na ꞌewadi bega ꞌomi yadi tomotoga. Nuanuadi bwaikina yau ꞌwa na baileku maꞌitufa yadi nuanua ꞌwaineye ꞌwa na luku ma yami dumwebika ꞌwa na vematayakeyakedi. 18 ꞌAiꞌedi tamu nani ꞌatumaina faifaina ta na dumwebikaga i lubwaineda. Yau taiadi ta miamia ꞌwa dumwebika, weꞌe mogitana i lubwainemi tutuya matatabuna ꞌwa na dumwebika. 19 ꞌOmi natukwavo, a nuakalikaliemi. Yau ꞌwa da vo vavine i da vebutudi i da veveviga, tutuya deꞌe ma yaku venuafouviga a veveviga faifaimi basenadi baniꞌodi. Veviganina i na nagoga Keliso i na agemi mogitana nika a na sosoana faifaimi. 20 Nuanuaku taiadi ta da miamia, yaku vona toketokedi a da bailedi, bikadiega a da ꞌivaisemi. A nuanua bwaikina, baniꞌodi a na munega a na ꞌivaisemi?

Faulo yana ve Ega wata Sela ꞌwaidiega.

21 ꞌOmi nuanuami veꞌetoboda Mosese ꞌwainega i na veveimeyemiga a na vonemi. Veꞌetobodanidi wata ꞌifwaidi Mosese ꞌana kilukiluma ꞌwa da vo ꞌomi kebu ꞌwa da ꞌasetadiga. 22  ✡Tamu yana vona side baniꞌodi. Ebelamo yana vevinevo ꞌadi ꞌailuga, tamu yana vavine mogitana ꞌadi wagava Sela, weꞌe tamu ꞌadi wagava Ega, taunidi Sela yadi tofolova-maimaiga. Ebelamo natunavo ꞌadi ꞌailuga, tamu yana vavine mogitana ꞌwaidiega, tamu tofolova-maimaiga ꞌwaidiega. 23  ✡Natuna tamu ꞌana wagava Aisake, fai Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye, yana vavine mogitana ꞌwaidiega i tubuga. Weꞌe Isimeli i tubuga tofolova-maimaiga ꞌwaidiega kebu vonaꞌawaufaufa ꞌwainega, ꞌida matatabuda ta tubuga baniꞌodi.

24-25  ✡Vevinenidi ꞌadi ꞌailuga baniꞌodi veakutagona ꞌailuga Yaubada i ꞌidewadi tomotoga faifaida. Yana Veakutagona Nagami i ꞌidewai ꞌOya Sainai ꞌwaineye ꞌawalawa Aleibia nageneye. Bei Yaubada yana veꞌetoboda Mosese i veleni, ꞌaiꞌedi tomotoga veꞌetobodanidi matatabuna i na vevematayakeyakedi i na veꞌatumai Yaubada mataneye.

Ega, Ebelamo yana tofolova-maimaiga taunidi baniꞌodi Veakutagonanina Nagami ꞌOya Sainai ꞌwainega. Taunidi natudiavo taiadi tofolova-maimaiga, wata baniꞌodi tomotoganidi veꞌetoboda i veveimeyediga ꞌwa da vo i da vetofolova-maimaiga veꞌetobodanidi ꞌwaidie. Wata Ega baniꞌodi Ielusalema tutuya deꞌe ꞌwaineye. ꞌAtamananina ꞌana tomotoga, taunidi me Diu, veꞌetobodanidi i veveimeyedi.

[Weꞌe Yaubada tamu yana veakutagona i ꞌidewai Iesu yana wafa ꞌwainega, Veakutagonanina ꞌIvauna faifaina nagami i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye i na souyeni tamu yana ꞌailaꞌa ꞌwainega. Egavo i na vetumagana Iesu ꞌwaineye i na veꞌatumai Yaubada mataneye wata yavuyavudi veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega.

Sela, Ebelamo yana vavine mogitana, taunidi baniꞌodi veakutagonanina Yaubada i ꞌidewaiga Iesu ꞌwainega. Sela kebu i da vetofolova-maimaiga wata ꞌida Iesu ꞌana tovetumaganavo veꞌetoboda kebu i da veveimeyeda, vetumaganaꞌava ꞌwainega ta veꞌatumai Yaubada mataneye.]

26  ✡Wata Sela baniꞌodi Ielusalema ꞌIvauna abame, ꞌatamananina ꞌida tovetumagana yada ꞌeba mia mogitana, bei tomotoga matatabuda yavuyavuda. 27  ✡Tamu vona-awatabai i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye Ielusalema ꞌIvauna faifaina, ꞌatamananina bwaikina wata ꞌana tomotoga fueotogidi, kebu Ielusalema nagami baniꞌodi, bega i vo,

ꞌOmi vavinenimi kebu natumiga wata venatuna ꞌana veviga kebu ꞌwa da vebaemi, ꞌwa na sosoana bwaikina.

ꞌOmi yami lalamogavo i ꞌiawemiga ma yami sosoana ꞌwa na ꞌoluga fai ꞌawaie natumiavo fuedi,

Weꞌe vavinenidi ma yadi lamoga natudiavo kebu fuediga.”

28 Basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye natuna iavetana i na tubuga, mulieta Aisake i tubuga. Weꞌe ekwavo ꞌomi tovetumagana wata baniꞌodi, fai Yaubada i vonaꞌawaufaufa, bega ꞌomi natunavo. 29 Isimeli yana tubuga ꞌida matatabuda yada tubuga baniꞌodi, Isimeli i veveꞌoyaneni Aisake vita i veveluagai, kumanina i tubuga Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana toketokena ꞌwainega. Wata ꞌida baniꞌodi tutuya deꞌe ꞌwaineye, ꞌida Keliso yana ꞌAilaꞌa vita ta veveluagadi veꞌetoboda ꞌadi tovematayakayaka ꞌwaidiega. 30  ✡Siwe tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki nageneye vita ꞌana toꞌanivelena faifaidi i vo,

Vavinenidi tofolova-maimaiga ma natudi ꞌu na veugeugedi, bega ꞌawaie kebu tamu veuveuta natudi i na veluagai tamana ꞌwainega, weꞌe yana vavine mogitana natudi veuveuta matatabuna i na ꞌewadi tamana ꞌwainega.”

31 ꞌIda kebu tofolova-maimaiga natunavoga, weꞌe mogitana ꞌida tovetumagana, Keliso i yavuda veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega.

5

Keliso i yavudaga, yavuyavumi ꞌwa na miamia.

1  ✡Keliso i yavuda veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega nuanuana yavuyavuda ta na miamia. Fai yavuyavumi ꞌwa na tovoi faꞌalina taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega kebu tamu aitoi i na yogonimi veꞌetoboda ꞌwaidiega, i na nunago ꞌwa na vetofolova-maimaiga veꞌetoboda ꞌwaidie basenadi baniꞌodi.

2 Yau Faulo a na vonemi, nuanuaku yaku vona ꞌwa na ꞌewadi. ꞌAiꞌedi taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada yana tugusa me Diu faifaidi bunu ꞌaibobo ꞌwa na ꞌewai, bega ꞌwa na vo, Bunu ꞌaibobo ꞌwainega ꞌa na veꞌatumai Yaubada mataneye,” kebu tamu saiꞌafo ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai Keliso ꞌwainega. 3 Yaku vonanina vona mogitana, bega nuanuaku wata a na luvaitugani. ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, Bunu ꞌaibobo a na ꞌewai bega a na veꞌatumai Yaubada mataneye,” i lubwaineni veꞌetoboda i maia Mosese ꞌwainega matatabuna i na vevematayakeyakedi. 4 Egavo igodi nuanuami ꞌwa na veꞌatumai Yaubada mataneye veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega, ꞌakonadi ꞌwa ꞌawaꞌidimi Keliso ꞌwainega wata Yaubada yana nuakalikali ꞌwainega ꞌakonadi ꞌwa souyemi. 5 Weꞌe ꞌida Iesu ꞌana tovetumaganavo ta vetumagana ta nuani mogitana Yaubada i na ꞌiveꞌatumaida, ꞌada ꞌiveꞌatumainina faifaina ta lulukamata, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌaivaita ꞌwainega yada vetumagananina faꞌalina. 6 Mogitana ta na veꞌatumai fai ꞌakonadi ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi bega ꞌaiꞌedi bunu ꞌaibobo basenadi ta ꞌewai ꞌalo kebu, kebu tamu avaꞌai. Weꞌe nani bwaikina ma yada vetumagana taunida ta tauyeda Keliso ꞌwaineye, yada vetumagananina vuagina ta nunuakalikali.

7 Nagami yami vetumagana Keliso ꞌwaineye toketokena ꞌwa da vo ꞌwa da lililide ꞌatumaina, weꞌe tutuya deꞌe ꞌana ꞌisa ꞌwa da vo tamu aitoi i da yogobodemi ꞌwa ꞌailove, Yaubada yana nuanua tonovidi kebu ꞌwa da vevematayakeyakedi. 8 Avaꞌai ꞌalo aitoi nuami i ꞌewadi bega ꞌwa ꞌailove? A nuaniga Yaubada kebu, Yaubadanina kumanina i golegolemi bega ꞌomi yana tomotoga. 9 Walabo ꞌaluna nani siaina, siwe ꞌana fata ꞌaisayanina matatabuna i na ꞌivesakoi. Wata ꞌomi baniꞌodi, tove-vekavekali kebu fuediga siwe yadi ve ꞌana fata matatabumi yami vetumagana i na ꞌivesakodi. 10 Weꞌe yau a ꞌasetami, yada miaveꞌitubama ꞌada Toveimea Iesu taiadi ꞌwainega a nuani mogitana yami nuanua i na vesala yau yaku nuanua baniꞌodi. Wata a nuani tomotoganina nuami i ꞌivegaudi wata i fetomiga, kumanina kebu a da ꞌasetaiga, ꞌana vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega.

11  ✡Ekwavo, weꞌe tomotoga ꞌifwaidi i vonavona i vo, Faulo yana lauꞌage ꞌwaineye i vonaga bunu ꞌaibobo ta na ꞌewai nika ta na veꞌatumai Yaubada mataneye.” Mogitana basenadi baniꞌodi a luꞌageyedi, mulieta a vetumagana Iesu ꞌwaineye nika a baila. ꞌAiꞌedi tutuya deꞌe baniꞌodi a da lalauꞌageyediga bunu ꞌaibobo faifaina ꞌako vita kebu a da veveluagadiga tomotoganidi bunu ꞌaibobo i awaveꞌatumaieniga ꞌwaidiega. Fai tomotoga ma yadi nuasako vita i veleveleku, ꞌeba ꞌisa kebu a da lalauꞌagega bunu ꞌaibobo faifaina, weꞌe mogitana a lalauꞌage Keliso i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye bega ta na vetumaganamo ꞌwaineye ta na veꞌatumai Yaubada mataneye. 12 Weꞌe tomotoganidi nuanuadi bunu ꞌaibobo, kumanidiavo yami vetumagana i ꞌivemweadi, nuanuaku vigodi taiadi i da bobo-otogidi.

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ta na ꞌiꞌidewadi.

13  ✡Ekwavo, ꞌomi Yaubada i golemi, nuanuana yavuyavumi ꞌwa na miamiani. Mogitana ꞌakonadi ꞌomi yavuyavumi siwe kebu ꞌwa na vo, Veꞌetoboda kebu i da veveimeyemaga, vetumaganaꞌava ꞌwainega ꞌa veꞌatumai Yaubada mataneye, bega ꞌama fata ꞌa na sakosakona.” Bunu ꞌana nuanua sakoidi kebu nuami i na ꞌewadiga, weꞌe mogitana ma yami nuakalikali ma emiavo ꞌwa na veꞌivaivaita. 14  ✡Yaubada yana veꞌetoboda wata yana veimea matatabuna ꞌadi ꞌitava ꞌaitamogana, i vo, Emiavo ꞌwa na nuakalikaliedi, taunimi ꞌami nuakalikali baniꞌodi.” 15 Siwe ꞌaiꞌedi venuakalikali ꞌwa na baila, ꞌwa na ꞌisaꞌisa i na nunago ma emiavo ꞌwa na nuavita wata ꞌwa na nuasako nika ꞌailaꞌanimi matatabumi ꞌwa na ꞌivesakomi.

16  ✡Begaidi a na vonemi, yami mia matatabuna ꞌwaidie ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwa na tauyeni i na agemi mogitana bega taunina ꞌami tokiavetovetonova nika kebu ꞌami fata ꞌwa na tauyemi taunimi yami nuanua sakoidi ꞌadi nuagiva ꞌwaidie. 17  ✡Naninidi yada nuanua sakoidi nuanuadi, wata naninidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina nuanuana tutuya fuedi i veveyoꞌeyoꞌeyeda. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina wata taunida yada nuanua sakoidi ꞌadi ꞌailuga i vevegavia, bega ꞌaiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ꞌwa na vevematayakeyakediga kebu ꞌami fata taunimi yami nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 18  ✡ꞌAiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na awaveꞌedeꞌedemi yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadiga, veꞌetoboda i maiaga Mosese ꞌwainega yadi toketokena i ꞌaꞌava ꞌwaimie, kebu wata i na veveimeyemiga.

19 Naninidi tomotoga i ꞌiꞌidewadi taunidi yadi nuanua ꞌwaidiega mageseye, matatabuda ta ꞌasetadi. Naninidi side. Veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, sakona tulina tulina ꞌeba bunumayaga, wata bunu ꞌana nuanua sakoidi. 20-21 Wata i ꞌoduꞌodu kumaea ꞌwaidie igodina yadi yaubadavo, balau, bwalata wata filo nuadi i ꞌewadi. I vevedumweꞌaiꞌai, i veveꞌalamagiꞌai, i veveꞌunumagigi, i nunuasako, taunidi yadi vebwaika ꞌaisena faifaina i nuanua. I veveꞌidiꞌidi, ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana taunidi ꞌaisedi faifaidi i nuanua, i nunuagiva ediavo yadi kukua faifaidi, ufa toketokena i toke i yemuyemu nuadi i lulugaugaudi, naninidi ꞌeba bunumayaga i ꞌiꞌidewadi, wata nani ꞌifwaidi sakoidi i ꞌiꞌidewadi. Basenadi a matakia ꞌwaimie sauluvanidi faifaidi, tutuya deꞌe wata a luluvaitugani. Egavo naninidi deꞌe baniꞌodi i ꞌiꞌidewadiga kebu ꞌana fata Yaubada i na veveimeyedi yana ꞌAilaꞌa nageneye bega ꞌadi veuveuta i na veluagai ꞌwainega.

22  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ta na ꞌiꞌidewadi, side naninidi i na souyedi. Venuakalikali, tutuya fuedi ta na sososoana, nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi ta na veveluagadi, ta na totokemaiga vita ꞌwaidie, ma yada nuakalikali ta na vevesauluva ꞌatumaina edavo ꞌwaidie, yada sauluva i na tonova wata dumweda i na bika ma ꞌada vetumagana. 23 Ta na nunuaobu wata taunida yada sauluva ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Naninidi kebu tamu ꞌadi ꞌeba veꞌetobodaga. 24  ✡Egavo i miaveꞌitubamaga Iesu Keliso taiadi, taunidi yadi nuanua matatabuna wata bunu ꞌana nuanua sakoidi, ꞌakonadi i bailedi, ꞌwa da vo i da tutufwasedi Keliso ꞌana ꞌai lagalagana ꞌwaineye i da wafa. 25 Mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌakonadi ta veluagadi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, i lubwaineda taunida ta na tauyeda yana nuanua ꞌwaidie i na veveimeyeda. 26  ✡Kebu taunida ta na awaꞌaiꞌaida, kebu edavo ta na ꞌivelogilogidi yada sauluva ꞌwaidiega i na nunago i na nuasako, wata emiavo kebu ꞌwa na veꞌunumagigiediga.

6

Ma emiavo ꞌwa na veꞌivaivaita.

1  ✡Ekwavo, ꞌida matatabuda tovetumaganavo, ꞌaiꞌedi tamu iada tamu sauluva sakoina ꞌwaineye i na beꞌuga, ꞌomi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua ꞌadi toꞌidewadewa, bonami bikadiega tomogonina ꞌwa na kiavetonovi. Weꞌe ꞌomi taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi i na nunago sailubu ꞌwainega tamu sauluva sakoina ꞌwaineye ꞌomi wata ꞌwa na beꞌu. 2  ✡ꞌAiꞌedi emiavo vita i na veluagadi ꞌwa na ꞌivaisedi. Yami ꞌaivaita ꞌwaidiega Keliso yana veimea ꞌwa na vematayakeyakeni. 3 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi taunina i na awaꞌaiꞌaia i na vo, Yau tomogo bwaikiku,” weꞌe mogitana taunina tomogo-ꞌavoꞌavovo, yana vonanina ꞌana nogaya vekali. 4-5  ✡ꞌAitamogana ꞌaitamogana nagami taunimi yami sauluva ꞌwa na nuanidi nika ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetadi ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. ꞌAiꞌedi ꞌatumaidi, ꞌami fata ꞌwa na fwausa naninidi ꞌwa ꞌidewadiga faifaidi. Wata kebu ꞌwa na vo, ꞌIma yama sauluva ꞌatumaiotogidi, emavo saiꞌafo,” weꞌe mogitana i lubwainemi ꞌaitamogana ꞌaitamogana taunina yana sauluva i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, weꞌe enavo yadi sauluva kumanina kebu ꞌadi toveimea.

6  ✡ꞌAiꞌedi aitoi yana tove i veve ꞌwaineye Yaubada yana Vona, tomogonina i lubwaineni yana tove i na ꞌivaiseni, naninidi ꞌatumaidi ꞌwaineye, ꞌwaidiega i na ꞌaivaita.

ꞌAiꞌedi tamu avaꞌai ta na bakuliga, ꞌawaie wata ta na veluagai.

7 ꞌWa na venuaꞌivina-ꞌatumaiga, vona deꞌe ꞌwa na ꞌasetai. Kebu ꞌami fata Yaubada ꞌwa na vekalieni bega sauluva ꞌatumaidiega yami sakona ꞌwa na velubwasabwasadi. ꞌAiꞌedi aitoi tamu avaꞌai i na bakuliga, naninina ꞌawaie wata i na alai, wata baniꞌodi yada sauluva fwayefwayeye Yaubada i na tutulidi, ꞌatumaidi, wata ꞌatumaidi ꞌwaidiega, sakoidi, wata sakoidi ꞌwaidiega. 8  ✡ꞌAiꞌedi aitoi taunina yana nuanua sakoidi ꞌwaidie i na bakulaga, ꞌawaie vuagina i na veluagai wafaotoga. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi taunina i na tauyeni ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua i na ꞌiꞌidewadi, ꞌwa da vo bei i da bakula, vuagina i na veluagai mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina. 9  ✡Begaidi tutuya matatabuna ꞌwaidie ta na vevesauluva ꞌatumaina, ꞌaiꞌedi kebu ta na ꞌabiawa, ꞌawaie ꞌaiala ꞌana tutuye vuaga ꞌatumaidi ta na veluagadi. 10 Begaidi ꞌaiꞌedi egavo ta na ꞌisedi nuanuadi ꞌaivaita i lubwaineda matatabudi ꞌwaidie ta na vesauluva ꞌatumaina, weꞌe mogitana edavo Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaidie, ꞌida ma fueda ta vetumagana ꞌwaineye ta na ꞌiꞌivaisedi.

Faulo yana veluꞌaseꞌase wata yana ꞌalanuai ꞌadi ꞌeba veꞌaꞌava.

11 Deꞌe bei yaku leta ꞌana tokiluma a voneni i ꞌailove, yau tauniku a na veꞌaꞌavai. ꞌWa na ꞌiseni nimaku, vona matadi bwaikidi a kilumidi.

12  ✡Tomotoganidi i lulukakademi nuanuadi bunu ꞌaibobo ꞌwa na ꞌewai, taunidi ꞌadi subia ꞌaisena faifaina i nuanua, nuanuadi tomotoga i na awaꞌaiꞌaidi tomogodi ꞌadi veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka faifaidi. Bunu ꞌaibobo i awaveꞌatumaieniga fai kebu nuanuadi vita i na veluagai Keliso faifaina. ꞌAiꞌedi i da vo, Keliso i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye bega aitoi i na vetumagana ꞌwaineye, yana vetumaganaꞌava ꞌwainega i na veꞌatumai Yaubada mataneye,” tomotoga fuedi i da nuasako vita i da veleveledi. Siwe i baila, kebu nuanuadi vita i na veluagai bega nuanuadi bunu ꞌaibobo. 13 Bunu ꞌaibobo i ꞌewai, siwe veꞌetoboda ꞌifwaidi kebu i da vevematayakeyakedi. Nuanuadi ꞌomi bunu ꞌaibobo ꞌwa na ꞌewai bega taunidi i na awaꞌaiꞌaidi i na vo, Yama vona ꞌwaidiega bunu ꞌaibobo i ꞌewai, taunidi yama tomotoga.” 14  ✡Weꞌe yau, kebu tamu saiꞌafo tauniku a na awaꞌaiꞌaiku tamu avaꞌai faifaina, ꞌada Toveimea Iesu Keliso i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌaiseotogina a na awaꞌaiꞌaia. Fai Keliso i wafa faifaiku ꞌai lagalagana ꞌwaineye, fwayafwaya ꞌana nuanua matatabuna a bailedi ꞌwa da vo a da wafa ꞌwaidiega, wata tomotoga fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina kebu nuanuadi yau, fai ꞌwa da vo wafawafaku. 15  ✡Voke bunu ꞌaibobo basenadi ta ꞌewai ꞌalo kebu, siwe kebu tamu avaꞌai. Weꞌe nani bwaikina Yaubada i ꞌiveꞌivauda ta vetuli. 16 Egavo Yaubada i ꞌiveꞌivaudiga faifaidi a veveluꞌui. Nuanuaku nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi Yaubada i na veleveledi wata i na ꞌiꞌisanuakalikaliedi. A veveluꞌui tomotoganidi matatabudi faifaidi taunidi Yaubada yana ꞌAilaꞌa.

17  ✡Yaku vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava. Yau Iesu yana tofolova, weꞌe ꞌana tovedumweꞌaiꞌai yadi bwaya tomogokuye i ꞌenoꞌenovi, begaidi kebu nuanuaku tamu wata aitoi taiadi ꞌa na veveꞌikwayekwayega ꞌalo yaku veimea i na awaobuobuyeni.

18 Ekwavo, ꞌida matatabuda Iesu ꞌana tovetumaganavo, a veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie. Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:1: Gal 1:11-12

✡ 1:4: Gal 2:19-20; Tai 2:14

✡ 1:7: Fol 15:1,24

✡ 1:8: 1 Kol 16:22

✡ 1:10: 1 Tes 2:4

✡ 1:11: Mad 16:17

✡ 1:13: Fol 8:3

✡ 1:14: Fol 22:3

✡ 1:15-16: Ais 49:1; Fol 9:3-6

✡ 1:19: Mad 13:55

✡ 2:1-4: Fol 15:1,24

✡ 2:6: Fol 10:34

✡ 2:9: Fol 11:29-30

✡ 2:12: Fol 11:2-3

✡ 2:16: Lom 3:20-28; 11:6

✡ 2:19: Lom 6:6; 7:6; Ion 13:1; Gal 1:4

✡ 3:6: Nag 15:6

✡ 3:8: Nag 12:3; Fol 3:25

✡ 3:9: Lom 4:16

✡ 3:10: VeL 27:26

✡ 3:11: Gal 2:16

✡ 3:12: Lom 10:5

✡ 3:13: VeL 21:22-23; 2 Kol 5:21

✡ 3:16: Luk 1:54-55; Nag 12:7

✡ 3:17: Fol 7:6

✡ 3:18: Lom 4:14; 11:6

✡ 3:19: Lom 5:20

✡ 3:21: Lom 8:2-4

✡ 3:22: Lom 3:9-19

✡ 3:26: Ion 1:12

✡ 3:27: Lom 6:3-4, 13:14

✡ 3:28: 1 Kol 12:12-14

✡ 4:3: Kolos 3:20-23

✡ 4:4-5: Ion 1:14; Lom 8:3-4

✡ 4:6: Lom 8:15-16

✡ 4:7: Lom 8:17; Gal 3:29

✡ 4:8: 1 Kol 8:4-6

✡ 4:10: Kolos 2:16

✡ 4:13: 1 Kol 2:3

✡ 4:16: Ion 8:45

✡ 4:22: Nag 16:15; 21:2

✡ 4:23: Lom 9:7-9

✡ 4:24-25: Lom 8:15

✡ 4:26: Ibu 12:22; Ve 21:2,10

✡ 4:27: Ais 54:1

✡ 4:30: Nag 21:10; Ion 8:35

✡ 5:1: Ion 8:32,36; Fol 15:10

✡ 5:11: 1 Kol 1:23

✡ 5:13: 1 Fit 2:16

✡ 5:14: Mad 5:43-44, 7:12

✡ 5:16: Lom 8:3,4

✡ 5:17: Lom 7:15-23

✡ 5:18: Lom 6:14

✡ 5:22: Mad 7:16-20; Efe 5:8-9

✡ 5:24: Kolos 3:5

✡ 5:26: Fil 2:3

✡ 6:1: Mad 18:15

✡ 6:2: Lom 15:1-2

✡ 6:4-5: 2 Kol 13:5; Lom 14:12

✡ 6:6: 1 Kol 9:11,14

✡ 6:8: Ion 3:6, 6:63; Lom 8:13

✡ 6:9: 2 Tes 3:13; 1 Kol 15:58

✡ 6:12: Gal 5:11; Fil 3:18

✡ 6:14: Luk 14:27; Gal 2:20-21

✡ 6:15: 2 Kol 5:17

✡ 6:17: 2 Kol 4:10

EFESO

1

2

3

4

5

6

EFESO

Faulo yana kiluma me Efeso ꞌwaidie.

Tutuyanina Faulo i miamia Loma vanuga ꞌeba yogona nageneye leta 4 i kilumidi. Tamu leta tovetumaganavo i miamiani Efeso ꞌwaineye faifaidi, tamu me Filifai faifaidi, tamu me Kolose faifaidi, weꞌe tamu Filimoni faifaina. Deꞌe letanina i kilumiga me Efeso faifaidi nagami i na luꞌiawawai i na ꞌaꞌavana mulieta tovetumaganavo ꞌatamana ꞌifwaidi ꞌwaidie letanina i na luꞌiawawai.

Efeso tamu ꞌatamana ꞌana wagava bwaikina ꞌawalawa Eisia nageneye. Tomotoganidi bei i miamianiga kukua ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina wata taunidi i tauyedi tamu yaubada-vekavekali ꞌwaineye ꞌana wagava Daiana. Weꞌe Efeso nageneye tamu vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌatumaiotogina i tovotovoi Daiana faifaina. (Folova 19:17).

Faulo yana lauvivila ꞌana veluga ꞌwaineye bei i lauꞌage me Diu ꞌwaidie ꞌAiata Veawai ꞌwaineye. (Folova 18:18-21). Weꞌe yana lauvivila ꞌana vetonu ꞌwaineye i nago Efeso bei i miamia malamala ꞌaitonu ꞌwaidie i veve. (Folova 19). Me Efeso fuedi taunidi mali tomotoga kebu Diu, siwe wata ꞌifwaidi me Diu taiadi i miamiani. Faulo i ve ꞌwaidie Keliso ꞌwainega me Diu wata taunidi kebu Diu i luvetubama, bega tutuya deꞌe tomotoga matatabudi Keliso taiadi i miaꞌveꞌitubama, ꞌailaꞌa ꞌaitamogana. Wata Faulo Keliso yana ꞌAilaꞌa i awatalatutuleni nani ꞌaitonu ꞌwaidiega. ꞌIda Keliso tomogona, taunina yada toꞌedakumeta. Wata ꞌida Yaubada yana vanuga, weꞌe Keliso taunina ꞌasaꞌaiana vanuganina ꞌana ꞌunututu. Wata Faulo i awatalatutula Keliso yana ꞌAilaꞌa baniꞌodi yana vavine. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-2

Yaubada yana nuakalikali, wata yada miaveꞌitubama Keliso taiadi faifaidi. 1:3-3:21

Tovetumaganavo i lubwainedi yadi nuanua ꞌaitamogana. 4:1-16

Tovetumaganavo i lubwainedi sauluva dududubalidi i na bailedi. 4:17-5:20

Tovetumaganavo i lubwainedi ma yadi nuakalikali taunidi i na tauyedi ediavo tovetumagana ꞌwaidie. 5:21-6:10

Keliso yana toketokena ꞌwainega tovetumaganavo i na vetoketoke Seitani ma yana ꞌailaꞌa ꞌwaidiega. 6:11-20

Faulo yana ꞌalanuai. 6:21-24

1

1  ✡Ekwavo, yau Faulo, a vekaiwa ꞌwaimie. Yaubada nuanuana, bega a vetomataꞌaulele Iesu Keliso faifaina, weꞌe ꞌomi Yaubada yana tomotoga ꞌwa miamianiga ꞌatamana Efeso ꞌwaineye, kumanimiavo Keliso ꞌana todumwebika ꞌwa miaveꞌitubama taiadi, ꞌwaimie a kilukiluma.

2 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Yaubada i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye Iesu Keliso ꞌwainega.

3 Ma yada sosoana ta na vekaiwa ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana Yaubada wata Tamana ꞌwaineye. I lubwaineda ta na subiai fai nuakalikali tulina tulina abamega ꞌakonadi i veleda ꞌanuꞌanunuda yadi mia ꞌatumaina faifaina, ꞌida kumanida ta miaveꞌitubama Keliso taiadi. 4-5  ✡Bola kebu fwayafwaya i da ꞌidewaiga, ꞌida Keliso taiadi ta miaveꞌitubamaga Yaubada i venuaꞌivina-vagaseda bega mataneye yada sauluva magemagetadi kebu tamu yada sakonaga. Fai i nuakalikalieda nagami i venuaꞌivineda bega Iesu Keliso ꞌwainega i fayayeda nika ꞌida natunavo. Deꞌe baniꞌodi i vesauluvediga ꞌwaideye fai taunina yana nuanua ꞌwainega, yana ꞌeba sosoana faifaina. 6 Yaubada yana nuakalikali magemagetana i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye Natuna nuafouna ꞌwainega begaidi ta na subiai ta na vo, Yaubada, yamu ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaimeye ꞌatumaiotogina.” 7-9  ✡Fai ꞌida ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, yana wafa ꞌwainega Yaubada i tuveobuda. Basenadi ta sakosakona ꞌwa da vo sakonanina i da yogonida, siwe Keliso dayagina i ilolo faifaida i yavuda sakona ꞌwainega nika Yaubada i nuatavunida. Vona mogitana yana nuakalikali wata yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaideye bwaikaotogina. Yaubada yana ꞌaseta bwaikina i vevenuaꞌivina-ꞌatumai bega basenadiotoga yana nuanua givagivana i ꞌidewai Keliso faifaina. Yana nuanuananina yana ꞌeba sosoana, ꞌakonadi i sivemageseni ꞌwaideye. 10 Yana nuanuananina side baniꞌodi. Tutuyanina Yaubada nuanuana, tutuya ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, nani matatabuna abamega wata fwayafwayayega taiadi i na vaꞌaugida, ꞌada toꞌedakumeta ꞌaiseotogina Keliso.

11 Yaubada nani matatabuna i ꞌiꞌidewadi yana nuanua baniꞌodi. Wata baniꞌodi nagami Yaubada i venuaꞌivineda yana nuanua i na ꞌidewadi ꞌwaidega. Wata i venuaꞌivineda bega ꞌida yana tomotoga mogitana, Keliso taiadi ta miaveꞌitubama. 12 ꞌIma ꞌa kumeta yama vetumagana ꞌa yatoi Keliso ꞌwaineye bega ꞌa lulukamata i na ꞌitaꞌitaꞌiema faifaina. Yaubada nuanuana yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi ꞌa na sisivemagesedi nika tomotoga i na subisubiai. 13  ✡ꞌOmi wata baniꞌodi, tutuyanina Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌami ꞌitaꞌitaꞌi faifaina ꞌwa nogai ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye. Valanina Yaubada yana Vona Tonovidi, ꞌwa vetumagana ꞌwaineye begaidi Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama nika Yaubada yana tugusa i yatoi ꞌwaimie. Tugusanina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi, baniꞌodi basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na tauyeni ꞌwaideye. 14  ✡ꞌAnuꞌanununina ꞌAtumaina ꞌwainega Yaubada i veakutagonida ꞌida yana tomotoga mogitana, yada ꞌeba ꞌisa ꞌawaie ꞌada veuveuta ta na veluagadi ꞌwainega. Wata fai Yaubada ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i tauyeni i ageda ta ꞌasetai ꞌawaie yana tomotoga matatabuda i na tuveobuꞌaꞌavada sakona ꞌwainega. Bega matatabuda Yaubada Magemagetana ta na subiai.

Faulo i veluꞌui nuanuana me Efeso i na ꞌasetai

Keliso bwaikaotogina.

15-16  ✡Fai Yaubada yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌida yana tomotoga ꞌwaideye, tutuya matatabuna a vevekaiwa ꞌwaineye faifaimi. Basenadi valami a nogai yami vetumagana toketokena ꞌada Toveimea Iesu ꞌwaineye wata Yaubada yana tomotoga ꞌwa nunuakalikaliedi, tutuyanina ꞌwainega i maiga ꞌasiau faifaimi a veveluꞌui-vebogi kebu tamu tutuya a da venuafanimi. 17 Wata a veveluꞌui, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana Yaubada, taunina Tamada Magemagetana nuanua ꞌanibwekabwekana i na velevelemi wata taunina i na sivemageseni ꞌwaimie nika yami ꞌaseta Yaubada faifaina i na vebwaika. 18 Wata nuanuaku nuami i na magetadi bega ꞌwa na ꞌasetai i venuaꞌivinemiga ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai, naninina bwaikaotogina faifaina ma yami vetumagana ꞌwa lulukamata. Wata nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai ꞌida yana tomotoga ꞌada veuveuta magemagetadi ta na veluagadi ꞌwainega. 19-20  ✡Wata nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai Yaubada yana toketokena bwaikaotogina i folofolova ꞌida ꞌana tovetumaganavo ꞌwaideye, kebu tamu aitoi yana toketokena baniꞌodi. Toketokenanina ꞌwainega Keliso i sivetovoia wafayega i vemiabuia ꞌana ꞌatagiega, abame ma yana veimea i miamia. 21  ✡I veveimea abama tabwaotogineye, taunina bwaikaotogina kebu tamu aitoi baniꞌodi. Kini, toveimea tulina tulina, anelose, yaiaina, gabemani, tomotoganidi toketokedi ma ꞌadi veꞌililibu tutuya deꞌe ꞌwaineye wata tutuya i mimaiga ꞌwaineye, matatabudi ꞌadi wagava saiꞌafo, weꞌe Keliso bwaikaotogina. 22  ✡Yaubada Keliso i silakai, nani matatabuna i veveimeyedi, wata i venuaꞌivineni i vetoꞌisaveꞌavina ꞌida tovetumagana ꞌada ꞌailaꞌa ꞌwaineye. 23 ꞌIda Keliso Tomogona, weꞌe ꞌunuꞌunu ꞌasaꞌaiana taunina. Nani matatabuna fwayefwayeye, ꞌaiꞌedi ꞌaiseꞌavadiga i da ve nani-ꞌavoꞌavovo, siwe fai Keliso i ꞌiꞌisaveꞌavinidi i luvetubama taiadi. Wata baniꞌodi ꞌida Keliso ꞌana tovetumaganavo, ꞌako ꞌaiseꞌavadaga ta da venani-ꞌavoꞌavovo, siwe fai Keliso i ꞌiꞌisaveꞌavinida bega taiadi ta miaveꞌitubama nika Keliso Tomogona i souyeni.

2

Nagami ꞌida baniꞌodi towafa, Keliso mia ꞌivauna i veleda.

1  ✡Weꞌe ꞌomi nagami baniꞌodi towafa. Yaubada yana veꞌetoboda ꞌwa geugeudi taunimi ꞌwa tauyemi sakona ꞌwaidie bega ꞌanuꞌanunumi wafawafadi. 2  ✡Yami mia matatabuna ꞌwaidie fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ꞌwa vevetutuyamedi wata Seitani yaiaina yadi toꞌedakumeta, kumanina kebu ta da ꞌiseꞌiseniga, ꞌwa vevematayakeyakeni. Tutuya deꞌe Seitaninina Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i lulukakadedi yana nuanua sakoidi i ꞌiꞌidewadi. 3  ✡Wata ꞌida basenadi tovedumweꞌaiꞌainidi baniꞌodi. Taunida ta tauyeda bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie bega sakonanidi tomogoda yadi nuanua wata nuada i ꞌewadi, ꞌasaꞌaiana ta ꞌiꞌidewadimo. Yada tubuga ꞌwaidiega ꞌida ta sakosakona tomotoga matatabudi baniꞌodi, i lubwaineda Yaubada ma yana nuasako i da vematavulogida yada sakonanidi faifaidi. 4-5 Weꞌe Yaubada ꞌana wagava Toꞌisanuakalikali. Fai yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌwaideye, baniꞌodi Keliso i sivetovoia wafayega wata ꞌida ꞌanuꞌanunuda wafawafadi yawai i veledi i yawasa-vaitugana bega Keliso taiadi ta miaveꞌitubama. Vona mogitana, avinodi nagami ꞌanuꞌanunuda wafawafadi fai ta sakona, siwe Yaubada mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i veleda. Yaubada yana nuakalikali kebu ta na vona, i nuakalikalieda nika i ꞌitaꞌitaꞌieda. 6  ✡Wata ꞌida ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, bega ma fuedeye Yaubada i sivetovoida, mia ꞌivauna i veleda i vemiabuida abame Kelisonina taiadi. 7  ✡I vemiabuidaga Keliso taiadi, ꞌida tomotoga yadi ꞌeba ꞌisa tutuya matatabuna faifaidi. ꞌAda ꞌitaꞌitaꞌinina Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌatumaiotogina ꞌwaideye, bega mali tomotoga i na ꞌiseni i na ꞌasetai yana nuakalikali ꞌida ta miaveꞌitubamaga Keliso taiadi ꞌwaideye. Yana nuakalikalinina bwaikaotogina, kebu ꞌada fata ta na ꞌetowavai. 8  ✡Fai Yaubada ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, tutuyanina ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye i ꞌitaꞌitaꞌiemi, kebu taunimi yami folova ꞌwaidiega, weꞌe mogitana Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌwainega. 9  ✡Wata ꞌami ꞌitaꞌitaꞌinina kebu ꞌwa da veluagaiga yami folova toketokedi ꞌwaidiega, ꞌwa veluagaiga Yaubada yana nuakalikali ꞌwainega begaidi kebu tamu aitoi ꞌana fata taunina i na awaꞌaiꞌaia ꞌitaꞌitaꞌinina i veluagaiga faifaina. 10  ✡ꞌIda Yaubada ꞌana ꞌidewadewa, i ꞌiveꞌivauda Keliso taiadi ta miaveꞌitubama bega Yaubada yana nuanua ꞌatumaidi ta na dumwebikedi. Yana nuanuananidi nagami i ꞌidewadi bega yada mia ꞌwaidie baniꞌodi ta na vevesauluvedi.

Tovetumagana matatabuda ꞌada ꞌailaꞌa ꞌaitamogana

Keliso ꞌwaineye.

11 ꞌOmi mali tomotoga kebu me Diu, yami mia nagami, ꞌwa na nuani. Basenadi ꞌima me Diu ꞌa awaobuobuyemi ꞌa vo, Yaubada yana tugusa bunu ꞌaibobo kebu ꞌwa da ꞌewaiga, bega ꞌomi kebu Yaubada yana tomotoga, ꞌima ꞌaisema yana tomotoga.” Tugusanina tomotoga nimadiega i ꞌidewai, tomogodi ꞌaisedi faifaidi. 12  ✡Yami mia nagami kebu Keliso taiadi ꞌwa da miaveꞌitubama, ꞌwa miaꞌiaweni. Wata ꞌomi kebu Yaubada yana tomotoga me Diu baniꞌodi, ꞌomi tulimi mali tomotoga. Basenadiotoga Yaubada ꞌima me Diu i venuaꞌivinema yana veakutagona ꞌana vonaꞌawaufaufa i ꞌidewai ꞌima ꞌaisema ꞌama ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, weꞌe ꞌomi kebu. Yami mia fwayafwaya deꞌe ꞌwaineye yami Yaubada kebu, wata kebu ꞌwa da vetumagana ꞌawaie ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai faifaina. 13 Vona mogitana, basenadi ꞌaniꞌieogose ꞌwa miamia Yaubada ꞌwainega, weꞌe tutuya deꞌe Keliso dayagina i ilolo faifaimi, Yaubada i miemi lilivaneye bega ꞌwa miaveꞌitubama Keliso taiadi.

14  ✡Basenadi me Diu wata mali tomotoga taunidi kebu Diu ta veveꞌidiꞌidi ꞌwa da vo nuasako i da bibineda. Siwe Keliso i mai yana wafa ꞌwainega nuasakonina i geuya, i vemiaveꞌitubamida nika veiana i souyeni, ꞌida ꞌailaꞌa ꞌaitamogana. Keliso tauniotogina ꞌada Toveiana mogitana, ꞌwainega matatabuda ta mia ꞌatumaina. 15 Wata Keliso yana wafa ꞌwainega, me Diu yama veꞌetoboda wata yama veimea yadi toketokena i ꞌivemweadi bega ꞌima me Diu wata ꞌomi mali tomotoga i luvetubamida nika ꞌida ꞌailaꞌa ꞌaitamogana, matatabuda ta veiana wata Keliso taiadi ta miaveꞌitubama. 16  ✡Basenadi ꞌima wata ꞌomi Yaubada ꞌana gaviavo, siwe Keliso i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye bega ta luvetubama, Yaubada taiadi ta veiana. Wata yana wafanina ꞌwainega veꞌidiꞌidi matatabuna i geuya. 17 Wata Keliso i maiga, Vala ꞌAtumaina veiana faifaina i lauꞌage tomotoga matatabuda ꞌwaideye, ꞌomi mali tomotoga Yaubada ꞌwainega ꞌwa mia ꞌaniꞌie, wata ꞌima me Diu ꞌa miamianiga Yaubada lilivaneye. 18  ✡Fai baniꞌodi Keliso i veianeda, bega ꞌima me Diu wata ꞌomi mali tomotoga ꞌada fata ta na lukuluku Tamada Yaubada mataneye ꞌAnuꞌanununa ꞌaitamogana ꞌwainega.

19 Fai Keliso i luvetubamida, ꞌomi kebu tulimiga wata ꞌomi kebu wakawaka, tutuya deꞌe ꞌwa luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, matatabuda yana tomotoga mogitana. 20  ✡ꞌIda Yaubada yana ꞌAilaꞌa, yana vanuga baniꞌodi. Keliso taunina vanuganina ꞌana ꞌunututu, weꞌe ꞌima tomataꞌaulele toluꞌivonavo taiadi baniꞌodi ꞌana ꞌogola. ꞌOmi Yaubada yana ꞌAilaꞌa vanuganina luluna, i ꞌiyogonemi. 21  ✡Keliso vanuganina matatabuna i ꞌivefaꞌali, yana toketokena ꞌwainega i vevebwaika i na nagoga nika Vanuga ꞌeba Veluꞌui ꞌAuvea faifaina i na souyeni. 22  ✡Wata ꞌomi me Efeso, Yaubada yana tomotoga ꞌifwaidi taiadi ꞌwa miaveꞌitubama Keliso taiadi i ꞌiyogonemi vanuganina ꞌwaineye, bei Yaubada i miamia ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega. Side baniꞌodi, fai Yaubada ꞌAnuꞌanununa i ageda ta ꞌasetai Yaubada i vevanuga ꞌwaideye.

3

Yaubada yana nuanua givagivana i sivemageseni.

1  ✡Yau Faulo, Iesu Keliso yana tofolova a luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye faifaimi. ꞌIma me Diu wata ꞌomi mali tomotoga yada miaveꞌitubama Keliso taiadi faifaina a lalauꞌage begaidi i yatoku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. 2 A nuani ꞌakonadi valaku ꞌwa ꞌasetai Yaubada ma yana nuakalikali i venuaꞌivineku folovanina faifaina, bega ꞌomi mali tomotoga kebu Diu ꞌaivaita ꞌwa veluagai. 3-4  ✡Yaubada yana nuanua givagivana nagami a bavuyeni, siwe i sivemageseni ꞌwaikuye. Yana nuanuananina faifaina ꞌakonadi a kiluma siwe kebu manamanawena, ꞌaleꞌusana, bega ꞌaiꞌedi ꞌwa na luꞌiawawaiga yaku ꞌasetanina Yaubada yana nuanua givagivana Keliso faifaina ꞌwa na nuani. 5 Basenadi Yaubada yana nuanuananina kebu i da luꞌivoneyeni tomotoga ꞌwaidie, tutuya deꞌe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega i sivemageseni yana tomataꞌaulelevo wata yana toluꞌivonavo magemagetadi ꞌwaidie. 6  ✡Yaubada yana nuanuananina givagivana side baniꞌodi. Fai Keliso i wafa faifaida, bega kebu ꞌima me Diu ꞌaisema ꞌama veuveuta ꞌa na veluagadi Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu ꞌwaidiega, ꞌomi wata mali tomotoga veuveutanidi ma fueda ta na veluagadi. Wata matatabuda ta luvetubama, ꞌida Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌaitamogana, weꞌe naninidi basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na ꞌidewai me Diu faifaima, tutuya deꞌe ma fueda ꞌadi mogitana ta veveluagadi. Naninidi i souyedi Iesu Keliso yana wafa ꞌwainega, ꞌakonadi ta nogai Valana ꞌAtumaina ꞌwainega bega taiadi ta miaveꞌitubama.

7  ✡Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina a vetofolovaga Yaubada yana venuaꞌivina ꞌwainega. A vetofolovaga, Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌatumaina ꞌwaikuye, wata yana toketokena i veleku yaku folovanina faifaina. 8  ✡Yaubada yana tomotoga matatabuda ꞌwaidega ꞌaku ꞌisa siaina, yau ꞌwa da vo kwamana. Avinodi ꞌaku ꞌisa siaina, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada i tauyeku Keliso yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana faifaina a lalauꞌage ꞌomi mali tomotoga ꞌwaimie. ꞌAiꞌaiwabunina bwaikaotogina, kebu ꞌada fata ta na ꞌetowavaiga. 9  ✡Wata tamu folova i velekuga, Yaubada yana nuanua givagivana ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina a sisivemageseni bega tomotoga matatabudi ꞌadi fata i na ꞌasetai. Basenadiotoga i maiga tutuya deꞌe ꞌwaineye, Yaubada yana nuanuananina givagivana kebu i da sivemageseni, nuaneye i ꞌenoꞌeno, tutuya deꞌe ꞌakonadi ꞌana ꞌaseta magemagetana. Yaubadanina nani matatabuna wata ꞌida taiadi, ꞌada toꞌidewadewa. 10 Tutuya deꞌe Yaubada yana nuanuananina i sivemageseni bega toveimea wata tomotoga toketokedi abame i na ꞌiseni Yaubada yana ꞌaseta bwaikina nani tulina tulina ꞌwaidie. Yana ꞌasetanina i na ꞌiseni Keliso ꞌana tovetumaganavo ꞌwaidega, ꞌima me Diu wata ꞌomi mali tomotoga ꞌakonadi ta luvetubama bega Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌaitamogana. 11 Basenadiotoga, bola fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga, Yaubada yana nuanua nuaneye i ꞌidewai, weꞌe tutuya deꞌe yana nuanuananina i souyeni ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwainega. 12  ✡Fai ta miaveꞌitubama Keliso taiadi wata ta vetumagana ꞌwaineye, kebu tamu veꞌetoboda ꞌwaideye i da ꞌenoꞌeno ꞌada fata ta na lukuluku Yaubada mataneye ma yada venuafoufaꞌala, ta nuani mogitana ma yana sosoana i na luꞌumaꞌumaieda. 13  ✡Begaidi kebu nuanuaku ꞌwa na nuavita faifaiku i na nunago yami vetumagana i na mwea. Mogitana deꞌe vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamia, siwe vitanidi a veveluagadiga ꞌami ꞌaivaita faifaina.

Keliso yana nuakalikali bwaikina.

14 Fai Yaubada yana nuanua givagivana i ꞌidewai ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, begaidi ma yaku veꞌililibu a ꞌodu Tamada mataneye. 15 Tamadanina ꞌida yana ꞌAilaꞌa matatabuda abame wata fwayefwayeye ꞌana wagava ꞌeba ꞌinana. 16-18  ✡A veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye faifaimi, nuanuaku yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana ꞌwainega yana toketokena i na velemi nika ꞌwa na vetoketoke. I na kiavetoketokemiga ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega, wata fai ꞌwa vevetumagana Keliso ꞌwaineye, Kelisonina i na vevanuga yami nuanua ꞌwaidie.

Wata a veveluꞌui faifaimi, nuanuaku yami nuakalikali i na vetoketoke. Welavi yadi ꞌeba vetoketoke ꞌwalamidi, wata baniꞌodi nuanuaku yami nuakalikali i na ꞌivefaꞌalimi bega ꞌomi wata Yaubada yana tomotoga ꞌifwaidi taiadi, ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetai Keliso yana nuakalikali bwaikaotogina, ꞌetowava-wayoga. Yana nuakalikalinina bala-wayoga, nago-wayoga, laka-wayoga wata obu-wayoga. 19 Mogitana, nuanuaku Keliso yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌwa na vebaemi wata ꞌwa na ꞌasetai, siwe ꞌwa na nuanua-wayoga. Deꞌe baniꞌodi Keliso yana nuakalikali i na vebwaikaga ꞌwaimie, nika Yaubada kumanina kebu tamu avaꞌai ꞌwaineye i da veꞌaleꞌusaga, i na agemi mogitana.

20  ✡Yaubada ta na subisubiai. Fai yana toketokena i folofolova ꞌwaideye, naninidi faifaidi ta na nuanua wata ta na veluꞌuiga, ꞌana fata i na veleda, siwe wata ma ꞌadi ꞌimosoꞌi. Mogitana yana ꞌanivelena bwaikaotogidi ꞌwaideye, yada nuanua wata yada veluꞌui i vebwaika-ꞌiawedi. 21 I lubwaineda ta na subisubiai. ꞌAna veꞌililibu i veveluagai wata ꞌana subia taiadi Keliso yana tomotoga ꞌwaidega wata Iesu Keliso taunina ꞌwainega, siwe kebu i na ꞌaꞌavaga, i na ꞌeno-vagata tutuya matatabuna ꞌwaidie. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

4

ꞌIda Iesu tomogona ꞌwaineye ꞌada ꞌailaꞌa ꞌaitamogana.

1  ✡Yau Faulo a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌada Toveimea Keliso faifaina, begaidi a na vonemi. ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai naninidi ꞌatumaidi Keliso i ꞌidewadiga faifaimi, bega nuanuaku yami mia ꞌwaidie yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi. I lubwainemi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga fai Yaubada i venuaꞌivinemi ꞌomi yana tomotoga. 2  ✡Tutuya matatabuna ma yami nuaobu yami sauluva i na bika wata ꞌwa na tokemaiga. ꞌAiꞌedi emiavo tovetumagana i na vesauluva sakoina ꞌwaimie, ma yami tokemaiga ꞌwa na nuakalikaliedimo. 3  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega ꞌomi tovetumagana ꞌami ꞌailaꞌa ꞌaitamogana, bega ꞌwa na vewavawava ma emiavo ꞌwa na veveiana nika yami nuanua ꞌaitamogana, ꞌwa da vo yami veiana i da ꞌitavimi. 4  ✡ꞌIda matatabuda Keliso Tomogona, ꞌAnuꞌanununina ꞌAtumaina, ꞌaitamogana matatabuda i ageda. Wata baniꞌodi basenadi Yaubada i venuaꞌivinemiga, ꞌwa nuani mogitana ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai, matatabumi yami nuanua i vesala. 5 Keliso taunina ꞌada Toveimea ꞌaitamogana, matatabuda yada vetumagana i vesala, wata bafitaisonina ꞌaitamogana ꞌwainega matatabuda ta bafitaiso. 6 Tomotoga fueda, siwe Tamada ꞌaitamogana Yaubada. Yaubadanina nani matatabuna wata tomotoga i veveimeyeda, matatabuda ꞌwaidega i folofolova wata matatabuda inagedeye i miamia.

ꞌAda veuveuta tulina tulina ta veluagadi Keliso ꞌwainega.

7  ✡Mogitana matatabuda ta luvetubama Keliso ꞌwainega, siwe Keliso yana nuakalikali ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌada veuveuta i veleda avaꞌai i nuaniga baniꞌodi. 8  ✡Keliso ꞌada veuveuta i veledaga tamu ꞌana vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki ꞌwaineye. Basenadiotoga i vona-vagata i vo,

Tutuyanina i laka tabwaotogineye, abame,

ꞌAna gaviavo yogoyogonidi i nawedi,

Weꞌe tomotoga ꞌadi veuveuta i veledi, ꞌadi ꞌaivaita.

9 Awale i vo, I laka?” Fai nagami abamega i obuma, kebu i da obumaga ꞌaisena, siwe wata i obu fwayafwaya nageneye towafa yadi ꞌeba mia ꞌwaineye. 10 Tomogonina i obumaga taunina Keliso, siwe i laka abame, kebu abama ꞌaisena ꞌwaineye i da lakaga, siwe wata i vagalaka bega yana ꞌeba mia nani matatabuna ꞌwaidie, abame wata fwayefwayeye. 11  ✡Kelisonina i lakaga abame, taunina tomotoga ꞌada veuveuta ꞌana toꞌanivelena. ꞌIfwaidi ꞌadi veuveuta i velediga, i vetomataꞌaulele taunina faifaina, ꞌifwaidi i vetoluꞌivona Yaubada yana Vona faifaina, ꞌifwaidi i vetolauꞌage Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina. ꞌIfwaidi ꞌadi veuveuta i velediga i vetoꞌisaveꞌavina Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye, weꞌe ꞌifwaidi Yaubada yana Vona i veve ꞌwaideye. 12  ✡ꞌAda veuveutanidi i veledaga bega ꞌwaidiega ta na veꞌivaivaita nika Keliso Tomogona ꞌida Yaubada yana ꞌailaꞌa i na vevebwaika wata i na vevetoketoke. 13  ✡Ta na vetoketoke i na nagoga yada nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega yada vetumagana wata yada ꞌaseta Yaubada Natuna faifaina i na vesala nika ta na kumaga. Keliso i kumaga wata yana nuanua ꞌatumaiꞌavadi, wata baniꞌodi ꞌida ta na salai.

14  ✡ꞌAiꞌedi ta na kumaga Keliso baniꞌodi yada nuanua faꞌalidi. Yavayavava yadi sauluva ta na baileni nuadi aꞌwadi. Kaukau i na nunuga nani safailidi i bewebewedi, weꞌe yagina waka i tutuvilavilai kebu baniꞌodi ta na munega. Tomotoga yadi ve-vekavekali ꞌwaidiega nuanuadi i na fetoda. Yadi venidi ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa, siwe ꞌaiꞌedi taunida ta na tauyedaga ꞌwaidie, ve mogitana ta na bailedi. 15  ✡Kebu nuada i na aꞌwa, weꞌe mogitana ma yada nuakalikali Yaubada yana nuanua tonovidi ta na ꞌiꞌidewadi bega yada sauluva matatabuna i na vevetoketoke i na nagoga nika yada sauluva i na vesala Keliso yana sauluva baniꞌodi. Kelisonina taunina ꞌunuꞌunu ꞌida yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona. 16  ✡Yana toketokena ꞌwainega ꞌida duꞌu tulina tulina ta tubwa ꞌwaineye i ꞌiꞌiveꞌavinida. Wata yana toketokena ꞌwainega duꞌu ꞌaitamogana ꞌaitamogana ta na veveꞌivaivaita bega nuakalikali ꞌwainega ꞌida yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona ta na vevebwaika wata ta na vevetoketoke.

Mia ꞌivauna wata ꞌatumaina Keliso ꞌwainega.

17  ✡Fai ꞌomi Keliso Tomogona, bega yau Kelisonina ꞌada Toveimea ꞌana wagavayega a na vonemi. Kebu i da lubwainemi Yaubada ꞌana tobavu yadi sauluva ꞌwa na saladi. Nani-ꞌavoꞌavovo ꞌaisedi faifaidi i nuanua, nuadi dududubalidi. 18 Kebu nuanuadi Yaubada i na ꞌasetai, nuafoudi faꞌalidi begaidi i bavuyeni wata Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina kebu i da veluagai. 19 Taunidi i tauyedi bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie, i luluꞌavoꞌavovo sakona tulina tulina ꞌwaidie, kebu nuanuadi i na ꞌailove, yadi sakonanidi faifaidi kebu i da bunumayaga.

20 Weꞌe ꞌomi, Keliso ꞌana ꞌaseta ꞌwa veluagaiga, kebu deꞌe sauluvanidi sakoidi ꞌwaidiega. 21 A nuani Iesu Keliso Valana mogitana ꞌwa nogai, ꞌwa luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, ꞌaseta ꞌakonadi ꞌwa veluagai Iesu yana nuanua tonovidi faifaidi. 22  ✡Yami nuanua sakoidi nagami, ꞌwa na siꞌaꞌidi, nuanuananidi i vevekaliemi wata i ꞌiꞌivesakoimi. 23 Tutuya fuedi taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye bega yami nuanua wata ꞌanuꞌanunumi i na ꞌiveꞌivaudi. 24 Yami nuanuananidi ꞌivaudi ꞌwa na veꞌwesenedi, nuanuananidi Yaubada ꞌana ꞌidewadewa taunina yana nuanua baniꞌodi, nika yami sauluva mogitana ꞌatumaidi wata magemagetadi.

25  ✡Fai yami nuanua ꞌivaudi Yaubada yana nuanua baniꞌodi, vekali ꞌwa na ꞌailove. Matatabuda ꞌailaꞌa ꞌaitamogana Keliso Tomogona begaidi ma edavo ta na vonavona vona mogitana ꞌwaidiega. 26 ꞌWa na nuasakoga sauluva sakoina faifaina, nuami i na veagiagi-matayoꞌo. I lubwainemi ꞌaiatanina ꞌwaineye yami nuasako i na ꞌaꞌava, weꞌe i na vemanawega ꞌakonadi ꞌwa sakona. 27 Kebu Seitani ꞌwa na wanaleni tamu yami sauluva ꞌwainega i na nunago i na vetoketoke ꞌwaimie. 28  ✡Egavo i vavainagoga, vainago i na ꞌailove, i lubwainedi i na folovamo yadi ꞌatumaina faifaina bega ꞌadi fata wata wekowekoma i na ꞌiꞌivaisedi.

29  ✡Vona sakoidi kebu ꞌawamiega i na souyedi, nuanuaku bonami ꞌadi nogaya ꞌeba ꞌaivaita. Avaꞌai ꞌwa nuani emiavo i lubwainedi ꞌadi kiavefaꞌala wata yadi ꞌeba veꞌatumai, ꞌwaidiega ꞌwa na vonavona. 30  ✡Kebu yami sauluva ꞌwaidiega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwa na ꞌivenuavitai. ꞌAnuꞌanununina Yaubada yana tugusa, i tauyeni i agemi bega ꞌomi yana tomotoga, yada ꞌeba ꞌisa ꞌawaie Yaubada i na tuveobuda. 31  ✡Vitanidi ꞌwa veluagadi tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidiega kebu faifaidi ꞌwa na nuanua, kebu ꞌwa na nuasako-matayoꞌo, wata yami nuasako kebu ꞌwa na lumanamanawediga. Kebu ꞌwa na vetaꞌataꞌala, kebu ꞌwa na manini-ꞌavoꞌavovo, wata kebu tamu aitoi ꞌwa na toliveꞌedeni vita i na veluagai faifaina. 32  ✡Weꞌe mogitana, ma emiavo ꞌwa na veꞌisanuakalikali, ma yami nuakalikali ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie. Fai ꞌwa miaveꞌitubama Keliso taiadi, Yaubada yami sakona i nuatavunidi, wata ꞌomi baniꞌodi emiavo yadi sakona ꞌwa na nunuatavunidi.

5

Ta na miamia Keliso yana mageta ꞌwaineye.

1 Fai ꞌomi Yaubada natunavo nuafouna wata yami sakona i nuatavunidi, nuanuaku Tamami ꞌwa na salai. 2  ✡Keliso i nuakalikalieda taunina i tauyeni i wafa faifaida, ꞌomi wata baniꞌodi yami mia matatabuna ꞌwaidie nuanuaku yami sauluva matatabuna nuakalikali. Keliso taunina i ꞌaniveleneni Yaubada ꞌwaineye i wafa ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, Yaubada yana ꞌeba sosoana, ꞌwa da vo tamu ꞌaisaya i da velomuyeni magaina ꞌiwanina sakona ꞌana nuatavuna faifaina.

3 ꞌOmi Yaubada yana tomotoga magemagetami, i lubwainemi yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi, bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na awavesakoyemi. Veꞌavula-ꞌavoꞌavovo wata bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwa na bailaotogedi, weꞌe kukua kebu nuami i na ꞌewadiga. 4  ✡Wata kebu i da lubwainemi naninidi ꞌadi nogaya sakoidi faifaidi ꞌwa na sidibidibi, nuadi ꞌanigaugaudi yadi vona ꞌwa na bailedi, wata vonanidi ta talabodediga kebu ꞌwaidiega ꞌwa na manini. Weꞌe mogitana i lubwainemi vona ꞌatumaiꞌavadi ꞌwaidiega ꞌwa na vonavona wata ꞌwa na vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye.

5  ✡Avaꞌai a na vonemiga, vona mogitana. Egavo i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, egavo bunu ꞌana nuanua sakoidi i ꞌiꞌidewadi, wata egavo kukua nuadi i ꞌewaꞌewadi kebu tamu saiꞌafo ꞌadi veuveuta i na veluagadi Keliso wata Yaubada yadi ꞌEba Veimea nageneye. Tomotoganidi kukua ꞌadi nuaꞌewa ꞌwaidie, kebu ꞌadi veuveuta i na veluagadiga fai kukua ꞌadi nuakalikali ꞌwaidie bwaikina, ꞌwa da vo i da ꞌoduꞌodu kukuanidi ꞌwaidie, weꞌe Yaubada kebu. 6  ✡Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega kebu tamu aitoi i na vekaliemi bonana ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa ꞌwaidiega, sauluvanidi sakoidi siwe i na awaveꞌatumaiedi. Egavo sauluvanidi i na ꞌiꞌidewadiga, taunidi Yaubada yana nuanua ꞌana tovedumweꞌaiꞌai, Yaubada ma yana nuasako i na vematavulogidi. 7 Kebu tamu saiꞌafo ꞌwa na luveꞌauyedi.

8  ✡Weꞌe ꞌomi, basenadi dudubala ꞌwaineye ꞌwa miamia ꞌwa sakosakona, tutuya deꞌe ꞌomi Toveimea Keliso yana tomotoga, yana mageta ꞌwaineye ꞌwa miamia. Fai ꞌomi mageta ꞌana tomotoga, i lubwainemi yami sauluva magemagetadi. 9 Mageta vuagina sauluva tulina tulina ꞌatumaidi wata tonovidi, wata sauluvanidi Yaubada yana nuanua mogitana i saladi. 10  ✡Mogitana i lubwainemi yami sauluva magemagetadi, wata ꞌwa na vevetafewa naninidi ꞌAuvea yana ꞌeba sosoana ꞌwa na ꞌasetadi. 11 Sauluva dududubalidi ꞌwa na bailedi, kebu ꞌwa na ꞌabitonovidi, kebu tamu saiꞌafo ꞌaivaita ꞌwa na veluagai ꞌwaidiega. Sauluvanidi ꞌwa na sivemagesedi yami sauluva magemagetadi ꞌwaidiega nika tomotoga i na ꞌisedi i na ꞌasetadi nani sakoidi. 12 Sauluvanidi dududubalidi givagivayega i ꞌiꞌidewadi nani sakoiotogina, ꞌaiꞌedi aitoi i na veveifufuyediga ꞌeba bunumayaga. 13  ✡Nani matatabuna ta na sivemagesedi Keliso yana mageta ꞌwainega, ꞌadi ꞌaseta mogitana i na souyedi, ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. 14 ꞌAna fata nani matatabuna i na vemageta Keliso yana mageta ꞌwainega. Begaidi tamu vona-awatabai i ꞌenoꞌeno tomotoganidi yadi nuanua dududubalidi faifaidi i vo,

ꞌOmi ꞌwa ꞌenoꞌeno, ꞌwa ꞌisa,

Wafayega ꞌwa na tovoi,

Nika Keliso yana magetayega i na magesemi.”

Ta na tauyeda ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na ageda.

15 Fai ꞌomi mageta ꞌana tomotoga yami mia matatabuna ꞌwaidie yami sauluva ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, tobavu kebu ꞌwa na saladi, ma yami ꞌaseta ꞌwa na vevenuaꞌivina ꞌatumaina. 16  ✡Fai tutuya deꞌe sakona i vevetoketoke kebu ꞌwa na mia-maimaiga, ꞌaiꞌedi tamu aitoi nuanuana ꞌaivaita, ꞌwa na ꞌivaisenimo. 17  ✡Wata tomotoga nuadi ꞌanigaugaudi yadi sauluva kebu ꞌwa na ꞌewadiga, ꞌwa na vevewavawava naninidi ꞌada Toveimea Iesu nuanuana ꞌwa na ꞌidewadiga, ꞌwa na ꞌasetadi. 18  ✡Kebu ufa toketokena ꞌwa na toke ꞌwa na yemu, bola nuami i na lugaugaudi, wata i na nunago yami mia i na ꞌivesakoi. Weꞌe mogitana taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwaineye bega i na agemi mogitana. 19  ✡Yami veifufu ꞌwaidie, Same Yaubada yana Buki ꞌwainega, lei ꞌeba subia, wata lei ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena, ꞌwa na ꞌinaꞌinanadi. I lubwainemi ꞌwa na sososoana, ma yami subia ꞌwa na leilei ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye. 20  ✡Tutuya matatabuna nani ꞌaitamogana ꞌaitamogana faifaidi ꞌwa na vevekaiwa Yaubada Tamada ꞌwaineye, ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌana wagavayega.

Veimea naginagi faifaidi.

21 Fai ꞌomi Keliso ꞌwa veveꞌililibuyeni, taunimi ꞌwa na tauyemi emiavo yadi nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi.

22  ✡Wata baniꞌodi ꞌomi vevine ꞌakonadi taunimi ꞌwa tauyemi ꞌada Toveimea Iesu ꞌwaineye, wata baniꞌodi ꞌwa na tauyemi yami lalamogavo yadi nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 23  ✡ꞌIda Keliso yana ꞌAilaꞌa, taunina i veveimeyeda wata i ꞌiꞌisaveꞌavinida. Wata baniꞌodi tomogo ma yana veimea yana vavine i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, weꞌe Keliso ꞌida ꞌailaꞌanida ꞌalo Tomogona ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi. 24 ꞌIda Keliso yana ꞌAilaꞌa taunida ta tauyeda yana nuanua ta ꞌiꞌidewadi, wata baniꞌodi ꞌomi vevine i lubwainemi taunimi ꞌwa na tauyemi yami lalamogavo yadi nuanua ꞌwa na vevematayakeyakedi nani matatabuna ꞌwaidie.

25  ✡Weꞌe ꞌomi iavetami naginagimi a na vonemi. Keliso ꞌida yana ꞌAilaꞌa i nuakalikalieda bwaikina, taunina i tauyeni wafa ꞌwaineye faifaida. ꞌOmi iavetami wata baniꞌodi i lubwainemi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana vavine i na nuakalikaliedi. 26  ✡Keliso i wafaga yana ꞌAilaꞌa faifaida, bega ꞌida magemagetada, yana Vona ꞌwainega wata ꞌilekoa ufayega ta veꞌatumai mataneye. 27  ✡Wata i wafaga bega ꞌida i vagavaida yana ꞌAilaꞌa mogitana baniꞌodi yana vavine, ꞌada ꞌisa ꞌatumaiotogina, kebu maigida lululunaga, kebu ta da bweluluga ꞌalo kebu tamu avaꞌai ꞌada ꞌisa i da ꞌivesakoi, weꞌe mogitana ꞌida magemagetada wata ꞌatumaiꞌavada mataneye. 28 ꞌOmi iavetami Keliso yana sauluvanina ꞌwa na vetutuyameni tomogo ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana vavine i na nuakalikaliedi. Tomogomi ꞌadi nuanua ꞌwaimie bwaikina ꞌwa ꞌiꞌisaveꞌavinidi, wata baniꞌodi i lubwainemi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana vavine ꞌadi nuanua ꞌwaineye i na vebwaika wata i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌAiꞌedi deꞌe baniꞌodi yana vavine i na nuakalikaliedi, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi taunina tomogona i nuakalikalieni fai tomogonina wata yana vavine ꞌwa da vo tomotoga ꞌaitamogana. 29  ✡Kebu tamu aitoi taunina tomogona i na ꞌanigodadageni weꞌe mogitana i ꞌiꞌisaveꞌavini ꞌatumaina wata i veveꞌania, wata baniꞌodi Keliso yana ꞌAilaꞌa ma yana nuakalikali i ꞌiꞌisaveꞌavinida. 30 ꞌIda Tomogona, begaidi i ꞌiꞌisaveꞌavinida. 31  ✡Tamu vona i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki ꞌwaineye tomogo wata yana vavine baniꞌodi tomotoga ꞌaitamogana bega i vo,

Faifainanina ꞌaiꞌedi tomogo i na nagiga, ꞌakonadi i ꞌawaꞌidia tamana wata inana ꞌwaidiega, yana vavine taiadi i luvetubama.

ꞌAdi ꞌailuga siwe ꞌwa da vo tomotoga ꞌaitamogana.”

32 Vonanina nageneye, tamu nuanua bwaikina givagivana i ꞌenoꞌeno, yaku ꞌaseta tomogo wata yana vavine yadi luvetubama ꞌeba ꞌisa Keliso wata ꞌida yana ꞌAilaꞌa yada luvetubama faifaina. 33 Wata ꞌomi baniꞌodi, tomogo ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana vavine i na nuakalikaliedi taunina ꞌana nuakalikali baniꞌodi, weꞌe vevine ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi lalamogavo i na veveꞌililibuyedi.

6

Yavayavava wata tamadiavo inadiavo taiadi, ꞌadi vona.

1  ✡Yavayavava a na vonemi. Fai ꞌada Toveimea Iesu nuanuana, i lubwainemi tamamiavo wata inamiavo ꞌwaidie ꞌwa na vevematayakayaka. 2-3  ✡Yaubada yana veimea i ꞌenoꞌeno i vo, Tamamiavo wata inamiavo ꞌwa na veꞌililibuyedi.” Veimeanina veimea nagami ma ꞌana vonaꞌawaufaufa i vo,

Tamamiavo wata inamiavo ꞌwa na veꞌililibuyedi bega yami mia matatabuna ꞌatumaina wata yami mia fwayefwayeye i na vemanawe.”

4  ✡ꞌOmi tamadiavo wata inadiavo a na vonemi. Natumiavo kebu ꞌwa na yagai-maimaigidi i na nunago i na nuasako, weꞌe mogitana ꞌwa na ifufudi wata ꞌwa na awaveꞌedeꞌededi ꞌada Toveimea Iesu yana nuanua baniꞌodi.

Tofolova-maimaiga wata ꞌadi toveimeavo ꞌadi vona.

5  ✡ꞌOmi tofolova, ꞌami toveimeavo yadi vona ꞌwa na vevematayakeyakedi. Ma yami kololo ꞌwa na veveꞌililibuyedi wata yami nuanua ꞌwa na tauyedi ꞌwa na vo, ꞌAku toveimea yana nuanua a na ꞌidewadiga, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi a folofolova Keliso faifaina begaidi a na dumwebika.” 6 Kebu ꞌwa na vo, ꞌAku toveimea mataneye a da folova-ꞌatumai ꞌaku awaveꞌatumai faifaina,” weꞌe mogitana ꞌaiꞌedi kebu mataneye, siwe fai ꞌwa vetofolova-maimaiga Keliso ꞌwaineye ma yami dumwebika Yaubada yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 7 Ma yami sosoana ꞌwa na folofolova, ꞌwa da vo ꞌwa da folofolova ꞌada Toveimea Iesu ꞌwaineye, kebu tomotoga ꞌaisedi ꞌwaidie. 8  ✡ꞌWa na nuani, ꞌada Toveimea Iesu tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana i na tutulidi, folova ꞌatumaidi i ꞌidewadiga faifaidi, ꞌaiꞌedi tofolova-maimaiga ꞌalo kebu tofolova-maimaiga, siwe i na tutulidi.

9  ✡Weꞌe ꞌomi toveimea, wata baniꞌodi ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina yami tofolovavo ꞌwaidie. Kebu ꞌwa na veꞌisakololo ꞌwaidie fai ꞌomi wata taunidi ma fuemie ꞌami Toveimea bwaikina ꞌaitamogana abame, kebu i da luꞌidia, veimea ꞌaitamogana ꞌwainega matatabumi i na veimeyemi.

Seitani ma yana ꞌailaꞌavo taunidi ꞌada gaviavo.

10 Ekwavo, deꞌe tamu yaku vona ꞌeba veꞌaꞌava. ꞌOmi ꞌwa miaveꞌitubama ꞌada Toveimea Iesu taiadi, begaidi yana toketokena bwaikina ꞌwainega ꞌwa na vevetoketoke. 11  ✡Yaubada yana kukua ꞌeba vetalaga wata vaigavu i velemiga, matatabuna ꞌwa na ꞌewadi, kukuanidi ꞌwaidiega ꞌwa na tovoi faꞌalina Seitani yana yogosidu ꞌadi ꞌedaꞌeda ꞌwaidie bega kebu i na vekaliemi. 12 ꞌEba vetalaganidi i lubwainemi ꞌwa na ꞌewadi siwe kebu tomotogaotoga taiadi ꞌwa na vetalaga. Weꞌe mogitana ta vevetalaga Seitani ma yana ꞌailaꞌavo taiadi, ꞌailaꞌanidi yaiaina sakoidi kebu ꞌada fata ta na ꞌisediga. Mogitana ta vevetalaga yadi toꞌedakumeta bwaikidi, yadi toveimeavo, wata tomia dudubala ma yadi toketokena taiadi. 13  ✡Fai Seitani ma yana ꞌailaꞌavo taiadi ta vevetalaga, Yaubada yana ꞌeba vetalaga ꞌwa na ꞌewadi ꞌwaimie i na ꞌenoꞌeno bega tutuyanina sakona nuanuana i na vetoketoke ꞌwaimie nika ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa tovotovoi faꞌalina. ꞌWa na vetalaga i na nagoga nika ꞌomi ma yami toketokena ꞌwa na tovotovoi.

14  ✡Bei ꞌakonadi ꞌwa tovotovoiga ꞌwa na tovi-vagata ꞌwa na lulukamata. Yaubada yana kukua ꞌeba vetalaganidi side. Nuanua tonovidi ꞌwa na vewaꞌiledi, ꞌwa na toke ꞌwa na siꞌiꞌidi. Sauluva ꞌatumaidi nuafoumi ꞌadi velubabala ꞌwa na silakavedi. 15  ✡Iesu Valana ꞌAtumaina mia ꞌatumaina faifaina, ꞌwaineye taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌami ꞌeba ꞌaivaita, ꞌwa da vo ꞌami ꞌageyafayafa ꞌwa da veagedi, ꞌagemi ꞌadi velubabala. 16 Naninidi ꞌwa na ꞌidewadi i na ꞌaꞌavana wata ꞌwa na toke ꞌwa na ꞌabi faꞌalina yami vetumagana ꞌwaidie baniꞌodi yami babala. Yami babalanina ꞌwainega ꞌami fata Seitani kumanina tosakona yana ꞌibadi ꞌalaꞌalaidi ꞌwa na luveꞌweudi. 17  ✡ꞌItaꞌitaꞌi Keliso i velemiga ꞌwa na ꞌewai, baniꞌodi ꞌunuꞌunumi ꞌadi velubabala. Wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana kefata nigonigona, taunina Yaubada yana Vona ꞌwa na ꞌewai. 18  ✡Naninidi ꞌwa ꞌewadi ꞌwa na ꞌidewadiga, siwe wata ꞌwa na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na ꞌiꞌivaisemi. Tutuya matatabuna veluꞌui tulina tulina ꞌwaidiega ꞌwa na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana awaveꞌedaꞌeda ꞌwainega. Yami veluꞌuinidi ꞌwaidie kebu nuanuaku ꞌwa na ꞌabiawa, ꞌwa na ꞌisaꞌisa wata tutuya matatabuna ꞌwa na veveluꞌui Yaubada yana tomotoga faifaidi.

19  ✡Wata nuanuaku ꞌwa na veveluꞌui faifaiku bega tutuyanina a na vo, A na veifufu,” Yaubada yana ꞌalavelavelagi ꞌwainega a na veveifufu nika ma yaku venuafoufaꞌala Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana nuanua givagivadi a na sivemagesedi. 20 Yaubada i venuaꞌivineku a vetomataꞌaulele Valananina faifaina, siwe Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i yogoniku i yatoku deꞌe vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamia. Begaidi ꞌwa na veveluꞌui nika kebu a na kololo i lubwaineku a na veveifufumo.

Faulo yana ꞌalanuai.

21-22  ✡Ekwavo, nuanuaku valaku ꞌwa na ꞌasetai begaidi iaku mogitana Tikiasa a na vetunei ꞌwaimie. Tomogonina todumwebika ꞌada Toveimea Iesu yana folova ꞌwaineye, nani matatabuna i na luꞌivona ꞌwaimie nika ꞌwa na ꞌasetama ꞌama vebae wata avaꞌai ꞌa vivai. Wata a na vetuneiga bega i na kiavefaꞌalimi wata nuami i na ꞌiveagiagidi.

23 Ekwavo, ꞌomi Iesu ꞌana tovetumaganavo a veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso nuanua bikana i na velevelemi mia ꞌatumaina taiadi, wata nuanuaku nuakalikali i na velevelemi, vetumagana toketokena taiadi. 24  ✡ꞌOmi wata ꞌifwaidi tomotoga yami nuakalikali ꞌwa yato-vagaseni ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye, nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali matatabumi ꞌwaimie i na vevesauluva ꞌatumaina.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:1: Fol 18:19-21; 19:1-40; 20:17-38

✡ 1:4-5: Ion 15:16; 2 Tes 2:13; Efe 5:27

✡ 1:7-9: Efe 2:7

✡ 1:13: Efe 4:30

✡ 1:14: 2 Kol 1:22

✡ 1:15-16: Kolos 1:4-11

✡ 1:19-20: Ibu 1:3,13

✡ 1:21: Kolos 2:15; Fil 2:9-10

✡ 1:22: Kolos 1:18

✡ 2:1: Kolos 2:13

✡ 2:2: Efe 6:12

✡ 2:3: Tai 3:3

✡ 2:6: Lom 6:8

✡ 2:7: Lom 2:4

✡ 2:8: Lom 3:24; 2 Tim 1:9

✡ 2:9: Tai 3:5

✡ 2:10: Tai 2:14

✡ 2:12: Lom 9:4; 1 Tes 4:13

✡ 2:14: Kolos 1:20; 1 Kol 12:13

✡ 2:16: Kolos 1:20,22

✡ 2:18: Efe 3:12

✡ 2:20: Mad 16:18; 1 Kol 3:11

✡ 2:21: 1 Kol 3:16; Kolos 2:19

✡ 2:22: 2 Kol 6:16

✡ 3:1: Efe 4:1; Fil 1:13

✡ 3:3-4: Efe 1:9; Kolos 1:26

✡ 3:6: Efe 2:13,19

✡ 3:7: Kolos 1:25

✡ 3:8: 1 Kol 15:9-10

✡ 3:9: Kolos 1:29

✡ 3:12: Efe 2:18; Ibu 4:16

✡ 3:13: 2 Tim 2:10

✡ 3:16-18: Kolos 2:7; Ion 14:23

✡ 3:20: Kolos 1:29

✡ 4:1: Kolos 1:10

✡ 4:2: Kolos 3:12-13

✡ 4:3: Lom 12:16-18; 1 Fit 3:8

✡ 4:4: 1 Kol 12:12-13

✡ 4:7: Lom 12:3,6

✡ 4:8: Same 68:18

✡ 4:11: 1 Kol 12:28

✡ 4:12: 1 Kol 14:12

✡ 4:13: Kolos 1:28

✡ 4:14: 1 Kol 14:20

✡ 4:15: Efe 4:25

✡ 4:16: Kolos 2:19

✡ 4:17: Lom 1:21

✡ 4:22: Kolos 3:9-10; Lom 12:2

✡ 4:25: Efe 4:15

✡ 4:28: Fol 20:35

✡ 4:29: Efe 5:4; Kolos 4:6

✡ 4:30: Efe 1:13-14

✡ 4:31: Kolos 3:8

✡ 4:32: Kolos 3:12-13

✡ 5:2: Gal 2:20

✡ 5:4: Efe 4:29

✡ 5:5: 1 Kol 6:9-10

✡ 5:6: Lom 1:18

✡ 5:8: Kolos 1:13; 1 Fit 2:9

✡ 5:10: Lom 12:2

✡ 5:13: Efe 2:1

✡ 5:16: Kolos 4:5

✡ 5:17: Kolos 1:9

✡ 5:18: Lom 13:13; 8:6

✡ 5:19: Kolos 3:16

✡ 5:20: Kolos 3:17; 1 Tes 5:18

✡ 5:22: 1 Fit 3:1

✡ 5:23: 1 Kol 11:3

✡ 5:25: Kolos 3:19

✡ 5:26: Ibu 10:10; Ion 15:3

✡ 5:27: 2 Kol 11:2

✡ 5:29: 1 Kol 12:27

✡ 5:31: Nag 2:23-24

✡ 6:1: Kolos 3:20

✡ 6:2-3: Sou 20:12

✡ 6:4: Kolos 3:21; Voa 22:6

✡ 6:5: Kolos 3:22-23; Tai 2:9

✡ 6:8: Kolos 3:24-25

✡ 6:9: Kolos 4:1

✡ 6:11: Iem 4:7; 1 Fit 5:8-9

✡ 6:13: 2 Kol 10:4

✡ 6:14: 1 Tes 5:8

✡ 6:15: Ais 40:9

✡ 6:17: Ibu 4:12

✡ 6:18: Luk 18:1

✡ 6:19: Kolos 4:3-4

✡ 6:21-22: Kolos 4:7

✡ 6:24: 1 Fit 1:8

FILIFAI

1

2

3

4

FILIFAI

Faulo yana kiluma me Filifai ꞌwaidie.

Tutuyanina Faulo i miamia Loma vanuga ꞌeba yogona nageneye, leta 4 i kilumidi. Letanidi tovetumaganavo i miamianiga Filifai, Efeso wata Kolose faifaidi, weꞌe tamu Filimoni faifaina. Deꞌe letanina i kilumiga i vekaiwa me Filifai ꞌwaidie yadi ꞌanivelena-maimaiga faifaina, ꞌanivelena-maimaiganina Efafilodaito nimaneye i yatoi i naweni Faulo ꞌana ꞌaivaita.

Filifai tamu ꞌatamana ꞌana wagava bwaikina ꞌawalawa Masidonia nageneye. Faulo yana lauvivila ꞌana veluga ꞌwaineye i nago Filifai bei beꞌama Vala ꞌAtumaina i luꞌageyeni ꞌwaidie nika tovetumagana tamu ꞌailaꞌa i souyeni. (Folova 16:12-40)

Tovetumaganavo i miamiani Filifai kebu ꞌailaꞌa ꞌaitamogana, ꞌailaꞌa tulina tulina wata kebu yadi mani bwaikidiga siwe i ꞌanivelena-maimaiga tovetumagana i vewekowekomaga Ielusalema nageneye, wata Faulo ꞌadi ꞌaivaita faifaina.

Faulo i miamia vanuga ꞌeba yogona nageneye siwe ma yana sosoana, wata nuanuana me Filifai i na sosoana ꞌaiꞌedi vita tulina tulina i na souyedi ꞌwaidie. Faulo i veifufu ꞌwaidie i na tokemaigedi wata tove-vekavekali faifaidi i matakia, kumanidiavo i lulukakadedi bunu ꞌaibobo faifaina. Wata nuanuana ma yadi nuaobu i na vevesauluva Iesu baniꞌodi yana sauluva. Leta deꞌe ꞌwainega ta ꞌasetai Faulo ma yana nuakalikali tovetumaganavo Filifai ꞌwaineye i nuanuanidi. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-2

Me Filifai yadi veiana Faulo ꞌwaineye faifaina i vekaiwa. 1:31

Faulo yana mia i luꞌivoneyeni. 1:12-26

Sauluvanidi tovetumaganavo ꞌadi laubwaina. 1:27-2:18

Faulo yana nuanua i ꞌidewai Timoti wata Efafilodaito faifaidi. 2:19-30

Sauluva tonovidi wata veꞌililide Keliso yana ꞌeda ꞌwaineamo. 3:1-4:9

Faulo i vekaiwa yadi ꞌanivelena-maimaiga faifaina. 4:10-20

ꞌIfwaidi yana ꞌalanuai. 4:21-23

1

1  ✡Emavo, yau Faulo iada Timoti taiadi Iesu Keliso yana tofolovavo ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. ꞌOmi Yaubada yana tomotoga, ꞌwa miamiani ꞌatamana Filifai ꞌwaineye ꞌwa miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, yami toꞌedakumetavo wata ꞌami toꞌaivaitavo taiadi ꞌa kilukiluma ꞌwaimie.

2 ꞌA veveluꞌui faifaimi nuanuama Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Faulo yana vekaiwa wata yana veluꞌui me Filifai faifaidi.

3-4 Tutuyanina a nuanuanimi a vevekaiwa yaku Yaubada ꞌwaineye faifaimi, weꞌe tutuya ꞌaitamogana ꞌaitamogana a veveluꞌuiga faifaimi, ma yaku sosoana. 5 A sososoanaga fai ꞌaiatanina ꞌwa vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye i maiga ꞌasiau ꞌwa ꞌiꞌivaiseku Valana ꞌAtumaina ꞌana folova ꞌwaineye. 6  ✡A nuani mogitana Yaubada, kumanina basenadi tamu folova ꞌatumaina i velamuya ꞌwaimie, i na ꞌiꞌidewami i na nagoga Iesu Keliso yana Vila-vaitugana ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye i na veꞌaꞌavai.

7 Tutuya fuedi ma yaku nuakalikali a nuanuanimi. Baniꞌodi a na nuanuanimiga i lubwaineku fai ꞌomi ꞌwa ꞌiꞌivaiseku folovanina Yaubada ma yana nuakalikali i velekuga ꞌwaineye. ꞌAsiau a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌwa ꞌiꞌivaiseku, wata kebu a da lukuga yau Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana toveꞌawa-mogitana wata ꞌana tokiavefaꞌala tomotoga ꞌwaidie, bei wata ꞌwa ꞌivaiseku. 8 Yaubada ꞌaku toꞌaseta, Iesu Keliso i nuakalikaliemiga baniꞌodi, yau wata a nuakalikaliemi.

9-10  ✡A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku yami nuakalikali tutuya fuedi i na vevebwaika, wata baniꞌodi ꞌaseta mogitana wata venuaꞌivina tonovina i na vebwaika i na nagoga bega ꞌami fata sauluva ꞌatumaiꞌavadi ꞌwa na vevenuaꞌivinedi. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga, ꞌaiatanina Keliso i na vilaiga ꞌwaineye, kebu tamu yami sakonaga wata kebu tamu nani faifaina i na awavesakoyemi. 11 Wata a veveluꞌui faifaimi nuanuaku yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi, sauluvanidi ta na ꞌiꞌidewadi Iesu Keliso yana toketokena ꞌwainega bega Yaubada ꞌana subia wata ꞌana awaveꞌaiꞌaiwabu i na veluagadi.

Yada mia fwayefwayeye, nani bwaikina Keliso.

12  ✡Ekwavo, nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai, vitanidi a veluagadiga kebu Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana ꞌeba veꞌetobodaga, weꞌe mogitana ꞌwaidiega Valananina i vevebwaika tomotoga ꞌwaidie. 13 Side baniꞌodi. Tolugaviavo taunidi toveimea bwaikina yana vanuga ꞌana toꞌisaveꞌavinavo wata tomotoga ꞌifwaidi deꞌe bei, yaku luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye lamuna i ꞌasetai fai a vetofolova Keliso faifaina begaidi. 14 Wata fai a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌada Toveimea Iesu ꞌana tovetumaganavo saiꞌafo matatabudi yadi vetumagana i yatoi faꞌalina ꞌwaineye, bega ma yadi venuafoufaꞌala i vevetoketoke Yaubada yana Vona i lalauꞌage kebu i da kolologa veꞌisakololo ꞌwaidie.

15 Mogitana, siwe ꞌifwaidi i veꞌunumagigieku wata i veveꞌikwayekwayega nuanuadi ꞌadi wagava i na vebwaika bega Keliso faifaina i lalauꞌage. 16 Weꞌe ꞌifwaidi yadi nuanua ꞌatumaidi ꞌwaidiega i vetolauꞌage, taunidi tonuakalikali fai i ꞌasetai deꞌe folovanina Yaubada i velekuga, yau Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌana toveꞌawa-mogitana. 17 Weꞌe toveꞌunumagiginidi kebu mogitana taunidi i da tauyedi i na vetoluꞌivona Keliso faifaina, weꞌe mogitana taunidi ꞌadi subia faifaina. Igodi nuanuadi ꞌaku vita deꞌe vanuga ꞌeba yogona nageneye i na ꞌimosoꞌieni. 18-19  ✡Kebu tamu avaꞌaiga, ꞌasaꞌaiana yau a sosoanamo fai ꞌedaꞌeda tulina tulina ꞌwaidiega tomotoga Keliso valana i noganogai. I lalauꞌagega nuanua tonovina ꞌwainega ꞌalo ꞌadi subia faifaina siwe ꞌeba sosoana ꞌwaikuye.

A sosoanaga fai a ꞌasetai yami veluꞌui ꞌwaidiega wata Iesu Keliso ꞌAnuꞌanununa yana ꞌaivaita ꞌwainega vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega a na souyeku. 20  ✡Nuanuaku bwaikina bega a nuani mogitana kebu tamu yaku sauluva sakoina faifaina a na bunumayaga. Weꞌe mogitana ꞌasiau wata tutuya matatabuna a na vevenuafoufaꞌala bega yaku sauluva matatabuna ꞌwaidiega Keliso ꞌana subia i na veluagai, ꞌaiꞌedi ma yawaiku a na miamiaga ꞌwainega, ꞌalo a na wafaga ꞌwainega. 21  ✡Yaku mia fwayefwayeye nani bwaikina ꞌwaikuye Keliso, weꞌe ꞌaiꞌedi a na wafaga, ꞌwainega nani ꞌatumaiotogina i na souyeni Keliso ꞌana subia faifaina. 22 ꞌAiꞌedi ma yawaiku a na miamiaga, yaku folova Keliso faifaina ma vuagina. Baniꞌodi a na venuaꞌivinedi, i lubwaineku ma yawaiku a na miamia ꞌalo a na wafa? 23-24  ✡Aigodi, nuanuananidi ꞌadi ꞌailuga i veveyoꞌeyoꞌeyeku. Nuanuaku bwaikina a na wafa fwayafwaya a na ꞌiaweni, bega ma yawaiku Keliso taiadi ꞌa na miamia, bei a na miamiaga ꞌatumaiotogina ꞌwaikuye, siwe nani bwaikaotogina taiadi ta na miamia a na ꞌiꞌivaisemi. 25 Fai a nuani mogitana i lubwaineku taiadi ta na miamia a na ꞌiꞌivaisemi, a ꞌasetai kebu i na luvewafaku, taiadi ta na miamia a na ꞌiꞌivaisemi yami vetumagana Keliso ꞌwaineye i na vevetoketoke wata yami sosoana faifaina i na vevebwaika. 26 Taiadi ta na miamiaga yami sosoana wata yami subia Iesu Keliso ꞌwaineye i na vebwaika-ꞌafoꞌafo faifaiku.

Ta na vetoketoke Keliso faifaina.

27  ✡Avaꞌai i na souyeniga ꞌwaikuye nani siaina, weꞌe nani bwaikina avaꞌai Keliso i voneyediga i lubwainemi yami sauluva taiadi i na vesala. Baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga, ꞌaiꞌedi a na wai a na ꞌisemi, ꞌalo bola a na miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, siwe a na ꞌasetami ꞌami vebae ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na tovotovoi faꞌalina wata yami nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega matatabumi ꞌwa na vevetoketoke, nika tomotoga ꞌifwaidi i na vetumagana Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwaineye. 28 Wata nuanuaku valami a na nogai, ꞌomi kebu tamu saiꞌafo ꞌwa da kololo ꞌami tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie, i vedumweꞌaiꞌaiga fai ꞌwa vetumagana Iesu ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi tutuya fuedi matadie ꞌwa na vevenuafoufaꞌalaga i na ꞌisemi i na ꞌasetai ꞌawaie Yaubada taunina yana toketokena ꞌwainega i na wafaotoga weꞌe ꞌomi ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai. 29  ✡Vona mogitana ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai fai Yaubada ma yana nuakalikali i venuaꞌivinemi bega nani ꞌailuga ꞌatumaidi ꞌwa na veluagadi. Tamu, ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye, weꞌe wata tamu, i tauyemi faifaina veviga ꞌwa veveluagai. 30  ✡Tutuya deꞌe ꞌomi ma fueda Keliso faifaina ta lulugavia vita ta veveluagadi. Basenadi baniꞌodi ꞌwa ꞌiseꞌiseku a lulugavia weꞌe tutuya deꞌe wata valaku ꞌwa noganogai bola a lulugavia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye.

2

Ta na nuaobu.

1 ꞌOmi Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama begaidi ꞌwa vevetoketoke wata yana nuakalikaliega nuami i ꞌiveololodi. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi i labilabinimi wata ma emiavo ꞌwa veveꞌisanuakalikali bega ꞌwa veꞌivaivaita. 2 Fai ꞌaivaitanidi ꞌwa veluagadiga, nuanuaku yami nuanua ꞌaitamogana, ꞌwa na vevenuakalikali wata ꞌami vebae i na vesala. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga, yaku sosoana ꞌwaimie i na vebwaika-ꞌafoꞌafo. 3  ✡Yami sauluva matatabuna ꞌwaidie kebu ꞌaisemi faifaimi ꞌwa na nuanua wata kebu taunimi ꞌwa na awaꞌaiꞌaimiga ꞌami subia faifaina. Weꞌe mogitana i lubwainemi ma yami nuaobu ꞌwa na vo, Taunidi bwaikidi, weꞌe ꞌima saiꞌafo.” 4  ✡Kebu ꞌaisemi yami nuanua faifaidi ꞌwa na nuanua, siwe wata tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua faifaidi ꞌwa na nuanua.

Keliso taunina i kiaobuyeni weꞌe Yaubada i kialakai.

5 I lubwainemi yami nuanua tomotoga ꞌifwaidi faifaidi i na vesala Keliso yana nuanua baniꞌodi. Keliso yana nuanuanidi side baniꞌodi.

6  ✡Iesu Keliso tutuya matatabuna mogitana baniꞌodi Yaubada,

Yana vebwaika wata Yaubada yana vebwaika taiadi i vesala, siwe kebu nuanuana i na luveꞌoveꞌoꞌoleni.

7  ✡Kebu ꞌaisena i da tovoieni, siwe taunina yana ꞌaiꞌaiwabu wata yana vebwaika i bailedi, bega taunina tofolova baniꞌodi.

I vetomotogaotoga ꞌida tomia fwayafwaya baniꞌodi.

8  ✡Taunina i kiaobuyeni, Yaubada yana nuanua

i vematayakeyakeni bega i wafa, yana wafanina ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌeba bunumayaga.

9  ✡Fai baniꞌodi taunina i kiaobuyeni i wafaga, bega Yaubada i kialakai abame i vebwaika-ꞌafoꞌafo,

Yana vebwaikanina wata ꞌana wagava i veleniga bwaikaotogina kebu tamu aitoi baniꞌodiga.

10  ✡Bega Iesu ꞌana veꞌililibu faifaina

Nani matatabuna tomotoga taiadi abame, fwayefwayeye, wata towafa yadi ꞌeba mia ꞌwaineye,

Ma yadi veꞌililibu i na ꞌoduꞌodu ꞌwaineye.

11  ✡Matatabudi i na luluꞌivona Iesu Keliso taunina

Toveimea Bwaikaotogina,

Yadi veꞌililibunina ꞌwainega, Yaubada Tamada ꞌana subia i na veluagai.

ꞌIda tomotoga yadi ꞌeba ꞌisa.

12 Ekwavo, a nuakalikaliemi. Keliso Yaubada yana nuanua i vematayakeyakediga, nuanuaku ꞌomi wata baniꞌodi. Basenadi taiadi ta miamiaga ꞌwa vevematayakeyakeku, weꞌe tutuya deꞌe a ꞌiawemiga, mogitana i lubwainemi yaku vona ꞌwa na vematayakeyakedi. Ma yami tokemaiga wata ma yami kololo ꞌwa na folofolova bega ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa veluagaiga vuagina tomotoga i na ꞌiseni. 13  ✡I lubwainemi baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvedi fai wata Yaubada tutuya fuedi yami nuanua i sisiviladi bega nuanuami taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaineye wata ꞌami fata yana nuanua ꞌatumaidi ꞌwa na vevematayakeyakedi.

14-15 Avaꞌai ꞌwa na ꞌidewadiga, tutuya matatabuna kebu ꞌwa na vebonavoluvoluga wata kebu ꞌwa na veꞌikwayekwayega, nika yami sauluva tonovidi, kebu tamu aitoi i na vevitami sakona faifaina. Baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga, ꞌomi Yaubada natunavo ꞌatumaiꞌavami, tomotoga yadi sauluva ꞌokaꞌokadi wata sakoidi ꞌawasasadie. Abama i magemagetaiga ꞌubwana yadi magetayega, wata ꞌomi baniꞌodi tomotoganidi yadi nuanua dududubalidi ꞌwa na kiavemagetadi yami sauluva magemagetadi ꞌwaidiega. 16 Mia ꞌivauna wata ꞌatumaina valana ꞌwa na luluꞌivoneyeni ꞌwaidie, bega ꞌwainega nuadi i na magetadi. Baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvediga, tutuyanina Keliso i na vila-vaituganiga ma yaku sosoana a na awaꞌaiꞌaiku faifaimi. A na vo, Deꞌe tomotoganidi yaku folova wata yaku tokemaiga vuagina, kebu a da folova-maimaiga.”

17 Yami folova wata yami vetumagana ꞌasaꞌaiana yami ꞌanivelena-maimaiga Yaubada ꞌwaineye, weꞌe yau a tauyeku wafa ꞌwaineye Iesu faifaina, ꞌasaꞌaiana yaku ꞌanivelena-maimaiga bega ꞌaiꞌedi a na wafaga, yami ꞌanivelenanina a na ꞌimosoꞌieni. ꞌAiꞌedi mogitana a na wafa, yau a na sosoana wata yaku sosoanayega ma fueda ta na sosoana. 18 Wata baniꞌodi i lubwainemi ꞌwa na sosoana faifaiku, yami sosoanayega ma fueda ta na sosoana.

Faulo i veifufu Timoti wata Efafilodaito faifaidi.

19 A nuani mogitana ꞌaiꞌedi ꞌada Toveimea Iesu nuanuana, Timoti a na vetunei i na wai ꞌwaimie, siwe kebu tutuya manamanawenaga, saiꞌafo. Bola i na vilai i na mai valami i na luꞌivoneyeni ꞌwaikuye nika a na sosoana faifaimi. 20 ꞌWaikuye kebu tamu aitoi Timoti baniꞌodiga, ꞌaiseotogina tutuya fuedi ma yana nuakalikali faifaimi i nuanua. 21  ✡Weꞌe ꞌifwaidi tomotoga taunidi yadi nuanua ꞌaisedi faifaidi i nuanua, weꞌe naninidi Iesu Keliso faifaina, kebu faifaidi i da nuanuaga. 22 ꞌOmi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai Timoti yana sauluva ꞌatumaidi i veveda, fai ꞌwa da vo baniꞌodi kwamana tamana i da ꞌiꞌivaiseni, weꞌe Timoti yau i ꞌiꞌivaiseku Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina taiadi ꞌa folofolova. 23 Mogitana taunina ꞌaku toꞌaivaita begaidi nuanuaku a na vetunei i na wai ꞌwaimie, siwe nagami gabemani yadi veimea a na ꞌasetai vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamiaga faifaina, mulieta i na wai. 24 Wata a nuani mogitana ꞌaiꞌedi ꞌada Toveimea Iesu nuanuana, saiꞌafoga tauniotogiku a na wai.

25  ✡Weꞌe a nuani i lubwaineku nagami iada Efafilodaito a voneni i na vilai i na wai. Basenadi ꞌwa vetunei i mai ꞌwaikuye faifaimi i vetomataꞌaulele ꞌaku toꞌaivaita, bega taiadi ꞌa folofolova wata ꞌa lulugavia Iesu Keliso faifaina. 26 Nuanuana bwaikina wata i na wai ꞌwaimie wata i nuavita faifaimi fai valana ꞌwa nogai i viga, kebu nuanuana ꞌwa na vevenuafouviga faifaina, i na wai ꞌwa na ꞌiseniga nuafoumi i na vatu. 27 Mogitana i viga, saiꞌafoga i da ꞌiaweda, siwe Yaubada i ꞌisanuakalikalieni, kebu ꞌaisenaga, yau wata i ꞌisanuakalikalieku bega yaku nuavita vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye kebu i da ꞌivebwaika-ꞌafoꞌafoi. 28 Fai ꞌwa nunuavitaga faifaina, nuanuaku bwaikina a na vetunei i na wai ꞌwa na ꞌiseni nika wata ꞌwa na sosoana, weꞌe yau yaku nuavita faifaimi i na ꞌaꞌava. 29-30 Tutuyanina i na leꞌwaga, ꞌwa na sosoaneni fai taunina iami, ma fuemie Keliso yana ꞌAilaꞌa. Yawaina i tauyeni, saiꞌafoga i da ꞌiaweda Keliso yana folova faifaina. ꞌOmi nuanuami ꞌwa da ꞌaivaitaga, nika fai ꞌaniꞌie ꞌasaꞌaiana Efafilodaito ꞌakonadi i ꞌivaiseku. Taunina ꞌwa na veꞌililibuyeni wata ꞌifwaidi tomotoga yadi sauluva taunina baniꞌodi ꞌwa na veꞌililibuyedi.

3

Ta veꞌatumai Yaubada mataneye yada vetumagana ꞌwainega.

1  ✡Ekwavo, saiꞌafoga a na ꞌailove, siwe nuanuaku wata a na vonemi. ꞌWa na sososoana fai ꞌomi Toveimea Iesu yana tomotoga. Avaꞌai basenadi a kiluma a voneyediga ꞌwaimie, wata a na luvaituganidi. Yaku luvaitugana faifaina kebu a na ꞌabiawaga, ꞌami ꞌaivaita nika kebu ꞌwa na beꞌuga.

2 Tomotoga ꞌifwaidi i vonevonemi i vo, ꞌAiꞌedi nuanuami ꞌwa na luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa nageneye, yana tugusa nagami bunumi ꞌwa na bobodi.” Tomotoganidi baniꞌodi i vonevoneyediga taunidi tosakona. ꞌOuꞌou kasikasisidi tomotoga tomogodi i ꞌuꞌutadabadi, wata tosakonanidi baniꞌodi, nuanuadi tomogomi i na ꞌivekokovidi. Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi ꞌouꞌounidi ꞌwaidiega. 3  ✡Fai bunudi i bobodi yadi nuanua igodina taunidi Yaubada yana ꞌAilaꞌa, weꞌe mogitana ꞌida tovetumagana yana ꞌAilaꞌa fai Yaubada yana tugusa mogitana ꞌwaideye i ꞌenoꞌenovi. Tugusanidi side baniꞌodi, taunida ta tauyeda Yaubada ꞌwaineye bega yada sauluva sakoidi i bobodi maꞌitufa ta subisubiai ꞌAnuꞌanununa ꞌwainega. Ta sososoana fai ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, weꞌe tugusanidi tomogoda ꞌwaidie faifaidi ꞌida kebu ta da vetumaganaga.

4 ꞌAiꞌedi nuanuaku, veimeanidi tomogoda faifaidi ꞌwaidie a da vetumagana, siwe a baila, kebu nuanuaku yaku vetumagana a na yatoi tomogoku ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, Yau a veꞌatumai Yaubada mataneye fai veimea tomogoda wata yada sauluva faifaidi, matatabuna a vematayakeyakedi,” weꞌe yau Faulo ꞌako mogitana a da veꞌatumaiotoga. 5  ✡Fai side baniꞌodi. A tubugana ꞌaiata ꞌana ve-8 ꞌwaineye Yaubada yana tugusa a ꞌewai bunuku i boboi. Yau tomogo Isileli mogitana, Beniamina ꞌana wauma ꞌwainega, tubukwavo matatabudi tomotoga Ibeliu, bega yau wata baniꞌodi. Yau nagami totafalolo Falisi, ꞌailaꞌanina veimea bwaikidi wata siaidi matatabuna ꞌa vematayakeyakedi. 6  ✡Fai bavubavuku igodi a vo, A na toke a na folova Yaubada faifaina, Iesu yana ꞌAilaꞌa vita a na veledi.” Veimeanidi Mosese ꞌwainega, matatabuna a vematayakeyakedi bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na awavesakoyeku yaku sauluva faifaina, weꞌe mogitana yaku sauluva tonoviotogina.

Keliso ꞌaiseotogina bwaikina.

7  ✡Yaku sauluvanidi a vo ꞌako, ꞌAtumaidi, yaku ꞌaiꞌaiwabu,” weꞌe ꞌasiau matakuye nani-ꞌavoꞌavovo fai Keliso ꞌwainega a veꞌatumaiotoga. 8-9  ✡Naninidi kebu ꞌaisedi i da venani-ꞌavoꞌavovoga ꞌwaikuye, wata nani matatabuna taiadi. Weꞌe nani ꞌaitamogana bwaikaotogina ꞌwaikuye, ꞌaku Toveimea Iesu Keliso ꞌana ꞌaseta wata ꞌana veiana. Kelisonina faifaina yaku sauluva tuatuaidi matatabuna a bailedi, ꞌwaikuye baniꞌodi yogo, maꞌitufa Keliso a vagavaia taiadi ꞌa miaveꞌitubama. Basenadi yaku nuanua a vo, Yaku ꞌatumaina a veluagai me Diu yama veimea ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega,” weꞌe ꞌasiau yaku ꞌatumaina a veluagaiga fai a vetumagana Keliso ꞌwaineye. Mogitana yada vetumagana ꞌwainega Yaubada i ꞌiveꞌatumaida. 10  ✡Yaku nuanua matatabuna, nuanuaku Keliso a na ꞌasetai taiadi ꞌa na veiana. Taunina ma yana toketokena i tovoi wafayega, nuanuaku yana toketokenanina ꞌwainega a na vetoketoke, weꞌe vita fuedi i veluagadiga, nuanuaku wata baniꞌodi vitanidi a na veluagadi faifaina, i na nagoga a na wafa, i wafaga baniꞌodi. 11  ✡Baniꞌodi a na vevesauluvediga a nuani mogitana Yaubada wafayega i na sivetovoiku.

Ta na vetafewa tutula ta na ꞌewai.

12  ✡Kebu a na vo, Yaku sauluva ꞌakonadi Iesu Keliso yana sauluva i salaotogi,” wata kebu a na vo, Yau ꞌakonadi a veꞌatumaiotoga.” Basenadi Iesu Keliso i ꞌewaku, ꞌwaineye a nago bega tutula a na veluagai, begaidi ꞌasiau a vevetafewa tutulanina ꞌana ꞌewa faifaina. 13 Ekwavo, weꞌe mogitana yau a ꞌasetai bola kebu tutula a da veluagaiga. Yau baniꞌodi toveꞌililide. ꞌAiꞌedi i na lilidega, kebu nani ꞌifwaidi mulineye faifaidi i na nuanua, i na lilidemo ꞌeba ꞌailove ꞌana tugusa faifaina i na vetafewa. Weꞌe yau, yaku sauluva tuatuaidi kebu faifaidi a da nuanua siwe nani ꞌaitamogana matakuye faifaina a vevetafewa. 14  ✡Bega a lililidemo tonovina, nuanuaku ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye a na leꞌwa, tutula a na ꞌewai. Tutulanina mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina abame, faifaina Yaubada i goleku fai Iesu Keliso i ꞌitaꞌitaꞌieku.

15  ✡ꞌIda matatabuda yada mia Keliso ꞌwaineye ꞌakonadi ta kumaga, i lubwaineda yada nuanua ꞌaitamogana avaꞌai a veifufuyediga ꞌwaidie. Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌifwaimi yami nuanua tulina, wata Yaubada nuanua tonovina i na velemi nuami i na magetadi. 16 Siwe nani bwaikina, ꞌasetanina ꞌakonadi ta veluagai Keliso faifaina kebu ta na baileni, yada ꞌasetanina ta na ꞌiꞌimosoꞌieni nika yada sauluva i na tonova-ꞌafoꞌafo.

17  ✡Ekwavo, nuanuaku matatabumi yaku sauluva ꞌwa na vevetutuyamedi. ꞌIma yami tovevo sauluva ꞌatumaina ꞌa vemi, bega egavo i vetutuyamemaga yami ꞌeba ꞌisa, wata baniꞌodi ꞌwa na munega. 18 Avaꞌai a na voneyeniga ꞌwaimie, basenadi a vonevonemi siwe ꞌasiau a nuavita ma matageuku vonanina a na luvaitugani. Tovetumaganavo fuedi yadi sauluva ꞌwaidiega Keliso i vegavieni, yana wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye nani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidie. 19  ✡Taunidi i tauyedi bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie ꞌwa da vo yadi yaubada. Yadi sauluvanidi faifaidi taunidi i awaꞌaiꞌaidi, weꞌe mogitana i lubwainedi i da bunumayaga. Fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie i vebwaika, ꞌaisena faifaina i nuanua, begaidi i na wafaotoga ꞌai-ꞌalaꞌalase. 20  ✡Weꞌe ꞌida, abama ꞌana tomotoga mogitana, ma yada sosoana ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi ta lulukamaseni i na mai abamega, Toꞌitaꞌitaꞌinina Iesu Keliso taunina ꞌada Toveimea. 21  ✡Tutuyanina i na maiga tomogoda mweadi wata ꞌaꞌaꞌavidi i na siviladi i na vetuli bega tomogoda taunina tomogona magemagetana wata miamia-vagaina baniꞌodi. Naninina i na ꞌidewaiga yana toketokena ꞌwainega, toketokenanina ꞌwainega nani matatabuna i veveimeyedi.

4

Ma yami tokemaiga ꞌwa na tovoi faꞌalina.

1  ✡Ekwavo, a nuakalikaliemi bwaikina, nuanuaku taiadi ta da miamia. ꞌOmi yaku folova vuagina, faifaimi a sososoana wata a awaꞌaiꞌaimi. Avaꞌai a voneyeniga deꞌe yaku leta ꞌwaineye, nuanuaku bonaku ꞌwa na ꞌewai bega ꞌwa na tovoi faꞌalina yami mia ꞌada Toveimea Iesu ꞌwaineye faifaina.

2 Weꞌe ꞌomi vevine ꞌami ꞌailuga Yodia wata Sinitiki a na vonemi. Fai ꞌomi ꞌada Toveimea Iesu ꞌana tovetumagana i lubwainemi kebu ꞌwa na veveꞌikwayekwayega, nuanuaku yami nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌwa na veiana. 3  ✡Weꞌe ꞌomu ꞌaku ꞌau todumwebika Iesu yana folova ꞌwaineye, nuanuaku vevinenidi ꞌu na ꞌivaisedi i na veiana mogitana fai ꞌadi ꞌailuga taiadi ꞌa toke ꞌa folova Iesu Valana ꞌAtumaina yana vebwaika faifaina. Vevinenidi, Kelemeniti wata ꞌifwaidi ꞌaku toꞌaivaita Iesu faifaina, ꞌakonadi ꞌadi wagava i kilumidi i ꞌenoꞌenovi Mia-vagata ꞌana Buki nageneye bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai Yaubada ꞌwainega.

4 Tutuya matatabuna ꞌwa na sososoana fai ꞌomi Toveimea Iesu yana tomotoga, wata a na luvaitugani, a na vo, ꞌWa na sososoana.”

5  ✡Nuanuaku yami sauluva i na bika bega tomotoga i na ꞌiseꞌiseni. ꞌAda Toveimea Iesu saiꞌafoga i na leꞌwa.

6  ✡Kebu tamu nani faifaina ꞌwa na venuafouviga, weꞌe mogitana nani matatabuna faifaidi ꞌwa na veveluꞌui. Avaꞌai nuanuami yami nuanua ꞌwa na luꞌivoneyedi Yaubada ꞌwaineye wata ꞌwa na vevekaiwa ꞌwaineye. 7  ✡ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na veveluꞌuiga Yaubada nuanua bikana i na velemi bega yami nuanua wata nuami i na ꞌitaꞌitaꞌiedi nika kebu ꞌwa na venuafouviga. Mogitana nuanua bikana ꞌwa na veluagai fai ꞌomi ꞌwa miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, nuanuanina bikana faifaina tomotoga i nuanua-wayoga.

8 Ekwavo, saiꞌafoga a na ꞌailove, siwe wata a na vonemi. Nuanuaku nani ꞌatumaiotogidi wata naninidi tomotoga i awaveꞌatumaiediga nuamie ꞌwa na yatodi ꞌwa na nunuaveꞌavinidi. Naninidi side. Naninidi mogitana, naninidi ma ꞌadi veꞌililibu, naninidi tonovidi, naninidi ꞌatumaiꞌavadi Yaubada mataneye, naninidi ꞌeba nuaꞌewa, tomotoga yadi nuanua ꞌana laubwaina. Naninidi nuanuaku ꞌwa na nunuaveꞌavinidi. 9 Avaꞌai a vemiga wata ꞌwaikuyega a sivedamanidi ꞌwaimie yaku vonayega wata yaku sauluva ꞌwaidiega, i lubwainemi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga, Yaubada kumanina nuanua bikana wata mia ꞌatumaina ꞌadi toꞌanivelena, lilivamie i na miamia.

Faulo i vekaiwa me Filifai ꞌwaidie yadi ꞌaivaita faifaina.

10 Ekwavo, basenadi ꞌwa ꞌivaiseku yami ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaidiega, weꞌe tutuya kamwaneye yami ꞌaivaita kebu a da veluagai. Kebu ꞌwa da venuafanikuga siwe fai kebu tamu ꞌeda i da ꞌenoꞌeno ꞌana vetune faifaina. Tutuya deꞌe yami ꞌaivaita wata a veluagai bega ma yaku sosoana a vekaiwa bwaikina ꞌada Toveimea ꞌwaineye. 11 Kebu tamu nani ꞌwaineye a da ꞌusa faifaina a da vonavona weꞌe avaꞌai i sousouyedi ꞌwaikuye, mia ꞌatumaina ꞌalo vitana ꞌakonadi a lutonovidi, ma yaku ꞌaseta a na sosoanamo. 12 Tutuya ꞌifwaidi nani fuedi faifaidi a veꞌaleꞌusa, weꞌe tutuya ꞌifwaidi nani fueotogidi ꞌwaikuye. Vona mogitana ꞌakonadi a lutonovidi bega avaꞌai i na souyeniga ꞌwaikuye kebu a na venuafouviga, ma yaku ꞌaseta. ꞌAiꞌedi ma kamoaiku ꞌalo ma ꞌaku lase, wata yaku kukua fueotogidi ꞌalo kebu, siwe a na sosoanamo. 13  ✡Keliso i kiavetoketokeku tutuya fuedi bega avaꞌai i na souyediga ꞌwaikuye ꞌaku fata.

14 Mogitana Keliso ꞌaku toꞌaivaita siwe fai vita ꞌwaidie ꞌwa ꞌivaisekuga a vekaiwa ꞌwaimie. 15 ꞌOmi me Filifai ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai nagami a wai Iesu Valana ꞌAtumaina a lauꞌage ꞌwaimie ꞌwa ꞌivaiseku. Tutuyanina yami ꞌawalawa Masidonia a ꞌiaweni ꞌomi Iesu yana ꞌAilaꞌanimi ꞌaisemi ꞌwa ꞌivaiseku yami ꞌanivelena-maimaiga ꞌwainega weꞌe tovetumagana ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌifwaidi kebu. 16 Weꞌe tutuyanina a miamiaga ꞌatamana Tesalonaika ꞌwaineye, tutuya fuedi ꞌwa ꞌiꞌivaiseku ꞌaku ꞌisaveꞌavina faifaina, a ꞌusaga ꞌwa ꞌivaiseku. 17 Kebu nuanuaku yami nuakalikali a na ꞌewaimo, siwe wata nuanuaku ꞌwa na ꞌaꞌanivelena-maimaiga bega ꞌawaie tutulina ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. 18  ✡Fai yami ꞌaivaita fuedi ꞌwaikuye, yaku vekaiwa a kilukilumi deꞌe lubulubunina nageneye. Yami nuakalikalinidi ꞌwa vetunediga Efafilodaito i miedi ꞌaku fata yaku nuanua baniꞌodi, siwe wata bwaikaotogina ꞌwa vetunei. Mogitana yami ꞌaivaita ꞌwaikuye ꞌwa da vo yami ꞌaisaya i da ꞌalavesigasigagai ꞌeba velomu ꞌwainega Yaubada faifaina, magaina ꞌiwanina i da yaogi, ꞌana ꞌeba kiavesosoana wata nuanuana. 19  ✡Weꞌe yaku Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi fueotogidi bega ꞌaiꞌedi tamu nani ꞌwaineye ꞌwa na ꞌusaga fueotogidi i na velemi. I na velemiga fai ꞌwa miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi.

20 Yaubada Tamada ta na subisubiai, yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi kebu i na ꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata.

Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi.

Faulo yana ꞌalanuai.

21 Yaku vekaiwa Yaubada yana tomotoga matatabumi ꞌwaimie, ꞌomi ꞌwa miaveꞌitubama Iesu Keliso ꞌwaineye. Ekwavo tovetumagana taiadi ꞌa miamianiga wata i vekaiwa ꞌwaimie. 22 Yaubada yana tomotoganidi deꞌe bei matatabudi i vekaiwa ꞌwaimie, weꞌe mogitana tomotoganidi i folofolova me Loma yadi toveimea bwaikina Sisa yana vanuge, i vekaiwa.

23 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina matatabumi ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:1: Fol 16:1,12-40

✡ 1:6: Fil 2:13

✡ 1:9-10: Kolos 1:9-10; Fil 2:15-16

✡ 1:12: 2 Tim 2:9

✡ 1:18-19: 2 Kol 1:10-11

✡ 1:20: 1 Fit 4:16

✡ 1:21: Gal 2:19-20

✡ 1:23-24: 2 Kol 5:8

✡ 1:27: Efe 4:1

✡ 1:29: Fol 5:41

✡ 1:30: 1 Tes 2:2

✡ 2:3: Lom 12:10,16

✡ 2:4: 1 Kol 10:24,33

✡ 2:6: Ion 1:1-2

✡ 2:7: 2 Kol 8:9

✡ 2:8: Ibu 5:8; 12:2

✡ 2:9: Efe 1:20-21; Ibu 1:3-4

✡ 2:10: Lom 14:11

✡ 2:11: Lom 10:9

✡ 2:13: 1 Tes 2:13

✡ 2:21: 2 Tim 4:9-10

✡ 2:25: Fil 4:18

✡ 3:1: Fil 4:4

✡ 3:3: Lom 2:28-29

✡ 3:5: Luk 1:59; 2 Kol 11:22

✡ 3:6: Fol 8:3

✡ 3:7: Mad 13:46

✡ 3:8-9: Lom 3:21-22

✡ 3:10: Lom 6:3-5

✡ 3:11: 1 Kol 15:23

✡ 3:12: 1 Tim 6:12,19

✡ 3:14: 1 Kol 9:24

✡ 3:15: 1 Kol 2:6

✡ 3:17: 1 Tes 1:7

✡ 3:19: Lom 16:18

✡ 3:20: Efe 2:6,19

✡ 3:21: 1 Kol 15:28

✡ 4:1: 1 Tes 2:19-20

✡ 4:3: Lom 10:20

✡ 4:5: Ibu 10:37; Iem 5:8-9

✡ 4:6: Mad 6:25; 1 Fit 5:7; Efe 6:18

✡ 4:7: Ion 14:27

✡ 4:13: 2 Kol 12:9-10

✡ 4:18: Efe 5:2

✡ 4:19: 2 Kol 9:8

KOLOSE

1

2

3

4

KOLOSE

Faulo yana kiluma me Kolose ꞌwaidie.

Tutuyanina Faulo i miamia Loma vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye deꞌe letanina i kilumi me Kolose faifaidi. Weꞌe wata tamu leta i kilumiga Filimoni faifaina fai taunina tomogo Kolose, bega letanidi ꞌailuga Tikiasa wata Onesimo i nawedi. Kolose saiꞌafo Efeso lilivaneye, ꞌawalawa Eisia nageneye. Kolose tovetumagana ꞌadi ꞌailaꞌa i souyeniga kebu Faulo yana lauꞌage ꞌwainega, Faulo taunina i miamia Efeso weꞌe Efafilasi i vetunei i lauꞌage ꞌwaidie nika tovetumagana ꞌadi ꞌailaꞌa i souyeni. (Kolose 1:7) Efafilasi ꞌatamana ꞌailuga ꞌwaidie i folova Kolose lilivaneye, Lodisia wata Ilafolisi. (Kolose 4:13) Kebu tamu tutuya ꞌatamananidi ꞌadi tomotoga Faulo i da ꞌisediga, siwe faifaidi i nuanua wata faifaidi i veveluꞌui.

Efafilasi i nago Faulo ꞌwaineye i luꞌivona tove-vekavekali faifaidi, bega Faulo deꞌe letanina i kilumi, kebu nuanuana tovekalinidi me Kolose yadi vetumagana i na ꞌivesakodi. Tovekalinidi nuanuadi tovetumaganavo ma yadi subia i na ꞌoduꞌodu tomotoga bwaikidi wata toketokedi baniꞌodi anelose ꞌwaidie, kumanidiavo i miamia abame, wata i vonaga Iesu kebu mogitana Yaubada Natuna, taunina tamu anelose baniꞌodi. Wata tovekalinidi nuanuadi bunu ꞌaibobo wata veꞌetoboda ꞌifwaidi Mosese ꞌwainega i na vevematayakeyakedi.

Deꞌe leta ꞌwainega Faulo i ve me Kolose ꞌwaidie Keliso ꞌasaꞌaiana mogitana Yaubada baniꞌodi, yadi ꞌaiꞌaiwabu, yadi sauluva wata yadi nuanua i vesala, Kelisonina ꞌwainega Yaubada nani matatabuna i ꞌidewadi wata taunina tovetumaganavo yadi Toꞌedakumeta. Keliso ꞌaiseotogina ꞌitaꞌitaꞌi wata mia ꞌatumaina lamudi. Deꞌe leta ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo yana vona-vekaiwa. 1:1-2

Faulo i vekaiwa wata i veluꞌui me Kolose faifaidi. 1:3-14

Keliso yana vebwaika wata yana folova faifaidi. 1:15-23

Faulo yana folova tovetumagana ꞌadi ꞌailaꞌavo faifaidi. 1:24-2:5

Me Kolose i na miaveꞌitubama Keliso taiadi, weꞌe tove-vekavekali i na bailedi. 2:6-3:4

Sauluvanidi tovetumaganavo ꞌadi laubwaina. 3:5-4:1

Veluꞌaseꞌase ꞌifwaidi, wata yana ꞌalanuai. 4:2-18

1

1-2 Emavo, yau Faulo iada Timoti taiadi ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. Yaubada nuanuana, bega a vetomataꞌaulele Iesu Keliso faifaina, weꞌe ꞌomi emavo Yaubada ꞌana todumwebika ꞌwa miamianiga ꞌatamana Kolose ꞌwaineye, matatabuda Keliso taiadi ta miaveꞌitubama. ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuama Yaubada Tamada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Faulo i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye me Kolose faifaidi.

3-4  ✡Yama veluꞌui ꞌwaidie, tutuya fuedi ꞌa vevekaiwa faifaimi ꞌada Toveimea Iesu Keliso Tamana ꞌwaineye. Faifaimi ꞌa vevekaiwaga Yaubada ꞌwaineye fai valami ꞌa nogai, yami vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye faꞌalina wata Yaubada yana tomotoga matatabudi ꞌwa nunuakalikaliedi. 5 Basenadi Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwa nogai, Valanina Yaubada yana Vona tonovina, nika bei ꞌwa nuani mogitana ꞌawaie ꞌami veuveuta ꞌatumaidi ꞌwa na veluagadi Yaubada ꞌwainega. ꞌAmi veuveutanidi Yaubada ꞌakonadi i ꞌidewadi faifaimi, abame i ꞌenoꞌenovi, bega ma yami vetumagana faifaidi ꞌwa lulukamata. Naninidi ꞌwa nuani mogitana ꞌawaie ꞌwa na veluagadi, begaidi ꞌwa nunuakalikali wata ꞌwa vevetumagana. 6 Valanina Iesu faifaina basenadi ꞌwa nogaiga, wata i vevebwaika tomia fwayafwaya matatabudi ꞌwaidie, ꞌatumaina wata ma vuagina. Weꞌe ꞌomi Valananina ꞌwainega ꞌwa ꞌasetai mogitana ꞌakonadi Yaubada ma yana nuakalikali i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, wata yana nuakalikalinina ꞌwa vebaemi. Tutuyanina ꞌwainega i maiga ꞌasiau Iesu Valana i vevebwaika ꞌwaimie wata yami sauluva i veveꞌatumai ꞌwa da vo ma vuagina. 7 Yami ꞌasetanina Yaubada yana nuakalikali faifaina Efafila ꞌwainega ꞌwa nogai, iadanina todumwebika ta nuakalikalieni, ma fuema ꞌa vetofolova Keliso faifaina, taunina tutulima ꞌwaimie. 8 Weꞌe ꞌwa nuakalikaliga Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana ꞌanivelena, wata faifaina Efafila i vonema.

Faulo i veluꞌui nuanuana me Kolose i na vetoketoke Keliso faifaina.

9 Valami ꞌa nogai bega tutuya fuedi ꞌa veveluꞌui faifaimi. Tutuyanina ꞌa nogai i maiga ꞌasiau kebu ꞌa da ꞌailove ꞌa veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye faifaimi, naninidi Yaubada nuanuana ꞌwa na ꞌiꞌidewadiga, nuanuama ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaidi. Nuanuama ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina nuanua ꞌanibwekabwekana i na velemi bega nani matatabuna ꞌwaidie ma yami ꞌaseta ꞌwa na vevenuaꞌivina ꞌatumaina. 10  ✡Naninidi i na velemiga, nika sauluvanidi ꞌAuvea yana tomotoga ꞌadi laubwaina ꞌwa na ꞌiꞌidewadi yami mia matatabuna ꞌwaidie. Wata nani tulina tulina ꞌwaidiega ꞌAuvea ꞌwa na kiavesosoani. ꞌWa na vevesauluva ꞌatumaina nani tulina tulina ꞌwaidie ꞌwa da vo yami mia ma vuagina wata Yaubada ꞌana ꞌaseta i na vevebwaika ꞌwaimie. 11 Wata ꞌa veveluꞌui faifaimi bega tutuya fuedi Yaubada i na kiavetoketokemi taunina yana toketokena magemagetana ꞌwainega, bega vita tulina tulina i na sousouyediga kebu ꞌwa na ꞌabiawa, ꞌwa na tokemaigemi wata ma yami sosoana ꞌwa na vevekaiwa Tamada ꞌwaineye. 12  ✡ꞌWa na vekaiwa Tamada ꞌwaineye fai i ꞌiveꞌatumaimi bega ꞌami fata ꞌami veuveuta ꞌwa na veluagadi yana ꞌaiꞌaiwabu ꞌwaidiega. ꞌAiꞌaiwabunidi i ꞌidewadi yana tomotoga faifaida ꞌawaie yana ꞌEba Veimea magemagetana nageneye i na veleda. 13  ✡Tamadanina i ꞌitaꞌitaꞌieda Seitani yana veimea dududubalina ꞌwainega i sidamaneda Natuna nuafouna yana ꞌisaveꞌavina ꞌwaineye. 14  ✡Natunanina ꞌwainega Yaubada i tuveobuda sakona ꞌwainega wata yada sakonanidi i nuatavunidi.

Keliso wata yana folova ifufudi.

15  ✡Keliso, siwe ꞌasaꞌaiana taunina Yaubada baniꞌodi, fai Yaubada kebu ta da ꞌiseꞌiseniga i vemageta Keliso ꞌwainega. Kelisonina Yaubada Natuna, ꞌeba velamu ꞌwaineye taunina i miamia, Yaubada ꞌana ꞌidewadewa matatabuda taunina ꞌada toꞌedakumeta. 16  ✡Taunina toꞌedakumeta fai ꞌwainega nani matatabuna tomotoga taiadi Yaubada i ꞌidewada. Naninidi abame wata fwayefwayeye, naninidi ta ꞌiseꞌisediga wata kebu ꞌada fata ta na ꞌisediga, wata tomotoga bwaikidi abame, kumanidiavo anelose, tomotoga toketokedi wata toveimea tulina tulina. Taunidi nani matatabuna taiadi i souyedi Keliso ꞌwainega, taunina yana nuanua faifaidi. 17  ✡Weꞌe ꞌana ꞌidewadewanidi bola kebu tamu i da souyeniga, Keliso ꞌakonadi i miamia, mulieta nani matatabuna i souyedi i ꞌaꞌavana i ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata i ꞌiꞌivefaꞌalidi. 18  ✡Wata Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona i ꞌiꞌisaveꞌavinida, taunina ꞌunuꞌunu. Taunina nagami wafayega i tovoi-vaitugana, begaidi ꞌida Tomogona yawaida lamuna. Side baniꞌodi, nani matatabuna ꞌwaidiega taunina ꞌaiseotogina i ꞌedakumetaotoga. 19  ✡Fai Yaubada nuanuana, bega yana ꞌaiꞌaiwabu, yana toketokena, yana nuanua, wata yana sauluva matatabuna i ꞌenoꞌenovi Natuna ꞌwaineye, kebu tamu avaꞌai ꞌwaineye i da ꞌusa, taunina mogitana Yaubada baniꞌodi. 20  ✡Wata Yaubada i nuani, nuanuana Natuna yana wafa ꞌwainega ꞌida ꞌana ꞌidewadewa i na veianeda. Basenadi nani matatabuna abame wata fwayefwayeye tomotoga taiadi ta ꞌawaꞌidida Yaubada ꞌwainega, siwe fai Natuna i wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye, dayagina i ilolo faifaida, matatabuda ta veiana Yaubada taiadi.

21  ✡Weꞌe ꞌomi, basenadi yami sauluva wata yami nuanua sakoidi ꞌwaidiega Yaubada ꞌwa vedumweꞌaiꞌaieni ꞌwa ꞌawaꞌidimi ꞌwainega. 22  ✡Tutuya deꞌe Yaubada i veianemi Natuna yana wafa ꞌwainega. Natunanina i vetomotogaotoga i wafa faifaida bega Yaubada i na vagavaimi i na nawemi mataneye, bega ꞌomi magemagetami, kebu tamu yami sakona wata kebu tamu ꞌami ꞌeba awavesako. 23  ✡Siwe i lubwainemi yami vetumagana Keliso ꞌwaineye faꞌalina, kebu ꞌwa na venuanaluga, wata kebu ꞌwa na fetoga. Tutuyanina Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwa nogai, ꞌwa vetumagana Keliso i wafa ꞌami ꞌitaꞌitaꞌi faifaina wata ꞌwa nuani mogitana ꞌawaie ꞌami veuveuta ꞌatumaidi ꞌwa na veluagadi Yaubada ꞌwainega, begaidi ma yami vetumagana ꞌwa lulukamata. Siwe i lubwainemi yami vetumagananidi faꞌalidi i na ꞌenoꞌenovi kebu ꞌwa na baila. Valanina ꞌwa nogaiga ꞌakonadi Yaubada yana tomotoga i luꞌivona tomotoga matatabuna ꞌwaidie, weꞌe yau Faulo a vetofolova faifaina a lalauꞌage.

Faulo yana folova wata yana veviga Iesu yana ꞌAilaꞌa faifaidi.

24 Yau Iesu Valana ꞌAtumaina a lalauꞌage, ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega veviga a veveluagadi faifaimi, siwe veviganidi faifaidi a sosoana. ꞌOmi Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona veviga bwaikina i veluagai faifaimi, siwe veviganidi bola i ꞌenoꞌenovi, begaidi veviganidi a veveluagadiga ꞌaku veuveuta, ꞌwaidiega Keliso yana veviga a veveꞌaꞌavadi, faifainanina a sososoana. 25 Yaubada i venuaꞌivineku a vetofolova Keliso yana ꞌAilaꞌa faifaimi ꞌami ꞌaivaita faifaina. Yaku folovanina Yaubada yana Vona matatabuna a sisivemagesedi tomotoga ꞌwaimie. Yana Vonanina a luluꞌageyeniga side baniꞌodi. 26  ✡Basenadi tamu Yaubada yana nuanua givagivana kebu i da luꞌivoneyeni tomotoga ꞌwaidie, givagivana i ꞌenoꞌeno i maiga tutuya deꞌe i sivemagaseni yana tomotoga ꞌwaideye. 27  ✡I sivemageseniga fai nuanuana ta na ꞌasetai yana nuanuananina givagivana ꞌatumaiotogina wata magemagetana. Yaubada yana nuanuananina givagivana tomotoga ꞌada ꞌailaꞌa tulina tulina faifaida side. Keliso i agemi inagemie i miamia, bega ꞌawaie abame Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na velemi.

28  ✡Begaidi ꞌa lalauꞌage Keliso faifaina tomotoga matatabumi ꞌwaimie, ma yama ꞌaseta nani tulina tulina faifaidi ꞌa veveluꞌaseꞌase wata ꞌa veve ꞌwaimie. Nuanuama tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana Keliso taiadi i na miaveꞌitubama i na kumaga bega ꞌa na vagavaidi ꞌa na nawedi Yaubada mataneye. 29  ✡Fai nuanuaku tomotoga i na miaveꞌitubama Keliso taiadi, i na kumaga wata i na luku Yaubada mataneye, begaidi ma yaku tokemaiga a toke a folofolova. Keliso toketokeotogina yana toketokena i veleku, ꞌwainega a folofolova wata toketokenanina i folofolova ꞌwaikuye.

2

Keliso ꞌana ꞌaseta ꞌwaideye ꞌasaꞌaiana ꞌaiꞌaiwabu.

1 Nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai yaku veluꞌui ꞌwaidiega a toke a folofolova faifaimi, ꞌomi kebu ꞌaisemi faifaimiga, wata Iesu ꞌana tovetumaganavo i miamianiga ꞌatamana Lodisia ꞌwaineye faifaidi, wata tovetumaganavo ꞌifwaidi, kumanidiavo kebu maigiku i da ꞌiseꞌiseniga wata faifaidi a veveluꞌui. 2  ✡A veveluꞌui faifaimi bega Yaubada i na kiavefaꞌalimi, wata ma emiavo yami venuakalikali i na luvetubamimi. Wata nuanuaku yami ꞌaseta i na vebwaika bega Yaubada yana nuanua givagivana ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaia. Deꞌe naninina baniꞌodi kukuafou fai nuanuananina givagivana ꞌasaꞌaiana taunina Keliso. 3  ✡Kelisonina ꞌaiseotogina ꞌwainega ꞌaseta matatabuna ta veveluagadi nika ꞌada fata ta na vevenuaꞌivina ꞌatumaina, naninidi baniꞌodi ꞌaiꞌaiwabu givagivadi. 4  ✡Naninidi a vonevonemi, kebu nuanuaku tamu aitoi i na vekaliemi bonana ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa ꞌwaidiega. 5 Yau kebu ꞌwaimie taiadi ta da miamia, siwe nuaku i viwai ꞌwaimie, wata a sososoana fai yami nuanua ꞌwa yatoi ꞌaitamogana ꞌwa tovotovoi faꞌalina wata yami vetumagana Keliso ꞌwaineye toketokena.

Mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagai Keliso ꞌwainega.

6 Basenadi ma yami vetumagana taunimi ꞌwa tauyemi Iesu Keliso ꞌwaineye, taunina ꞌami Toveimea, i lubwainemi tutuya deꞌe wata baniꞌodi yami mia matatabuna ꞌwaidie ma yami vetumagana taunimi ꞌwa na tautauyemi ꞌwaineye ꞌwa na miaveꞌitubama taiadi. 7  ✡Welavi yadi ꞌeba vetoketoke ꞌwalamidi, wata baniꞌodi taunimi ꞌwa na tautauyemi Keliso ꞌwaineye bega i na ꞌiꞌivefaꞌalimi wata i na kikiavetoketokemi. Yami vetumagana ꞌwaineye i na vevebwaika bega ꞌwa na tovotovoi faꞌalina basenadi baniꞌodi Yaubada yana tomotoga i ve ꞌwaimie. Wata tutuya fuedi ꞌwa na vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye.

8 ꞌWa na ꞌisaꞌisa i na nunago tamu aitoi nuami i na ꞌewadi venidi igodina ꞌeba ꞌaseta ꞌwaidiega, weꞌe mogitana venidi i na yogonimi kebu ꞌeba ꞌaivaita. Venidi kebu Keliso ꞌwainega, tomotogaotoga yadi ve, i mai tubudiavo ꞌwaidiega wata yaiaina ma yadi veimea ꞌwaidiega.

9  ✡Tomotoganidi yadi ve vekali, weꞌe Keliso i vetomotogaotoga, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu, yana toketokena, yana nuanua, wata yana sauluva matatabuna i ꞌenoꞌenovi ꞌwaineye, Keliso mogitana Yaubada baniꞌodi. 10  ✡Weꞌe ꞌomi, fai Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama, mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ꞌwa veluagadi, bega kebu tamu avaꞌai ꞌwaineye ꞌwa da veꞌaleꞌusa. Kelisonina yana veimea toketokeotogina, yaiaina yadi veimea kebu baniꞌodi, bega toveimea wata tomotoga toketokedi kebu ta da ꞌiseꞌisediga, matatabudi Keliso i veveimeyedi.

11  ✡Me Diu i vonavona i vo, Yaubada yana tugusa bunu ꞌaibobo ꞌa ꞌewaiga, ꞌima yana tomotoga mogitana.” Weꞌe ꞌomi, tutuyanina ꞌwa miaveꞌitubama Keliso taiadi, kebu bunu ꞌaibobo ꞌwa da ꞌewaiga tomotoga ꞌwaidiega, weꞌe Keliso yami nuanua sakoidi nagami, i siꞌaꞌidi bega ꞌwa da vo nuanuananidi sakoidi i da boboyavuledi. 12  ✡Wata side baniꞌodi. Keliso i wafaga i tavuni, wata baniꞌodi ta bafitaiso i lekoada ufayega, yada ꞌeba ꞌisa Iesu taiadi ta wafa i tavunida. Tutuyanina Yaubada Iesu i sivetovoia, ꞌida ta vetumaganaga Yaubada yana toketokena ꞌwaineye, taiadi i sivetovoida nika mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagadi.

13  ✡Basenadi ꞌanuꞌanunumi wafawafadi fai ꞌwa sakosakona. Wata fai ꞌomi kebu me Diu, ꞌomi mali tomotoga, Yaubada ꞌwa bavuyeni yana veꞌetoboda kebu ꞌwa da vematayakeyakedi, begaidi ꞌanuꞌanunumi wafawafadi. Weꞌe Yaubada Keliso i sivetovoia, ꞌomi wata baniꞌodi tutuya deꞌe Yaubada mia ꞌivauna wata miamia-vagaina i velemi, wata yada sakona matatabuna i nuatavunidi. 14  ✡Basenadi Yaubada yana veꞌetoboda wata yana veimea ta geugeudi, yada sakonanidi ꞌadi tutula i lubwaineda ta da wafa, siwe Keliso yana wafa ꞌwainega yada sakonanidi i ꞌuꞌumidi, ꞌwa da vo yada sakona kilukilumidi i da ꞌewayavuledi i da tutufwasedi ꞌai lagalagana ꞌwaineye, nika bei i veꞌaꞌavadi. 15  ✡Keliso yana wafanina ꞌwainega, Seitani ma enavo yaiaina yadi toketokena i veꞌaꞌavadi, tomotoga matatabudi matadie i luꞌivevenedi nika i bunumayaga.

Venidi tomotoga yadi nuanuayega ꞌwa na bailedi.

16  ✡Fai Keliso i vetoketoke bega a na vonemi. ꞌAiꞌedi tomotoga ꞌifwaidi nuanuadi i na talabodemi nani ꞌifwaidi ꞌwa ꞌaniꞌanidi ꞌalo ꞌwa yemuyemudi faifaidi, kebu bonadi ꞌwa na nogaidi. ꞌAiꞌedi nuanuadi ꞌaiata ꞌifwaidi ꞌwa na veveꞌililibuyedi tafalolo faifaina, wetaꞌi ꞌivauna ꞌana tafalolo, me Diu yadi ꞌAiata Veawai, kebu bonadi ꞌwa na nogaidi. 17  ✡Veimeanidi deꞌe ꞌaꞌaꞌavidi, i ꞌenoꞌenovi nika Keliso i souyeni. Naninidi baniꞌodi ꞌanunu, weꞌe Keliso mogitana tauniotogina. 18  ✡Tomotoganidi taunidi yadi nuanuayega i veve ꞌwaimie i vo, I lubwaineda taunida ta na kiaobuyeda wata ma yada veꞌililibu ta na ꞌoduꞌodu anelose ꞌwaidie.” ꞌAiꞌedi yadi nuanuananidi kebu ꞌwa na ꞌidewadiga i na awavesakoyemi, siwe kebu bonadi ꞌwa na nogaidi. Taunidi i awaꞌaiꞌaidi, tutuya fuedi ꞌadi ꞌenoneganega i veveifufu-dewedi igodi i vo, Nani fuedi Yaubada i vevema, ꞌwa na veꞌililibuyema,” siwe yadi vonanidi taunidi yadi nuanua ꞌwaidiega i sousouyedi. 19  ✡Tomotoganidi yadi miaveꞌitubama Keliso taiadi, ꞌakonadi i ꞌawaꞌididi ꞌwainega. Kelisonina taunina ꞌunuꞌunu, weꞌe ꞌida, yana ꞌAilaꞌa ꞌalo Tomogona. Yana toketokena ꞌwainega ꞌida duꞌu tulina tulina ta tubwa ꞌwaineye i ꞌiꞌiveꞌavinida wata i ꞌiꞌisaveꞌavinida. Wata Yaubada yana toketokena ꞌwainega ꞌida Keliso Tomogona ta vevebwaika wata ta vevetoketoke Yaubada yana nuanua baniꞌodi.

20  ✡Tutuyanina Keliso i wafa, ꞌomi ꞌwa da vo taiadi ꞌwa da wafa, i yavumi Seitani ma enavo yaiaina ꞌwaidiega, kumanidiavo ma yadi veimea fwayefwayeye. Mogitana i yavumi siwe awale yami sauluva ꞌwa da vo fwayafwaya ꞌana nuanua i da vebwaika ꞌwaimie? Naninidi tomotoga ꞌaisedi yadi nuanuayega i talabodedi, awale tomotoganidi ꞌwa vematayakeyakedi? 21 Yadi talabodanidi i vo, Nani deꞌe tabu, kebu ꞌwa na ꞌabitonovi. ꞌAniꞌani deꞌe tabu, kebu ꞌwa na ꞌania.” 22  ✡Naninidi tomotoga i talabodediga nani-ꞌavoꞌavovo, ꞌaꞌaꞌavidi. Veꞌetobodanidi tomotoga yadi nuanua wata yadi ve ꞌwaidiega i sousouyedi, kebu Yaubada ꞌwainega. 23 Tomotoganidi i veve ꞌwaimie i vo, I lubwainemi taunimi ꞌwa na kiaobuyemi wata ma yami veꞌililibu ꞌwa na ꞌoduꞌodu anelose ꞌwaidie.” Taunimi tomogomi ꞌwa na nikenikedi bega nuagiva sakoidi ꞌwaimie i ꞌenoꞌenovi i na ꞌaꞌava.” Yadi vonanidi ꞌadi nogaya ꞌwa da vo taunidi toꞌaseta, weꞌe mogitana kebu ꞌeba ꞌaivaita, kebu ꞌana fata nuagiva sakoidi ꞌwa na talabodedi taunimi ꞌami ꞌivekokova ꞌwainega.

3

Keliso ma yana ꞌaiꞌaiwabu mataududulina i na souyeniga, wata ꞌida taiadi.

1  ✡Keliso i wafa Yaubada i sivetovoia i laka abame ma yana veimea i miabui Yaubada ꞌana ꞌatagiega. ꞌOmi wata baniꞌodi i sivetovoimi Keliso taiadi mia ꞌivauna wata miamia-vagaina i velemi, begaidi i lubwainemi yami nuanua i na nunago abama ꞌana nuanua ꞌwaidie. 2  ✡Nuanuaku abama ꞌana nuanua nuami i na ꞌewaotogidi, weꞌe fwayafwaya ꞌana nuanua kebu i na vebwaika ꞌwaimie. 3  ✡Baniꞌodi ꞌwa na nuanuayediga fai tutuyanina Keliso i wafa wata bei ꞌomi ꞌwa wafa. Tutuya deꞌe Yaubada taiadi ꞌwa miaveꞌitubama, nageneye ꞌwa givagiva Keliso taiadi. 4  ✡Weꞌe Kelisonina, taunina yami mia ꞌivauna wata miamia-vagaina lamudi, bega wata ꞌawaie ma yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana i na souyeniga, ꞌomi taiadi ꞌwa na souyemi, yana ꞌaiꞌaiwabunina i na velemi.

Sauluva sakoidi ꞌwa na bailedi, ꞌivaudi ꞌwa na ꞌewadi.

5  ✡Fai Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama, i lubwainemi fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ꞌwa na bailediga ꞌwa da vo ꞌwaidiega ꞌwa da wafa, bega kebu ꞌwa na veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, sakona tulina tulina ꞌeba bunumayaga wata bunu ꞌana nuanua sakoidi taiadi ꞌwa na bailedi. Naninidi sakoidi kebu faifaidi ꞌwa na nuagiva wata kukua ꞌadi nuanua kebu ꞌwaimie i na vebwaika. Tomotoganidi kukua nuadi i ꞌewadiga, mogitana i sakona fai kukua ꞌadi nuakalikali ꞌwaidie bwaikina, ꞌwa da vo ꞌwaidie i da ꞌoduꞌodu, weꞌe Yaubada i da baileni. 6  ✡Egavo sauluvanidi i na ꞌiꞌidewadiga, taunidi Yaubada yana nuanua ꞌadi tovedumweꞌaiꞌai, ꞌawaie ma yana nuasako vematavuloga i na veledi. 7 Basenadi ꞌomi wata tovedumweꞌaiꞌainidi ꞌwa saladi, taunimi ꞌwa tauyemi sauluvanidi sakoidi ꞌwaidie.

8  ✡Tutuya deꞌe i lubwainemi sauluva sakoidi matatabuna ꞌwa na bailedi. Kebu ꞌwa na nunuasakoga, kebu kamomi i na ogaogalaga, wata kebu tamu aitoi ꞌwa na toliveꞌedeni bega vita i na veluagai. Kebu ꞌwa na vebonaivo wata vona sakoidi kebu ꞌawamiega i na sousouyedi. 9-10 Kebu emiavo ꞌwa na vekaliedi fai yami nuanua sakoidi nagami, sauluva sakoidi taiadi ꞌakonadi ꞌwa siꞌaꞌidi, maꞌitufa yami nuanua ꞌivaudi ꞌwa veꞌwesenedi. Yami nuanuananidi ꞌivaudi ꞌadi toꞌidewadewa Yaubada, tutuya fuedi i ꞌiꞌiveꞌivaudi taunina yana nuanua baniꞌodi, bega taunina ꞌwa na ꞌasetaꞌaꞌavai wata taiadi ꞌwa na veiana. 11 Fai Yaubada yada nuanua i ꞌiveꞌivaudi ta luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, matatabuda ta vesala mataneye, me Diu wata taunidi kebu me Diu, taunidi bunu ꞌaibobo i ꞌewaiga wata kebu i da ꞌewaiga, yavuyavula wata tobavu, tofolova-maimaiga wata tomotoga yavuyavudi, matatabuda Keliso i ageda bega kebu ta na lauꞌidi, ꞌaiseotogina bwaikina ꞌwaideye.

12  ✡ꞌOmi tomotoganimi Yaubada yana tomotoga, i nuakalikaliemi wata i venuaꞌivinemi ꞌomi yana tomotoga mogitana. Begaidi i lubwainemi side naninidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. ꞌWa na ꞌiꞌisanuakalikali, ma yami nuakalikali ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina tomotoga ꞌwaidie, ꞌwa na nunuaobu, yami sauluva i na bika, ꞌaiꞌedi egavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie, ma yami tokemaiga ꞌwa na nuakalikaliedimo. 13  ✡Ma emiavo ꞌwa na veꞌivaivaita kebu ꞌwa na logiedi, emiavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie yadi sakona ꞌwa na nuatavunidi. Yada ꞌAuvea yami sakona i nuatavunidi, i lubwainemi ꞌomi wata emiavo yadi sakona ꞌwa na nuatavunidi. 14  ✡Deꞌe sauluvanidi ꞌatumaidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, siwe ma yami nuakalikali. Nuakalikalinina i na ꞌitavimi, ꞌwainega ꞌwa na luvetubama.

15  ✡Keliso ꞌakonadi nuanua bikana i velemi, i lubwainemi yami nuanua ꞌwaidie i na ꞌenoꞌenovi bega yana ꞌaivaita ꞌwainega i na vevemi avaꞌai nuanuana ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. Nuanuananina bikana Yaubada nuanuana ꞌwaimie i na ꞌenoꞌenovi begaidi i venuaꞌivinemi ꞌomi yana ꞌAilaꞌa ꞌaitamogana, matatabumi yami mia i na veꞌatumai. Wata tutuya fuedi ꞌwa na vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye. 16  ✡I lubwainemi Keliso Valana ꞌAtumaina nuami i na ꞌewadi, bega ma yami ꞌaseta nani matatabuna faifaidi emiavo ꞌwaidie ꞌwa na veve wata ꞌwa na awaveꞌedaꞌeda. Same Yaubada yana Buki ꞌwainega, lei ꞌeba subia, wata lei ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ꞌalavelevelena ꞌwa na leileiedi wata nuamiega ꞌwa na vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye. 17  ✡Fai ꞌomi ꞌada Toveimea Iesu yana tomotoga, avaꞌai ꞌwa na ꞌiꞌidewadi bonamiega ꞌalo nimamiega, yami sauluva matatabuna ꞌwa na ꞌiꞌidewadi ꞌana wagavayega, wata ꞌwa na vevekaiwa Keliso ꞌwaineamo Yaubada Tamada ꞌwaineye.

Yaubada yana tomotoga ꞌada veimea.

18  ✡ꞌOmi vevine naginagimi, fai ꞌomi Keliso yana tomotoga i lubwainemi taunimi ꞌwa na tauyemi yami lalamogavo yadi nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi.

19  ✡Weꞌe ꞌomi iaveta naginagimi yami vevinevo ꞌwa na nunuakalikaliedi wata kebu vita ꞌwa na velediga.

20  ✡Weꞌe ꞌomi yavayavava nani matatabuna ꞌwaidie, tamamiavo wata inamiavo ꞌwa na vevematayakeyakedi nika ꞌada Toveimea Iesu i na sosoana faifaimi.

21  ✡Weꞌe ꞌomi tamadiavo wata inadiavo, natumiavo kebu ꞌwa na yagai-maimaigidi, i na nunago i na nuavita wata i na vedumweꞌaiꞌai.

22 Weꞌe ꞌomi tofolovavo, ꞌami toveimeavo yadi vona ꞌwa na vevematayakeyakedi nani matatabuna ꞌwaidie. Kebu ꞌami awaveꞌatumai ꞌaisena faifaina ꞌwa na vematayakeyakedi wata kebu ꞌwa na vo, ꞌAku toveimea mataneye a da folova-ꞌatumai,” weꞌe mogitana ꞌaiꞌedi kebu mataneye, siwe fai ꞌami Toveimea abame ꞌwa veveꞌililibuyeni, ma yami dumwebika ꞌwa na folofolova. 23 Avaꞌai folovaga ꞌwa na ꞌiꞌidewaiga, ma yami sosoana ꞌwa na toke ꞌwa na folova, kebu tomotoga ꞌaisedi ꞌwaidie ꞌwa da folofolova, weꞌe mogitana ꞌami Toveimea Keliso ꞌwaineye ꞌwa folofolova. 24 Vona mogitana ꞌwa na toke ꞌwa na folova fai ꞌawaie ꞌami Toveimea Keliso abame i na tutulimi, naninidi ꞌatumaidi i yatodiga yana tomotoga faifaidi ꞌwaidiega. I na tutulimi fai taunina ꞌami Toveimea mogitana. 25  ✡Egavo sauluva sakoidi i ꞌiꞌidewadi ꞌaitamogana ꞌaitamogana wata tutula i na veluagai Yaubada ꞌwainega siwe nani sakoidi. Yaubada kebu i da lauꞌidi, mataneye tomotoga bwaikidi wata siaidi i vesala, bega matatabuda tutula ta na veluagai.

4

1 Weꞌe ꞌomi toveimea, ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina yami tofolovavo ꞌwaidie, wata ꞌadi ꞌaivaita ꞌwa na veleveledi ꞌedaꞌeda mogitana ꞌwaineamo. ꞌWa na nuani ꞌomi wata ma ꞌami Toveimea i miamia abame.

Faulo yana veluꞌaseꞌase veluꞌui wata vona ꞌatumaina faifaidi.

2  ✡Tutuya fuedi ꞌwa na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye kebu ꞌwa na ꞌailove. Yami veluꞌui ꞌwaidie, kebu yami nuanua i na nunago mali nuanua ꞌwaidie, Yaubada ꞌaisena faifaina ꞌwa na nuanua wata ꞌwaineye ꞌwa na vevekaiwa. 3  ✡Wata yami veluꞌui ꞌwaidie, faifaima ꞌwa na veveluꞌui bega Yaubada tamu ꞌedaꞌeda ꞌatumaina i na ꞌidewai, nika ꞌama fata yana Vona ꞌa na lalauꞌage tomotoga ꞌwaidie. Vonanina, Keliso faifaina basenadi givagivana, siwe tutuya deꞌe i sivemageseni. Fai Vonanina a lalauꞌage, Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i yatoku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamia. 4  ✡I lubwaineku Keliso faifaina a na lalauꞌage, begaidi nuanuaku ꞌwa na veveluꞌui faifaiku bega ꞌaku fata a na kiavemageta ꞌatumaina nika ꞌana ꞌaseta safailina. 5  ✡Tomotoganidi kebu i da vetumagana Keliso ꞌwaineye taiadi ꞌwa na miamiaga, matadie yami sauluva ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi ma yami ꞌaseta. ꞌAiꞌedi tutuya ꞌatumaina ꞌwa na veluagai bei ꞌwa na luꞌivona Keliso faifaina. 6  ✡Tutuya matatabuna yami vona ꞌadi nogaya ꞌatumaidi wata ꞌiwanidi bega ꞌaiꞌedi aitoi i na velutoliemi yami ꞌaseta Keliso faifaina yami tutula ꞌatumaiꞌavana.

Faulo yana ꞌalanuai.

7  ✡Iada Tikiasa i na wai valaku matatabuna i na luꞌivona ꞌwaimie. Taunina iada mogitana, ma fuema ꞌa folofolova ꞌada Toveimea Iesu faifaina, wata taunina Iesu ꞌana todumwebika ma ꞌana vetumagana. 8  ✡A vevetunei ꞌwaimie bega ꞌama vebae wata avaꞌai ꞌa vivai i na luꞌivoneyedi ꞌwaimie wata i na kiavefaꞌalimi. 9  ✡Wata Onesimo taiadi i na wai, taunina iada mogitana Iesu ꞌana todumwebika ma ꞌana vetumagana wata taunina tamu ꞌami ꞌailaꞌa. ꞌAdi ꞌailuga i na luꞌivona ꞌwaimie naninidi i sousouyediga ꞌwaimeye faifaidi.

10-11  ✡Alisitako, kumanina taiadi ꞌa miamia vanuga ꞌeba yogona deꞌe ꞌwaineye, Malika Banabasa nibaina, wata Iosua tamu ꞌana wagava Iusito, ꞌadi ꞌaitonu i vekaiwa ꞌwaimie. Me Diu ꞌwaidiega ꞌasaꞌaiana ꞌadi ꞌaitonunidi ꞌaku tofolova-vaita taiadi ꞌa folofolova bega Yaubada yana veimea i na vebwaika tomotoga ꞌwaidie. Taunidi mogitana ꞌaku tokiavesosoana. Weꞌe Malika, ꞌakonadi faifaina yaku vona i wai, ꞌaiꞌedi i na viwai i na leꞌwaga, ma yami sosoana ꞌwa na luꞌumaꞌumaieni.

12 Efafila taunina wata tamu ꞌami ꞌailaꞌa wata Iesu Keliso yana tofolova, i vekaiwa ꞌwaimie. Tomogonina tutuya fuedi ma yana tokemaiga i veveluꞌui faifaimi, nuanuana ma yami vetumagana ꞌwa na tovotovoi faꞌalina, ꞌwa na kumaga, wata Yaubada yana nuanua matatabuna ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaidi wata ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 13 Efafila a veveifufuyeni fai nuanuaku ꞌwa na ꞌasetai taunina i toke i folofolova ꞌami ꞌaivaita faifaina wata tovetumaganavo i miamiani ꞌatamana Lodisia wata Ilafolisi faifaidi.

14  ✡Luke, kumanina viga ꞌadi toꞌiveꞌatumai iada mogitana, wata Dimasi, ꞌadi ꞌailuga i vekaiwa ꞌwaimie.

15 Nuanuama yama vekaiwa ꞌwa na luꞌivona Nimufa ꞌwaidie wata edavo tovetumaganavo i miamiani ꞌatamana Lodisia. Vavinenidi yadi vanuge tovetumaganavo i vavaꞌauta veluꞌui faifaina, wata ꞌwaidie ꞌwa na luꞌivona yama vekaiwa. 16 Tutuyanina leta deꞌe ꞌwa na luꞌiawawa-ꞌaꞌavai, ꞌwa na vetunei i na nago Lodisia wata bei i na luꞌiawawai. Weꞌe letanina a vetunei i nago Lodisia wata i na vetunei i na wai ꞌwaimie ꞌomi ꞌwa na luꞌiawawai.

17 Wata nuanuaku Akifasi ꞌwa na voneni ꞌwa na vo, ꞌOmu ꞌada Toveimea Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubama bega folovanina i velemuga ꞌu na veꞌaꞌavai.”

18 Deꞌe bei yaku leta ꞌana tokiluma a voneni i ꞌailove, tauniku a na veꞌaꞌavai. Yau Faulo deꞌe nimaku, a vekaiwa ꞌwaimie.

ꞌWa na nuanuaniku faifaiku ꞌwa na veveluꞌui fai yau vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamia.

A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:3-4: Efe 6:18; Efe 1:13,15; 1 Fit 1:3-4

✡ 1:10: Fil 1:27; Efe 2:10

✡ 1:12: Efe 1:18-19

✡ 1:13: Efe 6:12

✡ 1:14: Efe 1:7-8

✡ 1:15: Ion 1:18

✡ 1:16: Ion 1:3

✡ 1:17: Ion 1:1

✡ 1:18: Efe 1:22-23

✡ 1:19: Kolos 2:9

✡ 1:20: Efe 2:16

✡ 1:21: Efe 2:3

✡ 1:22: Efe 2:14-16

✡ 1:23: Ibu 6:11

✡ 1:26: Efe 3:3-6

✡ 1:27: Efe 1:18-19

✡ 1:28: Efe 4:13

✡ 1:29: 1 Kol 15:10

✡ 2:2: Efe 3:3-4,16-19

✡ 2:3: 1 Kol 1:30

✡ 2:4: Lom 16:18

✡ 2:7: Efe 3:16-18

✡ 2:9: Ion 1:14,16

✡ 2:10: Efe 1:21-22

✡ 2:11: Lom 2:28-29

✡ 2:12: Lom 6:4-5

✡ 2:13: Efe 2:1,4-5

✡ 2:14: Efe 2:14-16

✡ 2:15: Kolos 1:13

✡ 2:16: Lom 14:1-12

✡ 2:17: Ibu 10:1

✡ 2:18: 1 Kol 4:6

✡ 2:19: Efe 4:15-16

✡ 2:20: Gal 4:3-5,9

✡ 2:22: 1 Kol 6:13

✡ 3:1: Mak 16:19

✡ 3:2: Mad 6:33

✡ 3:3: 2 Kol 5:17; Lom 6:6-7

✡ 3:4: 1 Ion 3:2

✡ 3:5: Efe 5:3-5

✡ 3:6: Lom 1:18

✡ 3:8: Efe 4:25-32; Lom 12:2

✡ 3:12: Gal 5:22-23

✡ 3:13: Mad 6:14

✡ 3:14: Lom 13:8-10

✡ 3:15: Ion 14:27

✡ 3:16: Efe 5:19

✡ 3:17: Efe 5:20

✡ 3:18: 1 Fit 3:1-2

✡ 3:19: 1 Fit 3:7

✡ 3:20: Efe 6:1-3

✡ 3:21: Efe 6:4

✡ 3:25: Fol 10:34

✡ 4:2: Efe 6:18

✡ 4:3: Efe 6:19

✡ 4:4: Efe 6:20

✡ 4:5: 1 Tes 4:11-12

✡ 4:6: Efe 4:29; 1 Fit 3:15-16

✡ 4:7: Efe 6:21

✡ 4:8: Efe 6:22

✡ 4:9: Fmi 1:10

✡ 4:10-11: Fol 27:2; 12:12

✡ 4:14: 2 Tim 4:9-12

1 TESALONAIKA

1

2

3

4

5

1 TESALONAIKA

Faulo yana kiluma nagami me Tesalonaika ꞌwaidie.

Tutuyanina Faulo i miamia Kolinita, deꞌe leta nagami i kilumi me Tesalonaika tovetumaganavo faifaidi. Tesalonaika tamu ꞌatamana bwaikina ꞌawalawa Masidonia nageneye, ꞌatamananina balebaleye. Faulo yana lauꞌage-vuvua ꞌana vetonu ꞌwaineye, bei beꞌama Vala ꞌAtumaina i luꞌageyeni me Tesalonaika ꞌwaidie. Yana lauꞌagenina ꞌwainega, tamu ꞌailaꞌa tovetumagana i souyeni. (Folova 17:1-14) Tovetumagananidi ꞌifwaidi me Diu, weꞌe mali tomotoga taunidi kebu Diu saiꞌafo mosoꞌidi. Weꞌe me Diunidi ꞌifwaidi Iesu yana tafalolo ꞌana ꞌedaꞌeda ꞌwaineye i damana, begaidi me Diu toꞌedakumetavo i veꞌunumagigi, Faulo ma enavo i sogiedi i nagoi Belia. Mulieta Faulo Timoti i vetunei i nago Tesalonaika. Tutuyanina i vilai i mai valadi ꞌatumaina i luꞌivoneyeni.

Letanina nageneye Faulo i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye fai me Tesalonaika ma yadi vetumagana i tokemaiga vita tulina tulina ꞌwaidie, wata fai ma yadi nuakalikali Faulo i nuanuani. Faulo nuanuana yana leta ꞌwainega i na kiavefaꞌalidi wata yadi velutoli tovetumagana i wafaga faifaidi i tutuli. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo yana vona-vekaiwa. 1:1

I vekaiwa Yaubada ꞌwaineye yadi vetumagana faifaina. 1:2-10

Faulo yana sauluva me Tesalonaika ꞌawasasadie faifaina. 2:1-12

Faulo i nuanua me Tesalonaika yadi mia faifaina. 2:13-3:13

Sauluvanidi tovetumaganavo ꞌadi laubwaina. 4:1-12

Ve Iesu yana vila-vaitugana faifaina. 4:13-5:11

Veluꞌaseꞌase ꞌifwaidi wata yana ꞌalanuai. 5:12-28

1

1 Emavo, yau Faulo, Sailasa wata Timoti taiadi ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. ꞌOmi Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwa miamiani ꞌatamana Tesalonaika ꞌwaineye, Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso yadi tomotoga, ꞌwaimie ꞌa kilukiluma.

ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuama Yaubada Tamada wata Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikana i na velevelemi mia ꞌatumaina taiadi.

Vekaiwa me Tesalonaika yadi sauluva faifaina.

2  ✡Tutuya fuedi ꞌa vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye matatabumi faifaimi wata ꞌa veveluꞌui ꞌwaineye bega i na ꞌiꞌivaisemi. 3 Yama vekaiwa Yaubada Tamada ꞌwaineye faifaimi, fai tutuya fuedi ꞌa nuanuanimi yami vetumagana ma ꞌana ꞌeba ꞌisa, yami folova toketokena fai ma yami nuakalikali, wata vita ꞌwaidie ꞌwa totokemaigemi fai yami vetumagana ꞌwa yato-vagaseni ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye.

4-5  ✡Emavo ꞌa ꞌasetai Yaubada i nuakalikaliemi wata i venuaꞌivinemi fai tutuyanina Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa viweni ꞌwaimie, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ꞌimosoꞌieni bega kebu vona ꞌaisena ꞌwainega, wata Yaubada yana toketokena i vemi bega ꞌwa veꞌawamogitana. Yama sauluva ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai tutuyanina taiadi ta miamia, yami ꞌeba ꞌisa wata ꞌami ꞌaivaita.

6  ✡Yama sauluvanidi wata ꞌada Toveimea Iesu yana sauluva ꞌwa vetutuyamedi Avinodi vita fuedi ꞌwa veluagadi Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega, siwe ma yami sosoana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega taunimi ꞌwa tauyemi Vala ꞌAtumaina ꞌwaineye. 7 Keliso ꞌana tovetumaganavo ꞌawalawa Masidonia wata Gulisi nagedie yami sosoana wata yami tokemaiga i ꞌisedi yadi ꞌeba ꞌisa i na vetutuyamemi. 8 Vona mogitana ꞌawalawanidi ꞌadi tomia Toveimea Valana i ꞌaseta ꞌwaimiega wata ꞌawalawa ꞌifwaidi ꞌaniꞌieyega ꞌwaidie tomotoga fuedi yami vetumagana Yaubada ꞌwaineye valana ꞌakonadi i ꞌaseta, begaidi kebu i da lubwainema ꞌwaidie ꞌa na luluꞌivona. 9  ✡Tomotoganidi i luluꞌivona basenadi ma yami sosoana ꞌwa luꞌumaꞌumaiema faifaina, wata kumaea ꞌwaidie ꞌwa tauyemiga ꞌakonadi ꞌwa vedumweꞌaiꞌaiedi ꞌwa nuavilami taunimi ꞌwa tauyemi Yaubada ꞌwaineye ꞌwa vetofolova faifaina. Taunina ꞌaiseotogina Yaubada, miamia-vagaina. 10  ✡Wata tomotoganidi i luluꞌivona ꞌwa lulukamata Yaubada Natuna yana vila-vaitugana abamega faifaina. Natunanina Iesu, kumanina basenadi i sivetovoia wafayega bega i ꞌiꞌitaꞌitaꞌieda Yaubada yana nuasako wata yana vematavuloga ꞌawaie i na souyediga ꞌwaidiega.

2

Faulo yana folova Tesalonaika ꞌwaineye.

1 Emavo, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai yama wai ꞌwaimie kebu ꞌa da wai-maimaiga, ꞌwainega ꞌaivaita ꞌwa veluagai. 2  ✡Wata ꞌwa ꞌasetai basenadi ꞌatamana Filifai ꞌwaineye Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai vita bwaikina i velema wata i yagaima siwe yada Yaubada toketokena i velema bega ꞌa wai ꞌwaimie ma yama venuafoufaꞌala Valana ꞌAtumaina ꞌa luꞌivona. Weꞌe tovedumweꞌaiꞌai ꞌifwaidi taiadi ꞌwa miamianiga kebu ꞌa da kololoyedi bega yama folova ꞌa da baileni fai Yaubada yana ꞌaivaita ꞌwainega ꞌa folofolova. 3 ꞌA lauꞌagega ꞌwaimie kebu vekaliga ꞌalo siꞌwayoꞌwayoga weꞌe mogitana avaꞌai Yaubada nuanuana ꞌa na veifufuyediga faifaidi ꞌa vona. 4  ✡ꞌA vonaga fai Yaubada i nuani ꞌima i lubwainema bega Iesu Valana ꞌAtumaina i tauyeni ꞌwaimeye ꞌa na luluꞌivona. Kebu tomotoga ꞌadi kiavesosoana faifaina ꞌa da vonavona siwe avaꞌai Yaubada nuanuana ꞌana ꞌeba kiavesosoana faifaina ꞌa vonavona, Yaubadanina yama nuanua matatabudi i ꞌasetadi, ꞌatumaidi ꞌalo sakoidi. 5  ✡ꞌOmi ꞌwa ꞌasetama wata Yaubada i ꞌasetama kebu nuami ꞌa da ꞌaniꞌanidi subia-vekavekali ꞌwainega wata mani faifaina kebu a da veiana-sebesebemi. 6  ✡Kebu ꞌama subia faifaina ꞌa da folofolova, ꞌomi ꞌalo mali tomotoga ꞌwaimiega.

7 ꞌIma Keliso yana tomataꞌaulelevo ꞌama fata ꞌa da lukakademi ꞌaniꞌani wata nani ꞌifwaidi ꞌwa da velevelema, siwe kebu baniꞌodi ꞌa da vevesauluvediga. Tutuyanina taiadi ta miamiani yama sauluva bikana baniꞌodi vavine natudiavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 8 Ma yama nuakalikali Yaubada yana Vona ꞌa luꞌivona ꞌwaimie. ꞌA nuakalikaliemi bwaikina begaidi kebu vona ꞌaisena ꞌa da velemi, wata taunima ꞌa tauyema ꞌa vetofolova ꞌwaimie.

9  ✡Emavo, ꞌwa na nuani basenadi yama folova ꞌwaimie. ꞌAiata wata lovana ꞌa folofolova bwaikina, Yaubada yana Vona a luluꞌivona ꞌwaimie wata taunima ꞌa ꞌiꞌisaveꞌavinima ꞌaniꞌani ꞌwainega fai kebu nuanuama vita ꞌa na velemi ꞌama ꞌisaveꞌavina faifaina.

10 Side baniꞌodi, ꞌomi Keliso ꞌana tovetumaganavo, yama sauluva ꞌwa ꞌisedi wata Yaubada i ꞌisedi, bega ꞌwa ꞌasetama kebu tamu tutuya ꞌa da vekaliemi, yama mia matatabuna ꞌwaidie yama sauluva tonovidi wata ꞌatumaidi. 11  ✡Fai yama ꞌaivaita ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaimie ꞌwa da vo baniꞌodi tomogo natunavo i da ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 12  ✡Yami vetumagana ꞌa kiavefaꞌalidi, nuami ꞌa ꞌiveagiagidi wata ꞌa veveluꞌaseꞌasemi yami sauluva i na veꞌatumai bega Yaubada i na sosoana faifaimi. I lubwainemi yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi fai Yaubada i venuaꞌivinemi nuanuana yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na velemi taiadi ꞌwa na miamia yana ꞌEba Veimea nageneye.

Me Tesalonaika vita i veluagadi Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega.

13  ✡ꞌA vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye fai tutuyanina Yaubada yana Vona ꞌa viweni ꞌwa nogai nuanuami bwaikina, fai ꞌwa ꞌasetai vonanina Yaubada yana Vona kebu tomotogaotoga yadi vona, vona mogitana Yaubada ꞌwainega. Vonanina ꞌwainega Yaubada i folofolova ꞌomi tovetumagana nuamie. 14-15  ✡Emavo, tutuyanina ꞌwa tauyemi Keliso ꞌwaineye vita ꞌwa veluagadi taunimi yami tomotoga ꞌwaidiega, baniꞌodi basenadi me Iudia ꞌifwaidi i vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye i luku Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, vita i veluagadi taunidi yadi tomotoga me Diu ꞌwaidiega. Tovedumweꞌaiꞌainidi basenadi Yaubada yana toluꞌivonavo i luvewafadi mulieta Toveimea Iesu, wata ꞌima i sogiema. Tomotoganidi ma yadi nuasako tomotoga matatabuda i vevegavieda weꞌe Yaubada kebu i da sosoana faifaidi. 16  ✡Yadi sakona i ꞌimosoꞌieni igodi i tatalaboda kebu nuanuadi ꞌa na lalauꞌage mali tomotoga kebu Diu ꞌwaidie bega Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌiedi. Yadi sakonanidi i vevebwaika i maiga nika ꞌasiau Yaubada yana nuasako i souyeni i na vematavulogidi.

Faulo nuanuana me Tesalonaika i na foge-vaituganidi.

17 Emavo, basenadi ꞌa ꞌiawemi kebu maigimi ꞌa da ꞌiseꞌisedi siwe kebu ꞌa da venuafanimiga. ꞌA mai kebu tutuya manamanawenaga nuanuama bwaikina ꞌa da wai ꞌa da foge-vaituganimi. 18 Vona mogitana ꞌa vetafewa ꞌa da wai faifaina, weꞌe yau Faulo tutuya fuedi a vetafewa-wayoga fai Seitani yama ꞌeda i sibodai vita tulina tulina ꞌwaidiega. 19  ✡ꞌAwaie ꞌada Toveimea Iesu i na vilai i na mai fueda ta na tovoi mataneye, ꞌomi yama ꞌeba sosoana ꞌama subia faifaina. Yama folova ꞌwainega ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye bega ꞌa nuani mogitana ꞌana tutula ꞌa na veluagai Yaubada ꞌwainega. 20 Vona mogitana ꞌomi ꞌama ꞌeba subia ꞌa sososoanemi.

3

Faulo Timoti i vetunei nuanuana me Tesalonaika yadi mia i na ꞌasetai.

1-3  ✡Tutuya manamanawena kebu maigimi ꞌa da ꞌiseꞌisedi wata valami ꞌa da noganogai begaidi ꞌa vevenuafouviga faifaimi. ꞌA nuani yau wata Sailasa ꞌama ꞌailuga ꞌa na miamia ꞌatamana Adeni, weꞌe Timoti ꞌa voneni i wai ꞌwaimie. Taunina iada ꞌama ꞌailaꞌa, ma fuemeye Yaubada faifaina ꞌa folofolova Keliso Valana ꞌAtumaina ꞌa lalauꞌage-vuvua. ꞌA vetuneiga i na ꞌivaisemi yami vetumagana i na kiavetoketokedi bega tutuyanina vita ꞌwa na veluagadiga, kebu tamu aitoi ꞌwaimiega Iesu i na baileni i na vilai yana sauluva tuatuaina ꞌwaineye. ꞌOmi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai Yaubada vita i tauyedi i na souyedi ꞌwaideye. 4  ✡ꞌWa ꞌasetaiga fai tutuyanina taiadi ta miamiani ꞌa vona-vagasemi ꞌa vo, ꞌAwaie Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i na vegavieda vita ta na veluagadi,” avaꞌai a voneyeniga ꞌana mogitana i sousouyeni ꞌwaimie, ꞌwa ꞌisenina nika ꞌwa nuani. 5  ✡Fai a ꞌasetai vita ꞌwa veveluagadi a venuafouviga bwaikina faifaimi, begaidi Timoti a vetunei i wai ꞌwaimie yami vetumagana i na ꞌiseni toketokena ꞌalo i mwea bega i na mai i na luꞌivona ꞌwaikuye. A kololo i na nunago Seitani ꞌeba sailubu bwaikina i na velemi ꞌwa na beꞌu bega basenadi yama folova ꞌwaimie i na ꞌivesakoi.

Timoti yana luꞌivona me Tesalonaika faifaidi.

6  ✡Side baniꞌodi, ma yaku venuafouviga Timoti a vetunei i wai taiadi ꞌwa miamia, tutuyanina i vilai i mai valami i luꞌivoneyeni a sosoana fai i vo, Me Tesalonaika yadi sauluva a ꞌiseni, i vevetumagana mogitana Keliso ꞌwaineye wata taunidi tonuakalikali. Tutuya fuedi ma yadi sosoana i nuanuanida nuanuadi bwaikina ta na foge-vaituganidi, baniꞌodi i nuanuayediga ꞌida wata yada nuanua i vesala.”

7 Emavo, ꞌima vita wata veviga ꞌa veveluagadi siwe valami ꞌa nogai, mogitana i kiavesosoanima. 8 Yami vetumagananina valana faifaina nuafouma i vatu wata yama mia i veꞌatumai fai ꞌwa tovotovoi faꞌalina wata ꞌwa vevesauluva ꞌatumaina ꞌAuvea yana nuanua baniꞌodi. 9 ꞌAsiau ꞌama fata ꞌa na vekaiwa Yaubada ꞌwaineye faifaimi. ꞌA sosoanemi bwaikina begaidi Yaubada mataneye ꞌa vevekaiwa. 10 ꞌAiata wata lovana ꞌa veveluꞌui nuanuama bwaikina tauniotogimi ꞌa na ꞌisemi bega yami vetumagana Keliso ꞌwaineye ꞌa na ꞌimosoꞌiedi.

11 A veveluꞌui nuanuaku yada Yaubada Tamada tauniotogina wata ꞌada Toveimea Iesu yama ꞌeda i na ꞌidewai ꞌa na wai ꞌwaimie. 12 Wata nuanuaku i na ꞌivaisemi yami nuakalikali emiavo wata tomotoga ꞌifwaidi faifaidi i na vebwaika-ꞌafoꞌafo, yama nuakalikali ꞌwaimie ꞌana fata baniꞌodi. 13  ✡I na ꞌivaisemi ꞌwa na vetoketoke bega tutuyanina ꞌada Toveimea Iesu i na vila-vaitugani yana tomotoga matatabudi taiadi, yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi wata magemagetadi ꞌwa na tovoi yada Yaubada Tamada mataneye.

4

Sauluvanina Yaubada yana ꞌeba sosoana, kumanina nuanuana.

1-2 Emavo, saiꞌafoga ꞌa na ꞌailove, siwe nuanuama wata ꞌa na vonemi. Sauluva tonovidi ꞌwa ꞌasetadi ꞌwaidiega ꞌana fata Yaubada ꞌwa na kiavesosoani fai ꞌa ve ꞌwaimie Iesu Keliso yana veimea ꞌwainega. ꞌAkonadi baniꞌodi ꞌwa vevesauluvedi, siwe ꞌasiau ꞌada Toveimea Iesu ꞌana wagavayega wata ꞌa na vonemi, nuanuama bwaikina ꞌwa na nunuaveꞌavini Yaubada yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewai. 3-4  ✡Side baniꞌodi Yaubada nuanuana ꞌwa na vevesauluva. Nuanuana yami sauluva magemagetadi mataneye, kebu ꞌwa na sakona bunu ꞌana nuanua ꞌwainega, ꞌwa na nagiga yami vevinevo ꞌwa na veveꞌililibuyedi wata yami sauluva tonovidi Yaubada mataneye. 5  ✡Kebu nuanuama tomotoganidi Yaubada kebu i da ꞌasetaiga yadi sauluva ꞌwa na vetutuyamedi, i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo. 6 Kebu i da lubwaineni tamu aitoi iana i na vekalieni yana vavine i na luobuyedi, fai egavo baniꞌodi i sakonaga ꞌAuvea vematavuloga i na veledi. Naninina faifaina basenadi ꞌa matakiami. 7-8  ✡Yaubada i venuaꞌivineda kebu ta na sakosakona, i venuaꞌivinedaga ta na vevesauluva tonovina mataneye, bega egavo yama venidi i na vedumweꞌaiꞌaiediga, kebu tomotoga yama veimea ꞌaisedi i da vedumweꞌaiꞌaiedi, siwe wata Yaubada, taunina ꞌAnuꞌanununa ꞌAtumaina ꞌana toꞌanivelena ꞌwaimie, i vedumweꞌaiꞌaieni.

9  ✡ꞌOmi tovetumagana ma emiavo ꞌwa vevenuakalikaliga, kebu i da lubwaineku faifaina ꞌa na kiluma ꞌwaimie. Kebu i da lubwainekuga fai ꞌakonadi Yaubada i vemi baniꞌodi ꞌwa na munega ma emiavo ꞌwa na vevenuakalikali. 10 Vona mogitana ꞌakonadi baniꞌodi ꞌwa vevesauluvedi emiavo tovetumaganavo yami ꞌawalawa Masidonia matatabuna nageneye ꞌwa nunuakalikaliedi. ꞌWa nunuakalikaliga siwe ꞌa na veluꞌaseꞌasemi nuanuama yami nuakalikali i na vebwaika-ꞌafoꞌafo.

11  ✡Nuanuama ꞌwa na vewavawava yami mia bikana, kebu ꞌwa na toliveꞌeda tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidie, weꞌe ꞌamiꞌami faifaina taunimi ꞌwa na folofolova, basenadi baniꞌodi ꞌa vonemi. 12  ✡ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga, egavo kebu i da tauyediga Iesu ꞌwaineye yami sauluva i na ꞌisedi i na veꞌililibuyemi wata kebu vakeliꞌava ꞌwaineye ꞌwa na nuanua.

Iesu yana vila-vaitugana faifaina.

13  ✡Emavo, nuanuama ꞌa na veifufu ꞌwaimie towafa faifaidi bega kebu ꞌwa na nuavita. Egavo kebu i da vetumaganaga Keliso ꞌwaineye i nunuavita ediavo i wafaga faifaidi fai i nuani kebu wata i na ꞌisedi, weꞌe ꞌida tovetumagana kebu baniꞌodi ta na munega. 14 ꞌIda ta vetumagana ta ꞌasetai Iesu i wafa wata i yawasa-vaitugana, begaidi wata ta vetumagana Iesu yana tomotoga i wafaga i na yawasa-vaitugana bega Iesu taiadi Yaubada i na vagavaidi i na maia.

15  ✡Deꞌe ꞌada Toveimea Iesu yana vona ꞌa luluꞌivoneyeni ꞌwaimie. Tutuyanina i na vilai i na mai ꞌida ma yawaida kebu ta na kumetaga, nagami tovetumagana wafawafadi i na kumeta Iesu taiadi i na veluaga. 16-17 Weꞌe ꞌaiatanina ꞌwaineye bona bwaikina ꞌwainega i na veimea, anelose yadi toꞌedakumeta bonana wata Yaubada yana evulega tomotoga i na nogaidi, nika ꞌada Toveimea taunina i na obuma abamega. Keliso ꞌana tovetumaganavo i wafaga nagami i na tovoi, mulieta ꞌida ma yawaida ta na miamianiga i na siꞌaugida ma fuedeye ta na laka waowa ꞌwaidie Toveimea Iesu taiadi ta na veluaga ꞌawasasaꞌaveye. Bega tutuya matatabuna ꞌada Toveimea taiadi ta na mia-vagata. 18 Vona mogitana ta na tovoi wafayega begaidi wafa ꞌana tutuye emiavo ꞌwa na kiavesosoanidi vona deꞌe ꞌwainega.

5

ꞌWa na ꞌidewadewa ꞌada Toveimea yana vila-vaitugana faifaina.

1-2  ✡Emavo, kebu i da lubwainema Iesu yana vila-vaitugana ꞌana tutuya faifaina ꞌa na kiluma ꞌwaimie fai ꞌaiatanina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai i na vaimwaimwamo. ꞌAiꞌedi tamu tovainago nuanuana i na vainago lovane kebu i na luꞌivona, i na maimo. Wata baniꞌodi ꞌada Toveimea yana ꞌaiata kebu i na luꞌivona i na maimo tomotoga yawaidi i na lovoga. 3  ✡ꞌAiꞌedi vavine ma kamodi, kebu i da ꞌasetai maꞌavia i na vebutudi, i na miamiamo nika i na vebutudi. Wata baniꞌodi kebu ta da ꞌasetaiga maꞌavia Iesu i na souyeni. Tutuyanina tomotoga i na vo, Yada mia i veꞌatumai, vetalaga kebu,” bei i na talaꞌavuidi nika yawaidi i na lovoga. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na dega ꞌalo avaꞌaiamo i na nago.

4 Emavo, weꞌe ꞌomi kebu dudubala ꞌana tomia, bega kebu i da lubwainemi ꞌada Toveimea i na veyawailovogimi yana ꞌaiata ꞌwaineye. 5  ✡ꞌOmi matatabumi mageta ꞌana tomia wata ꞌaiata ꞌana tomia. ꞌIda kebu lovana ꞌana tomia, kebu nuanuada dudubala ꞌana sauluva. 6 Begaidi kebu i da lubwaineda ta na ꞌenoꞌeno tomotoga ꞌifwaidi baniꞌodi, ta na ꞌisaꞌisa wata yada sauluva ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 7 Weꞌe lovana tomotoga yadi ꞌeba ꞌeno, wata lovane tomotoga ufa toketokedi i yemuyemu nuadi i lulugaugaudi. 8  ✡ꞌIda ꞌaiata ꞌana tomia i lubwaineda yada sauluva ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, ma yada nuakalikali Yaubada ta na vevetumaganeni, wata ta na nuani mogitana ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagai Iesu ꞌwainega. Baniꞌodi ta na vevesauluvediga taunida ta na ꞌibababaleda Seitani ꞌwainega. 9-10  ✡Yaubada i venuaꞌivinedaga kebu yana vematavuloga faifaina, i venuaꞌivineda nuanuana i na ꞌitaꞌitaꞌieda ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwainega, taunina i wafa faifaida bega taiadi ta na miamia. ꞌAiꞌedi ma yawaida ꞌalo ta na wafaga kebu tamu avaꞌai, tutuyanina i na vilai i na mai ꞌwaineye ta na nagoi. 11  ✡ꞌAkonadi ma emiavo ꞌwa veꞌivaivaita yami vona ꞌwaidiega i lubwainemi tutuya fuedi baniꞌodi ꞌwa na munemunega fai ta ꞌasetai ꞌawaie Iesu taiadi ta na miamia.

Faulo yana nuanua ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

12  ✡Emavo, nuanuama bwaikina ꞌami toꞌedakumetavo ꞌwa na veveꞌililibuyedi, taunidi ꞌada Toveimea Iesu i venuaꞌivinedi yana folova i ꞌiꞌidewadi ꞌawasasamie, i ꞌiꞌisaveꞌavinimi wata i veve ꞌwaimie Keliso yana nuanua faifaidi. 13 Yadi folovanidi faifaidi ma yami nuakalikali ꞌwa na veꞌililibuyedi bwaikina. Ma emiavo yami mia i na veꞌatumai kebu taiadi ꞌwa na veꞌikwayekwayega.

14  ✡Emavo, ꞌa na veluꞌaseꞌasemi, nuanuama tovedumweꞌaiꞌai ꞌwa na matakiadi i na folofolova, tovenuafouviga ꞌwa na tolinuavatuvatudi, egavo i mwea ꞌwa na ꞌiꞌivaisedi, wata ꞌwa na totokemaiga ꞌwa na vetofolova tomotoga matatabudi ꞌwaidie. 15  ✡ꞌWa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega ꞌaiꞌedi egavo i na vesauluva sakoina ꞌwaimie, kebu tamu aitoi ꞌwaimiega wata sakona ꞌwainega i na tutuli, siwe tutuya fuedi ꞌwa na vewavawava ma emiavo wata tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidie ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina.

16-18  ✡ꞌOmi Iesu Keliso yana tomotoga, side baniꞌodi Yaubada nuanuana ꞌwa na vevesauluvedi. Tutuya matatabuna ma yami sosoana, ꞌwa na veveluꞌui-vebogi, wata ꞌaiꞌedi tutuya safailina ꞌalo tutuya vitana ꞌwaimie, siwe ꞌwa na vevekaiwamo Yaubada ꞌwaineye.

19-20  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana folova wata yana ꞌaivaita kebu ꞌwa na veꞌetobodeni, wata ꞌaiꞌedi aitoi ꞌAnuꞌanununina yana toketokena ꞌwainega i na lauꞌagega, kebu ꞌwa na sidibidibieni. 21-22  ✡Venidi wata nani matatabuna nagami ꞌwa na venuaꞌivinedi, ꞌaiꞌedi mogitana ꞌatumaina ꞌwa na ꞌiveꞌavini, weꞌe nani ꞌaitamogana ꞌaitamogana sakoidi ꞌwa na kekesedi.

Faulo yana ꞌalanuai.

23 Yaubada nuanua bikana wata mia ꞌatumaina i veleveleda, bega a veveluꞌui nuanuaku Yaubadanina i na ꞌivaisemi yami sauluva ꞌatumaiꞌavana mataneye. Wata nuanuaku ꞌanuꞌanunumi, yami nuanua, wata tomogomi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi i na nagoga ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana vila-vaitugana ꞌwaineye kebu tamu ꞌami ꞌeba awavesako. 24  ✡Yaubada i venuaꞌivinemiga, taunina naninidi deꞌe i na ꞌidewadi faifaimi fai ma ꞌana vetumagana, kebu i na baileda.

25 Emavo, nuanuama faifaima ꞌwa na veveluꞌui.

26 Tutuyanina emiavo tovetumagana ꞌwa na veluagadi, ma yami sosoana matatabudi ꞌwa na ꞌavalamaigidi, yami nuakalikali ꞌana ꞌeba ꞌisa.

27 ꞌAuvea yana veimea ꞌwainega a veluꞌaseꞌasemi bega leta deꞌe ꞌwa na luꞌiawawai edavo tovetumagana matatabudi matadie.

28 ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:2: Fil 1:3-4

✡ 1:4-5: 1 Kol 4:20

✡ 1:6: 2 Tes 3:9; 1 Fit 5:3; Lom 1:8

✡ 1:9: Fol 14:14-15

✡ 1:10: Mad 16:27

✡ 2:2: Fol 16:19-24

✡ 2:4: Gal 1:10

✡ 2:5: Fol 20:33

✡ 2:6: Ion 5:41,44

✡ 2:9: 1 Kol 4:12

✡ 2:11: 1 Kol 4:14

✡ 2:12: Fil 1:27

✡ 2:13: Gal 1:11-12

✡ 2:14-15: Fol 17:5; Fol 2:23

✡ 2:16: Lom 1:18

✡ 2:19: Fil 4:1

✡ 3:1-3: Fol 17:15; Fol 16:1; 2 Tim 3:12

✡ 3:4: Fol 14:22

✡ 3:5: Fil 2:16

✡ 3:6: Fol 18:5

✡ 3:13: Fil 1:9-10

✡ 4:3-4: 1 Fit 1:16; 1 Kol 6:13,15

✡ 4:5: Lom 1:24-28

✡ 4:7-8: 1 Fit 1:15; Luk 10:16

✡ 4:9: Ion 13:34

✡ 4:11: Efe 4:28

✡ 4:12: Kolos 4:5

✡ 4:13: 1 Kol 15:20; Efe 2:12

✡ 4:15: 1 Kol 15:51-52

✡ 5:1-2: Mad 24:36; Mad 24:42-44

✡ 5:3: Luk 21:34-36

✡ 5:5: Efe 5:8-9

✡ 5:8: Efe 6:14,17

✡ 5:9-10: Lom 14:7-9

✡ 5:11: Iud 1:20-21

✡ 5:12: Ibu 13:17

✡ 5:14: 2 Tes 3:6,11,15

✡ 5:15: 1 Fit 3:9

✡ 5:16-18: Fil 4:4; Luk 18:1; Efe 5:20

✡ 5:19-20: Efe 4:30

✡ 5:21-22: 1 Ion 4:1

✡ 5:24: 2 Tes 3:3

2 TESALONAIKA

1

2

3

2 TESALONAIKA

Faulo yana kiluma ꞌana veluga me Tesalonaika ꞌwaidie.

Faulo bola i miamia Kolinita, leta deꞌe ꞌana veluga i kilumi i nago Tesalonaika tovetumaganavo ꞌwaidie. Faulo vala i nogai me Tesalonaika ꞌifwaidi i venuanaluga Iesu yana vila-vaitugana faifaina. Yadi nuanua igodina Iesu ꞌakonadi i da vila-vaitugani i da mai begaidi i vemia-ꞌavoꞌavovo. Deꞌe leta nageneye Faulo i ve ꞌwaidie, nagami Yaubada ꞌana Tovedumweꞌaiꞌai i na souyeni, yana vekali ꞌwaidiega tomotoga fuedi i na sakona, mulieta Toveimea Iesu Keliso i na vilai bega tosakona matatabudi ꞌadi vematavuloga i na veluagai. Wata Faulo i veluꞌaseꞌase nuanuana yadi sauluva i na siviladi, folova wata sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidie i na dumwebika. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo yana vona-vekaiwa. 1:1-2

I vekaiwa Yaubada ꞌwaineye yadi tokemaiga faifaina, wata i veifufu ꞌadi tovedumweꞌaiꞌai ꞌadi vematavuloga faifaina. 1:3-12

Ve Yaubada ꞌana Tovedumweꞌaiꞌai wata Iesu yana mai faifaidi. 2:1-17

Veluꞌaseꞌase folova ꞌatumaidi faifaidi. 3:1-15

Faulo yana ꞌalanuai. 3:16-18

1

1 Emavo, yau Faulo, Sailasa wata Timoti taiadi ꞌa vekaiwa ꞌwaimie. ꞌOmi Iesu yana ꞌAilaꞌa ꞌwa miamiani ꞌatamana Tesalonaika ꞌwaineye, Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso yadi tomotoga, ꞌwaimie ꞌa kilukiluma.

2 ꞌA veveluꞌui faifaimi nuanuama Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Keliso bola i na maiga, tomotoga i na veimeyeda faifaina.

3  ✡Emavo, i lubwainema tutuya matatabuna ꞌa na vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye faifaimi. ꞌAtumaina ꞌaiꞌedi ꞌa na vevekaiwa faifaimi fai yami vetumagana Iesu ꞌwaineye i vevetoketoke-ꞌafoꞌafo wata yami venuakalikali emiavo taiadi i vevebwaika. 4  ✡Yami sauluvanidi faifaidi ꞌima ꞌa awaꞌaiꞌaimi Yaubada yana ꞌAilaꞌavo ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, ꞌa vo, Me Tesalonaika vita wata veviga bwaikidi i veveluagadi Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega siwe yadi vetumagana faꞌalina i totokemaiga vitanidi ꞌwaidie.

5  ✡Vitanidi ꞌwa veveluagadi Iesu faifaina, ꞌwainega ta ꞌasetai Yaubada yana sauluva tonovidi fai vitanidi ꞌwaidiega i ꞌidewa-vagasemi bega i lubwainemi ꞌwa na luku yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye. 6-8  ✡Wata ta ꞌasetai Yaubada yana sauluva tonovidi fai tomotoganidi vita i velevelemiga i na veimea vematavuloga i na veluagai, weꞌe ꞌomi i na ꞌitaꞌitaꞌiemi ꞌwa na veawai vita ꞌwaidiega, wata ꞌima baniꞌodi. Naninidi deꞌe i na souyedi tutuyanina ꞌada Toveimea Iesu yana anelose toketokedi taiadi i na mai abamega, ꞌai-ꞌalaꞌalata Iesu i na umeni i na mai bega egavo kebu nuanuadi Yaubada, wata ꞌada Toveimea Iesu Valana ꞌAtumaina kebu i da vematayakeyakeniga, i na vematavulogidi. 9  ✡ꞌAdi vematavuloga wafa-vagata wata Yaubada i na awaꞌidiꞌidiedi kebu ꞌada Toveimea maigina i na ꞌiseꞌiseni yana toketokena magemagetana i na bavuyeni. 10  ✡Naninidi i na souyediga ꞌada Toveimea Iesu yana ꞌaiata bwaikina ꞌwaineye, tutuyanina i na mai yana tomotoga taunidi i vetumaganaga ꞌwaineye i na subiai wata ma yadi nuaꞌewa i na veꞌililibuyeni. ꞌOmi me Tesalonaika wata ma fuemie ꞌwa na subia fai valana ꞌa luꞌivoneyeni ꞌwaimie ꞌwa vetumagana ꞌwaineye.

Faulo yana veluꞌui me Tesalonaika faifaidi.

11  ✡Fai ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai wata mataneye ꞌwa na tovoi, tutuya fuedi ꞌa veveluꞌui faifaimi. Side baniꞌodi ꞌa veveluꞌuiedi ꞌa vo, Yaubada, ꞌomu me Tesalonaika ꞌu venuaꞌivinedi yamu tomotoga, bega nuanuama ꞌu na ꞌiꞌivaisedi i na vevesauluva ꞌatumaina yamu nuanua baniꞌodi. Nuanuadi yadi sauluva i na veꞌatumai matamuye, ꞌu da ꞌivaisedi yamu toketokenayega i na veꞌatumai mogitana, wata yadi nuanua i ꞌidewadewadiga ma yadi vetumagana, ma fuemie ꞌwa na ꞌidewadi.” 12  ✡Deꞌe yama veluꞌuinina ꞌwainega ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌana subia i na veluagai ꞌwaimiega, weꞌe yada Yaubada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie, i na subiami wata i na ꞌiveꞌaiꞌaiwabumi.

2

Yaubada ꞌana Tovedumweꞌaiꞌai i na souyeniga faifaina.

1-2  ✡Nuanuaku a na veifufu ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana vila-vaitugana, wata i na siꞌaugida ta na lakaga ꞌwaineye faifaidi. Ekwavo, a na vonemi, kebu nuanuaku ꞌwa na venuanaluga wata ꞌwa na venuafouviga vala ꞌwa nogai igodina ꞌada Toveimea ꞌakonadi i da vila-vaitugani. Fai voke tamu tomogo i vekaliemi yana lauꞌage ꞌeba nuaꞌewa ꞌwainega, ꞌalo tamu aitoi i vonemi i vo, Yau Yaubada i voneku Iesu ꞌakonadi i mai.” ꞌAlo voke tamu tomogo i vonemi i vo, Tamu Faulo yana leta a ꞌiseni i kilumi i vo, Iesu ꞌakonadi i vilai i mai.” 3  ✡Siwe kebu. Vekalinidi kebu ꞌwa na veꞌawamogitanedi.

Kebu ꞌana fata ꞌaiatanina i na souyeni, nagami nani ꞌailuga i na souyedi. Tamu, tomotoga fuedi Yaubada i na vegavieni, wata tamu, Yaubada ꞌana Tovedumweꞌaiꞌai i na souyeni, kumanina faifaina ꞌakonadi Yaubada i veimea ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase i na wafaotoga. Naninidi nagami i na souyedi, mulieta Iesu i na vila-vaitugani. 4  ✡Tovedumweꞌaiꞌainina Yaubada yana tomotoga i na talabodedi kebu i na ꞌoduꞌodu Yaubada ꞌwaineye, wata tomotoga ꞌifwaidi i na talabodedi yadi yaubada-vekavekali ꞌwaidie kebu i na ꞌoduꞌoduga. Taunina i na awaꞌaiꞌaia i na vo, Yami ꞌeba ꞌodu nani-ꞌavoꞌavovo, ma yami subia yau ꞌwaikuye ꞌwa na ꞌoduꞌodu,” wata i na luku Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i na miabui i na vo, Yau mogitana Yaubada.”

5 Siwe ꞌwa na nuani yaku vona, basenadi taiadi ta miamia naninidi faifaidi a ve ꞌwaimie. 6-7 Tutuya deꞌe kebu ꞌana fata Tovedumweꞌaiꞌainina i na souyeni fai tamu tomotoga i veveꞌetobodeni, weꞌe ꞌomi tomotoganina ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai. Tutuya deꞌe Tovedumweꞌaiꞌainina yana toketokena sakoina i sousouyeni, givagivayega ꞌakonadi i folofolova fwayefwayeye, siwe naninidi sakoiotogidi kebu ꞌadi fata i na souyedi, nagami toveꞌetoboda i na tovibala mulieta tutuyanina Yaubada nuanuana i na tauyeni nika ꞌana Tovedumweꞌaiꞌai i na souyeni. 8-12  ✡I na maiga, Seitani yana toketokenayega ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa tulina tulina i na ꞌiꞌidewadi bega tomotoga fuedi wafaotoga ꞌana ꞌedeamo i nunagoiga nuadi i na ꞌewadi yana vekalinidi sakoidi ꞌwaidiega. Tomotoganidi i na wafaotoga fai Yaubada yana Vona Tonovidi i baila kebu nuanuadi i na veꞌawamogitanedi ꞌalo i na nuakalikaliedi bega Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌiedi. Fai yana vona i baila, vekali ma yana toketokena i na vetunei ꞌwaidie bega vekalinidi i na vevetumaganedi. Fai kebu nuanuadi Yaubada yana Vona Tonovidi i na vetumaganedi, nuanuadi ma yadi sosoana i na sakosakona-vebogi Yaubada i na veimea ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ꞌadi vematavuloga i na veluagai i na wafaotoga. Yaubada ꞌana Tovedumweꞌaiꞌainina tomotoga i na vevekaliedi i na nagoga nika Toveimea Iesu i na vila-vaitugani, ꞌawayagugulinega i na luvewafai, weꞌe yana mageta mataududulina ꞌwainega i na veꞌaꞌava-vagaseni, kebu wata i na miamia.

Egavo Yaubada i venuaꞌivinediga, wata i na ꞌitaꞌitaꞌiedi.

13  ✡Emavo, tosakonanidi ꞌomi kebu baniꞌodiga, ꞌomi Toveimea Iesu i nuakalikaliemi begaidi tutuya fuedi ꞌa vevekaiwa Yaubada ꞌwaineye faifaimi. I lubwainema ꞌa na vevekaiwa faifaimi fai Yaubada bola fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga ꞌomi i venuaꞌivinemi i na ꞌitaꞌitaꞌiemi yami sauluva i na veꞌatumai mataneye bega ꞌomi yana tomotoga. Weꞌe ꞌami ꞌitaꞌitaꞌinina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega wata yami vetumagana ꞌwainega yana Vona Tonovidi ꞌwaidie. 14 Basenadi taiadi ta miamia Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌa luꞌageyeni ꞌwaimie bega ꞌwainega Yaubada i ꞌivaisemi taunimi ꞌwa tauyemi ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwaineye bega bola yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na velemi. 15  ✡Emavo, begaidi i lubwainemi ꞌwa na tovotovoi faꞌalina wata ve Iesu faifaina ꞌwa na nunuaveꞌavinidi, venidi lauꞌageyega ꞌa vonemi wata letayega.

16-17  ✡ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuama ꞌada Toveimea Iesu Keliso wata Yaubada Tamada i na kiavenuafou-faꞌalimi bega kebu ꞌwa na kololo vita ꞌwaidie, wata i na ꞌiꞌivaisemi ma yami toketokena ꞌwa na folofolova wata ꞌwa na vonavona nani ꞌatumaidi faifaidi. Yaubadanina ꞌada tonuakalikali i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye bega venuafoufaꞌala miamia-vagaina i veleda vetumagana taiadi bega ta nuani mogitana ꞌawaie ta na luku Iesu Keliso ꞌwaineye.

3

Faulo nuanuana me Tesalonaika i na veluꞌui faifaina.

1  ✡Emavo, saiꞌafoga ꞌa na ꞌailove siwe nuanuama wata ꞌa na vonemi tamu nani faifaina. Nuanuama ꞌwa na veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye faifaima bega ꞌada Toveimea Iesu Valana ꞌana luyavuyavulagi i na lilide, tomotoga fuedi i na subiai wata taunidi i na tauyedi ꞌwaineye, ꞌomi basenadi ꞌwaimie baniꞌodi. 2 Wata nuanuama ꞌwa na veveluꞌui Yaubada i na ꞌiꞌitaꞌitaꞌiema Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai sakoidi ꞌwaidiega fai ta ꞌasetadi tomotoga ꞌifwaidi kebu i da vetumagana Iesu ꞌwaineye nuanuadi vita i na veleveleda.

3  ✡Mogitana nuanuadi vita i na veleveleda siwe yada ꞌAuvea i na ꞌiꞌisaveꞌavinimi kebu ꞌana fata i na bailemi. Yami vetumagana i na kiavetoketokedi wata i na ꞌiꞌitaꞌitaꞌiemi bega Seitani taunina Tosakona kebu ꞌana fata i na vetoketoke ꞌwaimie. 4 Yama vetumagana ꞌwaimie ꞌAuvea i ꞌimosoꞌieni bega ꞌa nuani mogitana naninidi ꞌa veve ꞌwaimie ꞌwa ꞌiꞌidewadi.

5  ✡ꞌA veveluꞌui faifaimi nuanuama ꞌAuvea yami nuanua i na kiavemagetadi bega ꞌwa na totokemaiga Keliso faifaina wata Yaubada yana nuakalikali ꞌwaimie ꞌwa na vevebaemi.

I lubwainemi ꞌwa na folofolova.

6  ✡Emavo, ꞌakonadi ꞌada Toveimea Iesu Keliso veimea i velema bega ꞌa na vonemi, edavo tovetumagana ꞌifwaidi folova dumwedi ꞌaidi wata kebu nuanuadi i na vevesauluva basenadi baniꞌodi ꞌa ve ꞌwaimie. Tovedumweꞌaiꞌainidi mogitana emiavo siwe taiadi kebu ꞌwa na miamia ꞌalo ꞌwa na yabayaba. 7  ✡Weꞌe ꞌomi ꞌwa ꞌaseta-ꞌatumaima ꞌima todumwebika ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na vetutuyamema. Basenadi taiadi ta miamia kebu ꞌa da dumweꞌai. 8 Mogitana ꞌaniꞌani wata nani ꞌifwaidi ꞌwa velevelema siwe wata ꞌa tututulidi. Lovana wata ꞌaiata taunima ꞌa toke ꞌa folofolova lauꞌage wata mani faifaidi, fai kebu nuanuama vita ꞌa na velemi ꞌama ꞌisaveꞌavina faifaina. 9 I lubwainemi ꞌwa da ꞌaivaita-maimaiga ꞌwaimeye fai ꞌima Keliso yana tomataꞌaulelevo siwe ꞌa baila, nuanuama ꞌima yama folova yami ꞌeba ꞌisa. 10 Tutuyanina taiadi ta miamia ꞌa vonemi ꞌa vo, ꞌAiꞌedi emiavo ꞌifwaidi folova i na bailaga, ꞌaniꞌani kebu ꞌwa na velediga.

11 Baniꞌodi ꞌa voneyediga fai vala ꞌa nogai ꞌami ꞌailaꞌa ꞌifwaidi ꞌasaꞌaiana nuanuadi mia-maimaiga, nuanuadi i na totoliveꞌedamo. 12  ✡Tomotoganidi faifaidi ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌana wagavayega veimea faꞌalina ꞌa na yatoi ꞌadi matakia. Side baniꞌodi ꞌa na voneyedi, i lubwainedi yadi mia i na veꞌatumai, taunidi yadi folova ꞌwaidiega ꞌadiꞌadi i na veveluagadi.

13  ✡Emavo, weꞌe ꞌomi sauluva tonovidi ꞌwaidie kebu ꞌwa na logi, ꞌwa na tokemaiga.

14 ꞌAiꞌedi tamu tomogo ꞌwaimiega deꞌe yama vona kebu i na vematayakeyakediga, ꞌwa na luꞌivona emiavo ꞌwaidie yana sauluva i na ꞌasetai bega taiadi kebu ꞌwa na miamia ꞌalo ꞌwa na yabayaba, ꞌwainega i na ꞌasetai nika i na bunumayaga. 15 Siwe ꞌwa na nuani taunina kebu tulinaga, ma fuemie tovetumagana begaidi ꞌwa na veluꞌaseꞌasei baniꞌodi taimi.

Faulo yana vona ꞌeba veꞌaꞌava.

16  ✡ꞌAuvea yada nuanua bikana lamuna, bega ꞌa veveluꞌui faifaimi ꞌaiꞌedi vita ꞌwaimie ꞌalo ꞌeba sosoana, nuanuama tutuya fuedi nuanuananina bikana i na velevelemi mia ꞌatumaina taiadi. Wata nuanuama tutuya matatabuna ꞌAuvea taunina ꞌami labilabina.

17  ✡Side bei yaku leta ꞌana tokiluma a voneni ꞌeba kiluma i veleku tauniku a na veꞌaꞌavai baniꞌodi yaku leta ꞌifwaidi ꞌwaidie, bega yaku kilukiluma ꞌana ꞌisaꞌisa ꞌwa na ꞌisaꞌinanai ꞌwa na ꞌasetai mogitana yau a kilukiluma.

18 Nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:3: 1 Tes 1:2-3

✡ 1:4: 1 Tes 2:19-20

✡ 1:5: Fil 1:29

✡ 1:6-8: Lom 12:19; Mad 25:31; Mad 25:41; Lom 2:8

✡ 1:9: Mad 25:41,46; 2 Fit 3:7

✡ 1:10: Kolos 3:4

✡ 1:11: Kolos 1:10

✡ 1:12: 1 Kol 10:31

✡ 2:1-2: 1 Tes 4:13-17

✡ 2:3: 2 Tes 2:8

✡ 2:4: Mad 24:5; Dan 11:36

✡ 2:8-12: Mad 24:24; Ve 13:13

✡ 2:13: 1 Tes 1:4; Efe 1:4-5; 1 Fit 1:2

✡ 2:15: 1 Kol 16:13; Lom 8:30

✡ 2:16-17: Ibu 13:21; 2 Kol 1:3

✡ 3:1: Lom 15:30-31; Efe 6:19

✡ 3:3: Ion 17:15

✡ 3:5: Ibu 12:2

✡ 3:6: 1 Tes 5:14

✡ 3:7: 1 Tes 2:9

✡ 3:12: 1 Tes 4:11

✡ 3:13: Gal 6:9; 1 Kol 15:58

✡ 3:16: Ion 14:27

✡ 3:17: 1 Kol 16:21

1 TIMOTI

1

2

3

4

5

6

1 TIMOTI

Faulo yana kiluma nagami Timoti ꞌwaineye.

Timoti ꞌawalawa Eisia ꞌwainega. Tamana tomogo Guliki weꞌe inana vavine Diu. Faulo yana lauꞌagevuvua ꞌana veluga ꞌwaineye Timoti i venuaꞌivineni ꞌana toꞌaivaita taiadi i na folofolova. (Folova 16:1-3) Mulieta Faulo tamu folova Timoti i veleni bega tovetumaganavo i miamiani Efeso i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

Leta deꞌe nageneye Faulo i matakia Timoti ꞌwaineye tove-vekavekali faifaidi i na nunago tovetumaganavo yadi vetumagana i na ꞌivemweadi. Wata i veluꞌaseꞌasei tovetumaganavo yadi tafalolo faifaina. I ꞌaꞌavana sauluva ꞌatumaidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana toꞌedakumetavo ꞌadi laubwaina i na ꞌiꞌidewadiga faifaidi i veifufu. Wata avaꞌai sauluvaga Timoti ꞌana laubwaina fai taunina Keliso yana tofolova tovetumaganavo ꞌawasasadie, faifaina Faulo i veluꞌaseꞌasei. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo yana vona-vekaiwa Timoti faifaina. 1:1-2

Ve tonovidi faifaidi. 1:3-20

Tafalolo ꞌana sauluva. 2:1-15

Tovetumaganavo yadi toꞌedakumetavo yadi folova faifaina. 3:1-16

Timoti taunina ꞌana ꞌisaveꞌavina wata yana ve faifaidi. 4:1-16

Timoti yana folova wata yana vetoꞌisaveꞌavina tovetumaganavo ꞌwaidie faifaina. 5:1-6:21.

1

1  ✡Yau Faulo a vekaiwa Timoti ꞌwaimuye. Iesu Keliso faifaina a vetomataꞌaulelega, taunina wata Yaubada yadi nuanua ꞌwainega. Yaubada ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi, weꞌe Iesu Keliso yada vetumagana ta yatoi ꞌwaineye bega ta nuani mogitana avaꞌai basenadi i vonaꞌawaufaufa ꞌwaideye ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina i na ꞌidewai faifaida.

2  ✡Timoti, ꞌu vetumagana Iesu ꞌwaineye, begaidi a veꞌawa-natuna ꞌwaimuye. ꞌOmu mogitana baniꞌodi natuku, bega a veveluꞌui faifaimu nuanuaku Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimuye wata i na ꞌiꞌisanuakalikaliemu. Wata nuanuaku yadi nuanua bikana i na velevelemu mia ꞌatumaina taiadi.

Ve-vekavekali faifaidi i matakia.

3 ꞌU na nuani basenadi a wai ꞌwaimuye a veifufuna bega a mai Masidonia. Vonanidi a veifufuyediga wata a na luvaituganidi. Nuanuaku ꞌu na miamia Efeso bega tove-vekavekali bei i miamianiga ꞌu na talabodedi kebu wata i na veve. 4  ✡Tovekalinidi yadi nuanua i tauyedi wata i vetumagana mogitana ifuifufu tubudiavo ꞌwaidiega, wata wagava tubulelelegidi nuadi i ꞌewadi, yadi nuanua i vo, Matatabuna ta na ꞌasetadiga, ta na veꞌatumai Yaubada mataneye.” Nuanuaku naninidi ꞌu na talabodedi i na ꞌailove, fai ꞌwaidiega veꞌalamagiꞌai i sousouyeni, bega tomotoga kebu ꞌadi fata ma yadi vetumagana Yaubada yana nuanua i na ꞌiꞌidewadi. 5 Nuanuaku ꞌu na talabodedi, bega yadi nuanua ꞌwaidie nuakalikali i na vebwaika. Weꞌe nuakalikalinina i souyeni nani ꞌaitonu ꞌwaidiega, nuanua tonovidi, venuaꞌivina-ꞌatumai sauluva ꞌatumaidi faifaidi, wata vetumagana Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwaineye. Baniꞌodi i na vevesauluvediga, i na nunuakalikali mogitana. 6 Fai tovetumagana ꞌifwaidi sauluvanidi i baila, nani-ꞌavoꞌavovo ꞌaisedi faifaidi i veveifuifufu. 7  ✡Igodi nuanuadi i na vetove Yaubada yana veꞌetoboda faifaidi, siwe taunidi yadi ve wata yadi vona toketokedi ꞌadi ꞌaseta i bavuyedi.

Veꞌetoboda Yaubada ꞌwainega ta na veꞌililibuyedi.

8 ꞌAkonadi ta ꞌasetai veꞌetobodanidi Yaubada i yatodiga nani ꞌatumaidi, ꞌaiꞌedi tove i na veve tonovineamo wata tomotoga i na veveꞌililibuyedi Yaubada yana nuanua baniꞌodi. 9 Wata ta ꞌasetai veꞌetobodanidi kebu tomotoga yadi sauluva tonovidi faifaidi, mogitana tosakona faifaidi. Tosakonanidi side kumanidiavo. Veꞌetoboda ꞌadi togeu, tovedumweꞌaiꞌai, Yaubada yana nuanua ꞌadi tobaila, tomotoganidi nuanuadi sakona-vebogi, egavo kebu nuanuadi tafalolo, Yaubada yana nuanua ꞌadi toꞌivekokova, egavo tamadiavo ꞌalo inadiavo ꞌalo mali tomotoga i luvewafadiga, tomotoganidi faifaidi Yaubada veꞌetobodanidi i yatodi. 10-11 Toveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, wata iavetaꞌava ꞌalo vevineꞌava i sakosakona, faifaidi. Egavo nuanuadi tamu tomogo i na vunugi bola enavo i na tuveobuya, tovekali, wata egavo nani-vekavekali i veveꞌawamogitanediga, faifaidi. Yaubada veꞌetoboda i yatodiga sauluvanidi faifaidi wata sauluva ꞌifwaidi sakoidi faifaidi. Naninidi sakoidi matatabudi ve tonovidi i geugeudi. Venidi tonovidi i vesala Yaubada Valana Magemagetana taiadi, kumanina faifaina i venuaꞌivineku a vevetomataꞌaulele. Yaubadanina i lubwaineda ta na subisubiai.

Faulo i sosoana Yaubada yana nuakalikali faifaina.

12  ✡A vekaiwa bwaikina Iesu Keliso ꞌada Toveimea ꞌwaineye fai toketokena i veleku yana folova faifaina. Wata a vekaiwa ꞌwaineye fai i vetumagana ꞌwaikuye kebu a na baileni, ꞌaku fata yana folovanina a na ꞌidewai. 13  ✡Avinodi nagami yau Keliso ꞌana toawavesako, yana tomotoga a nikenikedi wata taunina a yagayagaia, siwe i ꞌisanuakalikalieku fai i ꞌasetaku kebu a da vetumagana ꞌwaineye wata avaꞌai a ꞌidewai ꞌwaineye a bavuyeni. 14 ꞌAda Toveimea yana nuakalikali ꞌwaikuye kebu ta na vona, i vesauluva-ꞌatumaieku fai vetumagana wata nuakalikali i veleku. Yau, ꞌomu taiadi ta vevetumagana wata ta nunuakalikali fai ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi.

15  ✡Vona deꞌe vona mogitana, i lubwaineda tomotoga matatabuda ta na tauyeda vonanina ta na vetumaganeni. Vonanina side baniꞌodi. Iesu Keliso i mai fwayefwayeye bega tosakona i na ꞌitaꞌitaꞌiedi. Tosakonanidi ꞌwaidiega yau kumaniku sakona ꞌwaineye a vetoketoke-ꞌafoꞌafo. 16 Basenadi a sakosakona Iesu Keliso kebu i da logi i da vedumweꞌaiꞌaieku, ma yana tokemaiga i vesauluva ꞌatumaina ꞌwaikuye. Yau mogitana tosakonaotoga, tosakona ꞌifwaidi kebu baniꞌodiga, siwe kebu i da logieku, nuanuana yau tomotoga fuedi yadi ꞌeba ꞌisa i na ꞌasetai kebu i na logi-matayoꞌoyedi ꞌadi fata i na vetumagana bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai Iesu Keliso ꞌwainega.

17 Nuanuaku tutuya matatabuna Yaubada yada Kini ta na veveꞌililibuyeni wata ta na subisubiai. Taunina miamia-vagaina, i na veveimea-vagata. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌiseniga, ꞌaiseotogina Yaubada mogitana, kebu wata tamu. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

Faulo Timoti i kiavefaꞌali.

18  ✡Natuku Timoti, ꞌu na nuani basenadi Yaubada yana toluꞌivonavo nagami i vona-vagata yamu vetoketoke Yaubada ꞌwaineye faifaina. Nuanuaku vonanidi ꞌu na nuanuanidi bega ꞌu na vevetoketoke, Yaubada ꞌana gavia Seitani taiadi ꞌwa na vevetalaga. 19 Tutuyanina ꞌu na vevetalaga nuanuaku yamu vetumagana i na ꞌeno-vagata Iesu Keliso ꞌwaineye, wata yamu sauluva i na tonova bega ꞌamu vebae ꞌwaineye ꞌu na lutonovi kebu ꞌu da sakosakonaga. Tomotoga ꞌifwaidi ꞌadi vebae ꞌwaidiega i ꞌasetai i sakosakona siwe kebu faifaina i da nuanua, nuanuadi sakona-vebogi, begaidi yadi vetumagana Keliso ꞌwaineye i mwea-ꞌafoꞌafo. 20  ✡Tovedumweꞌaiꞌainidi ꞌwaidiega tomotoga ꞌadi ꞌailuga Aiminio wata Alekisana ꞌakonadi a ꞌanivelenedi Seitani nimaneye vita i na veluagadi bega i na ꞌailove kebu wata vona-awadamanayega i na sisiꞌwayoꞌwayoga Yaubada faifaina.

2

Veluꞌui faifaina.

1 Nagami, a na veluꞌaseꞌasemi, nuanuaku ꞌomi tovetumaganavo tutuya fuedi ꞌwa na veveluꞌui tomotoga fuedi faifaidi. ꞌWa na veveluꞌui bega Yaubada i na vevesauluva-ꞌatumaina ꞌwaidie, weꞌe avaꞌai i ꞌiꞌidewadiga faifaidi ꞌwa na vevekaiwa. 2 Siwe mogitana side kumanidiavo faifaidi ꞌwa na veveluꞌui. Kini wata ꞌifwaidi toveimea bega yada veluꞌui ꞌwaidiega Yaubada i na ꞌivaisedi yada mia i na veꞌatumai, vetalaga kebu, wata tutuya fuedi ta na vevesauluva tonovina Yaubada yana nuanua baniꞌodi. 3 I lubwaineda baniꞌodi ta na vevesauluvedi, Yaubada ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi ꞌana ꞌeba kiavesosoana. 4  ✡I na sosoanaga fai nuanuana tomotoga matatabudi i na ꞌitaꞌitaꞌiedi sakona ꞌwainega wata yana nuanua tonovidi i na ꞌasetadi. 5 Fai Yaubada ꞌaiseotogina i miamia, weꞌe tamu tomotogaotoga ꞌana wagava Iesu Keliso ꞌaiseotogina ꞌwainega tomotoga ꞌadi fata i na veiana Yaubada taiadi. 6 Taunina yawaina i tauyeni bega tomotoga matatabuda i tuveobuda sakona ꞌwainega. Yaubada ꞌaisena Iesu yana souyagi ꞌana tutuya i veimea, i maiga yada ꞌeba ꞌisa Yaubada nuanuana tomotoga matatabuda i na ꞌitaꞌitaꞌieda. 7  ✡Fai Yaubada nuanuana tomotoga fueda i na ꞌitaꞌitaꞌieda, begaidi yau i venuaꞌivineku i vetuneku bega a na vetomataꞌaulele wata a na veve mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. Nuanuana a na lalauꞌage bega tomotoga i na vetumagana Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌwaidie. Mogitana i venuaꞌivineku a na vevetomataꞌaulele, kebu a da vevekaliga.

Iaveta wata vevine yadi sauluva tafalolo faifaina.

8 Nuanuaku iaveta ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie i na veveluꞌui. Yadi veluꞌui ꞌwaidie, nimadi i na silakaidi Yaubada ꞌwaineye, siwe fai nimadinidi ꞌwaidiega Yaubada i subisubiai, kebu i da lubwainedi ꞌwaidiega i na sakosakona, baniꞌodi kebu i na nunuasakoga wata kebu i na veveꞌikwayekwayega.

9-10  ✡Wata kebu nuanuaku vevine i na vaigavu-vebovebogi ma yadi vebaisa. Nuanuaku ma yadi nuaobu i na vaigavu avaꞌai i lubwaineniga, baniꞌodi i na vaigavuyedi. Vevine totafalolo i lubwainedi yadi sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidiega tomotoga i na subiadi. Weꞌe kebu ꞌadi vaigavu ꞌwaidiega ꞌadi subia i na veluagai, baniꞌodi ꞌodoꞌodo fuedi, kileu ꞌaninamanamalidi, ꞌalo kaleko ꞌadi tutula bwaikidi. 11 Vevine i lubwainedi ma yadi nuaobu i na vavainenegamo bega ma yadi ꞌaseta. 12 A talaboda kebu nuanuaku vevine i na ve iaveta ꞌwaideye, wata kebu i na veimeyeda, i na veꞌwadamo i na miamiani. 13  ✡A veꞌetobodaga fai ta ꞌasetai Yaubada nagami Adama i ꞌidewai, mulieta Ive. 14  ✡Seitani kebu Adama i da vekalieni, Ive i vekaliedi, Yaubada yana veꞌetoboda i geuya i sakona. 15 I sakonaga, begaidi venatuna ꞌwaineye vevine veviga i veveluagai. Siwe ꞌaiꞌedi i na vevetumagana Yaubada ꞌwaineye, i na nunuakalikali, wata ma yadi nuaobu i na vevesauluva ꞌatumaina mataneye, i na ꞌitaꞌitaꞌiedi.

3

Tovetumagana ꞌadi toꞌedakumetavo faifaidi.

1 Vona deꞌe, vona mogitana. ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na vetoꞌisaveꞌavina Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye yana nuanuananina ꞌatumaina.” 2  ✡Fai folovanina nani ꞌatumaiotogina i lubwaineni toꞌisaveꞌavina yana sauluva i na tonova bega kebu i na awavesakoyeni. ꞌAiꞌedi naginagina, yana vavine ꞌaitamogana taiadi i na miamia. Wata i lubwaineni kebu i na vemwasosoai-ꞌavoꞌavovo yana nuanua i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, ma ꞌana veꞌililibu, wakawaka i na veveꞌisabodedi, wata Yaubada yana Vona i na veve ꞌatumaina. 3 Wata i lubwaineni ufa toketokena kebu i na toke i na yemu i na nunago nuana i na lugaugauya, kebu vetalaga i na sileꞌwedi, yana sauluva i na bikamo. Taunina toveiana wata kebu kukua nuana i na ꞌewai matana i na faꞌwana. 4 Wata ꞌaiꞌedi aitoi nuanuana i na vetoꞌisaveꞌavina taunina yana ꞌailaꞌa i na ꞌisaveꞌavini ꞌatumaina yana veimea ꞌwainega, bega natunavo ma yadi veꞌililibu bonana i na vevematayakeyakeni. 5 I lubwaineni taunina yana ꞌailaꞌa i na ꞌisaveꞌavina ꞌatumaidi, ꞌaiꞌedi yana ꞌailaꞌanina siaina kebu i na ꞌisaveꞌavini ꞌatumaina, wata kebu ꞌana fata Yaubada yana tomotoga fuedi i na ꞌisaveꞌavinidi ꞌatumaina. 6 ꞌAiꞌedi aitoi beꞌama i vetumagana Iesu ꞌwaineye, kebu i da lubwaineni i na vetoꞌisaveꞌavina i na nunago taunina i na awaꞌaiꞌaia nika Yaubada ꞌwainega vematavuloga i na veluagai, baniꞌodi basenadi Yaubada vematavuloga Seitani i veleni fai taunina i awaꞌaiꞌaia. 7  ✡Wata toꞌisaveꞌavinanina i lubwaineni yana sauluva ꞌatumaina, bega tomotoga kebu i da vetumaganaga i na veꞌililibuyeni. ꞌAiꞌedi kebu ꞌatumainaga, tomotoganidi i na awavesakoyeni ꞌwa da vo Seitani yana kulie i da beꞌu.

Tovetumagana ꞌadi toꞌaivaita faifaidi.

8 Wata baniꞌodi egavo i na vetoꞌaivaita Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye i lubwainedi yadi sauluva ꞌatumaidi, wata ma ꞌadi veꞌililibu. Kebu i da lubwainedi ꞌaiꞌedi i na luwanawana i na vona tonovina wata i na vona sakoina baniꞌodi meadi lagalagadi, kebu i na toke ufa toketokena i na yemu bola nuadi i na lugaugaudi, wata kebu i na veumokai ꞌalo i na luveꞌoveꞌoꞌolagi. 9 Avaꞌai nuanuaga tonovidi Yaubada i sivemagesedi ꞌwaideye yada vetumagana Keliso faifaina, toꞌaivaitanidi naninidi i na nuaveꞌavinidi wata ꞌadi vebae ꞌwaidie i na lutonovi kebu i da vevekali yadi folova ꞌwaidie. 10 Egavo nuanuadi i na vetoꞌaivaita Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye, nagami yadi folova wata yadi sauluva ꞌwa na ꞌisedi, ꞌaiꞌedi kebu tamu ꞌadi awavesako, ꞌana fata ꞌwa na venuaꞌivinedi i na vetoꞌaivaita. 11  ✡Wata yadi vevinevo* i lubwainedi yadi sauluva ꞌatumaidi ma ꞌadi veꞌililibu, kebu i na vebonaivoga, kebu i na vebaisa-ꞌavoꞌavovo, wata nani matatabuna ꞌwaidie yadi sauluva ꞌakonadi tonovidi. 12 ꞌAiꞌedi toꞌaivaitanidi naginagidi, yadi vevinevo ꞌaitamogadi taiadi i na miamia, natudiavo wata yadi vanuga ꞌadi tomia matatabudi yadi veimea ꞌwaidiega i na ꞌisaveꞌavinidi ꞌatumaina. 13 ꞌAiꞌedi toꞌaivaitanidi yadi folova ꞌida Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaideye ꞌatumaidi, ma ꞌadi veꞌililibu bega ꞌadi fata ma yadi venuafoufaꞌala i na luluꞌivona yadi vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye faifaina.

Tamu nani givagivana Yaubada i sivemageseni.

14 Leta deꞌe a kilukiluma ꞌwaimuye, siwe a nuani nuanuaku saiꞌafoga a na wai a na ꞌisemu. 15 ꞌAiꞌedi kebu a na wai-matayoꞌoga, veifufu deꞌe ꞌwainega ꞌu na ꞌasetai ꞌida Yaubada yana ꞌAilaꞌa i lubwaineda ta na vevesauluva ꞌatumaina. ꞌIda ꞌailaꞌanida Keliso ꞌana tovetumaganavo Yaubada yana nuanua tonovidi i sivemagesedi ꞌwaideye bega yana nuanuananidi ta ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata ta luluꞌivoneyedi. Yada Yaubadanina miamia-vagaina wata yawaida lamuna. 16  ✡Vona mogitana, Yaubada yana nuanua nani bwaikina ꞌwaideye, siwe basenadi kebu tamu aitoi i da ꞌasetaiga. ꞌAsiau nuanuananina ta ꞌasetai fai Yaubada i sivemageseni tomotoga ꞌwaideye. Side kumanina,

Abamega i obuma i vetomotogaotoga,

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i luꞌivona ꞌwaideye taunina yana sauluva tonovina.

Wata Yaubada yana anelose i ꞌiseni.

ꞌIfwaidi tomotoga valana i luꞌageyeni tomia fwayafwaya ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaidie,

ꞌIfwaidi tomotoga i vetumagana ꞌwaineye.

Mulieta Yaubada i vagavaia i lakaveni yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana ꞌwaineye.

Side baniꞌodi yada ꞌaseta Iesu Keliso faifaina.

4

Tove-vekavekali i na souyedi.

1  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina kebu i da vekaliga, i vona mogitana i vo, ꞌAwaie ꞌifwaidi tomotoga Keliso i na baileni, kebu wata i na vetumagana ꞌwaineye. Yaiaina nuanua sakoidi i na yatoyatodi tomotoganidi yadi nuanua ꞌwaidie, bega i na vematayakeyakedi, wata Seitani enavo sakoidi yadi ve-vekavekali Keliso ꞌana tobailanidi i na vetutuyamedi.” 2 Ve-vekavekalinidi i sousouyedi tove-vekavekali ꞌwaidiega, kumanidiavo ꞌawadi i tatalaboda nani fuedi faifaidi siwe wata i ꞌiꞌidewadi. I sakosakona i maiga ꞌadi vebae ꞌwaidie kebu ꞌadi fata i na lutonovi yadi sauluva ꞌatumaidi ꞌalo i sakosakona. 3  ✡Yadi ve igodi i talaboda kebu ta na nagiga, wata ꞌaniꞌani ꞌifwaidi kebu ta na ꞌanidiga. Yadi venidi vekali, Yaubada ꞌaniꞌani matatabuna i ꞌidewadi yada ꞌeba ꞌani. ꞌIda tovetumagana, ꞌakonadi ta vetumagana Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌwaidie, i lubwaineda ꞌana ꞌidewadewanidi faifaidi ta na vevekaiwa, mulieta ta na ꞌaniꞌani. 4  ✡Nani matatabuna Yaubada i ꞌidewadiga, ꞌatumaiꞌavadi, kebu tamu ta na baileniga siwe ta na ꞌewadiga ta na vekaiwa. 5 ꞌAniꞌaninidi ꞌatumaidi Yaubada mataneye fai taunina yana vona ꞌwainega i awaveꞌatumaiedi wata ꞌida faifaidi ta vevekaiwa.

Faulo nuanuana Timoti yana sauluva ꞌatumaina wata i na veve mogitana.

6 ꞌAiꞌedi edavo tovetumaganavo ꞌwaidie ꞌu na veve naninidi faifaidi, ꞌu na vetofolova ꞌatumaina Iesu Keliso faifaina. I lubwainemu baniꞌodi ꞌu na vevesauluvedi fai tutuya manamanawena ꞌaseta ꞌu ꞌewaꞌewai Yaubada yana nuanua tonovidi faifaidi, naninidi ꞌatumaidi ꞌakonadi ꞌu vevematayakeyakedi. 7  ✡Ifuifufu tubudavo ꞌwaidiega kebu Yaubada ꞌwainega i da maiga, begaidi kebu faifaidi ꞌu na nuanua wata ꞌu na veꞌawamogitana. Nuanuaku tutuya fuedi ꞌu na vewavawava bega yamu sauluva i na veꞌatumai Yaubada yana nuanua baniꞌodi. 8 Side baniꞌodi, ꞌaiꞌedi tutuya fuedi ta na vewavawava ꞌwava faifaidi, tomogoda i na vetoketoke. Deꞌe nani ꞌatumaina, weꞌe mogitana i lubwaineda naninidi Yaubada nuanuana ꞌwaidie ta na vevewavawava. ꞌAiꞌedi yana nuanuananidi ꞌwaidie ta na vevewavawavaga ꞌatumaiotogina, side bei fwayefwayeye yada mia i na veꞌatumai, wata ꞌawaie abame.

9  ✡Vonanidi ꞌakonadi a voneyediga, vona mogitana, i lubwaineda fueda ta na ve-ꞌawamogitana. 10 Faifainanina tutuya fuedi ta totokemaiga wata ta toke ta folofolova Yaubada faifaina, kumanina ꞌwaineye yada vetumagana ta yato-vagaseni. Yada Yaubadanina miamia-vagaina, yawaida lamuna, wata tomia fwayafwaya matatabuda ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi, weꞌe mogitana egavo ma yadi vetumagana taunidi i tauyedi ꞌwaineye ꞌadi Toꞌitaꞌitaꞌi.

11 Naninidi a voneyediga, faifaidi ꞌu na veve tomotoga ꞌwaidie, wata faifaidi veimea faꞌalidi ꞌu na yatoyatodi. 12 Timoti, ꞌomu tubuvauvaumu, begaidi yamu sauluva ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi bega tomotoga kebu ꞌadi fata i na awaobuobuyemu. Nuanuaku ꞌomu yadi ꞌeba ꞌisa, yamu vona tonovidi ꞌwaidiega, yamu sauluva tonovidi ꞌwaidiega, yamu nuakalikali ꞌwainega, wata yamu vetumagana ꞌwainega. Naninidi ꞌwaidiega i na veꞌililibuyemu. 13 ꞌAwaie a na wai ꞌwaimuye, weꞌe bola a na miamiaga, nuanuaku ꞌomu tutuya fuedi Yaubada yana Buki ꞌu na luluꞌiawawai tomotoga ꞌwaidie, ꞌu na lalauꞌage, wata ꞌu na veve. 14  ✡Basenadi Yaubada yana toluꞌivonavo i vona-vagata faifaimu wata toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi nimadi i yatodi ꞌunuꞌunumuye i veluꞌui faifaimu, nika bei tamu nuakalikali yamu folova faifaina Yaubada i velemu. ꞌAmu nuakalikalinina kebu ꞌu na baileni, tutuya fuedi ꞌu na foloveni. 15 ꞌAiꞌedi taunimu ꞌu na tauyemu naninidi ꞌwaidie, yamu sauluva wata yamu folova ꞌatumaidi tomotoga i na ꞌisedi i na veꞌawamogitana ꞌomu ꞌu vevetoketoke folovanina Yaubada i velemuga ꞌwaineye.

16 Tutuya fuedi yamu ve wata yamu sauluva ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi bega ꞌomu, wata tomotoganidi yamu vona i noganogaiga, taiadi ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega.

5

ꞌIsaveꞌavina faifaina i awaveꞌedaꞌeda.

1  ✡ꞌAuꞌauveavo ꞌwaidie kebu bonamu ayaꞌainega ꞌu na vonevonedi, bikanega ꞌu na vonavona. Ma yamu veꞌililibu ꞌu na veve ꞌwaidie ꞌu da vo tamamu ꞌwaineye ꞌu da veve. ꞌU na vevesauluva ꞌatumaina tubuvauvau ꞌwaidie ꞌu da vo taimwavo ꞌwaidie baniꞌodi. 2 ꞌU na vevesauluva ꞌatumaina moꞌamoꞌaivo ꞌwaidie baniꞌodi inamu ꞌwaidie, weꞌe neꞌeꞌela yamu sauluva ꞌatumaiꞌavana ꞌwaidie baniꞌodi novumwavo.

ꞌWabuꞌwabulavo ꞌadi ꞌisaveꞌavina faifaina.

3 Nuanuaku ꞌomu, tovetumaganavo ꞌwabuꞌwabula kakalidi ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi fai kebu tamu aitoi ꞌadi toꞌisaveꞌavinaga. 4 ꞌAiꞌedi ꞌwabuꞌwabulavo ma natudiavo ꞌalo ma tubudiavo, kwakwamanidi i lubwainedi yadi ꞌisaveꞌavina i na tutuli. Yaubada nuanuana baniꞌodi kwakwamanidi yadi ꞌailaꞌavo i na ꞌiꞌivaisedi, yana ꞌeba sosoana. 5 ꞌWabuꞌwabulavonidi i vewekowekomaga, ꞌaiseꞌavadi i miamiani, siwe kebu tamu ꞌeda i da ꞌenoꞌeno ꞌadi ꞌaivaita faifaina, bega ꞌaiata wata lovana i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye, i vetumagana ꞌaivaita i na veluagai ꞌwainega. 6 Weꞌe ꞌwabuꞌwabulavo ꞌifwaidi i vevebaisa-ꞌavoꞌavovo, ma yawaidie siwe ꞌanuꞌanunudi wafawafadi Yaubada mataneye. 7 Nuanuaku veimeanidi ꞌu na ve tovetumaganavo ꞌwaidie bega kebu tamu aitoi i na awavesakoyedi yadi sauluva faifaina. 8 I lubwainedi ediavo i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi weꞌe egavo taunidi yadi ꞌailaꞌavo baniꞌodi inadiavo wata tamadiavo kebu i na ꞌiꞌisaveꞌavinidiga, yadi sauluva ꞌwaidiega ta na ꞌasetadi kebu i da vetumagana mogitana Keliso ꞌwaineye. Egavo kebu i da vetumagana Keliso ꞌwaineye, yadi sauluva sakoidi Yaubada mataneye, weꞌe kumanidiavo kebu yadi ꞌailaꞌa i da ꞌiꞌisaveꞌavinidiga, yadi sauluva sakoiotogidi mataneye.

9-10  ✡Vevinenidi i lubwainedi i na luku ꞌwabuꞌwabulavo ꞌadi ꞌailaꞌa nageneye side baniꞌodi. ꞌAkonadi ꞌadi malamala 60 i ꞌiaweniga, yadi lalamogavo ꞌaitamogadi ꞌwaidiega i ꞌwabula, wata tomotoga fuedi i ꞌasetadi taunidi toꞌaivaita. Vevinenidi nagami yadi ꞌisaveꞌavina ꞌatumaina natudiavo ꞌwaidie, wakawaka i veveꞌisabodedi ꞌatumaina, wata tomotoga taunidi i vetumagana Yaubada ꞌwaineye ꞌaniꞌieyega i leꞌwaleꞌwai i ꞌiꞌisaveꞌavinidi, baniꞌodi ꞌagedi i lekolekoadi. Wata vevinenidi egavo yadi mia vitadi i ꞌiꞌivaisedi, wata taunidi i tauyedi folova ꞌatumaidi tulina tulina ꞌwaidie. Kumanidiavo deꞌe baniꞌodi yadi sauluva, i lubwainedi i na luku ꞌwabuꞌwabulavo ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌwaineye.

11 Kebu nuanuaku ꞌwabula tubuvauvaudi i na luku ꞌailaꞌanina ꞌwaineye, fai ꞌawaie tamu tomogo ꞌatumaina i na ꞌiseni, nuanuadi i na nagi-vaitugana nika bei yadi vonaꞌawaufaufa Keliso ꞌwaineye i na geuya. 12 Nuanuadi i na luku ꞌailaꞌanina ꞌwaineye nagami i na vonaꞌawaufaufa Keliso ꞌwaineye i na vetofolova faifaina, siwe i na bailaga i na nagi-vaitugana, begaidi vematavuloga i na veluagai. 13  ✡Wata tamu a nuaniga ꞌwabuꞌwabulavo tubuvauvaudi kebu i na luku ꞌailaꞌanina ꞌwaineye, tutuya fuedi i mimia-maimaiga, wata i mimiayabavuvua vanuga fuedi ꞌwaidiamo. Deꞌe kebu sauluva ꞌatumaina, siwe wata i vevesauluva sakoina baniꞌodi i vevebonaivo, i totoliveꞌeda, wata naninidi kebu i da lubwainedi ꞌwaidiega i na vonavona, faifaidi i vonavona. 14  ✡Begaidi, nuanuaku ꞌwabuꞌwabulavo tubuvauvaudi i na nagi-vaitugana, i na venatuna, bega natudiavo wata yadi ꞌailaꞌa wata yadi vanuga i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Wata nuanuaku yadi sauluva tonovidi bega ꞌada gaviavo kebu i na vebonaivoyeda. 15 A vonaga fai ꞌifwaidi ꞌwabuꞌwabulavo tubuvauvaudi Iesu Keliso i baileni kebu nuanuadi, Seitani ꞌwaineye i vetovetutuyama.

16 Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌwainega tamu vavine tovetumagana i na ꞌwabulaga, i lubwaineni ediavo tovetumagana ꞌailaꞌanina ꞌwainega i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi bega kebu Keliso yana ꞌAilaꞌa vita i na veleveledi ꞌadi ꞌisaveꞌavina faifaina. Keliso yana ꞌAilaꞌa i lubwainedi ꞌwabuꞌwabulavo ꞌaiseꞌavadi i miamianiga, ꞌaisedi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

Toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi faifaidi.

17 ꞌIda tovetumaganavo i lubwaineda yada toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi i folofolovaga ꞌatumaina, ta na veꞌililibuyedi bwaikina. Kumanidiavo i toke i folofolova, i veve wata i lalauꞌage, mogitana ta na veveꞌililibuyedi. 18  ✡Deꞌe yaku nuanua wata Yaubada yana Buki taiadi i vesala vonanina i vo,

ꞌAiꞌedi yamu ꞌaisaya i na ꞌiꞌivaisemu yamu folova ꞌwaineye, kebu ꞌaniꞌani ꞌu na bodaiga, ꞌu na tauyeni i na ꞌani.”

Wata tamu vona i kilumi i vo,

I lubwaineni tofolova ma ꞌana tutula.”

19 ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na mai i na vo, Noꞌo toꞌedakumetanina, a ꞌasetai yana sauluva sakoina,” kebu bonana ꞌu na nogai. Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌadi ꞌailuga ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu yadi luꞌivona yana sauluva faifaina i na vesalaga, bonadi ꞌu na nogai. 20  ✡ꞌAiꞌedi toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi mogitana i na sakonaga, tovetumaganavo fuedi matadie ꞌu na tolimatanidi bega ꞌifwaidi toꞌedakumetavo i na kololo kebu wata baniꞌodi i na vevesauluvedi.

21 Iesu Keliso, Yaubada, wata yana anelose magemagetadi matadie a na vonemu. Nuanuaku yaku nuanua matatabuna ꞌu na vevematayakeyakedi. Yamu folova ꞌwainega, kebu tamu tomogo ꞌu na vieyeni, wata kebu tamu iamu tutuya fuedi ꞌaisena ꞌu na nuakalikalieni weꞌe ꞌifwaidi ꞌu na bailedi.

22 ꞌAiꞌedi nuanuamu tamu aitoi i na vetoꞌedakumeta Iesu yana ꞌAilaꞌa ꞌwaidie, kebu ꞌu na ꞌabiwalowaloga. Nagami yana sauluva ꞌu na ꞌiseni, ꞌaiꞌedi ꞌatumaina ꞌamu fata nimamu ꞌu na yatoi ꞌunuꞌununeye ꞌu na veluꞌui faifaina mulieta i na vetoꞌedakumeta. ꞌAiꞌedi ꞌu na ꞌabiwalowaloga i na vetoꞌedakumeta, i na sakosakonaga, ꞌomu ꞌamu vita. Nuanuaku yamu sauluva matatabuna tonovidi, kebu ꞌu na sakona.

23 Weꞌe tamu yaku nuanua siaina, basenadi wata ꞌasiau ufaꞌava ꞌu yemuyemu. Fai tutuya fuedi ꞌu viviga nuanuaku oine siaina siaina ꞌu na yemuyemu kamomu ꞌana ꞌaivaita faifaina.

24 Tomotoga ꞌifwaidi yadi sakona mageseye, yada ꞌeba ꞌisa vematavuloga i na veluagai, ꞌifwaidi tomotoga givagivayega i sakosakona, nagami ta na ꞌisadewadi, mulieta yadi sauluva sakoidi ta na ꞌasetadi. 25 Wata baniꞌodi ꞌifwaidi tomotoga yadi sauluva ꞌatumaidi mageseye, weꞌe ꞌifwaidi yadi sauluva ꞌatumaidi siwe givagivadi, bola ta na ꞌasetadi.

6

Tofolova-maimaiga i na veꞌililibu ꞌadi toveimeavo ꞌwaidie.

1  ✡Tovetumaganavo ꞌifwaidi i vetofolova-maimaiga mali tomotoga i veveimeyedi, i lubwainedi ma yadi dumwebika i na folofolova wata ꞌadi toveimeavo i na veveꞌililibuyedi. ꞌAiꞌedi i na dumweꞌai bola yada ve wata Yaubada ꞌana wagava i na awavesakoyedi. 2  ✡Tofolova-maimaiga wata ꞌadi toveimeavo ma fuedie i vetumaganaga Keliso ꞌwaineye siwe tofolovanidi kebu i na vo, Kebu ꞌa na toke a i folova, maꞌinuama fai ꞌama toveimeavo ma fuema ꞌa vetumagana bega kebu ꞌadi fata i na yagaima.” Kebu baniꞌodi i na nuanuayedi, i na folovamo toketokena bega ediavo toveimeavo ma fuedie i vetumagana Keliso ꞌwaineye, yadi mia i na veꞌatumai yadi folova ꞌwaidiega.

Nuanuaku naninidi faifaidi ꞌu na ve, wata ꞌu na veluꞌaseꞌase tomotoga ꞌwaidie bega i na vematayakayaka.

ꞌAiꞌaiwabu kebu ta na nuakalikalieniga.

3-4  ✡ꞌAiꞌedi aitoi ve-vekavekali faifaidi i na veve, siwe venidi kebu i da vesala ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana vona tonovidi wata Yaubada yana nuanua taiadi, taunina tobavu wata tonualaka. Tomotoganina nuanuana bwaikina nani-ꞌavoꞌavovo wata nani siaidi faifaidi i na veveꞌikwayekwayega, siwe veꞌikwayekwayeganidi ꞌwaidiega veawamagiꞌai i sousouyeni. Wata veꞌikwayekwayega ꞌwainega, veꞌunumagigi, veꞌidiꞌidi, manini, wata vevita-maimaiga i sousouyedi. 5  ✡Tutuya fuedi i veveꞌikwayekwayega tomotoga nuadi ꞌanigaugaudi taiadi, kumanidiavo Yaubada yana nuanua tonovidi kebu ꞌwaidie i da ꞌenoꞌenovi. Yadi nuanua igodi i vo, ꞌA na vetofolova tafalolo ꞌwaineye bega mani bwaikina ꞌa na ꞌewai ꞌa na veꞌaiꞌaiwabu.

6  ✡ꞌAiꞌaiwabu mogitana side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi yada sauluva ꞌatumaidi Yaubada mataneye, wata kebu ta na nuagiva kukua ꞌifwaidi faifaidi, ta na sososoanamo naninidi i ꞌenoꞌenoviga ꞌwaideye faifaidi, ꞌasaꞌaiana ꞌaiꞌaiwabu mogitana. 7 Kebu tamu kukua taiadi ta da tubuga, wata ta na wafaga, kebu tamu kukua ta na naweni. 8  ✡Fai kebu ꞌada fata kukua ta na nawediga bega ꞌaiꞌedi ma ꞌada kaleko wata ma ꞌadaꞌada, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌada fata, wata avaꞌai ta na lualeni. 9  ✡Weꞌe egavo yadi nuanuana bwaikina ꞌaiꞌaiwabu, nuanuananidi i sisilubudi i yoꞌeyoꞌedi i lukuluku nani fuedi sakoidi ꞌwaidie. Taunidi i tautauyedi ꞌaiꞌaiwabu nani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidie bega vita i na veluagadi. Yadi mia ꞌana veꞌamubwadodo mulieta wafa ꞌwaineye vita bwaikaotogina i na veluagai. 10  ✡Side baniꞌodi, ꞌaiꞌedi ꞌaiꞌaiwabu ta na nuakalikalieniga, nika bei ta na velamu ta na lukuluku sakona tulina tulina ꞌwaidie. Tomotoga ꞌifwaidi yadi nuanua bwaikina ꞌaiꞌaiwabu, Keliso i baila yadi vetumagana i mwea-ꞌafoꞌafo, begaidi yadi nuanuananina ꞌwainega taunidi vita fuedi i veledi.

Faulo nuanuana Timoti i na vesauluva ꞌatumaina.

11 Weꞌe Timoti, ꞌomu Yaubada yana tomotoga, naninidi sakoidi matatabuna ꞌu na degalovedi. Sauluva tonovidi ꞌwaidie ꞌu na tokemaigemu, Yaubada ꞌu na vetumaganeni wata yana nuanua ꞌu na ꞌiꞌidewadi. ꞌU na nunuakalikali, ꞌaiꞌedi vita ꞌu na veluagaiga, ma yamu sosoana ꞌu na tokemaiga, wata nuanuaku yamu sauluva i na bika. 12 Yaubada faifaina ꞌu na tovoi faꞌalina, ꞌu na vetalaga nani sakoidi ꞌwaidie. Basenadi yamu vetumagana Keliso ꞌwaineye ꞌu luꞌivoneyeni tomotoga fuedi matadie nika bei Yaubada i venuaꞌivinemu mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌu veluaga, faifainanina yamu sauluva ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavini bega mianina ꞌatumaina kebu ꞌu na ꞌavalainaniga.

13  ✡Yaubada, taunina nani matatabuna ꞌida taiadi yawaida lamuna, wata Iesu Keliso, taunina basenadi i tovoi Fonitio Failato mataneye i luꞌivona tonovina, matadie a na veluꞌaseꞌasemu. 14 Avaꞌai veimeaga Yaubada i velemuga, nuanuaku tutuya fuedi ꞌu na vevematayakeyakedi, kebu tamu nani siaina ꞌu na baileni bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na awavesakoyemu. Side baniꞌodi ꞌu na vevesauluva ꞌatumaina i na nagoga Iesu Keliso yana vila-vaitugana ꞌwaineye. 15  ✡Yana souyagi ꞌana tutuya Yaubada ꞌaisena i veimea bega avaꞌai tutuyaga i lubwaineniga, ꞌwaineye i na souyeni. Yaubadanina ma ꞌana subia, ꞌaiseotogina Toveimea, kini wata gabemani matatabudi yadi Kini, wata toveimea fwayefwayeye ꞌaiseotogina ꞌadi Toveimea bwaikina. 16  ✡Yaubada ꞌaisena miamia-vagaina, yana ꞌeba mia mageta mataududulina nageneye, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na nago magetanina lilivaneye. ꞌIda tomia fwayafwaya, kebu tamu aitoi i da ꞌiseniga, wata kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌiseniga. Nuanuaku fueda ta na veveꞌililibuyeni, yana toketokena i na ꞌeno-vagata. ꞌAsaꞌaiana, baniꞌodi yaku nuanua.

Toveꞌaiꞌaiwabu i lubwainedi i na vetumagana Yaubada ꞌwaineye.

17  ✡Egavo i veꞌaiꞌaiwabu fwayafwaya ꞌana kukua ꞌwaidiega, nuanuaku ꞌu na vonedi kebu yadi kukuanidi faifaidi i na nualaka wata yadi vetumagana kebu i na yatoi yadi kukua ꞌwaidie, fai naninidi yadi ꞌaꞌava kebu i da ꞌasetadiga. I lubwainedi ma yadi vetumagana taunidi i na tauyedi Yaubada ꞌwaineye, taunina ma yana nuakalikali nani matatabuna i veleveleda ꞌada kiavesosoana faifaidi. 18 Wata nuanuaku ꞌu na vonedi yadi kukuanidi kebu i na veumokaiedi, siwe ma yadi nuakalikali wata ma yadi sosoana i na ꞌaꞌanivelena bega tomotoga i na ꞌiꞌivaisedi. 19  ✡ꞌAiꞌedi deꞌe baniꞌodi i na vevesauluvediga, ꞌaiꞌaiwabu mogitana abame i na lugalagaladi tutuya mulina faifaina, ꞌaiꞌaiwabunidi ꞌwaidie ꞌadi fata i na vetumagana fai kebu i na ꞌaꞌavaga. Ma yadi sosoana i na ꞌaꞌanivelenaga, ꞌawaie mia-vagata i na veluagai, mianina ꞌivauna wata ꞌatumaina.

Faulo nuanuana Timoti i na tovoi faꞌalina.

20  ✡Timoti, naninidi Yaubada i ꞌanivelenedi yamu ꞌisaveꞌavina ꞌwaineye kebu ꞌu na bailedi, ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Veifufu nani-ꞌavoꞌavovo faifaidi wata veꞌikwayekwayega igodina ꞌAseta faifaina ꞌu na bailedi. 21  ✡Tomotoga ꞌifwaidi igodi i vo, Ma yada ꞌaseta,” siwe Keliso yana ꞌedaꞌeda ꞌwainega i vuyo bega yadi vetumagana i mwea-ꞌafoꞌafo.

A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:1: Kolos 1:27

✡ 1:2: Fol 16:1-3

✡ 1:4: 1 Tim 4:7

✡ 1:7: 1 Tim 6:3-4

✡ 1:12: Fol 9:15

✡ 1:13: 1 Kol 15:9-10

✡ 1:15: Luk 19:10

✡ 1:18: 1 Tim 4:14

✡ 1:20: 1 Kol 5:5

✡ 2:4: 2 Fit 3:8-9

✡ 2:7: Fol 9:15

✡ 2:9-10: 1 Fit 3:3-4; 1 Tim 5:10

✡ 2:13: Nag 2:7,22

✡ 2:14: Nag 3:6

✡ 3:2: Tai 1:6-9

✡ 3:7: 2 Kol 8:21

✡ 3:11: Tai 2:3

* 3:11: Wata tamu ꞌana nuanua, toꞌaivaita vevinedi.

✡ 3:16: Ion 1:14; Mak 16:19

✡ 4:1: 2 Tim 3:1; 2 Fit 3:3; 1 Ion 2:18

✡ 4:3: Nag 9:3; Lom 14:6

✡ 4:4: Nag 1:31; Fol 10:15

✡ 4:7: 1 Tim 6:20

✡ 4:9: 1 Tim 1:15

✡ 4:14: 2 Tim 1:6; Fol 8:17

✡ 5:1: Vei 19:32

✡ 5:9-10: Ibu 13:2

✡ 5:13: 2 Tes 3:11

✡ 5:14: 1 Kol 7:9

✡ 5:18: 1 Kol 9:9-11

✡ 5:20: Efe 5:11

✡ 6:1: Tai 2:9-10

✡ 6:2: Fmi 1:16

✡ 6:3-4: 2 Tim 1:13-14; Gal 1:6-9

✡ 6:5: 2 Tim 4:3-4

✡ 6:6: Fil 4:11-12; Ibu 13:5

✡ 6:8: Voa 30:8

✡ 6:9: Voa 28:22

✡ 6:10: Efe 5:5

✡ 6:13: Ion 18:36-37, 19:11

✡ 6:15: Ve 17:14

✡ 6:16: Sou 33:20

✡ 6:17: Luk 12:20

✡ 6:19: Mad 6:20

✡ 6:20: 1 Tim 4:7; 2 Tim 1:14

✡ 6:21: 2 Tim 2:18

2 TIMOTI

1

2

3

4

2 TIMOTI

Faulo yana kiluma ꞌana veluga Timoti ꞌwaineye.

Deꞌe Timoti yana leta ꞌana veluga. Letanina Faulo i kilumi Loma ꞌwainega tutuyanina i miamia vanuga ꞌeba yogona nageneye. I yatoiga vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye fai i lalauꞌage Iesu Keliso faifaina. Faulo i nuani saiꞌafoga i na luvewafai, bega tutuyanina ꞌwaineye deꞌe leta i kilumi.

Timoti Faulo ꞌana toꞌaivaita taiadi i folofolova wata taunina tovetumaganavo Efeso ꞌwaineye ꞌadi toꞌisaveꞌavina. Timoti wata Faulo ma fuedie i vetumagana Keliso ꞌwaineye bega i veꞌawa-natuneni. Deꞌe letanina nageneye Faulo i veifufu yana nuakalikali Timoti ꞌwaineye faifaina wata vitanidi Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega, nuanuana ꞌwaidie i na tokemaigeni. Wata Faulo nuanuana Timoti taunina i na tauyeni ve tonovidi ꞌwaidie. Letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo yana vekaiwa Timoti ꞌwaineye. 1:1-2

Faulo yana vekaiwa Timoti i vetumaganaga faifaina. 1:3-7

Timoti i lubwaineni ma yana tokemaiga i na dumwebika yana folova ꞌwaineye. 1:8-2:13

Tugusa i na veda avaꞌaibe bei mogitana Keliso yana tofolova. 2:14-26

Tutuya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, tomotoga yadi sakona i na vebwaika-ꞌafoꞌafo. 3:1-9

Faulo yana veluꞌaseꞌase wata yana matakia Timoti yana folova faifaidi. 3:10-4:5

Faulo ꞌana vebae wata yana nuanua. 4:6-18

Yana ꞌalanuai wata yana vekaiwa ꞌifwaidi. 4:19-22

1

1 Yau Faulo a vekaiwa Timoti ꞌwaimuye. Yaubada nuanuana bega a vetomataꞌaulele Iesu Keliso faifaina. Basenadi i vonaꞌawaufaufa egavo i na miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, faifainanina i vetuneku a lalauꞌage.

2  ✡Timoti, a nuakalikaliemu wata a veꞌawa-natunemu. ꞌOmu mogitana baniꞌodi natuku, begaidi a veveluꞌui faifaimu nuanuaku Yaubada Tamada wata Iesu Keliso ꞌada Toveimea ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimuye wata i na ꞌiꞌisanuakalikaliemu. Wata nuanuaku yadi nuanua bikana i na velevelemu, mia ꞌatumaina taiadi.

Faulo i veluꞌaseꞌase wata i vekaiwa.

3  ✡Timoti, tutuya fuedi, lovana wata ꞌaiata ma yaku vekaiwa faifaimu a veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye. Basenadi tubukwavo i vetofolova Yaubada ꞌwaineye yau wata ꞌasiau bega ꞌaku vebae ꞌwainega a lutonovi yaku sauluva tonovidi mataneye. 4 Yamu ꞌweꞌwela a nuanuani tutuyanina a ꞌiawemu bega nuanuaku bwaikina wata a na ꞌisemu a na sosoana. 5  ✡Yamu vetumagana mogitana Keliso ꞌwaineye a nuanuani, baniꞌodi inamu Iunisi wata nagami inadi Losi yadi vetumagana. Bega a ꞌasetamu yamu vetumagananina i ꞌenoꞌeno faꞌalina. 6 Basenadi nimaku a yatoi ꞌwaimuye a veluꞌui, Yaubada tamu nuakalikali i velemu yamu folova faifaina. Fai yamu vetumagana mogitana i ꞌenoꞌeno, nuanuaku nuakalikalinina ꞌu na sisiꞌaugi. 7  ✡ꞌU na sisiꞌaugiga fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina Yaubada i veledaga kebu yada ꞌeba veꞌawamayamayaga, yana ꞌaivaita ꞌwainega ta vevetoketoke, ta nunuakalikali wata taunida yada sauluva ta ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

8  ✡Toketokena i velemuga, bega ꞌada Toveimea Keliso ꞌana vetoluꞌivona faifaina kebu ꞌu na bunumayaga, wata yau Keliso faifaina vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamia, kebu ꞌu na bunumayageku. ꞌU na vevetoluꞌivonaga Iesu Valana ꞌAtumaina faifaina, vita ꞌu na veveluagadi yau baniꞌodi, siwe kebu ꞌu na kolologa ꞌu na tokemaigemu fai Yaubada toketokena i na velemu, ꞌamu vita ꞌadi fata baniꞌodi. 9-10  ✡I ꞌitaꞌitaꞌieda sakona ꞌwaidiega i goleda bega yada sauluva i na veꞌatumai mataneye. Kebu tamu yada folova ꞌatumaina faifaina i da venuaꞌivineda, fai taunina yana nuanua wata yana nuakalikali ꞌwaidiega. Bola fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga, nuakalikalinina i veleda Iesu Keliso ꞌwainega weꞌe ꞌasiau Iesu Keliso ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi yana mai ꞌwainega nuakalikalinina i vemageta. I vemagetaga fai wafa yana toketokena Keliso i veꞌaꞌavai wata Valana ꞌAtumaina ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i sivemageseni.

11  ✡Yaubada yana venuaꞌivinayega i veimeyeku Valanina ꞌAtumaina faifaina a vetomataꞌaulele, a vevetoluꞌivona wata a vetove. 12 A vetoluꞌivonaga begaidi vita a veveluagadi a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, siwe kebu tamu saiꞌafo a da bunumayaga fai a nuani wata a ꞌasetai taunina ꞌwaineye yaku vetumagana a yato-vagaseni. A ꞌasetai mogitana nani matatabuna a ꞌanivelenedi ꞌwaineye i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi i na nagoga yana ꞌAiata Bwaikina ꞌwaineye i na vila-vaitugani.

13  ✡Fai ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, ta nuakalikali wata ta vetumagana ꞌwaineye, begaidi nuanuaku ve tonovidi ꞌwaikuyega yamu ꞌeba ꞌisa, ꞌwaidiega ꞌu na veve tomotoga ꞌwaidie. 14 Naninidi ꞌatumaidi Yaubada i velemuga ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinidi ꞌada labilabina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega.

Faulo enavo fuedi i degalovei.

15  ✡ꞌAkonadi ꞌu ꞌasetai tutuyanina vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i yatoku tovetumagana matatabudi ꞌawalawa Eisia nageneye i degaloveku, tomotoganidi ꞌwaidiega ꞌadi ꞌailuga side ꞌadi wagava, Fisilasi wata Elimotini.

16 Weꞌe tamu, ꞌana wagava Onesifolasi tutuyanina a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye kebu i da bunumayageku. I viwai i fogefogeku wata i ꞌivesosoaniku begaidi a veveluꞌui nuanuaku Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina taunina wata yana ꞌailaꞌa ꞌwaidie. 17 Tutuyanina i leꞌwa Loma, i lualeku i nagoga nika i veluagaku. 18 ꞌAwaie Keliso yana vila-vaitugana ꞌwaineye, nuanuaku ꞌAuvea i na nuakalikalieni. Weꞌe tutuyanina ꞌa miamia Efeso yana ꞌaivaita ꞌwaikuye ꞌakonadi ꞌu ꞌasetaꞌaꞌavadi.

2

Vita ꞌwaidie ta na tovoi faꞌalina Keliso faifaina.

1 Natuku Timoti, a na vonemu. ꞌIda ta miaveꞌitubama Iesu Keliso taiadi, begaidi nuanuaku yana nuakalikali i velemuga ꞌwainega ꞌu na vetoketoke. 2 Basenadi a lalauꞌage tomotoga fuedi ꞌwaidie bonaku ꞌu noganogai. Nuanuaku tomotoga ꞌifwaidi ma ꞌadi vetumagana ꞌu na venuaꞌivinedi, yaku vonanidi ꞌu na ve ꞌwaidie bega i na nagoi i na vetolauꞌage venidi faifaidi.

3 ꞌIda tovetumagana ta vetolugavia Iesu Keliso faifaina, vita ta na veveluagadi. Vitanidi ꞌwaidie ꞌu na tovoi faꞌalina Keliso faifaina ꞌu na lugavia ꞌatumaina. 4 Tolugaviavo matatabudi nuanuadi ꞌadi toꞌedakumeta i na kiavesosoani, begaidi lugavia ꞌatumaina ꞌaisena faifaina i nuanua kebu nani ꞌifwaidi faifaidi i na nuanua. Wata ꞌomu baniꞌodi, ꞌu na vevetalaga ꞌatumaina bega ꞌamu toꞌedakumeta i na sosoana faifaimu. 5  ✡ꞌU na folofolova Keliso faifaina, yana veimea ꞌu na vematayakeyakedi baniꞌodi toꞌwava ꞌaiꞌedi ꞌwava ꞌana veimea i na vematayakeyakediga bola i na kumeta tutula i na ꞌewai. 6  ✡ꞌOmu ꞌu na vetoketoke Keliso faifaina baniꞌodi tobakula dumwena bikana, kumanina i lubwaineni ꞌaniꞌani bwaikina i na veluagai yana folova ꞌana tutula. 7 ꞌEba ꞌisanidi ꞌaitonu a voneyediga faifaidi nuamu i na ꞌivina nika ꞌAuvea yana ꞌaivaita ꞌwainega nuamu i na magetai ꞌu na ꞌasetai baniꞌodi ꞌu na vesauluvedi.

8  ✡ꞌU na nuani Iesu, Yaubada ꞌana Venuaꞌivina Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega i souyeni, i wafa siwe Yaubada i sivetovoia wafayega. Valana ꞌAtumaina kumanina yau a luluꞌageyeni. 9-10  ✡Valanina faifaina vita a veluagadi, i yogoniku bulava kainumu ꞌwaidiega yau ꞌwa da vo tosakona. Weꞌe Yaubada yana Vona kebu yogoyogoninaga begaidi a tokemaigeku vita matatabuna ꞌwaidie bega tomotoganidi Yaubada i venuaꞌivinediga ma fuedeye ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagai. ꞌItaꞌitaꞌinina Iesu Keliso ꞌwainega wata ꞌaiꞌaiwabu-vagata taiadi ta na veluagadi. 11  ✡Vona deꞌe vona mogitana,

ꞌAiꞌedi Keliso taiadi ta wafaga, bola taiadi ta na mia-vagata.

12  ✡ꞌAiꞌedi vita ꞌwaidie faifaina ta na tokemaigedaga, bola taiadi ta na veveimea.

ꞌAiꞌedi ta na vedumweꞌaiꞌaieniga, bola i na vedumweꞌaiꞌaieda.

13  ✡ꞌAiꞌedi yada vetumagana i na mwea-ꞌafoꞌafo, kebu i na bailedaga, fai kebu ꞌana fata yana vonaꞌawaufaufa ꞌwaideye i na geudi.”

Yaubada nuanuana yana tofolovavo side baniꞌodi i na folovedi.

14  ✡Naninidi Keliso faifaina a voneyediga, yamu tomotoga nuadi ꞌu na totolinuataꞌidi, wata Yaubada mataneye ꞌu na talabodedi bega vona nani-ꞌavoꞌavovo faifaidi kebu i na veꞌikwayekwayega. Veꞌikwayekwayega kebu tamu aitoi ꞌana ꞌeba ꞌaivaita, tonogaya ꞌadi ꞌeba ꞌivesako. 15  ✡Yamu folova ꞌwaineye ꞌu na dumwebika bega bola Yaubada mataneye i na awaveꞌatumaiemu nika kebu ꞌu na bunumayaga. I lubwainemu Yaubada yana Vona Tonovidi ꞌu na ꞌaseta-ꞌatumaidi bega ꞌwaidiega ꞌamu fata tomotoga ꞌu na ꞌiꞌivaisedi. 16 Veꞌikwayekwayega nani-ꞌavoꞌavovo faifaidi ꞌu na bailedi, i na nunago ꞌwainega tomotoga Yaubada i na miaꞌiaweni. 17 Toveꞌikwayekwayega yadi vona baniꞌodi bonu sakoina i na vebwaika-ꞌafoꞌafo nika ꞌwainega wafa i na souyeni. Tomotoganidi ꞌwaidiega ꞌadi ꞌailuga i veve-vekavekali, ꞌadi wagava Aiminio wata Filitasi. 18 Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌana ꞌedaꞌeda ꞌwainega i vuyo, tovetumaganavo i ꞌivenuanalugadi yadi vetumagana i ꞌivemweadi fai i vo, Ta vetumaganaga Iesu ꞌwaineye ꞌakonadi ta yawasa-vaitugana, weꞌe ꞌawaie ta na wafaga kebu ta na tovoi wafayega.” 19  ✡Baniꞌodi i voneyediga siwe Yaubada yana Vona faꞌalina i ꞌenoꞌeno kiluꞌwauꞌwauga baniꞌodi kebu ꞌana fata tamu aitoi i na ketoi. Yana vonanina faꞌalina side baniꞌodi.

ꞌAuvea yana tomotoga ꞌakonadi i ꞌasetadi.”

Wata i vo,

Egavo i na vo, ꞌIma ꞌAuvea yana tomotoga,” i lubwainedi sauluva sakoidi i na vedumweꞌubuꞌubusedi.”

Fai deꞌe baniꞌodi Yaubada yana Buki i voneyediga, ta ꞌasetai yana Vona faꞌalina, ve-vekavekali kebu ꞌana fata i na fetoi.

20  ✡ꞌAiꞌaiwabu yadi vanuga nagedie ꞌaivoe wata nau fuedi. ꞌIfwaidi ꞌadi tutula bwaikidi weꞌe ꞌifwaidi fwayafwaya wata welavi ꞌwaidiega i ꞌidewadi. ꞌAdi tutula bwaikidi wakawaka faifaidi, weꞌe fwayafwaya wata welavi i ꞌidewadiga, ꞌaivoe-ꞌavoꞌavovo wata laugaina. 21 ꞌAivoenidi tomotoga baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi sakona i na bailediga baniꞌodi ꞌaivoe tutulidi bwaikidi i yatoꞌidiedi tomotoga bwaikidi faifaidi. Taunidi yadi sauluva i na veꞌatumaiga Keliso ꞌana fata i na folovedi yana nuanua ꞌatumaidi tulina tulina faifaidi.

22 Tubuvauvau yadi sauluva tutuya fuedi bunu ꞌana nuanua sakoidi faifaidi i nunuagiva, weꞌe ꞌomu Timoti kebu baniꞌodi ꞌu na munega, nuanuaku nuanuananidi ꞌu na degalovedi. Weꞌe mogitana i lubwainemu ꞌu na tokemaiga sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidie, baniꞌodi sauluva tonovina, vetumagana toketokena Yaubada ꞌwaineye, nuakalikali wata nuanua bikadi. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌu na munega, tomotoganidi yadi sauluva tonovidi bega nuanuadi bwaikina Yaubada, yadi sauluvayega ꞌu na nunago. 23 Tomotoga ꞌifwaidi igodi i vo, Ma yama ꞌaseta,” nuanuadi i na veveꞌikwayekwayega nani-ꞌavoꞌavovo faifaidi, ꞌu na bailedi fai veꞌikwayekwayega ꞌwaidiega veꞌalamagiꞌai i sousouyeni. 24  ✡ꞌAuvea yana tofolova i na veveꞌalamagiꞌaiga kebu i da lubwaineni, weꞌe mogitana tomotoga matatabudi i na nuakalikaliedi, Yaubada yana Vona i na veve ꞌatumaina wata yana tofolovavo taunidi tonuakalikali, tove ꞌatumaidi wata i na totokemaiga. 25 Vona bikadiega tovekali yadi nuanua i na kiavetonovidi bega voke Yaubada i na tauyedi i na nuaviladi yana nuanua tonovidi i na ꞌasetadi. 26 Tutuyanina i na nuaviladiga, yadi nuanua i na tonova-vaitugana, Seitani ꞌwainega i ꞌetodaba. Tovekalinidi Seitani yana nigole i dikwanidiga, yogoyogonidi i miamia bega yana nuanua i na ꞌiꞌidewadi.

3

Tutuya vitadi faifaidi.

1  ✡Nuanuaku ꞌu na ꞌasetai, Iesu yana vila-vaitugana i na velilivanaga tutuya vitadi i na souyedi. 2  ✡Tutuyanina ꞌwaineye tomotoga i na veveumokai, nuanuadi kukua fuedi wata taunidi i na kikialakaidi. Taunidi tonualaka, tomanini-ꞌavoꞌavovo, tamadiavo wata inadiavo i na vevedumweꞌaiꞌaiedi, kebu ꞌadi toꞌaivaita i na tutulidiga, wata Yaubada i na vevedumweꞌaiꞌaieni. 3 Kebu i na nuakalikaliga, kebu nuanuadi veiana, taunidi tovebonaivo wata kebu yadi sauluva i na ꞌiꞌisaveꞌavinidiga. Taunidi toveꞌisakololo wata nani ꞌatumaidi matatabuna ꞌadi tovedumweꞌaiꞌai. 4 Tomotoganidi toꞌetogiluva, taunidi kebu nagami i da vevenuaꞌivina ꞌatumaina nika yadi sauluva ꞌwaidiega ediavo vita i veveluagadi, i na vevebaisa, kebu nuanuadi Yaubada wata yadi nuanua bwaikina sosoana-ꞌavoꞌavovo. 5  ✡Tomotoga fuedi ꞌadi ꞌisa ꞌwainega ꞌwa da vo totafalolo siwe Yaubada wata yana toketokena i baila. Timoti, nuanuaku tomotoganidi sakoidi ꞌu na bailedi.

6 Tomotoganidi ꞌifwaidi i nunagoi mali tomotoga yadi vanuge vevine yadi vetumagana mweadi yadi ve-vekavekali ꞌwaidiega nuadi i ꞌewaꞌewadi. Vevinenidi ꞌadi vebae ꞌwaidie vita i lulutonovi yadi sakona faifaidi, siwe yadi nuanua bwaikina sakona tulina tulina. 7 Ve tulina tulina ꞌwaidie i vevetumagana weꞌe Yaubada yana nuanua tonovidi kebu ꞌadi fata i na ꞌasetadi. 8 Tosakonanidi Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌadi tovedumweꞌaiꞌai baniꞌodi basenadi Itifita ꞌwaineye Ianisi wata Iamilisi Mosese taiadi i veꞌikwayekwayega me Isileli ꞌadi vagavai faifaina. Tosakonanidi wata tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga nuadi ꞌanigaugaudi i vevekali igodina Yaubada ꞌwaineye i da vevetumagana. 9 Yadi vekalinidi kebu ꞌadi fata wata i na ꞌiꞌidewadi fai ꞌawaie tomotoga matatabudi yadi sauluva i na ꞌasetadi baniꞌodi Ianisi wata Iamilisi yadi sakona.

Veluꞌaseꞌase ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

10-11  ✡Weꞌe ꞌomu Timoti, yamu sauluva kebu baniꞌodi tosakonanidi. Yaku ve, yaku sauluva, wata yaku nuanua ꞌu vevetutuyamedi. Yaku vetumagana Keliso ꞌwaineye, yaku tokemaiga, yaku nuakalikali ꞌu ꞌiseꞌisedi, wata tutuyanina tomotoga vita fuedi i veleveleku a veveviga Yaubada faifaina a tokemaigekumo. Naninidi matatabuna i souyedi ꞌwaikuye Anitioki, Ikoniami, wata Lisitala ꞌwaidie ꞌakonadi ꞌu ꞌasetadi mogitana vita bwaikaotogidi a veluagadi Keliso faifaina tomotoga ꞌwaidiega, siwe naninidi ꞌwaidiega ꞌAuvea i ꞌitaꞌitaꞌieku. 12  ✡Egavo nuanuadi taunidi i na tauyedi Iesu Keliso ꞌwaineye bega yadi sauluva tonovidi Yaubada mataneye, matatabudi vita bwaikina i na veveluagadi. 13 Weꞌe tosakona wata tovekali ꞌeba velamuyega i na sakona i na nagoga i na vebwaika-ꞌafoꞌafo, i na vevekali weꞌe tomotoga ꞌifwaidi wata i na vevekaliedi. 14  ✡Weꞌe ꞌomu, naninidi tonovidi ꞌadi ve ꞌu ꞌewadiga, ma yamu vetumagana ꞌu na ꞌiꞌidewadi fai ꞌamu tove ma ꞌadi ꞌaseta ꞌwaimuye. 15 Basenadi siaimuye Yaubada yana Vona Magemagetadi i ve ꞌwaimuye ꞌu ꞌasetadi, vonanidi ꞌwaidiega ꞌana fata ꞌaseta ꞌu na ꞌewai ꞌitaꞌitaꞌi faifaina Iesu Keliso ꞌana vetumagana ꞌwainega. 16  ✡Yaubada yana Vona kilukilumidi matatabuna lamuna taunina yana nuanua ꞌwainega. ꞌAda laubwaina nani tonovidi ta na ꞌasetadi, wata ꞌwainega vekali ta na talabodedi. I na ve ꞌwaideye baniꞌodi ta na munega sakona ta na bailedi wata yada sauluva i na tonova Yaubada mataneye. 17 Yaubada yana Vonanidi ꞌwaidiega ꞌida yana tomotoga yada sauluva ta na ꞌisaveꞌavinidi yana folova ꞌatumaidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana faifaidi.

4

ꞌAwaie tovetumagana ꞌada tutula ta na ꞌewa.

1  ✡ꞌAwaie Keliso yana vila-vaitugana ꞌwaineye egavo i wafaga wata egavo ma yawaidi i miamiaga i na vonayavuga mataneye, wata yana ꞌEba Veimea i na ꞌidewai, begaidi Yaubada wata Iesu Keliso matadie a na vonemu. 2  ✡Nuanuaku Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌu na luluꞌageyeni. Tutuya fuedi ꞌu na lalauꞌagega, ꞌaiꞌedi safailina ꞌalo vitana ꞌwaimuye, ꞌaiꞌedi tomotoga nuanuadi ꞌalo kebu. Ma yamu tokemaiga ꞌu na veve tomotoga ꞌwaidie, ꞌu na kikiavetonovidi, ꞌu na lulumatanidi wata ꞌu na veveluꞌaseꞌasedi. 3  ✡ꞌU na veve fai ꞌawaie tomotoga fuedi i na baila kebu nuanuadi Yaubada yana Vona tonovina i na noganogai, taunidi yadi nuanua ꞌwaidie i na nunago. Nuanuadi tove-vekavekali fuedi yadi ve bega naninidi ꞌadi nogaya ꞌeba nuaꞌewa i na noganogaidi. 4 Weꞌe nani matatabuna tonovidi i na vedumweꞌaiꞌaiedi, yadi nuanua bwaikina ifuifufu-ꞌavoꞌavovo tubudiavo ꞌwaidiega.

5 Weꞌe ꞌomu tutuya fuedi ꞌu na tovoi faꞌalina. Vita ꞌu na veluagadiga tomotoga ꞌwaidiega Keliso faifaina, ꞌwaidie ꞌu na tokemaiga. Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌu na lalauꞌage bega tomotoga taunidi i na tauyedi ꞌwaineye, wata fai ꞌomu Yaubada yana tofolova, folovanidi i lubwainemu ꞌu na ꞌiꞌidewadi, tutuya fuedi ꞌu na folofolova ꞌwaidie.

6 ꞌOmu ꞌu na folofolova Keliso faifaina weꞌe yau ꞌakonadi a tauyeku saiꞌafoga a na wafa ꞌwa da vo a da ꞌaniveleneku Yaubada ꞌwaineye velomu faifaina, a na ꞌiawemu a na laka abame. 7 Keliso faifaina a vetoketoke, folovanina i velekuga ꞌakonadi ꞌana tugusa ꞌwaineye a leꞌwa. 8  ✡A vetoketoke begaidi ꞌaku tutula i ꞌidewai i yatoi i ꞌenoꞌeno. Bola ꞌAuvea ꞌada Toveimea, kumanina yana sauluva tonovina yana vila-vaitugana ꞌwaineye i na veleku. Yaku sauluva matatabuna i na veꞌatumai Yaubada mataneye, ꞌasaꞌaiana ꞌaku tutulanina. Siwe kebu yau ꞌaisekuga, kumanidiavo i nunuakalikalieni wata i lulukamata yana souyagi faifaina, tutulanina i na veledi.

Faulo i veifufu enavo ꞌifwaidi faifaidi.

9-10 Nuanuaku ꞌu na vewavawava ꞌu na mai-matayoꞌo ꞌwaikuye, fai fwayafwaya ꞌana nuanua Dimasi nuana i ꞌewai, i baileku i nago Tesalonaika. Kelesenisi i nago Galetia weꞌe Taito i nago Dalimetia. 11-12  ✡Tikiasa a voneni i nago Efeso, weꞌe Luke ꞌaisena taiadi ꞌa miamia. Nuanuaku Malika ꞌu na voneni taiadi ꞌwa na mai, fai kumanina ꞌana fata i na ꞌivaiseku folova fuedi ꞌwaidie. 13  ✡Basenadi a miamia Tiloasi ꞌaku talauma a ꞌiaweni Kafo ꞌwaineye, ꞌu na mimaiga ꞌu na mieni, wata ꞌifwaidi buki kumanidiavo ꞌakonadi ꞌu ꞌasetadi weꞌe nuanuaku bwaikina bukinidi ꞌaisaya bunudiega i ꞌidewadi, taiadi ꞌu na miedi.

14  ✡Alekisana, kumanina kainumu ꞌadi toꞌidewadewa nani sakoina wata bwaikina i ꞌidewai ꞌwaikuye. Yana sauluvanina faifaina ꞌawaie ꞌAuvea i na tutuli ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi. 15 Taunimu ꞌu na ꞌisaveꞌavinimu tomogonina ꞌwainega fai ma yana nuasako yama vona i totolivedumweꞌaiꞌaiedi.

16 Yaku vonayavuga ꞌana ꞌeba velamu ꞌwaineye matatabudi i degaloveku, kebu tamu aitoi i da ꞌivaiseku. Nuanuaku yadi sauluvanina faifaina Yaubada i na nuatavunidi. 17-18  ✡I degalovekuga siwe ꞌAuvea lilivakuye i miamia, toketokena i veleku bega ꞌaku fata Iesu Valana ꞌAtumaina matatabuna a na luꞌivona tomotoganidi kebu Diu ꞌwaidie. Bei i ꞌitaꞌitaꞌieku vita bwaikidi ꞌwaidiega, wata a ꞌasetai ꞌawaie i na ꞌiꞌitaꞌitaꞌieku nani sakoidi tulina tulina ꞌwaidiega mulieta i na vagavaiku a na luku abame yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye.

Yaubada miamia-vagaina wata magemagetana. I lubwaineda ta na subisubiai. Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi.

Faulo yana ꞌalanuai.

19  ✡Filisila, Akwila wata Onesifolasi ma yana ꞌailaꞌavo, matatabudi ꞌu na vonedi yaku vona-vekaiwa ꞌwaidie. 20  ✡Elasitasi i miamia Kolinita, weꞌe Tolofimo Milito ꞌwaineye a ꞌiaweni fai i viga. 21 Nuanuaku ꞌu na vewavawava ꞌu na mai-matayoꞌo mulieta vekaukau ꞌana tutuya i na souyeni.

Iubilasi, Fudeni, Laino, Kalodi wata ꞌifwaidi tovetumaganavo taiadi yadi vona-vekaiwa i vetunei ꞌwaimuye.

22 Nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌanuꞌanunumu ꞌana labilabina. Nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:2: 1 Tim 1:2

✡ 1:3: Fol 24:16

✡ 1:5: Fol 16:1

✡ 1:7: Lom 8:15

✡ 1:8: Lom 1:16

✡ 1:9-10: Efe 2:8-9; Tai 3:4-5; Ibu 2:14-15

✡ 1:11: 1 Tim 2:7

✡ 1:13: Tai 1:9

✡ 1:15: 2 Tim 4:16

✡ 2:5: 2 Tim 4:8

✡ 2:6: 1 Kol 9:7,14

✡ 2:8: Lom 1:3-4

✡ 2:9-10: Fil 1:12-14; Kolos 1:24

✡ 2:11: 2 Kol 4:11

✡ 2:12: Mad 10:33

✡ 2:13: Lom 3:3-4; Num 23:19; Tai 1:2

✡ 2:14: Tai 3:9

✡ 2:15: Tai 2:7-8

✡ 2:19: Ion 10:14-15

✡ 2:20: Lom 9:21

✡ 2:24: 1 Tim 3:3

✡ 3:1: 1 Tim 4:1

✡ 3:2: Lom 1:29-31

✡ 3:5: Mad 7:15,21; Tai 1:16

✡ 3:10-11: Fol 13:50; 14:5,19-20

✡ 3:12: Ion 15:20

✡ 3:14: 2 Tim 2:2

✡ 3:16: 2 Fit 1:21

✡ 4:1: Fol 10:42; Lom 14:9-10

✡ 4:2: Fol 20:20,31

✡ 4:3: 1 Tim 4:1

✡ 4:8: Ve 2:10

✡ 4:11-12: Fol 15:37-39; Efe 6:21-22

✡ 4:13: Fol 20:6

✡ 4:14: 1 Tim 1:20; Lom 2:6

✡ 4:17-18: Fol 23:11, 27:23

✡ 4:19: Fol 18:2-3

✡ 4:20: Fol 19:22

TAITO

1

2

3

TAITO

Faulo yana kiluma Taito ꞌwaineye.

Taito kebu tomogo Diu, Faulo yana lauꞌage ꞌwainega i vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye. Faulo yana lauꞌagevuvua ꞌwaineye Taito ꞌana ꞌweabu taiadi i lalauvivila. Tomataꞌaulelevo yadi vaꞌauta bwaikina ꞌwaineye Taitonina Faulo taiadi i nago Ielusalema. (Folova 15:2) Faulo Taito i vetunei i nago Kolinita tutuya ꞌailuga. (2 Kol. 7:6-7, 8:6,16) Mulieta Faulo Taito i voneni tovetumaganavo i na ꞌisaveꞌavinidi Imula Kiliti ꞌwaineye, (Taito 1:5).

Leta deꞌe nageneye i veifufu Taito ꞌwaineye tovetumagana ꞌadi toꞌedakumetavo ꞌadi venuaꞌivina faifaina, i matakia tove-vekavekali faifaidi, i awaveꞌedeꞌedeni yana ve tovetumaganavo ꞌwaidie faifaina wata i ve ꞌwaineye avaꞌai sauluvaga tovetumaganavo ꞌadi laubwaina. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo i vekaiwa Taito ꞌwaineye. 1:1-4

Tovetumagana ꞌadi toꞌedakumetavo. 1:5-16

Ve tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina faifaidi. 2:1-15

Sauluva ꞌatumaidi tulina tulina faifaidi. 3:1-11

Faulo yana vona ꞌifwaidi wata yana ꞌalanuai. 3:12-15

1

1-2 Yau Faulo, Yaubada yana tofolova wata Iesu Keliso yana tomataꞌaulele a vekaiwa Taito ꞌwaimuye.

Basenadi Yaubada i venuaꞌivineku i vetuneku bega tomotoganidi i venuaꞌivinediga a na ꞌivaisedi i na vetumagana Keliso ꞌwaineye. Wata i venuaꞌivinekuga Yaubada yana nuanua tonovidi a na ve ꞌwaidie bega yadi sauluva i na tonova Yaubada yana nuanua baniꞌodi, wata i na nuani mogitana i na vetumagana ꞌawaie mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. Mogitana miamia-vagaina i na veluagai fai basenadi Yaubada fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga, i vonaꞌawaufaufa ta na veluagai, kebu i da vekaliedaga. 3 Valanina mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina faifaina basenadi kebu tamu aitoi i da ꞌasetaiga, siwe tutuyanina Yaubada nuanuana, bei i sivemageseni Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwainega. Yaubada ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi i vetumaganeku Valanina i ꞌaniveleneni ꞌwaikuye bega yana veimea ꞌwainega faifaina a luluꞌivona.

4  ✡A kilukiluma Taito ꞌwaimuye, ꞌomu yau taiadi ta vetumagana Keliso ꞌwaineye bega a veꞌawa-natuna ꞌwaimuye. A veveluꞌui faifaimu, nuanuaku Yaubada Tamada wata ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimuye wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemu.

Taito yana folova Imula Kiliti ꞌwaineye.

5 ꞌU na nuani avaꞌai basenadi a vonemu tutuyanina Imula Kiliti ꞌwaineye a valovemu. A vonemu folovanidi kebu a da veꞌaꞌavadiga ꞌu na ꞌidewadi wata toꞌedakumeta ꞌu na venuaꞌivinedi tovetumagana ꞌadi ꞌailaꞌa ꞌatamana ꞌaitamogana ꞌaitamogana faifaidi. 6  ✡ꞌAiꞌedi nuanuamu tamu tomogo i na vetoꞌedakumeta Iesu yana ꞌAilaꞌa ꞌwaidie, i lubwaineni yana sauluva ꞌatumaiꞌavadi, ꞌaiꞌedi naginagina, yana vavine ꞌaitamogadi taiadi i na miamia. Natunavo i lubwainedi taunidi tovetumagana Keliso ꞌwaineye, wata kebu tamu ꞌadi ꞌeba awavesako baniꞌodi bunu ꞌana nuanua sakoidi, wata kebu tovemataꞌwanaꞌwana. 7  ✡Fai toꞌedakumetanina Yaubada yana folova i na ꞌiꞌisaveꞌavini, i lubwaineni yana sauluva ꞌatumaiꞌavadi, taunina kebu tonualaka, kebu i na nuasako-matayoꞌoga, kebu ufa toketokena i na toke i na yemuga, kebu i na vevetalagaga, wata kebu kukua ꞌadi nuanua ꞌwaineye i na vebwaika. 8 Weꞌe mogitana i lubwaineni wakawaka i na veveꞌisabodedi wata nani ꞌatumaidi i na nuakalikaliedi. Taunina tovenuaꞌivina ꞌatumaina, yana sauluva tonovidi wata magemagetadi Yaubada mataneye, wata taunina yana sauluva i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi ꞌatumaina. 9 Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwaineye i na tovotovoi faꞌalina, Valananina ta veꞌawamogitaneni bega yada vetumagana ta yatoi ꞌwaineye wata yada ve taiadi i vesala. Baniꞌodi i na vevesauluvediga tomotoga ꞌifwaidi i na kiavefaꞌalidi wata i na kiavesosoanidi ve tonovidi ꞌwaidiega wata venina ꞌana tovedumweꞌaiꞌai yadi vekali i na sivemagesedi.

Tove-vekavekali Taito i na talabodedi.

10 I lubwainemu toꞌedakumetavo ꞌatumaidi ꞌu na venuaꞌivinedi fai tomotoga fuedi tovemataꞌwanaꞌwana wata toꞌabigeku tomotoga i vevekaliedi, weꞌe mogitana me Diu ꞌifwaidi i vetumaganaga Keliso ꞌwaineye yadi nuanua i vo, ꞌAiꞌedi ꞌwa na luku Iesu yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye, nagami ꞌima me Diu yama veimea ꞌwa na vematayakeyakedi.” 11 I lubwaineda ta na talabodedi fai tomotoga ꞌifwaidi ma yadi ꞌailaꞌavo yadi vetumagana i ꞌivemweadi yadi ve ꞌwaidiega. Kebu i da lubwainediga baniꞌodi i na veve, nuanuadi mani bwaikina i na veluagai yadi venina ꞌwainega, ꞌeba bunumayaga. 12 Imula Kiliti ꞌwaineye ꞌu miamiaga, tamu taunidi yadi tomotoga, taunina yadi toluꞌivona basenadi i vo, Me Kiliti tutuya matatabuna taunidi tovekali, ꞌaisaya kasikasisidi baniꞌodi nuanuadi tomotoga vita i na veleveledi, tovedumweꞌaiꞌai, ꞌawadi bwalabwalaidi.” 13 Avaꞌai i voneyeniga, vona mogitana begaidi i lubwainemu ꞌu na toke ꞌu na talabodedi bega kebu i na ꞌivemweamweadiga yadi vetumagana i na yatoi faꞌalina. 14 Wata ꞌu na talabodedi bega kebu taunidi i na tauyedi ifuifufu-vekavekali ꞌwaidie me Diu tubudiavo ꞌwaidiega, wata veimeanidi i sousouyedi Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega, kebu i na veꞌawamogitanediga. 15 Egavo yadi nuanua magemagetadi, nani matatabuna ꞌwaidie magemagetadi, weꞌe egavo yadi nuanua ꞌokaꞌokadi wata taunidi kebu tovetumaganaga, nani matatabuna ꞌwaidie ꞌokaꞌokadi fai yadi nuanua ꞌakonadi i sako, kebu ꞌadi fata ꞌadi vebae ꞌwaidie i na lutonovi i sakosakona ꞌalo kebu. 16  ✡I vonavona i vo, ꞌIma Yaubada ꞌa ꞌasetai, taiadi ꞌa veiana,” siwe yadi sauluva ꞌwaidiega ta ꞌasetadi i vevekali. Taunidi tovemataꞌwanaꞌwana, kebu ꞌadi fata tamu nani ꞌatumaina i na ꞌidewaiga, i veꞌeduogaogala.

Ve ꞌauꞌauveadi wata moꞌamoꞌaivo faifaidi.

2

1 Weꞌe ꞌomu, sauluvanidi ve tonovidi taiadi i vesalaga, i lubwainemu faifaidi ꞌu na veve. 2 ꞌAuꞌauveadi ꞌu na vonedi kebu i na vemwasosoai-ꞌavoꞌavovo weꞌe yadi sauluva i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, yadi nuanua i na tonova bega ma ꞌadi veꞌililibu, wata i na vevenuaꞌivina ꞌatumaina. Kebu i na ꞌivemweamweadi, yadi vetumagana i na yatodi faꞌalina, yadi nuakalikali i na vebwaika wata i na tokemaigedi vita ꞌwaidie.

3-4  ✡Wata baniꞌodi moꞌamoꞌaivo ꞌu na vonedi bega yadi sauluva matatabuna magemagetadi, kebu i na vebonaivo wata ufa toketokena kebu nuadi i na ꞌewadi. I lubwainedi yadi ve ꞌatumaidi ꞌwaidiega vevine tubuvauvau i na ifufudi bega yadi lalamogavo wata natudiavo i na nuakalikaliedi. 5 ꞌAdi veifufu ꞌwaidiega i na vevenuaꞌivina ꞌatumaina, kebu i na sakonaga, i na folofolova ꞌatumaina yadi vanuga nagedie, ma yadi nuakalikali i na veꞌivaivaita wata yadi lalamogavo i na vematayakeyakedi. ꞌAiꞌedi baniꞌodi i na vevesauluvediga, kebu tamu aitoi Yaubada yana Vona i na awavesakoyeniga.

Ve tubuau faifaidi.

6 Wata baniꞌodi iaveta tubuvauvau ꞌu na ifufudi bega yadi sauluva i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 7  ✡Weꞌe ꞌomu taunimu yadi ꞌeba ꞌisa bega i lubwainemu nani matatabuna ꞌwaidie yamu sauluva ꞌatumaiꞌavadi. Kebu vekaliega ꞌu na ve, weꞌe yamu vona tonovidi ꞌwaidiega tubuvauvaunidi i na veꞌililibuyemu. 8  ✡ꞌAiꞌedi yamu venidi ꞌadi nogaya tonovidi, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌamalakibuyemu, weꞌe ꞌamu gaviavo i na bunumayaga fai tomotoga i na ꞌasetadi i vevevita-maimaigida.

Ve tofolova faifaidi.

9-10  ✡Weꞌe tofolova-maimaiga i vetumaganaga i lubwainedi ꞌadi toveimeavo i na vevematayakeyakedi wata yadi folova matatabuna ꞌwaidiega i na kiavesosoanidi. Avaꞌai i na vonediga kebu i na awaveugadiga wata kebu ꞌwaidie i na vainago. Mogitana i lubwainedi yadi sauluva matatabuna ꞌwaidiega tomotoga i na ꞌasetadi taunidi tomotoga ꞌatumaidi ma ꞌadi vetumagana wata todumwebika, nika ꞌwainega tomotoga venina Yaubada ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi faifaina i na awaveꞌatumaieni.

Iesu i yavuda bega ta na vevesauluva ꞌatumaina.

11 I lubwaineda matatabuda yada sauluva i na veꞌatumai fai Yaubada yana ꞌanivelena-maimaiga i sivemageseni ꞌwaideye, nuakalikalinina ꞌitaꞌitaꞌi miamia-vagaina tomotoga matatabuda faifaida. 12  ✡Nuakalikalinina i veda, Yaubada nuanuana bunu ꞌana nuanua wata fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ta na bailedi, bega tutuyanina ta na miamia fwayefwayeye yada sauluva ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata yada mia matatabuna tonovidi Yaubada yana nuanua baniꞌodi. 13  ✡Mogitana yada sauluva i na tonova fai ta lulukamata ta nuani mogitana tamu ꞌaiata ꞌeba sosoana bwaikina i na souyeni ꞌwaideye. ꞌAiatanina ꞌwaineye Yaubada Bwaikina, taunina ꞌasaꞌaiana ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi Iesu Keliso, ma yana ꞌaiꞌaiwabu mataududulina i na leꞌwa. 14  ✡Taunina i tauyeni faifaida, yana wafa ꞌwainega i yavuda sakona matatabuna ꞌwaidiega wata i ꞌivevunavunagida bega ꞌida taunina yana tomotoga mogitana, ma yada sosoana nuanuada nani ꞌatumaiꞌavadi ta na ꞌiꞌidewadi.

15  ✡Naninidi a veifufuyediga, nuanuaku faifaidi ꞌu na veve. Yamu veimea toketokena ꞌwainega tovetumaganavo ꞌu na kiavefaꞌalidi wata ꞌu na kiavesosoanidi, weꞌe tovemataꞌwanaꞌwana ꞌu na toke ꞌu na vonedi. Taunimu ꞌu na ꞌiꞌisaveꞌavinimu nika kebu tamu aitoi i na awaobuobuyemu.

3

Tovetumagana ꞌada awaveꞌedaꞌeda.

1  ✡Wata nuanuaku tovetumaganavo ꞌu na vonevonedi bega kebu nuadi i na fani, i lubwainedi toveimea wata gabemani bonadi i na noganogaidi, i na vematayakeyakedi wata folovanidi ꞌatumaidi ꞌwaidie i na tauyedi. 2  ✡ꞌU na vonedi kebu tamu aitoi i na vebonaivoyeniga weꞌe mogitana yadi sauluva i na bika wata i na veveiana, tomotoga matatabudi matadie ma yadi nuaobu.

3  ✡Basenadi kebu ta da vetumaganaga ꞌida wata baniꞌodi nuaꞌavada, tovemataꞌwanaꞌwana wata tosakona. Bunu ꞌana nuanua sakoidi wata sosoana-ꞌavoꞌavovo nuada i ꞌewadi ꞌwa da vo i da yogonida. Tutuya matatabuna ta totoliveꞌeda nuanuada tomotoga vita i na veveluagadi, ta veveꞌunumagigi, ꞌifwaidi tomotoga i veveꞌeduogaogaleda weꞌe ꞌida ta vedumweꞌaiꞌaiedi. 4  ✡Siwe tutuyanina Yaubada ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi yana nuakalikali wata yana ꞌanivelena i souyeni Iesu ꞌwainega, i ꞌitaꞌitaꞌieda. 5 ꞌItaꞌitaꞌinina ta veluagaiga, kebu yada folova ꞌatumaidi ta ꞌidewadiga ꞌwaidiega, siwe fai i ꞌisanuakalikalieda. Yada sakona i lekoa-yavuledi bega ta tubuveꞌivau, weꞌe ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagai.

6-7  ✡Fai Keliso i ꞌitaꞌitaꞌieda Yaubada ꞌAnuꞌanununina i tauyaotogeni i ageda mogitana bega Keliso yana nuakalikali ꞌwainega yada sauluva i tonova Yaubada mataneye. Wata yana nuakalikalinina ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta na veluagai, naninina faifaina ma yada vetumagana ta lulukamata. 8 Vonanidi, vona mogitana.

Nuanuaku naninidi a veifufuyediga ꞌu na toke ꞌu na vonedi bega egavo i vetumaganaga Yaubada ꞌwaineye yadi nuanua i na tauyedi tutuya fuedi folova ꞌatumaidi i na ꞌiꞌidewadi. Naninidi ꞌatumaidi, wata tomotoga matatabuda ꞌada ꞌaivaita.

9 Tomotoga fuedi i veveifufu nani-ꞌavoꞌavovo faifaidi, i nuanua tubulelelegidi ꞌadi ꞌaseta faifaidi, i veveꞌikwayekwayega, wata veꞌetobodanidi i mai Mosese ꞌwainega, ꞌadi vematayakayaka faifaidi i veveꞌalamagiꞌai. Veꞌikwayekwayeganidi kebu ꞌada ꞌeba ꞌaivaitaga, ꞌwaidiega vita i sousouyedi bega ꞌomu ꞌu na kekesedi. 10  ✡ꞌAiꞌedi aitoi yana vona ꞌwainega tovetumaganavo i na veꞌikwayekwayega bega veꞌidiꞌidi i na souyeniga, tutuya ꞌailuga ꞌu na talabodeni, ꞌaiꞌedi kebu i na ꞌailovega ꞌu na bailenimo. 11  ✡ꞌU na bailenimoga fai tomotoganidi baniꞌodi, nuadi ꞌokaꞌokadi, yadi sakona ꞌwaidiega ta na ꞌasetadi taunidi tovekali.

Faulo yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

12  ✡Saiꞌafoga Atimasi ꞌalo Tikiasa a na vetunei i na wai, i na leꞌwaga ꞌomu ꞌu na vewavawava ꞌu na mai Nikofoli fai a nuanua nuanuaku kaukau ꞌana tutuye a na wai bei ta na miamia. 13  ✡Wata ꞌu na vewavawava Sinasi taunina veimea ꞌadi toꞌaseta wata Afolosa ꞌu na ꞌivaisedi bega i na tauya yadi nago faifaina. ꞌAiꞌedi i na ꞌusa nani ꞌifwaidi ꞌwaidiega, tovetumaganavo ꞌu na vonedi i na ꞌivaisedi. 14  ✡I lubwainedi yada tomotoga i na vewavawava tutuya fuedi i na folofolova ꞌatumaina bega ꞌaiꞌedi taunidi ꞌalo tomotoga ꞌifwaidi i na ꞌusaga, i na ꞌiꞌivaisedi. Nuanuaku yadi mia ma vuagina.

15 Tomotoganidi taiadi ꞌa miamianiga, matatabudi i vekaiwa ꞌwaimuye. Yama vekaiwa ꞌu na luꞌivona edavo tovetumaganavo ꞌwaidie.

A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina matatabumi ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:4: 2 Kol 8:23

✡ 1:6: 2 Tim 2:24-26

✡ 1:7: 1 Tim 3:2-7

✡ 1:16: 2 Tim 3:5; 1 Ion 1:6, 2:4

✡ 2:3-4: Efe 5:22

✡ 2:7: 1 Fit 5:3

✡ 2:8: 1 Fit 2:15

✡ 2:9-10: 1 Fit 2:18

✡ 2:12: 1 Ion 2:16; Efe 1:4

✡ 2:13: Fil 3:20

✡ 2:14: 1 Fit 2:9; Efe 2:10

✡ 2:15: 1 Tim 4:12

✡ 3:1: Lom 13:1-7; 1 Fit 2:13-14

✡ 3:2: 2 Tim 2:23-25

✡ 3:3: Efe 5:8-9

✡ 3:4: Ion 3:5-7

✡ 3:6-7: Mad 25:34

✡ 3:10: Mad 18:15-17

✡ 3:11: 1 Tim 6:3-5

✡ 3:12: Efe 6:21-22

✡ 3:13: Fol 18:24

✡ 3:14: Efe 4:28

FILIMONI

FILIMONI

Faulo yana kiluma Filimoni ꞌwaineye.

Filimoni tomogo ꞌaiꞌaiwabuna, wata taunina tovetumagana ꞌawalawa Kolose ꞌwaineye. Filimoninina tamu tomogo i ꞌewai yana tofolova-maimaiga ꞌana wagava Onesimo mulieta i dega ꞌana toveimeanina ꞌwainega. I dega i nunagoga Faulo i veluagai tutuyanina i miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. Faulo yana veifufu ꞌwainega Onesimo i nuavilai Iesu Keliso ꞌwaineye.

Faulo wata Onesimo taiadi i miamia nuanuana Onesimo i na vevilai bega deꞌe letanina i kilumi Filimoni faifaina. Letanina nageneye Faulo Filimoni i vonevoneni nuanuana Onesimo i na luꞌumaꞌumaieni ma yana sosoana. I na luꞌumaꞌumaieniga kebu yana tofolova-maimaiga faifaina siwe fai ma fuedie i vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye faifaina. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Faulo yana vekaiwa Filimoni ꞌwaineye. 1:1-3

Faulo i vekaiwa Yaubada ꞌwaineye Filimoni faifaina. 1:4-7

Faulo nuanuana Filimoni Onesimo i na sosoaneni. 1:8-22

Faulo yana ꞌalanuai. 1:23-25

1

1 Yau Faulo iada Timoti taiadi, ꞌa vevekaiwa iama Filimoni ꞌwaimuye. ꞌOmu wata ꞌima ma fueda ta luluꞌivona Iesu Keliso Valana ꞌAtumaina faifaina, begaidi yau i yatoku a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. 2 Wata yama vekaiwa i viwai Iesu ꞌana tovetumaganavo ꞌwaidie, kumanidiavo taiadi ꞌwa mimiavaꞌauta yamu vanuge, Afia kumanidi ꞌa awave-novunediga wata Akifasi. Taunina ma fueda ta vetolugavia Iesu Keliso faifaina. 3 ꞌA veveluꞌui faifaimi, nuanuaku Yaubada Tamada wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Filimoni yana nuakalikali wata yana vetumagana faifaidi.

4-5  ✡Valamu a nogai ꞌu vevetumagana ꞌada Toveimea Iesu ꞌwaineye wata Yaubada yana tomotoga ꞌu nunuakalikaliedi, begaidi tutuyanina a veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye a nuanuanimu wata a vevekaiwa ꞌwaineye faifaimu. 6  ✡A veveluꞌui faifaimu, nuanuaku Yaubada yana ꞌaivaita ꞌwainega tutuya fuedi yamu vetumagana Iesu Keliso ꞌwaineye ꞌu na luluꞌivona tomotoga ꞌwaidie, bega naninidi ꞌatumaidi ta veveluagadiga fai ꞌida Keliso yana tomotoga, ꞌu na ꞌaseta-ꞌatumaidi. 7 Iaku, ꞌeba sosoana bwaikina wata ꞌeba ꞌaivaita mogitana ꞌwaikuye fai ꞌu nunuakalikali bwaikina, weꞌe yamu veifufu ꞌwaidiega Yaubada yana tomotoga ꞌu kiavefaꞌalidi wata ꞌu kiavesosoanidi.

Faulo yana veluꞌaseꞌase Onesimo faifaina.

8-9 Yaubada yana tomotoga ꞌu nunuakalikaliediga begaidi a na vonemu. Yau Faulo, Iesu Keliso faifaina a vetomataꞌaulele a luluꞌivoneyeni vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i yatoku a miamia, ma yaku veimea Keliso ꞌwainega bega ꞌaku fata a da lukakademu yaku nuanua ꞌu da ꞌidewai, siwe fai ꞌomu iaku, nuakalikaliega a na vonemumo bega avaꞌai sauluvaga ꞌatumaina, nuanuaku ꞌu na ꞌidewai. 10  ✡Nuanuaku a na vonemu Onesimo faifaina, deꞌe bei vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye a miamia yaku veifufu ꞌwainega i vetumagana Keliso ꞌwaineye bega a awave-natuna ꞌwaineye. 11 Basenadi Onesimo yamu tofolova-maimaiga, ꞌomu ꞌaisemu ꞌu veimea-ꞌeaꞌea ꞌwaineye, yana folova kebu ꞌatumainaga i dega ꞌwaimuyega. I maiga a veluagai bega tutuya deꞌe tomogo ꞌatumaina ꞌwaideye, ꞌomu wata yau ꞌada toꞌaivaita.

12-13 A nuakalikalieni bwaikina igodi a da veꞌoꞌoleni. Yau a miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye fai Iesu Valana ꞌAtumaina a lalauꞌage, weꞌe Onesimo tutulimu i da ꞌiꞌivaiseku, siwe ꞌomu yamu tofolova bega a voneni i na vilai i na wai. 14  ✡ꞌAiꞌedi ꞌu na vo, Onesimo a na vevilai i na nago Faulo i na ꞌiꞌivaiseni,” ꞌatumaina, siwe kebu a na lukakademuga, ꞌaiꞌedi nuanuamu taunimu yamu nuanuayega ꞌu na vetunei. ꞌAiꞌedi kebu, ꞌasaꞌaiana.

15 I ꞌiawemuga voke tutuya ꞌaleꞌusana faifaina, bega tutuya deꞌe taiadi ꞌwa na mia-vagata. 16 Mogitana yamu tofolova, siwe ꞌasiau kebu tofolova ꞌaisena, taunina tamu tomogo, fai ma fueda ta vetumagana Keliso ꞌwaineye bega ta na awave-taineni. Yau a nuakalikalieniga, ꞌomu wata baniꞌodi ꞌu na nuakalikalieni bwaikina fai ma fuemie ꞌada Toveimea Iesu yana tomotoga bega i na ꞌiꞌivaisemu yamu folova ꞌwaidie.

17 ꞌAiꞌedi ꞌomu ꞌaku ꞌau taiadi ta folofolova Iesu faifaina, ꞌu na nuanina bega Onesimo i na waiga ꞌwaimuye ma yamu sosoana ꞌu na luꞌumaꞌumaieni ꞌwa da vo yau a da leꞌwa ꞌwaimuye ꞌu da luꞌumaꞌumaieku. 18 Weꞌe ꞌaiꞌedi tamu avaꞌai sakoina basenadi i ꞌidewaiga ꞌwaimuye, ꞌalo tamu nani i ꞌewa-maimaigi ꞌu na voneku a na tutuli. 19  ✡Yau Faulo, deꞌe a kilukiluma nimakuyega, ꞌu na ꞌisaꞌinanai ꞌu na ꞌasetai mogitana yau, bega a vonaꞌawaufaufa ꞌwaimuye ꞌaiꞌedi avaꞌai Onesimo i ꞌewa-maimaigiga ꞌwaimuyega, matatabuna yau a na tutulidi. Siwe ꞌu na nuani basenadi yaku vona ꞌwainega ꞌu vetumagana Keliso ꞌwaineye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌu veluagai, ꞌako ꞌu da vo, A na tutuli,” kebu ꞌamu fataga. 20 Begaidi nuanuaku ꞌu na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaikuye ꞌada Toveimea Iesu faifaina. ꞌOmu baniꞌodi taiku fai ta vetumagana Keliso ꞌwaineye bega ꞌaiꞌedi yaku nuanuananina ꞌu na ꞌidewaiga, ꞌu na kiavesosoaniku. 21 A ꞌasetai mogitana ꞌaiꞌedi avaꞌai nuanuaku faifaina a na kiluma ꞌwaimuye ꞌana fata ꞌu na ꞌidewai, siwe kebu naninina ꞌaisena, nani ꞌifwaidi wata ꞌatumaidi taiadi.

22  ✡Wata tamu yaku nuanua, nuanuaku yamu vanuge yaku ꞌeba ꞌeno ꞌu na ꞌidewai, fai a nuani mogitana yami veluꞌui ꞌwaidiega Yaubada bonami i na nogai bega i na ꞌetoyavuku vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega a na wai.

ꞌAlanuai.

23  ✡Efafila, taunina wata Iesu Keliso faifaina i luluꞌivona bega ma fuemeye ꞌa miamia vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, yana vekaiwa i vetunei ꞌwaimie. 24  ✡Wata ꞌifwaidi tomotoga yadi vekaiwa ꞌwaimie, taunidi ꞌaku toꞌaivaita taiadi ꞌa folofolova, Malika, Alisitako, Dimasi wata Luke.

25 A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu Keliso ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Faulo.

✡ 1:4-5: Lom 1:8-9

✡ 1:6: Kolos 1:9

✡ 1:10: Kolos 4:9

✡ 1:14: 2 Kol 9:7

✡ 1:19: Gal 6:11

✡ 1:22: Fil 1:25

✡ 1:23: Kolos 1:7; 4:12

✡ 1:24: Kolos 4:10; 2 Tim 4:10-11; Fol 16:10

IBELIU

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

IBELIU

Leta deꞌe me Ibeliu faifaidi.

Deꞌe letanina me Diu faifaidi kumanidiavo i vetumaganaga Iesu Keliso ꞌwaineye. Bonadi ꞌana wagava Ibeliu begaidi ta golegoledi ta vo, Me Ibeliu.” Weꞌe deꞌe letanina ꞌana tokiluma kebu ta da ꞌasetaiga aitoi i kilumi.

Fai me Ibeliu tovetumagana vita i veveluagadi Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega nuanuadi i na viladi yadi tafalolo tuatuaina ꞌwaineye. Begaidi deꞌe leta ꞌana tokiluma i ve ꞌwaidie i lubwainedi yadi tafalolo tuatuaina ꞌadi ꞌedaꞌeda i na bailedi, Iesu ꞌaiseotogina ꞌwainega i na veꞌatumai Yaubada mataneye. Iesu taunina Yaubada Natuna bwaikaotogina weꞌe anelose, Yaubada yana toluꞌivonavo wata Mosese saiꞌafo. Wata i ve ꞌwaidie tomotoga kebu ꞌadi fata i na veꞌatumai Yaubada mataneye veꞌetoboda ꞌadi vematayakayaka ꞌwaidiega ꞌalo velomu tulina tulina ꞌwaidiega. Iesu ꞌaiseotogina ꞌwainega Yaubada yada sakona i na ꞌuꞌumidi. Fai taunina yada Tovelomu Bwaikina faifaida i mia-vagata Yaubada ꞌana ꞌatagiega, i lubwaineda yada sauluva tuatuaidi ta na bailedi, yada vetumagana ta na yato-vagasedi Iesu ꞌwaineye. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Yaubada taunina i sivemageseni ꞌwaideye Natuna ꞌwainega. 1:1-4

Keliso Yaubada yana anelose i vebwaika-ꞌiawedi. 1:5-2:18

Keliso Mosese wata Iosua i vebwaika-ꞌiawedi. 3:1-4:13

Keliso tovelomu i vebwaika-ꞌiawedi. 4:14-7:28

Veakutagona ꞌIvauna Keliso ꞌwainega Veakutagona Nagami i vebwaika-ꞌiaweni. 8:1-9:28

Keliso dayagina ꞌaisaya dayagidi i vebwaika-ꞌiawedi, ꞌeba velomunina ꞌana fata yada sakona i na ꞌuꞌumidi. 10:1-39

Vetumagana ꞌaiseotogina ꞌwainega ta na veꞌatumai. 11:1-40

Ma yada tokemaiga ta na vetumagana Keliso ꞌwaineye wata ta na vematayakeyakeni. 12:1-13:19

Leta ꞌana tokiluma yana ꞌalanuai. 13:20-25

1

Yaubada yana nuanua ꞌwaideye, ꞌana tosivemageta Iesu.

1 Basenadiotoga Yaubada yana nuanua i veve tubudavo me Diu ꞌwaidie. Tutuya fuedi ꞌedaꞌeda tulina tulina ꞌwaidiega yana nuanua i sivemagesedi yana toluꞌivonavo ꞌwaidie mulieta i luꞌivona tubudavo ꞌwaidie. 2  ✡Basenadi deꞌe baniꞌodi i veifufuyedi siwe ꞌasiau bega i na nagoga tutuya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i veifufu ꞌwaideye Natuna ꞌwainega. Natunanina ꞌwainega nani matatabuna i ꞌidewadi abame wata fwayefwayeye, wata i venuaꞌivineni bega naninidi i ꞌidewadiga i na veveimeyedi. 3  ✡Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu mataududulina ꞌanununa ꞌada fata ta na ꞌiseni Natuna ꞌwainega. Natunanina Yaubada i sala-ꞌafoꞌafoi wata yana vona toketokena ꞌwainega nani matatabuna i kikiavefaꞌalidi wata i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Weꞌe yana wafa ꞌwainega tomotoga yada sakona i lekoaꞌaꞌavadi mulieta ma yana veimea i miabui abame, Yaubada Toketokeotogina ꞌana ꞌatagiega. 4  ✡Ma yana veimea i miabui bega taunina bwaikaotogina weꞌe anelose saiꞌafo. Weꞌe ꞌana ꞌeba ꞌainana Yaubada Natuna, wagavanina bwaikaotogina kebu anelose ꞌadi wagava baniꞌodi.

Yaubada Natuna bwaikaotogina kebu anelose baniꞌodi.

5  ✡Vona mogitana ta ꞌasetai Yaubada Natuna bwaikaotogina fai basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye faifaina. Yaubada i vona Natuna ꞌwaineye i vo,

ꞌOmu Natuku,

ꞌAsiau fai yau Tamamu veimea a velemu.”

Weꞌe kebu tamu tutuya deꞌe baniꞌodi i da voneyedi anelose ꞌwaidie. Wata tamu tutuya Yaubada i vona Natuna faifaina i vo,

Yau Tamana,

Weꞌe taunina Natuku.”

6  ✡Yaubada Natuna kumanina nani matatabuna ꞌadi toꞌedakumeta, saiꞌafoga i na vetunei i na mai fwayefwayeye, faifaina i vona i vo,

Yaku anelose matatabudi, i lubwainedi ma yadi subia i na ꞌoduꞌodu ꞌwaineye.”

7  ✡Ta ꞌasetai anelose tomotoga bwaikidi fai Yaubada i vona faifaidi i vo,

Yaku anelose a ꞌidewadi, yadi lilide kaukau baniꞌodi,

Taunidi yaku tofolovavo ꞌai-ꞌalaꞌalata baniꞌodi.”

8  ✡Weꞌe Natuna fai bwaikaotogina bega faifaina i vo,

ꞌOmu Yaubada, yamu ꞌEba Veimea kebu ꞌana ꞌeba veꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata.

ꞌU veveimea, veimea tonovidi ꞌwaidiega.

9 Sauluva tonovidi nuanuamu bwaikina, weꞌe sakona ꞌu vedumweꞌaiꞌaieni.

Begaidi yau yamu Yaubada a venuaꞌivinemu a silakaimu, wata veimea bwaikina a velemu, ꞌamu kiavesosoana.

Weꞌe emwavo ꞌadi veꞌililibu saiꞌafo.”

10  ✡Wata Yaubada i vona Natuna ꞌwaineye i vo,

ꞌOmu Toveimea, ꞌeba velamu ꞌwaineye fwayafwaya ꞌu ꞌidewai,

Wata nimamuyega nani matatabuna abame i souyedi.

11-12 Naninidi ꞌaꞌaꞌavidi i na savovola, weꞌe ꞌomu ꞌu na mia-vagata.

I na venani-ꞌavoꞌavovo kaleko tuatuaina baniꞌodi.

Tomotoga kaleko tuatuaina i na sakoga i na nunumi i na taweni, maꞌitufa ꞌivauna i na ꞌewai.

Wata baniꞌodi fwayafwaya abama taiadi ꞌu na nunumidi weꞌe ꞌivaudi i na souyedi.

Weꞌe ꞌomu, ꞌasaꞌaiana ꞌamu ꞌisaꞌisanina, kebu ꞌu na vetuatuaiga.”

13  ✡Wata tamu tutuya Yaubada i vona Natuna ꞌwaineye i vo,

Veimea a velemuga bega ꞌu na miabui ꞌaku ꞌatagiega,

I na nagoga ꞌamu gaviavo a na leodi bega ꞌu na veveimeyedi.”

Weꞌe kebu tamu tutuya deꞌe baniꞌodi i da voneyedi anelose ꞌwaidie. 14  ✡Vetuma anelose egavo? Taunidi ꞌanuꞌanunu, Yaubada yana tofolovavo i vevetunedi bega egavo ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagaiga i ꞌiꞌivaisedi.

2

ꞌAda ꞌitaꞌitaꞌi kebu ta na baileniga.

1 Fai Yaubada i veifufu ꞌwaideye Natuna ꞌwainega, ꞌida yana vona ta nogaidiga i lubwaineda ta na nunuaveꞌavinidi. Weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, yana vonanidi ta na baibailedi baniꞌodi malolo maꞌinuana waka i bewebeweni. 2  ✡Basenadiotoga Yaubada yana veimea i ꞌanivelenedi Mosese ꞌwaineye anelose ꞌwaidiega, weꞌe tomotoga fuedi i ꞌasetai veimeanidi vona mogitana. Egavo i geugeudi kebu i da vematayakeyakediga vematavuloga i veluagai ꞌadi laubwaina. 3 Tutuya deꞌe ꞌada Toveimea Iesu tauniotogina ꞌitaꞌitaꞌi ꞌana ꞌedaꞌeda i luꞌivona tomotoga ꞌwaidie. Tomotoga ꞌifwaidi yana luꞌivonanina i nogai mulieta faifaina i ve ꞌwaideye, bega ta ꞌasetai vona mogitana. ꞌItaꞌitaꞌinina Iesu ꞌwainega nani bwaikaotogina begaidi ꞌaiꞌedi ta na baileniga kebu ꞌada fata ꞌada vematavuloga ta na degeni. 4  ✡Tomotoganidi Iesu yana vona i nogaiga i luluꞌivona, wata yadi luꞌivonanina Yaubada i awavemogitaneni fai toketokena i veledi bega ꞌadi fata ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa tulina tulina, wata ꞌeba ꞌisa toketokedi i na ꞌiꞌidewadi. Wata baniꞌodi yana nuanuayega nuakalikali tulina tulina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega i veutada. Nuakalikalinidi ꞌida tovetumaganavo ꞌada ꞌeba ꞌaivaita.

Iesu nani matatabuna ꞌadi Toveimea.

5 Yaubada anelose kebu i da tauyedi bega i na vetoveimea fwayafwaya ꞌivauna ꞌawaie i na souyeniga ꞌwaineye. A vonavona tutuya mulina faifaina. 6  ✡Vona mogitana kebu anelose i da tauyediga weꞌe basenadiotoga tamu aitoi i kiluma Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Yaubada, ꞌima tomia fwayafwaya nani-ꞌavoꞌavovo, siwe ꞌu nuanuanima.

ꞌIma tomotogaotoga siwe ꞌu ꞌiꞌisaveꞌavinima.

7-8  ✡Mogitana ꞌima nani-ꞌavoꞌavovo siwe ꞌu silakaima bega ꞌima saiꞌafo nani bwaikina, weꞌe anelose bwaikidi.

ꞌU silakaima kini baniꞌodi, ꞌaiꞌaiwabu ꞌu velema, ma ꞌama veꞌililibu,

Wata ꞌu tauyema nani matatabuna ꞌa veveimeyedi.”

I vonaga Yaubada tomotoga i tauyedi nani matatabuna i veveimeyedi bega ta ꞌasetai kebu tamu nani i da veꞌoꞌoleni. Siwe tutuya deꞌe kebu ta da ꞌiseni tomotoga nani matatabuna i da veveimeyediga. 9  ✡Weꞌe mogitana tamu tomotoga ta ꞌiseni, taunina Iesu, nani matatabuna ꞌakonadi i veveimeyedi. Nagami bwaikaotogina, mulieta tutuya ꞌaleꞌusana faifaina Yaubada i kiaobuyeni bega i obuma maꞌitufa anelose i kumeta. I obumaga Yaubada yana nuakalikali kebu nuana i da loloiga bega i wafa tomotoga matatabuda faifaida. Fai wafa ꞌana veviga sakoina i veluagai faifaida, Yaubada i silakai i ve-Kini, ꞌaiꞌaiwabu magemagetana wata veꞌililibu i veleni bega ꞌasiau ta ꞌiseni nani matatabuna i veveimeyedi.

Tatada Iesu ꞌana fata i na ꞌivaiseda.

10  ✡Fai Yaubada nuanuana, bega nani matatabuna i ꞌidewadiga i ꞌiꞌisaveꞌavinidi, wata nuanuana tomotoga fuedi ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai i na luku yana mageta mataududulina ꞌwaineye. Bega Iesu i vetuneiga i lubwaineni, yana veviga wata yana wafa ꞌwaidiega Yaubada Iesu yana veimea i ꞌimosoꞌieni, bega taunina ꞌada Toꞌedakumeta ꞌatumaiꞌavana, ꞌana fataotoga i na ꞌitaꞌitaꞌieda bega ꞌida Yaubada natunavo. 11  ✡Iesu ꞌida tomotoga i ꞌiveꞌatumaida Yaubada mataneye, bega ꞌida wata taunina ꞌada Toꞌiveꞌatumai, ma fueda Tamada ꞌaitamogana. Avinodi taunina Yaubada Natuna bwaikaotogina siwe kebu i da bunumayageda fai i ꞌiveꞌatumaida i veveꞌawa-taikwavo ꞌwaideye. 12  ✡Kebu i da bunumayagedaga begaidi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Yaubada, faifaimu a na veifufu taikwavo ꞌwaidie, Tutuyanina i na vavaꞌautaga, matadie a na lei-subisubia ꞌwaimuye.”

13  ✡Wata i vo,

Yaku vetumagana a na yatoi Yaubada ꞌwaineye.”

Wata tamu tutuya Iesu i vo,

Yau deꞌe, Yaubada natunavo taiadi, kumanidiavo i veleku.”

14  ✡Yaubada natunavonidi vigo wata dayaga ꞌwaidiega ta tubuga begaidi wata Iesu i tubuga i vetomotogaotoga ꞌida baniꞌodi. I vetomotogaotogaga bega ꞌana fata i na wafa tomotoga faifaida. Yana wafanina ꞌwainega Seitani, taunina wafa ꞌana toveimea, yana toketokena i venani-ꞌavoꞌavovo. 15 Tomotoga fuedi yadi mia matatabuna ꞌwaidie i kololo wafa faifaina, ꞌwa da vo yadi kololonina i da yogonidi, siwe Iesu i wafa wata i tovoi-vaitugana bega i yavudi kololonina ꞌwainega. 16 ꞌAkonadi ta ꞌasetai Iesu kebu i da ve-anelose bega anelose i da ꞌivaisedi, i vetomotogaotoga bega ꞌida Ebelamo tubunavo i ꞌivaiseda. 17  ✡Yaubada nuanuana i na ꞌivaiseda bega Iesu i salada nani matatabuna ꞌwaidie i lubwaineni. Fai yana mia ꞌida tainavo baniꞌodi, i vetofolova Yaubada ꞌwaineye taunina yada Tovelomu Bwaikina, i ꞌiꞌisanuakalikalieda bega ꞌada fata ta na vetumagana ꞌwaineye kebu i na baileda. Yana folovanina ꞌwainega tomotoga yada sakona Yaubada i nuatavunidi wata yana nuasako ꞌwaideye i veꞌaꞌavadi. 18 Tutuyanina i miamia fwayefwayeye vita i veluagadi wata Seitani i silubuya nuanuana i na sakona siwe kebu i da beꞌuga, begaidi ꞌasiau ꞌida vetalaimimila ta na veluagadiga, ꞌana fata i na ꞌivaiseda.

3

Mosese saiꞌafo, weꞌe Iesu bwaikaotogina.

1  ✡Ekwavo, ꞌomi wata Yaubada i venuaꞌivinemiga yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi mataneye bega ꞌami fata ꞌwa na luku abame. Mogitana Iesu ꞌana fata i na ꞌiꞌivaiseda begaidi i lubwaineda ta na nunuaꞌivina faifaina. Yaubada i vetunei i mai i vetovelomu bwaikina faifaida yada sakona i ꞌuꞌumidi bega tutuya fuedi faifaina ta luluꞌivona. 2  ✡Tutuyanina i miamia fwayefwayeye ma yana dumwebika i folova Yaubada faifaina, kumanina i venuaꞌivineni i vetovelomu bwaikina. Basenadi wata baniꞌodi Mosese ma yana dumwebika i folova Yaubada yana ꞌailaꞌa ꞌwaidie, ꞌwa da vo yana vanuga matatabuna nageneye i da folova. 3 Iesu yana folovanina faifaina Yaubada i silakai ꞌaiꞌaiwabu bwaikina i veleni weꞌe Mosese saiꞌafo, baniꞌodi toꞌaiyogona vanuga, taunina ta subisubiai weꞌe vanuga saiꞌafo. 4 Vanuga ꞌaitamogana ꞌaitamogana kebu taunidi i da tovoi, tomotoga i yogonidi. Weꞌe Yaubada nani matatabuna ꞌadi toꞌidewadewa. 5 Mosese taunina Yaubada yana tofolova, i dumwebika Yaubada yana vanuga matatabuna nageneye, wata avaꞌai Yaubada i sivemagesediga toluꞌivonavo wata Keliso ꞌwaidiega, faifaidi nagami i vona-vagata. 6  ✡Weꞌe Keliso kebu tofolova, taunina Yaubada Natuna ma yana dumwebika Yaubada yana vanuga i veveimeyeni. ꞌIda tovetumaganavo ꞌasaꞌaiana yana vanuganina. ꞌAiꞌedi ma yada venuafoufaꞌala ta na tokemaigeda Iesu faifaina, wata ma yada vetumagana ta na lulukamata naninidi Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na veledaga, mogitana ꞌida Yaubada yana vanuga.

Me Isileli Yaubada yana nuanua i vedumweꞌaiꞌaieniga kebu ta na saladi.

7-9  ✡Ma yada venuafoufaꞌala ta na tokemaigedaga fai Yaubada yana Buki nageneye ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneda i vo,

ꞌAiꞌedi ꞌasiau Yaubada yana vona ꞌwa na nogaiga,

Kebu tanigami ꞌwa na ꞌibodadi, ꞌwa na nogai ꞌwa na tononi.

Tubumiavo kebu ꞌwa na saladi.

Basenadi i yabayaba saliꞌavuꞌavuye tanigadi i ꞌibodadi wata yau yadi Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieku.

Bei saliꞌavuꞌavuye malamala 40 nagedie ꞌeba ꞌisa toketokedi a ꞌiꞌidewadi matadie i lubwainedi i da vematayakeyakeku, siwe yaku tokemaiga i silubuya yadi sauluva sakoidi ꞌwaidiega,

10 Fai i vedumweꞌaiꞌaieku a nuasako ꞌwaidie a vo,

Tutuya fuedi yadi nuanua tulidiamo i nunago, yau kebu nuanuadi.”

11  ✡Begaidi ma yaku nuasako a vonaꞌawaufaufa a vo, Kebu tamu saiꞌafo i na luku ꞌawalawanina a tauyeniga ꞌwaineye bega i na veawai ꞌwaikuye.”

12 Ekwavo, basenadiotoga tubumiavonidi tanigadi i ꞌibodadi kebu i da luku mia ꞌatumaina ꞌwaineye, weꞌe ꞌomi taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega kebu nuanua sakoidi nuamie yami vetumagana i na ꞌivesakodi i na nunago Yaubada Miamia-vagaina ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubuseni. 13 Taunina tutuya i tauyeni tomotoga ꞌwaideye bega bonana ta na nogai ta na vematayakeyakeni, begaidi ꞌawasasanina i tauyeniga ꞌwaideye ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana ma emiavo ꞌwa na veꞌivaivaita, ꞌwainega yami vetumagana i na vetoketoke. ꞌAiꞌedi kebu, voke sakona nuami i na ꞌewadi i na vekaliemi bola matami wata tanigami i na ꞌiveꞌuludi kebu bonana ꞌwa na nogai. 14  ✡Tutuyanina ta velamu taunida ta tauyeda Iesu ꞌwaineye yada vetumagana toketokena, bega ꞌaiꞌedi ta na tokemaigedaga yada vetumagananina kebu i na mwea i na nagoga ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye, nika naninidi ꞌatumaidi i ꞌenoꞌenovi Keliso ꞌwaineye ta na veluagadi. 15  ✡Avaꞌai ꞌakonadi a voneyeniga ꞌwa na nuani a vo,

ꞌAiꞌedi ꞌasiau Yaubada yana vona ꞌwa na nogaiga,

Kebu tanigami ꞌwa na ꞌibodadi, ꞌwa na nogai ꞌwa na tononi.

Tubumiavo kebu ꞌwa na saladi fai basenadi i yabayaba saliꞌavuꞌavuye tanigadi i ꞌibodadi wata yau yadi Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieku.”

16  ✡Egavo Yaubada yana vona i nogai i vedumweꞌaiꞌaieni? Tomotoganidi Mosese i ꞌedakumesedi ꞌawalawa Itifita ꞌwainega. 17 Weꞌe malamala 40 nagedie, egavo ꞌwaidie Yaubada i nuasako? Tomotoganidi i sakona saliꞌavuꞌavuye bega bei i veꞌalawafawafa. 18 Tutuyanina Yaubada i vonaꞌawaufaufa i vo, Kebu tamu saiꞌafo i na luku ꞌawalawanina a tauyeniga ꞌwaineye bega i na veawai ꞌwaikuye,” egavo faifaidi i vonavona? ꞌAsaꞌaiana tomotoganidi taunidi tovemataꞌwanaꞌwana. 19 Bega ta ꞌasetai kebu ꞌadi fata i na luku mia ꞌatumaina ꞌwaineye fai kebu mogitana ma yadi vetumagana taunidi i da tauyedi Yaubada ꞌwaineye.

4

Ta na vematayakayaka bega ta na veawai Yaubada yana ꞌeba mia ꞌwaineye.

1 Basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa i vo, ꞌAmi fata ꞌwa na luku yaku ꞌeba mia ꞌwaineye bei ta na veawai.” ꞌEba veawainina Yaubada i ꞌidewaiga tubudavo faifaidi, siwe kebu ꞌwaineye i da luku. Weꞌe yana vonaꞌawaufaufanina veawai faifaina bola i ꞌenoꞌeno, begaidi ma yada kololo taunida ta na ꞌiꞌisaveꞌavinida i na nunago tamu ꞌwaimiega Yaubada i na voneni i na vo, Kebu ꞌamu fata ꞌu na luku ꞌeba veawainina ꞌwaineye.” 2 ꞌIda ꞌakonadi Valanina ꞌAtumaina ta nogai, baniꞌodi basenadi tomotoganidi Mosese yana tutuye i nogai siwe kebu i da ꞌivaisedi fai nogayaꞌava kebu i da vetumaganeni. 3  ✡Weꞌe ꞌida ta vetumagana Iesu ꞌwaineye ꞌada fata ta na luku Yaubada taiadi ta na veawai. Yana Vona yana Buki nageneye i ꞌenoꞌeno tomotoganidi kebu i da vetumaganaga faifaidi i vo,

Ma yaku nuasako a vonaꞌawaufaufa a vo,

Kebu tamu saiꞌafo i na luku ꞌawalawanina a tauyeniga ꞌwaineye bega i na veawai ꞌwaikuye.”

Baniꞌodi i vona tobailanidi faifaidi siwe fwayafwaya ꞌana ꞌidewavau ꞌwaineye yana folova i veꞌaꞌavaina i lulukamata nuanuana yana tomotoga taiadi i na veawai. 4  ✡Ta ꞌasetai i veveawai bega i lulukamata fai yana Buki nageneye tamu vona ꞌAiata Veawai faifaina i vo,

Yaubada nani matatabuna i ꞌidewadi ꞌaiata 6 nagedie,

ꞌAna ve-7 ꞌwaineye i veawai.”

5 Mogitana i vona veawai faifaina siwe mulieta wata i vona tomotoganidi i bailaga faifaidi i vo,

Kebu tamu saiꞌafo i na luku ꞌawalawanina a tauyeniga ꞌwaineye bega i na veawai ꞌwaikuye.”

6 Tomotoganidi nagami Valanina ꞌAtumaina i nogaiga kebu i da luku Yaubada ꞌwaineye taiadi i da veawai fai yana nuanua kebu i da vematayakeyakediga. Kebu i da lukuga siwe Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina veawai faifaina bola i ꞌenoꞌeno bega tomotoga ꞌifwaidi taunidi i tauyediga Yaubada ꞌwaineye ꞌadi fata i na luku i na veawai. 7  ✡Ta ꞌasetai ꞌadi fata i na luku fai Yaubada tamu tutuya i tauyeni, tutuyanina ꞌana wagava ꞌAsiau. Malamala fuedi i ꞌaꞌavana wata Yaubada i veifufu tutuyanina faifaina Kini Devida ꞌwainega i vo,

ꞌAiꞌedi Yaubada yana vona ꞌwa na nogaiga, ꞌasiau,

Kebu tanigami ꞌwa na ꞌibodadi, ꞌwa na nogai ꞌwa na tononi.”

8 Weꞌe bola Devida kebu i da tubugaga, Iosua taunina Mosese tutulina me Isileli i ꞌedakumesedi. ꞌAiꞌedi tomotoganidi i da nawedi i da luku Yaubada yana ꞌeba veawai ꞌwaineye, ꞌako Devida Yaubada yana vonanina kebu i da luꞌivoneyeni i da vo, Yaku vona ꞌwa na nogai ꞌasiau,” fai ꞌakonadi taiadi i da veveawai. 9 Siwe fai baniꞌodi i voneyedi, ta ꞌasetai tamu veawai i ꞌenoꞌeno Yaubada yana tomotoga faifaida, baniꞌodi Yaubada taunina i folova i ꞌaꞌavana mulieta i veawai-vagata. 10  ✡Bega ꞌaiꞌedi aitoi i na luku i na veawai Yaubada ꞌwaineye taunina yana folova ꞌwainega, i veveawaiga baniꞌodi ꞌakonadi Yaubada i veveawai yana folova ꞌwainega. 11 Fai Yaubada yana ꞌeba veawai i ꞌidewa-vagaseni, ma yada tokemaiga taunida ta na tauyeda bega ta na luku Yaubada ꞌwaineye ta na veawai. Kebu nuanuaku tamu aitoi ꞌwaimiega i na vemataꞌwanaꞌwana tubudavo baniꞌodi bega kebu i da luku ꞌeba veawainina ꞌwaineye.

Yaubada yana Vona nigonigona.

12  ✡Yaubada yana Vona kebu mweanaga, wata kebu i na venani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaideye, fai vevetafewana wata toketokena. Vonanina nigonigo-otogina kebu baniꞌodi kefata kainumu nigona ma viꞌaviꞌaina. Kefatanina ꞌana fata luluda ꞌadi tubwa i na ꞌetofuadi tuyafa i na veluagadi. Weꞌe Yaubada yana Vona ꞌana fata i na vagaluku yada nuanua wata ꞌanuꞌanunuda i na veluagadi, bega yada nuanua givagivadi matatabuna i na ꞌetovemagesedi. 13  ✡Kebu ꞌada fata tamu nani ta na giveni Yaubada ꞌwainega. Abame wata fwayefwayeye nani matatabuna mageseye, mataneye i ꞌenoꞌenovi. Tomotoga matatabuda yada nuanua i ꞌiseꞌisedi wata i nuanuanidi, faifaidi ꞌawaie ta na vonayavuga mataneye.

Yada Tovelomu ꞌada vebae i ꞌasetadi.

14  ✡Fai ꞌawaie ta na vonayavuga Yaubada mataneye, yada vetumagana ta na yato-vagaseni Iesu Yaubada Natuna ꞌwaineye, kumanina faifaina ta luluꞌivona. Iesunina ꞌana fata i na ꞌivaiseda vonayavuga ꞌwaineye fai taunina yada Tovelomu Bwaikaotogina, i kumeta i luku abame, Yaubada ꞌwaineye. 15  ✡Yada Tovelomunina ꞌeba sailubu tulina tulina i veluagadi Seitani ꞌwainega ꞌida baniꞌodi siwe kebu i da sakonaga. Begaidi ꞌana fata ꞌada vebae i na ꞌasetadi wata ꞌaiꞌedi ta na beꞌuga sakona ꞌwaineye ꞌalo vita ta na veluagadiga, ꞌana fata i na ꞌivaiseda. 16  ✡Faifainanina kebu ta na kolologa, ma yada venuafoufaꞌala ta na vaganago Yaubada Bwaikaotogina ꞌwaineye bega yada sakona faifaidi i na ꞌisanuakalikalieda wata tutuyanina nuanuada ꞌaivaita, kebu i na veꞌiseꞌiseda, siwe ma yana nuakalikali i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye.

5

Iesu yada Tovelomu Bwaikina ma yana veimea.

1 Me Diu tovelomu ꞌaitamogana ꞌaitamogana taunidi tomotogaotoga ediavo baniꞌodi, kebu tulidiga siwe i vevenuaꞌivinedina ma yadi veimea tomotoga faifaidi i folofolova Yaubada ꞌwaineye. Tovelomunidi tomotoga yadi nuakalikali i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye wata yadi ꞌaisaya i nikenikedi i kabukabunidi Yaubada mataneye bega dayagidiega yadi sakona i tavutavunidi. 2  ✡Tomotoganidi taunidi tovekali wata tobavu weꞌe tovelomunidi ꞌadi vebae i ꞌasetadi fai taunidi wata kebu toketokediga bega ꞌadi fata bonadi bikadiega i na ꞌivaisedi. 3  ✡Fai tovelomunidi kebu toketokediga i sakosakona, taunidi wata faifaidi i vevelomu.

4  ✡Kebu tamu aitoi ꞌana fata taunina i na silakai bega ma ꞌana veꞌililibu i na vetovelomu. Weꞌe mogitana nagami Yaubada i na venuaꞌivineni i na goleni mulieta ꞌana fata tovelomu yadi folova i na ꞌewai, baniꞌodi basenadiotoga Eloni i venuaꞌivineni i goleni.

5  ✡Wata baniꞌodi Keliso kebu taunina i da silakai bega ma ꞌana veꞌililibu i da vetovelomu bwaikina. Weꞌe mogitana nagami Yaubada i venuaꞌivineni i voneni i vo,

ꞌOmu natuku,

ꞌAsiau fai yau Tamamu veimea a velemu.”

6  ✡Wata tamu tutuya Yaubada i vona Keliso i na silakaiga faifaina i vo,

ꞌOmu ꞌu na vetovelomu-vagata,

Ebelamo yana tutuye Melekisadeki taunina tovelomu,

ꞌOmu wata baniꞌodi.”

7  ✡Basenadi Iesu i miamia fwayefwayeye ma matageuna i veluꞌui bonana bwaikinega Yaubada ꞌwaineye, kumanina ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌieni wafa ꞌwainega. Fai Iesu taunina tonuaobu wata Yaubada yana nuanua i dumwebikedi bega bonana i nogai. 8 Avinodi taunina Yaubada Natuna siwe veviga wata ꞌweꞌwela i veluagadi, ꞌwaidiega ꞌaseta i ꞌewai vematayakayaka faifaina. 9 Veviganidi ꞌwaidiega Yaubada Iesu yana veimea i ꞌimosoꞌieni bega ꞌatumaiꞌavana, ꞌana fataotoga ꞌida ta vevematayakeyakeniga i na ꞌitaꞌitaꞌieda, ꞌitaꞌitaꞌinina miamia-vagaina. 10 Wata fai Iesu ꞌitaꞌitaꞌi ꞌana ꞌeda i ꞌidewai, Yaubada i goleni i vo,

ꞌOmu Tovelomu Bwaikimu,

Melekisadeki baniꞌodi.”

Ta na vewavawava ve vitadi ta na ꞌasetadi.

11 Nani ꞌifwaidi i ꞌenoꞌenovi nuanuaku a da veifufuyedi ꞌwaimie, Keliso yada Tovelomu Bwaikina faifaina. Siwe fai nuami kebu i da magetadi ꞌami ve vitana ꞌwaikuye. 12-13  ✡Basenadiotoga ꞌwa vetumagana Iesu ꞌwaineye, i lubwainemi ꞌasiau yami ꞌaseta i da vebwaika, emiavo ꞌifwaidi ꞌwaidie ꞌwa da veve. Nika ꞌomi bola bavubavumi Yaubada yana Vona faifaina. Nuanuami tamu aitoi i na veve ꞌwaimie bega naninidi safailidi ꞌwaidiega yami ꞌaseta i velamuga Iesu faifaina, ꞌwa na luluvaituganidi. ꞌOmi baniꞌodi kwakwama mwedamwedalidi, nuanuadi susuꞌava, ꞌaniꞌani faꞌalidi i baila. ꞌAniꞌani faꞌalidi mogitana tulaidi faifaidi. Wata kwakwama bavubavudi, kebu i da ꞌasetai nani ꞌatumaidi wata sakoidi. 14  ✡Vonanidi Iesu faifaina ꞌadi ꞌaseta vitadi baniꞌodi ꞌaniꞌani faꞌalidi, ꞌaiꞌedi ꞌwaidie ꞌwa na vewavawava ꞌomi ꞌakonadi baniꞌodi ꞌwa taulai nuanuami ꞌaniꞌaninidi faꞌalidi, wata ꞌami fata ꞌwa na nuani bega ꞌwa na ꞌasetai avaꞌaibe sakona wata avaꞌaibe sauluva ꞌatumaina.

6

Egavo Iesu i na baileniga ꞌwa da vo wata i da tutufwaseni.

1-2 ꞌOmi fai bola ꞌwa vekwamana-siasiai avaꞌai nagami ꞌwa ꞌasetaiga Keliso faifaina ꞌasaꞌaiana bei ꞌwa miamia, begaidi i lubwaineda venidi safailidi ꞌwaidiega ta na vaganago bega ta na vewavawava ve vitadi ta na ꞌasetadi. ꞌAsaꞌaiana nuanuami ve safailaꞌavadi, baniꞌodi sauluvanidi sakoidi ꞌwaidiega wafa i sousouyediga ta na bailedi bega ta na vetumagana Yaubada ꞌwaineye, ve bafitaiso tulina tulina faifaidi, nimayato tomotoga ꞌunuꞌunudie bega toketokena i na veluagai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, ve tovi-vaitugana faifaina, wata tosakona ꞌadi vematavuloga-vagata Yaubada ꞌwainega faifaina. Venidi ꞌatumaidi, siwe basenadiotoga ꞌwa ꞌasetaꞌaꞌavadi kebu ta na luluvaituganidi. 3 I lubwaineda ta na vaganago ve ꞌadi ꞌaseta vitadi ta na ꞌewadi, ꞌaiꞌedi Yaubada i na tauyeda.

4-5  ✡Mogitana ta na vaganago yada ꞌaseta Keliso faifaina i na vebwaika bega kebu ta na vedumweꞌaiꞌai. Tomotoganidi Yaubada i ꞌivaisedi nuadi i magetadi mulieta Natuna Iesu i na vedumweꞌaiꞌaieniga, kebu wata tamu saiꞌafo ꞌadi fata i na nuaviladi. Taunidi wata Yaubada yana nuakalikali i vebaedi, ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agedi toketokena i veledi, i ꞌasetai Yaubada yana Vona tomotoga ꞌada ꞌeba ꞌaivaita, wata yana toketokena tutuya mulina faifaina i vebaedi. 6 Naninidi ꞌatumaidi i veluagadi mulieta i na vedumweꞌaiꞌaiga, yadi sauluvanina ꞌwa da vo Yaubada Natuna i da tutufwatagi-vaituganeni ꞌai lagalagana ꞌwaineye, wata ꞌwa da vo tomotoga fuedi matadie i da sidibidibieni.

7 Tovedumweꞌaiꞌainidi wata tovematayakayaka faifaidi a na awatalatutula. ꞌAiꞌedi tomotoga ꞌaniꞌani i na bakulidi, tutuya fuedi i na ꞌweiꞌwei bega fwayefwayeye i na sususula, mulieta fwayafwayanina ꞌwainega tonibakula ꞌaniꞌani ꞌatumaina i na veluagai. Wata baniꞌodi egavo Yaubada yana nuanua i vevematayakeyakedi vuagidi ta ꞌiseꞌisedi wata Yaubada yana nuakalikali i veveluagadi. 8 Weꞌe tomotoganidi Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieni baniꞌodi fwayafwaya sakoina. ꞌAniꞌani i na bakulidiga siwe kebu i na taboga, nani sakoidi ꞌaisedi i na tabo baniꞌodi tauwafa wata ulaulawa. Bakulanina i na tunuya i na ꞌalai i na sako-vagata. Wata baniꞌodi tomotoganidi Yaubada i na vedumweꞌaiꞌaieniga sako-vagata i na veluagai ꞌwainega.

9 Deꞌe a vonavonaga tomotoganidi Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieniga faifaidi, weꞌe ꞌomi ekwavo a ꞌasetami ꞌakonadi ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa veluagai Yaubada ꞌwainega wata a nuani mogitana Yaubada yana nuanua ꞌwa ꞌiꞌidewadi. 10  ✡ꞌOmi ꞌwa folofolovaga Yaubada faifaina wata emiavo tovetumagana ꞌwaidie ꞌwa ꞌaꞌaivaita-vebogi, yami nuakalikali Yaubada ꞌwaineye ꞌana ꞌeba ꞌisa. Yaubada yana nuanua tonovidi, yami sauluvanidi ꞌatumaidi i nuanuanidi ꞌawaie ꞌami tutula ꞌwa na veluagai ꞌwainega. 11  ✡Mogitana ꞌakonadi taunimi ꞌwa tauyemi Yaubada ꞌwaineye, siwe nuanuaku bwaikina ꞌasaꞌaiana baniꞌodi i na nagoga ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye bega naninidi ꞌwa nuaniga mogitana ꞌwa na veluagadi Yaubada ꞌwainega, i na velemi. 12 Kebu nuanuaku ꞌwa na dumweꞌai, nuanuaku tovetumagana toketokedi ꞌwa na saladi. Tomotoganidi ma yadi vetumagana wata ma yadi tokemaiga i lulukamata bega naninidi Yaubada i vonaꞌawaufaufa i na velediga ꞌakonadi i veveluagadi.

Yaubada yana vonaꞌawaufaufa vona-vagata.

13-14  ✡Mogitana ta na vetumagana Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌwaidie baniꞌodi basenadi Ebelamo i vetumagana. Basenadiotoga Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye, siwe kebu tamu aitoi ꞌana wagava i da ꞌinanai bega yana vonaꞌawaufaufanina i na vetoketoke. Fai kebu tamu aitoi bwaikaotogina taunina baniꞌodi bega taunina ꞌana wagava i ꞌinanai i vo, Yau a vonaꞌawaufaufa mogitana a na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimuye wata ꞌamu wauma i na vebwaika.” 15 Vonaꞌawaufaufanina ꞌwaineye, Ebelamo i vetumagana-vagata i lulukamata mulieta vonaꞌawaufaufanina ꞌana mogitana i veluagai, natuna Aisake i tubuga, kumanina ꞌwainega i nagoga nika wauma i vebwaika.

16 ꞌAiꞌedi tamu tomogo nuanuana yana vonaꞌawaufaufa i na kiavetoketokei tamu tomogo bwaikaotogina, kebu taunina baniꞌodi, ꞌana wagava i na ꞌinanai bega tomotoga matatabudi i na ꞌasetai yana vona, vona mogitana bega kebu wata tamu aitoi i na kwayegeni. 17 Yaubada nuanuana tomotoganidi yana vonaꞌawaufaufa ꞌitaꞌitaꞌi faifaina i na veluagaiga i na ꞌaseta-ꞌatumaia kebu wata yana nuanua i na sivilai, bega taunina ꞌana wagava i ꞌinanai, yana vonaꞌawaufaufanina i kiavetoketokei. 18  ✡Weꞌe yana vonaꞌawaufaufa wata ꞌana ꞌeba kiavetoketoke taunina ꞌana wagava, naninidi ꞌadi ꞌailuga kebu ꞌana fata i na bailedi wata nuanua tulina i na souyeni. Kebu tamu saiꞌafo Yaubada i na vekali. Fai ta ꞌasetai kebu ꞌana fata yana vonaꞌawaufaufa ꞌwaideye i na geuya, ꞌida ta veꞌilabibina ꞌwaineye nuafouda i kiavevatudi bega ta nuani mogitana veawai wata ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagadi. 19-20  ✡ꞌAiꞌedi kaukau waka i na bewebeweniga tomotoga lomu i na taweni waka i na sitagoni wata tomotoga nuafoudi i na vatu. ꞌIda wata baniꞌodi, fai ta nuani mogitana Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi faifaina kebu i na geuyaga, ꞌwa da vo yada nuanua ꞌadi lomu i luku Yaubada ꞌwaineye, toketokena wata vitana nuafouda i vatu. Fwayefwayeye me Diu yadi tovelomu bwaikina Tutudaba Tabutabuotogina ꞌana saiboda kaleko i sisibaleni i lukuluku Yaubada mataneye i veveluꞌui tomotoga faifaidi. Wata baniꞌodi Iesu faifaida ꞌakonadi i luku abame, Yaubada yana ꞌeba mia ꞌwaineye. Taunina Tovelomu Melekisadeki baniꞌodi, i vetovelomu bwaikina i na mia-vagata, i kumeta Yaubada ꞌwaineye i veveluꞌui faifaida.

7

Tovelomu Melekisadeki ifuifufuna.

1  ✡Deꞌe Melekisadeki a na veifufuyeni ꞌwa na ꞌasetai. Taunina ꞌatamana Salema ꞌana Kini wata Yaubada Bwaikaotogina yana tovelomu. Basenadiotoga Ebelamo i lugavia Kini 4 ma yadi ꞌailaꞌavo taiadi i leodi, i vilai i mimaiga Melekisadeki taiadi i veluaga, Melekisadeki i veluꞌui Yaubada ꞌwaineye bega i na vesauluva ꞌatumaina Ebelamo ꞌwaineye. 2 Kukuanidi Ebelamo i ꞌewadiga vetalaga ꞌwainega i ꞌidewadi ꞌetokwau 10, ꞌaitamogana Melekisadeki i veleni. Melekisadeki ꞌana saivila Veimea Tonovidi, bega taunina Veimea Tonovidi ꞌadi Kini. Yana ꞌatamana Salema ꞌana saivila Mia ꞌAtumaina, bega taunina Mia ꞌAtumaina ꞌwainega i sousouyeni ꞌana Kini. 3  ✡Taunina kebu tamanaga, kebu inanaga, kebu tubunavoga, yana ꞌeba velamu kebu, wata yawaina ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava kebu.* Yaubada Natuna taunina Tovelomu Miamia-vagaina, wata Melekisadeki baniꞌodi.

4 ꞌWa na nuani, tomogonina kebu tomogo-ꞌavoꞌavovo, taunina bwaikaotogina. Ebelamo tomogo bwaikina ma ꞌana veꞌililibu wata me Isileli matatabudi ꞌwainega i souyedi, siwe i ꞌasetai Melekisadeki bwaikaotogina begaidi kukuanidi lugaviayega i ꞌewadiga, ꞌifwaidi i veleni. 5  ✡Mulieta Ebelamo i wafa tubuna tamu ꞌana wagava Livai i tubuga, ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga ꞌifwaidi i vetovelomu Yaubada yana veimea ꞌwainega. Wata Yaubada i tauyedi taunidi ediavo ma fuedie me Isileli ꞌwaidiega ꞌanivelena-maimaiga i ꞌewaꞌewadi. Ediavonidi wata Ebelamo tubunavo siwe tutuya fuedi ꞌaniꞌani wata kukua i ꞌiꞌidewadi ꞌetokwau 10, kwau ꞌaitamogana tovelomunidi i ꞌewaꞌewai. 6 Melekisadeki kebu tomogo Isileli ꞌalo Livai ꞌana wauma ꞌwainega, siwe ta ꞌasetai ma yana veimea fai kwau ꞌaitamogana i ꞌewai Ebelamo ꞌwainega. Ebelamo mogitana tomogo bwaikina fai vonaꞌawaufaufa i veluagai Yaubada ꞌwainega siwe Melekisadeki i veluꞌui faifaina Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye. 7 ꞌAkonadi ta ꞌasetai tovonanuakalikali tomogo bwaikina weꞌe nuakalikalinina ꞌana toꞌewa saiꞌafo. Ebelamo tomogo bwaikina siwe fai Melekisadeki i vona nuakalikali ꞌwaineye, bega taunina tomogo bwaikaotogina. 8 Tovelomu tomotoga taunidi ediavo i vonevonedi ꞌaniꞌani wata kukua i ꞌiꞌidewadi ꞌetokwau 10, kwau ꞌaitamogana i veleveledi mulieta i wafawafa. Weꞌe Melekisadeki faifaina Yaubada yana Buki i vonaga kwau ꞌaitamogana i ꞌewai Ebelamo ꞌwainega siwe bola ma yawaina i miamia.

9-10 Tutuyanina Ebelamo Melekisadeki taiadi i veluaga kukua kwau ꞌaitamogana i veleni, Ebelamo aisena Livai, bola kebu i da tubuga siwe ꞌwa da vo ꞌakonadi i da miamia Ebelamo tolobwaneye. Fai Ebelamo tolobwaneye Livai i miamia siwe ꞌasaꞌaiana ꞌwa da vo Livai i da ꞌanivelena Melekisadeki ꞌwaineye. Livai ꞌana wauma taunidi tovelomu, kumanidiavo toꞌewanidi kwau ꞌaitamogana ꞌetokwau 10 ꞌwaidiega, weꞌe Melekisadeki ꞌwa da vo i da ꞌewai Livai ꞌwainega, begaidi ta ꞌasetai Melekisadeki bwaikaotogina kebu Livai ꞌana wauma taiadi baniꞌodiga.

Iesu taunina baniꞌodi Melekisadeki.

11 Basenadiotoga Mosese yana tutuye Yaubada veimea i ꞌanivelenedi me Isileli ꞌwaidie weꞌe tovelomu kumanidiavo Livai ꞌana wauma ꞌwainega, veimeanidi i folovidi. ꞌAiꞌedi tomotoga ta da veꞌatumai Yaubada mataneye tovelomunidi yadi folova ꞌwaidiega ꞌako kebu tamu tovelomu tulina i da mai. Fai kebu ta da veꞌatumaiga bega tamu Tovelomu Bwaikina, taunina Keliso i mai, siwe kebu Livai tubuna Eloni baniꞌodiga, taunina mogitana Melekisadeki baniꞌodi. 12-14  ✡Fai Yaubada tamu tovelomu i vetunei bega wata yana veimea tovelomu faifaidi i ꞌiveꞌivaudi. Basenadi Mosese yana veimea ꞌwainega Livai ꞌana wauma i vetovelomu weꞌe Iuda ꞌana wauma ꞌwainega kebu i da tauyedi bega i na vetovelomu ꞌalo i na vetofolova Yaubada faifaina ꞌeba velomu ꞌwaineye. Siwe ꞌakonadi ta ꞌasetai tovelomunina tamu, taunina ꞌada Toveimea Keliso i souyeni Iuda ꞌana wauma ꞌwainega, begaidi veimeanidi Yaubada i ꞌiveꞌivaudi.

15 A vonavonaga Tovelomu tamu wata veimea ꞌivaudi faifaidi, ꞌakonadi ꞌwa nuani Tovelomunina Keliso, taunina baniꞌodi Melekisadeki, ꞌana ꞌaseta safailina ꞌwaimie. 16  ✡Tomotoga ꞌifwaidi i vetovelomu fai Livai ꞌana wauma ꞌwainega, weꞌe Keliso i vetovelomu fai taunina toketokeotogina wata miamia-vagaina. 17 Ta ꞌasetai taunina miamia-vagaina, fai faifaina Yaubada yana Buki nageneye i vo,

ꞌOmu ꞌu vetovelomu-vagata

Melekisadeki baniꞌodi.”

18-19  ✡Veimeanina tuatuaina tovelomu faifaidi i ꞌewayavuleni fai mweana wata i venani-ꞌavoꞌavovo, veimeanina kebu ꞌana fata i na ꞌivaiseda bega ta na veꞌatumai Yaubada mataneye. Weꞌe ꞌedaꞌeda ꞌivauna ꞌakonadi Yaubada i ꞌidewai ꞌatumaiotogina kebu tuatuaina baniꞌodi, ꞌwaineye ta vetumagana fai ta nuani mogitana ꞌada fata ta na vaganago Yaubada lilivaotogineye Keliso ꞌwainega.

Yaubada yana vonaꞌawaufaufa ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi faifaina kebu yana nuanua i na sivilai.

20  ✡Tutuyanina Yaubada Iesu i silakai i na vetovelomu, kebu i da vonamo, nagami i vonaꞌawaufaufa ꞌwaineye i na vetovelomu-vagata. Weꞌe tomotogaotoga i vetovelomuga, faifaidi kebu i da vonaꞌawaufaufa. 21 Iesu i vetovelomuga faifaina Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina i kiavetoketokei taunina ꞌana wagavayega i voneni i vo,

Yau ꞌAuvea Yaubada a vonaꞌawaufaufa ꞌwaimuye,

Kebu wata yaku nuanua a na sivilai,

Bega ꞌomu ꞌu vetovelomu-vagata.”

22  ✡Fai deꞌe baniꞌodi Yaubada i vonaꞌawaufaufaga ꞌada fata yada vetumagana ta na yato-vagaseni Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna ꞌwaineye fai Iesu, kumanina yada Tovelomu-vagata, i ꞌidewai faifaida. Veakutagonanina i ꞌidewaiga ꞌatumaiotogina, kebu baniꞌodi Veakutagona Nagami. 23 Basenadi tovelomu fuedi siwe i veveꞌauveana i wafawafa wata ꞌifwaidi i lukuluku i tutulidi. 24 Weꞌe Iesu fai taunina miamia-vagaina, bega i vetovelomu-vagata kebu tutulinaga, ꞌasaꞌaiana ꞌaisena. 25  ✡Bega egavo nuanuadi ꞌwaineamo i na nago Yaubada ꞌwaineye Iesu ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌiotogedi fai taunina miamia-vagaina bega tutuya fuedi i veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye faifaidi.

26  ✡Iesu magemagetana, kebu yana sakonaga ꞌatumaiꞌavana, kebu tosakona taiadi i da miamiani Yaubada i vemiaꞌeni i silakai abama tabwaotogineye taiadi i miamia. Fai abame i miamia ꞌatumaiꞌavana taunina mogitana yada tovelomu ꞌana fata ꞌaivaita tulina tulina i na veleveleda, kebu tamu tutuya i na ꞌailove. 27  ✡Wata taunina tovelomu ꞌifwaidi kebu baniꞌodiga. Tovelomu bwaikidi Livai ꞌana wauma ꞌwainega ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana i lukuluku ꞌaisaya i nikenikedi i kabukabunidi Yaubada ꞌwaineye, nagami taunidi yadi sakona faifaidi, mulieta yadi tomotoga faifaidi bega i na veꞌatumai mataneye. Weꞌe Iesu kebu baniꞌodi i da vesauluvediga, fai taunina ꞌatumaiꞌavana bega kebu taunina faifaina i da velomu, ꞌida ꞌaiseda faifaida i velomu. Yana velomunina tutuya ꞌaitamogana siwe tutuya matatabuna faifaina, wata kebu ꞌaisayayega i da velomu, i velomuga taunina tomogona i ꞌaniveleneni wafa ꞌwaineye yada sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi. 28  ✡Mosese yana veimea ꞌwainega tomotogaotoga Livai ꞌana wauma ꞌwainega i vetovelomu bwaikidi siwe kebu toketokediga bega i beꞌubeꞌu sakona ꞌwaidie. Tutuya manamanawena i nagoga mulieta Yaubada yana vonaꞌawaufaufa toketokena ꞌwainega Natuna i venuaꞌivineni i silakai i vetovelomu bwaikina. I vetovelomuga, yana wafa ꞌwainega Yaubada Iesu yana veimea i ꞌimosoꞌieni bega ꞌatumaiꞌavana, ꞌana fataotoga i na ꞌitaꞌitaꞌieda, yana veimeanina miamia-vagaina.

8

Iesu taunina yada Tovelomu Bwaikina.

1  ✡Avaꞌai ꞌakonadi a veifufuyediga lamudi side. Mogitana ꞌida ma yada Tovelomu Bwaikina baniꞌodi ꞌakonadi a vona. Taunina Iesu, i miamia abame, ma yana veimea Yaubada ꞌAiꞌaiwabuotogina ꞌana ꞌatagiega i miabui i miamia. 2 Basenadiotoga me Isileli vanuga ꞌeba veluꞌui i ꞌidewai ꞌaisaya bunudiega, weꞌe abame tamu vanuga i ꞌeno-vagata, taunina ꞌAuvea ꞌana ꞌaꞌaiyogona. Vanuganina vevetabuna, Yaubada yana vanuga mogitana, nageneye yada Tovelomu Bwaikina Iesu i folofolova faifaida.

3 Fwayefwayeye tovelomu bwaikidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ma yadi veimea bega tomotoga yadi nuakalikali i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye wata ꞌaisaya i nikenikedi i vevelomuyedi ꞌwaineye, tomotoga yadi sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi. Begaidi yada Tovelomunina Iesu i lubwaineni tamu nani i na ꞌaniveleneni, naninina taunina tomogona. 4 Weꞌe ꞌaiꞌedi Iesu i da miamia fwayefwayeye, ꞌako kebu i da vetovelomuga, fai veimea i mai Mosese ꞌwainega ꞌaisedi Livai ꞌana wauma i tauyedi i na vetovelomu, i vevelomuga yadi veimeanina ꞌwaineamo. 5  ✡Basenadiotoga Mosese i laka ꞌOya Sainai Yaubada taiadi i veifufu. Bei i veni yana vanuga abame ꞌana ꞌisaꞌisa, bega tutuyanina Mosese i velamu Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui i na yogoni ꞌaisaya bunudiega i voneni i vo, ꞌU na ꞌaꞌaiyogonaga, nuanuaku vanuganina basenadi ꞌoyeye a vemuga ꞌu na vetutuyameni, nani matatabuna ꞌu ꞌisediga wata baniꞌodi ꞌu na ꞌidewadi.” Tutuyanina i ꞌivetabodai, vanuganina Yaubada yana vanuga abame ꞌanununa, bega tovelomu bei i lukuluku i folofolova Yaubada ꞌwaineye. 6  ✡Mogitana i folofolova Yaubada ꞌwaineye, weꞌe Iesu folova bwaikaotogina i ꞌiꞌidewai taunidi kebu baniꞌodiga. Wata baniꞌodi Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna Iesu i ꞌidewai tomotoga ꞌwaideye ꞌatumaiotogina, kebu baniꞌodi basenadi Mosese i ꞌidewai me Diu ꞌwaidie. Weꞌe Veakutagonanina ꞌIvauna Yaubada i ꞌidewai vonaꞌawaufaufa ꞌatumaiotogidi ꞌwaidiega, kebu baniꞌodi yana Veakutagona Nagami ꞌana vonaꞌawaufaufa.

Yaubada i vonaꞌawaufaufa Veakutagona ꞌIvauna i na ꞌidewai.

7 Veakutagonanina Nagami Mosese i ꞌidewaiga, ꞌwainega tomotoga kebu i da veꞌatumai Yaubada mataneye fai yana veimea kebu i da vematayakeyakediga. ꞌAiꞌedi ꞌatumaiꞌavanaga, ꞌako tamu kebu Iesu i da ꞌidewaiga. 8  ✡Fai yana tomotoga kebu i da veꞌatumaiga, bega Yaubada i awavesakoyedi i vo,

Yau ꞌAuvea a vona,

Saiꞌafoga, tamu tutuya ꞌwaineye yaku Veakutagona ꞌIvauna a na ꞌidewai me Isileli wata me Iuda ꞌwaidie.

9 Yaku Veakutagonanina ꞌIvauna kebu baniꞌodi Veakutagona Nagami a ꞌidewaiga tubudiavo ꞌwaidie.

Tutuyanina tubudiavo nimadie a ꞌabi a ꞌedakumesedi a miedi Itifita ꞌwainega, bei yaku Veakutagona a ꞌidewai ꞌwaidie.

Yaku Veakutagonanina i vedumweꞌaiꞌaieni i geuya,

Begaidi a bailedi.”

10 Wata ꞌAuvea Yaubada i vona i vo,

Tutuya mulina ꞌwaineye yaku Veakutagona ꞌIvauna a na ꞌidewai me Isileli ꞌwaidie bega i na vematayakeyakeni.

Veakutagonanina side baniꞌodi.

Yaku veimea a na yatodi yadi nuanua ꞌwaidie bega avaꞌai nuanuaku i na ꞌidewadiga i na ꞌasetadi.

Wata nuadie a na kilumidi bega i na nuakalikaliedi.

Weꞌe yau yadi Yaubada, taunidi yaku tomotoga.

11  ✡Kebu tamu aitoi iana wata enavo ꞌifwaidi i na vonedi i na vo, ꞌAuvea Yaubada ꞌwa da ꞌasetai,”

Fai tomotoga matatabudi ꞌakonadi i na ꞌasetaku, tomotoga bwaikidi wata tomotoga siaidi.

12 Yadi vekali faifaidi a na ꞌisanuakalikaliedi,

Weꞌe yadi sakona kebu wata a na nuanuanidiga.”

13 Fai yana Veakutagonanina i goleni Veakutagona ꞌIvauna, maꞌitufa Veakutagona Nagami i venani-ꞌavoꞌavovo. Weꞌe fai ꞌakonadi i vetuatuai wata i venani-ꞌavoꞌavovo saiꞌafoga i na savovola.

9

Veakutagona Nagami ꞌana veimea.

1 Basenadi Yaubada veimea i yatodi yana Veakutagona Nagami faifaina, bega me Isileli baniꞌodi i na tatafalolo, wata veimeanidi ꞌwaidiega taunidi yadi ꞌeba veluꞌui i ꞌidewai. Veimeanidi ꞌifwaidi side baniꞌodi. 2  ✡Tomotoga vanuga i ꞌidewaiga Yaubada faifaina ꞌaisaya bunudiega, nageneye tutudaba ꞌailuga. Tutudaba nagami ꞌana wagava Tutudaba Tabu, nageneye mageta wata talalia, tabwaneye beledi Yaubada ꞌana ꞌanivelena. 3  ✡I vaganagoga saiboda kaleko, tutudaba ꞌana veluga faifaina. Tutudabanina ꞌana wagava Tutudaba Tabutabuotogina. 4 Nageneye ꞌeba velomu golida bei vane i kabukabuni Yaubada ꞌwaineye wata didiwaka tomogona matatabuna golida ꞌana loi. Weꞌe didiwakanina nageneye kileu bababadi ꞌailuga, basenadi Veakutagona Nagami ꞌana vona bei i kilumidi. Wata nageneye ꞌaivoe golida ma ꞌaniꞌaninina ꞌana wagava mana, kumanina Yaubada me Isileli i veledi saliꞌavuꞌavuye, wata Eloni yana wautogana, wautogananina basenadi bwavuna siwe i veluilili. 5 Didiwakanina tabwaneye kumaea ꞌailuga i dabidi anelose ꞌadi ꞌisaꞌisa, fafediega didiwaka tabwana i veꞌiꞌwaꞌuya. Kumaeanidi ꞌadi wagava Selebimu, ꞌeba ꞌisa Yaubada magemagetana bei i miamia. Didiwakanina ꞌana kudu ꞌwaineye tovelomu dayaga i luluitaitaleni bega Yaubada tomotoga yadi sakona i nunuatavunidi. Siwe ꞌasaꞌaiana kebu ta na veifufu-veduleyeni.

6  ✡Tutuyanina Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana kukua taiadi i ꞌidewaꞌaꞌavadi, ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana tovelomu i lukuluku tutudaba nagami ꞌwaineye, yadi folova tulidi tulidi i ꞌiꞌidewadi Yaubada ꞌana subia faifaina. 7  ✡Weꞌe tutuya ꞌaitamogana malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana tovelomu bwaikina ꞌaiseotogina i lukuluku Tutudaba Tabutabuotogina ꞌwaineye. I lukulukuga ꞌaisaya dayagidi i lukulukuveni Yaubada yana ꞌeba mia i luluitaitali bega taunina wata tomotoga yadi sakona i bavuyediga ꞌadi nuatavuna faifaidi. 8  ✡Folovanina tovelomu bwaikina i ꞌidewaiga yada ꞌeba ꞌisa, ꞌwainega ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i veveda basenadi kebu tamu tomogo-ꞌavoꞌavovo ꞌana fata i na luku Yaubada ꞌwaineye Tutudaba Tabutabuotogina nageneye fai Veakutagona Nagami, ꞌana vanuga taiadi bola i ꞌenoꞌenovi wata yada ꞌeba luku Yaubada ꞌwaineye, bola Iesu kebu i da ꞌidewaiga. 9  ✡Fai tutuyanina ꞌwaineye tomotoga kebu ꞌadi fata i na lukuluku Yaubada ꞌwaineye, vona-awatabai ꞌida tomotoga tutuya deꞌe faifaida, fai ta ꞌasetai avinodi yadi nuakalikali i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌana subia faifaina, wata ꞌaisaya i vevelomuyedi yadi sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi siwe tosubianidi ꞌadi vebae ꞌwaidie vita i lulutonovi yadi sakonanidi faifaidi, kebu ꞌana fata matatabuna i na veꞌaꞌavai. 10 Yadi nuakalikali wata yadi velomu i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye siwe ꞌwaidiega tomogodi ꞌaisedi i veꞌatumai. Veimeanidi ꞌaniꞌani, ꞌaisaya, ufa wata ꞌilekoa tulina tulina faifaidi Yaubada i yato-vagasedi i nagoga Keliso i mai, nika yana Veakutagona ꞌIvauna i velamu.

Veakutagona ꞌIvauna Keliso ꞌwainega.

11 Mogitana ꞌakonadi Keliso i mai, taunina Tovelomu Bwaikina Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna i ꞌidewai, ꞌwainega mia ꞌatumaina ta veveluagai. Fwayefwayeye, bei tovelomu i lukuluku i folofolovaga, vanuga ꞌeba veluꞌuinina tomotoga ꞌadi ꞌaꞌaiyogona. Weꞌe Keliso kebu bei i da folofolovaga, i luku Yaubada yana ꞌeba mia ꞌatumaiotogina abame, bei i folofolova. ꞌEba mianina kebu fwayafwaya ꞌana nani, abame i ꞌenoꞌeno ꞌatumaiꞌavana wata yana ꞌaiꞌaiwabu bwaikaotogina, vanuga ꞌeba veluꞌui fwayefwayeye kebu baniꞌodiga. 12  ✡Tutuyanina bei Iesu i lukuga, kebu ꞌaisaya goti wata bulumakau natudiavo dayagidi i da lukuveniga bega ꞌeba mianina i da luitaitali. Weꞌe tutuya ꞌaitamogana, tutuya matatabuna faifaidi Iesu i wafa dayagina i ilolo ꞌada tuveobu miamia-vagaina faifaina, ꞌwa da vo taunina dayagina i da lukuveni Tutudaba Tabutabuotogina ꞌwaineye velomu faifaina. 13  ✡Basenadiotoga Mosese veimea i yatodi tomotoga tomogodi i na ꞌivevunavunagidi Yaubada mataneye faifaidi. Tamu side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi egavo towafa i na ꞌabitonovi ꞌakonadi i veyoke, bega tovelomu ꞌaisaya dayagidi wata bulumakau natudi i velomuyeniga ꞌaufafana ꞌwaidiega i luluitaitalidi nika i veveꞌatumai Yaubada mataneye. Sauluvanina tomotoga tomogodi ꞌadi ꞌivevunavunaga faifaidi, weꞌe nuadi kebu. 14  ✡Mogitana tomotoga tomogodi ꞌaisedi faifaidi ꞌaivaita i veluagadi ꞌaisaya dayagidiega, weꞌe Keliso dayagina kebu baniꞌodi ꞌaisaya dayagidi. Taunina ꞌatumaiꞌavana kebu yana sakonaga siwe ꞌAnuꞌanunu Miamia-vagaina yana toketokena ꞌwainega taunina i tauyeni Yaubada ꞌwaineye i wafa faifaida. Keliso dayagina kebu tomogoda ꞌaisedi faifaidi, weꞌe mogitana wata nuada i ꞌivevunavunagidi Yaubada mataneye. Fai yada sakona ꞌadi tutula wafa, bega vita ta vevebaeda, siwe Keliso dayagina vitanidi i ꞌewayavuledi wata nuada i ꞌivevunavunagidi bega ꞌada fata ta na vetofolova Yaubada Miamia-vagaina ꞌwaineye.

Keliso Veakutagona ꞌIvauna i ꞌidewai taunina dayaginega.

15  ✡Fai Keliso dayaginega nuada i ꞌivevunavunagidi bega ta ꞌasetai ꞌasaꞌaiana taunina Veakutagona ꞌIvauna ꞌana toꞌidewadewa bega tomotoga i na veiana Yaubada taiadi. Egavo Veakutagona Nagami yana tutuye i sakona, ꞌwa da vo sakonanidi i da yogonidi siwe Keliso ma fueda i tuveobuda yana wafa ꞌwainega bega egavo Yaubada i venuaꞌivinediga ꞌadi veuveuta ꞌaiꞌaiwabu miamia-vagaina i na veluagadi yana vonaꞌawaufaufa baniꞌodi.

16-17 Tamu yada sauluva side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi i na nuanua yana wafa faifaina, tamu lubulubu i na kilumi ꞌana ꞌuyua ꞌana toꞌewa faifaidi. Ma yawaina i na miamiaga toꞌewanidi ꞌadi wagava i kilumidiga kebu ꞌadi fata ꞌuyuanidi i na ꞌabitonovidi, nagami tomotoga fuedi i na ꞌaseta-ꞌatumaia tomogonina i wafa, mulieta toꞌewanidi ꞌadi veuveuta i na ꞌewadi. 18 ꞌAda veuveuta Yaubada yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi kebu ta da ꞌewa-matayoꞌodi, nagami Iesu i wafa, wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi ꞌaisaya kebu i da luvewafai bega dayaga i da ilolo, ꞌako Yaubada yana Veakutagona Nagami kebu i da souyeniga. 19  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Mosese Yaubada yana veimea ꞌaitamogana ꞌaitamogana i luꞌivoneyedi tomotoga ꞌwaidie, mulieta bulumakau natudiavo dayagidi wata ufa i ꞌewaꞌewadi, tomotoga wata veimeanidi ꞌadi buki i luitaitalidi. ꞌEba luitaitala tamu welavi ꞌana wagava Isofa i baia sifi vutuvutudi i fania, vutuvutunina nagami i lusabai yamoyamoinega. 20 I luluitaitalidi bega i vonavona i vo, Dayaga deꞌe ꞌwainega Yaubada yana Veakutagona ꞌana mogitana i velamu, nani matatabuna faifaidi i vonaꞌawaufaufaga ꞌwaimie i na ꞌidewadi, weꞌe ꞌomi yana veimeanidi i velemiga ꞌwa na vematayakeyakedi.” 21 I ꞌaꞌavana, wata vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana kukua matatabuna taiadi i luitaitalidi. 22  ✡Vona mogitana, saiꞌafo nani matatabuna dayaga ꞌwainega i vevunavunaga Yaubada mataneye yana veimea baniꞌodi. Fai yada sakona ꞌadi tutula wafa, ꞌaiꞌedi dayaga kebu i da ilologa kebu ꞌana fata nuatavuna ta da veluagai Yaubada ꞌwainega.

Keliso dayaginega Yaubada yada sakona i nuatavunidi.

23 Naninidi Mosese i ꞌidewadiga, tomotoga wata vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana kukua taiadi ꞌwaidie, i ꞌivevunavunagidi ꞌaisaya dayagidiega. Naninidi yada ꞌeba ꞌisa ꞌanunu baniꞌodi, weꞌe naninidi ꞌadi mogitana abame. ꞌAisaya dayagidi kebu ꞌana fata naninidi ꞌadi mogitana abame i na ꞌivevunavunagidi, weꞌe fai Keliso dayagina nani ꞌatumaiotogina, ꞌwainega naninidi i ꞌivevunavunagidi. 24  ✡Vanuga ꞌeba veluꞌui fwayefwayeye tomotoga ꞌadi ꞌaꞌaiyogona Yaubada yana ꞌeba mia abame ꞌanununa. Tutuyanina Keliso i tovoi wafayega kebu i da luku tomotoga ꞌadi ꞌaꞌaiyogona ꞌwaineye, weꞌe mogitana i luku abama nagefouneye, bei Yaubada mataneye i miamia faifaida. 25 Malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana me Diu yadi tovelomu bwaikina i lukuluku Tutudaba Tabutabuotogineye, siwe dayaganina i lukulukuveniga kebu taunina dayaginaga, ꞌaisaya dayagidi. Weꞌe Keliso kebu tutuya fuedi i da lukuluku abame, tutuya ꞌaitamogana taunina i velomuyeni Yaubada ꞌwaineye. 26 ꞌAiꞌedi taunina i da vevelomuyeniga malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana, ꞌana ꞌaseta wata i da wafawafa-vebogi fwayafwaya ꞌana ꞌidewavau ꞌwainega i da maiga ꞌasiau. Weꞌe mogitana tutuya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i souyenina wata i wafa-vetamogai tutuya matatabuna faifaina. Yana wafanina ꞌwainega taunina i velomuyeni faifaida bega sakona i ꞌewayavuledi. 27  ✡Basenadiotoga Yaubada yana veimea i yatoi tomotoga matatabuda ta na wafa-vetamogada, mulieta ta na vonayavuga mataneye i na veimeyeda tutula faifaidi. 28  ✡Wata baniꞌodi Keliso i wafa-vetamogai, tomogona i velomuyeni bega tomotoga fueda yada sakona i veꞌaꞌavadi. Bola wata i na souya-vaituganeni, kebu sakona ꞌana ꞌewayavula faifaina i na maiga, weꞌe mogitana i na souyeni bega ꞌida ta lulukamataga faifaina, ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagai ꞌwainega.

10

ꞌAisaya dayagidi kebu ꞌana fata sakona i na ꞌewayavuledi.

1  ✡ꞌAwaie nani fuedi ꞌatumaidi ta na veluagadi Iesu ꞌwainega, weꞌe Yaubada yana veimeanidi i maiga Mosese ꞌwainega kebu mogitana naniotogidi, ꞌanunudi. Fai veimeanidi ꞌadi wagava ꞌanunu, kebu ꞌana fata velomu ꞌwainega sakona i na ꞌuꞌumidi. Tomotoga nuanuadi Yaubada i na subiai bega malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌaisaya i vevelomuyedi ꞌwaineye kebu i da ꞌaꞌailovega ꞌadi kwalakwala, siwe ꞌwaidiega kebu i da veꞌatumaiotoga Yaubada mataneye. 2 ꞌAiꞌedi Yaubada ꞌana tosubianidi i da veꞌatumai-vagata mataneye, vita i vevebaediga yadi sakona faifaidi i da ꞌaꞌava wata velomu i da ꞌailove. 3 Fai yadi sakona i vevebaedi bega malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana i vevelomu, ꞌwaidiega i ꞌasetadi bola ma yadi sakona. 4 Yadi sakonanidi bola i ꞌenoꞌenovi fai ꞌaisaya goti wata bulumakau dayagidi kebu ꞌana fata sakona i na ꞌewayavuledi. 5-6  ✡Fai ꞌaisaya dayagidi kebu ꞌana fata sakona i na ꞌewayavulediga bega saiꞌafoga Keliso i na obuma fwayefwayeye, i vona Yaubada ꞌwaineye, vonanina Yaubada yana Buki ꞌwaineye i kilumi i vo,

Tomotoga i ꞌaꞌanivelena-maimaiga ꞌaniꞌani tulina tulina ꞌwaidiega wata ꞌaisaya i vevelomuyediga ꞌwaimuye, siwe kebu nuanuamu.

Wata ꞌaisaya kabulagolagodi i ꞌaꞌanivelenediga ꞌwaimuye ꞌeba velomu ꞌwainega, yadi sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi,

Siwe faifaidi kebu ꞌu da sosoanaga.

Begaidi tomogoku ꞌu ꞌidewai tomia fwayafwaya baniꞌodi bega a na ꞌaniveleneni yamu ꞌeba sosoana.

7 Bega a vo, Yaubada, yau side,

Yamu nuanua matatabuna a na ꞌidewai,

Baniꞌodi basenadi i kilumi faifaiku yamu Buki ꞌwaineye.”

8 Yaubada yana veimea tulina tulina velomu faifaina i mai Mosese ꞌwainega siwe nagami Keliso i vo, Tomotoga i ꞌaꞌanivelena-maimaiga ꞌaniꞌani tulina tulina ꞌwaidiega wata ꞌaisaya i vevelomuyediga ꞌwaimuye, wata ꞌaisaya kabulagolagodi i ꞌaꞌanivelenediga ꞌwaimuye ꞌeba velomu ꞌwainega, yadi sakona ꞌadi nuatavuna faifaidi, siwe naninidi kebu nuanuamu wata faifaidi kebu ꞌu da sosoanaga.” 9 Mulieta Keliso i vo, Yaubada, yau side, yamu nuanua matatabuna a na ꞌidewadi.” Begaidi ta ꞌasetai velomu tuatuaina ꞌana ꞌedaꞌeda Yaubada i ꞌewayavuleni maꞌitufa ꞌedaꞌeda ꞌivauna i ꞌidewai, ꞌedaꞌedanina Keliso yana wafa faifaida. 10  ✡Iesu Keliso Yaubada yana nuanua matatabuna i ꞌidewai, tomogona i ꞌanivelena-maimaigeni i wafa faifaida. I wafa-vetamogai tutuya matatabuna faifaidi bega i ꞌiveꞌatumaida Yaubada mataneye.

Keliso dayagina ꞌana fata sakona i na ꞌuꞌumidi.

11 Tovelomu fuedi ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana i tovotovoi i folofolova vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. Tutuya fuedi i vevelomuga, folovanina i ꞌiꞌidewa-vebogia siwe ꞌwaidiega kebu tamu saiꞌafo sakona i da ꞌuꞌuma-yavuledi. 12  ✡Weꞌe Keliso tutuya ꞌaitamogana i velomu sakonanidi faifaidi yana ꞌanivelenanina tutuya matatabuna faifaina ꞌana fata, yana folovanina i ꞌaꞌavana i nago i miabui Yaubada ꞌana ꞌatagiega. 13  ✡Bei ma yana veimea i lulukamata i na nagoga mulieta Yaubada ꞌana gaviavo i na leodi i na ꞌaꞌavana Keliso i na veveimeyedi. 14 Yana velomunina ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌida ꞌatumaiꞌavada Yaubada mataneye kebu tamu yada sakonaga, bega tutuya matatabuna ꞌida Yaubada yana tomotoga magemagetada.

15  ✡Vona mogitana ta veꞌatumai Yaubada mataneye, wata faifaina ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana ve ꞌwaideye ta ꞌiseni Yaubada yana Buki nageneye i vo,

16 ꞌAuvea Yaubada i vona i vo,

Tutuya tuatuaina i na ꞌaꞌava, mulieta yaku Veakutagona ꞌIvauna a na ꞌidewai bega i na vematayakeyakeni. Veakutagonanina side baniꞌodi.

Yaku veimea a na yatodi nuadie bega i na nuakalikaliedi,

Wata yadi nuanua ꞌwaidie a na kilumidi bega avaꞌai nuanuaku i na ꞌidewadiga i na ꞌasetadi.”

17 Wata mulieta i vo,

Yadi sakona wata yadi vekali kebu wata a na nuanuanidiga.”

18 Fai yada sakonanidi ꞌakonadi Yaubada i nuatavunidi kebu wata i na nuanuanidiga, velomu sakona ꞌadi nuatavuna faifaina maꞌitufa i ꞌaꞌava.

Ta na vaganago Yaubada lilivaotogineye.

19  ✡Ekwavo, fai Iesu i wafa faifaida, ꞌada fata ma yada sosoana wata ma yada venuafoufaꞌala ta na luku Yaubada mataneye yana ꞌeba mia Tabutabuotogina nageneye. 20  ✡Basenadi Tutudaba Tabutabuotogina sisibodana kaleko ꞌwainega, tomotoga kebu ꞌadi fata ꞌwaineamo i na lukulukuga, weꞌe ꞌasiau Yaubada yada ꞌeba luku ꞌivauna wata miamia-vagaina i ꞌidewai Iesu yana wafa ꞌwainega ꞌana fata mataneye ta na luku. Tutuyanina Iesu tomogona i ꞌaniveleneni wafa ꞌwaineye saibodanina vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwaineye i ꞌanilabuꞌi, yada ꞌeba ꞌisa Iesu ꞌwaineamo ꞌada fata ta na luku Yaubada ꞌwaineye. 21 Wata Iesu yada Tovelomu Bwaikina, ꞌida Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌalo yana Vanuga ꞌada Toꞌisaveꞌavina. 22  ✡Fai yada Tovelomu Bwaikina i miamia bega i lubwaineda ta na vaganago Yaubada lilivaotogineye. Iesu dayaginega nuada i lekoadi bega vita ta vevebaedaga yada sakona faifaidi i ꞌewayavuledi, wata tomogoda i lekoadi ufa vunavunagina ꞌwainega. Kebu ta na venuanaluga siwe ta na nuani mogitana wata ma yada vetumagana faꞌalina ta na luku mataneye. 23  ✡ꞌAkonadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa ꞌawaie ꞌitaꞌitaꞌi ta na veluagai ꞌwainega begaidi yada vetumagana ta yato-vagasedi vonaꞌawaufananina ꞌwaineye, kumanina faifaina ta luluꞌivona. Fai kebu ꞌana fata Yaubada yana vonaꞌawaufaufanina ꞌwaideye i na geuya, ma yada tokemaiga ta na lulukamata. 24 Wata edavo ta na nuanuanidi wata i na nuanuanida, ma fueda ta na veꞌivaivaita, ta na vevesauluva ꞌatumaina wata ta na vevenuakalikali. 25 Tovetumagana ꞌifwaidi i baibaila, kebu nuanuadi ma fueda ta na vavaꞌauta tafalolo faifaina, weꞌe ꞌida kebu wata tafalolo ta na bailaga, i lubwaineda ta na vavaꞌauta bega ma fueda ta na veꞌivaivaita. Mogitana ta na tokemaigeda fai ta ꞌiseni Iesu yana vila-vaitugana ꞌana ꞌaiata saiꞌafoga.

Yada sauluva ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidi i na nunago Iesu ta na vagavefwayafwayai.

26  ✡ꞌAiꞌedi Yaubada yana nuanua tonovidi ma ꞌadi ꞌaseta ꞌwaideye bega ta vetumagana ꞌwaidie mulieta sauluvanidi ꞌakonadi ta ꞌasetadi sakona, siwe ta na ꞌiꞌidewadiga, wata aitoi dayagina i na ilolo bega sakonanidi Yaubada i na nuatavunidi? Wata kebu tamu. 27 Vona mogitana kebu ꞌana fata nuatavuna ta na veluagai, ta na kololo bwaikina avaꞌai ꞌawaie i na souyediga ꞌwaideye vonayavuga ꞌana tutuye. Bei Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai vematavuloga i na veluagai ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwaineye i na ꞌalaogogodi. 28  ✡Veimeanidi i maiga Mosese ꞌwainega, ꞌaiꞌedi aitoi i na vedumweꞌaiꞌaiediga, tomotoga ꞌadi ꞌailuga ꞌalo ꞌadi ꞌaitonu tomotoganina i na ꞌiseni i na luꞌivoneyeni, kebu tamu saiꞌafo i na ꞌisanuakalikalieni i na luvewafaimo. 29  ✡Weꞌe ꞌwa da nuaniga ꞌaiꞌedi tamu tomogo i na sakosakona bega Yaubada Natuna i na vagavefwayafwayaiga, ꞌana vematavuloga baniꞌodi? Iesu dayagina Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna ꞌwainega tomogonina yana sauluva i tonova Yaubada mataneye siwe i na venani-ꞌavoꞌavovoga, baniꞌodi? Wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega nuakalikali i ꞌewaiga siwe i awavesakoyeniga, baniꞌodi? Mogitana i lubwaineni vematavuloga bwaikaotogina i na veluagai Yaubada ꞌwainega. 30  ✡Fai Yaubada ta ꞌasetai i vo,

Yau tomotoga ꞌadi vematavuloga a na veledi,

Yadi sakona faifaidi wata yau a na tutula.”

Wata i vo,

Yau ꞌAuvea yaku tomotoga a na veimeana vematavuloga

i na veluagai.”

31 Vona mogitana ꞌaiꞌedi Yaubada Miamia-vagaina ta na baileni ꞌada vematavuloga ta na veluagai nimaneye, naninina faifaina ta na kololo-ꞌafoꞌafo.

Vita fuedi ꞌwaidie ta na tovoi faꞌalina.

32 Naninidi basenadi i souyediga ꞌwaimie ꞌwa na nuanidi. Tutuyanina ꞌwaineye Yaubada yami nuanua i kiavemagetadi Iesu ꞌana ꞌaseta faifaina, vita tulina tulina ꞌwa veluagadi siwe kebu ꞌwa da beꞌuga ꞌwa tovotovoi faꞌalina. 33 Tutuya ꞌifwaidi ꞌailaꞌa matadie i awavesakoyemi wata i ꞌivekokovimi, weꞌe tutuya ꞌifwaidi emiavo ꞌifwaidi tovetumagana vitanidi baniꞌodi i veveluagadi ꞌwa ꞌisanuakalikaliedi ꞌwa ꞌiꞌivaisedi ꞌomi ꞌadi ꞌauvo. 34  ✡Egavo i vetumagana begaidi i miamiani vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, ma yami nuakalikali ꞌwa fogefogedi. Wata toꞌivekokovanidi veꞌisakololo ꞌwainega yami vanuga wata yami kukua i lulueloelomiga, kebu ꞌwa da nunuasakoga ꞌwa sosoanamo fai ꞌwa ꞌasetai ꞌaꞌaꞌavidi weꞌe nani fuedi ꞌatumaiotogidi Yaubada ꞌwainega i ꞌeno-vagata ꞌwaimie.

35 Mogitana nagami ꞌwa vetoketoke vitanidi ꞌwaidie bega tutuya deꞌe ꞌwa na totokemaiga bega tokemaiganina ꞌwainega tutula ꞌatumaiotogina ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega. 36  ✡I lubwainemi ꞌwa na vetoketoke bega ꞌami fata Yaubada yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, ꞌwaidiega avaꞌai i vonaꞌawaufaufa i na velemiga ꞌwa na veluagadi. 37  ✡Ma yami tokemaiga ꞌwa na miamia fai Yaubada yana Buki nageneye i vo,

Kebu tutuya manamanawenaga kumanina i mimaiga saiꞌafoga i na leꞌwa,

Kebu i na ꞌivogavogana.

38  ✡ꞌAiꞌedi aitoi yana sauluva ꞌatumaiꞌavana matakuye, yana vetumagana ꞌwainega i na miamia,

Weꞌe ꞌaiꞌedi i na baila ma yana kololo i na vilaiga, faifaina kebu a na sosoanaga.”

39 Weꞌe ꞌida kebu baniꞌodi, tomotoganidi i kololo i viladiga i na wafaotoga ꞌai-ꞌalaꞌalase. Mogitana ꞌida ma yada vetumagana ta totokemaigeda bega ꞌitaꞌitaꞌi ta veluagai.

11

Vetumagana faifaina.

1  ✡Vetumagana side baniꞌodi. Naninidi nuanuada kebu ta da veluagadiga siwe ta ꞌaseta-ꞌafoꞌafoi ꞌawaie ta na veluagadi, wata avaꞌai kebu ta da ꞌiseꞌisediga siwe ta nuani mogitana ta na veluagadi, yada nuanuanina ꞌana wagava vetumagana. 2 Basenadiotoga ꞌifwaidi tubudavo ma yadi vetumagana faꞌalina, bega yadi vetumagananidi ꞌwaidiega Yaubada i awaveꞌatumaiedi.

3  ✡Fai ta vetumagana Yaubada ꞌwaineye ta ꞌasetai fwayafwaya, abama wata nani matatabuna i ꞌidewadi yana vona ꞌwainega, weꞌe avaꞌai ꞌasiau ta ꞌiseꞌisediga, ꞌwaidiega i ꞌidewadi kebu ꞌada fata ta na ꞌisediga.

Me Isileli tubudiavo Ebeli, Inoki wata Noa

yadi vetumagana ifufuna.

4  ✡Tomotoga ꞌifwaidi ma yadi vetumagana side baniꞌodi. Basenadiotoga Ebeli i vetumagana Yaubada ꞌwaineye begaidi yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌaisaya sifi i velomuyeni Yaubada ꞌwaineye, faifaina Yaubada i sosoana bega i awaveꞌatumaieni. Weꞌe tatana Keni yana ꞌanivelena-maimaiga ꞌaniꞌani, bega Yaubada kebu i da sosoana wata i da awaveꞌatumaieniga. Fai Ebeli tovetumagana, tutuyanina Yaubada i awaveꞌatumaieniga wata i vo, Taunina tomogo yana sauluva tonovidi matakuye.” Avinodi Ebeli i wafa siwe yana vetumagana ifuifufuna i ꞌenoꞌeno ꞌasiau yada ꞌeba ꞌisa.

5  ✡Wata Inoki i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega kebu i da wafaga, Yaubada i vagavaiamo i naweni ꞌwaineye, tomogona i luala-wayogeni. Bola kebu i da lakaga, faifaina Yaubada i awaveꞌatumaieni i vo, A sosoana Inoki faifaina.” 6 ꞌAiꞌedi kebu ma yada vetumaganaga wata kebu ꞌana fata Yaubada i na sosoana faifaida. ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana i na nago Yaubada ꞌwaineye i lubwaineni i na vetumagana Yaubada i miamia, wata i lubwaineni i na vetumagana Yaubada i vevesauluva ꞌatumaina tomotoganidi i lulualeniga ꞌwaidie.

7  ✡Tamu wata tomogo ꞌana wagava Noa i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega avaꞌai ꞌawaie i na souyediga faifaidi i matakia ꞌwaineye yana vona i veꞌililibuyeni, ma yana kololo waka i yogoni. ꞌWei wata mwai bwaikina bola kebu i da souyediga siwe i vematayakayakamo. Wakanina ꞌwainega ma yana ꞌailaꞌa ꞌitaꞌitaꞌi i veluagai mwai bwaikaotogina ꞌwainega. Tomotoga ꞌifwaidi kebu i da vetumagana bega Noa yana vetumaganayega yadi sauluva sakoidi i sivemagesedi weꞌe yana vetumagananina faifaina Yaubada i vo, Noa yana sauluva tonovidi matakuye.”

Ebelamo yana vetumagana ifuifufuna.

8  ✡Basenadi Yaubada Ebelamo i goleni ꞌana tuvada i na baileni i na nago ꞌaniꞌie tamu ꞌawalawa ꞌwaineye, ꞌawalawanina Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo i na veleni. Ebelamo Yaubada yana vona i vetumaganeni bega i vematayakayaka i tovoi i nago siwe bei i nunagoga kebu i da ꞌasetaiga. 9 Ma yana vetumagana i mia vonaꞌawaufaufa ꞌawalawina ꞌwaineye, siwe kebu yana vanugaga, vadavada i ꞌidewadi ꞌaisaya bunudiega, wakawaka baniꞌodi i miamia. Weꞌe mulieta Yaubada vonaꞌawaufaufanina i luvaitugani Ebelamo natuna Aisake wata tubuna Iakobo ꞌwaidie, fwayafwayanina i na veledi, siwe taunidi Ebelamo baniꞌodi vadavada ꞌwaidie i mia. 10 Ebelamo i miamia vadavada ꞌwaidie, fai i lulukamata nuanuana i na luku abame Yaubada yana ꞌatamana miamia-vagaina ꞌwaineye. ꞌAtamananina nagami Yaubada yana nuanua ꞌwaineye i venuaꞌivina-vagaseni mulieta i ꞌidewai.

11  ✡Ebelamo ma yana vetumagana bega avinodi i veꞌauvea wata Sela kakalidi, siwe Yaubada yana toketokena ꞌwainega i venatuna. I venatunaga fai Yaubada yana vonaꞌawaufaufa Ebelamo yana ꞌailaꞌa i na vefue, vonanina Ebelamo i vetumaganeni, i nuani mogitana i na ꞌidewai. 12  ✡Ebelamo i veꞌauvea-ꞌafoꞌafo saiꞌafoga i da wafa siwe fai i vetumagana, tomogonina ꞌaitamogana ꞌwainega ꞌailaꞌa bwaikaotogina i souyedi, luꞌiawawa-wayoga walaꞌai ꞌana ꞌilukulukuta baniꞌodi wata ꞌubwana.

13 Tomotoganidi faifaidi a vonavonaga, matatabudi ma yadi vetumagana i wafa. Bola ma yawaidie naninidi Yaubada i na velediga faifaidi i vonaꞌawaufaufa, siwe kebu matatabuna i da veluagadi. Ma yadi vetumagana i nuanidimo mogitana ꞌawaie i na souyediga faifaidi i sosoanamo. I vonavona mali tomotoga ꞌwaidie, fwayefwayeye kebu yadi vanuga taunidi wakawaka wata toyaba. 14 Fai taunidi i fali-wakewakediga ta ꞌasetai taunidi yadi ꞌawalawa fwayefwayeye kebu faifaina i da nuanua weꞌe mogitana ꞌawalawa abame i nuanuani, faifaina i lulukamata. 15-16 ꞌAiꞌedi ꞌadi tuvada faifaina i da nuanuaga ꞌadi fata wata i da viladi siwe yadi nuanua bwaikina tamu ꞌawalawa ꞌatumaiotogina, ꞌawalawanina abame. Ebelamo ma yana ꞌailaꞌa nuanuadi Yaubada taiadi i na miamia, begaidi avinodi Yaubada bwaikaotogina siwe tutuyanina tomotoganidi i vo, ꞌOmu yama Yaubada,” taunina kebu i da bunumayagediga fai ꞌakonadi tamu ꞌatamana i ꞌidewa-vagaseni faifaidi abame.

17-18  ✡Tamu tutuya Yaubada Ebelamo i silubuya nuanuana natuna i na velomuyeni ꞌwaineye, Ebelamo kebu nuana i da loloi ma yana vetumagana i vematayakayaka. Avinodi Yaubada i vonaꞌawaufaufa Ebelamo ꞌwaineye yana ꞌailaꞌa i na vefue Aisake ꞌwainega, siwe Ebelamo igodi natuna yana tamogana i da luvewafai ꞌeba velomu ꞌwaineye. 19 Ebelamo i nuani mogitana bega i vo, ꞌAiꞌedi natuku a na luvewafai a na velomuyeni Yaubada ꞌwaineye, ꞌana fata wata i na sivetovoia wafayega.” Saiꞌafoga i da luvewafai siwe Yaubada i talaboda bega ꞌwa da vo wafayega i da vevilai.

Aisake, Iakobo wata Iosefa yadi vetumagana ifuifufuna.

20  ✡Aisake i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega i nuani mogitana tutuya mulina i na vesauluva ꞌatumaina natunavo ꞌwaidie. Begaidi Iakobo wata Iso ꞌadi vona nuakalikali ꞌwaineye, Aisake i veluꞌui Yaubada ꞌwaineye natunavonidi faifaidi.

21  ✡Wata baniꞌodi Iakobo i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega saiꞌafoga i na wafa yana wautoganayega i ꞌaꞌaliveꞌavinana Yaubada i subisubiai, wata Iosefa natunavo ꞌadi vona nuakalikali faifaina i veveluꞌui bega Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie.

22  ✡Mulieta Iosefa i ꞌasetai saiꞌafoga i na wafa i vetumagana ꞌawaie Yaubada me Isileli i na viledi Itifita ꞌwainega, bega i vona-vagata i na tautauyaga luluna i na nawedi.

Mosese yana vetumagana ifuifufuna.

23  ✡Mosese tamana inana taiadi wata ma yadi vetumagana. Yadi tutuye Itifita ꞌana kini yana veimea nuanuana kwakwama mwedamwedalidi iavetadi i na luluvewafadi siwe tutuyanina natudi i tubuga i ꞌiseni ꞌana ꞌisa ꞌatumaiotogina bega kebu i da kolologa kini yana veimeanina faifaina. I vetumagana Yaubada i na ꞌitaꞌitaꞌieni bega i giveni vanuge, bei i miamia wetaꞌi ꞌaitonu.

24-25  ✡Mulieta me Itifita yadi kini natuna vevinena Mosese i veluagai i naweni yana vanuge i fayayeni. Mosese i taulai ma yana veimea wata yana ꞌaiꞌaiwabu fuedi fai taunina baniꞌodi kini tubuna. Siwe i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega kebu nuanuana tutuya ꞌaleꞌusana nageneye taiadi i na miamia i na sosoana-ꞌavoꞌavovo wata i na sakosakona, nuanuana enavo Yaubada yana tomotoga, kumanidiavo i vetofolova-maimaiga me Itifita ꞌwaidie, taiadi ꞌadi vita i na vesala. 26 Awavesako wata sidibidibi faifaidi kebu i da nuanua, i nuani ꞌaiꞌedi vita i na veluagai Yaubada ꞌana Venuaꞌivina faifaina nani ꞌatumaina, fai i vetumagana ꞌawaie ꞌana tutula miamia-vagaina i na veluagai Yaubada ꞌwainega, ꞌaiꞌaiwabunidi bwaikaotogidi me Itifita yadi ꞌaiꞌaiwabu kebu baniꞌodiga.

27  ✡Fai Mosese i vetumagana Yaubada ꞌwaineye kebu i da kololo kini i na nuasakoga faifaina, i tovoi Itifita ꞌwainega i tauya i nago. Kebu i da vilai, ma yana tokemaiga i nago, Yaubada kumanina kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌiseniga, ꞌwa da vo i da ꞌiseꞌiseni. 28  ✡Wata fai i vetumagana Yaubada yana tomotoga me Isileli i na ꞌitaꞌitaꞌiedi, bega Yaubada yana vona i luꞌivoneyeni ꞌwaidie, i vonedi ꞌaisaya sifi i na nikedi yadi saiboda lilivadi i na luitaitalidi dayagidiega. I luitaitalidiga bega Yaubada yana anelose i uviꞌagalatagonidi kebu i da nikedi weꞌe me Itifita natudiavo tulaidi i luvewafadi.

Me Isileli yadi souyagi ifuifufuna.

29  ✡Tutuyanina Mosese me Isileli i vagavaidi i souyedi Itifita ꞌwainega, me Itifita i talaꞌwavina mulidie. Fai me Isileli i vetumagana Yaubada ꞌwaineye Eyaga Yamoyamoina i ꞌivelalai, ꞌwaineamo i damana ꞌwa da vo fwayafwaya lalaneamo, weꞌe me Itifita igodi i da damana i na ꞌiveꞌavinidiga faifaina, nika matatabudi i yemuwafa.

30  ✡Mulieta malamala fuedi i ꞌaꞌavana me Isileli i leꞌwai Kenani, ꞌawalawanina Yaubada i vonaꞌawaufeufeniga ꞌwaineye Yaubada yana veimea ꞌwainega nuanuadi ꞌatamana Ieliko i na kuali, bega Yaubada yana vonanina i vetumaganeni ꞌaiata 7 nagedie ꞌatamananina ꞌana kali badubaduna wata manamanawena i luvivili. Fai ma yadi vetumagana lauvivila ꞌana ve-7 ꞌwaineye kali i ꞌaniweali.

31  ✡Bola ꞌatamananina kebu i da leodiga tamu vavine toalagogona ꞌadi wagava Leabi me Isileli yadi tovetauiꞌwala i ꞌivaisedi i givedi yadi vanuge. Fai i vetumagana Yaubada ꞌwaineye, tutuyanina i talaꞌavuidiga vavinenidi ꞌatumaiꞌavadi i miamia, kebu i da wafa Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai taiadi.

32 Tovetumagana fuedi wata i miamiani siwe a nuani ꞌasaꞌaiana. ꞌAiꞌedi wata nuanuaku, side tovetumagananidi a da veifufuyedi, Gidioni, Beleki, Samisoni, Iefeta, Devida, Samuela, wata Yaubada yana toluꞌivonavo. 33-34  ✡Tomotoganidi i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega ꞌeba veimea ꞌifwaidi taiadi i vetalaga i leodi, yadi veimea tonovidi, wata avaꞌai Yaubada i vonaꞌawaufaufaga ꞌwaidie i veluagadi. Fai ma yadi vetumagana Yaubada ꞌwaineye i ꞌitaꞌitaꞌiedi ꞌaisaya kasikasisidi laioni ꞌwaidiega, ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega, wata vetalaga ꞌwaidie kebu tamu aitoi i da wafa kefata ꞌwaidiega. Nagami kebu toketokediga siwe i vetoketoke i vemataꞌaiꞌai vetalaga ꞌwaidie bega mali tomotoga yadi tolugaviavo ꞌwaidie i vetoketoke. 35  ✡Weꞌe vevine ꞌifwaidi yadi vetumagana ꞌwainega ediavo wafawafadi i yawasa.

Weꞌe tomotoga ꞌifwaidi i vetumagana Yaubada ꞌwaineye siwe ꞌadi tovedumweꞌaiꞌai i ꞌivekokovidi i wafa. Kebu nuanuadi Yaubada i na baileni bega tovedumweꞌaiꞌainidi i na ꞌetoyavudi vita ꞌwaidiega, ma yadi tokemaiga i tauyedi veviga wata wafa ꞌwaidie. I vetumagana i ꞌasetai ꞌawaie mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, yadi mia fwayefwayeye kebu baniꞌodiga. 36  ✡ꞌIfwaidi ꞌadi gaviavo i sidibidibiedi wata i fitalidi, weꞌe ꞌifwaidi i yogonidi bulava kainumu ꞌwaidiega i yatodi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye. 37 ꞌIfwaidi fai i vetumagana Yaubada ꞌwaineye kileuyega i tutuvewafadi, ꞌifwaidi soa ꞌwainega i bobolugedi, weꞌe ꞌifwaidi i luvewafadi kefatayega. ꞌIfwaidi i ꞌivekokovidi wata vita i veledi, taunidi i vewekowekoma, i veꞌwesena ꞌaisaya sifi wata goti bunudiega. 38 Taunidi tomotoga ꞌatumaiotogidi, kebu i da lubwainedi tomia fwayafwaya ꞌifwaidi sakoidi taiadi i na miamia. Kebu yadi vanuga, i mimiayaba-vuvua saliꞌavuꞌavuye wata ꞌoyeye, yadi ꞌeba mia ovuye wata vatuꞌai ꞌwaidie.

39 Tomotoganidi Yaubada i awaveꞌatumaiedi yadi vetumagana faꞌalidi faifaidi, weꞌe naninidi faifaidi i vonaꞌawaufaufa i na velediga, fwayefwayeye kebu i da veluagadiga. 40 Kebu i da veluagadiga fai Yaubada nuanuana i na lukamata bega ma fuedeye yana nuanua ꞌatumaiotogina ta na veluagai, bega matatabuda yada sauluva magemagetadi mataneye.

12

Iesu Keliso yada ꞌeba ꞌisa.

1  ✡Tomotoganidi i vetumaganaga, ꞌailaꞌa bwaikina i tovififineda i ꞌiseꞌiseda begaidi ma yada vetumagana ta na vetafewa Yaubada faifaina. ꞌAiꞌedi tomotoga nuanuadi i na veꞌililidega nagami naninidi i vevesitagonidiga baniꞌodi kaleko manamanawedi, i na ꞌaꞌidi bega ꞌadi fata yadi ꞌeba lilide matadie i ꞌenoꞌenova faifaina i na vetafewa. ꞌIda wata ta na vetafewa, nuanuananidi i sisitagonidaga wata sakona ꞌeba beꞌu matatabuna ta na bailedi, bega sauluvanidi Yaubada nuanuana ꞌwaidiamo ta na nunago. 2  ✡Ta na nunagoiga matada ta na yato-vagasedi Iesu ꞌwaineye, kumanina yada vetumagana lamuna wata yana ꞌaivaita ꞌwainega yada vetumagananina i na vetoketoke-ꞌafoꞌafo. Wafa ꞌai lagalagana ꞌwaineye ꞌeba veviga wata ꞌeba bunumayaga siwe Iesu i nagona kebu i da ꞌailove, ma yana tokemaiga taunina i tauyeni wafa ꞌwaineye, ꞌana bunumayaga faifaina kebu i da nuanuaga fai i ꞌasetai ꞌawaie sosoana bwaikina i na veluagai. I wafana ꞌasiau ma yana sosoana wata ma yana veimea i miabui i miamia Yaubada ꞌana ꞌatagiega.

3  ✡Vitanidi i veluagadiga ꞌwa na nuani. Tosakona i vedumweꞌaiꞌaieni veviga i veleni siwe i tokemaigeni. Bega ꞌwa na nuanina ꞌaiꞌedi vita ꞌwa na veluagaiga faifaina kebu ꞌwa na ꞌabiawa wata kebu ꞌwa na ꞌailove. 4 Iesu veviga i veluagadi fai sakona taiadi i vetalaga, mulieta ꞌana gaviavo i luvewafai. Weꞌe ꞌomi ꞌwa vevetafewa sakona ꞌwaidiega, yami veviga saiꞌafo, kebu wafa ꞌwa da veluagai Iesu baniꞌodi.

ꞌIda Yaubada natunavo.

5  ✡Vona mogitana i lubwaineda ta na vevetafewa Yaubada faifaina ꞌalo voke nuami i fani tamu yana vona yana Buki nageneye? ꞌIda natunavo i veluꞌaseꞌaseda i vo,

Natuku, ꞌaiꞌedi yamu ꞌAuvea vematavuloga i na velemuga tamu sauluva sakoina faifaina, ꞌu na nuaveꞌavini.

I na lulumatanimuga, kebu yana vona faifaina ꞌu na logi.

6  ✡Egavo ꞌAuvea i nuakalikaliediga vematavuloga i veleveledi bega yadi sauluva i na tonova.

Wata tomotoganidi ꞌwaidie i veꞌawa-natuna i nikenikedi.”

7  ✡Fai Yaubada Tamami i nuakalikaliemi bega vematavuloga i velevelemi, vitanidi ꞌwaidiega ꞌwa na ꞌasetai ꞌomi natunavo mogitana. Kwakwama fuedi tamadiavo ꞌatumaidi siwe vematavuloga i veleveledi yadi sauluva i na tonova faifaina, begaidi ꞌaiꞌedi vita ꞌwa na veluagadiga Yaubada Tamada ꞌwainega kebu ꞌwa na logi, ꞌami ꞌaivaita. 8 Yaubada natunavo matatabudi vematavuloga i veveluagadi ꞌwainega, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, ꞌomi kebu natunavo mogitana, ꞌomi ꞌeda natudiavo. 9 Fwayefwayeye tamadavo vematavuloga i veleveleda begaidi ta veveꞌililibuyedi, weꞌe mogitana Tamada ꞌanuꞌanunuda faifaidi ma yada veꞌililibu taunida ta na tauyeda ꞌwaineye bega yada mia i na veꞌatumai. 10 Wata fwayefwayeye tamadavonidi tutuya ꞌaleꞌusana ꞌwaidie vematavuloga i veleveleda naninidi i nuanidiga ꞌatumaidi faifaidi, weꞌe Yaubada yana vematavuloga tonovidi ꞌada ꞌeba ꞌaivaita bega yada sauluva i na tonova taunina yana sauluva magemagetadi baniꞌodi. 11 Tutuyanina vematavuloga ta veveluagadiga ꞌeba nuavita ꞌwaideye kebu ꞌwainega sosoana ta da veveluagai. Siwe ꞌaiꞌedi venidi ta na nuanuanidiga ꞌawaie vuagina ta na veluagai, mia ꞌatumaina wata sauluva tonovidi.

12 Fai Yaubada i kikiavetonovida vita wata ꞌweꞌwela ꞌwaidiega bega kebu ta na ꞌivemweamweadaga. Nimami ꞌwa na tauvefatotodi wata ꞌwa na tovoi faꞌalina kebu ꞌagemi i na tatava. 13 Yaubada yana ꞌedaꞌeda tonovineamo ꞌwa na nunago kebu ꞌwa na baileniga bega ꞌifwaidi yadi vetumagana mweadi ꞌwa da vo veꞌagesako, kebu i na mwea-ꞌafoꞌafo, yami ꞌaivaita ꞌwainega i na veꞌatumai-vaitugana.

Ve wata matakia.

14  ✡ꞌWa na vewavawava bega yami mia i na veꞌatumai, kebu tamu aitoi taiadi ꞌwa na veꞌikwayekwayega. Wata ꞌwa na vewavawava yami sauluva i na tonovaotoga bega ꞌami fata ꞌAuvea ꞌwa na ꞌiseni, weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi yana sauluva kebu tonovidiga, kebu ꞌana fata i na ꞌiseni. 15  ✡Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi nika kebu tamu aitoi ꞌwaimiega Yaubada yana nuakalikali i na ꞌiaꞌiaweniga. Wata ꞌwa na ꞌisaꞌisa kebu tamu sauluva sakoina i na vebwaika ꞌawasasamie, baniꞌodi viga sakoina yana damana tomotoga fuedi ꞌwaidie, i na nunago matatabumi i na ꞌivesakoimi. 16  ✡Wata taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi kebu tamu aitoi ꞌwaimiega i na luꞌavoꞌavovo bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie. Wata taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi Yaubada yana nuanua kebu ꞌwa na bailedi baniꞌodi Iso. Fai taunina tulaina, tamana yana wafa ꞌwaineye ꞌana veuveuta i da veluagadi wata Yaubada yana vonaꞌawaufaufa tamana Aisake ꞌwaineye i da damana ꞌwaineye, siwe ꞌaniꞌani siaina faifaina veuveutanina i vekimwaneyeni taina Iakobo ꞌwaineye. Kebu Yaubada yana nuanua faifaina i da nuanua, ꞌaniꞌani ꞌaisena faifaina i nuanua. 17  ✡Mulieta nuanuana veuveutanina ꞌana vonaꞌawaufaufa i na veluagai tamana yana vona nuakalikali ꞌwainega, siwe kebu ꞌana fataga. ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ma matageuna tamana ꞌwaineye i veveluꞌui igodi i na vevilai siwe kebu tamu ꞌeda i da ꞌenoꞌeno ꞌwainega ꞌana veuveuta i na veluagai.

Yaubada i veianeda Veakutagona ꞌIvauna ꞌwainega.

18  ✡Yami nago Yaubada ꞌwaineye kebu tubumiavo me Isileli baniꞌodiga. Basenadiotoga taunidi i nagoi ꞌOya Sainai nani ꞌifwaidi i ꞌisedi wata i nogaidi. Bei Yaubada i obuma, ꞌai-ꞌalaꞌalata, wavuwavulo bwaikina, wata dudubala i ꞌisedi. Kaukau bwaikina i nunuga, tomuyoana i kikianamali wata i dududuya. 19 Tomotoganidi evulega butuꞌaina wata bona bwaikina i nogaidi, i kololo-ꞌafoꞌafo i veluꞌui Yaubada ꞌwaineye kebu nuanuadi bonananina i na noganogai. 20 Kebu ꞌadi fata i na tokemaigedi fai Yaubada i vonavona i vo, ꞌAiꞌedi tamu aitoi ꞌalo ꞌaisaya deꞌe ꞌoyanina ꞌwaineye i na maiga ꞌwa na tutuvewafai kileuyega. 21 ꞌOyanina ꞌana ꞌisa maigikolokololona bega Mosese i vo, Yau a kololo a tatatava.”

22  ✡ꞌOmi kebu ꞌwa da nagoiga ꞌOyanina Sainai Yaubada ꞌwaineye weꞌe mogitana yami vetumagana ꞌwainega ꞌwa vaganagoi ꞌOya Saioni, Yaubada Miamia-vagaina yana ꞌatamana. ꞌAtamananina abame i ꞌenoꞌeno ꞌana wagava Ielusalema ꞌIvauna, bei anelose fueotogidi ma yadi sosoana i vaꞌauta i miamiani. 23  ✡Wata bei Yaubada natunavo i tubuꞌedakumetaga, kumanidiavo Keliso yana ꞌAilaꞌa, i vetumagana ꞌwaineye bega ꞌadi wagava i kilumidi abame. Wata ꞌwa nagoi Yaubada ꞌwaineye, taunina tomotoga matatabuda ꞌada Toveimea vonayavuga faifaina. Wata bei towafa basenadi yadi sauluva tonovidi ꞌanuꞌanunudi i miamiani, ꞌakonadi ꞌatumaiꞌavadi Yaubada mataneye. 24  ✡Wata ꞌwa nagoi Iesu ꞌwaineye, taunina Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna ꞌana toꞌidewadewa bega ꞌwa veiana Yaubada taiadi. Wata bei Iesu dayagina i luitaitaleni, dayaganina ꞌwainega nuatavuna ta veluagai yada sakona ꞌwaidiega, kebu baniꞌodi Ebeli dayagina. Tatana i luvewafaiga dayagina i vegole nuanuana mewa.

25  ✡Begaidi ꞌwa na ꞌisaꞌisa, Yaubada kumanina i vonavona ꞌwaimie, kebu ꞌwa na bailaga, bonana ꞌwa na vematayakeyakeni. Basenadi Yaubada tomotoga i matakiadi fwayefwayeye, mulieta egavo i baila kebu nuanuadi i na nogaiga kebu ꞌadi fata i na dega ꞌadi vematavuloga ꞌwaidiega. Weꞌe ꞌida Yaubada yana Vona ta noganogai abamega begaidi ꞌaiꞌedi kebu ta na vematayakeyakeniga kebu tamu saiꞌafo ta na dega ꞌada vematavuloga ꞌwainega. 26  ✡Tutuyanina Yaubada i vona ꞌOya Sainai ꞌwainega fwayafwaya i yue, siwe tutuya deꞌe ꞌakonadi i vonaꞌawaufaufa i vo, Tamu tutuya wata fwayafwaya a na yuei, siwe kebu fwayafwaya ꞌaisenaga, wata abama a na yuei.” 27 Fai i vo, Tamu tutuya,” ta ꞌasetai Yaubada ꞌana ꞌidewadewa matatabudi i na fetoga i na ꞌewayavuledi, weꞌe naninidi kebu i na fetoga ꞌaisedi i na ꞌenoꞌenovi.

28 Ta na vekaiwa Yaubada ꞌwaineye fai ꞌida ta luku yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye, ꞌEba Veimeanina kebu ꞌana fata i na feto i na ꞌeno-vagata. Yaubada ta na kiavesosoani, ma yada veꞌililibu wata ma yada kololo ta na subisubiai. 29  ✡I lubwaineda baniꞌodi ta na subisubiai fai yada Yaubada taunina ꞌai-ꞌalaꞌalata, ꞌwainega nani matatabuna i na ꞌalaꞌaꞌavadi.

13

Naninidi ꞌwaidiega Yaubada i na sosoana faifaida.

1  ✡Ma emiavo ꞌwa na vevenuakalikali fai matatabumi Keliso yana ꞌAilaꞌa. 2  ✡Kebu nuami i na fani ꞌwa na nuanuani bega tomotoganidi kebu ꞌwa da ꞌisaꞌinanadiga ma yami sosoana ꞌwa na goledi i na maia yami vanuge. Tomotoga ꞌifwaidi baniꞌodi i munega anelose kebu i da ꞌisaꞌinanadiga siwe i goledi. 3  ✡ꞌAiꞌedi ꞌwa da miamiani vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye nuanuami emiavo i da nuanuanimi i da fogefogemi, bega egavo vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye i miamianiga ꞌwa na nuanuanidi ꞌwa da vo ma fuemie ꞌwa da luku. Wata baniꞌodi egavo vita i veveluagadiga tomotoga ꞌifwaidi ꞌwaidiega ꞌwa na nuanuanidi ꞌwa da vo ꞌomi wata vita ꞌwa da veveluagadi.

4 I lubwaineda matatabuda nagi ta na veꞌililibuyeni. Iavetami kebu yami vevinevo ꞌwa na bailedi ꞌwa na luꞌavoꞌavovo, wata baniꞌodi ꞌomi vevine yami lalamogavo ꞌwa na veveꞌililibuyedi. Egavo taunidi i tauyedi bunu ꞌana nuanua sakoidi wata veꞌavula-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidie Yaubada i na veimeyedi vematavuloga faifaina.

5  ✡Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega mani ꞌana nuakalikali kebu i na vebwaika ꞌwaimie. Avaꞌai ꞌakonadi ꞌwaimie i ꞌenoꞌenoviga, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌami fata. Kebu fuedi faifaidi ꞌwa na nuanua fai ꞌakonadi Yaubada i vo,

Kebu tamu tutuya a na bailemiga,

Kebu tamu saiꞌafo a na ꞌiawe-lovemiga.”

6  ✡Fai kebu i na ꞌiawe-lovedaga kebu ta na kololo ꞌalo ta na venuanaluga ta na vonavonamo ta na vo,

ꞌAuvea ꞌaku Toꞌaivaita,

Kebu a na kolologa.

Naninidi sakoidi tomotoga i na ꞌidewadiga ꞌwaikuye, kebu faifaidi a na nuanua.”

Yami toꞌedakumetavo bonadi ꞌwa na nogaidi.

7 Yami toꞌedakumetavo nagami, ꞌwa na nuanuanidi, kumanidiavo Yaubada yana Vona i luꞌivona ꞌwaimie. Basenadi yadi sauluva ꞌatumaidi wata yadi folova ꞌwaidiega nani fuedi ꞌatumaidi i souyedi, naninidi ꞌwa na nuanuanidi wata yadi vetumagana ꞌwa na vetutuyamedi. 8  ✡Iesu Keliso kebu i na vetuli, bogi, ꞌasiau, wata tutuya matatabuna i na nagoga siwe ꞌasaꞌaiana ꞌana ꞌisaꞌisanina.

9  ✡Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi i na nunago ve-vekavekali tulina tulina nuami i na ꞌewadi i na vuyoyemi Yaubada yana ꞌedaꞌeda tonovina ꞌwainega. Yada nuanua Yaubada yana nuakalikali ꞌwainega i na kiavetoketokediga, i lubwaineni, weꞌe veimea ꞌadi veꞌililibu ꞌaniꞌani faifaidi ꞌwaidiega kebu ta na vetoketokega. Egavo veimeanidi i veveꞌililibuyediga kebu ꞌaivaita i na veluagai ꞌwaidiega.

10 ꞌIda tovetumaganavo ma yada ꞌeba velomu, ꞌai lagalagana bei Keliso i wafa siwe ꞌasaꞌaiana yada ꞌeba velomu. Egavo bola i folofolova vanuga ꞌeba veluꞌui tuatuaina ꞌwaineye kebu ꞌadi fata ꞌaivaita i na veluagai yada ꞌeba velomunina ꞌwainega. 11  ✡Me Diu yadi tovelomu bwaikina ꞌaisaya dayagiꞌavadi i lukulukuvedi Tutudaba Tabutabuotogina nageneye i ꞌaꞌanivelenedi Yaubada ꞌwaineye tomotoga yadi sakona ꞌadi nuatavuna faifaina. Weꞌe ꞌaisayadi i nunawedi mwalilige bei i kabukabunidi. 12  ✡Begaidi wata Iesu i wafa mwalilige bega tomotoga i ꞌivevunavunagidi yadi sakona ꞌwaidiega taunina dayagina ꞌwainega. 13  ✡Fai i ꞌivevunavunagida, sauluva tuatuaidi ta na bailedi ꞌwa da vo ta da nunagoi ꞌwaineye mwalilige, bunumayaga wata saidibi ta na veluagai faifaina, taunina baniꞌodi i veluagai ꞌai lagalagana ꞌwaineye. 14  ✡Vitanidi ta na veluagadiga faifaina, kebu faifaidi ta na nuanua fai ꞌida kebu tamu yada ꞌatamana miamia-vagaina i da ꞌenoꞌenoga fwayefwayeye, bola ta lalauala Yaubada yana ꞌatamana faifaina, ꞌatamananina ꞌawaie i na souyeni.

15  ✡Begaidi Iesu ꞌwainega Yaubada ta na subisubiai kebu ta na ꞌailove, yada subianina siwe ꞌasaꞌaiana yada ꞌanivelena-maimaiga ꞌwaineye. Bonadega ta luluꞌivona faifaina bega subianina Yaubada ꞌwaineye bonada vuagina.

16  ✡Kebu nuami i na fani, tutuya fuedi ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina wata ma emiavo ꞌwa na veveꞌivaivaita. Sauluvanidi siwe ꞌasaꞌaiana yami ꞌanivelena-maimaiga Yaubada ꞌwaineye, faifaidi i sososoana.

17  ✡Yami toꞌedakumetavo ꞌwa na vematayakeyakedi wata taunimi ꞌwa na tauyemi yadi veimea ꞌwaidie. Tutuya fuedi i ꞌiꞌisaveꞌavinimi kebu tamu tutuya i da ꞌailove fai ꞌawaie yadi folovanina faifaina i na luꞌivona Yaubada ꞌwaineye bega i na veimea tutula faifaina. ꞌWa na vematayakeyakediga ma yadi sosoana i na folofolova, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, ma yadi nuavita i na folofolova siwe ꞌwainega kebu ꞌaivaita ꞌwa na veluagai.

18 Nuanuaku ꞌwa na veveluꞌui faifaiku. ꞌAku vebae ꞌwaineye a lutonovi yaku folova wata yaku sauluva matatabuna tonoviꞌavadi, nuanuaku baniꞌodi i na ꞌeno-vagata. 19  ✡Nuanuaku bwaikina ꞌwa na toke ꞌwa na veveluꞌui faifaiku bega Yaubada i na vetune-matayoꞌoku a na wai ꞌwaimie.

Veluꞌui toluꞌiawawa faifaidi.

20-21  ✡A veveluꞌui faifaimi nuanuaku Yaubada, kumanina mia ꞌatumaina wata nuanua bikana ꞌadi toꞌanivelena, wata ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌana tosivetovoi, i na kiavetoketokemi bega ꞌami fata yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. Yana wafa ꞌwainega Iesu i vetoꞌisaveꞌavina bwaikina, bega ꞌida yana sifi i ꞌiꞌisaveꞌavinida, wata yana wafanina ꞌwaineye dayagina i ilolo, ꞌwainega Yaubada yana Veakutagona ꞌIvauna wata miamia-vagaina i souyeni. Bega nuanuaku Iesu Keliso ꞌwainega Yaubada i na ꞌidewada nika yada sauluva matatabuna faifaidi i na sosoana. Iesu ma ꞌana subia wata ma yana ꞌaiꞌaiwabu miamia-vagaina, kebu i na ꞌaꞌavaga. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

Vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

22 Ekwavo, nuanuaku bwaikina ꞌwa na tokemaigemi, yaku veluꞌaseꞌase deꞌe ꞌwa na nogai fai leta deꞌe a kilumiga faifaimi kebu manamanawenaga. 23 Nuanuaku a na vonemi ꞌwa na ꞌasetai, iada Timoti ꞌakonadi i souyeni vanuga ꞌeba yogona ꞌwainega. ꞌAiꞌedi i na leꞌwa-matayoꞌoga, taiadi ꞌa na wai ꞌa na fogemi.

24 Yami toꞌedakumetavo ꞌwaidie yaku vekaiwa ꞌwa na luꞌivona wata Yaubada yana tomotoga matatabudi ꞌwaidie. Edavo ꞌawalawa Itali ꞌwainega yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie.

25 Nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.

✡ 1:2: 1 Fit 1:10; Kolos 1:16

✡ 1:3: 2 Kol 4:4; Kolos 1:15; Ibu 8:1-2

✡ 1:4: Fil 2:9

✡ 1:5: Same 2:7; Ibu 5:5

✡ 1:6: Luk 2:13-14

✡ 1:7: Same 104:4

✡ 1:8: Same 45:6-7

✡ 1:10: Same 102:25-27

✡ 1:13: Same 110:1

✡ 1:14: Same 91:11; Fol 12:7

✡ 2:2: Ibu 12:25

✡ 2:4: Mak 16:20

✡ 2:6: Same 8:4-6

✡ 2:7-8: 1 Kol 15:24-26

✡ 2:9: Fil 2:8-9

✡ 2:10: Ibu 5:8-9

✡ 2:11: Mak 3:35

✡ 2:12: Same 22:22

✡ 2:13: Ais 8:17-18

✡ 2:14: 1 Ion 3:8

✡ 2:17: Ibu 4:15; Mad 4:1-11

✡ 3:1: Ibu 4:14

✡ 3:2: Num 12:7

✡ 3:6: Ibu 3:14, 10:23

✡ 3:7-9: Same 95:7-11; Sou 17:7; Num 20:2-5

✡ 3:11: Num 14:21-23

✡ 3:14: Ibu 3:6

✡ 3:15: Same 95:7-8

✡ 3:16: Num 14:1-3,26-33

✡ 4:3: Same 95:11

✡ 4:4: Nag 2:2

✡ 4:7: Same 95:7-8

✡ 4:10: Nag 2:2

✡ 4:12: 1 Fit 1:23; Efe 6:17; Ve 2:12

✡ 4:13: Lom 14:12

✡ 4:14: Ibu 10:23

✡ 4:15: Ibu 2:17

✡ 4:16: Ibu 10:19

✡ 5:2: Ibu 4:15

✡ 5:3: Vei 16:6,24

✡ 5:4: Sou 28:1

✡ 5:5: Same 2:7; Ibu 1:5

✡ 5:6: Same 110:4; Ibu 7:1,16-17

✡ 5:7: Luk 22:40-44

✡ 5:12-13: 1 Kol 3:1-3

✡ 5:14: Lom 16:19

✡ 6:4-5: Ibu 10:26-29

✡ 6:10: Ibu 10:34; 1 Kol 15:58

✡ 6:11: Ibu 3:14

✡ 6:13-14: Nag 22:16-17

✡ 6:18: Num 23:19

✡ 6:19-20: Vei 16:2; Ibu 9:3

✡ 7:1: Nag 14:17-20

✡ 7:3: Ibu 7:15-17

* 7:3: ꞌAna ꞌaseta voke kebu tamu aitoi faifaidi i da kilumaga.

✡ 7:5: Num 18:21

✡ 7:12-14: Mad 2:6

✡ 7:16: Same 110:4

✡ 7:18-19: Gal 2:16; Lom 8:3-4

✡ 7:20: Same 110:1

✡ 7:22: Ibu 8:6

✡ 7:25: Lom 8:34; 1 Ion 2:1

✡ 7:26: Ibu 4:15

✡ 7:27: Ibu 10:10; Efe 5:2

✡ 7:28: Ibu 5:1-2,9

✡ 8:1: Ibu 1:3, 10:12

✡ 8:5: Sou 25:40; Kolos 2:17

✡ 8:6: Ibu 7:22, 9:15

✡ 8:8: Iel 31:31-34

✡ 8:11: 1 Ion 2:27

✡ 9:2: Sou 25:23,30-31,37

✡ 9:3: Sou 37:1-29

✡ 9:6: Num 18:2-3

✡ 9:7: Sou 30:10

✡ 9:8: Ibu 10:19-20

✡ 9:9: Ibu 10:1-2

✡ 9:12: Efe 1:7-8

✡ 9:13: Vei 16:3; Num 19:17-18; Ibu 10:4

✡ 9:14: 1 Fit 1:18-19; 1 Ion 1:7

✡ 9:15: 1 Tim 2:5; Ibu 8:6

✡ 9:19: Sou 24:6-8

✡ 9:22: Vei 17:11

✡ 9:24: 1 Ion 2:1

✡ 9:27: Nag 3:19

✡ 9:28: Ibu 10:10; 1 Fit 2:24; Fil 3:20

✡ 10:1: Kolos 2:17

✡ 10:5-6: Same 40:6-8

✡ 10:10: Ibu 9:12

✡ 10:12: Ibu 1:3

✡ 10:13: Ibu 1:13

✡ 10:15: Iel 31:33-34

✡ 10:19: Ibu 4:16

✡ 10:20: Mad 27:51

✡ 10:22: 1 Ion 1:7; Efe 5:26

✡ 10:23: Ibu 4:14

✡ 10:26: Ibu 6:4-8

✡ 10:28: VeL 17:6

✡ 10:29: Mad 26:27-28

✡ 10:30: VeL 32:35-36; Lom 12:19

✡ 10:34: Mad 6:20

✡ 10:36: Ibu 6:12

✡ 10:37: Aba 2:3-4; Ve 22:20

✡ 10:38: Lom 1:17

✡ 11:1: 2 Kol 5:6-7

✡ 11:3: Nag 1:1

✡ 11:4: Nag 4:3-5

✡ 11:5: Nag 5:24

✡ 11:7: Nag 6:13-22

✡ 11:8: Nag 12:1-5

✡ 11:11: Nag 15:6

✡ 11:12: Nag 15:5

✡ 11:17-18: Nag 22:9-12

✡ 11:20: Nag 27:27-29,39-40

✡ 11:21: Nag 48:15-16

✡ 11:22: Nag 50:24-25

✡ 11:23: Sou 1:22, 2:1-2

✡ 11:24-25: Sou 2:10

✡ 11:27: Sou 12:51

✡ 11:28: Sou 12:21-23

✡ 11:29: Sou 14:21-31

✡ 11:30: Ios 6:12-21

✡ 11:31: Ios 2:1-21, 6:25

✡ 11:33-34: Dan 6:22; Dan 3:23-27

✡ 11:35: 1 Kin 17:17-24; 2 Kin 4:18-37

✡ 11:36: Iel 20:2, 37:15-16

✡ 12:1: 1 Kol 9:24-25

✡ 12:2: Ibu 1:3, 3:1

✡ 12:3: Mad 27:28-44

✡ 12:5: Voa 3:11-12

✡ 12:6: Ve 3:19

✡ 12:7: VeL 8:5

✡ 12:14: Lom 12:18

✡ 12:15: Efe 4:31

✡ 12:16: Nag 25:33-34

✡ 12:17: Nag 27:32-40

✡ 12:18: Sou 19:12-13,16-20, 20:18-21

✡ 12:22: Ve 21:2, 5:11

✡ 12:23: Luk 10:20

✡ 12:24: Ibu 8:6; Nag 4:10

✡ 12:25: Ibu 2:1-3, 10:28-29

✡ 12:26: Sou 19:18

✡ 12:29: VeL 4:24

✡ 13:1: Ion 13:34

✡ 13:2: 1 Fit 4:9

✡ 13:3: Mad 25:36

✡ 13:5: Ios 1:5; 1 Tim 6:8-10

✡ 13:6: Same 118:6

✡ 13:8: Ve 1:17-18

✡ 13:9: Lom 14:17; 1 Kol 8:8

✡ 13:11: Vei 16:27

✡ 13:12: Ion 19:17

✡ 13:13: 1 Fit 4:1,14

✡ 13:14: Ibu 11:16

✡ 13:15: Same 50:14,23

✡ 13:16: Fil 4:18

✡ 13:17: 1 Tes 5:12

✡ 13:19: Lom 15:30

✡ 13:20-21: Ion 10:11,18; 1 Tes 5:23; 1 Fit 5:10; Fil 2:13

IEMESA

1

2

3

4

5

IEMESA

Iemesa yana kiluma Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwaidie.

Deꞌe letanina ꞌana tokiluma ꞌana wagava Iemesa. Toꞌaseta fuedi yadi nuanua Iemesanina kumanina Iesu taina. I kilumiga Yaubada yana ꞌAilaꞌa kumanidiavo taunidi i tauyedi Iesu Keliso ꞌwaineye, faifaidi. ꞌAilaꞌanidi vita i veveluagadi Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega begaidi i miaveꞌeveꞌeꞌelagi fwayafwaya matatabuna ꞌwaidie. ꞌAtamana fuedi ꞌwaidie i miamiani baniꞌodi wakawaka weꞌe Iemesa, tovetumaganavo i miamianiga Ielusalema ꞌadi toꞌedakumeta bwaikina. (Folova 15:13, 21:18)

Deꞌe letanina nageneye, sauluvanidi ꞌida tovetumaganavo i lubwainedaga faifaidi i veifufu. Wata i tolinuataꞌi ꞌwaideye bega yada sauluva ꞌwaidiega yada vetumagana ta na sivemagesedi. Vetumagana ma ꞌana ꞌeba ꞌisa, kebu vonaꞌava i lubwaineni wata folova taiadi. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1

Vita ꞌwaidie ta na sosoana wata ta na vetumagana faꞌalina. 1:2-8

Vewekowekoma wata veꞌaiꞌaiwabu faifaidi. 1:9-11

Vetoketoke ꞌeba sailubu ꞌwaidie. 1:12-18

Kebu nogayaꞌava wata vematayakayaka taiadi. 1:19-27

Kebu ta na lauꞌidi tomotoga ꞌadi ꞌisa ꞌwaidiega. 2:1-13

Kebu vetumaganaꞌava, wata folova. 2:14-26

Meada ta na ꞌisaveꞌavinidi. 3:1-18

Fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi wata Seitani yana nuanua sakoidi ta na vetoketoke-ꞌiawedi. 4:1-5:6

Yada tokemaiga wata yada vetumagana ꞌwaidie ta na tovotovoi faꞌalina 5:7-20

1

1 Yau Iemesa, Yaubada wata Toveimea Iesu Keliso yadi tofolova, a na vekaiwa ꞌomi Yaubada yana ꞌAilaꞌa ꞌwa mia-veꞌeveꞌeꞌelagiga ꞌwaimie, fwayafwaya matatabuna ꞌwaineye.

Vetumagana wata ꞌaseta faifaidi.

2-3  ✡Ekwavo, ꞌaiꞌedi vita wata sailubu tulidi tulidi i na souyedi ꞌwaimie, i lubwainemi ꞌwa na sosoana bwaikina fai vitanidi yami vetumagana ꞌadi ꞌeba kiavefaꞌala. I na faꞌaliga ꞌami fata ꞌwa na tokemaigemi vita ꞌifwaidi ꞌwaidie. 4  ✡Yami tokemaiganidi i na ꞌeno-vagata i na nagoga mulieta ꞌomi ꞌatumaiꞌavami, yami nuanua kumagidi, kebu tamu avaꞌai ꞌwainega ꞌwa na veꞌaleꞌusa. 5  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi ꞌwaimiega ꞌaseta ꞌwainega i na ꞌusaga, i lubwaineni i na veluꞌui Yaubada ꞌwaineye nika i na veleni bega ꞌana fata ma yana ꞌaseta i na vevenuaꞌivina-ꞌatumai. I na veleniga fai taunina ꞌaniꞌanivelenina wata tonuakalikali tomotoga matatabuda ꞌwaideye kebu nuana i da lololoi. 6  ✡Siwe tutuyanina ꞌwa na veveluꞌuiga tamu nani faifaina kebu ꞌwa na venuanaluga, ma yami vetumagana faꞌalina ꞌwa na nuani mogitana naninina ꞌwa na veluagai. Egavo i vevenuanaluga baniꞌodi yagina kaukau i bewebewedi wata i fetofetodi. 7-8  ✡Tomotoganidi baniꞌodi, yadi vetumagana mweadi kebu i da lubwainedi i na vo, Nani fuedi ꞌa na veluagadi ꞌAuvea ꞌwainega,” fai i vevenuanaluga wata nuadi aꞌwadi, kebu tamu saiꞌafo avaꞌai i na veluagai.

Vewekowekoma wata veꞌaiꞌaiwabu ꞌadi vona.

9  ✡Tovetumagana i vewekowekomaga i lubwaineni ma yana sosoana taunina i na awaꞌaiꞌaia fai Yaubada i silakai, i vagavaia i luku yana ꞌAilaꞌa ꞌwaineye. 10  ✡Weꞌe tovetumagana i veꞌaiꞌaiwabuga i lubwaineni i na sosoana fai Yaubada i kiaobuyeni nika i nuani yana ꞌaiꞌaiwabunidi nani-ꞌavoꞌavovo Yaubada mataneye. Toꞌaiꞌaiwabu matatabudi ꞌawaie i na ꞌaꞌava ꞌwa da vo welavi ididi i da avuta. 11 Inala i na lakalakaga i na yayayata mosomoso ma idina i kukuveꞌawagiꞌai i avuavuta, ꞌana ꞌisa ꞌatumaina i ꞌivesakoi. Wata baniꞌodi toꞌaiꞌaiwabu i na folofolova yana ꞌaiꞌaiwabu ꞌwaidie tomogonina i na ꞌawagiꞌa nika i na ꞌaꞌava.

Vetoketoke ꞌeba sailubu ꞌwaidie faifaina.

12  ✡ꞌAiꞌedi aitoi ꞌeba sailubu i na veluagai siwe kebu i na beꞌuga i na tovotovoi faꞌalina ꞌeba sosoana ꞌwaineye. I sitonovi nika i vetoketokega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, ꞌasaꞌaiana ꞌana tutula. Tutulanina basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa ꞌida ꞌana tonuakalikali matatabuda faifaida. 13  ✡ꞌAiꞌedi tamu tomogo ꞌeba sailubu i na veluagai i na sakonaga faifaina, kebu i na vo, Yaubada i sisilubuku,” fai kebu ꞌana fata Yaubada tamu sailubu i na veluagai sakona ꞌwainega, wata taunina kebu tamu aitoi i da silubuya bega i na sakona. 14 Sailubu side baniꞌodi. ꞌAiꞌedi aitoi taunina yana nuanua sakoidi i na siloloi siwe ꞌasaꞌaiana taunina sailubu. 15  ✡Yana nuanuananidi sakoidi i na vetoketoke, taunina i na tauyeni ꞌwaineye nika i na sakona. Sakonanina nuana i na ꞌewai bei i na sakosakona, i na nagoga ꞌwainega tomogonina i na wafaotoga. 16 Ekwavo, taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi i na nunago tamu aitoi i na vekaliemi. 17  ✡Weꞌe naninidi ꞌatumaiotogidi ꞌada ꞌaivaita faifaina ta veveluagadiga, matatabuna i mai abamega, ꞌada nuakalikali. ꞌAda tonuakalikalinina Yaubada, taunina abama ꞌadi mageta ꞌadi toꞌidewadewa, kebu i na vetuli. Inala i na lakaga nagami welavi ꞌwaꞌuna bwaikina, weꞌe i na yayayataga ꞌwaꞌunanina i na vevesiai. Yaubada kebu baniꞌodi ꞌaiꞌwaꞌu, ꞌana ꞌisaꞌisanina wata yana nuanua ꞌwaideye ꞌasaꞌaiana baniꞌodi i na ꞌeno-vagata kebu i na vetuli. 18  ✡Fai nuanuana, mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i veleda yana Vona tonovina ꞌwainega bega ꞌana ꞌidewadewa matatabuna ꞌwaidiega ꞌida ta kumeta.

Yaubada yana Vona kebu nogayaꞌava.

19-20  ✡Ekwavo, a na vonemi ꞌwa na nuanuani. Kebu ꞌwa na veifufu-matamatayoꞌoga nagami ꞌwa na venuaꞌivina, weꞌe tomotoga ꞌifwaidi i na veveifufuga bonadi ꞌwa na nogaidi. Wata baniꞌodi kebu yami nuasako i na waloga fai kebu ꞌana fata nuasako ꞌwainega yada sauluva i na tonova Yaubada mataneye, nuanuana yada sauluva ꞌatumaiꞌavana. 21  ✡Fai nuanuana yada sauluva i na tonova, sakona tulina tulina wata bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwa na bailedi, ma yami nuaobu taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye bega yana Vona i yatoiga nuamie ꞌwa na vematayakeyakeni, Vonanina ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌiemi.

22  ✡ꞌAiꞌedi Yaubada yana Vona ꞌwa na nogaimo, taunimi ꞌwa na vevekaliemi, weꞌe mogitana avaꞌai i vonemiga ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 23 ꞌWa na ꞌidewadiga fai ꞌaiꞌedi aitoi i na nogaimo weꞌe kebu i na foloviga taunina baniꞌodi tamu tomogo taunina maigina ꞌana ꞌisa i na ꞌiseni nigoꞌita ꞌwaineye. 24 I na ꞌisenimo siwe kebu tamu avaꞌai i na ꞌidewaiga i na nago nika ꞌana ꞌisanina nuana i na fani. 25 Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi Yaubada yana Vona i na ꞌiꞌisadewai, faifaina i na vevenuaꞌivina nika kebu nuana i na fani i na ꞌiꞌidewai. I na ꞌiꞌidewaiga, nika wata Yaubada i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaineye. Yaubada yana Vonanina veimea tonovina, ꞌwainega i yavuda bega ma yada sosoana ta vevematayakeyakeni.

26  ✡ꞌAiꞌedi aitoi yana nuanua ꞌwaineye i na vo, Yau totafalolo,” siwe meana kebu i na ꞌisaveꞌaviniga, yana tafalolo nani-ꞌavoꞌavovo wata taunina i vevekalieni. 27  ✡ꞌAiꞌedi aitoi yana tafalolo tonovina wata ꞌatumaina Yaubada Tamada mataneye, side baniꞌodi i na vevesauluvedi. Fovafova wata ꞌwabuꞌwabulavo vita i veveluagadiga i na ꞌiꞌivaisedi, wata taunina i na ꞌiꞌisaveꞌavini bega sakona kebu i na damana ꞌwaineye Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega.

2

Kebu ta na vaie.

1  ✡Ekwavo, fai ꞌomi ꞌwa vetumagana Iesu Keliso ꞌada Toveimea Magemagetana ꞌwaineye, bega kebu i da lubwainemi tomotoga ꞌadi ꞌisa ꞌwaidiega ꞌwa na vaie. 2 ꞌAiꞌedi yami vaꞌauta ꞌwaineye tomotoga ꞌadi ꞌailuga i na luku ꞌwaimie, tamu, ꞌaiꞌaiwabuna, ꞌana kaleko ꞌadi ꞌisa ꞌatumaidi wata ma ꞌana didikumakuma ꞌana tutula bwaikina, weꞌe tamu, wekowekoma, ꞌana kaleko ꞌanilabulabuꞌina wata yokeyokena, baniꞌodi ꞌwa na voneyedi ꞌadi ꞌailuga ꞌwaidie? 3-4  ✡Voke ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwa na veꞌililibuyeni ꞌwa na vo, Iama, side ꞌamu ꞌivi ꞌatumaina, bei ꞌu na miabui,” weꞌe tomogo i vewekowekomaga ꞌwaineye ꞌwa na vo, Sino bei ꞌu na tovotovoi,” ꞌalo ꞌwa na vo, Side bei ꞌefeꞌefeye ꞌu miabui,” siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi ꞌwa vaie ꞌwa venuaꞌivina-sako.

5  ✡Ekwavo, a na vonemi, tomotoganidi i vewekowekomaga fwayefwayeye Yaubada i venuaꞌivinedi bega i na veꞌaiꞌaiwabu yadi vetumagana toketokena ꞌwainega wata i na luku yana ꞌEba Veimea ꞌwaineye taiadi i na miamia. I na lukuga fai baniꞌodi basenadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa ꞌana tonuakalikali ꞌwaidie. 6  ✡Wekowekoma Yaubada mataneye ma ꞌadi nuanua weꞌe ꞌomi ꞌwa vo ꞌako, Nani-ꞌavoꞌavovo,” ꞌwa ꞌivebunumayagidi. ꞌWa da nuaniga, egavo veꞌisakololoyega yami mani i eloelomi wata i nunawemi ꞌeba vonayavuga ꞌwaidie? Wekowekoma ꞌalo ꞌaiꞌaiwabu? 7 Toꞌaiꞌaiwabu mogitana, taunidi wata ꞌami Toveimea Iesu Keliso ꞌana wagava ma ꞌana veꞌililibu i awavesakoyeni.

8 I lubwaineda tomotoga matatabudi ta na veveꞌililibuyedi bega ꞌaiꞌedi ꞌada Toveimea Iesu yana veimea bwaikina ꞌwa na vematayakeyakeni, nani ꞌatumaina ꞌwa na ꞌiꞌidewai. Veimeanina i ꞌenoꞌeno Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo, Emiavo ꞌwa na nunuakalikaliedi taunimi ꞌami nuakalikali baniꞌodi.” 9 Siwe ꞌaiꞌedi ꞌwa na lauꞌidi tomotoga ꞌadi ꞌisa ꞌwaidiega, tamu nuanuami, weꞌe tamu ꞌwa na vieyeni, siwe ꞌakonadi veimeanina ꞌwa geuya, ꞌwa sakona Yaubada mataneye. 10 ꞌWa sakonaga fai ꞌaiꞌedi Yaubada yana veimea matatabuna ta na vevematayakeyakedi weꞌe veimeanidi ꞌwaidiega tamu nani siaina ta na geuyaga, siwe ꞌasaꞌaiana matatabuna ta geudi. 11  ✡Ta ꞌasetai ta geudi fai Yaubada i vo, Kebu ꞌwa na luꞌavoꞌavovo bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie,” kumanina wata i vo, Kebu ꞌwa na luvewafaga.” ꞌAiꞌedi kebu ꞌwa na luꞌavoꞌavovoga bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie siwe ꞌwa na luvewafaga, ꞌomi veimea ꞌadi togeu.

12-13  ✡ꞌAwaie tomotoga matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye, begaidi yada sauluva wata yada vona ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Yana veimea ꞌadi togeu vematavuloga i na veluagai weꞌe egavo veimeanidi i vevematayakeyakediga yavuyavudi, Yaubada i na ꞌisanuakalikaliedi. ꞌAiꞌedi tomotoga ꞌifwaidi ꞌwa na ꞌisanuakalikaliediga fwayefwayeye Yaubada i na ꞌisanuakalikalimo kebu i na veimea ꞌami vematavuloga faifaina, weꞌe ꞌaiꞌedi kebu ꞌwa na ꞌisanuakalikaliga, kebu tamu saiꞌafo Yaubada i na ꞌisanuakalikaliemi.

Vetumagana ma ꞌana ꞌeba ꞌisa.

14 Ekwavo, ꞌaiꞌedi aitoi i na vo, Ma yaku vetumagana Yaubada ꞌwaineye,” siwe yana vetumagananina kebu ma ꞌana ꞌeba ꞌisaga, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? Vetumagananina ꞌwainega ꞌana fata ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai? A nuani kebu tamu saiꞌafo. 15-16  ✡ꞌAiꞌedi iamu tamu tovetumagana i na lase ꞌalo kebu ꞌana kalekoga i na vekaukau, siwe ꞌwaineye ꞌu na vo, Kaiwa iaku, Yaubada i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimuye, ꞌu miamia wata a nunago, ꞌu na ꞌaniꞌani wata kebu ꞌu na vekaukau,” vonaꞌava, avaꞌai ꞌana ꞌatumaina? 17 Wata yada vetumagana baniꞌodi. ꞌAiꞌedi vetumaganaꞌava kebu ma ꞌana ꞌeba ꞌisaga, vetumagananina nani-ꞌavoꞌavovo.

18 Siwe tamu aitoi i na vo, Tomotoga ꞌifwaidi i vevetumaganamo, weꞌe tomotoga ꞌifwaidi i vevesauluva ꞌatumaina tomotoga ꞌwaidie.” Weꞌe yau a na tutuli a na vo, ꞌAiꞌedi aitoi kebu i na ꞌaꞌaivaitaga tomotoga ꞌwaidie kebu ꞌana fata yana vetumagana i na veku. Weꞌe yau a na vemu a vetumagana Yaubada ꞌwaineye fai yana nuanua ꞌatumaidi a ꞌiꞌidewadi. 19 ꞌOmu ꞌu vetumagana ꞌu vo, Yaubada i miamia, ꞌaiseotogina bwaikina, kebu wata tamu,” ꞌu vonaga mogitana, siwe wata baniꞌodi yaiaina i vetumagana, ma yadi kololo i tatatava fai i ꞌasetai ꞌawaie ꞌadi vematavuloga i na veluagai.

20 ꞌOmu kebu nuamuga. A na vemu ta na vetumaganamo Yaubada ꞌwaineye weꞌe yana nuanua kebu ta na vematayakeyakeniga, vetumagananina nani-ꞌavoꞌavovo. 21  ✡ꞌU na nuani tubuda Ebelamo, fai natuna Aisake i tauyeni i ꞌaniveleneni Yaubada ꞌwaineye bega igodi i da velomuyeni, yana sauluva tonovidi Yaubada mataneye. 22 ꞌWa ꞌiseni? Yana vetumagana wata avaꞌai i ꞌidewaiga ꞌadi ꞌailugana i folofolova, bega avaꞌai i ꞌidewaiga ꞌwainega yana vetumagananina vetumagana mogitana. 23 Nika vonanina Yaubada yana Buki nageneye ꞌana mogitana i souyeni i vo, Ebelamo i vetumagana Yaubada ꞌwaineye bega i awaveꞌatumaieni i vo, Ebelamo yana sauluva tonovidi matakuye.” Wata tamu Ebelamo ꞌana ꞌeba ꞌainana, Yaubada iana. 24 Bega Ebelamo ꞌwainega ta ꞌasetai yada sauluva i na tonova Yaubada mataneye kebu vetumagana ꞌaisena ꞌwainega, mogitana wata avaꞌai ta na ꞌidewadiga ꞌwaidiega.

25  ✡Wata baniꞌodi vavine toalagogona ꞌadi wagava Leabi. Avaꞌai i ꞌidewaiga ꞌwainega yadi sauluva i tonova Yaubada mataneye. Basenadi me Isileli i leꞌwai Leabi yadi ꞌawalaweye vavinenidi i ꞌivaisedi, yadi tovetauiꞌwala i givedi yadi vanuge mulieta i vonedi tamu ꞌeda ꞌwaineamo i viladi i nagoi ediavo ꞌwaidie. 26 ꞌAiꞌedi tamu tomotoga tomogoꞌavana kebu ma ꞌanuꞌanununaga, tomotoganina wafawafana, wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi vetumaganaꞌava, kebu ma ꞌana ꞌeba ꞌisa, vetumagananina wafawafana.

3

Meada nani toketokena.

1  ✡Ekwavo, ꞌami ꞌailaꞌa ꞌwainega kebu nuanuaku fuedi i na vetove Yaubada yana Vona faifaina. ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai ꞌawaie tomotoga matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye i na veimeyeda, weꞌe ꞌima tove ꞌaiꞌedi tomotoga ꞌa na vekaliedi yama vona ꞌwaidiega Yaubada yana veimea toketokena i na yatoi ꞌwaimeye vematavuloga faifaina. 2 Fueda tutuya fuedi ta vevekali, naninidi kebu tonovidiga ta ꞌiꞌidewadi. Siwe ꞌaiꞌedi aitoi ꞌana fata meana i na ꞌiꞌisaveꞌavini bega kebu tamu tutuya i na vekali, tomogonina ꞌatumaiꞌavana, wata yana sauluva matatabuna i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

3  ✡ꞌAiꞌedi nuanuada ꞌaisaya osi ta na veimeyeni, ꞌawaneye kainumu ma bulavina ta na yatoi ꞌana ꞌeba sivetovetonova, bega ꞌana fata yada nuanua i na vematayakeyakeni. Kainumunina siaina, siwe ꞌana fata ꞌwainega ꞌaisaya bwaikaotogina ta na veimeyeni. 4 Wata ꞌwa na nuani waka bwaikaotogina, kaukau bwaikina i ꞌonaꞌonai, siwe toniwaka wayaisi siaina ꞌwainega ꞌana fata i na liavetovetonovi bega avaꞌaibe bei nuanuana i nunagoga, ꞌwaineye i na nago. 5  ✡Meada, wata baniꞌodi. Meada nani siaidi siwe ꞌwaidiega ꞌana fata sakona bwaikidi i na souyedi.

Wata ꞌwa na nuani ꞌai-ꞌalaꞌalata, meana siaina siwe ꞌwainega ꞌana fata libi bwaikina i na ꞌalai. 6  ✡Weꞌe meada ꞌai-ꞌalaꞌalata baniꞌodi. Yadi ꞌeba mia ꞌawadeye, siwe sakona bwaikaotogina i sususula tomogoda matatabuna ꞌwaidie. Meada ꞌwa da vo Seitani taunina i da luvetogali, bega meadanidi yadi ꞌai toketokena ꞌwainega yada mia matatabuna i ꞌiꞌivesakodi. 7 ꞌAisaya matatabuna tomotoga ꞌada fata ta na ꞌivetomotomogodi, nika mogitana ꞌakonadi ꞌaisaya tulina tulina, daledaledi manuga taiadi wata igana ta ꞌivetomotomogodi. 8  ✡Weꞌe meada, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌivetomotomogoi, nani sakoina, kiavetonova-wayoga, ꞌwa da vo ꞌeba wafa tuva baniꞌodi nageneye i da ꞌenoꞌeno.

9 Meada ꞌwaidiega yada ꞌAuvea Tamada ta subisubiai, siwe wata meadanidi ꞌwaidiega tomotoga Yaubada ꞌana ꞌidewadewa taunina ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi, ta yagayagaidi. 10  ✡Subia wata manini i sousouyedi ꞌawanina ꞌaitamogana ꞌwainega. Ekwavo, deꞌe baniꞌodi kebu i da lubwaineni. 11 Kebu ꞌana fata ufa-luluvuala ꞌaitamogana ꞌwainega ufa ꞌatumaina wata golana i na sousouyedi. 12 Ekwavo, wata kebu ꞌana fata ꞌalaꞌai i na vuaga kalibo vuagina i na souyeni, ꞌalo galaia i na vuaga, ꞌalaꞌai vuagina i na souyeni, wata eyaga kebu ꞌana fata i na veufaotoga. Bega kebu i da lubwaineni subia wata manini ꞌadi ꞌawa ꞌaitamogana ꞌwainega i na sousouyedi.

ꞌAseta vevenuaꞌivinina Yaubada ꞌwainega.

13  ✡ꞌAiꞌedi ꞌwaimiega tamu aitoi i na vo, Yaku ꞌaseta bwaikina a vevenuaꞌivina-ꞌatumai,” i lubwaineni ma yana nuaobu yana ꞌasetanina ꞌwainega i na vevesauluva-ꞌatumai, ꞌwa na ꞌiseni nika ꞌwa na veꞌawamogitana. 14 Siwe ꞌaiꞌedi yamu nuanua ꞌwaineye veꞌunumagigi golagolana i na ꞌenoꞌenoga wata ꞌaisemu ꞌamu wagava yana vebwaika faifaina ꞌu na nuanuaga, kebu ꞌu na vekali taunimu ꞌu na awaꞌaiꞌaimu ꞌu na vo, Yau toꞌaseta.” 15 Deꞌe nuanuananidi igodi ꞌwa vo, ꞌAseta,” siwe kebu i da obuma abamega, weꞌe mogitana fwayafwaya ꞌana nuanua, wata bunu ꞌana nuagiva, sauluvanidi yaiaina yadi sauluva baniꞌodi. 16 ꞌAiꞌedi veꞌunumagigi wata veumokai ta na ꞌisedi, bei wata veꞌikwayekwayega sakona tulina tulina taiadi ta na veluagadi.

17  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌaseta vevenuaꞌivinina Yaubada i na veledaga, nagami yada sauluva ꞌatumaiꞌavadi, mulieta ta na vevesauluva-bikana, mali tomotoga yadi nuanua ta na veveꞌililibuyedi, ta na veveiana, ta na ꞌiꞌisanuakalikali mogitana wata ꞌasetanina vuagina ta na veꞌivaivaita, kebu ta na vaie wata kebu tamu aitoi ta na vekalieni. 18  ✡ꞌAiꞌedi sauluva bikanega ta na veveiana ꞌwa da vo tamu bila ta da bakuli, mulieta vuaga sauluva tonovina i na souyeni.

4

Taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌaiseotogina ꞌwaineye.

1  ✡Awale ꞌifwaimi tauniꞌavami ꞌwa veveꞌikwayekwayega wata ꞌwa vevetalaga? Fai tomogomie nuanua sakoidi nuanuadi i na vetoketoke. 2 Nani ꞌifwaidi nuanuami siwe kebu ꞌami fata ꞌwa na veluagadi, begaidi nuanuami luvewafa. Mali tomotoga yadi kukua faifaidi ꞌwa nunuagiva siwe kebu ꞌami fata ꞌwa na ꞌewadi begaidi ꞌwa veveꞌikwayekwayega wata ꞌwa vevetalaga. Nani fuedi nuanuami siwe kebu ꞌwa da veveluagadiga fai kebu faifaidi ꞌwa da veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye. 3  ✡Siwe ꞌaiꞌedi ꞌwa na veluꞌui Yaubada kebu i na velemiga fai yami nuanua wata taunina yana nuanua kebu taiadi i da vesala, taunimi yami ꞌeba sosoana ꞌaisedi faifaidi ꞌwa veveluꞌui.

4  ✡ꞌOmi yami sauluva ꞌwa da vo vavine yadi lamoga i da baileni i da nago ꞌana gaviavo taiadi i da luluꞌavoꞌavovo. I lubwainemi ꞌwa da ꞌasetai, ꞌaiꞌedi taunimi ꞌwa na tauyemi fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ꞌwa na veianediga, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌwa vegavia Yaubada ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi aitoi fwayafwaya ꞌana nani nuana i na ꞌewai, kebu ꞌana fata i na veiana Yaubada taiadi, i na vegavienimo. 5  ✡Sauluvanina faifaina i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

ꞌAnuꞌanunu Yaubada i veledaga nuanuana bwaikina taunida ta na tauyeda ꞌaiseotogina ꞌwaineye i na ꞌiꞌisaveꞌavinida.”

Vonanina kebu ꞌwa na vo ꞌako, Nani-ꞌavoꞌavovo.” 6  ✡Mogitana ꞌaiꞌedi taunida ta na tauyeda tamu nani ꞌwaineye, Yaubada i na veꞌunumagigi, siwe taunina toꞌanivelena bwaikina fai yana Buki ꞌwaineye i vo,

Egavo taunidi i awaꞌaiꞌaidiga Yaubada i veꞌidiꞌidiedi,

weꞌe tonuaobu, ma yana nuakalikali i ꞌiꞌivaisedi.”

7  ✡Fai tonuaobu i nunuakalikaliedi, taunimi ꞌwa na tauyemi yana nuanua ꞌwaidie. Seitani ꞌwa na veugeugeni nika i na dega. 8 ꞌWa na vaganago Yaubada lilivaneye wata taunina i na mai lilivamie. ꞌOmi ꞌwa sakosakonaga i lubwainemi yami sauluva ꞌwaidiega ꞌwa na vevunavunaga. ꞌOmi ꞌwa vevenuanaluga Yaubada faifaina, ꞌwa na nuavilami ꞌaiseotogina faifaina ꞌwa na nuanua. 9 Yami sakona faifaidi i lubwainemi ꞌwa na nunuavita, ꞌwa na ꞌweꞌweꞌwela wata ꞌwa na tatainuꞌwanuꞌwa. ꞌOmi ꞌwa sososoana-ꞌavoꞌavovoga wata ꞌwa namanamaga ꞌasaꞌaiana, ꞌwa na nunuavitamo ꞌwa na ꞌweꞌweꞌwela. 10 ꞌAuvea mataneye taunimi ꞌwa na kiaobuyemi, mulieta i na kialakaimi.

11  ✡Ekwavo, kebu emiavo tovetumagana ꞌwa na awavesakoyedi. ꞌAiꞌedi aitoi iana i na awavesakoyeni ꞌalo i na ꞌamalakibuyeni, siwe ꞌasaꞌaiana Yaubada yana veimea nuakalikali faifaina i na awavesakoyeni i na vo, Vekali.” ꞌAiꞌedi veimeanina ꞌu na ꞌamalakibuyeniga, ꞌomu kebu tovematayakayakaga, weꞌe mogitana ꞌwa da vo ꞌomu veimeanina yana toveimea. 12 Yaubada ꞌaiseotogina veimea ꞌana toꞌanivelena, ꞌawaie ta na vonayavuga mataneye i na veimeyeda, bega taunina ꞌana fata i na ꞌitaꞌitaꞌieda ꞌalo i na veimea ta na wafaotoga. Emiavo ꞌwa ꞌamalakibuyediga, ꞌwa da nuani, ꞌomi Yaubada?

Kebu taunida ta na awaꞌaiꞌaida.

13  ✡ꞌOmi taunimi ꞌwa awaꞌaiꞌaimiga a na vonemi. ꞌWa vonavona ꞌwa vo, ꞌAsiau ꞌalo ꞌawaꞌawai ta na nagoi tamu ꞌatamana bwaikina ꞌwaineye yada sitoa ta na vetovoia bei malamala ꞌaitamogana ta na miamia bega mani bwaikina ta na veluagai.” 14 Siwe kebu ꞌwa da ꞌasetai avaꞌai ꞌawaꞌawai i na souyeni ꞌwaimie. Budibudi ta na ꞌiseni, kebu tutuya manamanawenaga i na ꞌawaꞌuꞌumi. ꞌOmi wata baniꞌodi, yami mia fwayefwayeye ꞌana vemanawe kebu ꞌwa da ꞌasetaiga. 15  ✡Weꞌe mogitana side baniꞌodi ꞌwa da voneyedi ꞌwa da vo, ꞌAiꞌedi ꞌAuvea i na tauyeda ma yawaida ta na miamia side naninidi wata naninidi ta na ꞌidewadi.” 16 Weꞌe ꞌomi yami nuanua tulina, ma yami nualaka ꞌwa awaꞌaiꞌaimi taunimi yami nuanua faifaidi. ꞌOmi wata tomotoga matatabudi taiadi ꞌwa awaꞌaiꞌaimiga, ꞌwa sakona. 17 ꞌAiꞌedi aitoi tamu sauluva ꞌatumaina i ꞌasetai i lubwaineni i da ꞌidewai, siwe i na bailaga, ꞌakonadi i sakona.

5

Toveꞌaiꞌaiwabu ꞌadi vona.

1  ✡Weꞌe ꞌomi ꞌwa veꞌaiꞌaiwabuga a na vonemi. I lubwainemi ꞌwa na ꞌweꞌweꞌwela wata ꞌwa na tainuꞌwanuꞌwa fai veviga bwaikina saiꞌafoga i na souyedi ꞌwaimie. 2 Yami ꞌaiꞌaiwabu i mwadabu weꞌe ꞌami kaleko ꞌwaluꞌwalu i ꞌanidi. 3 Yami mani wata yami kukua ꞌakonadi i sako, yadi sakonina ꞌwainega i ve ꞌomi umokaimi, kebu ꞌwaidiega ꞌwa da ꞌaꞌaivaitaga. ꞌAiꞌaiwabunidi nuami i ꞌewadiga yami ꞌeba ꞌisa, ꞌawaie vematavuloga ꞌwa na veluagai ꞌai-ꞌalaꞌalase. Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌakonadi i velilivana weꞌe ꞌomi ꞌaiꞌaiwabu ꞌwa ꞌeꞌetokwau. 4 Yami bakula ꞌadi tofolovavo kebu ꞌwa da tututulidiga tutulanidi i toke i vonevonemi, ꞌwa noganogai ꞌalo kebu? Yami toꞌaiala yadi ꞌweꞌwela ꞌakonadi ꞌAuvea Yaubada Bwaikaotogina i noganogaidi. 5 Yami mia fwayefwayeye ꞌasaꞌaiana nuanuami kukua bwaikaotogina, ꞌaniꞌani ꞌiwanaꞌavadi wata ꞌwa sososoanamo. Taunimi ꞌwa veveꞌanimi vonayavuga ꞌwaineye i na ꞌageyatoyemi. 6 Tomotoganidi yadi sauluva ꞌatumaidi ꞌwa vevevita-maimaigidi toveimea matadie bega yadi veimea ꞌwaidiega ꞌwa luluvewafadi, taunidi ꞌadi ꞌaivaita faifaina kebu ꞌadi fata i na kwayegemi.

Ma yada tokemaiga Iesu ta na lulukamaseni.

7  ✡Weꞌe ꞌomi ekwavo, i lubwainemi tutuya fuedi ꞌwa na totokemaiga i na nagoga ꞌada Toveimea Iesu i na vilai. Tobakula yadi sauluva yada ꞌeba ꞌisa. I na tokemaiga nagami i na tauvebika mulieta ꞌana tutuya mogitana ꞌwaineye i na bakula. Wata ma yadi tokemaiga i na lulukamata nagami i na kumaga mogitana mulieta i na ꞌaiala, bega yadi fwayafwaya ꞌwainega ꞌaniꞌani ꞌatumaidi i na veluagadi. 8  ✡ꞌOmi wata baniꞌodi ꞌwa na totokemaigemi, ꞌwa na tovotovoi faꞌalina fai ꞌada Toveimea Iesu yana vila-vaitugana saiꞌafoga.

9  ✡Kebu ma yami luvulewa emiavo ꞌwa na vebonavoluvoluyedi. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga Yaubada i na veimea vematavuloga ꞌwa na veluagai. Toveimeanina i leꞌwa-ꞌafoꞌafo i na lukuma. 10  ✡ꞌWa na nuani ꞌAuvea yana toluꞌivonavo, ꞌana wagavayega i luꞌivona, taunidi yami ꞌeba ꞌisa, yadi tokemaiga vita ꞌwaidie ꞌwa na vetutuyamedi. 11  ✡Fai i vetoketoke vita ꞌwaidie bega ta goledi tososoana. ꞌAkonadi Iobi valana ꞌwa nogai basenadiotoga vita wata veviga ꞌwaidie i tokemaigeni, wata ꞌwa ꞌasetai avaꞌai ꞌAuvea i ꞌidewai ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye. Iobi ꞌaivaita bwaikina i veluagai fai ꞌAuvea toꞌisanuakalikali mogitana, ma yana nuakalikali i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye.

12  ✡Ekwavo, wata tamu nani bwaikaotogina a na ve ꞌwaimie. ꞌAiꞌedi ꞌwa na vonaꞌawaufaufaga kebu tamu avaꞌai ꞌwa na ꞌinanai yami vonaꞌawaufaufa ꞌana kiavetoketoke faifaina. Kebu abama ꞌwa na ꞌinanai, fwayafwaya ꞌalo wata tamu nani. ꞌAiꞌedi tamu nani mogitana ꞌwa na ꞌidewaiga ꞌwa na vo, Eꞌe,” weꞌe ꞌaiꞌedi kebu, ꞌwa na vonamo ꞌwa na vo, Kebu.” Kebu yami vona i na vefuega baniꞌodi ꞌwa na vo, Tamada,” nika kebu vematavuloga ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega.

Veluꞌui faifaina.

13  ✡ꞌAiꞌedi ꞌwaimiega tamu aitoi vita i veveluagai, i lubwaineni i na veluꞌui Yaubada ꞌwaineye. ꞌAiꞌedi ꞌwaimiega tamu aitoi i sososoana, i lubwaineni i na lei-subisubia Yaubada ꞌwaineye. 14 ꞌAiꞌedi ꞌwaimiega tamu aitoi i vigaga, i lubwaineni tovetumagana ꞌadi toꞌedakumetavo i na ꞌiyoanidi, i na maia, faifaina i na veluꞌui Yaubada ꞌwaineye wata bunama i na iwagi toviganina ꞌwaineye ꞌada Toveimea Iesu ꞌana wagavayega. 15  ✡Veluꞌuinina ma yadi vetumagana i na veluꞌui toviganina i na veꞌatumai, ꞌada Toveimea i na ꞌiveꞌatumaia. Weꞌe ꞌaiꞌedi i sakonaga, nuatavuna i na veluagai. 16  ✡Begaidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana yami sakona ꞌwa na luluꞌivoneyedi emiavo ꞌwaidie, wata ꞌaitamogana ꞌaitamogana emiavo faifaidi ꞌwa na veveluꞌui bega Yaubada i na ꞌiveꞌatumaimi. Tomotoga yadi sauluva tonovidi Yaubada mataneye i na veluꞌuiga, yadi veluꞌui kasikasisidi, ma ꞌadi tutula.

17  ✡Ilaitia tomotoga ꞌida baniꞌodi, i toke i veluꞌui nuanuana ꞌwei i na tova Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidie, nika mogitana malamala ꞌaitonu wata saiꞌafo nagedie ꞌwei kebu. 18 Mulieta wata i veluꞌui-vaitugana nuanuana i na ꞌwei, nika i ꞌwei bega fwayafwaya ꞌwainega mosomoso wata ꞌaniꞌani i souyedi.

19-20  ✡Ekwavo, deꞌe vonanina kebu nuami i na fani. ꞌAiꞌedi aitoi ꞌwaimiega Yaubada yana Vona Tonovina ꞌwainega i na vuyo, mulieta tamu aitoi i na ꞌivaiseni bega i na nuavilai yana yogobalabala ꞌwainega, toꞌaivaitanina ꞌakonadi i ꞌitaꞌitaꞌieni wafa ꞌwainega weꞌe tosakonanina nuatavuna i na veluagai sakona fuedi faifaidi.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Iemesa.

✡ 1:2-3: Lom 5:3-5; 1 Fit 4:13-14

✡ 1:4: Mad 5:48

✡ 1:5: 1 Kin 3:7,9-12; Mad 7:7

✡ 1:6: Ais 57:20

✡ 1:7-8: Iem 4:8; Luk 16:13

✡ 1:9: Iem 2:5; Iel 9:23-24; 2 Kol 6:10

✡ 1:10: 1 Tim 6:17; 1 Fit 5:5; Luk 12:16-21

✡ 1:12: Dan 6:1-28; Luk 6:22-23; Iem 5:11

✡ 1:13: 1 Fit 2:11; 1 Kol 10:13

✡ 1:15: Lom 6:23

✡ 1:17: 1 Ion 1:5

✡ 1:18: 1 Fit 1:23; Ion 1:12-13

✡ 1:19-20: Voa 10:19; Tol 7:9; Mad 5:22

✡ 1:21: Kolos 3:8

✡ 1:22: Lom 2:13

✡ 1:26: Same 141:3

✡ 1:27: Ais 58:6-7

✡ 2:1: Fol 10:34; 1 Tim 5:21; Iem 2:9

✡ 2:3-4: Ion 7:24

✡ 2:5: Mad 5:3

✡ 2:6: Fol 16:19

✡ 2:11: Sou 20:13-14

✡ 2:12-13: Mad 5:7, 6:14-15

✡ 2:15-16: Mad 25:41-45; 1 Ion 3:17

✡ 2:21: Nag 22:9-12; Ibu 11:17

✡ 2:25: Ios 2:1-21, 6:17; Ibu 11:31

✡ 3:1: Fol 20:28

✡ 3:3: Same 32:9

✡ 3:5: Voa 16:27; Same 73:8-9; Voa 26:20-21

✡ 3:6: Mad 15:18-19

✡ 3:8: Lom 3:13

✡ 3:10: Efe 4:29

✡ 3:13: Efe 4:1-2

✡ 3:17: Iob 28:28

✡ 3:18: Mad 5:9

✡ 4:1: Gal 5:17

✡ 4:3: Mad 6:9-13

✡ 4:4: 1 Ion 2:15

✡ 4:5: Mad 6:24

✡ 4:6: 1 Fit 5:5; Iob 22:29

✡ 4:7: 1 Fit 5:8; Efe 6:11-12

✡ 4:11: Lom 2:1, 14:4

✡ 4:13: Luk 12:18-21

✡ 4:15: Fol 18:21

✡ 5:1: 1 Tim 6:9-10; Mak 4:19; VeL 24:15; Mad 6:19-21

✡ 5:7: Gal 6:9; Ibu 10:36-37

✡ 5:8: 1 Tes 3:12-13; Fil 4:5

✡ 5:9: 1 Kol 4:5

✡ 5:10: Mad 5:11-12

✡ 5:11: Iob 42:10-13; 1 Fit 2:19

✡ 5:12: Mad 12:36

✡ 5:13: Same 50:15; Kolos 3:16

✡ 5:15: Fol 28:8

✡ 5:16: 1 Ion 1:9; Voa 28:13

✡ 5:17: 1 Kin 17:1, 18:1,42,45

✡ 5:19-20: Mad 18:15; Gal 6:1; 1 Fit 4:8

1 FITA

1

2

3

4

5

1 FITA

Fita yana kiluma nagami.

Leta deꞌe Fita i kilumi i nago tovetumagananidi i miaveꞌeveꞌeꞌelagiga ꞌwaidie. Tovetumagananidi ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie i miamiani baniꞌodi wakawaka. (1 Fita 1:1) Tutuyanina Fita i miamia Loma, ꞌatamananina tamu ꞌana wagava Babiloni, deꞌe letanina i kilumi.

Tovetumaganavo vita tulina tulina i veveluagadi Loma gabemani ꞌwaidiega fai Iesu Keliso i vetutuyameni. Fita nuanuana i na kiavetoketokedi bega ma yadi sosoana i na tokemaigedi i na tovotovoi faꞌalina. Wata Fita i tolinuataꞌi ꞌwaidie ꞌadi ꞌitaꞌitaꞌi faifaina, Iesu yana tokemaiga vita tulina tulina ꞌwaidie faifaina wata yana vila-vaitugana faifaina bega i na nuanuanidi nika i na vetoketoke. Wata mageta ꞌana sauluva Iesu Keliso ꞌana tovetumaganavo ꞌadi laubwaina faifaina wata i veifufu. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-2

Tolinuataꞌi bega i na ꞌasetai Yaubada yana ꞌitaꞌitaꞌi. 1:3-12

Mageta ꞌana sauluva faifaina i veifufu. 1:13-2:10

Tovetumaganavo yadi vematayakayaka faifaina. 2:11-3:7

Vita ta na veluagadi Keliso ꞌana vetutuyama faifaina. 3:8-4:19

Veifufu tulina tulina tovetumaganavo faifaidi. 5:1-11

Yana ꞌalanuai ꞌifwaidi. 5:12-14

1

1 Yau Fita, Iesu Keliso ꞌana tomataꞌaulele a vekaiwa ꞌomi tomotoganimi Yaubada i venuaꞌivinemiga ꞌwaimie. ꞌOmi ꞌwa dega Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega ꞌwa veyavuyavula mali ꞌawalawa ꞌwaidie. Side ꞌawalawanidi ꞌwaidie, Fonito, Galetia, Kafadosia, Eisia wata Batinia. 2  ✡Basenadiotoga Yaubada Tamada i ꞌasetami i venuaꞌivinemi nuanuana ꞌomi yana tomotoga, wata ꞌAnuꞌanununa ꞌAtumaina ꞌwainega yami sauluva matatabuna i tonova mataneye. Wata Yaubada i venuaꞌivinemi Iesu Keliso ꞌwa na vematayakeyakeni, taunina dayaginega yami sakona i iwalekolekoadi bega ꞌatumaiꞌavami Yaubada mataneye.

A veveluꞌui faifaimi nuanuaku Yaubada ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaiotogina ꞌwaimie wata nuanua bikana i na velevelemi wata yami mia i na veꞌatumaiotoga.

Iesu Keliso ꞌwaineye vetumagana-vagata.

3  ✡Ma yada vekaiwa Yaubada ta na subiai, taunina Iesu Keliso ꞌada Toveimea Tamana. Fai i ꞌisanuakalikalieda bwaikina mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veluagai Iesu Keliso yana tovi-vaitugana ꞌwainega, bega ꞌasiau ta vetumagana ta nuani mogitana mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta na veluagai. 4 Mianina wata ꞌaiꞌaiwabu taiadi, faifaidi basenadi Tamada i vonaꞌawaufaufa ꞌawaie i na veleda, abame i ꞌiꞌisaveꞌavinidi bega kebu i na ꞌanikudadi, ꞌalo i na sako, ꞌalo i na ꞌwatu. 5  ✡ꞌOmi yami vetumagana ꞌwa yato-vagasedi Yaubada ꞌwaineye bega yana toketokena ꞌwainega i ꞌiꞌibababalemi i na nagoga tutuya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye yana ꞌitaꞌitaꞌi nonogina ꞌwa na veluagai ꞌaiꞌaiwabunidi taiadi.

6  ✡ꞌAsiau vita tulina tulina ꞌwa veveluagadi Iesu ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega bega ꞌwa nunuavita, siwe kebu i na ꞌeno-vagata. Weꞌe ꞌwa na nuani naninidi ꞌatumaidi ꞌawaie ꞌwa na veluagadi Yaubada ꞌwainega begaidi ꞌwa na sososoanamo. 7 Yaubada vitanidi i tauyedi i sousouyedi ꞌwaimie nuanuana i na ꞌasetai yami vetumagana toketokena ꞌalo kebu. ꞌAiꞌedi tomotoga golida i na alai fwayafwayayega, nagami i na vetagovi golida i na ꞌawakoluya weꞌe yogo i na koiyavuleni bega i na ꞌasetai golida ꞌaisena i ꞌenoꞌeno ꞌatumaiꞌavana, ꞌana tutula bwaikina. Wata yada vetumagana baniꞌodi. Golida ꞌaꞌaꞌavina, nani siaina Yaubada mataneye, weꞌe yami vetumagana nani bwaikina ꞌwaineye nuanuana i na sisitonovimi vita ꞌwaidiega i na ꞌisemi yami vetumagana ꞌatumaina wata toketokena. ꞌAiꞌedi yami vetumagana faꞌalina vitanidi ꞌwaidie, ꞌaiatanina Iesu Keliso i na souyeni, subia, ꞌaiꞌaiwabu wata veꞌililibu ꞌwa na veluagadi Yaubada ꞌwainega. 8  ✡Kebu tamu tutuya Kelisonina ꞌwa da ꞌiseniga, siwe ꞌwa nunuakalikalieni. ꞌAsiau wata kebu ꞌwa da ꞌiseꞌiseniga siwe ma yami vetumagana taunimi ꞌwa tauyemi ꞌwaineye, begaidi yami sosoana bwaikaotogina kebu ta na vona. 9 Yami sosoananina, sosoana mogitana fai ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa veveluagai Yaubada ꞌwainega, kumanina faifaina ꞌwa vetumagana.

Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo i vona-vagata ꞌada

ꞌitaꞌitaꞌi faifaina.

10  ✡ꞌItaꞌitaꞌinina faifaina basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo i lauala-ꞌatumai wata i velutolitoli nuanuadi i na ꞌasetai. Yadi ꞌaseta saiꞌafo siwe i luꞌivona i vona-vagata ꞌitaꞌitaꞌi Yaubada i na velemi ꞌami nuakalikali. 11  ✡Keliso ꞌAnuꞌanununa i agedi i vonedi i vo, ꞌAwaie Keliso vita fuedi bwaikidi i na veluagadi weꞌe yana tovi-vaitugana ꞌwaineye ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na veluagadi abame.” ꞌIda ta ꞌasetadi naninidi i souyedi yada tutuye, weꞌe basenadiotoga toluꞌivonanidi igodi nuanuadi i na ꞌasetadi avaꞌai tutuyaga, wata naninidi baniꞌodi i na munega i na souyedi. 12  ✡Wata Yaubada i vonedi i vo, ꞌWa vetoluꞌivonaga kebu taunimi ꞌami ꞌaivaita faifaina, mali tomotoga faifaidi bola kebu i da tubuga.” Vona mogitana naninidi ꞌakonadi i souyedi yada tutuye, Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwainega ꞌwa nogai tolauꞌage ꞌwaidiega. Yaubada ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vetunei abamega tolauꞌagenidi i agedi bega yana toketokena ꞌwainega Valana ꞌAtumaina i luꞌivoneyedi ꞌwaimie. Weꞌe Yaubada yana anelose, avinodi taiadi i miamia siwe igodi nuanuadi i da ꞌasetai ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi Iesu ꞌwainega.

Yaubada nuanuana yada sauluva tonovidi.

13  ✡ꞌOmi ꞌakonadi Iesu Valana ꞌAtumaina ꞌwa ꞌasetai, begaidi i lubwainemi yami nuanua ꞌwa na ꞌidewadi, taunimi yami sauluva ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi wata yami vetumagana ꞌwa na yato-vagasedi ꞌami nuakalikali ꞌwaineye, nuakalikalinina Yaubada i na velemi Iesu Keliso yana souyagi ꞌwaineye. 14  ✡Basenadi Yaubada yana Vona kebu ꞌwa da ꞌasetadiga, bavubavumi nuanuami sakona-vebogi. Weꞌe ꞌasiau ꞌakonadi ꞌwa ꞌaseta bega i lubwainemi Yaubada ꞌwa na vematayakeyakeni wata nuanuananidi sakoidi kebu i na veveimeyemiga. 15  ✡I lubwainemi yami sauluva matatabuna tonovidi fai Yaubada, kumanina i venuaꞌivinemiga, yana sauluva matatabuna tonovidi. 16  ✡Wata Yaubada yana Buki nageneye i vo, Yau magemagetaku kebu tamu yaku sakonaga, begaidi ꞌomi wata baniꞌodi i lubwainemi yami sauluva magemagetadi.

17  ✡Tutuyanina ꞌwa veveluꞌui Yaubada ꞌwaineye ꞌwa awave-Tamama, siwe Yaubadanina yana nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega tomotoga matatabuda i na veimeyeda vonayavuga ꞌana tutuye. ꞌAwaie yada sauluva ꞌadi tutula ta na ꞌewadi, ꞌatumaidi, wata ꞌatumaidi weꞌe sakoidi, wata sakoidi, begaidi tutuyanina ta na miamia fwayefwayeye i lubwaineda ma yada kololo Yaubada ta na veveꞌililibuyeni.

Keliso i tuveobuda.

18-19  ✡Basenadi tubumiavo yadi sauluva kebu ꞌatumaidiga, yadi vetumagana i yatodi nani-ꞌavoꞌavovo ꞌwaidie, ꞌomi ꞌwa saladi bega Seitani i yogonimi sauluvanidi ꞌwaidiega. Weꞌe ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai Yaubada i tuveobumi. Bega i tuveobumiga kebu nani ꞌaꞌaꞌavidi ꞌwaidiega baniꞌodi mwali, nauꞌunu, bawe, ꞌalo mani, i tuveobumiga nani ꞌatumaiotogina, Keliso dayaginega. Taunina ꞌatumaiotogina wata magemagetana, yawaina i tauyeni faifaimi, tutulimi. Yana wafanina baniꞌodi me Diu sifi natudi i nikenikedi i vevelomuyedi Yaubada ꞌwaineye yadi sakona ꞌadi ꞌuꞌuma faifaidi. 20 Basenadiotoga Yaubada bola fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga, nagami Kelisonina i venuaꞌivineni yana wafa faifaina, weꞌe tutuya deꞌe bega i na nagoga ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye i sivemageseni faifaimi. 21 Keliso ꞌwainega ꞌwa vetumagana Yaubada ꞌwaineye, kumanina ꞌana tosivetovoi wata yana ꞌaiꞌaiwabu ꞌana toꞌanivelena, bega ꞌasiau yami vetumagana ꞌwa yato-vagasedi ꞌwa nuani mogitana ꞌawaie ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai Yaubada ꞌwainega.

22  ✡ꞌAkonadi Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌwa vevematayakeyakedi bega ꞌwa veꞌatumai mataneye wata emiavo tovetumagana ꞌwa nunuakalikaliedi mogitana, begaidi i lubwainemi ꞌwa na toke yami venuakalikalinina i na vebwaika-ꞌafoꞌafo. 23  ✡Yami nuakalikalinina i na vebwaikaga fai ꞌakonadi ꞌwa tubuveꞌivau, Yaubada yana Vona miamia-vagaina ꞌwainega, vonanina mia ꞌivauna wata ꞌatumaina lamudi. Basenadi inamiavo wata tamamiavo i venatunemi siwe ꞌawaie i na wafa, weꞌe ꞌasiau yana Vonanina miamia-vagaina ꞌwainega ꞌwa tubuveꞌivau. 24-25  ✡Avaꞌai basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki nageneye vonanina i voneyeniga, mogitana. I vo,

Tomotoga matatabudi baniꞌodi mosomoso,

Weꞌe yadi ꞌaiꞌaiwabu wata ꞌadi subia baniꞌodi welavi ididi.

Mosomosonidi i ꞌaꞌawagiꞌadi wata ididi i avuavuta.

Vona mogitana tomotoga matatabuda ta na veꞌalawafawafa weꞌe ꞌAuvea yana Vona i na ꞌeno-vagata kebu i na ꞌaꞌavaga.”

ꞌAuvea yana Vonanina taunina Iesu Valana ꞌAtumaina, kumanina ꞌwaimie i wai.

2

ꞌIda Keliso yana ꞌAilaꞌa.

1  ✡ꞌOmi Yaubada natunavo begaidi i lubwainemi sauluva sakoidi matatabudi ꞌwa na bailaotogedi. Kebu ꞌwa na vekaliga, ꞌaiꞌedi tamu sauluva ꞌwa na tatalabodeniga kebu wata ꞌwa na ꞌidewaiga, kebu ꞌwa na veꞌunumagigi wata kebu ꞌwa na vebonaivo. 2 Nuanuaku kwakwama mwedamwedalidi tamu yadi sauluva ꞌwa na vetutuyameni. Tutuya fuedi yadi nuanua bwaikina susu, faifaina i ꞌweꞌweꞌwela. ꞌOmi Yaubada yana Vona nuami i da ꞌewai. I lubwainemi tutuya fuedi ꞌwa na luluꞌiawawa, faifaina ꞌwa na nuanua wata ꞌwa na vevenuaꞌivina, ꞌwaimie baniꞌodi susu bega ꞌwa na vetoketoke i na nagoga mulieta ꞌitaꞌitaꞌi ꞌwa na veluagai. 3 Vona mogitana, ꞌakonadi yada ꞌAuvea yana nuakalikali ꞌwaimie ꞌwa lutonovi.

4-5  ✡Keliso taunina tamu folova miamia-vagaina, ꞌwainega Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui i ꞌiꞌidewai. Tomotoga folovanina i ꞌiseni i baileni i vo, Nani-ꞌavoꞌavovo,” siwe Yaubada i venuaꞌivineni i silakai, ꞌatumaiotogina mataneye. ꞌOmi wata baniꞌodi folova ma yawaimi, ꞌwa na vaganago ꞌada Toveimeanina ꞌwaineye, taunimi ꞌwa na tauyemi ꞌwaineye bega ꞌomi yana ꞌailaꞌa mogitana, ꞌwa da vo ꞌomi folova Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye. Bei ꞌwa na vetofolova faifaina, ꞌomi baniꞌodi tovelomu yadi sauluva tonovidi, Iesu Keliso yana ꞌaivaita ꞌwainega ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina, ꞌasaꞌaiana yami ꞌanivelena Yaubada ꞌwaineye, yana nuanua baniꞌodi. 6  ✡Basenadiotoga Yaubada yana Buki nageneye side baniꞌodi Aisea i kiluma Iesu faifaina i vo,

Tamu folova, yaku nuanua bwaikina a venuaꞌivineni,

ꞌAsiau a sisivetovoia yaku ꞌatamana Saioni ꞌwaineye a na veꞌunututuyeni.

Egavo yaku venuaꞌivinanina ꞌwaineye yadi vetumagana i na yato-vagasedi, kebu a na vedumweꞌaiꞌaiediga, ꞌaivaita i na veluagai.”

7  ✡ꞌOmi Iesu ꞌwa vetumaganeniga, ꞌwaimie folovanina nani ꞌatumaiotogina, weꞌe egavo i bailaga, taunidi baniꞌodi toꞌaiyogona sakoidi.

Folova tamu i baileni igodi i vo, Nani-ꞌavoꞌavovo, ta na taweni.”

Siwe mulieta folovanina folova kumekumetana, taunina ꞌunututu.”

8  ✡Wata tamu vona i kilumi Iesu faifaina Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

Kileu deꞌe tomotoga i na tayaidi,

Wata ꞌwaineye i na beꞌu.”

ꞌWaineye i na beꞌubeꞌuga fai Yaubada yana Vona kebu i da vematayakeyakedi, yadi vedumweꞌaiꞌainina basenadiotoga Yaubada i ꞌaseta-vagaseni bega i venuaꞌivinedi vematavuloga faifaina.

ꞌIda Yaubada yana tomotoga vevenuaꞌivinida.

9  ✡Weꞌe ꞌomi kebu baniꞌodiga. Yaubada taunina i venuaꞌivinemi, yana ꞌailaꞌa. ꞌOmi Keliso taunina Kini yana tovelomu wata Yaubada yana tomotoga mogitana, yami sauluva tonovidi wata magemagetadi mataneye. I venuaꞌivinemi dudubala ꞌwainega i miemi yana mageta ꞌatumaiotogina ꞌwaineye bega ma yami subia ꞌwa na awaꞌaiꞌaia tomotoga matadie. 10  ✡Nagami ꞌomi baniꞌodi nani-ꞌavoꞌavovo, ꞌasiau Yaubada yana tomotoga mogitana. Wata nagami Yaubada yana ꞌisanuakalikali ꞌwaimie ꞌwa bavuyeni, ꞌasiau yana ꞌisanuakalikalinina ꞌwa veveluagai i ꞌitaꞌitaꞌiemi.

ꞌIda Yaubada yana tofolova-maimaiga.

11  ✡Ekwavo ꞌida wakawaka deꞌe fwayefwayeye, yada ꞌatamana mogitana abame, begaidi a veveluꞌaseꞌasemi kebu taunimi ꞌwa na tauyemi bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie fai nuanuananidi ꞌanuꞌanunumi ꞌadi gaviavo nuanuadi i na vetoketoke ꞌwaimie. 12  ✡I lubwainemi yami sauluva i na veꞌatumai tomotoganidi kebu i da vetumaganaga Yaubada ꞌwaineye matadie, bega tutuyanina i na awavesakoyemiga yami folova ꞌatumaidi i na ꞌisedi nika Yaubada i na subiai yana souyagi ꞌana tutuya ꞌwaineye.

13-14  ✡ꞌOmi ꞌAuvea yana tomotoga begaidi toveimea tulina tulina fwayafwaya deꞌe ꞌwaineye yadi veimea ꞌwa na vevematayakeyakedi. Yami toveimea gabemani bwaikaotogina yana toveimeavo taiadi ꞌwa na veveꞌililibuyedi, kumanidiavo i vetunedi tosakona i na vematavulogidi weꞌe egavo yadi sauluva ꞌatumaidi i na subiadi. 15  ✡Tomotoga fuedi Yaubada wata Iesu Valana ꞌAtumaina i bavuyedi bega tutuya fuedi i awavesakoyemi. Yaubada nuanuana ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina wata toveimea ꞌwa na vevematayakeyakedi bega toawavesakonidi yami sauluva i na ꞌisedi kebu ꞌadi fata wata i na vonavona ꞌwaimie. 16  ✡Yaubada ꞌakonadi i ꞌetoyavumi sauluva tuatuaidi ꞌwaidiega, yavuyavumi ꞌwa na miamia, siwe kebu tamu yami sakona ꞌwa na velubwasabwasai yami sauluva ꞌivauna ꞌwainega. Weꞌe mogitana taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye ꞌwa na vetofolova faifaina. 17 Tomotoga matatabudi ꞌwa na veveꞌililibuyedi, emiavo tovetumagana ꞌwa na nunuakalikaliedi, ma yami kololo Yaubada ꞌwa na vevematayakeyakeni, wata yami toveimea bwaikaotogina ꞌwa na veꞌililibuyeni.

Keliso yana tokemaiga vita ꞌwaidie, yada ꞌeba ꞌisa.

18  ✡ꞌOmi ꞌifwaimi ꞌwa vetofolovaga mali tomotoga ꞌwaidie i lubwainemi ꞌwa na vevematayakeyakedi wata ꞌwa na veveꞌililibuyedi. Weꞌe tomotoganidi i nuakalikaliemiga wata i ꞌivaisemiga kebu ꞌaiseꞌavadi ꞌwa na veveꞌililibuyedi, tomotoganidi yadi veimea faꞌalidi ꞌwaidiega vita ꞌwa veveluagadi wata ꞌwa na veveꞌililibuyedi. 19 ꞌAiꞌedi kebu tamu yami sakonaga vita ꞌwa na veluaga-maimaigidi, siwe Yaubada faifaina ꞌwa na nuanua bwaikina bega ꞌwa na totokemaigemi, taunina sauluva ꞌatumaina mataneye. 20  ✡Siwe ꞌaiꞌedi ꞌwa na tokemaigemi ꞌainike ꞌwaidie yami sakona faifaidi, tutulina avaꞌai? Weꞌe ꞌaiꞌedi yami sauluva ꞌatumaidi faifaidi i na nikemi bega ꞌwa na tokemaiga, Yaubada ma yana nuakalikali i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie. 21  ✡I lubwainemi ꞌwa na tokemaiga vita ꞌwaidie fai naninina faifaina Yaubada i venuaꞌivinemi. Keliso veviga i veluagadi faifaida yada ꞌeba ꞌisa, begaidi yana tokemaiga veviganidi ꞌwaidie ta na vetutuyameni. 22  ✡Kebu tamu yana sakonaga wata kebu tamu tutuya ꞌawanega vekali i da souyeni. 23  ✡Tomotoga i awavesakoyeniga, kebu wata awavesakoyega bonadi i da tutuli, tomotoga vita i veleveleni siwe kebu i da veꞌisakololo ꞌwaidie, yana nuanua matatabuna i yatoi Yaubada nimaneye, taunina yana veimea tonovina vonayavuga ꞌwaineye. 24  ✡Keliso ꞌaiseotogina yada sakona i ꞌewadi tomogoneye ꞌai lagalagana ꞌwaineye i veꞌaꞌavadi, bega ꞌada fata sauluva sakoidi ta na vedumweꞌaiꞌaiedi ꞌwa da vo ta da wafa sauluvanidi ꞌwaidiega. Tutuya deꞌe yada nuanua bwaikina ta na vevesauluva tonovina Yaubada mataneye. ꞌAna kiniꞌona ꞌwaidiega ta veꞌatumai. 25  ✡ꞌOmi basenadi ꞌwa mia ꞌaniꞌie Yaubada ꞌwainega ꞌwa da vo baniꞌodi ꞌaisaya sifi i da vuyo, siwe ꞌasiau ꞌwa vilami ꞌami Toꞌisaveꞌavina ꞌwaineye, ꞌanuꞌanunumi i ꞌiꞌitaꞌitaꞌiedi Seitani yana toketokena ꞌwainega.

3

Naginagidi ꞌadi veimea.

1-2  ✡Iesu taunina i tauyeni Tamana yana nuanua ꞌwaineye, ꞌomi vevine wata baniꞌodi taunimi ꞌwa na tauyemi yami lalamogavo ꞌwaidie ꞌwa na vevematayakeyakedi. ꞌAiꞌedi yami lalamogavo ꞌifwaidi kebu i da vetumaganaga Yaubada yana Vona ꞌwaineye, yami vematayakayaka i na ꞌisedi, yadi ꞌeba ꞌisa bega i na nuaviladi Yaubada ꞌwaineye. Kebu yami vona ꞌwaidiega i na nuaviladiga, yami veꞌililibu wata yami sauluva tonovidi i na ꞌisedi bega i na vetumagana. 3  ✡Kebu vaigavu nuami i na ꞌewadi ꞌami ꞌisa ꞌatumaidi faifaidi baniꞌodi navaꞌau-ꞌamola, bida ꞌaninamanamalidi, ꞌalo kaleko ꞌatumaidi ꞌadi tutula bwaikidi. 4 Weꞌe mogitana yami nuanua ꞌwa na ꞌivivigavudi nuanua bikana wata nuaobu ꞌwaidiega, naninidi kebu i na ꞌwatu, ꞌadi ꞌisa ꞌatumaidi Yaubada mataneye. 5-6 Basenadi vevine totafalolo, kumanidiavo yadi vetumagana i yato-vagasedi Yaubada ꞌwaineye, deꞌe baniꞌodi i vigavuyedi. Yadi lalamogavo i vematayakeyakedi baniꞌodi Sela, Ebelamo i vematayakeyakeni wata i veꞌililibuyeni baniꞌodi ꞌadi toveimea. ꞌAiꞌedi yadi sauluvanina ꞌwa na vetutuyameniga bega ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina wata kebu tamu nani faifaina ꞌwa na kolologa, ꞌomi Sela natudiavo mogitana.

7  ✡ꞌOmi iavetami yami vevinevo taiadi ꞌwa miamianiga ꞌwa na nuani taunidi kebu toketokediga bega ma yami veꞌililibu ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi fai taunidi ma fuemie ꞌami nuakalikali mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa na veluagai Tamami Yaubada ꞌwainega. Vona mogitana ma yami veꞌililibu ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi bega kebu tamu nani yami veluꞌui i na veveꞌetobodedi.

Matatabuda Tamada ꞌaitamogana, begaidi ma edavo ta na vevenuakalikali.

8  ✡Saiꞌafoga a na ꞌailove bega deꞌe tamu nani faifaina a na veifufu fuemi ꞌwaimie. Matatabumi Tamami ꞌaitamogana Yaubada, bega i lubwainemi ma emiavo ꞌwa na vevenuakalikali, yami nuanua ꞌaitamogana, ꞌami vebae ꞌaitamogana ꞌaiꞌedi sosoana ꞌalo nuavita ꞌwaidie, wata ma yami nuaobu ma emiavo ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina. 9 ꞌAiꞌedi tamu aitoi i na vesauluva sakoina ꞌwaimie, kebu sauluva sakoinega ꞌwa na tutuli, wata i na yagaimiga kebu maniniega ꞌwa na tutuli. Kebu baniꞌodi ꞌwa na vesauluvedi weꞌe mogitana ꞌwa na veluꞌui Yaubada ꞌwaineye i na vesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie. Yaubada nuanuana baniꞌodi ꞌwa na vevesauluvedi bega yana nuakalikali i vonaꞌawaufaufa ꞌawaie i na velemiga ꞌwa na veluagai. 10  ✡Deꞌe vonanina nagami i voneyeni Yaubada yana Buki ꞌwaineye i vo,

ꞌAiꞌedi aitoi nuanuana tutuya fuedi ma yana sosoana i na miamia,

Vona sakoidi wata vekali kebu i na sousouyedi ꞌawanega.

11 Sauluva sakoidi ꞌwaidiega i na vedumweꞌubuꞌubuta i na vevesauluva ꞌatumaina.

Ma yana tokemaiga i na vetafewa nuanua bikana wata veiana faifaidi.

12 I lubwaineni baniꞌodi i na vesauluvedi fai egavo yadi sauluva tonovidi, Yaubada i ꞌiseꞌisedi wata i nuanuanidi,

Wata yadi veluꞌui ꞌwaidie bonadi i noganogaidi.

Weꞌe tosakona i awamataꞌisedi ma yana nuasako.”

Tutuya ꞌifwaidi vita i na souyedi sauluva ꞌatumaina ꞌwainega.

13  ✡ꞌAiꞌedi tutuya fuedi nuanuami sauluva ꞌatumaidi ꞌwa na ꞌiꞌidewadi, kebu tamu aitoi vita i na velemi. 14  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi vita ꞌwa na veluagadiga yami sauluva ꞌatumaidi faifaidi, ꞌasaꞌaiana ꞌwa na sosoanamo fai bola Yaubada ꞌami tutula i na velemi. Kebu vita faifaidi ꞌwa na venuafouviga ꞌalo tomotoga ꞌwa na kololoyedi. 15-16  ✡Mogitana kebu ꞌwa na kololo, siwe Keliso ꞌwa na nuanuani bega ꞌwa na veꞌililibuyeni, taunina ꞌami Toveimea. ꞌWa na venuaꞌivina-ꞌatumai bega ꞌaiꞌedi tamu aitoi i na velutoliemiga i na vo, Awale ꞌwa vetumagana Iesu ꞌwaineye,” ꞌami fata ma yami ꞌaseta ꞌwa na veifufu ꞌwaidie, siwe ma yami veꞌililibu bonami bikadiega ꞌwa na vonedi. ꞌOmi Keliso yana tomotoga i lubwainemi ꞌwa na vevesauluva ꞌatumaina bega ꞌami vebae ꞌwaidie ꞌwa na lulutonovi kebu ꞌwa da sakosakona. Egavo i yagayagaimi wata yami sauluvanidi i awavesakoyediga, i na ꞌisemi kebu tamu yami sakonaga nika i na bunumayaga. 17  ✡ꞌAiꞌedi vita ꞌwa na veluagaiga sauluva sakoina ꞌwainega, ꞌomi taunimi, weꞌe ꞌaiꞌedi Yaubada yana nuanua ꞌwainega vita ꞌwa na veluagaiga yami sauluva ꞌatumaidi faifaidi, i lubwaineni, nani ꞌatumaina.

18-19  ✡Keliso wata vita i veluagadi sauluva ꞌatumaina faifaina, i wafa faifaida. Tutuya matatabuna faifaina, i wafa-vetamogai, yada sakona faifaidi. Taunina toꞌatumaina yana sauluva magemagetadi siwe i wafa ꞌida tosakona faifaida bega i na vagavaida i na naweda Yaubada ꞌwaineye. Tomogoꞌavana i luvewafai weꞌe ꞌAnuꞌanununa i vetoketoke bega i nago i luꞌivona towafa yaluadi ꞌwaidie, kumanidiavo yogoyogonidi Vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye. 20  ✡Towafanidi basenadiotoga Noa yana tutuye kebu nuanuadi Yaubada ꞌwaineye i na vematayakayaka. Tutuya manamanawena Yaubada i tokemaiga nuanuana i na nuaviladi siwe tutuyanina Noa yana waka i yogonaꞌaꞌavai i veimea ꞌwei bwaikina i obu. Tomotoga kebu fuediga i veꞌatumai wakeye, matatabudi 8, ufa i ulalakasedi bega ꞌwainega i veꞌatumai. 21-22  ✡Ufanina yada ꞌeba ꞌisa bafitaiso faifaina, ꞌwainega ꞌasiau ꞌitaꞌitaꞌi ta veveluagai. ꞌItaꞌitaꞌinina bafitaiso ꞌwainega kebu yokeotoga ꞌana ꞌilekoa faifaina, weꞌe mogitana ta bafitaiso ta vonaꞌawaufaufa Yaubada ꞌwaineye ta nuavilada sakona ꞌwaidiega. ꞌItaꞌitaꞌi ta veluagai bafitaiso ꞌwainega fai Iesu Keliso i tovoi wafayega, weꞌe ꞌasiau i miamia abame, Yaubada veimea i veleni bega i miabui ꞌana ꞌatagiega, anelose, toveimea, wata nani toketokedi matatabudi abame i veveimeyedi.

4

Yaubada yana nuanua ta na vematayakeyakedi.

1  ✡ꞌWa na nuani tutuyanina Keliso i vetomotogaotoga taunina i tauyeni vita i veluagadi begaidi i lubwainemi yana nuanuanina ꞌwainega taunimi ꞌwa na kiavetoketokemi. Taunimi ꞌwa na tauyemi vita ꞌwaidie, fai ꞌaiꞌedi aitoi mogitana taunina i tauyeniga Keliso ꞌwaineye bega vita i na veluagadi faifaina, kebu nuanuana i na sakosakona. 2  ✡Begaidi tutuya deꞌe i na nagoga wafa ꞌana ꞌetowava i lubwainemi bunu ꞌana nuanua sakoidi kebu nuami i na ꞌewadi, Yaubada yana nuanua ꞌaisena ꞌwa na vevematayakeyakedi. 3  ✡Yaubada ꞌana tobavu nuanuadi sakona-vebogi ꞌomi wata basenadi baniꞌodi ꞌwa vesauluvedi, siwe ꞌakonadi ꞌwa ꞌailove ꞌasaꞌaiana ꞌami fata ꞌwa na ꞌailove-vagata. Basenadi yami nuanua matatabuna ꞌwa tauyedi sauluva ꞌeba bunumayaga wata bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie, ufa toketokena ꞌwa toke ꞌwa yemu nuami i lugaugaudi, ꞌwa veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, wata ma yami subia ꞌwa ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie. 4 Sauluvanidi ꞌakonadi ꞌwa bailedi bega emiavo kebu i da vetumagana Yaubada ꞌwaineye nuadi i voganidi fai kebu ꞌwa da luluveꞌauyedi sakonanidi ꞌwaidie, begaidi ma yadi nuasako i sisidibidibiemi. 5 Tosakonanidi ꞌawaie tomotoga ma yawaidi wata wafawafadi taiadi i na vonayavuga Yaubada mataneye, bei i na veimea ꞌadi vematavuloga i na veluagai. 6  ✡Mogitana tomotoga matatabuda ta na vonayavuga Yaubada mataneye, faifainanina basenadi Iesu Valana ꞌAtumaina i luꞌageyeni tomotoga ꞌakonadi i wafaga ꞌwaidie. Yaubada i na veimea tomotoga vematavuloga i na veluagai yadi sakona fwayefwayeye faifaidi, siwe Valanina ꞌAtumaina ꞌwainega ꞌanuꞌanunudi ꞌadi fata i na miamia Yaubada i miamiaga baniꞌodi.

Yaubada yana nuakalikali ꞌwaideye, ꞌwaidiega ta na ꞌaivaita.

7  ✡Fwayafwaya wata nani matatabudi saiꞌafoga i na ꞌaꞌava, begaidi taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi, kebu ꞌwa na mia-maimaiga ꞌwa na ꞌisaꞌisa bega ꞌami fata ꞌwa na veveluꞌui. 8 Siwe tamu nani bwaikina ꞌwa na ꞌiꞌidewaiga, ma emiavo ꞌwa na vevenuakalikali mogitana bega kebu emiavo yadi sakona fuedi faifaidi ꞌwa na nuanua, ꞌwa na veveianamo. 9 Emiavo ꞌwa na tauyedi i na luku yami vanuge mia wata ꞌeno faifaidi, kebu ma yami luvulewa ꞌwa na miaꞌubuꞌubusedi. 10  ✡ꞌIda ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌakonadi Yaubada yana nuakalikali tulina tulina ꞌada veuveuta i veleda. ꞌAda veuveutanidi ta na folovedi, ꞌwaidiega edavo ta na ꞌiꞌivaisedi nika ꞌida Yaubada yana tofolova ꞌatumaida. 11 ꞌAitamogana ꞌaitamogana ꞌakonadi ma ꞌada veuveuta begaidi ꞌaiꞌedi aitoi i na lauꞌagega, i lubwaineni bonana ꞌana nogaya mogitana Yaubada yana Vona. ꞌAiꞌedi aitoi i vetofolovaga emiavo ꞌwaidie, i lubwaineni Yaubada yana toketokena ꞌwainega i na folofolova. ꞌAiꞌedi baniꞌodi ꞌwa na folovediga Iesu Keliso faifaina nani matatabudi ꞌwaidie, tomotoga i na ꞌisedi Yaubada i na subiai. Taunina ma yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi wata ma yana toketokena tutuya matatabuna ꞌwaidie, kebu i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata. Vona mogitana, yaku nuanua ꞌasaꞌaiana baniꞌodi.

ꞌIda Keliso yana tomotoga vita ta na veluagadi faifaina.

12 Ekwavo, vita ꞌakonadi ꞌwa veveluagadiga Keliso ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌwaidiega, faifaidi kebu nuami i na voganidi, i lubwaineni baniꞌodi ta na veveluagadi. 13 Siwe ꞌwa na sososoanamo fai basenadi Keliso vita i veluagadi faifaida, ꞌasiau ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa veveluagadi faifaina, bega tutuyanina yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi i na souyediga, bei ꞌwa na sosoana mogitana. 14  ✡ꞌAiꞌedi tomotoga i na yagayagaimiga fai ꞌomi Keliso yana tomotoga, ꞌwa na sososoanamo, yami ꞌeba ꞌisa ꞌAnuꞌanunu Magemagetana, taunina Yaubada ꞌAnuꞌanununa, ꞌakonadi i agemi. 15 ꞌAiꞌedi ꞌomi ꞌwa na vavainago, ꞌwa na luluvewafaga, ꞌwa na totoliveꞌedaga, ꞌalo tamu sauluva sakoina ꞌwa na ꞌiꞌidewaiga, faifaidi vematavuloga ꞌwa na veveluagadi, ꞌana nogaya ꞌwaikuye kebu ꞌatumaina. 16  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi vita ꞌwa na veluagadiga fai ꞌomi Keliso yana tomotoga, kebu faifaidi ꞌwa na bunumayaga, siwe ꞌwa na vekaiwamo Yaubada ꞌwaineye fai ꞌami ꞌeba ꞌainana i na vo, Keliso yana tomotoga.”

17 Yaubada yana tutuya ꞌakonadi i velilivana, tomotoga matatabuda ta na vonayavuga mataneye i na veimeyeda vematavuloga faifaina. ꞌIda Yaubada yana tomotoga, siwe ta na kumeta ta na vonayavuga mataneye, weꞌe tutuyanina tomotoganidi Yaubada yana Vona i vedumweꞌaiꞌaiediga i na vonayavuga, mogitana vematavuloga bwaikina i na veluagai. 18  ✡Toꞌatumaina yadi luku abame kebu safailinaga, weꞌe tosakona wata Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai avaꞌai i na souyeni ꞌwaidie? 19 Mogitana toꞌatumaina yada luku abame kebu safailinaga begaidi egavo Yaubada i tauyedi bega vita i veveluagadi, i lubwainedi vitanidi ꞌwaidie i na tokemaiga, i na vevesauluva ꞌatumaina wata taunidi i na tauyedi mogitana ꞌadi Toꞌidewadewa ꞌwaineye, kebu tamu saiꞌafo i na bailedi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi.

5

Yaubada yana tomotoga ꞌadi ꞌisaveꞌavina faifaina.

1 ꞌOmi ꞌauꞌauveavo, tovetumagana ꞌadi toꞌedakumetavo a na veifufu ꞌwaimie. Yau wata baniꞌodi toꞌedakumeta, Keliso yana veviga matatabuna a ꞌisedi wata tutuyanina yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana i na sivemageseniga yau wata i na veleku. 2  ✡A na veluꞌaseꞌasemi nuanuaku Yaubada yana tomotoga ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi baniꞌodi ꞌaisaya sifi ꞌadi toꞌisaveꞌavinavo i ꞌiꞌitaꞌitaꞌiedi wata i ꞌeꞌedakumesedi ꞌatumaina. Yaubada yana tomotoga i ꞌanivelenedi ꞌwaimie bega ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinidi, ma yami dumwebika ꞌwa na veveꞌisabodedi Yaubada yana nuanua baniꞌodi, kebu ꞌwa na ꞌabiawa. Taunimi ꞌwa na tauyemi mogitana ꞌwa na vetofolova faifaidi, kebu tutula faifaina ꞌwa na nuanua. 3  ✡Tomotoganidi i velemiga kebu ꞌwa na veveimeyedi veimea faꞌalidi ꞌwaidiega, yami sauluva ꞌatumaidi ꞌwaidiega ꞌwa na ꞌeꞌedakumesedi, yadi ꞌeba ꞌisa. 4 Bega tutuyanina Iesu, taunina yami toꞌedakumeta bwaikina i na souyeni ꞌami tutula i na velemi, tutulanina ꞌaiꞌaiwabu magemagetana i na ꞌeno-vagata ꞌwaimie.

Tovetumaganavo i lubwainedi ma yadi nuaobu i na tovoi faꞌalina.

5  ✡Weꞌe ꞌomi tubuvauvau iavetami, wata baniꞌodi ma yami veꞌililibu tulaidi ꞌwa na vevematayakeyakedi. Matatabumi ma emiavo ꞌwa na veveꞌivaivaita ma yami nuaobu fai Yaubada yana Buki i vo,

Taunidi i awaꞌaiꞌaidiga Yaubada i vegaviedi,

Weꞌe tonuaobu ma yana nuakalikali i vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaidie.”

6  ✡Begaidi ma yami nuaobu taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada yana toketokena ꞌwaineye, bega tutuyanina nuanuana, i na kialakaimi veimea i na velemi. 7  ✡ꞌAmi vita faifaidi ꞌwa vevenuafouviga, matatabudi ꞌwa na ꞌavalavedamanidi ꞌwaineye fai i ꞌiꞌisanuakalikaliemi.

8  ✡ꞌWa na ꞌisaꞌisa wata taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi fai ꞌada gavia Seitani i yabayaba nuanuana vita i na veleveleda wata yada vetumagana i na ꞌivemweadi ꞌwa da vo baniꞌodi wayoꞌo i da bodaboda nuanuana ꞌaisaya tamu i na ovai. 9  ✡Ma yami vetumagana ꞌwa na tovotovoi faꞌalina wata Seitani ꞌwa na veugeugeni fai ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai emiavo tovetumagana ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie vita i veveluagadi, ꞌomi wata baniꞌodi vitanidi ꞌwa veveluagadi. 10  ✡Vitanidi ꞌwa veveluagadiga siwe kebu tutuya manamanawenaga wata i na ꞌaꞌava fai Yaubada tauniotogina i na ꞌiveꞌatumaimi, i na kiavefaꞌalimi wata i na kiavetoketokemi bega ꞌwa na mia ꞌatumaina. Yaubadanina yana sauluva matatabuna nuakalikali, i venuaꞌivinemi bega ꞌwa na luku yana ꞌaiꞌaiwabu miamia-vagaina ꞌwaineye Keliso taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama. 11 Yana toketokena nani matatabuna ꞌwaidie kebu i na ꞌaꞌavaga i na ꞌeno-vagata. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

Fita yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

12  ✡Yami leta deꞌe siaina Sailasa i ꞌivaiseku ꞌa kilumi, taunina iaku tovetumagana yana sauluva matatabuna a ꞌasetadi ma ꞌana vetumagana. Yaubada yana nuakalikali mogitana ꞌakonadi a luꞌivona leta deꞌe nageneye, bega nuanuaku ꞌwa na tovotovoi faꞌalina yana nuakalikalinina ꞌwaineye.

13  ✡Emiavo Keliso ꞌana tovetumagana ꞌomi ma fuemie Yaubada i venuaꞌivinediga, side bei ꞌatamana Loma* ꞌwaineye yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie, wata Malika, kumanina a awave-natuna ꞌwaineye. 14 Emiavo tovetumagana ꞌwa na veluagadiga, ma yami nuakalikali ꞌwa na ꞌavalamaigidi.

A veveluꞌui faifaimi, nuanuaku ꞌomi wata ꞌifwaidi edavo Keliso taiadi ꞌwa miaveꞌitubamaga, Yaubada nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.

Yau Fita.

✡ 1:2: 2 Tes 2:13; Efe 1:4; Ibu 12:24

✡ 1:3: 1 Fit 1:23; Kolos 1:12

✡ 1:5: Kolos 3:3-4; Fol 20:32; Ion 6:28

✡ 1:6: Ibu 12:11; 1 Fit 5:10; Iob 23:10; Iem 1:3

✡ 1:8: Ion 20:29

✡ 1:10: Ais 53:1-12

✡ 1:11: Luk 24:26-27

✡ 1:12: Mad 13:16-17; Efe 3:10

✡ 1:13: Lom 12:2

✡ 1:14: Lom 6:19; Efe 4:17-18

✡ 1:15: 2 Kol 6:16-18, 7:1

✡ 1:16: Vei 19:2

✡ 1:17: VeL 10:17

✡ 1:18-19: 1 Kol 6:20; Ion 1:29

✡ 1:22: Ion 13:34

✡ 1:23: Ion 1:13; 1 Fit 1:3

✡ 1:24-25: Ais 40:6-8

✡ 2:1: Efe 4:22; Iem 1:21

✡ 2:4-5: 1 Kol 3:11; Lom 12:1

✡ 2:6: Ais 28:16

✡ 2:7: Same 118:22

✡ 2:8: Ais 8:14

✡ 2:9: Sou 19:5-6; Ais 9:2; Efe 5:8

✡ 2:10: Ose 1:10; Lom 9:25; 1 Fit 1:3

✡ 2:11: Gal 5:16-17,24

✡ 2:12: Mad 5:16

✡ 2:13-14: Lom 13:1-7

✡ 2:15: 1 Fit 3:15-17

✡ 2:16: Gal 5:13

✡ 2:18: Efe 6:5-7

✡ 2:20: 1 Fit 4:14

✡ 2:21: Mad 16:24

✡ 2:22: Ais 53:9

✡ 2:23: Ais 53:7; Lom 12:19

✡ 2:24: 2 Kol 5:21; Ais 53:5-6

✡ 2:25: Ion 10:11

✡ 3:1-2: Efe 5:22-24; 1 Kol 7:12-16; Tai 2:4-5

✡ 3:3: 1 Tim 2:9-10

✡ 3:7: Efe 5:25-30; Kolos 3:19

✡ 3:8: Lom 12:16-18; Mad 5:44; 1 Tes 5:15; Efe 4:32

✡ 3:10: Same 34:12-16

✡ 3:13: Mad 10:28; Voa 16:7; Lom 13:3

✡ 3:14: Ibu 10:5-6

✡ 3:15-16: Kolos 4:6; 1 Fit 2:15

✡ 3:17: 1 Fit 2:20

✡ 3:18-19: Efe 4:9-10; Fil 2:9-10

✡ 3:20: Nag 7:7

✡ 3:21-22: Lom 6:4; Tai 3:4-5; Ion 3:5; Efe 1:20-21

✡ 4:1: 2 Kol 5:15

✡ 4:2: 1 Ion 2:16-17

✡ 4:3: Efe 2:2-3; Tai 3:3

✡ 4:6: Lom 8:10

✡ 4:7: Lom 12:9-13

✡ 4:10: Lom 12:6-8; 1 Kol 12:4-7

✡ 4:14: Mad 5:11; 1 Fit 2:19-20

✡ 4:16: Fol 5:41

✡ 4:18: Voa 11:31

✡ 5:2: Fol 20:28

✡ 5:3: Fil 1:14; 1 Tim 4:12, 5:1; Ion 13:14-15

✡ 5:5: Voa 3:34; Luk 22:26

✡ 5:6: Fil 2:8-9

✡ 5:7: Mad 6:25-26

✡ 5:8: 2 Tim 4:17-18; Lom 8:18

✡ 5:9: Efe 6:11-13; Iem 4:7

✡ 5:10: 1 Tes 5:23-24

✡ 5:12: Fol 15:22

✡ 5:13: 2 Tim 4:11; Lom 1:7

* 5:13: ꞌAna mogitana ꞌatamana Babiloni, siwe tamu ꞌana wagava.

2 FITA

1

2

3

2 FITA

Fita yana kiluma ꞌana veluga.

Deꞌe Fita i kiluma-velugai tovetumagananidi i miaveꞌeveꞌeꞌelagiga ꞌwaidie. Tovetumagananidi ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie i miamiani deꞌe ꞌadi matakia, fai tove-vekavekali fuedi i sousouyedi. Tovenidi sauluva sakoidi i awaveꞌatumaiedi wata i vonavona igodina Iesu kebu i na vilai i na mai.

Bega Fita i veluꞌaseꞌasedi ꞌaseta mogitana Iesu faifaina ꞌwaineye i na tovotovoi faꞌalina. Iesu yana ꞌivogavogana lamuna fai Yaubada nuanuana tomotoga nagami i na nuaviladi mulieta i na mai. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-2

Yaubada i venuaꞌivinedaga nuanuana taunida ta na tauyeda ꞌwaineye. 1:3-15

Yaubada yana toluꞌivonavo wata tomataꞌaulelevo yadi luꞌivona Iesu faifaina vona mogitana. 1:16-21

I matakia tove-vekavekali faifaidi. 2:1-22

Iesu yana vila-vaitugana faifaina. 3:1-18

1

1 Yau Saimoni Fita, Iesu Keliso yana tofolova wata ꞌana tomataꞌaulele a vekaiwa ꞌomi Iesu ꞌana tovetumaganavo ꞌwaimie. ꞌAda Toꞌitaꞌitaꞌi Iesu Keliso ꞌasaꞌaiana taunina yada Yaubada, vetumagana i velema yana veimea tonovina ꞌwainega, ꞌomi wata baniꞌodi vetumagananina i velemi, naninina ꞌaiꞌaiwabu bwaikina ꞌwaideye. 2  ✡A veveluꞌui faifaimi nuanuaku yami ꞌaseta Yaubada wata ꞌada Toveimea Iesu faifaidi i na vevebwaika bega ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata tutuya matatabuna nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi.

Kebu ta na ꞌivemweamweadaga.

3  ✡Yaubada yana toketokena ꞌwainega nani matatabuna ꞌakonadi i veleda ꞌada fata bega yada mia wata yada sauluva i na veꞌatumai yana nuanua baniꞌodi. Yana ꞌaivaitanina ꞌwainega taunina ta ꞌasetai, kumanina i venuaꞌivineda, bega yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi wata yana ꞌatumaina i na veleda. 4  ✡Wata yana toketokenanina ꞌwainega ꞌada nuakalikali bwaikidi wata ꞌatumaidi i veleda, kumanidiavo faifaidi basenadi i vonaꞌawaufaufa. Nuakalikalinidi ꞌwaidiega taunina yana nuanua wata yana sauluva i veleda nika ꞌada fata bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌawasasadeye ta na degedi. 5  ✡Fai naninidi ꞌatumaidi ta veluagadi Yaubada ꞌwainega wata fai ꞌwa vetumagana Keliso ꞌwaineye, begaidi i lubwainemi ma yami tokemaiga ꞌwa na vevewavawava yami sauluva i na veꞌatumai. I na veꞌatumaiga ꞌaseta ꞌwa na lalauala bega Yaubada yana nuanua ꞌwa na ꞌasetadi. 6 ꞌAkonadi ꞌwa na ꞌasetaga taunimi yami nuanua ꞌwa na ꞌisaveꞌavinidi bega i na nagoga ma yami tokemaiga Yaubada yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. 7 ꞌAkonadi yana nuanua ꞌwa na ꞌiꞌiꞌdewadiga ꞌami fata ꞌwa na veiaiana tomotoga taiadi, i na nagoga nika ꞌwa na nuakalikaliedi mogitana. 8 ꞌAiꞌedi sauluvanidi i na vevebwaika ꞌwaimie ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwa na ꞌasetai mogitana bega yami folova faifaina kebu nani-ꞌavoꞌavovo, ma vuagina. 9  ✡Weꞌe egavo sauluvanidi kebu ꞌwaidie i da ꞌenoꞌenoviga, ꞌana ꞌisa Yaubada yana nuanua kebu i da ꞌisaꞌinanadi wata ꞌakonadi nuadi i fani yadi sauluva sakoidi basenadi i ꞌidewadiga Iesu i iwalekolekoadi.

10-11 Ekwavo, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai Yaubada i venuaꞌivinemi nuanuana ꞌomi yana tomotoga, begaidi i lubwainemi ꞌwa na tokemaigemi sauluvanidi ꞌatumaidi ꞌwaidie bega yana venuaꞌivinanina i na ꞌeno-vagata. ꞌAiꞌedi mogitana baniꞌodi ꞌwa na vesauluvediga, kebu ꞌana fata Iesu ꞌwa na baileni wata kebu ꞌwa na beꞌu sakona ꞌwaineye, weꞌe Yaubada ma yana sosoana i na tauyemi mogitana ꞌwa na luku Iesu Keliso yana ꞌEba Veimea miamia-vagaina ꞌwaineye, taunina ꞌada Toveimea wata ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi.

Tomataꞌaulele yadi luꞌivona Keliso faifaina vona mogitana.

12 Naninidi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetadi wata Yaubada yana Vona ꞌakonadi ꞌwa nogaidiga ꞌwa vevematayakeyakedi, siwe fai mogitana Yaubada i venuaꞌivinemiga begaidi tutuya fuedi a na totolinuataꞌi ꞌwaimie. 13-14  ✡Yau saiꞌafoga fwayafwaya deꞌe a na ꞌiaweni baniꞌodi basenadi ꞌada Toveimea Iesu Keliso i voneku. I lubwaineku ma yawaikuye a na vonavona naninidi yami sauluva ꞌatumaidi faifaidi bega ꞌwa na nuanuanidi. 15 Begaidi nuanuaku bwaikina a na vewavawava tamu ꞌedaꞌeda a na ꞌidewai bega bola a na ꞌiawemiga, ꞌwainega tutuya fuedi naninidi ꞌwa na nunuaveꞌavinidi.

16  ✡Tutuyanina ꞌa wai ꞌwaimie ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana toketokena wata yana vila-vaitugana faifaidi ꞌa lauꞌage ꞌwaimie. Yama lauꞌagenina kebu tomotogaotoga ma yana ꞌaseta ꞌana ifuifufu bega i na vekalieda, Keliso yana ꞌaiꞌaiwabu mataududulina taunima matamega ꞌa ꞌiseni bega ꞌa luꞌivona ꞌwaimie. 17-18 Basenadi Iesu taiadi ꞌa laka ꞌoya tabutabuna ꞌwaineye ꞌa miamia nika Yaubada Tamada awaꞌaiꞌai wata mageta mataududulina i veleni, wata bona ꞌa nogai Yaubada Magemagetana ꞌwainega i vo, Deꞌe Natuku nuafouku a nuakalikalieni bwaikina, faifaina a sosoana mogitana.” Vona mogitana ꞌima taunima bonanina ꞌa nogai abamega.

Toluꞌivonavo yadi luꞌivona Keliso faifaina vona mogitana.

19  ✡Basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo i vona-vagata Keliso yana mai faifaina. Fai taunima ꞌa ꞌiseni ꞌada fata ta na vetumagana ta na nuani mogitana toluꞌivonanidi yadi vona matatabuna vona mogitana. Begaidi i lubwainemi yadi vonanidi ꞌwa na nuanuanidi, ꞌwaimie baniꞌodi mageta i magemagetai dudubala nageneye. ꞌWa na nuanuanidi i na nagoga nika nuami i na magetadi baniꞌodi Kumauloku i lakalaka tutuya i kilikililia. 20-21  ✡Vonanidi i maia Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌwaidiega kebu taunidi yadi nuanuayega, weꞌe mogitana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yadi nuanua i ꞌonaꞌonadi bega Yaubada yana Vona i luluꞌivoneyedi. Begaidi vona deꞌe kebu nuami i na fani ꞌwa na nuanuanidi. Side baniꞌodi, kebu tamu aitoi ꞌana fata ꞌaiseꞌavana toluꞌivonavo yadi vona Yaubada yana Buki nageneye i na kiavemagetadi, nagami ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i na ꞌivaiseni.

2

Tove-vekavekali faifaidi.

1  ✡Vona mogitana ꞌaseta ta veluagai Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌwaidiega, siwe wata basenadi toluꞌivona-vekavekali i tovoi tomotoga i vekaliedi. Wata baniꞌodi ꞌawaie tove-vekavekali i na souyedi ꞌawasasamie, givagivayega yadi ve ꞌokaꞌokadi ꞌwaidiega ꞌifwaimi i na vekaliemi bega yami vetumagana i na ꞌivesakodi. ꞌAda Toveimea Iesu tovenidi i tuveobudiga siwe i na veꞌeweni, begaidi ꞌadi vematavuloga i na veluaga-matayoꞌoi ꞌai-ꞌalaꞌalase. 2 Tovenidi i na vo, ꞌWa vetumaganaga Iesu ꞌwaineye, bunu ꞌana nuanua ꞌwaidie ta na sakosakonaga, kebu tamu avaꞌai.” Yadi vekali ꞌwaidiega fuedi yadi sauluva sakoidi i na vetutuyamedi, weꞌe tomotoga i na ꞌisedi, Keliso yana ꞌedaꞌeda i na awavesakoyeni. 3  ✡Tovenidi, taunidi toluveꞌoveꞌoꞌolagi nuami i na ꞌewadi ifuifufu-ꞌavoꞌavovo taunidi i ꞌidewadiga ꞌwaidiega, mani bwaikina ꞌwa na veleveledi. Basenadiotoga Yaubada ꞌadi vematavuloga i ꞌidewa-vagasedi, i lulukamata faifaidi.

4  ✡I lubwainedi ꞌadi vematavuloga i na veluagadi fai basenadiotoga Yaubada yana anelose i sakonaga kebu i da ꞌisedimo, i tawedi Vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye. Bei dudubala ꞌwaineye i miamia ꞌadi vematavuloga i lulukamasedi vonayavuga ꞌana tutuya ꞌwaineye i na veluagadi. 5  ✡Wata baniꞌodi basenadiotoga Noa yana tutuye tomotoga fuedi Yaubada i vedumweꞌaiꞌaieni siwe kebu nuana i da loloiga mwai bwaikaotogina ꞌwainega ꞌana tovedumweꞌaiꞌainidi i leodi fwayafwaya taiadi. Noa ma enavo 7 ꞌaisedi Yaubada i ꞌitaꞌitaꞌiedi fai taunina tolauꞌage sauluva tonovidi faifaina. 6  ✡Mulieta wata ꞌatamana ꞌailuga Sodoma wata Gomola ꞌwaidie Yaubada tosakona fuedi i ꞌisedi bega i veimea vematavuloga sakoiotogina i veluagai, i leodi ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌwainega i veꞌaufafa. ꞌAtamananidi ꞌailuga Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai yadi ꞌeba ꞌisa bega i na ꞌiseni ma yadi kololo Yaubada i na veꞌililibuyeni yadi sauluva i na veꞌatumai. 7-8 Tomotoganidi ꞌwaidiega Lota ꞌaisena yana sauluva ꞌatumaina bega nagami Yaubada i ꞌitaꞌitaꞌieni. ꞌAiata ꞌaitamogana ꞌaitamogana tomotoganidi yadi sauluva sakoidi Lota i ꞌiseꞌisedi wata yadi vona i noganogaidi. Kebu nuanuadi Yaubada i na vematayakeyakeni, nuanuadi bwaikina bunu ꞌana nuanua sakoidi begaidi Lota ma yana venuafouviga i nunuavita. 9  ✡Vona mogitana Yaubada Noa wata Lota i ꞌitaꞌitaꞌiedi bega ta ꞌasetai ꞌana fata toꞌatumaina i na ꞌitaꞌitaꞌiedi vita ꞌwaidiega weꞌe tosakona ꞌakonadi i veveimeyedi i na nagoga mulieta tutuyanina ta na vonayavuga Yaubada mataneye ꞌadi vematavuloga i na veluagai. 10 Tosakona matatabudi siwe mogitana egavo bunu ꞌana nuanua sakoidi nuadi i ꞌewadi, i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo wata Yaubada yana veimea i sidibidibieni.

Tove-vekavekalinidi ꞌawasasamie i fwausa-ꞌavoꞌavovo, taunidi i awaꞌaiꞌaidi weꞌe tomia abama kebu i da veꞌililibuyediga i awavesakoyedi. 11  ✡Anelose abame toketokeotogidi ma yadi veimea, tovenidi kebu baniꞌodiga, siwe kebu ma yadi manini tovenidi i da vevevitadi ꞌAuvea mataneye yadi sauluva sakoidi faifaidi. 12 Tove-vekavekalinidi kebu nuadiga naninidi i bavuyediga i sisidibidibiedi. Weꞌe ꞌaisaya walawalaꞌai nua-ꞌavoꞌavovodi, taunidi yadi nuanua i ꞌiꞌidewadi mulieta tomotoga i vunuvunugidi. Tove-vekavekalinidi ꞌaisaya baniꞌodi, wata taunidi yadi nuanua i ꞌiꞌidewadi, ꞌawaie ꞌadi vematavuloga i na veluagai i na wafaotoga.

13 Tomotoga ꞌifwaidi yadi vetumagana i ꞌivesakodi, ꞌadi tutula ꞌawaie vita i na veluagai Yaubada ꞌwainega. Lovana ꞌaiata taiadi i sosoana-ꞌavoꞌavovo tomotoga matadie i sakosakona. Taiadi ꞌwa ꞌaniꞌani ꞌwa vo ꞌako, Tomotoga ꞌatumaidi,” siwe ma yadi sosoana i vevekaliemi. ꞌOmi ꞌatumaimi weꞌe ꞌawasasamie baniꞌodi yoke i na vedamanimi. 14 Nuanuadi bwaikina vevine taiadi i na vevematafouꞌisa. I sakosakona-vebogi siwe kebu ꞌanigodi i da toatoa. Tomotoga ꞌifwaidi kebu yadi vetumagana faꞌalinaga nuadi i ꞌaniꞌanidi i beꞌubeꞌu sakona ꞌwaidie ꞌwa da vo i da ꞌeꞌedakumesedi kuli ma unana ꞌwaineye. Tutuya fuedi i luluveꞌoveꞌoꞌolagi nuanuadi bwaikina kukua, ma yadi ꞌaseta mali tomotoga i vevekaliedi yadi mani i eloelodi. ꞌAkonadi Yaubada i veimea ꞌawaie ꞌadi tutula i na veluagadi. 15  ✡ꞌEda tonovina ꞌakonadi i ꞌiaweni i vuyo, Belami yana sauluva i ꞌewai. Belaminina, taunina Beo natuna, tamu Yaubada yana toluꞌivona siwe mani ꞌana nuakalikali ꞌwaineye bwaikina, bega i sakona. Tamu toveimea nuanuana Belami i na ꞌivaiseni me Isileli i na leodi siwe i nunago ꞌedeye yana ꞌaisaya doniki ꞌwainega, nago i baila. 16 ꞌAisaya kebu ꞌadi fata i na vona, siwe tutuyanina ꞌwaineye yana ꞌaisayanina ꞌawana i takai i vona Belami ꞌwaineye, yana sauluva ꞌwa da vo ꞌwavaꞌwava yadi sauluva, i talabodeni. Vona mogitana tovenidi sakoidi Belami baniꞌodi, toluveꞌoveꞌoꞌolagi.

17 Tomotoganidi kebu tamu saiꞌafo ꞌwaidiega ꞌaivaita i na souyeni, ꞌwa da vo baniꞌodi ufa-luluvuala i da lala. Yadi nuanua kebu faꞌalidiga baniꞌodi waowa kaukau i bewebewedi. Yaubada yadi ꞌeba mia i ꞌidewa-vagaseni i ꞌenoꞌeno Vatuꞌai Manamanawena wata dududubalina ꞌwaineye. 18 Taunidi i awaꞌaiꞌaidi yadi veifufu ꞌadi nogaya nani-ꞌavoꞌavovo faifaidi, siwe ꞌwaidiega tomotoga nuadi i ꞌewadi. Tomotoga ꞌifwaidi beꞌama i vetumagana Iesu ꞌwaineye i sousouyedi tosakona ꞌwaidiega, siwe wata tovenidi i sisivemuliugadi bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidiega. 19  ✡I vonedi i vo, Yama ve ꞌwa na vetutuyamedi nika ꞌomi yavuyavumi, kebu tamu veimea ꞌwa na vematayakeyakeni.” Baniꞌodi i voneyediga siwe sauluva sakoidi ꞌakonadi tovenidi i veveimeyedi. Vona mogitana, sauluva sakoidi tomotoga i ꞌiꞌidewadiga baniꞌodi ꞌadi toveimeavo, ꞌwaidie i vevetofolova. 20  ✡Egavo ꞌada Toveimea Iesu Keliso taunina ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi Valana i ꞌasetai bega fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi i degedi, siwe mulieta i na vila-vaituganidi, sakona i na ꞌiveꞌavinidi i na vetoketoke ꞌwaidie, mogitana ꞌadi vematavuloga i na vebwaika-ꞌafoꞌafo, kebu ꞌadi vematavuloga nagami baniꞌodi. 21 Nuakalikalidi. ꞌAiꞌedi Iesu yana ꞌedaꞌeda tonovina kebu i da ꞌasetaiga yadi wafa ꞌwaineye vita i da veluagai, siwe fai ꞌakonadi i ꞌasetai weꞌe Yaubada yana veimea magemagetadi nuaꞌubudie i yatodi bega vita bwaikaotogina i na veluagai. 22  ✡Yada ꞌeba awatalatutula i ꞌenoꞌenovi tovedumweꞌaiꞌainidi yadi sauluvanina faifaina. Ta vo, ꞌOuꞌou i na ꞌovala, mulieta i na vilai, taunina ꞌovalina i na ꞌania.” Wata ta vo, ꞌAiꞌedi tamu aitoi yana bawe i na vetoai, wata i na vilai i na nago i na ludobwadobwana.”

3

Toveimea Iesu yana vila-vaitugana faifaina.

1 Ekwavo, deꞌe a kilukilumaga ꞌwaimie, yaku leta ꞌana veluaga. Letanidi ꞌailuga ꞌwaidie a kikiavenuaveꞌavinimi, nuanuaku nuanua tonovidi faifaidi ꞌwa na nuanua. 2 Vonanidi basenadiotoga Yaubada yana toluꞌivonavo magemagetadi i luꞌivoneyediga, wata Toveimea Iesu ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi yana veimea ꞌima yami tomataꞌaulelevo ꞌa velemiga, nuanuaku ꞌwa na nuanuanidi.

3  ✡Weꞌe tamu nani nuanuaku nagami ꞌwa na ꞌasetai. Tutuya ꞌeba veꞌaꞌava saiꞌafoga i na velilivana, ꞌifwaidi tomotoga i na tovoi, taunidi yadi nuanua sakoidi i na ꞌidewadi wata i na sidibidibiemi. 4 I na vo, Basenadi Iesu i vonaꞌawaufaufa i na vilai i na mai, siwe avaꞌaibe taunina? ꞌA nuani kebu tamu saiꞌafo i na mai. Fwayafwaya ꞌana ꞌidewavau ꞌwainega i maiga ꞌasiau nani matatabuna ꞌasaꞌaiana ꞌadi ꞌisaꞌisanidi i ꞌenoꞌenovi. Tubumavo basenadiotoga i wafa i maiga ꞌasiau kebu tamu nani i da vetuli. Weꞌe igodi ꞌwa vo, Iesu i na vilai i na mai vematavuloga faifaina.” 5-6  ✡Siwe tomotoganidi kebu nuanuadi i na nuani basenadiotoga tomotoga matatabudi Yaubada i leodi ufayega, ꞌadi vematavuloga. Side baniꞌodi. Basenadiotoga Yaubada i vona, abama i souyeni wata ufa ꞌwainega fwayafwaya i ꞌidewai, bega ufanina fwayafwaya i sififineni. Mulieta ufanina mwai ꞌwainega fwayafwaya i ꞌivesakoi tomotoga i leodi. 7  ✡Weꞌe abama* wata fwayafwaya ꞌasiau ta ꞌiseꞌisediga, ꞌakonadi Yaubada i vona ꞌawaie i na kabunidi i na ꞌalaidi siwe bola, i lulukamata bega tutuyanina tomotoga i na vonayavuga Yaubada mataneye, bei nani matatabuna i na leodi ꞌana tovedumweꞌaiꞌai taiadi.

8-9  ✡Ekwavo, weꞌe tamu nani nuanuaku ꞌwa na nuani. Tomotoga ꞌifwaidi i vo, Basenadi ꞌada Toveimea Iesu i vonaꞌawaufaufa i na vilai i na mai, siwe awale i ꞌivogavogana kebu i da mimai-matayoꞌo?” Kebu i da ꞌivogavoganaga fai malamala 1000 tutuya manamanawena ꞌida ꞌwaideye, weꞌe Yaubada ꞌwaineye ꞌwa da vo ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌana vemanawe. ꞌAiata wata malamala Yaubada kebu faifaidi i da nuanua siwe ma yana tokemaiga i lulukamasemi, kebu nuanuana tamu aitoi i na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase, nuanuana nagami tomotoga matatabudi i na nuaviladi yadi sakona ꞌwaidiega.

10  ✡ꞌAda Toveimea Iesu yana vila-vaitugana ꞌana ꞌaiata kebu i na luꞌivoneyeniga, ta na miamiamo nika i na souyeni tomotoga yawaidi i na lovoga. ꞌAiatanina ꞌwaineye, inala, wetaꞌi wata ꞌubwana i na toafwai butuꞌaidi bwaikidi nika avaꞌaiamo i na nago, weꞌe nani matatabudi fwayafwaya taiadi i na ꞌalaꞌaꞌavadi.

11-12 Vona mogitana nani matatabudi i na ꞌalaꞌaꞌavadi, weꞌe ꞌomi baniꞌodi? I lubwainemi tutuya deꞌe Yaubada yana ꞌaiatanina ꞌwa na lulukamaseniga, taunimi ꞌwa na tauyemi Yaubada ꞌwaineye yami sauluva i na veꞌatumai yana nuanua baniꞌodi. ꞌAiꞌedi Yaubada yana nuanua ta na vematayakeyakediga Iesu yana Vila-vaitugana ꞌana ꞌAiata ta na duduni i na vagamai. ꞌAiatanina ꞌwaineye yauyauta bwaikina inala, wetaꞌi wata ꞌubwana i na itana, nika nani matatabudi i na savovola. 13  ✡Siwe ꞌakonadi Yaubada i vonaꞌawaufaufa abama wata fwayafwaya ꞌivaudi i na ꞌidewadi, bei sauluva ꞌatumaiꞌavadi i na ꞌenoꞌenovi, naninidi faifaidi ta lulukamata.

14 Ekwavo, vona mogitana Yaubada fwayafwaya ꞌivauna i na ꞌidewai begaidi ꞌaiatanina faifaina ꞌwa na lulukamataga, nuanuaku ma yami tokemaiga ꞌwa na vevewavawava yami sauluva ꞌatumaiꞌavadi Yaubada mataneye wata taiadi ꞌwa na veveiana bega kebu tamu nani faifaina i na awavesakoyemi. 15  ✡ꞌAda Toveimea kebu i da mimai-matayoꞌoga lamuna side baniꞌodi. Ma yana tokemaiga i lulukamata nuanuana nagami Valana ꞌAtumaina ta na luꞌivona tomotoga ꞌwaidie bega ꞌana fata ꞌwainega ꞌitaꞌitaꞌi i na veluagai. Iada Faulo yana nuanua wata baniꞌodi, ma yana ꞌaseta Yaubada ꞌwainega ꞌakonadi i luꞌivona ꞌwaimie leta ꞌwainega. 16  ✡Tutuya fuedi i kilukilumaga Iesu yana vila-vaitugana faifaina, side baniꞌodi i kilukilumedi. Weꞌe ꞌana kilukiluma ꞌwaidie nani ꞌifwaidi ꞌadi ꞌaseta vitadi, naninidi tomotoga yadi nuanua mweadi wata bavubavudi taunidi yadi nuanuayega i sisiviladi i ꞌivesakodi. Faulo ꞌana kilukiluma wata ꞌifwaidi vona Yaubada yana Buki ꞌwainega wata baniꞌodi i ꞌivesakodi bega taunidi i ꞌiveilagidi ꞌawaie i na wafaotoga.

17  ✡Weꞌe ekwavo, ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai tove-vekavekali yadi nuanua ꞌwaidiega Yaubada yana Vona i ꞌiꞌivesakoidi begaidi taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi i na nunago Yaubada yana veimea ꞌana tovedumweꞌaiꞌai i na silolomi yadi vekaliega nika ꞌwa na beꞌu yami ꞌeba mia toketokena ꞌwainega. 18 Nuanuaku yami ꞌaseta ꞌada Toveimea Iesu Keliso taunina ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi faifaina i na vevebwaika, wata ꞌwa na tovoi faꞌalina ꞌwaineye bega tutuya fuedi ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie. Taunina ma ꞌana veꞌililibu yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetadi kebu i na ꞌaꞌavaga, i na ꞌeno-vagata.

Vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi,

Yau Fita.

✡ 1:2: Kolos 1:9-10; Fil 3:10

✡ 1:3: Efe 3:16-19

✡ 1:4: Ion 1:12; Fol 17:28; 2 Kol 3:18

✡ 1:5: Gal 5:22-23

✡ 1:9: 1 Ion 2:11

✡ 1:13-14: 2 Kol 5:1; Ion 21:18-19

✡ 1:16: Mad 17:1-5

✡ 1:19: Luk 1:76-79

✡ 1:20-21: 2 Tim 3:16; Fol 3:21

✡ 2:1: VeL 13:1-5; Mad 24:24; Iud 1:4-8,17-18

✡ 2:3: Lom 2:24, 16:18

✡ 2:4: Mad 25:41

✡ 2:5: Ibu 11:7; Nag 6:13,18

✡ 2:6: Nag 19:12-13,24

✡ 2:9: 1 Kol 10:13

✡ 2:11: Iud 1:9-13

✡ 2:15: Num 22:12,15-17,21,23,28-34

✡ 2:19: Ion 8:34; Lom 6:16-17

✡ 2:20: Mad 12:43-45; Ibu 6:4-6; Mad 26:24

✡ 2:22: Voa 26:11

✡ 3:3: 1 Tim 4:1; Iud 1:17-18

✡ 3:5-6: Nag 1:2,6-9, 7:11,17,23

✡ 3:7: 1 Kol 3:13

* 3:7: Abamaotoga bei inala, wetaꞌi wata ꞌubwana i ꞌenoꞌenoviga i na kabunidi, weꞌe bei Yaubada i miamiaga kebu.

✡ 3:8-9: Same 90:4; Isi 18:23; 1 Tim 2:4

✡ 3:10: Mad 24:35,43-44

✡ 3:13: Ais 65:17; Ve 21:1,27

✡ 3:15: Lom 2:4, 10:21

✡ 3:16: 2 Kol 4:3; Ibu 5:11

✡ 3:17: Ibu 2:1; 1 Kol 10:7-11

1 IONI

1

2

3

4

5

1 IONI

Ioni yana kiluma nagami.

Tutuyanina Ioni i veꞌauvea deꞌe leta nagami i kilumi tovetumaganavo i miamianiga ꞌawalawa Eisia nageneye faifaidi. Tutuyanina ꞌwaineye Ioni i miamia Efeso.

Ioni yana nuanua ꞌailuga. Tamu, Iesu ꞌana tovetumaganavo i veluꞌaseꞌasedi bega Yaubada wata Natuna Iesu Keliso ꞌaisedi ꞌwaidie i na tovotovoi faꞌalina. ꞌAkonadi Yaubada i nuakalikalieniga wata i lubwainedi ediavo i na nuakalikaliedi. Wata tamu yana nuanua, i matakia ꞌwaidie tove-vekavekali faifaidi. Tovekalinidi igodi i vo, Tomogoda nani sakoina, begaidi kebu ꞌana fata Keliso i na vetomotoga ma tomogona ꞌida baniꞌodi. ꞌAna ꞌisaꞌisa mogitana tomotoga, siwe tomogona kebu tomogoda baniꞌodi.” Wata tovekalinidi yadi nuanua ꞌaseta nani ꞌatumaiotogina, weꞌe nuakalikali tamu nani-ꞌavoꞌavovo, wata sauluva tonovidi kebu faifaidi i da nuanua. Tomotoganidi ꞌasaꞌaiana taunidi Keliso ꞌana gaviavo, begaidi Ioni nuanuana yadi vekalinidi i na sivemagesedi ve tonovidi ꞌwaidiega. Letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Letanina inagena ꞌana nuanua mogitana. 1:1-4

Sauluva magemagetadi wata sauluva dudubala kebu taiadi i da vesala. 1:5-2:17

I matakia Keliso ꞌana gaviavo faifaidi. 2:18-29

ꞌAda fata ta na venuaꞌivina egavo Yaubada natunavo weꞌe egavo Seitani natunavo. 3:1-4:6

Yaubada nuakalikali lamuna bega natunavo i lubwainedi i na vevenuakalikali. 4:7-5:5

Iesu Keliso ꞌana toluꞌivonavo ꞌaitonu, wata mia-vagata faifaidi. 5:6-21

1

Keliso yada mia ꞌivauna wata ꞌatumaina lamuna.

1  ✡ꞌIfwaidi Iesu yana tomataꞌaulelevo taiadi ꞌa miamiani, bega a kiluma a na vonemi. Tutuyanina Yaubada fwayafwaya wata abama i ꞌidewadiga, yana Tokiavemageta taiadi i miamia, mulieta Tokiavemagetanina ꞌa ꞌiseni wata yana vona ꞌa nogai. Mogitana ꞌa ꞌisaotogi wata taunima ꞌa ꞌabitonovi. Taunina Yaubada yana nuanua matatabuna ꞌadi Tokiavemageta wata ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina ta veveluagai. 2  ✡Tutuyanina mianina lamuna i souyeni, ꞌima ꞌa ꞌiseni begaidi ꞌa kiluma ꞌa luluꞌivona ꞌwaimie. Tokiavemagetanina ꞌa vonevoneyeniga, taunina Keliso, basenadiotoga Tamada taiadi i miamia, siwe i mai bega ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta na veluagai. 3 Avaꞌai ꞌa ꞌiseni wata ꞌa nogai ꞌa luluꞌivona ꞌwaimie bega yama veiana Tamada wata Natuna Iesu Keliso taiadi ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na veiana nika yada sosoana ꞌaitamogana. 4 ꞌA kiluma ꞌa na vonemi, bega yami veiana Tamada ꞌwaineye i na vebwaika, taiadi ta na sososoana mogitana.

Yaubada magemagetana.

5  ✡Avaꞌai basenadi ꞌa nogai Keliso ꞌwainega, ꞌa luluꞌivona ꞌwaimie, vonanina side baniꞌodi. Yaubada Magemagetana, kebu tamu saiꞌafo dudubala i da ꞌenoꞌeno ꞌwaineye. 6  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi ta na vo, ꞌIda Keliso enavo,” siwe yada sauluva sakoidi, baniꞌodi ta miamiani dudubala ꞌwaineye, yada vonanina vekali wata Yaubada yana nuanua tonovidi kebu ta da vematayakeyakedi. 7 Yaubada yana ꞌeba mia magemagetaotogina nageneye, wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi ta na miamiaga yana magetanina nageneye ma yada sosoana ta na veveiaiana, wata Natuna Iesu, yada sakona ꞌaitamogana ꞌaitamogana i lekolekoadi dayagina ꞌwainega bega ta veveꞌatumai Yaubada mataneye.

8 ꞌAiꞌedi ta na vo, ꞌIda kebu tosakonaga,” taunida ta vevekalieda wata Yaubada yana nuanua tonovidi kebu i da ꞌenoꞌenovi yada nuanua ꞌwaidie. 9 Weꞌe ꞌaiꞌedi yada sakona ta na luꞌivoneyediga Yaubada ꞌwaineye, yada sakonanidi i na nuatavunidi wata i na ꞌivevunavunagida bega ta na veꞌatumai sauluva sakoidi ꞌwaidiega. ꞌAda fata ta na vetumagana yada sakona i na nuatavunidi, fai yana nuanua matatabuna tonovidi wata baniꞌodi basenadi i vonaꞌawaufaufa. 10 ꞌAkonadi Yaubada i vona i vo, Tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana tosakona,” weꞌe ꞌaiꞌedi ta na vo, ꞌIda kebu tosakonaga,” ꞌana nogaya Yaubada yana vona ta awaveꞌeveꞌeweni wata yana vona kebu i da ꞌenoꞌeno yada nuanua ꞌwaidie.

2

Keliso taunina ꞌada toꞌaivaita.

1  ✡Ekwavo, ꞌomi ꞌwa vetumagana Iesu ꞌwaineye begaidi a veꞌawa-natuna ꞌwaimie wata a nuakalikaliemi. A vonevonemi bega kebu ꞌwa na sakonaga. Weꞌe ꞌaiꞌedi tamu aitoi i na sakonaga, yada Toꞌaivaita i miamia i veveluꞌui faifaida Tamada ꞌwaineye, bega yada sakona i na nuatavunidi. Toꞌaivaitanina Iesu Keliso, yana sauluva matatabuna tonovidi. 2  ✡Taunina, Yaubada yana nuasako ꞌwaideye i tovibodeni bega ta veiana Yaubada taiadi wata ꞌwainega Yaubada yada sakona i nuatavunidi, siwe kebu ꞌaiseꞌavadaga, wata tomia fwayafwaya matatabudi.

3 ꞌAiꞌedi Yaubada yana veimea matatabuna ta na vevematayakeyakediga, ta ꞌasetai mogitana ꞌida Yaubada taiadi ta veiana. 4  ✡ꞌAiꞌedi tamu tomogo i na vo, Yau Yaubada taiadi a veiana,” siwe yana veimea kebu i na vevematayakeyakediga, taunina tovekali wata Yaubada yana nuanua tonovidi kebu yana nuanua ꞌwaineye i da ꞌenoꞌenovi. 5-6  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi Yaubada yana vona i na vevematayakeyakediga, yana nuakalikali Yaubada ꞌwaineye, nuakalikali mogitana. ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, Yau a tauyeku Yaubada ꞌwaineye a miamia,” i lubwaineni ꞌasaꞌaiana baniꞌodi Iesu Keliso yana sauluva i na vevetutuyamedi. ꞌAiꞌedi i na vetutuyamediga, ta na ꞌasetai tomogonina mogitana Yaubada taiadi i miamia.

Veimea ꞌivauna.

7  ✡Ekwavo a na vonemi. Veimea deꞌe kebu ꞌivaunaga, tuatuaina, kumanina basenadi ꞌwa ꞌasetai tutuyanina Iesu Valana ꞌwa nogai. Side baniꞌodi, ma emiavo ꞌwa na venuakalikali. Veimeanina tuatuaina ma ꞌana ꞌaseta ꞌwaimie. 8  ✡Siwe tutuya fuedi veimeanina baniꞌodi i veveꞌivau wata ta ꞌasetai veimea mogitana fai Iesu Keliso i vematayakeyakeni, ꞌomi wata baniꞌodi. Veimeanina ta na vematayakeyakeni ma edavo ta na vevenuakalikaliga, sakona ꞌwaideye baniꞌodi dudubala i mweamwea maꞌitufa Keliso yana mageta mogitana i ꞌaꞌawaiaia.

9  ✡Aitoi i na vo, Yau Keliso yana mageta nageneye a miamia,” weꞌe enavo ma fuedie Keliso ꞌwaineye i miamiani i vedumweꞌaiꞌaiediga, taunina bola dudubala ꞌwaineye i miamia. 10  ✡Weꞌe aitoi enavo i nuakalikaliedi, taunina Keliso yana mageta ꞌana tomia, kebu ꞌana fata tamu nani ꞌwaineye i na beꞌu. 11  ✡Aitoi enavo ma fuedie Keliso ꞌwaineye i miamiani i na vedumweꞌaiꞌaiediga, taunina dudubala ꞌana tomia. Fai dudubalanina nuana i ꞌivegaugauya bega avaꞌaibe bei i nunagoga kebu i da ꞌasetaiga.

12  ✡Natukwavo a vonevonemi fai Yaubada yami sakona i nuatavunidi Iesu Keliso yana wafa ꞌwainega.

13 ꞌOmi tama a vonevonemiga fai kumanina ꞌeba velamuyega i mia-vagata ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai mogitana.

Weꞌe ꞌomi tubuvauvau iavetami a vonevonemi fai Seitani taunina Tosakona ꞌwainega ꞌwa vetoketoke.

14 Natukwavo, a vonevonemi fai Tamada ꞌwa ꞌasetai mogitana.

Weꞌe ꞌomi tama a vonevonemi fai kumanina ꞌeba velamuyega i mia-vagata ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai mogitana.

ꞌOmi tubuvauvau iavetami a vonevonemi fai ꞌomi toketokemi, wata fai Yaubada yana Vona nuamie i ꞌenoꞌenovi, wata fai Seitani taunina Tosakona ꞌwainega ꞌwa vetoketoke.

Fwayafwaya ꞌana nuanua kebu nuami i na ꞌewadi.

15  ✡Kebu nuanuaku ꞌaiꞌaiwabu nuami i na ꞌewadiga, wata tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina, yadi sauluva kebu ꞌwa na vetutuyamediga. ꞌAiꞌedi aitoi fwayafwaya ꞌana nani i na nuakalikaliediga, Tamada ꞌana nuakalikali kebu ꞌwaineye i da ꞌenoꞌeno. 16 Nani fuedi fwayefwayeye kebu Tamada ꞌwainega i da maiga. Baniꞌodi bunu ꞌana nuagiva sakoidi, naninidi i ꞌiseꞌisediga nuanuadi bwaikina, wata nualaka taunidi yadi ꞌaiꞌaiwabu faifaidi. Naninidi kebu i da maia Tamada ꞌwainega, i mai deꞌe fwayafwaya sakoina ꞌwainega. 17  ✡Fwayafwaya deꞌe saiꞌafoga i na ꞌaꞌava, wata naninidi sakoidi tomotoga nuanuadi taiadi i na ꞌaꞌava. Siwe egavo Yaubada yana nuanua i vevematayakeyakedi i na mia-vagata.

Keliso ꞌana Gavia.

18  ✡Natukwavo, tutuya ꞌeba veꞌaꞌava saiꞌafoga i na souyeni. ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai nagami Keliso ꞌana Gavia i na mai, igodi i na vo, Yau tauniku Keliso,” mulieta tutuya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava. Tutuya deꞌe ꞌakonadi Keliso ꞌana gaviavo i sousouyedi begaidi ta ꞌasetai fwayafwaya deꞌe saiꞌafoga i na ꞌaꞌava. 19  ✡Keliso ꞌana gavianidi basenadi ꞌada ꞌailaꞌa nageneye i miamiani, siwe kebu mogitana Keliso i da nuakalikalieni begaidi i baileda. ꞌAiꞌedi tomotoganidi Keliso i da nuakalikalieniga, taiadi ta da miamiani ꞌada ꞌailaꞌa nageneye, siwe i baileda bega ta ꞌaseta-ꞌatumaia matatabudi kebu ꞌada ꞌailaꞌaga.

20 Tobailanidi kebu nuanuadi Keliso, weꞌe ꞌomi Keliso yana ꞌanivelena ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌakonadi i agemi, begaidi matatabumi Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌwa ꞌasetadi. 21 Kebu ꞌwa da bavuyedi faifaina a da vonevonemi, fai ꞌwa ꞌasetadi Yaubada yana nuanua tonovidi begaidi a vonevonemi. Yana nuanuananidi ꞌwaidiega kebu tamu vekali i da sousouyeni.

22  ✡Aitoi i vonaga i vo, Iesu kebu Yaubada ꞌana Venuaꞌivinaga,” taunina mogitana tovekali, wata Keliso ꞌana gavia fai Tamada wata Natuna i vedumweꞌaiꞌaiedi. 23  ✡Fai Yaubada Natuna i vedumweꞌubuꞌubuseni, Tamada kebu i da labilabini. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi ma yana vetumagana taunina i tauyeni Yaubada Natuna ꞌwaineye, Tamada i labilabini.

ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌasaꞌaiana yada Tove.

24 Iesu Valana ꞌwa nogaiga ꞌeba velamuyega, bega i lubwainemi ꞌwa na nunuaveꞌavini. ꞌAiꞌedi Valanina ꞌwa na nunuaveꞌaviniga, Tamada wata Natuna taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama. 25  ✡Keliso taunina basenadi i vonaꞌawaufaufa ꞌwaideye tamu nani i na veleda. Naninina, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina.

26 Keliso ꞌana gaviavo igodi nuanuadi i na vekaliemi, begaidi deꞌe faifaidi a kilukiluma ꞌwaimie. 27  ✡Weꞌe ꞌomi kebu tovenidi baniꞌodi, basenadi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi, Keliso yana ꞌanivelena. Keliso ꞌAnuꞌanununa nagemie i na miamiaga, kebu ꞌwa na vo, Aitoi i da ve ꞌwaideye?” ꞌAnuꞌanununina nani matatabuna i veve ꞌwaimie, yana ve tonovidi kebu tamu saiꞌafo i na vekaliemiga. Fai yana ve matatabuna tonovidi, begaidi i lubwainemi ꞌwa na vevematayakeyakedi Keliso taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama.

28  ✡Natukwavo, vona mogitana nuanuaku Keliso taiadi ꞌwa na miaveꞌitubama, bega tutuyanina i na souyeniga, kebu ta na bunumayaga, ma yada venuafoufaꞌala ta na tovoi mataneye. 29  ✡ꞌAkonadi ꞌwa ꞌasetai Keliso yana sauluva tonovidi wata ꞌatumaidi. Begaidi i lubwainemi ꞌwa da ꞌasetai, egavo yadi sauluva tonovidi wata ꞌatumaidi, taunidi Yaubada natunavo.

3

ꞌIda Yaubada natunavo.

1  ✡ꞌWa na nuani Tamada yana nuakalikali bwaikaotogina ꞌwaideye, fai i vo, ꞌOmi natukwavo.” Mogitana ꞌida natunavo. Tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina Yaubada i bavuyeni, begaidi kebu i da ꞌasetada ꞌida Yaubada natunavo. 2  ✡ꞌOmi ekwavo a nuakalikaliemi. Vona mogitana tutuya deꞌe ꞌida ꞌakonadi Yaubada natunavo, siwe naninidi ꞌatumaiotogidi ꞌawaie i na souyediga ꞌwaideye kebu ta da ꞌaseta-ꞌatumaidi. Siwe nani ꞌaitamogana ta ꞌasetai. Tutuyanina Keliso i na souyeni, ta na vetuli nika ꞌida Keliso baniꞌodi, fai bei ta na ꞌisaotogi wata ta na ꞌasetai mogitana. 3 Egavo i vevetumagana ꞌawaie i na vetuli Keliso baniꞌodi, i totokemaigedi bega yadi sauluva ꞌatumaiꞌavadi, Keliso yana sauluva baniꞌodi.

4 Egavo i sakosakona, Yaubada yana veimea i geugeudi, fai sakona matatabuna Yaubada yana nuanua ꞌana togeu. 5  ✡Weꞌe ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai Keliso kebu tamu sakona ꞌwaineye, i mai bega yada sakona i ꞌewayavuledi. 6  ✡I ꞌewayavulediga, begaidi egavo Keliso taiadi i miaveꞌitubamaga kebu wata i na sakosakona. Weꞌe egavo i sakosakona kebu Keliso i da ꞌasetai mogitana ꞌalo i da veianeni.

7  ✡Natukwavo, kebu nuanuaku tamu aitoi i na vekaliemiga. Egavo tutuya fuedi i vevesauluva ꞌatumaina wata tonovina, taunidi tomotoga ꞌatumaidi baniꞌodi Keliso. 8  ✡Egavo i sakosakona, taunidi Seitani natunavo fai ꞌeba velamuyega Seitani tosakona. Yaubada Natuna yana mai lamuna side baniꞌodi. I mai bega Seitani yana folova i na veꞌaꞌavaotogidi.

9  ✡Egavo i tubuveꞌivau Yaubada yana ꞌailaꞌa faifaina kebu nuanuadi sakona-vebogi, fai Yaubada yana nuanua i ꞌenoꞌeno ꞌwaidie. Kebu ꞌana fata natunavonidi i na sakona-vebogi, fai i tubuveꞌivau Yaubada ꞌwainega. 10 Bega Yaubada wata Seitani yadi ꞌailaꞌa ꞌada fata ta na ꞌasetadi. Egavo nuanuadi sakona-vebogi wata kebu nuanuadi ediavo i na nuakalikaliediga, ta ꞌasetadi kebu Yaubada natunavoga, taunidi Seitani yana ꞌailaꞌavo.

Ma edavo ta na vevenuakalikali.

11  ✡Tutuyanina ꞌwaineye Iesu Valana ꞌwa nogai i maiga ꞌasiau vonanina i ꞌenoꞌeno ꞌwaimie, i vo, Ma edavo ta na vevenuakalikali.” 12  ✡Kebu Adama natuna Keni, yana sauluva ta na salai. Keni yana nuanua baniꞌodi Seitani yana nuanua sakoidi, begaidi taunina taina i luvewafai. I luvewafaga lamuna fai i ꞌasetai taina yana sauluva ꞌatumaidi weꞌe taunina yana sauluva sakoidi. 13  ✡Ekwavo, tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina i vevedumweꞌaiꞌaiemi, siwe kebu nuami i na voganidi fai tomotoganidi Keni yana sauluvayega i nunago. 14  ✡Basenadi ta nunagoi wafaotoga ꞌana ꞌedeamo, siwe ꞌakonadi ta ꞌidili mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta veluagai. Ta ꞌasetai ta veluagai fai edavo ma fuedeye Keliso ꞌwaineye ta miaveꞌitubamaga ta nuakalikaliedi. Egavo kebu i da nunuakalikaliga, bola i nunagoi wafaotoga ꞌana ꞌedeamo. 15  ✡Egavo ediavo i na vevedumweꞌaiꞌaiediga, siwe ꞌasaꞌaiana taunidi toluvewafa, weꞌe ꞌomi ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai kebu tamu toluvewafa ꞌwaineye mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i da ꞌenoꞌeno.

16  ✡Nuakalikali mogitana ꞌakonadi Keliso i veda, taunina i tauyeni i wafa faifaida. Wata ꞌida baniꞌodi, i lubwaineda taunida ta na tauyeda wafa ꞌwaineye edavo tovetumagana faifaidi. 17  ✡ꞌAiꞌedi tamu tomogo ꞌaiꞌaiwabuna i na vo, Yaubada a nuakalikalieni,” siwe umokaina iana i vewekowekomaga kebu i na ꞌivaiseniga, ꞌana ꞌisa kebu mogitana Yaubada i da nuakalikalieni. 18 Natukwavo, kebu ta na vonamoga ta na vo, Ekwavo a nuakalikaliemi,” i lubwaineda ta na nunuakalikali mogitana, ꞌawada wata nimada ꞌwaidiega.

ꞌAiꞌedi ta na nuakalikali mogitana, Yaubada mataneye ta na sosoana.

19-20 ꞌAiꞌedi ma yada nuakalikali ta na ꞌaꞌaivaita, ta na ꞌasetai ꞌida mogitana Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌadi tovematayakayaka. Weꞌe ꞌaiꞌedi ꞌada vebae ꞌwaidie vita ta na lutonovi tamu yada sakona faifaina, siwe fai ta nunuakalikali mogitana nuafouda i na vatu Yaubada mataneye. Yaubada yana nuakalikali bwaikaotogina, ꞌada vebaenidi kebu baniꞌodiga, wata nani matatabuna ta ꞌiꞌidewadiga i ꞌasetadi.

21-22  ✡Ekwavo, ꞌaiꞌedi ta na vetumagana Yaubada yana nuakalikalinina ꞌwaineye, ta na sosoana wata ma yada venuafoufaꞌala Yaubada mataneye, wata avaꞌai nuanuada ta na veluꞌuiga i na veleda. I na veledaga, fai yana veimea ta vevematayakeyakedi wata yana nuanua ta ꞌiꞌidewadiga faifaidi i sososoana. 23  ✡Yana veimeanina side baniꞌodi. Nuanuana ta na vetumagana Natuna Iesu Keliso ꞌwaineye wata ma edavo ta na vevenuakalikali. Veimeanina kebu tulinaga, baniꞌodi basenadi Keliso i voneda. 24  ✡Egavo Yaubada yana veimea i vevematayakeyakedi, taunidi Yaubada taiadi i miaveꞌitubama, wata Yaubada i labilabinidi. Ta ꞌaseta Yaubada taiadi ta miaveꞌitubama, fai Keliso yana ꞌanivelena ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ageda.

4

ꞌAnuꞌanunu mogitana wata ꞌanuꞌanunu-vekavekali.

1  ✡Ekwavo, tomotoga fuedi ꞌakonadi i tovoi i nagoi ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie i vonavona i vo, Yau Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivona.” Fai fuedi toluꞌivona-vekavekali, kebu yadi vona ꞌwa na vetumagana-matayoꞌoyedi, nagami ꞌwa na venuaꞌivina-ꞌatumai, yadi vonanidi mogitana i maia ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, ꞌalo taunidi yadi nuanuayega. 2  ✡Side baniꞌodi ꞌwa na venuaꞌivinedi ꞌami fata ꞌwa na ꞌasetadi yadi vonanidi ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina ꞌwainega, ꞌalo taunidi yadi nuanuayega. Egavo i na vonavonaga i na vo, Iesu taunina Yaubada ꞌana Venuaꞌivina i vetomotogaotoga,” yadi vona i mai Yaubada ꞌAnuꞌanununa ꞌAtumaina ꞌwainega. 3  ✡Weꞌe egavo i na vonavona i na vo, Iesu kebu Yaubada ꞌana Venuaꞌivinaga, wata kebu i da vetomotogaotoga,” tomotoganidi Yaubada ꞌAnuꞌanununa kebu i da agediga, ꞌanuꞌanunu tulina i agedi. ꞌAnuꞌanununina i agediga Keliso ꞌana Gavia, kumanina faifaina basenadi i vo, I na mai,” nika mogitana ꞌakonadi i mai fwayefwayeye.

4 Weꞌe natukwavo, ꞌomi Yaubada yana tomotoga, ꞌwa vetoketoke toluꞌivona-vekavekalinidi ꞌwaidie. ꞌWa vetoketokega fai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i agemi ꞌAnuꞌanununina toketokeotogina, ꞌanuꞌanunu sakoina fwayefwayeye kebu baniꞌodiga. 5  ✡Tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina, tutuya fuedi naninidi nuadi i ꞌewadiga faifaidi i vonavona. ꞌIfwaidi tomotoga, tomotoganidi yadi nuanua baniꞌodi, yadi vona nuanuadi fai fwayafwaya ꞌana nani nuanuadi. 6  ✡Weꞌe ꞌida Yaubada yana tomotoga. Egavo Yaubada i ꞌasetai mogitana bonada i noganogai, weꞌe egavo Yaubada i baila, wata yada vona i baila. Naninina ꞌwainega ꞌada fata ta na ꞌasetai egavo ꞌAnuꞌanununa Tonovina ꞌwainega i vonavona, wata egavo ꞌanuꞌanunu-vekavekali ꞌwainega i vonavona.

Yaubada yana sauluva matatabuna nuakalikali.

7 Ekwavo, ꞌakonadi a nuakalikaliemi, nuanuaku matatabuda ta na vevenuakalikali fai nuakalikalinina Yaubada ꞌwainega. Egavo tutuya fuedi i vevenuakalikaliga, taunidi Yaubada natunavo wata i ꞌasetai. 8 Fai Yaubada nuakalikali lamuna, begaidi egavo kebu i da nunuakalikaliga Yaubada i bavuyeni. 9  ✡Yaubada i nuakalikaliedaga ꞌana ꞌeba ꞌisa side baniꞌodi. Natuna tubuꞌeana i vetunei tomia fwayafwaya sakoida ꞌwaideye, bega yana wafa ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ta veluagai. 10  ✡Yada nuakalikali Yaubada ꞌwaineye, nuakalikali saiꞌafo. Nuakalikali mogitana lamuna side baniꞌodi. Fai Yaubada i nuakalikalieda mogitana, Natuna i vetunei, i wafa faifaida bega Yaubada yana nuasako ꞌwaideye i tovibodeni, wata yada sakona i nuatavunidi.

11  ✡Ekwavo, fai deꞌe baniꞌodi Yaubada i nuakalikaliedaga, begaidi i lubwaineda ma edavo ta na vevenuakalikali. 12  ✡Kebu tamu aitoi Yaubada i da ꞌiseniga, siwe ꞌaiꞌedi ma edavo ta na vevenuakalikaliga, Yaubada taiadi ta na miaveꞌitubama, wata yana nuakalikali i vevebwaika ꞌwaideye bega nuakalikali mogitana.

13  ✡Ta ꞌasetai ꞌakonadi Yaubada taiadi ta miaveꞌitubama wata i labilabinida fai yana ꞌanivelena ꞌAnuꞌanununa i ageda. 14  ✡ꞌIma Yaubada Natuna ꞌa ꞌiseni bega ꞌa luluꞌivona ꞌa vo, Tamada Natuna i vetunei tomia fwayafwaya ꞌwaideye, taunina ꞌada Toꞌitaꞌitaꞌi.” 15 Egavo i vonavonaga i vo, Iesu Yaubada Natuna,” taunidi Yaubada taiadi i miaveꞌitubama, wata Yaubada i labilabinidi. 16  ✡Begaidi ta ꞌasetai Yaubada i nuakalikalieda, wata ma yada vetumagana ta tauyeda yana nuakalikalinina ꞌwaineye.

Yaubada nuakalikali lamuna. Egavo i miamiani nuakalikalinina nageneye, ꞌasaꞌaiana Yaubada taiadi i miaveꞌitubama wata Yaubada i labilabinidi. 17 Taiadi ta miaveꞌitubamaga, yana nuakalikali i vevebwaika ꞌwaideye, begaidi fwayafwaya ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye ma yada venuafoufaꞌala wata ma yada sosoana ta na tovoi mataneye. Kebu ta na kolologa, fai ꞌida ta miamianiga fwayefwayeye Keliso baniꞌodi, yana nuakalikali mogitana ꞌwaideye i ꞌenoꞌeno. 18 ꞌAiꞌedi aitoi i na nuakalikaliedaga mogitana, kebu ꞌada fata ta na kololoyeniga. Baniꞌodi Yaubada i nuakalikalieda mogitana, bega kebu ta na kololoyeni vematavuloga faifaina. ꞌAiꞌedi egavo Yaubada i na kololoyeniga vematavuloga faifaina, taunidi ꞌwaidie yana nuakalikali kebu i da vevebwaika.

19  ✡Nagamidiotoga Yaubada i nuakalikalieda, begaidi ꞌida ta nunuakalikali. 20 ꞌAiꞌedi aitoi i na vo, Yaubada a nuakalikalieni,” weꞌe iana tovetumagana i na vedumweꞌaiꞌaieniga, yana vonanina, vekali. Iana i ꞌiseꞌiseni siwe kebu i da nuakalikalieniga, begaidi kebu tamu saiꞌafo i na nuakalikali Yaubada, kumanina kebu ꞌana fata i na ꞌiseniga ꞌwaineye. 21  ✡Weꞌe Yaubada taunina yana veimea i yatoi ꞌwaideye i vo, Egavo Yaubada i nunuakalikalieniga, i lubwainedi ediavo wata i na nuakalikaliedi.”

5

Yada ꞌeba vetoketoke sauluva sakoidi faifaidi.

1 Egavo i na vetumagana Iesu taunina Keliso Yaubada ꞌana Venuaꞌivina, taunidi Yaubada natunavo. Egavo Tamada i na nuakalikalieni, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi Natuna i nuakalikalieni. 2 ꞌAiꞌedi Yaubada ta na nuakalikalieniga, wata yana vona ta na vevematayakeyakediga, ta ꞌasetai wata natunavo ta nunuakalikaliedi. 3-4  ✡ꞌAiꞌedi Yaubada ta na nuakalikalieni mogitana, yana nuanua i vonedaga ta na ꞌiꞌidewadi. Yana nuanuanidi kebu vitadi ꞌwaideye, fai Yaubada natunavo ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌana fata i na vetoketoke fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidiega. Ta vevetoketokega fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie yada vetumagana ꞌwainega. 5  ✡Egavo i na vevetoketokega, tomotoganidi i vetumagana Iesu taunina Yaubada Natuna, ꞌaiseotogidi ꞌadi fata i na vetoketoke fwayafwaya ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidie.

Nani ꞌaitonu i luꞌivona Iesu Keliso faifaina.

6  ✡Iesu Keliso kumanina i mai abamega, i miamia fwayefwayeye bafitaiso i ꞌewai ufayega, mulieta yana wafa ꞌwaineye dayagina i ilolo faifaida. Yada ꞌeba ꞌisa ꞌailuga. Kebu ufaꞌava ꞌaisena, siwe wata dayaga taiadi. Wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i luluꞌivona Iesu taunina Yaubada Natuna, ꞌAnuꞌanununina nani tonovidi matatabuna lamudi. 7  ✡Begaidi naninidi ꞌaitonu Iesu Keliso faifaina i luꞌivona. 8 Ufa, dayaga, wata ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina, ꞌaitonunidi yadi nuanua ꞌaitamogana, Iesu taunina Yaubada Natuna. 9  ✡ꞌEba vonayavuga ꞌwaineye, toꞌisa yadi vona faifaidi ta awavemogitana, weꞌe Yaubada yana luꞌivona toketokeotogina, begaidi i lubwaineda ta na vetumagana Yaubada yana luꞌivonanina ꞌwaineye, Natuna faifaina. 10  ✡Egavo i vevetumagana Yaubada Natuna ꞌwaineye, Yaubada yana luꞌivonanina i ꞌenoꞌeno nuadie, yadi vetumagana i kiavefaꞌalidi. Egavo Yaubada yana vonanina Natuna faifaina kebu i da vetumaganeniga, yadi nuanua i vo, Yaubada i vevekali.” 11 Yaubada side baniꞌodi i voneyedi. Mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina Yaubada i veleda, yada mianina ꞌatumaina ta veluagai Natuna ꞌwainega. 12  ✡Egavo Yaubada Natuna taiadi i miaveꞌitubama, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌakonadi i veluagai, weꞌe egavo kebu taiadi i da miaveꞌitubamaga, kebu ꞌadi fata i na veluagai.

Mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina faifaina.

13  ✡ꞌOmi kumanimiavo ꞌwa vetumagana Yaubada Natuna ꞌwaineye, deꞌe a vonevonemi bega ꞌwa na ꞌaseta-ꞌatumaia ꞌakonadi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina ꞌwa veluagai. 14  ✡ꞌIda kebu ta da kololo Yaubada mataneye, ta venuafoufaꞌala fai ta nuani mogitana ꞌaiꞌedi naninidi nuanuana faifaidi ta na veluꞌui, yada veluꞌuinidi i na nogaidi. 15 Fai ta ꞌasetai yada veluꞌui i noganogaidi, wata ta ꞌasetai naninidi faifaidi ta veluꞌuiga i na veleda.

16  ✡ꞌAiꞌedi aitoi iana tovetumagana i na ꞌiseni sauluva sakoina i na ꞌiꞌidewai, siwe sauluvanina ꞌwainega kebu wafaotoga i na souyeni, i lubwaineni faifaina i na veluꞌui. Yana veluꞌuinina ꞌwainega tomogonina yana mia Yaubada i na ꞌiveꞌivauya. Sakonanidi ꞌwaidiega kebu wafaotoga i na souyeniga ꞌaisedi faifaidi a vonavona. Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi tamu sakona bwaikina i na ꞌidewai, sakonanina ꞌwainega wafaotoga i na souyeni, kebu faifaina a da vonavona. 17 Sauluva matatabuna kebu tonovidiga ꞌasaꞌaiana sakona, siwe sauluvanina sakoidi ꞌifwaidi ꞌwaidiega wafaotoga kebu i na souyeniga.

18  ✡Yaubada natunavo ta ꞌasetadi kebu tamu i da sakosakona fai Yaubada Natuna i ꞌiꞌibababaledi bega Seitani kebu ꞌana fata i na ꞌabitonovidi. 19 Ta ꞌasetai tomotoganidi fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaidie bwaikina Seitani yana nuanua sakoidi i veveimeyedi, weꞌe ꞌida Yaubada natunavo. 20  ✡Wata ta ꞌasetai Yaubada Natuna i mai nuada i kiavemagetadi bega Yaubada, kumanina nani matatabuna tonovidi lamudi ta ꞌasetadi. Bega ꞌasiau ta miaveꞌitubama Yaubadanina taiadi fai ta miaveꞌitubama Natuna Iesu Keliso taiadi. Yaubadanina ꞌaiseotogina i miamia, kebu tamu wata aitoi Yaubada mogitana baniꞌodi, wata taunina mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina lamuna.

21  ✡Ekwavo a nuakalikaliemi. Nuanuaku taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega kebu tamu yaubada-vekavekali nuami i na ꞌewadi.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Ioni.

✡ 1:1: Ion 1:1-2,4

✡ 1:2: Ion 1:14

✡ 1:5: 1 Tim 6:16; Iem 1:17

✡ 1:6: 1 Ion 2:4

✡ 2:1: Ibu 9:24

✡ 2:2: Lom 3:25; Ion 1:29, 11:52

✡ 2:4: 1 Ion 1:6,8

✡ 2:5-6: Ion 14:21,23; 1 Ion 4:12,17, 5:3; Ion 13:15

✡ 2:7: 2 Ion 1:5-6

✡ 2:8: Ion 1:9; Lom 13:12

✡ 2:9: 1 Ion 3:10,15, 4:20

✡ 2:10: Lom 14:13

✡ 2:11: Ion 12:35

✡ 2:12: 1 Kol 6:11

✡ 2:15: Lom 8:7; Iem 4:4

✡ 2:17: Mad 7:21

✡ 2:18: Mad 24:5,24; 2 Ion 1:7

✡ 2:19: Fol 20:30

✡ 2:22: Mad 10:32-33; 1 Ion 4:3; 2 Ion 1:7

✡ 2:23: Mad 10:32-33; Ion 5:23; 2 Ion 1:9

✡ 2:25: Ion 3:15, 6:40

✡ 2:27: Ion 14:26

✡ 2:28: 1 Ion 4:17

✡ 2:29: 1 Ion 3:10

✡ 3:1: Ion 1:12-13, 16:3

✡ 3:2: 2 Kol 3:18; Fil 3:21

✡ 3:5: 2 Kol 5:21; 1 Fit 2:22-24

✡ 3:6: Lom 6:1-2,14

✡ 3:7: 1 Ion 2:29

✡ 3:8: Ion 8:44

✡ 3:9: 1 Ion 5:18

✡ 3:11: Ion 13:34-35

✡ 3:12: Nag 4:8

✡ 3:13: Ion 15:18-19; Mad 5:11-12

✡ 3:14: 1 Ion 2:11

✡ 3:15: Mad 5:21-22

✡ 3:16: Ion 13:1; 1 Tes 2:8

✡ 3:17: VeL 15:7; Iem 2:15-16

✡ 3:21-22: Mad 21:22

✡ 3:23: Ion 6:29, 13:34

✡ 3:24: Lom 8:9

✡ 4:1: Mad 24:11

✡ 4:2: 1 Kol 12:3

✡ 4:3: 2 Ion 1:7

✡ 4:5: Ion 15:19

✡ 4:6: Ion 8:47

✡ 4:9: Ion 3:16

✡ 4:10: Lom 5:8-10

✡ 4:11: Mad 18:33

✡ 4:12: Ion 1:18

✡ 4:13: 2 Kol 1:21-22

✡ 4:14: Ion 3:17

✡ 4:16: Ion 6:69

✡ 4:19: 1 Ion 4:10

✡ 4:21: Mad 5:44-45; Mak 12:29-31

✡ 5:3-4: Ion 14:15,23-24; Mad 11:30; Ion 16:33

✡ 5:5: Lom 8:37

✡ 5:6: Ion 1:29-34

✡ 5:7: Ion 15:26

✡ 5:9: Ion 5:32-37, 8:18

✡ 5:10: Gal 4:6

✡ 5:12: Ion 3:36

✡ 5:13: Ion 20:31

✡ 5:14: Ion 14:13

✡ 5:16: Mad 12:31

✡ 5:18: Ion 17:15

✡ 5:20: Ion 17:3

✡ 5:21: 1 Kol 10:14

2 IONI

2 IONI

Ioni yana kiluma ꞌana veluga.

Deꞌe letanina ꞌwaineye, Ioni kebu i da vo, Yau Ioni ꞌwaikuyega,” ꞌasaꞌaiana i vo, ꞌAuvea tovetumaganavo ꞌadi Toꞌedakumeta ꞌwaikuyega.” I kilumaga tamu vavine ma natudiavo ꞌwaidie. Wata yana leta ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye tamu vavine Ioni taiadi i miamiaga faifaidi i vona. Toꞌaseta i vonaga, kebu vevine mogitana faifaidi i da vonavona, weꞌe mogitana voke Ioni i awatabai tovetumagana ꞌailaꞌa ꞌailuga faifaidi. Ioni i veifufu tamu Iesu yana ꞌailaꞌa ꞌwaidie bega ma ediavo i na vevenuakalikali wata i matakia ꞌwaidie tove-vekavekali faifaidi. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-3

Venuakalikali. 1:4-6

Matakia tove-vekavekali faifaidi. 1:7-11

ꞌAlanuai. 1:12-13

1

1 Yau ꞌauvea, yami toꞌedakumeta, a vekaiwa ꞌomi vavine vevenuaꞌivinimi ma natumiavo* ꞌwaimie. Basenadi Yaubada i venuaꞌivinemi ꞌwa vetumagana ꞌwaineye, bega a nuakalikaliemi mogitana. Yau kebu ꞌaiseku a da nuakalikaliemiga, siwe wata tomotoga matatabudi Yaubada yana nuanua tonovidi i ꞌasetadiga, i nuakalikaliemi. 2 Tomotoganidi taiadi matatabuma ꞌa nuakalikaliemi fai Yaubada yana nuanua tonovidi tutuya matatabuna i ꞌenoꞌeno ꞌwaimeye kebu i na ꞌaꞌava.

3 A veveluꞌui, nuanuaku Tamada Yaubada wata Natuna Iesu Keliso ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaideye, i na ꞌiꞌisanuakalikalieda wata nuanua bikadi mia ꞌatumaina taiadi i na veleveleda. Deꞌe naninidi ꞌwaidiega matatabuda ta na veveiana, wata Yaubada yana nuanua tonovidi baniꞌodi ta na vesauluva.

Venuakalikali mogitana kebu vekali.

4 Natumiavo ꞌifwaidi faifaidi a sosoana bwaikina fai a ꞌisedi Yaubada yana nuanua tonovidi i vevematayakeyakedi avaꞌai Tamada i voneyeniga ꞌwaideye baniꞌodi. 5 Bega ꞌomi a nuakalikaliemiga a vonevonemi, nuanuaku ma edavo ta na vevenuakalikali. Deꞌe veimeanina nuakalikali faifaina kebu veimea ꞌivaunaga, basenadi ꞌeba velamuyega i ꞌenoꞌeno ꞌwaideye. 6 Nuakalikalinina faifaina a vonavonaga side baniꞌodi. Ta na vevenuakalikaliga mogitana, Yaubada yana veimea ta vevematayakeyakedi. Yana veimeanina bwaikina basenadi ꞌwa ꞌasetai i vo, I lubwainemi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwa na vevenuakalikali.”

7 Nuanuaku ꞌwa na vevenuakalikali fai ꞌawalawa fuedi ꞌwaidie tovekali i miamiani. Tomotoganidi yadi nuanua igodi i vo, Iesu Keliso kebu i da vetomotogaotoga ꞌida baniꞌodi.” Tovekalinidi Keliso ꞌana gaviavo, nuanuadi i na vekalieda. 8 Taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega kebu i na vekaliemi. ꞌAiꞌedi bonadi ꞌwa na vetumaganediga, yami folova Yaubada faifaina ꞌana tutula kebu ꞌwa na ꞌewai ꞌwainega. Nuanuaku ꞌama tutula matatabuna ꞌwa na veluagai. 9 Egavo Keliso yana ve i na ꞌiaweni i na damana tovekalinidi ꞌwaidie, tomotoganidi kebu i da miaveꞌitubama Yaubada taiadi. Weꞌe egavo Keliso yana ve ꞌwaideye, ꞌwaineamo i na nunagoi, taunidi i miaveꞌitubama Tamada wata Natuna taiadi. 10  ✡ꞌAiꞌedi aitoi i na wai ꞌwaimie nuanuana i na ve ꞌwaimie, siwe yana venina kebu Keliso yana vona baniꞌodiga, kebu ꞌwa na voneni i na wai yami vanuge, wata kebu tamu saiꞌafo ꞌwa na tolivileni. 11  ✡Weꞌe ꞌaiꞌedi aitoi i na luꞌumaꞌumaieniga, siwe ꞌasaꞌaiana ꞌakonadi ꞌana ꞌau yana folova sakoina ꞌwaineye.

Yana vona ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

12 Nuanuaku ꞌwaimie a na veifufu manamanawena, siwe kebu kiluma ꞌaisena ꞌwainega. A nuani tauniotogiku a na waimo a na veifufu ꞌwaimie bega matatabuda ta na sosoana ꞌaitamogana.

13 Taimi natudiavo† deꞌe bei i miamianiga, yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimie. Taiminidi, wata Yaubada i venuaꞌivinedi.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Ioni.

* 1:1: Voke ꞌana ꞌaseta Ioni i kilukiluma tamu Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaidie.

✡ 1:10: Mad 10:13-14; Lom 16:17

✡ 1:11: 1 Tim 5:22

† 1:13: Voke ꞌana ꞌaseta Keliso yana ꞌAilaꞌa tamu, Ioni taiadi i miamia.

3 IONI

3 IONI

Ioni yana kiluma ꞌana vetonu.

Leta deꞌe ꞌana vetonu Ioni i kilumi siwe kebu ꞌana wagava i da yatoi, ꞌasaꞌaiana i vo, Yau ꞌauvea, yamu toꞌedakumeta ꞌwaikuyega.” Letanina i kilumi i nago tamu tovetumagana ꞌwaineye, ꞌana wagava Gaiasa. I kiluma i subiai yana ꞌisaveꞌavina Yaubada yana tofolovavo ꞌwaidie faifaina. Weꞌe tamu tovetumagana ꞌana wagava Diotilifi yana sauluva i awavesakoyeni. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona vekaiwa. 1:1-4

Gaiasa ꞌana subia. 1:5-8

Diotilifi ꞌana awavesako. 1:9-10

Dimitilasi ꞌana awaveꞌatumai. 1:11-12

Yana ꞌalanuai. 1:13-15

1

1  ✡Yau ꞌauvea, yamu toꞌedakumeta, a vekaiwa ꞌomu iaku Gaiasa ꞌwaimuye, a nuakalikaliemu mogitana. 2 Iaku, a veveluꞌui faifaimu bega kebu tamu vita i na sousouyeni ꞌwaimuye, wata ꞌamu lautonova matatabuna ꞌatumaidi, baniꞌodi yamu folova wata yamu sauluva ꞌakonadi ꞌatumaidi Yaubada mataneye. 3 A ꞌasetai yamu folova wata yamu sauluva ꞌatumaidi Yaubada mataneye fai edavo tovetumagana ꞌifwaidi i maia i luꞌivona ꞌwaikuye ma yamu dumwebika Yaubada yana nuanua tonovidi ꞌu vevematayakeyakedi. Valamunina faifaina a sosoana bwaikina. 4  ✡Nani fuedi faifaidi a sosoana, siwe ꞌaiꞌedi a na nogai natukwavo Keliso yana ꞌailaꞌa, Yaubada yana nuanua tonovidi i vevematayakeyakedi, ꞌeba sosoana bwaikaotogina ꞌwaikuye.

Gaiasa ꞌana subia.

5  ✡Iaku, mogitana ꞌomu ma ꞌamu vetumagana ꞌu folofolova edavo tovetumagana ꞌwaidie. Tovetumagananidi ꞌifwaidi taunidi tolauꞌage-vuvua, ꞌifwaidi ꞌu ꞌisaꞌinanadi ꞌifwaidi ꞌu bavuyedi, siwe matatabudi ꞌu ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 6  ✡I veifufu Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwaidie yamu ꞌaivaita wata yamu nuakalikali faifaidi. I na tautauyaga, nuanuaku ꞌu na ꞌivaisedi wata ꞌadi ꞌibua ꞌu na veleveledi, nika Yaubada i na sososoana yamu folova faifaina. 7-8  ✡ꞌIda Keliso yana ꞌAilaꞌa i lubwaineda tomotoganidi ta na ꞌiꞌivaisedi fai yadi ꞌatamana i ꞌiawedi i lalauꞌage-vuvua Keliso faifaina. I lalauꞌage-maimaiga, kebu tamu ꞌaivaita i da veveluagai Yaubada ꞌana tobavu ꞌwaidiega. Ta na ꞌiꞌisaveꞌavinidiga, ꞌasaꞌaiana matatabuda ta veꞌivaivaita bega Yaubada yana nuanua tonovidi valana, i na vebwaika tomotoga ꞌwaidie.

Diotilifi wata Dimitilasi faifaidi.

9  ✡Basenadi tamu yaku leta a kilumi tovetumaganavo taiadi ꞌwa miamianiga ꞌwaidie, siwe Diotilifi, kumanina nuanuana i na vetoꞌedakumeta ꞌwaimie, yama nuanua i vedumweꞌaiꞌaiedi. 10 Tutuyanina a na wai, yana sauluva sakoidi a na luꞌivoneyedi ꞌwaimie. I vevebonaivoyema wata i awavesakoyema, siwe wata tamu sauluva sakoiotogina i ꞌiꞌidewai. Tutuyanina Yaubada yana tofolovavo i leꞌwaleꞌwai i baibaila, wata ꞌaiꞌedi egavo nuanuadi i na luꞌumaꞌumaiedi, i tatalabodedi, weꞌe i na luꞌumaꞌumaiediga igodi nuanuana i na veugeugedi Keliso yana ꞌAilaꞌa ꞌwainega.

11 Iaku, a nuakalikaliemu, sauluva sakoidi kebu ꞌu na vetutuyamediga, nuanuaku sauluva ꞌatumaidi ꞌu na vevetutuyamedi. Egavo i vevesauluva ꞌatumaina taunidi Yaubada natunavo, weꞌe egavo i vevesauluva sakoina taunidi kebu Yaubada i da ꞌasetai mogitana.

12 Tomotoga fuedi i vo, Dimitilasi yana sauluva ꞌatumaidi.” Baniꞌodi i voneyediga vona mogitana fai yana sauluva tonovidi. ꞌIma wata baniꞌodi a awaveꞌatumaieni, ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetama avaꞌai ꞌa na voneyediga tonovidiamo a na vona.

Yana vona nuakalikali ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

13 Nuanuaku ꞌwaimie a na veifufu manamanawena, siwe kebu kiluma ꞌaisena ꞌwainega. 14 A nuani ꞌawaie tauniotogiku a na waimo taiadi ta na veifufu.

15 A veveluꞌui faifaimu, nuanuaku Yaubada nuanua bikadi i na velevelemu mia ꞌatumaina taiadi. Emwavo deꞌe bei yadi vekaiwa i vetunei ꞌwaimuye. Nuanuaku edavo taiadi ꞌwa miamianiga, matatabudi ꞌwaidie ꞌu na luꞌivona yaku vekaiwa.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Ioni.

✡ 1:1: Fol 19:29

✡ 1:4: 1 Kol 4:14-15

✡ 1:5: Lom 12:13

✡ 1:6: Fol 15:3

✡ 1:7-8: Fol 20:33,35; Ibu 13:2

✡ 1:9: Mad 20:27

IUDE

IUDE

Iude yana kiluma.

Iemesa taina ꞌana wagava Iude leta deꞌe i kilumi. Weꞌe Iemesanina, tovetumaganavo i miamianiga Ielusalema, taunina ꞌadi toꞌedakumeta bwaikina. Toꞌaseta fuedi yadi nuanua, Iudenina kumanina Iesu taina. (Malika 6:3)

Tovetumagananidi ꞌwaidie i kilumaga, deꞌe leta nageneye Iude kebu i da luꞌivoneyeniga. I kilumaga igodi nuanuana i da veifufu ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi Yaubada ꞌwainega faifaina nika vala i nogai tove-vekavekali yadi ve ꞌwaidiega tovetumaganavo i vevekaliedi, bega leta deꞌe ꞌwainega i matakia ꞌwaidie. Wata i veluꞌaseꞌasedi ve mogitana Iesu faifaina ꞌadi ꞌibababala. Deꞌe letanina ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Vona-vekaiwa. 1:1-2

Tove-vekavekali yadi sauluva, yadi ve, wata yadi wafaotoga faifaidi. 1:3-16

I na tokemaigedi yadi vetumagana ꞌwaidie. 1:17-23

Yaubada wata Iesu Keliso ꞌadi subia. 1:24-25

1

1 Yau Iude, Iesu Keliso yana tofolova wata Iemesa taina, a vekaiwa ꞌomi tomotoganimi Iesu Keliso tutuya fuedi i ꞌibababalemiga ꞌwaimie. Yaubada Tamada i venuaꞌivinemi wata i nunuakalikaliemi. 2 A veveluꞌui faifaimi nuanuaku Yaubada i na ꞌiꞌisanuakalikaliemi, nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi, wata tutuya fuedi i na nunuakalikaliemi.

Tove-vekavekali faifaidi.

3 Ekwavo, nuanuaku a da kilukiluma ꞌwaimie fueda ꞌada ꞌitaꞌitaꞌi Yaubada ꞌwainega faifaina, siwe ꞌasiau a vebaeku mogitana a na kiluma ꞌwaimie tamu nani faifaina. Nuanuaku Yaubada yana Vona Tonovidi ꞌwa na ꞌibababaledi tove-vekavekali ꞌwaidiega, Vonanidi basenadi i ꞌanivelena-tamogeni tutuya matatabuna faifaidi yana tomotoga ꞌwaideye. 4  ✡Nuanuaku ꞌwa na ꞌibababalediga fai Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai ꞌifwaidi i yogosebaseba i vevekali ꞌwaimie i vo, ꞌWa vetumaganaga Iesu ꞌwaineye begaidi Yaubada kebu vematavuloga i na velemiga i na nuakalikaliemimo, ꞌami fata ꞌwa na sakosakona.” Tovekalinidi faifaidi basenadiotoga i kilumi Yaubada yana Buki ꞌwaineye, ꞌakonadi Yaubada i veimea ꞌadi vematavuloga i na veluagai fai ꞌAuvea Iesu Keliso, ꞌaiseotogina ꞌada Toveimea i vedumweꞌaiꞌaieni.

5  ✡Vona mogitana tovedumweꞌaiꞌainidi vematavuloga i na veluagai Yaubada ꞌwainega baniꞌodi basenadi tosakona i veluagai. Nani deꞌe ꞌakonadi ꞌwa ꞌasetai siwe nuanuaku a na tolinuataꞌiemi nika ꞌwa na nuani. Basenadiotoga me Isileli matatabudi ꞌAuvea i ꞌitaꞌitaꞌiedi Itifita ꞌwainega i vagavaidi siwe mulieta ꞌifwaidi i luvewafadi fai kebu nuanuadi i na vematayakayaka ꞌwaineye. 6  ✡Wata ꞌwa na nuani basenadiotoga anelose ma yadi veimea siwe ꞌifwaidi i baila nuanuadi sakona bega yadi ꞌeba mia i ꞌiaweni. Tobailanidi Yaubada i yogona-vagasedi i yatodi Vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye, dudubala nageneye, mulieta Vonayavuga ꞌana ꞌAiata ꞌwaineye, i na veimea ꞌadi vematavuloga faifaina.

7  ✡Wata baniꞌodi ꞌatamana ꞌailuga Sodoma wata Gomola ꞌifwaidi ꞌatamana lilivadie taiadi. Basenadiotoga ꞌatamananidi ꞌadi tomotoga i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo anelosenidi sakoidi baniꞌodi, wata iavetaꞌava i sakosakona. ꞌAkonadi ꞌadi vematavuloga i veveluagai ꞌai-ꞌalaꞌalase kebu yana ꞌweuga ꞌwaineye, tomotoga matatabuda yada ꞌeba ꞌisa bei tosakona vematavuloga i na veluagai.

8 Tomotoganidi i sakonaga wata baniꞌodi tove-vekavekali yami ꞌailaꞌa nageneye. Yadi ꞌenoneganega i vevekaliedi bega bunu ꞌana nuanua ꞌwaidiega i sakosakona. Yaubada yana veimea kebu nuanuadi i na vematayakeyakedi wata anelose magemagetadi abame, ꞌwaidie i manimanini-ꞌavoꞌavovo. 9  ✡I lubwainedi kebu i na manini-ꞌavoꞌavovo. Basenadiotoga Mosese i wafa, Yaubada anelose ꞌadi toꞌedakumeta ꞌana wagava Maikeli i vetunei ꞌana veꞌufa faifaina, Seitani taiadi i veꞌikwayekwayegeni. Siwe Maikeli ma yana veꞌililibu Seitani i vonenimo kebu i da yagaia, i vo, ꞌAuvea taunina i na talabodemu.” Maikeli toketokena ma yana veimea, siwe Seitani i veꞌililibuyeni, begaidi tovenidi, taunidi tomotoga-ꞌavoꞌavovo i lubwainedi anelose magemagetadi i da veꞌililibuyedi. 10 Siwe naninidi i bavuyediga, ꞌwaidie i manimanini-ꞌavoꞌavovo. Taunidi yadi nuanua avaꞌai i nuaniga ꞌaisedi i ꞌiꞌidewadi ꞌaisaya walawalaꞌai baniꞌodi, nuanuananidi sakoidi ꞌwaidiega taunidi i ꞌiveilagidi ꞌawaie i na wafaotoga.

11  ✡Nuakalikalidi, Keni kumanina taunina taina i luvewafai, yana sauluva i ꞌewai. Taunidi i tauyedi sakona ꞌwaineye fai nuanuadi mani, baniꞌodi basenadiotoga Belami nuanuana mani bega i sakona. Tovenidi Yaubada yana veimea i vevedumweꞌaiꞌaiedi bega vematavuloga i na veluagai baniꞌodi basenadiotoga Kola i veluagai fai Yaubada yana veimea i uviꞌagali.

12  ✡Tutuyanina ꞌwa ꞌaꞌaniluvetubama Iesu ꞌana nuaveꞌavina faifaina tovekalinidi ꞌawasasamie baniꞌodi yoke, ꞌawadi bwalabwalaidi kebu yadi bunumayaga i sososoana-ꞌavoꞌavovo, taunidi ꞌaisedi faifaidi i nuanua. Inala kabukabu ꞌana tutuye waowa i na bweuya ta na sosoaneni siwe kaukau i na beweni ꞌaivaita kebu ta na veluagai. Tomotoganidi wata baniꞌodi, kebu tamu saiꞌafo ꞌwaidiega ꞌaivaita ta na veluagai. Taunidi baniꞌodi welavi, vuaga ꞌana tutuya ꞌwaineye kebu i da vuavuaga ꞌwa da vo i da bwavu, weꞌe tomotoga i na talayavulediga nika i na bwavuotoga. 13 Yadi sauluva sakoidi ꞌeba bunumayaga tomotoga matadie, baniꞌodi yagina bwaikidi buobuodi. Wata taunidi baniꞌodi ꞌibadibadi yadi sauluva ꞌwainega ꞌwa na vo ꞌako, Magemagetadi”, siwe tutuya ꞌaleꞌusana wata i na ꞌaꞌava, weꞌe yadi ꞌeba mia Yaubada i ꞌidewa-vagaseni dudubala ꞌweyaꞌweyauotogina ꞌwaineye, bei i na mia-vagata.

14-15 Tove-vekavekalinidi faifaidi basenadiotoga Inoki i vona-vagata. Inokinina ꞌadi ve-7 tubulelelegidi Adama ꞌwainega, yadi sauluva nagami i ꞌasetai i vo,

A na vonemi. Toveimea i na mai yana anelose magemagetadi taiadi, ꞌadi ꞌailaꞌa welavi ꞌadi ꞌilukulukuta baniꞌodi, tomotoga matatabudi i na vonayavuga mataneye. ꞌAna tovedumweꞌaiꞌai sakoidi i na veimeyedi vematavuloga i na veluagai, yadi sauluva sakoidi wata yadi awavesako Yaubada ꞌwaineye ꞌadi tutula.”

16 Tovenidi tutuya fuedi i vevebonavoluvolu wata ꞌaiꞌedi vita i na souyedi ꞌwaidie, faifaidi mali tomotoga i vevevita-maimaigidi. Taunidi i awaꞌaiꞌaidi, taunidi yadi nuanua sakoidi i ꞌiꞌidewadi wata tomotoga ꞌwaidie i susubia-sebaseba bega naninidi nuanuadi, i na veledi.

Matakia wata veluꞌaseꞌase.

17-18  ✡Ekwavo, ꞌwa na nuani basenadi ꞌada Toveimea Iesu Keliso yana tomataꞌaulelevo nagami i vonemi i vo, Tutuya ꞌeba veꞌaꞌava saiꞌafoga i na velilivana tomotoga ꞌifwaidi i na tovoi i na sisidibidibiemi wata taunidi yadi nuanua sakoidi i na ꞌiꞌidewadi.” 19 Vona mogitana tove-vekavekalinidi yadi sauluva baniꞌodi, yadi ve faifaidi tomotoga i veveꞌikwayekwayega bega veꞌidiꞌidi i sousouyedi. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana nuanua kebu nuanuadi i na vematayakeyakeni, weꞌe taunidi yadi nuanua bunu ꞌana nuanua sakoidi faifaidi, ꞌaisedi i ꞌiꞌidewadi.

20-21  ✡Weꞌe ekwavo ꞌomi kebu baniꞌodi ꞌwa na munega. ꞌAkonadi ꞌwa vetumagana Yaubada yana Vona magemagetana ꞌwaineye, siwe nuanuaku taunimi ꞌwa na kiavetoketokemi bega yami vetumagananina faꞌalina i na ꞌenoꞌeno. ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina yana toketokena ꞌwainega ꞌwa na veveluꞌui weꞌe tutuyanina ꞌada Toveimea Iesu Keliso ꞌwa na lulukamaseniga, taunimi ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavinimi bega Yaubada yana nuakalikali ꞌwaineye ꞌwa na miamiani. I na nagoga Iesu yana vila-vaitugana ꞌwaineye ma yana nuakalikali mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na velemi.

22  ✡Egavo ve ꞌailuga faifaidi i vevenuanaluga ꞌwa na ꞌisanuakalikaliedi ꞌwa na ꞌivaisedi. 23 ꞌIfwaidi i sakona ꞌwa na kiavenuaviladi ꞌwa da vo tamu tomogo ꞌai-ꞌalaꞌalase i da beꞌu ꞌwa da ꞌitaꞌitaꞌieni. Weꞌe ꞌifwaidi tomotoga i sakona-vebogiga ꞌwa na ꞌisanuakalikaliedi ꞌwa na ꞌivaisedi i na nuaviladi Iesu ꞌwaineye, siwe ma yami kololo ꞌwa na ꞌisaꞌisa i na nunago yadi sakona nuami i na ꞌewadi nika ꞌomi wata ꞌwa na beꞌu. Mogitana ꞌwa na ꞌisanuakalikaliedi siwe yadi sakona ꞌwa na vedumweꞌaiꞌaiedi.

Subia wata veluꞌui.

24-25  ✡Kebu tamu wata aitoi Yaubada baniꞌodi, ꞌaiseotogina, i ꞌitaꞌitaꞌieda sakona ꞌwaidiega Iesu Keliso ꞌada Toveimea ꞌwainega. I lubwaineda matatabuda ta na subisubiai, taunina magemagetana, ma yana toketokena nani matatabuna i veveimeyedi, basenadi, ꞌasiau wata ꞌawaie yana toketokenanidi kebu i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata. Begaidi Yaubada ꞌana fata i na ꞌisaveꞌavinimi bega kebu ꞌwa na beꞌubeꞌu sakona ꞌwaidie, i na nagoga mulieta ma yami sosoana bwaikina i na miemi mataneye, yana ꞌaiꞌaiwabu magemagetana ꞌwaineye. Bei ma yami sosoana ꞌwa na tovotovoi ꞌatumaiꞌavami, kebu tamu yami sakonaga.

Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

Yau Iude.

✡ 1:4: 2 Ion 1:9-10; Lom 6:15

✡ 1:5: 1 Kol 10:5-10; Num 14:32-35

✡ 1:6: Nag 6:1-2

✡ 1:7: Nag 19:1-10,15-16,24-25; 2 Fit 2:6-9

✡ 1:9: Dan 10:13; VeL 34:6; Ve 12:7-8

✡ 1:11: Nag 4:8; 1 Ion 3:12; 2 Fit 2:15-16; Ve 2:14; Num 31:15-16, 16:1-3,16,19-21,25-33

✡ 1:12: 1 Kol 11:20-22; 2 Fit 2:13

✡ 1:17-18: 1 Tim 4:1; 2 Tim 3:1-2

✡ 1:20-21: Kolos 2:6-7; 1 Kol 3:9-11

✡ 1:22: Lom 15:1; 1 Kol 15:33

✡ 1:24-25: 2 Fit 3:14; Ibu 13:8; 1 Fit 1:5

VE

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

VE

Iesu Keliso yana ve Ioni ꞌwaineye.

Tutuyanina Ioni i miamia Imula Fatimo, vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, buki deꞌe i kilumi. Iesu i wafa i laka abame, baniꞌodi malamala 35 i ꞌaꞌavana, mulieta deꞌe bukinina Ioni i kilumi. Buki deꞌe ꞌana kiluma ꞌana tutuye, Iesu ꞌana tovetumaganavo veviga bwaikidi i veveluagadi Loma gabemani ꞌwaidiega, siwe buki deꞌe ꞌwainega tovetumagananidi ꞌaivaita i veluagai, bega ma yadi venuafoufaꞌala i vetoketoke.

Ioni, Iesu tauniotogina i ꞌiseni ꞌwa da vo i da ꞌenoneganega, ꞌenoneganeganina ꞌwainega Iesu yana vona tovetumaganavo ꞌailaꞌa 7 faifaidi i nogaidi, mulieta i kilumidi. Wata nani tulina tulina ꞌawaie i na souyediga i sivemagesedi ꞌwaineye, bega Ioni i luꞌivoneyedi ꞌwaideye bukinina ꞌwainega. Naninidi Iesu i ve Ioni ꞌwaineye awatabai ꞌwaidiega, bega ꞌadi ꞌaseta ꞌwa da vo ta da ꞌisa-ganuganunuyedi.

Weꞌe buki deꞌe ꞌana nuanua bwaikina mageseye, Yaubada yana vetoketoke Seitani wata yana ꞌailaꞌa yaiaina ꞌwaidie faifaina. I na vetoketokega Keliso ꞌwainega, wata tomia fwayafwaya taunidi i tauyediga Seitani ꞌwaineye i na leodi. I na leodi i na ꞌaꞌavana, abama wata fwayafwaya ꞌivaudi i na ꞌidewadi, mulieta Yaubada yana ꞌAilaꞌa ma yadi sosoana i na mia-vagata Yaubada wata Iesu Keliso taiadi. Buki deꞌe ꞌana ꞌidi side baniꞌodi.

Buki lamuna wata vekaiwa tovetumaganavo ꞌwaidie. 1:1-8

Keliso i souyeni Ioni ꞌwaineye 1:9-20

Keliso yana vona tovetumagana ꞌailaꞌa 7 ꞌwaidie. 2:1-3:22

Buki nunumina wata ꞌana yogoyogona 7. 4:1-8:1

Anelose 7 yadi evulega 7 i yuvedi. 8:2-11:19

Tomotoga ꞌadi ꞌaitonu, ꞌaisaya kasikasisidi baniꞌodi. 12:1-13:18

ꞌIfwaidi ve. 14:1-15:8

Nani sakoiotogidi ma ꞌaivoedi 7. 16:1-21

Yaubada ꞌatamana Babiloni, tomotoga ꞌaisaya kasikasisidi baniꞌodi, wata Seitani i leodi. 17:1-20:10

Tomotoga matatabudi yadi vonayavuga Yaubada mataneye. 20:11-15

Abama, fwayafwaya wata Ielusalema ꞌadi ꞌiveꞌivau. 21:1-22:5

Iesu yana vila-vaitugana faifaina. 22:6-21

1

1 Vonanidi buki deꞌe nageneye Yaubada yana ꞌanivelena Iesu Keliso ꞌwaineye bega avaꞌai saiꞌafoga i na souyediga, i sivemagesedi Yaubada yana tofolovavo ꞌwaideye. Keliso yana anelose abamega i vetunei yau Ioni yana tofolova ꞌwaikuye bega naninidi i veku. 2 Nani matatabuna a ꞌisediga a vonevonemi. Deꞌe a luluꞌivonaga valanina i mai Yaubada ꞌwainega wata vonanidi tonovidi Iesu Keliso i luꞌivoneyedi ꞌwaikuye. 3 Fai naninidi saiꞌafoga i na souyedi, egavo deꞌe Yaubada yana luꞌivonanina i na luꞌiawawaiga i na sosoana, weꞌe egavo vonanidi i na nogaidi i na vematayakeyakediga wata ma yadi sosoana.

Ioni yana vona nuakalikali tovetumagana ꞌwaidie.

4-6  ✡Yau Ioni a vekaiwa ꞌomi tovetumagana ꞌwa miamiani ꞌatamana 7 ꞌwaidie, ꞌawalawa Eisia nageneye. Nuanuaku Yaubada, ꞌAnuꞌanununa wata Iesu Keliso, ma yadi nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌwaimie wata nuanua bikana mia ꞌatumaina taiadi i na velevelemi. Yaubadanina miamia-vagaina, ꞌasiau i miamia, basenadi i miamia wata boladiotoga i na miamia. Yaubada ꞌAnuꞌanununa 7 i miamiani yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna mataneye, weꞌe Iesu Keliso taunina toluꞌivona tonovina ma ꞌana vetumagana wata Yaubada Natuna, kumanina nagami i tovoi wafayega, toveimea fwayefwayeye taunina ꞌadi Toveimea bwaikaotogina.

Iesu Keliso ta na subisubiai fai i nuakalikalieda, yana wafa ꞌwainega i yavuda yada sakona ꞌwaidiega, wata i silakaida bega yana ꞌEba Veimea nageneye ta miamia wata ta vevetofolova yana Yaubada ꞌalo Tamana faifaina, ꞌasaꞌaiana ꞌida yana tovelomu. Mogitana Iesu Keliso ta na subisubiai fai taunina magemagetana wata toketokeotogina, kebu i na ꞌaꞌavaga i na mia-vagata. Vona mogitana, yaku nuanua baniꞌodi.

7  ✡ꞌWa ꞌisanawe sino waowa ꞌwainega i mimai. Tomotoga matatabudi i na ꞌiseni, ꞌana toꞌailovena taiadi. ꞌAwalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌana tomia i na ꞌiseni i na mimai, taunidi faifaidi i na vemogai.

Avaꞌai a voneyeniga, vona mogitana yaku nuanua baniꞌodi.

8 Yaubada ꞌada Toveimea toketokeotogina, ꞌasiau i miamia basenadi i miamia wata boladiotoga i na miamia. I vonaga i vo, Yau kumaniku lamukwaikwaituna wata kaluna, kebu ꞌaku ꞌeba velamuga wata kebu ꞌaku ꞌeba veꞌaꞌavaga.”

Keliso i souyeni Ioni ꞌwaineye.

9 Yau tatami Ioni, ma fuedeye vita ta veveluagadi Iesu faifaina, fueda yana ꞌEba Veimea nageneye ta miamiani, wata yana ꞌaivaita ꞌwainega ta totokemaigeda. Yaubada yana Vona a luluꞌageyeni wata Iesu faifaina a luluꞌivona begaidi i ꞌiveꞌaviniku i mieku imule yadi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye ꞌana wagava Fatimo. 10 Tafaloloye, ꞌaiatanina ꞌAuvea yana ꞌAiata, ꞌwaineye ꞌAnuꞌanununa mogitana i ageku begaidi tamu bona mulikuye a nogai baniꞌodi evulega butuꞌaina bwaikina. 11 Bonananina i voneku i vo, Avaꞌai ꞌu na ꞌiseniga ꞌu na kiluma i na nago tovetumagana ꞌadi ꞌailaꞌavo i miamiani ꞌatamana 7 ꞌwaidie i na ꞌiseni. ꞌAtamananidi side ꞌadi wagava. Efeso, Simena, Feligamo, Taiatala, Sadisi, Filadofia, Lodisia.”

12 A sivilaku a na ꞌiseni aitoi kumanaga i vonavona, nika a ꞌiseni mageta ꞌadi ꞌeba yato golida matatabuna 7. 13  ✡Kamwadie tamu tomogo a ꞌiseni ꞌana ꞌisaꞌisa kumanina i vetomotogaotoga, ꞌana talauma manamanawena i obu ꞌageneye i leꞌwa, weꞌe bulava golida ꞌafauneamo. 14  ✡Navaꞌauna ꞌana lauꞌavu i kumeta baniꞌodi labia fwaꞌena ꞌalo bunebune founa, matana ꞌaninamanamalidi baniꞌodi ꞌai-ꞌalaꞌalata. 15 ꞌAgena wata ꞌaninamanamalidi baniꞌodi tamu kainumu i luyauyauta ꞌai-ꞌalaꞌalata nageneye, bonana ꞌana nogaya baniꞌodi kuvakuvala butuꞌaina. 16  ✡ꞌAna ꞌatagie ꞌubwana 7 weꞌe ꞌawaneye kefata kainumu ma viꞌaviꞌaina nigonigona. Maigina mataududulina ꞌwa da vo inala i da vulaoga.

17 Tutuyanina a ꞌiseni a beꞌu ꞌageneye ꞌwa da vo a da wafa. ꞌAna ꞌatagi i yatoi tomogokuye i voneku i vo, Kebu ꞌu na kolologa. Yau ꞌeba velamu wata ꞌeba veꞌaꞌava. 18 Yau kumaniku tomia-vagata. Basenadi a wafa siwe a yawasa, tutuya matatabuna kebu a na ꞌaꞌavaga a na mia-vagata. Wafa wata wafawafadi yadi ꞌeba mia, yau ꞌadi Toveimea.

19 Faifainanina nuanuaku naninidi ꞌu ꞌiseꞌisediga faifaidi ꞌu na kiluma. Naninidi ꞌakonadi i souyediga wata naninidi ꞌawaie i na souyedi. 20 ꞌUbwananidi 7 ꞌaku ꞌatagie, wata mageta ꞌadi ꞌeba yato golida 7 ꞌadi nuanua givagivadi. ꞌAdi nuanua side baniꞌodi. ꞌUbwananidi 7 taunidi Yaubada yana anelose 7, tovetumaganavo i miamiani ꞌatamana 7 ꞌwaidie ꞌadi toꞌisaveꞌavina, weꞌe mageta ꞌadi ꞌeba yatonidi 7 taunidi tovetumaganavonidi ꞌadi ꞌailaꞌa 7.”

2

Keliso yana vona me Efeso faifaidi.

1 Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Efeso, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Kumanina ꞌana ꞌatagie ꞌubwana 7, wata mageta ꞌadi ꞌeba yato golida 7, ꞌwaidiamo i nunago, yana vona. 2  ✡I vo, Naninidi ꞌwa ꞌidewadiga ꞌakonadi a ꞌasetadi. Folova vitadi ꞌwaidie yami dumwebika ꞌakonadi a ꞌiseni wata yami tokemaiga. A ꞌasetai kebu nuanuami tosakona taiadi ꞌwa na miamia wata tomotoganidi igodi i vo, ꞌIma Iesu yana tomataꞌaulelevo,” siwe ꞌwa sitonovidi ꞌwa ꞌasetadi i vevekali. 3 Faifaiku vita ꞌwa veluagadiga siwe ꞌwa tokemaigemi kebu ꞌwa da baila.

4 Naninidi ꞌwa ꞌidewadiga ꞌatumaidi, siwe tamu nani faifaina a na awavesakoyemi. Basenadi ꞌwa nuakalikalieku bwaikina, weꞌe tutuya deꞌe kebu. 5  ✡Yami nuakalikalinina nagami, ꞌwa na nuanuani bega ꞌwa na ꞌasetai avaꞌaiega ꞌwa beꞌu. Yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi, naninidi nagami ꞌwa ꞌidewadiga wata ꞌwa na ꞌiꞌidewadi. ꞌAiꞌedi yami sakonanidi kebu ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusediga, a na wai yami mageta ꞌana ꞌeba yato a na elomi. 6 Weꞌe tamu nani faifaina a sososoana, fai me Nikolaiti yadi sauluva sakoidi ꞌwa vedumweꞌaiꞌaiedi yau wata baniꞌodi a vedumweꞌaiꞌaiedi.

7  ✡Vona deꞌe ꞌwa nogaiga, nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

Egavo i na vetoketokega faifaiku, welavi i tovotovoi Faladaisi, a na tauyedi vuagina i na ꞌani. Faladaisi Yaubada yana ꞌeba mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina wata sosoana-vagata, weꞌe welavinina ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

Keliso yana vona me Simena faifaidi.

8 Wata Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Simena, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Kumanina ꞌeba velamu wata ꞌeba veꞌaꞌava, i wafa wata i yawasa-vaitugana, yana vona. 9  ✡I vo, ꞌAmi vita a ꞌasetadi, ꞌwa vewekowekomaga siwe ꞌaiꞌaiwabu ꞌwaimie Yaubada mataneye. Me Diu ꞌifwaidi tutuya fuedi i awavesakoyemi, kumanidiavo igodi i vo, ꞌIma Yaubada yana tomotoga,” siwe yadi sauluva sakoidi ꞌwaidiega ta ꞌasetadi taunidi kebu Diu mogitana, taunidi Seitani yana ꞌailaꞌa. 10  ✡Vita saiꞌafoga ꞌwa na veluagadi faifaiku siwe kebu ꞌwa na kolologa. A na vonemi. Seitani yana veimea ꞌwainega ꞌifwaimi i na yatomi vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye, bei yami vetumagana i na silubudi ꞌaiata 10* nagedie. Nuanuaku ma yami vetumagana ꞌwa na tovoi faꞌalina, bega ꞌaiꞌedi ꞌaku gaviavo nuanuadi i na luvewafami, ꞌwa na vetumaganekumo, kebu ꞌwa na baileku. ꞌAiꞌedi kebu ꞌwa na bailekuga, mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina a na velemi, yami tokemaiga ꞌana tutula.

11  ✡Vona deꞌe ꞌwa nogaiga, nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

Egavo i na vetoketokega faifaiku kebu i na wafa-vagata. Kebu tamu saiꞌafo vita i na veluagai tosakona yadi wafa ꞌana veluga ꞌwaineye.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

Keliso yana vona me Feligamo faifaidi.

12  ✡Wata Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Feligamo, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Kumanina ꞌawaneye kefata kainumu nigona ma viꞌaviꞌaina, yana vona. 13 I vo, Bei ꞌwa miamianiga a ꞌasetai, weꞌe Seitani yana ꞌeba veimea fai tomotoga fuedi taunidi i tauyedi ꞌwaineye. Weꞌe ꞌomi yaku nuanua ꞌwa ꞌiꞌidewadi, yami vetumagana ꞌwaikuye kebu i da mwea. Seitani yana ꞌeba veimeanina ꞌwaineye, bei yaku toluꞌivona Anitifasi i tokemaiga faifaiku i luvewafai. ꞌWa ꞌiseni siwe kebu ꞌwa da bailekuga.

14  ✡Mogitana ꞌwa tokemaigemi faifaiku, siwe nani ꞌifwaidi faifaidi a na awavesakoyemi. Tomotoga ꞌifwaidi taiadi ꞌwa miamiani Belami yana ve sakona faifaina i vevetutuyamedi. Basenadiotoga tamu toveimea bwaikina ꞌana wagava Belaki nuanuana me Isileli i na leodi begaidi Belaminina, tamu ꞌeda Belaki i veni baniꞌodi i na munegidi. I vo, ꞌAiꞌedi me Isileli i na sakona Yaubada mataneye kebu i na ꞌivaisedi vetalaga ꞌwaineye. Nuadi ꞌu na ꞌewadi bega ꞌaisayanidi mali tomotoga i velomuyediga yaubada-vekavekali ꞌwaidie i na ꞌaniꞌanidi wata i na veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, ꞌamu fata ꞌu na vetoketoke ꞌwaidie.” Fai me Isileli i sakona baniꞌodi, Yaubada kebu i da ꞌivaisedi vetalaga ꞌwaineye, Belaki ma ꞌana ꞌailaꞌavo i vetoketoke me Isileli i leodi. 15 Wata baniꞌodi tomotoga ꞌifwaidi taiadi ꞌwa miamiani me Nikolaiti yadi ve sakoidi i vevetutuyamedi. 16  ✡Sauluvanidi yau kebu nuanuaku, begaidi yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi. ꞌAiꞌedi kebu, saiꞌafoga a na wai tosakonanidi a na veimeyedi yaku toketokena ꞌwaidiega, ꞌwa da vo taiadi ꞌa na vetalaga kefatanina ꞌawakuye ꞌwainega.

17  ✡Vona deꞌe ꞌwa nogaiga, nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

Egavo i na vetoketoke faifaiku, ꞌaniꞌani givagivana abamega a na veledi i na ꞌani, ꞌana wagava Mana. Wata kileu ꞌavuꞌavuna ꞌaitamogana ꞌaitamogana a na veledi, kileunidi ꞌwaidie wagava ꞌivaudi i kilumidi, siwe kebu tamu aitoi i da ꞌasetai, aitoi kumanina ꞌana ꞌanivelena ꞌaisena i ꞌasetai.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

Keliso yana vona me Taiatala faifaidi.

18  ✡Wata Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Taiatala, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Yaubada Natuna, kumanina matana ꞌaninamanamalidi baniꞌodi ꞌai-ꞌalaꞌalata weꞌe ꞌagena ꞌaninamanamalidi baniꞌodi tamu kainumu yadayadalina, yana vona. 19 I vo, Naninidi ꞌwa ꞌiꞌidewadiga ꞌakonadi a ꞌasetadi. Yami folova, yami nuakalikali a ꞌasetadi wata ma yami vetumagana ꞌwa vevetoketoke faifaiku. Basenadi saiꞌafo, ꞌasiau ꞌakonadi i vevebwaika.

20 Naninidi ꞌwa ꞌidewadiga ꞌatumaidi, siwe tamu nani faifaina a na awavesakoyemi. Vavinenina ꞌana wagava Iesibeli, taunina tosakona igodi i vo, Yau Yaubada yana toluꞌivona,” ꞌwa tauyeni yana ve ꞌwainega yaku tofolovavo i vevekaliedi i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo. Wata yana vekalinina ꞌwainega, ꞌaisayanidi mali tomotoga i velomuyediga yaubada-vekavekali ꞌwaidie i ꞌaniꞌanidi, yadi nuanua i vo ꞌako, ꞌAtumaina Yaubada mataneye.” 21 Tutuya manamanawena a lukamata, nuanuaku Iesibeli i da nuavilai, siwe kebu nuanuana yana sauluva sakoidi i na bailedi. 22 Bega a na taweni ꞌivie bei i na veveviga bwaikina, weꞌe enavo taiadi i veveꞌavulaga ꞌaiꞌedi kebu i na nuaviladi yadi sauluvanidi sakoidi ꞌwaidiega, ma fuedie vita a na veledi i na toke i na veviga. 23 Tomotoganidi yana ve sakoidi nuanuadi, taunidi baniꞌodi natunavo wata a na nikedi i na wafa. Tovetumaganavo matatabudi i miamiani ꞌatamana tulina tulina ꞌwaidie valana i na nogai i na nuani Yau kumaniku tomotoga yadi nuanua wata naninidi nuanuadi, a ꞌasetaꞌaꞌavadi. ꞌAitamogana ꞌaitamogana tutula a na velemi, yami sauluva ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi.

24-25 Weꞌe ꞌifwaimi ꞌwa miamiani Taiatala ꞌwaineye a na vonemi fai yadi ve sakoidi kebu nuanuami wata ve-vekavekalinidi igodi i goleni nuanua givagivana, siwe mogitana Seitani ꞌwainega, ꞌwa baila. Kebu tamu wata vita a na velemi siwe nuanuaku ve wata sauluva ꞌatumaidi ꞌwaimie i ꞌenoꞌenoviga, ꞌwaidie ꞌwa na tovoi faꞌalina, i na nagoga tutuyanina a na vilaku.

26-27  ✡Egavo i na vetoketoke, yaku nuanua i na ꞌiꞌidewadiga i na nagoga ꞌeba veꞌaꞌava ꞌwaineye veimea a na veledi. Veimeanina basenadi a ꞌewai Tamaku ꞌwainega bega a na tauyedi ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi tomia i na veveimeyedi. Yadi veimeanina toketokena, baniꞌodi fulumai kainumu nau i na nikei i na ꞌanivivia. 28 Wata tovetumaganavonidi a na veledi Kumauloku magetana bwaikina.

29 Vona deꞌe ꞌwa nogaiga, nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

3

Keliso yana vona me Sadisi faifaidi.

1  ✡Wata Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Sadisi, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Kumanina Yaubada ꞌAnuꞌanununa 7 wata ꞌubwana 7 nimaneye, yana vona. Yami folova matatabuna a ꞌasetadi, ꞌami ꞌisa ꞌwainega ꞌomi tovetumagana toketokemi, siwe mogitana ꞌomi wafawafami yami vetumagana mweadi. 2 I lubwainemi matami i na ꞌanialadi yami vetumagananidi mweadi ꞌwa na kiavetoketokedi, kebu nuanuaku i na mwea-vagata. A ꞌasetai folovanidi ꞌakonadi ꞌwa ꞌidewadiga bola kebu i da veꞌatumaiotoga yaku Yaubada mataneye. 3 Fai kebu i da veꞌatumaiga ve ꞌwa ꞌewaiga wata ꞌwa nogai kebu nuami i na fani, ꞌwa na nuanuanidi, yami sakona ꞌwa na vedumweꞌubuꞌubusedi ꞌwa na vematayakayaka. ꞌAiꞌedi kebu ꞌwa na ꞌisaꞌisa ꞌwa na sakosakona yau a na vaimwaimwa a na leꞌwa yawaimi i na lovoga.

4  ✡Weꞌe ꞌifwaimi me Sadisi yami sauluva tonovidi ꞌwa da vo baniꞌodi ꞌami kaleko vunavunagidi, sakona ꞌwaidiega kebu ꞌwa da ꞌiveyokemiga. Yami sauluva tonovidi begaidi ꞌami fata ma ꞌami kaleko ꞌavuꞌavudi taiadi ta na yabayaba. 5  ✡Egavo ꞌwa na vetoketokega faifaiku, matatabumi ꞌwa na vekaleko ꞌavuꞌavudiega wata ꞌami wagava kebu a na ꞌuꞌumidiga yaku buki ꞌwainega. Bukinina nageneye tomotoganidi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai bei ꞌadi wagava i ꞌenoꞌenovi. Tamaku mataneye wata yana anelose matadie a na vo, Deꞌe tomotoganidi yaku tomotoga.”

6 Vona deꞌe ꞌwa nogaiga nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

Keliso yana vona me Filadofia faifaidi.

7  ✡Wata Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Filadofia, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Kumanina magemagetana wata yana sauluva matatabuna tonovidi, yana vona. Basenadiotoga Kini Devida ꞌatamana Ielusalema ꞌana toveimea, tomotoga yadi luku i veveimeyeni. Yau wata ma yaku veimea, ꞌaiꞌedi saiboda a na sibaleniga, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na siboda-vaitugani, weꞌe ꞌaiꞌedi a na sibodaiga, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na sibaleniga. 8 Yami folova a ꞌasetadi wata a ꞌasetai yami vetoketokena siaina siwe yaku vona ꞌwa vematayakeyakedi wata yami vetumagana ꞌwaikuye kebu ꞌwa da ꞌivemweamweadiga. Matamie saiboda a sibaleni, kebu tamu aitoi ꞌana fata i na siboda-vaitugani. 9  ✡A na vonemi. Me Diu ꞌifwaidi vita i velevelemiga siwe yadi sauluva sakoidi ꞌwaidiega ta ꞌasetadi taunidi kebu Diu mogitana, Seitani yana ꞌailaꞌa. Yaku veimea ꞌwainega tovekalinidi i na mai ꞌwaimie ma yadi veꞌililibu i na beꞌu ꞌagemie wata i na veꞌawamogitana a nuakalikaliemi faifaina. 10 Tokemaiga vonana basenadi a voneyeniga ꞌwa vematayakeyakeni begaidi tutuyanina vita bwaikidi i na souyedi tomia fwayafwaya matatabumi ꞌwaimie i na silubumiga, yau a na ꞌitaꞌitaꞌiemi.

11  ✡Saiꞌafoga a na wai ꞌwaimie yami toketokenanina siaina ꞌwa na ꞌiꞌisaveꞌavini, kebu nuanuaku tamu aitoi i na elomi yami tokemaiga ꞌana tutula. 12  ✡Egavo i na vetoketoke faifaiku, a na silakaidi bega yaku Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye i na vefolova, bei tutuya matatabuna i na miamia Yaubada mataneye. Tomotoganidi ꞌwaidie wagava ꞌaitonu a na kilumidi. Yaku Yaubada ꞌana wagava, Yaubada yana ꞌatamana bwaikina ꞌana wagava Ielusalema ꞌIvauna, kumanina ꞌawaie abamega i na obuma yaku Yaubada ꞌwainega, wata ꞌaku wagava ꞌivauna.

13 Vona deꞌe ꞌwa nogaiga nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

Keliso yana vona me Lodisia faifaidi.

14  ✡Wata Keliso i voneku i vo, Nuanuaku ꞌu na kiluma i na nago ꞌatamana Lodisia, Yaubada yana anelose bei i miamiaga ꞌwaineye, kumanina tovetumaganavo i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. ꞌU na kilumaga side baniꞌodi ꞌu na voneyedi ꞌu na vo,

Kumanina yana sauluva matatabuna tonovidi wata ma ꞌana vetumagana i luluꞌivona mogitana Yaubada ꞌana ꞌaseta faifaina, wata taunina Yaubada ꞌana ꞌidewadewa matatabuna lamudi, yana vona. 15  ✡Yami folova ꞌakonadi a ꞌasetadi, kebu ꞌwa da bailekuga siwe wata kebu ꞌwa da vematayakeyakekuga. Nuanuaku ꞌwa na vevematayakeyakeku siwe fai kebu nuanuami, ꞌasaꞌaiana ꞌwa na bailamo. 16 ꞌOmi baniꞌodi faleda ufana legalegana, tomotoga kebu nuanuadi. Ufa fayona ꞌatumaina ꞌomi kebu baniꞌodiga wata kebu baniꞌodi aluꞌai yauyaugina. Fai ꞌomi legalegami a na ꞌalaiwagemi. 17  ✡ꞌOmi yami nuanua ꞌwa vo ꞌako, ꞌIma a veꞌaiꞌaiwabu yama kukua fuedi, ꞌakonadi ꞌama fata.” Siwe kebu ꞌwa da ꞌasetai ꞌomi mogitana ꞌwa vewekowekoma yami mia vitana. Nani ꞌatumaidi ꞌwa bavuyedi baniꞌodi matami i sako, wata ꞌomi baniꞌodi tomotoga konekonedi. Kebu tamu nani ꞌatumaina ꞌwaimie i da ꞌenoꞌeno, nuaꞌavami. 18  ✡A veveluꞌaseꞌasemi nuanuaku nani ꞌatumaidi ꞌwa na kimwanedi ꞌwaikuyega, baniꞌodi golida tomotoga i vevetagovi, golida ꞌatumaiꞌavana i ꞌaꞌawakoluya, yoke i kokoiyavuleni. ꞌWa na kimwanediga ꞌwaikuyega ꞌwa na veꞌaiꞌaiwabu mogitana. Wata kaleko ꞌavuꞌavudi wata vunavunagidi ꞌwa na kimwanedi ꞌwaikuyega bega yami vekonekone ꞌana bunumayaga i na ꞌaꞌava. Wata mulamula ꞌwaikuyega ꞌwa na kimwane matami ꞌwa na iwagidi bega ꞌami fata nani ꞌatumaidi ꞌwa na ꞌisaꞌinanadi.

19  ✡Egavo a nuakalikaliedi yadi sakona faifaidi a tatalabodedi wata a luluvematavulogidi bega yadi sauluva i na veꞌatumai. Fai a nuakalikaliemi, ꞌaiꞌedi kebu ꞌwa na nuavilamiga vematavuloga a na velemi. Nuanuaku ꞌwa na vetoketoke faifaiku, wata yami sakona ꞌwaidiega ꞌwa na nuavilami, taunimi ꞌwa na tauyemi mogitana ꞌwaikuye. 20  ✡A na vonemi. Tomotoga nuanuadi i na lukuga ediavo ꞌwaidie nagami tanotanogayega i na velutoli, wata yau baniꞌodi lilivamie a tovotovoi a vevelutoli nuanuaku a na luku yami nuanua ꞌwaidie. ꞌAiꞌedi aitoi bonaku i na nogai bega i na tauyeku, a na luku ꞌwaineye a na veianeni wata i na veianeku.

21  ✡Fai a vetoketoke, Tamaku i tauyeku taiadi ꞌa miamia yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye, wata baniꞌodi egavo i na vetoketokega faifaiku a na tauyedi yaku ꞌeba miabui ꞌwaineye taiadi ꞌa na miabui.

22 Vona deꞌe ꞌwa nogaiga nuami i na ꞌivina nika ꞌwa na ꞌasetai avaꞌai ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i vonevoneyeni tovetumaganavo ꞌailaꞌa tulina tulina ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi.”

4

Tomia abama yadi subia Yaubada ꞌwaineye.

1 Keliso yana vona tovetumaganavo ꞌadi ꞌailaꞌa 7 faifaidi i ꞌaꞌava, mulieta a ꞌisalaka, abame tamu saiboda i sibaleniga a ꞌiseni. Bonanina baniꞌodi evulega butuꞌaina nagami a nogaiga, wata i voneku i vo, ꞌU mai ꞌwaikuye, naninidi ꞌako i na souyediga a na vemu.” 2  ✡I vonaꞌaꞌavana nika mogitana ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ageku. Abame tamu tomotoga a ꞌiseni ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamia. 3  ✡Tomotoganina ꞌaninamanamalina ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi kilifou ꞌalo tamu kileu yamoyamoina ꞌana wagava Kaneliani. ꞌEba miabuinina ꞌwaineye abavole i vetovoia ꞌana ꞌisaꞌisa kileu ꞌalaꞌalawina ꞌana wagava Emelodi. 4 Tomotoganina lilivaneye, wata a ꞌisedi ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabudi 24 i yatovivivili, ꞌeba miabuinidi ꞌwaidie toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi 24 i miabui, ꞌadi kaleko ꞌavuꞌavudi weꞌe ꞌunuꞌunudie kunabanaba golida i yatodi, i veveimea ꞌana ꞌeba ꞌisa. 5 ꞌEba miabuinina ꞌwainega mageta i kikianamali, butuꞌaina a nogai baniꞌodi bona bwaikidi, wata baniꞌodi tomuyoana i dududuya. Wata ꞌeba miabuinina maiginega dukala i magemagetadi matatabuna 7, magetanidi taunidi ꞌasaꞌaiana Yaubada ꞌAnuꞌanununa 7. 6  ✡Wata i vagamaiga tamu nani a ꞌiseni ꞌwa da vo eyaga niwalova ꞌatumaiotogina, ꞌaninamanamalina kilifou baniꞌodi.

Wata ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna lilivaneye nani ma yawaidi toketokedi 4 i tovififineni. 7 Naninidi tomogodi mata ꞌana loi, tamu ꞌana ꞌisaꞌisa sifu walawalaꞌai bwaikaotogina ꞌana wagava laioni, tamu bulumakau ꞌana ꞌisaꞌisa, tamu maigina ꞌwa da vo tomotoga maigina, wata tamu manubutu ꞌana ꞌisaꞌisa, i yaveyavega. 8  ✡Naninidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana fafedi 6, nagedie wata tabwadie mata ꞌana loi. Lovana, ꞌaiata yadi folova lei, kebu i da veveawaiga i vo,

Magemagetana,

Yaubada bwaikaotogina, yana veimea toketokena,

Magemagetana.

Basenadi i miamia, ꞌasiau i miamia, wata boladiotoga i na miamia.”

9-10  ✡Tutuya fuedi naninidi 4 yadi lei-subisubia ꞌwainega kumanina miamia-vagaina i miabui ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i awaꞌaiꞌaia, i veveꞌililibu wata i vevekaiwa ꞌwaineye. Tutuyanina i lei-subisubia wata toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi 24 ma yadi veꞌililibu i beꞌubeꞌu kumanina miamia-vagaina yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna mataneye i subisubiai. Yadi vetoveimea ꞌana ꞌeba ꞌisa kunabanaba i tawetawedi mataneye i leilei i vo,

11 ꞌOmu yama Yaubada wata ꞌama Toveimea,

Subia, veꞌililibu wata toketokena ꞌamu laubwaina ꞌu na veveluagadi, fai ꞌomu nani matatabuna ꞌu ꞌidewadi,

Taunimu yamu nuanua ꞌwainega i souyedi bega ꞌasiau ma yawaidi i ꞌenoꞌenovi.”

5

Iesu taunina ꞌasaꞌaiana Yaubada yana Sifi Siaina.

1 Yadi lei i ꞌaꞌava, mulieta kumanina i miabui ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye ꞌana ꞌatagie tamu lubulubu nunumina a ꞌiseni. Lubulubunina ma viꞌaviꞌaina i kilumi, i nunumina i ꞌiyogoyogoni matatabuna 7, siwe veveꞌetobodana. 2 Tamu anelose toketokena a ꞌiseni i toke i vegole i vo, Aitoi ma yana veimea bega ꞌana fata yogoyogonanidi i na yavudi lubulubu i na siyawayawagi i na luꞌiawawai?” 3 ꞌAna yavu wata ꞌana luꞌiawawa faifaidi i lauala siwe kebu tamu aitoi i da veluagai abame, fwayefwayeye wata towafa ꞌwaidiega. 4 Begaidi a nuavita bwaikina a ꞌweꞌwela fai kebu tamu aitoi ma yana veimea bega ꞌana fata i na yavuya wata i na luꞌiawawai. 5 A ꞌweꞌweꞌwela nika tamu toꞌedakumeta ꞌauꞌauveana i voneku i vo, ꞌU veꞌwada ꞌu ꞌisanago. Tamu Kini Devida tubuna bwaikina, Iuda ꞌana wauma ꞌwainega i vetoketoke. Taunina toketokeotogina baniꞌodi sifu walawalaꞌai bwaikaotogina ꞌana wagava laioni, ma yana veimea bega ꞌana fata yogoyogonanidi 7 i na kiadabadi wata i na siyawayawagi.”

6  ✡Tomogonina toketokena a ꞌisadabeni nika Yaubada yana Sifi Siaina* a ꞌiseni i tovotovoi Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna kamwaneye, weꞌe nani ma yawaidi toketokedi 4, toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi 24 taiadi i tovififineni. Sifinina Siaina ma ꞌana bwaya, ꞌana ꞌisaꞌisa basenadi i wafa siwe i tovoi-vaitugana. ꞌEduꞌeduneye alana 7,† weꞌe matana 7, matananidi ꞌasaꞌaiana Yaubada ꞌAnuꞌanununa 7 kumanidiavo i vetunedi ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie. 7-8  ✡Sifinina Siaina i nago lubulubunina i ꞌewai Yaubada ꞌana ꞌatagiega nika bei nani ma yawaidi toketokedi 4 wata toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi 24 taiadi ma yadi veꞌililibu i beꞌu mataneye. ꞌAitamogana ꞌaitamogana ma yadi ꞌeba lauinava gita wata ꞌaivoe ꞌatumaidi nimadie, golida ꞌwainega i ꞌidewadi. ꞌAivoenidi nagedie tamu vane i veadagidi i na kabuniga magaina ꞌatumaina, ꞌana ꞌaseta Iesu yana tomotoga yadi veluꞌui Yaubada ꞌwaineye. 9  ✡Tamu lei ꞌivauna i leieni Keliso ꞌwaineye i vo,

Vona mogitana ꞌomu ma yamu veimea, bega lubulubu nunumina ꞌu ꞌewai,

ꞌAna yogoyogona ꞌu na kiadabadi.

I lubwainemu, fai i luvewafamu bega dayagimu ꞌwainega tomotoga fuedi ꞌu tuveobudi Yaubada faifaina.

Tomotoganidi i maia ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega, mali bonana ꞌwaidiega, tomotoga tulidi tulidi, ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega.

10  ✡Tomotoganidi ꞌu tuveobudiga, i luku Yaubada yana ꞌEba Veimea nageneye i na vetofolova faifaina ꞌasaꞌaiana yana tovelomu, bega tomia fwayafwaya i na veimeyedi.”

Tomotoga matatabudi Iesu i subiai.

11  ✡Leinina i ꞌaꞌava, wata a ꞌisadaba nika anelose a ꞌisedi, ꞌadi ꞌailaꞌa fueotogidi kebu tamu aitoi ꞌana fata i na luꞌiawawadi. Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna, nani ma yawaidi toketokedi 4, toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi 24, matatabudi nageneye, weꞌe anelosenidi fueotogidi i tovififinedi. 12 Bonadi bwaikinega a nogai i leilei i vo,

Yaubada yana Sifi Siaina i wafa,

Veimea, ꞌaiꞌaiwabu, ꞌaseta wata toketokena ꞌana laubwaina i na veveluagadi.

I lubwaineda ta na veveꞌililibuyeni, ta na awaꞌaiꞌaia wata ta na subisubiai.”

13 Anelose fueotogidi abame i leiꞌaꞌava, nika wata Yaubada ꞌana ꞌidewadewa matatabudi i velamu i lei. ꞌAna ꞌidewadewanidi abame i miamiani, fwayefwayeye, towafa yadi ꞌeba mia ꞌwaineye, eyage, wata ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidie, i leilei i vo,

Taunina yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamiaga, wata yana Sifi Siaina taiadi, i lubwainedi subia, veꞌililibu, ꞌaiꞌaiwabu wata toketokena i na veveluagadi.

Kebu i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata.”

14 I leiꞌaꞌava, mulieta nani ma yawaidi toketokedi 4 bonadi i tutuli i vo, Vona mogitana, ꞌima wata yama nuanua baniꞌodi,” weꞌe toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi ma yadi veꞌililibu i beꞌu matadie i subiadi.

6

Yogoyogonanidi 7 i kiadabadi.

1  ✡Leinidi i ꞌaꞌava mulieta Yaubada yana Sifi Siaina a ꞌiseni yogoyogonanidi ꞌwaidiega tamu i kiadabai nika nani ma yawaidi toketokedi 4 tamu iadi bonana a nogai. Bonananina bwaikina ꞌwa da vo tomuyoana i da duduya i voneku i vo, ꞌU mai.” 2 A ꞌisanago ꞌaisaya osi ꞌavuꞌavuna a ꞌiseni, kwavuneye tamu tomogo ma yana tufu, ꞌunuꞌununeye kunabanaba ꞌaiꞌaiwabuna i yatoi, toveimea ꞌadi vaigavu, i tauya i nunago i na vetalaga i na vetoketoke.

3 Sifinina Siaina yogoyogonanidi ꞌana veluga i kiadabai nika nani ma yawaina toketokena ꞌana veluga bonana a nogai i vo, ꞌU mai.” 4 A ꞌisanago tamu osi i souyeni siwe yamoyamoina. Osinina kwavuneye tamu tomotoga ma yana veimea bega tomotoga fuedi fwayefwayeye tauniꞌavadi i na vevetalaga wata tauniꞌavadi i na luluvewafadi. Kefata bwaikina i ꞌidewaiga kainumu ꞌwainega i veleni.

5 I ꞌaꞌavana mulieta Sifinina Siaina yogoyogonanidi ꞌana vetonu i kiadabai nika nani ma yawaina toketokena ꞌana vetonu bonana a nogai i vo, ꞌU mai.” A ꞌisanago tamu osi ꞌwauꞌwaugina i souyeni, kwavuneye tamu tomogo, kukua ꞌadi vita ꞌadi ꞌeba ꞌetowava nimaneye. 6 Bona a nogai ꞌwa da vo tamu tomogo i da vegole, nani ma yawaidi toketokedi 4 ꞌawasasadiega i vo,

Tomotoga fuedi i na folofolova, weꞌe ꞌaiata ꞌaitamogana ꞌana tutula i na ꞌewai, tutulanina matatabuna ꞌwainega ꞌana fata ꞌaniꞌani siaina i na kimwanei baniꞌodi ꞌuvi ꞌaitamogana ꞌalo tafioko ꞌaitonu. Weꞌe welavi ꞌatumaidi kebu ꞌu na ꞌivesakodi bega bunama wata oine i na ꞌenoꞌenovi.”

7 I vonaꞌaꞌava, mulieta Sifinina Siaina yogoyogonanidi ꞌana ve-4 i kiadabai, nika nani ma yawaina toketokena ꞌana ve-4 bonana a nogai i vo, ꞌU mai.” 8  ✡A ꞌisanago tamu osi a ꞌiseni tomogona ꞌadalina, kwavuneye tamu tomogo ꞌana wagava Wafa, weꞌe mulineye tamu osi ꞌana tomotoga ꞌana wagava Towafa-yadi-ꞌeba-mia.* Tomotoganidi ꞌadi ꞌailuga ma ꞌadi veimea i tauyedi ꞌadi fata tomia fwayafwaya fuedi i na luvewafadi. I na vo, ꞌA na nikedi side baniꞌodi, ꞌifwaidi tauniꞌavadi i na vetalaga i na wafa, ꞌifwaidi lokayega i na wafa, ꞌifwaidi viga sakoidi ꞌwaidiega i na wafa, weꞌe ꞌifwaidi ꞌaisaya walawalaꞌai i na ovadi i na wafa.” Tomotoganidi i na wafaga side baniꞌodi ꞌadi ꞌailaꞌa. Tomia fwayafwaya matatabudi ta da ꞌidiaga ꞌailaꞌa 4, ꞌailaꞌa ꞌaitamogana baniꞌodi taunidi towafa.

9  ✡Toꞌainikenidi ꞌadi ꞌailuga i nagoi, mulieta Sifinina Siaina yogoyogonanidi ꞌana ve-5 i kiadabai nika Yaubada yana ꞌeba velomu a ꞌiseni. ꞌEba velomunina dibuneye Yaubada yana Vona ꞌana toluꞌivonavo ꞌanuꞌanunudi a ꞌisedi, kumanidiavo basenadi tosakona i luvewafadi yadi tokemaiga Iesu ꞌwaineye faifaina. 10  ✡Towafanidi matatabudi i toke i vegole bonadi bwaikinega i vo, ꞌAma Toveimea toketokemu wata magemagetamu, yamu sauluva matatabuna tonovidi. Maꞌavia tomia fwayafwaya i na vonayavuga bega ꞌu na veimea tomotoganidi i luvewafamaga vematavuloga i na veluagai?” 11  ✡ꞌAitamogana ꞌaitamogana kaleko ꞌavuꞌavudi i veledina i vonedi i vo, Saiꞌafo ꞌwa na lulukamata, nagami emiavo taunidi Iesu yana tofolovavo ꞌifwaidi i na luvewafadi, mulieta ꞌami ꞌailaꞌanina nuanuaku i na veluagai nika bei vematavuloga i na souyeni.”

12  ✡I vonaꞌaꞌava, matakuye Sifinina Siaina yogoyogonanidi ꞌana ve-6 i kiadabai nika yoyoyo bwaikina i yue. Inala i luꞌwaugi igovala baniꞌodi, wetaꞌi vivivilina i yamota ꞌwa da vo dayaga. 13 ꞌUbwana fuedi i avuta ꞌwa da vo kaukau bwaikina i da nunuga welavi ididi i da avuta. 14 Abama avaꞌaiamo i nago ꞌwa da vo ꞌile i da nunumi weꞌe ꞌoya wata imula matatabudi i feto wata i veꞌaniꞌidiꞌidi.

15  ✡Tutuyanina naninidi i souyedi a ꞌisedi, tomia fwayafwaya yadi kini, toveimeavo, gavia ꞌana toꞌedakumetavo, toveꞌaiꞌaiwabu, tovetoketoke, tofolova-maimaiga wata tomotoga yavuyavudi, matatabudi i dega i veꞌalagivagiva vatuꞌaie wata ovuye. 16 I vegolegole ꞌoya wata kileu ꞌwaidie i vo, ꞌWa ꞌanitaꞌimi ꞌwa tavunima, nika kumanina ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamiaga kebu ꞌana fata i na ꞌisema, wata yana Sifi Siaina yana nuasako kebu i na sousouyeni ꞌwaimeye. 17 ꞌWa na givema fai yadi ꞌaiata bwaikina ꞌakonadi i souyeni, ma yadi nuasako i na vematavulogima. Kebu tamu aitoi ꞌana fata i na vetoketoke ꞌadi ꞌailuga yadi nuasako ꞌwaidiega.”

7

Me Isileli ꞌifwaidi tugusa i na ꞌewadi Yaubada ꞌwainega.

1 Yaubada yana nuasako i souyeni a ꞌiseni mulieta anelose 4 a ꞌisedi fwayafwaya i tovififineni kaukau matatabudi i tatalabodedi bega kebu i na nunuga eyage wata fwayefwayeye wata welavi lukudi kebu i na feto. 2 Wata tamu anelose a ꞌiseni inala yana ꞌeba lakayega i souyeni, nimaneye Yaubada Miamia-vagaina yana tugusa yana tomotoga faifaidi. I toke i vegole anelosenidi 4 ꞌwaidie, kumanidiavo Yaubada toketokena i veledi bega fwayafwaya wata eyaga i na ꞌivesakodi. 3  ✡I vegole ꞌwaidie i vo, Fwayafwaya, eyaga wata welavi kebu ꞌwa na ꞌivesakodiga, ꞌwa na lulukamata nagami yada Yaubada yana tofolovavo ꞌadi tugusa ꞌa na yatodi debadie.” 4-8 Tugusa i yatodi i ꞌaꞌava mulieta i voneku ꞌadi ꞌaivia tomotoga ꞌwaidie Yaubada yana tugusa i yatodi debadie. Me Isileli tomotoga wauma ꞌaitamogana ꞌaitamogana tugusa i ꞌewadiga, ꞌadi luvetubama 144,000.

Iuda ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Lubeni ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Gada ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Asa ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Nafitalai ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Manasa ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Simioni ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Livai ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Isaka ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Sebuloni ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Iosefa ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Beniamina ꞌana wauma ꞌwainega tomotoga 12,000 ꞌwaidie tugusa i yatodi.

Side waumanidi ꞌwaidiega me Isileli matatabudi 144,000 ꞌwaidie Yaubada yana tugusa i yatodi.

ꞌAilaꞌa fueotogidi Yaubada i subisubiai.

9  ✡Me Isileli ꞌadi tugusa i yatodi i ꞌaꞌavana, nika wata a ꞌisedi ꞌailaꞌa fueotogidi, luꞌiawawa-wayoga. Tomotoganidi i maia ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega, mali bonana ꞌwaidiega, tomotoga tulidi tulidi, ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega. Matatabudi ꞌadi kaleko vunavunagidi wata ꞌavuꞌavudi i veꞌwesenedi wata nimadie saisai lukudi, i tovotovoi Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna wata yana Sifi Siaina matadie. 10 Tomotoganidi i toke i vegole i vo,

Yaubada, kumanina ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamiaga, wata yana Sifi Siaina ꞌakonadi i ꞌitaꞌitaꞌieda sakona ꞌwaidiega.”

11-12 Anelose matatabudi, toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi, wata nani ma yawaidi toketokedi 4, ꞌeba miabuinina ꞌaiꞌaiwabuna i tovififineni. Matatabudi i lumataꞌafufu Yaubada mataneye i subisubiai i vo,

Vona mogitana yada nuanua side baniꞌodi.

Yaubada i lubwaineni subia, ꞌaiꞌaiwabu, ꞌaseta, vekaiwa, veꞌililibu, veimea wata toketokena i na veveluagadi,

Kebu i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata.

ꞌAsaꞌaiana yada nuanua baniꞌodi.”

13  ✡Tamu toꞌedakumeta ꞌauꞌauveana i velutolieku i vo, Kumanidiavo ꞌadi kaleko vunavunagidi wata ꞌavuꞌavudi ꞌu da ꞌasetadi egavo wata avaꞌaiega i maia?” 14-15  ✡Bonana a tutuli a vo, ꞌAuvea, yau kebu a da ꞌasetadiga, ꞌu da voneku.” Wata i voneku i vo,

Tomotoganidi i maia vita bwaikidi i souyediga fwayefwayeye, ꞌwaidiega. Iesu yana wafa ꞌwainega i veꞌatumaiotoga ꞌwa da vo ꞌadi kaleko Sifi Siaina dayaginega i da lekoadi bega i da vevunavunaga, faifainanina abame ꞌaiata wata lovana Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, Yaubada mataneye i tovotovoi i folofolova faifaina. Kumanina ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamiaga, taunina yana toketokena ꞌwainega i na ꞌiꞌitaꞌitaꞌiedi. 16 Kebu tamu tutuya wata i na lase ꞌalo ꞌanigodi i na lala, inala ꞌalo yauyauta bwaikina ꞌwaidiega kebu i na veviga. 17  ✡Kebu tamu saiꞌafo vita i na veluagai fai Sifinina Siaina, kumanina ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna kamwaneye i miamiaga, i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi baniꞌodi toꞌisaveꞌavina sifi yana ꞌaisaya i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. I na nunawedi ufa luluvuala ꞌwaidie, ufanina ꞌwainega mia ꞌatumaina wata ꞌivauna i sousouyeni, wata Yaubada nuadi i na ꞌiveololodi nika kebu tamu tutuya i na ꞌweꞌwelaga.

8

Yogoyogonanidi ꞌana ve-7 i kiadabai.

1 Wata a ꞌisanago a ꞌiseni Yaubada yana Sifi Siaina lubulubu nunumina yogoyogona ꞌana ve-7 i kiadabai, nika abame nani matatabuna kulukulu i lovogi baniꞌodi ꞌawasasa saiꞌafo.

2 I ꞌaꞌavana mulieta Yaubada yana anelose 7, kumanidiavo mataneye i tovotovoi a ꞌisedi, ꞌaitamogana ꞌaitamogana yadi evulega i veledi.

3-4  ✡Weꞌe tamu anelose ma yana ꞌaivoe golida vane faifaina, i maiga ꞌeba velomu lilivaneye i tovoi. Yaubada vane bwaikina i ꞌewai anelosenina i veleni i na kabuni ꞌeba velomu golida ꞌwaineye, ꞌeba velomunina i tovotovoi Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna mataneye. Vanenina i kabuniga Yaubada yana tomotoga yadi veluꞌui ꞌana ꞌimosoꞌi, lufwa magaina ꞌatumaina i laka veluꞌuinidi taiadi Yaubada mataneye anelose nimaneamo. 5 Anelosenina ꞌai ꞌalaꞌalaina i ꞌewadi ꞌeba velomu ꞌwainega i vedodogi vane ꞌana ꞌeba vedodoga ꞌwaineye. I vedodogidi i ꞌaꞌavana i toke i taweni i obu fwayefwayeye nika tomuyoana i kianamali wata i duduya, butuꞌai bwaikidi wata yoyoyo i yue.

Evulega 7 i yuvedi.

6 ꞌAi ꞌalaꞌalaina i taweni i obu fwayefwayeye i ꞌaꞌava mulieta anelosenidi 7 yadi evulega nimadie a ꞌisedi i na yuvedi.

7  ✡Nagami, tamu yana evulega i yuveiga, ꞌai ꞌalaꞌalaina, dayaga, wata ꞌwei mwadodoudi baniꞌodi aisi i avuta fwayefwayeye. Fwayafwaya viꞌai ꞌaitonu, viꞌai ꞌailuga ꞌatumaidi weꞌe viꞌai ꞌaitamogana i ꞌalai, wata baniꞌodi welavi wata mosomoso.

8-9  ✡Anelose ꞌana veluga yana evulega i yuveiga, tamu nani ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi ꞌoya bwaikina i lubeanunuga malaveseye i taweni. Eyaga viꞌai ꞌaitonu, viꞌai ꞌailuga ꞌatumaidi weꞌe viꞌai ꞌaitamogana i yamota baniꞌodi dayaga, bega viꞌainina nageneye igana matatabudi i wafa wata waka i ꞌaniweawealidi.

10-11 Anelose ꞌana vetonu yana evulega i yuveiga, tamu ꞌubwana bwaikina i ꞌalata dukala baniꞌodi abamega i ꞌanitaꞌia ufa bwaikidi wata ufa-luluvuala ꞌifwaidi ꞌwaidie. Ufa viꞌai ꞌaitonu, viꞌai ꞌailuga ꞌatumaidi weꞌe viꞌai ꞌaitamogana i vegolagola baniꞌodi ꞌalu bega tomotoga fueotogidi i yemuga i veꞌalawafawafa. ꞌUbwananina i ꞌanitaꞌiga ꞌana wagava Gola.

12 Anelose ꞌana ve-4 yana evulega i yuveiga, inala, wetaꞌi wata ꞌubwana i ꞌisamataꞌweuꞌweu. Inala viꞌai ꞌaitonu, viꞌai ꞌailuga ꞌatumaidi weꞌe viꞌai ꞌaitamogana i dudubali. Wata baniꞌodi wetaꞌi wata ꞌubwana bega fwayefwayeye lovana wata ꞌaiata yadi mageta i vesiai.

13  ✡I ꞌaꞌavana a ꞌiꞌisadabaga nika a nogai manubutu butuꞌaina. Tabwaotogineye i luluvivila i toke i vegole i vo, Ieu, ꞌomi tomia fwayafwaya nuakalikalimi. Tutuyanina anelose ꞌadi ꞌaitonu ꞌaitamogana ꞌaitamogana yana evulega i na yuveiga, vita bwaikaotogidi tulina tulina i na sousouyedi ꞌwaimie.”

9

Evulega ꞌana ve-5 i yuvei.

1 Manubutu i tauya i nago, mulieta anelose ꞌana ve-5 yana evulega i yuvei, tamu tomotoga ꞌaninamanamalina i obu fwayefwayeye ꞌwa da vo ꞌana ꞌisa baniꞌodi ꞌubwana i da ꞌanitaꞌia abamega. I obuga, Vatuꞌai Manamanawena, yaiaina yadi ꞌeba mia ꞌana ꞌeba yavu i ꞌewai i mieni i yavuya. 2 I yavuya nika lufwa bwaikina i souyeni ꞌwa da vo libi domwa-tuaina lufwana bega inala matana i umai yana mageta i ꞌawaduguli, abama ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi igovala. 3  ✡Lufwanina ꞌwainega limwana fuedi i obu tanotanoge i vetuli yadi ꞌaiova i vekasikasisi bwaꞌoꞌoꞌo baniꞌodi. 4  ✡Limwananidi tatalabodadi kebu ꞌadi fata ꞌaniꞌani i na ꞌivesakoidi wata baniꞌodi mosomoso ꞌalo welavi. Tomotoga fuedi i na ovadi, weꞌe tomotoganidi Yaubada yana tugusa debadie i yatodiga, kebu i na ovadiga.” 5 I vonedi i na ovadimo weꞌe ꞌivewafa faifaina kebu i da tauyediga. Wetaꞌi 5 nagedie i na ovaovadi bega i na veveviga bwaikina baniꞌodi bwaꞌoꞌoꞌo yadi ꞌaiova. 6 Veviganina faifaina tomotoga i na vo, ꞌA da wafa, veviga ꞌa baila,” siwe Yaubada kebu i na tauyedi i na wafaga.

7 Limwananidi ꞌadi ꞌisaꞌisa ꞌwa da vo ꞌaisaya osi kaleko kainumu ꞌwainega i da ꞌivivigavudi vetalaga faifaina. Ma ꞌadi veimea bega debadie ꞌadi vaigavu golida i yatodi, maigidi ꞌwa da vo tomotoga maigidi. 8 Navaꞌaudi manamanawedi, nigodi manamanawedi wata nigonigodi baniꞌodi ꞌaisaya laioni nigodi. 9 Nuafoudie ꞌadi vaigavu ꞌana ꞌisaꞌisa kaleko kainumu, fafedi butuꞌaidi bwaikaotogidi ꞌwa da vo ꞌaisaya osi waka fwayafwaya fuedi i da luluyoꞌedi vetalaga faifaina. 10 Weꞌe giudi baniꞌodi bwaꞌoꞌoꞌo giudi, ꞌwaidiega tomotoga i na lovelovenidi wetaꞌi 5 nagedie. 11 Vatuꞌai Manamanawena ꞌana toꞌisaveꞌavina kumanina wata limwananidi ꞌadi toveimea. ꞌAna wagava me Diu bonadiega Abadoni, weꞌe me Guliki bonadiega Afoloni ꞌana saivila Toꞌivesako. 12  ✡Deꞌe vitanina i ꞌaꞌava, vita ꞌailuga wata saiꞌafoga i na souyedi.

Evulega ꞌana ve-6 i yuvei.

13 Anelose ꞌana ve-6 yana evulega i yuveiga, bona a nogai i mai ꞌeba velomu kamwanega. ꞌEba velomunina golida ꞌwainega i ꞌidewai Yaubada mataneye i tovotovoi.

14 Bonananina a nogaiga, i vonavona anelose ꞌana ve-6 ꞌwaineye i vo, Anelosenidi 4, basenadi i yogonidi i yatodi ufa bwaikina ꞌana wagava Iufiletisi ꞌwaineye, ꞌu na yavudi i na nagoi.” 15  ✡Anelosenidi 4 i yavudiga basenadi i ꞌidewadi i yatodi bega ꞌawasasanina, ꞌaiatanina, wetaꞌinina wata malamalanina i venuaꞌivineniga ꞌwaineye i na souyedi tomotoga fuedi i na luvewafadi. Tomia fwayafwaya ꞌadi ꞌailaꞌa viꞌai ꞌaitonu. ꞌAiluga ꞌatumaidi weꞌe viꞌai ꞌaitamogana i na luvewafadi. 16 Anelosenidi 4 tovetalaga fueotogidi i ꞌedakumesedi, ꞌadi ꞌailaꞌa i luꞌivoneyeni ꞌwaikuye, matatabudi 200 milioni (200,000,000).

17-18 Wata a ꞌiseni ꞌwa da vo a da ꞌenotalailoiloyedi tovetalaganidi osi kwavudie i laka i nunagoi. Nuafoudie ꞌadi kaleko kainumu, ꞌifwaidi yamoyamoidi ꞌwa da vo ꞌai-ꞌalaꞌalata, ꞌifwaidi ꞌalaꞌalawidi ꞌwa da vo malaveta, ꞌifwaidi ꞌovuꞌovudi ꞌwa da vo manufagila. Osi ꞌunuꞌunudi ꞌwa da vo ꞌaisaya laioni ꞌunuꞌunudi, weꞌe ꞌawadiega ꞌai meana, lufwa wata manufagila ꞌalaꞌalaina i sousouyedi, ꞌwaidiega tomotoga viꞌai ꞌaitamogana i luvewafadi, viꞌai ꞌailuga ꞌatumaidi. 19 Osinidi yadi toketokena bega i na luluvewafadiga, ꞌawadie wata giudie fai giudi ꞌwa da vo ꞌoꞌolo ꞌunuꞌunudi bega tomotoga i nikenikedi.

20  ✡Vitanidi i ꞌaꞌava, tomotoga ꞌifwaidi i miamianiga bola i baibaila, kebu nuanuadi taunidi i na tauyedi Yaubada i na subisubiai. Nuanuadi Seitani enavo baniꞌodi yaiaina i na subisubiadi, wata kumaea i dabidi golida, siliba, kofa, kileu, wata welavi ꞌwaidiega, i ꞌoduꞌodu ꞌwaidie. Naninidi tomotogaotoga ꞌadi ꞌidewadewa kebu ꞌadi fata i na ꞌisa, i na nogaya, wata i na feto siwe i subisubiadi.” 21 Wata kebu nuanuadi i na nuaviladi bega i na ꞌailove luvewafa, veꞌavula-ꞌavoꞌavovo, vainago, wata ꞌadi ꞌafoꞌa i na bailedi.

10

Tamu anelose ma yana lubulubu.

1 Wata a ꞌisanago, tamu anelose toketokeotogina a ꞌiseni i obuobuma abamega. Waowa i ꞌavui i mimaieni, ꞌunuꞌununeye abavole i vetovoia, maigina mataududulina inala baniꞌodi, weꞌe ꞌagena ꞌwa da vo baniꞌodi ꞌai i da luꞌaogi. 2-3 Nimaneye lubulubu nunumina siaina siwe i luyawagi. ꞌAgena ꞌana ꞌatagi i ba eyage, ꞌana wama ꞌavale, i toke i vegole ꞌwa da vo kuvakuvala butuꞌaina. I vegoleꞌaꞌavana, nika tomuyoana 7 i dududi ꞌasaꞌaiana bonana i tutuli. 4 Tutuyanina i dududi i ꞌaꞌavana igodi yadi vona a da kilumidi siwe tamu bona a nogai abamega i voneku i vo, Naninidi tomuyoana 7 i voneyediga nuamuye i na ꞌenoꞌeno, kebu ꞌu na kilumidi.”

5-6 Anelosenina, kumanina i ba eyage wata ꞌavale nimana ꞌana ꞌatagi i silakai i vegole i vo, A vona mogitana Yaubada ꞌana wagavayega, kumanina miamia-vagaina, abama, fwayafwaya, eyaga i ꞌidewadi wata nani matatabuna. Kebu wata ꞌa na lulukamata. 7 Tutuyanina anelose ꞌana ve-7 yana evulega i na yuvei, Yaubada yana nuanua givagivadi i na veꞌaꞌava-vagasedi, baniꞌodi basenadiotoga i voneyedi yana tofolovavo ꞌwaidie, kumanidiavo i vetoluꞌivona faifaina.”

8 Bonananina a nogaiga abamega wata i vona-vaitugana ꞌwaikuye i vo, ꞌU na nago anelosenina i baga eyage wata ꞌavale, nimanega lubulubu luyawagina ꞌu na ꞌewai.”

9 I vonaꞌaꞌava, a nago ꞌwaineye a voneni a vo, Lubulubunina siaina nuanuaku ꞌu na veleku.” I voneku i vo, ꞌU na ꞌewai ꞌu na ꞌania, ꞌawamuye ꞌu na ꞌalatonoviga dibidibina baniꞌodi maiꞌawa, weꞌe bola kamomuye yuyuna.” 10 Bega a nago lubulubunina a ꞌewai nimanega, a siꞌauleni a ꞌalatonovi dibidibina ꞌwa da vo maiꞌawa. Siwe tutuyanina a tononi kamoku i ꞌaiova. 11 A ꞌaniꞌaꞌavai wata i voneku i vo, ꞌU na nago ꞌu na luꞌivona-vaitugana Yaubada yana Vona wata avaꞌai saiꞌafoga i na souyediga tomotoga yadi toveimea taiadi ꞌwaidie. Tomotoganidi bonadi tulina tulina i miamiani ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie.

11

Yaubada yana toluꞌivonavo ꞌadi ꞌailuga.

1 Mulieta ꞌeba ꞌetowava baniꞌodi wautogana i veleku i voneku i vo, ꞌU na tovoi ꞌu na nago Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui wata ꞌeba velomu ꞌu na ꞌetowavadi. I na ꞌaꞌavana, tomotoganidi nageneye i subisubiaga ꞌu na luꞌiawawadi. 2  ✡Vanuganina kalikalina, inagena tanotanoga kebu ꞌu na ꞌetowavaiga fai Yaubada i tauyeni mali tomotoga taunidi kebu Diu ꞌwaidie. ꞌAtamananina Magemagetana ꞌwaineye tomotoganidi i na veveimea wata nani fuedi i na ꞌiꞌivesakoidi wetaꞌi 42 nagedie. 3 Yaku toluꞌivonavo ꞌadi ꞌailuga veimea a na veledi a na vetunedi Yaubada yana Vona i na lalauꞌage wetaꞌinidi 42 nagedie ꞌalo ꞌaiata 1,260. ꞌAdi kaleko sakoidi niula ꞌadi baiki baniꞌodi, tomotoga yadi ꞌeba ꞌisa i nunuavita faifaidi.”

4  ✡Toluꞌivonanidi ꞌadi ꞌailuga baniꞌodi welavi Olive ꞌailuga, wata baniꞌodi mageta ꞌeba yato ꞌailuga i tovotovoi ꞌAuvea mataneye, kumanina tomia fwayafwaya ꞌadi Toveimea. 5 ꞌAiꞌedi egavo i na vo, Toluꞌivonanidi ꞌa na nikedi,” vita i na veluagadi fai toluꞌivonanidi ꞌawadiega ꞌai ꞌalaꞌalaidi i na souyedi ꞌadi gaviavo i na ꞌalaidi i na wafa. 6 Ma yadi veimea wetaꞌinidi 42 nagedie Yaubada yana Vona i na lalauꞌage, i na vona ꞌwei i na tova. Wata ꞌadi fata i na veimea ufa i na vedayaga wata ꞌaiꞌedi nuanuadi tutuya fuedi viga sakoidi tulidi tulidi i na sousouyedi tomia fwayafwaya ꞌwaidie.

7  ✡Tutuyanina yadi lauꞌage i na ꞌaꞌava, Vatuꞌai Manamanawena ꞌwainega tamu tomotoga ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi i na souyeni, i na vetoketoke ꞌwaidie i na luvewafadi. 8 Tomogodi ꞌatamane i na ꞌenoꞌeno, ꞌatamananina ꞌana wagava Ielusalema, bei basenadi ꞌadi Toveimea tomotoga i tutufwaseni ꞌai lagalagana ꞌwaineye. ꞌAtamananina faifaina ꞌana ꞌeba veꞌifiofio Sodoma ꞌalo Itifita, i awatalatutulediga fai Yaubada ꞌana tovedumweꞌaiꞌai fuedi bei i miamiani. 9 Towafanidi kebu tamu aitoi i na tauyedi i na tavunidi i na ꞌenoꞌenovi bega tomotoga fuedi ꞌailaꞌa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega, mali bonana ꞌwaidiega, tomotoga tulina tulina ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega i na mimaia ꞌaiata ꞌaitonu wata saiꞌafo nagedie i na ꞌiseꞌisedi. 10 Toluꞌivonanidi ꞌadi ꞌailuga yadi wafa faifaina tomia fwayafwaya i na sosoana, i na sakasakali wata i na veꞌiꞌuneꞌune. I na sosoanaga fai toluꞌivonanidi ma yawaidie vita fuedi tomia fwayafwaya i veleveledi.

11 Yau naninidi a ꞌiseꞌisedi ꞌwa da vo baniꞌodi a da ꞌenoneganega. Tomotoganidi towafa, a ꞌiseꞌisedi ꞌaiata ꞌaitonu wata saiꞌafo ꞌatamane i ꞌenoꞌenovi, mulieta Yaubada yawaina i sivedamani ꞌwaidie nika i yawasa. Tomotoga matatabudi i ꞌisedi i tovoiga, i kololo bwaikina. 12  ✡Toluꞌivonanidi ꞌadi ꞌailuga i yawasana tamu bona i nogai i toke i vegole abamega i vo, ꞌWa lakama.” ꞌAdi gaviavo i ꞌisaꞌisa ꞌadi ꞌailuga i lakalaka waowa ꞌwaineamo i luku abame.

13 I luku abame nika yoyoyo bwaikina i toke i yue tomotoga 7,000 i wafa. ꞌAtamananina nageneye tutuꞌai 10, yoyoyo i yuega 9 ꞌatumaidi, ꞌaitamogana ꞌwainega vanuga i ꞌanigeudi. Tomotoganidi ma yawaidi i miamianiga i ꞌiseni i kololo bwaikina begaidi Yaubada abame i subisubiai yana toketokena faifaina.

Anelose ꞌana ve-7 yana evulega i yuvei.

14-15  ✡Vita bwaikina ꞌana veluga a ꞌiseni i ꞌaꞌava, ꞌana vetonu saiꞌafoga i na souyeni fai anelose ꞌana ve-7 yana evulega i na yuvei. I yuvei i ꞌaꞌavana abamega bona bwaikidi a nogaidi i vonavona i vo,

Tutuya deꞌe i velamu i na nagoga ꞌAuvea Yaubada wata ꞌana Venuaꞌivina Keliso fwayafwaya wata ꞌana tomotoga taiadi i na veveimeyedi, yadi veimeanina kebu i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata.”

16  ✡I vonaꞌaꞌava, nika toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi 24, kumanidiavo Yaubada mataneye ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaidie i miamiani, ma yadi veꞌililibu i lumataꞌafufu Yaubada i subiai i vo,

17  ✡Yama ꞌAuvea Yaubada Toketokeotogimu, basenadiotoga wata ꞌasiau ꞌu miamia.

ꞌA vekaiwa bwaikina ꞌwaimuye fai yamu toketokena ꞌwainega ꞌu velamu tomia fwayafwaya ꞌu na veveimeyedi.

18 Basenadi tomia fwayafwaya ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidie i nuasako ꞌwaimuye, siwe tutuya deꞌe yamu nuasako i na souyeni ꞌwaidie, towafa ꞌu na veimeyedi ꞌadi tutula ꞌu na veledi.

Weꞌe yamu tofolovavo, yamu toluꞌivonavo, yamu tomotoga bwaikidi wata siaidi, matatabudi i veveꞌililibuyemuga tutula ꞌatumaidi ꞌu na veledi.

Wata tutuya deꞌe ꞌwaineye fwayafwaya ꞌana toꞌivesako ꞌu na leodi.”

19 Wata a ꞌisanago abame, matakuye Yaubada yana vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌana saiboda i sibaleni, nageneye tamu didiwaka a ꞌiseni. Didiwakanina nageneye Yaubada yana Veakutagona tomotoga ꞌwaidie ꞌana buki i ꞌenoꞌeno. Bola a ꞌiꞌisanago nika tomuyoana i kikianamali wata i dududuya, butuꞌai bwaikidi a nogaidi, yoyoyo i yue wata ꞌwei mwadodoudi baniꞌodi aisi i avuta.

12

Vavine wata wayoꞌo kasikasisina.

1 Wata a ꞌisanago abame tamu ꞌeba ꞌisa i souyeni nuaku i ꞌewai. A ꞌiseni tamu vavine, ꞌadi kaleko mataududulina baniꞌodi inala, ꞌunuꞌunudie kunabanaba ꞌubwana 12 taiadi, yadi veimea ꞌana ꞌeba ꞌisa, wata wetaꞌi tabwaneye i tovotovoi. 2 A ꞌisedi saiꞌafoga i na venatuna bega i ꞌweꞌweꞌwela bwaikina fai i veveviga.

3 Wata abame tamu ꞌeba ꞌisa i souyeni. Tamu tomotoga a ꞌiseni baniꞌodi wayoꞌo yamoyamoina, bwaikina wata kasikasisina. ꞌUnuꞌununa 7 ꞌwaidie kunabanaba 7 toveimea ꞌadi vaigavu, weꞌe alana 10 ꞌeduꞌedudie. 4 Giunega ꞌubwana fuedi i sitaꞌidi i obu fwayefwayeye. ꞌUbwana viꞌai ꞌailuga ꞌatumaidi i ꞌenoꞌenovi, viꞌai ꞌaitamogana i nikedi. Vavinenidi saiꞌafo i na venatunaga lilivadie wayoꞌonina i tovotovoi nuanuana natudi i na ꞌani-matayoꞌoi. 5 I venatuna kwamana iavetana i tubuga, kumanina ma yana toketokena tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina i na veveimeyedi. Wayoꞌonina igodi kwamananina i da ovai nika tamu tomotoga i sieloeloi i vagavaia i naweni Yaubada ꞌwaineye, kumanina yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamia. 6 Vavine i dega i nago saliꞌavuꞌavuye fai bei Yaubada yadi ꞌeba mia basenadi i ꞌidewai. Bei i na miamia i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi ꞌaiata 1,260 nagedie.

7  ✡Vavinenidi i dega i nago, mulieta gavia i velamu abame. Tamu anelose bwaikina ꞌana wagava Maikeli ma yana anelose, wata tomotoganina baniꞌodi wayoꞌo kasikasisina ma yana ꞌailaꞌa* taiadi i vetalaga. 8-9  ✡Maikeli ma yana anelose i vetoketoke weꞌe wayoꞌonina ma yana ꞌailaꞌa Yaubada kebu i da tauyedi bega i na miamia abame, begaidi i sogiedi i obuma fwayefwayeye. Wayoꞌonina kumanina basenadi ꞌoꞌolo tuatuaina, ꞌana wagava Diabolo ꞌalo Seitani, tomia fwayafwaya matatabudi i vevekaliedi.

10  ✡A ꞌiseni i obu fwayefwayeye, nika bona bwaikina a nogai abamega i vonavona i vo,

ꞌAsiau Yaubada nani matatabuna ꞌwaidie i vetoketoke, i ꞌitaꞌitaꞌi, wata i veveimea. Yaubada ꞌana Venuaꞌivina yana toketokena i veleni taiadi i veveimea. I vetoketokega fai Seitani i sogieni abamega. Kumanina i tovotovoi Yaubada mataneye lovana wata ꞌaiata edavo tovetumagana i vevevitadi sakona faifaidi. 11 Edavonidi Seitani ꞌwaineye i vetoketoke Keliso dayaginega, taunina Yaubada yana Sifi Siaina, yawaina i tauyeni i wafa tomotoga faifaidi. Wata edavo i vetoketoke fai Yaubada yana Vona tonovina i luꞌivona tomotoga ꞌwaidie, kebu yawaidi faifaidi i da nuanua, taunidi i tauyedi wafa ꞌwaineye. 12 ꞌOmi tomia abama ꞌwa na sosoana fai Yaubada i vetoketoke, weꞌe ꞌomi fwayafwaya wata eyaga ꞌadi tomia, nuakalikalimi vita ꞌwa na veluagadi fai Seitani i obuwa nuanuana vita bwaikina i na velemi. I nuasako-ꞌafoꞌafo fai i ꞌasetai yana tutuya ꞌaleꞌusana.”

13 Tomotoganina wayoꞌo baniꞌodi i obuma fwayefwayeye i ꞌasetai Yaubada i vetoketoke begaidi vavine i sogiedi, kumanidi kwamana iavetana i venatuneni. 14 Igodi i da ꞌiveꞌavinidi siwe Yaubada manubutu bwaikina fafena ꞌadi ꞌailuga vavine i veledi bega i dega i nago yadi ꞌeba mia nonogineye saliꞌavuꞌavu ꞌwaineye, bei malamala ꞌaitonu wata saiꞌafo nagedie i na ꞌitaꞌitaꞌiedi wayoꞌo ꞌwainega wata i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi. 15 Wayoꞌo ꞌawana i oꞌei ufa bwaikina i souyeni nuanuana vavine i na bewedi i na wafa. 16 Igodi i da luvewafadi siwe fwayafwaya vavine i ꞌivaisedi i ꞌanifuai ufanina matatabuna i susula. 17  ✡Wayoꞌonina i nuasako bwaikina vavine ꞌwaidie bega i nago natudiavo ꞌifwaidi taiadi i na vetalaga, kumanidiavo Yaubada yana Vona i vevematayakeyakediga wata Iesu faifaina i luluꞌivona. 18 Bega wayoꞌo i nago balebaleye bei i tovotovoi i lulukamata.

13

ꞌAisaya kasikasisina malavetayega.

1  ✡Tomotoga wayoꞌo baniꞌodi i tovi-vagata i tovotovoi a ꞌiꞌisanago nika tamu tomotoga a ꞌiseni ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi, malavetayega i lakama. A ꞌiseniga ꞌunuꞌununa 7, alana ꞌeduꞌedudie 10, weꞌe alanidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie kunabanaba toveimea ꞌadi vaigavu. ꞌUnuꞌununidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie wagava sakoidi i kilumidi, wagavanidi Yaubada i awavesakoyeni. 2 Tomotoganina ꞌana ꞌisaꞌisa sifu walawalaꞌai kasikasisina ꞌana wagava lefadi, ꞌagena ꞌwa da vo tamu ꞌaisaya sakoina ꞌana wagava bea, weꞌe ꞌawana bwaikina laioni ꞌawana baniꞌodi. Tomotoga baniꞌodi wayoꞌo yana toketokena, yana veimea wata yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna i ꞌanivelenedi tomotoganina malavetayega ꞌwaineye. 3 Weꞌe tamu ꞌunuꞌununa ꞌwaineye bwaya a ꞌiseni ꞌwa da vo basenadi i da wafa wata i da yawasa. Tomia fwayafwaya matatabuna nuadi i voganidi yana yawasa-vaitugana faifaina begaidi yana nuanua i vematayakeyakedi. 4 Wata tomotoga fuedi ma yadi subia i ꞌoduꞌodu wayoꞌo ꞌwaineye fai yana veimea i ꞌaniveleneni tomotoganina malavetayega ꞌwaineye. Siwe wata tomotoganina malavetayega ꞌwaineye i ꞌoduꞌodu i vonavona i vo, Tomogo deꞌe toketokeotogina, kebu tamu aitoi ꞌana fata taiadi i na vetalaga bega i na vetoketoke.”

5 Wetaꞌi 42 nagedie tomotoganina ma yana veimea taunina i awaꞌaiꞌaia weꞌe Yaubada ꞌwaineye i awadamana siwe Yaubada kebu i da talabodeniga i tauyeni. 6 Nuanuana Yaubada i na uviꞌagali bega ma yana nuasako i vovona-awadamana Yaubada ꞌwaineye, yana ꞌeba mia faifaina i vona, wata tomotoganidi taiadi i miamianiga abame, ꞌwaidie i vovona-awadamana. 7  ✡Yaubada i tauyeni Iesu yana tomotoga taiadi i vetalaga ꞌwaidie i vetoketoke, wata ma yana veimea tomotoga i miamiani ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, bonadi tulina tulina, i veveimeyedi. 8  ✡Tomotoga fuedi i na ꞌoduꞌodu tomotoganina malavetayega ꞌwaineye, weꞌe Iesu yana tomotoga mogitana i na baila. Basenadi Yaubada fwayafwaya kebu i da ꞌidewaiga, Iesu yana tomotoganidi ꞌadi wagava i kilumidi yana buki ꞌwaineye bega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, weꞌe kumanidiavo i na ꞌoduꞌoduga ꞌadi wagava kebu i da kilumidiga. Bukinina Yaubada yana Sifi Siaina yana buki, kumanina basenadi tomotoga i luvewafai.

9 Ekwavo a na vonemi, nuami i na ꞌivina-ꞌatumai bega deꞌe vonanina ꞌwa na ꞌasetai. 10  ✡ꞌAiꞌedi aitoi Yaubada i na tauyeni bega i na luku vanuga ꞌeba yogona ꞌwaineye Keliso faifaina, mogitana i na luku, wata ꞌaiꞌedi aitoi Yaubada i na tauyeni bega Keliso faifaina i na luvewafai kefatayega, mogitana i na wafa. Begaidi ꞌomi Iesu yana tomotoga, ꞌwa na tokemaigemi, ma yami vetumagana ꞌwa na tovotovoi faꞌalina vitanidi ꞌwaidie.

ꞌAisaya kasikasisina fwayafwayayega.

11 Wata a ꞌisanago nika tamu tomotoga a ꞌiseni fwayafwayayega i souyeni ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi. ꞌEduꞌeduneye alana ꞌailuga siaidi baniꞌodi sifi natudi alana, weꞌe bonana kasikasisina wayoꞌo baniꞌodi. 12 Tomotoganina malavetayega ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi, kumanina basenadi i wafa wata i yawasa, yana veimea matatabuna i ꞌanivelenedi tomotoga fwayafwayayega ꞌwaineye i vo, Nuanuaku ꞌu na veimea bega tomia fwayafwaya matatabudi i na ꞌoduꞌodu ꞌwaikuye.” 13  ✡Tomotoganina fwayafwayayega ꞌeba nuaꞌewa wata ꞌeba nuavogana i ꞌidewadi tomotoga matadie, wata i vona ꞌai-ꞌalaꞌalata i obuma abamega. 14 Tomotoga fwayafwayayega tugusanidi toketokedi i ꞌidewadi tomotoga malavetayega ꞌana wagavayega, naninidi ꞌwaidiega tomia fwayafwaya i vekaliedi. Wata tomotoga i vonedi i vo, Kumaea ꞌwa na ꞌidewai tomotoga malavetayega ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi, kumanina basenadi i wafa i yawasa, ma yami veꞌililibu ꞌwaineye ꞌwa na ꞌoduꞌodu.” 15 Kumaeanina i ꞌidewaꞌaꞌavaina tomotoganina fwayafwayayega ma yana veimea i vona nika kumaea yawaina i souyeni. Kumaeanina ꞌana fata i na welava, weꞌe egavo i baila, kebu nuanuadi i na ꞌoduꞌodu ꞌwaineye i luvewafadi. 16 Tomotoganina fwayafwayayega tomotoga matatabudi i lukakadedi ꞌadi tugusa i na ꞌewadi, i na yatodi ꞌadi ꞌatagie ꞌalo debadie, tomotoga bwaikidi wata tomotoga siaidi, ꞌaiꞌaiwabu wata wekowekoma, tofolova-maimaiga wata ꞌadi toveimeavo, matatabudi tugusa i ꞌewa. 17  ✡ꞌAiꞌedi egavo kebu ma ꞌadi tugusaga kebu ꞌadi fata kukua wata ꞌaniꞌani i na kimwane ꞌalo i na vekimwane. Tugusanina tomotoga ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi ꞌana wagava ꞌalo ꞌana wagava ꞌana naba.

18 Ekwavo, ma yami ꞌaseta ꞌwa na venuaꞌivina. Tomotoganina ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi, ꞌana wagava ꞌana naba fio baniꞌodi, side nabanina 666. Egavo ma yadi ꞌaseta ꞌadi fata fionina i na nuaꞌivineni nika wagavaotoga i na veluagai, wagavanina ꞌaisayanina ꞌana wagava siwe ꞌana nogaya ꞌwa da vo tamu tomogo ꞌana wagava.

14

Tomotoganidi ꞌitaꞌitaꞌi ꞌakonadi i veluagai yadi lei.

1  ✡Wata a ꞌisanago, Yaubada yana Sifi Siaina a ꞌiseni tomotoga 144,000 taiadi i tovotovoi ꞌOya Saioni tabwaneye. Tomotoganidi debadie Sifinina ꞌana wagava wata Tamana ꞌana wagava i kilumidi. 2  ✡Bona bwaikina a nogai abamega kuvakuvala ꞌalo tomuyoana butuꞌaina baniꞌodi. Bonanina ꞌana nogaya wata baniꞌodi ꞌailaꞌa bwaikina yadi gita i lalauinava. 3  ✡Tomotoganidi 144,000 i tovoi maigidi i nago ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye, nani ma yawaidi toketokedi 4 wata toꞌedakumeta ꞌauꞌauveadi ꞌwaidie, tamu lei ꞌivauna ꞌana nogaya ꞌatumaina i leieni. Leinina kebu tamu aitoi ꞌana fata i na ꞌasetai, ꞌaisedi tomotoga 144,000 i ꞌasetai. Kumanidiavo ꞌakonadi Yaubada i tuveobudi i maia fwayafwaya ꞌana sakona ꞌwainega. 4-5  ✡Tomotoganidi yadi sauluva ꞌatumaiꞌavadi Yaubada mataneye, kebu i da baileni bega i da ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie, yadi sauluvanina ꞌwa da vo tomotoga yadi vevinevo kebu i da bailedi bega i da veꞌavula-ꞌavoꞌavovo. Avaꞌaibe bei Yaubada yana Sifi Siaina i nunagoga, tomotoganidi i yoyogoꞌwaiꞌwaili. Tomia fwayafwaya ꞌwaidiega tomotoganidi Yaubada i tuveobudi baniꞌodi ꞌayavau, Yaubada wata yana Sifi Siaina ꞌadi ꞌanivelena. Kebu tamu tutuya ꞌawadiega vekali i da souyedi wata kebu tamu ꞌadi awavesako.

Anelose ꞌadi ꞌaitonu.

6 Wata a ꞌisanago tamu anelose a ꞌiseni Iesu Valana ꞌAtumaina wata Miamia-vagaina, tabwaneamo i yavegeni i mimaieni. I yavegeni i mimaieniga tomia fwayafwaya matatabudi ꞌwaidie i na luꞌivoneyeni. Tomotoganidi ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, bonadi wata ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina. 7 Anelosenina i toke i vegole i vo, Yaubada toketokena ꞌwa na kololoyeni wata ꞌwa na subisubiai, fai yana tutuya ꞌakonadi i souyeni bega tomotoga i na veimeyedi vematavuloga i na veluagai. I lubwainemi ꞌwa na ꞌoduꞌodu ꞌwaineye, taunina abama, fwayafwaya, eyaga wata ufa-luluvuala ꞌadi toꞌidewadewa.”

8  ✡Wata tamu anelose ꞌana veluga i mai i vegole i vo, Babiloni ꞌatamana bwaikina i da kuali i kuali. ꞌAtamananina ꞌana sauluva sakoidi wata bunu ꞌana nuanua sakoidi ꞌwaidiega tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina nuadi i ꞌewadi i yoꞌedi i luku. I lukuga i sakona baniꞌodi tamu vavine nuanuadi tamu tomogo, nagami oine toketokena i na veyemuya mulieta nuana i na lugaugauya nika taiadi i na sakona.”

9  ✡Wata tamu anelose ꞌana vetonu i mai i toke i vegole i vo, ꞌAiꞌedi egavo i na ꞌoduꞌodu tomotoga malavetayega ꞌalo ꞌana kumaea ꞌwaidie wata ꞌadi tugusa debadie ꞌalo nimadie, Yaubada yana nuasako bwaikina i na veluagai. 10 Yana nuasakonina kebu sidibidibiga, nuasako mogitana tomotoganidi i ꞌoduꞌoduga i na veluagai, ꞌwa da vo baniꞌodi Yaubada yana oine toketokena ma vedina tosakonanidi i da veyemudi i da nikedi. Tomotoganidi i ꞌoduꞌoduga veviga bwaikina i na veluagai manufagila wata ꞌai-ꞌalaꞌalata nagedie anelose magemagetadi wata Yaubada yana Sifi Siaina matadie. 11 ꞌAinina ꞌwainega veviga i veveluagai lufwana i tovi-vagata, bega egavo tomotoga malavetayega wata ꞌana kumaea ꞌwaidie i ꞌoduꞌoduga, wata ꞌana wagava ꞌana tugusa ꞌwaidie, kebu tamu saiꞌafo ꞌaivaita i na veluagai, lovana wata ꞌaiata bei i na veveviga.”

12  ✡Ekwavo, ꞌomi Yaubada yana tomotoga, yana Vona ꞌwa vevematayakeyakedi wata yami vetumagana ꞌwa yato-vagaseni Iesu ꞌwaineye. Mogitana veviganidi i na souyedi siwe i lubwainemi ma yami tokemaiga ꞌwa na tovoi faꞌalina naninidi sakoidi ꞌwaidiega.

13  ✡Anelosenidi yadi vona i ꞌaꞌava, mulieta abamega tamu bona a nogai i vonavona i vo, Side baniꞌodi ꞌu na kilumedi ꞌu na vo, Tutuya deꞌe i na nagoga egavo i na folofolova ꞌAuvea faifaina i na wafaga ꞌeba sosoana ꞌwaidie.” ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina wata yana nuanua baniꞌodi i vesala i vo, Vona mogitana, i na sosoanaga, folova vitadi ꞌwaidiega i na veawai fai abame tomotoga fuedi yadi folovanidi i na ꞌasetadi wata ꞌadi tutula i na veluagadi Yaubada ꞌwainega.”

Anelose tomia fwayafwaya i nawedi Yaubada ꞌwaineye.

14  ✡Wata a ꞌisanago waowa ꞌavuꞌavuna a ꞌiseni. Waowanina tabwaneye tamu tomotoga i miabui ꞌana ꞌisaꞌisa kumanina i vetomotogaotoga,* ꞌunuꞌununeye toveimea ꞌadi vaigavu golida, weꞌe nimaneye ꞌilama luꞌobwana wata nigonigona. 15  ✡Abame tamu anelose i souyeni vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega i toke i vegole tomotoganina waowa tabwaneye i miabuiga ꞌwaineye i vo, Yamu ꞌilamanina luꞌobwana ꞌwainega nani fuedi fwayefwayeye ꞌakonadi i kumaga ꞌu na kinidabadi fai ꞌana tutuya i souyeni.” 16 Tomotoganina waowa tabwaneye i miabuiga i mai tomotoga fuedi i vagavaidi ꞌwa da vo baniꞌodi i da kumaga yana ꞌilamayega i da kinidabadi.

17 Wata abame tamu anelose a ꞌiseni vanuga ꞌeba veluꞌui ꞌwainega i souyeni, taunina wata ma yana ꞌilama luꞌobwana wata nigonigona.

18 Wata tamu anelose a ꞌiseni ꞌeba velomu ꞌwainega i souyeni, kumanina ꞌeba velomunina ꞌana ꞌai-ꞌalaꞌalata ꞌana toꞌisaveꞌavina. I toke i vegole tomotoganina ma yana ꞌilama nigonigona ꞌwaineye i vo, Fwayefwayeye kalefa ꞌakonadi i kumaga, ꞌu na kinikadidi oine faifaina.” 19  ✡Bega tomotoganina ma yana ꞌilama kalefa i kinikadidi i ꞌewadi i nawedi ꞌeba vatanitani nageneye i vedodogidi. ꞌEba vatanitaninina vona-awatabai Yaubada yana nuasako faifaina, tomia fwayafwaya i na vematavulogidi. 20 ꞌEba vatanitaninina ꞌatamana bwaikina lilivaneye bei kalefa i vatanitanidi nika dayaga i sousouyeni ꞌwa da vo ufa nununagona, i taina i nago manamanaweotogina me Guliki yadi ꞌetowava 1,600 sitedia,† ꞌana veawana igodi ta simwanuda.

15

Anelose 7 vita i ꞌewadi i na tawedi fwayefwayeye.

1  ✡Dayaga a ꞌiseni i ꞌaꞌavana, mulieta ꞌawaie avaꞌai i na souyeniga ꞌana ꞌisaꞌisa i veku, ꞌana ꞌisaꞌisanina ꞌeba nuavogana wata nani bwaikina. Anelose 7 nimadie nani sakoidi 7 a ꞌisedi ꞌwaidiega tomia fwayafwaya vematavuloga i na veluagai. Tutuyanina naninidi sakoidi i na obu fwayefwayeye tomotoga i na nikedina bei Yaubada yana nuasako ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava, kebu wata tamu nani sakoina i na sousouyeni.

2 Wata a ꞌisanago eyaga niwalova ꞌatumaiotogina a ꞌiseni, ꞌaninamanamalina kilifou baniꞌodi, nageneye ꞌai-ꞌalaꞌalata. Eyaganina lilivaneye tomotoga fuedi a ꞌisedi i tovotovoi, kumanidiavo i vetoketoke tomotoga malavetayega, ꞌana kumaea, wata tomotoganina ꞌana wagava ꞌana naba fio ꞌwaidie. Tomotoganidi nimadie ma yadi ꞌeba lauinava gita Yaubada i veledi. 3  ✡Matatabudi i leilei, leinina Yaubada yana tofolova Mosese wata Yaubada yana Sifi Siaina ꞌwaidiega. Leinina side baniꞌodi.

ꞌAuvea Yaubada, ꞌomu toketokeotogimu,

Naninidi ꞌu ꞌiꞌidewadiga bwaikidi wata ꞌeba nuavogana.

ꞌAwalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌu veveimeyedi,

Yamu sauluva ꞌatumaidi wata tonovidi.

4 Tomotoga matatabudi ma yadi kololo i na veꞌililibuyemu,

Ma yadi subia yamu toketokena i na luluꞌivoneyeni,

Fai ꞌomu ꞌaiseotogimu magemagetamu.

Tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina i na maia i na ꞌoduꞌodu ꞌwaimuye,

Fai tomotoga fuedi yamu veimea tonovidi i ꞌisedi.

5  ✡Lei i ꞌaꞌavana a ꞌisanago nika Yaubada yana vanuga abame i sibaleni, nageneye tutudaba tabutabuna a ꞌiseni, Yaubada yana ꞌeba mia. 6 Weꞌe anelose 7 vanuganina ꞌwainega i souyedi, nani sakoidi 7 i mimaiedi, naninidi tomia fwayafwaya ꞌadi ꞌeba vematavuloga. ꞌAdi kaleko mataududulidi wata vunavunagidi, ꞌafaudiamo bulava golida i nago. 7 Nani ma yawaidi toketokedi 4, ꞌwaidiega tamu iadi ꞌaivoe 7 i ꞌewadi, anelose ꞌadi 7 i veledi. ꞌAivoenidi golida, nagedie Yaubada miamia-vagaina yana nuasako i veadagidi. 8 I veledina nika Yaubada yana toketokena wata yana mageta vanuga ꞌeba veluꞌui i susuli baniꞌodi lufwa bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na luku, nagami anelose 7 vita sakoidi 7 i na tawedi i na obu fwayefwayeye mulieta i na luku.

16

Yaubada yana nuasako ma ꞌaivoedi 7.

1  ✡Yaubada yana toketokena wata yana mageta vanuga ꞌeba veluꞌui matatabuna i susuli i ꞌaꞌavana, mulieta bona bwaikina a nogai vanuga ꞌeba veluꞌuinina ꞌwainega i toke i vonavona anelose 7 ꞌwaidie i vo, ꞌWa na nagoi nani sakoidi ma ꞌaivoedi 7 ꞌwa na ꞌiveiwagedi bega Yaubada yana nuasako i na souyeni tomia fwayafwaya ꞌwaidie.”

2  ✡Tamu anelose nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni fwayefwayeye bonu sakoiotogidi i souyedi tomotoga fuedi ꞌwaidie i veveviga bwaikina, tomotoganidi kumanidiavo nimadie ꞌalo debadie tomotoga malavetayega ꞌana tugusa, wata tomotoganidi ꞌana kumaea ꞌwaineye i ꞌoduꞌoduga ꞌwaidie.

3  ✡I ꞌaꞌavana anelose ꞌana veluga nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni eyage, eyaga matatabuna ꞌwa da vo tomotoga wafawafana dayagina ufaufana, begaidi ꞌaisaya eyage wata naninidi bei i ꞌenoꞌenoviga matatabudi i veꞌalawafawafa.

4 Anelose ꞌana vetonu nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni ufaꞌai wata ufa-luluvuala i vedayaga. 5 Anelose tamu, ufa matatabuna ꞌadi toꞌisaveꞌavina i vona i vo,

Yaubada ꞌomu magemagetamu ꞌomu basenadi wata ꞌasiau ꞌu miamia.

ꞌU veimea tomia fwayafwaya vematavuloga i veluagai, veimeanina tonovina wata i lubwaineni baniꞌodi.

6  ✡Taunidi yamu tomotoga wata yamu toluꞌivonavo i nikedi i ꞌivedayagidi weꞌe ꞌomu ufa i vedayaga toꞌainikenidi ꞌu veledi i na yemu.

I lubwaineni yadi sakona ꞌana tutula.”

7  ✡Wata tamu bona a nogai ꞌeba velomuyega i vonavona i vo,

ꞌAuvea Yaubada toketokeotogimu, vona mogitana yamu veimea ꞌatumaidi wata tonovidi.”

8 I vonaꞌaꞌava, mulieta anelose ꞌana ve-4 nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni inala ꞌwaineye, bega Yaubada inala yana toketokena i ꞌimosoꞌieni tomotoga i ꞌalakualidi. 9  ✡Yauyautanina tomotoga i ꞌalaidiga i ꞌalavekamogaogalidi Yaubada i awavesakoyeni fai i ꞌasetai vitanidi i souyedi yana veimea ꞌwainega. I ꞌasetai ꞌadi vematavuloga siwe kebu i da vo, ꞌA na nuavilama Yaubada toketokena ꞌa na subiai.”

10  ✡Anelose ꞌana ve-5 nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni tomotoga kasikasisina malavetayega yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye, nika yana ꞌeba veimea matatabuna i dudubali. Tomotoga maigidi i yuyudi fai veviga bwaikina i veluagai. 11 Yaubada abame i awavesakoyeni yadi veviga wata yadi bonu sakoiotogidi faifaidi siwe wata kebu yadi sauluva sakoidi i da bailediga.

12 Anelose ꞌana ve-6 nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni ufa bwaikina ꞌana wagava Iufiletisi ꞌwaineye i lala. I lalaga bega ꞌana fata toveimea bwaikidi ma yadi tolugaviavo inala yana ꞌeba laka ꞌwainega i na maia. 13  ✡A ꞌisanago yaiaina sakoidi ꞌadi ꞌaitonu talatala baniꞌodi a ꞌisedi. Yaiaina tamu i souyeni malaveta ꞌana tomotoga sakoina ꞌawanega, tamu, toluꞌivona-vekavekali* ꞌawanega, wata tamu i souyeni tomotoga kasikasisina ꞌawanega, kumanina wayoꞌo ꞌana ꞌisaꞌisa baniꞌodi. 14  ✡Yaiainanidi ꞌadi ꞌaitonu i souyedi ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌiꞌidewadi toveimea bwaikidi matadie. Toveimeanidi ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega nuadi i ꞌewadi bega i na vaꞌauta ꞌAuvea taiadi i na vetalaga ꞌaiatanina Yaubada toketokena i venuaꞌivineniga ꞌwaineye.

15  ✡Yau Iesu a na vonemi. ꞌWa na ꞌisaꞌisa ꞌakonadi a viwai. Yaku wainina a na vaimwaimwamo a na souyeku kebu nuanuaku a na veyawailovogimi. Egavo i na ꞌisaꞌisa wata i na lulukamata ꞌeba sosoana ꞌwaidie. I lubwainedi yadi sauluva ꞌatumaidi i na ꞌiꞌisaveꞌavinidi ꞌwa da vo ꞌadi kaleko vunavunagidi i da siꞌiꞌidi bega kebu i na vekonekone wata i na bunumayaga tomotoga matadie.”

16 Weꞌe yaiainanidi toveimea bwaikidi i vonedi i vaꞌauta tamu ꞌawalawa ꞌwaineye me Diu bonadiega ꞌana wagava Amagedoni.

17  ✡I vaꞌautana mulieta anelose ꞌana ve-7 nani sakoina ma ꞌaivoena i ꞌiveiwageni ꞌawasasaꞌaveye.† Bona bwaikina a nogai ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwainega. ꞌEba miabuinina abame, vanuga ꞌeba veluꞌui nageneye, i vona i vo, ꞌAsaꞌaiana, ꞌakonadi i ꞌaꞌava.” 18  ✡I vonaꞌaꞌava nika mageta i kikianamali, bona bwaikidi, tomuyoana i dududuya, wata yoyoyo bwaikaotogina i yue. Tomotoga ꞌana ꞌidewavau ꞌwainega i maiga ꞌasiau kebu tamu yoyoyo baniꞌodi i da yue. 19  ✡ꞌAtamana bwaikina i siꞌidi-tonuyeni wata ꞌatamana matatabudi ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie i ꞌivesakodi. Naninidi sakoidi ꞌatamana bwaikina Babiloni ꞌana tomia i ꞌidewadiga Yaubada kebu nuana i da fani, ma yana nuasako bwaikina vita bwaikina i veledi, ꞌwa da vo yana oine toketokena ꞌwainega i da veyemudi bega i da nikedi. 20 Imula matatabudi i savovola, ꞌoya i velaubeꞌu. 21  ✡ꞌWei mwadodoudi baniꞌodi aisi, ꞌadi vita ꞌwa da vo maidoga ꞌaitamogana ꞌana vita‡ i ꞌanitaꞌidi tomotoga i nikedi. Vitanidi faifaidi tomotoga Yaubada i awavesakoyeni fai sakoiotogidi.

17

Vavine toalagogona ꞌaisaya yamoyamoina kwavuneye.

1 Vita ꞌana ve-7 i ꞌaꞌavana, mulieta anelose 7, kumanidiavo nani sakoidi yadi ꞌaivoeyega i ꞌiveiwagediga fwayefwayeye, ꞌwaidiega tamu i mai ꞌwaikuye i voneku i vo, ꞌU mai ta na nago a na vemu tamu ꞌatamana bwaikina ufa fuedi lilivadie, ꞌawaie vita i na veluagai yana sakona faifaidi. ꞌAtamananina baniꞌodi tamu vavine toalagogona ma ꞌana ꞌaseta, tomotoga fuedi nuadi i ꞌewadi bega taiadi i sakosakona. 2  ✡Toveimea fuedi kini baniꞌodi toalagogonanina taiadi i sakosakona, weꞌe tomia fwayafwaya fuedi nuadi i ꞌewadi yana sauluva sakoidi ꞌwaidiega ꞌwa da vo baniꞌodi ufa toketokena i da veyemudi nuadi i da lugaugaudi.”

3  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina mogitana i ageku bega anelose i naweku saliꞌavuꞌavuye. Bei tamu vavine a ꞌiseni ꞌaisaya yamoyamoina kwavuneye i miabui i miamia. ꞌAisayanina ꞌunuꞌununa 7 wata ꞌeduꞌedudie alana 10, weꞌe tomogona matatabuna wagava ꞌana loi, wagavanidi Yaubada ꞌana awavesako. 4 Vavinenina ꞌana kaleko yamoyamoina wata bakabakana ꞌaiꞌaiwabu ꞌadi kaleko baniꞌodi, ꞌana vaigavu golida, kileu wata bida ꞌaninamanamalidi ꞌadi tutula bwaikidi. Nimaneye tamu vedi golida, vedinina nageneye nani sakoidi fuedi faifaidi Yaubada i nunuasako, baniꞌodi yana sauluva sakoidi iaveta taiadi. 5 Debaneye ꞌana wagava i kilumi ꞌana ꞌaseta vitana baniꞌodi yana fio. Wagavanina side baniꞌodi,

Babiloni ꞌatamana bwaikina.

Kumanina vevine toalagogona fuedi wata nani sakoidi matatabudi fwayefwayeye inadi.

6  ✡Vavinenina a ꞌiseniga ꞌana ꞌisaꞌisa ufa toketokena i yemu nuana i lugaugauya. Ufanina Yaubada yana tomotoga wata tomotoganidi i tokemaiga Iesu faifaina dayagidi. Vavinenina a ꞌiseni nuaku i vogana-ꞌafoꞌafo. 7 Anelose i velutolieku i vo, Awale nuamu i vogani? Vavinenina wata ꞌaisayanina ꞌunuꞌununa 7 wata alana ꞌeduꞌedudie 10, kwavuneye i miabuiga, ꞌadi ꞌaseta fio baniꞌodi a na veifufuyedi ꞌu na nogai. 8  ✡ꞌAisayanina yamoyamoina tamu tomotoga, basenadi ma yawaina siwe ꞌakonadi i wafa, saiꞌafoga i na souyeni Vatuꞌaiega yaiaina yadi ꞌeba mia ꞌwainega, tomotoga fuedi i na ꞌiseni mulieta i na wafaga wafa-vagata. Basenadi Yaubada kebu fwayafwaya i da ꞌidewaiga tomotoga ꞌifwaidi ꞌadi wagava i kilumidi mia-vagata ꞌana buki ꞌwaineye. Weꞌe kumanidiavo kebu ꞌadi wagava i da kilumidiga, tutuyanina tomotoganina Vatuꞌaiega i na souyeni nuadi i na voganidi fai i na ꞌasetai nagami ma yawaina, siwe i wafa wata i yawasa.

9 ꞌAiꞌedi aitoi ma yana ꞌaseta, fio deꞌe i na ꞌasetai. ꞌUnuꞌununa 7 ꞌana ꞌaseta ꞌoya 7 tabwadie ꞌatamana ꞌaitamogana i ꞌidewai, ꞌwa da vo vavinenina bei i da miabui. Wata ꞌunuꞌununanidi 7 tamu ꞌana ꞌaseta, toveimea bwaikidi 7. 10 Toveimeanidi ꞌwaidiega ꞌakonadi 5 yadi veimea i ꞌaꞌava, ꞌana ve-6 ꞌasiau i veveimea, ꞌana ve-7 saiꞌafoga i na souyeni siwe kebu tutuya manamanawenaga wata i na ꞌaꞌava. 11 Tomotoganina ꞌaisaya yamoyamoina baniꞌodi 7-nidi ꞌwaidiega, i beꞌu wata i na tovoi-vaitugana nika toveimea bwaikina ꞌana ve-8. Taunina kumanina tomotoga fuedi i na ꞌiseni, mulieta i na wafaotoga.

12 Ala 10 ꞌu ꞌisediga ꞌifwaidi toveimea bwaikidi matatabudi 10 bola kebu yadi veimea i da velamu. ꞌAwaie i na veveimea ꞌaisaya yamoyamoina taiadi siwe kebu tutuya manamanawenaga. 13 Toveimeanidi 10 matatabudi yadi nuanua i vesala, yadi toketokena wata yadi veimea i na ꞌanivelenedi tomotoganina ꞌaisaya yamoyamoina baniꞌodi ꞌwaineye. 14  ✡Matatabudi Yaubada yana Sifi Siaina taiadi i na vetalaga siwe Sifi Siaina wata yana tomotoga i na vetoketoke i na leodi fai taunina toꞌedakumetavo matatabudi yadi Toꞌedakumeta Bwaikina wata toveimea bwaikidi ꞌadi Toveimea. Yana tomotoganidi basenadi i venuaꞌivinediga i goledi i nagoi ꞌwaineye, taunidi totokemaiga vita fuedi ꞌwaidie.”

15 Wata anelose i voneku i vo, Ufanidi ꞌu ꞌisediga bei vavine i miabuiga ꞌadi ꞌaseta tomotoga matatabudi bonadi tulina tulina ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidiega. 16  ✡Ala 10 ꞌu ꞌisediga, kumanidiavo toveimea bwaikidi 10 wata tomotoganina ꞌaisaya baniꞌodi, matatabudi vavine toalagogona i na vedumweꞌaiꞌaieni taiadi i na vetalaga nani matatabuna ꞌwaineye i ꞌenoꞌenoviga i na eloi weꞌe konekonena i na miamia. I na eloina mulieta tomogona i na ꞌania weꞌe luluna i na kabunidi ꞌaie. 17 Vavinenina i na ꞌivekokoviga fai Yaubada nuanuananina i veledi, bega yadi nuanua ꞌaitamogana ꞌwainega toveimeanidi 10 yadi toketokena i na ꞌanivelenedi tomotoganina ꞌaisaya yamoyamoina baniꞌodi ꞌwaineye, bega i na veveimea i na nagoga nika Yaubada yana vona ꞌadi mogitana i na souyedi.

18 Side baniꞌodi. Vavine ꞌu ꞌiseniga ꞌana ꞌaseta ꞌatamananina bwaikina toveimea bwaikidi matatabudi i veveimeyedi.”

18

Yaubada me Babiloni i leodi.

1 Vavine a ꞌiseni ꞌana ꞌaseta kumanina ꞌatamana Babiloni, mulieta wata a ꞌisanago tamu anelose a ꞌiseni abamega i obuobuma. Basenadi Yaubada veimea bwaikina i veleni bega i ꞌawaiaia fwayafwaya matatabuna i magetai. 2 I toke i vegole avaꞌai ꞌawaie i na souyeniga faifaina i vo,

Babiloni ꞌatamana bwaikina i da kuali i kuali.

Nani sakoidi i luvili baniꞌodi yaiaina, yalua maigikolokololodi wata manuga sakoidi.

3 I kualiga fai fwayafwaya ꞌana toveimea bwaikidi yadi tomotoga fuedi taiadi nuadi i ꞌewadi i nagoi ꞌwaineye, i vevesauluva sakoina wata yaubada-vekavekali ꞌwaidie i ꞌoduꞌodu, ꞌwa da vo baniꞌodi vavine ufa toketokena i da veledi taiadi i da sakona.

Weꞌe fwayafwaya ꞌana nuanua ꞌwaineye bwaikina nuanuana kukua fuedi, begaidi tomotoga fuedi yadi kukua i vevekimwaneyedi ꞌwaineye bega mani bwaikina i veveluagadi.”

4  ✡Wata tamu bona a nogai abamega i vonavona ꞌatamananina faifaina i vo,

Yaku tomotoga, ꞌwa na souyemi ꞌatamananina ꞌwainega, vavinenina ꞌwa na baileni kebu ꞌwa na sakosakona taunina baniꞌodi.

Kebu nuanuaku ꞌana vematavulogayega ꞌomi wata a na luvematavulogimi.

5 Mogitana vematavuloga i na veluagai fai yana sakona fueotogidi i ꞌudili i laka abame, Yaubada i nuanuanidi.”

6  ✡Wata yana anelose i vona i vo,

ꞌAtamana Babiloni vavine toalagogona baniꞌodi i vesauluva-sakoina yaku tomotoga ꞌwaidie, ꞌomi wata baniꞌodi ꞌwa na vesauluva sakoina ꞌwaineye.

Sakona ꞌaitamogana ꞌaitamogana i ꞌidewadiga, wata ꞌomi ꞌwa na tutula ꞌailuga ꞌailuga.

Nani sakoidi baniꞌodi ufa toketokena ma vedina i ꞌidewai yaku tomotoga faifaidi, ꞌomi wata baniꞌodi vedi ꞌailuga ꞌwa na ꞌidewadi ꞌwa na veleni i na yemu, ꞌana vematavuloga.

7 Yana ꞌaiꞌaiwabu faifaidi ma yana vebaisa taunina i awaꞌaiꞌaia, ꞌomi vita wata nuavita ꞌwa na veleni yana ꞌaiꞌaiwabunidi bwaikidi ꞌadi fata baniꞌodi.

I lubwaineni vitanidi i na veluagadi fai tutuya fuedi taunina i awaꞌaiꞌaia i vo, Yau kwini toketokeku, kebu vita wata nuavita a na veluagadiga ꞌwabuꞌwabulavo i veveluagadiga baniꞌodi.”

8  ✡Yana vonanina faifaina vita fuedi i na veluagadi ꞌaiata ꞌaitamogana nageneye, baniꞌodi viga sakoina, vemogai wata loka.

ꞌAuvea Yaubada toketokeotogina, i na veimea vematavuloga i na veluagai ꞌai i na ꞌalaꞌaꞌavai.”

9  ✡Fwayafwaya ꞌana toveimea bwaikidi, kumanidiavo vavinenina taiadi i sakosakona wata i sosoana-ꞌavoꞌavovo yana ꞌaiꞌaiwabu faifaidi, lufwana i na ꞌiseni, faifaina nuadi i na vita i na ꞌweꞌwela. 10 ꞌAna vematavuloga faifaina i na kololo ꞌaniꞌie i na tovoi bega i na vona i na vo,

Ieu, nuakalikalina ꞌatamana bwaikina wata toketokena.

ꞌAtamana Babiloni tutuya ꞌaleꞌusaotogina nageneye vematavuloga i veluagai i ꞌaꞌava-matayoꞌo.”

11 Tomotoganidi yadi kukua i vevekimwaneyedi bega mani bwaikina i veveluagadi wata i na nuavita i na ꞌweꞌwela i na vo, ꞌAtamananina bwaikina ꞌakonadi i ꞌaꞌava. Kebu tamu aitoi yada kukua i na kimwanedi bola ta na vewekowekoma. 12 Yada kukuanidi baniꞌodi golida, siliba, kileu wata bida ꞌadi tutula bwaikidi, kaleko ꞌavuꞌavudi, bakabakadi, wata yamoyamoidi ꞌaiꞌaiwabu faifaidi, welavi magaidi ꞌatumaidi, tomotoga ꞌadi dabidabi ꞌadi tutula bwaikidi baniꞌodi kavi, kofa, kainumu, kilifou wata ꞌaisaya bwaikidi aladi. 13 Wata yada kukua ꞌifwaidi baniꞌodi kavu, naia, vane, bunama magaidi ꞌatumaidi, oine, falawa, witi, bulumakau, sifi, osi ma yadi waka fwayafwaya, wata tomotoga ta vevekimwaneyedi bega tomotoganidi i na vetofolova-maimaiga mali tomotoga faifaidi.” 14 Wata tovekimwanenidi ꞌaniꞌieyega i na vonamo vavinenina ꞌwaineye i na vo, Kukuanidi basenadi yamu nuanua bwaikina ꞌakonadi i ꞌaꞌava, yamu ꞌaiꞌaiwabu, ꞌamu vaigavu wata ꞌamu subia matatabuna i ꞌaꞌavaotoga, kebu ꞌana fata wata ꞌu na veluaga-vaituganidi.” 15-16 Tomotoganidi kukua i vekimwaneyedi ꞌatamana Babiloni ꞌwaineye bega mani bwaikina i veluagadi, ꞌana vematavuloga faifaina i na kololo ꞌaniꞌie i na tovoi bega i na ꞌweꞌwela i na vo,

Ieu, nuakalikalina ꞌatamana bwaikina.

Taunina i ꞌiꞌivivigavuya kaleko ꞌavuꞌavudiega, bakabakadiega, yamoyamoidiega, golida ꞌwainega, kileu wata bida ꞌadi tutula bwaikidi ꞌwaidiega.

17-18 Tutuya ꞌaleꞌusana yana ꞌaiꞌaiwabunidi matatabuna i ꞌaꞌava-matayoꞌo.”

Wata toniwaka matatabudi, waka ꞌana tofolovavo wata tomotoga i dodoga wakanidi ꞌwaidie toyaubani taiadi ꞌaniꞌieyega lufwana i na ꞌiseni ma yadi nuavita i na ꞌweꞌwela i na vo, Noꞌo ꞌatamananina bwaikina, kebu tamu ꞌatamana baniꞌodiga.” 19 Taunidi fwayafwayayega i na ivudi, i na vemogai wata i na tainuanuai i na vo,

Ieu nuakalikalina, ꞌatamananina vita bwaikina i veluagai.

Toniwaka matatabudi ꞌatamananina ꞌwainega ꞌaiꞌaiwabu bwaikina i veveluagadi, siwe i simatayoꞌoimo yana ꞌaiꞌaiwabu i ꞌaꞌava i sako-vagata.

20  ✡Weꞌe ꞌomi tomia abama ꞌwa na sosoana vematavuloga i veleniga faifaina.

ꞌOmi Yaubada yana tomotoga, yana tomataꞌaulelevo wata yana toluꞌivonavo, ꞌwa na sosoana fai ꞌatamananina ꞌwainega vita ꞌwa veluagai siwe ꞌakonadi Yaubada vematavuloga i veleni ꞌami vita ꞌadi tutula.”

21 I ꞌaꞌavana mulieta tamu anelose toketokena kileu bwaikaotogina i silakai i toke i taweni malaveseye i vona i vo,

Deꞌe kileunina a taweniga kebu ꞌwa da ꞌiseꞌiseni, wata baniꞌodi Babiloni ꞌatamana bwaikina i na toke i na leodi i na ꞌaꞌava, kebu wata tamu aitoi i na ꞌiseꞌiseniga.

22 ꞌAtamananina yana sosoana i na ꞌaꞌava kebu wata tamu avaꞌai bonana ta na noganogai baniꞌodi lauinava gitayega, ꞌumo wata evulega.

Wata tofolova kebu tamu avaꞌai i na ꞌidewaiga nageneye, wata kebu ꞌana fata sakoli butuꞌaidi ta na noganogaidi.

23 Kebu tamu mageta bei ta na ꞌiseꞌiseni, wata nagi ꞌana bonabonana i na ꞌaꞌava.

Vona mogitana ꞌatamananina ꞌana tovekimwane matatabudi i ꞌedakumetaotoga tomia fwayafwaya matatabudi ꞌwaidiega, wata ꞌafoꞌa ꞌwainega tomotoga fuedi i vekaliedi, siwe ꞌakonadi toketokenanidi matatabuna i ꞌaꞌava.

24 ꞌAtamananina Babiloni vematavuloga i veluagai fai basenadi bei Yaubada yana tomotoga wata yana toluꞌivonavo i luvewafadi. Vona mogitana, tomotoga matatabudi i tokemaiga Yaubada faifaina i wafa ꞌatamana fuedi ꞌwaidie siwe dayagidi ꞌwa da vo i da iloilolo ꞌatamananina ꞌwaineye.”

19

Lei-subisubia Yaubada faifaina.

1 Vavine toalagogona, kumanina ꞌasaꞌaiana ꞌatamana Babiloni, yana beꞌu a ꞌiseni i ꞌaꞌava, mulieta tamu bona a nogai. Bonanina a nogaiga ꞌwa da vo ꞌailaꞌa bwaikaotogina bonadi, i toke i vonavona abamega i vo,

Yaubada ta na subiai, taunina ꞌada toꞌitaꞌitaꞌi, magemagetana wata toketokena.

2  ✡Yana veimea tonovidi wata ꞌatumaidi ꞌwaidiega vavine toalagogona vematavuloga i veleni. I veleniga fai tomia fwayafwaya nuadi i ꞌewadi bega i sakosakona, wata Yaubada yana tomotoga fuedi i luvewafadi.”

3  ✡Wata i toke i vona i vo,

Yaubada ta na subiai.

ꞌAtamananina bwaikina lufwana i tovi-vagata kebu i na ꞌaꞌavaga.”

4  ✡Toꞌedakumetavo ꞌauꞌauveadi 24 wata nani ma yawaidi toketokedi 4 ma yadi veꞌililibu i beꞌu, Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌwaineye i miamiaga i subiai i vo, Vona mogitana, yada nuanua baniꞌodi, ta na subiai.”

Yaubada yana Sifi Siaina yana nagi ꞌana sakali.

5 Wata tamu bona a nogai Yaubada yana ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwainega i vonavona i vo,

ꞌOmi Yaubada yana tofolovavo, tomotoga bwaikimi wata tomotoga-ꞌavoꞌavovo, matatabumi ꞌwa veveꞌililibuyeniga, yada Yaubada ta na subiai.”

6  ✡Wata a nogai ꞌailaꞌa bwaikaotogina bonadi, ꞌwa da vo kuvakuvala butuꞌaina ꞌalo tomuyoana i da duduya, i vonavona i vo,

Yaubada toketokena ta na subiai fai taunina ꞌada Toveimea wata yada Kini.

7-8  ✡Ma yada sosoana yana toketokena ta na subisubiai fai yana Sifi Siaina yana nagi ꞌana tutuya ꞌakonadi i souyeni, weꞌe vavinenina taiadi i na nagiga, taunina Iesu ꞌana tovetumaganavo matatabudi, ꞌakonadi taunina i ꞌivivigavuya.

Yaubada kaleko ꞌatumaina wata ꞌavuꞌavuna i veleni, vunavunagina wata ꞌaninamanamalina, ꞌwainega taunina i ꞌivivigavuya.”

Weꞌe kalekonina ꞌana ꞌaseta Yaubada yana tomotoga yadi sauluva tonovidi.

9  ✡Anelose wata i voneku i vo, Side vonanina ꞌu na kilumi ꞌu na vo, Egavo Yaubada i tayegidiga yana Sifi Siaina yana nagi ꞌana sakali ꞌwaineye ꞌeba sosoana ꞌwaidie. Vona deꞌe Yaubada yana vona, vona mogitana.” 10  ✡Yana vona a nogai nika ma yaku veꞌililibu a beꞌu mataneye siwe i voneku i vo, Kebu ꞌu na ꞌodu ꞌwaikuye, ꞌida ꞌada ꞌailuga wata emwavo yana vona tonovidi i nunuaveꞌavinidi, matatabuda ta vetofolova Iesu faifaina. Yaubada ꞌaisena ꞌwaineye ꞌu na ꞌoduꞌodu. Basenadi Yaubada yana Vona Tonovidi Iesu i sivemagesedi, weꞌe tutuya deꞌe ꞌAnuꞌanununa yana ꞌaivaita ꞌwainega yana tomotoga Vonanidi i luluꞌivoneyedi mali tomotoga ꞌwaidie.”

ꞌAisaya osi ꞌavuꞌavuna ꞌana tomotoga.

11 Anelose i vonaꞌaꞌava, mulieta abama ꞌana saiboda i sibaleni. A ꞌisanago osi ꞌavuꞌavuna a ꞌiseni kwavuneye tamu tomotoga a ꞌiseni ꞌana wagava, YANA SAULUVA TONOVIDI MA ꞌANA VETUMAGANA. Yana veimea tonovidi ꞌwaidiega i lulugavia wata i luluvematavuloga. 12  ✡Matana ꞌai-ꞌalaꞌalata baniꞌodi weꞌe ꞌunuꞌununeye kunabanaba ꞌaiꞌaiwabudi fuedi, toveimea bwaikidi ꞌadi vaigavu. Tamu ꞌana wagava i kilumiga tomogoneye kebu tamu aitoi i da ꞌisaꞌinanaiga, taunina ꞌaisena i ꞌasetai. 13  ✡ꞌAna talauma i veageiga dayadayagina weꞌe wagava tamu ꞌana ꞌeba ꞌainana Yaubada yana Tokiavemageta. 14 Tokiavemagetanina taunina Keliso, i kumeta weꞌe Yaubada yana tolugaviavo ꞌailaꞌa bwaikina abamega osi ꞌavuꞌavudi kwavudie i dodoga mulineye i deli, ma ꞌadi kaleko ꞌavuꞌavudi wata vunavunagidi. 15  ✡Kelisonina ꞌawaneye kefata kainumu nigonigona, ꞌwainega tomia fwayafwaya ꞌailaꞌa tulina tulina i na nikedi. Yana veimea faꞌalina ꞌwainega i na veveimeyedi, wata Yaubada Bwaikaotogina yana nuasako bwaikina ꞌwainega i na vematavulogidi. 16  ✡Weꞌe ꞌana talauma ꞌwaineye wata ꞌageneye tamu wagava i kilumi i vo,

KINI MATATABUDI ꞌAISENA YADI KINI, WATA

TOVEIMEA BWAIKIDI ꞌAISENA ꞌADI TOVEIMEA.

17 Wata a ꞌisanago tamu anelose a ꞌiseni i tovotovoi inala ꞌwaineye. I toke i vegole manuga matatabudi i yaveyavega ꞌwaidie i vo, ꞌWa vaꞌauta Yaubada yana sakali bwaikina faifaina. 18 Sakalinina ꞌwaineye tomotoga fuedi i wafaga tomogodi ꞌwa na ꞌanidi, kini, tolugaviavo ma yadi toꞌedakumetavo, osi wata ꞌadi tomotogavo, wata tomotoga ꞌifwaidi, bwaikidi wata siaidi, tofolova-maimaiga wata yavuyavudi.”

19  ✡I ꞌaꞌavana mulieta wata a ꞌisanago tomotoga sakoina ꞌaisaya kasikasisina baniꞌodi a ꞌiseni. Tomia fwayafwaya yadi toveimeavo bwaikidi i vonedi i vaꞌauta yadi tolugaviavo taiadi, bega Keliso ma yana tolugaviavo taiadi i na vetalaga. 20  ✡Keliso ma yana ꞌailaꞌavo i vetoketoke tomotoga kasikasisina wata yana toluꞌivona-vekavekali taiadi i ꞌiveꞌavinidi. Toluꞌivonanina kumanina ꞌeba nuavogana wata ꞌeba nuaꞌewa i ꞌidewadi tomotoga kasikasisina ꞌana wagavayega, bega tomotoga fuedi i vevekaliedi. Tomotoganidi i vekaliediga kumanidiavo tomotoga kasikasisina yana tugusa debadie wata ꞌana kumaea ꞌwaineye i ꞌoduꞌodu. I ꞌiveꞌavinidiga ma yawaidi i tawedi i obu muna bwaikina ꞌwaineye. 21  ✡Weꞌe tomogonina osi kwavuneye i laka, ꞌawaneye kefata, yana kefatanina ꞌwainega ꞌana gaviavo i luvewafadi, mulieta manuga fuedi i maia tomogodi i ꞌani-wayogedi.

20

Yaubada Seitani i yogoni i na miamia malamala 1,000 nagedie.

1  ✡Vetalaga i ꞌaꞌava, mulieta tamu anelose a ꞌiseni abamega i obuobuma, nimaneye Vatuꞌai Manamanawena ꞌana ꞌeba yavu wata bulava kainumu i ꞌiveꞌavinidi. 2  ✡I obuma wayoꞌo kasikasisina i ꞌiveꞌavini i yogoni bega malamala 1,000 nagedie yogoyogonina i na miamia. Wayoꞌonina kasikasisina kumanina ꞌoꞌolo tuatuaina, ꞌana wagava Diabolo ꞌalo Seitani. 3 I ꞌiveꞌavini i ꞌaꞌavana i taweni i obu Vatuꞌaie i sibodeni bega kebu tamu aitoi ꞌana fata i na yavuya, wata kebu tomia fwayafwaya i na vevekaliediga. Malamala 1,000 i na ꞌaꞌava, Yaubada i na tauyeni i na souyeni tutuya ꞌaleꞌusana faifaina.

4  ✡Wata a ꞌisanago ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabudi a ꞌisedi, ꞌeba miabuinidi ꞌwaidie tomotoga ma yadi veimea Yaubada ꞌwainega, ꞌadi fata i na veveimea vematavuloga faifaina. Wata tomotoga ꞌifwaidi ꞌanuꞌanunudi a ꞌisedi kumanidiavo basenadi i luvewafadi Iesu Valana ꞌAtumaina wata Yaubada yana Vona ꞌadi luꞌivona faifaidi. Wata tomotoganidi kebu i da ꞌoduꞌoduga tomotoga kasikasisina malavetayega ꞌana kumaea ꞌalo taunina ꞌwaidie, wata ꞌana tugusa kebu i da ꞌewai nimadie ꞌalo debadie. I wafa siwe i yawasa bega Keliso taiadi i na veveimea malamala 1,000 nagedie. 5 Yadi yawasa ꞌasaꞌaiana tovi-vaitugana kumekumetana, weꞌe towafa ꞌifwaidi malamala 1,000 i na ꞌaꞌava, mulieta i na tovoi-vaitugana. 6  ✡Egavo nagami i tovoiga Yaubada yana tomotoga magemagetadi, ma yadi sosoana taiadi i na miamia, bega tutuyanina tosakona i na luku ꞌai-ꞌalaꞌalase i na wafaotoga, tomotoganidi kebu tamu vita i na veluagai. Malamala 1,000 nagedie i na vevetofolova Yaubada wata Keliso faifaidi, ꞌasaꞌaiana yadi tovelomu, wata ma fuedie i na veveimea.

Yaubada i vetoketoke Seitani ma yana ꞌailaꞌavo i leodi.

7 Malamala 1,000 i na ꞌaꞌava, mulieta Yaubada i na tauyeni Seitani i na ꞌetoyavuya yana ꞌeba yogona Vatuꞌai Manamanawena ꞌwainega. 8 I na souyeniga i na nago ꞌawalawa ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie, tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina, kumanidiavo i goledi Gogi wata Megogi i na vevekaliedi. Seitani yana veimea ꞌwainega, tomotoganidi ꞌawalawa matatabuna ꞌwaidiega i na vaꞌaugidi vetalaga faifaina, ꞌadi ꞌailaꞌa luꞌiawawa-wayoga walaꞌai ꞌana ꞌilukulukuta baniꞌodi. 9 Tomotoganidi fwayafwaya matatabuna ꞌwaidie i na nagoi, Yaubada yana tomotoga wata ꞌatamananina i nuakalikalieniga i na tovififinedi. Nuanuadi i na leodi siwe ꞌai-ꞌalaꞌalata i na ꞌanitaꞌia abamega i na ꞌalaidi matatabudi i na wafa. 10  ✡Weꞌe Seitani, kumanina tomotoga i vekaliediga, Yaubada yana veimea ꞌwainega i na ꞌiveꞌavini i na taweni i na obu muna bwaikina ꞌwaineye, basenadi tomotoga kasikasisina wata yana toluꞌivona-vekavekali, wata bei i tawedi. ꞌAinina ꞌwaineye i na veveviga lovana wata ꞌaiata kebu tamu saiꞌafo i na ꞌaꞌava, i na ꞌeno-vagata.

Vonayavuga ꞌana ꞌeba veꞌaꞌava.

11 Mulieta wata a ꞌisanago ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna a ꞌiseni, bwaikina wata ꞌavuꞌavuna, ꞌana tomotoga taiadi a ꞌisedi. Tomotoganina ꞌeba miabui ꞌwaineye, bwaikaotogina wata magemagetana begaidi nani matatabuna abame wata fwayefwayeye i veꞌaladegadega, i nagoi ꞌaniꞌie siwe kebu tamu ꞌawasasa i da ꞌenoꞌeno bei i na giva tomotoganina ꞌwainega. 12  ✡ꞌEba miabuinina mataneye towafa fuedi i tovotovoi, bwaikidi wata siaidi, bega buki ꞌifwaidi i luyawagidi. Bukinidi nagedie towafanidi matatabudi yadi sauluva i luꞌivoneyedi bega Yaubada i na veimeyedi vematavuloga faifaina. Weꞌe tamu buki i luyawagi, egavo ꞌadi wagava bei i kilumidiga, taunidi mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai. 13  ✡Egavo basenadi i wafaga malaveseye wata ꞌavale, wata towafa Vatuꞌai Manamanawena ꞌwaineye, matatabudi i souyedi i maia i vonayavuga yadi sauluva fwayefwayeye faifaidi. 14-15  ✡Wafa wata towafa yadi ꞌeba mia Yaubada i tawedi muna bwaikina ꞌwaineye matatabudi i ꞌaꞌava. Egavo kebu ꞌadi wagava i da kilumidiga Yawai-vagata ꞌana Buki ꞌwaineye, Yaubada i veimea i na wafaotoga, i tawedi muna bwaikina ꞌwaineye, wafa ꞌana veluga i veluagai.

21

Abama wata fwayafwaya ꞌivaudi.

1  ✡Abama tuatuaina wata fwayafwaya tuatuaina eyaga taiadi i ꞌaꞌava, mulieta a ꞌisanago abama wata fwayafwaya ꞌivaudi a ꞌisedi. 2  ✡Wata Yaubada yana ꞌatamana magemagetana a ꞌiseni, taunina Ielusalema ꞌIvauna i obuobuma abamega Yaubada ꞌwainega. ꞌAna ꞌisaꞌisa ꞌatumaiotogina ꞌwa da vo vavine i da ꞌivivigavuya bega yana lamoga taiadi i na veluaga nagi faifaina. 3 Bona a nogai ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwainega i toke i vonavona i vo,

Tutuya deꞌe i na nagoga Yaubada i na miamia tomotoga taiadi.

I na miaveꞌitubama bega taunidi yana tomotoga.

Yaubada taunina ꞌadi ꞌweabu wata yadi Yaubada.

4  ✡Taunina nuadi i na ꞌiveololodi nika kebu tamu tutuya i na ꞌweꞌwelaga, wata bei kebu wafa, nuavita, ꞌalo veviga.

Naninidi sakoidi wata nani matatabudi fwayefwayeye nagami, i ꞌaꞌavaotoga.”

5 Tomotoganina ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miamiaga i vona i vo, A na vonemu, nani matatabudi a ꞌiꞌiveꞌivaudi.” Wata i vo, Avaꞌai a vonevonemuga matatabuna ꞌu na kilumidi, fai vona mogitana wata vona tonovidi, tomotoga ꞌadi fata i na vetumagana vonanidi ꞌwaidie.”

6  ✡Wata i voneku i vo, Yaku nuanua matatabuna ꞌakonadi a veꞌaꞌavadi. Yau kumaniku lamukwaikwaituna wata kaluna, kebu ꞌaku ꞌeba velamuga wata kebu ꞌaku ꞌeba veꞌaꞌavaga. Egavo nuanuadi bwaikina mia ꞌivauna wata ꞌatumaina baniꞌodi ꞌanigodi i lala, i lubwainedi i na maia ꞌwaikuye ufa-luluvuala nonogina a na veledi i na yemu. Ufanina ꞌwainega mia ꞌivauna wata ꞌatumaina i na veluagai, ꞌwaidie i na ꞌeno-vagata. 7  ✡Egavo i na vetoketokega faifaiku, naninidi ꞌatumaidi a na veledi, weꞌe yau yadi Yaubada wata taunidi natukwavo. 8 Weꞌe egavo kebu i da vetoketoke faifaiku, baniꞌodi fwaꞌofwaꞌoꞌodi, vonaꞌawaufaufa ꞌadi togeu, egavo i veveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, toluvewafa, egavo nuanuadi sakona-vebogi, toluꞌafoꞌa, tobalau, tobwalata, egavo i ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie, wata tovekali matatabudi vita bwaikina i na veluagai. Vitanina i na tawedi muna bwaikina ꞌwaineye, bei wafa ꞌana veluga i na veluagai.”

ꞌAtamana Ielusalema ꞌIvauna.

9  ✡Anelose 7, kumanidiavo nani sakoidi yadi ꞌaivoeyega i ꞌiveiwagediga fwayefwayeye, ꞌwaidiega tamu i mai i voneku i vo, ꞌU mai ta na nago Yaubada yana Sifi Siaina yana vavine a na vemu.” 10 I vonaꞌaꞌava nika ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina i ageku mogitana nika anelosenina i naweku tamu ꞌoya bwaikina tabwaneye. Bei Ielusalema ꞌIvauna a ꞌiseni, ꞌatamananina magemagetana i obuobuma abamega Yaubada ꞌwainega. 11 ꞌAtamananina i ꞌaninamanamali Yaubada yana mageta mataududulina ꞌwainega, ꞌana ꞌisaꞌisa kileu ꞌatumaiotogina kilifou baniꞌodi, siwe ꞌana tutula bwaikaotogina. 12 ꞌAna kali kileu ꞌwaidiega i ꞌidewai bababana wata i laka manamanawena, ꞌana ꞌeba luku matatabuna 12, ꞌwaidie anelose 12 i tovotovoi i ꞌiꞌisaveꞌavinidi. Saiboda ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie wata wagava ꞌaitamogana ꞌaitamogana i kilumidi, wagavanidi me Isileli wauma 12 ꞌadi wagava. 13 Inala yana ꞌeba lakayega ꞌawa ꞌaitonu, wata yana ꞌeba inivayega ꞌaitonu, bolimanayega ꞌaitonu wata yavalatayega ꞌaitonu. 14 Kalinina ꞌana baweꞌunu kileu bababadi 12, ꞌwaidie bei Yaubada yana Sifi Siaina yana tomataꞌaulelevo 12 ꞌama wagava i kilumidi.

15 Anelosenina i vonaga ꞌwaikuye ma yana ꞌeba ꞌetowava golida wautogana baniꞌodi, ꞌeba ꞌetowavanina ꞌwainega ꞌatamana wata ꞌana kali, ꞌana saiboda taiadi i na ꞌetowavadi. 16 I ꞌetowavaiga, ꞌatamananina ꞌana vemanawe, ꞌana bababa, ꞌana laka i vesala, me Guliki yadi ꞌetowava 12,000 sitedia.* 17 Wata ꞌana kali ꞌana laka i ꞌetowavai me Diu yama ꞌetowavayega 144 kiubiti.† 18 ꞌAtamananina golida ꞌwainega i ꞌidewai, ꞌaninamanamalina kelasi baniꞌodi. ꞌAna kali kileu ꞌatumaiotogidi ꞌwaidiega i ꞌidewai, baniꞌodi kilifou. 19-20 ꞌAna baweꞌunu i ꞌivivigavuya kileu ꞌadi tutula bwaikidi ꞌwaidiega, kileunidi ꞌadi wagava side.

Baweꞌunu nagami Diasifa ꞌwainega i ꞌivivigavuya, ꞌana ꞌisaꞌisa kilifou baniꞌodi.

ꞌAna veluga Safaia, ꞌalaꞌalawina tailikelike baniꞌodi,

ꞌana vetonu Agate, ꞌalaꞌalawina mosomoso baniꞌodi,

ꞌana ve-4 Emelodi, ꞌalaꞌalawina siwe saiꞌafo wayana.

ꞌAna ve-5 Onikisi, yamoyamoina ꞌavuꞌavuna taiadi,

ꞌana ve-6 Kaneliani, yamoyamoina,

ꞌana ve-7 Kilisolaiti, ꞌovuꞌovuna,

ꞌana ve-8 Beleli, ꞌalaꞌalawina malaveta baniꞌodi,

ꞌana ve-9 Tofasi, ꞌana ꞌovuꞌovu magemagetana,

ꞌana ve-10 Kalisedoni, ꞌana ꞌalaꞌalawa magemagetana,

ꞌana ve-11 Tekoisi, bakabakana,

ꞌana ve-12 Ametisi, bakabakana siwe saiꞌafo magemagetana.

21 ꞌAtamananina ꞌana saiboda 12, saibodanidi ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌwaidie bida ꞌaitamogana ꞌaitamogana i yatodi, bidanidi ꞌaninamanamalidi wata ꞌadi tutula bwaikidi. ꞌAtamananina ꞌana ꞌeda i ꞌidewai golida ꞌwainega, ꞌana ꞌisaꞌisa ꞌatumaiotogina kelasi baniꞌodi.

22 ꞌAtamananina nageneye vanuga ꞌeba veluꞌui kebu a da ꞌiseniga, fai ꞌAuvea Yaubada toketokeotogina wata yana Sifi Siaina ꞌasaꞌaiana taunidi tomotoga yadi vanuga ꞌeba veluꞌui. 23  ✡Yaubada magetana ꞌatamananina i ꞌiꞌivemagetai wata yana Sifi Siaina taunina ꞌasaꞌaiana ꞌatamananina ꞌana mageta, bega inala kebu wata wetaꞌi kebu. 24 Magetanina, wata tomia fwayafwaya matatabudi yadi mageta, ꞌwaineye i na miamia wata yadi toveimeavo bwaikidi yadi ꞌaiꞌaiwabu i na mimaiedi ꞌatamananina ꞌwaineye. 25 Tutuya matatabuna ꞌawa i sibala-vagasedi, kebu tamu tutuya i na sibodadi fai ꞌaiata luvedavedamanina. 26 Tomotoga ꞌailaꞌa tulina tulina ma yadi veꞌililibu yadi ꞌaiꞌaiwabu i na mimaiedi ꞌatamananina ꞌwaineye. 27  ✡Kebu tamu saiꞌafo avaꞌai sakoina i na luku ꞌatamananina ꞌwaineye, sauluva ꞌeba bunumayaga ꞌadi toꞌidewadewa wata tovekali kebu ꞌadi fata i na luku. Tomotoganidi ꞌadi wagava i kilumidiga Sifi Siaina yana buki nageneye bega yawai-vagata i veluagai, kumanidiavo ꞌaisedi ꞌadi fata i na luku Yaubada yana ꞌatamananina ꞌwaineye.

22

Tamu ufa mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina faifaina.

1-2  ✡Wata anelose tamu ufa i veku, matana lumasiꞌataotogina i sousouyeni Yaubada wata yana Sifi Siaina yadi ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwainega. Ufanina ꞌwainega tomotoga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i veveluagai, i sousouyeni ꞌatamana ꞌana ꞌeda kamwaneamo i ivoivo. Ufanina dolena ma viꞌainana Welavi Yawai i veveꞌalatovoi, wetaꞌi ꞌaitamogana ꞌaitamogana i vuavuaga, malamala ꞌaitamogana ꞌaitamogana nagedie. Egavo vuagidi i na ꞌanidiga mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai, weꞌe lukudi tomotoga ꞌadi ꞌailaꞌa tulina tulina yadi mulamula, ꞌadi ꞌeba ꞌiveꞌatumai faifaina. 3  ✡Kebu tamu nani Yaubada i da ꞌalatabutabuya ꞌatamananina nageneye.

ꞌAtamananina nageneye Yaubada wata yana Sifi Siaina yadi ꞌeba miabui ꞌaiꞌaiwabuna ꞌwaineye i miabui i miamia, weꞌe yana tofolovavo ma yadi subia i na ꞌoduꞌodu ꞌwaineye. 4  ✡Debadie Yaubada ꞌana wagava i kilumidi, wata maigina i na ꞌiseꞌiseni. 5  ✡ꞌAuvea Yaubada taunina yadi mageta nonogina, bega lovana kebu, wata inala yana mageta ꞌalo dukala faifaidi kebu i na nuanua. Tomotoganidi ꞌatamananina nageneye Yaubada taiadi i na veveimea-vagata.

Iesu yana mai faifaina.

6 Wata anelose i voneku i vo, Vonanidi ꞌakonadi ꞌu kilumidiga vona mogitana i na souyedi. ꞌAmu fata ꞌu na vetumagana ꞌwaidie. Basenadi ꞌAuvea Yaubada ꞌAnuꞌanununa yana toluꞌivonavo i agedi bega yana vona i luluꞌivoneyedi. Wata baniꞌodi ꞌasiau yana anelose i vetunei abamega bega naninidi saiꞌafoga i na souyediga i sivemagesedi yana tofolovavo ꞌwaidie.”

7  ✡Weꞌe Iesu i vonavona i vo, A na vonemi. Yau saiꞌafoga a na wai. Vonanidi a voneyediga buki deꞌe nageneye a vona-vagata ꞌawaie i na souyedi, begaidi egavo i na luꞌiawawadi i na vematayakeyakedi ꞌeba sosoana ꞌwaidie.”

8 Weꞌe yau Ioni naninidi matatabuna a ꞌisedi wata a nogaidi, i ꞌaꞌavana ma yaku veꞌililibu a beꞌu a lumataꞌafufu anelose ꞌageneye, kumanina naninidi matatabuna i veku, igodi a da subiai. 9 Siwe i talabodeku i vo, Kebu ꞌu na ꞌodu ꞌwaikuye. ꞌIda ꞌada ꞌailuga, emwavo Yaubada yana toluꞌivonavo, wata tomotoganidi buki deꞌe yana vona i vevematayakeyakediga, matatabuda Yaubada yana tofolovavo. Yaubada ꞌaisena ꞌwaineye ꞌu na ꞌoduꞌodu.”

10 Wata i voneku i vo, Vonanidi faifaidi Yaubada i vona-vagata deꞌe buki nagenega kebu ꞌu na givediga. Naninidi saiꞌafoga i na souyedi bega ꞌu na luluꞌivona. 11 Fai Iesu i na souye-matayoꞌoyeni egavo ꞌasiau i vevekali, tutuyanina ꞌwaineye wata i na vevekali. Egavo ꞌasiau i sakosakona, tutuyanina ꞌwaineye wata i na sakosakona. Weꞌe egavo ꞌasiau yadi sauluva ꞌatumaidi, tutuyanina ꞌwaineye wata i na vevesauluva ꞌatumaidi. Egavo ꞌasiau yadi sauluva magemagetadi, tutuyanina ꞌwaineye yadi sauluva magemagetadi Yaubada mataneye.”

12  ✡Wata Iesu i vo, A na vonemi, saiꞌafoga a na wai. Tutula a na viwedi, tomotoga ꞌaitamogana ꞌaitamogana ꞌadi tutula a na veledi yadi folova ꞌadi ꞌisaꞌisa baniꞌodi. 13  ✡Yau kumaniku lamukwaikwaituna wata kaluna, kebu ꞌaku ꞌeba velamuga wata kebu ꞌaku ꞌeba veꞌaꞌavaga.

14  ✡Egavo Iesu yana wafa ꞌwainega i veꞌatumaiotoga, ꞌwa da vo ꞌadi kaleko i da lekolekoadi dayaginega, ꞌeba sosoana ꞌwaidie bega ꞌadi fata i na luku Yaubada yana ꞌatamana ꞌwaineye, wata Yaubada i tauyedi ꞌadi fata Welavi Yawai vuagina i na ꞌania. 15  ✡Weꞌe ꞌatamananina tanotanoge tosakona fuedi, baniꞌodi tobalau, toluꞌafoꞌa, tobwalata, toveꞌavula-ꞌavoꞌavovo, toluvewafa, egavo i ꞌoduꞌodu yaubada-vekavekali ꞌwaidie, wata tomotoga ꞌifwaidi i vevekaliga yadi sauluvayega ꞌalo yadi vonayega.

16  ✡Yau Iesu yaku anelose a vetunei naninidi i luꞌivoneyedi ꞌomi tovetumaganavo ꞌwaimie ꞌwa miamiani ꞌawalawa tulina tulina ꞌwaidie. Weꞌe yau Kini Devida ꞌana wauma ꞌwainega a tubuga wata yau Kumauloku magemagetaku.”

17  ✡ꞌAnuꞌanunu ꞌAtumaina wata Yaubada yana Sifi Siaina yana vavine i vonavona i vo, ꞌWa maia.” Vonanina deꞌe egavo i na nogaiga i lubwainedi wata i na vo, ꞌWa maia.”

Egavo nuanuadi bwaikina mia ꞌivauna wata ꞌatumaina baniꞌodi ꞌanigodi i lala, i lubwainedi i na maia ufa nonogina i na yemu, ufanina ꞌwainega mia ꞌatumaina wata miamia-vagaina i na veluagai.”

Ioni yana vona ꞌeba veꞌaꞌava.

18  ✡Yau Ioni a na vonemi. Deꞌe vonanidi ꞌakonadi a luꞌivoneyediga Yaubada yana Vona i vona-vagata avaꞌai saiꞌafoga i na souyedi faifaidi. Begaidi a veluꞌaseꞌasemi, ꞌaiꞌedi aitoi yana nuanuayega vonanidi i na ꞌimosoꞌiedi, wata Yaubada ꞌana vematavuloga i na ꞌimosoꞌiedi viganidi sakoidi a luꞌivoneyediga deꞌe buki nageneye, ꞌwaidiega. 19  ✡Wata baniꞌodi ꞌaiꞌedi aitoi Yaubada yana Vona ꞌifwaidi deꞌe bukinina nageneye i na veꞌoꞌoleniga, wata ꞌana ꞌanivelena Welavi Yawai vuagina Yaubada i na veꞌoꞌoleni, weꞌe yana ꞌeba mia ꞌatamananina magemagetana a voneyeniga deꞌe buki nageneye wata i na veꞌoꞌoleni.

20  ✡Yaku vona deꞌe buki nageneye Iesu i veꞌawamogitanedi i vo, ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi mogitana. Saiꞌafoga a na wai.”

Toveimea Iesu, ꞌu mimaiga ꞌima wata yama nuanua.

21 Nuanuaku ꞌada Toveimea Iesu ma yana nuakalikali i na vevesauluva ꞌatumaina ꞌomi Yaubada yana tomotoga matatabumi ꞌwaimie.

ꞌAsaꞌaiana baniꞌodi,

Yau Ioni.

✡ 1:4-6: Ve 4:5, 17:14; Kolos 1:17-18; 1 Ion 1:7; 1 Fit 2:9; Ve 20:6

✡ 1:7: Mad 24:30; Ion 19:34,37; Fol 1:11

✡ 1:13: Dan 7:13-14, 10:6

✡ 1:14: Ve 2:18

✡ 1:16: Ibu 4:12; Ve 19:15,21

✡ 2:2: 1 Ion 4:1; 2 Ion 1:7-11

✡ 2:5: Ve 3:3

✡ 2:7: Ve 22:1-2,14

✡ 2:9: 2 Kol 11:13-15

✡ 2:10: 2 Tim 4:8; Iem 1:12; 1 Fit 3:14; Luk 22:31-32

* 2:10: Tamu ꞌana ꞌaseta, kebu tutuya manamanawenaga.

✡ 2:11: Ve 20:14, 21:8

✡ 2:12: Ibu 4:12

✡ 2:14: Num 25:1-9, 31:16

✡ 2:16: Ve 19:15, 22:12

✡ 2:17: Ve 3:12

✡ 2:18: Ve 1:14-15

✡ 2:26-27: Same 2:8-9; Ve 22:16

✡ 3:1: 1 Tes 5:2

✡ 3:4: Iud 1:22-23; Luk 10:20

✡ 3:5: Mad 10:32

✡ 3:7: Ais 22:22

✡ 3:9: Ais 60:14

✡ 3:11: Iem 1:12

✡ 3:12: Ve 14:1

✡ 3:14: Kolos 1:15; Ve 19:11

✡ 3:15: Lom 12:11

✡ 3:17: Luk 12:21; Iem 2:5

✡ 3:18: Ais 55:1

✡ 3:19: Ibu 12:7

✡ 3:20: Ion 14:23

✡ 3:21: Mad 19:28

✡ 4:2: Ais 6:1

✡ 4:3: Isi 1:28

✡ 4:6: Isi 1:5-10

✡ 4:8: Ais 6:2-3

✡ 4:9-10: Dan 6:26

✡ 5:6: Sek 4:10; Ion 1:29

* 5:6: Yaubada yana Sifi Siaina ꞌasaꞌaiana taunina Iesu.

† 5:6: Ala ꞌadi nuanua veimea wata toketokena.

✡ 5:7-8: Ve 8:3-4, 15:2; Same 141:2

✡ 5:9: Same 98:1

✡ 5:10: Ais 61:6; Ve 20:6, 22:5; 1 Fit 2:9

✡ 5:11: Dan 7:9-10

✡ 6:1: Ve 5:1

✡ 6:8: Isi 14:21

* 6:8: Me Guliki bonadi Edesi.

✡ 6:9: Ion 16:2

✡ 6:10: Ve 16:5-7

✡ 6:11: Ve 3:4-5, 7:9,13-14

✡ 6:12: Mad 24:19

✡ 6:15: Ais 2:19

✡ 7:3: Isi 9:4; Ve 9:4

✡ 7:9: Ve 5:9

✡ 7:13: Ve 7:9

✡ 7:14-15: Mad 24:21; Ais 49:10

✡ 7:17: Ve 21:4; Same 23:2; Ais 25:8

✡ 8:3-4: Ve 5:8

✡ 8:7: Ioe 2:30; Sou 9:23

✡ 8:8-9: Sou 7:20-21

✡ 8:13: Ve 9:12, 11:14

✡ 9:3: Sou 10:12

✡ 9:4: Ve 6:16

✡ 9:12: Ve 8:13

✡ 9:15: Ve 8:7-12

✡ 9:20: Ve 16:9,11; Same 135:15-17

✡ 11:2: Luk 21:24; Ve 13:5

✡ 11:4: Sek 4:11,14

✡ 11:7: Ve 13:1

✡ 11:12: 2 Kin 2:11

✡ 11:14-15: Ve 9:12; 1 Kol 15:24-25; Ve 19:6; Dan 7:13-14

✡ 11:16: Ve 4:4,9-10

✡ 11:17: Ve 1:8, 20:11-13; 2 Kol 5:10

✡ 12:7: Iud 1:9

* 12:7: ꞌAna mogitana wayoꞌo kasikasisina ma yana anelose.

✡ 12:8-9: Nag 3:1; Ve 20:2-3

✡ 12:10: Iob 1:9-11; Sek 3:1

✡ 12:17: 1 Fit 5:8

✡ 13:1: Ve 17:3,7,12

✡ 13:7: Ve 11:7

✡ 13:8: Ve 3:5

✡ 13:10: Ve 14:12

✡ 13:13: Mad 24:24

✡ 13:17: Ve 14:9-11

✡ 14:1: Ve 3:12

✡ 14:2: Ve 1:15

✡ 14:3: Ve 7:4

✡ 14:4-5: Iem 1:18

✡ 14:8: Ve 18:2-3

✡ 14:9: Ve 13:11-17, 19:20, 20:10,15, 21:8

✡ 14:12: Ve 13:10

✡ 14:13: Ibu 4:10

✡ 14:14: Dan 3:17; Ve 1:13

* 14:14: Tomotoganina ꞌasaꞌaiana Iesu Keliso.

✡ 14:15: Mad 13:36-40

✡ 14:19: Ve 19:15

† 14:20: ꞌAna vemanawe baniꞌodi 300 kilomita.

✡ 15:1: Ve 15:6-7

✡ 15:3: VeL 32:3-4; Ve 16:7

✡ 15:5: Ibu 9:3

✡ 16:1: Ve 16:17; Sef 3:8

✡ 16:2: Sou 9:10; Ve 13:11-17

✡ 16:3: Sou 7:17-21

✡ 16:6: Ve 17:6, 18:24

✡ 16:7: Ve 19:2

✡ 16:9: Ve 9:20-21

✡ 16:10: Sou 10:22

✡ 16:13: Ve 13:11-15; Ve 19:20

* 16:13: Toluꞌivona-vekavekali taunina tomotoga sakoina i souyeni fwayafwaya ꞌwainega.

✡ 16:14: 1 Tim 4:1; Ve 19:19

✡ 16:15: 1 Tes 5:2; Ve 3:3; Luk 12:37-40

✡ 16:17: Ve 16:1

† 16:17: Me Diu yadi ꞌaseta, yaiaina yadi ꞌeba mia ꞌawasasaꞌaveye.

✡ 16:18: Ve 8:5

✡ 16:19: Ve 14:8-10

✡ 16:21: Sou 9:24; Ve 16:9,11

‡ 16:21: ꞌAna mogitana ꞌana vita baniꞌodi 50 kilogalamu.

✡ 17:2: Ve 18:3

✡ 17:3: Ve 13:1

✡ 17:6: Ve 18:24

✡ 17:8: Ve 13:8

✡ 17:14: Ve 19:11-16,19-20

✡ 17:16: Ve 18:8

✡ 18:4: 2 Kol 6:17

✡ 18:6: 2 Tes 1:6

✡ 18:8: Ve 11:17-18

✡ 18:9: Ve 19:2-3

✡ 18:20: Ve 19:1-2

✡ 19:2: Ve 6:10

✡ 19:3: Ve 14:11

✡ 19:4: Ve 4:9-11

✡ 19:6: Ve 11:15-18, 14:2-3

✡ 19:7-8: Ve 21:2,9; Efe 5:32; Ais 61:10

✡ 19:9: Luk 14:15

✡ 19:10: Ve 22:8-9

✡ 19:12: Ve 1:14

✡ 19:13: Ion 1:1,14

✡ 19:15: Ve 1:16

✡ 19:16: Ve 17:14

✡ 19:19: Same 2:2

✡ 19:20: Ve 13:11-17, 20:10

✡ 19:21: Ve 19:17-18

✡ 20:1: Ve 9:1

✡ 20:2: Ve 12:9; Iud 1:6

✡ 20:4: 1 Kol 6:2; Ve 6:9, 13:16-17; Dan 7:27

✡ 20:6: Ve 2:11; 1 Fit 2:9

✡ 20:10: Ve 19:20, 21:8; Mad 25:41

✡ 20:12: Ve 20:5, 13:8; 2 Kol 5:10; Fol 17:31

✡ 20:13: Lom 2:6; Ve 22:12

✡ 20:14-15: 1 Kol 15:24-26,54-55; Mad 25:41

✡ 21:1: 2 Fit 3:13

✡ 21:2: Ibu 11:16; Ve 3:12

✡ 21:4: Ve 7:17; 1 Kol 15:24-26

✡ 21:6: Ve 1:8, 22:13,17; Ais 55:1; Ion 7:37

✡ 21:7: Lom 8:14-17

✡ 21:9: Ve 15:1, 21:2; Efe 5:27

* 21:16: ꞌAna vemanawe 2,800 kilomita baniꞌodi.

† 21:17: ꞌAna vemanawe 64 mita baniꞌodi.

✡ 21:23: Ais 60:19-20; Ve 22:5

✡ 21:27: 1 Kol 6:9-10; Ve 3:5, 13:8

✡ 22:1-2: Nag 2:9

✡ 22:3: Ve 7:15

✡ 22:4: Mad 5:8; Ve 14:1

✡ 22:5: Ve 21:23,25

✡ 22:7: Ve 1:3

✡ 22:12: 2 Kol 5:10

✡ 22:13: Ve 1:8, 21:6

✡ 22:14: Ve 22:1-2

✡ 22:15: Ve 21:27

✡ 22:16: Lom 1:3-4; Ve 1:1

✡ 22:17: Ve 21:6; Ais 55:1

✡ 22:18: Ve 4:2; Ve 15:1

✡ 22:19: Ve 22:2

✡ 22:20: Ve 3:11; 1 Kol 16:22