^

Godiha̱ Ta̱ Bolofe̱i̱

Konai: Godiha̱ Ta̱ Bolofe̱i̱ New Testament

Nupela Testamen long tokples Konai long Niugini

copyright © 2014 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Konai
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

All rights reserved.

2022-08-19

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022

8c47cab8-fc6e-524e-936f-c52eba70db94

Matyu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱

Matyuha̱ Nala̱i̱

Tawale Ta̱

O Matyu e̱me Yesuha̱ dabai degedi o ta. E̱ hu̱ tabe Livai, gamani sibidi sele kefedi o. Di Matyu 9:9-13 koko͡u o Matyuha̱ degei ke̱ husolo͟͡u idi.

Matyuha̱ Juda o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie nala̱gai. Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ko͡u nala̱ga i ke̱me Yesuha̱ haguei kelegeno͡u damale̱do tama̱ degei ke̱ hehegie nala̱gai. Kegei kaha̱ ta̱ su̱do Matyuha̱ nala̱gai kuguo kuodu dalagua kuhe̱: 1:22-23, 2:4-6, 14-15, 23, 4:13-16, 8:16-17, 12:15-21, 13:34-35, 21:2-5, 16, 26:24, 31, 26:54, 27:6-10.

Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ sasado ilo kele hehegie tobo͡u mo͡u i ke̱ Matyuha̱ nala̱gai. Ta dala kuhe̱:

Ta̱ hiye 5–7: Bito̱u̱ kaha̱ Ta̱; Yesuha̱ ta̱ ke̱ bito̱u̱ sa koko͡u ge hehegie tefelei.

Kuguo Matyu ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–4:16

Yesuha̱ sa sibige̱ kuoko͡u migile tofou.

Ta̱ Hiye 4:17–9:34

Yesu e̱ Godiha̱ wolo͡u daladi kaha̱ ta̱ tobolo͡u mo͡u, haba do o sasa̱i̱ kedia̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i.

Ta̱ Hiye 9:35–10:42

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u dabai ne̱mo͡u i.

Ta̱ Hiye 11:1–16:20

Yesu e̱me koyodo?

Ta̱ Hiye 16:21–20:34

Yesuha̱ e̱ tolo hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u midiho̱ yo͟͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degemabadomo͡u hehegiei.

Ta̱ Hiye 21–25

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u ile folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiei.

Ta̱ Hiye 26–28

Yesu e̱ do hiyedo duguomo͡u, tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei.

Yesuha̱ sa sibige̱ kuoko͡u migile tofou

1

(Ta̱ Hiye 1:1–4:16)

Yesu Kelesuha̱ e̱ ko͡u guai o kedia̱ hu̱

(Luk 3:23-38)

1 Ko͟͡ume Yesu Kelesuha̱ e̱ ko͡u guai o kedia̱ hu̱ olo͡u fe̱i̱. E̱me Devitha̱ hu̱ti o. E̱ ko͡u guai odobe Abraham.

2 Abrahambe Aisakha̱ e̱ aye.

Aisakbe Jekopha̱ e̱ aye.

Jekopbe Judabo͡u e̱ mala̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u die aye.

3 Judabe Peres dilie Sera dilie aye. Dilie duo͡u ha̱ hu̱be Tamar.

Peresbe Hesronha̱ e̱ aye.

Hesronbe Ramha̱ e̱ aye.

4 Rambe Aminadapha̱ e̱ aye.

Aminadapbe Nasonha̱ e̱ aye.

Nasonbe Salmonha̱ e̱ aye.

5 Salmonbe Boasha̱ e̱ aye. Dihi kaha̱ e̱ duo͡u ha̱ hu̱be Rahap.

Boasbe Obetha̱ e̱ aye. Dihi kaha̱ e̱ duo͡u ha̱ hu̱be Rut.

Obetbe Jesiha̱ e̱ aye.

6 Jesibe hiye o Devitha̱ e̱ aye.

Devitbe Solomonha̱ e̱ aye. Dihi kaha̱ e̱ duo͡u be Uriaha̱ sasa̱i̱ Devitha̱ hu ke̱.

7 Solomonbe Rehoboamha̱ e̱ aye.

Rehoboambe Abiyaha̱ e̱ aye.

Abiyabe Asaha̱ e̱ aye.

8 Asabe Jehosafatha̱ e̱ aye.

Jehosafatbe Jehoramha̱ e̱ aye.

Jehorambe Usiaha̱ e̱ aye.

9 Usiabe Jotamha̱ e̱ aye.

Jotambe Ahasha̱ e̱ aye.

Ahasbe Hesekiaha̱ e̱ aye.

10 Hesekiabe Manaseha̱ e̱ aye.

Manasebe Emonha̱ e̱ aye.

Emonbe Josaiaha̱ e̱ aye.

11 Josaiabe Jehoiakinbo͡u e̱ mala̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u die aye. O kedia̱ tofou kelegebe, ho o kedia̱ge Israel o kedia̱me aso͡u sa Babilonko͡u wo͡u ma ile dogogu.

12 Aso͡u sa koko͡u wo͡u ma ile dogoguomo͡u,

Jehoiakinbe Sealtielha̱ e̱ aye degei.

Sealtielbe Serubabelha̱ e̱ aye.

13 Serubabelbe Abiutha̱ e̱ aye.

Abiutbe Eliakimha̱ e̱ aye.

Eliakimbe Asorha̱ e̱ aye.

14 Asorbe Sadokha̱ e̱ aye.

Sadokbe Akimha̱ e̱ aye.

Akimbe Eliutha̱ e̱ aye.

15 Eliutbe Eleasarha̱ e̱ aye.

Eleasarbe Matanha̱ e̱ aye.

Matanbe Jekopha̱ e̱ aye.

16 Jekopbe Josepha̱ e̱ aye. Josepbe Mariaha̱ e̱ ma̱.

Kegemo͡u, Mariaha̱ Yesu mala̱ fele̱i̱. Yesu e̱me Kelesuyodele ili ke̱.*

17 Kegei kaha̱, Abrahamha̱ soso͡u ko͡u ge tofogo͡u haguabe demo͡u, Devitko͡u tofogo͡u kedia̱ die ko͡u guai olo͡u fe̱i̱be 14 kege. Haba Devitko͡u ge tofogo͡u mo͡u haguabe demo͡u, ho o kedia̱ Israel o sasa̱i̱ aso͡u sa Babilonko͡u wo͡u ma ile dogogu kedia̱ne die ko͡u guai olo͡u fe̱i̱be 14 kege. Haba aso͡u sa koko͡u wo͡u ma ile dogogu kedia̱ tofogo͡u haguabe demo͡u, Kelesuko͡u ge ke̱ne ko͡u guai olo͡u fe̱i̱be 14 kege.

Mariaha̱ dihi Yesu Kelesu mala̱ fele̱i̱

(Luk 2:1-7)

18 Dihi Yesu Kelesu mala̱ fele̱i̱ ta̱be ko͡u gue. E̱ adio͡u Mariabe Josepko͡u tileyodema makai. Ke̱no͡u si dilie dogo͡u guo deleli mei, kelege Maria e̱me dihi guoko͡u degeimo͡u dugulo i. Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ kaha̱no͡u e̱ dihi guoko͡u degei. 19 E̱me dihi guoko͡u degeimo͡u, o e̱ tileyodema makai o Josep, e̱me do̱u̱do o kaha̱ degeimo͡u, e̱ o sasa̱i̱ dihi̱le kele e̱ sasa̱i̱ko͡u sidifi nele̱ meiyode tawalemo͡u be, e̱ amafe̱i̱ hiyafogolo͡u yodeno͡u fima̱i̱. 20 E̱ kege fima̱ma, tieimi dugube, Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ e̱moko͡u tama̱ degemo͡u tobo͡u mo͡u du, Josep, na̱me Devitha̱ hu̱ti, na̱ sasa̱i̱ Maria hulo gue̱ degeda. Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ kaha̱no͡u e̱ dihi guoko͡u degeiyodei. 21 E̱ o dihi mala̱ fele̱i̱ba, na̱ e̱ hu̱ tilebe Yesu.* Yobe, e̱ge o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di ke̱ to̱gule muguoba, dia̱ mamolo͟͡uyode tobou.

22 Olo͡u fe̱i̱ ke̱me mo͡u yo͟͡uwa tama̱ degegali mei, Hiye Oha̱ ko͡u tobou ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u kuhe degegai. Yobe, e̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ mogouya ke̱ ko͡u gue ko͡u tobou,

23 Sasa̱i̱ gisiai e̱ dihi guoko͡u degema, o dihi mala̱ fele̱i̱ba, o kedia̱ e̱ hu̱ tilebe Emanuelyodele ile. E̱ hu̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, Godiha̱ di dogo͡u guo dalaleyode tobou. Aisaia 7:14

24 Kegemo͡u, Josepha̱ tiei kesigiemo͡u, Godiha̱ e̱sol o kaha̱ tobou saga̱i̱, ke̱no͡u seselemo͡u, Maria hu. 25 E̱ sasa̱i̱ ko͡u huye, ke̱no͡u si dilie dogo͡u guli mei dalali, o dihi mala̱ fele̱i̱. Dihi mala̱ fele̱i̱mo͡u, Josepha̱ e̱ hu̱ tibe Yesuyodei.

2

Sa ta tewe o kedia̱ dihi Yesu dugu haguasiei

1 Mariaha̱ dihi Yesu mala̱ fele̱i̱be, sa Betlehem, sa Judia duo koduge mala̱ fele̱i̱. Herotha̱ gamani hiye o delei kelege, dihi ke̱ mala̱ fele̱i̱mo͡u, sa ta tewe o kedia̱ sa Jerusalemko͡u aso̱ haguluya ke̱ haguasie fele̱gamo͡u yoduga i, 2 dihi ebele mala̱ fele̱i̱, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ Hiye O ke̱me kou? Ei e̱ kuidiho̱ aso̱ haguluko͡u duguomo͡u, e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u haguasiei. 3 Gamani o Herot e̱ne dulo kesigi.* Sa Jerusalem tie o sasa̱i̱ kedia̱ne dulo kesigile i. 4 Kegemo͡u, Herotha̱ Israel o kedia̱ mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱bo͡u,* Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ haguisoumo͡u haguasie fele̱goumo͡u, dia̱moko͡u yodu, Godiha̱ makai o Kelesube e̱ duo͡u ha̱ kili̱ya mala̱ fele̱i̱ya? 5 Sa Betlehem, sa Judia kodugeyode tobolo͡u i. Yobe, Godiha̱ tobou ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ ko͡u gue nala̱i̱ dala,

6 Juda kedia̱ sa duo kodube sa Betlehembe hu̱bo͡u meiye, ke̱no͡u si hu̱ hiyedo dalale. Yobe, ni̱ sa koko͡u be hiye o ta tama̱ degeba, ma̱ Israel o sasa̱i̱ dia dalale. Maika 5:2

7 Kegemo͡u, Herotha̱ tewe o kedia̱moko͡u amafe̱i̱do haguasiemabeede tobo͡u mo͡u, hagua fele̱goumo͡u, dia̱moko͡u yodu, sawisiei kobogedo ni̱ kuidiho̱ ke̱ dugulo ilou? 8 Dia̱ e̱moko͡u kege tobolo͡u imo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, ni̱ ya, sa Betlehemko͡u fologa, dihi ke̱ defe̱i̱do kamabeedei. Ni̱ kolugi dugubabe, a̱moko͡u tobo͡u haguama. A̱ne ile, yubu sugulo fiyaba, dihi koko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u.*

9 Kegemo͡u, tewe o kedia̱ gamani hiyedo o kaha̱ ta̱ dulomo͡u, kuidiho̱ aso̱ hagulu ko͡u dugu kaha̱ imo͡u duguomo͡u, dia̱ ke̱no͡u sesele yai. Yolugi, dihi kaha̱ dala moso̱ tageto͡u hoho̱guo dalamo͡u dugulo i. 10 Dia̱ kuidiho̱ ke̱ duguomo͡u, hoho̱ hiyedo degele i.

11 Kegemo͡u, dia̱ moso̱du fologamo͡u, dihibo͡u e̱ adio͡u Mariabo͡u de duguomo͡u, yubu sugulo fiya duwoguali, dihi koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i. Die ye tulamo͡u, bisai talama, dihi koko͡u nele̱ ibe, sele igi golbo͡u, ho̱ bolo̱do molabo͡u, hebe du kolobo͡u de nele̱ i. 12 Nele̱ ima tiasigei, tieimi dugulo ibe, Godiha̱ dia̱moko͡u, ni̱ Herotko͡u idamabeede tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dia̱ a taya ke̱ die sabeko͡u boholo͡u ma̱ yai.

Josepbo͡u e̱ sasa̱i̱bo͡u dilie dihi mala̱ ile sa Isipko͡u fologai

13 Tewe o kedia̱ fogo͡u youmo͡u, Josepha̱ tieimi dugube, Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ tama̱ dege, e̱moko͡u, na̱ hagua̱, dihibo͡u e̱ adio͡u bo͡u de wo͡u ma, sa Isipko͡u kama foyedei. Na̱ kele dalali, a̱ na̱moko͡u boholo͡u ma̱ haguayede tobo͡u ba dulo. Herotha̱ dihi ko͟͡u kolugi duguoba, wouba tolo ilamo͡u degeliyode tobo͡u mo͡u du. 14 Kegemo͡u, e̱ hulia̱me hagua̱mo͡u, dihibo͡u e̱ adio͡u bo͡u de wo͡u ma, sa Isipko͡u ya fologai. 15 Fologa dalaguali, Herot tolo imo͡u, dia̱ sa ke̱ kuhe to͡u fogo͡u fogo͡u yai. Dia̱ ke̱ degeibe, Hiye Oha̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ mogouya tobou saga̱i̱ kegeno͡u damale̱do tama̱ degei.

Ma̱ dihi e̱me sa Isipko͡u dalamo͡u, a̱ e̱moko͡u na̱ to͡u fogo͡u iyede tobo͡u mo͡u, e̱ kuhe haguei. Hosea 11:1

Gamani o Herotha̱ tobo͡u mo͡u, o kedia̱ sisigo̱ su̱do woumo͡u tofigile i

16 Kegemo͡u, Herot e̱ tewe o kedia̱ e̱moko͡u o͡u gaiyode tawalemo͡u gofo͟͡u hiyedo degei. O ilo kedia̱moko͡u tobou, ni̱ ya, sa Betlehembo͡u, sa kaha̱ figiya kile o sisigo̱ sadebe bolo̱u̱ kege gabali mei ke̱ olo͡u fe̱i̱ wouba tofigiemabeede tobou. Yobe, kuidiho̱ tama̱ degeimo͡u kelegebe e̱ tawai, tewe o kedia̱ e̱moko͡u ko͡u tobo͡u mo͡u du kaha̱. 17 Ke̱ degei ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Jeremaiaha̱ mogouya tobou ke̱ damale̱do tama̱ degei.

18 Sa Ramako͡u gosolo uwo hiyedo dulo ili ke̱me sasa̱i̱ Reselha̱ e̱ sisigo̱ dia̱ sihou gosoulu. Hoho̱ degelebe dafai, e̱ sisigo̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele i kaha̱ degemo͡u. Jeremaia 31:15

Josepha̱ e̱ sasa̱i̱bo͡u e̱ dihibo͡u de boholo͡u ma̱ hagua fele̱i̱

19 Kegemo͡u, Herot tolo imo͡u, Josep e̱ sa Isipko͡u dalali, tieimi dugube, Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ tama̱ degemo͡u, 20 e̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ hagua̱, dihibo͡u e̱ duo͡u bo͡u de wo͡u ma, sa Israelko͡u haguayedei. Dihi walamo͡u fima̱ i o kedia̱me tofigile hobogouyode tobo͡u mo͡u du. 21 Josepha̱ ke̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u hagua̱, dihibo͡u e̱ adio͡u bo͡u wo͡u ma iligi, sa Israelko͡u fologai.

22 Ke̱no͡u si fologamo͡u dube, o Arkelausbe e̱ aye Herotha̱ timo͡u mala̱mo͡u, sa Judia dia dalayodeimo͡u dulomo͡u, sa koko͡u ya ke̱ ilebe gue̱ degei. Haba e̱ tieimine e̱moko͡u tawale ta̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dia̱ sa Galiliko͡u fogo͡u yai. 23 Sa Galiliko͡u fologamo͡u, haba sa hu̱ Nasaretko͡u ya fologa deleiguei. Kegei degemo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ tobolo͡u i ke̱me damale̱do tama̱ degei.

O sasa̱i̱ kedia̱ e̱me sa Nasaret tie oyodele ileyode tobolo͡u i.

3

Fafeleya degedi o Jonha̱ egei tobou

(Mak 1:2-8; Luk 3:1-18; Jon 1:19-28)

1 Kelegebe, fafeleya degedi o Jon e̱ sa Judiako͡u dalali, sa hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u ile folomo͡u, egei hehegiedi. 2 E̱ hehegiedibe ko͡u gue tobo͡u di, ni̱ fi̱ boho͡u ma, hebeni Hiye Oha̱ ni̱ wolo͡u dalalebe hafe̱i̱do degeliyode tobo͡u di. 3 O ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ tobou o ke̱,

Hebe mei mihi̱no͡u sa kelege Hiye Oha̱ e̱ a milo͡u ma do̱u̱susugumabeede haguisa tobo͡u ba dulo ile. Aisaia 40:3

4 Jon e̱ yukuei ka̱dibe, wai kamel towe dai ke̱ fiyatiye tufo̱guo ka̱di. Nale̱ e̱ na̱dibe ka̱bubo͡u, kule hue̱i̱bo͡u deno͡u fe̱i̱ na̱di. 5 Jon e̱ sa mihi̱no͡u sa koko͡u dalamo͡u be, sa Jerusalem o sasa̱i̱bo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ Judia kile dalagua o sasa̱i̱bo͡u, o sasa̱i̱ to̱ Jordan koko͡u tie obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u ya fologai. 6 E̱ egei tobo͡u mo͡u dulomo͡u, die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱ kusigile tobolo͡u imamo͡u, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ to̱ Jordanko͡u fafeleya degei.

7 Kegemo͡u, Jonha̱ dugube, Farisi obo͡u, Sadyusi obo͡u su̱do fafeleya tofolo͡u yodema haguasieimo͡u, e̱ dia̱moko͡u ni̱me hiye̱ bei sisigo̱. Godiha̱ gofo͟͡u degeba, ni̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱. O koyoha̱ tobo͡u mo͡u, ni̱ fosigelamo͡u degele iya? Ni̱ge Godiha̱ gofo͟͡ube de gabale saga̱i̱? 8 Ni̱ fi̱ boho͡u babe, midiho̱ ni̱ milolo͡u kaha̱ hehegilebe, ni̱me damale̱do fi̱ ko͡u boholo͡u idadele ke̱no͡u hehegiema. 9 Abraham e̱me ei ko͡u guai oyode tobo͡u dama. Yobe, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Godiha̱no͡u degeiye, igi ko͟͡udia̱ne boholo͡u ba, Abrahamha̱ soso͡u sa̱ dege dalaguale. 10 Heibe hebe yelebo͡u ko͡u dogogu dala. Hebe olo͡u fe̱i̱ kolo bologua̱ ma̱ idiyo mei ke̱me oe hagima, douluko͡u hebesaleyode tobou.

11 Ni̱ fi̱ boho͡u mo͡u be, a̱ge ni̱me ta̱leko͡u no͡u fafeleya degedi. Ke̱no͡u si o ta ma̱ habage haguale kaha̱ e̱ nele̱be hiyedo, ma̱ nele̱ saga̱i̱ mei. E̱ hu̱be folodo dala kaha̱ degemo͡u, e̱ hagubabe, a̱ge e̱ abogo͟͡u moso̱be ta mala̱ hebele ile saga̱i̱ mei. E̱ge ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ fafeleya degele, haba douyene fafeleya degeleyode tobou. 12 E̱ hagualebe, o sepolo touye haguadi saga̱i̱ kege nale̱ segei ke̱ mo͟͡u haguale. Sepolo tolo͡u ba, ko kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ igisema, nale̱ sibige̱ ke̱no͡u mo͟͡uma ile, moso̱du dogogulo. Kegema, ko olo͡u fe̱i̱ ke̱me dou mei degediyo mei koko͡u hebesaleyode tobou.

Jonha̱ Yesu fafeleya degei

(Mak 1:9-11; Luk 3:21-22)

13 Kegemo͡u, Yesuha̱ sa Galili to͡u fogo͡u, to̱ Jordanko͡u Jonha̱ dalako͡u felei. E̱me Jonha̱ fafeleya degeyadomo͡u fima̱i̱. 14 Ke̱no͡u si, Jonha̱ e̱ akogulamo͡u tobou, na̱ a̱ fafeleya degelesi bolo̱. Kadegeimo͡u na̱ a̱moko͡u haguya? 15 Yesuha̱ tobou, a̱ na̱moko͡u yodube bolo̱. Godiha̱ tagali ke̱ da degelebe do̱u̱doyode tobou. Kegemo͡u, Yesuha̱ yodu ke̱me Jonha̱ degei.

16 Kegemo͡u, Yesu e̱ fafeleya degema, bidileto͡u foloumo͡u, kelegeno͡u hebeni a so͟͡ugo͡u mo͡u, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ sio isusu baga fulo͡u migile, e̱moko͡u biyoumo͡u dugu. 17 Haba, hebenito͡u ge ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u dulo i, ko͟͡ume ma̱ Dihi. A̱ge e̱me tagalido, e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli.

4

Tama̱ha̱ Yesu tefele dugu

(Mak 1:12-13; Luk 4:1-13)

1 Kegemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesu hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u wolo͡u i, Tama̱ha̱ Yesu tefele duguyadomo͡u. 2 Sa mihi̱no͡u koko͡u deleibe, sawisieibo͡u hulia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ 40 kege nale̱ nali̱ mei delei kaha̱, e̱ hegie degei. 3 Hegie degeimo͡u, tefele dugudi o kaha̱ e̱moko͡u hagua tobou, na̱me damale̱do Godiha̱ Dihi debabe, igi ko͟͡u dalagua kuoko͡u tobo͡u ba boholo͡u ba, o͡u si degeiba na̱yede tobou. 4 Ke̱no͡u si e̱ sima tobou, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Nale̱ na̱di kaha̱no͡u be, o sasa̱i̱ fi̱ gehe̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u mei. Godiha̱ ta̱ yo͟͡u tobo͡u di olo͡u fe̱i̱ ke̱ dulo sesele ili kaha̱no͡u si o sasa̱i̱ tofousogo tofolo͡u ileyodei. Lo 8:3

5 Kege tobo͡u mo͡u, Tama̱ha̱ e̱ Godiha̱ sa Jerusalemko͡u wolo͡u ile, Hiye Oha̱ moso̱ tageto͡u do wolo͡u folo tefegiemo͡u tobou, 6 na̱me Godiha̱ Dihi debabe, na̱ mihi̱ko͡u mo͡u gule fogu fiyayedei. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Na̱ fogu fiyoubabe, e̱ tobo͡u ba, e̱ e̱sol o kedia̱ na̱ hebele to͡u ba, ne̱ abogo͟͡u igiye ta wolo meiyodei. Buk Song 91:11-12

7 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, haba ko͡u guene nala̱i̱ dala,

Na̱ ne̱ Hiye O Godiha̱ nele̱ ke̱ hobo͡u tefele dugudayedei. Lo 6:16

8 Kegemo͡u, Tama̱ha̱ Yesu haba bito̱u̱ sasado ta koto͡u wolo͡u folomo͡u, sa sa bolo̱do olo͡u fe̱i̱, hiye o kedia̱ dia dalagua ke̱ Yesuko͡u hehegiei. 9 Hehegiemamo͡u ko͡u gue tobou, na̱ yubu sugulo fiyaba, a̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, a̱ge sa sa olo͡u fe̱i̱ ko͟͡ume na̱moko͡u nele̱yodei. 10 Yesuha̱ sima tobou, Tama̱, na̱ a̱ to͡u fogo͡u fogo͡u iyedei. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Na̱ ne̱ Hiye O Godiko͡u no͡u yubu sugulo fiya, diho̱ baga̱ tobolo͡u ba, e̱ dabaino͡u degeyedei. Lo 6:13

11 Kegemo͡u, Tama̱ha̱ e̱ to͡u fogo͡u fogo͡u imo͡u, e̱sol o kedia̱ haguasie, Yesu dogo͡u gulo i.

Yesuha̱ sa Galiliko͡u ge dabai yomogo͡u degei

(Mak 1:14-15; Luk 4:14-15)

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ Jon didio̱ degeiyodei ke̱ dulomo͡u, sa Galiliko͡u ile felei. 13 Kilegeno͡u be, sa Nasaret to͡u fogo͡u, sa Kaperneamko͡u ile delei. Sa Kaperneam ke̱me ohue̱i̱yai Galili koko͡u delei. Sa ke̱me o hu̱ti Sebulunbo͡u, Naptalibo͡u kedia̱ sa. 14 E̱ koko͡u ibe, Godiha̱ ta̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ ko͡u nala̱i̱ ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u kuhe i. Yobe, o kaha̱ ko͡u gue nala̱i̱ dala,

15 O hu̱ti Sebulunbo͡u, Naptalibo͡u kedia̱ sabe, dawalako͡u yadi aliko͡u ge ka ibe demo͡u, to̱ Jordan dama ilobo͡u kele fogou. Die sa Galiliyodele idi koko͡u be sa ta o sasa̱i̱ ilo kelene dalagua. 16 Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱me hulia̱ko͡u deleigueiye, ke̱no͡u si hoho̱ hiyedo ko͡u dugulo i. Tofigile o kedia̱moko͡u ne hoho̱guo dalayodei. Aisaia 9:1-2

Yesu e̱ Godiha̱ wolo͡u daladi kaha̱ ta̱ tobolo͡u mo͡u, haba do o sasa̱i̱ kedia̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i

(Ta̱ Hiye 4:17–9:34)

Yesuha̱ o doso͡u dia kege haguisoumo͡u, dia̱ e̱ sesele yai

(Mak 1:16-20; Luk 5:1-11)

17 Kelege Yesu e̱ yomogo͡u egei tobou. Ni̱ fi̱ boho͡u ma, hebeni Hiye Oha̱ ni̱ wolo͡u dalalebe hafe̱i̱do degeliyode tobo͡u di.

18 Kegemo͡u, ohue̱i̱yai Galili koya ke̱ sulugi, o eye̱ mala̱ bolo̱u̱ ta dugube, Saimon, Pitayodele idi ke̱bo͡u, e̱ mala̱ Andrubo͡u de dugu. Diliebe ohue̱i̱yai koko͡u neke mo͡u soumo͡u dugu. Diliebe miye̱ mo͟͡udi o. 19 Yesuha̱ diliemoko͡u nele a̱ sesele haguamabeede tobou. A̱ nelemoko͡u o sasa̱i̱ mo͟͡udi ke̱ hehegielamo͡u, obe miye̱ mo͟͡udi ke̱ sa̱ degeiyode tobou. 20 Dilie ke̱ dulomo͡u, totono͡u neke olo͡u fe̱i̱ koko͡u magama fogo͡u mo͡u, e̱ sesele yai.

21 Kegemo͡u, haba ilemo͡u dugube, o eye̱ mala̱ bolo̱u̱ ta, Sebediha̱ dihi Jemsbo͡u e̱ mala̱ Jonbo͡u de dugu. Diliebe dilie ayebo͡u de mosole tageto͡u neke do̱u̱susulo duwoguamo͡u, e̱ dilie haguisai. 22 Dilie dulomo͡u, kelegeno͡u dilie aye mosole foudu duwomo͡u to͡u fogo͡u fogo͡u, Yesu sesele yai.

Yesuha̱ egei tobo͡u mo͡u siei, haba do one bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Luk 6:17-19)

23 Kegemo͡u, Yesu e̱ sa Galiliya ke̱ die egei moso̱ya egei hehegiemo͡u sulugibe, ta̱ uwo bolofe̱i̱ Godiha̱ wolo͡u daladi ke̱ne tobo͡u mo͡u siei. Haba dobo͡u o sasa̱i̱ne olo͡u fe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i. Nele̱ mei degei kedia̱ne olo͡u fe̱i̱ bolo̱ degele i. 24 E̱ kege degeimo͡u, ta̱ ke̱ sa Siria kileya olo͡u fe̱i̱ tefeimo͡u, sa ke̱ tie o kedia̱ do daga daga o sasa̱i̱ su̱do mo͟͡uma haguasiei, do hiyedo kedia̱bo͡u, duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i kedia̱bo͡u, dio koulugi fiyasigedi kedia̱bo͡u, ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u tofigile i kegei ke̱ mo͟͡uma haguasie fele̱goumo͡u, bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. 25 E̱ sumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do e̱moko͡u haguasie kefegulo i. Sa Galilibo͡u, sa Dekapolisbo͡u, sa Jerusalembo͡u, sa Judiabo͡u, to̱ Jordan ilobo͡u tie obo͡u kedia̱ e̱ sesele suluguei.

5

Yesuha̱ bito̱u̱ koko͡u ge egei tobou

1 Yesuha̱ o su̱do kefegumo͡u duguomo͡u, bito̱u̱ ta koko͡u folo duwei. Duwoli dugube, yo͟͡u e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasie fele̱goumo͡u dugu.

Yesuha̱ o kedia̱moko͡u hoho̱bo͡u mabeede tobou

(Luk 6:20-23)

2 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u hehegie tobou,

3 O Godiha̱ dihi̱le mabo͡u sa̱ degei dalaguayode tawali kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, hebeni Hiye Oha̱ dia̱ wolo͡u dalale kaha̱ degemo͡u.

4 O gosolo dalagua kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, Godiha̱ dia̱ dogo͡u gulo kaha̱ degemo͡u.

5 O dio͟͡u die hu̱ hebele fogudiyo mei kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, Godiha̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ dia̱moko͡u nele̱ kaha̱ degemo͡u.

6 O Godiha̱ dihi̱le do̱u̱do o dalagualamo͡u degele idi kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, dia̱me hegie degeli o ke̱ sa̱ degei, Godiha̱ nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de nele̱ kaha̱ degemo͡u.

7 O yogoko͡u solo͡u do degele idi kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, Godiha̱ dia̱moko͡u solo͡u do degele kaha̱ degemo͡u.

8 O die duledu sibigi ta dala mei kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, dia̱ Godi dugulo kaha̱ degemo͡u.

9 O biya imo͡u akogudi o kedia̱me hoho̱bolo͡u no͡u, Godiha̱ dia̱me ma̱ dihiyodele kaha̱ degemo͡u.

10 Godiha̱ dihi̱le kele do̱u̱do dalagua o sasa̱i̱, o tae makodi kedia̱ hoho̱bolo͡u no͡u, hebeni Hiye Oha̱ dia̱ wolo͡u dalale kaha̱ degemo͡u.

11 O sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱me oe susuga tobolo͡u iliye, ni̱ hoho̱bo͡u ma. Ni̱ a̱ sesele ili kaha̱, oe ni̱ makolaba, ogo͡u ga, ni̱me kasaga̱i̱yodeibabe, ni̱ hoho̱bolo͡u no͡u. 12 Kege degeibabe, ni̱ hoho̱no͡u degema, ni̱ hebe bolo̱do ke̱me hebenito͡u ko͡u dala kaha̱ degemo͡u. Afudo, ni̱ deleli mei kelegene, oe habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ makolamo͡u kegeno͡u degele idi.

Ni̱me solebo͡u hoho̱bo͡u ke̱ sa̱ degei

(Mak 9:50; Luk 14:34-35)

13 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱me sa sibige̱ kaha̱ sole sa̱ degei. Ke̱no͡u si solebe sebe mei degeibabe, kage degeiye haba sole sebe degele? Sole kegei ke̱me kasaga̱i̱, e̱ degele ta dala mei. Obe boholo͡u fila̱mo͡u, abogo͟͡uye tofo͡u tofo͡u di.

14 Ni̱me sa sibige̱ kaha̱ hoho̱ sa̱ degei. Sa bito̱u̱ko͡u dala ke̱ne ta wo̱mogo͡u dala mei. 15 Haba, obe kama̱i̱ dou migiemo͡u be, bilika hayedu dogogudiyo mei, moso̱ tama̱ kele dogogudi, o moso̱du dalagua kedia̱ kama̱i̱ hoho̱ ke̱ duguyadomo͡u. 16 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ hoho̱ ke̱ o kedia̱moko͡u hoho̱guba, dia̱ ni̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ duguoba, dia̱ ni̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ hu̱ hebele fogulo ile.

Godiha̱ Kuolo͡u kaha̱ ta̱

17 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱ hagua, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ a̱ ta gabale saga̱i̱ mei. Habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ nala̱gai ke̱ne, a̱ ta gabale saga̱i̱ mei. Ni̱ kege fima̱ idama. A̱ hagua, ta̱ ke̱ akogulo saga̱i̱ mei. A̱ge ta̱ ke̱ damale̱do tama̱ degeyadomo͡u hagua fele̱i̱. 18 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degele mei debabe, Godiha̱ kuolo͡u ta̱ne ta mei degele mei. Nala̱gai olo͡u fe̱i̱ ke̱ ta mei degele mei debabe, nala̱gai olo͡u fe̱i̱ ke̱ damale̱do tama̱ degele. 19 O koyoha̱ Godiha̱ ta̱ ni̱ dumabeedei ke̱ gobolo͡u ba, haba omoko͡u ne kege hehegieibabe, o ke̱me hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be, e̱ hu̱be hiyeyodele mei. O koyoha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ seseleba, omoko͡u ne olo͡u fe̱i̱do hehegie tobo͡u basi, o ke̱me hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be, e̱ hu̱be hiyeyodele. 20 Yobe, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, Farisi obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱me Godiha̱ge do̱u̱do oyode tobolo͡u saga̱i̱ mei. Ni̱ne dia̱ degele idi ke̱no͡u tefele degeibabe, ni̱me hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be ta yale saga̱i̱ mei.

Yesuha̱ hagi̱ do̱u̱susudi midiho̱ ke̱ tobou

(Luk 12:57-59)

21 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, afu ni̱ ko͡u guai o kedia̱moko͡u o wodamabeede tobo͡u di ke̱me ni̱ ko͡u dulo i. Haba o koyoha̱ o yogo woubabe, e̱me ta̱ saiko͡u tafalaleyode tobolo͡u idi ke̱ne ni̱ dulo i. 22 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ e̱ mogoko͡u gofo͟͡u degeibabe, e̱me Godiha̱ ta̱ sale. Haba o koyoha̱ e̱ mogo ta susuga tobo͡u babe, e̱me kansole o kedia̱ge ta̱ sa ile. O koyoha̱ na̱me toto͡u degei o kasaga̱i̱yode tobo͡u babe, e̱me dou sako͡u ile.

23 Kegei kaha̱, Godiko͡u bi ta nela̱babe fima̱ dugu, ma̱ mogoha̱ a̱moko͡u gofo͟͡u degei ta daladade tawaibabe, 24 na̱ Godiko͡u nela̱mo͡u degei ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ile, na̱moko͡u gofo͟͡u degei dala ke̱ do̱u̱susumaba, boholo͡u ma̱ haguaba, ise Godiko͡u nela̱mo͡u degei ke̱ kuhe ne̱.

25 O taha̱ na̱ ta̱ salaba wolo͡u ibabe, na̱ aba you iligi, toto e̱bo͡u de hagi̱ ke̱ do̱u̱susuyede tobo͡u. Kege ho fogo͡u babe, o kaha̱ na̱ ta̱ sai fidi o koko͡u wolo͡u ile folouba, haba ta̱ sai fidi o kaha̱ na̱me kasamane o koko͡u wolo͡u ile folouba, na̱me didio̱ degele. 26 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, na̱ didio̱ degeibabe toto to͡u fogo͡u fogo͡u ile saga̱i̱ mei. No͟͡u kege dalali, didio̱ degei ke̱ telemale̱ kaha̱ dowo ke̱ olo͡u fe̱i̱ sibima mei degeibasi telema̱ ile.

Yesuha̱ o kedia̱moko͡u sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u degedamabeede tobou

27 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ ko͡u guai o kedia̱ge sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u degedamabeede tobo͡u di ke̱me ni̱ ko͡u dulo i. 28 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ sasa̱i̱ ta duguoba fi̱yeno͡u tagaibabe, e̱me sasa̱i̱ hiyou degedi o, yobe e̱ sasa̱i̱ ke̱ fi̱ye ko͡u tagai kaha̱ degemo͡u.

29 Ne̱ diho̱ dele kaha̱ na̱ wolo͡u ile midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, na̱ ne̱ diho̱ ke̱ tele fila̱. Na̱me ne̱ to͡u bo͡u de olo͡u fe̱i̱ dou sako͡u hebele file̱i̱ye debabe, na̱ ne̱ to͡u ha̱ bi tano͡u ta mei degeibasi. 30 Haba ne̱ dobogo͟͡u dele kaha̱ na̱ wolo͡u ile, midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, na̱ ne̱ dobogo͟͡u ke̱ diafolo͡u hebele fila̱. Na̱me ne̱ to͡u bo͡u de olo͡u fe̱i̱ dou sako͡u hebele file̱i̱ye debabe, na̱ ne̱ to͡u ha̱ bi tano͡u ta mei degeibasi.

Yesuha̱ obe sobo͡u hulomo͡u hiyafogo͡u di kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Matyu 19:9; Mak 10:11-12; Luk 16:18)

31 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, afu tobolo͡u idibe,

O koyoha̱ e̱ sobo͡u hiyafogo͡u lababe, hu kadi kuguono͡u nala̱ma, e̱ sobo͡u ko͡u nele̱ba kuhe hiyafogo͡u yede tobo͡u di. Lo 24:1

32 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ e̱ sobo͡u, o hiyou ta degeli mei ke̱ hiyafogo͡u babe, e̱ degeiye sobo͡u ke̱me o ta hiyou degele. Haba o taha̱ sobo͡u, oe ko͡u hulomo͡u hiyafogou ke̱ hubabe, e̱me sasa̱i̱ hiyou degedi o.

Yesuha̱ tobolo͡u gi, Godiha̱ hu̱ya ke̱ maka degeba tobo͡u damabeedei

33 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, afu ko͡u guai o kedia̱moko͡u, ni̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ ta degeleyodema maka dege tobo͡u babe, ni̱ damale̱do degemabeede tobo͡u di, ke̱me ni̱ ko͡u dulo idi. Ogo͡u ga tobo͡u dama. 34 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hobo͡u maka dege tobo͡u dama. Haba hebeniha̱ hu̱ya ke̱ne maka dege tobo͡u dama, hebenibe Godiha̱ duwodi kaha̱ degemo͡u. 35 Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ hu̱ya ke̱ne maka dege tobo͡u dama, sa sibige̱ko͡u be Godiha̱ e̱ abogo͟͡u muguo tofogo͡u duwo kaha̱ degemo͡u. Sa Jerusalembe Hiye O ni̱ wolo͡u dala kaha̱ sa. Kegei degemo͡u, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ hu̱ya ke̱ne maka dege tobo͡u dama. 36 No͟͡u ne̱ hu̱ya ke̱ne maka dege tobo͡u da. Yobe na̱me nele̱ dala mei. No͟͡u degeiye, ne̱ widio towe tano͡u ta fo̱ degele saga̱i̱ mei, haba ta dosogo̱ degele saga̱i̱ mei. 37 Ni̱ ta degelabasi, a̱ damale̱do degeleyode tobo͡u ma. Ni̱ ta degele dafoubabe, a̱ dafayode tobo͡u ma. Hu̱ taya ke̱ maka dege tobo͡u di kaha̱ yobe Tama̱ e̱no͡u.

Hebe kasaga̱i̱ ke̱ hobo͡u muwo͡u hitigadama

(Luk 6:29-30)

38 Yesuha̱ haba tobou, afu obe ko͡u gue tobo͡u di ke̱me ni̱ ko͡u dulo i,

O taha̱ ne̱ diho̱ tele filo̱u̱babe, na̱ e̱ diho̱ne tele fila̱yedei. Haba o taha̱ ne̱ me̱ sugubabe, na̱ e̱ me̱ne suguyedei. Kisim Bek 21:24

Ke̱ne ni̱ ko͡u dulo idi. 39 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o taha̱ ni̱ kasaga̱i̱ degeibabe, muwo͡u hitigadama. O taha̱ ne̱ hamogou dele koko͡u fo̱u̱babe, na̱ haba hamogou ilo ke̱ne seseguyedei. 40 O taha̱ na̱ ta̱ sama, ne̱ yukuei molo͟͡uyodeibabe, na̱ge haba ne̱ yukuei tabo͡u de ne̱yedei. 41 O taha̱ na̱moko͡u diaseleba, e̱ bisai ye hafe̱i̱ko͡u kolo͟͡u iyedeibabe, haba na̱ge ahudo kolo͟͡u ileba kuhe fogo͡u. 42 O taha̱ na̱moko͡u bi ta molo͟͡uyodema yodubabe, na̱ mo͡u nele̱ fogo͡u. O taha̱ ne̱ bi ta heliofe̱i̱ mo͡u la̱ba yodubabe, na̱ hobo͡u neli̱ mei fogo͡u ye.

Yesuha̱ ho o tagadi midiho̱ ke̱ tobou

(Luk 6:27-28, 32-36)

43 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ afu dia̱ na̱ nogo dia̱ tagamabeedema, ho o kedia̱me dafamabeede tobo͡u di ke̱me ni̱ ko͡u dulo i. 44 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ho o kedia̱ tagama. Obe ni̱ makolaba degeibabe, ni̱ge diho̱ baga̱ tobo͡u ba, Godiha̱ dia̱moko͡u solo͡u do degele. 45 Kege degeibabe, o kedia̱ dugulobe, ni̱me ni̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ sisigo̱ye dalaguaba dugulo ile. E̱ degeiye, e̱ aso̱ kaha̱ folomo͡u, o kasaga̱i̱bo͡u bolofe̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hoho̱gudi. Haba hue̱i̱ todine, do̱u̱do obo͡u, do̱u̱do mei obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hue̱i̱ todi. 46 Ni̱ge o ni̱ tagadi kedia̱no͡u tagaibabe, ni̱ hebe kagei ke̱ molo͟͡u? Gamani sibidi sele ogo͡u gabo͡u kefedi o kedia̱ne kegeno͡u degele idi. 47 Ni̱ nogo dia̱moko͡u no͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u babe, ni̱me o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ degedi kegeno͡u degele idi. Sa ta o kedia̱ne ke̱no͡u tefele degele idi. 48 Ni̱ Aye Godi hebenito͡u duwo ke̱me do̱u̱dono͡u. Ni̱ne ke̱no͡u tefele dalama.

6

Yesuha̱ o sasa̱i̱ dogo͡u gudi midiho̱ ke̱ tobou

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, oe ni̱ bolo̱yode tobo͡u yadeba, ni̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ bolo̱ ke̱ degeibabe, ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱ kege degeibabe, ni̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ge ni̱moko͡u be hebe bolo̱ ta nele̱ meido.

2 Na̱ bi mei o kedia̱moko͡u bi ta nela̱babe, ta̱eno͡u tobolo͡u idi o kedia̱ degedi saga̱i̱ kege degeda. O kedia̱ge bi mei o kedia̱moko͡u bi nela̱mo͡u be, egei moso̱ko͡u bo͡u, ali duo koko͡u bo͡u de kibi haguisa idi, o sasa̱i̱ye haguasie, die hu̱ hebele fogumabadomo͡u. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ge die hu̱be ta hebele foguoba, hebe bolo̱do dia̱moko͡u ta nele̱ meido. 3 Na̱ bi mei o kedia̱moko͡u bi ta ne̱i̱babe, o taha̱ hobo͡u dugudayedei. Ne̱ dobogo͟͡u fofo͟͡u kaha̱ge dobogo͟͡u dele kaha̱ degeli ke̱me dugudayedei. 4 Kegei kaha̱, na̱ bi mei o kedia̱moko͡u bi ta nela̱babe, mogogouno͡u ne̱. Kegeiba, ne̱ Aye mogogou dala ke̱ dugudi kaha̱ hebe bolo̱do ke̱ na̱moko͡u nele̱.

Yesuha̱ diho̱ baga̱ tobo͡u di midiho̱ ke̱ hegi

(Luk 11:2-4)

5 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lababe, ta̱eno͡u tobolo͡u idi o kedia̱ diho̱ baga̱ tobo͡u di saga̱i̱ kege tobo͡u dama. O kedia̱ge egei moso̱ko͡u bo͡u, a figiko͡u bo͡u de tafalaguali, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi, o sasa̱i̱ye dia̱ dugulo imabadomo͡u. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ die hu̱ haba ta hebele foguoba, dia̱moko͡u hebe bolo̱do ta nele̱ meido. 6 Na̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lababe, ne̱ moso̱du folo, a tefemaba, ne̱ Aye obe dugudiyo mei koko͡u kuhe diho̱ baga̱ tobo͡u. Kegeiba, ne̱ Aye mogogou dala ke̱ dugudi kaha̱ na̱moko͡u hebe bolo̱do ke̱ nele̱.

7 Haba ni̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, sa ta o kedia̱ ta̱eno͡u tobolo͡u idi saga̱i̱ kege tobo͡u dama. Dia̱ sasado dege diho̱ baga̱ tobolo͡u idi kaha̱ge, dia̱ge wa, die godi kedia̱ die ta̱ ke̱ duluyade tawale idi. 8 Dia̱ degele idi kege hobo͡u degedama. Yobe, bi ta ni̱ dala mei ke̱ yodulube, ni̱ Ayeha̱ ko͡u tewe dala kaha̱ degemo͡u.

9 Kegei kaha̱, ni̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u be, ko͡u gue tobo͡u ma,

Ei Aye, na̱me hebenito͡u duwo, ne̱ hu̱be Godi, ei ne̱ hu̱ bolo̱do ke̱ hebele fogulamo͡u.

10 Na̱ hagua, ei wolo͡u dala.

Na̱ no͟͡u tagai saga̱i̱, hebenito͡u ge degele idi ke̱, sa sibige̱ kuoko͡u ge, eine nebe ke̱no͡u tefele degeleyadomo͡u.

11 Na̱ ifi sawisiei ko͟͡umaha̱ eimoko͡u nale̱ ne̱.

12 Ei midiho̱ kasaga̱i̱ o ilo kedia̱ eimoko͡u milo͡u di ke̱ gebe meiyodedi ke̱no͡u tefele, na̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ei milo͡u ga idi ke̱ gebe meiyode.

13 Tefele dugu ta eimoko͡u hagubabe, na̱ akogogue. Na̱ ei dia dala, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ ei to͡u ye deba.

14 Duma, ni̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ oe ni̱moko͡u milolo͡u ili ke̱ gebe meiyodeibasi, ni̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u ga idi ke̱ne gebe meiyodele. 15 Haba oe midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱moko͡u milolo͡u ili ke̱ ni̱ gebe meiyode ho fogo͡u babe, ni̱ Aye e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u ga i ke̱ne ta gebe meiyodele mei.

Yesuha̱ nale̱ kuolo͡u ma̱di kaha̱ midiho̱ ke̱ tobou*

16 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ nale̱ kuolo͡u mo̱u̱babe, ta̱eno͡u tobolo͡u idi o kedia̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele idama. O kedia̱ nale̱ kuolo͡u mo̱u̱mo͡u, di dugudibe, die midiho̱be nugugu dalamo͡u dugulo idi, dia̱ nale̱ kuolo͡u ma̱i̱ ke̱me di tawamabadomo͡u. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ die hu̱ haba ta hebele foguoba, hebe bolo̱ ke̱ dia̱moko͡u ta nele̱ meido. 17 Na̱ge nale̱ kuolo͡u ma̱ma dalababe, ne̱ widio towe bologua̱ma,* ne̱ midiho̱ bigima dalaba, 18 o sasa̱i̱ye na̱ hoho̱ degeno͡u dalaba dugumabadomo͡u . Na̱me nale̱ kuolo͡u ma̱i̱ ke̱ dugu ile saga̱i̱ mei. Ne̱ Aye, di dugulo idiyo mei kaha̱no͡u si tawale. Damale̱do, ne̱ Aye mogogou dala ke̱ dugudi kaha̱ hebe bolo̱do ke̱ na̱moko͡u nele̱.

Bi bolofe̱i̱ kefedi midiho̱

(Luk 12:33-34)

19 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, sa sibige̱ kuoko͡u be ni̱ bi bolo̱do kefedama. Bi ke̱me kasaga̱i̱ degeiba, matayene nale̱. Hiyou mo͟͡udi oene haguaba, hiyouye mo͟͡uma ile. 20 Ni̱ bi bolo̱ bolo̱be hebenito͡u no͡u kefema. Kegeibasi, mataye ta nale̱ mei. Bi ta kasaga̱i̱ degele meido. Hiyou mo͟͡udi o kedia̱ne ta fologa mala̱ ile mei. 21 Na̱ne sa bi bolo̱ bolo̱ dala koko͡u no͡u dalale saga̱i̱ degele.

Diho̱be to͡u ha̱ kama̱i̱

(Luk 11:34-36)

22 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, diho̱be to͡u ha̱ kama̱i̱. Ne̱ diho̱ bolo̱ dalabasi, ne̱ to͡u olo͡u fe̱i̱be hoho̱yeno͡u dalaba dugulo. 23 Haba ne̱ diho̱ kasaga̱i̱ degeibabe, ne̱ to͡u ne olo͡u fe̱i̱ hulia̱ degei dugulo. Hoho̱ ne̱ duledu dala ke̱me hulia̱ degeibabe, hulia̱ ke̱me hiyedo degele.

O taha̱ hiye o bolo̱u̱ye dabai degele saga̱i̱ mei

(Luk 16:13)

24 O taha̱ hiye o bolo̱u̱ye dabaibe degele saga̱i̱ mei. Kege degeibabe, hiye o ta ke̱ dafama, ta koko͡u no͡u hoho̱ degele. Hiye o ta kaha̱ tobolo͡u be dulo milo͡u diye, hiye o ta kaha̱ tobolo͡u be ta dulo milo͡u diyo mei. Nebe, ni̱me Godiha̱ hayedubo͡u, sele hayedubo͡u de dalale saga̱i̱ mei.

Di hagi̱ duguoba, fi̱ hiyedo ma̱dame

(Luk 12:22-31)

25 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kegei kaha̱ a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ sa sibige̱ kuoko͡u tofolo͡u ke̱ fima̱ba, eibe nale̱ kagei nale̱, hue̱i̱ kagei nale̱ de fi̱ hiyedo ma̱dama. Ni̱o͡u ni̱ to͡u guebo͡u ne, eibe yukuei kagei mala̱ kale̱ deba fi̱ hiyedo ma̱dama. Sa sibige̱ kuoko͡u tofolo͡u be hegie degedi kaha̱ nale̱ nala̱ idi ke̱no͡u mei. Haba ni̱ to͡u ha̱ tagadibe yukuei ka̱di ke̱no͡u mei. 26 Ni̱ sio kedia̱ duguma. Dia̱ segei sogoma kefeguomo͡u nala̱ idiyo mei. Dia̱ nale̱ dogogudi moso̱ meiye, ni̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱no͡u dia̱moko͡u nale̱ ne̱di. O ni̱me sibige̱ hiyedo, sio gabama folodo dalagua. 27 O koyo na̱ sa sibige̱ kuoko͡u tofolo͡u koko͡u fi̱ hiyedo mo̱u̱babe, na̱ de sasado dege tofolo͡u? Kegele meido.

28 Kadegeimo͡u ni̱ yukuei ka̱di koko͡u fi̱ hiyedo ma̱ idiya? Ni̱ hebe so͡u ke̱ defe̱i̱do duguma. Hebe so͡u kaha̱ge kage folodiya? Dia̱ dabai hiyedo degediyo mei. Yukueine milo͡u diyo mei. 29 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, afudo, hiye o Solomonha̱ge yukuei bolofe̱i̱do ke̱no͡u ka̱diye, ke̱no͡u si hebe so͡u yege Solomonha̱ similou ke̱me gabai. 30 Hebe so͡u Godiha̱ similou ke̱me ifi ko͡u dalaguaye, idiba o taha̱ diafigima, douluko͡u sile. Ni̱ damale̱yodeibe kageimo͡u huyadefe̱i̱ dala? Ni̱me hebe so͡u be gabai dala kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge ni̱moko͡u yukuei nele̱. 31 Kegei degemo͡u, ni̱ fi̱ hiyedo ma̱dama. Eibe nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u kagei ke̱ nala̱ ile deba fima̱dama, yukueine kagei mala̱ kale̱ de fima̱dama. 32 Sa ta o kedia̱ bi olo͡u fe̱i̱ kegei ke̱ ko͡u molo͟͡uyodema ka idi. Ni̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱ tewe, ni̱me bi kegei ke̱ olo͡u fe̱i̱ mala̱ba, bologua̱ dalamabadomo͡u . 33 Ni̱me ni̱ Ayeha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ dege dalalababe, na̱ ei wolo͡u dalayede tobo͡u basi, e̱ge bi kegei ke̱ne ni̱moko͡u nele̱. 34 Kegemo͡u, ni̱ idiba degele ke̱ fi̱ hiyedo ma̱dama. Idiba kaha̱ hagi̱be ke̱me idibaha̱ hagi̱. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be dio͟͡u die hagi̱ dala kaha̱ degemo͡u, ifibe ni̱ ifi degele ke̱no͡u fima̱ma.

7

O tae midiho̱ kasaga̱i̱ degeli ke̱ fidama

(Luk 6:37-38, 41-42)

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ o ilo kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ degedi ke̱ fidama, Godiha̱ haba ke̱no͡u tefele ni̱moko͡u ne kege degeiye deba. 2 Ni̱ o tae midiho̱ kasaga̱i̱ degedi ke̱ fidi, kegeno͡u Godiha̱ ke̱no͡u tefele ni̱ne file. Ni̱ o tako͡u ne̱di ke̱me, Godiha̱ne ke̱no͡u tefele ni̱moko͡u nele̱. 3 Na̱ ne̱ mogoha̱ diho̱ko͡u kofai huyadefe̱i̱ ke̱ dugulube, haba no͟͡u ne̱ diho̱ko͡u hebe sie̱i̱ hiye ke̱ tilabe ta duguyo mei, kageimo͡u ne̱ mogoha̱ diho̱ko͡u kofai ke̱ duguo tobo͡u ya? 4 Na̱ hebe sie̱i̱ hiye ne̱ diho̱ko͡u tila ke̱me na̱ duguyo mei, kageimo͡u kofai ne̱ mogoha̱ dihi̱ledu dala ke̱ duguo, a̱ mala̱ filala̱mo͡u yode tobo͡u ya? 5 Na̱me ta̱eno͡u tobo͡u di o. Na̱ hebe sie̱i̱ hiye ke̱ ne̱ dihi̱ledu tila ke̱buko͡u tele fila̱ba, ne̱ diho̱ bolofe̱i̱ degeiba duguba, hobo͡u kofai nogoha̱ dihi̱ledu dala ke̱ kuhe mala̱ fila̱.

6 Godiha̱ biyodema, haba so kedia̱moko͡u ne̱dama. Kegeligi, dia̱ boholo͡u ma̱ haguasie, ni̱ wola iye. Haba ni̱ we̱ bolo̱do ke̱me wai kedia̱moko͡u hobo͡u hebele fila̱dama, dia̱ we̱ ke̱ abogo͟͡uye tofo͡u ye makeiye.

O taha̱ bi bolo̱do ta mo͡u la̱ba diho̱ baga̱ tobo͡u babe Godiha̱ bi ke̱me e̱moko͡u nele̱

(Luk 11:9-13)

7 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ bi ta mo͡u la̱ba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ ni̱ yodulu ke̱me ni̱moko͡u nele̱. Ni̱ koubabe, ni̱ dugulo. Ni̱ adiko͡u kogoubabe, e̱ge ni̱moko͡u a tefegu ke̱me solo͟͡u. 8 O koyoha̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u be, e̱ mo͟͡udi. O koyoha̱ koumo͡u be, e̱ dugudi. O koyoha̱ adiko͡u kogoumo͡u be, Godiha̱ e̱moko͡u a tefei so͟͡udi.

9 O dia̱ma, dihiye e̱ ayeko͡u o͡u si ta ne̱yedema yodubabe, e̱ ayeha̱ge igi de mala̱ nele̱? Kegele meido. 10 Haba dihi kaha̱ e̱ ayeko͡u miye̱ ta ne̱yedema yodubabe, e̱ge bei kasaga̱i̱ ta de mala̱ nele̱? Kegene ta degele meido. 11 Aye dia̱ma, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u ga idiye, ke̱no͡u si ni̱ sisigo̱ko͡u be nale̱ bolofe̱i̱no͡u nele̱ idi. Kegemo͡u, ni̱ tewe, ni̱ o taha̱ ni̱ Aye hebeniko͡u duwoko͡u bi bolo̱do ke̱ ne̱yedema yodubabe, ni̱ Ayeha̱ge hoho̱ hiyedo dege, o koko͡u nele̱dade tawale ile.

12 Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ o ilo kedia̱ ni̱moko͡u degemabadomo͡u tagale ili ke̱me, ni̱ne dia̱moko͡u ke̱no͡u tefele degema, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ nala̱gaibo͡u kaha̱ sibige̱be tano͡u kegeno͡u dala kaha̱ degemo͡u.

Ni̱ ya, a huyadefe̱i̱ koduno͡u fologama

(Luk 13:24)

13 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ ileba, a huyadefe̱i̱ koduno͡u fologama. A hiyedo ke̱me dou sako͡u idi a. A hiye ke̱ seselebe hagi̱bo͡u mei. O su̱do a ke̱ sesele iligi fologoubabe wouba tofigile. 14 A fologa tofousogo tofousogo tofolo͡u idi a ke̱me huyadefe̱i̱. O su̱do a ke̱ ka imo͡u be dugulo idiyo mei.

Ogo͡u gai egei tobolo͡u idi one dalagua, ni̱o͡u tawaibo͡u

(Luk 6:43-44, 13:25-27)

15 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi one dalagua, ni̱o͡u tawaibo͡u. Haguasieiba dugulobe, wai sipsip bolo̱do bagai kedia̱ haguasieiba duguloye, ke̱no͡u si die duledube dia̱me si̱ so gofo͟͡udo ke̱ sa̱ degei. 16 Midiho̱ dia̱ milolo͡u idi ke̱ ni̱ duguobabe, dia̱me damale̱do egei tobolo͡u idi odadele? Ha, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi odadele? Obe goho kolo galamo͡u be, aye̱ yoya ke̱ ga idiyo mei. Kiyou ga idibe, aye̱ ti yoya ke̱ ga idiyo mei. 17 Nebe ke̱no͡u tefei, hebe bolofe̱i̱ye kolo molu̱be, kolo bolofe̱i̱no͡u ma̱di. Haba hebe kasaga̱i̱ye kolo molu̱be, kolo kasaga̱i̱no͡u ma̱di. 18 Hebe bolofe̱i̱ye kolo male̱be, kolo kasaga̱i̱ ta male̱ mei. Nebe ke̱no͡u tefei, hebe kasaga̱i̱ye kolo male̱be, kolo bolofe̱i̱ ta male̱ mei. 19 Hebe kolo bolofe̱i̱ ma̱diyo mei ke̱me diafolo͡u mo͡u, douluko͡u hebele fila̱di. 20 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ midiho̱ o kedia̱ milolo͡u idi ke̱ duguoba, dia̱me damale̱do egei tobolo͡u idi o, haba, dia̱me ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o, de tawaleba fima.

21 O a̱moko͡u Hiye O, Hiye O dele idi kedia̱ olo͡u fe̱i̱be hebeni Oha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u fologale mei. O koyoha̱ ma̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱ tagai ke̱ seseibasi, o ke̱me hebeni Oha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u folo. 22 Godiha̱ o sasa̱i̱ ta̱ sale sawisiei kelegebe, o sasa̱i̱ su̱do a̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u ile, Hiye O, Hiye O, ne̱ hu̱ya ei habage tama̱ degele ke̱ tobolo͡u idi. Haba duo kasaga̱i̱ igisedibo͡u, midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gadibo͡u de ei ne̱ hu̱ya ke̱ degele idiyode tobolo͡u ile. 23 Kegeiba, a̱ dia̱moko͡u damale̱do ko͡u gue tobolo͡u, a̱ ni̱ tewe mei. Ni̱me ma̱ ta̱ dulo idiyo mei o. Kugule fogo͡u imabeede tobolo͡u.

Moso̱ togodi midiho̱ bolo̱u̱

(Luk 6:47-49)

24 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, o koyoha̱ ma̱ ta̱ ke̱ dulo seseibabe, o ke̱me moso̱ togodi o sa̱ degei. Yomogoube o kaha̱ sa bolofe̱i̱ koko͡u mihi̱ damamo͡u, mouti gofo͟͡udo ke̱no͡u fofoguei. Moutimamo͡u, koto͡u moso̱ tegei. 25 Hue̱i̱ toma, to̱ hiyedo giho͟͡uma, wi hiyedo haguamo͡u, moso̱ ke̱ bilalamo͡u degeiye, ke̱no͡u si bileli mei, o kaha̱ moso̱ ke̱ sa bolofe̱i̱ koko͡u mouti nele̱doyeno͡u tegei kaha̱ degemo͡u. 26 O koyoha̱ ma̱ ta̱ ke̱ dulo sese ho fogo͡u babe, e̱me toto͡u degei o, e̱ moso̱ tegeibe, sa kasaga̱i̱ koko͡u moso̱ tegei ke̱ saga̱i̱ degei. 27 Habage hue̱i̱ toumo͡u, to̱ hiyedo giho͟͡umo͡u, wi hiyedo haguamo͡u, moso̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ bilama fiyei.

28 Kegemo͡u, Yesuha̱ ta̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, o sasa̱i̱ kefeguo dalagua kedia̱ kesigile i, e̱ ta̱ kege hehegie tobolo͡u kaha̱ degeiye. 29 E̱ hehegilibe, kuolo͡u yo du o kedia̱ hehegiedi saga̱i̱ kegei mei. E̱ tewebe e̱sofe̱i̱, hiyedo folodo.

8

Yesuha̱ dobo doye tou o ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Mak 1:40-44; Luk 5:12-14)

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ bito̱u̱ ke̱ to͡u fogo͡u mu̱mo͡u, o sasa̱i̱ su̱do e̱ sesega muguai. 2 Mulo̱ dugube, o ta, dobo doye tou ke̱ hagumo͡u dugu. O kaha̱ hagua, yubu sugulo fiya duwoli, Hiye O, na̱ tagaibabe, na̱ a̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeleyode tobou. 3 Yesuha̱ o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ dobogo͟͡u susuguo kuguomo͡u, a̱ge na̱me bolo̱ degele ke̱ tagaliyode tobou. Kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u dobo do ke̱ olo͡u fe̱i̱ mei degeimo͡u, bolo̱ degei. 4 Bolo̱ degeimo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, a̱ na̱ bologua̱i̱ ke̱ omoko͡u tobo͡u da. Haba na̱ Godiha̱ moso̱ko͡u ile, ne̱ to͡u bolo̱ degei ke̱ mogo͡u du daladi o koko͡u hegiba, e̱ge Mosesha̱ tobou ke̱no͡u seseleba, Godiko͡u gali* sile nele̱. Kegeiba, o sasa̱i̱ kedia̱ ne̱ do mei degei ke̱ tawale ileyode tobou.

Yesuha̱ ami hiye o kaha̱ dabai degedi o bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Luk 7:1-10)

5 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile, sa Kaperneamko͡u folo dugube, ami o kedia̱ dia daladi o ta hagumo͡u dugu. O kaha̱ haguamo͡u, Yesuko͡u na̱ a̱ dogo͡u guyedei. 6 Hiye O, ma̱ dabai degedi obe ma̱ moso̱ko͡u tila, ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u olo͡u fe̱i̱ tofigiemamo͡u, do hiyedo duguluyode tobou. 7 Yesuha̱ tobou, a̱ ile bologuo̱u̱ba, e̱ bolo̱ degele. 8 Ami hiye o kaha̱ sima tobou, Hiye O, a̱me o bolofe̱i̱ mei kaha̱, na̱ ma̱ moso̱ko͡u folo saga̱i̱ mei. Na̱ ta̱eno͡u tobo͡u ba, ma̱ dabai degedi o e̱ bolo̱ degele. 9 A̱ tobolo͡u kaha̱ yobe ko͡u guei, a̱ne hiye o taha̱ hayedu dala. Ma̱ hayedune ami o ilo kele dalagua. A̱ ami o tako͡u na̱ iyedeimo͡u be, e̱ idi. Haba ami o tako͡u na̱ haguayedeimo͡u be, e̱ haguadi. A̱ ma̱ dabai degedi o tako͡u na̱ dabai degeyedeimo͡u be, e̱ dabai degedi. 10 Yesuha̱ o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigiemo͡u, o sasa̱i̱ e̱ sesele haguasili kedia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. A̱ dugube, Israel o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me ami o ko͟͡umaha̱ damale̱yodei nele̱do ko͟͡u saga̱i̱ ko͡u gueibe ta dala meido.

11 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o sasa̱i̱ su̱do aso̱ haguluyabo͡u, aso̱ mulu̱yabo͡u de olo͡u fe̱i̱ haguasie geleguoba, hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa koto͡u fologa kefeguo duwoguale. Duwoguali, Abrahambo͡u Aisakbo͡u Jekopbo͡u de nale̱ nala̱ ile. 12 Ke̱no͡u si Godiha̱ dagado o wolo͡u dalalamo͡u makai kedia̱me* e̱ hulia̱ sako͡u kogolo muguba, gosoloba die me̱ do͡u gile ile.

13 Kegemo͡u, Yesuha̱ ami hiye o koko͡u tobou, na̱ iyedei. Na̱ damale̱yodei saga̱i̱ ke̱me tama̱ degeiba dugulo. E̱ kege tobou kelegeno͡u o kaha̱ dabai degedi o ke̱ bolo̱do degei.

Yesu e̱ Pitaha̱ sasa̱i̱ha̱ e̱ adio͡u ha̱ do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Mak 1:29-31; Luk 4:38-39)

14 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile, Pitaha̱ moso̱ko͡u folomo͡u dugube, Pitaha̱ e̱ sasa̱i̱ha̱ e̱ adio͡u be suguai tilamo͡u dugu. 15 Tilamo͡u, dobogo͟͡uko͡u kugumo͡u, suguai mei degei. Suguai ke̱ mei degeimo͡u, hagua̱, nale̱ milo͡u ma, Yesuko͡u ne̱i̱.

Yesuha̱ do o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Mak 1:32-34; Luk 4:40-41)

16 Sawisiei kaha̱ habi, o kedia̱ duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o sasa̱i̱ su̱do mo͟͡uma, Yesuko͡u haguasiei. Mo͟͡uma haguasie fele̱goumo͡u, e̱ ta̱eno͡u duo kasaga̱i̱ igiseimo͡u, bolo̱ degele i. Do o sasa̱i̱ne olo͡u fe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i. 17 E̱ ke̱ degeibe, mo͡u yo͟͡uwa degeli mei, Godiha̱ ta̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ ko͡u nala̱i̱ ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u, e̱ kuhe degei. Ta̱ ke̱me ko͡u gue nala̱i̱ dala,

E̱no͡u degeiye do olo͡u fe̱i̱ di dugulo idi ke̱ igisema mei degeiyodei. Aisaia 53:4

Yesuha̱ obe e̱ habage sesele kaha̱ midiho̱ ke̱ tobou

(Luk 9:57-60)

18 Yesuha̱ o sasa̱i̱ su̱do e̱ sile̱ma̱ dalamo͡u duguomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u di ohue̱i̱yai ilobo͡u imebeede tobou. 19 Kegemo͡u, kuolo͡u yo du o taha̱ hagua fele̱mo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue tobou, Tisa, na̱ sa kili̱ya ibabe, a̱ sesegano͡u siale. 20 Yesuha̱ sima tobou, si̱ sobe e̱ tiadi ulou moso̱ dala. Haba sione die tiadi timo͡u dalagua. O Kedia̱ Dihi e̱no͡u si tiadi moso̱bo͡u mei. 21 Haba, e̱ dabai degedi o taha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, Hiye O, a̱ to͡u fogo͡u ba ile, ma̱ aye tei widamaba hobo͡u haguale. 22 Ke̱no͡u si Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, gebe mei, na̱ a̱ sesele hagua. O ko͡u tofigiei kedia̱ dio͟͡u die o dio͟͡u widaga ile.

Yesuha̱ tobo͡u mo͡u, wi hiyedo mei degei

(Mak 4:36-41; Luk 8:22-25)

23 Kegemo͡u, Yesuha̱ mosole ta tilamo͡u kodu foloumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ne fologai. 24 Dia̱ ohue̱i̱yai duoya ke̱ youmo͡u, wi hiyedo hagulugi, to̱ bobouye mosole tufo̱gulamo͡u degei. Ke̱no͡u si Yesu e̱me tiei delei. 25 Tilamo͡u tile hagua̱giemo͡u, Hiye O, na̱ge ei dogo͡u gu. Dibe makoladiyode tobolo͡u i. 26 Yesuha̱ tobou, ni̱ kageimo͡u gue̱ degele iya? Ni̱ damale̱yodeibe huyadefe̱i̱yode tobo͡u ma hagua̱mo͡u, wibo͡u to̱ boboubo͡u ke̱ ta̱e akoguo tobo͡u mo͡u, olo͡u fe̱i̱ mei degei. 27 Kegemo͡u, dia̱ fi̱ hiyedo ma̱mo͡u, o ko͟͡ume kagei o? Wibo͡u to̱ boboubo͡u kaha̱ne e̱ ta̱ dulomo͡u, mei degeliyode tobolo͡u i.

Yesuha̱ duo kasaga̱i̱, o bolo̱u̱ tolo͡u i ke̱ igisei

(Mak 5:1-17; Luk 8:26-37)

28 Yesu mosoleye ohue̱i̱yai dama, ilobo͡u sa Gadarako͡u ile felei. Folo dugube, duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o bolo̱u̱ ta tei widagai saya ke̱ sulugua dema haguasieimo͡u dugu. Diliebe gofo͟͡u hiyedo degedi. O sasa̱i̱ a keleya ima haguama dele saga̱i̱ mei. 29 Dilie Yesu duguomo͡u, ko͡u gue haguisa tobolo͡u i, Godiha̱ Dihi, na̱ elemoko͡u ke̱i̱ degelamo͡u? Na̱ hagua ele makolaba degeda. Godiha̱ ta̱ sale sawisieibe youyode tobolo͡u i. 30 Sa kelegebe, wai su̱do hafe̱i̱ koko͡u biye̱ nala̱ deleiguei. 31 Duo kasaga̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u ta̱ nele̱do dege, na̱ ei igiselaba degeibabe, eibe wai duledu fologamabeedeyedei.

32 Kegemo͡u, Yesuha̱ ni̱ imabeede tobo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱ o bolo̱u̱ ke̱ to͡u fogo͡u ya, wai kedia̱ duledu fologai. Fologoumo͡u, wai kedia̱ fo̱u̱kua ya, tia̱haiya ke̱ ohue̱i̱yai koko͡u fogu fiyasigeimo͡u, hue̱i̱ye olo͡u fe̱i̱ togolo͡u hobogou.

33 Wai su̱do ke̱ dia dalaguadi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, kama fosige yolugi, sa hiye koko͡u fologamo͡u, dia̱ dugu olo͡u fe̱i̱ ke̱ susulo i. Duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o ke̱dilie degele imo͡u dugulo i ke̱ne tobolo͡u i. 34 Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u haguasiligi, Yesu duguomo͡u, e̱moko͡u ta̱ nele̱do dege, na̱ ei sa ko͟͡u to͡u fogo͡u ba, sa ta fogo͡u iyede tobolo͡u i.

9

Yesuha̱ o ta ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u tofigiei ke bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Mak 2:1-12; Luk 5:17-26)

1 Kegemo͡u, Yesu e̱ mosole foudu folomo͡u, ohue̱i̱yai ilobo͡u ile, yo͟͡u e̱ sabeko͡u felei. 2 Foloumo͡u, o ilo kedia̱ do o ta, e̱ ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u olo͡u fe̱i̱ tofigiei ke̱ botegei tageto͡u tilamo͡u hebele haguasiei. Yesuha̱ die damale̱yodei ke̱ duguomo͡u, do o koko͡u ko͡u gue tobou, mogo dihi, na̱ gue̱ degeda, a̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ na̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodili.

3 Mosesha̱ kuolo͡u yo du o ilo kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dio͟͡uno͡u ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡umaha̱ge Godiha̱ timo͡u ke̱ mo͡u la̱di.

4 Yesuha̱ o kedia̱ fima̱i̱ ke̱ tawalemo͡u yodu, ni̱ kadegeimo͡u fima̱i̱ kasaga̱i̱ kegei ke̱ mala̱ iya? 5 A̱ge kage tobolo͡u? A̱ midiho̱ kasaga̱i̱, do o kaha̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodili kaha̱, ni̱ge a̱me ogo͡u ga tobo͡u di oyodele ili. Haba, a̱ge do o kuoko͡u, na̱ hagua̱ma iyedilibe, ni̱ge kageimo͡u a̱ ogo͡u ga tobolo͡u yode tawale iya? 6 O Kedia̱ Dihi e̱me sa sibige̱ kuoko͡u be hu̱ hiyedo dala. E̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ obe milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodele saga̱i̱yode tobou. Yesu e̱ yo͟͡usie kege tobou, o kedia̱ ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me sibige̱bo͡u dade tawamabadomo͡u. Kegemo͡u, e̱ do o koko͡u ko͡u gue tobou, na̱ hagua̱, ne̱ botegei ke̱ mala̱ba, ne̱ moso̱ko͡u iyedei. 7 Kege tobo͡u mo͡u, o ke̱me hagua̱mo͡u, e̱ moso̱ko͡u fogo͡u i. 8 O sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duguomo͡u kesigie gue̱ degemo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i. Yobe, Godiha̱ omoko͡u hu̱bo͡u nele̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ ne̱i̱ kaha̱.

Yesuha̱ o Matyu haguisai

(Mak 2:13-17; Luk 5:27-32)

9 Kegemo͡u, Yesuha̱ iligi dugube, gamani sibidi sele kefedi moso̱ koko͡u o ta, e̱ hu̱ Matyube koko͡u duwomo͡u duguomo͡u, na̱ hagua̱ba, da imebeede tobo͡u mo͡u, e̱ hagua̱, Yesu sesele i.

10 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile Matyuha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, nale̱ nala̱ duwomo͡u, ogo͡u ga tobo͡u ma gamani sibidi sele kefedi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di obo͡u su̱do haguasie, Yesubo͡u, e̱ dabai degedi obo͡u de duwoguali nale̱ nala̱ i. 11 Farisi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue yodulo i, ni̱ tisabe kageimo͡u gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi obo͡u de duwoli nale̱ no̱u̱ya?

12 Yesuha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, o do meiyege mola moso̱ko͡u be idiyo mei. Do oyeno͡u si mola moso̱ko͡u yadi. 13 Ni̱ yaba, Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala kaha̱ sibige̱ ke̱ tawama.

A̱ge ni̱ a̱moko͡u gali sile nele̱ idibe dafoulu. Ni̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degele idi ke̱si a̱ge tagali. Hosea 6:6

Damale̱do, a̱ hagueibe, do̱u̱do o kedia̱no͡u haguisalamo͡u hagueli mei. A̱ hagueibe, o sasa̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kedia̱ haguisalamo͡u kuhe haguei.

Yesuha̱ nale̱ kuolo͡u dogogudi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Mak 2:18-22; Luk 5:33-39)

14 Kegemo͡u, Jonha̱ dabai degedi o kedia̱ Yesuko͡u ya ko͡u gue yodulo i, eibo͡u, Farisi o kedia̱ dabai degele idi obo͡u, eibe nale̱ kuolo͡u dogogulo iye, kageimo͡u ne̱ dabai degedi o kedia̱me nale̱ kuolo͡u dogogudiyo mei?

15 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima ko͡u gue tobou, o taha̱ sobo͡u hulaba, nale̱ hiyedo kefeguoba, e̱ mogo dia̱ diguba, haguasie fele̱gababe, die mogoha̱ sihou degele ile saga̱i̱ mei, e̱me dia̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u. Habage, o ilo kedia̱ die mogo mala̱ fogo͡u iba kelege, nale̱ kuhe kuolo͡u dogogulo ileyode tobou.

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, o tae yukuei ebele do͡u lai ke̱ yukuei afuko͡u koko͡u dogoguo gofo͡u diyo mei. Yobe, yukuei ke̱ bigibabe, yukuei kai gehe̱ dogoguo gofou ke̱me huyafe̱i̱ degeiba, yukuei ko͡u ke̱me dolodo do͡u lale kaha̱ degemo͡u. 17 Haba obege tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo, ebele milou ke̱me wai meme kolo, oe afu ko͡u milou kodu so͡u gudiyo mei.* Kege degeibabe, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo kaha̱ wai meme kolo ke̱ do͡u lama ile. Kegeiba, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ ile hobogo͡u ba, wai meme kolo ke̱ne makolo. Tigi kolo hue̱i̱ gogo͟͡udo ebele ke̱me wai meme kolo ebele koduno͡u so͡u gubasi bolofe̱i̱no͡u dalale.

Yesuha̱ sasa̱i̱ dihi tei ta hagua̱gi, haba sasa̱i̱ taha̱ e̱ yukueiko͡u kugumo͡u bolo̱ degei

(Mak 5:22-43; Luk 8:41-56)

18 Yesuha̱ kege tobolo͡u dalamo͡u, hiye o ta haguamo͡u, e̱moko͡u yubu sugulo fiya duwoli ko͡u gue tobou, ma̱ sasa̱i̱ dihibe ifi tolo i, ke̱no͡u si na̱ ile, ne̱ dobogo͟͡u dogoguba, e̱ hagua̱ gehe̱ degeleyode tobou. 19 Kege tobo͡u mo͡u, Yesu e̱ hagua̱mo͡u, e̱bo͡u de i. E̱ dabai degedi o kedia̱ne dilie youmo͡u sesele yai.

20 Kelegeno͡u, sasa̱i̱ taha̱ Yesuha̱ tobeya ke̱ amafe̱i̱ hagua, e̱ yukuei sasado kaha̱ fe̱ koko͡u kugu. Sasa̱i̱ ke̱me sadebe olo͡u fe̱i̱do 12 kegebe tiaibo͡u no͡u delei. 21 E̱ fi̱yege ko͡u gue tawai, a̱ e̱ yukueino͡u fe̱i̱ kugubabe, a̱ bolo̱ degeleyode tawai. 22 Kugumo͡u, Yesuha̱ boholo͡u mo͡u, sasa̱i̱ ke̱ duguomo͡u, e̱moko͡u ko͡u gue tobou, mogo dihi, na̱ gue̱ degeda. Na̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ bolo̱ degei dala kehe̱. E̱ kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u sasa̱i̱ ke̱ bolo̱do degei.

23 Kegemo͡u, Yesube haba ile, hiye o kaha̱ moso̱ko͡u folomo͡u dugube, o ilo kedia̱ kibi haguisoumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do gosolomo͡u uwo hiyedo degele imo͡u du. 24 E̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ fogo͡u ima. Sasa̱i̱ dihi ko͟͡ume teli mei, e̱me tiei tilayode tobou. Ke̱no͡u si dia̱ e̱moko͡u yilo̱ i. 25 E̱ o sasa̱i̱ kedia̱ tobo͡u mo͡u, mihi̱ko͡u muguoumo͡u, e̱ tei kaha̱ tila moso̱ kodu folomo͡u, sasa̱i̱ dihi tei ke̱ dobogo͟͡uko͡u to͡u mo͡u hagua̱i̱. 26 Dihi tei hagua̱gi kaha̱ ta̱ uwo ke̱me sa kileya ke̱ olo͡u fe̱i̱ sia tefei.

Yesuha̱ diho̱ du degei o bolo̱u̱, haba ta̱ mei o tabo͡u de bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

27 Kelege, Yesu e̱ fogo͡u imo͡u, diho̱ du degele i o bolo̱u̱ e̱ haba sesele yolugi, e̱moko͡u ko͡u gue haguisa tobolo͡u i, na̱me Devitha̱ hu̱ti, na̱ ele solo͡u do degeyedele i. 28 Iligi, moso̱ko͡u foloumo͡u, o bolo̱u̱ ke̱diliene ile fologoumo͡u, e̱ diliemoko͡u yodu, nelege a̱ nelebe bologuo̱u̱babe de bolo̱ degeleyodema damale̱yodele ili? Kegemo͡u dilie tobou, Hiye O, elege na̱ kege degele ke̱ damale̱yodeiyode tobolo͡u i. 29 Kegemo͡u, e̱ dilie diho̱ kuguomo͡u tobou, nele a̱moko͡u damale̱yodei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nele duguloyode tobou. 30 Kege tobo͡u mo͡u, dilie diho̱ bolo̱do degele i. Yesuha̱ diliemoko͡u ta̱ nele̱do dege tobou, nele bolo̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱me o tako͡u hobo͡u tobo͡u dama. 31 Ke̱no͡u si dilie yamo͡u, Yesuha̱ degei ta̱ uwo ke̱ sa kileya ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u olo͡u fe̱i̱do tobolo͡u hobogou.

32 Dilie fogo͡u youmo͡u, Yesuha̱ dugube, o ilo kedia̱ o ta, duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ wolo͡u hagua fele̱goumo͡u dugu. O ke̱me ta̱ mei. 33 E̱ duo kasaga̱i̱ ke̱ igile mugumo͡u, fogo͡u imo͡u, o ke̱ ta̱ fua tobo͡u mo͡u dulo i. O sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duguomo͡u kesigie tobolo͡u i, di ifi ko͟͡u dugulu saga̱i̱ ko͡u gueibe, afuge sa Israel kuoko͡u be, kegei ta dugulo ili mei. 34 Farisi o kedia̱ge Yesube duo kasaga̱i̱ kedia̱ hiye oha̱ nele̱ya ke̱ duo kasaga̱i̱ igisediyode tobolo͡u i.

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u dabai ne̱mo͡u i

(Ta̱ Hiye 9:35–10:42)

Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degei

35 Kegemo͡u, Yesuha̱ sa kileya ke̱ sieibe die egei moso̱ya ke̱ egei hehegiemo͡u sulugi, ta̱ uwo bolofe̱i̱ Godiha̱ wolo͡u daladi ke̱ne tobo͡u mo͡u siei. Haba dobo͡u o sasa̱i̱ne olo͡u fe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i. Nele̱ mei degei kedia̱ne olo͡u fe̱i̱ bolo̱ degele i. 36 E̱ o sasa̱i̱ su̱do kele dalagua ke̱ duguomo͡u, solo͡u do hiyedo degei. Yobe, dia̱me hagi̱ degemo͡u, nele̱ mei degele i. Dia̱me wai sipsip, wolo͡u daladi obo͡u mei saga̱i̱ kegei. 37 Kegeimo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, nale̱ segei su̱do hebe haimiko͡u suwi degeiye, ke̱no͡u si segei mo͟͡udi obe su̱do mei. 38 Kegei kaha̱, ni̱ge hebe hai obo͡u koko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u basi, e̱ge e̱ dabai o kedia̱moko͡u tobo͡u ba dia̱ ya, nale̱ suwi degei ke̱ mo͟͡uma hagua kefegulo ile.

10

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o 12 kege kedia̱ hu̱

(Mak 3:13-19; Luk 6:12-16)

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degele idi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ haguisoumo͡u, dia̱ haguasieimo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ dia̱moko͡u be duo kasaga̱i̱ igisele nele̱bo͡u, do o sasa̱i̱ bologuale̱ nele̱bo͡u de ne̱mo͡u i.

2 Yesuha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ hu̱ olo͡u fe̱i̱be kuhe̱, sasafe̱i̱be Saimon, e̱ hu̱ tabe Pitayodele idi. Tabe e̱ mala̱ Andru. Haba tabe Sebediha̱ dihi Jemsbo͡u, e̱ mala̱ Jonbo͡u de. 3 Haba Filipbo͡u Bartolomyubo͡u, Tomasbo͡u, gamani sibidi sele kefedi o Matyubo͡u, haba Alfiusha̱ dihi Jemsbo͡u, tabe Tadiusbo͡u de. 4 Haba tabe Saimon, e̱ hu̱ tabe Selot, tabe Judas Iskariot. O ke̱me Yesu ho o kedia̱moko͡u sesegulo o.

Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u dabai ne̱i̱

(Mak 6:7-13; Luk 9:1-5)

5 Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ yala degeimo͡u, tawale ta̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u ne̱i̱, ni̱ sa ta o kedia̱ sayabe hobo͡u suluguadama. Haba sa Samaria o kedia̱ sa hiye koko͡u ne fologadama. 6 Ni̱ sa Israel tie o kedia̱moko͡u no͡u ima, dia̱me wai sipsip fogou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dalagua kaha̱ degemo͡u. 7 Ni̱ yababe, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalalebe hafe̱i̱do degeiyode hehegiema. 8 Do o sasa̱i̱ne bologua̱ma, o tofigieine hagua̱gima, o dobo doye tolo͡u ine bologua̱ma, haba o duo kasaga̱i̱ye tolo͡u ine duo kasaga̱i̱ igisemo͡u suluguama. Nele̱ a̱ ni̱moko͡u solo͡u do mo͡u yo͟͡uwa ne̱i̱ kaha̱ge, ni̱ne o sasa̱i̱ kedia̱ solo͡u do degeba bologua̱mabeede tobou.

9 Ni̱ ilababe, sele sadama. 10 Haba yene ko͟͡udama, yukuei to͡u mugu bolo̱u̱ ka̱dama, abogo͟͡u moso̱ ka̱dama, bulukaine to͡u dama. Yobe, dabai degedi obe e̱ dabai degedi kaha̱ hebe ko͡u molo͟͡u dala kaha̱ degemo͡u.

11 Ni̱ ya, sa ta folobabe, kolugi do̱u̱do o ta duguoba, o ke̱bo͡u deno͡u dalali, sa ke̱ kuhe to͡u fogo͡u ya degama. 12 Ni̱ e̱ moso̱ko͡u folobabe, agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. 13 Moso̱ ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ ni̱ kege tobo͡u ba dia̱ hoho̱ degeibabe, dia̱me bologua̱do dalaguale. O ilo kele hoho̱ dege ho fogo͡u babe, ni̱o͡u no͡u bologua̱do dalaguama. 14 O taha̱ ni̱me e̱ moso̱ko͡u wolo͡u folo ho fogo͡u, haba ni̱ ta̱ ke̱ne ta du ho fogo͡u babe, sa ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ima. Ni̱ ilababe, abogo͟͡uko͡u duotele̱ dala ke̱ igile fila̱ba kuhe fogo͡u ima. 15 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ ta̱ sale sawisiei kelegebe, sa koko͡u be hagi̱ dugulo, sa Sodombo͡u sa Gomorabo͡u koko͡u ge dugu saga̱i̱ kegei dugulo mei. Hagi̱, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ dugulo ile ke̱me hagi̱ hiyedo folodo.

Habage hagi̱ gehe̱ gehe̱ tama̱ degele

(Mak 13:9-13; Luk 21:12-17)

16 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, duma, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u ba yalebe, ni̱me wai sipsip si̱ so timi̱ya kile suluguale ke̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele suluguale. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱me beiye degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degema, bei e̱me fi̱ gofo͟͡udo* kaha̱ degemo͡u. Haba sio kuluye degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degema, sio kulu e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u dibe tewe mei kaha̱ degemo͡u. 17 O kedia̱moko͡u be ni̱o͡u tawaibo͡u. Dia̱ ni̱ die kansole kedia̱moko͡u wo͡u ma ile, ta̱ salene dala. Egei moso̱ko͡u gene dia̱ ni̱ dofo͡u ye wala ile. 18 Ni̱ a̱moko͡u damale̱yodeibabe, oe ni̱me gamani o kedia̱bo͡u, hiye o ilo kedia̱bo͡u die dihi̱le koko͡u tefegieba ta̱ sa ile. Ta̱ soubabe, ni̱ge dia̱moko͡u bo͡u, sa ta tie kedia̱moko͡u be ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u ma. 19 O kedia̱ ni̱ ta̱ saiko͡u to͡u ma ibabe, ni̱ koko͡u ge ta̱ kagei tobolo͡u haba kage tobolo͡u ke̱me fi̱ hiyedo ma̱dama. Kelegebe, ta̱ ni̱ tobolo͡u be, Godiha̱ hehegile. 20 Ke̱me ni̱o͡u no͡u tawaga tobolo͡u ile mei. Ni̱ Ayeha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱ mogouya tobolo͡u.

21 Kegeba, e̱ eye̱ha̱ e̱ mala̱ ta̱ sama wouba toloyode tobolo͡u. Haba aye dia̱ne die sisigo̱ dia̱moko͡u ne nebe ke̱no͡u tefele degele ile. Sisigo̱yene aye adio͡u dia̱moko͡u dafaba, wouba tofigiemabeede tobolo͡u ile. 22 O olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge ni̱me dafa ile, yobe ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡u si o koyoha̱ nele̱do dege dalababe, uwage sawisiei kelegebe Godiha̱ge o ke̱me mamolo͟͡u. 23 Sa ta koko͡u ge, o kedia̱ ni̱ makolaba degeibabe, ni̱ haba sa tako͡u kama fosigema. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ma̱ dabai sa Israel kele degemo͡u suluguale ke̱me olo͡u fe̱i̱do ta mei degeli mei kelege, O Kedia̱ Dihi e̱ kuhe haguale.

24 Yesuha̱ haba tobou, soko͡u lo͡u dihiyege e̱ tisabe gabama feli mei. Dabai degedi oyene, e̱ hiye obe gabama feli mei. 25 Soko͡u lo͡u dihiyege e̱ tisano͡u tefele dalababe bolo̱. Dabai degedi oyene e̱ hiye o ke̱no͡u tefele dalababe bolo̱. Oyege moso̱ obo͡u kaha̱ e̱ hu̱be o kasaga̱i̱ Belsebulyodele* i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele moso̱ kile tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ne die hu̱ kasaga̱i̱ degei, gehe̱ gehe̱ tile ile.

Obege Godiko͡u no͡u gue̱ degema

(Luk 12:2-7)

26 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kegei kaha̱, ni̱ omoko͡u gue̱ degedama. Bi olo͡u fe̱i̱ mogogou dala ke̱me habage ko͡u tama̱ degele. Ta̱ olo͡u fe̱i̱ mogogou dala ke̱ne habage o kedia̱ ko͡u duloba tawale ile. 27 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u hulia̱me tobolo͡u ke̱me, ni̱ge haba agali tobo͡u ma. Ta̱ a̱ moso̱duge ni̱moko͡u amafe̱i̱no͡u tobolo͡u ke̱me, ni̱ge moso̱ meleya tageto͡u tafalaguali hili̱gedo hehegie tobo͡u ma. 28 O tae ni̱ wouba tolo ke̱me hobo͡u gue̱ degedama. Ke̱me to͡u no͡u makolo. Ta fi̱bo͡u makolo mei. Ni̱ge Godiko͡u no͡u gue̱ degema. E̱ tobo͡u basi, dou sako͡u to͡u bo͡u fi̱bo͡u de makolo.

29 Ni̱ tewe, obege dibie sio bolo̱u̱ kegebe, tei sele dio tano͡u fe̱i̱ye mamo͟͡udiye, ke̱no͡u si ni̱ Ayeha̱ tagaibe, sio ta mihi̱ko͡u fiyalebe e̱ hoho̱ mei. 30 Haba tabe, Godiha̱ge ni̱ widio towe tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱do ke̱me ko͡u huso͟͡umamo͡u, ni̱ tano͡u tano͡u defe̱i̱do ko͡u tewe dala. 31 Kegei kaha̱, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Ni̱me sio sisigefe̱i̱ ke̱ gabama felei dala.

Dige dibe Yesuha̱ soso͡u dalayode tobolo͡u be, gue̱ degedame

(Luk 12:8-9)

32 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, o koyoha̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u a̱me Yesuha̱ soso͡u dalayode tobo͡u babe, a̱ne ma̱ Aye hebenito͡u duwo koko͡u, o ko͟͡ume ma̱ biyode tobolo͡u. 33 Ke̱no͡u si o koyoha̱ o sasa̱i̱ dihi̱le a̱me Yesuha̱ soso͡u meiyodeibabe, a̱ne ma̱ Aye hebenito͡u duwo koko͡u, o ke̱me ma̱ bi meiyodele.

O sasa̱i̱yege Yesube hili̱gedo tagamabeedei

(Luk 12:51-53, 14:26-27)

34 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ge a̱ sa sibige̱ kuoko͡u hagueibe, biyadi ke̱ akogulamo͡u hagueiyode tawadama. Kegeli mei, a̱me biyadi ke̱ akogulamo͡u hagueli mei. A̱me biyadi aweki mala̱ haguei. 35 A̱ hagueibe,

ho ma̱di midiho̱ mala̱ fela̱mo͡u haguei. Obe e̱ ayeko͡u ho male̱, haba sasa̱i̱yene e̱ duo͡u ko͡u ho male̱, haba sasa̱i̱ obo͡u yene e̱ ma̱ha̱ e̱ duo͡u ko͡u ho male̱. 36 Obe ho male̱be yo͟͡u e̱ soso͡u kedia̱moko͡u no͡u ho male̱. Maika 7:6

37 O e̱ aye adio͡u dia̱no͡u hili̱ge tagaligi, a̱ tagaiyo mei kedia̱me ma̱ mogo mei. Nebe, o e̱ dihino͡u hili̱ge tagaligi, a̱ tagaiyo mei kedia̱me ma̱ mogo mei. 38 O koyoha̱ e̱ hebe fufuguoma̱i̱ hebeleba, a̱ seseiyo mei debabe, e̱me ma̱ mogo mei. 39 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ke̱no͡u tolo͡u subabe, e̱ fi̱ ke̱me mei degele. Haba o koyoha̱ ma̱ habage sesele iligi toubasi, o ke̱me fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ dugulo.

Kelesuha̱ soso͡u dogo͡u gudi o ke̱me hebe bolofe̱i̱ ke̱ molo͟͡u

(Mak 9:41)

40 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, o koyoha̱ ni̱ duguo hoho̱ degeibabe, e̱me a̱moko͡u hoho̱ degeli. O koyoha̱ a̱moko͡u hoho̱ degeibabe, e̱me o a̱moko͡u haguayedeimo͡u a̱ kuhe haguei koko͡u hoho̱ degeli. 41 O koyoha̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta duguoba, na̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱, a̱ na̱moko͡u hoho̱ degeliyodebabe, hebe bolofe̱i̱ e̱ molo͟͡ube habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ mo͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele molo͟͡u. O koyoha̱ do̱u̱do o ta duguoba, na̱me do̱u̱do o kaha̱, a̱ na̱moko͡u hoho̱ degeliyodebabe, hebe bolofe̱i̱ e̱ molo͟͡ube do̱u̱do o kedia̱ mo͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele molo͟͡u. 42 O koyoha̱ sisigo̱ ko͟͡u ta duguoba ma̱ dabai degedi odade tawaleba, kulio hue̱i̱ ta ne̱i̱babe, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o ke̱me e̱ hebe bolofe̱i̱ ke̱ damale̱do molo͟͡u.

Yesu e̱me koyodo?

(Ta̱ Hiye 11:1–16:20)

11

Fafeleya degedi o Jonha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, Yesuko͡u yai

(Luk 7:18-35)

1 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u hehegiema mei degemo͡u, e̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ilemo͡u, sa Galili duo kileya egei tobo͡u mo͡u siei.

2 Kegeimo͡u, Jon e̱ didio̱ moso̱du duwoli dube, Kelesuha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goluyodele imo͡u dulomo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ dabai o kedia̱ tobo͡u mo͡u ya fologaba, 3 Yesuko͡u, na̱me de o hagualeyodele idi kaha̱ haguei? Haba you haguale dala?

4 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, ni̱ boholo͡u ma̱ yaba, Jonko͡u a̱ degeimo͡u ni̱ dugulubo͡u, ni̱ dulubo͡u ko͟͡u tobo͡u mabeedei. 5 Ni̱ dugulube, a̱ o diho̱ du degei kedia̱ne bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ dege masele imo͡u dugulu. O ibigidio tofigiei kedia̱ne tofo͡u tofo͡u youmo͡u, dobo doye tou o kedia̱ne bolo̱ degele imo͡u, kihiyo̱u̱ tefegai kedia̱ne ta̱ dulo imo͡u, tofigiei kedia̱ne hagua̱ gehe̱ degele imo͡u ni̱ dugulo ili. Haba a̱ bi mei o kedia̱moko͡u ne ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u tobo͡u mo͡u, ni̱ dulo ili. 6 O koyoha̱ a̱ duguoba damale̱yodema, fima̱i̱ tabo͡u mei debabe, o ke̱me hoho̱bo͡u yedei.

7 Jonha̱ dabai degele idi o kedia̱ ta̱ ke̱ duma fogo͡u youmo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Jonha̱ ko͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u ko͡u gue tobou, ni̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u yaibe ke̱i̱ dugulamo͡u yalou? Ni̱ wiye hiye̱ ta tilemo͡u ima haguama deimo͡u ke̱ dugu yai? 8 Kegeli mei debabe, ni̱ o koyo dugu yalou? Ni̱ o ta yukuei bolo̱ bolo̱ ka̱i̱ ke̱ dugu yai? Kegeli mei. O yukuei bolofe̱i̱no͡u ka̱di kedia̱me hiye o kedia̱ moso̱du dalagua. 9 Haba ni̱ koyo dugu yalou? Ni̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta dugu yai? Damale̱do, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o kaha̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me gabai. 10 O ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, ni̱ duma,

A̱ ma̱ ta̱ tobo͡u di o ta tobo͡u ba e̱buko͡u ile dalali, ne̱ a milolo͡u yodei ke̱. Malakai 3:1

11 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Fafeleya degedi o Jonha̱ge sa sibige̱ o olo͡u fe̱i̱ gabaiye, ke̱no͡u si hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be, o hu̱ mei o taha̱ Jon gabai dala.

12 Fafeleya degedi o Jonha̱ delei kelege tofogo͡u hagueibe, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me tama̱ degemo͡u, nele̱do dege haguabe demo͡u, ifine kegeno͡u dala kuhe̱. Ke̱no͡u si biyadi o kedia̱ to͡u lamo͡u nele̱do degele ili. 13 Yobe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ nala̱ga i ke̱bo͡u, kuolo͡u ta̱ Mosesha̱ nala̱i̱ ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ oe hehegie tobo͡u mo͡u haguabe demo͡u, Jon e̱ tama̱ degei. 14 Ni̱ ke̱ dulo tagale ili debabe duma. O Elaija hagualeyodele idi ke̱me Jon. 15 O koyo na̱, kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u defe̱i̱do du.

16 Yesuha̱ haba tobou, a̱ midiho̱, ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱ milolo͡u idi ke̱me, a̱ ta̱ makai ko͡u gue tobo͡u lamo͡u. O kedia̱me sisigo̱ sa̱ degei. Yobe, sisigo̱ kedia̱me kefegudi sako͡u duwoguali, die mogo dia̱ haguisa idi,

17 Eige ni̱ hobo͡u gaba die̱ femabadomo͡u kibi haguisa iye, ke̱no͡u si ni̱ hobo͡u ga die̱ feilebe tagale ili mei. Eiyo͡u no͡u solo͡u do degedi die̱ feile iye, ke̱no͡u si ni̱ge tagalemo͡u, solo͡u do dege gosolo ili mei.

18 Ifi ko͡u bo͡u gebe o sasa̱i̱yene sisigo̱ kedia̱ degele idi ke̱no͡u tefele degele idi. Yobe, Jonha̱ hagua sieibe, e̱me nale̱ hiye ta na̱diyo mei, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡u degei ta na̱diyo mei kaha̱, e̱me duo kasaga̱i̱ye touyode tobolo͡u idi. 19 O Kedia̱ Dihi e̱ hagua sulube, nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u na̱di kaha̱, o sasa̱i̱ye tobolo͡u idibe, duguma, o ko͟͡ume nale̱ hiyedo na̱di. Haba tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ne hiyedo na̱di. E̱ mogo dia̱me ogo͡u ga tobo͡u ma gamani sibidi sele kefedi obo͡u, o midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi obo͡u de. Kege tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ Godiha̱ degedi ke̱ dugulo idi kedia̱ge e̱ tewebe damale̱do dugulo idi.

O sasa̱i̱ damale̱yodele ili meibe solo͡u do hiyedo

(Luk 10:13-15)

20 Kegemo͡u, Yesuha̱ damale̱yodele iyo mei o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u gofo͟͡u degei. Yobe, die saya ke̱, e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ko͡u milo͡u goumo͡u dugulo iye, ke̱no͡u si dia̱ ta fi̱ boholo͡u ili mei kaha̱ degemo͡u. 21 E̱ ko͡u gue tobou, sa Korasin o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u. Sa Betsaida dia̱ma ni̱ne ni̱o͡u tawaibo͡u. A̱ sa Tairbo͡u sa Saidonbo͡u koko͡u ile, midiho̱ gehe̱ gehe̱ ni̱ dihi̱le koko͡u milo͡u gai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele milo͡u gai debabe, dia̱ fi̱ boho͡u ma, midiho̱ kasaga̱i̱ degele idi ke̱ solo͡u do degeliyodema hegibe, yukuei kasaga̱i̱ ka̱ma, dou kugulo̱ko͡u duweguei. 22 Kegei kaha̱, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Godiha̱ ta̱ sale sawisiei kelege, hagi̱ ni̱moko͡u hagua kogulobe, sa Tairbo͡u sa Saidonbo͡u kedia̱ dugulo saga̱i̱ kegei mei, hagi̱ ni̱ dugulobe hiyedo folodo dugulo ile. 23 Sa Kaperneam o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ ni̱o͡u sie hebele foguoba, hebeniko͡u de fologale? Kegele mei, ni̱me mulo̱ba, o sasa̱i̱ tofigiedi sa koko͡u dalaguale. Yobe, midiho̱ gehe̱ gehe̱, a̱ ni̱ dihi̱le milo͡u gai ke̱me o taha̱ ile sa Sodomko͡u milo͡u gai debabe, sa ke̱me ta makeli mei, kege dala. 24 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Godiha̱ ta̱ sale sawisiei kelege, hagi̱ ni̱moko͡u hagua kogulobe, sa Sodom tie o sasa̱i̱ kedia̱ dugulo saga̱i̱ kegei mei, hagi̱ ni̱ dugulobe hiyedo folodo dugulo ile.

Yesuha̱ge ni̱ a̱moko͡u hagua misihomabeede tobou

(Luk 10:21-22)

25 Kelegebe, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, Aye, na̱me agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ Hiye O. A̱ na̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Yobe, ne̱ nele̱ ke̱me tewebo͡u fima̱i̱bo͡u hiyedo o kedia̱moko͡u hehegili mei, haba o sasa̱i̱ dio͟͡usie dihi saga̱i̱ dege dalagua kedia̱moko͡u no͡u hehegiei kaha̱ degemo͡u. 26 Damale̱do, Aye no͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degei. 27 Yesuha̱ haba tobou, Aye Godiha̱ge bi olo͡u fe̱i̱be ma̱ dobogo͟͡u tageto͡u ko͡u dogogu dala. Dihi ke̱me o tae ta tewe mei. Dihi ke̱me Aye Godi yo͟͡uno͡u si tewe. Aye Godine o tae ta tewe mei. E̱ Dihi yo͟͡ubo͡u, haba o sasa̱i̱, Dihi kaha̱ e̱ Aye ko͡u hehegielamo͡u degei kedia̱no͡u si Aye Godibe tewe degele i.

28 Yesuha̱ haba tobou, o koyo na̱, ne̱ to͡u misi degeibabe, a̱moko͡u hagua. Sasa̱i̱ koyo na̱ hagi̱ dugubabe, na̱ a̱moko͡u hagua misiho. 29 Ni̱ ma̱ ta̱ dulo, ma̱ dabai degelababe, ma̱ hayedu hagua dalama, a̱me gofo͟͡u degedi o mei kaha̱ degemo͡u. A̱me mayo͟͡u ma̱ hu̱ hiye degedi o mei. Ni̱ a̱moko͡u hagua, misiholo duwolono͡u. 30 Yobe, ni̱ ma̱ hayedu dabai degele dalababe, hagi̱ a̱ ni̱moko͡u hebemabeedele ke̱me hagi̱ hiyedo mei.

12

Yesuha̱ misiholo duwodi sawisiei kelege dabai degele kuolo͡u dogogu kaha̱ ta̱

(Mak 2:23-28; Luk 6:1-5)

1 Habage, misiholo duwodi sawisiei ta kelege, Yesubo͡u dia̱ hebe hai sa duoya ke̱ yai. E̱ dabai degedi o kedia̱ hegie degeimo͡u, nale̱ fi gama nala̱mo͡u yai. 2 Farisi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, Yesuko͡u ko͡ugue tobolo͡u i, na̱ dugu, ne̱ dabai degedi o kedia̱ misiholo duwodi sawisiei kaha̱ kuolo͡u ke̱ gobolo͡u iliyode tobolo͡u i. 3 E̱ sima tobou, Devitha̱ degei ta̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ge huso͟͡uma tawale ili mei sa̱ degei.* Devitbo͡u e̱ mogo dia̱bo͡u kedia̱ hegie degele i kaha̱ ta̱ ke̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡ulamo͡u. 4 Devit e̱ Godiha̱ falai moso̱ko͡u folomo͡u, o͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u dogogu daladi ke̱ mo͟͡umamo͡u, dia̱ olo͡ufe̱i̱ nala̱ i. O͡u si ke̱me kuolo͡u, mogo͡udu dalaguadi o kedia̱no͡u nala̱ idi. 5 Haba tabe, ni̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱ne huso͟͡uma tawale ili mei sa̱ degei. Ta̱ ke̱me ko͡ugue nala̱i̱ dala, misiholo duwodi sawisiei kelegebe, mogo͡udu dalaguadi o kedia̱ Godiha̱ moso̱ko͡u die dabai degele idiye, ke̱no͡usi dia̱ kuolo͡u ta gobolo͡u idiyo mei. Ni̱ge ke̱me tawale iyo mei sa̱ degei. 6 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o kuoko͡u tafala ko͟͡ume Godiha̱ moso̱ gabama folodo dala. 7 Godiha̱ tobou ke̱me ko͡ugue nala̱i̱,

Ni̱ a̱moko͡u gali sile nele̱ idibe dafoulu. A̱ge ni̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡udo degele idi ke̱no͡u tagali. Hosea 6:6

Ni̱ ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawale i debabe, ni̱ o midiho̱ kasaga̱i̱ ta degele ili mei kedia̱me mo͡u yo͟͡uwa ta̱ sadiyo mei. 8 Yobe, O Kedia̱ Dihi e̱me misiholo duwodi sawisiei ke̱ dia daladi kaha̱ degeimo͡u.

Misiholo duwodi sawisiei kelege, Yesuha̱ o dobogo͟͡u kasaga̱i̱ degei ta bologua̱i̱

(Mak 3:1-6; Luk 6:6-11)

9 Kegemo͡u, Yesube to͡ufogo͡u fogo͡u ile, die egei moso̱ko͡u felei. 10 Folomo͡u dugube, o ta e̱ dobogo͟͡u tei ke̱me koko͡u duwomo͡u dugu. O ilo kedia̱ge Yesu ta̱ saleyodema fima̱ duwoguali, e̱moko͡u yodu, misiholo duwodi sawisiei kelegebe, Mosesha̱ kuolo͡u ko͡u ma̱i̱ye, haba di o ke̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeibabe de bolo̱? 11 Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ wai sipsip ta misiholo duwodi sawisiei kelege ulou daiko͡u fiyoubabe, ni̱ge kage degele? Ni̱ge toto de mala̱ fele̱gale? 12 O sasa̱i̱ ni̱me sibige̱ hiyedo, wai sipsip gabama felei. Kegei kaha̱ degemo͡u, di misiholo duwodi sawisiei kelegebe, omoko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ milolo͡u ke̱me bolofe̱i̱. 13 E̱ kege tobo͡umamo͡u, dobogo͟͡u tei o koko͡u tobou, ne̱ dobogo͟͡u do̱u̱susuguyedeimo͡u, o kaha̱ e̱ dobogo͟͡u do̱u̱susugumo͡u bolo̱ degei, e̱ dobogo͟͡u ilo bolo̱do ke̱no͡u tefei. 14 O ke̱ bolo̱ degeimo͡u, Farisi o kedia̱ moso̱ ke̱ to͡ufogo͡u, mihi̱ko͡u muguamo͡u, Yesube kage wolo domo͡u tugulo tobolo͡u i.

Yesube damale̱do Godiha̱ dabai degedi o

15 Yesuha̱ Farisi o kedia̱ e̱ walamo͡u degele ili ke̱ tawalemo͡u, sa ke̱ to͡ufogo͡u fogo͡u i. O sasa̱i̱ su̱do e̱ imo͡u sesega yai. O ilo dobo͡u kedia̱me e̱ olo͡ufe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. 16 E̱ dia̱moko͡u e̱ kege degeliyode tobo͡umo͡u suluguadamabeedei. 17 E̱ ke̱ mo͡u yo͟͡uwa degeli mei, Hiye Oha̱ ko͡u tobou ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u e̱ kuhe degei. Yobe, Hiye Oha̱ habage-degele-duguo-tobo͡udi-o Aisaiaha̱ mogouya ke̱ ko͡ugue tobou,

18 Ko͟͡ume ma̱ dabai degedi o, a̱ maka degei ke̱. A̱ge e̱me tagalido, e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli. A̱ ma̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡uba, e̱ to͡uba, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ do̱u̱do ke̱ hehegie tobolo͡u. 19 E̱ ta̱e biyale mei, hili̱gedo tobolo͡u mei. Obe e̱ aliko͡uge to̱u̱ba dulo ile mei. 20 Hiye̱ nele̱ mei dege sila̱di ke̱me e̱ dolodo silo̱ mei. Ke̱no͡u tefei, kama̱i̱ dou hoho̱ hiyefe̱i̱ mei ke̱ne e̱ ta somo͟͡ugolo͡u mei. E̱ dabai kegeno͡u degeligi, do̱u̱do midiho̱ ke̱me hiyedo degele. 21 E̱ hu̱ tageya ke̱ sa sa obiyei kedia̱ damale̱yodema e̱ dia̱ dogo͡ugulo ke̱ dia dalaguale. Aisaia 42:1-4

Dia̱ Yesube Belsebulbo͡ude† dabai degediyode tobolo͡u i

(Mak 3:20-30; Luk 11:14-23, 12:10)

22 Kegemo͡u, Yesuha̱ o ilo kelege o ta, duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ wolo͡u hagua fele̱i̱mo͡u dugu. O ke̱me diho̱ du degei, ta̱ne mei. O ke̱ wolo͡u hagua fele̱goumo͡u, e̱ bologuo̱u̱mo͡u, ta̱ tobou, diho̱ bolo̱ degei. 23 O sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u, o ko͟͡ume Devitha̱ dihi sa̱ degeiyode tobolo͡u i. 24 Farisi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, o ko͟͡umaha̱ duo kasaga̱i̱ igisedibe, e̱ duo kasaga̱i̱ kedia̱ hiye o Belsebulha̱ nele̱yeno͡u igisediyode tobolo͡u i.

25 Ke̱no͡usi Yesuha̱ die fima̱i̱ olo͡ufe̱i̱ tawalemo͡u, dia̱moko͡u tobou, sa ta obiyei kedia̱ dio͟͡usie fileba biyoubabe, sa kele obiyei ke̱me makolo. Sa hiye ta kedia̱ne dio͟͡usie fileba biyoubabe, sa ke̱ tie obe bologua̱ ta dalale mei. Haba, o soso͡u tano͡uyene dio͟͡usie fileba biyoubabe, soso͡u ke̱me ta bologua̱ dalale mei. 26 Ke̱no͡u tefei, Tama̱ha̱ Tama̱ igiseibabe, ke̱me yo͟͡usie fili, e̱ obiyei kedia̱me kage bologua̱ dalale. 27 Ni̱ a̱ Belsebulha̱ nele̱yeno͡u duo kasaga̱i̱ igiseliyode tobolo͡u ili ke̱me damale̱ debabe, ni̱ mogo dia̱me o koyoha̱ nele̱ye duo kasaga̱i̱ igisele idiya? Ni̱ yaba, dia̱moko͡u ke̱ yodubabe, dia̱ge ta̱ ni̱ tobolo͡u ke̱me do̱u̱do meiyode tobolo͡u ile. 28 Ke̱no͡usi Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱, a̱ duo kasaga̱i̱ igiseibabe, ni̱ ko͡ugue tawama, Godiha̱ wolo͡u daladi ke̱me ni̱moko͡u ko͡u haguei daladade tawama.

29 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, o taha̱ nele̱do o taha̱ moso̱ko͡u foloba, bi hiyou ta molo͟͡u saga̱i̱ mei. Nele̱do o ke̱ tigama dogoguobasi, bima̱i̱ e̱ moso̱du dalagua ke̱ molo͟͡u.

30 Yesuha̱ haba tobou, o ma̱ mogo mei ke̱me a̱moko͡u ho degedi o. O koyoha̱ a̱ dogo͡uguo o sasa̱i̱ kefeiyo mei, ke̱me o sasa̱i̱ atiladi o.

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ge obe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡ugadi ke̱bo͡u, ta̱ kasaga̱i̱ tobo͡udi ke̱bo͡ude olo͡ufe̱i̱ ko͡u gebe meiyodeleno͡u. Ke̱no͡usi o taha̱ ta Duo Bolofe̱i̱ huyafe̱i̱ degeibabe, Godiha̱ge midiho̱ ke̱me ta gebe meiyodele mei. 32 O koyoha̱ O Kedia̱ Dihi e̱moko͡u ta̱ kasaga̱i̱ dege tobo͡ubabe, Godiha̱ge gebe meiyodeleno͡u. Ke̱no͡usi o koyoha̱ Duo Bolofe̱i̱ huyafe̱i̱ degeibabe, Godiha̱ge midiho̱ ke̱me ta gebe meiyodele mei. Ifibo͡u sabitabo͡u yo͟͡u kegeno͡u dalale.

Hebe kasaga̱i̱yege kolo kasaga̱i̱ ma̱di

(Luk 6:43-45)

33 Yesuha̱ haba ko͡ugue tobou, hebe bolo̱do kaha̱ e̱ kolo male̱ne bolo̱no͡u dugulo. Nebe, hebe kasaga̱i̱yene, e̱ kolobe kasaga̱i̱no͡u dugulo. E̱ kolo koko͡uge hebe kasaga̱i̱bo͡u bolo̱bo͡u ke̱ kuhe duguo tawadi. 34 Ni̱me hiye̱ bei sa̱ degei. Ni̱ midiho̱ do̱u̱do mei ke̱ milolo͡u idi kaha̱, ni̱ ta̱ bolo̱do ta tobolo͡u ile saga̱i̱ mei. O e̱ fima̱i̱ duledu kagei kagei ke̱ ama̱ma dalamo͡ube, e̱ mogouyene ta̱ ke̱no͡u tefele tobo͡udi. 35 O bolofe̱i̱ duledube fima̱i̱ bolofe̱i̱yeno͡u daladi. Kegei kaha̱ e̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u degedi. O do̱u̱do mei, e̱ duledube fima̱i̱ kasaga̱i̱yeno͡u daladi. Kegei kaha̱ e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱no͡u degedi.

36 Ke̱no͡usi a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, uwage sawisiei, ta̱ sale kelegebe, ta̱ kasaga̱i̱, o sasa̱i̱ye tobolo͡u idi ke̱me Godiha̱ file. 37 No͟͡u ne̱ ta̱ kaha̱no͡ube Godiha̱ge na̱me do̱u̱do oyodele, haba o kasaga̱i̱yodene tobolo͡u.

O ilo kedia̱ge Yesuko͡u midiho̱ gehe̱ ta milo͡uyedele i

(Mak 8:11-12; Luk 11:29-32)

38 Kegemo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ Yesuko͡u, Tisa, ei tagalibe, na̱ midiho̱ gehe̱ ta milo͡uba dugubasi, na̱me Godiha̱ tobo͡umo͡u hagueidade tawaleyode tobolo͡u i.

39 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ifi ko͡ubo͡ugebe o sasa̱i̱ kedia̱ Godi tobeko͡u muguomo͡u, midiho̱ do̱u̱do mei ke̱no͡u milolo͡u dalagua. Dia̱ge midiho̱ gehe̱ hegiba dugulamo͡u yodulo iliye, ke̱no͡usi midiho̱ gehe̱ ta milo͡uba dugulo ile mei. Midiho̱ gehe̱, habage-degele-duguo-tobo͡udi-o Jonaha̱ dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ile. 40 Yobe, sawisiei kamadia agalibo͡u hulia̱mebo͡ude Jona e̱ miye̱ hiye kaha̱ guamedu delei. Nebe ke̱no͡u tefei, O Kedia̱ Dihi e̱ne sawisiei kamadia agalibo͡u hulia̱mebo͡ude mihi̱ daimiko͡u tilale. 41 Sawisiei Godiha̱ o sasa̱i̱ ta̱ sale kelegebe, Ninive‡ o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ sale koko͡u tafalaguali, dia̱ge ifi ko͡ubo͡uge dalagua o sasa̱i̱ ke̱ ta̱ sa ile. Yobe, Ninive o kedia̱me Jonaha̱ egei tobo͡umo͡u dulomo͡u, fi̱ boholo͡u i kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡usi o ta ifi ni̱bo͡ude dala, e̱me Jona gabai. 42 Haba sawisiei Godiha̱ ta̱ sale kelegebe, sa aso̱ mulu̱ figi ilo ke̱ wolo͡u daladi sasa̱i̱§ e̱ne ta̱ sale koko͡u tafalali, e̱ge ifi ko͡ubo͡uge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ sale. Yobe, e̱me sa ahudo, aso̱ mulu̱ kaha̱ figi ilo koko͡u daladi sasa̱i̱ye, hiye o Solomonha̱ tewe bolofe̱i̱ ke̱ du haguei. Ke̱no͡usi o ta ifi ni̱bo͡ude dala, e̱me Solomon gabai.

Duo kasaga̱i̱ e̱ haba boholo͡uma̱ haguei

(Luk 11:24-26)

43 Yesuha̱ haba tobou, duo kasaga̱i̱ taha̱ o ta to͡ufogo͡u fogo͡u ilemo͡u, fafagai sa koko͡u misiholo timo͡u ka sieiye, ke̱no͡usi e̱ moso̱ ta duguli mei. 44 Kegemo͡u, e̱ ko͡ugue tobou, a̱ boholo͡uma̱ ile, moso̱ mayo͟͡u hiyafogo͡u haguei koko͡u ile foloyode tobou. Boholo͡uma̱ hagua, e̱ moso̱ko͡u folomo͡u dugube, moso̱dube duo ta dalamo͡u duguli mei. Moso̱ ke̱me kofai tigima similou dalamo͡u dugu. 45 Kegeimo͡u, e̱ haba ile, duo kasaga̱i̱ dolo kasaga̱i̱do olo͡ufe̱i̱ dioyosi kege wo͡uma haguamo͡u, moso̱ koko͡u fologa deleiguei. Kegemo͡u, o ke̱me yo͟͡u yufi kasaga̱i̱ dege delei ke̱ fogo͡umo͡u, ifibe dolo kasaga̱i̱do degei dala. Nebe, o sasa̱i̱ ifi ko͡ubo͡uge dalagua kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡uga idine ke̱no͡u tefele degele idi.

Koyobe Yesuha̱ e̱ adio͡ubo͡u e̱ mala̱ dia̱bo͡u?

(Mak 3:31-35; Luk 8:19-21)

46 Yesube o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobolo͡u dalamo͡u, e̱ adio͡ubo͡u e̱ mala̱ dia̱bo͡u kedia̱ e̱bo͡u ta̱ kalamo͡u haguasie, mihi̱ko͡u baha tefeleiguei. 47 Tafalaguamo͡u, o taha̱ e̱moko͡u tobou, ne̱ adio͡ubo͡u ne̱ mala̱ dia̱bo͡u haguasie, na̱bo͡ude ta̱ kalamo͡u, mihi̱ko͡u tafalaguayode tobou. 48 Ke̱no͡usi Yesuha̱ e̱ ta̱ sima ko͡ugue tobou, koyobe ma̱ adio͡ubo͡u ma̱ mala̱ dia̱bo͡u? 49 E̱ kege tobo͡umamo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u dobogo͟͡u fogo͡umo͡u ko͡ugue tobou, na̱ dugu, o ko͟͡udia̱si ma̱ adio͡ubo͡u, ma̱ mala̱bo͡ube kuhe̱. 50 O sasa̱i̱ ma̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱ tagaliya ke̱ sulugua kedia̱no͡usi ma̱ mala̱bo͡u, ma̱ bobasibo͡u, ma̱ adio͡ubo͡u dia̱me kehe̱.

13

Ta̱ makaibe nale̱ hou hebe haimiko͡u hebesei koko͡u ma̱ tobou

(Mak 4:1-9; Luk 8:4-8)

1 Sawisiei kelegebe, Yesube e̱ moso̱ to͡ufogo͡umo͡u, ohue̱i̱yai ko koko͡u ile duwei. 2 Duwomo͡u, o sasa̱i̱ su̱do haguasie kefegumo͡u, e̱ mosole ta tilamo͡u koko͡u folo duwomo͡u, o sasa̱i̱ olo͡ufe̱i̱ to̱ biya̱ko͡u tefeleiguei. 3 Tafalaguamo͡u, e̱ kelege ta̱ makai su̱do tobo͡umo͡u i. E̱ tabe ko͡ugue tobou, duma. O taha̱ e̱ hebe haimiko͡u nale̱ hou hebeselamo͡u i. 4 Nale̱ hou hebeseibe, ilo kelebe aliko͡u fiyasigeimo͡u, sio kedia̱ haguasie, mo͟͡uma nala̱ i. 5 Nale̱ hou ilo kelebe mihi̱ igibo͡u koko͡u fiyasigei. Mihi̱ hiye mei kaha̱, nale̱ hou toto ko͡u fua feleiye, 6 ke̱no͡usi aso̱ hoho̱gumo͡u, difi hiyedo degeimo͡u, nale̱ hou olo͡ufe̱i̱ tofigiei, tefebo͡u mei kaha̱ degemo͡u. 7 Nale̱ hou ilo kelebe aye̱ ti yo kodu fiyasigei. Nale̱ hou foloumo͡u, aye̱ ti kaha̱ne folomo͡u, nale̱ hou ke̱ gogu. 8 Nale̱ hou ilo kelebe mihi̱ bolofe̱i̱ koko͡u fiyasigei. Nale̱ hou folomo͡u, sibige̱ hiyedo ma̱ i. Ilo kelebe 100 kege ma̱ i, ilo kelebe 60 kege ma̱ i, ilo kelebe 30 kege ma̱ iyodei. 9 O koyo na̱, kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u defe̱i̱do du.

Yesuha̱ ta̱ makai hehegie tobo͡udi kaha̱ sibige̱ ke̱ tobou

(Mak 4:10-12; Luk 8:9-10)

10 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasie, e̱moko͡u ko͡ugue yodulo i, na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u kageimo͡u ta̱ makaino͡u tobo͡udiya? 11 E̱ tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ tawamabadomo͡u yo͟͡u ni̱moko͡u ko͡u hegi. Ta̱ kaha̱ sibige̱be ni̱ ko͡u tewe, mogogou ta dala mei. O damale̱yodele ili mei kedia̱moko͡uno͡usi tama̱ dege hehegieiyo mei. 12 O taha̱ bi ilo kele dalababe, Godiha̱ge tage dogo͡uguba, bi su̱do degele. Ta mei degele mei. O taha̱ ta bi hiyefe̱i̱ mei debabe, e̱ bi huyadefe̱i̱ dala ke̱me Godiha̱ molo͟͡u. 13 A̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ makai ke̱no͡u tobo͡udi kaha̱ yobe ko͡ugue, dia̱ge die diho̱ye ko͡u dugulo idiye, ke̱no͡usi dia̱ ta tawale idiyo mei. Die kihiyo̱u̱ye ko͡u dulo idiye, ke̱no͡usi dia̱ ta̱ kaha̱ sibige̱be tawale idiyo mei. 14 Kegemo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡udi-o Aisaiaha̱ tobou ke̱me damale̱do dia̱moko͡u tama̱ degei. E̱ ko͡ugue nala̱i̱,

Ni̱ ko͡u duloye, ke̱no͡usi sibige̱ ta tawale ile mei.

Ni̱ ko͡u duguloye, ke̱no͡usi sibige̱ ta dugulo ile mei.

15 O sasa̱i̱ ko͟͡udia̱ die fi̱be hili̱gido dalagua.

Die kihiyo̱u̱ye dulobe dafa i.

Die diho̱ne baga̱ i.

Kegeligi, die diho̱ye duguo, kihiyo̱u̱ye duloba, sibige̱ tawaleba, fi̱ boholo͡u a̱moko͡u haguasieiba, a̱ bologuo̱u̱ba, bolo̱ degele iye domo͡u. Aisaia 6:9-10

16 Ni̱no͡usi dugulo ili kaha̱ degeimo͡u, hoho̱ degema. Ni̱ dulu ili kaha̱ degeimo͡u, hoho̱ degema. 17 Kegei kaha̱, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Afu ko͡uguai o kedia̱ delei kelegebe, habage-degele-duguo-tobo͡udi-obo͡u, do̱u̱do obo͡u su̱do kedia̱ge ifi ni̱ dugulo ili ko͟͡ume, dia̱ne dugulo saga̱i̱ degele idi. Ke̱no͡usi dia̱ ta dugulo ili mei. Ni̱ dulu ko͟͡ume dia̱ne dulo saga̱i̱ degele i. Ke̱no͡usi dia̱ ta dulo ili mei.

Nale̱ hou hebesei ta̱ makai kaha̱ sibige̱

(Mak 4:13-20; Luk 8:11-15)

18 Kegemo͡u Yesuha̱ haba ko͡ugue tobou, ni̱ duma. Ta̱ makai a̱ ni̱moko͡u tobou kaha̱ sibige̱be ko͡ugue. 19 O koyoha̱ Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale kaha̱ ta̱ ke̱ ko͡u duye, sibige̱ ta tawali mei degeimo͡ube, Tama̱ha̱ hagua, ta̱ o kaha̱ duledu segei ke̱ figa̱ mo͟͡udi. Ke̱me nale̱ hou aliko͡u hebesei ke̱ sa̱ degei. 20 Nale̱ hou mihi̱ igibo͡u koko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡ugue, o Godiha̱ ta̱ dulo, toto tawalemo͡u hoho̱ degediye, 21 ke̱no͡usi o ke̱me tefebo͡u mei kaha̱, Godiha̱ ta̱be hiyefe̱i̱ daladiyo mei. Godiha̱ ta̱ sesele ilamo͡u degeligi, hagi̱ gehe̱ gehe̱bo͡u, haba oe e̱ makolamo͡u degele imo͡u duguomo͡ube, e̱ damale̱yodei ke̱me totono͡u to͡ufogo͡udi. 22 Nale̱ hou aye̱ ti yoko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡ugue, o Godiha̱ ta̱ ko͡u duye, ke̱no͡usi e̱ sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ hagi̱bo͡u, sele hiyedo molo͟͡u saga̱i̱ fima̱i̱bo͡u kaha̱ge Godiha̱ ta̱ ke̱ akogumo͡u, sibige̱ ta ma̱diyo mei. 23 Ke̱no͡usi, nale̱ hou mihi̱ bolofe̱i̱ koko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡ugue, o Godiha̱ ta̱ dulo tawali ke̱me segei folo sibige̱ hiyedo ma̱di ke̱ sa̱ degei. Ilo kele 100 kege ma̱di, ilo kelebe 60 kege ma̱di, ilo kelebe 30 kege ma̱di.

Ta̱ makaibe hebe haimiko͡u dio̱ kasaga̱i̱ felei koko͡u ma̱ tobou

24 Kegemo͡u, Yesuha̱ o kedia̱moko͡u haba ta̱ makai ta ko͡ugue tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me, o taha̱ e̱ hebe haimiko͡u ile, nale̱ hou bolo̱do sogogai saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 25 Huli̱ame o olo͡ufe̱i̱ tiasigeimo͡u, e̱ ho o kaha̱ ile, hebe haimiko͡u folo, dio̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hou ke̱ sogogama fogo͡u i. 26 Habage, segei hou sogogai ke̱ fologa, sibige̱ mo̱u̱mo͡u, dio̱ kasaga̱i̱ ke̱ne fologa hiye degei. 27 Hebe hai obo͡u kaha̱ dabai degedi o kedia̱ ya dugube, dio̱ kasaga̱i̱ne fologoumo͡u duguomo͡u hagua yodulo i, hiye o, na̱ ne̱ hebe haimiko͡ube de nale̱ hou bolo̱do ke̱no͡u sogogai? Kagemo͡u, dio̱ kasaga̱i̱ ke̱bo͡u fologouya?

28 Kegemo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ tobou, ko͟͡ume ho o taha̱ segeiyodei. Dabai degedi o kedia̱ ko͡ugue yodulo i, ei yaba, dio̱ kasaga̱i̱ ke̱ de tigisele? 29 Kegedama. Dio̱ kasaga̱i̱ ke̱ tigisiligi, nale̱ hou bolo̱ ke̱bo͡ude tigima hebeseiye. 30 Nale̱ hou bolo̱dobo͡u, dio̱ kasaga̱i̱bo͡ude fologa, suwi degeiba, a̱ hebe hai dabai degele idi o kedia̱moko͡u, dio̱ kasaga̱i̱ ke̱buko͡u tigima, tigiye tigigima, douluko͡u hebesamabeedele. Kegemaba, nale̱ sibige̱ bolo̱do ke̱ mo͟͡uma hagua, ma̱ moso̱ko͡u dogogumabeede tobolo͡u.

Ta̱ makaibe nale̱ mastet* ho koko͡u ma̱ tobou

(Mak 4:30-32; Luk 13:18-19)

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ o kedia̱moko͡u haba ta̱ makai ta tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱ ke̱me nale̱ mastet ho saga̱i̱ kegei, o taha̱ to͡uma ile, e̱ hebe haimiko͡u sogoma fogo͡u haguei. 32 Mastet ho ke̱me nale̱ ilo kedia̱ ho saga̱i̱ kegei mei. Huyadefe̱i̱do ke̱ sogodi. Ke̱no͡usi mastet hou kaha̱ folomo͡u hiyedo degedibe, segei ilo kelebe e̱ hiye degedi saga̱i̱ kegediyo mei. E̱me hebe sa̱ degei, sio kedia̱ haguasie, hebe kaha̱ go koko͡u bi togolo idiyode tobou.

Ta̱ makaibe o͡u sidi mola* koko͡u ma̱ tobou

(Luk 13:20-21)

33 Kegemo͡u, Yesuha̱ o kedia̱moko͡u haba ta̱ makai ta tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe, o͡u sidi mola sa̱ degei, sasa̱i̱ tae mala̱ o͡u saga̱i̱ ke̱bo͡ude tiagewoma fogo͡umo͡u dalali, yo͟͡uno͡u fofamo͡u hiye degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei.

Yesuha̱ egeibe ta̱ makaiyano͡u tobo͡udi

(Mak 4:33-34)

34 Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobo͡udibe, e̱ ta̱ makaino͡u tobo͡udi. E̱ ta̱ sibige̱bo͡ude ta tobo͡udiyo mei. 35 E̱ kege degeimo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡udi-o kaha̱ ko͡u tobou ke̱me damale̱do tama̱ degei.

A̱ ta̱ makai ta̱ hehegie tobo͡ulamo͡u.

A̱ bima̱i̱ sa sibige̱ ko͟͡u milou kelege wo̱moguei delei, ko͡ubo͡ugene yo͡u kegeno͡u dala ke̱ tobo͡ulamo͡u. Buk Song 78:2

Dio̱ kasaga̱i̱ fologai ta̱ makai kaha̱ sibige̱

36 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ to͡ufogo͡umo͡u, moso̱du felei. Foloumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasie fele̱gamo͡u, na̱ eimoko͡u dio̱ kasaga̱i̱ hebe haimiko͡u felei ta̱ makai kaha̱ sibige̱ ke̱ tobo͡uyedele i.

37 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, o nale̱ hou bolo̱do segei o ke̱me O Kedia̱ Dihi. 38 Hebe hai sa ke̱me sa sibige̱ ko͟͡u. Nale̱ hou bolo̱do ke̱me o sasa̱i̱ olo͡ufe̱i̱, hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi kedia̱. Dio̱ kasaga̱i̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡udi o, Tama̱ha̱ sisigo̱. 39 Ho o dio̱ kasaga̱i̱ hou segei o ke̱me Tama̱. Nale̱ segei suwi degele sawisiei ke̱me uwage sawisiei. Nale̱ segei ke̱ mo͟͡udi o kedia̱me e̱sol o kedia̱. 40 Hebe hai dabai degedi o kedia̱ dio̱ kasaga̱i̱ tigigima, douluko͡u si saga̱i̱, uwage sawisiei kelegene kegeno͡u degele. 41 Kelegebe, O Kedia̱ Dihiha̱ e̱ e̱sol o kedia̱moko͡u tobo͡uba haguasieba, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi sa koko͡u, o sasa̱i̱ damale̱yodele i kedia̱ dalaguaba, midiho̱ kasaga̱i̱ hehegiedi obo͡u, ta̱ dulo idiyo mei obo͡u olo͡ufe̱i̱ 42 dou hiye koko͡u hebeseiba, gosoloba die me̱ do͡ugile ile. 43 Douluko͡u hebeseiba, do̱u̱do o sasa̱i̱ kedia̱me die Ayeha̱ sa koko͡u dalagualebe, dia̱ aso̱ hoho̱gudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele hoho̱ dege dalaguale. O koyo na̱, kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u du.

Ta̱ makaibe sele sai bokisi mihi̱ko͡u mogogou koko͡u ma̱ tobou

44 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe sele sai ke̱ sa̱ degei, o tae hebe hai sa ta koko͡u mihi̱ dama mogogo͡u fogou saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. O taha̱ duguomo͡u haba mala̱, mihi̱ dama mogogo͡u fogo͡umo͡u, e̱ hoho̱ hiyedo degei, e̱ bima̱i̱ olo͡ufe̱i̱do makisi degema, sele mala̱mo͡u, sele kaha̱ hebe hai sa ke̱ mamo̱u̱.

Ta̱ makaibe we̱ bolofe̱i̱do koko͡u ma̱ tobou

45 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, ta̱ makai tabe ko͡ugue, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe selebo͡u o taha̱ we̱ bolo̱do kadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 46 O kaha̱ we̱ bolo̱do ta kolugi duguo fogo͡umo͡u, e̱ bima̱i̱ olo͡ufe̱i̱do makisi degema, sele mala̱mo͡u, sele kaha̱ we̱ bolo̱do ke̱ mamo̱u̱.

Ta̱ makaibe nekeye miye̱ mo͟͡udi koko͡u ma̱ tobou

47 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, haba tabe ko͡ugue, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe neke sa̱ degei, o ilo kedia̱ ta̱leko͡u mo͡usamo͡u, miye̱ daga daga su̱do mo͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 48 Neke ama̱mo̱u̱mo͡u gisigama ya, to̱ biya̱ko͡u dogoguomo͡u, miye̱ bolo̱ bolo̱ ke̱me tigi moso̱ tegeidu kefele i. Miye̱ kasaga̱i̱ ke̱me ta̱leko͡u hebesele i. 49 Nebe, uwage sawisiei kelegebe, e̱sol o kedia̱ haguasie, o sasa̱i̱ olo͡ufe̱i̱ fileba, do̱u̱do o sasa̱i̱ kedia̱me dalaguaba, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡udi o sasa̱i̱ kedia̱me 50 douluko͡u hebesouba, gosoloba die me̱ do͡ugile ile.

51 Kegemo͡u, Yesuha̱ yodu, ni̱ge ta̱ a̱ tobo͡umo͡u i ke̱me de tawale i? Ei tawale iyode tobou. 52 E̱ dia̱moko͡u tobou, kegei kaha̱, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe ko͡u tewe, o tae ko͡u hegi kaha̱ degemo͡u, o ke̱me moso̱ hiyedo ta kaha̱ obo͡u sa̱ degei, e̱ bima̱i̱ su̱do dala. E̱ bi sadi moso̱ koduge bi bolo̱ bolo̱ su̱do mo͟͡uma migilibe, bi ko͡u bolo̱ ke̱bo͡u, bi gehe̱bo͡ude mo͟͡uma migili.

Sa Nasaret o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ ta̱ dulo ili mei

(Mak 6:1-6; Luk 4:16-30)

53 Kegemo͡u, Yesuha̱ ta̱ makai olo͡ufe̱i̱ ke̱ tobo͡uma fogo͡umo͡u, sa ke̱ to͡ufogo͡u, 54 iligi, yo͟͡u e̱ sabeko͡u felei. Folomo͡u, o sa ke̱ tie kedia̱ egei moso̱du folomo͡u, dia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegiei. Hehegieimo͡u, dia̱ dulo kesigiemo͡u tobolo͡u i, o ko͟͡ume tewe ke̱me koyoha̱ ne̱i̱mo͡u hehegieiya? Midiho̱ bolo̱ gehe̱ gehe̱ degegadi ke̱ne koyoha̱ hehegieimo͡u duguo degeiya? 55 Dia̱ yodu, o ko͟͡ume moso̱ togodi o kaha̱ dihi? E̱ adio͡uha̱ hu̱be Maria? E̱ mala̱ dia̱me Jemsbo͡u Josepbo͡u Saimonbo͡u Judasbo͡u? 56 E̱ bobasi dia̱me dibo͡ude dalagua? Midiho̱ e̱ degegadi olo͡ufe̱i̱ ke̱me koyoha̱ hehegieimo͡u milo͡uya? de yodulo i. 57 Dia̱ kege tobolo͡umo͡u, e̱moko͡u dafa imo͡u, e̱ ko͡ugue tobou, habage-degele-duguo-tobo͡udi-o kedia̱ hu̱ne sa sa olo͡ufe̱i̱ o sasa̱i̱ye hebele fogulo idi, ha ke̱no͡usi moso̱ma̱ o kedia̱ge die ta̱ ta dulo idiyo mei. Dio͟͡u die sabo͡u die moso̱bo͡u koko͡ugebe die hu̱be meido. 58 Yesuha̱ge yo͟͡u e̱ sa kilebe midiho̱ gehe̱ gehe̱ su̱do degeli mei, yobe o sasa̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u ta damale̱yodele ili mei kaha̱ degemo͡u.

14

O Herotha̱ Yesube fafeleya degedi o Jonyadei

(Mak 6:14-29; Luk 3:19-20, 9:7-9)

1 Kelegebe, sa Galili dia daladi o Herot e̱ Yesuha̱ degegadi ta̱ ke̱ dia̱ susulo imo͡u du. 2 Tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, o ke̱me fafeleya degedi o Jon ko͡u tolo i kaha̱ haba hagua̱ gehe̱ degeiyode tobou. Kegei kaha̱no͡u e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ kuhe degegadiyade tawai.

3-4 Herotha̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱ yobe ko͡ugue, Jon e̱me teli mei kelege, Herotha̱ e̱ eye̱ Filipha̱ sobo͡u Herodias figo̱u̱mo͡u, Jonha̱ na̱ ne̱ eye̱ha̱ sobo͡u ke̱ figa̱ hube do̱u̱do meiyode tobou. Kegei kaha̱, Herotha̱ o ta tobo͡umo͡u, Jon tolo͡uma̱, didio̱ moso̱ko͡u tigi nele̱do kaha̱ tigama dogogu. 5 Herotha̱ Jon ko͡u walamo͡u fima̱i̱ye, ke̱no͡usi e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degei, dia̱ge Jonbe habage-degele-duguo-tobo͡udi-oyode tobolo͡u idi kaha̱ degemo͡u.

6 Kegemo͡u, habage, Herotha̱ adio͡uha̱ e̱ mala̱ fele̱i̱ sawisiei ke̱ hoho̱bolo͡u imo͡u, e̱ sasa̱i̱ Herodiasha̱ sasa̱i̱ dihi mabigi kaha̱ fele̱, o kedia̱ dihi̱le koko͡u sio͡ugo͡umo͡u, Herotha̱ hiyedo tagai. 7 Hiyedo tagamo͡u, e̱ damale̱do maka dege ko͡ugue tobou, na̱ bi kagei ta a̱moko͡u yodubabe, a̱ do̱u̱do na̱moko͡u nele̱yodei. 8 Sasa̱i̱ mabigi kaha̱ e̱ duo͡uha̱ amafe̱i̱ tobo͡umo͡u dulomo͡u ile, Herotko͡u tobou, Jon fafeleya degedi o kaha̱ widio toto ka, melekiko͡u sagie, a̱moko͡u ne̱yede tobou.

9 Hiye o Herot e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hagi̱ degeiye, ke̱no͡usi o nale̱ nala̱ duwogua kedia̱ dihi̱le koko͡u e̱ damale̱do ko͡u degeleyode tobou kaha̱ sidifi degele saga̱i̱ degeimo͡u, e̱ o tako͡u, sasa̱i̱ mabigi kaha̱ tobou ke̱ degeyede tobo͡umo͡u, 10 o kaha̱ didio̱ moso̱ko͡u ile, Jonha̱ widio diafou. 11 Diafolo͡umo͡u, melekiko͡u sagiemo͡u, mala̱ hagua, sasa̱i̱ mabigi koko͡u ne̱i̱mo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ mala̱ ile, e̱ adio͡uko͡u ne̱i̱. 12 Kegemo͡u, Jonha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasie, Jon tei mala̱ ile widama fogo͡u ya, Yesuko͡u tobolo͡u i.

Yesuha̱ o 5,000 kege kedia̱moko͡u nale̱ ne̱i̱

(Mak 6:31-44; Luk 9:10-17; Jon 6:1-13)

13 Yesuha̱ o kedia̱ Jon woumo͡u tolo i ke̱ dulo fogo͡u ile, e̱ dabai degedi obo͡ude mosole sama, ohue̱i̱yai ilobo͡u, o mei sa koko͡u yai. O sasa̱i̱ sa hafe̱i̱ dege dalaguadi kedia̱ Yesuha̱ i ke̱ dulomo͡u, dia̱ne ohue̱i̱yai koya ke̱ abogo͟͡uya e̱ sesele yai. 14 Yesuha̱ ohue̱i̱yai ilobo͡u folomo͡u dugube, o sasa̱i̱ su̱do kefema dalamo͡u duguomo͡u, solo͡udo hiyedo degei. Do o sasa̱i̱ kile dalaguane bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i.

15 Habi degeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasiemo͡u tobou, ko͡ulebe moso̱ mei, haba hulia̱ne degeli kaha̱ degemo͡u, na̱ o sasa̱i̱ kefegu ke̱ tobo͡uba ya, sa sa koko͡uya ke̱ dio͟͡u seleye nale̱ mo͟͡uma nala̱ ile. 16 Yesuha̱ge, kageiye o ko͟͡udia̱ fogo͡u yale? de tobou. Nale̱be ni̱ dia̱moko͡u ne̱ma. 17 Dabai degedi o kedia̱ tobou, eibe o͡u si olo͡ufe̱i̱ houyosi kegebo͡u, haba miye̱ bolo̱u̱ kegeno͡ufe̱i̱ dalayode tobolo͡u i. 18 Yesuha̱ miye̱bo͡u o͡u sibo͡u ke̱ a̱moko͡u mo͟͡uma haguasiemabeede tobou.

19 Kegemo͡u, dia̱ nale̱ ke̱ mo͟͡uma haguasieimo͡u, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, ni̱ dio̱ su̱ koko͡u duwoguamabeedei. Duwoguamo͡u, e̱ o͡u si houyosi kege ke̱bo͡u, miye̱ bolo̱u̱ ke̱bo͡ude mala̱ tolo͡umo͡u, hebenito͡u daladuguomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou. Tobo͡umamo͡u, o͡u si ke̱ bafigima, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimo͡u i. 20 Fimo͡u, o sasa̱i̱ olo͡ufe̱i̱ kedia̱ nala̱ iligi guoko͡u degele i, nale̱ ke̱ olo͡ufe̱i̱ mei degele ili mei. Isimo fogou ke̱ tigi moso̱ tegei olo͡ufe̱i̱ 12 kege kodu sai ama̱gai. 21 O nale̱ nala̱ i olo͡ufe̱i̱ kedia̱me 5,000 saga̱i̱ kege. Sasa̱i̱bo͡u sisigo̱bo͡udene ko͡u nala̱ iye, ke̱no͡usi dia̱bo͡u hu̱ so͡uli̱ mei.

Yesuha̱ ohue̱i̱yai tageya tofo͡u tofo͡u i

(Mak 6:45-52; Jon 6:16-21)

22 Kelegeno͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ totodo mosole foudu fologaba, ni̱buko͡u ohue̱i̱yai ilobo͡u ima. A̱me o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u imabeedeiba dia̱ youba, hobo͡u a̱ ni̱ habage kuhe ile. 23 O sasa̱i̱ imabeede tobo͡umo͡u fogo͡u youmo͡u, e̱ e̱sofe̱i̱ ile, diho̱ baga̱ tobo͡ulamo͡u bito̱u̱ko͡u felei. Hulia̱ degeimo͡u, e̱ e̱sofe̱i̱ koto͡u delei. 24 Dalali dugube, mosole ke̱ ohue̱i̱yai duodo koko͡u dalamo͡u, wi hiyedo hagumo͡u, to̱ bobouye mosole boho͡ula deimo͡u dugu. 25 Sabiyale hafe̱i̱ degeimo͡u, Yesuha̱ ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u dia̱moko͡u i. 26 Ke̱no͡usi e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u hagumo͡u duguomo͡u, gue̱ hiyedo degele i. Ke̱me duo kasaga̱i̱ taha̱ haguluyodema go͡ugua̱ i. 27 Gue̱ degele imo͡u duguomo͡u, e̱ kelegeno͡u totodo tobou, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Ko͟͡ume a̱no͡u. Ni̱ fi̱ nele̱do dege dalama.

28 Kegemo͡u, Pitaha̱ ko͡ugue tobou, Hiye O, ko͟͡ume damale̱ na̱do debabe, na̱ a̱moko͡u tobo͡uba, a̱ ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u na̱moko͡u ile. 29 Yesuha̱ tobou, na̱ haguayedeimo͡u, Pitaha̱ mosole to͡ufogo͡u mulo̱, ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u Yesuko͡u i. 30 Iligi, wi hiyedo degeimo͡u duguo, e̱ gue̱ degeimo͡u molo͡uguomo͡u haguisamo͡u, Hiye O, a̱ dogo͡uguyedei.

31 Kege tobo͡umo͡u kelegeno͡u, Yesuha̱ dobogo͟͡u susuguo Pita tolo͡umo͡u tobou, ne̱ damale̱yodeibe huyadefe̱i̱. Na̱ kageimo͡u fi̱ bolo̱u̱ ma̱i̱ dala? 32 Kegemo͡u, dilie mosole foudu fologoumo͡u, wi ke̱ mei degei. 33 O mosole foudu duweguei kedia̱ ke̱ duguomo͡u, e̱moko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, na̱me damale̱do Godiha̱ Dihiyode tobolo͡u i.

Yesuha̱ sa Genesaretko͡u do o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Mak 6:53-56)

34 Yesubo͡u dia̱ ohue̱i̱yai dama sa Genesaretko͡u fologai. 35 Fologoumo͡u, sa ke̱ tie o kedia̱ Yesuha̱ midiho̱ duguo tawale hobogou. Tawale hobogo͡umo͡u, ta̱ dogogueimo͡u, sa sa hafe̱i̱ dege dalagua o sasa̱i̱ kedia̱ die do o sasa̱i̱ mo͟͡uma haguasie fele̱gai. 36 Fele̱gamo͡u, e̱moko͡u ta̱ nele̱do dege ko͡ugue tobolo͡u i, na̱ ne̱ yukuei ke̱ seseguba, do o kedia̱ ne̱ yukuei fe̱ koko͡uno͡u kugugueiba, bolo̱ degele ileyodele i. Kegeimo͡u, dia̱ Yesuha̱ yukuei fe̱ koko͡uno͡u kugugueimo͡u, olo͡ufe̱i̱ bolo̱ degele i.

15

Godiha̱ ta̱ kaha̱ge di ko͡uguai egei ke̱me gabama feleido dala

(Mak 7:1-13)

1 Kegemo͡u, Farisi obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ sa Jerusalem to͡ufogo͡u yamo͡u, Yesuko͡u fologa yodu, 2 ne̱ dabai degedi o kedia̱me di ko͡uguai egei ke̱ sesele idiyo mei ke̱me kageimo͡u degele idiya? Dia̱ kageimo͡u dobogo͟͡u bigili mei nale̱ nala̱ idiya? de yodulo i.

3 Kegemo͡u, e̱ sima tobou, ni̱ Godiha̱ ta̱, ni̱ dumabeedei ke̱me kageimo͡u sima muguomo͡u, ni̱o͡u ni̱ ko͡uguai midiho̱ ke̱no͡u sesega idiya? 4 Godiha̱ ko͡ugue tobou,

Aye adio͡u diliemoko͡ube midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyedei. Kisim Bek 20:12

Haba ko͡uguene tobou,

O koyoha̱ e̱ aye adio͡u diliemoko͡u ta̱ kasaga̱i̱ dege tobo͡ubabe, o ke̱me wouba tolo ileyodei. Kisim Bek 21:17

5 Ke̱no͡usi ni̱ge ko͡ugue tobo͡udi, o koyoha̱ bi ta e̱ aye adio͡u diliemoko͡u nele̱ saga̱i̱ ke̱ haba Godiko͡u nele̱yodema makoubabe, 6 ni̱ge o kaha̱ge e̱ aye adio͡u diliemoko͡ube midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hegidayede tobolo͡u idi. Kegei kaha̱ ni̱me Godiha̱ ta̱ huyafe̱i̱ degema, ni̱o͡u ni̱ ko͡uguai o kedia̱ egei ke̱no͡u tobolo͡u idi.

7 Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Aisaiaha̱ habage tama̱ degele ke̱ toboube, e̱ ni̱moko͡uno͡u ko͡ugue tobolo͡umo͡u nala̱i̱,

8 O sasa̱i̱ ko͟͡udia̱ge ma̱ hu̱be ta̱eno͡u hebele fogulo idi, ke̱no͡usi die fi̱be ahudo dalagua. A̱moko͡u ta dala mei.

9 Dia̱ hehegiedibe, oe kuolo͡u ma̱i̱ ke̱no͡u hehegile idi. Kuolo͡u ta̱ ko͟͡ume Godiha̱ ta̱yodema, a̱moko͡u mo͡u yo͟͡uwa kege ko͡umo͡u hoho̱bolo͡u idi. Aisaia 29:13

Yesuha̱ o duo sibigi degedi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Mak 7:14-23)

10 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ haguisoumo͡u, haguasie kefegumo͡u tobou, ni̱ ma̱ ta̱ duloba tawamabeedei. 11 Nale̱ di nala̱ idi kaha̱ge di duobe ta sibigi degediyo mei. Ta̱ kasaga̱i̱ di tobolo͡u idi kaha̱no͡usi o di duo sibigi degedi.

12 Kegemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u haguasie yodulo i, Farisi o kedia̱ ne̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u dafa ili ke̱me na̱ de tewe?

13 Yesuha̱ tobou, ma̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱ e̱ hebe hai sa dala. Nale̱ hou e̱ segeli mei olo͡ufe̱i̱ ke̱me yo͟͡u tefebo͡ude teigima hebesele. 14 Ni̱ Farisi o kedia̱ to͡ufogo͡u fogo͡u ima. O kedia̱ o sasa̱i̱ hehegilibe, dia̱me o diho̱ du degei o sa̱ degei. Diho̱ du degei o taha̱ yogo diho̱ du degei o ta wolo͡u ibabe, diliebe dilio͡ufa uloudu fiyasigile.

15 Kegemo͡u, Pitaha̱ tobou, ta̱ makai na̱ tobou kaha̱ sibige̱ ke̱ eimoko͡u hehegie tobo͡uyedei. 16 E̱ sima tobou, ni̱me kageimo͡u fi̱ toto͡u degele iya? 17 Nale̱ olo͡ufe̱i̱ di nala̱ idi ke̱me guameduno͡u mulo̱mo͡u, habage tama̱ko͡u fele̱di. 18 Ta̱ kasaga̱i̱ tobo͡udi ke̱si, o fima̱i̱ duge feli̱ kaha̱, o duo sibigi degedi. 19 A̱ tobolo͡ube, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡ugadi olo͡ufe̱i̱ o fima̱i̱ duge tama̱ degedi ko͡uguei ke̱ tobolo͡u, fi̱ kasaga̱i̱ ma̱di midiho̱, o wodi midiho̱, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u degedi midiho̱, bi hiyou mo͟͡udi midiho̱, gulokou tobolo͡umo͡u ta̱ sadi midiho̱, yogo susuga tobo͡udi midiho̱. 20 Midiho̱ kegeiyeno͡u o duo kuhe sibigi degedi. O dobogo͟͡u bigili mei nale̱ na̱di kaha̱ge e̱ duobe ta sibigi degediyo mei.

Hu̱ti Kenan sasa̱i̱ taha̱ Yesuko͡u damale̱yodei

(Mak 7:24-30)

21 Kegemo͡u, Yesuha̱ sa ke̱ to͡ufogo͡u ilemo͡u, sa Tairbo͡u sa Saidonbo͡u keleya ke̱ siei. 22 Sumo͡u, sa kile sasa̱i̱, e̱ hu̱tibe Kenan, e̱ hagua haguisa tobou, Hiye O, na̱me Devitha̱ hu̱ti. Na̱ a̱moko͡u solo͡udo dege. Ma̱ sasa̱i̱ dihi duo kasaga̱i̱ye tou dala. E̱ hagi̱ hiyedo dugulu. 23 Ke̱no͡usi Yesuha̱ e̱ ta̱ ta sima tobo͡uli mei kaha̱, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u haguasie ta̱ nele̱do dege, na̱ sasa̱i̱ ke̱ tobo͡uba fogo͡u ile. E̱ di habage haguisa tobo͡umo͡u haguluyodele i.

24 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima ko͡ugue tobou, Godiha̱ a̱ tobo͡umo͡u hagueibe, Israel o sasa̱i̱ kedia̱no͡u dogo͡ugulamo͡u haguei. O sasa̱i̱ kedia̱me wai sipsip fogou saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 25 Ke̱no͡usi sasa̱i̱ kaha̱ hagua hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiya duwoli, Hiye O, na̱ a̱ dogo͡uguyede tobou. 26 Yesuha̱ sima tobou, kegeligi di sisigo̱ nale̱ ke̱ mo͟͡uma, so kedia̱moko͡u hebeseiye. 27 Sasa̱i̱ kaha̱ tobou, Hiye O, na̱ damale̱do tobolo͡uye, ke̱no͡usi so kedia̱ge nale̱ fi die ayeha̱ fafai hayedu fiyasigili ke̱ nala̱ idi. 28 Yesuha̱ tobou, sobo͡ude, ne̱ damale̱yodeibe hiyedo. Na̱ yodu ke̱me a̱ duyodeimo͡u, e̱ sasa̱i̱ dihi ke̱ bolo̱ degei.

Yesuha̱ do o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

29 Kegemo͡u, Yesu e̱ sa ke̱ to͡ufogo͡umo͡u, ohue̱i̱yai Galili koya ke̱ iligi, bito̱u̱ko͡u folo duwei. 30 Duwomo͡u, o sasa̱i̱ su̱do haguasie kefele i. Ibigidio tofigile ibo͡u, diho̱ du degele ibo͡u, abogo͟͡u dobogo͟͡u gula̱i̱ degele ibo͡u, ta̱ mei degele ibo͡u, do o sasa̱i̱ su̱do ilobo͡ude mo͟͡uma haguasie fele̱ga, Yesuha̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege dogogule imo͡u, e̱ olo͡ufe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele hobogou. 31 O sasa̱i̱ kedia̱ dugube, ta̱ mei o kedia̱ ta̱ imo͡u, abogo͟͡u dobogo͟͡u gula̱i̱ degele i kedia̱ bolo̱ degele imo͡u, ibigidio tofigile i kedia̱ tofo͡u tofo͡u youmo͡u, diho̱ du degele i kedia̱ne baha imo͡u duguo kesigiemo͡u, Israel o kedia̱ Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i.

Yesuha̱ o 4,000 kege kedia̱moko͡u nale̱ ne̱i̱

(Mak 8:1-10)

32 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u ko͡ugue tobou, a̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡udo degeli. A̱bo͡ude dalaguali, sawisiei kamadia kege mei degeimo͡u, nale̱ mei degei. A̱ o kedia̱me mo͡u kege yamabeede tobolo͡ube dafa, dia̱ yolugi, ali hegieye tofigile saga̱i̱ degele iye. 33 E̱ dabai degedi o kedia̱ sima tobou, sa kuoko͡ube hebe mei mihi̱no͡u sa. Di o͡u sibe kili̱ya kele mamo͟͡umaba, o sasa̱i̱ su̱do ko͡uguei ko͟͡u file? 34 E̱ dia̱moko͡u yodu, ni̱ o͡u sibe kage dala? Dia̱ tobou, o͡u si dioyosi kegebo͡u, miye̱ huyadefe̱i̱ ilo kelebo͡udeno͡u dala.

35 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u, ni̱ mihi̱ko͡u duwoguamabeede tobou. 36 E̱ o͡u si dioyosi kege, miye̱bo͡ude mala̱ tolo͡umo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡uma, nale̱ olo͡ufe̱i̱ ke̱ bafigimamo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimo͡u i. 37 O sasa̱i̱ olo͡ufe̱i̱ kedia̱ nale̱ ke̱ nala̱ iligi guoko͡u degele imo͡u, isimo fofo͡uguei ke̱ kefema, tigi moso̱ tegei dioyosi kege kodu sa i. 38 O nale̱ nala̱ i olo͡ufe̱i̱ kedia̱me 4,000 kege. Sasa̱i̱bo͡u sisigo̱bo͡udene ko͡u nala̱ iye, haba dia̱bo͡u hu̱ so͡uli̱ mei. 39 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ tobo͡umo͡u fogo͡u youmo͡u, e̱ mosole samo͡u sa Magadan hafe̱i̱ dege koko͡u i.

16

Dia̱ Yesuko͡u midiho̱ gehe̱ ta milo͡u yedele i

(Mak 8:11-13; Luk 12:54-56)

1 Farisi obo͡u, Sadyusi obo͡u kedia̱ Yesuko͡u haguasiemo͡u, e̱ tefele dugulamo͡u e̱moko͡u midiho̱ gehe̱ ta milo͡u yedele i. Kegeiba, ei duguo tawale, na̱me hebenito͡u ge Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueidadele. 2 E̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ge habi agudio we̱i̱ degeimo͡u duguomo͡u be, idibabe sa bolo̱ degeleyode tobolo͡u idi. 3 Haba ni̱ge sa biyoumo͡u, mabi dosogo̱ degema agudio we̱i̱ degeimo͡u duguomo͡u be, ifibe wi hiyedo hagualeyode tobolo͡u idi. Ni̱ agudileto͡u duguomo͡u be, sa bolo̱ degelebo͡u, kasaga̱i̱ degelebo͡u ke̱me ko͡u tawale idiye, ke̱no͡u si dabai a̱ ko͡u lege degegadi kaha̱ sibige̱be ni̱ ta tawale ili mei. 4 Ifi ko͡u bo͡u gebe o sasa̱i̱ kedia̱ Godi tobeko͡u muguomo͡u, midiho̱ do̱u̱do mei ke̱no͡u milolo͡u dalagua. Dia̱ge midiho̱ gehe̱ milo͡u ba dugulamo͡u degele iliye, ke̱no͡u si midiho̱ gehe̱ ta milo͡u ba dugulo ile mei. Midiho̱ gehe̱, o Jonaha̱ dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ile. Yesu e̱ kege tobo͡u ma to͡u fogo͡u i.

Ta̱ makaibe Farisi obo͡u Sadyusi obo͡u kedia̱ die o͡u sidi mola koko͡u ma̱ tobou*

(Mak 8:14-21)

5 Kegemo͡u, Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ mosole sama, ohue̱i̱yai ilobo͡u ya fologamo͡u dugube, o͡u si ta sali mei. E̱ dabai degedi o kedia̱ toto͡u dege fogo͡u yai. 6 Yesuha̱ dia̱moko͡u ta̱ makai ko͡u gue tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u. Farisi obo͡u Sadyusi obo͡u kedia̱ die o͡u sidi mola ke̱me ni̱ mo̱u̱ye. 7 E̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, e̱ge di o͡u si sali mei kaha̱ degemo͡u tobolo͡u yodele i. 8 Dia̱ tugulo tobolo͡u imo͡u Yesuha̱ tawalemo͡u tobou, ni̱ damale̱yodeibe huyadefe̱i̱. Ni̱ kageimo͡u di o͡u si mei ke̱ tugulo tobolo͡u iya? 9 Kageimo͡u ni̱ toto tawale ili mei? Di o͡u si houyosi kege ke̱ o 5,000 kege kedia̱moko͡u fi kelegebe, nale̱ isimo fogoube tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ kage sa ilou? 10 Haba di o͡u si dioyosi kege ke̱ o 4,000 kege kedia̱moko͡u fi kelegebe, nale̱ isimo fogoube tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ kage sa ilou? 11 Kageimo͡u a̱ tobolo͡u be ni̱ ta tawale iyo mei? A̱ o͡u sido tobo͡u li mei. A̱ toboube ni̱me Farisi obo͡u Sadyusi obo͡u kedia̱ die o͡u sidi mola ke̱me ni̱o͡u tawaibo͡u yode tobou.

12 Kegemo͡u, dia̱ ta̱ ke̱ dulo tawale i. E̱ tobou ke̱me o͡u sidi molayode tobo͡u li meiye, Farisi obo͡u Sadyusi obo͡u kedia̱ hehegiedi ta̱ ke̱me ni̱o͡u tawaibo͡u yode tobou.

Pitaha̱ Yesube Godiha̱ makaiyode tobou

(Mak 8:27-30; Luk 9:18-21)

13 Kegemo͡u, Yesubo͡u dia̱ ya, sa Sisaria Filipai hafe̱i̱ dege koko͡u fologamo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, o sasa̱i̱ kedia̱ge O Kedia̱ Dihi ke̱me koyodade tawale iya? 14 Dia̱ tobou, o ilo kedia̱ge na̱me fafeleya degedi o Jonyode tobolo͡u ili. Haba ilo kedia̱ge Elaijayodele ili. Haba o ilo kedia̱ge na̱me Jeremaiayodele imo͡u, haba iloyege habage-degele-duguo-tobo͡u di-o tayodele ili. 15 Yesuha̱ haba yodu, ni̱o͡u ge a̱me koyoyode tawale iya?

16 Kegemo͡u, Saimon Pitaha̱ tobou, na̱me Godiha̱ makai o Kelesu, yo͟͡u kegeno͡u daladi o kaha̱, e̱ Dihiyodei.

17 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, Jonha̱ dihi Saimon, na̱ hoho̱bolo͡u no͡u. Yobe, na̱ ta̱ ko͟͡u tobolo͡u ke̱me na̱moko͡u be o tae ta hegili mei, na̱moko͡u be ma̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱no͡u hegi kaha̱ degemo͡u. 18 Pita,* a̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, na̱me bogo sa̱ degei, nele̱ hiyedo. O sasa̱i̱ a̱moko͡u damale̱yodeibabe, dia̱ na̱moko͡u haguasie kefeguo nele̱ dege dalaguale. Todi kaha̱ge dia̱me gabale saga̱i̱ mei. 19 Hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi sa kaha̱ a so͟͡udi ki ke̱me a̱ na̱moko͡u nele̱. Na̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge degedamabeede tobo͡u babe, Godiha̱ hebenito͡u gene degedamabeede tobolo͡u. Haba na̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge bolo̱yode tobo͡u babe, Godiha̱ne hebenito͡u ge bolo̱yode tobolo͡u. 20 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u nele̱do dege tobou, ni̱ge a̱me Godiha̱ makai o Kelesuyode tobo͡u damabeedei.

Yesuha̱ e̱ tolo hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u midiho̱ yo͟͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degemabadomo͡u hehegiei

(Ta̱ Hiye 16:21–20:34)

Yesuha̱ yufido e̱me tolo ileba, hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Mak 8:31–9:1; Luk 9:22-27)

21 Kelege Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u yo͟͡umako͡u tama̱ degele ke̱ yoma hehegieibe, e̱ ko͡u gue tobou, a̱ sa Jerusalemko͡u ile foloba, odo odobo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ degeiye, a̱me do hiyedo dugulo. A̱me wouba tolo ile, haba sawisiei kamadia kege mei degeiba, a̱ hagua̱ gehe̱ degele.

22 Kegemo͡u, Pitaha̱ Yesu wolo͡u teguo ilemo͡u, e̱moko͡u gofo͟͡udo dege tobou, Hiye O na̱me kegei ke̱ dugulo mei. Ke̱me a̱ dafa. 23 Ke̱no͡u si Yesuha̱ boholo͡u mo͡u, Pitako͡u ko͡u gue tobou, Tama̱, na̱ ma̱ tobeko͡u i. Na̱ge a̱ degele ke̱ akogulu. Na̱me Godiha̱ fima̱i̱be tawaiyo mei. Na̱me o kedia̱ fima̱i̱ ke̱no͡u tawali.

24 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, o koyoha̱ a̱ seselababe, e̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeba, a̱ hebe fufuguoma̱i̱ hebele ile saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, a̱ seseyede tobou. 25 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ fi̱no͡u tolo͡u subabe, e̱ fi̱ ke̱me mei degeiba, tolo ile. Ha o koyoha̱ ma̱ habage sesele iligi toubasi, e̱ fi̱be tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 26 O taha̱ sa sibige̱ kuoko͡u bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱do ko͡u molo͟͡uye, haba e̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mo͡u li̱ mei dalali toubabe, bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ge e̱ fi̱be ta dogo͡u gulo mei. E̱ bima̱i̱ kaha̱ge fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱me ta mamolo͟͡u saga̱i̱ mei. 27 Damale̱do, O Kedia̱ Dihiha̱ e̱ Aye Godiha̱ hoho̱bo͡u de hagualebe, e̱ e̱sol o kedia̱bo͡u de haguale. Haguaba, hebe ke̱ nele̱be, midiho̱ obe yo͟͡u milo͡u gai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ne̱mo͡u ile, hebe kasaga̱i̱bo͡u, hebe bolo̱bo͡u de o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tano͡u tano͡u ne̱mo͡u ile.

28 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O ilo kuoko͡u tafalagua kedia̱ teli mei dalaguali, O Kedia̱ Dihi e̱me Hiye O dege haguaba, o sasa̱i̱ wolo͡u dalalaba degeiba dugulo ile.

17

Yesuha̱ to͡u boholo͡u mo͡u gehe̱ degeimo͡u dugulo i

(Mak 9:2-13; Luk 9:28-36)

1 Sawisiei wala̱i̱yosi kege mei degeimo͡u, Yesuha̱ Pitabo͡u, Jemsbo͡u e̱ mala̱ Jonbo͡u de bito̱u̱ sasado koto͡u wo͡u ma folomo͡u, dio͟͡uno͡u deleiguei. 2 Dia̱ baha dalaguamo͡u, Yesuha̱ to͡u boholo͡u mo͡u gehe̱ degei. E̱ midiho̱be aso̱ hoho̱gudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele hoho̱gumo͡u dugulo i. E̱ yukueine fo̱ dege hoho̱guo dalamo͡u dugulo i. 3 Kelegeno͡u, haba dugube, o Mosesbo͡u Elaijabo͡u * dilie tama̱ degemo͡u, Yesubo͡u de ta̱ kolo imo͡u dugulo i. 4 Pitaha̱ ke̱ duguomo͡u, Yesuko͡u tobou, Hiye O, di ko͡u le tofolo͡u be bolo̱. Na̱ tagaibabe, a̱ ko͡u le moso̱ dihife̱i̱ kamadia kege togolo. Tabe ne̱ moso̱, tabe Mosesha̱ moso̱, tabe Elaijaha̱ moso̱.

5 Pitaha̱ kege tobolo͡u dalali dugube, mabi fo̱ degei kaha̱ migile, dia̱ olo͡u fe̱i̱ gogumo͡u dugu. Mabi timi̱ kilege ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, ko͟͡ume ma̱ Dihi. A̱ge e̱me tagadido, e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli. Ni̱ge e̱ ta̱ dumabeede tobo͡u mo͡u du.

6 Kegemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ ta̱ uwo ke̱ dulo, gue̱ hiyedo degemo͡u, yubu sugulo fiya, miye duweguei. 7 Miye duwoguamo͡u, Yesuha̱ hagua hafe̱i̱ degemo͡u kuguguema tobou, ni̱ hagua̱ma. Gue̱ degedamabeedei. 8 Dia̱ haba dugube, Yesuha̱ e̱sofe̱i̱ tafalamo͡u dugulo i. O tabo͡u tafalamo͡u dugulo ili mei.

9 Kegemo͡u, bito̱u̱ ke̱ to͡u fogo͡u muguolugi, Yesuha̱ dia̱moko͡u nele̱do dege ko͡u gue tobou, ni̱ dugu ke̱me omoko͡u hobo͡u ta tobo͡u dama. Dalali, O Kedia̱ Dihi e̱ tolo ileba, Godiha̱ hagua̱giba widai to͡u fogo͡u iba, ise kelege kuhe tobo͡u mabeedei.

10 Kegemo͡u, dabai degedi o kedia̱ yodulo i, kageimo͡u Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kedia̱ge Elaijabe e̱buko͡u haguayede tobolo͡u iya?

11 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, damale̱do, Elaijabe e̱buko͡u haguaba, bi olo͡u fe̱i̱ do̱u̱susulo. 12 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Elaijabe e̱buko͡u ko͡u haguei. Hagumo͡u, o kedia̱ge e̱me ta duguo tawale ili mei. E̱moko͡u dio͟͡u die fi̱ye tawagai saga̱i̱ ke̱no͡u degele i. O Kedia̱ Dihibe, dia̱ degeiye, e̱ne do dugulo. 13 Dabai degedi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ge e̱me fafeleya degedi o Jon tobolo͡u dade tawale i.

Yesuha̱ o dihi ta duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Mak 9:14-29; Luk 9:37-42)

14 Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ mugua, o sasa̱i̱ su̱do dalagua koko͡u fologoumo͡u, o ta hagua, Yesuko͡u yubu sugulo fiyoumo͡u dugulo i. 15 Hiye O, na̱ ma̱ o dihi e̱moko͡u solo͡u do degeyede tobou. E̱ fi̱ toto͡u dege dio koulugi fiya hagua̱ dedi, do hiyedo dugudi. Douluko͡u ne fiyadi, ta̱leko͡u ne fiyadi. 16 A̱ ne̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u mala̱ iye, ke̱no͡u si dia̱ bologuo̱u̱mo͡u ta bolo̱ degeli mei.

17 Yesuha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, ifi ko͡u bo͡u gedo o sasa̱i̱ ni̱me ta damale̱yodele iyo mei. Ni̱ fima̱i̱bo͡u, ni̱ midiho̱bo͡u be do̱u̱do mei. A̱me ni̱bo͡u de hiyedo dalalebe dafa. A̱ ni̱ to͡u fogo͡u lamo͡u degeliye, ke̱no͡u si dihi ke̱me a̱moko͡u mala̱ haguama. 18 Dihi mala̱ hagumo͡u, Yesuha̱ duo kasaga̱i̱ koko͡u gofo͟͡u dege tobo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ ke̱ fogo͡u imo͡u, dihi ke̱ kelegeno͡u bolo̱ degei.

19 Kegemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ diesofe̱i̱ e̱moko͡u haguasiemo͡u, eige duo kasaga̱i̱ ke̱ igile mugulobe kagei kaha̱ hagi̱ degei? de yodulo i.

20-21 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ Godiko͡u damale̱yodili mei kaha̱. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ damale̱yodeibe nale̱ mastet ho saga̱i̱ huyadefe̱i̱ kegei dalali, bito̱u̱ kuoko͡u, na̱ kugule teguo ile dalayede tobo͡u babe, bito̱u̱ ko͟͡umaha̱ awouba dugulo ile. Damale̱do, ni̱ Godiko͡u damale̱yodema, kage kage degelaba degeibabe, ni̱ sasale degeleno͡u.

Yesuha̱ haba tage e̱me tolo ileba, hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Mak 9:30-32; Luk 9:43-45)

22 Kegemo͡u, Yesubo͡u e̱ dabai degele idi obo͡u dia̱ sa Galili duo kodu kefeguomo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, O Kedia̱ Dihibe oe ho o kedia̱moko͡u seseguba, 23 wouba tolo ile, haba sawisiei kamadia kege mei degeiba Godiha̱ hagua̱giba e̱ gehe̱ degele. E̱ dabai degedi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ sihou hiyedo degele i.

Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ koko͡u sele kefema ne̱i̱

24 Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ ya, sa Kaperneamko͡u fologamo͡u, Godiha̱ moso̱ko͡u ne̱di sele kefedi o kedia̱ Pitako͡u hagua yodulo i, ni̱ tisaha̱ge Godiha̱ moso̱ko͡u ne̱di sele ke̱me de ne̱di? Haba ne̱diyo mei? 25 Pitaha̱ge, e̱ ne̱diyode tobou.

Kegemo͡u, Pitabe moso̱ko͡u folo, ta̱ ta tobo͡u li mei dalamo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, Saimon, na̱ kage fimo̱u̱ya? Gamani sibidi sele kefedibe, sa sa hiye o kedia̱ge o koyo dia̱ sele ke̱ kefema nele̱ idiya? Dio͟͡u die soso͡u dia̱ sele kefema ne̱di? Haba o ilo kedia̱ ne̱di? 26 Pitaha̱ tobou, o ilo kedia̱no͡u ne̱di. Kegemo͡u Yesuha̱ tobou, damale̱do, kegei kaha̱ degemo͡u dio͟͡u die soso͡u dia̱ sele kefema nele̱ idiyo mei. 27 Kegeligi Godiha̱ moso̱ sibidi sele kefedi o kedia̱ damoko͡u gofo͟͡u degele iye. Kegei kaha̱, na̱ ile, ohue̱i̱yai koko͡u folo, miye̱ bese. Miye̱ yufido molo͟͡u ke̱me, na̱ e̱ maga guloba dugulobe, mogoudu sele dalaba dugulo. Na̱ sele ke̱ mala̱ ile, Godiha̱ moso̱ sibidi sele kefedi o kedia̱moko͡u nele̱ba, ko͟͡ume Yesu ele sele kefei neli̱ kuhe̱yode tobou.

18

Hebeni Hiye Oha̱ di wolo͡u dalale sa koko͡u gebe, o koyobe hu̱ hiyedo dalale?

(Mak 9:33-37; Luk 9:46-48)

1 Kelegebe, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u haguasie yodu, hebeni Hiye Oha̱ ei wolo͡u dalale sa koko͡u gebe, o koyobe hebenito͡u hu̱ hiyedo dalale?

2 Kegemo͡u, Yesuha̱ dihi huyadefe̱i̱ ta haguisoumo͡u hagumo͡u, die timi̱du tefegi. 3 Tefegiemo͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ fi̱ boholo͡u ba, dihi huyadefe̱i̱ ko͟͡u saga̱i̱ dege ho fogo͡u babe, hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u dalale sa koko͡u be ni̱ ta folo meido. 4 Kegei kaha̱, o koyoha̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeba, dihi ko͟͡u sa̱ degeibabe, hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be e̱me hu̱ hiye dege dalale.

5 Kegeba, o koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodemaba, ma̱ hu̱ya ke̱ dihi huyadefe̱i̱ ko͟͡u saga̱i̱ ta dogo͡u gubabe, a̱bo͡u de dogo͡u gulu.

Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge damale̱yodei ke̱ makodi

(Mak 9:42-48; Luk 17:1-2)

6 Yesuha̱ haba tobou, o taha̱ degeiye, dihi damale̱yodei ko͟͡u saga̱i̱ tae midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, o ke̱me oye igi hiyedo ta, e̱ gabagiko͡u tigama, to̱ a̱i̱ hiyeko͡u hebele muguba tolobe bolofe̱i̱. Ke̱me hebe hiye mei. Hebe Godiha̱ nele̱be hiyedo folodo.

7 Sa sibige̱ o dia̱ma, ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u, yobe ni̱ degeiye, o sasa̱i̱ kedia̱ ya, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ degemo͡u. Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱me ni̱ ta akogulo saga̱i̱ meiye, ke̱no͡u si o midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ hehegiedi o na̱me no͟͡u tawaibo͡u. 8 Ne̱ dobogo͟͡u, haba ne̱ abogo͟͡u kaha̱ na̱ wolo͡u ile midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, na̱ ke̱ diafolo͡u hebele fila̱. Kegema, na̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mo͟͡ubasi, na̱ dobogo͟͡ubo͡u, abogo͟͡ubo͡u tano͡u fe̱i̱be bolo̱, ta̱bo͡u mei. Na̱ dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u bolo̱u̱ dalali, dou mei degediyo mei koko͡u hebele muguye. 9 Ne̱ diho̱ kaha̱ na̱ wolo͡u ile midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, ne̱ diho̱ ke̱ tele fila̱. Kegema, na̱ Godiha̱ wolo͡u dalale sa koko͡u foloubasi, na̱ diho̱ tano͡u fe̱i̱be bolo̱, ta̱bo͡u mei. Na̱ diho̱ bolo̱u̱ kege dalali, dou sako͡u hebele muguye.

10-11 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ge sisigo̱ ko͟͡u tafalagua tano͡u ta mabo͡u yode tawadama. Yobe, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, e̱sol o sisigo̱ ke̱ wo͡u ma dalaguadi kedia̱me ma̱ Aye hebenito͡u duwo kaha̱ midiho̱ko͡u duwoguadi kaha̱ degemo͡u.

Ta̱ makaibe wai sipsip fogou koko͡u ma̱ tobou

(Luk 15:3-7)

12 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ a̱ ko͡u gue tobolo͡u koko͡u kage fimo̱u̱ya? O taha̱ wai sipsip olo͡u fe̱i̱ 100 kege dalaye, tano͡u ta fogo͡u babe, o kaha̱ de ka siale? Damale̱do, o kaha̱ wai sipsip 99 kege bito̱u̱ sa koko͡u dalagua ke̱ to͡u fogo͡u ile, wai sipsip tano͡u fe̱i̱ fogou ke̱ ka siale. 13 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O kaha̱ kolugi duguo mala̱ba, hoho̱ hiyedo degele. Wai sipsip olo͡u fe̱i̱ 99 kege fogo͡u li mei kedia̱moko͡u be hoho̱ hiye degele mei. 14 Nebe, ni̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ge e̱ sisigo̱ tano͡u ta fogolo͡u be dafai.

O nogoha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou ke̱ do̱u̱susudi midiho̱

15 Yesuha̱ haba tobou, nogoha̱ na̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, na̱ ile e̱ duguoba, nolo͡u no͡u duwoguali, midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milou ke̱ do̱u̱susu. E̱ ne̱ ta̱ ke̱ dubabe, nelebe haba mogo degele. 16 Haba e̱ ne̱ ta̱ du ho fogo͡u babe, na̱ o tano͡u yo bolo̱u̱yo kege ta duguo wolo͡u ileba, kuhe do̱u̱susu. Kegeibasi,

O bolo̱u̱yo, kamadia kege kedia̱ hagi̱ ke̱ duguo tawaleba do̱u̱susulo. Lo 19:15

17 Nogoha̱ die ta̱ ke̱ne ta du ho fogo͡u babe, haba damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u yedei. Haba die ta̱ ke̱ne ta du ho fogo͡u babe, na̱ge e̱me damale̱yodili mei o saga̱i̱, gamani sibidi sele kefedi o kasaga̱i̱ saga̱i̱ kegeiyode tawa.

18 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge akogubabe, Godiha̱ne hebenito͡u ge akogulo. Haba ni̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge bolo̱yode tobo͡u babe, Godiha̱ne hebenito͡u ge bolo̱yode tobolo͡u.

19 A̱ haba ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, sa sibige̱ kuoko͡u ge ni̱ o bolo̱u̱ye fi̱ tano͡u degeba, bi ta molo͟͡u saga̱i̱ degeiba diho̱ baga̱ tobo͡u babe, ma̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ ni̱moko͡u nele̱. 20 Damale̱do, o bolo̱u̱yo, kamadiayo kegeye ma̱ hu̱ya ke̱ kefeguo dalababe, a̱ne hagua, dia̱bo͡u de kile dala.

Ta̱ makaibe dabai o taha yogoha̱ e̱ bi mo̱u̱ ke̱ ta duguo fogo͡u li mei koko͡u ma̱ tobou

21 Kegemo͡u, Pitaha̱ Yesuko͡u hagua yodu, Hiye O, ma̱ mogoha̱ a̱moko͡u hagi̱ degemo͡u ibabe, a̱ge olo͡u fe̱i̱be kage gebe meiyodele? Dioyosi kegebe de bolo̱?

22 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima tobou, dioyosi kegeno͡u mei. Olo͡u fe̱i̱be dioyosi kege ke̱ huso͟͡umo͡u folobe deba, 77* kegeyode tobou.

23 Duma, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me ta̱ makai ko͟͡u sa̱ degei, sa sibige̱ hiye o taha̱ e̱ dabai degele idi o haguisoumo͡u haguasieimo͡u, bi afu ne̱mo͡u i kaha̱ hebe ke̱ mo͡u la̱mo͡u degei. 24 Yomogoube, o tae dabai degedi o ta e̱moko͡u wolo͡u hagua fele̱i̱. O kaha̱ bi hiyedo ko͡u mo̱u̱, sele olo͡u fe̱i̱be 10 milion kege. 25 E̱ sele hebe ke̱ nele̱ saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u, e̱ hiye oha̱ ko͡u gue tobou, na̱bo͡u ne̱ sasa̱i̱bo͡u ne̱ sisigo̱bo͡u ni̱ olo͡u fe̱i̱ kege didio̱ dabai degemabeedei. Haba ne̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tiga sele molo͟͡u ke̱ne, a̱moko͡u ne̱yede tobou. 26 Dabai degedi o kaha̱ yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, ta̱ nele̱do dege tobou, na̱ baha duwo, a̱moko͡u dafada. Ne̱ sele a̱ na̱i̱ ke̱me a̱ olo͡u fe̱i̱ boholo͡u nele̱. 27 Hiye o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ dabai degedi o koko͡u solo͡u do degemo͡u, a̱ sele hebe ke̱me duguo fogolo͡u yodei.

28 Kegemo͡u, dabai degedi o kaha̱ mulo̱mo͡u fogo͡u ile dugube dabai degedi o ta, e̱ mogo ke̱ hagumo͡u dugu. Yogo koko͡u be e̱ sele huyadefe̱i̱ olo͡u fe̱i̱ 10 kegeno͡u ko͡u ne̱i̱. Ke̱no͡u si, e̱ mogo koko͡u gofo͟͡u degemo͡u, dobogo͟͡uye e̱ gabagidu tolo͡u mo͡u fifigiligi tobou, a̱ na̱moko͡u sele ne̱i̱ ke̱ a̱moko͡u totodo ne̱yedei.

29 Kegemo͡u, yogoha̱ yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, ta̱ nele̱do dege tobou, na̱ baha duwo, a̱moko͡u dafada. Ne̱ sele a̱ na̱i̱ ke̱me a̱ olo͡u fe̱i̱ boholo͡u nele̱. 30 Ke̱no͡u si e̱ dafamo͡u, e̱ mogo ke̱ didio̱ degei. Dalali, sele kaha̱ hebe ke̱me olo͡u fe̱i̱ boholo͡u ne̱i̱.

31 Kegemo͡u, dabai degele idi o ilo kedia̱ kegeli ke̱ duguo kesigiemo͡u, hoho̱ degele ili mei. Dia̱ ya, die hiye oko͡u, ne̱ dabai degedi o kaha̱ yogoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milouyode tobolo͡u i. 32 Hiye o kaha̱ dia̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, e̱ dabai degedi o ke̱ haguisoumo͡u hagua fele̱i̱mo͡u tobou, na̱me dabai degedi o kasaga̱i̱. A̱ ma̱ sele hiyedo, na̱ na̱i̱ hebe ke̱me duguo fogou, ta̱bo͡u meiyodei, na̱ge a̱moko͡u ta̱ nele̱ dege tobou kaha̱ degemo͡u. 33 A̱ na̱ ko͡u solo͡u do degei. Kageimo͡u, na̱ ne̱ mogo ko͡u solo͡u do degeli mei? 34 Hiye o kaha̱ gofo͟͡u degemo͡u, e̱ dabai degedi o ke̱ didio̱ moso̱ dia daladi o kedia̱moko͡u sesegumo͡u, womo͡u iligi, sele na̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me olo͡u fe̱i̱ boholo͡u ne̱i̱.

35 Kegemo͡u, ni̱ge nogo dia̱ ni̱moko͡u hagi̱ degei dalaba gebe meiyode ho fogo͡u babe, ke̱no͡u tefei ma̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ne ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ gebe meiyodele mei.

19

Yesuha̱ obe sobo͡u hulomo͡u hiyafogo͡u di kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Mak 10:1-12; Luk 16:18)

1 Yesuha̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, e̱ sa Galili to͡u fogo͡u, sa Judiako͡u ile folomo͡u, to̱ Jordan ilobo͡u i. 2 O sasa̱i̱ su̱do e̱ sesega yai. Koko͡u ge, Yesuha̱ do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, die do olo͡u fe̱i̱ bolo̱ degele i.

3 Kegemo͡u, Farisi o ilo kedia̱ Yesuko͡u haguasie, e̱ tefele dugulamo͡u yodulo i, Mosesha̱ kuolo͡u ma̱i̱yege, obe sobo͡u huloba, haba mo͡u de hiyafogolo͡u no͡u?

4 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱me Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me huso͟͡uma duguo tawale ili mei sa̱ degei? Yomogou kelegebe, bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o kaha̱ge

Obo͡u sasa̱i̱bo͡u de milo͡u gai. Stat 1:27

5 Milo͡u mamo͡u ko͡u gue tobou,

Kegei kaha̱ degemo͡u, obe e̱ aye e̱ adio͡u to͡u fogo͡u ile, e̱ sasa̱i̱bo͡u de dogo͡u gubabe, dilie to͡u be tano͡u fe̱i̱ dege dalale. Stat 2:24

6 Diliebe bolo̱u̱ mei, diliebe tano͡u fe̱i̱do degei. Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ tigama fogou ke̱me o tae ta kusiadayede tobou.

7 Kegemo͡u, dia̱ e̱moko͡u haba yodulo i, Mosesha̱ge oe kuguo nala̱ma sobo͡u koko͡u nele̱ba kuhe hiyafogo͡u yedei ke̱me kageimo͡u tobolo͡u?

8 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, Mosesha̱ obe sobo͡u hulomo͡u hiyafogolo͡u be ta̱bo͡u meiyodei, ke̱me ni̱ fi̱be hili̱gido dalaguamo͡u, e̱ kege kuhe tobou. Ke̱no͡u si afu yomogou hagueibe, kege degele idiyo mei. 9 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ e̱ sobo͡u, o hiyou ta degeli mei ke̱ hiyafogo͡u ba, haba sobo͡u ta hubabe, o ke̱me sobo͡u hiyou molo͟͡u.

10 Kegemo͡u, e̱ dabai degele idi o kedia̱ tobolo͡u i, sobo͡u huloba, hiyafogolo͡u ke̱me hagi̱ degei kaha̱ degemo͡u, sobo͡u hu ho fogo͡u basi bolo̱yode tobolo͡u i.

11 Kegemo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱ tobolo͡u ke̱me o olo͡u fe̱i̱ dulo saga̱i̱ meiye, o ilo Godiha̱ nele̱ ne̱i̱mo͡u dalagua kedia̱no͡u si ma̱ ta̱ ke̱ tawaleba tolo͡u ile. 12 Duma, o ilo kelebe sobo͡u huli mei o. Ilo kelebe kege mo͡u yo͟͡uwa daladibe, e̱ adio͡u ha̱ bolo̱ mei kasaga̱i̱ degei mala̱ fele̱mo͡u dalali, ifi dala kuhe̱. Ilo kelebe oe die to͡u ilo ke̱ diafou kaha̱ degemo͡u, dia̱ dihi degele saga̱i̱ mei. Ilo keleno͡u si hebeni Hiye Oha̱ dabai degele kaha̱ degemo͡u, dia̱ sobo͡u hulo meiyodele i. Ni̱ o taha̱ ma̱ ta̱ ke̱ dulo saga̱i̱ degeibabe, ni̱ ta̱ ke̱ dumabeede tobou.

Yesuha̱ sisigo̱be e̱moko͡u haguasiemabeede tobou

(Mak 10:13-16; Luk 18:15-17)

13 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ die sisigo̱ mo͟͡uma, Yesuha̱ e̱ dobogo͟͡u dia̱moko͡u dogoguo, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u yadomo͡u haguasiei. Ke̱no͡u si e̱ dabai degedi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u gofo͟͡u dege tobolo͡u i. 14 Yesuha̱ tobou, ni̱ge sisigo̱ kedia̱me hobo͡u akogudama. To͡u fogo͡u ba, dio͟͡u a̱moko͡u haguamabeedei. Hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa ke̱me o sasa̱i̱ sisigo̱ ke̱ saga̱i̱ dalagua o sasa̱i̱ kedia̱ bi. 15 Kege tobo͡u mamo͡u, sisigo̱ kedia̱ widileto͡u dobogo͟͡u dogogue imamo͡u fogo͡u i.

Bibo͡u o gisiai kaha Yesubo͡u de ta̱ kei

(Mak 10:17-31; Luk 18:18-30)

16 Kegemo͡u, o taha̱ Yesuko͡u hagua yodu, Tisa, a̱ midiho̱ bolo̱ kagei ke̱ milo͡u basi, a̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u?

17 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima tobou, na̱ a̱moko͡u kageimo͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ yoduya? O tano͡u tasi bolo̱do. Na̱ fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u saga̱i̱ degeibabe, na̱ Godiha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱do ke̱ sesegayede tobou.

18 Kegemo͡u, o kaha̱ge, Godiha̱ kuolo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me na̱ge kagei kagei ke̱ tobo͡u ya? de yodumo͡u, Yesuha̱ tobou,

O hobo͡u woda.

Sasa̱i̱ hiyou degeda.

Hiyou hobo͡u mo͟͡uda.

Gulokou tobolo͡u ba hobo͡u ta̱ sada.

19 Aye adio͡u diliemoko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyedei. Kisim Bek 20:12-16

Haba tabe,

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

20 Kegemo͡u, o gisiai kaha̱ tobou, a̱ge kuolo͡u ma̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dulo sesegamo͡u haguei. A̱ haba tabe ke̱i̱ degele?

21 Kegemo͡u, Yesuha̱ge, na̱me do̱u̱dono͡u dalale saga̱i̱ degeibabe, na̱ ile, ne̱ bima̱i̱ ke̱ tiga, sele mo͟͡umaba, bi mei o kedia̱moko͡u fimo͡u i. Na̱ kege degeibasi, ne̱ bi hebenito͡u dala ke̱ na̱ molo͟͡u. Kege degema, ma̱ habage seseyede tobou. 22 O gisiai kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ hagi̱ degemo͡u fogo͡u i, e̱ bima̱i̱ hiyedo dala kaha̱ degemo͡u.

23 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Bibo͡u oyege hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ile folobe hagi̱ hiyedo. 24 A̱ haba ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, wai kamelyege yukuei gofo͡u di aye̱ kaha̱ aya ke̱me folo saga̱i̱ mei, hagi̱ hiyedo. Ke̱no͡u tefei, selebo͡u oe Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u folone hagi̱ hiyedo.

25 Kegemo͡u, dabai degedi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ bo͡u basiado kesigiemo͡u, e̱moko͡u yodulo i, kageibasi, o koyoha̱ fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u?

26 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u maselemo͡u tobou, oyege ta tawaga degele saga̱i̱ mei. Godiha̱ degeleno͡u si hagi̱ ta dala meiyode tobou.

27 Kegemo͡u, Pitaha̱ tobou, na̱ du. Eibe bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u mo͡u, na̱ sesele yolu kuhe̱. Ei kegei kaha̱ hebe bolo̱do ke̱me ke̱i̱ bi molo͟͡u?

28 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ gehe̱ degelebe, O Kedia̱ Dihiha̱ yo͟͡u e̱ duwodi bolo̱do koko͡u folo duwoba, ma̱ habage sesele idi o ni̱ne duwodi bolofe̱i̱do olo͡u fe̱i̱ 12 kege koko͡u duwoguali, Israel kedia̱ hu̱ti olo͡u fe̱i̱ 12 kege ke̱ wo͡u ma dalaguale. 29 O koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodema, die moso̱bo͡u, die eye̱ mala̱bo͡u, die owo͡u bobasibo͡u, die aye adio͡u bo͡u, die sisigo̱bo͡u, die hebe haibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u babe, hebe bolofe̱i̱ o kedia̱ mala̱ ilebe, olo͡u fe̱i̱ 100 kege mala̱ ile. Dia̱me fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ne mala̱ ile. 30 Ke̱no͡u si o su̱do, ifi amulo̱ yolu kedia̱me habageko͡u do yale. Haba o su̱do, ifi habageko͡u do dalagua kedia̱me amulo̱ yale.

20

Ta̱ makaibe hebe hai dabai degele idi o kedia̱moko͡u ma̱ tobou

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me ko͡u guei, sa hiyedo tou o taha̱ gusugudo e̱ hebe haiko͡u sele dabai degele o ilo kele kolugi dugu saga̱i̱ kegei. 2 Hebe hai obo͡u o kaha̱ ko͡u gue tobou, ifi dabai mei degeiba, ni̱ tano͡u tano͡u sele dio* tano͡u tano͡u mo͟͡umo͡u ileyode tobo͡u mo͡u, dabai degedi o kedia̱ bolo̱yodema ya, e̱ hebe haimiko͡u fologamo͡u dabai degele i. 3 Sabiyamo͡u, 9 klok saga̱i̱ kelege, hebe hai obo͡u o kaha̱ haba ilemo͡u dugube, o ilo kelebe kefegudi sa koko͡u mo͡u tafalaguamo͡u dugu. 4 E̱ o kedia̱moko͡u, ni̱ne ma̱ hebe haimiko͡u ya, dabai degema mei degeibasi, a̱ ni̱moko͡u hebe do̱u̱do dabai ni̱ degei ke̱no͡u tefele nele̱yode tobou. 5 E̱ kege tobo͡u mo͡u, dia̱ ya, e̱ hebe haimiko͡u fologamo͡u dabai degele i. Habage, agali 12 klok kelegebo͡u, haba habi 3 klok kelegebo͡u, e̱ haba ile o tage mo͟͡uma haguamo͡u, e̱ hebe haimiko͡u ya fologamo͡u dabai degele i.

6 Haba habi 5 klok saga̱i̱ kelegene, e̱ ilemo͡u dugube, o ilo kelene mo͡u kege tafalaguamo͡u dugu. Kageiye, ni̱me gusugu kelege mo͡u no͡u tafalaguali, habi degeiya? de yodu. 7 Kegeimo͡u, dia̱ge, o tae eimoko͡u dabai ta degemabeede tobo͡u li meiyode tobolo͡u i. Kegeimo͡u hiye o kaha̱ge, ni̱ne ma̱ hebe haimiko͡u ya, dabai degemabeede tobou.

8 Kegemo͡u, hulia̱ degela deimo͡u kelege, hebe hai obo͡u kaha̱ e̱ dabai dia daladi o koko͡u ko͡u gue tobou, dabai degele ili o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ haguisouba haguasieiba, na̱ die dabai degei kaha̱ hebe ke̱ ne̱yedei. Na̱ dabai kaha̱ hebe ke̱ ne̱mo͡u ilebe, na̱ uwage yai o kedia̱moko͡u buko͡u yomogo͡u fimaba, haba dia̱buko͡u yai o kedia̱moko͡u be uwagedo fiyede tobou. 9 O habi 5 klok kelege dabai yoma degele i o kedia̱ haguasie, dia̱ tano͡u tano͡u, sele dio tano͡u tano͡u mala̱ i. 10 Kegele iligi, o dabai dia̱buko͡u do degele i o kedia̱ uwagedo haguasiemo͡u, dia̱me sele su̱do molo͟͡udade tawale iye, ke̱no͡u si dia̱ne o tano͡u tano͡u, sele dio tano͡u tano͡u mala̱ i. 11 O kedia̱ dugube, dia̱ne sele diobe tano͡u tano͡u mo͟͡umo͡u duguomo͡u, hebe hai obo͡u ko͡u gofo͟͡u dege tobolo͡u i, 12 o uwagedo haguasie dabai degele ibe, dia̱ dabai huyafe̱i̱ degele iye, ke̱no͡u si na̱ge dia̱moko͡u be dabai kaha̱ hebe eimoko͡u ne̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ne̱i̱. Eino͡u si agali difi hiyedo ke̱bo͡u de duguomo͡u dabai hiyedo degemo͡u hagulugi, hulia̱ degela deimo͡u kelegeno͡u dabai olo͡u fe̱i̱ kuhe mei degei.

13 Kegemo͡u, hebe hai obo͡u o kaha̱ge dabai degei o tano͡u taha̱ ta̱ simamo͡u ko͡u gue tobou, mogo, a̱ na̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei. Da ko͡u fima̱i̱ tano͡u fe̱i̱ degei kaha̱ degeimo͡u, na̱ dabai degei kaha̱ hebe ke̱me sele dio tano͡u fe̱i̱ mo̱u̱. 14 Na̱ ne̱ dabai degei kaha̱ hebe ko͟͡u mala̱ fogo͡u iyedei. A̱ o uwage dabai degei o koko͡u ne na̱moko͡u ne̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele nele̱. 15 Ma̱ selebe ma̱ bino͡u. A̱ ma̱ seleye degele saga̱i̱ ke̱ne ma̱ bino͡u. Na̱ kageiye, a̱ ma̱ sele o kedia̱moko͡u ne̱i̱ koko͡u kona degeiya?

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, ke̱no͡u tefei, o sasa̱i̱, ifi habageko͡u do dalagua kedia̱me amulo̱ yale. Ifi amulo̱ yolu kedia̱me habageko͡u do yale.

Yesuha̱ uwagedo, a̱me tolo ileba, haba hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Mak 10:32-34; Luk 18:31-33)

17 Sa Jerusalemko͡u yolugi, Yesubo͡u e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱bo͡u dio͟͡uno͡u kefeguomo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, 18 ni̱ duma, di ifi sa Jerusalemko͡u ile fologaba, o taha̱ O Kedia̱ Dihi ke̱me mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱moko͡u seseguba, dia̱ge woloyodema ta̱ samaba, 19 sa ta o kedia̱moko͡u sesegulo ile. Seseguba, dia̱ge e̱moko͡u susuga tobolo͡u yilo̱ ima, tigi dofo͡u ye womaba, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeiba tolo ile. Sawisiei kamadia kege mei degeiba, Godiha̱ hagua̱giba, gehe̱ degeleyode tobou.

Jemsbo͡u Jonbo͡u dilie hiye o degelamo͡u degele i

(Mak 10:35-45)

20 Kegemo͡u, Sebediha̱ dihi bolo̱u̱ dilie adio͡u ha̱ e̱ dihi bolo̱u̱ ke̱bo͡u de ile, Yesuko͡u folomo͡u, yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, a̱ yodu ta̱ dalayode tobou. 21 Yesuha̱ yodu, na̱ ke̱i̱ ke̱ tagaiya? deimo͡u, e̱ tobou, na̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale kelegebe, na̱ge ma̱ dihi bolo̱u̱ ko͟͡ume, ta ne̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba, haba tabe ne̱ dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u duwoba deyede tobolo͡u ke̱ tagali.

22 Kegemo͡u, Yesuha̱ diliemoko͡u sima tobou, nele a̱moko͡u ko͟͡u yodulu kaha̱ sibige̱be nolo͡u ge defe̱i̱ ta tawaiyo mei. Nele a̱ seseibabe, do a̱ dugulo ke̱me nelene de dugulo ile?* Ele ke̱ sasale dugulono͡u yode tobolo͡u i. 23 E̱ haba tobou, damale̱do, nelene do a̱ dugulo saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ko͡u duguloye. Ke̱no͡u si o koyobe ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba, fofo͟͡uko͡u duwoba dele ke̱me a̱ ta makale saga̱i̱ mei. Duwodi bolo̱u̱ ke̱me ma̱ Ayeha̱ o bolo̱u̱ ta yo͟͡u e̱ tagaiya ke̱ makama̱i̱ dalayode tobou.

24 Kegemo͡u, dabai degedi o ilo 10 kege kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ Jemsbo͡u e̱ mala̱bo͡u diliemoko͡u gofo͟͡u degele i. 25 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dia̱ haguisoumo͡u, e̱moko͡u haguasieimo͡u ko͡u gue tobou, ni̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe, sa ilo kelegebe hiye o kedia̱ o sasa̱i̱ nele̱do dege wo͡u ma dalaguadi. Die hu̱bo͡u o kedia̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hagi̱ nele̱mo͡u, die ta̱no͡u sesegamabeede tobolo͡u idi. 26 Midiho̱ kegei ke̱me ni̱ degedama. Ni̱ o koyoha̱ hiye o degelababe, o ke̱ na̱me o ilo kedia̱ dabai degedi o degeyede tobou. 27 Damale̱do, ni̱ o taha̱ hu̱bo͡u o degelababe, o ke̱ na̱me nogo dia̱ fisimo͡u dabaino͡u degedi o degeyedei. 28 O Kedia̱ Dihi e̱ hagueine, o taha̱ e̱ dogo͡u guyadomo͡u hagueli mei. E̱ hagueibe, o sasa̱i̱ dogo͡u gulamo͡u haguei. E̱ yo͟͡uno͡u tolo ileba, o sasa̱i̱ su̱do mamo͡u la̱mo͡u kuhe haguei.

Yesuha̱ diho̱ du degei o bolo̱u̱ kege bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Mak 10:46-52; Luk 18:35-43)

29 Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ Jeriko to͡u fogo͡u imo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ sesega yai. 30 Yolugi dugube, diho̱ du degei o bolo̱u̱ kege a fe̱ko͡u duwoguamo͡u dugulo i. Dilie Yesu haguluyodeimo͡u dulomo͡u, hili̱gedo haguisa i, Hiye O, na̱me Devitha̱ hu̱ti, na̱ ele solo͡u do degeyedele i. 31 O kefeguo tefeleiguei kedia̱ gofo͟͡u degemo͡u, diliemoko͡u nele ta̱damabeede tobolo͡u i. Ke̱no͡u si dilie haba hili̱gedo haguisamo͡u tobolo͡u i, Hiye O, na̱me Devitha̱ hu̱ti, na̱ ele solo͡u do dege.

32 Kegemo͡u, Yesuha̱ iligi, ali duo kele tofolo͡u, dilie haguisa yodu, nelege a̱ nelemoko͡u ke̱i̱ degele ke̱ tagale iya? 33 Hiye O, ele diho̱be bolo̱do degeiba bahale saga̱i̱ degeliyode tobolo͡u i. 34 Dilie kege tobo͡u mo͡u, e̱ solo͡u do dege, dilie diho̱ koko͡u kugumo͡u, kelegeno͡u dilie diho̱ bolo̱do degeimo͡u, dilie Yesuha̱ ili sesele yai.

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u ile folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiei

(Ta̱ Hiye 21–25)

21

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u feleibe, gamani hiye ono͡u tefele felei

(Mak 11:1-11; Luk 19:28-40; Jon 12:12-19)

1 Yesubo͡u dia̱ yolugi, sa Jerusalem hafe̱i̱ degeimo͡u, sa Betfage, bito̱u̱ Olivko͡u dala koko͡u fologamo͡u, e̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ta ke̱diliemoko͡u tobou, 2 nele sa di dugulu koko͡u imabeedei. Nele ya fologaba dugu, wai do̱ki, e̱ dihi wilibo͡u de, obe baga̱gie fogou tafalaba dugulo. Wai do̱ki bolo̱u̱ ke̱ fiyolo͡u ba wolo͡u haguama. 3 O taha̱ nelemoko͡u yodubabe, Hiye Oha̱ dabai degele dalayodema. Mei degeibabe, totodo wolo͡u haguasile.

4 Ko͟͡ume mo͡u yo͟͡uwa tama̱ degeli mei, Godiha̱ ta̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ ko͡u nala̱i̱ ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u kuhe degei.

5 Sa Saion* tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiema, ni̱ duguma, ni̱ Hiye O e̱me e̱ hu̱ hebele fogudiyo mei, e̱ ni̱moko͡u wai do̱ki tageto͡u folomo͡u hagulu kuhe̱, wai do̱ki wili kaha̱ tageto͡u folomo͡u haguluyodei. Sekaraia 9:9

6 Kegemo͡u, dabai degedi o dilie sa koko͡u ya fologa, Yesuha̱ ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele i. 7 Dilie wai do̱ki bolo̱u̱, adio͡u bo͡u e̱ dihi wilibo͡u de wolo͡u haguasie, Yesuko͡u fele̱gamo͡u, dilie yukuei sasado ke̱ digima, wai do̱ki bolo̱u̱ kaha̱ tageto͡u dogogumo͡u, Yesu e̱ koto͡u folo biyei. 8 Wai do̱ki tageto͡u duwomo͡u imo͡u, o su̱u̱do die yukuei sasado ke̱ digima, aba ke̱ ma̱mo͡u yai. O ilo kedia̱ hebe go diafigima haguasiemo͡u, aba ke̱ ma̱mo͡u yai. 9 O su̱do Yesuha̱ ile amulo̱ aliya yolubo͡u, habageya haguasilibo͡u kedia̱ olo͡u fe̱i̱do hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i,

Devitha̱ hu̱ti o, di e̱moko͡u hoho̱bo͡u me.

Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hagulu o ke̱me Godiha̱ dogo͡u guyedeibasi. Buk Song 118:26

Di Godiko͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogume.

10 Kegemo͡u, Yesu e̱ iligi, sa Jerusalemko͡u foloumo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ duguo kesigie yodulo i, o ko͟͡ume koyo? 11 O sasa̱i̱ kefeguo dalagua kedia̱ tobou, ko͟͡ume habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Yesu, sa Galili duo kodu sa Nasaret o.

O kedia̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu makisi degele imo͡u, Yesuha̱ folo igisei

(Mak 11:15-19; Luk 19:45-48; Jon 2:13-22)

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u dugube, o kedia̱ makisi degele imo͡u duguomo͡u igiseimo͡u fogo͡u yai. Sele tiga mo͟͡udi o kedia̱ fafai ke̱ne biligisei. Sio kulu obo͡u kedia̱ duwoguadi ke̱ne biligisei. 13 E̱ dia̱moko͡u tobou, Godiha̱ kuguoko͡u be

Ma̱ moso̱be diho̱ baga̱ tobolo͡u idi moso̱yode Aisaia 56:7

nala̱i̱ dala.

Ke̱no͡u si ni̱ degeiye,

Ma̱ moso̱be hiyou mo͟͡udi o kedia̱ wo̱mogo͡u di moso̱ saga̱i̱ degeli. Jeremaia 7:11

14 Kegemo͡u, Yesu e̱ Godiha̱ moso̱ kodu tafalamo͡u, o diho̱ du degele ibo͡u, ibigidio tofigile ibo͡u kedia̱ haguasieimo͡u, e̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. 15 Ke̱no͡u si mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ge e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u duguo kesigiemo͡u gofo͟͡u degele i. Gofo͟͡u degele i kaha̱ yo tabe ko͡u guei, sisigo̱, Godiha̱ moso̱ kekaimidu dalagua kedia̱ne, hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i, Devitha̱ hu̱ti o, di e̱moko͡u hoho̱bo͡u mebeede tobolo͡u i kaha̱. 16 Hiye o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Yesuko͡u be, sisigo̱ kedia̱ tobolo͡u ili ke̱me na̱ge de dulu? de yodulo i. Ehe̱, a̱ ko͡u duye, ta̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ ta huso͟͡uma tawale ili mei? Duma,

Na̱ degeiye, sisigo̱ hiye degele ibo͡u, sisigo̱ bisigofe̱i̱bo͡u kedia̱ ne̱ hu̱ hebele fogulo idi. Buk Song 8:2

17 E̱ kege tobo͡u ma, sa hiye Jerusalem to͡u fogo͡u mo͡u, sa Betaniko͡u fogo͡u ile tiei.

Yesuha̱ tobo͡u mo͡u, hebe kiyou fafagale fiyei

(Mak 11:12-14, 20-24)

18 Sabiyoumo͡u, Yesu e̱ sa hiye koko͡u boholo͡u ma̱ iligi hegie degei. 19 Iligi hebe kiyou ta a fe̱ko͡u tafalamo͡u dugu. E̱ ile hafe̱i̱ degemo͡u dugube, kiyou ke̱me kolo ta mali̱ mei. Guoyeno͡u dalaguamo͡u dugu. Kegeimo͡u, e̱ hebe kiyou koko͡u tobou, na̱me haba kolo ta ma̱da. Kelegeno͡u, hebe ke̱ totodo fafagale fiyei.

20 Kegeimo͡u duguomo͡u dabai degedi o kedia̱ kesigiemo͡u tobolo͡u i, kageimo͡u hebe kiyou ko͟͡u totodo fafagale fiyouya?

21 Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ Godiko͡u damale̱yodema, fima̱i̱ bolo̱u̱bo͡u mei debabe, ni̱ge a̱ hebe kiyou kuoko͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degeleno͡u. Hebe kiyou koko͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u degele mei, ni̱ haba bito̱u̱ kuoko͡u, na̱ hagua̱, ta̱leko͡u fogu fiyayedeiba, ni̱ tobolo͡u ke̱me tama̱ degele. 22 Ni̱ Godiko͡u damale̱yodema yodubabe, ni̱ yodulu saga̱i̱ ke̱me e̱ge ni̱moko͡u nele̱.

Hiye o kedia̱ Yesuko͡u, na̱me o koyoha̱ hu̱ya ke̱ dabai degediya? de yodulo i

(Mak 11:27-33; Luk 20:1-8)

23 Kegemo͡u, Yesube Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegie tobolo͡u dalamo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ haguasiemo͡u, e̱moko͡u yodulo i, na̱me dabai ko͟͡ume koyoha̱ hu̱ya ke̱ degediya? Na̱me o koyoha̱ tobo͡u mo͡u, dabai ko͟͡u kuhe degediya? 24 E̱ o kedia̱moko͡u tobou, a̱ne ni̱moko͡u ta̱ ta yodulamo͡u. Ni̱ a̱moko͡u do̱u̱do dege tobo͡u basi, a̱ne ni̱moko͡u o a̱ tobo͡u mo͡u dabai degeli ke̱me tobolo͡u. 25 Ma̱ yodu ta̱be ko͡u gue, Jonha̱ fafeleya degedibe koyoha̱ dabai? O kedia̱ dabai? Haba hebeniha̱ dabai?

Kegemo͡u, hiye o kedia̱ dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, di hebeniha̱ biyode tobo͡u babe, e̱ge ni̱ Jonha̱ tobo͡u di ke̱me kageimo͡u damale̱yodili mei de yoduye. 26 Haba di obeno͡u tawaga degediyode tobo͡u bane, di o kedia̱moko͡u gue̱ degele ile. Yobe, o sasa̱i̱ kedia̱ge Jonbe habage-degele-duguo-tobo͡u di-odade tawale i kaha̱ degemo͡u. 27 Kegeimo͡u, o kedia̱ Yesuko͡u ei ta tewe meiyode tobolo͡u i. Yesuha̱ne tobou, a̱ne o koyoha̱ a̱ tobo͡u mo͡u dabai ko͟͡u dege haguei ke̱me a̱ ni̱moko͡u ta tobolo͡u meiyodei.

Ta̱ makaibe aye tano͡u kaha̱ e̱ dihi bolo̱u̱ koko͡u ma̱ tobou

28 Haba, Yesuha̱ hiye o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ kage tawaiya? O tabe o dihi bolo̱u̱ dala. E̱ ile, e̱ dihi wolo koko͡u tobou, ma̱ dihi, na̱ ifi ile, hebe haimiko͡u dabai dege. 29 Dihi kaha̱ ko͡u dafayodeiye, habage e̱ fi̱ boholo͡u mo͡u, hebe haimiko͡u i. 30 Haba e̱ dihi ta koko͡u ne yodumo͡u, dihi kaha̱ tobou, aye, bolo̱do, a̱ ileyodeiye, ke̱no͡u si ili mei. 31 Dihi ko͟͡uha̱ge e̱ ayeha̱ tagai saga̱i̱ kege degei? O kedia̱ tobou, dihi wolo kaha̱yodele i.

Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ogo͡u ga tobo͡u ma gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, o hiyou suluguadi sasa̱i̱bo͡u kedia̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be dia̱buko͡u fologale, ni̱me habage fologale. 32 Yobe, Jon e̱ hagua, midiho̱ do̱u̱do ke̱ ni̱moko͡u hehegielamo͡u ko͡u degeiye, ni̱ e̱ tobou koko͡u ta damale̱yodele ili mei. Haba ogo͡u ga tobo͡u ma gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, o hiyou suluguadi sasa̱i̱bo͡u kedia̱no͡u si e̱moko͡u damale̱yodele imo͡u, ni̱ ko͡u duguye, ke̱no͡u si ni̱ fi̱ boholo͡u mo͡u, e̱ tobou koko͡u ta damale̱yodele ili mei.

Ta̱ makaibe midiho̱ kasaga̱i milo͡u ga idi o kedia̱ hebe hai dia dalaguadi koko͡u ma̱ tobou

(Mak 12:1-12; Luk 20:9-19)

33 Yesuha̱ hiye o kedia̱moko͡u haba ko͡u gue tobou, ni̱ ta̱ makai ta ko͟͡une duma. Sa obo͡u taha̱ e̱ hebe haimiko͡u hebe hou sogogama kekai. Kekama mei degeimo͡u, mihi̱ dama, dugule bologua̱i̱, dabai degedi o ilo kedia̱ hebe kolo kodu sama, tofo͡u tofolo͡u gagima, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ kuhe milo͡u gamabadomo͡u. Mihi̱ dama mei degeimo͡u, o kaha̱ moso̱ne togoma tageto͡u haba fogolo tegei. Hiyou mo̱u̱ye domo͡u dia daladi o ke̱me koto͡u tafalayadomo͡u. Dabai olo͡u fe̱i̱ mei degeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ o ilo kedia̱moko͡u e̱ hebe hai ke̱ heliofe̱i̱ nele̱mo͡u, makisi degemabeede tobou. E̱ hebe kolo ilo kelebe e̱ biyode tobo͡u ma, sa ahudo kuhe fogo͡u i. 34 Habage, hebe kolo ke̱ suwi degele hafe̱i̱ degeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ ahudo dalali, e̱ dabai o ilo kele ya, e̱ hebe kolo ke̱ gama haguamabeede tobou. 35 Ke̱no͡u si, hebe hai dabai degele idi o kedia̱ o ilo kedia̱ haguasie fele̱goumo͡u duguomo͡u tolo͡u i. O tabe dia̱ tolo͡u ma̱ woma fogou. Tabe dia̱ woumo͡u tolo i. Tabe dia̱ igiye woma fogou. 36 Kegeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ o ilo su̱do tobo͡u mo͡u yai. E̱buko͡u yai kedia̱me su̱do mei. Ya fologoumo͡u, hebe hai dabai degedi o kedia̱ haba dio͟͡u degei saga̱i̱ kegeno͡u degele i.

37 Kegemo͡u, uwagedo hebe hai obo͡u kaha̱ e̱ dihido ke̱ tobo͡u mo͡u, hebe haimiko͡u i. E̱ ayeha̱ tobou, dia̱ ma̱ dihiha̱ ta̱si dulo ile. 38 Dihi ke̱ ile foloumo͡u, hebe hai dabai degele idi o kedia̱ duguomo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o ko͟͡ume, e̱ aye toubabe, e̱ ayeha̱ bi olo͡u fe̱i̱be e̱ molo͟͡u. Kegei degemo͡u, di dihi ko͟͡une wouba tolo iba, hebe hai ko͟͡u di mo͟͡umebeede tobolo͡u i. 39 Dia̱ kege tobo͡u mamo͡u, dihi ke̱ tolo͡u ma̱ mala̱ ya, hebe hai fe̱ko͡u ge woumo͡u tolo i. 40 Kegei kaha̱ degemo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ hagua fele̱babe, hebe hai dabai degele ili o kedia̱moko͡u be kage degele? de yodu.

41 Kegemo͡u, hiye o kedia̱ tobolo͡u i, o midiho̱ kasaga̱i̱ degele i o kedia̱moko͡u be hebe kasaga̱i̱ ke̱no͡u ne̱i̱ba tofigile ile. Kegeiba, hebe hai obo͡u kaha̱ haba tobo͡u ba, o ilo kelege e̱ hebe hai ke̱ heliofe̱i̱ mala̱ ile. Hebe kolo ke̱ suwi degeiba, o kedia̱ makisi degeba, ilo kele e̱moko͡u nele̱yode tobolo͡u i.

42 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ta̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ge huso͟͡uma tawale ili mei? Ta̱ ke̱me kuhe̱,

Mouti, moso̱ togodi o kedia̱ dugube kasaga̱i̱ degeimo͡u ko͡u igile file̱i̱ ke̱me e̱ haba meleya mouti fogou. Hiye Oha̱ degeiyeno͡u bolo̱ degei dala kuhe̱. Ei dugulube, ke̱me bolofe̱i̱do, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Buk Song 118:22-23

43 Kegei kaha̱, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Godiha̱ge ni̱me wolo͡u dalale saga̱i̱ mei. Godiha̱ge sa ta o sasa̱i̱, e̱ ta̱ duloba, e̱ hebe hai kaha̱ hebe kolo ke̱ e̱moko͡u nele̱ saga̱i̱ kedia̱no͡u wolo͡u dalale. 44 [O mouti kuoko͡u kuwaba fiyoubabe, e̱ dio olo͡u fe̱i̱ gobo͡u gile male̱. Haba mouti kaha̱ o tageto͡u fiya fo̱u̱babe, e̱ dio olo͡u fe̱i̱ gagile tuwele̱do male̱.]*

45 Kegemo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ge, Yesuha̱ ta̱ makai ke̱me dia̱moko͡u tobolo͡u dade tawale i. 46 Dia̱ Yesu ko͡u tolo͡u ma̱ ta̱ salamo͡u degeiye, ke̱no͡u si degeli mei, dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u. Yobe, o sasa̱i̱ kedia̱ge Yesube habage-degele-duguo-tobo͡u di-odade tawale ili kaha̱ degemo͡u.

22

Ta̱ makaibe sasa̱i̱ hulamo͡u nale̱ hiyedo kefeguomo͡u nala̱ i koko͡u ma̱ tobou

(Luk 14:16-24)

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ hiye o kedia̱moko͡u haba ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, 2 hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me ko͡u guei, hiye o taha̱ e̱ dihi o dihi kaha̱ sasa̱i̱ hulamo͡u degeimo͡u, e̱ ayeha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, dia̱ nale̱ hiyedo kefele i. 3 Nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefeguomo͡u tobou, ni̱ ya, o a̱ afu ko͡u diguo fogou kedia̱ ma̱ o dihi e̱ sasa̱i̱ hulo dowo ke̱ nale̱ na̱ haguamabeede tobo͡u mabeedei. E̱ dabai degele idi o kedia̱ ya, kege ko͡u tobolo͡u iye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dafamo͡u, haguasili mei. 4 Haguasili mei kaha̱ degemo͡u, hiye o kaha̱ haba e̱ dabai degedi o ilo kedia̱moko͡u tobou, ni̱ ya, o a̱ ko͡u diguo fogou kedia̱moko͡u nale̱ kefeibe mei degeiyodema. Ma̱ wai bulumakou oyebo͡u, ma̱ bulumakou to͡u bolofe̱i̱dobo͡u olo͡u fe̱i̱ wala i. Nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefegu dala. Ni̱ haguasie, ma̱ o dihi e̱ sasa̱i̱ hulo dowo nale̱ nala̱ imabeede tobo͡u ma.

5 Kege ko͡u ya tobolo͡u iye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ olo͡u fe̱i̱ dafamo͡u fogo͡u yai. Ilo kelebe hebe haimiko͡u fogo͡u yai. O ilo kelebe sele dabai dege yai. 6 Haba ilo kedia̱ge hiye o kaha̱ dabai degele idi o kedia̱ to͡u gama woumo͡u tofigiei. 7 Hiye o kaha̱ ke̱ dulomo͡u gofo͟͡u hiyedo degei. E̱ ami o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u ya, o wala i o kedia̱ olo͡u fe̱i̱ woma mei degema, die moso̱ne olo͡u fe̱i̱ douye sisama mei degei.

8 Kegemo͡u, hiye o kaha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, ma̱ dihiha̱ sasa̱i̱ hulo dowo ke̱ nale̱ ko͡u kefei mei degeiye, ke̱no͡u si o a̱ ko͡u didiguei kedia̱me o bolo̱ mei kaha̱ degemo͡u, dia̱ ta haguasili mei. 9 Ni̱ ya, a goya fologaba, o sasa̱i̱ koyo ni̱ dugulu ke̱me diguma. Ma̱ o dihi e̱ sasa̱i̱ hulo dowo ke̱ nale̱ na̱ haguamabeedema. 10 Kege tobo͡u mo͡u, dabai degele idi o kedia̱ ya, a goya kamo͡u suluguali, o ilo kele duguo wo͡u ma haguasie fele̱gai. Dia̱me midiho̱ bolo̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱bo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱bo͡u su̱do, hiye o kaha̱ moso̱du kefegu, moso̱ ke̱ ama̱ma̱i̱.

11 O sasa̱i̱ kefeguo duwoguamo͡u, hiye o kaha̱ fele̱ dugube, o tabe yukuei bolo̱do kali̱ mei. Sasa̱i̱ hulamo͡u yukuei ka̱di ke̱me ta kali̱ mei duwomo͡u dugu. 12 Hiye o kaha̱ yodu, mogo, na̱me yukuei bolo̱do kali̱ mei ke̱me kageimo͡u fele̱i̱? Ke̱no͡u si e̱ ta̱ ta figa̱ tobo͡u li mei. 13 Kegemo͡u, hiye o kaha̱ e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ o ke̱ dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u tigigima, fe̱ko͡u hulia̱ kele hebele fila̱ma. Hulia̱ sa koko͡u be, dia̱ gosoloba die me̱ do͡u gile ile.

14 Damale̱do, Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ su̱do ko͡u diguye, ke̱no͡u si ilo keleno͡u haguasie fele̱gamabadomo͡u makai.

Obege gamani hiye o Sisarko͡u be gamani sibidi sele de nele̱, haba nele̱ saga̱i̱ mei?

(Mak 12:13-17; Luk 20:20-26)

15 Kegemo͡u, Farisi o kedia̱ yamo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, ta̱ Yesuha̱ tobo͡u gai ke̱ tefele duguoba, ta̱ salamo͡u degele i. 16 Dia̱ kege fima̱mo͡u, dio͟͡u die dabai degele idi obo͡u, Herotha̱ e̱ dabai degele idi obo͡u kedia̱ tobo͡u mo͡u ya, Yesuko͡u fologamo͡u tobolo͡u i, Tisa, ei ko͡u tewe, na̱me damale̱do ta̱ tobo͡u di o. Na̱ Godiha̱ midiho̱ hehegiedibe, damale̱do ke̱no͡u hehegiedi. Na̱ omoko͡u ta gue̱ degediyo mei. Na̱ tobo͡u dibe, o hu̱ dalabo͡u, o hu̱ meibo͡u kedia̱moko͡u ta̱ tano͡u fe̱i̱no͡u tobo͡u di. 17 Kegei kaha̱, ei yodu ta̱ huyadefe̱i̱ ta dala kuhe̱. Dige sibidi sele kefema, gamani hiye o Sisarko͡u de nele̱, ha nele̱ saga̱i̱ mei? Na̱ kage tawaiya?

18 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱ e̱ ta̱ salamo͡u degele ilidade tawalemo͡u tobou, ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Ni̱ kageimo͡u a̱ tefele dugulo iya? 19 Sele kefedi sele dio ta mala̱ hagua, a̱moko͡u hegimabeede tobou. Dia̱ sele dio ta mala̱ hagumo͡u, 20 e̱ dia̱moko͡u yodu, figisa ko͟͡ubo͡u, hu̱ ko͟͡ubo͡u debe koyohale? 21 Dia̱ge Sisarhaleyodele i. Kegeimo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, damale̱do, Sisarha̱ bi debabe, Sisarko͡u ne̱ma. Godiha̱ bi debabe, Godiko͡u ne̱mabeede tobou.

22 Dia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigie e̱ to͡u fogo͡u yai.

Sadyusi o kedia̱ Yesuko͡u obe tolomo͡u hagua̱ gehe̱ degele idi ke̱ yodulo i

(Mak 12:18-27; Luk 20:27-40)

23 Sawisiei kelegeno͡u, Sadyusi o kedia̱ Yesuko͡u yai. Dia̱ge o tofigieibe hagua̱ gehe̱ degele ile meiyode tobolo͡u idi. Dia̱ ya fologamo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodulo i, 24 Tisa, Mosesha̱ ko͡u gue tobou, o taha̱ dihi ta degeli mei toubabe, e̱ soso͡u mei degeiye deba, haba e̱ mala̱ha̱ kuei sasa̱i̱ ke̱ huloba dihi degeibabe, dihi ke̱me e̱ eye̱ha̱ dihi degele.* 25 Afudo, o eye̱ mala̱ dei olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ko͡u le deleiguei. Wolo ke̱me sobo͡u hulomo͡u, dihi ta degeli mei tolo imo͡u, haba e̱ mala̱ha̱ kuei sobo͡u ke̱no͡u hu. 26 E̱ne dihi ta degeli mei mo͡u tolo imo͡u, e̱ mala̱ taha̱ne nebe ke̱no͡u tefele degei. Kegeno͡u degeligi, eye̱ mala̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ke̱me tofigile hobogou. 27 Habagedo sobo͡u ke̱ne tolo i. 28 Kegeba, o tofigile i kedia̱ hagua̱ iba, sobo͡u ke̱ne haguo̱u̱ba debabe, o dioyosi kege kedia̱ge, sasa̱i̱ ke̱me o koyoha̱ sasa̱i̱ degele? Dia̱ olo͡u fe̱i̱be sobo͡u tano͡u ke̱no͡u hulo iyode tobolo͡u i.

29 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima tobou, ni̱ge Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dala ke̱me ta tawale iyo mei. Godiha̱ nele̱ne ni̱ ta tawale iyo mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ ta̱ gula̱i̱ dege tobolo͡u ili. 30 O tofigiei kedia̱me gehe̱ degeibabe, sobo͡u hulo ile mei, mo͡u kege tofolo͡u, hebeni e̱sol o saga̱i̱ degele ile.

31 Haba o tofigiei o hagua̱ gehe̱ degeleyodili ke̱me, Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala, ke̱me ni̱ huso͟͡uma tawale ili mei? Godiha̱ ko͡u gue tobou,

32 A̱me Abrahamha̱ Godi, Aisakha̱ Godi, Jekopha̱ Godi.*Kisim Bek 3:6

E̱me tofigiei o kedia̱ Godi mei. Godibe o gehe̱ dalagua kedia̱ Godiyode tobou. 33 O sasa̱i̱ kele kefeguo tafalagua kedia̱ Yesuha̱ hehegili ke̱ dulomo͡u kesigile i.

Godiha̱ ta̱ hiyedo folodo

(Mak 12:28-31; Luk 10:25-28)

34 Farisi o kedia̱ dube, Yesuha̱ Sadyusi o kedia̱ ta̱ sima tobo͡u mo͡u, Sadyusi o kedia̱ ta̱ mei degele i ke̱ dulomo͡u, dia̱ haguasie, e̱ dala koko͡u kefele i. 35 Dia̱ kile o tabe, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kaha̱ degeimo͡u, e̱ Yesu tefele dugulamo͡u ko͡u gue yodu, 36 Tisa, Godiha̱ ta̱, Mosesha̱ nala̱gai olo͡u fe̱i̱ kelebe, ta̱ hiyedo tano͡u kaha̱ olo͡u fe̱i̱ goguo tobou ke̱me kou?

37 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou,

Ni̱ Hiye O Godi tagalebe, ni̱ solo͡u bo͡u ni̱ duobo͡u ni̱ fima̱i̱bo͡u kaha̱ olo͡u fe̱i̱do tagamabeedei. Lo 6:5

38 Ta̱ ke̱me hiyedo folodo, ta̱ taege ta̱ ke̱me gabale saga̱i̱ mei. 39 Godiha̱ ta̱ hiye tabe kuhe̱,

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

40 Godiha̱ ta̱ bolo̱u̱ ke̱me sibige̱ hiyedo folodo dala. Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ ta̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ sibige̱be kehe̱yode tobou.

Yesuha̱ Farisi o kedia̱moko͡u Godiha̱ makai o Kelesube koyo? de yodu

(Mak 12:35-37; Luk 20:41-44)

41 Farisi o kedia̱ kefeguo tafalaguamo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u yodu, 42 Godiha̱ makai o Kelesube ni̱ kage tawaiya? E̱me koyoha̱ dihi? Kegeimo͡u dia̱ge Devitha̱* dihiyode tobolo͡u i.

43 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u yodu, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, Devitha̱ o Kelesube e̱ Hiye Oyodeibe kageimo͡u tobolou? Devitha̱ ko͡u gue tobou,

44 Hiye Oha̱ ma̱ Hiye Oko͡u ko͡u gue tobou, na̱ ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba ibe deba, a̱ ne̱ ho o kedia̱ mo͟͡umaba, ne̱ abogo͟͡u hayedu kefeguloyodei. Buk Song 110:1

45 Devitha̱ge Kelesube e̱ Hiye Oyodei debabe, ni̱ge kageimo͡u o ke̱me Devitha̱ dihiyodele iya?

46 Kegemo͡u, dia̱ o tae Yesuha̱ ta̱ ta sima tobo͡u li mei. Dia̱ sawisiei kelege tofogo͡u mo͡u e̱moko͡u gue̱ degeimo͡u, haba tage ta yodulo ili mei.

23

Yesuha̱ge Farisi obo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idiyodei

(Mak 12:38-39; Luk 11:43, 46, 20:45-46)

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kefeguo dalagua kedia̱bo͡u, yo͟͡u e̱ dabai degele idi obo͡u kedia̱moko͡u tobou, 2 kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱me Mosesha̱ degei midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi. 3 Kegei kaha̱ degemo͡u, dia̱ hehegile ili olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ dulo sesema. Haba, midiho̱ dia̱ milo͡u ga idi ke̱me ni̱ degedama. Yobe, midiho̱ dia̱ hehegie tobolo͡u idi ke̱me dio͟͡u ta milo͡u ga idiyo mei kaha̱ degeimo͡u. 4 Dia̱ge bi hagi̱ dege tigama, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ma̱diye ke̱no͡u si hagi̱ hebeli ke̱me dio͟͡une ta dogo͡u gulo idiyo mei. 5 Dia̱ degele idi olo͡u fe̱i̱ ke̱me, o sasa̱i̱ kedia̱ duguyadomo͡u no͡u degele idi. Godiha̱ ta̱ nala̱gai sadi yukuei ke̱me hiyedo ke̱no͡u ka̱ma suluguadi. Yukuei sasado kaha̱ yosiko͡u tigi sasado ke̱ gogomoguema ke̱no͡u ka̱ma suluguadi. 6 Oe nale̱ hiyedo kefema digumo͡u, nala̱ idi kelegene, dia̱me duwodi bolofe̱i̱do koko͡u duwogualeno͡u tagale idi. Egei moso̱ko͡u ne fologamo͡u be, egei tobolo͡u o ke̱ hafe̱i̱do dege duwogualeno͡u tagale idi, o sasa̱i̱ kedia̱ge dia̱me hu̱bo͡u odade tawamabadomo͡u. 7 Kefegudi sa koko͡u suluguadine, oe dia̱ duguo agali bolofe̱i̱yodele ile ke̱no͡u tagale idi. Oe dia̱me tisa hiyeyodele ile ke̱ne dia̱ tagale idiyode tobou.

8 Ke̱no͡u si obege ni̱me hobo͡u tisa hiyeyodele idama. Yobe, ni̱ Tisabe tano͡u fe̱i̱. Ni̱ olo͡u fe̱i̱be eye̱ mala̱no͡u dege dalama. 9 Sa sibige̱ kuoko͡u o ta ni̱ ayeyodedama. Ni̱ Ayebe tano͡u fe̱i̱, hebenito͡u duwo ke̱no͡u. 10 Haba tabe, obege ni̱me hiye oyodele idama. Ni̱ Hiye Obe tano͡u fe̱i̱. E̱me Godiha̱ makai o Kelesuno͡u. 11 Ni̱ o tano͡u fe̱i̱ tae ni̱ hiye o degeba, e̱ ni̱ dogo͡u gulo. 12 Yobe, o koyoha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱no͡u hebele fogubabe, Godiha̱ge o ke̱me huyafe̱i̱ degele. O koyoha̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeibasi, Godiha̱ge e̱ hu̱ ke̱ hebele fogulo.

Yesuha̱ge kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idiyodei

(Mak 12:40; Luk 11:39-52, 20:47)

13-14 Kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Hebeni Hiye Oha̱ wolo͡u daladi sa kaha̱ a ke̱me ni̱ tefegudi, o sasa̱i̱ fologalamo͡u degeimo͡u be ni̱ akogudi. Ni̱me sa koko͡u fologouyo mei, haba o fologalamo͡u degeimo͡u ne, ni̱ akogulo idi.

15 Kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Ni̱ suluguadibe, abogo͟͡u abo͡u, mosoleye dawalayabo͡u de o kamo͡u suluguadi, o ilo kelege ni̱ egei dudi o degemabadomo͡u. O taha̱ ni̱ ta̱ dulo seseimo͡u be, ni̱ e̱moko͡u hehegieimo͡u, e̱ne dou sa kaha̱ a ke̱no͡u sesedi. Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milo͡u gadibe ni̱ milo͡u di ke̱ gabai dala.

16 Ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱ o sasa̱i̱ hehegielamo͡u degele ilibe, ni̱me diho̱ du degei o saga̱i̱. Yobe, ni̱ge obe Godiha̱ moso̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ ta degeleyodema maka dege tobo͡u babe, ta̱bo͡u meiyode tobolo͡u idi. O taha̱ Godiha̱ moso̱ kaha̱ sele igi gol kaha̱ hu̱ya ke̱ ta degeleyodema maka dege tobo͡u babe, ni̱ge e̱ tobolo͡u ke̱me Hiye Oha̱ dihi̱le koko͡u damale̱do degeyede tobolo͡u idi. 17 Ni̱me toto͡u degele i, diho̱ du degei o saga̱i̱. Godiha̱ dugulube, sele igi gol e̱ moso̱ kodu dala ke̱me sibige̱bo͡u mei dugulu. Sele igi gol ke̱me Godiha̱ moso̱ kodu dala mei debabe, mabo͡u sa̱ degei dala. Godiha̱ moso̱ ke̱no͡u si hu̱bo͡u. 18 Haba tabe, ni̱ tobolo͡u idibe, o koyoha̱ Godiha̱ gali sidi igima̱i̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ ta degeleyodema maka dege tobo͡u babe, ta̱bo͡u meiyode tobolo͡u idi. O taha̱ gali e̱ igima̱i̱ koko͡u silamo͡u degeli kaha̱ hu̱ya ke̱ ta degeleyodema maka dege tobo͡u babe, ni̱ge e̱ tobolo͡u ke̱me Hiye Oha̱ dihi̱le koko͡u damale̱do degeyede tobolo͡u idi. 19 Ni̱me diho̱ du degei o saga̱i̱. Godiha̱ dugulube, gali igima̱i̱ koto͡u dala ke̱me hu̱bo͡u mei dugulu. Gali ke̱me Godiha̱ igima̱i̱ koto͡u sili mei debabe, mabo͡u sa̱ degei dugulu. Godiha̱ igima̱i̱ ke̱no͡u si hu̱bo͡u dala. 20 Kegei kaha̱ degemo͡u, o koyoha̱ Godiha̱ gali sidi igima̱i̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobo͡u babe, o kaha̱ge igima̱i̱bo͡u, gali silamo͡u degeli ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobo͡u di. 21 Haba, o koyoha̱ Godiha̱ moso̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobo͡u babe, o kaha̱ge moso̱bo͡u, moso̱ obo͡u moso̱ kodu daladi ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobo͡u di. 22 Haba, o koyoha̱ hebeniha̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobo͡u babe, o kaha̱ge Godibo͡u, e̱ duwodibo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobo͡u di.

23 Kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Ni̱ kasalabo͡u, segei daga dagabo͡u de kefema dogoguemo͡u i olo͡u fe̱i̱ 10 kege dalaguamo͡u be, tano͡u ta mala̱mo͡u, Godiko͡u nele̱ idi. Ke̱no͡u si midiho̱ bolo̱ ilo kele ni̱ toto͡u degele idibe, do̱u̱do midiho̱bo͡u, solo͡u do degedi midiho̱bo͡u, degeleyodei ke̱ degedi midiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ toto͡u degele idi. Midiho̱ bolo̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱me defe̱i̱do kegeno͡u degele dalamabeedei. Midiho̱ bolo̱ ni̱ ko͡u degele idi ke̱ne to͡u fogo͡u dama. 24 Ni̱ o sasa̱i̱ hehegielamo͡u degele i kelegebe, ni̱me diho̱ du degei o saga̱i̱. Ni̱ge obe nale̱ saiko͡u sosi dalaguamo͡u mo͟͡uma hebesedi saga̱i̱, kege degele idiye, ke̱no͡u si wai kamel hiyedo nale̱ saiko͡u dala ke̱me ta duguli mei, na̱ma to͡u gudi.

25 Kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Ni̱ge ni̱ kopebo͡u melekibo͡u be tageto͡u no͡u bigile idi. Duledube sibigi hiyedo dalaye, ke̱no͡u si ni̱ ta bigile idiyo mei. Nebe, ni̱ duledu sibigi dalabe, bima̱i̱ duguo tagadi midiho̱bo͡u, haba ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱no͡u sesele idi midiho̱bo͡u ke̱ su̱do ama̱ma̱i̱ dala. 26 Farisi o dia̱ma, ni̱me diho̱ du degei o saga̱i̱. Ni̱ kope duledu bigibabe, tageto͡u ne bolo̱no͡u dalale.

27 Kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Ni̱me tei widagai sa bologua̱do similo͡u gai ke̱ sa̱ degei. Obe dugulube, fo̱ degei nebo͡u do. Ke̱no͡u si duledube, tei kaha̱ diobo͡u hui̱bo͡u tabale i dalagua ke̱ sa̱ degei. 28 Ni̱me ke̱no͡u tefei. Obe dugulube, tageto͡u be ni̱me do̱u̱do o. Haba duledube, ni̱me kuolo͡u gobo͡u gidi midiho̱bo͡u, ta̱eno͡u tobolo͡u idi midiho̱bo͡u ke̱ degedi o.

29 Kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o tofigile i kedia̱ widagai sa koko͡u ni̱ dabai degele idi. Do̱u̱do o tofigile i kedia̱ widagai sa ke̱ne ni̱ bologua̱do similolo͡u idi. 30 Ni̱ge, eibe ko͡u guai o kedia̱bo͡u de tofolo͡u i debabe, eige dia̱ degele idi saga̱i̱ ke̱me ta degele mei, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obe ta woumo͡u tofigieiyo meiyodele idi. 31 Ni̱ kege tobo͡u di kaha̱ hegilibe, ni̱me o, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o wala i o kedia̱ die soso͡u yode tobolo͡u ili. 32 Midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱o͡u milolo͡u idi ke̱me hobo͡u dafadama. Ni̱o͡u ni̱ ko͡u guai o kedia̱ degele idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefema. 33 Ni̱me bei kasaga̱i̱, hiye̱ bei sa̱ degei. Ta̱ sale kelegebe, ni̱me dou sako͡u yale. Ta kama fosigile saga̱i̱ mei.

34 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ duma, a̱ tobo͡u ba, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u, tewe obo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ ni̱moko͡u haguasie hehegile ile. Ke̱no͡u si ilo kedia̱me ni̱ wala iba tofigile. Ni̱ge ilo kedia̱me hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele ile. Haba, ilo kedia̱me ni̱ egei moso̱ko͡u ge tigi dofo͡u ye woma to͡u fofo͡u gueiba, sa sa iloya kusia fosige suluguale. 35 Hebe kasaga̱i̱ ni̱ molo͟͡ube, do̱u̱do o, sa sibige̱ kuoko͡u deleiguei ke̱, ni̱ ko͡u guai oe wala i kaha̱ hebe ke̱ molo͟͡u. Damale̱do, ni̱ ko͡u guai oe do̱u̱do o Abel woumo͡u tolo i kelege tofogo͡u haguabe demo͡u, o Berekiaha̱ dihi Sekaraia, Godiha̱ moso̱ iloko͡u dalamo͡u, gali sidi moso̱ iloko͡u dalamo͡u, duo kele wala imo͡u tolo i koko͡u. 36 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Midiho̱ kasaga̱i̱ afu kege degele i kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me ifi dalagua o ni̱ molo͟͡u.

Yesuha̱ sa Jerusalem o sasa̱i kedia̱moko͡u solo͡u do degei

(Luk 13:34-35, 19:41-44)

37 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, sa Jerusalem o sasa̱i̱, ni̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ wala imo͡u tofigile i. O Godiha̱ tobo͡u mo͡u ni̱moko͡u haguasiei kedia̱ne, ni̱ igiye wala imo͡u tofigile iye, ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeli. Sio ayomo͡u osobo͡u kaha̱ e̱ dihi tifigiya hayedu kefeguo duwodi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, a̱ge ni̱me ko͡u mo͟͡uma kefegulo tagadiye, ke̱no͡u si ni̱ge ta tagale idiyo mei. 38 Duguma, obe ni̱ sa ko͟͡u makoma mei degeibabe, ni̱me bologua̱ dalaguale mei. 39 Ni̱ duma, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ge a̱me haba ta dugulo mei dalaguali, habage ni̱,

Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hagulu o ke̱me Godiha̱ dogo͡u guyedeibasi. Buk Song 118:26

24

Yesuha̱ Godiha̱ moso makolo ke̱ tobou

(Mak 13:1-2; Luk 21:5-6)

1 Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u imo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u haguasiemo͡u, na̱ Godiha̱ moso̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱* duguyede tobolo͡u i. 2 Kege tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ifi moso̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u dugulube, habagebe igi taha̱* igi yogoha̱ tageto͡u ta tilaba dugulo mei. Obe biyolugi, moso̱ olo͡u fe̱i̱ igisema mei degele ile.

Yesuha̱ hagi̱ su̱do habage tama̱ degele ke̱ tobou

(Mak 13:3-13; Luk 21:7-19)

3 Yesu e̱ bito̱u̱ Olivko͡u duwomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱no͡u fologamo͡u e̱moko͡u yodulo i, na̱ tobolo͡u ke̱me koboge tama̱ degele? Ke̱i̱ makaiye buko͡u tama̱ degeiba, ei duguoba, uwage sawisiei na̱ boholo͡u ma̱ haguale, ke̱me ise tama̱ degeladidade kuhe tawale ile? Na̱ eimoko͡u tobo͡u yede tobolo͡u i.

4 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, kegeligi o taha̱ ni̱ ogo͡u gaiye. 5 Yobe, o su̱do haguasieba, ma̱ hu̱ya ke̱ ogo͡u ga ko͡u gue tobolo͡u ile, a̱me Godiha̱ makai o Kelesu. Kege ogo͡u ga tobolo͡u iba, o sasa̱i̱ su̱do die ta̱ dulo ile. 6 Ni̱ biyolu uwo duloye, ke̱no͡u si gue̱ degedama. Biyaleyodei dubane, ni̱ hobo͡u ta kesigidama. Ke̱me ko͡u tama̱ degeleye, ke̱no͡u si uwage sawisiei ke̱me you. 7 Sa ta obiyei kedia̱ hagua̱maba, sa ta o kedia̱bo͡u de biya ile. Sa ta hiye o taha̱ hagua̱ba, sa ta hiye obo͡u de biyale. Haba sa ilo kelebe o sasa̱i̱ hegie hiyedo dugulo ile. Sa sa iloyane gigima hiyedo haguale. 8 Ke̱ tama̱ degele olo͡u fe̱i̱ ke̱me sasa̱i̱ye dihi mo͡u la̱mo͡u do yomogo͡u dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ile.

9 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kegeiba, oe ni̱me o ilo kedia̱moko͡u seseguba makoloba do ne̱ma wouba tofigile ile. Sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ni̱me dafa ile, yobe ni̱ a̱moko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u. 10 Kelegebe, o sasa̱i̱ su̱do a̱moko͡u damale̱yodele i kedia̱ a̱ to͡u fogo͡u yale. Dia̱ dio͟͡usie yogoko͡u dafouba dafouba dema, yogoha̱ yogo ke̱ ho o kedia̱moko͡u sesegule ile. 11 Ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o su̱do kedia̱ haguama ogo͡u gai egei tobolo͡u iba, o sasa̱i̱ su̱do koko͡u damale̱yodele ile. 12 Godiha̱ ta̱ dudiyo mei midiho̱ kaha̱no͡u sa sa olo͡u fe̱i̱ tefeiba, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ dio͟͡usie yogoko͡u fi̱ tano͡u degedi midiho̱ ke̱me mei degele. 13 Ke̱no͡u si o koyoha̱ nele̱do dege dalali, uwage sawisiei ke̱ hagua kogubabe, o ke̱me Godiha̱ mamolo͟͡u. 14 Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u sa sa olo͡u fe̱i̱ dulo tefeiba, sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne tobolo͡u siama tefeiba, ise uwage sawisiei ke̱ kuhe tama̱ degele.

Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ bi ta tama̱ degele

(Mak 13:14-23; Luk 21:20-24)

15 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ bi ta Godiha̱ moso̱ bolofe̱i̱ kodu dogogu dalaba dugulo ile. Bi ke̱me o habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Danielha̱ ko͡u tobou.* O ke̱ husolo͟͡u na̱ge defe̱i̱do huso͟͡uma tawa. 16 Bi ke̱ dugubabe, sa Judia o sasa̱i̱ kedia̱me bito̱u̱ko͡u kama fosige fologama. 17 Bi kasaga̱i̱ ke̱ dugulo kelegebe, o tae e̱ moso̱ meleyato͡u duwobabe, mulo̱ba, e̱ moso̱du bi ta mo͟͡u foloda. 18 O taha̱ e̱ hebe haimiko͡u dalababe, haba boholo͡u ma̱ ile, moso̱ko͡u e̱ yukuei sasado ke̱ mo͟͡uda. 19 Sawisiei kelegebe, solo͡u do hiyedo, sasa̱i̱ dihi guoko͡u bo͡u kedia̱bo͡u, sasa̱i̱ dihigidio͡u bo͡u kedia̱me hagi̱ hiyedo degeiba dugulo ile. 20 Ni̱ kegeligi, kulio a̱bo͡u, misiholo duwodi sawisieibo͡u kelege kama fosige yaiye deba, diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 21 Yobe, kelegebe, hagi̱ hiyedo dugulo kaha̱ degeimo͡u. Sa sibige̱ ko͟͡u ebeledo yomogo͡u mo͡u haguabe demo͡u, ifine hagi̱ kegei ta duguyo mei kuhe̱. Habagene hagi̱ kegei ke̱me ta dugulo mei. 22 Godiha̱ sawisiei ke̱ sasa dege dogogubabe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ yo͟͡umako͡u makai kedia̱moko͡u solo͡u do degeba, sawisiei ke̱ kuhe to̱u̱ dege dogogulo.

23 Kegeiba, sawisiei kelege, o taha̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, duguma, Godiha̱ makai o Kelesube kuhe̱yodeibabe hobo͡u dudama. Haba, o taha̱, Kelesube kele dalayode tobo͡u babe, ni̱ge ta̱ ke̱me hobo͡u damale̱yodedama. 24 Yobe, o ilo kelege haguasie, midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ hiyedo milo͡u gaba, ogo͡u gaba, a̱me Godiha̱ makai o Kelesuyode tobolo͡u ile. Haba o ilo kelegene ogo͡u gai egei tobolo͡u ile. O kedia̱ nele̱do degeiba, Godiha̱ yo͟͡umako͡u makai o sasa̱i̱ kedia̱ne, haba dia̱moko͡u damale̱yodemabeedemaba degele ile.

25 Duma, a̱ ni̱moko͡u habage tama̱ degele ke̱me ko͡u tobo͡u ma mei degei. 26 Kegei kaha̱, o taha̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, duguma, Kelesube hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u dalayodeibabe, ni̱ idama. Haba o taha̱ e̱me moso̱ duledu dalayode tobo͡u babe, ni̱ ta̱ ke̱ damale̱yodedama. 27 O Kedia̱ Dihiha̱ hagubabe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do ni̱ dugulo ile. Yobe, dibie aso̱ hagulu koko͡u ge bila no̱u̱mo͡u be, aso̱ mulu̱ mo͡u gulegene olo͡u fe̱i̱ tefele dugulo idi. Nebe, O Kedia̱ Dihi e̱ne ke̱no͡u tefele haguba dugulo ile.

28 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, o tofigiei tilagua sa kelebe, sio mo͡u siye haguasie kefele idi.

Habage O Kedia̱ Dihi haguale

(Mak 13:24-27; Luk 21:25-28)

29 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, hagi̱ hiyedo ke̱ mei degeiba, kelegeno͡u,

Aso̱ goso͟͡ugo͡u ba hulia̱ degele. Oguone goso͟͡ugo͡u ba hoho̱ degele mei. Kuidiho̱ne agudileto͡u ge fiyasigile. Damale̱do, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ agudileto͡u dalagua ke̱me awale hobogolo͡u. Aisaia 13:10, 34:4

30 Kelegebe, O Kedia̱ Dihiha̱ haguala degeiba, sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱ maka ke̱ agudileto͡u ge tama̱ degeiba duguo, gue̱ dege gosolo ile. O Kedia̱ Dihi e̱me nele̱bo͡u, hoho̱ hiyedo ke̱bo͡u de mabiye mala̱ migiba dugulo ile. 31 E̱ e̱ e̱sol o kedia̱ tobo͡u ba, kibiye hili̱gedo haguisaba, o sasa̱i̱ yo͟͡u e̱ biyode makai ke̱ agudio tiligai isimoko͡u ge mo͟͡umo͡u iligi isimoko͡u dele.

Ni̱ hebe kiyou ke̱ tawama

(Mak 13:28-31; Luk 21:29-33)

32 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ hebe kiyou ke̱ tawama. E̱ goya ke̱ ko͡u ye folouba, guo gehe̱ biso̱u̱babe, ni̱ge sa bolo̱do biyamo͡u iladidade tawale idi. 33 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ hagi̱ olo͡u fe̱i̱, a̱ ni̱moko͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱ dugubabe, ni̱ge O Kedia̱ Dihi e̱me hagualadidade tawama. E̱ hagualebe hafe̱i̱do degei kehe̱. 34 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱be tofigili mei dalaguaba, a̱ ko͟͡u tobolo͡u ke̱ olo͡u fe̱i̱do tama̱ degele. 35 Agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be mei degele. Ke̱no͡u si ma̱ ta̱be ta mei degele mei.

Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me o taha̱ ta tewe mei

(Mak 13:32-37; Luk 17:26-30, 34-36)

36 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kegegai ke̱ tama̱ degele sawisieibo͡u aso̱ diho̱bo͡u ke̱me o taha̱ ta tewe meido. Hebeni e̱sol o kedia̱ne ta tewe mei. Godiha̱ Dihi e̱ne ta tewe mei. E̱ Aye yo͟͡uno͡u si tewe. 37 Damale̱do, o sasa̱i̱be Noaha̱ dalamo͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dalaguali, O Kedia̱ Dihi e̱ hagualadi ke̱me ta tawale ile mei. 38 To̱ giho̱u̱ hiyedo ke̱ hagueli mei kelegebe, o sasa̱i̱ nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de nala̱ i. Obe sasa̱i̱ne hulo i. Dia̱ kegega degele iligi dugube, Noabe e̱ mosole foudu foloumo͡u dugulo i. 39 Dia̱ ta tawale ili mei dalali, to̱ hiyedo giho͟͡uma, o olo͡u fe̱i̱ woma mei degei. O Kedia̱ Dihi e̱ haguale kelegene, nebe ke̱no͡u tefeiba dugulo ile. 40 Kelegebe, o bolo̱u̱ye hebe hai dabai degele dalaguaba, Godiha̱ tano͡u molo͟͡ugi, tabe to͡u fogolo͡u. 41 Sasa̱i̱ bolo̱u̱ye o͡u ga tafalaguaba, Godiha̱ tano͡u molo͟͡ugi, tabe to͡u fogolo͡u. 42 Kegei degemo͡u, ni̱ defe̱i̱do dia dalama. Ni̱ Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me ni̱ ta tewe mei. 43 Ni̱ ko͟͡u tawama, moso̱ obo͡u kaha̱ge hiyou mo͟͡udi o taha̱ hulia̱me haguale ke̱me e̱ ko͡u tewe debabe, e̱ ta tiale mei, dia dalale. Hiyou mo͟͡udi o kaha̱ haguaba dugu, yo͟͡u akoguo tafalababe, ta folo mei. 44 Kegei kaha̱, ni̱ne defe̱i̱do dia dalaguama. O Kedia̱ Dihi e̱ hagualebe, ni̱ ta tawali mei kelege, e̱ kuhe haguale.

Ta̱ makaibe dabai o bolo̱bo͡u kasaga̱i̱bo͡u koko͡u ma̱ tobou

(Luk 12:42-46)

45 O fima̱i̱ bolo̱do, dabai defe̱i̱ bologua̱no͡u degedi ke̱me hiye oyege e̱ dabai o ilo kedia̱ dia dalali, dia̱moko͡u nale̱ yo͟͡u makai kelegeno͡u fiyadeba makale. 46 Kegeba, hiye o kaha̱ ile, boholo͡u ma̱ hagua fele̱ba dugu, dabai dia daladi o kaha̱ dabai bologua̱ degele dalaba dugubabe, dabai dia daladi o ke̱me hoho̱ degeleno͡u. 47 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Hiye oha̱ge e̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱be o kegei kaha̱ dia dalayadeba makale. 48 Ke̱no͡u si dabai dia daladi o ke̱me do̱u̱do o mei, e̱ge ma̱ hiye obe toto haguale meidade tawaleba, 49 yogo dia̱ e̱bo͡u de dabai degele idi ke̱ woma, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo nala̱ idi o kedia̱bo͡u de hue̱i̱bo͡u nale̱bo͡u hiyedo no̱u̱babe, 50 e̱ hiye oha̱ hagualebe, sawisiei e̱ ta tawali mei, aso̱ diho̱ e̱ ta tawali mei kelege haguale. 51 Haguaba, dabai dia daladi o ke̱ bo͡u basiado makoma, ta̱eno͡u tobolo͡u idi o kedia̱ sako͡u dogo͡u guba, o kegele i o kedia̱bo͡u de dalale. Sa koko͡u gebe, dia̱ gosoloba die me̱ do͡u gile ile.

25

Ta̱ makaibe sasa̱i̱ gisiai 10 kege koko͡u ma̱ tobou

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, O Kedia̱ Dihi e̱ haguba, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱me, o sasa̱i̱ ebele hulamo͡u degeli ke̱ haguala degeimo͡u, sasa̱i̱ gisiai olo͡u fe̱i̱ 10 kege kedia̱, die kama̱i̱ to͡u ma, o ke̱ aliko͡u gelegulamo͡u yai ta̱ makai ke̱ sa̱ degei. 2 Sasa̱i̱ houyosi kege kedia̱me toto͡u degei sasa̱i̱. Haba sasa̱i̱ houyosi kege ta kedia̱me tewe sasa̱i̱. 3 Toto͡u degei sasa̱i̱ kedia̱ kama̱i̱ ko͡u to͡u ma yaiye, ke̱no͡u si dia̱ kama̱i̱ hue̱i̱bo͡u do͡u ma yali mei. 4 Tewe sasa̱i̱ kedia̱si die kama̱i̱ hue̱i̱ gehe̱ do͡u ma, ke̱bo͡u de to͡u ma yai. 5 Sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ yolugi, ali duo kele sasa̱i̱ hulamo͡u degeli o ke̱ toto haguyo mei degemo͡u, dia̱ ali duo kele baha duwoguali yogo͡u gua tiasigei.

6 Kegemo͡u, hulia̱me duo kelege, o tae haguisamo͡u tobou, duma, o sasa̱i̱ ebele hulamo͡u degeli ke̱me hagulu kuhe̱yode tobo͡u mamo͡u, ise di ya geleguoba, wo͡u ma imebeede tobou. 7 Kegemo͡u, sasa̱i̱ gisiai olo͡u fe̱i̱ kedia̱ tiei kesigiemo͡u, die kama̱i̱ bologua̱ i. 8 Toto͡u degei sasa̱i̱ kedia̱ tewe sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ni̱ kama̱i̱ hue̱i̱ eimoko͡u ta ne̱mabeedei. Ei kama̱i̱ doube hue̱i̱ mei kaha̱ degeimo͡u gosolo͟͡uma̱ iliyode tobolo͡u i. 9 Ke̱no͡u si dia̱ tobou, ei ta nele̱ mei, ei kama̱i̱ hue̱i̱be ni̱bo͡u eibo͡u olo͡u fe̱i̱ kege tefeli mei. Ni̱ ya, kama̱i̱ hue̱i̱ seleye gehe̱ do͡u mabeede tobolo͡u i. 10 Toto͡u degei sasa̱i̱ kedia̱ kama̱i̱ hue̱i̱ do͡u lamo͡u youmo͡u, sasa̱i̱ hulamo͡u degeli o ke̱ hagua fele̱i̱. Fele̱i̱mo͡u, sasa̱i̱ kama̱i̱ hue̱i̱ ko͡u dala kedia̱no͡u si o ke̱bo͡u de ya, sasa̱i̱ hulo dowo ke̱ nale̱ kefegu koko͡u fologoumo͡u, o tae a tefegu.

11 Kegemo͡u, toto͡u degei sasa̱i̱ kedia̱ne habage hagua fele̱ga tobou, hiye o, hiye o, eibe a so͟͡ugo͡u yede tobolo͡u i. 12 Ke̱no͡u si, hiye o kaha̱ sima tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. A̱ ni̱ tewe mei.

13 Kegei degemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u, ni̱ defe̱i̱do dia dalama, Hiye Oha̱ haguale sawisieibo͡u aso̱ diho̱bo͡u ke̱me ni̱ ta tewe mei kaha̱ degemo͡u.

Ta̱ makaibe dabai o kedia̱ sele heliofe̱i̱ mala̱ i koko͡u ma̱ tobou

(Luk 19:11-27)

14 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, hebeni Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me ta̱ makai ko͟͡u sa̱ degei, o taha̱ sa ahudo ilamo͡u, e̱ dabai degele idi o kedia̱ haguisoumo͡u haguasie fele̱goumo͡u, e̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ die dobogo͟͡u tageto͡u dogogu. 15 Hiye o kaha̱ge e̱ dabai degele idi o kedia̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ ko͡u duguomo͡u, o ta koko͡u be e̱ sele 5,000 kina heliofe̱i̱ ne̱i̱. Haba o tako͡u be sele 2,000 kina heliofe̱i̱ ne̱i̱. O tako͡u be sele 1,000 kina heliofe̱i̱ ne̱i̱. Hiye o kaha̱ sele olo͡u fe̱i̱ kege ne̱ma fogo͡u mo͡u, e̱ sa ahudo fogo͡u i. 16 Hiye o ke̱ fogo͡u imo͡u, o sele 5,000 kina mo̱u̱ kaha̱ge toto ile, sele dabai degeligi, haba sele 5,000 kina ta mo̱u̱. 17 O sele 2,000 kina mo̱u̱ kaha̱ne nebe ke̱no͡u tefele, haba sele 2,000 kina ta mo̱u̱. 18 Ke̱no͡u si, o sele 1,000 kina mo̱u̱ kaha̱ge ile, mihi̱ damamo͡u, sele ke̱me mogogou dogogu.

19 Kegemo͡u, habagedo, hiye kaha̱ boholo͡u ma̱ hagua fele̱mo͡u, dia̱moko͡u, sele a̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me kagele ilou? de yodu. 20 O sele 5,000 kina mo̱u̱ kaha̱ge, e̱ sele 5,000 kina tabo͡u de mala̱ hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, na̱ sele a̱moko͡u ne̱i̱be 5,000 kina ne̱i̱. Ke̱no͡u si na̱ dugu, a̱ sele kaha̱ dabai degeligi, sele 5,000 kina haba ta mo̱u̱ kuhe̱yode tobou. 21 Hiye oha̱ tobou, na̱me dabai degedi o bolofe̱i̱do. Na̱me bi huyadefe̱i̱ bologua̱do dia delei kaha̱ degeimo͡u, a̱ge na̱me bi hiye olo͡u fe̱i̱ ke̱ne na̱ wolo͡u dalayede tobolo͡u. A̱me ne̱ hiye o, na̱ haguba, da hoho̱ degeme.

22 Kegemo͡u, o sele 2,000 kina mo̱u̱ kaha̱ne hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, na̱ sele a̱moko͡u ne̱i̱be 2,000 kina ne̱i̱. Na̱ dugu, a̱ sele kaha̱ dabai degeligi, haba sele 2,000 kina ta mo̱u̱ kuhe̱yode tobou. 23 Hiye oha̱ tobou, na̱me dabai degedi o bolofe̱i̱do. Na̱me dabai bologua̱do degei. Na̱me bi huyadefe̱i̱ bologua̱do dia delei kaha̱ degeimo͡u, a̱ge na̱me bi hiye olo͡u fe̱i̱ ke̱ne na̱ wolo͡u dalayede tobolo͡u. A̱me ne̱ hiye o, na̱ haguba, da hoho̱ degeme.

24 Kegemo͡u, o sele 1,000 kina mo̱u̱ kaha̱ne hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, a̱ tewe, na̱me o kotido. Nale̱ o tae sogogai ke̱ne na̱ ko͡u mo͟͡udi. Nale̱ hou o tae hebesei, hebe haimiko͡u fologa ma̱ i ke̱ne na̱ ko͡u gadi. 25 Kegei kaha̱ a̱ gue̱ degeimo͡u ile, mihi̱ dama, ne̱ sele mogogo͡u dogoguo fogou ke̱me a̱ mala̱ hagulu kuhe̱. No͟͡u dugu.

26 Kegeimo͡u, hiye oha̱ sima tobou, na̱me dabai degele dafadi o kasaga̱i̱do. Na̱ge a̱me nale̱ o taha̱ sogogai ke̱no͡u mo͟͡udiyode tawai. Damale̱do, na̱ge a̱me nale̱ hou hebe haimiko͡u o taha̱ hebeseimo͡u, fologa ma̱ i ke̱no͡u gadiyode tawai. 27 Na̱ kege ko͡u tawaiye, haba na̱ ma̱ selebe, sele habagie dogogudi timo͡u * koko͡u kageimo͡u dogoguli mei? Kege ko͡u dogogu debabe, a̱ boholo͡u ma̱ hagua, mayo͟͡u ma̱ sele ke̱bo͡u, haba sele ilo kele tageto͡u dogo͡u guomo͡u mo̱u̱yode tobou. 28 Kegeimo͡u, hiye oha̱ o ilo kedia̱moko͡u tobou, ni̱ o kaha̱ sele 1,000 kina ke̱ mala̱ ileba, o sele 10,000 kina mo̱u̱ koko͡u ne̱mabeedei. 29 Damale̱do, o taha̱ bi dalababe, Godiha̱ bi tage dogo͡u guoba, hiyedo degele. Ta mei degele mei. O ta bi hiye mei debabe, e̱ bi huyadefe̱i̱ dala ke̱me Godiha̱ molo͟͡uyode tobou. 30 O ko͟͡ume dabai degedi o bolo̱ mei. Hulia̱ko͡u hele muguma. Dio͟͡u sa koko͡u ge gosoloba die me̱ do͡u gile ile.

O Kedia̱ Dihiha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ figaba ta̱ sale

31 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, O Kedia̱ Dihiha̱ e̱ hoho̱bo͡u nele̱bo͡u Godiha̱ e̱sol o kedia̱bo͡u de migigaba, yo͟͡u duwodi koto͡u duwoli, hebeni nele̱yeno͡u o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ wolo͡u dalale. 32 Sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ e̱moko͡u haguasie kefeguba, e̱ge wai sipsip dia daladi o kaha̱ wai sipsipbo͡u wai memebo͡u de figadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele o sasa̱i̱ne kegeno͡u figale. 33 Wai sipsip kedia̱me e̱ dobogo͟͡u deleko͡u kefema, wai meme kedia̱me e̱ dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u kefema dele. 34 Kegeiba, Hiye Oha̱ e̱ dobogo͟͡u deleko͡u tafalagua kedia̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, ma̱ Ayeha̱ ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱do ko͡u hegi, ni̱ haguama, e̱ ni̱moko͡u sa neli̱ kuhe̱. Sa sibige̱ milou kelegebe, e̱ge yo͟͡u e̱ sa bolo̱do ni̱ wolo͡u dalale ke̱ne milou. 35 Yobe, a̱ hegie degeimo͡u, ni̱ a̱moko͡u nale̱ ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u. A̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeimo͡u ne, ni̱ a̱moko͡u hue̱i̱ do͡u la ne̱i̱. A̱ aso͡u sako͡u ile foloumo͡u ne, ni̱ a̱ wolo͡u moso̱du felei. 36 A̱ yukuei mei degeimo͡u, ni̱ yukuei ne̱i̱. A̱ do degeimo͡u, ni̱ a̱ wolo͡u delei. A̱ didio̱ moso̱ko͡u duwomo͡u, ni̱ a̱ dugu haguasiei.

37 Kege tobo͡u ba, do̱u̱do o sasa̱i̱ kedia̱ ko͡u gue yodulo ile, Hiye O, eige na̱ koboge hegie degeimo͡u, na̱moko͡u nale̱ nelo̱u̱? Eige na̱me koboge hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeimo͡u, na̱moko͡u hue̱i̱ do͡u la nelo̱u̱? 38 Eige na̱ aso͡u sako͡u be koboge ile foloumo͡u, ei na̱ wolo͡u moso̱du fologalou? Eige na̱me koboge yukuei mei degeimo͡u, na̱moko͡u yukuei nelo̱u̱? 39 Eige na̱me koboge do degeimo͡u, na̱ wolo͡u delei? Eige na̱me koboge didio̱ moso̱ko͡u duwomo͡u, na̱ dugu yalou?

40 Kegeiba, Hiye Oha̱ ko͡u gue tobolo͡u, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ma̱ mala̱ hu̱bo͡u mei ke̱ dogo͡u gudibe, ni̱ a̱ dogo͡u gudi.

41 Haba, Hiye Oha̱ e̱ dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u dalagua kedia̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, Godiha̱ ni̱ makoloyodei kaha̱, ni̱ a̱ to͡u fogo͡u ba, dou mei degediyo mei, Godiha̱ Tama̱bo͡u e̱ e̱sol o kedia̱bo͡u de makolamo͡u milou koko͡u fogo͡u imabeedele. 42 Yobe, a̱ hegie degeimo͡u, ni̱ a̱moko͡u nale̱ ta nele̱ idiyo mei kaha̱ degemo͡u. A̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeimo͡u ne, ni̱ a̱moko͡u hue̱i̱ ta do͡u la neli̱ mei kaha̱. 43 A̱ aso͡u sabeko͡u ile foloumo͡u be, ni̱ a̱ moso̱du ta wolo͡u feli mei. A̱ yukuei mei degeimo͡u be, ni̱ a̱moko͡u yukuei ta nele̱ idiyo mei. A̱ do degeimo͡u, ni̱ a̱ wolo͡u deleli mei. A̱ didio̱ moso̱ko͡u duwomo͡u, ni̱ a̱ dugu yali mei.

44 Kege tobo͡u ba, o sasa̱i̱ kedia̱ne ko͡u gue yodulo ile, Hiye O, eige na̱ koboge hegie degeimo͡u duguomo͡u dogo͡u guli mei? Eige na̱me koboge hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeimo͡u duguomo͡u dogo͡u guli mei? Eige na̱ koboge aso͡u sabeko͡u ile, haba yukuei mei degeimo͡u, haba do degeimo͡u, haba didio̱ moso̱ duwomo͡u duguomo͡u dogo͡u guli mei?

45 Kegeiba, Hiye Oha̱ ko͡u gue tobolo͡u, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ o hu̱bo͡u mei ta dogo͡u guli mei debabe, ni̱ a̱ne ta dogo͡u guli mei. 46 Kege tobo͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ya, die midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ mala̱ ile, do hiyedo, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ dugulo ile. Do̱u̱do o sasa̱i̱ kedia̱no͡u si fi̱ gehe̱ mala̱ba tofousogo tofousogo tofolo͡u ile.

Yesu e̱ do hiyedo duguomo͡u, tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei

(Ta̱ Hiye 26–28)

26

Hiye o kedia̱ Yesu wouba, toloyodema do̱u̱susulo i

(Mak 14:1-2; Luk 22:1-2; Jon 11:45-53)

1 Yesuha̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobo͡u ma mei degemo͡u, haba e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, 2 Gabama I Sawisiei* hiye kaha̱ nale̱ kefeguo na̱di ke̱me o͡u daba kege, ke̱me ni̱ ko͡u tewe. Kelegebe, o tae O Kedia̱ Dihibe hiye o kedia̱moko͡u seseguba, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele ile.

3 Kegemo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ mogo͡u du daladi hiye o, e̱ hu̱ Kaiafasha̱ moso̱ko͡u kefegulo i. 4 Kefeguomo͡u, Yesube amafe̱i̱ tolo͡u ma̱ ta̱ sama wouba tolo ileyodema do̱u̱susulo i. 5 Ke̱no͡u si di Gabama I Sawisiei ko͡u lege hobo͡u degedame, o sasa̱i̱ kedia̱ duguoba, gofo͟͡u dege biya iye domo͡u.

Sasa̱i̱ taha̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ Yesuha̱ widileto͡u so͡u gu

(Mak 14:3-9; Jon 12:1-8)

6 Yesu e̱ sa Betaniko͡u o Saimonha̱ moso̱ko͡u delei. O ke̱me dobo do ko͡u to͡u ye bolo̱ degei. 7 E̱ nale̱ nala̱ duwomo͡u, sasa̱i̱ taha̱ botole igiye milou kodu ho̱bo͡u hue̱i̱ dou ke̱ tolo͡u fele̱mo͡u, Yesuha̱ widileto͡u so͡u gu. Hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱me bolofe̱i̱do, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei, afu sele hiyedoye mamo̱u̱. 8 Kegeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, gofo͟͡u dege tobolo͡u i, kageimo͡u mo͡u makouya? 9 Di hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ makisi degemaba, sele hiyedo mala̱ba, bi mei o kedia̱moko͡u neli̱ debabe bolo̱.

10 Yesuha̱ dia̱ tobolo͡u ili ke̱ tawalemo͡u, dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, kageimo͡u ni̱ sasa̱i̱ kuoko͡u hagi̱ nele̱ iya? E̱ge a̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱ hegili. 11 O bi mei o kedia̱me ni̱bo͡u de hiyedo dalaguale. A̱no͡u si ni̱bo͡u de hiyedo dalale mei, a̱me toto fogo͡u ile. 12 A̱ teli mei ko͡u bo͡u ge, sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ ma̱ to͡u guebo͡u ko͟͡u so͡u gulube, a̱ touba widalamo͡u degeli. 13 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Sa sa olo͡u fe̱i̱, oe ma̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u tobo͡u mo͡u suluguali, sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱ degeli ke̱ne tobolo͡u ile. Kegeiba, o sasa̱i̱ye e̱me ta toto͡u degele ile mei.

Judasha̱ Yesu Juda hiye o kedia̱moko͡u seseguloyodema makai

(Mak 14:10-11; Luk 22:3-6)

14 O ta e̱me Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi o, e̱ hu̱be Judas Iskariotha̱ mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱moko͡u i. 15 Folomo͡u, dia̱moko͡u yodu, a̱ Yesu ni̱moko͡u sesegubabe, ni̱ge a̱moko͡u be ke̱i̱ nele̱ ile? Kege yodumo͡u, dia̱ sele dio hu̱ solo͟͡u ile olo͡u fe̱i̱be 30 kege e̱moko͡u ne̱i̱. 16 E̱ sele ke̱ mala̱mo͡u, kelegeno͡u Yesube kageligi tolo͡u ba hiye o kedia̱moko͡u sesegulo domo͡u fi̱ hiyedo ma̱ delei.

Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ nale̱ nala̱ i

(Mak 14:12-21; Luk 22:7-14, 21-23; Jon 13:21-30)

17 O͡u mola mei sidi sawisiei sasafe̱i̱ kelege, Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u ya yodulo i, na̱ge eibe Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱be kili̱ya kele kefema nale̱ tagaiya? 18 E̱ tobou, sa Jerusalemko͡u ya fologaba, o ta ke̱ duguoba, e̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u ma, ele Tisaha̱ge, a̱ hagi̱ dugulo ke̱me hafe̱i̱ degeladi. A̱ ma̱ dabai degedi obo͡u ei ne̱ moso̱ko͡u ya fologaba, Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ kefema nale̱ nala̱ ileyode tobo͡u mabeedei. 19 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ ya fologamo͡u, Yesuha̱ tobou saga̱i̱ kegeno͡u Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefema dogogulo i.

20 Sa nugumo͡u, nale̱ nala̱mo͡u, Yesu duwomo͡u, e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kegene duweguei. 21 Nale̱ nala̱ duwoguali, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ o taha̱ge a̱me ho o kedia̱moko͡u sesegulo. 22 O kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ hagi̱ hiyedo degele i. O tano͡u tano͡u kedia̱ yoma e̱moko͡u yodugamo͡u i, Hiye O, na̱ge a̱ tobolo͡u dei? 23 E̱ tobou, o a̱bo͡u de o͡u si nale̱ si hue̱i̱ melekidu masa nolu̱ kaha̱ a̱ ho o kedia̱moko͡u sesegulo. 24 Damale̱do, O Kedia̱ Dihi e̱me tolo ile, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala saga̱i̱ kegeno͡u degele. Ke̱no͡u si O Kedia̱ Dihi ho oko͡u sesegulo o na̱me no͟͡u tawaibo͡u. Ne̱ adio͡u ha̱ge na̱me mala̱ feli̱ mei fogo͡u homo͡u. 25 O Yesu ho o kedia̱moko͡u sesegulamo͡u degeli o Judas e̱ne yodu, Tisa Hiye, na̱ge a̱ tobolo͡u dei? Deimo͡u Yesuha̱ tobou, ehe̱, ke̱me na̱do degeleyode tobou.

Yesuha̱ o͡u sibo͡u, tigi kolo hue̱i gofo͟͡udo ke̱bo͡u de e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ne̱i̱

(Mak 14:22-26; Luk 22:15-20; 1 Korin 11:23-25)

26 Yesubo͡u dia̱ nale̱ nala̱ duwoguali, Yesuha̱ o͡u si ta mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, o͡u si ke̱ bafigima, e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ne̱mamo͡u, ni̱ mo͟͡uma na̱ma. Ko͟͡ume ma̱ to͡u yode tobou. 27 E̱ haba hue̱i̱ kopeko͡u so͡u guo ma̱i̱ ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, dia̱moko͡u nele̱mo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ hue̱i̱ ke̱ na̱mabeede tobou. 28 Ko͟͡ume ma̱ kafei. Ma̱ kafei ko͟͡umaha̱ge Godibo͡u de mogo degedi midiho̱ ebele ke̱ hegili, o sasa̱i̱ su̱do dogo͡u guba, Godiha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milo͡u ga idi ke̱ gebe meiyodeyadomo͡u. 29 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Sa kuoko͡u be, a̱ge tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱me haba ta nale̱ mei ibe deba, ma̱ Ayeha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ge, a̱ haba ni̱bo͡u de tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ kuhe nale̱.

30 Kegeimo͡u, dia̱ die̱ tano͡u ta fema mei degeimo͡u, bito̱u̱ Olivko͡u fogo͡u yai.

Yesuha̱ ko͡u gue tobou, Pitaha̱ e̱ tobeko͡u muguloyodei tobou

(Mak 14:27-31; Luk 22:31-34; Jon 13:36-38)

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ifi hulia̱me, ni̱ge a̱moko͡u hagi̱ hiyedo haguba duguoba, ni̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ tobeko͡u mugulo ile. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala kaha̱,

A̱ wai sipsip dia daladi o ke̱ wouba tolo iba, e̱ sipsip kefeguo dalagua ke̱ olo͡u fe̱i̱ kusia fosigile. Sekaraia 13:7

32 Ke̱no͡u si a̱ hagua̱ gehe̱ degeibabe, sa Galiliko͡u be, ni̱ you yale dalaba, a̱buko͡u ile. 33 Pitaha̱ e̱moko͡u tobou, o ilo kedia̱ge na̱ hagi̱ hiyedo duguba na̱ tobeko͡u mugulo ibabe, a̱ge na̱me tobeko͡u mugulo meido. 34 Yesuha̱ tobou, a̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ifi hulia̱me, sio ayomo͡u tali̱ mei dalaba, kelege kamadia kegedo na̱ge a̱me tewe meiyode tobolo͡u. 35 Ke̱no͡u si Pitaha̱ tobou, a̱me na̱bo͡u de tolo debane, a̱ge na̱me tewe meiyode tobolo͡u mei. Yesuha̱ dabai degele idi o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne kegeno͡u tobolo͡u i.

Yesuha̱ hebe hai sa Getsemaniko͡u ge Godiko͡u diho̱ baga̱ tobou

(Mak 14:32-42; Luk 22:39-46)

36 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de sa Getsemaniyodele idi koko͡u ya fologamo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱me kuoko͡u duwoma. A̱me kugule ileba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u. 37 E̱ wo͡u ma ibe, Pitabo͡u Sebediha̱ dihi bolo̱u̱bo͡u de wo͡u ma i. Kegemo͡u, e̱ hagi̱ hiyedo degei. 38 E̱ hagi̱ hiyedo degeimo͡u, dia̱moko͡u tobou, a̱me hagi̱ hiyedo dugulu kaha̱ tolo saga̱i̱ degeli. Ni̱ a̱bo͡u de kuoko͡u baha dalaguame. 39 E̱ tafe̱i̱ ile, yubu sugulo fiyamo͡u, miye duwoli, ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, ma̱ Aye, na̱ bolo̱yodeibabe, a̱ hagi̱ ke̱ dugulobe dafa. Ke̱no͡u si a̱ tagali saga̱i̱ ke̱ degeda. No͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱no͡u dege.

40 Kegemo͡u, Yesu e̱ diho̱ baga̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, boholo͡u ma̱ haguamo͡u dugube, o kamadia kedia̱me yogo͡u gua tiasigei dugu. E̱ Pita tiliguomo͡u yodu, ni̱ a̱bo͡u de baha duwoguali, aso̱ diho̱ tano͡u ta mei degeli mei, ni̱ kageimo͡u tiasigelou? 41 Ni̱ ko͡u le a̱ diaba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u dalama. Tefele dugu ta haguba, ni̱ fiyasigeiye. Damale̱do, fi̱yege ko͡u nele̱do dalaye, ke̱no͡u si to͡u be nele̱ meiyode tobou.

42 Haba e̱ tage ile ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, ma̱ Aye, hagi̱ kaha̱ a̱me doho͡u golo͡u saga̱i̱ mei debabe, no͟͡u tawali saga̱i̱ ke̱ milo͡u gayede tobou. 43 Haba boholo͡u ma̱ haguamo͡u dugube, e̱ dabai o kedia̱me tiasigei dugu, yogo͡u gua hiyedo degeimo͡u. 44 E̱ dia̱ to͡u fogo͡u, haba tage ilemo͡u, diho̱ baga̱ toboube, yo͟͡u ko͡u tobou saga̱i̱ kegeno͡u haba tobou.

45 Kegemamo͡u, boholo͡u ma̱ hagua, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱me youno͡u misiholo tilagua? Duma, o ilo kelege O Kedia̱ Dihi tolo͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱moko͡u sesegulobe ifi hafe̱i̱ degei kuhe̱. 46 Ni̱ hagua̱ma, di yame. Duguma, o a̱ tolo͡u ba, ho o kedia̱moko͡u sesegulo o ke̱me hagulu kuhe̱.

Judasha̱ Yesu tolo͡u mo͡u ho o kedia̱moko͡u sesegu

(Mak 14:43-50; Luk 22:47-53; Jon 18:3-12)

47 Yesuha̱ kege tobolo͡u tafalali dugube, Judas hagumo͡u dugu. Judas e̱me Yesuha̱ dabai o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi ta. O su̱u̱do e̱bo͡u de aweki me̱ bolo̱u̱ ke̱bo͡u, do͡u wo͡u bo͡u de to͡u ma haguasie fele̱gai. O kedia̱me mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ tobo͡u mo͡u kuhe haguasie fele̱goumo͡u dugu. 48 Judasha̱ hiye o kedia̱moko͡u ko͡u tobou, a̱ o ta nogo͡u goubabe, Yesube kehe̱. Ni̱ o ke̱ to͡u mabeede tobou. 49 Kegemo͡u, Judasha̱ Yesuko͡u toto folo, Tisa Hiye, hulia̱me bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, tolo͡u ma̱ nogo͡u gai. 50 Yesuha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, mogo, dabai na̱ degelamo͡u hagulu ke̱me toto dege. E̱ kege tobo͡u mo͡u, o kedia̱ Yesu hili̱ge tolo͡u ma̱mo͡u, ta̱ salamo͡u degele i.

51 Kegemo͡u, o ta, Yesubo͡u de tafala kaha̱ e̱ aweki me̱ bolo̱u̱ yukuei foudu sai ke̱ telemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ dabai degedi o ke̱ fa̱i̱, kehe̱ taga̱ mugu mihi̱ko͡u fiyei. 52 Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, ne̱ aweki ke̱ boholo͡u sagi. O taha̱ awekiye biyoubabe, e̱me awekiye wouba tolo. 53 Na̱ge a̱ ma̱ Ayeko͡u yoduba, e̱ e̱sol o su̱u̱do* kedia̱moko͡u toto tobo͡u ba haguasie, a̱ dogo͡u gulo ile meiyode tawali? 54 Kelegeno͡u, a̱ kege yodubabe, Godiha̱ kuguoko͡u a̱ hagi̱ duguloyode nala̱gai dala ke̱me damale̱do ta tama̱ degele mei.

55 Kegemo͡u, Yesuha̱ o kefeguo dala kedia̱moko͡u tobou, ni̱ kadegeimo͡u awekibo͡u do͡u wo͡u bo͡u to͡u ma haguasie, a̱ hili̱gedo tolo͡u iya? A̱me hiyou mo͟͡udi o mei, biyadi o mei. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu duwoli, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiediye, ni̱ a̱ ta tolo͡u ili mei. 56 Ke̱no͡u si ta̱, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ kuguoko͡u nala̱gai dala ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u, a̱ hagi̱ ko͟͡u kuhe dugulu.

Kegemo͡u, e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Yesu to͡u fogo͡u kama fosigei.

Dia̱ Yesu ta̱ sa i

(Mak 14:53-65; Luk 22:54-55, 63-71; Jon 18:13-14, 19-24)

57 O kedia̱ Yesu tolo͡u ma̱mo͡u, mogo͡u du daladi hiye o Kaiafasha̱ moso̱ duwoko͡u wolo͡u ya fologai. Fologoumo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ kele ko͡u haguasie kefeguo deleiguei. 58 Yesu tolo͡u youmo͡u, Pita e̱ne ahu dege sesele ile, mogo͡u du daladi hiye oha̱ moso̱ kekaimidu folo, kasamane o kedia̱bo͡u de duwoli, Yesube kagele iba dugulo domo͡u amafe̱i̱ baha duwei.

59 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, kansole obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ o taha̱ ogo͡u gai ta̱ Yesuha̱ degeli mei kagei ke̱ tobo͡u ma, kaha̱si e̱me wouba tolo saga̱i̱ domo͡u ke̱ tugulo tobolo͡u i. 60 O su̱do kedia̱ ogo͡u gano͡u hiyedo tobolo͡u iye, ke̱no͡u si dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milou ta dugulo ili meido. Habagedo o bolo̱u̱ ta haguasie fele̱ga 61 tobolo͡u i, o ko͟͡umaha̱ge Godiha̱ moso̱ igimaba, sawisiei kamadia kege mei degeiba, e̱ haba moso̱ ke̱ ebele togoma mei degeiba duwoloyode tobo͡u mo͡u dulo iyode tobolo͡u i.

62 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ hagua̱ tofolo͡u mo͡u Yesuko͡u yodu, na̱ die ta̱ sima tobolo͡u be dafa? Ta̱ o ko͟͡udilie tobolo͡u ilibe, de damale̱, ha gulokou? 63 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ ta sima tobo͡u li mei dalamo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ e̱moko͡u yodu, Godiha̱ Dihi, yo͟͡u makai o Kelesube na̱? Godibe yo͟͡u kegeno͡u daladi kaha̱ degemo͡u, na̱ e̱ hu̱ya eimoko͡u damale̱dono͡u tobo͡u.

64 Kegeimo͡u, Yesuha̱ tobou, na̱ tobolo͡u ke̱me damale̱do. Ke̱no͡u si, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ habage O Kedia̱ Dihi e̱me O Nele̱do kaha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo dema, haba agudileto͡u ge mabiye mala̱ migiba dugulo ile. 65 Mogo͡u du daladi hiye oha̱ ta̱ ke̱ dulo kesigiemo͡u, gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, yo͟͡u e̱ yukuei ke̱ tolo͡u dulagimamo͡u, o ko͟͡ume ogo͡u ga tobolo͡u yode tobou. Ta̱be kehefe̱i̱. Ni̱ge o ko͟͡ume Hiye Oha̱ timo͡u ke̱ mo͡u la̱mo͡u tobolo͡u ko͟͡u de dulo ili? 66 Ni̱ kage tawale iya? O kedia̱ge Yesube midiho̱ kasaga̱i̱ dala kaha̱ degemo͡u wouba tolo ileyode tobolo͡u i.

67 Kegemo͡u, dia̱ e̱ midiho̱ko͡u koso hesema dobogo͟͡u mo͟͡ugo͡u ma wala i. O ilo kedia̱ dobogo͟͡u boye wala i. 68 Wala iligi, na̱me Godiha̱ makai o Kelesu degeimo͡u, o na̱ folu̱ ke̱me koyode yoduga i?*

Pitaha̱ Yesube e̱ tewe meiyode tobou

(Mak 14:66-72; Luk 22:56-62; Jon 18:15-18, 25-27)

69 Pita e̱me mogo͡u du daladi hiye oha̱ moso̱ kekaimidu duwomo͡u, kele dabai degedi sasa̱i̱ taha̱ e̱moko͡u haguamo͡u, na̱ne sa Galili o Yesubo͡u de deleiyode tobou. 70 O kele duweguei kedia̱ dihi̱le koko͡u ge Pitaha̱ tobou, na̱ ta̱ ko͟͡u tobolo͡u be a̱ ta tawaiyo meido. 71 E̱ kege tobo͡u ma fogo͡u ile, kekai adi fe̱ko͡u tafalamo͡u, sasa̱i̱ taha̱ duguomo͡u, o sasa̱i̱ kele tefeleiguei kedia̱moko͡u, o ko͟͡ume sa Nasaret o Yesubo͡u de deleiyode tobou. 72 Ke̱no͡u si, Pitaha̱ haba Godiha̱ hu̱ya nele̱do dege, o ke̱me a̱ tewe meiyode tobou. 73 Habage huyadefe̱i̱ dala demamo͡u, o kele tefeleiguei kedia̱ haguasie, Pitako͡u, damale̱do, na̱ne die o ta. Ei dulube, na̱ne dia̱ ta̱ tobo͡u di saga̱i̱ kegeno͡u tobo͡u mo͡u duluyodei. 74 Kegeimo͡u, e̱ haba ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobou, damale̱do, o ke̱me a̱ tewe meido. A̱ ogo͡u ga tobo͡u babe, Godiha̱ a̱ makolo. E̱ kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, kelegeno͡u sio ayomo͡u ta̱i̱. 75 Sio ayomo͡u to̱u̱mo͡u, Pita e̱ Yesuha̱ sio ayomo͡u you tale̱ dala kelege, na̱ kamadia kege a̱ Yesu tewe meiyode tobolo͡u yodei ke̱ tawalemo͡u, tama̱ko͡u fogo͡u mulo̱, hili̱gedo gesei.

27

O kedia̱ Yesu o Pailatko͡u wolo͡u yai

(Mak 15:1; Luk 23:1-2; Jon 18:28-32)

1 Sabiyoumo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Yesu wouba toloyodema do̱u̱susulo imamo͡u, 2 dobogo͟͡u tabe tigama, gamani hiye o Pailatko͡u wolo͡u yai.

Judas e̱ tolo i

(Dabai 1:18-19)

3 Kegemo͡u, Yesu ho o kedia̱moko͡u sesegu o Judasha̱ dugube, Yesube ta̱ saiye to͡u mo͡u, e̱ fi̱ boholo͡u mo͡u solo͡u do degei. Solo͡u do degeimo͡u, sele dio olo͡u fe̱i̱ 30 kege ke̱ boholo͡u ma̱ mala̱ ile, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱moko͡u nela̱mo͡u degei. 4 E̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milou, o a̱ ni̱moko͡u sesegu ke̱me e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li meiye, ni̱ e̱ woba tolo ile. Ke̱no͡u si dia̱ge ke̱me ei bi mei, ke̱me no͟͡u dugulu keleyode tobolo͡u i. 5 Kege tobolo͡u imo͡u, Judasha̱ sele dio ke̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu hebele fila̱ fogo͡u i. Ilemo͡u, tigiye yo͟͡u e̱ gabagiko͡u tigama fogu fiyamo͡u tolo i.

6 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye o kedia̱ sele dio ke̱ olo͡u fe̱i̱ kefemamo͡u tobou, sele ko͟͡ume o wouba tolo ile kaha̱ hebe sele. Dige Godiha̱ moso̱ha̱ selebo͡u de geleguo dogogudame. 7 Kegeimo͡u, sele kaha̱ge dia̱ aso͡u kolo ta mamo͡u la̱mo͡u ta̱ do̱u̱susulo i. Sa ke̱me mihi̱ bilika milo͡u gadi o taha̱ sa. Sa a̱i̱ko͡u tie o kedia̱ne hagua dalaguali tofigieibabe keleno͡u widagaleyodema do̱u̱susulo i. 8 Kegei kaha̱, ifi ko͡u bo͡u gene obe sa ke̱me Kafei Mu̱ Sayodele idi. 9 Dia̱ ke̱ degeibe damale̱do, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Jeremaiaha̱ afu ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u degele i,

Dia̱ sele dio 30 kege mo̱u̱. Sele ke̱me Israel o sasa̱i̱ kedia̱ge o ke̱ mamolo͡u yodema tugulo tobolo͡u i sele ke̱. 10 Tugulo tobolo͡u imamo͡u, sele ke̱ mala̱ ya, mihi̱ bilika milo͡u gadi o kaha̱ sa ke̱ mamala̱ i. Dia̱ ke̱ degeibe Hiye Oha̱ a̱ degeyede tobou saga̱i̱ ke̱no͡u degele i. Jeremaia 19:1-13

Na̱me Juda o kedia̱ hiye o?

(Mak 15:2-5; Luk 23:3-5; Jon 18:33-38)

11 Kegemo͡u, dia̱ Yesu gamani hiye o Pailatha̱ dihi̱le koko͡u tefegimo͡u, e̱ Yesuko͡u yodu, Juda o kedia̱ hiye obe na̱? deimo͡u, Yesuha̱ tobou, na̱ tobolo͡u be damale̱do. 12 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ e̱moko͡u ta̱e biya imo͡u, e̱ ta̱ ta sima tobo͡u li mei. 13 Pailatha̱ge, na̱ o ko͟͡udia̱ ta̱ ko͟͡u tobo͡u mo͡u dulube de damale̱, haba gulokou? de yodu. 14 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ ta sima tobo͡u li meido. Kegeimo͡u, gamani hiye o kaha̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u, fi̱ hiyedo ma̱i̱.

Pailatha̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabeedei

(Mak 15:6-15; Luk 23:13-25; Jon 18:38–19:16)

15 Sadebe olo͡u fe̱i̱, Gabama I Sawisiei to͡u mo͡u be, gamani hiye o kaha̱ge didio̱ o tano͡u fe̱i̱ telema̱di. O sasa̱i̱ kedio͟͡uno͡u o ta huso͟͡umo͡u be, gamani o kaha̱ o ke̱no͡u telema̱di. 16 Kelegebe, o ta e̱ hu̱ Jisas Barabas, e̱me didio̱ moso̱ko͡u duwei. O ke̱me o sasa̱i̱ kedia̱ tawale ibe, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o. 17 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kefei kedia̱moko͡u Pailatha̱ yodu, ni̱ tagalibe, a̱ge o koyo telema̱yede tawale iya? Jisas Barabas? Haba Yesu Kelesuyodele ili ke̱? 18 E̱ ke̱ yodu kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, hiye o kedia̱ Yesuko͡u kona degemo͡u kuhe tolo͡u haguasieidade tawalemo͡u. 19 Pailatbe ta̱ sai filamo͡u duwodi koko͡u duwomo͡u, e̱ sasa̱i̱ha̱, na̱ge do̱u̱do o ke̱me hobo͡u ta̱ sadayedei. Yobe, a̱ ifi tieimi o ke̱ duguomo͡u, a̱ hagi̱ hiyedo degeiyode tobo͡u ma ta̱ dogogu.

20 Ke̱no͡u si mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ge o sasa̱i̱ kefegu kedia̱moko͡u fufuguemo͡u, ni̱ Pailatko͡u tobo͡u ba, Barabas telema̱ba, Yesube wouba toloyode tobo͡u mabeede tobolo͡u i. 21 Gamani hiye o kaha̱ yodu, o bolo̱u̱ ke̱diliebe, ni̱ tagalibe, a̱ge o koyo telemo̱u̱ba, ni̱moko͡u ile? Barabasyode tobolo͡u i. 22 Kege tobo͡u mo͡u, Pailatha̱ haba yodu, a̱ge o Yesu, ni̱ tobolo͡u gi Kelesuyodele ili ke̱me kagele? Hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyede tobolo͡u i. 23 Pailatha̱ dia̱moko͡u yodu, kageimo͡u? E̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kagei ke̱ milo͡u lou? Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ haba hili̱gedo tobolo͡u i, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyedele i.

24 Kegemo͡u, Pailatha̱ dugube, o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulo ile saga̱i̱ mei. Dia̱ gofo͟͡u dege biyaleyodeimo͡u duguomo͡u, e̱ hue̱i̱ do͡u lamo͡u, die dihi̱le koko͡u e̱ dobogo͟͡u bigiligi tobou, o ko͟͡u wouba tolo ile kaha̱ hebe ke̱me ma̱ bi mei. Ni̱o͡u ni̱ bino͡u. 25 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ tobou, o ke̱ wouba tolo ile kaha̱ hebe ke̱me eibo͡u, ei sisigo̱bo͡u ei biyode tobolo͡u i. 26 Kegemo͡u, Pailatha̱ didio̱ o Barabas telema̱i̱. Ke̱no͡u si, Yesube ami o kedia̱moko͡u sesegumo͡u, tigi dofo͡u ye wala i. Wala imo͡u, Pailatha̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabeede tobou.

Ami o kedia̱ Yesu susuga tobolo͡u i

(Mak 15:16-20; Jon 19:2-3)

27 Kegemo͡u, gamani o kaha̱ e̱ ami o kedia̱ Yesu wolo͡u ya, gamani moso̱ kekaimidu fologamo͡u, ami o olo͡u fe̱i̱do kefeguo, Yesu sile̱ma̱ tefeleiguei. 28 E̱ duledu tafalamo͡u, dia̱ e̱ yukuei telemo͡u, yukuei we̱i̱ degei sasado ke̱ ka̱gile i. 29 Kegemamo͡u, tigi aye̱bo͡u ta mala̱mo͡u, hiye o kedia̱ heti saga̱i̱ kege milo͡u gamamo͡u, e̱ widileto͡u mugulo i. Dia̱ biya ta mala̱mo͡u, e̱ dobogo͟͡u deleko͡u to͡u giemo͡u, yubu sugulo fiya duwoguali, e̱moko͡u susuga tobolo͡u yilo̱ i, Juda o kedia̱ hiye o na̱ gusugu bolofe̱i̱yodele i. 30 Dia̱ e̱moko͡u koso heseligi, biya e̱ tou ke̱ mala̱mo͡u, e̱ widileto͡u hili̱gedo wala i. 31 Susuga tobolo͡u yilo̱ imamo͡u, yukuei ka̱gi ke̱ telemo͡u, haba yo͟͡u e̱ yukuei ke̱ ka̱giemo͡u, wolo͡u yai, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele ilamo͡u.

Dia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i

(Mak 15:21-32; Luk 23:26-43; Jon 19:17-27)

32 Ami o kedia̱ Yesu wolo͡u yolugi, sa Sailini o ta hagumo͡u dugulo i. E̱ hu̱be Saimon. Geleguomo͡u, hebe fufuguoma̱i̱ ke̱ hebele iyedema fisile imo͡u, o kaha̱ hebele i. 33 Yolugi, bito̱u̱ huyadefe̱i̱ ta, e̱ hu̱ Golgotako͡u fologai. Hu̱ kaha̱ e̱ sibige̱be O Widio Dio Sa. 34 Fologamo͡u, o kedia̱ Yesuko͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u, mola afi hiyedo ke̱bo͡u de ne̱i̱mo͡u, e̱ nala̱ dugu, afi degeimo͡u, nali̱ mei. 35 Ami o kedia̱ e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemamo͡u, e̱ yukuei tano͡u tano͡u mala̱ ilamo͡u igi saga̱i̱ ke̱ hebese yale̱ i. O koyoha̱ ya̱i̱ye bolo̱ degeibabe, e̱ yukuei ta molo͟͡uyodemamo͡u. 36 Ya̱ma mei degeimo͡u, dia̱ keleno͡u kege e̱no͡u baha duweguei. 37 Hebe fufuguoma̱i̱, Yesuha̱ widio tageto͡u be ko͡u gue nala̱ma dio͡u golo͡u i,

O KO͡UME YESU,

JUDA O KEDIA̱ HIYE O.

Kaha̱ yoyeno͡u e̱ kuhe woumo͡u tolo i.

38 Hiyou mo͟͡udi o bolo̱u̱ne Yesuha̱ figiya ke̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i. Tabe dobogo͟͡u deleko͡u, tabe dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u. 39 O sasa̱i̱ su̱do ima haguama dele iligi, Yesuko͡u susuga tobolo͡u i. Widio bogolo͡u iligi ko͡u gue tobolo͡u i, 40 na̱ Godiha̱ moso̱ igile fila̱ba, haba ebeledo sawisiei kamadiano͡u kelege togoma mei degeleyode tobo͡u mo͡u ei dulo i. Na̱me Godiha̱ Dihi debabe, na̱ no͟͡usie dogo͡u guoba, hebe fufuguoma̱i̱ to͡u fogo͡u migiyede tobolo͡u i. 41 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ne haguasie, Yesuko͡u susuga tobolo͡u yilo̱ i. 42 E̱ge o ilo kelebe ko͡u dogo͡u gudiye, ke̱no͡u si yo͟͡usiebe ta dogo͡u guyo mei. O ko͟͡ume Israel o kedia̱ hiye o, e̱ hebe fufuguoma̱i̱ to͡u fogo͡u migibasi, di duguoba damale̱yodele ile. 43 E̱ Godiko͡u damale̱yodema, a̱me Godiha̱ Dihiyode tobou kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ tagaibabe, e̱ dogo͡u gulo saga̱i̱yode tobolo͡u i. 44 Ke̱no͡u tefei, hiyou mo͟͡udi o bolo̱u̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tafalagua ke̱diliene Yesu susuga tobolo͡u i.

Yesu tolo i

(Mak 15:33-41; Luk 23:44-49; Jon 19:28-30)

45 Kegemo͡u, agali duo kelege, sa olo͡u fe̱i̱ hulia̱ degemo͡u dalali, habi 3 klok degei. 46 Habi 3 klok saga̱i̱ kege degeimo͡u, Yesuha̱ yo͟͡u e̱ ta̱e hili̱gedo ko͡u gue haguisa tobou,

Eli, Eli, lema sabaktani?

Ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue,

Ma̱ Godi, ma̱ Godi, kageimo͡u na̱ a̱ to͡u fogo͡u ya? Buk Song 22:1

47 O ilo kele tafalagua kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, o ko͟͡ume Elaija haguisoluyode tobolo͡u i. 48 Kelegeno͡u, die o taha̱ fo̱u̱kua ile, bi suo degei ta mala̱mo͡u, hebe kolo hue̱i̱ dou afido koko͡u muguomo͡u, hebeya ta koko͡u tigama mala̱ hagua hebele fogu, Yesuha̱ na̱yadomo͡u. 49 Ke̱no͡u si o ilo kelege tobou, you, di Elaijaha̱ de haguaba dogo͡u guba dugulo deba dia dalame. 50 Kegemo͡u, Yesu e̱ haba hili̱gedo gua̱ma tolo i.

51 Kelegeno͡u, yukuei hiyedo, Godiha̱ moso̱ko͡u duladi ke̱ sugu̱to͡u ge duoyado ke̱ bafolo͡u mugu. Haba gigimane hagulugi, igi hiyedo bafigisei. 52 Tofigiei widagai a so͟͡useimo͡u, Godiha̱ o sasa̱i̱ afu tofigiei su̱do kedia̱ hagua̱ma, 53 widai sa to͡u fogo͡u fogo͡u yai. Yesu e̱buko͡u ko͡u hagua̱ma imo͡u, dia̱ Godiha̱ sa Jerusalemko͡u fologoumo͡u, o sasa̱i̱ su̱doye dia̱me tofolo͡u imo͡u dugulo i. 54 Ami o kedia̱ hiye obo͡u, e̱ ami o olo͡u fe̱i̱bo͡u dia̱ Yesu dia dalaguali, gigimabo͡u, degegai olo͡u fe̱i̱ ke̱bo͡u de duguomo͡u, gue̱ degemo͡u, damale̱do, o ko͟͡ume Godiha̱ Dihiyodele i.

55 Sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne ahu saga̱i̱ dege masele tefeleiguei. Sasa̱i̱ kedia̱me Yesu seselemo͡u, sa Galili to͡u fogo͡u mo͡u, Yesu dogo͡u gulamo͡u haguasiei. 56 Sasa̱i̱ tabe e̱ hu̱be Maria, sa Makdala sasa̱i̱. Tabe Maria ta, o Jemsbo͡u Josepbo͡u dilie adio͡u. Sasa̱i̱ tabe Sebediha̱ dihi bolo̱u̱ ke̱dilie duo͡u.

Yesu tei mala̱ ile, ulou daimidu dogogu

(Mak 15:42-47; Luk 23:50-55; Jon 19:38-42)

57 Habido degeimo͡u, bibo͡u o ta Pailatko͡u i. O ke̱me sa Arimatea tie o. E̱ hu̱be Josep. E̱ne Yesuha̱ dabai degedi o dege delei. 58 E̱ Pailatko͡u folo yodu, na̱ bolo̱yodeba, a̱ Yesu tei molo͟͡u? Josepha̱ kege yodumo͡u, Pailatha̱ ami o kedia̱moko͡u Yesu tei ke̱ mala̱ba Josepko͡u ne̱mabeedei. 59 Kegeimo͡u, Josepha̱ ile, Yesu tei mala̱ hebele migile, yukuei fo̱ degei bolo̱do kaha̱ tigama mala̱ ilemo͡u, 60 ulou yo͟͡u ko͡u dama fogou kodu dogogu. Dogoguomo͡u, igi hiyedo ta mala̱ wofegelema̱ hagua, ulou dai a tefeguo fogo͡u i. 61 Sa Makdala sasa̱i̱ Mariabo͡u, Maria tabo͡u dilie widai sa ke̱ hafe̱i̱ dege masele duweguei.

Ami o kedia widai ke̱ dia deleiguei

62 Misiholo duwodi sawisiei kaha̱ nale̱ kefele idi sawisiei ke̱ mei degemo͡u, sabiyoumo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ Pailatko͡u yamo͡u tobolo͡u i, 63 hiye o, eige ogo͡u gadi o kaha̱ tolo ili mei kelegebe, e̱ ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, sawisiei kamadia mei degeiba, a̱ hagua̱ma ileyodei. 64 Kegei kaha̱, na̱ ami o kedia̱moko͡u tobo͡u ba, dia̱ sawisiei kamadia kege tei widai sa ke̱ defe̱i̱do dia dalaguamabeede tobo͡u yedele i, e̱ dabai degedi o kedia̱ tei ke̱ hiyouye mala̱ba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u e̱ tolomo͡u hagua̱ gehe̱ degeiyode tobolo͡u iye deba. Kegeligi, die ogo͡u gai ta̱ ebele kaha̱ e̱ ogo͡u gai ta̱ afu ke̱ gabaiye. 65 Pailatha̱ tobou, ni̱ ile, ami o ilo kele tobo͡u ba ya, ni̱o͡u ko͡u tewe saga̱i̱ kegeno͡u widai sa ke̱ defe̱i̱do dia dalamabeede tobo͡u mabeede tobou. 66 Kegemo͡u, hiye o kedia̱ ya, tei widai koko͡u fologamo͡u, widai a tefegu igi koko͡u maka dogoguomo͡u, ami o widai ke̱ dia dalagualene dogogulo i.

28

Yesu e̱ haba hagua̱ gehe̱ degei

(Mak 16:1-10; Luk 24:1-10; Jon 20:1-18)

1 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u sabiyoumo͡u, sa Makdala sasa̱i̱ Maria dilie, Maria ta dilie widai ke̱ dugulamo͡u yai. 2 Yolugi gigima hiyedo hagumo͡u dugu, Hiye Oha̱ e̱sol o kaha̱ hebenito͡u ge migilemo͡u, Yesu widaiko͡u ile, widai a tefegu igi hiyedo ke̱ kogolo ile figiko͡u dogoguomo͡u, e̱ igi tage koto͡u duwomo͡u kuhe degei. 3 E̱ to͡u be dibie hoho̱ sa̱ degei dugu, e̱ yukueibe fo̱ degei. 4 Widai ke̱ dia dalagua o kedia̱ e̱sol o ke̱ duguo gue̱ degemo͡u, dio kolo iligi, mihi̱ko͡u fiyasigemo͡u, tofigiei saga̱i̱ degele i.

5 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ sasa̱i̱ ke̱diliemoko͡u tobou, nele hobo͡u gue̱ degedama. A̱ tawalibe, nelebe Yesu, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i ke̱ ka haguasili. 6 E̱me ko͡u le dala mei, afu yo͟͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele gehe̱ dege hagua̱ma i. Nele fologaba, e̱ tilei koko͡u duguma. 7 Kegei kaha̱, ni̱ toto ya, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u Yesube hagua̱ gehe̱ degemo͡u, sa Galiliko͡u e̱buko͡u iyode tobo͡u ma. Dia̱ habage ya fologaba, e̱me kele dalaba dugulo ileyode tobo͡u ma. Ma̱ ta̱ ke̱no͡u fe̱i̱.

8 Kegemo͡u, sasa̱i̱ ke̱dilie widai to͡u fogo͡u toto yai. Dilie gue̱ degeiye, ke̱no͡u si hoho̱ hiyedo degele i. Dilie Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobo͡u lamo͡u fo̱u̱kua yai. 9 Youmo͡u, Yesuha̱ ali duo kele geleguomo͡u, gusugu bolofe̱i̱yodeimo͡u, dilie dulomo͡u ya hafe̱i̱ degemo͡u, yubu sugulo fiyasige duwoguali, e̱ abogo͟͡uko͡u tolo͡u mo͡u, e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i. 10 Yubu sugulo fiya duwoguamo͡u, e̱ diliemoko͡u tobou, gue̱ degedama. Nele ile, ma̱ mogo dia̱moko͡u sa Galiliko͡u no͡u yamabeede tobo͡u ma. Dia̱ a̱me kelege dugulo ile.

Ami o kedia̱ ogo͡u gai ta̱

11 Sasa̱i̱ ke̱dilie aba you youmo͡u, ami o ilo, widai dia deleiguei kedia̱, sa hiyeko͡u toto ya fologa, mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱moko͡u degegoumo͡u dugulo i ke̱ olo͡u fe̱i̱ susulo i. 12 Mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, odo odo kedia̱ kefema do̱u̱susuma, ami o kedia̱moko͡u sele hiyedo nele̱mo͡u, 13 ko͡u gue tobolo͡u i, ni̱ ko͡u gue tobo͡u ma, hulia̱me, ei tiasigeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasie, die hiye o tei ke̱ hiyouye mala̱ yaiyode tobo͡u mabeede tobolo͡u i. 14 Gamani hiye o kaha̱ ta̱ ke̱ duba, ei e̱bo͡u de do̱u̱susubabe, ni̱me hagi̱ ta dugulo ile mei. 15 Ami o kedia̱ sele ke̱ mo͟͡uma ya, mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ ta̱ dia̱moko͡u tobou saga̱i̱ kegeno͡u susulo i. Kegei kaha̱ degemo͡u, gulokou ta̱ ke̱me Juda o kedia̱ sa olo͡u fe̱i̱ tefele tobo͡u mo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u dala.

Yesuha̱ e̱ dabai o kedia̱moko͡u dabai dia̱ degele ke̱ tobou

(Mak 16:14-18; Luk 24:36-49; Jon 20:19-23)

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai o olo͡u fe̱i̱ 11 kege kedia̱ sa Galiliko͡u ya fologa, bito̱u̱ Yesuha̱ imabeedei koko͡u yai. 17 Fologa, Yesu duguomo͡u, yubu sugulo fiyasige duwoguali, e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u iye, ke̱no͡u si ilo kedia̱ge fima̱i̱ su̱do degele i. 18 Yesuha̱ dia̱moko͡u hagua hafe̱i̱ degemo͡u ko͡u gue tobou, Godiha̱ a̱moko͡u hu̱ hiyedo ke̱ ne̱i̱ dala. Hebeniha̱ bibo͡u, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bibo͡u olo͡u fe̱i̱be ma̱ hayedu dalagua. 19 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ ya, sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱me ma̱ dabai degedi o degemabadeba hehegieiba, dia̱ damale̱yodele iba, ni̱ge dia̱me ma̱ Ayebo͡u, e̱ Dihibo͡u, Duo Bolofe̱i̱bo͡u die hu̱ tageya ke̱ fafeleya degema. 20 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡u di ke̱me ni̱ge dia̱moko͡u ne hehegie tobo͡u ma, dia̱ dulo sesemabadeba. Ni̱ duma, a̱me ni̱bo͡u de dalali, uwage sawisiei kuhe hagua kogulo.

* 1:16 1:16 Kelesube Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u makai o.

* 1:21 1:21 Hu̱ ‘Yesu’ kaha̱ sibige̱be Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ mamolo͟͡u.

* 2:3 2:3 Herot e̱ yo͟͡uno͡u Juda o kedia̱ dia dalaleyade tawai.

* 2:4 2:4 Mogo͡u du daladi o ke̱me (‘pris’) Godiha̱ moso̱ kodu dabai degedi. Dabai degeimo͡u be, Godibe tageto͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ kedia̱ hayedu dalamo͡u, yo͟͡uge mogo͡u du daladi.

* 2:8 2:8 Herot e̱ dihi Yesu walamo͡u o͡u ga tobou.

* 6:15 6:16 Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u nale̱ kuolo͡u ma̱ idi.

* 6:17 6:17 Grik ta̱ebe widio towe gusege hue̱i̱ye huyede tobou.

* 8:4 8:4 Wok Pris 14:4

* 8:12 8:12 O kedia̱me Israel o sasa̱i̱.

* 9:17 9:17 Yesu e̱ sa sibige̱ kuoko͡u delei kelegebe, Juda o kedia̱ die hue̱i̱na̱be di hue̱i̱na̱ saga̱i̱ mei. Dia̱ wai meme kolo gofo͡u mamo͡u, hue̱i̱be koko͡u do͡u ma nala̱ idi.

* 10:16 10:16 Juda o kedia̱ tobo͡u dibe beibe fi̱ gofo͟͡udo dalaye, ifi di tobo͡u dine sio fowo̱be fi̱ gofo͟͡udo dala kuhe̱.

* 10:25 10:25 Tama̱ e̱ hu̱ tabe Belsebul.

* 12:3 12:3 1 Samuel 21:6

† 12:21 (12:22 widio ta̱) Belsebul e̱ hu̱ tabe Tama̱.

‡ 12:41 12:41 Jona 3:5

§ 12:42 12:42 1 King 10:1-10

* 13:30 13:31 Obe nale̱ saiko͡u mastet mugudi sebe saga̱i̱ kegei.

* 13:32 (13:33 widio ta̱) O͡u sidi mola ke̱me Tok Pisin ta̱ege ‘yis’. O͡u saga̱i̱be mola ke̱bo͡ude simo͡u, hiye degedi.

* 16:4 16:5-12 O͡u sidi mola kaha̱ sibige̱be die midiho̱ kasaga̱i̱.

* 16:18 16:18 Hu̱ Pita kaha̱ sibige̱be bogo.

* 17:3 17:3 Mosesbo͡u Elaijabo͡u diliebe Juda o kedia̱ ko͡u guai o bolo̱u̱, afudo ko͡u tofigile i.

* 18:22 18:22 77 saga̱i̱, 70x7 saga̱i̱ kege. Ke̱no͡u si sibige̱be su̱u̱doyode tobou.

* 20:2 20:2 Die ta̱e sele hu̱be ‘denarius’. Sawisiei tano͡u kaha̱ dabai degei kaha̱ hebe ke̱me sele ‘denarius’ dio tano͡u fe̱i̱ nele̱.

* 20:22 20:22 Grik ta̱ege ‘kope’ ke̱ nala̱i̱ kaha̱ sibige̱be do hiyedo dugulo.

* 21:5 21:5 Sa Saion ke̱me sa Jerusalem.

* 21:44 21:44 Tewe o kedia̱ge ta̱ ko͟͡ume Matyuha̱ nalali̱ mei o taha̱ nala̱i̱ sa̱ degeiyodele i.

* 22:24 22:24 Lo 25:5

* 22:32 22:32 O kedia̱me afu tofigile i, ke̱no͡u si Godiha̱ e̱ dihi̱le koko͡u be sosou dalaguayodei.

* 22:42 22:42 Devit e̱me Juda o sasa̱i̱ kedia̱ die ko͡u guai hiye o.

* 24:1 24:1 Godiha̱ moso̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ - Sa Jerusalemko͡u be, Godiha̱ moso̱ hiye delei. Moso̱ ke̱me tano͡u fe̱i̱ mei, moso̱ su̱do hafe̱i̱ hafe̱i̱ dege biyomo͡u ibe, kekai duledu delei.

* 24:2 24:2 Juda o kedia̱me moso̱ igiyeno͡u togolo idi.

* 24:15 24:15 Daniel 9:27, 11:31, 12:11

* 25:27 25:27 Bo͡u ta̱e bank.

* 26:2 26:2 Gabama I Sawisiei, ‘Pasoba’ ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Afu Godiha̱ sa Isip sisigo̱ wolo ke̱ woumo͡u tofigiei, kelegebe Israel sisigo̱ kedia̱no͡u si ta weli mei, mo͡u gabama i. Kegei kaha̱ e̱ tobou, ni̱ Gabama I Sawisiei ke̱ hoho̱bolo͡u ba, nale̱ kefema na̱ demabeede tobou. Kege tobo͡u mo͡u, Israel o kedia̱ sa Isip to͡u fogo͡u, die sabeko͡u fogo͡u yai (Kisim Bek 12:1-42).

* 26:53 26:53 su̱u̱do - Grik ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, ami su̱u̱dobe ami olo͡u fe̱i̱be 12 kege doho͡u go͡u gabama i. Ami tano͡u tano͡u kaha̱ duo kilebe ami o olo͡u fe̱i̱be 6,000 kege.

* 26:68 26:68 Mak 14:65 koko͡u o kedia̱ yukuei kaiye Yesuha̱ diho̱ dio͡u guo tiga i kaha̱ degemo͡u, e̱ ta duguli mei ke̱ nala̱i̱ dala.

Mak

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱

Makha̱ Nala̱i̱

Tawale Ta̱

O Mak e̱ hu̱ tabe Jon Mak. Makbe o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ o ta meiye, ke̱no͡u si Pitabo͡u Polbo͡u dogo͡u gudi o. Makha̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, Rom o kedia̱moko͡u ne̱i̱.

Makha̱ yomogo͡u nala̱i̱be, ko͡u gue nala̱i̱, ko͟͡ume ta̱ uwo bolofe̱i̱do, Godiha̱ Dihi Yesu Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱. Haba nala̱i̱be, Yesu e̱me o Jonha̱ fafeleya degei. Fafeleya degeimo͡u, Tama̱ha̱ e̱ tefele dugu ke̱ nala̱i̱. Ta̱ kuguo kuoko͡u di dugulube, Yesuha̱ Godiha̱ hu̱ya ke̱ dabai gehe̱ gehe̱ degeimo͡u dugulo ili. Damale̱do, Yesuha̱ e̱ nele̱be hiyedo, Godiha̱ hu̱ya ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiedi. Duo kasaga̱i̱ igisedi. Haba do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeimo͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱ degele idi kaha̱ hebe ke̱ne igile mugudi. Yo͟͡usie tobo͡u dibe, a̱me O Kedia̱ Dihiyodedi. E̱ o sasa̱i̱ su̱do ke̱ mamo͡u la̱mo͡u kuhe tolo i.

Kuguo Mak ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–3:6

Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be Godiha̱ dia̱ wolo͡u dalale kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u lamo͡u haguei.

Ta̱ Hiye 3:7–6:6

Yesuha̱ e̱ nele̱ ke̱ ko͡u hehegieiye, ke̱no͡u si moso̱ma̱ o kedia̱ damale̱yodele ili mei.

Ta̱ Hiye 6:6–8:21

Yesuha̱ e̱ nele̱ ke̱ ko͡u hehegieiye, ke̱no͡u si e̱ dabai degedi o kedia̱ defe̱i̱ ta tawale ili mei.

Ta̱ Hiye 8:22–10:52

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u di.

Ta̱ Hiye 11–16

Yesu e̱ do hiyedo duguomo͡u, tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei.

Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be Godiha̱ dia̱ wolo͡u dalale kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u lamo͡u haguei

1

(Ta̱ Hiye 1:1–3:6)

Fafeleya degedi o Jonha̱ egei tobou

(Matyu 3:1-12; Luk 3:1-9, 15-17; Jon 1:19-28)

1 Ko͟͡ume ta̱ uwo bolofe̱i̱do, Godiha̱ Dihi Yesu Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱.

Ta̱ ke̱me ko͡u gue yomogolo͡u, 2 o ta, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ nala̱i̱be,

Na̱ du. A̱ ma̱ ta̱ tobo͡u di o ta tobo͡u ba e̱buko͡u ile dalali, ne̱ a milolo͡u yodei ke̱.*Malakai 3:1

3 Haba ko͡u gue nala̱i̱,

Hebe mei mihi̱no͡u sa kelege Hiye Oha̱ e̱ a milo͡u ma do̱u̱susugumabeede haguisa tobo͡u ba dulo ile. Aisaia 40:3

4 Kegemo͡u, o fafeleya degedi o Jon e̱ ile, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u kuhe felei. Folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiedibe, ni̱ fi̱ boholo͡u ba fafeleya tofo͡u ma. Kegeibasi, Godiha̱ midiho̱ kasaga̱i̱, ni̱ milo͡u ga idi ke̱ gebe meiyodeleyode tobo͡u di. 5 E̱ kege tobolo͡u tafalamo͡u, sa Judia o sasa̱i̱bo͡u sa Jerusalem o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ya fologamo͡u, e̱ egei tobo͡u mo͡u dulomo͡u, die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱ kusigile tobolo͡u imamo͡u, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ to̱ Jordanko͡u fafeleya degei.

6 Jon e̱ yukuei ka̱dibe, wai kamel towe dai ke̱ fiyatiye tufo̱guo ka̱di. Nale̱ e̱ na̱dibe ka̱bubo͡u, kule hue̱i̱bo͡u deno͡u fe̱i̱ na̱di. 7 E̱ egei ko͡u gue tobo͡u di, o ta ma̱ habage haguale kaha̱ e̱ nele̱be hiyedo, ma̱ nele̱ saga̱i̱ mei. E̱ hu̱be folodo dala kaha̱ degemo͡u, e̱ hagubabe, e̱ abogo͟͡u moso̱ ka̱i̱ ke̱me a̱ bale̱ mulo̱ba ta tegile saga̱i̱ mei. 8 A̱ge ni̱me ta̱leko͡u no͡u fafeleya degedi, ha e̱no͡u si Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ ni̱ fafeleya degeleyode tobo͡u di.

Jonha̱ Yesu fafeleya degei

(Matyu 3:13-17; Luk 3:21-22)

9 Kelege Yesu e̱ sa Nasaret sa Galili duo ke̱ to͡u fogo͡u ile foloumo͡u, e̱me Jonha̱ to̱ Jordanko͡u fafeleya degei. 10 Fafeleya degema, bidileto͡u foloumo͡u, hebeni a so͟͡ugo͡u mo͡u dugu, Duo Bolofe̱i̱ha̱ sio isusu baga e̱moko͡u fulo͡u migimo͡u dugu. 11 Haba, hebenito͡u ge ta̱ uwo ta ko͡u gue haguisa tobo͡u mo͡u du, na̱me ma̱ Dihi. A̱ge na̱me tagalido, na̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli.

Tama̱ha̱ Yesu tefele dugu

(Matyu 4:1-11; Luk 4:1-13)

12 Ha kelegeno͡u Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesu tobo͡u mo͡u iligi, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u felei. 13 Hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u deleibe, sawisiei olo͡u fe̱i̱ 40 kege delei. Kelege, Tama̱ha̱ Yesu e̱ tefele duguga i. Gali kedia̱ e̱bo͡u de dalamo͡u, e̱sol o kedia̱ne e̱ dogo͡u guo delei.

Yesuha̱ sa Galiliko͡u ge dabai yomogo͡u degei

(Matyu 4:12-17; Luk 4:14-15)

14 Oe Jon didio̱ degeimo͡u, Yesu e̱ ile, sa Galiliko͡u folomo͡u, Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u siadi. 15 Sulugi ko͡u gue tobou, sawisiei Godiha̱ makama̱i̱ ke̱me ifi hafe̱i̱ degeli, Godiha̱ ni̱ wolo͡u dalalebe. Hafe̱i̱ degeiba, ni̱ fi̱ boholo͡u ba, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱no͡u damale̱yodemabeede tobo͡u di.

Yesuha̱ o doso͡u dia kege haguisoumo͡u, dia̱ e̱ sesele yai

(Matyu 4:18-22; Luk 5:1-11)

16 Yesu e̱ ohue̱i̱yai Galili koya ke̱ sulugi dugube, Saimonbo͡u e̱ mala̱ Andrubo͡u de dugu. O bolo̱u̱ dilie ohue̱i̱yai koko͡u neke mo͡u soumo͡u dugu. Diliebe miye̱ mo͟͡udi o. 17 Yesuha̱ diliemoko͡u nele a̱ sesele haguamabeede tobou. A̱ nelemoko͡u o sasa̱i̱ mo͟͡udi ke̱ hehegielamo͡u, obe miye̱ mo͟͡udi ke̱ sa̱ degeiyode tobou. 18 Dilie ke̱ dulomo͡u, totono͡u neke olo͡u fe̱i̱ koko͡u magama fogo͡u mo͡u, e̱ sesele yai.

19 Kegemo͡u, Yesuha̱ tafe̱i̱ ilemo͡u dugube, Sebediha̱ dihi Jemsbo͡u e̱ mala̱ Jonbo͡u de dugu. Mosole tageto͡u duwoguali, neke do̱u̱susulo imo͡u dugu. 20 Yesuha̱ dilie duguomo͡u, totono͡u haguisa tobo͡u mo͡u, dilie dilie ayebo͡u dabai o kedia̱bo͡u de mosole foudu duwoguamo͡u to͡u fogo͡u fogo͡u, Yesu sesele yai.

Yesuha̱ duo kasaga̱i̱ ta igile mugu

(Luk 4:31-37)

21 Yesubo͡u dia̱ ya, sa Kaperneamko͡u fologai. Fologamo͡u dalali, misiholo duwodi sawisiei kelege Yesuha̱ ile, egei moso̱ko͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobo͡u mo͡u, 22 dia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigile i. Yobe, e̱ hehegilibe, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kedia̱ hehegiedi saga̱i̱ kegei mei. E̱ tewebe e̱sofe̱i̱, hiyedo folodo.

23 Ke̱no͡u si egei moso̱ kodu o ta duwei, duo kasaga̱i̱ye tou. O kaha̱ gua̱mo͡u ko͡u gue tobou, 24 sa Nasaret o Yesu, na̱ hagua eimoko͡u ke̱i̱ degelamo͡u degeiya? Na̱ge ei makolamo͡u hagulu? A̱ge na̱me ko͡u tewe. Na̱me o bolo̱do, Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueiyode tobou. 25 Ke̱no͡u si Yesuha̱ gofo͟͡udo dege, duo kasaga̱i̱ koko͡u be, na̱ ta̱da. Na̱ o ko͟͡u to͡u fogo͡u fogo͡u iyede tobou. 26 Duo kasaga̱i̱ kaha̱ ta̱ gofo͡u ke̱ dulomo͡u, o ke̱ tolo͡u fifigima, hili̱gedo tobo͡u ma to͡u fogo͡u fogo͡u i. 27 To͡u fogo͡u imo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kesigiemo͡u, dio͟͡uno͡u ko͡u gue tugulo tobolo͡u i, ko͟͡ume ke̱i̱? O ko͟͡umaha̱ ta̱ gehe̱ ko͟͡u tobolo͡u be, sibige̱ hiyedo, nele̱bo͡u de ta̱ tobolo͡u. Duo kasaga̱i̱ kedia̱ne e̱ ta̱ dulo iyode tobolo͡u i. 28 Kege tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ ke̱ degei ta̱ uwo kaha̱ge sa Galili kileya ke̱ olo͡u fe̱i̱ totono͡u tefei.

Yesu e̱ Pitaha̱ e̱ sasa̱i̱ha̱ e̱ adio͡u ke̱ do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 8:14-15; Luk 4:38-39)

29 Yesubo͡u dia̱ egei moso̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Jemsbo͡u Jonbo͡u de sesele yai. Toto ya, Saimonbo͡u Andrubo͡u dilie moso̱ko͡u fologai. 30 Fologamo͡u, Saimonha̱ e̱ sasa̱i̱ha̱ e̱ adio͡u be suguai tilamo͡u duguomo͡u, Yesuko͡u sasa̱i̱ ko͟͡ume doyode tobolo͡u i. 31 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ ile hafe̱i̱ degemo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ dobogo͟͡u tolo͡u hagua̱gimo͡u, suguai mei degei. Suguai ke̱ mei degeimo͡u, hagua̱, nale̱ milo͡u ma, o kedia̱moko͡u ne̱i̱.

Yesuha̱ do o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Matyu 8:16-17; Luk 4:40-41)

32 Sawisiei kaha̱ habi, aso̱ mu̱mo͡u, o kedia̱ do o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mo͟͡uma, Yesuko͡u haguasiei. Duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o sasa̱i̱ne mo͟͡uma haguasiei. 33 Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ haguasie, moso̱ adi hafe̱i̱ dege kefegulo i. 34 Kefegulo imo͡u, Yesuha̱ do daga daga o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. Haba duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i one duo kasaga̱i̱ igiseimo͡u bolo̱ degele i. Duo kasaga̱i̱ kedia̱ e̱me ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u, e̱ dia̱ ta̱damabeedei.

Yesuha̱ sa Galiliya ke̱ siei

(Luk 4:42-44)

35 Gusugudo hulia̱meko͡u Yesu e̱ hagua̱ma ile, sa o mei koko͡u folomo͡u duwoli diho̱ baga̱ tobou. 36 Fogo͡u imo͡u, Saimonha̱ e̱ yogo dia̱bo͡u de Yesu ka yai. 37 Yolugi duguomo͡u, e̱moko͡u tobolo͡u i, o sasa̱i̱ kedia̱ na̱ ka iliyode tobou. 38 Yesuha̱ tobou, gebe mei, di ile, sa sa hafe̱i̱ dala keleya ke̱ siamebeede tobou. A̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne egei tobo͡u lamo͡u. Yobe, a̱me dabai ke̱ degelamo͡u hagueiyode tobou. 39 E̱ kege tobo͡u ma ile, sa Galiliya ke̱ olo͡u fe̱i̱ siei. E̱ die egei moso̱ya egei tobo͡u mo͡u sulugi, o sasa̱i̱ duo kasaga̱i̱ye tolo͡u ine duo kasaga̱i̱ igisemo͡u siei.

Yesuha̱ dobo doye tou o ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 8:1-4; Luk 5:12-16)

40 O ta, dobo doye tou o kaha̱ Yesuko͡u ile folomo͡u, yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, nele̱do dege ko͡u gue tobou, na̱ tagaibabe, na̱ a̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeleyodei. 41 Yesuha̱ o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, solo͡u do hiyedo degemo͡u, e̱ dobogo͟͡u susuguo kuguomo͡u, a̱ge na̱me bolo̱ degele ke̱ tagaliyode tobou. 42 Kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u dobo doye tou o ke̱ bolo̱ degei. 43 Bolo̱ degeimo͡u, Yesuha̱ na̱ iyede tobou. Ilamo͡u degeimo͡u, e̱ nele̱do dege ko͡u gue tobou, 44 a̱ na̱ bologua̱i̱ ke̱ o tako͡u hobo͡u tobo͡u da. Haba na̱ Godiha̱ moso̱ko͡u ile, ne̱ to͡u bolo̱ degei ke̱ mogo͡u du daladi o* koko͡u hegiba, e̱ge Mosesha̱ tobou ke̱no͡u seseleba, gali* sile Godiko͡u nele̱, na̱ bolo̱ degei kaha̱ degeimo͡u. Kegeiba, o sasa̱i̱ kedia̱ ne̱ do mei degei ke̱ tawale ileyode tobou. 45 Ke̱no͡u si o kaha̱ge ta̱ ke̱me duli mei, e̱ ile o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u siei. Kegemo͡u, Yesu e̱ o sasa̱i̱ dihi̱le, sa sa hafe̱i̱ kele ta siale saga̱i̱ mei,* e̱ ile figiko͡u no͡u delei. Dalali dugube, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u no͡u haguasieimo͡u dugu.

2

Yesuha̱ o ta ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u tofigiei ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 9:1-8; Luk 5:17-26)

1 Sawisiei ilo kele mei degeimo͡u, Yesu e̱ boholo͡u ma̱ ile, sa Kaperneamko͡u foloumo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ e̱me moso̱ko͡u duwoyodeimo͡u dulo i. 2 Dulomo͡u, haguasiemo͡u, moso̱ koko͡u no͡u kefeligi, moso̱ ke̱me fegegu. Moso̱ duwo koko͡u bo͡u adiyabo͡u olo͡u fe̱i̱ fegegu. Fegegumo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobou. 3 Kegeimo͡u, o ilo kedia̱ do o ta mala̱ haguasiei. O ke̱me ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u olo͡u fe̱i̱ tofigiei. O bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege kedia̱ do o ke̱ mala̱ hebele haguasiei. 4 Haguasiemo͡u dugu, moso̱ fegegu degeimo͡u, do o ke̱ Yesuko͡u mala̱ fologale saga̱i̱ mei degemo͡u, dia̱ moso̱ tageto͡u mala̱ fologa, moso̱ igiguo, do o ke̱ botegei tageto͡u tilamo͡u, tigiko͡u gogomoguema, amafe̱i̱ to͡u fofo͡u guesa̱ mulo̱, Yesuha̱ tafala kele hafe̱i̱do dege dogogulo i. 5 Yesuha̱ die damale̱yodei ke̱ duguomo͡u, e̱ do o koko͡u ko͡u gue tobou, mogo dihi, a̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ na̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodili.

6 Ke̱no͡u si Mosesha̱ kuolo͡u yo du o ilo kedia̱ moso̱ koko͡u duwoguali ko͡u gue fima̱ i, 7 o ko͟͡umaha̱ge e̱me Godiha̱ timo͡u ke̱ mo͡u la̱diyodilibe kageimo͡u tobo͡u ya? O taege midiho̱ kasaga̱i̱, obe milo͡u gadi ke̱me ta gebe meiyodele saga̱i̱ mei. Ke̱me Godiha̱no͡u si degeleyode tawale i. 8 O kedia̱ kege fima̱ imo͡u, kelegeno͡u Yesuha̱ die fima̱i̱ ke̱ tawalemo͡u yodu, ni̱ kageimo͡u kege fima̱ iya? 9 A̱ge do o kuoko͡u kage tobolo͡u? Midiho̱ kasaga̱i̱, do o kaha̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodili kaha̱, ni̱ge a̱me ogo͡u ga tobo͡u di oyodele ili. Haba, a̱ge do o kuoko͡u, na̱ hagua̱ma, ne̱ botegei ke̱ mala̱ hebele iyedilibe, ni̱ge kageimo͡u a̱ ogo͡u ga tobolo͡u yode tawale iya? 10 O Kedia̱ Dihi e̱me sa sibige̱ kuoko͡u be hu̱ hiyedo dala. E̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ obe milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodele saga̱i̱yode tobou. Yesu e̱ yo͟͡usie kege tobou, o kedia̱ ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me sibige̱bo͡u dade tawamabadomo͡u . Kege tobo͡u mamo͡u, e̱ do o koko͡u ko͡u gue tobou, 11 a̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, na̱ hagua̱, ne̱ botegei ke̱ mala̱ba, ne̱ moso̱ko͡u iyedei. 12 Kege tobo͡u mo͡u, o kaha̱ hagua̱, o kedia̱ dihi̱le koko͡u e̱ botegei ke̱ toto mala̱ hebele imo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele foguomo͡u, afu ei midiho̱ ko͡u guei ta duguli meiyode tobolo͡u i.

Yesuha̱ o Livai haguisai

(Matyu 9:9-13; Luk 5:27-32)

13 Kegemo͡u, Yesu e̱ ohue̱i̱yai Galili biya̱ya ke̱ haba iligi, o sasa̱i̱ su̱do e̱moko͡u haguasieimo͡u duguomo͡u, o kedia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegiei. 14 Iligi dugube, gamani sibidi sele kefedi moso̱ koko͡u Alfiusha̱ dihi Livai koko͡u duwomo͡u duguomo͡u, na̱ hagua̱ba, da imebeede tobo͡u mo͡u, e̱ hagua̱ Yesu sesele i.

15 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile Livaiha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, nale̱ nala̱ duwomo͡u, ogo͡u ga tobo͡u ma gamani sibidi sele kefedi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di obo͡u su̱do kedia̱ Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u de duwoguali nale̱ nala̱ i, o kegele ine su̱do e̱bo͡u de suluguadi kaha̱ degemo͡u . 16 Kuolo͡u yo dulo i o ilo kedia̱me Farisi o. O kedia̱ge Yesu e̱ o midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi obo͡u, gamani sibidi sele kefele idi obo͡u de duwoli nale̱ no̱u̱mo͡u duguomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue yodulo i, kageimo͡u e̱ gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi obo͡u de duwoli nale̱ no̱u̱ya? 17 Yesu e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, o do meiyege mola moso̱ko͡u be idiyo mei. Do oyeno͡u si mola moso̱ko͡u yadi. A̱ hagueibe, do̱u̱do o kedia̱no͡u haguisalamo͡u hagueli mei. A̱ hagueibe, o sasa̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kedia̱ haguisalamo͡u kuhe haguei.

Yesuha̱ nale̱ kuolo͡u dogogudi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Matyu 9:14-17; Luk 5:33-39)

18 Sawisiei ta, Jonha̱ e̱ dabai degele idi obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ nale̱ kuolo͡u dogogulo i. Kuolo͡u dogogumo͡u, o ilo kelege Yesuko͡u ya, ko͡u gue yodulo i, Jonha̱ dabai degele idi obo͡u, Farisi o kedia̱ dabai degele idi obo͡u kedia̱ nale̱ kuolo͡u dogogulo i. Kageimo͡u ne̱ dabai degedi o kedia̱ge nale̱ na̱di koko͡u kuolo͡u ta dogoguyo mei? 19 Yesuha̱ sima ko͡u gue tobou, o taha̱ sobo͡u hulaba, nale̱ hiyedo kefeguoba, e̱ mogo dia̱ diguba, haguasie fele̱gababe, nale̱ ta kuolo͡u dogogulo saga̱i̱ mei. Yobe, sobo͡u hulo o ke̱me dia̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u. 20 Ke̱no͡u si o ilo kele die mogo mala̱ fogo͡u iba kelege, nale̱ kuhe kuolo͡u dogogulo ileyode tobou.

21 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, o tae yukuei ebele do͡u lai ke̱ yukuei afuko͡u koko͡u dogoguo gofo͡u diyo mei. Kege degeiba, yukuei ke̱ bigibabe, yukuei kai gehe̱ dogoguo gofou ke̱me huyafe̱i̱ degeiba, yukuei ko͡u ke̱me dolodo do͡u laleyode tobou. 22 Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo, ebele milou ke̱ne wai meme kolo, oe afu ko͡u milou kodu so͡u gudiyo mei. Kege degeibabe, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo kaha̱ wai meme kolo ke̱ do͡u lama ile. Kegeiba, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u, wai meme kolobo͡u olo͡u fe̱i̱ makolo hobogolo͡u. Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ebele ke̱me wai meme kolo ebele koduno͡u so͡u gubasi bolo̱yode tobou.

Yesuha̱ misiholo duwodi sawisiei kelege dabai degele kuolo͡u dogogu kaha̱ ta̱

(Matyu 12:1-8; Luk 6:1-5)

23 Misiholo duwodi sawisiei ta kelege, Yesubo͡u dia̱ hebe hai sa duoya ke̱ yai. E̱ dabai degedi o kedia̱ nale̱ fi ke̱ gama nala̱mo͡u yai. 24 Farisi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodulo i, na̱ dugu, o kedia̱me misiholo duwodi sawisiei kaha̱ kuolo͡u ke̱me kageimo͡u gobolo͡u iya?

25 Kegeimo͡u, Yesuha̱ die ta̱ sima tobou, Devitha̱ degei kaha̱ ta̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ge huso͟͡uma tawale ili mei sa̱ degei.* Devitbo͡u e̱ mogo dia̱bo͡u kedia̱ hagi̱ hiyedo, nale̱ nali̱ mei, hegie degele i ke̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u. 26 Afudo, o Abiatarbe mogo͡u du daladi hiye o delei kelegebe, Devit e̱ Godiha̱ falai moso̱ko͡u folomo͡u, o͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u dogogu daladi ke̱ na̱i̱. O͡u si ke̱me kuolo͡u, mogo͡u du dalaguadi o kedia̱no͡u nala̱ idiye, ke̱no͡u si Devit e̱ nolu̱gi, e̱ mogo dia̱moko͡u ne ne̱i̱yode tobou.

27 Kegemo͡u, Yesuha̱ o kedia̱moko͡u haba tobou, misiholo duwodi sawisiei ke̱ degeli mei kelegebe, Godiha̱ o milou. Milo͡u mamo͡u ise, misiholo duwodi sawisiei ke̱ makama̱i̱, o sasa̱i̱ di dogo͡u gulamo͡u. 28 Kegemo͡u, O Kedia̱ Dihi e̱me misiholo duwodi sawisiei ke̱ne dia daladi oyode tobou.

3

Misiholo duwodi sawisiei kelege, Yesuha̱ o dobogo͟͡u kasaga̱i̱ ta bologua̱i̱

(Matyu 12:9-14; Luk 6:6-11)

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ egei moso̱ko͡u haba felei. Folomo͡u dugube, o ta e̱ dobogo͟͡u tei ke̱me duwomo͡u dugu. 2 O ilo kedia̱ Yesuha̱ degeladi ke̱ defe̱i̱do baha duweguei. Yobe, Yesu e̱ misiholo duwodi sawisiei kelege do o ke̱me bologuo̱u̱ba bolo̱ degeibabe, o kedia̱ge e̱ ta̱ saleyodema fima̱ i. 3 Kegemo͡u, Yesuha̱ o dobogo͟͡u tei koko͡u, na̱ hagua̱ba, o dihi̱le kuoko͡u tafalayede tobou. 4 Do o koko͡u kege tobo͡u mamo͡u, o duwogua kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, di misiholo duwodi sawisiei kelegebe, di midiho̱ kasaga̱i̱ de milolo͡u? Ha midiho̱ bolo̱no͡u milolo͡u? Di o de wouba tofigile? Haba o de bologuo̱u̱ba bolo̱ degeleno͡u? Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege kage tobolo͡u? Ke̱no͡u si o kedia̱ ta̱ ta tobo͡u li mei. 5 Yesuha̱ o kedia̱moko͡u kege tobo͡u ma maseligi dugube, die fi̱be hili̱gile imo͡u duguomo͡u, e̱ne gofo͟͡ubo͡u hagi̱bo͡u degemo͡u, dobogo͟͡u tei o koko͡u tobou, ne̱ dobogo͟͡u do̱u̱susuguyedeimo͡u, o kaha̱ e̱ dobogo͟͡u do̱u̱susugumo͡u, kuhe bolo̱ degei. 6 O ke̱ bolo̱ degeimo͡u, Farisi o kedia̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u, mihi̱ko͡u muguai. Muguamo͡u, Herotha̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de toto kefeguomo͡u, Yesube kage wolo domo͡u tugulo tobolo͡u i.

Yesuha̱ e̱ nele̱ ke̱ ko͡u hehegieiye, ke̱no͡u si moso̱ma̱ o kedia̱ damale̱yodele ili mei

(Ta̱ Hiye 3:7–6:6)

O su̱do ya, ohue̱i̱yai hafe̱i̱ dege kefegulo i

(Luk 6:17-19)

7 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de sa ke̱ to͡u fogo͡u, ohue̱i̱yai Galiliko͡u fogo͡u youmo͡u, sa Galili tie o sasa̱i̱ su̱do e̱ imo͡u sesele yai. 8 Sa sa o sasa̱i̱ su̱u̱do Yesuha̱ degedi kaha̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, dia̱ne dugulamo͡u yai. Damale̱do, sa Judiabo͡u, sa Jerusalembo͡u, sa Idumeabo͡u, to̱ Jordan ilobo͡u, sa Tair hafe̱i̱ sabo͡u, sa Saidon hafe̱i̱ tie obo͡u olo͡u fe̱i̱ Yesu dugulamo͡u ya fologa kefegulo i. 9 O sasa̱i̱ su̱do fologoumo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, o su̱do kefegulugi, a̱ ta̱leko͡u ka muguye, ni̱ mosole ta mala̱ hagua, hafe̱i̱ ko͡u le dogoguma. O sasa̱i̱ su̱do hagubabe, a̱ mosole koko͡u foloyode tobou. 10 Ta̱ kaha̱ yobe ko͡u gue, afu Yesuha̱ do o sasa̱i̱ su̱do bologua̱di kaha̱ degemo͡u, do o sasa̱i̱ ilo kelene e̱moko͡u haguasiei. Dia̱ fufumo͡u haguasie, hafe̱i̱ dege tafalaguali, die dobogo͟͡uye e̱ kugulamo͡u degele i. 11 Duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o kedia̱ne e̱ duguomo͡u, yubu sugulo fiyamo͡u, ta̱ digio degema, na̱me Godiha̱ Dihiyode tobolo͡u idi. 12 Ke̱no͡u si Yesuha̱ o kedia̱moko͡u nele̱do dege tobou, ni̱ge a̱me o ke̱yode tobo͡u dama.

Yesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o olo͡u fe̱i̱ 12 kege makai

(Matyu 10:1-4; Luk 6:12-16)

13 Yesuha̱ bito̱u̱ko͡u folomo͡u, e̱bo͡u de dalaguale o kedia̱ maka degelamo͡u haguisoumo͡u, dia̱ e̱moko͡u haguasiei. 14 Haguasieimo͡u, e̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege, ni̱me ma̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-oyodema maka degei, e̱bo͡u de dalaguali, egei tobolo͡u suluguamabadomo͡u. 15 O kedia̱moko͡u duo kasaga̱i̱ne igisemabadomo͡u nele̱ ne̱i̱. 16 O olo͡u fe̱i̱ 12 kege makama̱i̱be kuhe̱, o ta e̱ hu̱be Saimon. Yesuha̱ e̱ hu̱ gehe̱ tibe Pita. 17 Haba tabe Sebediha̱ dihi Jemsbo͡u, e̱ mala̱ Jonbo͡u de makai. E̱ dilie hu̱ ta tibe Boanerges. Hu̱ kaha̱ sibige̱be dibie baga ta̱di o. 18 Haba Andrubo͡u Filipbo͡u Bartolomyubo͡u Matyubo͡u, Tomasbo͡u, Alfiusha̱ dihi Jemsbo͡u, Tadiusbo͡u de maka degei. Haba Saimon ta, e̱ hu̱ tabe Selot, makai. 19 Haba tabe Judas Iskariot. O ke̱me Yesu ho o kedia̱moko͡u sesegulo o.

Dia̱ Yesube Belsebulbo͡u de* dabai degediyode tobolo͡u i

(Matyu 12:24-32; Luk 11:14-23, 12:10)

20 Yesu e̱ moso̱ko͡u foloumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do haba haguasie kefegu. Kefegumo͡u, e̱bo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ nale̱ nale̱ saga̱i̱ mei. 21 Yesuha̱ degeli ke̱ tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱ soso͡u dia̱ e̱ dogo͡u gulamo͡u haguasiei. E̱me fi̱ toto͡u degei de fima̱ i.

22 Kegemo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o ilo kedia̱ sa Jerusalem to͡u fogo͡u haguasie tobolo͡u i, o ko͟͡ume Belsebulye tou o. Duo kasaga̱i̱ kedia̱ hiye oha̱ nele̱yeno͡u o ko͟͡umaha̱ duo kasaga̱i̱ igisediyode tobolo͡u i. 23 Kege tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ o kedia̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u, ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, Tama̱ha̱ge haba Tama̱ yo͟͡usiebe ta igile filale̱ saga̱i̱ meiyode tobou. 24 Sa ta obiyei kedia̱ dio͟͡usie fileba biyoubabe, sa kele obiyei ke̱me bologua̱ dalale mei. 25 O soso͡u tano͡u yene dio͟͡usie fileba biyoubabe, soso͡u ke̱me ta bologua̱ dalale mei. 26 Tama̱ha̱ yo͟͡usie biyoubane, e̱ soso͡u fiba, e̱ bologua̱ ta dalale mei, olo͡u fe̱i̱ mei degeleyode tobou.

27 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, o taha̱ nele̱do o taha̱ moso̱ko͡u foloba, bi hiyou ta molo͟͡u saga̱i̱ mei. Nele̱do o ke̱ tigama dogoguobasi, bima̱i̱ e̱ moso̱du dalagua ke̱ molo͟͡u.

28 Haba tobou, a̱ge ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ge obe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱bo͡u, ta̱ kasaga̱i̱ tobo͡u di ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ ko͡u gebe meiyodeleno͡u. 29 Ke̱no͡u si o taha̱ ta Duo Bolofe̱i̱ huyafe̱i̱ degeibabe, Godiha̱ge midiho̱ ke̱me ta gebe meiyodele meido. Ifibo͡u sabitabo͡u yo͟͡u kegeno͡u dalaleyode tobou. 30 O kedia̱ge Yesu e̱me duo kasaga̱i̱ dalayodei kaha̱ degemo͡u kuhe kege tobou.

Koyobe Yesuha̱ e̱ adio͡u bo͡u e̱ mala̱ dia̱bo͡u?

(Matyu 12:46-50; Luk 8:19-21)

31 Kegeimo͡u, Yesuha̱ e̱ adio͡u bo͡u e̱ mala̱ dia̱bo͡u e̱moko͡u haguasiei, mihi̱ko͡u tafalaguali, o tako͡u tobou, Yesu tobo͡u ba eimoko͡u migiyede tobou. 32 Moso̱dube, o sasa̱i̱ su̱do Yesu sile̱ma̱ duwoguali, e̱moko͡u tobou, ne̱ adio͡u bo͡u ne̱ mala̱ dia̱bo͡u na̱ ka haguasiei, mihi̱ko͡u tafalaguayode tobolo͡u i. 33 Kegemo͡u e̱ sima tobou, koyobe ma̱ adio͡u bo͡u ma̱ mala̱ dia̱bo͡u? 34 O sasa̱i̱ yo͟͡u e̱ sile̱ma̱ biyei kedia̱moko͡u maselemo͡u tobou, duguma, o sasa̱i̱ ko͟͡udia̱si ma̱ adio͡u bo͡u, ma̱ mala̱bo͡u be kuhe̱. 35 O sasa̱i̱ Godiha̱ tagaliya ke̱ sulugua kedia̱no͡u si ma̱ mala̱bo͡u, ma̱ bobasibo͡u, ma̱ adio͡u bo͡u dia̱me kehe̱.

4

Ta̱ makaibe nale̱ hou hebe haimiko͡u hebesei koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 13:1-9; Luk 8:4-8)

1 Ohue̱i̱yai koko͡u ge Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u haba hehegiei. Hehegieimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do haguasie kefegumo͡u, e̱ mosole ta tilamo͡u koko͡u folo duwomo͡u, mosole a̱i̱ko͡u huyadefe̱i̱ tegumo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ to̱ biya̱ko͡u tefeleiguei. 2 Tafalaguamo͡u, e̱ kelege ta̱ makai su̱do tobo͡u mo͡u i.

E̱ tabe ko͡u gue tobou, 3 ni̱ duma. O taha̱ e̱ hebe haimiko͡u nale̱ hou hebeselamo͡u i. 4 Nale̱ hou hebeseibe, ilo kelebe aliko͡u fiyasigeimo͡u, sio kedia̱ haguasie mo͟͡uma nala̱ i. 5 Nale̱ hou ilo kelebe mihi̱ igibo͡u koko͡u fiyasigei. Mihi̱ hiye mei kaha̱ degemo͡u, nale̱ hou toto ko͡u fua feleiye, 6 ke̱no͡u si aso̱ hoho̱gumo͡u, difi hiyedo degeimo͡u, nale̱ hou olo͡u fe̱i̱ tofigiei, tefebo͡u mei kaha̱ degemo͡u. 7 Nale̱ ho ilo kelebe aye̱ ti yo kodu fiyasigei. Nale̱ hou foloumo͡u, aye̱ ti kaha̱ne folomo͡u, nale̱ hou ke̱ gogu. Segei sibige̱ ta mali̱ mei. 8 Nale̱ hou ilo kelebe mihi̱ bolofe̱i̱ koko͡u fiyasigei. Fiyasigemo͡u, nale̱ hou fua folomo͡u, sibige̱ hiyedo ma̱ i. Ilo kelebe 30 kege ma̱ i, ilo kelebe 60 kege ma̱ i, ilo kelebe 100 kege ma̱ iyodei. 9 Yesuha̱ haba tobou, o koyo na̱, kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u defe̱i̱do du.

Yesuha̱ ta̱ makai hehegie tobo͡u di kaha̱ sibige̱ ke̱ tobou

(Matyu 13:10-17; Luk 8:9-10)

10 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ile hobogo͡u mo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱bo͡u, haba e̱bo͡u de daladi o kedia̱bo͡u de e̱moko͡u ta̱ makai olo͡u fe̱i̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ yoduga i. 11 Yesuha̱ o kedia̱moko͡u tobou, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ tawamabadomo͡u yo͟͡u ni̱moko͡u ko͡u hegi, mogogou ta dala mei. O damale̱yodele ili mei kedia̱no͡u si ta̱ makaino͡u dudi, ta̱ sibige̱ ta dudiyo meiyode tobou. 12 Kegemo͡u, afu o taha̱ ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ko͡u duguloye, ke̱no͡u si sibige̱ ta dugulo ile mei.

Ko͡u duloye, ke̱no͡u si sibige̱ ta tawale ile mei.

Kegeligi, fi̱ boholo͡u iba, Godiha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milolo͡u idi ke̱ gebe meiyodeiye domo͡u. Aisaia 6:9-10

Nale̱ hou hebesei ta̱ makai kaha̱ sibige̱

(Matyu 13:18-23; Luk 8:11-15)

13 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ ta̱ ko͟͡umaha̱ sibige̱be tawaiyo mei kaha̱ degemo͡u, ta̱ makai ilo kele tobolo͡u ke̱ne ni̱ ta tawale saga̱i̱ mei. 14 O nale̱ hou hebesei ke̱me Godiha̱ ta̱ ke̱ hebesei. 15 Nale̱ hou aliko͡u fiyasigei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ ilo kele Godiha̱ ta̱ dumo͡u be, Tama̱ha̱ge totodo hagua, Godiha̱ ta̱ die duledu segei ke̱me igisedi. 16 Nale̱ hou mihi̱ igibo͡u koko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ ilo kelebe Godiha̱ ta̱ dulo, toto tawalemo͡u hoho̱ degediye, 17 ke̱no͡u si o ke̱me tefebo͡u mei kaha̱, Godiha̱ ta̱be hiyefe̱i̱ daladiyo mei. Godiha̱ ta̱ sesele ilamo͡u degeligi, hagi̱ gehe̱ gehe̱bo͡u, haba oe dia̱ makolamo͡u degele imo͡u duguomo͡u be, die damale̱yodei ke̱me totono͡u to͡u fogo͡u le idi. 18 Nale̱ hou aye̱ ti yoko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ ilo kele Godiha̱ ta̱ ko͡u dulo idiye, 19 ke̱no͡u si sa sibige̱ kaha̱ hagi̱ su̱do ke̱no͡u fima̱mo͡u, sele hiyedo molo͟͡u saga̱i̱bo͡u, bi daga daga ke̱ molo͟͡u saga̱i̱ fima̱i̱ kaha̱ge Godiha̱ ta̱ ke̱ akogumo͡u be, sibige̱ ta ma̱diyo mei. 20 Ke̱no͡u si nale̱ hou mihi̱ bolofe̱i̱ koko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ ta̱ dulo, damale̱yodele i. O sasa̱i̱ kedia̱me segei folo sibige̱ hiyedo ma̱di ke̱ sa̱ degei. Ilo kele 30 kege ma̱di, ilo kelebe 60 kege ma̱di, ilo kelebe 100 kege ma̱diyode tobou.

Obe kama̱i̱ dou migiemo͡u be, bilika hayedu dogogudiyo mei

(Luk 8:16-18)

21 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, obe kama̱i̱ migie mala̱ haguamo͡u be, bilika hayedu dogogudiyo mei. Fafai hayedune ta dogogudiyo mei, moso̱ tama̱ kele dogogudi. 22 Bi olo͡u fe̱i̱ mogogou dala ke̱me habage tama̱ degele. Bi olo͡u fe̱i̱ oe gogogu dala ke̱ne habage ko͡u tama̱ degele dala. 23 O koyoha̱ kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u duyede tobou.

24 Ta̱ ni̱ dulu ko͟͡ume defe̱i̱do fima̱ma. Ni̱ o tako͡u ne̱di ke̱me, Godiha̱ne ke̱no͡u tefele ni̱moko͡u nele̱. Haba dogo͡u guoba, hiyedo dege nele̱yode tobou. 25 O taha̱ bi ilo kele dalababe, Godiha̱ge tage dogo͡u guba, bi su̱do degele. O taha̱ ta e̱ bi hiyefe̱i̱ mei debabe, e̱ bi huyadefe̱i̱ dala ke̱me Godiha̱ molo͟͡uyode tobou.

Segei hou fua felei ta̱ makai

26 Yesuha̱ haba tobou, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱ ke̱me ko͡u guei, o taha̱ mihi̱ko͡u segei hou sogoma fogo͡u i saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 27 O kaha̱ hulia̱me tiadi, agali siadi kelege, segei hou kaha̱ kage folo hiye degelibe, e̱ge ta tewe mei. 28 Mihi̱yeno͡u degeiye, segei kuhe folodi. Bege̱ buko͡u foulugi, ise so͡u degema kuhe ma̱di. 29 Nale̱ sibige̱ mo̱u̱mo͡u be, o kaha̱ ile diafigidi. Yobe, segei ke̱me ise suwi degei degemo͡u mo͟͡udiyode tobou.

Ta̱ makaibe nale̱ mastet* ho koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 13:31-32; Luk 13:18-19)

30 Yesuha̱ haba tobou, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱be kagei? Ta̱ makaibe di kagei koko͡u tobolo͡u? 31 Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱ ke̱me nale̱ mastet ho saga̱i̱ kegei. Mastet ho ke̱me nale̱ ilo kedia̱ ho saga̱i̱ kegei mei. Huyadefe̱i̱do ke̱ mihi̱ko͡u sogolo idi. 32 Sogoma fogo͡u mo͡u, nale̱ mastet hou kaha̱ folomo͡u hiye degedi, segei ilo kelebe e̱ hiye degedi saga̱i̱ kege degediyo mei. E̱me hebe sa̱ degei, go hiyedo degeimo͡u, sio kedia̱ haguasie, e̱ guo hayedu bi togolo idiyode tobou.

Yesuha̱ egeibe ta̱ makaiyano͡u tobo͡u di

(Matyu 13:34-35)

33 Yesu e̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u dibe, e̱ ta̱ makai ko͡u tobo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u haba tobo͡u di. O sasa̱i̱ kedia̱ tawale i ho fogo͡u mo͡u be, e̱ mo͡u hiyafogo͡u di. 34 O sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be e̱ ta̱ sibige̱bo͡u de ta tobo͡u diyo mei. Ta̱ makaino͡u tobo͡u di. E̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u deno͡u dalalisi, ta̱ sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobo͡u di.

Yesuha̱ tobo͡u mo͡u, wi hiyedo mei degei

(Matyu 8:23-27; Luk 8:22-25)

35 Sawisiei kelege, habido degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u di ohue̱i̱yai ilobo͡u imebeede tobou. 36 Imebeedemamo͡u, dia̱ o sasa̱i̱ kefei ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, mosole Yesuha̱ duwo ke̱ sama yai. Mosole ilo kelene sesele yai. 37 Yolugi, wi hiyedo hagua, to̱ bobouye mosole foudu gobo͡u gi sama, hue̱i̱ ama̱mala̱mo͡u degei. 38 E̱me mosole siowo͟͡uko͡u woma dogoguo tiei tilamo͡u tile hagua̱gie tobou, Tisa, na̱ge dibe hue̱i̱ye woladi ke̱ tawaiyo meiyode tobolo͡u i. 39 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ hagua̱, wi hiye ke̱ akoguo, to̱ bobou koko͡u tobou, uwo degeli ke̱ fogo͡u yedeimo͡u, wi hiye ke̱bo͡u to̱ bobou ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ mei degei. 40 Mei degeimo͡u, e̱ dia̱moko͡u ko͡u gue yodu, ni̱ kageimo͡u gue̱ degele iya? Ni̱ a̱moko͡u be damale̱yodeiyo mei? 41 Dia̱ gue̱ hiyedo degemo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o ko͟͡ume koyodo? Wibo͡u to̱ boboubo͡u kaha̱ne e̱ ta̱ dulomo͡u, mei degeliyode tobolo͡u i.

5

Yesuha̱ duo kasaga̱i̱, fi̱ toto͡u degei o tako͡u dala ke̱ igile mugu

(Matyu 8:28-34; Luk 8:26-39)

1 Yesuha̱ e̱ dabai degedi obo͡u de mosole sama, ohue̱i̱yai Galili dama, ilobo͡u sa Gerasako͡u ile fologai. 2 Yesuha̱ mosole dogoguo fogo͡u imo͡u, duo kasaga̱i̱ye tou o ta e̱ tofigiei widagai saya ke̱ sia dema hagumo͡u gelegu. 3 E̱me tei widagai sako͡u tiadi o. O tae tigale saga̱i̱ mei. Tigi nele̱doyene tigale saga̱i̱ mei. 4 Oe e̱me dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u tigi nele̱doye tiga idiye, ke̱no͡u si e̱ tigi ke̱ kagile fila̱ kama fodi. E̱me nele̱ hiyedo, oe e̱ tolo͡u saga̱i̱ mei. 5 Sawisiei olo͡u fe̱i̱, agalibo͡u hulia̱bo͡u debe e̱me tei widagaiyabo͡u bito̱u̱yabo͡u deno͡u siadi. E̱ go͡u gua̱ma sulugi, yo͟͡usie e̱ kolo igiye kagisedi.

6 O kaha̱ge Yesu ahudo tafalamo͡u duguomo͡u, e̱ fo̱u̱kua hagua, Yesuha̱ tafala hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, 7 e̱ ta̱ nele̱bo͡u do tobou, Yesu, na̱me damale̱do Godiha̱ Dihi. Na̱ a̱moko͡u ke̱i̱ degelamo͡u? A̱ na̱moko͡u Godiha̱ hu̱ya ke̱ a̱me makodayede tobou. 8 Yobe, Yesuha̱ ko͡u tobou, duo kasaga̱i̱, na̱ o ko͟͡u to͡u fogo͡u fogo͡u iyede tobou kaha̱ degemo͡u. 9 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u ne̱ hu̱be koyo? de yodu. Ma̱ hu̱be Ami, eibe su̱do dalaguayode tobou. 10 Kege tobo͡u ma haba tobo͡u mo͡u iligi, na̱ duo kasaga̱i̱ su̱do ma̱ duledu dala ke̱me sa ahudo sa koko͡u hobo͡u igisedayede tobou.

11 Sa kelegebe, bito̱u̱ huyadefe̱i̱ ta hafe̱i̱ koko͡u be, wai su̱do biye̱ nala̱ deleiguei. 12 Duo kasaga̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u nele̱do dege ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ ei tobo͡u ba ya, wai duledu fologalebe de bolo̱? 13 Yesuha̱ ni̱ imabeedeimo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱ o ke̱ to͡u fogo͡u ya, wai kedia̱ duledu fologai. Fologoumo͡u, wai kedia̱ fo̱u̱kua ya, tia̱haiya ke̱ ohue̱i̱yai koko͡u fogu fiyasigemo͡u, hue̱i̱ye olo͡u fe̱i̱ woumo͡u tofigile hobogou. Wai olo͡u fe̱i̱be 2,000 kege sa̱ degei.

14 Wai su̱do ke̱ dia dalaguadi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, kama fosige ya, sa hiye kileyabo͡u, sa sa hafe̱i̱ya ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ta̱ ke̱ susulo tobo͡u mo͡u suluguei. O sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, kage degeiye degei domo͡u dugulamo͡u haguasiei. 15 Yesuko͡u haguasiemo͡u dugube, duo kasaga̱i̱ye ko͡u tou o ke̱me duwomo͡u dugulo i. Fi̱ toto͡u degei ke̱me mei degeimo͡u, fima̱i̱ bolofe̱i̱do degeimo͡u, yukuei ka̱ma duwei. Dia̱ ke̱ duguomo͡u, gue̱ degele i. 16 Yesuha̱ degeimo͡u dugulo i o kedia̱ge dia̱moko͡u ke̱ susulo tobolo͡u i. O duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ igile mugu ke̱bo͡u, haba wai tofigiei ke̱bo͡u de susulo tobolo͡u i. 17 Dia̱ ke̱ tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, Yesuko͡u ta̱ nele̱do dege, na̱ ei sa ko͟͡u to͡u fogo͡u ba, sa ta fogo͡u iyede tobolo͡u i.

18 Kegemo͡u, Yesuha̱ mosole foudu fala degeimo͡u, duo kasaga̱i̱ye ko͡u tou o kaha̱ e̱moko͡u nele̱do dege yodu, na̱ bolo̱yodeiba, a̱ na̱bo͡u de ile? 19 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dafamo͡u akoguo tobou, na̱me moso̱ko͡u ile, Hiye Oha̱ na̱moko͡u solo͡u do degemo͡u degegai ke̱ ne̱ soso͡u dia̱moko͡u tobo͡u yedei. 20 Kegemo͡u, o kaha̱ge fogo͡u ile, sa Dekapolisya ke̱ sulugi, Yesuha̱ e̱moko͡u degegai kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u siei. Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u be, fi̱ hiyedo ma̱ i.

Yesuha̱ sasa̱i̱ dihi tei ta hagua̱gi, haba sasa̱i̱ taha̱ e̱ yukueiko͡u kugumo͡u bolo̱ degei

(Matyu 9:18-26; Luk 8:40-56)

21 Kegemo͡u, Yesu e̱ boholo͡u ma̱ ile, ohue̱i̱yai Galili mosoleye dama, ilobo͡u folomo͡u dugube, o sasa̱i̱ su̱do hagua kefegulo imo͡u dugu. Kefeguo dalaguamo͡u, e̱ ohue̱i̱yai biya̱ko͡u tefelei. 22 Tafalamo͡u, egei moso̱ dia daladi o ta haguei. E̱ hu̱be Jairus. Hagua, Yesuha̱ tafala koko͡u hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, 23 nele̱do dege ko͡u gue tobou, ma̱ sasa̱i̱ dihibe tolo iladi. Ke̱no͡u si na̱ ile, ne̱ dobogo͟͡u dogoguo bolo̱ degeyedeiba, e̱ hagua̱ gehe̱ degeleyode tobou. 24 Kege tobo͡u mo͡u, Yesu e̱ o Jairusbo͡u de i.

O sasa̱i̱ su̱do dilie sesele yolugi, dilie to͡u golo͡u ma̱ i. 25 Ali duo koko͡u be, sasa̱i̱ tane tefelei. Sasa̱i̱ ke̱me sadebe olo͡u fe̱i̱do 12 kegebe tiaibo͡u no͡u delei. 26 E̱me dokta su̱do ko͡u dugumo͡u iye, ke̱no͡u si dono͡u nele̱ idi. E̱ sele su̱do sibidiye, ke̱no͡u si e̱ do huyadefe̱i̱ ta bolo̱ degeli mei. Do kaha̱ dolo hiyeno͡u degei. 27 Sasa̱i̱ kaha̱ge Yesuha̱ degedi ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u hagua, o sasa̱i̱ su̱do tafalaguamo͡u, e̱ne kele tefelei. Yesu e̱ tobeya ke̱ amafe̱i̱ hagua, e̱ yukuei sasado koko͡u kugu. 28 Yobe, e̱ Yesuha̱ yukueino͡u fe̱i̱ kugubabe, e̱ bolo̱ degeledade tawalemo͡u. 29 E̱ Yesuha̱ yukuei koko͡u kugumo͡u, kelegeno͡u e̱ tiai ke̱ totodo mei degei. E̱ to͡u hemele̱ fiyoumo͡u duguomo͡u, e̱ dobe mei degelidade tawai. 30 Do mei degeimo͡u, kelegeno͡u Yesuha̱ yo͟͡u e̱ nele̱ ilo ke̱ mei degeimo͡u tawalemo͡u boholo͡u mo͡u, ma̱ yukueiko͡u koyoha̱ kugulou? de yodu. 31 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u tobou, na̱ dugu, o sasa̱i̱ su̱do na̱ to͡u golo͡u ma̱ dalayode tobolo͡u i. Na̱ kageimo͡u koyoha̱ ma̱ yukueiko͡u kugulou de yoduya? 32 Ke̱no͡u si Yesuha̱ge koyoha̱ e̱ kugu domo͡u haba o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u defe̱i̱do masei. 33 Sasa̱i̱ kaha̱ge e̱moko͡u ke̱ tama̱ degeli ke̱ tawalemo͡u, gue̱ degemo͡u dio keibo͡u haguamo͡u, Yesu hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, yo͟͡umako͡u degei saga̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱do Yesuko͡u tobou. 34 Yesuha̱ sasa̱i̱ koko͡u tobou, mogo dihi, na̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ bolo̱ degei dala kuhe̱. Ne̱ do mei degei. Na̱ ile, bologua̱do dalayede tobou.

35 Yesube ta̱ tobolo͡u tafalamo͡u, egei moso̱ dia daladi o Jairusha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasiemo͡u, Jairusko͡u tobou, ne̱ dihibe tolo iyodei. Na̱ Tisako͡u hagi̱ degedayede tobou. 36 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u ili dulobe tagali mei, e̱ Jairusko͡u tobou, na̱ hobo͡u gue̱ degeda. Na̱ mo͡u damale̱yodeyede tobou. 37 E̱ o sasa̱i̱ kedia̱ akoguo, ni̱ a̱bo͡u idamabeedemamo͡u be, Pitabo͡u, Jemsbo͡u, Jemsha̱ e̱ mala̱ Jonbo͡u kedia̱moko͡u no͡u di imebeede tobou. 38 Yolugi, egei moso̱ dia daladi o kaha̱ moso̱ hafe̱i̱ degemo͡u dube, moso̱ko͡u be, dihi kaha̱ sihou gosolo ile uwo hiyedo degele imo͡u dulo i. 39 Fologamo͡u, Yesuha̱ ile folo, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, ni̱ kageimo͡u gosolo uwo hiye ko͟͡u degeiya? Dihi ko͟͡ume teli mei, e̱me tiei tilayode tobou. 40 Ke̱no͡u si o kedia̱ e̱moko͡u yilo̱ i. Yilo̱ imo͡u, e̱ dia̱ mihi̱ko͡u muguamabeedemamo͡u, dihi e̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u, yo͟͡u e̱ dabai degedi o kamadia kedia̱bo͡u deno͡u wo͡u ma, dihi tei tila moso̱ kodu fologai. 41 Sasa̱i̱ dihi tei ke̱ dobogo͟͡u tolo͡u mo͡u tobou, talita kum. Ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, sasa̱i̱ dihi, a̱ na̱moko͡u hagua̱yede tobolo͡u. 42 Kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u sasa̱i̱ dihi kaha̱ hagua̱ma siei. Hagua̱ma sumo͡u, o moso̱du tafalagua kedia̱ duguomo͡u, hiyedo kesigile i. Sasa̱i̱ dihi kaha̱ e̱ sadebe olo͡u fe̱i̱be 12 kege. 43 Yesuha̱ ta̱ nele̱do dege tobou, ko͟͡u degeli ko͟͡ume ni̱ omoko͡u tobo͡u damabeedei. E̱ kege tobo͡u ma, sasa̱i̱ dihi ke̱me nale̱ ta ne̱mabeede tobou.

6

Sa Nasaret o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ ta̱ dulo ili mei

(Matyu 13:53-58; Luk 4:16-30)

1 Yesuha̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u, yo͟͡u e̱ sabeko͡u i. E̱ dabai degedi o kedia̱ne e̱bo͡u de fogo͡u yai. 2 Fologamo͡u, misiholo duwodi sawisiei kelege, e̱ egei moso̱du folomo͡u, Godiha̱ ta̱ hehegiei. Hehegieimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do dulo kesigiemo͡u tobolo͡u i, o ko͟͡ume ta̱ ke̱me koyoha̱ tobo͡u mo͡u e̱ dulomo͡u kuhe tobo͡u ya? Tewe e̱ dalabe, tewe ke̱me kagei? Midiho̱ bolo̱ gehe̱ gehe̱ ko͟͡u degelibe, e̱ kage degeiya? 3 O ko͟͡ume moso̱ togodi oyode tobolo͡u i. E̱me Mariaha̱ dihi, Jemsbo͡u Josepbo͡u Judasbo͡u Saimonbo͡u kedia̱ die eye̱. E̱ bobasi dia̱ne dibo͡u de ko͡u le dalagua. Moso̱ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱ kege tobolo͡u mo͡u Yesu dafa i. 4 Kege tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ hu̱ne sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ye hebele fogulo idi, ha ke̱no͡u si moso̱ma̱ o sasa̱i̱bo͡u, dio͟͡u die soso͡u bo͡u kedia̱ge die ta̱ ta dulo idiyo mei. Dio͟͡u die moso̱do koko͡u be die hu̱be meidoyode tobou. 5 Sa kilebe e̱ midiho̱ gehe̱ ta degeli mei. Do o tano͡u tano͡u dia̱moko͡u no͡u e̱ dobogo͟͡u dogoguo bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. 6 E̱ e̱ moso̱ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱ damale̱yodele ili mei koko͡u fi̱ hiyedo ma̱i̱.

Yesuha̱ e̱ nele̱ ke̱ ko͡u hehegieiye, ke̱no͡u si e̱ dabai degedi o kedia̱ defe̱i̱ ta tawale ili mei

(Ta̱ Hiye 6:6–8:21)

Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u dabai ne̱i̱

(Matyu 10:5-15; Luk 9:1-6)

Kegemo͡u, Yesuha̱ ilemo͡u, sa kaha̱ duo kileya sa sa huyadele ife̱i̱ya ke̱ hehegiemo͡u siei. 7 Sulugi, o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ haguisoumo͡u, dia̱ haguasieimo͡u tobou, ni̱ o bolo̱u̱ sa ta iba, o bolo̱u̱ sa ta iba demabeedemamo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ dia̱ duo kasaga̱i̱ igisemabadomo͡u nele̱ ne̱mo͡u i. 8 E̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ ilababe, nale̱ sadama, ye ko͟͡udama, sele sadama, bulukaino͡u to͡u ma ima. 9 Abogo͟͡u moso̱ ke̱ ka̱mababe, yukuei to͡u mugu bolo̱u̱ ka̱dama. 10 Ni̱ sa ta ile, moso̱ ta foloubabe, moso̱ koko͡u no͡u dalali, sa ke̱ kuhe to͡u fogo͡u ya degama. 11 Ni̱ sa ta folouba, sa ke̱ tie o kedia̱ ni̱ die moso̱ko͡u wolo͡u folo ho fogo͡u, haba ni̱ tobolo͡u ke̱ne ta du ho fogo͡u babe, sa ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ima. Ni̱ ilababe, abogo͟͡uko͡u duotele̱ dala ke̱ igile fila̱ba kuhe fogo͡u ima. O kedia̱ge ni̱ kege degeli ke̱ duguobabe, die midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebebe molo͟͡u daladade tawale ileyode tobou. 12 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, dia̱ ya, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be, ni̱ fi̱ boho͡u mabeede tobo͡u mo͡u suluguei. 13 Suluguali, duo kasaga̱i̱ su̱do igisemo͡u, haba do o su̱done gusege hue̱i̱ humo͡u, bolo̱ degele i.

O Herotha̱ Yesube fafeleya degedi o Jonyadei

(Matyu 14:1-12; Luk 3:19-20, 9:7-9)

14 Yesuha̱ e̱ hu̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefeimo͡u, hiye o Herotha̱ o sasa̱i̱ye tobolo͡u imo͡u du. O ilo kelege Yesu e̱me fafeleya degedi o Jon ko͡u tolo i kaha̱ haba hagua̱ gehe̱ degeiyode tobolo͡u i. Kegei kaha̱no͡u e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ kuhe milo͡u gadiyade tawale i. 15 Haba ilo kelegebe Yesu e̱me Elaijayode tobolo͡u i. Haba ilo kelegebe e̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o, afu tofolo͡u i ke̱ sa̱ degeiyode tobolo͡u i. 16 Herotha̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, o Jonbe a̱ gabagi ko͡u kaiye, haba gehe̱ dege hagua̱i̱ kuhe̱ dei de tobou.

17-18 Herotha̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱ yobe ko͡u gue, Jon e̱me teli mei kelege, Herotha̱ e̱ eye̱ Filipha̱ sobo͡u Herodias figo̱u̱mo͡u, Jonha̱ na̱ ne̱ eye̱ha̱ sobo͡u ke̱ figa̱ hube do̱u̱do meiyode tobou. Kegei kaha̱, Herotha̱ o ta tobo͡u mo͡u, Jon tolo͡u ma̱, didio̱ moso̱ko͡u tigi nele̱do kaha̱ tigama dogogu. 19 Jonha̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱ dowoye, sasa̱i̱ Herodiasha̱ Jonbe dafamo͡u walamo͡u fima̱i̱. Ke̱no͡u si wolo saga̱i̱ mei. 20 Yobe, Herotha̱ Jonbe defe̱i̱do dia delei kaha̱. Herot e̱ Jonko͡u gue̱ degemo͡u, Jonbe Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do odade tawai. Kegei kaha̱ degemo͡u, Jonha̱ egei tobolo͡u ke̱ dulo fima̱mamo͡u ko͡u hagi̱ degeiye, ke̱no͡u si Jonha̱ haba tobo͡u ba dulo saga̱i̱ degei.

21 Ise sawisiei ta, sasa̱i̱ Herodiasha̱ Jon wolo a dugu. Kelegebe, Herotha̱ adio͡u ha̱ e̱ mala̱ fele̱i̱ sawisiei ke̱ hoho̱bolo͡u nale̱ hiyedo kefemamo͡u, gamani obo͡u, ami hiye obo͡u, sa Galili hiye obo͡u kedia̱ digumo͡u, haguasie kefeguomo͡u, nale̱ ke̱ nala̱ duweguei. 22 Nale̱ nala̱ duwoguamo͡u, Herodiasha̱ sasa̱i̱ dihi mabigi kaha̱ fele̱ sio͡u go͡u mo͡u, Herotbo͡u o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ tagale i. Tagale imo͡u, hiye o Herotha̱ge sasa̱i̱ dihi koko͡u ko͡u gue yodu, a̱ge na̱moko͡u be ke̱i̱ nele̱? Bi na̱ tagali ke̱ a̱moko͡u tobo͡u ba, a̱ na̱moko͡u nele̱yode tobou. 23 E̱ damale̱do maka dege ko͡u gue tobou, na̱ bi kagei ta a̱moko͡u yodulu ke̱me a̱ do̱u̱do na̱moko͡u nele̱yodema makai. Ma̱ sa ke̱ne na̱ molo͟͡u saga̱i̱ degeibabe, a̱ ta diafolo͡u, na̱moko͡u nele̱yode tobou.

24 Kegemo͡u, sasa̱i̱ mabigi kaha̱ mulo̱mo͡u, e̱ adio͡u ko͡u yodu, a̱ ke̱i̱ bi ne̱yede tobolo͡u? de yodu. E̱ adio͡u ha̱ ko͡u gue tobou, Jon fafeleya degedi o kaha̱ widio ka ne̱yede tobo͡u yedei. 25 E̱ adio͡u ha̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, sasa̱i̱ mabigi kaha̱ totodo boholo͡u ma̱ folomo͡u, hiye o koko͡u tobou, na̱ ko͡u bo͡u geno͡u Jon fafeleya degedi o kaha̱ widio ka, melekiko͡u sagie a̱moko͡u ne̱yede tobou. 26 Hiye o Herot e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hagi̱ hiyedo degeiye, ke̱no͡u si o nale̱ nala̱ duwogua kedia̱ dihi̱le koko͡u e̱ damale̱do ko͡u degeleyode tobou kaha̱ sidifi degele saga̱i̱ degeimo͡u, ta̱ e̱ sasa̱i̱ gisiai koko͡u ko͡u tobou ke̱me ta fogolo͡u saga̱i̱ mei. 27 Kelegeno͡u, totodo hagua̱, e̱ ami o ta tobo͡u mo͡u, didio̱ moso̱ko͡u ile, Jonha̱ widio diafou. 28 Diafolo͡u mo͡u, melekiko͡u sagiemo͡u, mala̱ hagua, sasa̱i̱ mabigi koko͡u ne̱i̱mo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ mala̱ ile, e̱ adio͡u ko͡u ne̱i̱.

29 Kegemo͡u, Jonha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ hiye o Herotha̱ degei kaha̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u haguasie, Jon tei mala̱ ile widai.

Yesuha̱ o 5,000 kege kedia̱moko͡u nale̱ ne̱i̱

(Matyu 14:13-21; Luk 9:10-17; Jon 6:1-13)

30 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ boholo͡u ma̱ haguasie, Yesuha̱ dalako͡u kefeguomo͡u, dabai dia̱ ko͡u degele i ke̱bo͡u, Godiha̱ ta̱ dia̱ ko͡u hehegie tobolo͡u i ke̱bo͡u de susulo tobolo͡u i. 31 Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ su̱do ima haguama dele ili kaha̱, nale̱be nale̱ saga̱i̱ mei. Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, dino͡u ime. O mei sa koko͡u ile, ni̱ huyadefe̱i̱ misihomabeede tobou. 32 Kege tobo͡u mamo͡u, dio͟͡uno͡u mosole sama, ohue̱i̱yai ilobo͡u, o mei sa koko͡u yai.

33 Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ge dia̱me youmo͡u, die midiho̱ ko͡u duguo tawale hobogou, ta̱ uwo ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefeimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do ohue̱i̱yai koya ke̱ abogo͟͡uya fo̱u̱kua yolugi, Yesuha̱ ili sa koko͡u dia̱buko͡u fologai. 34 Yesuha̱ ohue̱i̱yai ilobo͡u folomo͡u dugube, o sasa̱i̱ su̱do kefema dalamo͡u duguomo͡u, solo͡u do hiyedo degei. Yobe, dia̱me wai sipsip, wolo͡u daladi obo͡u mei saga̱i̱ kegei. Dalaguamo͡u duguomo͡u, e̱ ta̱ yomogo͡u hehegie tobo͡u mo͡u i. 35 Hehegie tobo͡u mo͡u ibe demo͡u, habi degeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasiemo͡u tobou, ko͡u lebe moso̱ mei, haba hulia̱ne degeli kaha̱ degemo͡u, 36 na̱ o sasa̱i̱ kefegu ke̱ tobo͡u ba ya, sa sa hafe̱i̱ koko͡u ya ke̱ dio͟͡u seleye nale̱ mo͟͡uma nala̱ ile. 37 Ke̱no͡u si e̱ dia̱moko͡u sima tobou, nale̱be ni̱ dia̱moko͡u ne̱ma. Dia̱ yodu, na̱ ei sele 200 kege* mala̱ ya, o͡u si mo͟͡uma hagua, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱yedema tobolo͡u? de yodulo i. 38 Ke̱no͡u si e̱ ko͡u gue yodu, o͡u si olo͡u fe̱i̱ kage dala? Ni̱ ya, yodugamabeedei. Dia̱ ya yodugama haguasiemo͡u, o͡u si olo͡u fe̱i̱ houyosi kegebo͡u, haba miye̱ bolo̱u̱ kegeno͡u fe̱i̱ dalayode tobolo͡u i.

39 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dio̱ su̱ kele kefeguo duwomabeedema. 40 Kege tobo͡u mo͡u, bilo ibe, ilo kele 100 kege kefeguo bilo i, ilo kelebe 50 kege kefeguo bilo i. 41 Duwoguamo͡u, Yesuha̱ o͡u si houyosi kege ke̱bo͡u, miye̱ bolo̱u̱ ke̱bo͡u de mala̱ tolo͡u, hebenito͡u daladuguomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou. Tobo͡u mamo͡u, o͡u si ke̱ bafigima, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ mo͟͡umamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimo͡u i. Haba miye̱ bolo̱u̱ ke̱ne bafigima, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimo͡u i. 42 Fimo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ nale̱ nala̱ iligi guoko͡u degele i. 43 O͡ubo͡u miye̱bo͡u ke̱ nala̱ iligi, olo͡u fe̱i̱ mei degele ili mei. Isimo fogou ke̱ tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ 12 kege kodu saga i. 44 O nale̱ nala̱ i olo͡u fe̱i̱ kedia̱me 5,000 kege.*

Yesuha̱ ohue̱i̱yai tageya tofo͡u tofo͡u i

(Matyu 14:22-33; Jon 6:16-21)

45 Kelegeno͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ totodo mosole foudu fologaba, ni̱buko͡u ohue̱i̱yai ilobo͡u sa Betsaidako͡u ima. A̱me o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u imabeedeiba dia̱ youba, hobo͡u a̱ ni̱ habage kuhe ile. 46 E̱ yawo de tobo͡u ma fogo͡u, diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u bito̱u̱ko͡u felei. 47 Habido, mosole ohue̱i̱yai duleko͡u tilamo͡u, Yesu e̱me e̱sofe̱i̱ ohue̱i̱yai biya̱ko͡u tefelei. 48 Ohue̱i̱yai biya̱ko͡u tafalali dugube, wi hiyedo hagumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱me mosole mala̱ ili kaha̱ hagi̱ hiyedo degele imo͡u dugu. Ke̱no͡u si mosolebe ile saga̱i̱ mei. Sabiyale hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u dia̱moko͡u i, mosole doho͡u go͡u fogo͡u ilamo͡u degei. 49 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u hagumo͡u duguomo͡u be, duo kasaga̱i̱ye haguluyade tawalemo͡u, go͡u gua̱ i. 50 Yobe, dia̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ hagumo͡u duguomo͡u, gue̱ hiyedo degele i. Gue̱ degele imo͡u duguomo͡u, e̱ kelegeno͡u totodo tobou, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Ko͟͡ume a̱no͡u. Ni̱ fi̱ nele̱do dege dalama. 51 Mosole foudu folo, dia̱bo͡u de dalamo͡u, wi ke̱ mei degei. Mei degeimo͡u, dia̱ kesigiemo͡u, fi̱ fofo͡u gule i. 52 Yobe, o͡u si, Yesuha̱ o sasa̱i̱ su̱do kedia̱moko͡u ko͡u fi kaha̱ sibige̱be, dia̱ ta tawale ili mei kaha̱ degeimo͡u. Die fi̱be hili̱gido dalagua.

Yesuha̱ sa Genesaretko͡u do o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Matyu 14:34-36)

53 Yesubo͡u dia̱ ohue̱i̱yai dama sa Genesaretko͡u fologamo͡u, mosole gomogu. 54 Mosole dogogumo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ midiho̱ duguo tawale hobogou. 55 Tawale hobogo͡u mo͡u, sa kili̱ya ke̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u suluguamo͡u, sa ke̱ tie o kedia̱ do o sasa̱i̱ botogogai tageto͡u dogoguema hebema, Yesube kele dalayodeimo͡u dulomo͡u, kele hebema yai. 56 Sa sa kili̱ya olo͡u fe̱i̱ Yesu e̱ sumo͡u be, oe do o mo͟͡uma haguasiemo͡u, kefegudi sa koko͡u dogoguedi. Dogoguemamo͡u be, Yesu baha duwoguali, hagumo͡u, ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ ne̱ yukuei ke̱ seseguba, do o kedia̱ ne̱ yukuei fe̱ koko͡u no͡u kugugueiba, bolo̱ degele ileyodele i. Kegeimo͡u, dia̱ Yesuha̱ yukuei fe̱ koko͡u no͡u kugugueimo͡u, olo͡u fe̱i̱ bolo̱ degele i.

7

Godiha̱ ta̱ kaha̱ge di ko͡u guai egei ke̱me gabama feleido dala

(Matyu 15:1-9)

1 Mosesha̱ kuolo͡u yo du o ilo kedia̱ sa Jerusalem to͡u fogo͡u ya, Farisi o kedia̱ geleguomo͡u, Yesubo͡u de kefegulo i. 2 Kefeguomo͡u dugube, Yesu e̱ dabai degedi o ilo kelebe dobogo͟͡u bigili mei nale̱ nala̱ imo͡u dugulo i. 3 Farisi obo͡u Juda obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge die ko͡u guai egeino͡u sesedi. Die dobogo͟͡u defe̱i̱do bigili meibe, nale̱ nala̱ idiyo mei. 4 O kedia̱ makisiko͡u yamo͡u, boholo͡u ma̱ haguasiemo͡u be, to̱ teli meibe, nale̱ nala̱ idiyo mei. Midiho̱ su̱done, die ko͡u guaiye afu degedi ke̱me dia̱ne sesedi, kopebo͡u bilikabo͡u melekibo͡u de defe̱i̱do bigile idi ke̱ saga̱i̱. 5 Kegemo͡u, Farisi obo͡u Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ Yesuko͡u haguasiei, kageimo͡u ne̱ dabai degedi o kedia̱ di ko͡u guai egei ke̱ sesele iyo mei? Die dobogo͟͡ube sibigibo͡u kege nale̱ nala̱ ili. 6 Yesuha̱ sima tobou, ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Aisaiaha̱ habage tama̱ degele ke̱ toboube, e̱ ni̱moko͡u no͡u ko͡u gue tobolo͡u mo͡u nala̱i̱,

O sasa̱i̱ ko͟͡udia̱ge ma̱ hu̱be ta̱eno͡u hebele fogulo idi, ke̱no͡u si die fi̱be ahudo dalagua. A̱moko͡u ta dala mei.

7 Dia̱ hehegiedibe, oe kuolo͡u ma̱i̱ ke̱no͡u hehegile idi. Kuolo͡u ta̱ ko͟͡ume Godiha̱ ta̱yodema, a̱moko͡u mo͡u yo͟͡uwa kege ko͡u mo͡u hoho̱bolo͡u idi. Aisaia 29:13

8 Ni̱me Godiha̱ ta̱ ni̱ dumabeedei ke̱ tobeko͡u muguomo͡u, oe hehegiedi midiho̱ ke̱no͡u sesega iliyode tobou.

9 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u haba tobou, ni̱ge Godiha̱ egei ke̱ tobeko͡u mugulo hobogou, ni̱o͡u hehegiedi midiho̱ ke̱no͡u sesega ili kaha̱ degemo͡u. Ke̱ degelibe bolo̱ saga̱i̱, ha bolo̱ mei saga̱i̱? 10 Mosesha̱ ko͡u tobou,

Aye adio͡u diliemoko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyedei. Kisim Bek 20:12

Haba ko͡u guene tobou,

O koyoha̱ e̱ aye adio͡u diliemoko͡u ta̱ kasaga̱i̱ dege tobo͡u babe, o ke̱me wouba tolo ileyodei. Kisim Bek 21:17

11 Ke̱no͡u si ni̱ge ko͡u gue tobo͡u di, o koyoha̱ bi ta e̱ aye adio͡u diliemoko͡u nele̱ saga̱i̱ ke̱ haba Godiko͡u nele̱yodema makoubabe, 12 ni̱ge bi ke̱me e̱ aye adio͡u diliemoko͡u be hobo͡u ne̱dayede tobolo͡u idi. 13 Kegei kaha̱ ni̱me Godiha̱ ta̱ huyafe̱i̱ degele idi. Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ hehegiemo͡u hagumo͡u ni̱ne dulo i ke̱no͡u tobolo͡u idi. Haba, ni̱me ko͡u guai egei su̱do kegele i ke̱ sesele ili.

Yesuha̱ o duo sibigi degedi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Matyu 15:10-20)

14 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba o sasa̱i̱ haguisoumo͡u, haguasie kefegumo͡u tobou, ni̱ olo͡u fe̱i̱ ma̱ ta̱ ko͟͡u duloba tawamabeedei. 15-16 Nale̱ di nala̱ idi kaha̱ge di duobe ta sibigi degediyo mei. Ha di fima̱ma tama̱ko͡u degedi kaha̱no͡u si o di duo sibigi degedi.

17 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, moso̱ko͡u fogo͡u ile foloumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u tobou, ta̱ makai, na̱ tobou kaha̱ sibige̱be tobo͡u yede tobolo͡u i. 18 E̱ sima tobou, ni̱me kageimo͡u fi̱ toto͡u degele iya? Nale̱ olo͡u fe̱i̱ di nala̱ idi kaha̱ge di duo ta sibigi degediyo mei ke̱ tawama. 19 Yobe, nale̱ olo͡u fe̱i̱ di nala̱ idi ke̱me guameduno͡u mu̱di. Habage tama̱ko͡u fele̱di. Nale̱be di fi̱ du mu̱diyo mei. Yesuha̱ ke̱ tobou kaha̱ sibige̱be nale̱ olo͡u fe̱i̱be nale̱no͡u yode tobou. Kuolo͡u ta dala mei. 20 Yesuha̱ haba tobou, obe fima̱ma tama̱ko͡u degedi kaha̱no͡u yo͟͡u e̱ duo sibigi degedi. 21 A̱ tobolo͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi olo͡u fe̱i̱ o fima̱i̱ tama̱ degedi ko͡u guei ke̱ tobolo͡u, fi̱ kasaga̱i̱ ma̱di midiho̱, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u siadi midiho̱, bi hiyou mo͟͡udi midiho̱, o wodi midiho̱, 22 sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u mo͟͡udi midiho̱, bima̱i̱ duguo tagadi midiho̱, midiho̱ kasaga̱i̱ omoko͡u milo͡u gadi midiho̱, ogo͡u ga tobo͡u di midiho̱, to͡u e tagadi midiho̱ gehe̱ gehe̱, kona degedi midiho̱, yogo susuga tobo͡u di midiho̱, du ho fogo͡u di midiho̱, toto͡u dege milo͡u di midiho̱. 23 Kege degegadi midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱be o duledu dalaguali, tama̱ dege milo͡u goumo͡u be, o duo kuhe sibigi degediyode tobou.

Sa Fonisia sasa̱i̱ taha̱ Yesuko͡u damale̱yodei

(Matyu 15:21-28)

24 Yesu e̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u sa Tairko͡u fogo͡u ile felei. Folomo͡u, moso̱ ta folo duwei. E̱ o tae e̱ kile duwo ke̱ tawalebe dafaiye, ke̱no͡u si ta mogogolo͡u saga̱i̱ mei. 25 Kegeimo͡u, sasa̱i̱ ta, e̱ dihi sasa̱i̱ dihibe duo kasaga̱i̱ye tou. Sasa̱i̱ kaha̱ Yesube moso̱ kodu dalayodele imo͡u dulomo͡u, toto hagua, Yesuha̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwei. 26 Sasa̱i̱ ke̱me hu̱ti ta sasa̱i̱, sa Fonisia sasa̱i̱, e̱ sadobe Siria. Sasa̱i̱ kaha̱ Yesuko͡u nele̱do dege ko͡u gue tobou, na̱ duo kasaga̱i̱, ma̱ dihi tou dala ke̱ igile muguyede tobou. 27 Yesuha̱ sima tobou, di sisigo̱ kedia̱buko͡u nale̱ ne̱me. Di sisigo̱ nale̱ ke̱ mo͟͡uma, so kedia̱moko͡u hebeseiye.

28 Sasa̱i̱ kaha̱ tobou, Hiye O, na̱ damale̱do tobouye, ke̱no͡u si nale̱ nala̱ imo͡u be, so kedia̱ fafai hayedu tilaguali, sisigo̱ kedia̱ nale̱ fi fiyasigili ke̱ mo͟͡uma nala̱ idiyode tobou.

29 Kegemo͡u, Yesuha̱ sasa̱i̱ koko͡u tobou, na̱ kege tobolo͡u degeimo͡u na̱ boholo͡u ma̱ i. Ne̱ dihibe duo kasaga̱i̱ye to͡u fogo͡u fogo͡u iyode tobou. 30 Kege tobo͡u mo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ ile, moso̱ko͡u folo dugube, dihi ke̱me e̱ tiadi koto͡u tilamo͡u dugu. Duo kasaga̱i̱ye e̱ to͡u fogo͡u mo͡u, bolo̱ degei dugu.

Yesuha̱ o ta kihiyo̱u̱ tefegai, ta̱ mei ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

31 Kegemo͡u, Yesu e̱ sa Tair to͡u fogo͡u mo͡u, sa Saidon duoya ke̱ iligi to͡u fogo͡u mo͡u, haba sa Dekapolisya ke̱ iligi, ohue̱i̱yai Galiliko͡u mu̱. 32 Mu̱mo͡u, sa ke̱ tie o kedia̱ o ta e̱moko͡u wolo͡u haguasiei. O ke̱me kihiyo̱u̱ tefegai. Ta̱ne bologua̱ tobo͡u diyo mei. O kedia̱ Yesuko͡u, na̱ ne̱ dobogo͟͡u dogoguba, o ko͟͡ume bolo̱ degeleyode tobolo͡u i. 33 Yesuha̱ o ke̱ wolo͡u ilemo͡u, o sasa̱i̱ to͡u fogo͡u, tafe̱i̱ ile, diliesofe̱i̱ dalali, e̱ dobogo͟͡u bolo̱u̱ye o kaha̱ kihiyo̱u̱du muguomo͡u, haba e̱ dobogo͟͡uko͡u koso helema̱mo͡u, o kaha̱ iko͡u kugu. 34 Hebenito͡u daladuguo, molo̱ hiyedo holo fila̱mo͡u, ta̱ mei o koko͡u efata-yode tobou. Ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, so͟͡useyede tobou. 35 Kege tobo͡u mo͡u, o kaha̱ kihiyo̱u̱ so͟͡usei. Ta̱ mei degei ke̱ne bolo̱ degeimo͡u, bologua̱do ta̱i̱. 36 Bolo̱ degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ degeli ke̱ tobo͡u damabadomo͡u kuolo͡u dogogu. Kuolo͡u ko͡u dogoguye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ degei ke̱ hiyedo tobolo͡u suluguei. 37 O sasa̱i̱ ta̱ ke̱ dulo kesigiemo͡u tobolo͡u i, e̱ degegolu olo͡u fe̱i̱be bolo̱no͡u. E̱ degeiyege, kihiyo̱u̱ tefeiyene ta̱ dulo ili. Ta̱ meiyene ta̱ iliyode tobolo͡u i.

8

Yesuha̱ o 4,000 kege kedia̱moko͡u nale̱ ne̱i̱

(Matyu 15:32-39)

1 Kelegebe, o sasa̱i̱ su̱do haba haguasie, Yesuko͡u kefegulo i. Dalaguali, nale̱ mei degeimo͡u dugumo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haguisoumo͡u haguasieimo͡u ko͡u gue tobou, 2 a̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degeli. A̱bo͡u de dalaguali, sawisiei kamadia kege mei degeimo͡u, nale̱ mei degei. 3 A̱ o kedia̱me die sabeko͡u mo͡u kege yamabeede tobo͡u ba yolugi, ali hegieye tofigile saga̱i̱ degele iye domo͡u . O ilo kelebe sa ahudo o sasa̱i̱yode tobou. 4 E̱ dabai degedi o kedia̱ sima tobou, sa kuoko͡u be hebe mei mihi̱no͡u sa. Di o͡u sibe kili̱ya kele mamo͟͡umaba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nele̱? 5 E̱ dia̱moko͡u yodu, ni̱ o͡u sibe kage dala? O͡u sibe dioyosi kegeno͡u dalayode tobolo͡u i.

6 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u, ni̱ mihi̱ko͡u duwoguamabeede tobou. E̱ o͡u si dioyosi kege ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, o͡u si ke̱ bafigimamo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ mo͟͡umamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimo͡u i. 7 Miye̱ huyadefe̱i̱ ilo kelene delei. Yesuha̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, miye̱ ke̱ne fimabeede tobou. 8 O sasa̱i̱ kedia̱ nale̱ ke̱ nala̱ iligi guoko͡u degele imo͡u, isimo fofo͡u guei ke̱ kefema, tigi moso̱ tegei dioyosi kege kodu sa i. 9 O olo͡u fe̱i̱be 4,000 saga̱i̱ kege.

Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tobo͡u mo͡u fogo͡u yai. 10 Youmo͡u, e̱ne e̱ dabai degedi obo͡u de mosole sama yolugi, sa Dalmanutako͡u fologai.

Dia̱ Yesuko͡u midiho̱ gehe̱ ta milo͡u yedele i

(Matyu 16:1-4)

11 Farisi o kedia̱ haguasiemo͡u, Yesuko͡u ta̱e biya iligi, e̱ tefele dugulamo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ midiho̱ gehe̱ ta milo͡u ba dugubasi, eige na̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u, hebenito͡u ge hagueidade tawaleyode tobolo͡u i. 12 Yesu e̱ molo̱ hiyedo holo fila̱mo͡u tobou, kageimo͡u ifi ko͡u bo͡u gedo o sasa̱i̱ kedia̱ge midiho̱ gehe̱ hegiba dugulamo͡u yodulo iya? A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ifi midiho̱ gehe̱ ta milo͡u ba dugulo ile meiyode tobou. 13 Yesuha̱ kege tobo͡u ma fogo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye ohue̱i̱yai dama, ilobo͡u felei.

Ta̱ makaibe Farisi o kedia̱bo͡u o Herotbo͡u dia̱ die o͡u sidi mola koko͡u ma̱ tobou*

(Matyu 16:5-12)

14 Yesubo͡u dia̱ mosole sama ohue̱i̱yaiya yolugi dugube, o͡u sibe sali mei. Dabai degedi o kedia̱ toto͡u dege fogo͡u haguasiei. O͡u si tano͡u fe̱i̱do sa haguasiei dugu. 15 Kegemo͡u, Yesuha̱ nele̱do dege tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u. Farisi o kedia̱bo͡u Herotbo͡u die o͡u sidi mola ke̱me ni̱ mo̱u̱ye. 16 E̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, e̱ge di o͡u si mei kaha̱ degemo͡u tobolo͡u yodei. 17 Dia̱ tugulo tobolo͡u imo͡u Yesuha̱ tawalemo͡u tobou, ni̱ kageimo͡u di o͡u si mei ke̱ tugulo tobolo͡u iya? Kageimo͡u ni̱ toto tawale ili mei. Ni̱ fi̱be hili̱gido dalagua. 18 Ni̱me ko͡u diho̱bo͡u ye, ke̱no͡u si ta dugulo iyo mei. Kihiyo̱u̱ne ko͡u dalaye, ke̱no͡u si ta dulo iyo mei. Kageimo͡u ni̱ toto͡u degele iya? 19 A̱ o͡u si houyosi kege ke̱ bafigimamo͡u, o 5,000 kege kedia̱moko͡u fi kelegebe, nale̱ isimo fogoube tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ kage sa ilou? Olo͡u fe̱i̱ 12 kegeyode tobolo͡u i. 20 Haba a̱ o͡u si dioyosi kege ke̱ bafigimamo͡u, o 4,000 kege kedia̱moko͡u fi kelegebe, nale̱ isimo fogoube tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ kage sa ilou? Olo͡u fe̱i̱ dioyosi kegeyode tobolo͡u i. 21 E̱ dia̱moko͡u tobou, kageimo͡u a̱ ko͡u degegai ke̱ ni̱ ta tawale iyo mei?

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u di

(Ta̱ Hiye 8:22–10:52)

Sa Betsaida o ta diho̱ du degei ke̱ Yesuha̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

22 Yesubo͡u dia̱ sa Betsaidako͡u ya fologoumo͡u, o ilo kedia̱ diho̱ du degei o ta Yesuko͡u wolo͡u haguasiemo͡u, na̱ o diho̱ du degei ko͟͡u kuguyede tobolo͡u i. 23 Yesuha̱ o diho̱ du degei o kaha̱ dobogo͟͡u tolo͡u aliko͡u tafe̱i̱ ilemo͡u, o kaha̱ diho̱ koko͡u koso helema̱mo͡u, dobogo͟͡u o koko͡u dogoguomo͡u yodu, na̱ bi ta de dugulu? 24 O kaha̱ masele dala demamo͡u tobou, a̱ o ilo kele youmo͡u ko͡u duguluye, ke̱no͡u si hebe sa̱ degei kaha̱ youmo͡u duguluyode tobou. 25 Haba e̱ dobogo͟͡u o kaha̱ diho̱ koko͡u dogoguomo͡u, bologuo̱u̱mo͡u, e̱ diho̱ bolo̱do degei, bi olo͡u fe̱i̱ tama̱no͡u dugu. 26 Yesuha̱ o koko͡u be, na̱ o dihi̱le hobo͡u siada. Ne̱ moso̱ko͡u no͡u iyedei.

Pitaha̱ Yesube Godiha̱ makaiyode tobou

(Matyu 16:13-20; Luk 9:18-21)

27 Yesuha̱ e̱ dabai degedi obo͡u de ya, sa sa huyadefe̱i̱, sa Sisaria Filipai hafe̱i̱ dege dalaguaya ke̱ suluguali, dia̱moko͡u ko͡u gue yodu, o sasa̱i̱ kedia̱ge a̱me koyodade tawale iya? 28 Dia̱ tobou, o ilo kedia̱ge na̱me fafeleya degedi o Jonyode tobolo͡u ili. Haba ilo kedia̱ge Elaijayodele ili. Haba iloyege habage-degele-duguo-tobo͡u di-o tayodele ili. 29 Yesuha̱ haba yodu, ni̱o͡u ge a̱me koyoyode tawale iya? Pitaha̱ tobou, na̱me Godiha̱ makai o Kelesuyodei.* 30 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u nele̱do dege tobou, ni̱ge a̱me o ke̱yode tobo͡u damabeedei.

Yesuha̱ yufido e̱me tolo ileba, hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Matyu 16:21-28; Luk 9:22-27)

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u yo͟͡umako͡u tama̱ degele ke̱ yoma hehegie tobou, O Kedia̱ Dihi e̱me do hiyedo duguba, odo odobo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱ tobeko͡u mugulo. E̱me wouba tolo ile, sawisiei kamadia kege mei degeiba, haba hagua̱ gehe̱ degeleyodei. 32 Ta̱ ke̱ tama̱do tobo͡u mo͡u, Pitaha̱ Yesu wolo͡u teguo ilemo͡u, e̱moko͡u gofo͟͡udo dege tobou. 33 Ke̱no͡u si Yesuha̱ boholo͡u mo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u maselemo͡u, Pitako͡u gofo͟͡u dege tobou, Tama̱, na̱ ma̱ tobeko͡u i. Na̱me Godiha̱ fima̱i̱be tawaiyo mei. Na̱me o kedia̱ fima̱i̱ ke̱no͡u tawali.

34 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱bo͡u, e̱ dabai degele idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u tobou, o koyoha̱ a̱ seselababe, e̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeba, a̱ hebe fufuguoma̱i̱ hebele ile saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, a̱ seseyede tobou. 35 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ fi̱no͡u tolo͡u subabe, e̱ fi̱ ke̱me mei degeiba tolo ile. Ha o koyoha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tolo͡u ba, ma̱ habage sesele iligi toubasi, o ke̱me fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 36 O taha̱ sa sibige̱ kuoko͡u bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱do ko͡u molo͟͡uye, haba e̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mo͡u li̱ mei dalali toubabe, bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ge e̱ fi̱be ta dogo͡u gulo mei. 37 E̱ bima̱i̱ kaha̱ge fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱me ta mamolo͟͡u saga̱i̱ mei. 38 Ifi ko͡u bo͡u gebe o sasa̱i̱ kedia̱ge Godi tobeko͡u muguomo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ daga daga ke̱no͡u milolo͡u dalagua. O koyoha̱ a̱bo͡u ma̱ ta̱bo͡u de tobeko͡u muguoba, a̱moko͡u sidifi ne̱i̱babe, sawisiei ta kelege, O Kedia̱ Dihi e̱ge Aye Godiha̱ hoho̱ya ke̱ e̱ e̱sol o kedia̱bo͡u de haguaba, e̱ o ke̱ne tobeko͡u muguba, sidifi hiyedo degeleyode tobou.

9

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O ilo kuoko͡u tafalagua kedia̱ teli mei dalaguali, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱ nele̱do dege tama̱ degeiba dugulo ile.

Yesuha̱ to͡u boholo͡u mo͡u gehe̱ degeimo͡u dugulo i

(Matyu 17:1-13; Luk 9:28-36)

2 Sawisiei wala̱i̱yosi kege mei degeimo͡u, Yesuha̱ Pitabo͡u Jemsbo͡u Jonbo͡u de bito̱u̱ sasado koto͡u wo͡u ma folomo͡u, dio͟͡uno͡u deleiguei. Dia̱ baha dalaguamo͡u, Yesuha̱ to͡u boholo͡u mo͡u gehe̱ degei. 3 E̱ yukueibe fo̱ degema hoho̱ hiyedo dugulo i. Sa sibige̱ kuoko͡u ge e̱ yukuei fo̱ degei ke̱ saga̱i̱ ta dala mei. 4 Dia̱ ke̱ duguomo͡u, haba dugube, o Elaijabo͡u Mosesbo͡u dilie tama̱ degemo͡u, Yesubo͡u de ta̱ kolo imo͡u dugulo i. 5 Pitaha̱ ke̱ duguomo͡u, Yesuko͡u tobou, Tisa Hiye, di ko͡u le tofolo͡u be bolo̱. Ei moso̱ dihife̱i̱ kamadia kege ko͡u le togolo. Tabe ne̱ moso̱, tabe Mosesha̱ moso̱, tabe Elaijaha̱ moso̱yodei. 6 Pitaha̱ toto͡u dege mo͡u no͡u kege tobou, dia̱ gue̱ hiyedo degei kaha̱ degemo͡u. 7 Dalaguali dugu, mabi ta migile, dia̱ olo͡u fe̱i̱ gogu. Mabi timi̱ kilege ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, ko͟͡ume ma̱ Dihi. A̱ge e̱me tagadido. Ni̱ e̱ ta̱ dumabeedeimo͡u du. 8 Kelegeno͡u masele iligi dugube, Yesu e̱no͡u dia̱bo͡u tafalamo͡u dugulo i. O tabo͡u tafalamo͡u dugulo ili mei.

9 Kegemo͡u, bito̱u̱ ke̱ to͡u fogo͡u muguolugi, Yesuha̱ dia̱moko͡u nele̱do dege ko͡u gue tobou, ni̱ dugu ke̱me omoko͡u hobo͡u ta tobo͡u dama. Dalali, O Kedia̱ Dihi e̱ tolo ileba, widai to͡u fogo͡u hagua̱giba, ise kelege kuhe tobo͡u mabeedei. 10 Dia̱ ta̱ ke̱ tama̱ dege tobo͡u li mei, dio͟͡uno͡u tuguga tobolo͡u i, widai to͡u fogo͡u hagua̱ma ileyodei kaha̱ sibige̱be kage?

11 Kegemo͡u, dia̱ Yesuko͡u yodulo i, kageimo͡u Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kedia̱ge Elaijabe e̱buko͡u haguayede tobolo͡u iya? 12 Yesuha̱ tobou, damale̱do, Elaijabe e̱buko͡u ko͡u haguaba, bi olo͡u fe̱i̱ do̱u̱susuloye, ke̱no͡u si kageimo͡u Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue tobou, O Kedia̱ Dihi e̱me do hiyedo duguba, oe e̱me kasaga̱i̱ baga ileyodei? 13 Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Elaijabe e̱buko͡u ko͡u haguei. Hagumo͡u, o kedia̱ge e̱moko͡u dio͟͡u die fi̱ye tawagai saga̱i̱ ke̱no͡u degele i. Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u nala̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele iyode tobou.

Yesuha̱ o dihi ta duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 17:14-21; Luk 9:37-43)

14 Yesubo͡u e̱ dabai degedi o kamadia kegebo͡u dia̱ boholo͡u ma̱ mugua, yogo dia̱moko͡u geleguomo͡u dugube, o sasa̱i̱ su̱do dia̱ sile̱ma̱ dalaguamo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kedia̱ dia̱moko͡u ta̱e biya imo͡u dugu. 15 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesu hagumo͡u duguomo͡u kesigiemo͡u, totodo e̱moko͡u fo̱u̱kua yamo͡u, habi bolofe̱i̱yode tobolo͡u i. 16 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u yodu, ni̱ o kedia̱bo͡u de ke̱i̱ tobolo͡u mo͡u biya iya? 17 O ta, o sasa̱i̱ duo kile delei kaha̱ tobou, Tisa, a̱ ma̱ o dihi, duo kasaga̱i̱ye tou, ta̱ mei degei ke̱ na̱moko͡u mala̱ haguei. 18 Duo kasaga̱i̱ kaha̱ dihi ke̱ hili̱gedo tolo͡u mo͡u be, mihi̱ko͡u hebele mugudi. Mogouya tuo fele̱di. Me̱ tiligama, e̱ to͡u ne dalalema̱di. A̱ ne̱ dabai degedi o kedia̱ duo kasaga̱i̱ ke̱ igile muguyedeiye, ha dia̱ ta igile mugulo saga̱i̱ meiyode tobolo͡u i.

19 Yesuha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, ifi ko͡u bo͡u gedo o sasa̱i̱ ni̱me ta damale̱yodele iyo mei. A̱ ni̱bo͡u de hiyedo dalalebe dafa. A̱ ni̱ to͡u fogo͡u lamo͡u degeliye, ke̱no͡u si dihi ke̱me a̱moko͡u mala̱ haguamabeedei. 20 O kedia̱ dihi ke̱ e̱moko͡u mala̱ haguasieimo͡u, duo kasaga̱i̱ kaha̱ Yesu duguomo͡u, kelegeno͡u dihi ke̱ fifigimo͡u, mihi̱ko͡u fiyamo͡u, kakolo tilali, mogouya tuo fele̱i̱.

21 Kegeimo͡u, dihi kaha̱ e̱ ayeko͡u Yesuha̱ yodu, sawisiei olo͡u fe̱i̱ kage kege degediya? E̱ ayeha̱ tobou, dihi huyadefe̱i̱ kelege yomogo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u dala kuhe̱yode tobou. 22 Duo kasaga̱i̱ye dihi ko͟͡u douluko͡u bo͡u ta̱leko͡u bo͡u hebele muguomo͡u be, dolo wolamo͡u degedi. Na̱ eimoko͡u solo͡u do dege dihi de bologua̱le? 23 Yesuha̱ yodu, na̱ kageimo͡u dihi de bologuale̱ de yoduya? O koyoha̱ damale̱yodebasi, olo͡u fe̱i̱ ke̱me e̱ sasale degeleyode tobou. 24 Kelegeno͡u, dihi kaha̱ e̱ ayeha̱ hili̱gedo tobou, a̱me ko͡u damale̱yodeiye, ke̱no͡u si ma̱ damale̱yodeibe huyadefe̱i̱no͡u. Na̱ a̱ dogo͡u guyede tobou. 25 Dihi kaha̱ e̱ ayeha̱ kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ dugube, o sasa̱i̱ su̱do fo̱u̱kua haguasieimo͡u duguomo͡u, duo kasaga̱i̱ koko͡u gofo͟͡u dege tobou, duo kasaga̱i̱ na̱me ta̱ mei, kihiyo̱u̱ tefegai, na̱ dihi ko͟͡u to͡u fogo͡u fogo͡u i. Haba ta hagua to͡u dayede tobou. 26 Duo kasaga̱i̱ kaha̱ ta̱ digio degema, dihi ke̱ hili̱gedo tolo͡u fifigima to͡u fogo͡u fogo͡u imo͡u, dihi ke̱me tei saga̱i̱ tilamo͡u o kedia̱ tolo iyade tawale i. 27 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dihi kaha̱ dobogo͟͡u tolo͡u hagua̱gimo͡u, e̱ hagua̱ tofou.

28 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile moso̱ko͡u foloumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱no͡u dalaguali, eige duo kasaga̱i̱ ke̱ igile mugulobe kagei kaha̱ hagi̱ degei? de yodulo i. 29 E̱ tobou, di diho̱ baga̱ tobo͡u di kaha̱no͡u si, duo kasaga̱i̱ kegei ke̱ igile mugulo. Abe ta dala meiyode tobou.

Yesuha̱ haba tage e̱me tolo ileba, hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Matyu 17:22-23; Luk 9:43-45)

30 Yesubo͡u dia̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u ya, sa Galili duo kileya sulugualibe, Yesuha̱ o tae e̱me kele suludade tawalebe ta tagali mei. 31 Yobe, e̱ge e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u hehegiei. Ko͡u gue hehegie tobou, O Kedia̱ Dihibe oe ho o kedia̱moko͡u seseguba, wouba tolo ile, haba sawisiei kamadia kege mei degeiba hagua̱ gehe̱ degeleyode tobou. 32 Ke̱no͡u si ta̱ kaha̱ sibige̱be dia̱ ta tawale ili mei. Dia̱ gue̱ degeimo͡u, ta̱ kaha̱ sibige̱ e̱moko͡u ta yodulo ili mei.

O koyobe hiye o?

(Matyu 18:1-5; Luk 9:46-48)

33 Kegemo͡u, Yesubo͡u dia̱ sa Kaperneamko͡u ile fologai. Moso̱ko͡u fologamo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u yodu, di haguasiligi, aliko͡u gebe ni̱me ke̱i̱ ta̱ tobolo͡u ilou? 34 Ke̱no͡u si dia̱ ta tobo͡u li mei. Yobe, aliko͡u ge dio͟͡usie o koyobe hiye o degele domo͡u kaha̱ ta̱ tobolo͡u mo͡u ta̱e biya i kaha̱ degemo͡u. 35 E̱ duwoli, e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ haguisoumo͡u, dia̱ haguasieimo͡u tobou, o koyoha̱ hiye o degelababe, e̱me mabo͡u o saga̱i̱ dege dalali, o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dogo͡u gu dabai degeyede tobou. 36 E̱ kege tobo͡u ma, dihi huyadefe̱i̱ ta mala̱, o timi̱du tefegi. Tefegiemo͡u, dihi ke̱ hebele tolo͡u mo͡u, dia̱moko͡u tobou, 37 o koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodemaba, ma̱ hu̱ya ke̱ dihi huyadefe̱i̱ ko͟͡u saga̱i̱ ta dogo͡u gubabe, a̱bo͡u de dogo͡u gulu. O koyoha̱ a̱ dogo͡u gubabe, a̱no͡u dogo͡u guyo mei, ma̱ Aye a̱ tobo͡u mo͡u haguei, e̱bo͡u dene dogo͡u gulu kehe̱yode tobou.

O dimoko͡u ho degeiyo mei ke̱me di mogodo

(Luk 9:49-50)

38 Jonha̱ Yesuko͡u ko͡u gue tobou, Tisa, ei dugube, o taha̱ ne̱ hu̱ya ke̱ duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i ke̱ igisemo͡u sumo͡u dugulo i. Ke̱no͡u si o ke̱me dibo͡u siadiyo mei kaha̱, ei e̱ akogulo iyode tobou. 39 Yesuha̱ tobou, ni̱ge hobo͡u akogudama. O koyoha̱ ma̱ hu̱ya ke̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u babe, e̱ge a̱moko͡u be toto ta̱ kasaga̱i̱ dege ta tobolo͡u saga̱i̱ mei. 40 O dimoko͡u ho degeiyo mei ke̱me di mogodo. 41 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O koyoha̱ ni̱me Kelesuha̱ odade tawaleba, ma̱ hu̱ya ke̱ ni̱moko͡u hue̱i̱ do͡u ma ne̱i̱babe, o ke̱me hebe bolofe̱i̱ ke̱ molo͟͡u.

Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge damale̱yodei ke̱ makodi

(Matyu 18:6-9; Luk 17:1-2)

42 Yesuha̱ haba tobou, o taha̱ degeiye, dihi damale̱yodei ko͟͡u saga̱i̱ tae midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, o ke̱me oye igi hiyedo ta, e̱ gabagiko͡u tigama, ta̱leko͡u hebele muguba tolobe bolofe̱i̱. Ke̱me hebe hiye mei. Hebe Godiha̱ nele̱be hiyedo folodo. 43-44 Ne̱ dobogo͟͡u kaha̱ na̱ wolo͡u ile midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, na̱ ne̱ dobogo͟͡u ke̱ diafolo͡u hebele fila̱. Kegema, na̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mo͟͡ubasi, na̱ dobogo͟͡u tano͡u fe̱i̱be bolo̱, ta̱bo͡u mei. Na̱ dobogo͟͡u bolo̱u̱ dalali, dou mei degediyo mei koko͡u iye. 45-46 Ne̱ abogo͟͡u kaha̱ na̱ wolo͡u ile midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, na̱ ne̱ abogo͟͡u ke̱ diafolo͡u hebele fila̱. Kegema, na̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mo͟͡ubasi, na̱ abogo͟͡u tano͡u fe̱i̱be bolo̱, ta̱bo͡u mei. Na̱ abogo͟͡u bolo̱u̱ dalali, dou sako͡u hebele muguye. 47 Ne̱ diho̱ kaha̱ na̱ wolo͡u ile midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, ne̱ diho̱ ke̱ tele fila̱. Kegema, na̱ Godiha̱ wolo͡u dalale sa koko͡u foloubasi, na̱ diho̱ tano͡u fe̱i̱be bolo̱, ta̱bo͡u mei. Na̱ diho̱ bolo̱u̱ kege dalali, dou sako͡u hebele muguye. 48 Dou sa koko͡u be

Se̱yene o to͡u nala̱ idi ke̱me ta mei degele mei. Douyene nala̱ dalale, ke̱no͡u si ta mei degele mei. Aisaia 66:24

49 Gali sole dogogubabe tabale mei, nebe ke̱no͡u tefei, one douluko͡u muguba, sibigi olo͡u fe̱i̱ mei degeleyode tobou.*

50 Solebe bolo̱do, ke̱no͡u si sebe mei degeibabe, kage degeiye haba sebe degele? Ni̱me sole sebe dugudi saga̱i̱ kegeno͡u dalaguali, mogo dege dalaguamabeede tobou.

10

Yesuha̱ obe sobo͡u hulomo͡u hiyafogo͡u di kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Matyu 19:1-12; Luk 16:18)

1 Yesuha̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u, sa Judiako͡u ile folomo͡u, to̱ Jordan ilobo͡u i. Kelegene o sasa̱i̱ su̱do e̱moko͡u haguasiemo͡u kefegulo i. Kefegumo͡u, e̱ Godiha̱ ta̱ ko͡u hehegiedi saga̱i̱ kegeno͡u hehegiei.

2 Kegemo͡u, Farisi o ilo kedia̱ Yesuko͡u haguasiei, e̱ tefele dugulamo͡u, e̱moko͡u yodu, di kuolo͡u ma̱i̱yege obe sobo͡u huloba haba de hiyafogolo͡u no͡u? 3 Mosesha̱ge ni̱moko͡u kuolo͡u be kage dogogulou? de yodu. 4 O kedia̱ tobolo͡u i, Mosesha̱ge oe kuguo nala̱ma sobo͡u koko͡u nele̱ba kuhe hiyafogolo͡u be ta̱bo͡u meiyodeiyode tobolo͡u i. 5 Ke̱no͡u si Yesuha̱ tobou, ni̱ fi̱be hili̱gido dalagua kaha̱ degemo͡u, Mosesha̱ egei ke̱ kuhe nala̱mamo͡u ni̱moko͡u ne̱i̱yode tobou. 6 Mosesha̱ ke̱ nalali̱ mei kelege, yomogou kelegebe, bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o kaha̱ge,

Obo͡u sasa̱i̱bo͡u de milo͡u gai. Stat 1:27

7 Kegei kaha̱ degemo͡u, obe e̱ aye e̱ adio͡u to͡u fogo͡u ile, e̱ sasa̱i̱bo͡u de dogo͡u gubabe, 8 dilie to͡u be tano͡u fe̱i̱ dege dalale. Stat 2:24

Diliebe bolo̱u̱ mei, diliebe tano͡u fe̱i̱do degei. 9 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ tigama fogou ke̱me o tae ta kusiadayede tobou.

10 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de moso̱ko͡u fologamo͡u, dia̱ e̱moko͡u sobo͡u hiyafogo͡u di ke̱ haba yodulo i. 11 E̱ tobou, o koyoha̱ e̱ sobo͡u hiyafogo͡u ba, haba sobo͡u ta hubabe, o ke̱me sasa̱i̱ e̱buko͡u hu ke̱ makoulu. Midiho̱ kege degeli ke̱me sasa̱i̱ hiyou mo͟͡udi midiho̱. 12 Sasa̱i̱ taha̱ e̱ ma̱ hiyafogo͡u ile, o ta hubane, e̱me o hiyou mo͟͡udi sasa̱i̱.

Yesuha̱ sisigo̱be e̱moko͡u haguasiemabeede tobou

(Matyu 19:13-15; Luk 18:15-17)

13 O sasa̱i̱ kedia̱ die sisigo̱ mo͟͡uma, Yesuha̱ kugugueyadomo͡u haguasiei. Ke̱no͡u si e̱ dabai degedi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u gofo͟͡u dege tobolo͡u i. 14 Yesuha̱ ke̱ duguomo͡u be, hoho̱ degeli mei, hagi̱ degemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ge sisigo̱ kedia̱me hobo͡u akogudama. To͡u fogo͡u ba, dio͟͡u a̱moko͡u haguamabeedei. O sasa̱i̱ kedia̱me sisigo̱ ke̱no͡u tefeimo͡u be, Godiha̱ dia̱ wolo͡u dalayode tobou. 15 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O koyo na̱ Godiha̱ wolo͡u dalale sa koko͡u be dihi huyadefe̱i̱ baga folo ho fogo͡u babe, na̱ ta folo meiyode tobou. 16 Kege tobo͡u mamo͡u, sisigo̱ kedia̱ kefeguo tolo͡u mo͡u, die widileto͡u dobogo͟͡u dogoguemo͡u, Godiha̱ dia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegieyadomo͡u yodu.

Bibo͡u o kaha̱ Yesubo͡u de ta̱ kei

(Matyu 19:16-30; Luk 18:18-30)

17 Yesu e̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ilamo͡u degeligi dugube, o ta e̱moko͡u fo̱u̱kua haguamo͡u, yubu sugulo fiyamo͡u duwoli yodu, Tisa bolofe̱i̱do, a̱me kage degeibasi, fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u? 18 Yesuha̱ sima tobou, na̱ a̱moko͡u kageimo͡u bolofe̱i̱yodeiya? O olo͡u fe̱i̱be bolo̱ ta dala mei, Godi e̱no͡u si bolo̱do. 19 Na̱ Godiha̱ kuolo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ ko͡u tawale hobogou.

O hobo͡u woda.

Sasa̱i̱ hiyou degeda.

Hiyou hobo͡u mo͟͡uda.

Gulokou tobolo͡u ba hobo͡u ta̱ sada.

Ogo͡u gama o bi hiyou hobo͡u mo͟͡uda.

Aye adio͡u diliemoko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyedei. Kisim Bek 20:12-16

20 O kaha̱ e̱moko͡u tobou, Tisa, a̱me kuolo͡u ma̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dihife̱i̱ kelege dulo sesegamo͡u hagulugi, ifine kuhe̱yode tobou. 21 Yesuha̱ o koko͡u maselemo͡u solo͡u do degemo͡u tobou, tano͡u fe̱i̱ ta na̱ degeli mei dala. Na̱ ile, ne̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tiga, sele mo͟͡umaba, bi mei o kedia̱moko͡u fimo͡u i. Na̱ kege degeibasi, ne̱ bi hebenito͡u dala ke̱ na̱ molo͟͡u. Kege degema, ma̱ habage seseyede tobou. 22 O kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ ko̱go͡u, hagi̱ degemo͡u fogo͡u i, e̱ bima̱i̱ hiyedo dala kaha̱ degemo͡u.

23 Kegeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u maselemo͡u tobou, bibo͡u oyege Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ile folobe hagi̱ hiyedo. 24 E̱ dabai degedi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigile i. Ke̱no͡u si Yesuha̱ haba tobou, mogo dia̱ma, Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ile folobe hagi̱ hiyedo. 25 Wai kamelyege yukuei gofo͡u di aye̱ aya ke̱me folo saga̱i̱ mei, hagi̱ hiyedo. Ke̱no͡u tefei, selebo͡u oe Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u folone hagi̱ hiyedo folodo. 26 Dabai degedi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, bo͡u basiado kesigiemo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, kageibasi, o koyoha̱ fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u? 27 Yesuha̱ dia̱moko͡u maselemo͡u tobou, oyege ta tawaga degele saga̱i̱ mei. Godiha̱ degeleno͡u si hagi̱ ta dala meiyode tobou.

28 Kegemo͡u, Pitaha̱ tobou, na̱ du. Eibe bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u mo͡u, na̱ sesele yolu kuhe̱yode tobou. 29 Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodema, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo seselaba, e̱ moso̱ to͡u fogo͡u babe, o ke̱me mo͡u duwolo mei. Haba, eye̱ mala̱, owo͡u bobasi, adio͡u aye, dihi, hebe hai olo͡u fe̱i̱ ke̱ne to͡u fogo͡u babe, 30 o kaha̱ge e̱ molo͟͡ube, haba 100 kege molo͟͡u. Sa ko͡u le tafalaba, bi Godiha̱ e̱moko͡u nele̱be, bi e̱ afu mo͟͡udi ke̱me gabale. E̱ moso̱, eye̱ mala̱, owo͡u bobasi, adio͡u, dihi, hebe hai olo͡u fe̱i̱ kegele i ke̱ su̱do molo͟͡u. Haba tabe, o ilo kelege e̱ makolaba degele ile. Habagesi, sawisiei ta, e̱ fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 31 Ke̱no͡u si o su̱do, ifi amulo̱ yolu kedia̱me habageko͡u do yale. Ifi habageko͡u do dalagua kedia̱me amulo̱ yale.

Yesuha̱ uwagedo, a̱me tolo ileba, haba hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Matyu 20:17-19; Luk 18:31-34)

32 Yesubo͡u dia̱ sa Jerusalemko͡u yadi aba ke̱ yolugi, Yesu amulo̱ imo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ fima̱i̱ hiyedo degele i. O sasa̱i̱ die habage yolu kedia̱ne gue̱ degele i. Yolugi, e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u haguamabeede tobo͡u mamo͡u, dio͟͡uno͡u kefeguo dalamo͡u, e̱ yo͟͡umako͡u tama̱ degeladi ke̱ dia̱moko͡u haba hehegie tobou. 33 Ni̱ duma, di ifi sa Jerusalemko͡u ile fologaba, o taha̱ O Kedia̱ Dihi e̱ mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱moko͡u seseguba, ta̱ sama wouba, tolo ileyodemaba, sa ta o kedia̱moko͡u sesegulo ile. 34 Seseguba, dia̱ge e̱moko͡u susuga tobolo͡u yilo̱ ima, koso hesema, tigi dofo͡u ye woma, dodo wala iba tolo ile. Sawisiei kamadia kege mei degeiba, e̱ hagua̱ gehe̱ degeleyode tobou.

Jemsbo͡u Jonbo͡u dilie hiye o degelamo͡u degele i

(Matyu 20:20-28)

35 Kegemo͡u, Sebediha̱ dihi bolo̱u̱ dilie hu̱be Jemsbo͡u Jonbo͡u dilie Yesuko͡u ya tobou, Tisa, na̱ ele ko͟͡u degelamo͡u degeli ke̱me na̱moko͡u yoduba, na̱ bolo̱yode tobo͡u yede tobolo͡u i. 36 Yesuha̱ diliemoko͡u yodu, nelege a̱ nelemoko͡u ke̱i̱ degeyedeiya? 37 Dilie ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ ne̱ hoho̱ koko͡u hiye o degeba dalaba, sawisiei kaha̱ge ele ta ne̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba, haba tabe ne̱ dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u duwoba dele saga̱i̱ degeliyode tobolo͡u i.

38 Ke̱no͡u si Yesuha̱ diliemoko͡u sima tobou, nele a̱moko͡u ko͟͡u yodulu kaha̱ sibige̱be nolo͡u ge defe̱i̱ ta tawaiyo mei. Nele a̱ seseibabe, dobo͡u hagi̱bo͡u a̱ dugulo ke̱me nelene de dugulo ile?* 39 Ele ke̱ sasale dugulono͡u yode tobolo͡u i.

E̱ haba tobou, nelebe do a̱ dugulo saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ko͡u duguloye. Hagi̱ a̱ dugulo saga̱i̱ ke̱me nelene dugulo ile. 40 Ke̱no͡u si o koyobe ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba, fofo͟͡uko͡u duwoba dele ke̱me a̱ ta makale saga̱i̱ mei. Duwodi bolo̱u̱ ke̱me Godiha̱ o bolo̱u̱ ta yo͟͡u e̱ tagaiya ke̱ makama̱i̱ dalayode tobou.

41 Kegemo͡u, dabai degedi o ilo 10 kege kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ Jemsbo͡u Jonbo͡u diliemoko͡u gofo͟͡u degele i. 42 Gofo͟͡u degele imo͡u, Yesuha̱ dia̱ haguisoumo͡u, e̱moko͡u haguasieimo͡u ko͡u gue tobou, ni̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe, sa ilo kelegebe die hiye o kedia̱ o sasa̱i̱ wo͡u ma dalaguadibe, dabai olo͡u fe̱i̱be ta̱ye fo̱u̱mo͡u degele idi. Die hu̱bo͡u o kedia̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hagi̱ nele̱mo͡u, die ta̱no͡u sesegamabeede tobolo͡u idi. 43 Midiho̱ kegei ke̱me ni̱ degedama. Ni̱ o koyoha̱ hiye o degelababe, o ke̱ na̱me o ilo kedia̱ dabai degedi o degeyede tobou. 44 Damale̱do, ni̱ o taha̱ hu̱bo͡u o degelababe, o ke̱ na̱me o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ fisimo͡u dabai degedi o saga̱i̱ dege dalayedei. 45 Yobe, O Kedia̱ Dihi e̱ hagueine, o taha̱ e̱ dogo͡u guyadomo͡u hagueli mei. E̱ hagueibe, e̱ o sasa̱i̱ dogo͡u gulamo͡u haguei. E̱ yo͟͡uno͡u tolo ileba, o sasa̱i̱ su̱do mamo͡u la̱mo͡u kuhe hagueiyode tobou.

Yesuha̱ diho̱ du degei o ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 20:29-34; Luk 18:35-43)

46 Yesubo͡u dia̱ ya, sa Jerikoko͡u fologai. Sa ke̱ to͡u fogo͡u youmo͡u, o sasa̱i̱ su̱do dia̱bo͡u de yai. O ta, e̱ hu̱be Bartimeus, e̱me o Timeusha̱ dihi, e̱ a fe̱ko͡u duwei. E̱me diho̱ du degei, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u sele hawaga duwodi. 47 E̱ sa Nasaret o Yesube haguluyodeimo͡u dulomo͡u, nele̱do dege haguisai, Yesu, Devitha̱ hu̱ti, na̱ a̱ solo͡u do degeyede tobou. 48 O su̱do gofo͟͡u degemo͡u, e̱moko͡u na̱ ta̱dayede tobolo͡u i. Ke̱no͡u si e̱ haba haguisama, hili̱gedo tobou, na̱me Devitha̱ hu̱ti, na̱ a̱ solo͡u do degeyedei. 49 Yesuha̱ iligi ali duo kele tofolo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u diho̱ du degei o ke̱ haguayede tobo͡u mabeedeimo͡u, dia̱ haguisamo͡u tobolo͡u i, na̱ gue̱ degeda. Hagua̱, Yesuha̱ na̱ haguayede tobolo͡u yodele i. 50 E̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ yukuei sasado ke̱ dile fila̱, totodo hagua̱ma Yesuko͡u i. 51 Geleguomo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, na̱me a̱ na̱moko͡u ke̱i̱ degele ke̱ tagaiya? Tisa Hiye, a̱me ma̱ diho̱ bolo̱ degele saga̱i̱ degeliyode tobou. 52 Yesuha̱ tobou, na̱ i. Ne̱ damale̱yodei kaha̱no͡u ne̱ diho̱ ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeli kuhe̱yode tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u e̱ diho̱ bolo̱do degeimo͡u, Yesu dilio͡u fa aba yai.

Yesu e̱ do hiyedo duguomo͡u, tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei

(Ta̱ Hiye 11–16)

11

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u feleibe, gamani hiye ono͡u tefele felei

(Matyu 21:1-11; Luk 19:28-40; Jon 12:12-19)

1 Yesubo͡u dia̱ yolugi, sa Jerusalem hafe̱i̱ degeimo͡u, bito̱u̱ Oliv koko͡u ge sa Betfagebo͡u, sa Betanibo͡u koko͡u fologai. Fologamo͡u, e̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ta ke̱diliemoko͡u tobou, 2 nele sa di dugulu koko͡u imabeedei. Nele ya fologaba dugu, wai do̱ki wili ta obe baga̱gie fogou tafalaba dugulo. O tae wai do̱ki kaha̱ tageto͡u ta biyeli mei. Wai do̱ki ke̱ fiyolo͡u ba wolo͡u haguama. 3 O tae nelemoko͡u kagelamo͡u degeiya? de yodubabe, nele Hiye Oha̱ dabai degele dalayodema. Mei degeba, totodo boholo͡u ma̱ wolo͡u hagualeyode tobo͡u mabeede tobou. 4 Kege tobo͡u mo͡u, dilie ya fologamo͡u dugube, wai do̱ki wili ta aliko͡u tafalamo͡u dugu. Obe wai do̱ki ke̱ moso̱ taha̱ adiko͡u baga̱gie fogou tafalamo͡u dugu. O bolo̱u̱ ke̱dilie do̱ki ke̱ fiyo͡u mo͡u, 5 o hafe̱i̱ kele tafalagua kedia̱ diliemoko͡u yodulo i, nele kagelamo͡u wai do̱ki baga̱gi ko͟͡u fiyo͡u ya? 6 Dilie Yesuha̱ ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tobo͡u mo͡u, o kedia̱ bolo̱yodeimo͡u, dilie do̱ki ke̱ wolo͡u haguasiei. 7 Do̱ki wolo͡u haguasie, Yesuko͡u fele̱gamo͡u, dilie yukuei sasado ke̱ digima, wai do̱ki tageto͡u dogogumo͡u, Yesu e̱ koto͡u folo biyei. 8 Wai do̱ki tageya imo͡u, o su̱do die yukuei sasado digima, aba ke̱ ma̱mo͡u yai. O ilo kele hebe haimiko͡u yamo͡u, hebe go diafigima haguasiemo͡u, aba ke̱ ma̱mo͡u yai. 9 O ilo kele Yesuha̱ ile amulo̱ aliya yolubo͡u, habageya haguasilibo͡u kedia̱ olo͡u fe̱i̱do hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i,

Di hoho̱bo͡u me.

Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hagulu o ke̱me Godiha̱ dogo͡u guyedeibasi. Buk Song 118:26

10 Godiha̱ dogo͡u guyeno͡u Devitha̱ hu̱ti o ko͟͡umaha̱ di wolo͡u dalalamo͡u hagulu kuhe̱.

Di Godiko͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogume.

11 Kegemo͡u, Yesuha̱ iligi, sa Jerusalemko͡u folomo͡u ile, Godiha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, bi olo͡u fe̱i̱ defe̱i̱do taye dugulo hobogou. Ile, e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱bo͡u de sa Betaniko͡u fogo͡u yai, aso̱ mulu̱ kaha̱ degemo͡u.

Yesuha̱ hebe kiyou ke̱ kolo ma̱dayede tobou

(Matyu 21:18-19)

12 Sabiyoumo͡u, Yesubo͡u dia̱ sa Betani to͡u fogo͡u mo͡u yolugi, Yesu e̱ hegie degei. 13 Yolugi, e̱ hebe kiyou ta guo hiyedo ahu dege tafalamo͡u dugu. Ile, kiyou yeleko͡u ge kiyou kolo ta de dala domo͡u defe̱i̱do dugube, kiyou ke̱me kolo ta mali̱ mei. Guoyeno͡u dalaguamo͡u dugu. Yobe, kiyou kolo a̱ mei kaha̱ degeimo͡u. 14 Mo͡u dalamo͡u duguomo͡u, e̱ge hebe kiyou koko͡u ko͡u gue tobou, kegeligi kolo ta haba mo̱u̱ba, obe ta na̱i̱ye. E̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ kege tobo͡u mo͡u dulo i.

O kedia̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu makisi degele imo͡u, Yesuha̱ folo igisei

(Matyu 21:12-17; Luk 19:45-48; Jon 2:13-22)

15 Yesubo͡u dia̱ sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ ya fologamo͡u, e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u dugube, o kedia̱ makisi degele imo͡u duguomo͡u igiseimo͡u fogo͡u yai. Sele tiga mo͟͡udi o kedia̱ fafai ke̱ne e̱ biligisei. Sio kulu obo͡u kedia̱ duwoguadi ke̱ne biligisei. 16 Godiha̱ moso̱ kekaimidube, bi ta mo͟͡uma fele̱gadamabeede tobolo͡u mo͡u akogu. 17 Kegei degemo͡u, e̱ o kedia̱moko͡u hehegie tobou, Godiha̱ kuguoko͡u be

Ma̱ moso̱be sa sa o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u idi moso̱yode Aisaia 56:7

nala̱i̱ dala.

Ke̱no͡u si ni̱ degeiye,

Ma̱ moso̱be hiyou mo͟͡udi o kedia̱ wo̱mogo͡u di moso̱ saga̱i̱ degeli. Jeremaia 7:11

18 Kegemo͡u, Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu tobolo͡u tafalamo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, Yesube kage wouba tolo domo͡u tugulo tobolo͡u i. Yobe, hiye o kedia̱ e̱moko͡u gue̱ degeimo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigile idi kaha̱ degeimo͡u. 19 Habi degeimo͡u, Yesubo͡u dia̱ sa Jerusalem to͡u fogo͡u mo͡u yai.

O taha̱ damale̱yodemaba, diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ yodulu saga̱i̱ ke̱me molo͟͡u

(Matyu 21:20-22)

20 Sabiyoumo͡u, Yesubo͡u dia̱ aba yolugi, hebe kiyou ke̱me fafagale fiyei dugu. Guobo͡u tefebo͡u olo͡u fe̱i̱do kege fafagale fiyei. 21 Pitaha̱ duguomo͡u, Yesuha̱ i degei ke̱ tawalemo͡u tobou, Tisa Hiye, na̱ dugu. Hebe kiyou, i na̱ kolo haba ta ma̱dayedei ko͟͡u fafagale fiyei kuhe̱yode tobou. 22 Yesuha̱ sima tobou, ni̱ Godiko͡u damale̱yodemabeedei. 23 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O koyoha̱ bito̱u̱ kuoko͡u, na̱ hagua̱, ta̱leko͡u fogu fiyayedema, fima̱i̱ bolo̱u̱bo͡u mei, e̱ tobolo͡u saga̱i̱ ke̱me damale̱do degeledade tawaibabe, e̱ tobolo͡u ke̱me tama̱ degeiba dugulo. 24 Kegei degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ Godiko͡u bi ta molo͟͡uyodemaba, damale̱do molo͟͡udade tawaleba diho̱ baga̱ tobo͡u babe, bi ke̱me molo͟͡uyode tobou.

25-26 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tobou, ni̱ hagua̱, diho̱ baga̱ tobo͡u lababe, ni̱ o tako͡u hagi̱ degei ta dalababe, ke̱ gebe meiyodemaba kuhe diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Kegeibasi, ni̱ Aye hebenito͡u duwo, e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u ga i ke̱ gebe meiyodele.

Hiye o kedia̱ Yesuko͡u, na̱me o koyoha̱ hu̱ya ke̱ dabai degediya? de yodulo i

(Matyu 21:23-27; Luk 20:1-8)

27 Kegemo͡u, Yesubo͡u dia̱ sa Jerusalemko͡u haba ya fologamo͡u, e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu folo siei. Sumo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ haguasiemo͡u, 28 e̱moko͡u yodulo i, na̱me dabai ko͟͡ume koyoha̱ hu̱ya ke̱ degediya? Na̱me o koyoha̱ tobo͡u mo͡u, dabai ko͟͡u kuhe degediya?

29 E̱ o kedia̱moko͡u tobou, a̱ne ni̱moko͡u ta̱ ta yodulamo͡u. Ni̱ a̱moko͡u do̱u̱do dege tobo͡u basi, a̱ne ni̱moko͡u o a̱ tobo͡u mo͡u dabai degeli ke̱me tobolo͡u. 30 Jonha̱ fafeleya degedibe o kedia̱ dabai? Ha hebeniha̱ dabai? Ni̱ a̱moko͡u tobo͡u mabeede tobou.

31 Kegemo͡u, hiye o kedia̱ dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, di hebeniha̱ biyode tobo͡u babe, e̱ge ni̱ Jonha̱ tobo͡u di ke̱me kagemo͡u damale̱yodili mei de yoduye. 32 Haba di obeno͡u tawaga degediyode tobo͡u bane, di ta̱ kege tobolo͡u ne bolo̱ meiyodele i. Hiye o kedia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u kege ko͡u tobolo͡u i. Yobe o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge Jonbe habage-degele-duguo-tobo͡u di-odade tawale i kaha̱ degemo͡u. 33 Kegeimo͡u, o kedia̱ Yesuko͡u ei ta tewe meiyode tobolo͡u i. Yesuha̱ne tobou, a̱ne o koyoha̱ a̱ tobo͡u mo͡u dabai ko͟͡u dege haguei ke̱me a̱ ni̱moko͡u ta tobolo͡u meiyodei.

12

Ta̱ makaibe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ hebe hai dia dalaguadi koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 21:33-46; Luk 20:9-19)

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ Juda hiye o kedia̱moko͡u ta̱ makaino͡u ko͡u gue yoma tobo͡u mo͡u i, o taha̱ e̱ hebe haimiko͡u hebe hou sogogama kekai. Kekama mei degeimo͡u, mihi̱ dama, dugule bologua̱i̱, dabai degedi o ilo kedia̱ hebe kolo kodu sama, tofo͡u tofolo͡u gagima, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ kuhe milo͡u gamabadomo͡u. Mihi̱ dama mei degeimo͡u, o kaha̱ moso̱ne togoma tageto͡u haba fogolo tegei. Hiyou mo̱u̱ye domo͡u dia daladi o ke̱me koto͡u tafalayadomo͡u. Dabai olo͡u fe̱i̱ mei degeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ o ilo kedia̱moko͡u e̱ hebe hai ke̱ heliofe̱i̱ nele̱mo͡u, makisi degemabeede tobou. E̱ hebe kolo ilo kelebe e̱ biyode tobo͡u ma, sa ahudo kuhe fogo͡u i. 2 Habage, hebe kolo ke̱ suwi degeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ ahudo dalali, e̱ dabai o ta ile, hebe kolo ilo kele gama haguayede tobou. 3 Ke̱no͡u si hebe hai dabai degele idi o kedia̱ge dabai o ke̱ hagua fele̱i̱mo͡u duguomo͡u, dia̱ e̱ tolo͡u ma̱ womamo͡u, na̱me mo͡u fogo͡u iyede tobolo͡u i. 4 Kegeimo͡u, haba hebe hai obo͡u kaha̱ e̱ dabai o ta tobo͡u mo͡u imo͡u, dia̱ o ke̱ne tolo͡u ma̱, widioko͡u woma, bo͡u basiado makoma fogo͡u mo͡u, o ke̱ne fogo͡u i. 5 Kegei degemo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ haba e̱ dabai o ta tobo͡u mo͡u i. Hebe haimiko͡u foloumo͡u, dia̱ o ke̱ dolodo woumo͡u tolo i. Kegeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ haba e̱ dabai o su̱do tobo͡u mo͡u tano͡u tano͡u yai. Ke̱no͡u si hebe haimiko͡u fologoumo͡u, hebe hai dabai degele idi o kedia̱ ilo kele woma to͡u fofo͡u gueimo͡u fogo͡u yai, haba ilo kelebe woumo͡u tofigile i. 6 O tano͡u do ta delei, ke̱me hebe hai obo͡u kaha̱ yo͟͡u e̱ dihido, yo͟͡u hoho̱ degedido. Ke̱no͡u si uwagedo, e̱ dihi ke̱ne tobo͡u mo͡u hebe haimiko͡u i. E̱ ayeha̱ yo͟͡usie tobou, dia̱ ma̱ dihiha̱ ta̱si dulo ileyodei. 7 Dihi ke̱ ile foloumo͡u, hebe hai dabai degele idi o kedia̱ e̱ duguomo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o ko͟͡ume, e̱ aye toubabe, e̱ ayeha̱ bi olo͡u fe̱i̱be e̱ molo͟͡u. Kegei degemo͡u, di dihi ko͟͡une wouba tolo iba, hebe hai ko͟͡u di mo͟͡umebeede tobolo͡u i. 8 Dia̱ kege tobo͡u ma, dihi ke̱ tolo͡u ma̱ walama̱mo͡u, hebe hai hagule̱ko͡u hebele file̱i̱yode tobou.

9 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba yodu, hebe hai obo͡u kaha̱ge kagele? E̱ ile, o hebe hai dabai degele ili kedia̱ wouba tofigieiba, e̱ hebe hai ke̱ o ilo kedia̱moko͡u nele̱yode tobou.

10 Yesuha̱ haba tobou, ta̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ge huso͟͡uma tawale ili mei? Ta̱ ke̱me kuhe̱,

Mouti, moso̱ togodi o kedia̱ dugube kasaga̱i̱ degeimo͡u ko͡u igile file̱i̱ ke̱me e̱ haba meleya mouti fogou. 11 Hiye Oha̱ degeiyeno͡u bolo̱ degei dala kuhe̱. Ei dugulube, ke̱me bolofe̱i̱do, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Buk Song 118:22-23

12 Kegemo͡u, hiye o kedia̱ Yesuha̱ ta̱ makai ke̱me dia̱moko͡u no͡u tobolo͡u dade tawalemo͡u, Yesube tolo͡u ma̱ ta̱ salamo͡u ko͡u degeiye, ke̱no͡u si degeli mei, dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u, mo͡u fogo͡u yai.

Obege gamani hiye o Sisarko͡u be gamani sibidi sele de nele̱, haba nele̱ saga̱i̱ mei?

(Matyu 22:15-22; Luk 20:20-26)

13 Hiye o kedia̱ Yesuha̱ tobo͡u gai ke̱ tefele dugulamo͡u ta̱ saleyodemamo͡u degele iligi, Farisi o ilobo͡u, Herotha̱ dabai degele idi o ilobo͡u kedia̱ tobo͡u mo͡u yai. 14 Dia̱ Yesuko͡u fologamo͡u tobolo͡u i, Tisa, ei ko͡u tewe, na̱me damale̱do ta̱ tobo͡u di o. Na̱ omoko͡u ta gue̱ degediyo mei. Na̱ tobo͡u dibe, o hu̱ dalabo͡u, o hu̱ meibo͡u kedia̱moko͡u ta̱ tano͡u fe̱i̱no͡u tobo͡u di. Na̱ Godiha̱ midiho̱ hehegiedibe, damale̱do ke̱no͡u hehegiedi. Ei yodu ta̱ huyadefe̱i̱ ta dala. Dige sibidi sele kefema, gamani hiye o Sisarko͡u de nele̱, ha nele̱ saga̱i̱ mei?

15 Kegemo͡u, Yesuha̱ge o kedia̱ ta̱eno͡u tobolo͡u dade tawalemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ kageimo͡u a̱ tefele dugulo iya? Sele dio ta mala̱ haguama. A̱ dugulo. 16 Dia̱ sele dio ta mala̱ hagumo͡u, e̱ dia̱moko͡u yodu, figisa ko͟͡ubo͡u, hu̱ ko͟͡ubo͡u debe koyohale? Dia̱ge Sisarhaleyodele i. 17 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, Sisarha̱ bi debabe, Sisarko͡u ne̱ma. Godiha̱ bi debabe, Godiko͡u ne̱mabeedei. Dia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigile i.

Sadyusi o kedia̱ Yesuko͡u obe tolomo͡u hagua̱ gehe̱ degele idi ke̱ yodulo i

(Matyu 22:23-33; Luk 20:27-40)

18 Kegemo͡u, Sadyusi o kedia̱ Yesuko͡u yai. Dia̱ge o tofigieibe hagua̱ gehe̱ degele ile meiyode tobolo͡u idi. Dia̱ ya fologamo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodulo i, 19 Tisa, Mosesha̱ dimoko͡u ta̱ ta ko͡u gue nala̱i̱, o taha̱ sobo͡u huloba dihi ta degeli mei toubabe, e̱ soso͡u mei degeiye deba, haba e̱ mala̱ha̱ kuei sasa̱i̱ ke̱ huloba dihi degeibabe, dihi ke̱me e̱ eye̱ha̱ dihi degele.* 20 Afudo, o eye̱ mala̱ dei olo͡u fe̱i̱be dioyosi kege. Wolo kaha̱ sobo͡u huye, dihi degeli mei tolo i. 21 Tolo imo͡u, ha e̱ mala̱ha̱ne sobo͡u ke̱no͡u hu. Ke̱ne tolo i, dihi degeli mei. Ha e̱ mala̱ taha̱ne nebe ke̱no͡u tefei. 22 Ke̱no͡u tefele kegega iligi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege tofigiema mei degei. Dihi ta degeli mei. Uwagedo sobo͡u ke̱ne tolo i. 23 Habage, o tofigile i kedia̱ hagua̱ iba, sobo͡u ke̱ne haguo̱u̱babe, sasa̱i̱ ke̱me o koyoha̱ sasa̱i̱? O dioyosi kege kedia̱ sobo͡u ke̱ ko͡u humo͡u iyode tobolo͡u i.

24 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima tobou, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dala ke̱me ni̱ ta tawale iyo mei. Godiha̱ nele̱ne ni̱ ta tawale iyo mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ ta̱ gula̱i̱ dege tobolo͡u ili kuhe̱. 25 O tofigiei kedia̱me hagua̱ gehe̱ degemababe, sobo͡u hulo mei, mo͡u kege tofolo͡u, hebeni e̱sol o saga̱i̱ degele ileyode tobou.

26 Ke̱no͡u si o tofigiei kedia̱me hagua̱ gehe̱ degele ileyodili ke̱me, Mosesha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala ko͟͡ume ni̱ huso͟͡uma tawale ili mei? Mosesha̱ge hebe ta douye no̱u̱mo͡u masele tafalamo͡u, Godiha̱ e̱moko͡u tobou,

A̱me Abrahamha̱ Godi, Aisakha̱ Godi, Jekopha̱ Godi.*Kisim Bek 3:6

27 E̱me tofigiei o kedia̱ Godi mei. Godibe o gehe̱ dalagua kedia̱ die Godi. Ta̱ ni̱ ke̱ tobolo͡u be gula̱i̱doyode tobou.

Godiha̱ ta̱ hiyedo folodo

(Matyu 22:34-40; Luk 10:25-28)

28 Sadyusi o kedia̱ Yesubo͡u de ta̱e biya imo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o taha̱ foloumo͡u, Yesuha̱ o kedia̱moko͡u bologua̱do sima tobo͡u mo͡u dulomo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodu, Godiha̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ kelebe, ta̱ sibige̱dobe kou? 29 Yesuha̱ tobou, Godiha̱ ta̱ sibige̱do ke̱me ko͡u gue,

Israel o dia̱ma, ni̱ defe̱i̱do duma. Di Hiye O Godibe tano͡u fe̱i̱do. 30 Ni̱ Hiye O Godi e̱no͡u tagama. Ni̱ solo͡u bo͡u ni̱ duobo͡u ni̱ fima̱i̱bo͡u ni̱ nele̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kegeye e̱ tagamabeedei. Lo 6:4-5

31 Godiha̱ ta̱ hiye tabe kuhe̱,

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

Ta̱ taege ta̱ bolo̱u̱ ke̱me gabale saga̱i̱ meiyode tobou.

32 Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kaha̱ Yesuko͡u tobou, Tisa, na̱ tobolo͡u be bolofe̱i̱. Damale̱do, Hiye O Godibe tano͡u fe̱i̱no͡u dala. Godibe tabo͡u mei. 33 Di Godi e̱no͡u tagalebe, ni̱ solo͡u bo͡u ni̱ fima̱i̱bo͡u ni̱ nele̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kegeye e̱ tagaleba, haba di mogo dia̱moko͡u ne solo͡u do degelebe, di o tae yo͟͡usie solo͡u do degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degeibasi, midiho̱ ke̱me sibige̱ hiyedo. Midiho̱ kaha̱ge gali douluko͡u sile Godiko͡u ne̱di ke̱me gabaiyode tobou.

34 Yesuha̱ge kuolo͡u yo du o kaha̱ bologua̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u tobou, na̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa ke̱me ahu dege dala meiyode tobou.

Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ e̱moko͡u gue̱ degemo͡u be, haba tage ta yodulo ili mei.

Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Godiha̱ makai o Kelesube koyo? de yodu

(Matyu 22:41-46; Luk 20:41-44)

35 Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiligi ko͡u gue yodu, kadegemo͡u Mosesha̱ kuolo͡u yo du o kedia̱ Godiha̱ makai o Kelesube Devitha̱* dihiyode tobolo͡u iya? 36 Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, Devitha̱ ko͡u gue tobou ke̱me di ko͡u tewe,

Hiye Oha̱ ma̱ Hiye Oko͡u ko͡u gue tobou, na̱ ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba ibe deba, a̱ ne̱ ho o kedia̱ mo͟͡umaba, ne̱ abogo͟͡u hayedu kefeguloyodei. Buk Song 110:1

37 Devitha̱no͡u o Kelesube e̱ Hiye Oyodei debabe, ni̱ge kageimo͡u o ke̱me Devitha̱ dihiyodele iya?

Yesuha̱ge kuolo͡u yo dulo i o kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idiyodei

(Matyu 23:1-36; Luk 11:37-54, 20:45-47)

Yesuha̱ hehegie tobo͡u mo͡u be, o sasa̱i̱ su̱do dulomo͡u hoho̱ degele i. 38 Hehegiligi, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, kuolo͡u yo du o kedia̱moko͡u be ni̱o͡u tawaibo͡u. O kedia̱ge yukuei sasado ke̱ ka̱ma suluguadibe, kefegudi sa koko͡u ge oe dia̱ duguo agali bolofe̱i̱yodele idi ke̱ tagale idi. 39 Egei moso̱ko͡u ne fologamo͡u be, egei tobolo͡u o ke̱ hafe̱i̱do dege duwogualeno͡u tagale idi, o sasa̱i̱ kedia̱ dia̱me hu̱bo͡u odade tawamabadomo͡u. Oe nale̱ hiyedo kefema digumo͡u, nala̱ idi kelegene, dia̱me duwodi bolofe̱i̱do koko͡u duwogualeno͡u tagale idi. 40 Dia̱ kuei sobo͡u kedia̱moko͡u ogo͡u gama, die bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ hiyou mala̱ idi. Diho̱ baga̱ tobo͡u dine, dia̱ ta̱eno͡u sasado dege tobolo͡u idi. Habage Godiha̱ ta̱ sale kelegebe dia̱me hebe kasaga̱i̱ molo͟͡uyode tobou.

Kuei sasa̱i̱ taha̱ Godiko͡u tei sele dio ne̱i̱

(Luk 21:1-4)

41 Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu sele sadi bokisi hafe̱i̱ dege duwoli dugube, o sasa̱i̱ su̱do sele mo͟͡uma haguasie sa imo͡u dugu. Selebo͡u o kedia̱ne sele su̱do sa imo͡u dugu. 42 Kuei sasa̱i̱, e̱me bibo͡u mei, e̱ tei sele dio bolo̱u̱no͡u fe̱i̱ ke̱ mala̱ hagua, sele sadi kodu sagimo͡u dugu. 43 Yesuha̱ ke̱ duguomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ haguisoumo͡u haguasieimo͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Kuei sobo͡u bibo͡u mei ko͟͡umaha̱ e̱ sele ne̱i̱be hiyedo. O kedia̱ nele̱ i ke̱ olo͡u fe̱i̱ gabai. 44 Selebo͡u o kedia̱ sele sa ibe, die bi hiye ko͡u dalamo͡u, huyadefe̱i̱no͡u sa i. Ke̱no͡u si kuei sasa̱i̱ ko͟͡ume e̱ nale̱ mo͟͡udi sele uwagefe̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱do sagiyode tobou.

13

Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ makolo ke̱ tobou

(Matyu 24:1-2; Luk 21:5-6)

1 Yesu e̱ Godiha̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u imo͡u, e̱ dabai degedi o taha̱ e̱moko͡u tobou, Tisa, na̱ dugu. Na̱ moso̱ igi hiyedoyeno͡u togogai* bolofe̱i̱do ke̱ dugugayede tobou. 2 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, na̱ ifi moso̱ hiye su̱do ko͟͡u dugulube, habagebe igi taha̱ igi yogoha̱ tageto͡u ta tilaba dugulo mei. Obe biyolugi, moso̱ olo͡u fe̱i̱ igisema mei degele ileyode tobou.

Yesuha̱ hagi̱ su̱do habage tama̱ degele ke̱ tobou

(Matyu 24:3-14; Luk 21:7-19)

3 Yesu e̱ bito̱u̱ Olivko͡u duwoli, Godiha̱ moso̱ buguli duwomo͡u dugumo͡u, Pitabo͡u Jemsbo͡u Jonbo͡u Andrubo͡u dia̱no͡u fologamo͡u, e̱moko͡u yodulo i, 4 na̱ tobolo͡u ke̱me koboge tama̱ degele? Ke̱i̱ makaiye buko͡u tama̱ degeiba, ei duguoba ise na̱ tobou ke̱me tama̱ degeladidade kuhe tawale ile? Na̱ eimoko͡u tobo͡u yede tobolo͡u i.

5 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, kegeligi o taha̱ ni̱ ogo͡u gaiye. 6 O su̱do haguasieba, ma̱ hu̱ya ke̱ ogo͡u ga ko͡u gue tobolo͡u ile, a̱me Godiha̱ makai o. Kege ogo͡u ga tobolo͡u iba, o sasa̱i̱ su̱do dulo ile.

7 Yesuha̱ haba tobou, ni̱ biyolu uwo dubabe, gue̱ degedama. Biyaleyodei dubane, ni̱ hobo͡u ta kesigidama. Ke̱me ko͡u tama̱ degeleye, ke̱no͡u si uwage sawisiei ke̱me you. 8 Sa ta obiyei kaha̱ haguasieba, sa ta o kedia̱bo͡u de biya ile. Sa ta hiye o taha̱ ile, sa ta hiye obo͡u de biyale. Haba tabe, sa sa keleya olo͡u fe̱i̱ gigima haguale. O sasa̱i̱ hegie hiyedone dugulo ile. Ke̱ buko͡u tama̱ degele ke̱me sasa̱i̱ye dihi mo͡u la̱mo͡u do yomogo͡u dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ile.

9 Kelegebe ni̱o͡u tawaibo͡u. Dia̱ ni̱ die kansole kedia̱moko͡u wo͡u ma ile, ta̱ salene dala. Egei moso̱ko͡u gene o ilo kele ni̱ dofo͡u ye wala ile. Ni̱ a̱moko͡u damale̱yodeibabe, ni̱me gamani o kedia̱bo͡u, hiye o ilo kedia̱bo͡u die dihi̱le koko͡u tefegieba ta̱ sa ile. Ta̱ soubabe, ni̱ge dia̱moko͡u be ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u ma. 10 Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ oe sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u ba tefele dulo mei degeibabe, uwage sawisiei kuhe tama̱ degele. 11 Oe ni̱ ta̱ soubabe, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Ta̱ ni̱ tobolo͡u be fi̱ hiyedo ma̱dama. Godiha̱ ni̱moko͡u tobo͡u ba duloba ni̱ ke̱no͡u tobolo͡u ile. Ke̱me ni̱o͡u no͡u tawaga tobolo͡u ile mei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ tobo͡u ba, ni̱ ke̱no͡u kuhe tobolo͡u ile. 12 Kegeba, e̱ eye̱ha̱ e̱ mala̱ ta̱ sama wouba toloyode tobolo͡u . Haba aye dia̱ne die sisigo̱ dia̱moko͡u ne nebe ke̱no͡u tefele degele ile. Sisigo̱yene aye adio͡u dia̱moko͡u dafaba, wouba tofigiemabeede tobolo͡u ile. 13 O olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge ni̱me dafa ile, yobe ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡u si o koyoha̱ nele̱do dege dalababe, uwage sawisiei kelegebe Godiha̱ge o ke̱me mamolo͟͡u.

Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ bi ta tama̱ degele

(Matyu 24:15-28; Luk 21:20-24)

14 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ bi ta Godiha̱ kuolo͡u moso̱ kodu o tae dogogu dalaba dugulo ile.* O ko͟͡u husolo͟͡u na̱ge defe̱i̱do fima̱ma tawayedei. Bi ke̱ dugubabe, sa Judia o sasa̱i̱ kedia̱ kama fosige ya, bito̱u̱ koko͡u fologamabeedei. 15 Bi kasaga̱i̱ ke̱ dugulo kelegebe, o tae e̱ moso̱ meleyato͡u duwobabe, mulo̱ba, e̱ moso̱du bi ta mo͟͡u foloda. 16 O taha̱ e̱ hebe haimiko͡u dalababe, haba boholo͡u ma̱ ile, moso̱ko͡u e̱ yukuei sasado ke̱ mo͟͡uda. 17 Sawisiei kelegebe, solo͡u do hiyedo, sasa̱i̱ dihi guoko͡u bo͡u kedia̱bo͡u, sasa̱i̱ dihigidio͡u bo͡u kedia̱me hagi̱ hiyedo degeiba dugulo ile. 18 Kulio a̱ kelege kasaga̱i̱ degele ke̱ tama̱ degeiye deba, ni̱ diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 19 Yobe, kelegebe hagi̱ hiyedo dugulo kaha̱ degemo͡u. Godiha̱ sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u mamo͡u haguabe demo͡u, ifine kuhe̱, hagi̱ kegei ta dugudiyo mei. Habagene kegei ke̱ ta dugulo mei. 20 Hiye Oha̱ sawisiei ke̱ sasa dege dogogubabe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ yo͟͡umako͡u makai kedia̱moko͡u solo͡u do degeba, sawisiei ke̱ kuhe to̱u̱ dege dogogulo.

21 Yesuha̱ haba tobou, kegeiba o taha̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, duguma, Godiha̱ makai o Kelesube kuhe̱yodeibabe hobo͡u dudama. Haba o taha̱, ni̱ duguma, Kelesube kele dalayode tobo͡u babe, ni̱ge ta̱ ke̱me hobo͡u damale̱yodedama. 22 Yobe, o ilo kelege haguasie, midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gaba, ogo͡u gaba, a̱me Godiha̱ makai o Kelesuyode tobolo͡u ile. Haba o ilo kelegene ogo͡u gai egei tobolo͡u ile. O kedia̱ nele̱do degeiba, Godiha̱ yo͟͡umako͡u makai o sasa̱i̱ kedia̱ge haba dia̱moko͡u damale̱yodemabeedemaba degele ile. 23 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱o͡u tawaibo͡u. A̱ ni̱moko͡u habage tama̱ degele ke̱me olo͡u fe̱i̱ ko͡u tobo͡u ma mei degeiyode tobou.

Habage O Kedia̱ Dihi haguale

(Matyu 24:29-31; Luk 21:25-28)

24 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, hagi̱ hiyedo ke̱ mei degele kelegebe,

Aso̱ goso͟͡ugo͡u ba hulia̱ degele. Oguone goso͟͡ugo͡u ba hoho̱ degele mei. 25 Kuidiho̱ne agudileto͡u ge fiyasigile. Damale̱do, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ agudileto͡u dalagua ke̱me awale hobogolo͡u. Aisaia 13:10, 34:4

26 Kegeiba, o sasa̱i̱ kedia̱ dugulobe, O Kedia̱ Dihi e̱me nele̱ hiyedo ke̱bo͡u, hoho̱bo͡u de mabiye to͡u go͡u ma migiba dugulo ile. 27 E̱ge e̱ e̱sol o kedia̱ tobo͡u ba, o sasa̱i̱ yo͟͡u e̱ biyode makai ke̱ aso͡u kolobo͡u agudio tiligai isimoko͡u ge mo͟͡umo͡u iligi isimoko͡u dele.

Ni̱ hebe kiyou ke̱ tawama

(Matyu 24:32-35; Luk 21:29-33)

28 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ hebe kiyou ke̱ tawama. E̱ goya ko͡u ye foloumo͡u, guo gehe̱ biso̱u̱mo͡u be, ni̱ge sa bolo̱do biyamo͡u iladidade tawale idi. 29 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ hagi̱ a̱ ni̱moko͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱ dugubabe, ni̱ge O Kedia̱ Dihi e̱me hagualadidade tawama. E̱ hagualebe hafe̱i̱do degei kehe̱. 30 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱be tofigili mei dalaguaba, a̱ ko͟͡u tobolo͡u ke̱ olo͡u fe̱i̱do tama̱ degele. 31 Agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be mei degele. Ke̱no͡u si ma̱ ta̱be ta mei degele mei.

Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me o sasa̱i̱ di ta tewe mei

(Matyu 24:36-44)

32 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kegegai ke̱ tama̱ degele sawisieibo͡u aso̱ diho̱bo͡u ke̱me o taha̱ ta tewe meido. Hebeni e̱sol o kedia̱ne ta tewe mei. Godiha̱ Dihi e̱ne ta tewe mei. E̱ Aye yo͟͡uno͡u si tewe.

33 Yesuha̱ haba tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱ defe̱i̱do dia dalama, ni̱ sawisiei ke̱ ta tewe mei kaha̱ degemo͡u. 34 A̱ tobolo͡u ke̱me ko͟͡u sa̱ degei, o taha̱ e̱ moso̱ to͡u fogo͡u, sa ta ilamo͡u. E̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ ma̱ moso̱ dia dalamabeede tobo͡u ma, o tano͡u tano͡u dabai ne̱mo͡u i. E̱ o adi dia daladi koko͡u tobou, na̱ defe̱i̱do dia dalayede tobo͡u ma fogo͡u i. 35 Kegei degemo͡u, ni̱ defe̱i̱do dia dalama. Moso̱ obo͡u kaha̱ hagua fele̱be ni̱ ta tewe mei. Habi fele̱ deba, hulia̱me fele̱ deba, sio ayomo͡u to̱u̱ba fele̱ deba, gusugu fele̱ deba, ke̱me ni̱ ta tewe mei. 36 Hiye o kaha̱ totodo hagua fele̱ba, ni̱ tiasigei duguye. 37 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u ke̱me, a̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne tobolo͡u. Ni̱ defe̱i̱do dia dalamabeede tobou.

14

Hiye o kedia̱ Yesu wouba toloyodema do̱u̱susulo i

(Matyu 26:1-5; Luk 22:1-2; Jon 11:45-53)

1 Gabama I Sawisiei* hiye kaha̱ nale̱ kefeguo na̱di ke̱me o͡u daba kege domo͡u. Sawisiei hiye ta, o͡u mola mei sidi sawisiei ke̱ne hafe̱i̱ degei. Kelegebe, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ kefema tugulo tobolo͡u i, di Yesube amafe̱i̱ kage tolo͡u ma̱, ta̱ sama wouba tolo ile? 2 Ke̱no͡u si di Gabama I Sawisiei ko͡u lege hobo͡u degedame, o sasa̱i̱ kedia̱ duguoba, gofo͟͡u dege biya iye domo͡u.

Sasa̱i̱ taha̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ Yesuha̱ widileto͡u so͡u gu

(Matyu 26:6-13; Jon 12:1-8)

3 Yesu e̱ sa Betaniko͡u ile, o Saimonha̱ moso̱ko͡u folo duwei. O ke̱me dobo do ko͡u to͡u ye bolo̱ degei. Nale̱ nala̱ duwoguamo͡u, sasa̱i̱ taha̱ botole igiye milou kodu ho̱bo͡u hue̱i̱ dou ke̱ tolo͡u fele̱ si̱mamo͡u, hue̱i̱ ho̱bo͡u bolo̱do ke̱ Yesuha̱ widileto͡u so͡u gu. Hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱me bolofe̱i̱do, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei, afu sele hiyedoye mamo̱u̱. 4 Ke̱no͡u si o ilo kedia̱ duwoguali, ke̱ duguo dafamo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, kageimo͡u hue̱i̱ ho̱bo͡u bolo̱do ko͟͡u mo͡u so͡u guo mei degeiya? 5 Di makisi degemaba, sele 300 gabama folo saga̱i̱ mala̱ba, bi mei o kedia̱moko͡u neli̱ debabe bolo̱yode tobo͡u mamo͡u, sasa̱i̱ koko͡u gofo͟͡u dege tobolo͡u i. 6 Ke̱no͡u si Yesuha̱ tobou, gofo͟͡u degedama. Kageimo͡u ni̱ sasa̱i̱ kuoko͡u hagi̱ nele̱ iya? E̱ge a̱moko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱ hegili. 7 O bi mei o kedia̱me ni̱bo͡u de hiyedo dalaguale. Ni̱ o kedia̱me dogo͡u gulo tagaibabe ni̱ dogo͡u gulono͡u . A̱no͡u si ni̱bo͡u de hiyedo dalale mei, a̱me toto fogo͡u ile. 8 Sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱ a̱ dogo͡u gulo saga̱i̱be, yo͟͡u ifi dogo͡u gulu kuhe̱, ta̱bo͡u mei. A̱ touba widalaba degele saga̱i̱ ke̱me, a̱ teli mei ko͡u bo͡u gedo e̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ ma̱ to͡u guebo͡u so͡u gulu kuhe̱. 9 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Sa sa olo͡u fe̱i̱, oe ma̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u suluguali, sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱ degeli ke̱ne tobolo͡u ile. Kegeiba, o sasa̱i̱ye e̱me ta toto͡u degele ile meiyode tobou.

Judasha̱ Yesube Juda hiye o kedia̱moko͡u seseguloyodema makai

(Matyu 26:14-16; Luk 22:3-6)

10 O Judas Iskariot e̱me Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi o, e̱ge mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱moko͡u ile, Yesube e̱ tolo͡u ma̱ o kedia̱moko͡u seseguloyode tobou. 11 Hiye o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hoho̱ degemo͡u, e̱moko͡u sele damale̱do nele̱yode tobolo͡u i. E̱ Yesube kageligi tolo͡u ba hiye o kedia̱moko͡u sesegulo domo͡u fi̱ hiyedo ma̱ delei.

Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ nale̱ nala̱ i

(Matyu 26:17-25; Luk 22:7-14, 21-23; Jon 13:21-30)

12 O͡u mola mei sidi sawisiei sasafe̱i̱ kelege, o kedia̱ Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ wai sipsip wili woma sidi. Kegeimo͡u, Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u yodulo i, na̱ eibe ile, Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱be kili̱ya kele kefema nale̱ tagaiya? 13 Kegeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ke̱dilie tobo͡u mo͡u, yala degeimo͡u, diliemoko͡u tobou, nele sa Jerusalemko͡u ya fologaba dugu, o ta bilika hue̱i̱ dou tolo͡u iba ke̱no͡u sesele ima. 14 Moso̱ o kaha̱ foulu koko͡u nelene fologaba, moso̱ obo͡u koko͡u ko͡u gue yoduma, ele Tisaha̱ge kili̱ya kele e̱ dabai degedi obo͡u ei Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ kefema nala̱ ile? de yodumabeedei. 15 Nele kege yodubabe, o kaha̱ fo͡u gou moso̱ hiyedo koto͡u dala ke̱ hegiba, fafaibo͡u duwodibo͡u olo͡u fe̱i̱ koto͡u dalaba dugulo. Nele koto͡u no͡u di nale̱ kefema dogogumabeede tobou. 16 Kege tobo͡u mo͡u, dilie ya, sa Jerusalemko͡u fologamo͡u dugube, bi olo͡u fe̱i̱ Yesuha̱ tobou saga̱i̱ ke̱me dalaguamo͡u dugu. Duguomo͡u, dilie Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefema dogogulo i.

17 Sa nugumo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege ke̱ sosogo͡u felei. 18 Nale̱ nala̱ duwoguali, e̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ o taha̱ge a̱me ho o kedia̱moko͡u sesegulo. O ke̱me ko͡u le a̱bo͡u de nale̱ nolu̱yode tobou. 19 O kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ hagi̱ degele i. O tano͡u tano͡u ko͡u gue yodugamo͡u i, na̱ge a̱ tobolo͡u dei? 20 Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, o a̱ tobolo͡u ke̱me ni̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi o. O ke̱me a̱bo͡u de o͡u si nale̱ si hue̱i̱ melekidu masa nolu̱. 21 Damale̱do, O Kedia̱ Dihi e̱me tolo ile, Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u nala̱i̱ dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefele. Ke̱no͡u si O Kedia̱ Dihi ho oko͡u sesegulo o na̱me no͟͡u tawaibo͡u. Ne̱ adio͡u ha̱ge na̱ mala̱ feli̱ mei fogo͡u homo͡u de tobou.

Yesuha̱ o͡u sibo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u de e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ne̱i̱

(Matyu 26:26-30; Luk 22:15-20; 1 Korin 11:23-25)

22 Yesubo͡u dia̱ nale̱ nala̱ duwoguali, Yesuha̱ o͡u si ta mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, o͡u si ke̱ bafigima, e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ne̱mamo͡u, ni̱ mo͟͡umabeedei. Ko͟͡ume ma̱ to͡u yode tobou. 23 E̱ haba hue̱i̱ kopeko͡u so͡u guo ma̱i̱ ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, dia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ olo͡u fe̱i̱ nala̱ i. 24 Nala̱ imamo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, ko͟͡ume ma̱ kafei. Ma̱ kafei ko͟͡umaha̱ge Godibo͡u de mogo degedi midiho̱ ebele ke̱ hegili, o sasa̱i̱ su̱do dogo͡u gulamo͡u. 25 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Sa kuoko͡u be a̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobe haba ta nale̱ mei ibe deba, Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u geno͡u, a̱ haba tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobe kuhe nale̱yode tobou.

26 Kegemo͡u, dia̱ die̱ tano͡u ta fema fogo͡u mo͡u, bito̱u̱ Olivko͡u fogo͡u yai.

Yesuha̱ ko͡u gue tobou, Pitaha̱ a̱me tobeko͡u muguloyode tobou

(Matyu 26:31-35; Luk 22:31-34; Jon 13:36-38)

27 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ tobeko͡u mugulo ile. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala kaha̱,

A̱ wai sipsip dia daladi o ke̱ wouba tolo iba, e̱ sipsip kefeguo dalagua ke̱ olo͡u fe̱i̱ kusia fosigile. Sekaraia 13:7

28 Ke̱no͡u si a̱ hagua̱ gehe̱ degeibabe, a̱ sa Galiliko͡u be, ni̱ you ile dalaba, a̱buko͡u ileyode tobou. 29 Pitaha̱ e̱moko͡u tobou, o ilo kedia̱ na̱ tobeko͡u mugulo ibabe, a̱ge na̱me ta to͡u fogolo͡u meiyode tobou. 30 Yesuha̱ tobou, a̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ifi hulia̱me, sio ayomo͡u ye bolo̱u̱ kege you tale̱ dalaba, na̱ge kamadia kege a̱ Yesu tewe meiyode tobolo͡u. 31 Ke̱no͡u si Pitaha̱ ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobou, a̱me na̱bo͡u de tolo ileye, ke̱no͡u si a̱ na̱ tewe meiyode ta tobolo͡u mei. Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne kegeno͡u tobolo͡u i.

Yesuha̱ hebe hai sa Getsemaniko͡u ge Godiko͡u diho̱ baga̱ tobou

(Matyu 26:36-46; Luk 22:39-46)

32 Yesubo͡u dia̱ sa e̱ hu̱ Getsemaniko͡u ya fologamo͡u, dia̱moko͡u ni̱me kuoko͡u duwoma. A̱ tafe̱i̱ ile, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u yode tobou. 33 E̱ wo͡u ma ibe, Pitabo͡u Jemsbo͡u Jonbo͡u de wo͡u ma i. Dalali, e̱ fi̱ hagi̱ hiyedo degemo͡u, 34 dia̱moko͡u tobou, a̱me hagi̱ hiyedo degeli kaha̱ tolo saga̱i̱yodei. Ni̱ kuoko͡u baha dalamabeede tobou. 35 E̱ tafe̱i̱ ile, mihi̱ko͡u yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, na̱ bolo̱yodeibabe, a̱ hagi̱ hiyedo ko͟͡ume ta dugulo saga̱i̱ meiyodei. 36 E̱ haba diho̱ baga̱ tobou, Aye,* ma̱ Aye, na̱no͡u si olo͡u fe̱i̱ sasaleno͡u degele saga̱i̱. A̱ hagi̱ ke̱ dugulo dafa. Ke̱no͡u si a̱ tagai saga̱i̱ ke̱ degeda. No͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degeyede tobou.

37 Kegemo͡u, Yesu e̱ diho̱ baga̱ tobo͡u ma, boholo͡u ma̱ haguamo͡u dugube, o kamadia kedia̱me yogo͡u gua tiasigei dugu. E̱ Pita tile hagua̱giemo͡u yodu, Saimon, na̱me yogo͡u gua tila? Na̱ baha dalali, aso̱ diho̱ tano͡u ta mei degele saga̱i̱ mei? 38 Ni̱ ko͡u le a̱ diaba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u dalama. Tefele dugu ta haguba, ni̱ fiyasigeiye. Damale̱do, fi̱yege ko͡u nele̱do dalaye, ke̱no͡u si to͡u be nele̱ meiyode tobou.

39 Haba e̱ tafe̱i̱ ile, diho̱ baga̱ tobou saga̱i̱ kegeno͡u haba tage tobou. 40 Haba boholo͡u ma̱ haguamo͡u dugube, e̱ dabai o kedia̱me tiasigei dugu, yogo͡u gua hiyedo degeimo͡u. Tilimo͡u hagua̱mo͡u, dia̱ e̱moko͡u tobolo͡u ke̱ ta tawale ili mei.

41 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba tage ile, diho̱ baga̱ tobo͡u ma, boholo͡u ma̱ hagua, e̱ dabai o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱me youno͡u misiholo tilagua? Kege fogo͡u ma. Duma, o ilo kelege O Kedia̱ Dihi tolo͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱moko͡u sesegulobe ise kuhe̱yode tobou. 42 Ni̱ hagua̱ma, di yame. Duguma, o a̱ tolo͡u ba, ho o kedia̱moko͡u sesegulo o ke̱me hagulu kuhe̱.

Judasha̱ Yesu tolo͡u mo͡u ho o kedia̱moko͡u sesegu

(Matyu 26:47-56; Luk 22:47-53; Jon 18:3-12)

43 Yesuha̱ kege tobolo͡u tafalali, Judas fele̱i̱mo͡u dugu. Judas e̱me Yesuha̱ dabai o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi ta. O su̱do e̱bo͡u de aweki me̱ bolo̱u̱ ke̱bo͡u, do͡u wo͡u bo͡u de to͡u ma haguasie fele̱gai. O kedia̱me mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ tobo͡u mo͡u kuhe haguasie fele̱goumo͡u dugu. 44 Judasha̱ hiye o kedia̱moko͡u ko͡u tobou, a̱ o ta nogo͡u goubabe, o ke̱me Yesu. Ni̱ o ke̱ tolo͡u ma̱ defe̱i̱do mala̱ imabeedei.

45 Kegemo͡u, Judasha̱ Yesuko͡u toto folo, Tisa Hiye de tobo͡u mamo͡u, tolo͡u ma̱ nogou. 46 Kege tobo͡u mo͡u, o kedia̱ Yesu hili̱ge tolo͡u ma̱mo͡u, ta̱ salamo͡u degele i.

47 Kegemo͡u, o ta, o sasa̱i̱ timi̱du tafala kaha̱ e̱ aweki me̱ bolo̱u̱ yukuei foudu sai ke̱ telemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ dabai degedi o ke̱ fa̱i̱, kehe̱ taga̱ mugu mihi̱ko͡u fiyei. 48 Yesuha̱ o kedia̱moko͡u tobou, kadegeimo͡u ni̱ awekibo͡u biyabo͡u de to͡u ma haguasie, a̱ hili̱gedo tolo͡u iya? A̱me hiyou mo͟͡udi o mei, biyadi o mei. 49 Sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu ni̱bo͡u de dalali, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiediye, ha ni̱ a̱ ta tolo͡u ili mei. Ke̱no͡u si Godiha̱ ta̱, kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me damale̱do tama̱ degeli kuhe̱yode tobou. 50 Kegeimo͡u, e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Yesu to͡u fogo͡u kama fosigei.

O gisiai ta kama fou

51 O gisiai ta kaha̱ Yesu sesega ile tefeleibe, e̱ to͡u guebo͡u yukuei fo̱ degei muguomo͡u tefelei. Tafalamo͡u, o kedia̱ o ke̱me to͡u lamo͡u degele i, 52 ke̱no͡u si e̱ yukuei fo̱ degei ke̱ dile fila̱ fogo͡u, bese kama fou.

O kedia̱ kansole dihi̱le koko͡u Yesu ta̱ sa i

(Matyu 26:57-68; Luk 22:54-55, 63-71; Jon 18:13-14, 19-24)

53 O kedia̱ Yesu tolo͡u ma̱mo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ moso̱ duwoko͡u wolo͡u ya fologai. Fologoumo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, haba odo odobo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ kele kefegulo i. 54 Yesu tolo͡u youmo͡u, Pita e̱ne ahu dege sesele ile, mogo͡u du daladi hiye oha̱ moso̱ kekaimidu felei. Folomo͡u, kasamane o kedia̱ dou ha duwoguamo͡u, e̱ne kele dou ha duwei.

55 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, kansole obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ o taha̱ ogo͡u gai ta̱ Yesuha̱ degeli mei kagei ke̱ tobo͡u ma, kaha̱si e̱me wouba tolo saga̱i̱ domo͡u ke̱ tugulo tobolo͡u i. Ke̱no͡u si dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ Yesuha̱ milou ta dugulo ili meido. 56 O su̱do kedia̱ e̱ degeli mei ogo͡u ga tobolo͡u i ke̱me dia̱ fima̱i̱ tano͡u dege tobolo͡u ili mei, olo͡u fe̱i̱be gulokou ta̱no͡u. 57 O ilo kedia̱ne tafalaguali, ogo͡u ga ko͡u gue tobolo͡u i, 58 ei dube, o ko͟͡umaha̱ge Godiha̱ moso̱, o kedia̱ tegei ke̱me igimaba, sawisiei kamadia kege mei degeiba, e̱ haba moso̱ ebele ta togoma mei degei ke̱ duwoloyodei. Ke̱no͡u si e̱ dobogo͟͡uye togolo meiyode tobo͡u mo͡u dulo iyode tobolo͡u i. 59 Ke̱no͡u si ta̱ ke̱ tobolo͡u ine, dia̱ olo͡u fe̱i̱ fima̱i̱ tano͡u dege tobolo͡u ili mei, ogo͡u gano͡u tobolo͡u i.

60 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ kansole o kedia̱ dihi̱le koko͡u hagua̱ tafalali, Yesuko͡u yodu, na̱ die ta̱ sima tobolo͡u be dafa? Ta̱ o ko͟͡udia̱ tobolo͡u ilibe, de damale̱, ha gulokou? 61 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ ta sima tobo͡u li meido.

Kegeimo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ haba yodu, Hiye Oha̱ makai o Kelesube na̱? Di e̱ hu̱ hebele fogulo idi kaha̱ e̱ Dihibe na̱? 62 Kegeimo͡u, Yesuha̱ tobou, ke̱me a̱no͡u. Ni̱ O Kedia̱ Dihi e̱me O Nele̱do kaha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo dema, haba agudileto͡u ge mabiye mala̱ migiba dugulo ileyode tobou. 63 Mogo͡u du daladi hiye oha̱ ta̱ ke̱ dulo kesigiemo͡u, gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, yo͟͡u e̱ yukuei ke̱ tolo͡u dulagimamo͡u, ta̱be kehefe̱i̱ de tobou. 64 Ni̱ge o ko͟͡ume Hiye Oha̱ timo͡u ke̱ mo͡u la̱mo͡u tobolo͡u ko͟͡u de dulo ili? Ni̱ kage tawale iya? de yodu. O olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ko͡u gue tobolo͡u i, o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ dala kaha̱ wouba tolo ile.

65 Kegemo͡u, o ilo kedia̱ Yesuko͡u koso hesema, e̱ diho̱ yukuei kaiye dio͡u guo tigamamo͡u, dobogo͟͡uye wala i. Wala iligi, o koyoha̱ na̱ fo̱u̱ya? de yoduga i. Kasamane kedia̱ne tolo͡u ma̱, dobogo͟͡uye wala i.

Pitaha̱ Yesube e̱ tewe meiyode tobou

(Matyu 26:69-75; Luk 22:56-62; Jon 18:15-18, 25-27)

66 Pita e̱me mogo͡u du daladi hiye oha̱ moso̱ kekaimidu dalamo͡u, hiye o kaha̱ dabai degedi sasa̱i̱ taha̱ migilemo͡u, 67 Pita dou ha duwomo͡u duguomo͡u, e̱moko͡u maselemo͡u tobou, na̱ne sa Nasaret o Yesubo͡u de deleiyode tobou. 68 Ke̱no͡u si Pitaha̱ tobou, kegeli mei, na̱ ta̱ ko͟͡u tobolo͡u be, a̱ tawaiyo meiyode tobo͡u ma fogo͡u ile, kekai adi fe̱ko͡u tafalamo͡u, [sio ayomo͡u ta̱i̱.] 69 Dabai degedi sasa̱i̱ kaha̱ e̱ koko͡u tafalamo͡u duguomo͡u, o hafe̱i̱ tafalagua kedia̱moko͡u haba tobou, o ko͟͡ume die o tayode tobou. 70 Ke̱no͡u si e̱ haba tobou, kege meiyode tobou.

Haba o hafe̱i̱ dege tafalagua kedia̱ Pitako͡u tobou, damale̱do, na̱ne die o ta, na̱me sa Galili tie oyode tobolo͡u i. 71 Kegeimo͡u, e̱ ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobou, damale̱do, o ni̱ tobolo͡u ili ke̱me a̱ tewe meido. A̱ ogo͡u ga tobo͡u babe, Godiha̱ a̱ makoloyode tobou. 72 E̱ kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, kelegeno͡u sio ayomo͡u haba tage ta̱i̱. Sio ayomo͡u to̱u̱mo͡u, e̱ Yesuha̱ ko͡u gue ko͡u tobou, sio ayomo͡u ye bolo̱u̱ kege you tale̱ dalaba, na̱ge kamadia kege a̱ Yesu tewe meiyode tobolo͡u yode tobou ke̱ tawalemo͡u hili̱gedo gesei.

15

O kedia̱ Yesu o Pailatko͡u wolo͡u yai

(Matyu 27:1-2, 11-14; Luk 23:1-5; Jon 18:28-38)

1 Sabiyoumo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, kansole obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ do̱u̱susulo imamo͡u, Yesu dobogo͟͡u tabe tigama, gamani hiye o Pailatko͡u wolo͡u yai. 2 Pailatha̱ Yesuko͡u yodu, Juda o kedia̱ hiye obe na̱? Yesuha̱ tobou, na̱ tobolo͡u be damale̱do. 3 Mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ Yesu e̱ degediyo mei gulokou ta̱ hiyedo tobolo͡u i. 4 Pailatha̱ e̱ haba yodu, kagemo͡u na̱ sima tobo͡u yo mei? O ko͟͡udia̱ na̱ degegai ke̱ tobolo͡u ili ke̱me de damale̱do? 5 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ ta sima tobo͡u ho fogo͡u mo͡u, Pailatha̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u, fi̱ hiyedo ma̱i̱.

Pailatha̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabeedei

(Matyu 27:15-26; Luk 23:13-25; Jon 18:38–19:16)

6 Sadebe olo͡u fe̱i̱, Gabama I Sawisiei to͡u mo͡u be, gamani o kedia̱ didio̱ o tano͡u telema̱ idi. O sasa̱i̱ kedio͟͡uno͡u o ta maka degeimo͡u be, gamani o kedia̱ o ke̱no͡u telema̱ idi. 7 Kelegebe, o ta, e̱ hu̱be Barabas, e̱me yogo dia̱bo͡u de didio̱ degei delei. Afu dia̱ gamani kedia̱moko͡u biyolugi, o ilo kele woumo͡u tofigiei. 8 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ ya, Pailatko͡u, na̱ afu degedi saga̱i̱ kege, didio̱ o ta telema̱yede tobolo͡u i. 9 Pailatha̱ yodu, ni̱ tagalibe, a̱ge Juda o ni̱ hiye o ko͟͡ume telemo̱u̱ba ni̱moko͡u ile? 10 E̱ ke̱ yodu kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ Yesuko͡u kona degemo͡u kuhe tolo͡u haguasieidade tawai. 11 Ke̱no͡u si mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ degeiye, o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u gofo͟͡u degemo͡u, Pailatko͡u be Barabasno͡u telema̱yede tobolo͡u i. 12 Kege tobo͡u mo͡u, Pailatha̱ haba yodu, a̱ o ni̱ Juda o kedia̱ hiye oyodele ili ke̱me kagele? 13 O sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ hili̱gedo, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyede tobolo͡u i. 14 Pailatha̱ dia̱moko͡u yodu, kageimo͡u? E̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kagei ke̱ milo͡u lou? Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ haba dolo hili̱gedo tobolo͡u i, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyedele i. 15 Kegemo͡u, Pailatha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ hoho̱ degemabadomo͡u didio̱ o Barabas telema̱i̱. Haba Yesu e̱me ami o kedia̱moko͡u sesegumo͡u, tigi dofo͡u ye wala i. Wala imo͡u, Pailatha̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabeede tobou.

Ami o kedia̱ Yesu susuga tobolo͡u i

(Matyu 27:27-31; Jon 19:2-3)

16 Ami o kedia̱ Yesu wolo͡u ya, gamani o kaha̱ moso̱ kekaimidu fologamo͡u, yogo dia̱ haguisoumo͡u, ami o olo͡u fe̱i̱do migigai. 17 Migigamo͡u, yukuei we̱i̱ degei sasado ke̱ Yesuko͡u ka̱giemo͡u, tigi aye̱bo͡u ta mala̱mo͡u, hiye o kedia̱ heti saga̱i̱ kege milo͡u gamamo͡u, e̱ widileto͡u mugulo i. 18 Kege muguomo͡u, susuga tobolo͡u i, Juda o kedia̱ hiye o na̱ gusugu bolofe̱i̱yodele i. 19 Biya ta mala̱mo͡u, e̱ widileto͡u hili̱gedo woulugi, e̱moko͡u koso hesema, yubu sugulo fiya duwoguali, ogo͡u gamo͡u e̱ hu̱ hebele fogulo i. 20 Susuga tobolo͡u yilo̱ imamo͡u, yukuei we̱i̱ degei ka̱gi ke̱ telemo͡u, haba yo͟͡u e̱ yukuei ke̱ ka̱giemo͡u, tama̱ko͡u wolo͡u yai, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele ilamo͡u.

Dia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i

(Matyu 27:32-44; Luk 23:26-43; Jon 19:17-27)

21 Ami o kedia̱ Yesu wolo͡u yolugi, sa Sailini o ta hagumo͡u dugulo i. E̱ hu̱be Saimon. E̱me o Aleksanderbo͡u, o Rufusbo͡u dilie aye. Ami o kedia̱ e̱ hagumo͡u geleguomo͡u, Yesuha̱ hebe fufuguoma̱i̱ ke̱ hebele iyedema fisile imo͡u, e̱ hebelemo͡u i.

22 Kegemo͡u, Yesu wolo͡u mo͡u yolugi, bito̱u̱ huyadefe̱i̱ ta, e̱ hu̱be Golgotako͡u fologai. Hu̱ kaha̱ e̱ sibige̱be O Widio Dio Sa. 23 Fologamo͡u, o kedia̱ Yesuko͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u mola* tabo͡u de ne̱i̱mo͡u, ke̱no͡u si e̱ ta nali̱ mei. 24 Haba ami o kedia̱ e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i. Ikoke degemamo͡u, Yesuha̱ yukuei mala̱ ilamo͡u igi saga̱i̱ degei ke̱ hebese yale̱ i. Ya̱i̱ye bolo̱ degeimo͡u be, yukuei ne̱i̱mo͡u dele i.

25 Gusugu 9 klok kelege o kedia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i. 26 Hebe fufuguoma̱i̱ koto͡u be ko͡u gue nala̱i̱ delei,

Juda o kedia̱ hiye o.

Kaha̱ yoyeno͡u e̱ kuhe woumo͡u tei. 27-28 Kelegeno͡u, hiyou mo͟͡udi o bolo̱u̱ne Yesuha̱ figiya ke̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i. Tabe dobogo͟͡u deleko͡u, tabe dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u.

29 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ su̱do ima haguama dele iligi, Yesuko͡u susuga tobolo͡u i. Widio bogolo͡u iligi ko͡u gue tobolo͡u i, ehe̱, na̱ Godiha̱ moso̱ igile fila̱ba, sawisiei kamadia kege mei degeiba, ebele ta togoma mei degeleyode tobo͡u mo͡u ei dulo i. 30 Ifi na̱ no͟͡usie dogo͡u guoba, hebe fufuguoma̱i̱ ko͟͡u to͡u fogo͡u migiyede tobolo͡u i. 31 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ne dio͟͡uno͡u kefema, Yesuko͡u susuga tobolo͡u yilo̱ i, e̱ge o ilo kelebe ko͡u dogo͡u gudiye, ke̱no͡u si yo͟͡usiebe ta dogo͡u guyo mei. 32 O ko͟͡ume Israel o kedia̱ hiye o Kelesu debabe, e̱ hebe fufuguoma̱i̱ to͡u fogo͡u migiba duguoba di kuhe damale̱yodele ime. O bolo̱u̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tafalagua ke̱diliene Yesu susuga tobolo͡u i.

Yesu tolo i

(Matyu 27:45-56; Luk 23:44-49; Jon 19:28-30)

33 Kegemo͡u, agali duo kelege sa olo͡u fe̱i̱ hulia̱ degemo͡u dalali, habi 3 klok degei. 34 Habi 3 klok degeimo͡u, Yesuha̱ yo͟͡u e̱ ta̱e hili̱gedo ko͡u gue haguisai,

Eloi, Eloi, lama sabaktani?

Ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue,

Ma̱ Godi, ma̱ Godi, kageimo͡u na̱ a̱ to͡u fogo͡u ya? Buk Song 22:1

35 O ilo kele hafe̱i̱ dege tafalagua kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobolo͡u i, ni̱ duma, o ko͟͡ume Elaija haguisoluyode tobolo͡u i. 36 O taha̱ fo̱u̱kua ile, bi suo degei ta mala̱, hebe kolo hue̱i̱ dou afido koko͡u muguomo͡u, hebeya ta koko͡u tigama mala̱ hagua hebele fogu, Yesuha̱ na̱yadomo͡u. O kaha̱ tobou, you, di Elaijaha̱ de haguaba mala̱ migiba dugulo deba dia dalame. 37 Kegemo͡u, Yesu e̱ hili̱gedo gua̱ma tolo i.

38 Kegemo͡u, yukuei hiyedo, Godiha̱ moso̱ko͡u duladi ke̱ sugu̱to͡u ge duoyado ke̱ bafolo͡u mugu. 39 Ami o kedia̱ dia daladi o, Yesu hafe̱i̱ dege tafala kaha̱ Yesu e̱ gua̱ma tolo imo͡u duguomo͡u tobou, damale̱do, o ko͟͡ume Godiha̱ Dihiyodei.

40 Sasa̱i̱ ilo kedia̱ne ahu saga̱i̱ dege masele tefeleiguei. Sasa̱i̱ ta e̱ hu̱be Maria, sa Makdala sasa̱i̱. Maria tabe o gisiai Jemsbo͡u o Josepbo͡u dilie adio͡u. Sasa̱i̱ tabe Salome. 41 Yesuha̱ sa Galiliko͡u siei kelegebe, sasa̱i̱ kedia̱ne e̱ dogo͡u guo suluguadi. Haba sasa̱i̱ ilo kelegene sa Jerusalemko͡u e̱ sesele ko͡u haguasiei. Sasa̱i̱ kegele i su̱do kedia̱ kele masele tefeleiguei.

Yesu tei mala̱ ile, ulou daimidu dogogu

(Matyu 27:57-61; Luk 23:50-55; Jon 19:38-42)

42 Nale̱ kefele idi sawisiei kelege, Yesu e̱ tolo i. Misiholo duwodi sawisiei ke̱me idiba kege kaha̱ degeimo͡u, habido degeimo͡u, 43 sa Arimatea o ta, e̱ hu̱be Josep, e̱ o Pailatko͡u i. E̱me kansole hiye o, o bolofe̱i̱do. E̱ne Godiha̱ hagua o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱ dia daladi. E̱ ta gue̱ degeli mei ile, Pailatko͡u folo yodu, na̱ bolo̱yodeba, a̱ Yesu tei molo͟͡u? 44 Josepha̱ kege yodumo͡u, Pailatha̱ kesigiemo͡u, ami o kedia̱ dia daladi o ke̱ haguisoumo͡u, hagumo͡u, Yesube ko͡u tei? de yodu. 45 Ko͡u tolo iyode tobo͡u mo͡u, Pailatha̱ Josepko͡u na̱ ile, o tei ke̱ mo͟͡uyede tobou. 46 Kegeimo͡u, Josepha̱ ile, yukuei fo̱ degei sasado ta seleye mamala̱mo͡u ile, Yesu tei mala̱ hebele migile, yukuei fo̱ degei kaha̱ tigama mala̱ ilemo͡u, ulou ko͡u dai ta kodu dogogu. Dogoguo fogo͡u mo͡u, igi hiye ta mala̱ wofegelema̱ hagua, ulou dai a tefegu. 47 Sa Makdala sasa̱i̱ Mariabo͡u, Maria ta Josepha̱ e̱ adio͡u bo͡u dilie masele tafalaguali, ulou daiko͡u dogogumo͡u dugulo i.

16

Yesu e̱ haba hagua̱ gehe̱ degei

(Matyu 28:1-8; Luk 24:1-12; Jon 20:1-10)

1 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u, sa Makdala sasa̱i̱ Mariabo͡u, Jemsha̱ e̱ adio͡u Maria tabo͡u, sasa̱i̱ Salomebo͡u dia̱ Yesu tei kaha̱ to͡u guebo͡u huloyodema, bi ho̱ bolofe̱i̱bo͡u gusege hue̱i̱bo͡u de seleye mamala̱ i. 2 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degemo͡u sabiyoumo͡u, aso̱ fogumo͡u, sasa̱i̱ kedia̱ widaiko͡u yai. 3 Yolugi, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o koyoha̱ di dogo͡u guoba ulou dai a tefegu igi ke̱ kogolo ile? 4 Ke̱no͡u si widai hafe̱i̱ degeimo͡u dugube, igi hiyedo ke̱me ko͡u kogolo ile figiko͡u dogogu dalamo͡u dugulo i. 5 Dia̱ ulou dai kodu muguamo͡u dugube, o gisiai ta yukuei fo̱ degei sasado ke̱ ka̱i̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwomo͡u duguo kesigile i.

6 Kegemo͡u, o kaha̱ sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, ni̱ hobo͡u kesigidama. A̱ tawalibe, ni̱me sa Nasaret o Yesu, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i ke̱ ka haguasili kuhe̱. E̱me gehe̱ dege hagua̱ma i. Ko͡u le dala mei. E̱ tilei koko͡u duguma. 7 Ke̱no͡u si, ni̱ ya, e̱ dabai degele idi obo͡u, o Pitabo͡u dia̱moko͡u, Yesube sa Galiliko͡u e̱buko͡u ileyode tobo͡u ma. Dia̱ habage ya fologaba, e̱me kele dalaba dugulo ile, yo͟͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefeleyode tobo͡u mabeede tobou.

8 Kege tobo͡u mo͡u, sasa̱i̱ kedia̱ kesigiemo͡u, ulou dai to͡u fogo͡u fele̱gamo͡u kama fosigei. Dia̱me gue̱bo͡u dio keibo͡u degemo͡u, omoko͡u ta tobolo͡u ili mei.

[Sa Makdala sasa̱i̱ Mariaha̱ Yesu dugu

(Matyu 28:9-10; Jon 20:11-18)

9 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u sabiyei, Yesuha̱ hagua̱ gehe̱ dege ilemo͡u, sa Makdala sasa̱i̱ Mariako͡u buko͡u tama̱ degei. Sasa̱i̱ koko͡u be, Yesuha̱ duo kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ko͡u igisei. 10 Yesuha̱ sasa̱i̱ koko͡u tama̱ degeimo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ge ile, Yesubo͡u suluguadi o kedia̱moko͡u Yesuha̱ tama̱ degei ke̱ tobou. O kedia̱me Yesuha̱ sihou ko͡u gosolo imo͡u, e̱ kuhe tobou. 11 O kedia̱ e̱ Yesu gehe̱ degei duguyode tobo͡u mo͡u dulo iye, ha ta damale̱yodele ili mei.

Yesuha̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ke̱dilie e̱me aliko͡u dugulo i

(Luk 24:13-35)

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ke̱dilie sa hiye ke̱ to͡u fogo͡u youmo͡u, Yesuha̱ e̱ to͡u boholo͡u ma̱mo͡u, aliko͡u tama̱ degeimo͡u dugulo i. 13 Kegeimo͡u dilie boholo͡u ma̱ haguasie, dabai degedi o ilo kedia̱moko͡u tawayadomo͡u tobolo͡u iye, ke̱no͡u si dia̱ne dilie ta̱be ta damale̱yodele ili mei.

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u dabai dia̱ degele ke̱ tobou

(Matyu 28:16-20; Luk 24:36-49; Jon 20:19-23)

14 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 11 kege kedia̱ nale̱ nala̱ duwoguamo͡u, e̱ dia̱moko͡u ne tama̱ degei. Tama̱ degemo͡u tafalali, dia̱moko͡u gofo͟͡u degei. Yobe, o sasa̱i̱ ilo kedia̱ e̱me hagua̱ gehe̱ dege dalayode tobolo͡u ili ke̱me dia̱ ta damale̱yodele ili mei, die fi̱be hili̱gido dalagua kaha̱ degemo͡u. 15 E̱ haba dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ ya, sa sa olo͡u fe̱i̱ suluguali, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u suluguamabeede tobou. 16 O koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodema, fafeleya tofo͡u babe, o ke̱me Godiha̱ mamolo͟͡u. Ke̱no͡u si o koyoha̱ damale̱yode ho fogo͡u babe, o ke̱me ta̱ samaba hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u. 17 O sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ge midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u ga ile. Dia̱ ma̱ hu̱ya ke̱ o sasa̱i̱, duo kasaga̱i̱ye tolo͡u ine duo kasaga̱i̱ igisele ile. Tabe, ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱ene tobolo͡u ile. 18 Bei dobogo͟͡uye tolo͡u ibane, ta galale mei. Todi hue̱i̱ no̱u̱bane, ta tofigile mei. Dia̱ do o kedia̱moko͡u dobogo͟͡u dogogubane, do bolo̱ degele ileyode tobou.

Godiha̱ Yesu mala̱, hebenito͡u fogo͡u i

(Luk 24:50-53; Dabai 1:9-11)

19 Hiye O Yesuha̱ o kedia̱moko͡u ta̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, Godiha̱ e̱ mala̱, hebenito͡u fogo͡u ilemo͡u, Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u biei. 20 Kegemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ ya, sa sa olo͡u fe̱i̱ egei tobolo͡u suluguei. Suluguamo͡u, Hiye Oha̱ dogo͡u gumo͡u, o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u dia̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u ga i. Midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ duguomo͡u, ta̱ ko͟͡ume damale̱dodade tawale i.]*

* 1:2 1:2 Afu Godiha̱ e̱ Dihiko͡u kege degeleyodema makai.

* 1:44 1:44a Mogo͡u du daladi o ke̱me (‘pris’) Godiha̱ moso̱ kodu dabai degedi. Dabai degeimo͡u be, Godibe tageto͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ kedia̱ hayedu dalamo͡u, yo͟͡uge mogo͡u du daladi.

* 1:44 1:44b Wok Pris 14:4

* 1:45 1:45 Yobe, o sasa̱i̱ su̱do kefegu kaha̱ degemo͡u.

* 2:25 2:25 1 Samuel 21:6

* 3:19 3:20 Belsebul e̱ hu̱ tabe Tama̱.

* 4:29 4:30 Obe nale̱ nala̱mo͡u, nale̱ mastet mugu sebe saga̱i̱ kegei.

* 6:37 6:37 Die ta̱e sele hu̱be ‘denarius’. Sawisiei tano͡u kaha̱ dabai degei kaha̱ hebe ke̱me sele ‘denarius’ tano͡u fe̱i̱.

* 6:44 6:44 Ke̱me o kedia̱no͡u. Haba sasa̱i̱bo͡u sisigo̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kage nala̱ i ke̱me di ta tewe mei.

* 8:13 8:14 O͡u sidi mola kaha̱ sibige̱be die midiho̱ kasaga̱i̱.

* 8:29 8:29 Kelesube Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u makai o.

* 9:49 9:49 Na̱ Wok Pris 2:13 dugu.

* 10:38 10:38 Grik ta̱e ‘kope’ bo͡u ‘fafeleya’ bo͡u de nala̱i̱ kaha̱ sibige̱be dobo͡u hagi̱bo͡u hiyedo dugulo.

* 12:19 12:19 Lo 25:5

* 12:26 12:26 O kedia̱me afu tofigile i, ke̱no͡u si Godiha̱ e̱ dihi̱le koko͡u be sosou dalaguayodei.

* 12:35 12:35 Devit e̱me Juda o sasa̱i̱ kedia̱ die ko͡u guai hiye o.

* 13:1 13:1 Godiha̱ moso̱ igi hiyedoyeno͡u togogai - Juda o kedia̱me moso̱ igiyeno͡u togolo idi. Haba tabe, sa Jerusalemko͡u be, Godiha̱ moso̱ hiye delei. Moso̱ ke̱me tano͡u fe̱i̱ mei, moso̱ su̱do hafe̱i̱ hafe̱i̱ dege biyomo͡u ibe, kekai duledu delei.

* 13:14 13:14 Daniel 9:27, 11:31, 12:11

* 14:1 14:1 Gabama I Sawisiei, ‘Pasoba’ ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Afu Godiha̱ sa Isip sisigo̱ wolo ke̱ woumo͡u tofigiei, kelegebe Israel sisigo̱ kedia̱no͡u si ta weli mei, mo͡u gabama i. Kegei kaha̱ e̱ tobou, ni̱ Gabama I Sawisiei ke̱ hoho̱bolo͡u ba, nale̱ kefema na̱ demabeede tobou. Kege tobo͡u mo͡u, Israel o kedia̱ sa Isip to͡u fogo͡u, die sabeko͡u fogo͡u yai (Kisim Bek 12:1-42).

* 14:36 14:36 Yesuha̱ ta̱ege Aba dilibe, ma̱ ‘aye’ dili.

* 15:23 15:23 Do mei degele mola sa̱ degei.

* 16:20 16:9-20 Tewe o su̱do kedia̱ tawale ilibe, ta̱ maka ko͡u guei kaha̱ [...] mogo͡u du dala ta̱ ko͟͡ume Makha̱ nalali̱ mei, ke̱no͡u si o taha̱ habage nala̱i̱dade tawale ili.

Luk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱

Lukha̱ Nala̱i̱

Tawale Ta̱

O Lukbe Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ o ta meiye, ke̱no͡u si e̱me Pol dogo͡u guo siadi o. Haba e̱me Juda o mei, e̱me Grik o sa̱ degei, medigo dabai degedi o.

Kuguo ko͟͡ume Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱ Lukha̱ Nala̱i̱ ke̱ di huso͟͡uma dugulobe, Yesuha̱ Israel o kedia̱bo͡u, haba sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u de mamolo͟͡uyode nala̱i̱ dugulo. E̱ dabai yoma degelamo͡u degei kelegebe, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, Duo Bolofe̱i̱ha̱ a̱ maka degeibe, Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ o bi mei kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u yadomo͡u. Damale̱do, kuguo Lukha̱ nala̱i̱ kuoko͡u be, Yesuha̱ o sasa̱i̱ hagi̱ dugulo i kedia̱moko͡u solo͡u do dege dogo͡u gudi kaha̱ ta̱ ke̱ nala̱i̱.

Haba Lukha̱ nala̱i̱ tabe, e̱ diho̱ baga̱ tobo͡u di kaha̱ ta̱bo͡u, haba Duo Bolofe̱i̱ha̱ degedi kaha̱ ta̱ne hiyedo nala̱i̱. Ta̱ ta e̱ nala̱i̱be, Godiko͡u damale̱yodei kedia̱me hebe kasaga̱i̱be ta molo͟͡u meiyode nala̱i̱. Haba tabe, sasa̱i̱ye degele idi ta̱ne nala̱i̱.

Lukha̱ haba kuguo ta nala̱i̱. Kuguo ke̱meTa̱-Bolofe̱i̱-Mala̱-Suluguadi-O Kedia̱ Dabai Degele I kaha̱ ko͡u gue ke̱. Dabai kuguoko͡u e̱ Yesuha̱ hebenito͡u fogo͡u imo͡u, e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ dabai degele i kaha̱ ta̱ ke̱ dimoko͡u hehegielamo͡u nala̱i̱.

Kuguo Luk ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:5–2:52

Elisabetha̱ dihi Jon fafeleya degedi o ke̱ mala̱ fele̱i̱mo͡u, haba Mariaha̱ne dihi Yesu mala̱ fele̱i̱.

Ta̱ Hiye 3:1–4:13

Yesuha̱ dabai degele a ke̱ do̱u̱susu kaha̱ ta̱.

Ta̱ Hiye 4:14–9:50

Yesuha̱ sa Galiliko͡u ilemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ dabai yoma degei.

Ta̱ Hiye 9:51–19:28

Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ sa Jerusalemko͡u yolugi, ali titiamo͡u yai.

Ta̱ Hiye 19:29–21:38

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u ile, Godiha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiei.

Ta̱ Hiye 22–24

Yesu e̱ do hiyedo duguomo͡u, tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei.

1

Lukha̱ ta̱ ko͟͡u nala̱ma, o Tiofilusko͡u ne̱i̱

1 Ma̱ hiye o Tiofilus, o su̱do kedia̱ge Godiha̱ degegaiye eimoko͡u tama̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ nala̱ga i. 2 Ta̱ ke̱ nala̱ga ibe, yomogo͡u tama̱ degeimo͡u, Godiha̱ ta̱ tolo͡u i o ilo kedia̱ diho̱ye dugumo͡u haguei ke̱ eimoko͡u hehegile idi ke̱no͡u sesega nala̱ga i. 3 Kegemo͡u, a̱ ta̱ uwo ke̱me nala̱ma, na̱moko͡u nela̱mo͡u. Tama̱ degei ke̱ a̱ defe̱i̱do yodugaibe, yomogo͡u hagua dumu̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ defe̱i̱ tawalamo͡u kuhe degei. Ifibe a̱ do̱u̱do dege tawalemo͡u na̱moko͡u nalolu̱ kuhe̱. 4 Na̱ huso͟͡umaba, afu ta̱ na̱ ko͡u du saga̱i̱ ke̱me damale̱do ta̱dade tawayadomo͡u, a̱ na̱moko͡u kuguo ko͟͡u nalolu̱ kuhe̱.

Elisabetha̱ dihi Jon fafeleya degedi o ke̱ mala̱ fele̱i̱mo͡u, haba Mariaha̱ne dihi Yesu mala̱ fele̱i̱

(Ta̱ Hiye 1:5–2:52)

E̱sol o kaha̱ Sekaraiako͡u, ne̱ sasa̱i̱ha̱ dihi Jon mala̱ fele̱yode tobou

5 Hiye o Herotha̱ sa Judia dia delei kelegebe, Godiha̱ dabai degedi o ta e̱ hu̱ Sekaraiabe kele delei. E̱me mogo͡u du daladi o,* Abiyaha̱ mogo dia̱ kile ta. E̱ sasa̱i̱be Aronha̱ hu̱ti. Sasa̱i̱ kaha̱ hu̱be Elisabet. 6 Diliebe Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do dege dalaguali, e̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ sesele idi. Godiha̱ dihi̱le midiho̱ kasaga̱i̱ ta milolo͡u idiyo mei. 7 Ke̱no͡u si diliebe dihi ta mo͡u li̱ mei, yobe, Elisabet e̱me dihi molo͟͡u saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u. Dalaguali, diliebe odo sobo͡u de degele i.

8 Kegemo͡u, sawisiei ta Sekaraiabo͡u e̱ mogo dia̱bo͡u de Godiha̱ dabai degelamo͡u i. Fologamo͡u, Sekaraia e̱ Godiha̱ dihi̱le dabai degele delei. 9 Dalamo͡u, mogo͡u du dalaguadi o kedia̱ dabai ta tawale maka degelamo͡u, dia̱ dio͟͡u degedi midiho̱ ke̱ sesele milolo͡u i, igi mo͟͡uma yale̱ iligi, Sekaraiaha̱ ya̱i̱ye bolo̱ degeimo͡u dugulo i. E̱ ya̱i̱ye bolo̱ degeimo͡u, dia̱ e̱ maka degele i, Hiye O Godiha̱ e̱ moso̱ko͡u folo, ho̱ bolo̱do mola siba, ho̱ gofo͟͡udo kaha̱ folouba, Godiha̱ dulo, hoho̱ degeyadomo͡u. 10 Maka degele imo͡u, Sekaraiaha̱ Godiha̱ moso̱du folo, ho̱ bolo̱do mola ke̱ simo͡u, o sasa̱i̱ su̱do mihi̱ko͡u kefeguo duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u i. 11 Kege degeimo͡u, moso̱ duledu, ho̱ bolo̱do mola ke̱ sidi dou moso̱ koko͡u, Hiye Oha̱ e̱sol o ta dobogo͟͡u deleko͡u tama̱ dege tefelei. Tafalamo͡u, Sekaraiaha̱ duguo, 12 kesigie gue̱ hiyedo degei. 13 Ke̱no͡u si e̱sol o kaha̱ Sekaraiako͡u ko͡u gue tobou, na̱ gue̱ degeda. Ne̱ diho̱ baga̱ toboube, Godiha̱ ko͡u duyode tobou. Ne̱ sasa̱i̱ Elisabetha̱ o dihi ta mala̱ fele̱. Na̱ e̱ hu̱be Jonyode ti. 14 Na̱ ne̱ dihi ke̱ duguoba, ne̱ duoyene hoho̱ degele. O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne dihi ke̱ mala̱ fele̱i̱ba hoho̱ degele ile. 15 Yobe, e̱me Hiye Oha̱ dihi̱le koko͡u hu̱ hiyedo dege dalale kaha̱ degemo͡u. E̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ ta nale̱ mei. E̱me e̱ adio͡u ha̱ guamedu dala kelegebe, Duo Bolofe̱i̱ye tou dalale. 16 Dihi kaha̱ degeiye, Israel o sasa̱i̱ su̱do boholo͡u ba, die Hiye O Godiko͡u yale. 17 Nele̱ e̱ molo͟͡ube, Elaijaha̱ degedi midiho̱bo͡u nele̱bo͡u de mala̱ba, e̱me e̱buko͡u ile, Hiye O you ile dalaba. E̱ degeiye, sisigo̱bo͡u die ayebo͡u fi̱ tano͡u degele ile. O dudiyo mei o kedia̱ fima̱i̱ne do̱u̱susuba, haba do̱u̱do o kedia̱ fima̱i̱ saga̱i̱ kege do̱u̱do o degele ile. E̱ o sasa̱i̱ kege do̱u̱susuba, dia̱ Hiye Oha̱ haguale ke̱ ama duwogualeyode tobou.

18 Kegemo͡u, Sekaraiaha̱ e̱sol o koko͡u ko͡u gue yodu, a̱ kage ne̱ ta̱ ko͟͡u damale̱yode tawale? A̱me odo degei. Ma̱ sasa̱i̱ne sobo͡u dedo degeiyode tobou.

19 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ sima tobou, a̱me Gebriel. A̱me Godiha̱ midiho̱ko͡u tafaladi. Godi yo͟͡u tobo͡u mo͡u, a̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u na̱moko͡u tobo͡u lamo͡u haguei. 20 Na̱ du. Na̱ ma̱ ta̱ ko͟͡u damale̱yodili mei kaha̱ degemo͡u, na̱me tale̱ mei dalali, ta̱ a̱ tobou ke̱ damale̱do tama̱ degeiba dugulo. Sawisiei Godiha̱ makai kelegebe, damale̱do tama̱ degeiba, na̱ duguloyode tobou.

21 Kegeimo͡u, Sekaraiabe Godiha̱ moso̱ duledu dalamo͡u, o sasa̱i̱ su̱do mihi̱ko͡u dia dalaguamo͡u be, e̱ toto ta migili mei. Fima̱i̱ hiyedo degele i. Sekaraiabe kageimo͡u migile hagueiyade tugulo tobolo͡u i. 22 Dia̱ dalaguali dugube, e̱ ise migimo͡u dugulo iye, e̱ ta̱ ta tobolo͡u saga̱i̱ degeli mei. Kegeimo͡u, dia̱ge e̱me Godiha̱ moso̱ koduge midiho̱ gehe̱ ta dugudade tawale i. E̱ ta̱ tobo͡u li mei, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dobogo͟͡uyeno͡u hehegiei. 23 Habage, Sekaraia e̱ Godiha̱ dabai degei ke̱ mei degeimo͡u, e̱ sabeko͡u fogo͡u i. 24 Dalali, habage, e̱ sasa̱i̱ Elisabet e̱ dihi guoko͡u degei. Kegeimo͡u, e̱ mogogou duwoli, oguo houyosi kege mei degei. Dihi guoko͡u degemo͡u duwoli, ko͡u gue tobou, 25 Hiye Oha̱ a̱moko͡u solo͡u do degei. E̱ degeiye, a̱me dihi guoko͡u degeli kuhe̱, a̱ o sasa̱i̱ dihi̱le sidifi degeiyo meiyode tobou.

E̱sol o kaha̱ Mariako͡u, dihi Yesu mala̱ fele̱yode tobou

26 Kegemo͡u, Elisabetha̱ dihi guoko͡u deleibe, oguo wala̱i̱yosi kege mei degeimo͡u, Godiha̱ e̱ e̱sol o Gebrielko͡u tobo͡u mo͡u, sa hu̱ Nasaret sa Galili duo koko͡u ile, 27 sasa̱i̱ gisiai koko͡u felei. Sasa̱i̱ ke̱me o ta, hiye o Devitha̱ e̱ soso͡u o, e̱ hu̱be Josepko͡u nele̱yodemamo͡u maka degele i. Sasa̱i̱ gisiai kamaha̱ e̱ hu̱be Maria. 28 E̱sol o Gebrielha̱ folomo͡u ko͡u gue tobou, gusugu bolofe̱i̱. Hiye Obe na̱bo͡u de dala. E̱ na̱ habagugueguomo͡u, na̱moko͡u bolo̱do degeiyodei. 29 Mariaha̱ ke̱ dulo kesigiemo͡u, fi̱ hiyedo ma̱i̱, ko͟͡ume ke̱i̱ ta̱ tobo͡u ya? de tawai.

30 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ tobou, Maria, na̱ hobo͡u gue̱ degeda. Na̱me Godiha̱ habaguguegu dala. 31 Na̱ du. Na̱ dihi guoko͡u degeba, o dihi ta molo͟͡u. Na̱ e̱ hu̱be Yesuyode ti. 32 Dihi ke̱me hiye degeibabe, e̱me hiyedo o dalale. E̱ hu̱be Damale̱do Godiha̱ Dihiyodele ile. Hiye O Godiha̱ e̱ Dihi kaha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ wolo͡u dalayedema makai, ni̱ ko͡u guai hiye o Devitha̱ wolo͡u delei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele wolo͡u dalale. 33 E̱ hiye o degema, Jekopha̱* soso͡u dia̱ tofousogo tofousogo wolo͡u dalale. E̱ wolo͡u dalale ke̱me ta mei degele mei, tofousogo tofousogo kegeno͡u wolo͡u dalaleyode tobou.

34 Kegeimo͡u, Mariaha̱ e̱sol o koko͡u yodu, a̱ dihi guoko͡u kage degele? A̱me gisiai sasa̱i̱, o huli meiyode tobou.

35 Kegeimo͡u, e̱sol o kaha̱ sima tobou, Duo Bolofe̱i̱ha̱ na̱moko͡u migiba, Damale̱do Godiha̱ e̱ nele̱ kaha̱no͡u na̱ dogo͡u guba dihi guoko͡u degele. Kegeiba, dihi ke̱me bolo̱do do̱u̱do o degele. E̱ hu̱ Godiha̱ Dihiyodele ile.

36 Na̱ du, ne̱ kiya Elisabet e̱me sobo͡u de degeiye, ke̱no͡u si e̱ne dihi guoko͡u degei, e̱me o dihi molo͟͡u. Sasa̱i̱ ke̱me, dihi molo͟͡u saga̱i̱ meiyode tobolo͡u idiye, e̱me dihi guoko͡u degei. E̱ dihi guoko͡u deleibe, oguo wala̱i̱yosi kege mei degei. 37 Godiha̱no͡u si milolo͡u saga̱i̱. E̱ milolo͡u saga̱i̱ meibe, ta dala meiyode tobou.

38 Kegeimo͡u, Maria e̱ ko͡u gue tobou, a̱me Hiye Oha̱ dabai degedi sasa̱i̱. Hiye Oha̱ a̱moko͡u na̱ tobolo͡u saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele ke̱me ta̱bo͡u meiyode tobo͡u mo͡u, e̱sol o ke̱ fogo͡u i.

Mariaha̱ Elisabet dugu i

39 Kelegeno͡u, Mariaha̱ toto ile, sa Judia bito̱u̱ saya ke̱ iligi, sa tako͡u felei. 40 Iligi, Sekaraiaha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, e̱ Elisabet tafalamo͡u duguomo͡u, habi bolofe̱i̱yode tobou. 41 Mariaha̱ habi bolofe̱i̱yodeimo͡u Elisabetha̱ dulomo͡u, dihi e̱ guamedu dala kaha̱ge foguo foloma fiyei. Dihi foguo foloma fiyoumo͡u, dihi adio͡u e̱ Duo Bolofe̱i̱ye to͡u mo͡u, 42 e̱ Mariako͡u hili̱gedo ko͡u gue tobou, Godiha̱ e̱ midiho̱ bolofe̱i̱do na̱moko͡u hegili. E̱ na̱moko͡u hegili kaha̱ge sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u hehegiei ke̱me olo͡u fe̱i̱ gabai. Dihi ne̱ duledu dala e̱moko͡u ne Godiha̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ ko͡u hegi dala. 43 A̱me hu̱bo͡u sasa̱i̱ mei. Kadegeiye, ma̱ Hiye Oha̱ adio͡u ha̱ a̱moko͡u haguya? 44 A̱ na̱ a̱moko͡u habi bolofe̱i̱yode tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dihi ma̱ guamedu dala ko͟͡umaha̱ hoho̱ degemo͡u foguo foloma fiyei. 45 Hiye Oha̱ na̱moko͡u tama̱ degeleyodei ke̱me na̱ damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, na̱ hoho̱ hiyedo degeyede tobou.

Mariaha̱ die̱

46 Mariaha̱ ko͡u gue tobou,

Ma̱ duoye Hiye Oha̱ hu̱ hebele fogulu.

47 Godiha̱ a̱ mamolo͟͡uyodeimo͡u dulomo͡u, ma̱ duoye e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli.

48 A̱me Godiha̱ dabai degedi sasa̱i̱. A̱me mabo͡u sa̱ degeiye, ke̱no͡u si e̱ a̱ duguomo͡u, a̱moko͡u solo͡u do degei.

Ifibo͡u, habagebo͡u o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Godiha̱ a̱moko͡u midiho̱ bolo̱do hegiyode tobolo͡u ile. 49 Godibe nele̱ hiyedo. E̱ a̱ dogo͡u guomo͡u, midiho̱ bolofe̱i̱do a̱moko͡u hegi.

E̱ hu̱be Godi, hu̱ bolofe̱i̱ folodo.

50 O sasa̱i̱ e̱ hayedu dalaguadi kedia̱moko͡u solo͡u do degedi.

E̱ solo͡u do degedibe, o ifi dalaguabo͡u, habage dalaguale kedia̱moko͡u bo͡u de tofousogo kegeno͡u ile.

51 Yo͟͡u e̱ dobogo͟͡uyeno͡u dabai gofo͟͡udo ke̱ degegai.

O dio͟͡usie bolofe̱i̱doyodema, dio͟͡u die hu̱ hebele fogulo idibe Godiha̱ igisedi.

52 Godiha̱ge hiye o kedia̱ huyafe̱i̱ degema, o hu̱ mei kedia̱ hu̱ ke̱ hebele fogudi.

53 O hegie kedia̱moko͡u be, e̱ nale̱ hiyedo ne̱i̱mo͡u, na̱ma guoko͡u degele idi.

Ke̱no͡u si, o bi su̱do dala kedia̱me to͡u fogo͡u mo͡u, mo͡u yo͟͡uwa fogo͡u yai.

54 Godiha̱ Israel o, e̱ dabai degedi kedia̱ dogo͡u guo daladi.

E̱ ta toto͡u degediyo mei, solo͡u do degeno͡u daladi, 55 ta̱ damale̱do di ko͡u guai o kedia̱moko͡u ko͡u tobou kaha̱ degemo͡u.

Damale̱do, e̱ Abrahamko͡u solo͡u do degei ke̱no͡u tefei, haba e̱ soso͡u habage tama̱ degele kedia̱moko͡u ne kegeno͡u solo͡u do degeleyode tobou. 56 Kegemo͡u, Mariaha̱ oguo kamadia saga̱i̱ kege Elisabetbo͡u de dala dema, e̱ sabeko͡u boholo͡u ma̱ fogo͡u i.

Elisabetha̱ dihi Jon mala̱ fele̱i̱

57 Elisabetha̱ dihi mala̱ fele̱i̱be, o dihi mala̱ fele̱i̱. 58 E̱ sa tano͡u tie obo͡u, e̱ hu̱tibo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱ge Hiye Oha̱ e̱moko͡u solo͡u do degeiyode tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degele i.

59 Kegemo͡u, sawisiei dimayosi kege mei degeimo͡u, dia̱ dihi kaha̱ kolo diafo͡u lamo͡u * yai. Fologamo͡u, dia̱ dihi ke̱me e̱ aye Sekaraiaha̱ hu̱ ke̱no͡u tilamo͡u fima̱ i. 60 Ke̱no͡u si dihi kaha̱ adio͡u ha̱ kegele meiyode tobou. Di e̱ hu̱be Jonyode timebeedei. 61 Dia̱ sima tobou, ne̱ hu̱ti o hu̱be kegei ta dala meiyodele i. 62 Dia̱ dihi kaha̱ e̱ ayeko͡u dobogo͟͡uyeno͡u dihi e̱ hu̱be kagei tile? de yodulo i. 63 Nala̱di bi ta mala̱ haguayedemamo͡u, e̱ ko͡u gue nala̱i̱, e̱ hu̱be Jon de nalo̱u̱mo͡u, fi̱ hiyedo ma̱ i. 64 Kege degeli kelegeno͡u be, Sekaraia e̱ ta̱ fuamo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele foguo hiye degei. 65 Sa tano͡u tie o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, gue̱ hiyedo degele i. Kegeimo͡u, ta̱ uwo ke̱ bito̱u̱ sa Judia olo͡u fe̱i̱ tefele siei. 66 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, fi̱ hiyedo ma̱ i. Dihi kaha̱ hiye dege tofolo͡u babe, kage degeiba dugulo de tugulo tobolo͡u i. Hiye Oha̱ nele̱be e̱bo͡u de daladade tawale i.

Sekaraiaha̱ habage tama̱ degele ta̱ hehegie tobou

67 Dihi Jonha̱ e̱ aye Sekaraia Duo Bolofe̱i̱ye to͡u mo͡u, e̱ habage tama̱ degele ke̱ ko͡u gue tobou,

68 Hiye O e̱me Israel o kedia̱ Godi. Di e̱ hu̱ hebele foguo hiye degeme. Yobe, e̱ hagueibe, yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ di dogo͡u guoba, boholo͡u mamolo͟͡u kaha̱ degemo͡u.

69 E̱ degeiye, e̱ dabai degedi o Devitha̱ soso͡u o nele̱do ta makama̱i̱, di mamo͟͡uyadomo͡u.

70 Afudo Godiha̱ ta̱ ke̱me yo͟͡u e̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ mogouya ke̱ ko͡u tobolo͡u i.

71 Godiha̱ di mamolo͟͡ube, ho oye to͡u dala ke̱ yo͟͡u molo͟͡u. Dimoko͡u dafa idi o kedia̱ dobogo͟͡u tageto͡u dala ke̱ne e̱ figa̱ molo͟͡u.

72 Godiha̱ di ko͡u guai o kedia̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, e̱bo͡u de mogo degedi midiho̱, e̱ dia̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me e̱ toto͡u degeiyo mei.

73 Damale̱do, Godiha̱ di ko͡u guai o Abrahamko͡u damale̱do ko͡u gue maka dege tobou, a̱ge na̱me dogo͡u guloyodema makai. Ta̱ ke̱me dimoko͡u ne ko͡u degele dala ke̱ makai.

74 E̱ di molo͟͡ube, ho o kedia̱ dobogo͟͡u tageto͡u dalagua ke̱ figa̱ molo͟͡u. Kegeiba, dibe gue̱ degele mei, e̱ dabaino͡u degele ile.

75 Kege degeiba, di teli mei, sosou dege dalali, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do ke̱no͡u suluguali, midiho̱ e̱ tagali saga̱i̱ keleyano͡u suluguale.

76 Ma̱ dihi, na̱moko͡u be o sasa̱i̱yege na̱me Damale̱do Godiha̱ ta̱ tobo͡u di o, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o tayodele ile. Yobe, Hiye Obe habage haguale kaha̱ degeimo͡u, na̱ na̱buko͡u ile, e̱ a ke̱ do̱u̱susulo.

77 Na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobolo͡u be, Godiha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱ milo͡u gadi ke̱me gebe meiyodemaba mamolo͟͡udade tawamabeede tobolo͡u.

78 Di Godiha̱ge di mamolo͟͡u, e̱ dimoko͡u solo͡u do hiyedo degedi kaha̱ degemo͡u. Hebeniko͡u ge tobo͡u ba, hoho̱ gehe̱do ke̱ dimoko͡u migileba, 79 hulia̱ timi̱du dalagua o kedia̱moko͡u hoho̱gulo. Hoho̱ kaha̱ tofigieladi o kedia̱moko͡u hoho̱guoba, di mogo tano͡u dege, bologua̱do dalale ke̱ hehegileyode tobou.

80 Kegemo͡u, dihi Jon e̱ hiye degeimo͡u, e̱ fima̱i̱ne nele̱do degei. Hiye degemo͡u, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u ile, titiamo͡u sulugi, Israel o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le kele tama̱ degeimo͡u dugulo i.

2

Mariaha̱ dihi Yesu mala̱ fele̱i̱

(Matyu 1:18-25)

1 Sawisiei kelegebe, sa Rom gamani hiye o, e̱ hu̱ Sisar Ogastusha̱ge gamani o kedia̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ hu̱ so͟͡umabeede tobou. 2 Hu̱ so̱u̱ ke̱me dagado hu̱ so̱u̱. Kelegebe, gamani o ta, e̱ hu̱be Kwirinius e̱me sa Siria olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia dalamo͡u, gamani kedia̱ hu̱ solo͟͡u ke̱ kuhe nala̱ga i. 3 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ die sabeko͡u yai, gamani o kedia̱ die hu̱ so͟͡uyadomo͡u. 4 Josep e̱ne i. E̱me hiye o Devitha̱ hu̱ti. E̱ sa Galili duo kele sa Nasaret to͡u fogo͡u iligi, sa Judia duo kele Devitha̱ sa Betlehemko͡u fogo͡u i. 5 E̱me e̱moko͡u tileyodema maka i sasa̱i̱ Mariabo͡u de i, gamani o kedia̱ dilie hu̱ne so͟͡uyadomo͡u yai. Kelegebe, Maria e̱me dihi guoko͡u delei. 6 Sa Betlehemko͡u fologa duwoguali, Maria e̱ dihi molo͟͡u hafe̱i̱ degeimo͡u dugu. 7 Kelege, Mariaha̱ dihi mala̱ fele̱i̱be, o dihi wolo mala̱ fele̱i̱. Mala̱ fele̱mo͡u, e̱ dihi yukueiye tigamamo͡u, wai bulumakou kedia̱ nale̱ na̱di bokisi kodu dogogu, gabale tiadi moso̱be o su̱do fegegu kaha̱ degemo͡u.

E̱sol o taha̱ wai sipsip dia dalaguadi o kedia̱moko͡u tawale ta̱ tobou

8 Kelegebe, wai sipsip dia dalaguadi o ilo kedia̱me sa Betlehem figiko͡u dalaguadi. Hulia̱me dia̱ wai sipsip dia dalaguamo͡u, 9 Hiye Oha̱ e̱sol o kaha̱ dia̱moko͡u tama̱ degeimo͡u, Hiye Oha̱ hoho̱ kaha̱ dia̱ sile̱mo̱u̱mo͡u, dia̱ gue̱ hiyedo degele i. 10 Ke̱no͡u si e̱sol o kaha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Duma. A̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ta ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u hagulu. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do duloba, hoho̱ hiyedo degele ile. 11 Ifi sasa̱i̱ taha̱ dihi ta mala̱ fele̱i̱, Devitha̱ sa Betlehemko͡u ge mala̱ fele̱i̱. Dihi ke̱me Hiye O, Godiha̱ makai o Kelesu, ni̱ mamo͟͡uyadomo͡u. 12 Ni̱ ya dugulobe, dihi die̱ ta yukueiye tigamamo͡u, wai bulumakou kedia̱ nale̱ na̱di bokisi kodu dogogu tilaba dugulo ile. Ni̱ ya duguoba, damale̱dade kuhe tawale ileyode tobou.

13 E̱sol o kaha̱ kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, kelegeno͡u, hebeni e̱sol o su̱do kedia̱ migiga geleguomo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulo iligi, ko͡u gue tobolo͡u i, 14 Godiko͡u hoho̱bo͡u me. E̱ hu̱be folodo, hiyedo dala. Sa sibige̱ kuoko͡u be, o sasa̱i̱ Godiha̱ hoho̱ degei kedia̱me mogo tano͡u dege, bologua̱do dalagualeyode tobolo͡u i.

Wai sipsip dia daladi o kedia̱ dihi Yesu dugulamo͡u yai

15 Kegemo͡u, e̱sol o kedia̱ fogo͡u, hebeniko͡u youmo͡u, wai sipsip dia dalaguadi o kedia̱ dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, di sa Betlehemko͡u ileba, Hiye Oha̱ tobou ke̱ di dugumebeede tobolo͡u i. 16 Kege tobo͡u mamo͡u, totodo yamo͡u ka iligi dugube, Maria dilie Josep dilie duwoguamo͡u dugu. Dihibe wai bulumakou kedia̱ nale̱ na̱di bokisi kodu tilamo͡u dugulo i. 17 Duguomo͡u, dia̱ dihi kaha̱ ta̱, e̱sol o kaha̱ tobo͡u mo͡u du saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tobolo͡u i. 18 Wai sipsip dia dalaguadi o kedia̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ dulo kesigile i. 19 Ke̱no͡u si, Mariaha̱ge ta̱ dia̱ tobolo͡u ili ke̱me e̱ duledu sagiemo͡u fidi. 20 Wai sipsip dia dalaguadi o kedia̱ dihi Yesu dugulo imamo͡u, boholo͡u ma̱ yolugi, Godiha̱ hu̱ hebele foguomo͡u, hoho̱bolo͡u i. E̱sol o kaha̱ ko͡u tobo͡u mo͡u dulo i ke̱no͡u tefele dugu kaha̱ dia̱ hoho̱bolo͡u i.

Dihi Yesube hu̱ tile i

21 Dihi ke̱ mala̱ fele̱mo͡u dalali, sawisiei dimayosi kege mei degeimo͡u, dia̱ e̱ kolo diafo͡u lamo͡u kefegulo i. Kefeguomo͡u, e̱ hu̱be Yesuyode tile i. E̱ adio͡u ha̱ guamedu deleli mei, kelege e̱sol o kaha̱ e̱ hu̱be kege ko͡u ti.

Odo Simeon dilie sobo͡u de Ana dilie Godiha̱ moso̱ kodu dihi Yesu dugulo i

22 Tiai moso̱ko͡u baha duwei mei degeimo͡u, Josep dilie Maria dilie dihi Yesu mala̱ ile, sa Jerusalemko͡u fologai, dihi Godiko͡u hegilamo͡u. Yobe, dilie Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ seseiba, Godiha̱ dihi̱le bolo̱do degeyadomo͡u. 23 Ta̱ ke̱me Hiye Oha̱ kuolo͡u ta̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O dihi wolo mala̱ fele̱i̱babe, dihi ke̱me ni̱ Hiye Oha̱ biyodema makamabeedei. Kisim Bek 13:2, 12

24 Tabe, dilie sio bolo̱u̱ sile, Godiko͡u nela̱mo͡u degele i. Yobe, Hiye Oha̱ kuolo͡u ta̱e ko͡u gue ko͡u nala̱i̱ dala,

Sio kulu bolo̱u̱ ne̱ de, ha, sio isusu dihino͡u bolo̱u̱ kege ne̱ de deyedei. Wok Pris 12:8

25 Sa Jerusalemko͡u be o ta delei. E̱ hu̱be Simeon. E̱me do̱u̱do, egei dudi o. E̱ baha duweibe, sa Israel o sasa̱i̱ kedia̱ hagi̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ igile muguba dugulamo͡u baha duwei. Duo Bolofe̱i̱be e̱bo͡u delei. 26 Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱moko͡u ko͡u gue ko͡u tobou, na̱me toto ta tolo mei. Na̱me Hiye Oha̱ makai o Kelesu haguba duguoba kuhe tolo ileyodei. 27 Kegeimo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Simeonko͡u tobo͡u mo͡u, Godiha̱ moso̱ kekaimidu felei. Folo tafalali dugube, dihi Yesube e̱ aye dilie e̱ adio͡u dilie mala̱ fele̱goumo͡u dugu. Dilie Mosesha̱ kuolo͡u ta̱e ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degelamo͡u fele̱goumo͡u dugu. 28 Fele̱goumo͡u, Simeonha̱ dihi Yesu dobogo͟͡uye hebele tolo͡u mo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulugi ko͡u gue tobou,

29 Wolo͡u Daladi Hiye O, na̱ tama̱ degeleyodema makaibe tama̱ degei kaha̱ degemo͡u, na̱ ise ne̱ dabai degedi o a̱ to͡u fogo͡u ba, a̱ ileba bologua̱do dalale. 30 Yobe, na̱ ei mamo͡u la̱mo͡u degeibe ma̱ diho̱ye ko͡u dugu kaha̱. 31 Damale̱do, na̱ ke̱ degeibe, sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dihi̱leno͡u degei. 32 Dihi ke̱me hoho̱ hiyedo sa̱ degei, o sa sa tie kedia̱moko͡u hoho̱guba, dia̱ge ne̱ Israel o sasa̱i̱ eimoko͡u hoho̱bolo͡u ileyode tobou.

33 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ adio͡u dilie e̱ aye dilie Simeonha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ hiyedo ma̱ i. 34 Fima̱ imo͡u, Simeonha̱ diliemoko͡u tobou, Godiha̱ ni̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hehegileyodei. Haba Dihi adio͡u Mariako͡u ko͡u gue tobou, na̱ du, Godiha̱ dihi ko͟͡u makai ko͟͡umaha̱ degeiye, Israel o su̱do mihi̱ko͡u fiyouba, haba ilo kedia̱ haguo̱u̱ba dele ile. E̱me o sasa̱i̱ dihi̱le kele maka ta dogogu saga̱i̱ dalaba, o su̱do kedia̱ e̱ makoloyode tobolo͡u ile. 35 Kegeiba, o su̱do die fima̱i̱ wo̱moguei ke̱ tama̱ degele ile. Na̱ne hagi̱ hiyedo tabe awekiye ne̱ duledu fogulo saga̱i̱ kegei ke̱ duguloyode tobou.

36 Godiha̱ moso̱ko͡u be, habage-degele-duguo-tobo͡u di-sasa̱i̱ tane delei. E̱ hu̱be Ana. E̱me o Fanuelha̱ dihi, o Aserha̱ soso͡u sasa̱i̱. E̱me sobo͡u dedo. E̱ afudo o ko͡u huye, ke̱no͡u si sadebe olo͡u fe̱i̱ dioyosi kegeno͡u e̱ ma̱bo͡u delei. 37 E̱ ma̱ tolo imo͡u, kuei sasa̱i̱ dalali, e̱ sadebe olo͡u fe̱i̱ 84 kege mei degei. E̱me Godiha̱ moso̱ to͡u fogo͡u diyo mei. E̱ Godiha̱ dabai agalibo͡u hulia̱mebo͡u de degele dalali, nale̱ kuolo͡u dogoguomo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u delei. 38 Kegemo͡u, kelegeno͡u, Ana e̱ diliemoko͡u hafe̱i̱ dege hagua, dihi ke̱ duguomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou. Habage, e̱ sa Jerusalem o sasa̱i̱, Godiha̱ dia̱ mamolo͟͡u ke̱ dia dalagua kedia̱moko͡u dihi kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u di.

Josepbo͡u dia̱ sa Nasaretko͡u boholo͡u ma̱ yai

39 Maria dilie Josep dilie Hiye Oha̱ kuolo͡u ta̱e tobou kege degema mei degeimo͡u, boholo͡u ma̱ ya, dilie sa Nasaret sa Galili duo koko͡u fologai. 40 Kegemo͡u, dihi Yesube hiye degeimo͡u, e̱ nele̱bo͡u tewebo͡u de hiye degei. Godiha̱ habagugueibe e̱bo͡u de delei.

O gisiai Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ko͡u i

41 Sadebe olo͡u fe̱i̱ Yesuha̱ aye adio͡u dilie sa Jerusalemko͡u yadibe, Gabama I Sawisiei* ke̱ kefeguo na̱di sawisiei kelegeno͡u idi. 42 Kegemo͡u, Yesube sadebe olo͡u fe̱i̱ 12 kege mei degeimo͡u, Gabama I Sawisiei kelegebe, e̱bo͡u, e̱ aye adio͡u bo͡u dia̱ Israel o kedia̱ degedi ke̱ sesele, sa Jerusalemko͡u yai. 43 Kefeguo na̱i̱ mei degeimo͡u, dilie dilie sabeko͡u boholo͡u ma̱ yai. Youmo͡u, o gisiai Yesu e̱me Jerusalemko͡u no͡u delei, ke̱no͡u si e̱ aye adio͡u dilie ta tawale ili mei. 44 Diliege wa, e̱me o ilo kelebo͡u de haguluyade tawale i. Kegeimo͡u, dilie yolugi, sawisiei tano͡u ta mei degei. Habage dilie soso͡u bo͡u, dilie mogobo͡u dia̱ dalaguaya ka i. 45 Ke̱no͡u si ta dugulo ili mei. Kegeimo͡u, dilie dihi ka sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ yai. 46 Fologa, ka iligi, sawisiei kamadia kege mei degeimo͡u dugube, Yesube Godiha̱ moso̱ kekaimidu duwomo͡u dugulo i. E̱me tisa kedia̱bo͡u de duwoli, tisa kedia̱ tobolo͡u ili ke̱ dusua̱mo͡u, dia̱moko͡u yoduga duwomo͡u dugulo i. 47 O kele dalagua kedia̱ge e̱ tewebo͡u, ta̱ e̱ tobolo͡u bo͡u ke̱ olo͡u fe̱i̱ duguomo͡u kesigile i. 48 Dilie Yesu duguomo͡u, kesigiemo͡u, e̱ adio͡u ha̱ tobou, dihi, na̱ elemoko͡u kageimo͡u kegeiya? Ne̱ aye ele na̱ solo͡u do degemo͡u koluyode tobou. 49 Ke̱no͡u si e̱ sima tobou, kageimo͡u nele a̱ ka iya? Nelege tawale iyo mei sa̱ degei? A̱me ma̱ Ayeha̱ moso̱ko͡u no͡u dalabasiyode tobou. 50 Ke̱no͡u si diliege ta̱ e̱ tobolo͡u kaha̱ sibige̱be ta tawale ili mei.

51 Kegemo͡u, e̱ diliebo͡u de sa Nasaretko͡u boholo͡u ma̱ ile felei. Diliebo͡u de dalali, dilie ta̱ tobo͡u mo͡u dulo milolo͡u delei. Ke̱no͡u si e̱ adio͡u ha̱ge e̱ dugugai olo͡u fe̱i̱ ke̱me e̱ duledu sagiemo͡u fima̱i̱. 52 Yesu hiye degeimo͡u, e̱ tewene hiyedo degei. Godiha̱ e̱moko͡u hoho̱ degeimo͡u, haba o kedia̱ne e̱ tagale idi.

Yesuha̱ dabai degele a ke̱ do̱u̱susu kaha̱ ta̱

(Ta̱ Hiye 3:1–4:13)

3

Fafeleya degedi o Jonha̱ egei tobou

(Matyu 3:1-12; Mak 1:2-8; Jon 1:19-28)

1 Sisar Taiberiusha̱ sa Romko͡u gamani hiye o dalali, sadebe olo͡u fe̱i̱ 15 kege mei degeimo͡u, o Pontius Pailatha̱ sa Judia wolo͡u dalamo͡u, o Herotha̱ sa Galili dia dalamo͡u, e̱ eye̱ Filipha̱ sa Ituriabo͡u sa Trakonitisbo͡u de dia dalamo͡u, o Lisaniasha̱ sa Abilene dia delei. 2 Kelegebe, o Anas dilie o Kaiafas diliebe mogo͡u du daladi hiye o degele imo͡u, Sekaraiaha̱ dihi Jon e̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u delei. Dalamo͡u, Godiha̱ e̱ ta̱ ke̱ Jonko͡u hehegiei. 3 Kegemo͡u, Jonha̱ ile, to̱ Jordan hafe̱i̱ dege dala saya ke̱ sulugi, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiedibe, ni̱ fi̱ boholo͡u ba fafeleya tofo͡u ma. Kegeibasi, Godiha̱ midiho̱ kasaga̱i̱, ni̱ milo͡u ga idi ke̱ gebe meiyodeleyode tobo͡u di. 4 Ko͟͡u degeli ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Hebe mei mihi̱no͡u sa kelege Hiye Oha̱ e̱ a milo͡u ma do̱u̱susugumabeede haguisa tobo͡u ba dulo ile. 5 Bito̱u̱ degei dalaba gobo͡u gileba, bologuale̱. Ulou dalabane, mihi̱ sama, bologuale̱. A gula̱i̱ degeine, bologua̱ do̱u̱susulo. A kasaga̱i̱ dalaba olo͡u fe̱i̱ bologuale̱. 6 Kegeiba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ mamo͟͡uba dugulo ileyodei. Aisaia 40:3-5

7 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ su̱do Jonha̱ fafeleya degeyadomo͡u haguasie fele̱gai. Fele̱goumo͡u, Jonha̱ ko͡u gue tobou, ni̱me hiye̱ bei sisigo̱. Godiha̱ gofo͟͡u degeba, ni̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱. O koyoha̱ tobo͡u mo͡u, ni̱ fosigelamo͡u degele iya? Ni̱ge Godiha̱ gofo͟͡ube de gabale saga̱i̱? 8 Ni̱ fi̱ boho͡u babe, midiho̱ ni̱ milolo͡u kaha̱ hehegilebe, ni̱me damale̱do fi̱ ko͡u boholo͡u idadele ke̱no͡u hehegiema. Abraham e̱me ei ko͡u guai oyode tobo͡u dama. Yobe, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Godiha̱no͡u degeiye, igi ko͟͡udia̱ne boholo͡u ba, Abrahamha̱ soso͡u sa̱ dege dalaguale. 9 Heibe hebe yelebo͡u ko͡u dogogu dala. Hebe olo͡u fe̱i̱ kolo bologua̱ ma̱ idiyo mei ke̱me oe hagima, douluko͡u hebesaleyode tobou.

10 Kegeimo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ Jonha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱moko͡u yodulo i, ei kageibasi? 11 Jonha̱ ko͡u gue tobou, o koyoha̱ yukuei bolo̱u̱ dalababe, tabe o ta yukuei mei koko͡u ne̱yedei. O koyoha̱ nale̱ dalabane, nebe ke̱no͡u tefele degeyede tobou. 12 Gamani sibidi sele kefedi o kedia̱ne Jonha̱ dia̱ fafeleya degeyadomo͡u haguasie fele̱gamo͡u, ko͡u gue yodulo i, Tisa, eibe kage degele? 13 Ni̱ gamani sibidi sele kefelebe, gamani kedia̱ tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele mo͟͡uma. Ni̱o͡u tagai saga̱i̱bo͡u de hiyouye mo͟͡udamabeede tobou. 14 Ami o kedia̱ne e̱moko͡u yodulo i, haba eibe kagele? E̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ o woma, die bi hiyouye mo͟͡udama. Ni̱ o gulokou ta̱ sama, die sele hiyouye mo͟͡udama. Dabai ni̱ degeli kaha̱ hebe molo͟͡u ke̱me kehefe̱i̱yode tobou.

15 Kegeimo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ kegeli ke̱ duguo kesigie baha duwoli tawale ibe, Jonbe Godiha̱ makai o Kelesuyade tawale i. 16 Ke̱no͡u si, Jonha̱ o olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, a̱ge ni̱me ta̱leko͡u no͡u fafeleya degedi. Ke̱no͡u si o ta ma̱ habage haguale kaha̱ e̱ nele̱be hiyedo, ma̱ nele̱ saga̱i̱ mei. E̱ hu̱be folodo dala kaha̱ degemo͡u, e̱ hagubabe, a̱ge e̱ abogo͟͡u moso̱ ka̱i̱be ta tegile saga̱i̱ mei. E̱ge ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ fafeleya degele, haba douyene fafeleya degeleyode tobou. 17 E̱ hagualebe, o sepolo touye haguadi saga̱i̱ kege nale̱ segei ke̱ mo͟͡u haguale. Sepolo tolo͡u ba, ko kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ igisema, nale̱ sibige̱ ke̱no͡u mo͟͡uma ile, moso̱du dogogulo. Kegema, ko olo͡u fe̱i̱ ke̱me dou mei degediyo mei koko͡u hebesaleyode tobou.

18 Jonha̱ kege tobolo͡u gibe, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dumabadomo͡u egei hehegiemo͡u i. E̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ne dia̱moko͡u tobou.

Herotha̱ Jon didio̱ degei

19 Gamani hiye o Herotha̱ yo͟͡u e̱ eye̱ha̱ sobo͡u Herodias figa̱ hu kaha̱ degemo͡u, Jonha̱ e̱moko͡u gofo͟͡u degei. Yobe, e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ilo kelene ko͡u milo͡u gadi kaha̱ degemo͡u, Jonha̱ e̱moko͡u kuhe gofo͟͡u dege tobou. 20 Jonha̱ e̱moko͡u ta̱ gofo͟͡u dege tobo͡u ma fogo͡u mo͡u be, e̱ge haba midiho̱ kasaga̱i̱ tage milo͡u mamo͡u, Jon didio̱ degei.

Jonha̱ Yesu fafeleya degei

(Matyu 3:13-17; Mak 1:9-11)

21 Jon didio̱ degeli mei kelegebe, e̱ge o sasa̱i̱ su̱do fafeleya degedi. Yesune hagumo͡u, Jonha̱ fafeleya degei. Fafeleya degeimo͡u be, Yesu e̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u tafalamo͡u, hebeni a so͟͡ugo͡u mo͡u dugulo i. 22 Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱moko͡u migibe, sio isusu baga fulo͡u migile, e̱moko͡u biyei. Migimo͡u, hebenito͡u ge ko͡u gue haguisa tobo͡u mo͡u dulo i, na̱me ma̱ Dihi. A̱ge na̱me tagalido, na̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeliyode tobo͡u mo͡u dulo i.

Yesuha̱ e̱ ko͡u guai o kedia̱ hu̱

(Matyu 1:1-17)

23 Yesube sadebe olo͡u fe̱i̱ 30 saga̱i̱ kege mei degeimo͡u, e̱ dabai kuhe yomogou. O sasa̱i̱ kedia̱ge e̱me Josepha̱ dihiyade tawale i.

Josepbe Heliha̱ dihi.

24 Helibe Matatha̱ dihi.

Matatbe Livaiha̱ dihi.

Livaibe Melkiha̱ dihi.

Melkibe Janaiha̱ dihi.

Janaibe Josepha̱ dihi.

25 Josepbe Matatiasha̱ dihi.

Matatiasbe Amosha̱ dihi.

Amosbe Nahumha̱ dihi.

Nahumbe Esliha̱ dihi.

Eslibe Nagaiha̱ dihi.

26 Nagaibe Matha̱ dihi.

Matbe Matatiasha̱ dihi.

Matatiasbe Semenha̱ dihi.

Semenbe Josekha̱ dihi.

Josekbe Jodaha̱ dihi.

27 Jodabe Joananha̱ dihi.

Joananbe Resaha̱ dihi.

Resabe Serubabelha̱ dihi.

Serubabelbe Sealtielha̱ dihi.

Sealtielbe Neriha̱ dihi.

28 Neribe Melkiha̱ dihi.

Melkibe Adiha̱ dihi.

Adibe Kosamha̱ dihi.

Kosambe Elmadamha̱ dihi.

Elmadambe Erha̱ dihi.

29 Erbe Josuaha̱ dihi.

Josuabe Elieserha̱ dihi.

Elieserbe Jorimha̱ dihi.

Jorimbe Matatha̱ dihi.

Matatbe Livaiha̱ dihi.

30 Livaibe Simeonha̱ dihi.

Simeonbe Judaha̱ dihi.

Judabe Josepha̱ dihi.

Josepbe Jonamha̱ dihi.

Jonambe Eliakimha̱ dihi.

31 Eliakimbe Meleaha̱ dihi.

Meleabe Menaha̱ dihi.

Menabe Matataha̱ dihi.

Matatabe Natanha̱ dihi.

Natanbe Devitha̱ dihi.

32 Devitbe Jesiha̱ dihi.

Jesibe Obetha̱ dihi.

Obetbe Boasha̱ dihi.

Boasbe Salmonha̱ dihi.

Salmonbe Nasonha̱ dihi.

33 Nasonbe Aminadapha̱ dihi.

Aminadapbe Atminha̱ dihi.

Atminbe Arniha̱ dihi.

Arnibe Hesronha̱ dihi.

Hesronbe Peresha̱ dihi.

Peresbe Judaha̱ dihi.

34 Judabe Jekopha̱ dihi.

Jekopbe Aisakha̱ dihi.

Aisakbe Abrahamha̱ dihi.

Abrahambe Teraha̱ dihi.

Terabe Nahorha̱ dihi.

35 Nahorbe Serukha̱ dihi.

Serukbe Reuha̱ dihi.

Reube Pelekha̱ dihi.

Pelekbe Eberha̱ dihi.

Eberbe Selaha̱ dihi.

36 Selabe Kainanha̱ dihi.

Kainanbe Arpaksatha̱ dihi.

Arpaksatbe Siemha̱ dihi.

Siembe Noaha̱ dihi.

Noabe Lamekha̱ dihi.

37 Lamekbe Metuselaha̱ dihi.

Metuselabe Enokha̱ dihi.

Enokbe Jaretha̱ dihi.

Jaretbe Mahalalelha̱ dihi.

Mahalalelbe Kenanha̱ dihi.

38 Kenanbe Enosha̱ dihi.

Enosbe Setha̱ dihi.

Setbe Adamha̱ dihi.

Adambe Godiha̱ dihi.

4

Tama̱ha̱ Yesu tefele dugu

(Matyu 4:1-11; Mak 1:12-13)

1 Yesu e̱ Duo Bolofe̱i̱ye to͡u mo͡u, to̱ Jordan to͡u fogo͡u boholo͡u ma̱ i, Duo Bolofe̱i̱ha̱ wolo͡u mo͡u, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u i. 2 Sa mihi̱no͡u sa koko͡u be, sawisiei olo͡u fe̱i̱ 40 kege mei degei kaha̱ duo kelegebe, Tama̱ha̱ Yesu tefele duguga i.

Kelegebe, e̱me nale̱ nali̱ mei dalali, e̱ hegie degei. 3 Hegie degeimo͡u, Tama̱ha̱ e̱moko͡u tobou, na̱me damale̱do Godiha̱ Dihi debabe, na̱ tobo͡u ba, igi ko͟͡u dala kuoko͡u tobo͡u ba boholo͡u ba, o͡u si degeiba na̱yedei. 4 Yesuha̱ sima tobou, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Nale̱ na̱di kaha̱no͡u be, o sasa̱i̱ fi̱ gehe̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u meiyodei. Lo 8:3

5 Kegemo͡u, Tama̱ha̱ Yesu bito̱u̱ sa koto͡u wolo͡u folomo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ hiye o kedia̱ dia dalagua ke̱ Yesuko͡u toto hehegiemamo͡u tobou, 6 a̱ na̱moko͡u nele̱ hiyedo ne̱i̱ba, sa sa olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u na̱ dia dalale. Na̱ hu̱ hiyedo folodo molo͟͡u. Sa sa olo͡u fe̱i̱ a̱ dia dala ke̱me a̱ o tako͡u nela̱babe, a̱ nele̱no͡u. 7 Na̱ yubu sugulo fiyaba, a̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, a̱ge sa sa olo͡u fe̱i̱ ko͟͡ume na̱moko͡u nele̱yodei. 8 Yesuha̱ e̱ ta̱ sima tobou, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Na̱ ne̱ Hiye O Godiko͡u no͡u yubu sugulo fiya, diho̱ baga̱ tobolo͡u ba, e̱ dabaino͡u degeyedei. Lo 6:13

9 Kegemo͡u, Tama̱ha̱ Yesu sa Jerusalemko͡u wolo͡u ile, Hiye Oha̱ moso̱ tageto͡u do wolo͡u folo tefegiemo͡u tobou, na̱me Godiha̱ Dihi debabe, na̱ mihi̱ko͡u mo͡u gule fogu fiyayedei. 10 Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

E̱ tobo͡u ba, e̱ e̱sol o kedia̱ na̱ bologua̱do dia dalagualeyodei. 11 Na̱ fogu fiyoubabe, dia̱ na̱ hebele to͡u ba, ne̱ abogo͟͡u igiye ta wolo meiyodei. Buk Song 91:11-12

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ sima tobou, Godiha̱ ta̱ege ko͡u gue tobou,

Na̱ ne̱ Hiye O Godiha̱ nele̱ ke̱ hobo͡u tefele dugudayedei. Lo 6:16

13 Tama̱ha̱ Yesu tefele dugugai mei degeimo͡u, e̱ haba habage tefele duguloyodema kege fogo͡u delei.

Yesuha̱ sa Galiliko͡u ilemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ dabai yoma degei

(Ta̱ Hiye 4:14–9:50)

Yesuha̱ sa Galiliko͡u ge dabai yomogo͡u degei

(Matyu 4:12-17; Mak 1:14-15)

14 Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u Yesu e̱ boholo͡u ma̱, sa Galiliko͡u ile felei. Foloumo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Yesube feleiyodeimo͡u dulo i. 15 E̱ die egei moso̱ya ke̱ hehegiemo͡u siadi. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ hu̱ hebele fogulo idi.

Sa Nasaret o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u gofo͟͡u degele i

(Matyu 13:53-58; Mak 6:1-6)

16 Yesu e̱ sa Nasaretko͡u i. E̱ dihife̱i̱ kelegebe, sa koko͡u dalali hiye degei. Folomo͡u, misiholo duwodi sawisiei kelegebe, yo͟͡u ko͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, egei moso̱ko͡u folo duwei. Duwo dema, e̱ Godiha̱ ta̱ huso͡u la̱mo͡u hagua̱i̱. 17 Haguo̱u̱mo͡u, o tae habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ nala̱i̱ kuguo ke̱ e̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, e̱ ke̱ hagua̱mo͡u dugube, ta̱ ilo kele ko͡u gue nala̱i̱ dalamo͡u dugu,

18 Hiye Oha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱be hagua a̱bo͡u dala, yobe Hiye Oha̱ a̱ maka degei, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ o bi mei o kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u yadomo͡u.

E̱ tobo͡u mo͡u a̱ hagueibe, a̱ o didio̱ degei dalagua kedia̱moko͡u tobo͡u ba, didio̱ degei ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u yamabadomo͡u.

E̱ tobo͡u mo͡u a̱ hagueibe, a̱ o diho̱ du degele i o kedia̱moko͡u tobo͡u ba, die diho̱ bolo̱ degeiba dugumabadomo͡u.

O hagi̱ dugulo ili kedia̱ hagi̱ ke̱ne fogo͡u mabadomo͡u a̱ kuhe haguei.

19 E̱ tobo͡u mo͡u a̱ hagueibe, sadebe gehe̱ bolo̱do kelege, Hiye O Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hehegile ke̱ tobo͡u lamo͡u kuhe hagueiyodei. Aisaia 61:1-2

20 Kegemo͡u, Yesuha̱ kuguo huso̱u̱ mei degeimo͡u, kuguo ke̱ komuguo, egei moso̱ dia daladi o koko͡u nele̱mo͡u biyei. Duwomo͡u, egei moso̱du duwogua o olo͡u fe̱i̱ e̱moko͡u masele i.

21 Kegeimo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala, ifi ni̱ dulo ili ke̱me damale̱do tama̱ degeli kuhe̱yode tobou. 22 O kele deleiguei kedia̱ e̱ hu̱ hebele foguomo͡u, ta̱ bolofe̱i̱ e̱ hehegiei koko͡u fi̱ hiyedo ma̱ i. Ke̱no͡u si dia̱ tobou, o ko͟͡ume Josepha̱ dihi. Kageimo͡u e̱ ta̱ ko͡u guei hehegie tobo͡u ya?

23 Kegeimo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱ tawalibe, obe tobo͡u di saga̱i̱ kegeno͡u ni̱ge a̱moko͡u ne ko͡u gue tobolo͡u ile saga̱i̱,

Medigo, na̱ no͟͡usie bologuo̱u̱ba bolo̱ degeyedele.

Ei na̱ sa Kaperneamko͡u ge degeiyode tobo͡u mo͡u dulo i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele no͟͡une sabe kuoko͡u ne degeiba, ei duguo tawale ileyode tobolo͡u ile saga̱i̱ degei. 24 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Moso̱ma̱ o taha̱ e̱ sabeko͡u ge habage tama̱ degele ke̱ hehegieimo͡u be, o sasa̱i̱yege ta hoho̱ degele idiyo mei. 25 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o Elaijaha̱ delei kelegebe, Israelko͡u be kuei sasa̱i̱ su̱do deleiguei. Dalaguamo͡u, hue̱i̱ teli mei dalali, sadebe kamadia, oguo wala̱i̱yosi kege mei degeimo͡u, nale̱ segei olo͡u fe̱i̱ fafagalemo͡u mei degei. Sa Israel olo͡u fe̱i̱do hegie hiyedo degele iye, 26 ke̱no͡u si Godiha̱ Elaijabe sa Israel kuei sasa̱i̱ tako͡u ta iyedili mei. E̱me sa Sarefat kuei sasa̱i̱ ta, sa Saidon duo koko͡u iyede tobou.* 27 Haba o Elisa, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ delei kelegene, sa Israelko͡u dobo doye tolo͡u i o su̱do deleigueiye, ke̱no͡u si o tano͡u ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeli mei. Haba sa ta Siria tie o Namanno͡u si bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeiyode tobou.*

28 O olo͡u fe̱i̱ egei moso̱ko͡u duweguei kedia̱ Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dia̱ gofo͟͡u hiyedo degele i. 29 Kegeimo͡u dia̱ Yesu wolo͡u, sa kaha̱ figiko͡u yai. Sa ke̱me bito̱u̱ sa tigahaibo͡u kaha̱, dia̱ tigahai komo͡u bila mugulamo͡u degele i. 30 Ke̱no͡u si, e̱ o kefei su̱do kaha̱ timi̱ya ke̱ fogo͡u i.

Yesuha̱ duo kasaga̱i̱ ta igile mugu

(Mak 1:21-28)

31 Kegemo͡u, Yesu e̱ ile mulo̱, sa Kaperneamko͡u felei. Sa ke̱me sa Galili duo koko͡u delei. Folomo͡u, misiholo duwodi sawisiei kelege, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobo͡u mo͡u, 32 dia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigile i. Yobe e̱ hehegilibe e̱sofe̱i̱, hiyedo folodo.

33 Egei moso̱ko͡u o ta duwei, duo kasaga̱i̱ye tou. O kaha̱ gua̱mo͡u hili̱gedo ko͡u gue tobou, 34 sa Nasaret o Yesu, na̱ hagua eimoko͡u ke̱i̱ degelamo͡u degeiya? Na̱ge ei makolamo͡u hagulu? A̱ge na̱me ko͡u tewe. Na̱me o bolo̱do, Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueiyode tobou.

35 Ke̱no͡u si Yesuha̱ gofo͟͡udo dege, duo kasaga̱i̱ koko͡u be, na̱ ta̱da. Na̱ o ko͟͡u to͡u fogo͡u fogo͡u iyede tobo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ kaha̱ degeiye, o ke̱ die dihi̱le kele mihi̱ko͡u fiyei. Fiyoumo͡u, duo kasaga̱i̱ kaha̱ o ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u i, ke̱no͡u si o ke̱ ta makeli mei. 36 To͡u fogo͡u imo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kesigiemo͡u, dio͟͡uno͡u ko͡u gue tugulo tobolo͡u i, ko͟͡ume ke̱i̱? O ko͟͡umaha̱ ta̱ gehe̱ ko͟͡u tobolo͡u be, sibige̱ hiyedo, nele̱bo͡u de ta̱ tobolo͡u. Duo kasaga̱i̱ kedia̱ne e̱ ta̱ dulomo͡u fosigediyode tobolo͡u i. 37 Kege tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ ke̱ degei kaha̱ ta̱ uwo ke̱me sa sa hafe̱i̱ olo͡u fe̱i̱ keleya ke̱ tefei.

Yesu e̱ Pitaha̱ sasa̱i̱ha̱ e̱ adio͡u ha̱ do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 8:14-15; Mak 1:29-31)

38 Yesu e̱ hagua̱, egei moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u ile, Saimonha̱ moso̱ko͡u felei. Folomo͡u dugube, Saimonha̱ e̱ sasa̱i̱ha̱ e̱ adio͡u be suguai hiyedo degeimo͡u, na̱ sasa̱i̱ ko͟͡u bologua̱yede tobolo͡u i. 39 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ teguo ile, sasa̱i̱ ke̱ gaduguomo͡u, ta̱ nele̱do dege tobo͡u mo͡u, suguai ke̱ mei degeimo͡u, toto hagua̱, nale̱ milo͡u ma, o kedia̱moko͡u ne̱i̱.

Yesuha̱ do o sasa̱i̱ su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Matyu 8:16-17; Mak 1:32-34)

40 Aso̱ mula̱ degeimo͡u, o ilo kedia̱ o sasa̱i̱ do daga daga tolo͡u i mo͟͡uma, Yesuko͡u haguasiei. Haguasiemo͡u, e̱ dobogo͟͡u dogogueimo͡u, bolo̱ degele i. 41 Haba o duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o su̱done duo kasaga̱i̱ igisei. Igiseimo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱ to͡u fogolo͡u gi, na̱me Godiha̱ Dihiyode haguisa tobolo͡u i. Ke̱no͡u si, e̱ kuolo͡u dogogube, ni̱ ta̱damabeede tobou, e̱me Godiha̱ makai o Kelesu ke̱me dio͟͡u ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u.

Yesuha̱ sa sa keleya ke̱ siei

(Mak 1:35-39)

42 Sabiyoumo͡u, Yesu e̱ sa o mei sa koko͡u i. Imo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ kamo͡u haguasiligi duguomo͡u, dia̱ e̱ idayedema akogulamo͡u degele i. 43 Ke̱no͡u si, e̱ ko͡u gue tobou, a̱ Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa sa iloyane tobo͡u lamo͡u. Godiha̱ a̱moko͡u tobo͡u mo͡u hagueibe, e̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale kaha̱ ta̱ ke̱ hehegieyedei. 44 Kege tobo͡u mamo͡u ile, sa Judia duo kileya ke̱ egei moso̱ya egei tobo͡u mo͡u siadi.

5

Yesuha̱ tobo͡u mo͡u, Pitaha̱ miye̱ su̱do mo̱u̱

(Matyu 4:18-22; Mak 1:16-20)

1 Sawisiei ta Yesu e̱ ohue̱i̱yai Genesaret* biya̱ko͡u tafalamo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kefeguo e̱ sile̱ma̱ dalaguali, e̱ Godiha̱ ta̱ tobo͡u mo͡u dulo i. 2 E̱ tafalali dugube, mosole bolo̱u̱ ohue̱i̱yai biya̱ko͡u tilamo͡u dugu. Mosole ke̱me miye̱ mo͟͡udi o kedia̱ dogoguemamo͡u, neke bigile imo͡u dugu. 3 Duguomo͡u, e̱ mosole ta kaha̱ tageto͡u foguo felei. Mosole ke̱me Saimonhale. E̱ Saimonko͡u, na̱ fele̱ba, mosole huyadefe̱i̱ fuguo ile, to̱ biya̱ hafe̱i̱ dege fogo͡u yede tobou. Kegeimo͡u, e̱ mosole tageto͡u duwoli, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiei.

4 Hehegiema mei degeimo͡u be, Saimon, na̱ to̱ a̱i̱miko͡u fuguo ileba, kele neke hebele muguyede tobou. 5 Saimonha̱ e̱ sima tobou, Hiye O, hulia̱me ei dabai hiyedo degeligi, sabiyeiye, ei miye̱ ta mo͡u li̱ mei. Ke̱no͡u si, na̱ tobolo͡u kaha̱ degeimo͡u, a̱ neke haba hebele muguo dugulamo͡u. 6 Kegemo͡u, e̱ neke haba hebele muguomo͡u dugube, miye̱ su̱do tou dugu, neke bafo͡u lamo͡u degeimo͡u dugulo i. 7 Miye̱ su̱do tou ke̱ duguomo͡u, dilie mogo, mosole tako͡u dalagua kedia̱ haguisai, hagua dogo͡u gumabadomo͡u. Dia̱ haguasieimo͡u, mosole bolo̱u̱ koko͡u miye̱ mo͟͡uma sa iligi, ama̱ma̱mo͡u, mosole bolo̱u̱ ke̱ molo͡u go͡u lamo͡u degeimo͡u dugulo i. 8 Saimon Pitaha̱ ke̱ duguomo͡u, Yesu hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiya tobou, Hiye O, na̱ a̱moko͡u hafe̱i̱ degeda, a̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o kaha̱ degemo͡u. 9 E̱ ke̱ tobolo͡u kaha̱ yobe, dia̱ miye̱ su̱do mo͟͡umo͡u ko͡u duguo kesigile i kaha̱ degemo͡u. 10 E̱ mogo bolo̱u̱, Sebediha̱ sisigo̱ Jems dilie Jon diliene ke̱ duguomo͡u kesigile i. Yesuha̱ Saimonko͡u tobou, na̱ hobo͡u gue̱ degeda. Ifi yoma kugule ilebe, na̱ miye̱ mo͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele na̱ a̱moko͡u o sasa̱i̱ mo͟͡uma haguayede tobou. 11 Kegemo͡u, dia̱ mosole fufulo ile, to̱ biya̱ko͡u dogoguomo͡u, die bima̱i̱ne olo͡u fe̱i̱ koko͡u no͡u dogoguema fogo͡u mo͡u, Yesu sesele yai.

Yesuha̱ dobo doye tou o ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 8:1-4; Mak 1:40-45)

12 Sawisiei ta Yesu sa ta koko͡u dalamo͡u, o ta haguei. O kaha̱ e̱ to͡u olo͡u fe̱i̱be dobo doye tou. E̱ Yesu duguomo͡u, yubu sugulo fiya, miye duwoli, nele̱do dege ko͡u gue tobou, Hiye O, na̱ tagaibabe, na̱ a̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeleyodei. 13 Yesuha̱ o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ dobogo͟͡u susuguo kuguomo͡u, a̱ge na̱me bolo̱ degele ke̱ tagaliyode tobou. Kege tobo͡u mo͡u kelegeno͡u dobo doye tou o ke̱ bolo̱ degei. 14 Yesuha̱ e̱moko͡u nele̱do dege tobou, a̱ na̱ bologua̱i̱be hobo͡u omoko͡u tobo͡u da. Haba na̱ Godiha̱ moso̱ko͡u ile, ne̱ to͡u bolo̱ degei ke̱ mogo͡u du daladi o koko͡u hegiba, e̱ge Mosesha̱ tobou ke̱no͡u seseleba, gali* sile Godiko͡u nele̱, na̱ bolo̱ degei kaha̱ degeimo͡u. Kegeiba, o kedia̱ ne̱ do mei degei ke̱ tawale ileyode tobou. 15 Ke̱no͡u si Yesuha̱ degedi kaha̱ ta̱ uwo ke̱me sa sa keleya ke̱ olo͡u fe̱i̱ tefele sile̱mo̱u̱mo͡u be, o sasa̱i̱ su̱do haguasie kefeguo dalaguadi, e̱ egei tobolo͡u ke̱ dulamo͡u. Haba do o kedia̱ne dia̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeyadomo͡u haguasiedi. 16 Ke̱no͡u si sawisiei ilo kelegebe, e̱ o sasa̱i̱ kefegu ke̱ fogo͡u, sa o mei sa koko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u idi.

Yesuha̱ o ta ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u tofigiei ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 9:1-8; Mak 2:1-12)

17 Sawisiei ta Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u mo͡u, Farisi o kedia̱bo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ne olo͡u fe̱i̱ dulo duweguei. Dia̱ sa Jerusalembo͡u, sa Judiabo͡u, sa Galilibo͡u de to͡u fofo͡u guema haguasie duwoguamo͡u, Hiye Oha̱ nele̱ya ke̱ e̱ do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i. 18 E̱ kege degega dalamo͡u, o ilo kedia̱ do o ta mala̱ haguasiei. O ke̱me ibigidiobo͡u dobogo͟͡udiobo͡u olo͡u fe̱i̱ tofigiei. Dia̱ do o ke̱ botegei tageto͡u tilamo͡u mala̱ hebele fele̱, Yesuko͡u hafe̱i̱ dege dogogulamo͡u degei. 19 Ke̱no͡u si moso̱ fegegu kaha̱ degeimo͡u, dia̱ do o ke̱ mala̱ hebele fologale saga̱i̱ mei. Kegeimo͡u, dia̱ moso̱ tageto͡u mala̱ fologa, moso̱ igiguomo͡u, do o ke̱ botegei tageto͡u tilamo͡u, tigi gogomoguema, amafe̱i̱ to͡u fofo͡u guesa̱ mulo̱, o sasa̱i̱ kedia̱ dala duo mogo͡u kile, Yesuha̱ tafala hafe̱i̱do dege dogogulo i. 20 Yesuha̱ die damale̱yodei ke̱ duguomo͡u, e̱ do o koko͡u ko͡u gue tobou, mogo, a̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ na̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodili. 21 Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi o kedia̱bo͡u, dia̱ ke̱ dulomo͡u, ko͡u gue fima̱ i, o Godiha̱ timo͡u ke̱ mo͡u la̱di ke̱me koyo? O taege midiho̱ kasaga̱i̱ obe milo͡u gadi ke̱me ta gebe meiyodele saga̱i̱ mei. Ke̱me Godiha̱no͡u si degeleyode tawale i. 22 O kedia̱ kege fima̱ imo͡u, Yesuha̱ tawalemo͡u, ni̱ kageimo͡u kege fima̱ iya? 23 A̱ge kage tobolo͡u? Midiho̱ kasaga̱i̱, do o kaha̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodili kaha̱, ni̱ge a̱me ogo͡u ga tobo͡u di oyodele ili. Haba, a̱ge do o kuoko͡u, na̱ hagua̱ma iyedilibe, ni̱ge kageimo͡u a̱ ogo͡u ga tobolo͡u yode tawale iya? 24 O Kedia̱ Dihi e̱me sa sibige̱ kuoko͡u be hu̱ hiyedo dala. E̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ obe milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodele saga̱i̱yode tobou. Yesu e̱ yo͟͡usie kege tobou, o kedia̱ ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me sibige̱bo͡u dade tawamabadomo͡u. Kege tobo͡u mamo͡u, e̱ do o koko͡u, a̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, na̱ hagua̱, ne̱ botegei ke̱ mala̱ba, ne̱ moso̱ko͡u iyedei. 25 Kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u o kaha̱ hagua̱, o kedia̱ dihi̱le koko͡u e̱ botegei ke̱ mala̱ hebele, moso̱ko͡u fogo͡u ma iligi, Hiye Oha̱ hu̱ hebele foguomo͡u i. 26 O sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duguomo͡u kesigie gue̱ degemo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i. Ifi di midiho̱ gehe̱ gehe̱ tama̱ degeimo͡u dugulo ili kuhe̱yode tobolo͡u i.

Yesuha̱ o Livai haguisai

(Matyu 9:9-13; Mak 2:13-17)

27 Habage, Yesuha̱ iligi dugube, gamani sibidi sele kefedi moso̱ koko͡u o ta, e̱ hu̱ Livaibe koko͡u duwomo͡u dugu. E̱me gamani sibidi sele kefedi o. Yesuha̱ e̱moko͡u na̱ hagua̱ba, da imebeede tobo͡u mo͡u, 28 e̱ hagua̱, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Yesu sesele i.

29 Kegemo͡u, Livaiha̱ e̱ moso̱ko͡u ge Yesuha̱ nale̱ hiyedo milo͡u mamo͡u, gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, o su̱do ilo kedia̱bo͡u kefeguomo͡u, diliebo͡u de duwoguali nale̱ nala̱ i. 30 Farisi o kedia̱bo͡u, die mogo kuolo͡u yo dulo i o ilo kedia̱bo͡u, dia̱ Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u gofo͟͡u dege tugulo tobolo͡u i, ni̱ gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o kedia̱bo͡u de duwoguali nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de kageimo͡u nala̱ iya? 31 Kegeimo͡u, Yesuha̱ sima ko͡u gue tobou, o do meiyege mola moso̱ko͡u be idiyo mei. Do oyeno͡u si mola moso̱ko͡u yadi. 32 A̱ hagueibe, do̱u̱do o kedia̱ haguisouba fi̱ boho͡u mabadomo͡u hagueli mei. A̱ hagueibe, o sasa̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kedia̱ haguisouba fi̱ boholo͡u ba a̱moko͡u haguasiemabadomo͡u kuhe haguei.

Yesuha̱ nale̱ kuolo͡u dogogudi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Matyu 9:14-17; Mak 2:18-22)

33 Kegemo͡u, Juda hiye o kedia̱ Yesuko͡u haba tobolo͡u i, Jonha̱ dabai degedi o kedia̱ge nale̱ kuolo͡u dogoguomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Farisi o kedia̱ die dabai degedi o kedia̱ne kege degele idi. Ke̱no͡u si ne̱ dabai degedi o kedia̱ge nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u nala̱ ili. 34 Yesuha̱ sima ko͡u gue tobou, o taha̱ sobo͡u hulaba, e̱ mogo dia̱ diguba, haguasie fele̱gababe, nale̱ ta kuolo͡u dogogulo saga̱i̱ mei. Yobe, sobo͡u hulo o ke̱me dia̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u. 35 Ke̱no͡u si, o ilo kele die mogo mala̱ fogo͡u iba kelege, nale̱ kuhe kuolo͡u dogogulo ileyode tobou.

36 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba ta̱ makai ta dia̱moko͡u tobou, yukuei afuko͡u be, a ta dalababe, di yukuei ebele ta mala̱ bafolo͡u ba, yukuei afuko͡u koko͡u dogoguoba gofolo͡u mei. Kege degeibabe, yukuei ebele ke̱me makolo, haba yukuei afuko͡u ke̱ne bolo̱ degeiba dugulo meiyodei. 37 Haba tabe, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo, ebele milou ke̱ne wai meme kolo, oe afu ko͡u milou kodu so͡u gudiyo mei.* Kege degeibabe, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo kaha̱ wai meme kolo ke̱ do͡u lama ile. Kegeiba, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ ile hobogo͡u ba, wai meme kolo ke̱ne makolo. 38 Kegei kaha̱ degemo͡u, hebe kolo hue̱i̱ ebele ke̱me yo͟͡u wai meme kolo ebele koduno͡u so͡u gubasi bolo̱yode tobou. 39 O hue̱i̱ afuko͡u ke̱ na̱di kaha̱ge hue̱i̱ ebele ke̱me ta nale̱ saga̱i̱ degediyo mei. E̱ge hue̱i̱ afuko͡u ke̱me bolofe̱i̱yode tobo͡u di.

6

Yesuha̱ misiholo duwodi sawisiei kelege dabai degele kuolo͡u dogogu kaha̱ ta̱

(Matyu 12:1-8; Mak 2:23-28)

1 Misiholo duwodi sawisiei ta kelege, Yesubo͡u dia̱ hebe hai sa duoya ke̱ yai. E̱ dabai degedi o kedia̱ nale̱ fi ke̱ gama, dobogo͟͡uye doso͡u guema, ho ke̱ nala̱mo͡u yai. 2 Ke̱no͡u si Farisi o ilo kedia̱ ke̱ duguomo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodulo i, ni̱me misiholo duwodi sawisiei kaha̱ kuolo͡u ke̱me kageimo͡u gobolo͡u iya? 3 Kegeimo͡u, Yesuha̱ die ta̱ sima tobou, Devitha̱ degei kaha̱ ta̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ge huso͟͡uma tawale ili mei sa̱ degei.* Devitbo͡u e̱ mogo dia̱bo͡u kedia̱ nale̱ nali̱ mei, hegie degele i ke̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u. 4 Hegie degele imo͡u, Devitha̱ Godiha̱ falai moso̱ko͡u folomo͡u, o͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u dogogu daladi ke̱ mo͟͡uma na̱i̱. O͡u si ke̱me kuolo͡u, mogo͡u du dalaguadi o kedia̱no͡u nala̱ idiye, ke̱no͡u si Devit e̱ nolu̱gi, e̱ mogo dia̱moko͡u ne ne̱i̱yode tobou. 5 E̱ haba dia̱moko͡u tobou, O Kedia̱ Dihi e̱me misiholo duwodi sawisiei ke̱ dia daladi oyode tobou.

Misiholo duwodi sawisiei kelege, Yesuha̱ o dobogo͟͡u kasaga̱i̱ degei ta bologua̱i̱

(Matyu 12:9-14; Mak 3:1-6)

6 Misiholo duwodi sawisiei ta kelege, Yesuha̱ egei moso̱ko͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegiei. O ta e̱ dobogo͟͡u dele tei ke̱ne kodu duwei. 7 Farisi o kedia̱bo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i o kedia̱bo͡u de Yesuha̱ degeladi ke̱ defe̱i̱do baha duweguei. Yobe, Yesu e̱ misiholo duwodi sawisiei kelege do o ke̱me bologuo̱u̱ba bolo̱ degeibabe, o kedia̱ge e̱ ta̱ saleyodema fima̱ i. 8 Yesuha̱ o kedia̱ kege fima̱ imo͡u tawalemo͡u, o dobogo͟͡u tei koko͡u, na̱ hagua̱ba, o dihi̱le kuoko͡u tafalayedeimo͡u e̱ge o dihi̱le koko͡u hagua̱ tefei. 9 Tafalamo͡u, Yesuha̱ o duwogua kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, di misiholo duwodi sawisiei kelegebe, di midiho̱ kasaga̱i̱ de milolo͡u? Ha midiho̱ bolo̱no͡u milolo͡u? Di o de wouba tofigile? Haba o de bologuo̱u̱ba bolo̱ degeleno͡u? Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege kage tobolo͡u? 10 Kege tobo͡u mamo͡u, e̱ o olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u maseligi, dobogo͟͡u tei o koko͡u tobou, ne̱ dobogo͟͡u do̱u̱susuguyedeimo͡u, o kaha̱ dobogo͟͡u do̱u̱susugumo͡u, kuhe bolo̱ degei. 11 Ke̱no͡u si hiye o kedia̱ hoho̱ degeli mei, gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, dio͟͡uno͡u Yesube kage degele de tugulo tobolo͡u i.

Yesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o olo͡u fe̱i̱ 12 kege makai

(Matyu 10:1-4; Mak 3:13-19)

12 Sawisiei ta, Yesuha̱ ile, bito̱u̱ ta koko͡u felei, diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u. Folo, hulia̱me Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u gi, sabiyei. 13 Sabiyoumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ haguisoumo͡u, dia̱ haguasieimo͡u, e̱ dabai degele ile o olo͡u fe̱i̱ 12 kege makai. Ni̱me ma̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-oyode tobou. 14 O ta e̱ hu̱be Saimon. Yesuha̱ e̱ hu̱ gehe̱ tibe Pita. E̱ mala̱bo͡u de, e̱ hu̱be Andru. Haba Jemsbo͡u Jonbo͡u Filipbo͡u Bartolomyubo͡u de. 15 Haba Matyubo͡u, Tomasbo͡u, Alfiusha̱ dihi Jemsbo͡u. Tabe Saimon, e̱ hu̱ tabe Selot. 16 Haba Jemsha̱ dihi Judas. Tabe Judas Iskariot, Yesu ho o kedia̱moko͡u sesegulo o ke̱.

Yesuha̱ do o su̱do bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

(Matyu 4:24-25; Mak 3:7-12)

17 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ mugua, imi̱ sabeko͡u tafalaguali dugube, e̱ dabai degele idi o ilobo͡u, sa Jerusalem o sasa̱i̱bo͡u, haba sa Judia kile o sasa̱i̱bo͡u su̱do kedia̱ kefeguo dalaguamo͡u dugulo i. To̱ biya̱ hafe̱i̱ sa Tairbo͡u, sa Saidonbo͡u tie o sasa̱i̱ su̱done kefeguo dalaguamo͡u dugulo i. 18 O kedia̱ mo͡u haguasili mei, Yesuha̱ egei hehegieiba dulamo͡u haguasiei, haba e̱ die do kagei kageine bologua̱yadomo͡u kuhe haguasiei. Damale̱do, duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i kedia̱ne haguasieimo͡u, Yesuha̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. 19 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Yesu duguomo͡u, kugulamo͡u degele i, e̱me nele̱ hiyedo kaha̱ degeimo͡u, do o koyoha̱, e̱ dobogo͟͡uye Yesu kugumo͡u be, do bolo̱ degei.

Yesuha̱ o ilo kedia̱moko͡u hoho̱bo͡u mabeedei, haba o ilo kedia̱moko͡u be ni̱o͡u tawaibo͡u yode tobou

(Matyu 5:1-12)

20 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u maselemo͡u ko͡u gue tobou,

Bi mei o dia̱ma, ni̱ hoho̱bo͡u ma, Godiha̱ e̱ sa ke̱me ni̱ biyodei kaha̱ degeimo͡u. Godiha̱ge ni̱ wolo͡u dalayode tobou.

21 Hegie dege dalagua o dia̱ma, ni̱ hoho̱bo͡u ma, habage ni̱ nale̱ na̱ma guoko͡u degele ile kaha̱ degeimo͡u.

O dia̱ma, ni̱ ifi gosolo iliye, ke̱no͡u si hoho̱bo͡u ma, habage ni̱ hoho̱ dege yilo̱ kaha̱ degeimo͡u.

22 O sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱me oe dafa iliye, ke̱no͡u si ni̱ hoho̱bo͡u ma. Ni̱ O Kedia̱ Dihi ke̱ sesele ili kaha̱ degeimo͡u, ni̱me oe igile fila̱ba, susuga tobolo͡u ba, ni̱ hu̱be kasaga̱i̱no͡u degeiba dugubabe, ni̱ hoho̱bo͡u mabeedei. 23 Dia̱ kege degeibabe, ni̱ hoho̱bolo͡u, hobo͡u ga siama, ni̱ hebe bolo̱do ke̱me hebenito͡u ko͡u dala kaha̱ degeimo͡u. Ko͡u guai o kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ko͡u milolo͡u idibe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱moko͡u ne ke̱no͡u tefele milolo͡u idi.

24 Selebo͡u o dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ hebe bolo̱ ta molo͟͡u mei. Yobe, ni̱me bi olo͡u fe̱i̱ ko͡u mo͟͡umamo͡u, ni̱ ko͡u le hoho̱ degele ili kaha̱ degemo͡u.

25 O dia̱ma, ni̱ nale̱ na̱ma guoko͡u dege dalaguaye, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱me habagebe hegie degele ile kaha̱ degemo͡u.

O yilo̱ ili o dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ gosoulugi, gesei mei degele mei kaha̱ degemo͡u.

26 O dia̱ma, oe ni̱ hu̱ hebele fogulo iliye, ke̱no͡u si ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ge ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ hu̱ne hebele fogulo i deiyode tobou.

Yesuha̱ge ni̱ ho o tagamabeedei

(Matyu 5:38-48)

27 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ma̱ ta̱ dudi o dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ho o kedia̱ tagama. O ni̱moko͡u dafadi o kedia̱moko͡u ne midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegiema. 28 O koyoha̱ ta̱ kasaga̱i̱ ni̱moko͡u tobo͡u babe, ni̱ge Godiha̱ e̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyede tobo͡u ma. O koyoha̱ ni̱ wala deibabe, ni̱ge Godiha̱ o koko͡u solo͡u do degeyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 29 O koyoha̱ ne̱ hamogou iloko͡u fo̱u̱babe, na̱ haba hamogou ilone seseguyedei. O koyoha̱ ne̱ yukuei hiyouye mo͟͡ubabe, haba na̱ ne̱ yukuei ta ke̱ne e̱moko͡u ne̱yedei. 30 O koyoha̱ na̱moko͡u bi ta molo͟͡uyodema yodubabe, na̱ mo͡u nele̱no͡u. Haba o taha̱ ne̱ bi ta hiyouye mo͟͡ubabe, e̱moko͡u hobo͡u boholo͡u ne̱yede tobo͡u da. 31 Ni̱ge o ilo kedia̱ ni̱moko͡u kage degele tagale ili ke̱me, ni̱ dia̱moko͡u ne ke̱ saga̱i̱no͡u tefele degemabeedei.

32 Ni̱ge o ni̱ tagadi kedia̱no͡u tagaibabe, ni̱ hu̱be hiye degele mei. O midiho̱ kasaga̱i̱ degedi o kedia̱ne o dia̱ tagali o kedia̱moko͡u ne hoho̱ degele idi. 33 Ni̱ge ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱do hehegili o koko͡u no͡u midiho̱ bolo̱do hehegieibabe, ni̱ hu̱be hiye degele mei. O midiho̱ kasaga̱i̱ degedi o kedia̱ne ke̱no͡u tefele degele idi kaha̱ degemo͡u. 34 Ni̱ge ni̱ bi heliofe̱i̱ nele̱ i ke̱ haba boholo͡u molo͟͡uyode tawaibabe, ni̱ hu̱be hiye degele saga̱i̱ mei. Yobe, midiho̱ kasaga̱i̱ degedi o kedia̱ne die mogo dia̱moko͡u bi heliofe̱i̱ nele̱ i ke̱ boholo͡u molo͟͡uyode tawale idi. 35 Ni̱ ho o kedia̱ tagama. Dia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegiema. Ni̱ dia̱moko͡u bi nele̱, haba boholo͡u molo͟͡uyode tawadama. Kegeibasi, ni̱ hebe bolo̱do ke̱ mala̱ba, ni̱me damale̱do Godiha̱ sisigo̱ degele. Damale̱do, ni̱ge ni̱moko͡u ho degedi o tagama. Yobe, Godiha̱ge o e̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u idiyo mei o kedia̱moko͡u be midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u hehegiedi. Midiho̱ kasaga̱i̱ degedi kedia̱moko͡u ne ke̱no͡u tefele hehegiedi. 36 Ni̱ Aye Godiha̱ ni̱moko͡u solo͡u do degedi. Ni̱ne ke̱no͡u tefele omoko͡u solo͡u do degemabeede tobou.

Midiho̱ o tae degeli ke̱ fidama

(Matyu 7:1-5)

37 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, midiho̱ o tae degeli ke̱ fidama, Godiha̱ ni̱moko͡u ne ke̱no͡u tefele degeiye deba. Midiho̱ nogoha̱ milolo͡u ke̱ hobo͡u fidama. O tae hagi̱ ni̱moko͡u ta degeibabe, mo͡u duguo fogo͡u mabeedei. Kegeibasi, Godiha̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milolo͡u idi ke̱ne gebe meiyodele. 38 Ni̱ bi ta o kedia̱moko͡u ne̱i̱babe, Godiha̱ne ni̱moko͡u bi ta nele̱. E̱ge bologua̱ fileba, ama̱ma̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u nele̱. Damale̱do, e̱ fileba hiyedo folodo ama̱ma̱i̱do ke̱ ni̱ molo͟͡u. Yobe, ni̱ o tako͡u ne̱di ke̱me, Godiha̱ne ke̱no͡u tefele ni̱moko͡u nele̱yode tobou.

39 Kegemo͡u, Yesuha̱ ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, diho̱ du degei o taha̱ yogo diho̱ du degei o ta wolo͡u ilebe de bolo̱? A̱ge diliebe uloudu fiyasigiledadili. 40 Soko͡u lo͡u dihiyege e̱ tisabe gabama feli mei. Soko͡u lo͡u dihi kaha̱ tewe mo͟͡ubasi, e̱ tisa tefele.

41 Na̱ no͟͡u ne̱ diho̱ko͡u hebe sie̱i̱ hiyedo ke̱ dala ke̱me ta duguli meibe, kofai ne̱ mogoha̱ diho̱ko͡u dala ke̱me kageimo͡u duguo tobo͡u ya? 42 Na̱ hebe sie̱i̱ hiyedo ne̱ diho̱ko͡u dala ke̱ ta duguli meibe, na̱ge kofai ne̱ mogoha̱ dihi̱ledu dala ke̱me kageimo͡u mala̱ filala̱mo͡u yode tobo͡u ya? Na̱me ta̱eno͡u tobo͡u di o. Na̱ hebe sie̱i̱ hiye, ne̱ dihi̱ledu dala ke̱buko͡u tele fila̱ba, ne̱ diho̱ bolofe̱i̱ degeiba duguoba, hobo͡u kofai nogoha̱ dihi̱ledu dala ke̱ kuhe mala̱ fila̱.

Hebe kasaga̱i̱yege kolo kasaga̱i̱ ma̱di

(Matyu 7:16-20, 12:33-35)

43 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, hebe bolofe̱i̱yege kolo kasaga̱i̱ degei ta male̱ mei. Nebe ke̱no͡u tefei, hebe kasaga̱i̱yene kolo bolofe̱i̱ ta male̱ mei. 44 Oyege hebeye kolo molu̱ koko͡u duguomo͡u, hebe ke̱me bolofe̱i̱da, ha, kasaga̱i̱dade kuhe tawale idi. Oye kiyou ga idibe, aye̱ yoya ke̱ ga idiyo mei. Goho kolo ga idibe, hebe aye̱bo͡u koko͡u ga idiyo mei. 45 O bolofe̱i̱ e̱ duledube fima̱i̱ bolofe̱i̱yeno͡u daladi. Kegei kaha̱ e̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u degedi. O do̱u̱do mei, e̱ duledube fima̱i̱ kasaga̱i̱yeno͡u daladi. Kegei kaha̱ e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱no͡u degedi. O e̱ duledu fima̱i̱ kagei kagei ama̱ma dalamo͡u be, e̱ mogouyene ta̱ yo͟͡u fi̱ye molu̱ ke̱no͡u tefele tobo͡u di.

Moso̱ togodi midiho̱ bolo̱u̱

(Matyu 7:24-27)

46 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kageimo͡u ni̱ a̱moko͡u Hiye O, Hiye O dele idiye, ke̱no͡u si ni̱ ma̱ ta̱ ta sesediyo mei? 47 O koyoha̱ a̱moko͡u hagua, ma̱ ta̱ ke̱ dulo seseibabe, a̱ge o kegei kaha̱ midiho̱ ke̱me ni̱moko͡u hegilamo͡u. 48 O ke̱me moso̱ togodi o sa̱ degei. Yomogoube, o kaha̱ aso͡u mo͡u gulido dege damamo͡u, mouti gofo͟͡udo ke̱no͡u fofoguei. Moutimamo͡u, koto͡u moso̱ tegei. To̱ hiyedo giho͟͡uma, moso̱ ke̱ ko͡u bilalamo͡u degeiye, ke̱no͡u si bileli mei. Yobe, e̱ moso̱ ke̱ bologua̱do tegei kaha̱ degemo͡u. 49 O koyoha̱ ma̱ ta̱ ke̱ dulo sese ho fogo͡u babe, e̱me toto͡u degei o, e̱ moso̱be mihi̱ko͡u do tegei ke̱ sa̱ degei. Mihi̱ damamo͡u moutili mei. Habage, to̱ giho͟͡uye haguamo͡u, moso̱ ke̱ totono͡u bila fila̱mo͡u makoma mei degei.

7

Yesuha̱ ami hiye o kaha̱ dabai degedi o bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 8:5-13)

1 Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, e̱ sa Kaperneamko͡u felei. 2 Sa koko͡u be, ami hiye o taha̱ e̱ dabai degedi o ta do degemo͡u tolo ile hafe̱i̱ degei. Ami hiye o kaha̱ e̱ dabai degedi o koko͡u solo͡u do hiyedo degei. 3 E̱ Yesu dalayode tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱ Juda odo odo ilo kedia̱ tobo͡u mo͡u yai, Yesuha̱ haguaba, do o ke̱ bologua̱yede tobo͡u yadomo͡u. 4 Dia̱ ya, Yesuko͡u fologamo͡u, ta̱ nele̱do dege tobolo͡u i, ami hiye o ke̱me midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u gadi o. Na̱ e̱ dogo͡u guyedei. 5 Yobe, e̱ Juda o dimoko͡u solo͡u do degemo͡u, di egei moso̱ ko͡u tegei kaha̱ degemo͡u yode tobolo͡u i.

6 Kegemo͡u, Yesu e̱ dia̱bo͡u de hagulugi, moso̱ ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, ami hiye o kaha̱ e̱ mogo dia̱ tobo͡u mo͡u yolugi, Yesu aliko͡u hagumo͡u duguo tobolo͡u i, ei mogo e̱ ko͡u gue tobo͡u ma dogogu, Hiye O, na̱ hobo͡u dabai hiye degeda. A̱me o bolofe̱i̱ mei kaha̱, na̱ ma̱ moso̱ko͡u fele̱ saga̱i̱ mei. 7 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ge na̱moko͡u be ile mei. Na̱ mo͡u ta̱eno͡u tobo͡u ba, ma̱ dabai degedi o e̱ bolo̱ degele. 8 A̱ tobolo͡u kaha̱ yobe ko͡u guei, a̱ne hiye o taha̱ hayedu dala. Ma̱ hayedune ami o ilo kele dalagua. A̱ ami o tako͡u na̱ iyedeimo͡u be, e̱ idi. Haba ami o tako͡u na̱ haguayedeimo͡u be, e̱ haguadi. A̱ ma̱ dabai degedi o tako͡u na̱ dabai degeyedeimo͡u be, e̱ dabai degedi.

9 Yesuha̱ o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hiyedo fima̱ma, boholo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ e̱ sesele haguasili kedia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. A̱ge Israel o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me ami o ko͟͡umaha̱ damale̱yodei nele̱do ko͟͡u saga̱i̱ ko͡u gueibe ta duguli mei. 10 O ami o kaha̱ tobo͡u mo͡u yai kedia̱ boholo͡u ma̱ haguasie, moso̱ko͡u fele̱gamo͡u dugube, do o ke̱me ko͡u bolo̱ degei dugulo i.

Yesuha̱ sa Nainko͡u ge o gisiai tei ke̱ hagua̱gimo͡u gehe̱ degei

11 Habage, Yesuha̱ e̱ dabai degedi obo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱bo͡u de sa Nainko͡u yai. 12 Ile, sa kaha̱ kekai adi hafe̱i̱ degeimo͡u dugube, o ilo kedia̱ o tei ta hebele haguasieimo͡u dugu. O ke̱ tei kaha̱ e̱ adio͡u be kuei sasa̱i̱, e̱ dihi o dihi tano͡u fe̱i̱ ke̱ tolo i. Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ su̱do sasa̱i̱ ke̱bo͡u de haguasieimo͡u dugu. 13 Hiye O Yesuha̱ sasa̱i̱ ke̱ duguo, solo͡u do hiyedo degemo͡u tobou, na̱ hobo͡u gosodayedei. 14 E̱ teguo ile, botegei ke̱ kugumo͡u, o tei ke̱ hebema haguasili kedia̱ tafalaguamo͡u tobou, o gisiai, a̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, na̱ hagua̱. 15 Kege tobo͡u mo͡u, o tei kaha̱ hagua̱ bilo to̱u̱mo͡u, dihi ke̱ e̱ adio͡u ko͡u boholo͡u ne̱i̱. 16 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele foguo tobolo͡u i, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta ifi dimoko͡u tama̱ degeli kuhe̱. Godibe e̱ o sasa̱i̱ di dogo͡u gulamo͡u haguei kuhe̱yode tobolo͡u i. 17 Yesuha̱ ke̱ degei ta̱ uwo kaha̱ge sa Judia kileya ke̱bo͡u, haba sa sa hafe̱i̱ dege dalagua keleya ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ tefei.

Fafeleya degedi o Jonha̱ e̱ dabai degedi o bolo̱u̱ kege tobo͡u mo͡u, Yesuko͡u yai

(Matyu 11:2-19)

18 Kegeimo͡u, Jonha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ Yesuha̱ degegadi ke̱ e̱moko͡u tobolo͡u i. 19 E̱moko͡u tobolo͡u imo͡u, e̱ o bolo̱u̱ kege haguisoumo͡u, haguasiei, dilie ileba Hiye Oko͡u ko͡u gue yodumabadomo͡u, na̱me de o hagualeyodele idi kaha̱ haguei? Haba you haguale dala? 20 O bolo̱u̱ ke̱dilie ya, Yesuko͡u fologa tobou, fafeleya degedi o Jonha̱ tobo͡u mo͡u ele na̱moko͡u ko͡u gue yodulamo͡u kuhe haguasili, na̱me de o hagualeyodele idi kaha̱ haguei? Haba you haguale dala?

21 Dilie hagulu kelegeno͡u be, Yesuha̱ do o kagei kagei su̱do bologua̱i̱. Duo kasaga̱i̱ye tolo͡u ine duo kasaga̱i̱ igiseimo͡u bolo̱ degele i. Haba o diho̱ du degele i kedia̱ne bologuo̱u̱mo͡u baha i. 22 Kegeimo͡u, Yesuha̱ Jonha̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ke̱diliemoko͡u tobou, nele boholo͡u ma̱ yaba, Jonko͡u a̱ degeimo͡u nele dulubo͡u, nele dugulubo͡u ko͟͡u tobo͡u mabeedei. Nele dugulube, a̱ o diho̱ du degei kedia̱ne bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ dege masele imo͡u dugulu. O ibigidio tofigiei kedia̱ne tofo͡u tofo͡u youmo͡u, dobo doye tou o kedia̱ne bolo̱ degele imo͡u, kihiyo̱u̱ tefegai kedia̱ne ta̱ dulo imo͡u, tofigiei kedia̱ne hagua̱ gehe̱ degele imo͡u nele dugulo ili. Haba a̱ bi mei o kedia̱moko͡u ne ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u tobo͡u mo͡u nele dulo ili. 23 O koyoha̱ a̱ duguoba damale̱yodema, fima̱i̱ tabo͡u mei debabe, o ke̱me hoho̱bo͡u yedei.

24 Kegeimo͡u, o bolo̱u̱ Jonha̱ tobo͡u mo͡u haguasiei ke̱dilie fogo͡u youmo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Jonha̱ ko͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u ko͡u gue tobou, ni̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u yaibe ke̱i̱ dugulamo͡u yalou? Ni̱ wiye hiye̱ ta tilemo͡u ima haguama deimo͡u ke̱ dugu yai? 25 Kegeli mei debabe, ni̱ o koyo dugu yalou? Ni̱ o ta yukuei bolo̱ bolo̱ ka̱i̱ ke̱ dugu yai? Kegeli mei. O yukuei sele hiyedoye mamo̱u̱ ke̱ ka̱ma similolo͡u idi oyeno͡u si hiye o kedia̱ moso̱du dalagua. 26 Ke̱no͡u si ni̱ koyo dugu yalou? Ni̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta dugu yai? Damale̱do, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o kaha̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me gabai. 27 O ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, ni̱ duma,

A̱ ma̱ ta̱ tobo͡u di o ta tobo͡u ba e̱buko͡u ile dalali, ne̱ a milolo͡u yodei ke̱. Malakai 3:1

28 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, fafeleya degedi o Jon e̱ hagua fele̱i̱be, e̱ sa sibige̱ o olo͡u fe̱i̱ gabaiye, ke̱no͡u si Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be, o hu̱ mei o taha̱ Jon gabai dala.

29 Kegeimo͡u, o sasa̱i̱bo͡u, gamani sibidi sele kefele idi obo͡u kedia̱ Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u dulomo͡u, Godiha̱ midiho̱be do̱u̱doyode tobolo͡u i, dia̱me Jonha̱ ko͡u fafeleya degei kaha̱ degemo͡u. 30 Ke̱no͡u si Farisi obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ge midiho̱ bolofe̱i̱, Godiha̱ hegi ke̱me tobeko͡u mugulo i, dia̱me Jonha̱ fafeleya degeli mei kaha̱ degemo͡u.

31 Yesuha̱ haba tobou, kegeimo͡u, ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱me kadegei o? A̱ ta̱ makaibe midiho̱ dia̱ milolo͡u idi koko͡u ma̱ tobolo͡u kuhe̱. 32 O kedia̱me sisigo̱ sa̱ degei. Yobe, sisigo̱ kedia̱me kefegudi sako͡u duwoguali, die mogo dia̱ haguisa idi,

Eige ni̱ hobo͡u gaba die̱ femabadomo͡u kibi ko͡u haguisa iye, ke̱no͡u si ni̱ hobo͡u ga die̱ feilebe tagale ili mei. Ei solo͡u do degedi die̱ne ko͡u feile iye, ke̱no͡u si ni̱ge ta solo͡u do dege gosolo ili mei.

33 Ifi ko͡u bo͡u gebe o sasa̱i̱yene sisigo̱ kedia̱ degele idi ke̱no͡u tefele degele idi. Yobe, Jonha̱ hagua sieibe, o͡u bo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u debe na̱diyo mei kaha̱, ni̱ge e̱me duo kasaga̱i̱ye touyode tobolo͡u idi. 34 O Kedia̱ Dihi e̱ hagua sulube, nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u na̱di kaha̱, ni̱ ko͡u gue tobolo͡u idi, o ko͟͡ume nale̱ hiyedo na̱di. Haba tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ne hiyedo na̱di. E̱ mogo dia̱me gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, o midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi obo͡u de. 35 Kege tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ Godiha̱ tewe ke̱ tolo͡u hehegiedibe, e̱ tewebe damale̱do dugulo idi.

Sasa̱i̱ taha̱ Yesuha̱ abogo͟͡u tageto͡u hue̱i̱ ho̱bo͡u bolo̱do ke̱ so͡u gu

36 Farisi o taha̱ Yesuko͡u tobou, na̱ hagua ma̱ moso̱ko͡u a̱bo͡u de nale̱ na̱mebeedemo͡u, Yesuha̱ o kaha̱ moso̱ko͡u ile folo duwoli, nale̱ nala̱mo͡u degei. 37 Sasa̱i̱ ta, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di sasa̱i̱, e̱ne sa kile tie. Yesube Farisi o kaha̱ moso̱ko͡u nale̱ nolu̱yode tobolo͡u imo͡u du. Dulomo͡u, e̱ botole igiye milou kodu ho̱bo͡u hue̱i̱ dou bolo̱do ke̱ tolo͡u haguei. 38 Fele̱, Yesuha̱ tobeya haguamo͡u, e̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege gosolo tefelei. Gosoulugi, diho̱ hue̱i̱ kaha̱ Yesuha̱ abogo͟͡u tageto͡u fiyasigei. Fiyasigeimo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ yo͟͡u e̱ widio towe sasado kaha̱ to̱guema nogo͡u gama, hue̱i̱ ho̱bo͡u bolo̱do ke̱ e̱ abogo͟͡u tageto͡u so͡u gu.

39 Farisi o Yesu digu kaha̱ge sasa̱i̱ kaha̱ degeli ke̱ duguomo͡u, e̱ ko͡u gue fima̱i̱, o ko͟͡ume damale̱do habage-degele-duguo-tobo͡u di-o debabe, e̱ge sasa̱i̱ e̱moko͡u kugulu ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di sasa̱i̱dade tawali.

40 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, Saimon, a̱ na̱moko͡u ta̱ ta tobo͡u lamo͡u. Tisa, ta̱ na̱ tobo͡u lamo͡u degeli ke̱me a̱moko͡u tobo͡u yedeimo͡u, 41 Yesuha̱ ta̱ makai ko͡u gue tobou, o bolo̱u̱ ta ya, selebo͡u o ta koko͡u fologa, sele heliofe̱i̱ mala̱ i. Tabe sele 100 kege mo̱u̱. Tabe sele 10 kege mo̱u̱. 42 Dilie sele heliofe̱i̱ mo̱u̱ye, ke̱no͡u si sele olo͡u fe̱i̱ na̱i̱ mei degei. Na̱i̱ mei degele imo͡u, sele obo͡u kaha̱ diliemoko͡u tobou, nele ma̱ sele na̱i̱ ke̱me ta̱bo͡u mei, a̱ gebe meiyodiliyode tobou. Kegei kaha̱ degemo͡u, o koyoha̱no͡u si sele obo͡u koko͡u hoho̱ hiyedo degeiya?

43 Kegemo͡u, Saimonha̱ge ko͡u gue tobou, a̱ tawalibe, o sele 100 kege mo̱u̱ ke̱yodeimo͡u, Yesuha̱ tobou, ne̱ fima̱i̱be do̱u̱doyodei.

44 Kegemo͡u, Yesuha̱ boholo͡u, sasa̱i̱ koko͡u masemamo͡u, Saimonko͡u yodu, na̱ sasa̱i̱ ko͟͡u de dugulu? A̱ ne̱ moso̱ko͡u fele̱i̱mo͡u, na̱ hue̱i̱ do͡u ma, ma̱ abogo͟͡u bigili mei. Sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱ e̱ diho̱ hue̱i̱yeno͡u ma̱ abogo͟͡u bigima, e̱ widio towe sasa kaha̱ to̱guei. 45 A̱ ne̱ moso̱ko͡u fele̱i̱mo͡u be, na̱ a̱ ta nogo͡u li mei. Sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱no͡u si a̱ fele̱i̱mo͡u ma̱ abogo͟͡uko͡u nogo͡u be kegeno͡u nogo͡u ga dala kuhe̱. 46 Na̱ a̱moko͡u hoho̱ degema, ma̱ widileto͡u gusege hue̱i̱ ta so͡u guli mei,* sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱no͡u si ma̱ abogo͟͡u tageto͡u hue̱i̱ ho̱bo͡u bolo̱do ke̱ ko͡u so͡u gu. 47 Kegei degemo͡u, a̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱si a̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeimo͡u dugulu. Kegei kaha̱, da duguo tawalebe, Godiha̱ e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me gebe mei yodeidade tawame. O ta, Godiha̱ e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ huyadefe̱i̱ ke̱ gebe meiyodeibabe, o kaha̱ Godiko͡u hoho̱ huyadefe̱i̱no͡u degeleyode tobou. 48 Yesuha̱ sasa̱i̱ koko͡u tobou, a̱ ne̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me gebe meiyodiliyode tobou. 49 Kege tobo͡u mo͡u, o e̱bo͡u de duwogua kedia̱ dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o ko͟͡ume koyo? Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di ke̱me kageimo͡u gebe meiyodeiya? 50 Yesuha̱ sasa̱i̱ koko͡u tobou, na̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, na̱me Godiha̱ ko͡u mamo̱u̱. Na̱ ile, bologua̱do dalayede tobou.

8

Sasa̱i̱ ilo kele Yesu sesele idi

1 Habage, Yesuha̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ kileya ke̱ Godiha̱ wolo͡u daladi sa kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegiemo͡u siei. O olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ e̱bo͡u de suluguei. 2 Sasa̱i̱ ilo kelene Yesubo͡u de suluguei. Sasa̱i̱ ilobe duo kasaga̱i̱ye tou, ilo kele doye tou, kegele i ke̱ Yesuha̱ ko͡u bologua̱i̱. Sasa̱i̱ tabe Maria, sa Makdala tie sasa̱i̱yodele idi. E̱me duo kasaga̱i̱ye olo͡u fe̱i̱ dioyosi kegeye tou ke̱ Yesuha̱ igiseimo͡u bolo̱ degei. 3 Sasa̱i̱ tabe Joana, e̱me Herotha̱ moso̱ dia daladi o Kusaha̱ e̱ sasa̱i̱. Tabe Susana. Sasa̱i̱ kedia̱bo͡u, sasa̱i̱ su̱do ilo kelene Yesubo͡u de suluguali, die seleye nale̱ mo͟͡uma, Yesubo͡u dia̱moko͡u milo͡u ma nele̱ suluguei.

Ta̱ makaibe nale̱ hou hebe haimiko͡u hebesei koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 13:1-9; Mak 4:1-9)

4 Sa sa o sasa̱i̱ su̱do Yesuko͡u haguasie fele̱ga kefeguo dalaguamo͡u, e̱ dia̱moko͡u ta̱ makai ko͡u gue tobou, 5 o taha̱ e̱ hebe haimiko͡u nale̱ hou hebeselamo͡u i. Nale̱ hou hebeseibe, ilo kelebe aliko͡u fiyasigeimo͡u, o kedia̱ abogo͟͡uye tofo͡u tofolo͡u i. Haba ilo kelebe sio kedia̱ haguasie mo͟͡uma nala̱ i. 6 Nale̱ hou ilo kelebe mihi̱ igibo͡u koko͡u fiyasigei. Nale̱ hou ko͡u fua feleiye, ke̱no͡u si olo͡u fe̱i̱ tofigiei, mihi̱be hue̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u. 7 Nale̱ ho ilo kelebe aye̱ ti yo kodu fiyasigei. Nale̱ hou foloumo͡u, aye̱ ti kaha̱ne folomo͡u, nale̱ hou ke̱ gogu. 8 Nale̱ hou ilo kelebe mihi̱ bolofe̱i̱ koko͡u fiyasigei. Fiyasigemo͡u, nale̱ hou fua folomo͡u, sibige̱ hiyedo ma̱ i, 100 kege ma̱ iyodei. Yesuha̱ kege tobo͡u mamo͡u, haba ko͡u gue haguisa tobou, o koyo na̱, kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u defe̱i̱do du.

Yesuha̱ ta̱ makai hehegie tobo͡u di kaha̱ sibige̱ ke̱ tobou

(Matyu 13:10-17; Mak 4:10-12)

9 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ ta̱ makai e̱ toboudi kamaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u yodulo i. 10 E̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ tawamabadomo͡u yo͟͡u ni̱moko͡u ko͡u hegi, mogogou ta dala mei. O damale̱yodele ili mei kedia̱no͡u si ta̱ makaino͡u dudi, ta̱ sibige̱ ta dudiyo mei. Ke̱me ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Kegeligi, diho̱ye duguoba, tawale iye domo͡u. Ta̱ duloba, ta̱ kaha̱ sibige̱ ta tawale iye domo͡u. Aisaia 6:9

Nale̱ hou hebesei ta̱ makai kaha̱ sibige̱

(Matyu 13:18-23; Mak 4:13-20)

11 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ta̱ makai kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, nale̱ hou hebesei ke̱me Godiha̱ ta̱ ke̱ hebesei. 12 Nale̱ hou aliko͡u fiyasigei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ ilo kele Godiha̱ ta̱ dumo͡u be, Tama̱ha̱ hagua, Godiha̱ ta̱ die duledu dala ke̱ igisedi, dia̱ damale̱yodele iba, Godiha̱ dia̱ mamo̱u̱ye domo͡u. 13 Nale̱ hou mihi̱ igibo͡u koko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ ilo kelebe Godiha̱ ta̱ dulo, hoho̱ degele idiye, ke̱no͡u si dia̱ tefebo͡u mei kaha̱, Godiha̱ ta̱be hiyefe̱i̱ dulo idiyo mei. Tefele duguye hagumo͡u be, die damale̱yodeibe to͡u fogo͡u le idi. 14 Nale̱ hou aye̱ ti yoko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ dia̱ Godiha̱ ta̱ ko͡u dulo idiye, ke̱no͡u si sa sibige̱ kaha̱ hagi̱ kagei kagei koko͡u fima̱i̱bo͡u, sele hiyedo molo͟͡u saga̱i̱ fima̱i̱bo͡u, fi̱ye tagai daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ge Godiha̱ ta̱ ke̱ akoguomo͡u, sibige̱ ta ma̱ idiyo mei. 15 Ke̱no͡u si nale̱ hou mihi̱ bolofe̱i̱ koko͡u hebesei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ ta̱ dulo defe̱i̱do tolo͡u mo͡u damale̱yodema sesele ili. Die fima̱i̱be do̱u̱do, bolo̱no͡u dalagua. Nele̱do dege dala kaha̱ degemo͡u, dia̱me nale̱ sibige̱ ma̱i̱ ke̱ saga̱i̱ dalagua.

Obe kama̱i̱ dou migiemo͡u be, bilika hayedu dogogudiyo mei

(Mak 4:21-25)

16 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, obe kama̱i̱ dou migiemo͡u be, bilika hayedu dogogudiyo mei. Fafai hayedune ta dogogudiyo mei, moso̱ tama̱ kele dogogudi, o moso̱ko͡u feli̱ye, kama̱i̱ hoho̱ ke̱ dugumabadomo͡u. 17 Bi olo͡u fe̱i̱ wo̱mogou dalagua ke̱me habage tama̱ degele ile. Bi olo͡u fe̱i̱ oye gogu dalagua ke̱ne habage tama̱ degegouba, oye kuhe duguo tawale ile. 18 Kegemo͡u, ni̱ ta̱ ta dulobe, defe̱i̱do duma. O taha̱ bi ilo kele dalababe, Godiha̱ge tage dogo͡u guba, bi su̱do degele. O taha̱ e̱ bi hiyefe̱i̱ mei debabe, e̱ bi huyadefe̱i̱ e̱ fi̱ye daladadili ke̱me Godiha̱ molo͟͡uyode tobou.

Koyobe Yesuha̱ e̱ adio͡u bo͡u e̱ mala̱ dia̱bo͡u?

(Matyu 12:46-50; Mak 3:31-35)

19 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ adio͡u bo͡u e̱ mala̱ dia̱bo͡u de e̱ dugulamo͡u ko͡u haguasieiye, o sasa̱i̱ kefei su̱do kaha̱ dio͡u gu kaha̱ degemo͡u, dia̱ fele̱ dugulo saga̱i̱ mei. 20 O tae Yesuko͡u tobou, ne̱ adio͡u bo͡u ne̱ mala̱ dia̱bo͡u haguasie, mihi̱ko͡u tafalaguali, na̱ dugulamo͡u degele ili. 21 Ke̱no͡u si e̱ sima ko͡u gue tobou, Godiha̱ ta̱ dulo damale̱yodema seseli o sasa̱i̱ kedia̱me ma̱ adio͡u bo͡u ma̱ mala̱ dia̱bo͡u debe kehe̱.

Yesuha̱ tobo͡u mo͡u, wi hiyedo ke̱ mei degei

(Matyu 8:23-27; Mak 4:35-41)

22 Sawisiei ta, Yesuha̱, e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de mosole ta tila koko͡u fologamo͡u, di ohue̱i̱yai ilobo͡u imebeede tobou. 23 Mosole imo͡u, Yesu e̱ yogo͡u gua tiei. Tilamo͡u, wi hiyedo haguei. To̱ bobouye mosole foudu hue̱i̱ hiyedo gobo͡u gi solugi, ama̱ma̱mo͡u, dia̱ makolo hafe̱i̱ degei. 24 Kegeimo͡u, dia̱ Yesu tile hagua̱giemo͡u, Hiye O, Hiye O, dibe makoladiyode tobolo͡u i. Dia̱ kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ hagua̱, wibo͡u to̱ boboubo͡u ke̱ akogumo͡u, olo͡u fe̱i̱ mei degei. 25 Mei degeimo͡u, e̱ dia̱moko͡u yodu, ni̱ kadegemo͡u a̱moko͡u damale̱yodele iyo mei? Dia̱ kesigie, gue̱ hiyedo degemo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o ko͟͡ume koyodo? Wibo͡u to̱ boboubo͡u kaha̱ne e̱ ta̱ dulomo͡u, mei degeliyode tobolo͡u i.

Yesuha̱ duo kasaga̱i̱, o tako͡u dala ke̱ igile mugu

(Matyu 8:28-34; Mak 5:1-20)

26 Kegemo͡u, Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u kedia̱ mosoleye sa Gerasako͡u ile fologai. Sa Galiliko͡u ge sa Gerasabe ohue̱i̱yai ilobo͡u dala. 27 Mosole dogoguo fogo͡u imo͡u, duo kasaga̱i̱ye tou o ta hagua, Yesu gelegu. O ke̱me yukuei ka̱diyo mei, yo͟͡u kege siadi. Moso̱ko͡u tiadiyo mei. E̱me tei widaiya tiadi. 28 O kaha̱ Yesu duguomo͡u hagua, Yesuha̱ tafala hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, ta̱ dede̱i̱do dege haguisa tobou, Yesu, na̱me damale̱do Godiha̱ Dihi. Na̱ a̱moko͡u kagelamo͡u? Na̱ a̱ hobo͡u makodayedei. 29 Yobe, Yesuha̱ duo kasaga̱i̱ koko͡u ta̱ nele̱do dege, na̱ o ko͟͡u to͡u fogo͡u fogo͡u iyede ko͡u tobou kaha̱ degemo͡u. O ke̱me afudo duo kasaga̱i̱ye tou yo͟͡u kege daladi. Oyege e̱ dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u tigi nele̱doye ko͡u tiga idiye, ke̱no͡u si e̱ tigi ke̱ kagisemamo͡u kama fodi. Duo kasaga̱i̱ kaha̱ge e̱ wolo͡u mo͡u, sa o meiya ke̱ siadi.

30 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u ne̱ hu̱be koyo? de yodu. Ma̱ hu̱be Amiyode tobou. Yobe, duo kasaga̱i̱be su̱do e̱ duledu fologai kaha̱. 31 Kege tobo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u ta̱ nele̱do dege, na̱ge eibe igisouba, ulou sasado kodu fiyasigilebe dafayode tobolo͡u i.

32 Sa kelege, bito̱u̱ huyadefe̱i̱ ta hafe̱i̱ dege dala koko͡u be, wai su̱do biye̱ nala̱ deleiguei. Kegemo͡u, Duo kasaga̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u nele̱do dege ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ ei tobo͡u ba, ei yaba, wai kedia̱ duledu fologalebe de bolo̱? Yesuha̱ ni̱ imabeedeimo͡u, 33 duo kasaga̱i̱ kedia̱ o ke̱ to͡u fogo͡u ya, wai kedia̱ duledu fologai. Fologoumo͡u, wai kedia̱ fo̱u̱kua ya, tia̱haiya ke̱ ohue̱i̱yai koko͡u fogu fiyasigeimo͡u, to̱ye togolo͡u hobogou.

34 Kegemo͡u, wai su̱do ke̱ dia dalaguadi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u, kama fosige ya, sa hiye kileyabo͡u, sa sa hafe̱i̱ya ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ta̱ ke̱ susulo tobo͡u mo͡u suluguei. 35 Tobo͡u mo͡u suluguamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ kage degeiye degei domo͡u dugulamo͡u haguasie, Yesuko͡u fele̱ga dugube, duo kasaga̱i̱ye to͡u fogo͡u mo͡u bolo̱ degei o ke̱me Yesuha̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege duwomo͡u dugulo i. Fi̱ toto͡u degei ke̱me mei degei. E̱ yukuei ka̱ma duwomo͡u, dia̱ ke̱ duguomo͡u, gue̱ degele i. 36 O die diho̱ye Yesuha̱ ke̱ degeimo͡u dugulo i kedia̱ge o kedia̱moko͡u o duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ bolo̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ susulo tobolo͡u i. 37 Sa Gerasa tie o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Yesuko͡u ta̱ nele̱do dege, na̱ ei sa ko͟͡u to͡u fogo͡u ba, sa ta fogo͡u iyede tobolo͡u i. Yobe, dia̱ gue̱ hiyedo degele i kaha̱. Kege tobolo͡u imo͡u, e̱ mosole foudu folomo͡u boholo͡u ma̱ ila degeimo͡u, 38 o duo kasaga̱i̱ye tou bolo̱ degei kaha̱ e̱moko͡u nele̱do dege yodu, na̱ bolo̱yodeiba a̱ na̱bo͡u de de ile? Ke̱no͡u si Yesuha̱ tobou, na̱ fogo͡u i. 39 Na̱ ne̱ moso̱ko͡u ileba, Godiha̱ na̱ dogo͡u gulamo͡u degegai olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia̱moko͡u tobo͡u yedei. Kegemo͡u, o kaha̱ fogo͡u ile, sa kileya ke̱ Yesuha̱ e̱moko͡u degegai kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u siei.

Yesuha̱ sasa̱i̱ dihi tei ta hagua̱gi, haba do sasa̱i̱ tane e̱ yukueiko͡u kugumo͡u bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 9:18-26; Mak 5:21-43)

40 Kegemo͡u, Yesu e̱ boholo͡u ma̱ ile, ohue̱i̱yai ilobo͡u foloumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ hoho̱ hiyedo degele i, dia̱ge e̱me toto haguayadomo͡u dia dalagua kaha̱ degemo͡u. 41 Foloumo͡u, o ta haguei. E̱ hu̱be Jairus. E̱me egei moso̱ dia daladi o. E̱ hagua, Yesuha̱ tafala koko͡u hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, na̱ ma̱ moso̱ko͡u iyede tobou. 42 Yobe, e̱ sasa̱i̱ dihi tano͡u fe̱i̱be tolo iladi. Sasa̱i̱ dihi kaha̱ e̱ sadebe olo͡u fe̱i̱be 12 saga̱i̱ kege.

Kegemo͡u, Yesuha̱ o ke̱bo͡u de imo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne e̱ sile̱ma̱mo͡u susuguo muguo yai. 43 Ali duo koko͡u be, sasa̱i̱ ta tefelei. Sasa̱i̱ ke̱me tiai duguo deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 12 kege mei degei. Ke̱no͡u si o tae e̱ do ke̱ milo͡u mo͡u be, ta bolo̱ degediyo mei. 44 Sasa̱i̱ kaha̱ Yesuha̱ tobeya ke̱ amafe̱i̱ hagua, e̱ yukuei sasado kaha̱ figi koko͡u kugu. Yukueiko͡u kugumo͡u, kelegeno͡u e̱ tiai ke̱ totodo mei degei. 45 Kegemo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue yodu, koyoha̱ a̱ kugulou? Dia̱ olo͡u fe̱i̱, a̱ mei, a̱ mei de tobolo͡u i. Pitaha̱ tobou, Hiye O, o sasa̱i̱ su̱do na̱ sile̱ma̱mo͡u, to͡u golo͡u ma̱ dala kuhe̱yode tobou. 46 Ke̱no͡u si Yesuha̱ge, o taha̱ a̱ kuguyodei. Ma̱ nele̱ ilo kele a̱ to͡u fogo͡u mo͡u duguluyode tobou 47 Sasa̱i̱ kaha̱ e̱ ta mogogolo͡u saga̱i̱ meidade tawai. Kegemo͡u, e̱ dio koloma̱ hagua Yesuha̱ tafala hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, o sasa̱i̱ dihi̱le kele yo͟͡u degei ke̱ tobou, a̱ ne̱ yukueiko͡u kugumo͡u, ma̱ dobe totodo bolo̱ degeiyode tobou. 48 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, mogo dihi, na̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ bolo̱ degei kehe̱. Na̱ ile, bologua̱do dalayede tobou.

49 Yesu ta̱ tobolo͡u tafalamo͡u, egei moso̱ dia daladi o Jairusha̱ e̱ dabai degedi o ta kaha̱ hagua, Jairusko͡u, ne̱ dihibe tolo i kaha̱ degemo͡u, Tisako͡u delei degedayede tobou. 50 O kaha̱ ke̱ tobolo͡u ke̱ dumo͡u be, Yesuha̱ Jairusko͡u, na̱ hobo͡u gue̱ degeda. Na̱ damale̱yodeibasi, ne̱ dihibe bolo̱ degeleyode tobou. 51 E̱ ile, Jairusha̱ moso̱ko͡u falamo͡u, o sasa̱i̱ ilo kelebe folodamabeedei. E̱ Pitabo͡u Jonbo͡u Jemsbo͡u, dihi kaha̱ e̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u dino͡u fologamebeede tobou. 52 Fologamo͡u dugube, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi kaha̱ sihou gosolo imo͡u, e̱ ko͡u gue akoguo tobou, ni̱ hobo͡u gosodama. Dihi ko͟͡ume teli mei, e̱me yogo͡u gua tiei tilayodei. 53 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ e̱moko͡u yilo̱ i. Yobe, dia̱ge dihi ke̱me damale̱do teidade tawale i kaha̱ degemo͡u. 54 Ke̱no͡u si Yesuha̱ sasa̱i̱ dihi tei ke̱ dobogo͟͡uko͡u tolo͡u tobou, sasa̱i̱ dihi, na̱ hagua̱yede tobou. 55 Sasa̱i̱ dihi kaha̱ e̱ fi̱ ke̱me boholo͡u ma̱ ile folo, toto gehe̱ dege hagua̱i̱. Haguo̱u̱mo͡u, Yesuha̱ dihi kaha̱ e̱ adio͡u bo͡u e̱ ayebo͡u diliemoko͡u be, dihiko͡u nale̱ ne̱mabeede tobou. 56 Sasa̱i̱ dihi kaha̱ e̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u diliege kesigile imo͡u, Yesuha̱ tobou, ko͟͡u degelibe omoko͡u tobo͡u damabeedei.

9

Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u dabai ne̱i̱

(Matyu 10:5-15; Mak 6:7-13)

1 Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ haguisoumo͡u, dia̱ haguasieimo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ dia̱moko͡u nele̱ ne̱mo͡u i. Ke̱ ne̱i̱be, duo kasaga̱i̱ igiselebo͡u, haba do kagei kagei bologua̱lebo͡u kaha̱ nele̱ ke̱ ne̱mo͡u i. 2 E̱ dia̱ tobo͡u mo͡u yai, Godiha̱ wolo͡u daladi ta̱ ke̱ hehegieba, haba do o sasa̱i̱ne bologua̱mabadomo͡u. 3 You yale dalamo͡u, e̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ dabai dege ilababe, bulukai to͡u dama, ye ko͟͡udama, nale̱ sadama, sele sadama, yukuei to͡u mugune bolo̱u̱ ka̱damabeedei. 4 Ni̱ sa ta ile, moso̱ ta foloubabe, moso̱ koko͡u no͡u dalali, sa ke̱ kuhe to͡u fogo͡u ya degama. 5 Sa ke̱ tie o kedia̱ ni̱ die moso̱ko͡u wolo͡u folo ho fogo͡u babe, sa ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ima. Ni̱ ilababe, abogo͟͡uko͡u duotele̱ dala ke̱ igile fila̱ba kuhe fogo͡u ima. O kedia̱ge ni̱ kege degeli ke̱ duguobabe, die midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebebe molo͟͡u daladade tawale ileyode tobou. 6 Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u, e̱ dabai degele idi o kedia̱ ya, sa sa keleya suluguali, Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegiei. Do o sasa̱i̱ne bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i.

O Herotha̱ Yesube koyo de tawalamo͡u degei

(Matyu 14:1-2; Mak 6:14-16)

7 Kelegebe, sa Galili dia daladi o Herotha̱ o sasa̱i̱ye Yesuha̱ dabai degegadi ke̱ tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱ fi̱ hiyedo ma̱i̱. Yobe, o ilo kelege Yesu e̱me fafeleya degedi o Jon ko͡u tolo i kaha̱ haba hagua̱ gehe̱ degeiyode tobolo͡u i. 8 Haba o ilo kelegebe o Elaijaha̱ tama̱ degeiyode tobolo͡u i. Haba ilo kelegebe habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta, afu tolo i kaha̱ hagua̱ gehe̱ degeiyode tobolo͡u i. 9 Ke̱no͡u si Herotha̱ tobou, Jonbe a̱ ko͡u gabagi diafo͡u mo͡u tolo i. Ke̱no͡u si midiho̱ gehe̱ gehe̱ degemo͡u siadi o ko͟͡u tobolo͡u imo͡u dulu ke̱me koyo? A̱ o ke̱ dugulo saga̱i̱ degeliyode tobou.

Yesuha̱ o 5,000 kege kedia̱moko͡u nale̱ ne̱i̱

(Matyu 14:13-21; Mak 6:30-44; Jon 6:1-13)

10 Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ boholo͡u ma̱ haguasie fele̱gamo͡u, dia̱ dabai degemo͡u suluguei ke̱ Yesuko͡u susulo i. Susulo ima mei degeimo͡u, e̱ dia̱no͡u sosogo͡u mo͡u, sa hu̱ Betsaidako͡u yai. 11 Youmo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ ili ke̱ obe tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, sesele yai. Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱ e̱ sesega haguasieimo͡u duguomo͡u hoho̱ degei. E̱ Godiha̱ wolo͡u daladi sa kaha̱ ta̱ ke̱ dia̱moko͡u hehegiei. Do o sasa̱i̱ne bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i. 12 Habido degeimo͡u, e̱ dabai o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ haguasiemo͡u tobou, na̱ o sasa̱i̱ kefegu ke̱ tobo͡u ba ya, sa sa hafe̱i̱ koko͡u ya ke̱ nale̱bo͡u tiale moso̱bo͡u de ka yamabeedeiba, dio͟͡u yale. Sa di dala kuoko͡u be moso̱ meiyodele i. 13 Ke̱no͡u si e̱ dia̱moko͡u sima tobou, nale̱be ni̱ dia̱moko͡u nale̱ ne̱ma. Dia̱ tobou, eibe o͡u si olo͡u fe̱i̱ houyosi kegebo͡u, haba miye̱ bolo̱u̱ kegeno͡u fe̱i̱ dalayode tobolo͡u i. Na̱ tagalibe, o sasa̱i̱ su̱do ko͟͡udia̱ nale̱ ei seleye mamo͟͡uyedili? 14 O olo͡u fe̱i̱be 5,000 saga̱i̱ kege.

Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱ 50 saga̱i̱ kege kefeguo biyo, 50 saga̱i̱ kege kefeguo biyo demabeede tobou. 15 E̱ dabai degedi o kedia̱ kege tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ kege duweguei. 16 Duwoguamo͡u, Yesuha̱ o͡u si houyosi kege ke̱bo͡u, miye̱ bolo̱u̱ ke̱bo͡u de mala̱ tolo͡u, hebenito͡u daladuguomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou. Tobo͡u mamo͡u, o͡u si ke̱bo͡u, miye̱ ke̱bo͡u de bafigima, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, ni̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimabeede tobou. 17 Fimo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ nale̱ nala̱ iligi guoko͡u degele i, nale̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele ili mei. Isimo fogou ke̱ tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ 12 kege kodu saga i.

Pitaha̱ Yesube Godiha̱ makaiyode tobou

(Matyu 16:13-19; Mak 8:27-29)

18 Sawisiei ta kelege, Yesuha̱ e̱sofe̱i̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u duwomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱bo͡u de deleiguei. Dalaguali, e̱ dia̱moko͡u ko͡u gue yodu, o sasa̱i̱ kedia̱ge a̱me koyodade tawale iya? 19 Dia̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, o ilo kedia̱ge na̱me fafeleya degedi o Jonyode tobolo͡u ili. Haba ilo kedia̱ge Elaijayodele ili. Haba iloyege habage-degele-duguo-tobo͡u di-o tano͡u ta afu ko͡u le tofou kaha̱ hagua̱ gehe̱ degeiyode tobolo͡u iliyodei. 20 Yesuha̱ tage yodu, haba ni̱o͡u ge a̱me koyoyode tawale iya? Pitaha̱ tobou, na̱me Godiha̱ makai o Kelesuyodei.

Yesuha̱ yufido e̱me tolo ileba, hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Matyu 16:20-28; Mak 8:30–9:1)

21 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u nele̱do dege tobou, ni̱ge a̱me o ke̱yode tobo͡u damabeedei. 22 E̱ haba tobou, O Kedia̱ Dihi e̱me do hiyedo duguba, odo odobo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱ tobeko͡u mugulo. E̱me wouba tolo ile, sawisiei kamadia kege mei degeiba, haba hagua̱ gehe̱ degeleyodei.

23 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, o koyoha̱ a̱ seselababe, e̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeba, yo͟͡u e̱ hebe fufuguoma̱i̱ hebeleba, sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱ seseyede tobou. 24 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ fi̱no͡u tolo͡u subabe, e̱ fi̱ ke̱me mei degeiba, tolo ile. Ha o koyoha̱ ma̱ habage sesele iligi toubasi, o ke̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 25 O taha̱ sa sibige̱ kuoko͡u bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱do ko͡u molo͟͡uye, haba e̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mo͡u li̱ mei dalali toubabe, bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ge e̱ fi̱be ta dogo͡u gulo mei. 26 O koyoha̱ a̱bo͡u ma̱ ta̱bo͡u de tobeko͡u mugubabe, sawisiei ta, O Kedia̱ Dihiha̱ yo͟͡u e̱ hoho̱bo͡u, e̱ Aye Godiha̱ hoho̱bo͡u, e̱ Ayeha̱ e̱sol o kedia̱ die hoho̱bo͡u de haguale kelegebe, e̱ o ke̱ne tobeko͡u muguba, sidifi hiyedo degele. 27 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O ilo kuoko͡u tafalagua kedia̱ teli mei dalaguali, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱ kuhe tama̱ degeiba dugulo ile.

Yesuha̱ to͡u boholo͡u mo͡u gehe̱ degeimo͡u dugulo i

(Matyu 17:1-13; Mak 9:2-13)

28 Yesuha̱ kege tobo͡u mamo͡u dalali, sawisiei dimayosi saga̱i̱ kege mei degeimo͡u, e̱ Pitabo͡u Jonbo͡u Jemsbo͡u de bito̱u̱ koto͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u wo͡u ma i. 29 E̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u duwoli, e̱ midiho̱ boholo͡u mo͡u gehe̱ degemo͡u, e̱ yukueine fo̱do degema hoho̱ hiyedo degeimo͡u dugulo i. 30 Hoho̱ hiyedo degeimo͡u kelege dugube, o bolo̱u̱, Mosesbo͡u Elaijabo͡u * dilie Yesubo͡u de ta̱ kolo imo͡u dugulo i. 31 O ke̱dilie Godiha̱ hoho̱bo͡u de tama̱ degemo͡u, Yesubo͡u de ta̱ kolo i. Godiha̱ e̱ tobo͡u mo͡u haguei kaha̱, diliege e̱ sa Jerusalemko͡u ileba tolo ile kaha̱ ta̱ ke̱ ta̱ kolo i. 32 Pitabo͡u e̱ yogo dia̱bo͡u debe yogo͡u gua tiasigei. Tiei kesigiemo͡u dugube, hoho̱ kaha̱ Yesu sile̱ma̱ dalamo͡u dugu. O bolo̱u̱ Yesubo͡u de tafalaguamo͡u dugulo i. 33 O ke̱dilie Yesu to͡u fogo͡u yala deimo͡u, Pitaha̱ Yesuko͡u tobou, Hiye O, di ko͡u le tofolo͡u be bolo̱. Ei moso̱ dihife̱i̱ kamadia kege ko͡u le togolo. Tabe ne̱ moso̱, tabe Mosesha̱ moso̱, tabe Elaijaha̱ moso̱yodei. Ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me yo͟͡uge ta tawali mei.

34 Pitaha̱ kege tobolo͡u tafalamo͡u, mabiye migilemo͡u, dia̱ olo͡u fe̱i̱ gogumo͡u, dia̱ gue̱ hiyedo degele i. 35 Mabi timi̱ kilege ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, ko͟͡ume ma̱ Dihi. A̱ ma̱ dabai degeyadomo͡u makai. Ni̱ e̱ ta̱ dumabeedeimo͡u dulo i. 36 Ta̱ uwo ke̱ tobou mei degeimo͡u dugube, Yesuha̱no͡u tafalamo͡u dugulo i. Ke̱no͡u si dia̱ ke̱ dugube, dia̱ge omoko͡u ta tobolo͡u ili mei.

Yesuha̱ o dihi ta duo kasaga̱i̱ye tou ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 17:14-21; Mak 9:14-29)

37 Tiei sabiyamo͡u, Yesubo͡u e̱ yogo dia̱bo͡u dia̱ bito̱u̱ ke̱ to͡u fogo͡u muguoumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do haguasiemo͡u, Yesu aliko͡u gelegulo i. 38 O ta, o sasa̱i̱ timi̱ kile delei kaha̱ tobou, Tisa, na̱ ma̱ dihi ko͟͡u dugu. E̱me ma̱ dihi tano͡u do. 39 Duo kasaga̱i̱ taha̱ ma̱ dihi to͡u mo͡u be, e̱ kesigie go͡u gua̱mo͡u, dio koulugi, mogouya tuo fele̱di. Duo kasaga̱i̱ kaha̱ ma̱ dihi duledu folomo͡u, e̱ to͡u ke̱ makoumo͡u be, toto to͡u fogo͡u fogo͡u idiyo mei. 40 A̱ ne̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u duo kasaga̱i̱ ke̱ igile muguyedeiye, ke̱no͡u si dia̱ ta igile mugulo saga̱i̱ mei.

41 Yesuha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, ifi ko͡u bo͡u gebe o sasa̱i̱ ni̱me ta damale̱yodele iyo mei. Ni̱ fima̱i̱bo͡u, ni̱ midiho̱bo͡u debe do̱u̱do mei. A̱ ni̱bo͡u de hiyedo dalalebe dafa. A̱ ni̱ ko͡u to͡u fogo͡u lamo͡u degeliye, ke̱no͡u si ne̱ dihi ke̱me a̱moko͡u mala̱ hagua. 42 Dihi mala̱ hagumo͡u, duo kasaga̱i̱ kaha̱ degeiye, dihi ke̱ mihi̱ko͡u fiyamo͡u, dio kolo tilei. Kegeimo͡u, Yesuha̱ gofo͟͡u dege tobou, na̱ dihi ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u iyedeimo͡u, dihi ke̱ bolo̱ degei. Bolo̱ degeimo͡u, Yesuha̱ dihi ke̱ e̱ ayeko͡u boholo͡u ne̱i̱. 43 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Godiha̱ nele̱ hiyedo ke̱ duguomo͡u kesigile i.

Yesuha̱ haba tage e̱me tolo ileba, hagua gehe̱ degeleyodei

(Matyu 17:22-23; Mak 9:30-32)

O sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ dabai degegai olo͡u fe̱i̱ koko͡u fi̱ hiyedo ma̱ imo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, 44 ni̱ ta̱ a̱ tobo͡u ladi ko͟͡u defe̱i̱do duma. O Kedia̱ Dihibe oe ho o kedia̱moko͡u sesegulo ileyodei. 45 Ke̱no͡u si ta̱ kaha̱ sibige̱be mogogou delei kaha̱, dia̱ ta tawale ili mei. Dia̱ ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ e̱moko͡u yodulobe gue̱ degele i.

O koyobe hiye o?

(Matyu 18:1-5; Mak 9:33-37)

46 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱, o koyobe hiye o degele domo͡u dio͟͡usie ta̱e biya i. 47 Yesuha̱ die fima̱i̱ ke̱ tawalemo͡u, e̱ dihi huyadefe̱i̱ ta mala̱ hagua, hafe̱i̱do kele tefegi. 48 Tafalamo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, o koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodemaba, dihi ko͟͡u dogo͡u gubabe, o kaha̱ge a̱bo͡u de dogo͡u gulu. O koyoha̱ a̱ dogo͡u gubabe, o kaha̱ge ma̱ Aye, a̱ tobo͡u mo͡u haguei ke̱ne dogo͡u gulu kehe̱. Yobe, ni̱ kile o ta hu̱ mei mabo͡u sa̱ degei dala ke̱me, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be e̱me hiye dege dala kaha̱ degemo͡u.

O ni̱moko͡u ho degeiyo mei ke̱me ni̱ mogodo

(Mak 9:38-40)

49 Kegemo͡u, Jonha̱ Yesuko͡u ko͡u gue tobou, Hiye O, ei dugube, o taha̱ ne̱ hu̱ya ke̱ duo kasaga̱i̱, o sasa̱i̱ duledu fologai ke̱ igisemo͡u sumo͡u dugulo i. Ke̱no͡u si o ke̱me dibo͡u siadiyo mei kaha̱, ei e̱ akogulamo͡u degele i. 50 Yesuha̱ tobou, ni̱ge hobo͡u akogudama. O ni̱moko͡u ho degeiyo mei ke̱me ni̱ mogodo.

Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ sa Jerusalemko͡u yolugi, ali titiamo͡u yai

(Ta̱ Hiye 9:51–19:28)

Sa Samaria o kedia̱ge Yesube dia̱moko͡u hagueiye domo͡u akogulo i

51 Godiha̱ Yesu mala̱ hebenito͡u ile sawisiei hafe̱i̱ degeimo͡u, Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u ileyodema fi̱ nele̱do degei. 52 E̱ ilamo͡u, o ilo kedia̱moko͡u, ni̱me ni̱buko͡u yamabeedei. Kegemo͡u, dia̱ ya, sa Samaria kile sa ta koko͡u fologamo͡u, e̱ haguale ke̱ do̱u̱susulamo͡u degele i. 53 Ke̱no͡u si sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ Yesu die moso̱ko͡u wolo͡u folobe dafa i, e̱me sa Jerusalemko͡u ilamo͡u ili kaha̱ degemo͡u. 54 E̱ dabai degedi o bolo̱u̱, Jems dilie Jon dilie ke̱ duguomo͡u, Yesuko͡u yodu, Hiye O, na̱ tagaibabe, ele hebenito͡u haguisa tobo͡u ba, douye migileba, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ douye nale̱? 55 Ke̱no͡u si Yesuha̱ boholo͡u mo͡u, diliemoko͡u gofo͟͡u degei. 56 Kegemo͡u, dia̱ fogo͡u ma sa tako͡u yai.

Yesuha̱ obe e̱ habage sesele ile midiho̱ ke̱ tobou

(Matyu 8:19-22)

57 Kegemo͡u, Yesubo͡u dia̱ aba yolugi, o taha̱ e̱moko͡u, na̱ sa kili̱ya ibabe, a̱ sesegano͡u sialeyode tobou. 58 Yesuha̱ sima tobou, si̱ sobe e̱ tiadi ulou moso̱ dala. Haba sione die tiadi timo͡u dalagua. O Kedia̱ Dihi e̱no͡u si tiadi moso̱ ta dala meiyodei. 59 E̱ iligi, o tako͡u, na̱ ma̱ habage sesega haguayede tobou. Ke̱no͡u si o kaha̱ ko͡u gue tobou, Hiye O, na̱ a̱ to͡u fogo͡u ba a̱ ile, ma̱ aye tei widamaba hobo͡u haguale. 60 Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, gebe mei. O ko͡u tofigiei kedia̱ dio͟͡u die o dio͟͡u widaga ile. Na̱me ile, Godiha̱ wolo͡u daladi ta̱ ke̱ hehegieyedei. 61 Youmo͡u, o taha̱ne Yesuko͡u tobou, Hiye O, a̱ge na̱me ko͡u seseleye, ke̱no͡u si ko͡u bo͡u gefe̱i̱be na̱ a̱ to͡u fogo͡u ba a̱ ile, ma̱ soso͡u dia̱ egema fogo͡u ba hobo͡u haguale. 62 Yesuha̱ sima ko͡u gue tobou, o koyoha̱ widio dege iligi, haba boholo͡u habageko͡u dugubabe, e̱me Godiha̱ wolo͡u daladi ko͟͡umaha̱ dabaibe ta degele saga̱i̱ mei.

10

Yesuha̱ o 72 kege tobo͡u mo͡u ya, e̱ dabai degele i

1 Kegemo͡u, Hiye O Yesuha̱ haba o 72 kege maka degemamo͡u, o bolo̱u̱ sa ta imo͡u, o bolo̱u̱ sa ta imo͡u dele i. E̱ dia̱moko͡u tobo͡u mo͡u yaibe, sa olo͡u fe̱i̱ yo͟͡u habage ko͡u ileya koko͡u no͡u yai. 2 Yala degeimo͡u be, e̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, nale̱ segei su̱do hebe haimiko͡u suwi degeiye, ke̱no͡u si segei mo͟͡udi obe su̱do mei. Kegei kaha̱, ni̱ge hebe hai obo͡u koko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u basi, e̱ge e̱ dabai o kedia̱moko͡u tobo͡u ba dia̱ ya, nale̱ suwi degei ke̱ mo͟͡uma hagua kefegulo ile.

3 Ni̱ ima. Duma, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u ba yalebe, ni̱me wai sipsip dihi si̱ so timi̱ya kile suluguale ke̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele suluguale. 4 Ni̱ yalababe, sele sadi mala̱ idama, ye ko͟͡udama, tamakane ka̱dama. Ni̱ aliko͡u o ta gelegubabe, agali bolofe̱i̱yode tobo͡u dama. Totono͡u imabeedei. 5 Yolugi, moso̱ tako͡u foloubabe, ni̱ moso̱ obo͡u koko͡u bologua̱do dalayede tobo͡u ma. 6 Moso̱ obo͡u ke̱me e̱ fi̱ bologua̱do dalababe, e̱ bologua̱dono͡u dalale. O tano͡u ta e̱ fi̱ bologua̱do dala mei debabe, ni̱o͡u no͡u si bologua̱do dalaguale. 7 Ni̱me moso̱ koko͡u foloubabe, moso̱ koko͡u no͡u dalama. Ni̱ nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u dia̱ neli̱ ke̱no͡u fe̱i̱ na̱ dema. Yobe, dabai degedi o ke̱me e̱ dabai degedi kaha̱ hebe ko͡u molo͟͡u dala kaha̱ degemo͡u. Moso̱ moso̱ titiamo͡u suluguadamabeede tobou.

8 Ni̱ ya, sa ta folouba, o kedia̱ ni̱ wo͡u ma ya, die moso̱ko͡u foloba, ni̱moko͡u nale̱ ta ne̱i̱babe, ni̱ nale̱no͡u. 9 Sa koko͡u be, do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱ba, bolo̱ degele iba, dia̱moko͡u be, Godiha̱ ni̱ wolo͡u dalalebe hafe̱i̱ degeliyode tobo͡u ma. 10 Ni̱ sa ta folouba, o kedia̱ ni̱me die moso̱ko͡u wo͡u ma folo ho fogo͡u babe, ni̱ mulo̱, sa kaha̱ aliko͡u tafalaguali ko͡u gue tobo͡u ma, 11 ni̱ sa ko͟͡umaha̱ duotele̱, ei abogo͟͡u kuoko͡u dala ke̱me ei igile fila̱ba, hobo͡u fogo͡u ile, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u kaha̱ degemo͡u. Ni̱o͡u tawaibo͡u, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalalebe hafe̱i̱ degeliyode tobo͡u ma. 12 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, uwage sawisiei kelegebe, sa koko͡u be hagi̱ dugulo, sa Sodomko͡u dugu saga̱i̱ kegei dugulo mei. Hagi̱, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ dugulo ile ke̱me hagi̱ hiyedo folodo.

O sasa̱i̱ damale̱yodele ili mei kedia̱moko͡u be solo͡u do hiyedo

(Matyu 11:20-24)

13 Yesuha̱ haba tobou, sa Korasinbo͡u, sa Betsaidabo͡u kele tie o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u. A̱ sa Tairbo͡u sa Saidonbo͡u koko͡u ile, midiho̱ gehe̱ gehe̱, ni̱ dihi̱le koko͡u milo͡u gai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele milo͡u gai debabe, dia̱ fi̱ boho͡u ma, midiho̱ kasaga̱i̱ degele idi ke̱ solo͡u do degeliyodema hegibe, yukuei kasaga̱i̱ ka̱ma, dou kugulo̱ko͡u duweguei. 14 Kegei kaha̱, Godiha̱ ta̱ sale sawisiei kelege, hagi̱ ni̱moko͡u hagua kogulobe, sa Tairbo͡u sa Saidonbo͡u kedia̱ dugulo saga̱i̱ kegei mei, hagi̱ ni̱ dugulobe hiyedo folodo dugulo ile. 15 Sa Kaperneam o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ ni̱o͡u sie hebele foguoba, hebeniko͡u de fologale? Kegele mei, ni̱me muguaba, o sasa̱i̱ tofigiedi sa koko͡u dalaguale.

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba tobou, o koyoha̱ ni̱ ta̱ dubabe, e̱me ma̱ ta̱ne dulu. O koyoha̱ ni̱ tobeko͡u mugubabe, e̱me a̱ne tobeko͡u mugulu. O koyoha̱ a̱ tobeko͡u mugubabe, e̱me Godi, a̱ tobo͡u mo͡u haguei o ke̱ne tobeko͡u muguluyode tobou.

O olo͡u fe̱i̱ 72 kege kedia̱ boholo͡u ma̱ haguasiei

17 Kegemo͡u, o olo͡u fe̱i̱ 72 kege, Yesuha̱ tobo͡u mo͡u yai kedia̱ sulugua dema, boholo͡u ma̱ haguasie fele̱ga, hoho̱ dege tobolo͡u i, Hiye O, ne̱ hu̱ya ke̱ duo kasaga̱i̱ kedia̱ne ei ta̱ dulo idiyode tobolo͡u i. 18 Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, a̱ge Tama̱be hebeni to͡u fogo͡u, mihi̱ko͡u fiyoumo͡u dugube, dibie bila na̱i̱ sa̱ degeimo͡u duguyodei. 19 Duma, a̱ nele̱ hiyedo ni̱moko͡u ne̱i̱ kaha̱, ni̱ge beibo͡u ho̱mogubo͡u sasale abogo͟͡uye tofo͡u tofo͡u makolono͡u Nele̱ hiyedo kaha̱ge gofo͟͡u degedi o Tama̱ha̱ nele̱ ke̱ne ni̱ge sasale gabaleno͡u. Ni̱ ta makolo mei. 20 Ni̱ nele̱ hiyedo ke̱bo͡u dalali, duo kasaga̱i̱ kedia̱ ni̱ ta̱ dulo idi koko͡u hoho̱ degedama. Godiha̱ ni̱ hu̱ hebeni kuguo koko͡u nala̱gai dala ke̱no͡u hoho̱ degemabeede tobou.

Yesuha̱ hoho̱ degemo͡u, e̱ Aye Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou

(Matyu 11:25-27, 13:16-17)

21 Kelegebe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, Yesuha̱ hoho̱ hiyedo degemo͡u ko͡u gue tobou, ma̱ Aye, na̱me agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ Hiye O. A̱ na̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Yobe, ne̱ nele̱ ke̱me na̱ tewe o kedia̱moko͡u hehegili mei, haba o sasa̱i̱, dio͟͡usie sisigo̱ saga̱i̱ dege dalagua kedia̱moko͡u no͡u hehegiei kaha̱ degemo͡u. Damale̱do, ma̱ Aye, no͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degei. 22 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, Aye Godiha̱ge bi olo͡u fe̱i̱be ma̱ dobogo͟͡u tageto͡u ko͡u dogogu dala. E̱ Dihibe o tae ta tewe mei. E̱ Dihibe Aye Godi yo͟͡uno͡u si ko͡u tewe. Aye Godine o tae ta tewe mei. E̱ Dihi yo͟͡ubo͡u, haba o sasa̱i̱, e̱ Dihiha̱ e̱ Aye ko͡u hehegiei kedia̱no͡u si Aye Godibe ko͡u tewe.

23 Kegemo͡u, Yesuha̱ boholo͡u mo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u no͡u ko͡u gue tobou, ni̱ dugudi saga̱i̱ ke̱ o ilo kedia̱ dugubabe, dia̱ hoho̱ degeleno͡u. 24 Kegei kaha̱, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Afu ko͡u guai o kedia̱ deleiguei kelegebe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-obo͡u, hiye obo͡u su̱do kedia̱ge ifi ni̱ dugulo ili ko͟͡ume, dia̱ne dugulo saga̱i̱ degele idi. Ke̱no͡u si dia̱ ta dugulo ili mei. Ni̱ dulo ili ko͟͡ume dia̱ne dulo saga̱i̱ degele i. Ke̱no͡u si dia̱ ta dulo ili mei.

Yesuha̱ ta̱ makaibe sa Samaria o taha̱ Juda o ta dogo͡u gu koko͡u ma̱ tobou

25 Kegemo͡u, sawisiei ta Mosesha̱ kuolo͡u yo du o taha̱ hagua̱, Yesu tefele dugulamo͡u yodu, Tisa, a̱me kageibasi, fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u? 26 Ke̱no͡u si Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge kage tobolo͡u? Na̱ ta̱ ke̱ huso̱u̱be, kage tobou dugulou? 27 O kaha̱ Yesuko͡u tobou,

Ni̱ Hiye O Godi tagalebe, ni̱ solo͡u bo͡u ni̱ duobo͡u ni̱ fima̱i̱bo͡u kaha̱ olo͡u fe̱i̱do tagamabeedei. Lo 6:5

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

28 Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ ta̱ do̱u̱do tobolo͡u ke̱mehe̱. Na̱ kege degeibasi, na̱ fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u.

29 Kegemo͡u, kuolo͡u yo du o kaha̱ge yo͟͡u e̱ fima̱i̱be do̱u̱doyodema Yesuko͡u hegilamo͡u ko͡u gue yodu, ma̱ mogo e̱me koyo? 30 Kegemo͡u, Yesuha̱ ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, o ta sa Jerusalem to͡u fogo͡u mo͡u, sa Jerikoko͡u fogo͡u i. Imo͡u, hiyou mo͟͡udi o kedia̱ aliko͡u mogogo͡u dalaguali duguomo͡u tolo͡u ma̱ wala i. Dia̱ e̱ yukuei olo͡u fe̱i̱ digisema, hili̱gedo womamo͡u, e̱ tolono͡u do aliko͡u kele tilamo͡u, dia̱ fogo͡u yai. 31 Tilamo͡u, mogo͡u du daladi o taha̱ a keleya hagulugi dugube, o ke̱ tilamo͡u duguo fogo͡u mo͡u mobolo͡u fiya fogo͡u i. 32 Ke̱no͡u tefei, o hu̱ti Livai o taha̱ne keleya hagulugi dugube, o ke̱ tilamo͡u duguomo͡u, e̱ne mobolo͡u fiya fogo͡u i.

33 Kegemo͡u, sa Samaria o taha̱ aba ke̱ hagulugi dugube, o woma fogo͡u ke̱ tilamo͡u duguomo͡u, e̱ solo͡u do hiyedo degei. 34 E̱ hagua, hafe̱i̱ dege bilo fiya duwoli, gusege hue̱i̱bo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u ke̱ do koko͡u soso͡u guema tigigi. Tigigimamo͡u, e̱ wai do̱ki tageto͡u dogoguomo͡u mala̱ ile, gabale tiadi moso̱ kodu felei. Folomo͡u, e̱ do o ke̱ bologua̱do wolo͡u delei. 35 Sabiyamo͡u, e̱ sele bolo̱u̱ tamo͡u, moso̱ obo͡u koko͡u nele̱mo͡u tobou, na̱ sele ko͟͡u mala̱ba, do o ko͟͡u bologua̱do wolo͡u dalayedei. A̱ ile haguaba dugu, na̱ sele kage mei degei debabe, a̱ ke̱no͡u tefele na̱moko͡u boholo͡u nele̱yode tobou.

36 Kegemo͡u, Yesuha̱ Mosesha̱ kuolo͡u yo du o koko͡u yodu, na̱ kage tawaiya? O kamadia kege aba haguasiei kedia̱me koyoha̱ge o, hiyou mo͟͡udi o kedia̱ woma fogo͡u yai ke̱bo͡u de mogo degelou? 37 Kuolo͡u yo du o kaha̱ tobou, o solo͡u do dege dogo͡u gu kaha̱yodei. Kegemo͡u, Yesuha̱ge, na̱ne ile, midiho̱ ke̱no͡u tefele degeyede tobou.

Yesuha̱ Martabo͡u Mariabo͡u dilie moso̱ko͡u ile duwei

38 Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ yolugi, Yesu e̱ sa ta koko͡u felei. Sa ke̱ tie sasa̱i̱ ta, e̱ hu̱be Marta, e̱ Yesu wolo͡u ilemo͡u, e̱ soso͡u dia̱ moso̱ko͡u felei. 39 Martaha̱ e̱ mala̱sa̱i̱ ta delei, e̱ hu̱be Maria. Maria e̱ hagua, Hiye O Yesuha̱ abogo͟͡u hafe̱i̱do dege duwoli, e̱ ta̱ tobolo͡u ke̱ dusua̱ duwei. 40 Martaha̱ e̱sofe̱i̱ nale̱ dabai hiyedo degeligi, e̱ fi̱ hiyedo ma̱mo͡u, Yesuko͡u hagua, Hiye O, ma̱ mala̱sa̱i̱ e̱me dabai to͡u fogo͡u mo͡u, nale̱ dabaibe a̱ ma̱sofe̱i̱ degeli. Na̱ ke̱me tawaiyo mei? Na̱ge e̱ a̱ dogo͡u guyede tobo͡u. 41 Hiye O Yesuha̱ e̱ ta̱ sima tobou, Marta, Marta, na̱me hagi̱ kagei kagei koko͡u fi̱ hiyedo molu̱. 42 Ke̱no͡u si na̱me fi̱ tano͡u fe̱i̱ ma̱yedei. Bi Mariaha̱ mo͡u la̱mo͡u degeli ke̱me bolofe̱i̱do. Kegei degemo͡u, dage ke̱me hobo͡u akogudamebeede tobou.

11

Yesuha̱ diho̱ baga̱ tobo͡u di midiho̱ ke̱ hegi

(Matyu 6:9-15, 7:7-11)

1 Sawisiei ta, Yesuha̱ sa ta koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u duwei. E̱ diho̱ baga̱ tobou mei degeimo͡u, e̱ dabai degedi o taha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, Hiye O, na̱ ei diho̱ baga̱ tobo͡u di hegi, afu Jonha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u hehegiei saga̱i̱ kege. 2 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u be, ko͡u gue tobo͡u ma,

Aye, ne̱ hu̱be Godi, ei ne̱ hu̱ bolo̱do ke̱ hebele fogulamo͡u.

Na̱ hagua, ei wolo͡u dala.

3 Na̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱ eimoko͡u nale̱ ne̱.

4 Ei midiho̱ kasaga̱i̱ o ilo kedia̱ eimoko͡u milo͡u di ke̱ gebe meiyodedi kaha̱ degemo͡u, na̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ei milo͡u ga idi ke̱ gebe meiyode.

Tefele dugu ta eimoko͡u hagubabe, na̱ akogogue.

5 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u haba ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, ni̱ o taha̱ hulia̱medo ile, e̱ mogo taha̱ moso̱ko͡u foloba, mogo, na̱ a̱ o͡u si kamadia kege ne̱, 6 ma̱ mogo ta e̱ ahuko͡u gedo hagua, ma̱ moso̱ko͡u feleiye, a̱ nale̱ nele̱ meiyode tobolo͡u. 7 Kegeiba, o moso̱du tila kaha̱ sima tobolo͡u, na̱ a̱moko͡u dabai hiyedo ne̱da. A̱bo͡u ma̱ sisigo̱bo͡u eibe a tefema ko͡u tiasigei kaha̱. A̱ hagua̱ba, na̱moko͡u nale̱ nele̱ saga̱i̱ mei. 8 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, moso̱ obo͡u kaha̱ ko͡u dafaleye, ke̱no͡u si e̱ hagua̱ba, bi kagei, e̱ mogoha̱ tagali ke̱me e̱ nele̱. Yobe, e̱ge ko͡u nele̱ dafaiye, ke̱no͡u si e̱ mogoha̱ hili̱gedo haguisamo͡u tobou kaha̱ degemo͡u, e̱ kuhe nele̱. 9 Kegei degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ bi ta mo͡u la̱ba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ ni̱ yodulu ke̱me ni̱moko͡u nele̱. Ni̱ koubabe, ni̱ dugulo. Ni̱ adiko͡u kogoubabe, e̱ge a tefei ke̱ ni̱moko͡u so͟͡ugolo͡u. 10 O koyoha̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u yodumo͡u be, e̱ mo͟͡udi. O koyoha̱ koumo͡u be, e̱ dugudi. O koyoha̱ adiko͡u kogoumo͡u be, Godiha̱ge e̱moko͡u a tefei so͟͡ugo͡u diyode tobou.

11 Aye dia̱ma, ni̱ kile o tae e̱ dihiha̱ e̱ ayeko͡u miye̱ ta ne̱yedema yodubabe, e̱ ayeha̱ge bei kasaga̱i̱ ta de mala̱ nele̱? Kegele meido. 12 Haba dihi kaha̱ e̱ ayeko͡u sio ho ne̱yede yodubabe, e̱ ayeha̱ge ho̱mogu de mala̱ nele̱? Ke̱ne kegele meidoyode tobou. 13 Sisigo̱ aye dia̱ma, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱no͡u ko͡u milo͡u ga idiye, ke̱no͡u si ni̱ sisigo̱ko͡u be nale̱ bolofe̱i̱no͡u nele̱ idi. Kegemo͡u, ni̱ tewe, ni̱ o taha̱ ni̱ Aye hebeniko͡u duwo koko͡u Duo Bolofe̱i̱ ke̱ ne̱yedema yodubabe, ni̱ Ayeha̱ge hoho̱ hiyedo dege, o koko͡u nele̱dade tawale ile.

O ilo kelege Yesube Belsebulbo͡u de* dabai degediyode tobolo͡u i

(Matyu 12:22-30; Mak 3:20-27)

14 Kegemo͡u, Yesuha̱ duo kasaga̱i̱, ta̱ mei degei o kaha̱ duledu dala ke̱ igile muguomo͡u, duo kasaga̱i̱ ke̱ fogo͡u i. Fogo͡u imo͡u, o ke̱ ta̱ fua tobo͡u mo͡u dulo kesigile i. 15 O ilo kedia̱ge Yesuha̱ duo kasaga̱i̱ igiseli ke̱me duo kasaga̱i̱ kedia̱ hiye o Belsebulha̱ nele̱yeno͡u degeliyode tobolo͡u i. 16 Haba o ilo kedia̱ Yesu tefele dugulamo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ midiho̱ gehe̱ ta milo͡u ba dugubasi, eige na̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u, hebenito͡u ge hagueidade tawaleyode tobolo͡u i. 17 Ke̱no͡u si Yesuha̱ die fima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tawalemo͡u, dia̱moko͡u tobou, sa ta obiyei kedia̱ dio͟͡usie fileba biyoubabe, sa kele obiyei ke̱me makolo. O soso͡u tano͡u yene dio͟͡usie fileba biyoubabe, soso͡u ke̱me dio͟͡usieno͡u makoloyode tobou. 18 Ke̱no͡u tefei, Tama̱ha̱ e̱ obiyei fileba, dia̱me bologua̱ ta dalaguale mei. Ni̱ge a̱me Belsebulha̱ nele̱yeno͡u duo kasaga̱i̱ igiseliyodili kaha̱ degemo͡u, a̱ kuhe tobolo͡u. 19 A̱ duo kasaga̱i̱ igiseli ke̱me damale̱ Belsebulha̱ nele̱yeno͡u igiseli debabe, haba ni̱ mogo dia̱me koyoha̱ nele̱ye duo kasaga̱i̱ igisele iya? Ni̱ yaba, dia̱moko͡u kege yodubabe, dia̱ge ta̱ ni̱ tobolo͡u ke̱me do̱u̱do meiyode tobolo͡u ile. 20 Ke̱no͡u si Godiha̱ nele̱ya ke̱, a̱ duo kasaga̱i̱ igiseibabe, ni̱ ko͡u gue tawama, Godiha̱ wolo͡u daladi ke̱me ni̱moko͡u ko͡u haguei daladade tawama.

21 O nele̱do taha̱ aweki gofo͟͡udo ta tolo͡u ba, e̱ moso̱ dia dalababe, e̱ bima̱i̱ moso̱du dala ke̱me o tae ta hiyou molo͟͡u mei. 22 Ke̱no͡u si o ta, e̱ nele̱be hiyedo kaha̱ hagua fele̱ biyama mei degeiba, moso̱ obo͡u kaha̱ awekibo͡u, biyadi bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ hiyouye mo͟͡uma fogo͡u ileba, e̱ mogo dia̱moko͡u fima mei degeiba, moso̱ obo͡u ke̱me nele̱ dege biyadi bi olo͡u fe̱i̱ mei degele.

23 Yesuha̱ haba tobou, o ma̱ mogo mei ke̱me a̱moko͡u ho ma̱i̱ o. O koyoha̱ a̱ dogo͡u guo o sasa̱i̱ kefeiyo mei, ke̱me o sasa̱i̱ atiladi o.

Duo kasaga̱i̱ e̱ haba boholo͡u ma̱ haguei

(Matyu 12:43-45)

24 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, duo kasaga̱i̱ taha̱ o ta to͡u fogo͡u fogo͡u ilemo͡u, fafagai sa koko͡u misiholo timo͡u ka sieiye, ke̱no͡u si e̱ moso̱ ta duguli mei. Kegemo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, a̱ boholo͡u ma̱ ile, moso̱ mayo͟͡u hiyafogo͡u haguei koko͡u ile foloyode tobou. 25 Boholo͡u ma̱ hagua, e̱ moso̱ko͡u folomo͡u dugube, moso̱ ke̱me kofai tigima similou dalamo͡u dugu. 26 Kegeimo͡u, e̱ haba ile, duo kasaga̱i̱ dolo kasaga̱i̱do olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege wo͡u ma haguamo͡u, moso̱ koko͡u fologa deleiguei. Kegemo͡u, o ke̱me yo͟͡u yufi kasaga̱i̱ dege delei ke̱ fogo͡u mo͡u, ifibe dolo kasaga̱i̱do degei dala.

O kadegei o kedia̱ hoho̱ hiyedo degeiya?

27 Yesuha̱ kege tobolo͡u tafalamo͡u, o sasa̱i̱ kefei kilege sasa̱i̱ taha̱ e̱moko͡u ko͡u gue haguisa tobou, sasa̱i̱ na̱ mala̱ fele̱mo͡u, bu ne̱i̱ kaha̱ge hoho̱ degeyedei. 28 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ko͡u gue tobou, o sasa̱i̱ Godiha̱ ta̱ dulo seselibe, hoho̱ degemabeedei.

O ilo kedia̱ge Yesuha̱ midiho̱ gehe̱ ta milo͡u yedele i

(Matyu 12:38-42; Mak 8:12)

29 Yesuha̱ egei tobolo͡u dalamo͡u, o ilo kelene haguasie kefeguomo͡u, su̱u̱do degeimo͡u, e̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ifi ko͡u bo͡u gebe o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ do̱u̱do mei ke̱no͡u milolo͡u dalagua. Dia̱ge midiho̱ gehe̱ milo͡u ba dugulamo͡u degele iliye, ke̱no͡u si midiho̱ gehe̱ ta milo͡u ba dugulo ile mei. Midiho̱ gehe̱, o Jonaha̱ dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ile. 30 Yobe, afu Jonaha̱ sa Ninive o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hegibe, Godiha̱ e̱ tobo͡u mo͡u haguei ke̱ hegi. Ke̱no͡u tefele, O Kedia̱ Dihiha̱ ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hegilebe, e̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u haguei ke̱ hehegile. 31 Haba sawisiei Godiha̱ ta̱ sale kelegebe, sa aso̱ mulu̱ figi ilo ke̱ wolo͡u daladi sasa̱i̱* e̱ne ta̱ sale koko͡u tafalali, e̱ge ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o kedia̱ ta̱ sale. Yobe, e̱me sa ahudo, aso̱ mulu̱ kaha̱ figi ilo koko͡u daladi sasa̱i̱ye, hiye o Solomonha̱ tewe bolofe̱i̱ ke̱ du haguei. Ke̱no͡u si o ta ifi ni̱bo͡u de dala, e̱me Solomon gabai. 32 Sawisiei Godiha̱ o sasa̱i̱ ta̱ sale kelegebe, Ninive* o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ sale koko͡u tafalaguali, dia̱ge ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ ke̱ ta̱ sa ile. Yobe, Ninive o kedia̱me Jonaha̱ egei tobo͡u mo͡u dulomo͡u, fi̱ boholo͡u i kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡u si o ta ifi ni̱bo͡u de dala, e̱me Jona gabai.

Diho̱be to͡u ha̱ kama̱i̱

(Matyu 5:15, 6:22-23)

33 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, obe kama̱i̱ dou migiemo͡u be, mala̱ wo̱mogo͡u diyo mei. Bilika hayedu dogogudiyo mei, moso̱ tama̱ kele dogogudi, o moso̱ko͡u feli̱ye, kama̱i̱ hoho̱ ke̱ dugumabadomo͡u. 34 Ne̱ diho̱be ne̱ to͡u ha̱ kama̱i̱. Ne̱ diho̱ bolo̱ dalabasi, ne̱ to͡u olo͡u fe̱i̱be hoho̱yeno͡u dalaba dugulo. Haba ne̱ diho̱ kasaga̱i̱ degeibabe, ne̱ to͡u ne olo͡u fe̱i̱ hulia̱ degei dalaba dugulo. 35 Kegei degemo͡u, no͟͡u tawaibo͡u, kegeligi hoho̱ ne̱ duledu dala ke̱me somo͟͡uba hulia̱ degeiye. 36 Ne̱ to͡u be hulia̱ degei ta dala mei, hoho̱yeno͡u dalabasi, ne̱ duledube hoho̱ hiyedo, kama̱i̱ douye hoho̱gudi sa̱ degei kaha̱ dalaba dugulo.

Yesuha̱ge Farisi obo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idiyodei

(Matyu 23:1-36; Mak 12:38-40; Luk 20:45-47)

37 Yesuha̱ egei tobo͡u ma mei degeimo͡u, Farisi o taha̱ e̱moko͡u, na̱ a̱bo͡u de ma̱ moso̱ko͡u nale̱ na̱ de ile? de yodu. Kegemo͡u, Yesuha̱ o kaha̱ moso̱ko͡u ile folo, nale̱ nala̱ duwei. 38 Nala̱ duwoguali, Farisi o kaha̱ dugube, Yesube dobogo͟͡u bigili mei nale̱ nala̱ duwomo͡u duguomo͡u e̱ fi̱ hiyedo ma̱i̱. 39 Ke̱no͡u si, Hiye Oha̱ e̱moko͡u tobou, Farisi o dia̱ma, ni̱me ni̱ kopebo͡u melekibo͡u be tageto͡u no͡u bigile idi. Duledube sibigi hiyedo dalaye, ke̱no͡u si ni̱ ta bigile idiyo mei. Nebe, ni̱ duledune sibigi dala. Ke̱me ko͡u gue, bima̱i̱ duguo tagadi midiho̱bo͡u, haba midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱bo͡u su̱do ama̱ma̱i̱ dala. 40 Toto͡u degele i o dia̱ma, o bima̱i̱ tageto͡u milo͡u gai o kaha̱ge, haba duledu milo͡u gaiyode tobou. 41 Ke̱no͡u si meleki foudu dala ke̱me o bi mei kedia̱moko͡u solo͡u do ne̱ma. Ni̱ kege degeibasi, ni̱me Godiha̱ dihi̱le kele sibigi ta dalale meiyode tobou.

42 Farisi o dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u. Yobe, ni̱ kasalabo͡u, so͡u bo͡u, segei daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ kefema dogoguemo͡u i olo͡u fe̱i̱ 10 kege dalaguamo͡u be, tano͡u ta mala̱mo͡u, Godiko͡u nele̱ idi. Ha, midiho̱ bolo̱ ilo kelebe ni̱ toto͡u degele idi. Ke̱me do̱u̱do midiho̱bo͡u, Godiko͡u hoho̱ degedi midiho̱bo͡u de. Midiho̱ bolo̱u̱ ke̱ne defe̱i̱do degema. Midiho̱ bolo̱, ni̱ ko͡u degele idi ke̱ne to͡u fogo͡u dama.

43 Farisi o dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u. Yobe, ni̱me egei moso̱ko͡u fologamo͡u be, egei tobolo͡u o ke̱ hafe̱i̱do dege duwogualeno͡u tagale idi, o sasa̱i̱ kedia̱ge ni̱me hu̱bo͡u odade tawamabadomo͡u. Kefegudi sa koko͡u suluguadine, oe ni̱ duguo agali bolofe̱i̱yodele ile ke̱ tagale idiyode tobou.

44 Ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱me tei ko͡u widama wo̱mogo͡u fogou ke̱ sa̱ degei. Obe tageya ko͡u ima haguama dele idiye, ke̱no͡u si sa ke̱me tei widagai sadade tawale idiyo meiyodei.

45 Mosesha̱ kuolo͡u yo du o taha̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u, ko͡u gue tobou, Tisa, na̱ ta̱ kegei ke̱ Farisi o kedia̱moko͡u tobolo͡u be, na̱ eimoko͡u ne bo͡u basia tobolo͡u kehe̱yodei. 46 Yesuha̱ tobou, kuolo͡u yo dulo i o dia̱ma, ni̱o͡u ne tawaibo͡u. Ni̱ bi hagi̱ dege tigama, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ma̱di* ke̱me dia̱ hebele saga̱i̱ meiye, ke̱no͡u si dia̱ hagi̱ ke̱ hebeli ke̱me ni̱o͡u ge ta dogo͡u gulo idiyo mei.

47 Ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o woumo͡u tofigieimo͡u, widagai sa ke̱me ni̱ similolo͡u idi. 48 Ni̱ kege degedi kaha̱ hegilibe, afu ko͡u guai o kedia̱ degedi ke̱me ni̱ne bolo̱yodele ili. Yobe, dia̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ woumo͡u tofigile iye, ke̱no͡u si ifibe ni̱ge widagai sa kelebe similolo͡u idiyode tobou.

49 Kegei kaha̱ degemo͡u, tewe hiyedo o Godiha̱ ko͡u gue ko͡u tobou, a̱ tobo͡u ba, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u kedia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ya, egei tobolo͡u ile. Ke̱no͡u si o kedia̱ge dia̱me ilo kele makoma wouba tofigile. 50 Kegemo͡u, ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱ hebe kasaga̱i̱ molo͟͡ube, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ woumo͡u tofigiei kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u. Yobe, Godiha̱ sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u kelege yomogo͡u mo͡u, obe Godiha̱ dabai degedi o kedia̱ woumo͡u tofigiemo͡u hagulugi ifi kuhe̱. 51 Woumo͡u tofigiemo͡u hagueibe, yomogo͡u dia̱ Abel woumo͡u tolo i kelege tofogo͡u haguabe demo͡u, Sekaraia e̱ wala imo͡u tolo i. Sekaraia, e̱ wala imo͡u tolo ibe, gali sidi moso̱ iloko͡u dalamo͡u, ha Godiha̱ moso̱ iloko͡u dalamo͡u, duo kele wala imo͡u tolo i. A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱me midiho̱ kegei kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡uyode tobou.

52 Kuolo͡u yo dulo i o dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u. Yobe, Godiha̱ ta̱ tawalamo͡u fologadi moso̱ kaha̱ abe ni̱o͡u tefegu dala. Ni̱me moso̱ kodu ta fologadiyo mei, haba oye fologala deimo͡u be, ni̱ge akogulo idiyode tobou.

53 Yesuha̱ kege tobo͡u ma mei degemo͡u, moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u imo͡u, Farisi o kedia̱bo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, e̱moko͡u ta̱e biyamo͡u, ta̱ kagei kagei e̱moko͡u yoduga i. 54 Dia̱ ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱ tefele duguoba, e̱ kuhe ta̱ sa ilamo͡u degele i.

12

Farisi o kedia̱ die ogo͡u gadi midiho̱ koko͡u be ni̱o͡u tawaibo͡u

(Matyu 10:26-27)

1 Yesuha̱ kele dalamo͡u, o su̱u̱do haguasie kefeguomo͡u, o yogo dia̱ kati tageyane tofo͡u tofolo͡u i. Kegemo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u boholo͡u mo͡u tobou, Farisi o kedia̱ die o͡u sidi mola* ke̱me ni̱ mo̱u̱ye. Ke̱me dia̱ ta̱eno͡u bolofe̱i̱ degega suluguadi ke̱ tobolo͡u. 2 Bi olo͡u fe̱i̱ mogogou dala ke̱me habage ko͡u tama̱ degele. Ta̱ olo͡u fe̱i̱ mogogou dala ke̱ne habage tama̱ degeiba, o kedia̱ ko͡u duloba tawale ile. 3 Kegemo͡u, ta̱ ni̱ hulia̱me tobolo͡u i ke̱me, o sasa̱i̱ kedia̱ge agali ko͡u dulo ile. Ta̱ ni̱ moso̱duge amafe̱i̱no͡u tobolo͡u i ke̱me, o kedia̱ge moso̱ tageto͡u tafalaguali hili̱gedo ko͡u tobolo͡u ile.

Obege Godiko͡u no͡u gue̱ degema

(Matyu 10:28-31)

4 Yesuha̱ ko͡u gue tobou, ma̱ mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, o tae ni̱ wouba tolo koko͡u be hobo͡u gue̱ degedama. Ke̱me to͡u no͡u makoma, habage dia̱ degelebe ta dala mei. 5 Ke̱no͡u si o ni̱ gue̱ degelebe a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ Godiko͡u no͡u gue̱ degema. E̱no͡u si o walaba douluko͡u hebele filale̱ nele̱ hiyedo dala. Damale̱do, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u, Godiko͡u no͡u gue̱ degema.

6 Ni̱ tewe, obege dibie sio houyosi kegebe, tei sele dio bolo̱u̱ye mamo͟͡udiye, ke̱no͡u si Godiha̱ge sio huyadefe̱i̱ kedia̱me tano͡u fe̱i̱ ta toto͡u degediyo meido. 7 Ke̱no͡u tefei, Godiha̱ge ni̱ widio towe tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱do ke̱me ko͡u huso͟͡umamo͡u, ni̱ tano͡u tano͡u defe̱i̱do ko͡u tewe dala. Ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Ni̱me sibige̱ hiyedo, sio sisigefe̱i̱ ke̱ gabama felei dala.

Dige dibe Yesuha̱ soso͡u dalayode tobolo͡u be, hobo͡u gue̱ degedame

(Matyu 10:32-33, 12:32, 10:19-20)

8 Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u, a̱me Yesuha̱ soso͡u yode tobo͡u babe, O Kedia̱ Dihiha̱ne Godiha̱ e̱sol o kedia̱moko͡u, o ko͟͡ume ma̱ biyode tobolo͡u. 9 Ke̱no͡u si o koyoha̱ o sasa̱i̱ dihi̱le a̱me Yesuha̱ soso͡u meiyodeibabe, O Kedia̱ Dihiha̱ne Godiha̱ e̱sol o kedia̱moko͡u, o ke̱me ma̱ bi meiyodele.

10 O taha̱ O Kedia̱ Dihi e̱moko͡u ta̱ kasaga̱i̱ dege tobo͡u babe, Godiha̱ge gebe meiyodele. Ke̱no͡u si o koyoha̱ Duo Bolofe̱i̱ huyafe̱i̱ degeibabe, Godiha̱ge midiho̱ ke̱me ta gebe meiyodele mei.

11 O kedia̱ ni̱ wo͡u ma hagua, egei moso̱duge ni̱moko͡u yodugoubabe, hobo͡u gue̱ degedama. Gamani obo͡u, hu̱bo͡u obo͡u kedia̱ dihi̱le koko͡u tefegieba ta̱ salaba degeibane, hobo͡u gue̱ degedama. Haba, ni̱ge, ei kage sima tobolo͡u deba fi̱ hiyedo ma̱dama. 12 Yobe, sawisiei kelegebe, ta̱ ni̱ kage tobolo͡u ke̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱moko͡u ko͡u hehegile kaha̱ degemo͡u.

Ta̱ makaibe selebo͡u o kaha̱ toto͡u degei midiho̱ milou koko͡u ma̱ tobou

13 O sasa̱i̱ su̱do kefei kilege, o taha̱ Yesuko͡u ko͡u gue tobou, Tisa, na̱ ma̱ eye̱ko͡u tobo͡u ba, ele aye teiha̱ bima̱i̱ fileba, ilo kele a̱moko͡u ne̱yede tobou. 14 Ke̱no͡u si Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, kagelou? Koyoha̱ge a̱me nele ta̱ sai fidi oyodema makalou? Nele aye teiha̱ bima̱i̱ ke̱ file ke̱me ma̱ dabai meiyode tobou. 15 Kege tobo͡u mamo͡u, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, bima̱i̱ kagei kagei duguo tagadamabeedei. Bima̱i̱ kaha̱ge ni̱ fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ ta molo͟͡u meiyode tobou.

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ta̱ makai ta tobou, selebo͡u o taha̱ e̱ hebe hai segei folo sibige̱ hiyedo ma̱i̱yodei. 17 Sibige̱ hiyedo mo̱u̱mo͡u, o kaha̱ duguo fima̱i̱, a̱ kagele? A̱me segei dogogulo moso̱be ta mei. 18 Fima̱mo͡u tobou, a̱ ko͡u gue degele, a̱ ma̱ nale̱ segei dogogudi moso̱ olo͡u fe̱i̱ igisemaba, haba moso̱ hiye gehe̱ togogale. Togogamaba, ma̱ segeibo͡u, ma̱ bima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me ma̱ moso̱ ke̱ togogai kodu kefema dogogule. 19 Mei degeba, a̱ mayo͟͡usie ko͡u gue tobolo͡u, a̱ degeiye bolo̱no͡u degei. Ma̱ nale̱ segeibo͡u, ma̱ bima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ bolo̱do dalalebe, sadebe su̱do mei degele kaha̱, a̱me misiholo duwoli, nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u hiyedo nala̱ba, hoho̱bolo͡u duwolo. 20 E̱ kege fimo̱u̱mo͡u, Godiha̱ o koko͡u tobou, na̱me toto͡u degei o. Ifi hulia̱mebe na̱me tolo ile. Ne̱ nale̱bo͡u ne̱ bima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ kefei dalabe, o koyoha̱ molo͟͡u? de yodu. 21 Yesuha̱ haba tobou, bima̱i̱ hiyedo yo͟͡uno͡u kefedi o koko͡u ke̱ saga̱i̱no͡u hagua kogulo. O kegei ke̱me Godiha̱ dihi̱le kele mabo͡u sa̱ degei dala.

Di hagi̱ duguoba, fi̱ hiyedo ma̱dame

(Matyu 6:25-34)

22 Ta̱ makai ke̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalalibe, eibe nale̱ kagei nale̱ deba fi̱ hiyedo ma̱dama. Ni̱o͡u ni̱ to͡u guebo͡u ne, eibe yukuei kagei mala̱ kale̱ deba fi̱ hiyedo ma̱dama. 23 Ni̱ fi̱bo͡u ni̱ to͡u bo͡u debe sibige̱ hiyedo. Bologua̱do daladibe, nale̱ nala̱ idi ke̱no͡u mei. Haba ni̱ to͡u ye bolo̱ degedibe, yukuei ka̱di ke̱no͡u mei. 24 Ni̱ sio kedia̱me tawama. Dia̱me segei sogoma kefegulo idiyo mei. Dia̱ nale̱ dogogudi moso̱ meiye, ke̱no͡u si Godiha̱ dia̱moko͡u nale̱ ne̱di. O ni̱me sibige̱ hiyedo, sio gabama folodo dalagua. 25 O koyo na̱ sa sibige̱ kuoko͡u tofolo͡u koko͡u fi̱ hiyedo mo̱u̱babe, na̱ de sasado dege tofolo͡u? Kegele meido. 26 Ni̱me sa sibige̱ kuoko͡u ta tofousogo tofolo͡u meiye, haba kagemo͡u ni̱ sa sibige̱ bima̱i̱ koko͡u fi̱ hiyedo ma̱ idiya? Kegedama.

27 Ni̱ hebe fi ke̱ defe̱i̱do duguma. Hebe fi kaha̱ge kage folodiya? Dia̱ dabai hiyedo degediyo mei. Yukueine milo͡u diyo mei. Ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, afudo, hiye o Solomonha̱ge yukuei bolofe̱i̱do ke̱no͡u ka̱diye, ke̱no͡u si hebe fiyege Solomonha̱ similou ke̱me gabai dala. 28 Hebe fi Godiha̱ similou ke̱me ifi ko͡u dalaguaye, idiba o taha̱ diafigima, douluko͡u sile. Ni̱ damale̱yodeibe kageimo͡u huyadefe̱i̱ dala? Ni̱me hebe fibe gabai dala kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge ni̱moko͡u yukuei nele̱. 29 Ni̱ge, eibe nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u debe kagei ke̱ nale̱ deba fi̱ hiyedo ma̱dama. 30 Sa ta o kedia̱ bi olo͡u fe̱i̱ kegei ko͡u molo͟͡uyodema ka idi. Ni̱ Ayeha̱ge ni̱ bi kegei ke̱ olo͡u fe̱i̱ mala̱ba, bologua̱do dalale ke̱me e̱ ko͡u tewe. 31 Kegemo͡u, ni̱ge ni̱ Ayeko͡u, na̱ ei wolo͡u dalayede tobo͡u basi, e̱ge bi kegei ke̱ne ni̱moko͡u nele̱yode tobou.

Bi bolofe̱i̱ kefedi midiho̱

(Matyu 6:19-21)

32 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba ko͡u gue tobou, o dia̱ma, ni̱me wai sipsip sa̱ degei, su̱do mei. Ni̱ gue̱ degedama, ni̱ Ayeha̱ ko͡u gue ko͡u tobou, a̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalalebe, ni̱ne wolo͡u dalaleyodei kaha̱ degemo͡u. 33 Ni̱ bima̱i̱ kuoko͡u dala ke̱ sele tiga mo͟͡umaba, sele ke̱ o bi mei o kedia̱moko͡u fima. Ni̱ ye, toto kasaga̱i̱ degediyo mei ke̱ mo͟͡umaba, bi bolo̱ bolo̱ hebenito͡u dala ke̱, ye koko͡u sama. Hebenito͡u be, bi ta mei degediyo mei. Hiyou mo͟͡udi oe ta folo mo͟͡udiyo mei. Matayene ta nale̱ mei. 34 Ni̱ne sa bi bolo̱ bolo̱ dala koko͡u no͡u dalaguale saga̱i̱ degele ile.

Dabai o bolo̱do kedia̱ ama dalaguadi

(Matyu 24:42-44)

35 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba ko͡u gue tobou, ni̱ yukuei ka̱i̱be to̱u̱ dege bolo͡u ma̱ fiyatiye hili̱geba, kama̱i̱ dou migie ama dalaguama. 36 Ni̱me hiye o taha̱ e̱ dabai degedi o sa̱ degei. Die hiye o ke̱me e̱ mogo ta sasa̱i̱ hulo kaha̱ dowo nale̱ nala̱ ili koko͡u i. Fogo͡u imo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ die hiye o ke̱ boholo͡u ma̱ hagualedademo͡u, ama dalagua saga̱i̱, ni̱ne ke̱no͡u tefeleba ama dalaguama. Hiye o kaha̱ haguaba, adiko͡u kogoubabe, dia̱ a totodo so͟͡ugolo͡u ile. 37 Hiye o kaha̱ haguaba, e̱ dabai degedi o kedia̱ yogo͡u gua tieli mei, baha duwoguaba dugubabe, dabai o kedia̱me hoho̱ hiyedo degeleno͡u. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Hiye o kaha̱ e̱ yukuei ka̱i̱ to̱u̱ dege bolo͡u ma̱ fiyatiye hili̱geba, dia̱moko͡u be, ni̱ duwoguaba, a̱ mayo͟͡uno͡u ni̱moko͡u nale̱ nele̱yode tobolo͡u. 38 Hiye o kaha̱ hulia̱medo hagua de, ha, sabiyala degeiba hagua fele̱ de deiye, e̱ dabai degedi o kedia̱ yogo͡u gua tieli mei baha duwoguaba dugubabe, dia̱me hoho̱ hiyedo degeleno͡u.

39 Ni̱ ko͡u gue tawama, moso̱ obo͡u kaha̱ge hiyou mo͟͡udi o taha̱ haguale ke̱me ko͡u tewe debabe, yo͟͡u akoguo tafalaba, hiyou mo͟͡udi o ta fele̱ mei. 40 Ni̱ne defe̱i̱do ama dalaguama. O Kedia̱ Dihi e̱ hagualebe, ni̱ ta tawaiyo mei kelege, e̱ kuhe hagualeyode tobou.

Ta̱ makaibe dabai o bolo̱bo͡u kasaga̱i̱bo͡u koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 24:45-51)

41 Pitaha̱ ta̱ makai ke̱ dulomo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodu, Hiye O, na̱ ta̱ makai ke̱ tobolo͡u be, eimoko͡u no͡u tobolo͡u? Haba, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do tobolo͡u? de yodu. 42 Hiye O Yesuha̱ tobou, o fima̱i̱ bolo̱do, dabai defe̱i̱ bologua̱no͡u degedi ke̱me hiye oyege e̱ dabai o kedia̱ dia dalali, dia̱moko͡u nale̱ yo͟͡u makai kelegeno͡u fiyadeba makale. 43 Kegeba, hiye o kaha̱ ile, boholo͡u ma̱ hagua fele̱ba dugu, dabai dia daladi o kaha̱ dabai bologua̱ degele dalaba dugubabe, dabai dia daladi o ke̱me hoho̱ degeleno͡u. 44 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Hiye oha̱ge e̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱be o kegei kaha̱ dia dalayadeba makale. 45 Ke̱no͡u si, dabai dia daladi o kaha̱ge e̱ hiye obe toto haguale meidade tawaleba, dabai obo͡u, dabai sasa̱i̱bo͡u kedia̱ woma, nale̱ hiyedo nala̱ba, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u de nolu̱gi, fi̱ toto͡u degeibabe, 46 e̱ hiye oha̱ hagualebe, sawisiei e̱ ta tawali mei, aso̱ diho̱ e̱ ta tawali mei kelege haguale. Haguaba, dabai dia daladi o ke̱ bo͡u basiado makoma, damale̱yodele ili mei o kedia̱ sako͡u dogo͡u guba, o kegele i o kedia̱bo͡u de dalale.

47 Damale̱do, dabai o ta e̱ hiye oha̱ tagaibe e̱ ko͡u teweye, ke̱no͡u si e̱me dabai totono͡u degeiyo mei debabe, o kegeli ke̱me, e̱ hiye oha̱ge tigi dofo͡u ye hiyedo wolo. 48 Dabai o tano͡u ta e̱ hiye oha̱ tagai ke̱me ta tewe mei, o kaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, e̱ hiye oha̱ge e̱me tigi dofo͡u ye huyadefe̱i̱ wolo. Damale̱do, o koyoha̱ bi su̱do mo̱u̱ debabe, e̱ bi boholo͡u su̱do nele̱. Hiye Oha̱ o tako͡u bi hiyedo ne̱i̱ debabe, o kaha̱ge o sasa̱i̱ hiyedo dogo͡u gulo nele̱.

Yesuha̱ hagua degeiye, o sasa̱i̱ fi̱ tano͡u mei, fileba bolo̱u̱ degele

(Matyu 10:34-36)

49 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱ hagueibe, sa sibige̱ kuoko͡u dou mala̱ haguei. A̱ tagalibe, dou ke̱me toto fuaba wobolo͡u dalale ke̱ tagali. 50 Ke̱no͡u si ke̱me you, a̱me a̱buko͡u ko͡u tolo ileba hobo͡u. A̱ tolo ke̱me a̱ fafeleya degele ke̱ sa̱ degeino͡u. A̱ ke̱ dia dalali, hagi̱ hiyedo dugulu. 51 Ni̱ge a̱ sa sibige̱ kuoko͡u hagueibe, biyadi ke̱ akogulamo͡u hagueiyade tawale ili? Kege mei. A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. A̱ hagueibe, o sasa̱i̱ fi̱ tano͡u mei, fileba bolo̱u̱ degelamo͡u haguei. 52 Ifi yoma ke̱ ilebe, moso̱ tano͡u kaha̱ soso͡u olo͡u fe̱i̱ houyosi kege kedia̱ dio͟͡usie fileba, ho male̱. Kegeiba kamadia kedia̱ bolo̱u̱ koko͡u ho mo̱u̱ba, haba bolo̱u̱ ke̱diliene kamadia kedia̱moko͡u ho mo̱u̱ba dele ile. 53 Dia̱ duo kile filebe, oe e̱ o dihiko͡u ho mo̱u̱ba, haba e̱ dihiha̱ne e̱ ayeko͡u ho male̱. Sasa̱i̱ye e̱ sasa̱i̱ dihiko͡u ho mo̱u̱ba, haba e̱ dihiha̱ne e̱ adio͡u ko͡u ho male̱. Sobo͡u deye e̱ o dihiha̱ sasa̱i̱ko͡u ho mo̱u̱ba, haba e̱ o dihiha̱ sasa̱i̱ha̱ne e̱ ma̱ha̱ adio͡u ko͡u ho male̱.

Yesuha̱ degegadi kaha̱ yo ke̱me o sasa̱i̱ kedia̱ ta tawale ili mei

(Matyu 16:2-3)

54 Yesuha̱ o sasa̱i̱ su̱do kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, mabi kaha̱ aso̱ mulu̱ya ke̱ fele̱i̱mo͡u duguomo͡u be, kelegeno͡u ni̱ge hue̱i̱be taladiyode tobolo͡u imo͡u, damale̱do hue̱i̱be toulu. 55 Haba ni̱ wi nele̱do kaha̱ aso̱ mulu̱ figiya ke̱ hagumo͡u duguomo͡u be, ifibe aso̱ difi gofo͟͡udo degeleyode tobolo͡u imo͡u, damale̱do aso̱ difi hiyedo degeli. 56 Ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Ni̱ mihi̱bo͡u agudiobo͡u koko͡u dugulo idibe, sa bolo̱ degele saga̱i̱, sa kasaga̱i̱ degele saga̱i̱ ke̱ ko͡u tawale ili. Kageiye, dabai a̱ ko͡u lege degegadi kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ toto͡u degele iya? de yodu.

O taha̱ na̱ ta̱ salaba degeibabe, na̱ e̱bo͡u de hagi̱ ke̱ do̱u̱susu

(Matyu 5:25-26)

57 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, kageimo͡u ni̱ge midiho̱ ni̱o͡u milo͡u ladi ke̱me bolo̱, ha, kasaga̱i̱ de fima̱ iyo mei? 58 O taha̱ na̱ ta̱ salaba wolo͡u ibabe, na̱ aba iligi, toto e̱bo͡u de hagi̱ ke̱ do̱u̱susuyede tobo͡u. Kege ho fogo͡u babe, o kaha̱ na̱ wolo͡u ile, ta̱ sai fidi o koko͡u folouba, haba ta̱ sai fidi o kaha̱ na̱ wolo͡u ile, kasamane o koko͡u folouba, na̱me didio̱ degele. 59 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, na̱ didio̱ degeibabe toto to͡u fogo͡u fogo͡u ile saga̱i̱ mei. No͟͡u kege dalali, didio̱ degei ke̱ telemale̱ kaha̱ dowo ke̱ olo͡u fe̱i̱ sibima mei degeibasi telema̱ ile.

13

O koyoha̱ fi̱ boho͡u ho fogo͡u babe, e̱me makoma mei degele

1 Yesuha̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, o ilo kelege e̱moko͡u tobolo͡u i, sa Galili o ilo kedia̱ gali sile, Godiko͡u ne̱i̱mo͡u, Pailatha̱ e̱ ami o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, o kedia̱ woumo͡u tofigile i. Woumo͡u tofigieimo͡u, die kafeibe gali si tageto͡u so͡u guyode tobolo͡u i. 2 Ta̱ ke̱ susulo imo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue yodu, ni̱ tawalibe, sa Galili o kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱do ke̱ milolo͡u idi kaha̱ degemo͡u, dia̱ kuhe tofigile i? Ni̱ tawalibe, Galili o ilo kelebe midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idiyo mei? 3 Kege meido. A̱ ni̱moko͡u ta̱ do̱u̱do tobo͡u ladi, ni̱ fi̱ boho͡u ho fogo͡u babe, ni̱ne dia̱ makei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele makolo. 4 Nebe, hue̱i̱ hie̱i̱ Siloam hafe̱i̱ dege moso̱ fogoga togomo͡u felei sasado ke̱ gobolo͡u ma̱ fiyamo͡u, o olo͡u fe̱i̱ 18 kege woumo͡u tofigile i. Ni̱ tawalibe, o kedia̱, midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milolo͡u idi kaha̱ge sa Jerusalem o ilo kelebe gabai dala? 5 Kege meido. A̱ ni̱moko͡u ta̱ do̱u̱do tobo͡u ladi, ni̱ fi̱ boho͡u ho fogo͡u babe, ni̱ne dia̱ makei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele makolo.

Ta̱ makaibe hebe kolo ma̱diyo mei koko͡u ma̱ tobou

6 Yesuha̱ ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, o taha̱ kiyou hou e̱ hebe haimiko͡u sogoma fogo͡u ile dala dema, boholo͡u ma̱ hagua fele̱ dugube, hebe kiyoube ko͡u feleiye, ka dugube, sibige̱ ta mali̱ mei dugu. 7 Duguomo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ dabai degedi o koko͡u tobou, na̱ dugu, a̱ kiyou kolo ka haguadibe, sadebe kamadia kege mei degeimo͡u ka haguadiye, sibige̱ ta mali̱ meino͡u dugudi. Kegei degemo͡u, na̱ hebe kiyou ko͟͡u ha muguyedei, mihi̱ kolo gusege ke̱ mo͡u yo͟͡uwa mei degeiye domo͡u. 8 Dabai degedi o kaha̱ sima ko͡u gue tobou, hiye o, yo͟͡u kege tafalali, sadebe tano͡u ta kaha̱ duo kelege a̱ hebe kiyou kaha̱ yelemo͡u mihi̱ dama bologua̱ma, wai bulumakou guabo͡u de tiagewoma fogolo͡u. 9 A̱ fimolu̱be, sadebe ta kaha̱ sibige̱ mo̱u̱babe bolo̱. Sibige̱ ma̱ ho fogo͡u ba hobo͡u, na̱ kuhe ha muguyede tobou.

Misiholo duwodi sawisiei kelege, Yesuha̱ sobo͡u de ta sa̱gi do ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

10 Misiholo duwodi sawisiei kelege, Yesu e̱ egei moso̱ ta koko͡u ile folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegiei. 11 Koko͡u be, sobo͡u de ta, e̱ sa̱gi bale̱ma̱no͡u siadi sobo͡u de, e̱ne kele delei. Duo kasaga̱i̱ye tolo͡u deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 18 kege mei degei, e̱ bale̱ma̱no͡u siadi. 12 Yesuha̱ sobo͡u de ke̱ duguo haguisoumo͡u hagumo͡u, e̱moko͡u ko͡u gue tobou, sobo͡u de, ne̱ sa̱gi dobe a̱ bologuo̱u̱mo͡u, na̱me bolo̱ degeli kuhe̱. 13 Kege tobo͡u mamo͡u, sobo͡u de kaha̱ widileto͡u dobogo͟͡u dogogumo͡u, kelegeno͡u sobo͡u de kaha̱ hagua̱ do̱u̱ dege tofolo͡u mo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogu. 14 Ke̱no͡u si, egei moso̱ dia daladi o kaha̱ gofo͟͡u degei, Yesuha̱ sobo͡u de ke̱ misiholo duwodi sawisiei kelege bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degei kaha̱ degemo͡u. O kaha̱ gofo͟͡u degemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, sawisiei wala̱i̱yosi kege kelegeno͡u dabai degedi. Ni̱ do bologuale̱ tagaibabe, ni̱ kelegeno͡u haguasiema. Misiholo duwodi sawisieibe do bologuale̱ sawisiei meiyode tobou. 15 Kegemo͡u, Hiye O Yesuha̱ sima ko͡u gue tobou, ni̱me ta̱eno͡u tobolo͡u idi o. Misiholo duwodi sawisiei kelegebe, ni̱ olo͡u fe̱i̱ wai moso̱ko͡u ya, wai bulumakoubo͡u, wai do̱kibo͡u fifiyo͡u guema wo͡u ma yamo͡u, dia̱ hue̱i̱ nala̱ idi. 16 Sasa̱i̱ ko͟͡uno͡u si, e̱me Abrahamha̱ e̱ hu̱ti, e̱me Tama̱ha̱ tolo͡u deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 18 kege mei degei. A̱ge e̱me misiholo duwodi sawisiei kelege bologuale̱no͡u, ta̱bo͡u mei. 17 E̱ kege tobo͡u mo͡u, o gofo͟͡u degeli kedia̱ sidifi degele i. O sasa̱i̱ kedia̱no͡u si hoho̱ degele i, e̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ milo͡u golu kaha̱ degemo͡u.

Ta̱ makaibe nale̱ mastet* ho koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 13:31-32; Mak 4:30-32)

18 Yesuha̱ ko͡u gue yodu, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱be kagei? Ta̱ makaibe a̱ge kagei koko͡u ma̱ tobolo͡u? 19 Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱ ke̱me nale̱ mastet ho saga̱i̱ kegei, o taha̱ to͡u ma ile sogoma fogo͡u i saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. Nale̱ mastet hou kaha̱ folomo͡u hiye degemo͡u, hebe sa̱ degei tafalamo͡u be, sio kedia̱ haguasie, hebe kaha̱ go koko͡u bi togolo idiyode tobou.

Ta̱ makaibe o͡u sidi mola koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 13:33)

20 Yesuha̱ haba ko͡u gue yodu, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi midiho̱ kaha̱ ta̱ makaibe a̱ge kagei koko͡u ma̱ tobolo͡u? 21 Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe, o͡u sidi mola sa̱ degei, sasa̱i̱ tae mola ke̱ mala̱, o͡u saga̱i̱ ke̱bo͡u de tiagewoma fogo͡u mo͡u dalali, yo͟͡uno͡u fofamo͡u hiye degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei.

Ni̱ ya, a huyadefe̱i̱ koduno͡u fologama

(Matyu 7:13-14, 21-23)

22 Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u idi aya ke̱ iligi, sa tano͡u tano͡u a figiya dala keleya ke̱ egei hehegiemo͡u i. 23 Aba imo͡u, o taha̱ e̱moko͡u yodu, Hiye O, Godiha̱ge o ilono͡u mamolo͟͡u? E̱ dia̱moko͡u tobou, 24 ni̱ nele̱do dege ka iligi, a huyadefe̱i̱ koduno͡u fologama. A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o su̱do a huyadefe̱i̱ kodu ko͡u falamo͡u degele iliye, ke̱no͡u si dia̱ ta folo saga̱i̱ mei. 25 Moso̱ obo͡u kaha̱ a ko͡u tefegu dalaba, ni̱ hagua bobotigiko͡u tafalaguali, adiko͡u kogaba tobolo͡u, hiye o, eibe a so͟͡ugo͡u yede tobolo͡u ile. Ke̱no͡u si moso̱ obo͡u kaha̱ sima tobolo͡u, ni̱me kili̱ya tie o? A̱ ni̱ tewe meiyode tobolo͡u. 26 Kege tobo͡u ba, ni̱ge e̱moko͡u tobolo͡u, eibe na̱bo͡u de nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u nala̱ ima, na̱ ei sa kileya ke̱ eimoko͡u ko͡u hehegie tobou. 27 Ke̱no͡u si e̱ ni̱moko͡u sima tobolo͡u, a̱ ni̱ tewe mei. Ni̱me kili̱ya tie o? Ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o. Ni̱ olo͡u fe̱i̱do fogo͡u imabeede tobolo͡u. 28 Kelegebe, ni̱ge Abrahambo͡u, Aisakbo͡u, Jekopbo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-obo͡u kedia̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa koto͡u dalaguaba dugulo ile. Ke̱no͡u si, o tae ni̱ fele̱dayedema akoguo hele muguoba, ni̱ gosoloba ni̱ me̱ do͡u gile ile. 29 Kegeiba, o sasa̱i̱ aso̱ haguluyabo͡u, aso̱ mulu̱yabo͡u, figi iloyabo͡u figi iloyabo͡u de olo͡u fe̱i̱ haguasie geleguoba, Godiha̱ wolo͡u daladi sa koto͡u fologa kefeguo duwoguale. Duwoguali, nale̱ nala̱ ile. 30 Ni̱ duma, o ifi habageko͡u dalagua kedia̱me dia̱buko͡u amulo̱ yale. Haba o ifi dia̱buko͡u amulo̱ tafalagua kedia̱me habageko͡u yaleyode tobou.

Yesuha̱ sa Jerusalem o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degei

(Matyu 23:37-39)

31 Kelegeno͡u, Farisi o ilo kedia̱ Yesuko͡u haguasie ko͡u gue tobou, na̱ sa ko͟͡u to͡u fogo͡u, sa ta fogo͡u i, hiye o Herotha̱ge na̱me wouba toloyodili. 32 Yesuha̱ dia̱moko͡u sima ko͡u gue tobou, ni̱ ya, si̱ so koko͡u ko͡u gue tobo͡u ma, na̱ du, ifibo͡u idibabo͡u a̱ duo kasaga̱i̱ igisema, do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degele ile. O͡udababe dabai a̱ degeli ke̱me mei degele. 33 Ke̱no͡u si a̱ sa Jerusalemko͡u ilebe, ifibo͡u idibabo͡u o͡u dababo͡u ile. Yobe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-obe sa tako͡u ge tolo mei. O kegei ke̱me sa Jerusalemko͡u geno͡u tolo ile.

34 Sa Jerusalem o sasa̱i̱, ni̱me o wodi o. Ni̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱me wala imo͡u tofigile i. O Godiha̱ tobo͡u mo͡u ni̱moko͡u haguasiei kedia̱ne, ni̱ igiye wala imo͡u ko͡u tofigile iye, ke̱no͡u si a̱ ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeli. Sio ayomo͡u osobo͡u kaha̱ e̱ dihi tifigiya hayedu kefeguo duwodi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, a̱ge ni̱me ko͡u mo͟͡uma kefegulo tagadiye, ke̱no͡u si ni̱ge ta tagale idiyo mei. 35 Duguma, obe ni̱ sa ko͟͡u makoma mei degeiba, mo͡u yo͟͡uwa kege dalale ke̱me ni̱o͡u ni̱ bino͡u. Ni̱ duma, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ge a̱me haba ta dugulo mei dalali, habage a̱ boholo͡u ma̱ hagubasi, ni̱ a̱ duguoba ko͡u gue tobolo͡u ile,

Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hagulu o ke̱me Godiha̱ dogo͡u guyedeibasi. Buk Song 118:26

14

Yesuha̱ o ta e̱ to͡u fofagai ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

1 Misiholo duwodi sawisiei ta kelege, Yesu e̱ Farisi kedia̱ hiye o ta kaha̱ moso̱ko͡u nale̱ na̱ i. Folo duwomo͡u, dia̱ defe̱i̱do diho̱ fogo͡u deleiguei. 2 Yesuha̱ duwoli dugube, o ta e̱ to͡u fofagai ke̱ hafe̱i̱ kele duwomo͡u dugu. 3 Duguomo͡u, e̱ Farisi o kedia̱bo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, misiholo duwodi sawisiei kelegebe, Mosesha̱ kuolo͡u ko͡u ma̱i̱ye, di o ko͟͡u bologuo̱u̱ba bolo̱ degelebe de bolofe̱i̱? 4 Ke̱no͡u si dia̱ ta tali̱ mei. Kegemo͡u, Yesuha̱ o ke̱ to͡u mo͡u, e̱ do bolo̱ degeimo͡u tobo͡u mo͡u, fogo͡u i. 5 Fogo͡u imo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u yodu, ni̱ o dihi saga̱i̱, wai bulumakou saga̱i̱ kegei ta misiholo duwodi sawisiei kelege ulou dai hue̱i̱ kile fiyoubabe, ni̱ge kage degele? Ni̱ge toto de mala̱ fele̱gale? 6 Ke̱no͡u si dia̱ge ta̱ ke̱me ta sima tobolo͡u ili mei.

Yesuha̱ obege yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeyedei

7 Yesuha̱ dalali dugube, o ilo kele haguasiemo͡u, duwodi bolofe̱i̱do koko͡u no͡u duwogualamo͡u degele imo͡u dugu. Duguomo͡u, e̱ ta̱ makai ta dia̱moko͡u tobou, 8 o taha̱ sasa̱i̱ hulo kaha̱ dowo ke̱ nale̱ kefeguo na̱ diguba ile folobabe, duwodi bolofe̱i̱ koko͡u biyodayedei, duwodi bolofe̱i̱ ke̱me o hu̱bo͡u o taha̱ duwoyedema makai deleiye deba. 9 Kegeligi, o na̱ digu kaha̱ na̱moko͡u, duwodi bolo̱do ko͟͡ume, o hu̱bo͡u kuoko͡u ne̱yede tobo͡u ba, na̱ sidifi dege ile, tobeko͡u do duweiye deba. 10 Kegei kaha̱, o taha̱ nale̱ kefeguo nala̱ba, na̱ digubabe, na̱ ile foloba, tobeko͡u do duwo. Na̱ kege degeibabe, o na̱ digu kaha̱ duguoba tobolo͡u, mogo, na̱ hagua, duwodi bolofe̱i̱ kuoko͡u duwoyede tobolo͡u. E̱ kege tobo͡u babe, o nale̱ nala̱mo͡u kefei kedia̱ dihi̱le koko͡u ne̱ hu̱ hiye degeiba dugulo ile. 11 Yobe, o koyoha̱ yo͟͡u e̱ hu̱no͡u hebele fogubabe, Godiha̱ o ke̱me huyafe̱i̱ degele. O koyoha̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeibasi, Godiha̱ge e̱ hu̱ hebele foguloyode tobou.

O dimoko͡u hebe bolo̱ ta nele̱ saga̱i̱ mei kedia̱moko͡u be, dige bologua̱do degeme

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ digu o koko͡u ko͡u gue tobou, na̱ nale̱ kefeguo nala̱babe, ne̱ mogo dia̱ diguda. Ne̱ eye̱ mala̱ kedia̱ne diguda. Ne̱ hu̱ti obo͡u, selebo͡u o, ni̱ sa tano͡u kedia̱ne hobo͡u diguda, kegeligi dia̱ne habage nale̱ hiyedo kefeguoba, na̱ diguba, na̱ hebe bolo̱ ke̱ boholo͡u mo̱u̱ye deba. 13 Na̱ nale̱ hiyedo kefeguobabe, bi mei obo͡u, abogo͟͡u dobogo͟͡u gula̱i̱ degei obo͡u, ibigidio tofigile i obo͡u, diho̱ du degei obo͡u kedia̱no͡u diguyedei. 14 O kegei kedia̱ nale̱, na̱ ne̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ na̱moko͡u ta boholo͡u nele̱ saga̱i̱ mei debabe, na̱ hoho̱bolo͡u no͡u. Yobe, sawisiei ta, do̱u̱do o sasa̱i̱ tofigiei kedia̱ widaimiko͡u ge hagua̱ gehe̱ degele iba, kelege, Godiha̱ hebe bolo̱do ke̱ na̱moko͡u nele̱yode tobou.

Ta̱ makaibe nale̱ hiyedo kefeguomo͡u nala̱ i koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 22:1-10)

15 Yesubo͡u de nale̱ nala̱ ili o taha̱, ta̱ Yesuha̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u tobou, o sasa̱i̱ Godiha̱ wolo͡u daladi sa koto͡u ge nale̱ kefeguo nala̱ ile kedia̱me hoho̱bolo͡u no͡u. 16 Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, o taha̱ nale̱ hiyedo kefeguo nala̱mo͡u, o su̱do didiguei. 17 Nale̱ kefeguomo͡u, e̱ dabai degedi o koko͡u tobou, na̱ ile, o a̱ afu ko͡u diguo fogou kedia̱moko͡u, nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefei dumu̱yode tobo͡u ba, dia̱ haguamabeedei. 18 Ke̱no͡u si, o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ ta̱ gehe̱ gehe̱ tobolo͡u i. O e̱buko͡u ko͡u gue tobou, a̱ hebe hai sa ta seleye ko͡u mamo̱u̱, ke̱ dugu ilamo͡u. Kegei kaha̱ a̱me na̱bo͡u de ta ile meido. 19 O taha̱ne tobou, a̱ wai bulumakou 10 kege seleye ko͡u mamo̱u̱. A̱ dia̱ hebe hai dabai de degele saga̱i̱ domo͡u wo͡u ma ilamo͡u degeli. Kegei kaha̱ a̱me na̱bo͡u de ta ile meido. 20 Haba o taha̱ne tobou, a̱me sobo͡u ebeleno͡u hu kaha̱ ile mei.

21 Kegemo͡u, dabai degedi o kaha̱ boholo͡u ma̱ hagua fele̱, e̱ hiye o koko͡u dia̱ tobolo͡u i ke̱ tobo͡u mo͡u, e̱ gofo͟͡u hiyedo degei. Gofo͟͡u degemo͡u, e̱ dabai degedi o koko͡u tobou, na̱ totodo o ka i. Na̱ a fisigofe̱i̱ya ke̱bo͡u, hiyeya ke̱bo͡u ile ka sulugi, bi mei obo͡u, abogo͟͡u dobogo͟͡u gula̱i̱ degele i obo͡u, diho̱ du degei obo͡u, ibigidio tofigiei obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u nale̱ nala̱ imabeedema, wo͡u ma haguayede tobou.

22 Kegemo͡u, dabai o kaha̱ ile, o sasa̱i̱ kedia̱ sosogo͡u hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, na̱ tobou saga̱i̱ ke̱me a̱ ko͡u degei. Dia̱ ko͡u hagueiye, ke̱no͡u si moso̱ fegeguli meiyode tobou. 23 Kegemo͡u, hiye o kaha̱ e̱ dabai degedi o koko͡u haba tobou, na̱ sa ko͡u lege tofogo͡u, a hiyeya ke̱bo͡u, hebe hai sako͡u idi aya ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ keleya ke̱, o sasa̱i̱ kamo͡u sulugi duguba, nele̱do dege tobo͡u ma, wo͡u ma hagua. A̱ tagalibe, ma̱ moso̱ ko͟͡ume o sasa̱i̱ye fegeguba dugulo ke̱ tagali. 24 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o a̱ dia̱buko͡u ko͡u digu kedia̱me ma̱ nale̱be ta nala̱ ile mei.

O koyo na̱ Yesu seselababe, defe̱i̱do fima̱maba seseyedei

(Matyu 10:37-38)

25 Yesu e̱ aba i, o sasa̱i̱ su̱do e̱ habage sesele youmo͡u, e̱ boholo͡u mo͡u, dia̱moko͡u tobou, 26 o koyoha̱ a̱moko͡u hagulugi, e̱ aye e̱ adio͡u to͡u fogo͡u ho fogo͡u babe, o ke̱me ma̱ dabai degedi o degele saga̱i̱ mei. Nebe, o koyoha̱ e̱ sasa̱i̱bo͡u, e̱ dihibo͡u, e̱ eye̱bo͡u, e̱ mala̱bo͡u, e̱ owo͡u bo͡u, e̱ bobasibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u ho fogo͡u babe, e̱me ma̱ dabai degedi o degele saga̱i̱ mei. Tabe, yo͟͡u e̱ fima̱i̱ne to͡u fogo͡u ho fogo͡u babe, e̱me ma̱ dabai degedi o degele saga̱i̱ mei. 27 O koyoha̱ e̱ hebe fufuguoma̱i̱ hebeleba, a̱ sese ho fogo͡u babe, o ke̱me ma̱ dabai degedi o degele saga̱i̱ meiyode tobou.

28 Ni̱ o taha̱ moso̱ fogoga sasado dege tagalababe, e̱ moso̱ togolo kaha̱ sele kayedei. Sele huyadefe̱i̱ dugubabe, moso̱ togolo saga̱i̱ mei. Haba sele hiyedo dugubasi, moso̱ togolono͡u. 29 E̱ kege ta degeli mei debabe, e̱ ko͡u moutileye, ke̱no͡u si moso̱ tegei mei degeli mei fogo͡u ba, o su̱doye duguoba, ko͡u gue susuga tobolo͡u ba yilo̱ ile, 30 o ko͟͡umaha̱ moso̱ ko͡u yomogo͡u tegeiye, ke̱no͡u si ta togoulugi mei degeli meiyode tobolo͡u ile.

31 Nebe, hiye o taha̱ ile, hiye o tabo͡u de biyalababe, e̱ fi̱ defe̱i̱do ma̱yedei. E̱ ami o olo͡u fe̱i̱be 10,000 kege, ha, hiye o taha̱ hagualebe, e̱ ami o olo͡u fe̱i̱ 20,000 kege wo͡u ma haguale. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ defe̱i̱do ko͡u gue tawaleba, e̱bo͡u e̱ ami obo͡u kedia̱ biyouba bolo̱ degele, ha, biyolugi, ho o igisele saga̱i̱ mei ke̱ defe̱i̱do tawayedei. 32 E̱ fima̱ dugu, biyouba bolo̱ degele saga̱i̱ mei debabe, ho o ahudo dalaguaba, e̱ yo͟͡u e̱ ami o ilo kele tobo͡u ba ya, ta̱ do̱u̱susumaba, biyolu ke̱ akoguyedei.

33 Nebe, ni̱ o taha̱ yo͟͡u e̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u ho fogo͡u babe, o ke̱me ma̱ dabai degedi o degele saga̱i̱ meiyode tobou.

Yesuha̱ ta̱ makaibe sole kasaga̱i̱ degei koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 5:13; Mak 9:50)

34 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, solebe bolo̱do, ke̱no͡u si sebe mei degeibabe, haba kage degeiye sebe degele? 35 Sole kegei ke̱me kasaga̱i̱. Mihi̱ bologua̱ma boho͡u gueibane, segei hou bologua̱ fologale saga̱i̱ mei. Wai bulumakou guabo͡u de boho͡u gueibane, segei hou fologaba, sibige̱ male̱ saga̱i̱ mei. Sole kegei ke̱me di mo͡u hebesedi. O koyo na̱, kihiyo̱u̱ dalababe, ta̱ ko͟͡u defe̱i̱do duyede tobou.

15

Ta̱ makaibe wai sipsip fogou koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 18:12-14)

1 Gamani sibidi sele kefele idi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi obo͡u kedia̱ Yesuha̱ ta̱ tobolo͡u ke̱ dulamo͡u haguasie kefegulo i. 2 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesu sile̱ma̱ tafalaguamo͡u, Farisi o kedia̱bo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ge gofo͟͡u degemo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡umaha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ mogo degema, dia̱bo͡u de nale̱ na̱diyodele i.

3 Kegemo͡u, Yesuha̱ ta̱ makai ko͟͡u dia̱moko͡u tobou, 4 ni̱ o taha̱ wai sipsip olo͡u fe̱i̱ 100 kege dalaye, tano͡u ta fogo͡u babe, o kaha̱ wai sipsip 99 kege dio̱ nala̱ iba fogo͡u ile, wai sipsip tano͡u fe̱i̱ fogou ke̱ molo͟͡uyodema ka siale. 5 Wai sipsip ke̱ duguo tolo͡u ma̱ hebele hagulugi, hoho̱ hiyedo degele. 6 Hagua, moso̱ko͡u foloba, e̱ mogo dia̱bo͡u, sa ke̱ tie obo͡u kedia̱ haguisouba, haguasie fele̱ga kefeguba, dia̱moko͡u tobolo͡u, ni̱ a̱bo͡u de hoho̱bo͡u me. Ma̱ wai sipsip ta fogo͡u mo͡u ile kolugi duguomo͡u, mala̱ boholo͡u ma̱ haguei kaha̱ dowoyode tobolo͡u. 7 Nebe, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o taha̱ fi̱ boho͡u babe, hebenito͡u ge hiyedo hoho̱bolo͡u ile. Midiho̱ do̱u̱do degedi o olo͡u fe̱i̱ 99 kege dalagua kedia̱ dowo, hebenito͡u ge hoho̱bo͡u dibe huyadefe̱i̱no͡u. O midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o tano͡u taha̱ fi̱ boholo͡u ba, Godiko͡u damale̱yodeibasi, hoho̱ hiyedo degele ile.

Ta̱ makaibe sele dio ta fogou koko͡u ma̱ tobou

8 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, sasa̱i̱ taha̱ e̱ sele dio olo͡u fe̱i̱ 10 kegeye, tano͡u ta fogo͡u babe, e̱ kagele? Sasa̱i̱ kaha̱ kama̱i̱ migieba, kofai tigile kolugi duguoba mala̱basi fogolo͡u. 9 Sele dio ke̱ dugubabe, e̱ mogo dia̱bo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de haguisouba haguasie fele̱ga kefeguba, dia̱moko͡u be, ni̱ a̱bo͡u de hoho̱bo͡u mabeedele, ma̱ sele dio ta kolugi dugu kaha̱ dowoyodele. 10 Nebe, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o tano͡u taha̱ fi̱ boholo͡u ba, Godiko͡u damale̱yodeibasi, e̱sol o kedia̱ hoho̱ hiyedo degele ile.

Ta̱ makaibe o ta e̱ o dihi bolo̱u̱ dala koko͡u ma̱ tobou

11 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, o ta e̱ o dihi bolo̱u̱ dala. 12 Dihi huguli kaha̱ e̱ ayeko͡u ko͡u gue tobou, aye, na̱ you tolo dala ko͡u legebe, bima̱i̱ na̱ a̱moko͡u nele̱ saga̱i̱ ke̱me a̱moko͡u toto ne̱yedei. Kege tobo͡u mo͡u, e̱ ayeha̱ e̱ bima̱i̱ ke̱ kefema, ilo kele dihi hugulife̱i̱ koko͡u file nele̱, haba ilo kelebe dihi wolo koko͡u ne̱i̱. 13 Hiyefe̱i̱ tieli mei, dihi hugulife̱i̱ kaha̱ e̱ bima̱i̱ ke̱ kefema mo͟͡uma, o ilo kedia̱moko͡u sele tiga mo͟͡umamo͡u, e̱ sele ke̱ tolo͡u, sa ahudo tako͡u fogo͡u i. Ile, sa koko͡u folo dalali, midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ olo͡u fe̱i̱ degegamo͡u iligi, sele olo͡u fe̱i̱ na̱i̱ mei degei. 14 E̱ sele mei degeimo͡u, sa kele tie o olo͡u fe̱i̱ hegie hiyedo degele i. E̱ bi olo͡u fe̱i̱do mei degei. 15 Bi mei degeimo͡u, e̱ imo͡u, sa ke̱ tie o taha̱ e̱moko͡u wai dia daladi dabai ne̱i̱. 16 Wai dia dalali dugube, wai kedia̱ giyoli̱ kolo nala̱ imo͡u duguomo͡u, e̱ne nale̱ saga̱i̱ degei. Ke̱no͡u si o tae e̱moko͡u nale̱ ta neli̱ mei.

17 Kegemo͡u, e̱ fi̱ bologua̱ ko͡u gue ma̱i̱, ma̱ ayeha̱ dabai degedi o kedia̱me nale̱ na̱ma tiasigeimo͡u, a̱no͡u si bo͡u basia tioludade tawai. 18 A̱ dafa, ifi ko͡u lege a̱ sa ko͟͡u to͡u fogo͡u, ma̱ ayeko͡u fogo͡u ileba, e̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, aye, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gaibe, Godiko͡u bo͡u na̱moko͡u bo͡u de milo͡u gai ke̱me kasaga̱i̱. 19 A̱me o do̱u̱do mei kaha̱ degeimo͡u, na̱ge a̱me ne̱ dihiyodeda. A̱me ne̱ dabai degedi o degeyede tobo͡u lamo͡u fima̱i̱. 20 E̱ kege fima̱mo͡u, e̱ ayeko͡u boholo͡u ma̱ haguei.

Kegemo͡u, e̱ ayeha̱ e̱ dihi ke̱ aba ahuyado hagumo͡u duguo, solo͡u do hiyedo degeimo͡u, fo̱u̱kua ile, e̱ dihi tolo͡u ma̱ nogo͡u gai. 21 Nogo͡u go͡u mo͡u, dihi kaha̱ e̱ ayeko͡u tobou, aye, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gaibe, Godiko͡u bo͡u na̱moko͡u bo͡u de milo͡u gai ke̱me kasaga̱i̱. A̱me o do̱u̱do mei kaha̱ degeimo͡u, na̱ge a̱me ne̱ dihiyodedayede tobou. 22 Ke̱no͡u si, e̱ ayeha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u tobou, ni̱ moso̱ko͡u ile, ma̱ yukuei bolo̱ sasado ke̱ toto mala̱ haguaba, ma̱ dihiko͡u ka̱gima. Dobogo͟͡u makane e̱ dobogo͟͡uko͡u ka̱gieba, tamakane e̱ abogo͟͡uko͡u ka̱gimabeedei. 23 Wai bulumakou wili dala̱i̱do ke̱ne wolo͡u hagua walaba, di olo͡u fe̱i̱ nala̱ba hoho̱bo͡u mebeede tobou. 24 Yobe, ma̱ dihi ko͟͡ume ko͡u tolo iye, ke̱no͡u si ifi e̱me gehe̱ dege hagua fele̱i̱mo͡u dugulu. E̱me ko͡u fogouye, ke̱no͡u si ifi di e̱ boholo͡u ma̱ hagumo͡u dugulo iliyode tobou. Kege tobo͡u mamo͡u, dia̱ nale̱ hiyedo milo͡u ma nala̱mo͡u hoho̱bolo͡u i.

25 Kegeimo͡u, wolo dihi kaha̱ hebe haimiko͡u dabai degema fogo͡u hagulugi, moso̱ hafe̱i̱ degeimo͡u dube, die̱ feilemo͡u hobolo͡u uwo degele imo͡u du. 26 E̱ ke̱ dulomo͡u, dabai degedi o ta haguisamo͡u ko͡u gue yodu, dia̱me ke̱i̱ degele iya? dei. 27 Dabai degedi o kaha̱ tobou, ne̱ mala̱be boholo͡u ma̱ hagua fele̱i̱mo͡u, ne̱ ayeha̱ wai bulumakou wili dala̱i̱do ke̱ wei, ne̱ mala̱be bolo̱no͡u dala dema hagua fele̱i̱ kaha̱ degemo͡u. 28 Wolo dihi kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, moso̱du folobe dafai. Dafoumo͡u, e̱ ayeha̱ migilemo͡u, himi̱mamo͡u, na̱ gofo͟͡u degedayede tobou. 29 Ke̱no͡u si, e̱ e̱ ayeko͡u sima tobou, a̱ sadebe su̱u̱do ne̱ dabai mo͡u yo͟͡uwa degedi. A̱ ne̱ ta̱ ta gobo͡u diyo mei. Ke̱no͡u si na̱ a̱moko͡u be wai meme wili ta wala ne̱i̱mo͡u, a̱ ma̱ mogo dia̱bo͡u de hoho̱bolo͡u nala̱ idiyo mei. 30 Ne̱ dihi kamaha̱ge o hiyou suluguadi sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalali, ne̱ sele olo͡u fe̱i̱ na̱ma mei degei. Ke̱no͡u si e̱ boholo͡u ma̱ hagua fele̱i̱mo͡u be, na̱ ne̱ wai bulumakou wili dala̱i̱do ke̱ wala ne̱i̱mo͡u nala̱mo͡u hoho̱bolo͡u ili kaha̱ a̱ dafouluyode tobou.

31 Kegemo͡u, e̱ ayeha̱ dihi wolo koko͡u tobou, ma̱ dihi, na̱me sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱bo͡u deno͡u dala. Kegei degemo͡u, ma̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡ume ne̱ bino͡u. 32 Ifisi, da hoho̱bo͡u mebeedei. Yobe, ne̱ mala̱ ko͟͡ume ko͡u tolo iye, ke̱no͡u si ifi e̱ gehe̱ dege hagua fele̱i̱mo͡u da dugulu kuhe̱. E̱me ko͡u fogouye, ifisi e̱ boholo͡u ma̱ hagua fele̱i̱yode tobou.

16

Ta̱ makaibe dabai dia daladi o kaha̱ bi ulu mala̱ i ke̱ do̱u̱susu koko͡u ma̱ tobou

1 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, selebo͡u o taha̱, e̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me e̱ dabai degedi o ta kaha̱ dia daladi. Dia dalamo͡u, o ilo kelege selebo͡u o koko͡u haguasiemo͡u, ne̱ dabai dia daladi o kaha̱ge ne̱ bima̱i̱bo͡u ne̱ selebo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ hiyouye nolu̱yode tobolo͡u i. 2 Kegemo͡u, selebo͡u o kaha̱ e̱ dabai dia daladi o ke̱ haguisoumo͡u, hagumo͡u, ko͡u gue yodu, a̱ na̱ degedi ta̱ uwo ke̱ dulube kage? Na̱ ile, ma̱ bima̱i̱ na̱ dia dala ke̱ huso͟͡umaba nala̱gayedei. Huso͟͡uma nala̱gama mei degeibabe, na̱me ma̱ dabai dia daladi o kegeno͡u dalale meiyode tobou.

3 Kegemo͡u, dabai dia daladi o kaha̱ yo͟͡usie ko͡u gue yodu, a̱me kage degele? Ma̱ hiye oha̱ a̱ dabai tele filala̱mo͡u degeli. Dabai ta degelebe, a̱me nele̱ mei kaha̱, mihi̱ dale saga̱i̱ mei. Haba sele hawaga sialebe, a̱ sidifi degeliyode tobou. 4 A̱ degelebe ise tawali. Kegeibasi, hiye o kaha̱ a̱ tele filo̱u̱ba, o ilo kedia̱ a̱ die moso̱ko͡u wolo͡u fologaba, a̱moko͡u nale̱ nele̱ ileyode tawai. 5 Kegemo͡u, o kaha̱ sele ulu mala̱ i kedia̱ olo͡u fe̱i̱ haguisoumo͡u, o taha̱ e̱buko͡u hagua fele̱i̱. Fele̱i̱mo͡u, dabai dia daladi o kaha̱ e̱moko͡u yodu, na̱ ma̱ hiye oha̱ bi ulu mo̱u̱be olo͡u fe̱i̱ kage molo̱u̱? 6 E̱ tobou, a̱ gusege hue̱i̱ dou sai olo͡u fe̱i̱be 100 kege mo̱u̱yodei. Kegemo͡u, dabai dia daladi o kaha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ bi ulu mo͟͡udi kuguo ko͟͡u mala̱ba duwoli, 50 kegeno͡u toto nala̱yede tobou. 7 Haba o ta hagua fele̱i̱mo͡u, e̱moko͡u ne yodu, na̱ bima̱i̱ ulu mo̱u̱be olo͡u fe̱i̱ kage molo̱u̱? E̱ tobou, a̱ nale̱ segei sai olo͡u fe̱i̱be 100 kege mo̱u̱yodei. Kegemo͡u, dabai dia daladi o kaha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ bi ulu mo͟͡udi kuguo ke̱ mala̱ba, 80 kege ke̱no͡u nala̱yede tobou.

8 Kegemo͡u, selebo͡u hiye o kaha̱ e̱ dabai dia daladi o kasaga̱i̱ koko͡u tobou, bolo̱do, na̱me fi̱ gofo͟͡udo o, no͟͡usie dogo͡u gudi teweyodei. Damale̱do, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱ sesele yadi kedia̱me dio͟͡u die fi̱ gofo͟͡uya ke̱ dio͟͡usie dogo͡u gule idi. Hiye Oha̱ hoho̱ya ke̱ sesele yadi kedia̱me dio͟͡u die fi̱ gofo͟͡uya ke̱ dio͟͡usie ta dogo͡u gule idiyo meiyode tobou.

9 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, sa sibige̱ kaha̱ seleye ni̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mogo degemabeedei.* Kegeba, seleye wolo͡u daladi ke̱ mei degeibasi, Godiha̱ ni̱ wo͡u ma ileba, e̱ moso̱ tofousogo tofo͡u di koko͡u fologaleyode tobou.

10 O koyoha̱ bima̱i̱ huyadefe̱i̱ dia daladi ke̱ hiyouye mo͟͡ubabe, bi hiyene nebe kege degele. Haba, o koyoha̱ bima̱i̱ huyadefe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do dia dalababe, bi hiyene e̱ bologua̱do dia dalale. 11 Ni̱ sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ sele ke̱me defe̱i̱do ta dia daladiyo mei debabe, o taege ni̱moko͡u, ni̱ Godiha̱ bi bolo̱do ke̱ dia dalayedele saga̱i̱ mei. 12 Ni̱ o taha̱ bima̱i̱ ke̱ defe̱i̱do dia dala ho fogo͡u babe, o koyoha̱ge ni̱o͡u ni̱ biyodema ni̱moko͡u nele̱?

13 Dabai degedi o tano͡u e̱ge hiye o bolo̱u̱ye dabaibe degele saga̱i̱ mei. Kege degeibabe, hiye o ta ke̱ dafama, ta koko͡u no͡u hoho̱ degele. Hiye o ta kaha̱ tobolo͡u be ta dulo milo͡u diyo mei, hiye o ta kaha̱ tobolo͡u no͡u dulo milo͡u di. Nebe, ni̱me Godiha̱ hayedubo͡u, sele hayedubo͡u de dalale saga̱i̱ mei.

Yesuha̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, Godiha̱ wolo͡u dalale kaha̱ ta̱bo͡u de hehegiei

14 Farisi o kedia̱me sele tagale idi kaha̱ degemo͡u, dia̱ Yesuha̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, susuga tobolo͡u i. 15 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ge o sasa̱i̱ye ni̱me midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u di oyode tawale ile ke̱ tagale iliye, Godiha̱ge ni̱ duledu dala ke̱me e̱ tewe. O sasa̱i̱ye duguo bolofe̱i̱yodili ke̱me Godiha̱ dugulube bolofe̱i̱ mei, kasaga̱i̱ dugulu.

16 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ta̱bo͡u ke̱me obe hehegie tobo͡u mo͡u haguabe demo͡u, Jon fafeleya degedi o e̱ tama̱ degei. Tama̱ degemamo͡u, kelege ta̱ uwo bolofe̱i̱, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ta̱ kamaha̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefemo͡u haguabe demo͡u, ifine kegeno͡u dala. O olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ wolo͡u daladi sa kodu fologaleyodema nele̱ hiyedo degele ili.

17 Agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degele. Ke̱no͡u si Godiha̱ kuolo͡u ta̱be huyadefe̱i̱ne ta mei degele mei. E̱ nala̱gai olo͡u fe̱i̱ ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale.

Yesuha̱ obe sobo͡u hulomo͡u hiyafogo͡u di kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Matyu 5:31-32, 19:9; Mak 10:11-12)

18 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, o koyoha̱ e̱ sobo͡u hiyafogo͡u ba, haba sobo͡u ta hubabe, e̱me sobo͡u hiyouye molo͟͡u. Haba sobo͡u, oe hulomo͡u hiyafogou ke̱ne o taha̱ hubabe, e̱ne hiyouye molo͟͡u.

Yesuha̱ selebo͡u obo͡u, Lasarusbo͡u dilie degei kaha̱ ta̱ ke̱ susulo tobou

19 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, afudo selebo͡u o ta delei. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be e̱ yukuei bolo̱do, we̱i̱ degeibo͡u, fo̱ degeibo͡u de ka̱di. E̱me nale̱ bolo̱dono͡u na̱di. 20 Haba selebo͡u o kaha̱ moso̱ adiko͡u be bi mei o taha̱ tiladi. E̱ hu̱be Lasarus. E̱ to͡u olo͡u fe̱i̱be do soso͡u no͡u. 21 Do o kaha̱ tilalibe, selebo͡u o kaha̱ nale̱ nolu̱gi, fi fiyasigeiba nale̱yode fima̱i̱. Fima̱ tilamo͡u be, soye haguasie, e̱ do fiya̱ idi.

22 Kegemo͡u, Lasarus e̱ tolo imo͡u, Godiha̱ e̱sol o kedia̱ haguasie, e̱ mala̱ ya, Abrahamha̱ duwo koko͡u dogogulo i. Selebo͡u o ke̱ne tolo imo͡u, oe wida i. 23 Wida imo͡u, o tofigiei kedia̱ sabeko͡u mulo̱ tafalali, do hiyedo dugu. E̱ tafalali daladugube, Abraham ahudo tafalamo͡u dugu. Lasarus e̱ne Abrahambo͡u de dalamo͡u dugu. 24 Abraham dalamo͡u duguomo͡u, selebo͡u o kaha̱ haguisamo͡u ko͡u gue tobou, aye Abraham, na̱ge a̱me solo͡u do degeba, Lasarus tobo͡u ba, e̱ dobogo͟͡u hue̱i̱liko͡u muguoba hagua, ma̱ iko͡u kuguba, kulio degeleyodei. A̱me douye no̱u̱mo͡u do hiye folodo dugulu.

25 Abrahamha̱ e̱ ta̱ sima tobou, dihi, na̱ sa sibige̱ko͡u sosou dalalibe, bi bolofe̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me na̱no͡u mo͟͡udi ke̱ fima̱ba tawayedei. Lasarus e̱me bo͡u basiano͡u deleiye, ifibe e̱me heme̱guo dala kuhe̱. Haba na̱no͡u si do hiye dugulu. 26 Haba tabe ko͡u gue, eimoko͡u bo͡u, ni̱moko͡u bo͡u duo kelebe, Godiha̱ ulou sasado kaha̱ akogu dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, o kuoko͡u tafalagua eige ni̱moko͡u ile saga̱i̱ mei. Haba ni̱ o tane eimoko͡u haguale saga̱i̱ meiyode tobou.

27 Kegemo͡u, selebo͡u o kaha̱ tobou, aye, na̱ Lasarusko͡u tobo͡u ba, ma̱ ayeha̱ moso̱ko͡u iyede tobo͡u, 28 ma̱ mala̱ dia̱ olo͡u fe̱i̱be houyosi kege dala kaha̱ degemo͡u. Na̱ Lasarus tobo͡u ba ile, dia̱moko͡u egei tobo͡u ba, dia̱ dulo damale̱yodele ile. Kegeligi, dia̱ne haguasie, sa kuoko͡u do hiyedo a̱ dugulu saga̱i̱ ke̱ duguye deba. 29 Abrahamha̱ e̱ ta̱ sima tobou, dia̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ ta̱ ke̱bo͡u de dala. Dia̱me dio͟͡u ke̱ duloba sesele ile. 30 Selebo͡u o kaha̱ tobou, aye Abraham, kege meido. Ke̱no͡u si o ta ko͡u tolo i kaha̱ hagua̱ma ile foloba tobo͡u basi, dia̱ fi̱ boholo͡u ba, damale̱yodele ileyode tobou.

31 Haba Abrahamha̱ tobou, dia̱me Mosesha̱ ta̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ ta̱bo͡u de dulo i ho fogo͡u babe, o ko͡u tolo i kaha̱ hagua̱ma ile tobo͡u bane, dia̱ ta dulo ile meiyode tobou.

17

Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge damale̱yodei ke̱ makodi

(Matyu 18:6-7, 21-22; Mak 9:42)

1 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, sa sibige̱ midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱, o sasa̱i̱ tefele duguba fiyasigile ke̱me ni̱ ta akogulo saga̱i̱ meiye, ke̱no͡u si o midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ hehegiedi e̱no͡u si tawaibo͡u. 2 O kaha̱ degeiye, Godiha̱ dihi ta ile, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, o ke̱me oye igi hiyedo ta, e̱ gabagiko͡u tigama, ta̱leko͡u hebele muguba tolobe bolofe̱i̱. Ke̱me hebe hiye mei. Hebe Godiha̱ nele̱be hiyedo folodo. Kegei degemo͡u, ni̱o͡u ne tawaibo͡u.

3 Na̱ dugu, ne̱ mogo taha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, e̱moko͡u egei tobo͡u yedei. Haba e̱ fi̱ boho͡u babe, na̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milo͡u di ke̱me gebe meiyode tobo͡u yedei. 4 Sawisiei tano͡u fe̱i̱ duo kelege, e̱ na̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege milo͡u maba, haba dioyosi kege hagua tobolo͡u, a̱ fi̱ bohouyode tobo͡u babe, na̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milo͡u gai ke̱me gebe meiyode tobo͡u yedei.

Godiko͡u damale̱yodedi midiho̱ ke̱ Yesuha̱ tobou

5 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ge Hiye Oko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ge ei na̱moko͡u damale̱yodei ke̱ hiye degeyedele i. 6 E̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ damale̱yodeibe nale̱ mastet ho saga̱i̱ huyadefe̱i̱ kegei dalali, ni̱ hebe ko͟͡u tafala ke̱ tobo͡u ba, e̱ duloba, e̱ tefe tegilema̱ fele̱ ile, to̱ hiye kaha̱ duledu tafalaba duguloyode tobou.

Yesuha̱ge midiho̱, dabai degedi oe degele ke̱ tobou

7 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ kile hiye o taha̱ e̱ dabai degedi o ta dala, hebe hai dabai degedi o saga̱i̱, wai sipsip dabai degedi o saga̱i̱ kegei. Hiye o kaha̱ e̱moko͡u tobo͡u ba ile, dabai degeligi, habi kelege fogo͡u hagua, moso̱ko͡u fele̱i̱babe, hiye o kaha̱ge e̱moko͡u be, hagua duwoli nale̱ na̱yede tobolo͡u mei. 8 A̱ tawalibe, hiye o kaha̱ge e̱ dabai degedi o koko͡u be ko͡u gue tobolo͡u, na̱ ma̱ nale̱ milo͡u ma ne̱yedele. A̱ nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u na̱ma mei degeiba, ise no͟͡une nale̱ kuhe na̱yede tobolo͡u. 9 Dabai o kaha̱ e̱ hiye oha̱ ta̱ ke̱ dulo milo͡u gama fogo͡u babe, e̱ hiye oha̱ge e̱moko͡u ta bolofe̱i̱yode tobolo͡u mei. 10 Nebe, ni̱ne ke̱no͡u tefele. Godiha̱ ni̱moko͡u e̱ dabai degemabeedeiba, dabai ke̱ degema mei degeibabe, ni̱ ko͡u gue tobo͡u ma, eibe dabai o bolo̱ mei. Eige dabai na̱ tobou ke̱no͡u degele iyode tobo͡u mabeedei.

Yesuha̱ dobo doye tou o olo͡u fe̱i̱ 10 kege bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i

11 Kegemo͡u, Yesu e̱ sa Jerusalemko͡u iligi, sa Samariabo͡u Galilibo͡u weleiya ke̱ i. 12 Iligi, sa huyadefe̱i̱ ta falamo͡u degeligi dugube, o dobo doye tou olo͡u fe̱i̱ 10 kege haguasieimo͡u dugu. Dia̱ haguasie ahu saga̱i̱ dege tefeleiguei. 13 Tafalaguali, hili̱gedo ko͡u gue haguisa tobolo͡u i, Hiye O Yesu, na̱ge eibe solo͡u do degeyedele i. 14 Yesuha̱ dia̱ duguomo͡u ko͡u gue tobou, ni̱ yaba, ni̱ to͡u be mogo͡u du daladi o kedia̱moko͡u hehegiemo͡u imabeede tobo͡u mo͡u, dia̱ yolugi, ali duo die do bolo̱ degele i. 15 O tano͡u ta kaha̱ e̱ to͡u bolo̱do degeimo͡u duguomo͡u, e̱ boholo͡u ma̱ hagulugi, hoho̱bolo͡u mo͡u, Godiha̱ hu̱ hili̱gedo hebele foguo tobo͡u mo͡u haguei. 16 E̱ hagua, Yesuko͡u fele̱ hafe̱i̱ degemo͡u, yubu sugulo fiya, miye duwoli, e̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobou. O ke̱me sa Samaria o. 17 Yesuha̱ tobou, a̱ge o olo͡u fe̱i̱ 10 kege ni̱me bolo̱ degeidade tawali. Ke̱no͡u si o deseyosi kege kedia̱me kili̱ya dala? 18 O ilo kedia̱me kadegeimo͡u boholo͡u ma̱ hagua, Godiha̱ hu̱ hebele foguyo mei? O sa a̱i̱ko͡u tie ko͟͡umaha̱no͡u si boholo͡u ma̱ hagua, Godiko͡u bolofe̱i̱yodili kuhe̱. 19 E̱ o koko͡u tobou, na̱ hagua̱ba fogo͡u i. Na̱ damale̱yodei kaha̱no͡u be ne̱ do bolofe̱i̱ degei kehe̱.

O Kedia̱ Dihi a̱me tama̱ko͡u tafalaba dugulo ile

(Matyu 24:23-28, 37-41)

20 Farisi o kedia̱ Yesuko͡u yodu, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱me dige koboge dugulo ile? Yesuha̱ die ta̱ ke̱ sima tobou, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱me ni̱ ta duguo tawale saga̱i̱ mei. 21 Obege Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me ko͡u le dala kuhe̱yode ta tobolo͡u ile saga̱i̱ mei. Haba kugule dala kugehe̱yode ta tobolo͡u ile saga̱i̱ mei. Yobe, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi ke̱me ni̱o͡u mako͡u dala kaha̱ degemo͡u.

22 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, habagebe ni̱ge O Kedia̱ Dihi e̱ dugulo saga̱i̱ degele ileye, ke̱no͡u si ni̱ ta dugulo ile mei. 23 Kegeiba, o ilo kelege tobolo͡u gi, duguma, e̱me ko͡u le dalayodeiba, ha, ilo kelege e̱me kugule dalayodeibabe, hobo͡u ta dulo sesega idamabeedei. 24 Yobe, O Kedia̱ Dihi e̱ hagubabe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do dugulo ile. Damale̱do, dibie bila no̱u̱mo͡u be, sa sa olo͡u fe̱i̱ dugulo idi saga̱i̱ kegei, O Kedia̱ Dihi e̱ hagualene, ke̱no͡u tefeiba dugulo ile. 25 Ke̱no͡u si ke̱me habage. E̱buko͡u be, Godiha̱ e̱moko͡u tobo͡u ba ile, do hiyedo duguba, ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ tobeko͡u mugumabadomo͡u.

26 Kegeba, o sasa̱i̱be Noaha̱ dalamo͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dalaguali, O Kedia̱ Dihi e̱ hagualadi ke̱me ta tawale ile mei. 27 Noaha̱ tefelei kelegebe,* o sasa̱i̱ye nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u nala̱ idi. Obene sasa̱i̱ hulo idi. Dia̱ kegega degele iligi dugube, Noabe mosole foudu foloumo͡u dugulo i. Kelegeno͡u, to̱ giho̱u̱ hiyedo kaha̱ haguamo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ woma mei degei. 28 Ke̱no͡u tefeibe, Lot e̱ tefelei kelegene,* o sasa̱i̱ye nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u nala̱, bi tiga mala̱, hebe hai segei hou sogoga, moso̱ togoga dele i. 29 Ke̱no͡u si Lot e̱ sa Sodom to͡u fogo͡u mo͡u fogo͡u i kelegeno͡u be, doubo͡u, kasele igi difi hiyedo ke̱bo͡u de agudileto͡u ge hue̱i̱ baga tolo migilemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ douye no̱u̱mo͡u, tofigile hobogou. 30 Kegemo͡u, O Kedia̱ Dihi e̱ haguale kelegene, nebe ke̱no͡u tefeiba dugulo ile.

31 Sawisiei, O Kedia̱ Dihi e̱ haguale kelegebe, o ta e̱ moso̱ meleyato͡u duwobabe, mulo̱ba, e̱ moso̱du bi ta mo͟͡u foloda. Nebe, o ta e̱ hebe haimiko͡u dalabane, o kaha̱ge haba boholo͡u ma̱ ile, moso̱ko͡u e̱ bi ta mo͟͡u ile mei. 32 Ni̱ge Lotha̱ sasa̱i̱ha̱ degei ke̱ fima̱ba tawama.* 33 O koyoha̱ e̱ fi̱ ke̱ yo͟͡uno͡u tolo͡u subabe, e̱ fi̱ ke̱me mei degeiba, tolo ile. Ha o koyoha̱ yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ke̱no͡u tolo͡u sia ho fogo͡u basi, e̱ iligi toubabe, o ke̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u.

34 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, O Kedia̱ Dihi e̱ haguale kelegebe, hulia̱me, moso̱ ta koko͡u o bolo̱u̱ye tiei dalababe, Godiha̱ge tano͡u molo͟͡ugi, tabe fogolo͡u. 35-36 Sasa̱i̱ bolo̱u̱ye o͡u ga tafalaguababe, Godiha̱ge tano͡u molo͟͡ugi, tabe fogolo͡u yode tobou. 37 Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u ko͡u gue yodulo i, Hiye O, ke̱ tama̱ degelebe kili̱ya? E̱ tobou, o tofigiei tilagua sa kelebe, sio mo͡u siye haguasie kefele ileyodei.

18

Ta̱ makaibe kuei sasa̱i̱ taha̱ ta̱ sai fidi o kaha̱ e̱ dogo͡u guyadomo͡u yodugai koko͡u ma̱ tobou

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ta̱ makai ta toboube, dia̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u dalagualibe, diho̱ baga̱ tobolo͡u hobo͡u dafa idamabadomo͡u. 2 E̱ ko͡u gue tobou, sa ta koko͡u be, ta̱ sai fidi o ta dala. E̱me Godiha̱ hayedu daladiyo mei. Haba o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne ta solo͡u do degediyo mei. 3 Sa kilebe kuei sasa̱i̱ ta dala. E̱ hagua, ta̱ sai fidi o koko͡u be, o a̱moko͡u hagi̱ degei ke̱me na̱ge ta̱ sayede tobo͡u di. 4 Yomogoube, ta̱ sai fidi o kaha̱ge sasa̱i̱ ke̱ dogo͡u gulobe dafadi. Kegemo͡u, ta sawisiei, e̱ yo͟͡usie tobou, a̱me Godiha̱ hayedu ta daladiyo mei, haba o sasa̱i̱ne solo͡u do degediyo meiye, 5 ke̱no͡u si kuei sasa̱i̱ kaha̱ge a̱moko͡u hiyedo hagua yodudi kaha̱ degemo͡u, a̱ e̱ dogo͡u guoba, e̱ hagi̱ ke̱ ta̱ saiko͡u do̱u̱susuma mei degele. Kegeligi, e̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱ e̱ hagi̱ ta̱ ke̱ a̱moko͡u hagua tobo͡u ye deba.

6 Hiye O Yesuha̱ kege tobo͡u mamo͡u, dia̱moko͡u tobou, ni̱ge ta̱ sai fidi o kasaga̱i̱ kaha̱ tobou ke̱me tawamabeedei. 7 Nebe, o sasa̱i̱ Godiha̱ yo͟͡u e̱ bi makai kedia̱ e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ge dia̱ dogo͡u guoba, die hagi̱ ke̱ do̱u̱susulo. Dia̱ agalibo͡u hulia̱mebo͡u olo͡u fe̱i̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u dalababe, e̱ dia dalale mei, totono͡u dogo͡u gulo. 8 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, e̱ge dia̱me toto dogo͡u guoba, die hagi̱ ke̱ do̱u̱susulo. Ke̱no͡u si, O Kedia̱ Dihi e̱ hagua dugulobe, o sasa̱i̱ kedia̱me e̱moko͡u de damale̱yodei dugulo? Ha, damale̱yodili mei dugulo? de yodu.

Ta̱ makaibe o bolo̱u̱ dilie Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i koko͡u ma̱ tobou

9 O ilo kedia̱ge dio͟͡u dia̱me do̱u̱do o, haba o ilo kelebe bolofe̱i̱ meiyode tawale idi. O kegele i kedia̱moko͡u Yesuha̱ ta̱ makai ta ko͡u gue tobou, 10 o bolo̱u̱ dilie diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u, Godiha̱ moso̱ko͡u yai. Tabe Farisi o. Tabe gamani sibidi sele kefedi o. 11 Farisi o e̱ folomo͡u, fi̱yeno͡u ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, Godi, a̱me o ilo kedia̱ sa̱ degei mei kaha̱ degemo͡u, a̱ na̱moko͡u bolofe̱i̱yodili. Dia̱me hiyou mo͟͡udi o, midiho̱ do̱u̱do mei milo͡u ga idi o. Haba ilo kelebe sasa̱i̱ hiyouye mala̱ idi. A̱no͡u si kege degediyo mei. Gamani sibidi sele kefedi o ko͟͡une, a̱me e̱ saga̱i̱ mei, a̱ sele hiyouye mo͟͡udiyo mei kaha̱ degemo͡u. 12 Fula olo͡u fe̱i̱ kaha̱ duo kelege a̱ sawisiei bolo̱u̱ makamo͡u be, nale̱ kuolo͡u dogoguomo͡u, diho̱ baga̱ tobo͡u di. Bi olo͡u fe̱i̱ a̱ mo͟͡udibe kefema dogoguemo͡u i olo͡u fe̱i̱ 10 kege dalaguamo͡u be, tano͡u ta mala̱mo͡u, na̱moko͡u ne̱diyode tobou. 13 Ke̱no͡u si o gamani sibidi sele kefedi e̱me ahu dege tafalali, sidifi dege wo sugua̱ma fiyamo͡u, bilie̱ko͡u fafa̱mo͡u Godiko͡u ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, Godi, a̱me midiho̱ kasaga̱i̱ degedi o. Na̱ a̱ habagugueguyede tobou.

14 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, gamani sibidi sele kefedi o ke̱ moso̱ko͡u imo͡u, Godiha̱ dugube, e̱me do̱u̱do o dalamo͡u dugu. Ha, o tabe ta do̱u̱do dalamo͡u duguli mei. Yobe, o koyoha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱no͡u hebele fogubabe, Godiha̱ge o ke̱me huyafe̱i̱ degele. O koyoha̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeibasi, Godiha̱ge e̱ hu̱ hebele fogulo.

Yesuha̱ge sisigo̱be e̱moko͡u haguasiemabeede tobou

(Matyu 19:13-15; Mak 10:13-16)

15 O sasa̱i̱ kedia̱ die dihi sisigefe̱i̱ ke̱ne Yesuha̱ kugugueyadomo͡u mo͟͡uma haguasiei. Ke̱no͡u si e̱ dabai degedi o kedia̱ ke̱ duguomo͡u gofo͟͡u dege tobolo͡u i. 16 Kegemo͡u, Yesuha̱ sisigo̱ kedia̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ge sisigo̱ kedia̱me hobo͡u akogudama. To͡u fogo͡u ba, dio͟͡u a̱moko͡u haguamabeedei. O sasa̱i̱ koyobe sisigo̱ ko͟͡u sa̱ degei dala ke̱me Godiha̱ wolo͡u dalayode tobou. 17 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O koyo na̱ dihi huyadefe̱i̱ ke̱ baga ho fogo͡u babe, Godiha̱ wolo͡u dalale sa koko͡u be na̱ ta folo meiyode tobou.

Hiye o bibo͡u kaha̱ Yesubo͡u de ta̱ kei

(Matyu 19:16-30; Mak 10:17-31)

18 Kegemo͡u, hiye o ta kaha̱ Yesuko͡u ko͡u gue yodu, Tisa bolofe̱i̱do, a̱me kage degeibasi, fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u? 19 Yesuha̱ sima tobou, na̱ge kageimo͡u a̱moko͡u tisa bolofe̱i̱yodeiya? O olo͡u fe̱i̱be bolo̱ ta dala mei, Godi e̱no͡u si bolo̱do. 20 Na̱ge Godiha̱ kuolo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me ko͡u tewe.

Sasa̱i̱ hiyou degeda.

O hobo͡u woda.

Hiyou hobo͡u mo͟͡uda.

Gulokou tobolo͡u ba hobo͡u ta̱ sada.

Aye adio͡u diliemoko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyedei. Kisim Bek 20:12-16

21 O kaha̱ e̱moko͡u tobou, a̱me kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me dihife̱i̱ kelege dulo sesegamo͡u haguabe demo͡u, ifine dala kuhe̱yode tobou. 22 Yesuha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱moko͡u tobou, na̱ degeli meibe tano͡u fe̱i̱ ta dala. Na̱ ileba, ne̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tiga, sele mo͟͡umaba, bi mei o kedia̱moko͡u fimo͡u i. Na̱ kege degeibasi, ne̱ bi bolo̱do hebenito͡u dala ke̱me na̱ molo͟͡u. Kege degema, ma̱ habage seseyede tobou. 23 O kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hagi̱ degei, e̱ bima̱i̱ hiyedo dala kaha̱ degemo͡u.

24 Kegemo͡u, Yesuha̱ dugube, hiye o ke̱me fi̱ hagi̱ degeimo͡u duguomo͡u, e̱ tobou, bibo͡u oyege Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ile folobe hagi̱ hiyedo. 25 Damale̱do, wai kamelyege yukuei gofo͡u di aye̱ kaha̱ aya ke̱me folo saga̱i̱ mei, hagi̱ hiyedo. Ke̱no͡u tefei, selebo͡u oe Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u folone hagi̱ hiyedo folodo. 26 O kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u yodulo i, o koyoha̱ge kageibasi e̱ fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u? 27 Yesuha̱ tobou, obe ta tawaga degele saga̱i̱ mei ke̱me Godiha̱no͡u si sisibeno͡u degeleyode tobou.

28 Kegemo͡u, Pitaha̱ tobou, na̱ du. Eibe bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u mo͡u, na̱ sesele yolu kuhe̱yodei. 29 Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. O koyoha̱ Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u fima̱ba, e̱ moso̱ to͡u fogo͡u babe, o ke̱me mo͡u dalale mei. Nebe, sasa̱i̱, eye̱ mala̱, aye adio͡u, dihi olo͡u fe̱i̱ ke̱ne to͡u fogo͡u babe, 30 o kaha̱ge e̱ molo͟͡ube, haba hiyedo molo͟͡u. Sa ko͡u le tafalaba, bi Godiha̱ e̱moko͡u nele̱ kaha̱, bi e̱ afu mo͟͡udi ke̱me gabale. Habagesi, e̱ fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ne molo͟͡u.

Yesuha̱ uwagedo, a̱me tolo ileba, haba hagua̱ gehe̱ degeleyodei

(Matyu 20:17-19; Mak 10:32-34)

31 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u haguamabeede tobo͡u mamo͡u, dio͟͡uno͡u kefema dalaguamo͡u, e̱ tobou, ni̱ duma, di sa Jerusalemko͡u ile folouba, ta̱ olo͡u fe̱i̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ko͡u nala̱ga i ke̱me damale̱do tama̱ degele. Ke̱me hagi̱ olo͡u fe̱i̱, O Kedia̱ Dihi e̱ dugulo ke̱ nala̱ga i. 32 Di sa Jerusalemko͡u fologouba, oyege e̱me sa ta o kedia̱moko͡u sesegulo ile. Seseguba, dia̱ge e̱moko͡u susuga tobolo͡u yilo̱ ima, ta̱ kasaga̱i̱ tobolo͡u, koso hesema, 33 tigi dofo͡u ye womaba, haba dodo wala iba tolo ile. Sawisiei kamadia kege mei degeiba, e̱ hagua̱ gehe̱ degeleyode tobou. 34 Ke̱no͡u si e̱ dabai degedi o kedia̱ge e̱ tobolo͡u kaha̱ yobe ta tawale ili mei. Ta̱ ke̱ tobou kaha̱ sibige̱ ke̱me dia̱moko͡u mogogou.

Yesuha̱ diho̱ du degei o ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

(Matyu 20:29-34; Mak 10:46-52)

35 Kegemo͡u, Yesu e̱ iligi, sa Jerikoko͡u hafe̱i̱ degeimo͡u dugube, o diho̱ du degei ta a fe̱ko͡u sele hawaga duwomo͡u dugu. 36 O kaha̱ duwoli, o sasa̱i̱ su̱do haguasile uwo ke̱ dulomo͡u, dia̱moko͡u kadegeiya? de yodu. 37 Sa Nasaret o Yesu haguluyode tobolo͡u i. 38 Tobolo͡u imo͡u, diho̱ du degei o kaha̱ haguisa tobou, Yesu, Devitha̱ hu̱ti, na̱ a̱ solo͡u do degeyedei. 39 O ilo dia̱buko͡u yolu kedia̱ gofo͟͡u degemo͡u, na̱ ta̱dayede tobolo͡u i. Ke̱no͡u si e̱ haba hili̱gedo haguisamo͡u tobou, na̱me Devitha̱ hu̱ti, na̱ a̱ solo͡u do degeyedei. 40 Kegemo͡u, Yesuha̱ iligi ali duo kele tofolo͡u, o kedia̱moko͡u tobou, o ke̱ a̱moko͡u wolo͡u haguamabeedei. Diho̱ du degei o ke̱ hagua hafe̱i̱ degeimo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, 41 na̱ge a̱ na̱moko͡u ke̱i̱ degele ke̱ tagaiya? Hiye O, a̱me ma̱ diho̱ bolo̱ degele saga̱i̱ degeliyodei. 42 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, ne̱ damale̱yodei kaha̱no͡u, ne̱ diho̱ ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeli kuhe̱yodei. 43 Kelegeno͡u e̱ diho̱ bolo̱do degeimo͡u, Yesu sesele iligi, Godiha̱ hu̱ hebele fogumo͡u i. O ilo kedia̱ne ke̱ degeli ke̱ duguomo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i.

19

Yesuha̱ o Sakiusha̱ moso̱ko͡u ile felei

1 Yesu e̱ sa Jerikoko͡u folo i. 2 O ta sa kile daladi, e̱ hu̱be Sakius. O ke̱me gamani sibidi sele kefedi hiye o. E̱me bibo͡u o. 3 E̱ Yesube kagei o deimo͡u dugulamo͡u degeiye, o su̱do haguasiei kaha̱, e̱ ta dugulo saga̱i̱ mei, e̱me to̱u̱ degei kaha̱ degemo͡u. 4 Ta dugulo saga̱i̱ mei degemo͡u, e̱buko͡u fo̱u̱kua ile, hebe kiyou sugu̱to͡u folomo͡u gaduguomo͡u, Yesu dugulamo͡u degei, Yesube a keleya haguale kaha̱ degemo͡u. 5 Hebe sugu̱to͡u duwomo͡u, Yesuha̱ hagulugi daladuguomo͡u e̱moko͡u tobou, Sakius, na̱ toto migileba, da ne̱ moso̱ko͡u ya duwoguamebeedei. 6 Ta̱ ke̱ dulomo͡u, Sakiusha̱ totodo migile, hoho̱ degemo͡u, Yesu wolo͡u, e̱ moso̱ko͡u ile felei. 7 O sasa̱i̱ye ke̱ duguomo͡u, gofo͟͡u dege tobolo͡u i, o ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o kaha̱ e̱ moso̱ko͡u wolo͡u ile feleiyode tobolo͡u i.

8 Dilie moso̱ kodu duwoli, Sakiusha̱ hagua̱ tofolo͡u, Yesuko͡u tobou, Hiye O, na̱ du, ifi a̱ ma̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ filemo͡u, ilobe bi mei o kedia̱moko͡u neli̱ kuhe̱. Haba a̱ o ilo kele die sele hiyouye mo̱u̱ ke̱ a̱ sele haba doso͡u dia kege dogo͡u guoba, dio͟͡umako͡u boholo͡u ne̱mo͡u ilamo͡u degeliyode tobou. 9 E̱ kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ tobou, ifi Godiha̱ na̱bo͡u ne̱ soso͡u bo͡u de mamolo͟͡u kuhe̱. Yobe, na̱me Abrahamha̱ hu̱ti kaha̱ degemo͡u. 10 O Kedia̱ Dihi e̱ hagueibe, o ilo fofo͡u guei dalagua ke̱ kama mamo͡u la̱mo͡u haguei.

Ta̱ makaibe dabai o 10 kege kedia̱ sele heliofe̱i̱ mala̱ i koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 25:14-30)

11 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u dulo dalaguamo͡u, e̱ ta̱ makai ta dia̱moko͡u tobou. Yobe, e̱ ile, sa Jerusalem hafe̱i̱ dege dalamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ tawale ibe, Godiha̱ wolo͡u daladi sabe wa, kelegeno͡u tama̱ degeleyade tawale i kaha̱ degemo͡u. 12 Yesuha̱ ta̱ makaibe ko͡u gue tobou, hu̱bo͡u o taha̱ e̱ sa ahudo fogo͡u ile felei, sa ta tie kedia̱ e̱me hiye o maka degemabadomo͡u. A̱ hiye o degema, boholo͡u ma̱ hagua fele̱, ni̱ wolo͡u dalaleyode tobou. 13 E̱ ilamo͡u be, e̱ dabai degedi o 10 kege haguisoumo͡u haguasie fele̱goumo͡u, dia̱moko͡u sele 20 kege o tano͡u tano͡u fimo͡u i. E̱ ko͡u gue tobou, ni̱ sele ko͟͡u mala̱ba fofolo͡u dalali, a̱ hagua fele̱i̱ba kuhe fogo͡u mabeedei.

14 Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ dafa i. E̱ fogo͡u imo͡u, dia̱ge o ko͟͡ume ei hiye o degelebe ei dafayodema ta̱ tobo͡u ma dogogumo͡u mala̱ ya tobo͡u migile i. 15 Ke̱no͡u si sa ahudo tie oe e̱me hiye o degeyedema makai. Maka imo͡u, boholo͡u ma̱ hagua fele̱mo͡u tobou, o a̱ sele fimo͡u i kedia̱ haguasie fele̱mabeedei. Die selebe de hiye degei domo͡u dugulamo͡u degei.

16 Kegemo͡u, o ta e̱buko͡u hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, a̱ ne̱ sele 20 kege mo̱u̱be fofolo͡u gi, haba 200 kege dalayode tobou. 17 Hiye o kaha̱ tobou, na̱me dabai degedi o bolofe̱i̱do. Na̱me bi huyadefe̱i̱ bologua̱do dia delei kaha̱ degeimo͡u, a̱ ifi na̱moko͡u be, na̱ sa olo͡u fe̱i̱ 10 kege dia dalayedili.

18 Haba o ta hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, a̱ ne̱ sele 20 kege mo̱u̱be fofolo͡u gi, haba 100 kege dalayode tobou. 19 Hiye o kaha̱ e̱moko͡u tobou, a̱ge ifi na̱me sa olo͡u fe̱i̱ 5 kege dia dalayedili. 20 Haba o tane hagua fele̱mo͡u tobou, hiye o, a̱ ne̱ sele 20 kege mo̱u̱be dala kuhe̱. A̱ yukuei kaiye tigama dogoguo deleiyodei. 21 Yobe, a̱ na̱moko͡u gue̱ degelibe, na̱me o kotido, habaguguediyo mei. O tae dogoguo fogou ke̱ne na̱ ko͡u mo͟͡udi. Nale̱ o tae sogogai ke̱ne na̱ ko͡u mo͟͡udiyode tobou.

22 Hiye o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ dabai o koko͡u ko͡u gue tobou, na̱me dabai o kasaga̱i̱do. Ta̱, no͟͡u tobouya ke̱ a̱ na̱ ta̱ sale. Yobe, na̱ge a̱me kotido o, o sasa̱i̱ habaguguediyo meiyodei. Na̱ tawaibe, bi, o tae dogogu ke̱ a̱ mo͟͡udi, haba nale̱ o tae segei ke̱ne a̱ mo͟͡udidade tawai. 23 Na̱ kege ko͡u tawaiye, ha kadegeimo͡u na̱ ma̱ selebe, sele habagie dogogudi timo͡u * koko͡u dogoguli mei? Kege ko͡u dogogu debabe, a̱ boholo͡u ma̱ hagua, mayo͟͡u ma̱ sele ke̱bo͡u, haba sele ilo kele tageto͡u dogo͡u guomo͡u mo̱u̱yode tobou. 24 Kegemo͡u, hiye o kaha̱ o hafe̱i̱ tafalagua kedia̱moko͡u tobou, ni̱ o kaha̱ sele 20 kege ke̱ mala̱ba, o sele 200 kege dala koko͡u ne̱mabeedei. 25 O kedia̱ tobou, Hiye o, o ke̱me sele 200 kege ko͡u dalayodele i.

26 Hiye o kaha̱ sima tobou, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, o taha̱ bi dalababe, Godiha̱ bi tage dogo͡u guoba, hiyedo degele. O ta bi hiye mei debabe, e̱ bi huyadefe̱i̱ dala ke̱me Godiha̱ molo͟͡uyode tobou. 27 Ke̱no͡u si ho o, a̱ die hiye o degelebe dafa i kedia̱me, ni̱ge wo͡u ma haguaba, ma̱ dihi̱le koko͡u ge wouba tofigile ileyode tobou.

28 Yesuha̱ ta̱ makai ke̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, e̱ sa Jerusalemko͡u fogo͡u i.

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u ile, Godiha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiei

(Ta̱ Hiye 19:29–21:38)

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u feleibe, gamani hiye ono͡u tefele felei

(Matyu 21:1-11; Mak 11:1-11; Jon 12:12-19)

29 Yesuha̱ bito̱u̱ ta Olivyodele idi ke̱ hafe̱i̱ dege, sa Betfagebo͡u sa Betanibo͡u de koko͡u ile falamo͡u, e̱ dabai degedi o bolo̱u̱ ta ke̱diliemoko͡u tobou, 30 nele sa di dugulu koko͡u imabeedei. Nele ya fologaba dugu, wai do̱ki wili ta obe baga̱gie fogou tafalaba dugulo. O tae wai do̱ki kaha̱ tageto͡u ta biyeli mei. Wai do̱ki ke̱ fiyolo͡u ba wolo͡u haguama. 31 O tae nelemoko͡u kagelamo͡u wai do̱ki ke̱ fiyo͡u ya? de yodubabe, nelege, Hiye Oha̱ dabai degele dalayodema.

32 Kege tobo͡u mo͡u, o bolo̱u̱ dilie ya folomo͡u dugube, Yesuha̱ tobou saga̱i̱ ke̱me dalamo͡u dugulo i. 33 Dilie wai do̱ki ke̱ fiyo͡u mo͡u, wai obo͡u kedia̱ diliemoko͡u yodulo i, nele wai do̱ki baga̱gi ko͟͡u kagelamo͡u fiyo͡u ya? 34 Diliege, Hiye Oha̱ dabai degele dalayode tobolo͡u i.

35 Kegemo͡u, dilie wai do̱ki fiyolo͡u mo͡u, wolo͡u haguasie, Yesuko͡u fele̱gamo͡u, dilie yukuei sasado ke̱ digima, wai do̱ki tageto͡u dogoguomo͡u, Yesu hebele foguomo͡u, wai do̱ki tageto͡u bigile i. 36 Wai do̱ki tageto͡u bilo imo͡u, o su̱do die yukuei sasado digima, e̱ amulo̱ aliya ke̱ ma̱mo͡u yai. 37 Dia̱ yolugi, a bito̱u̱ Olivya ke̱ mu̱di ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ dabai degele idi o su̱do kedia̱ e̱bo͡u de yolugi hoho̱bolo͡u i. Midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u ko͡u dugulo i kaha̱ degemo͡u, dia̱ Godiha̱ hu̱ hili̱gedo hebele foguo hoho̱bolo͡u mo͡u yai.

38 Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hagulu o ke̱me Godiha̱ dogo͡u guyedeibasi. Buk Song 118:26

Hebenito͡u di mogo tano͡u fe̱i̱ dege, amafe̱i̱no͡u dalale. Di damale̱do Godiko͡u hoho̱bo͡u me.

39 Kegemo͡u, Farisi o ilo kelene o sasa̱i̱ kefei kodu deleiguei. Dia̱ge Yesuko͡u tobou, Tisa, ne̱ dabai degedi o kedia̱me akoguba, dia̱ ta̱ fogolo͡u yode tobolo͡u i. 40 E̱ sima tobou, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, dia̱ ta̱ i ho fogo͡u babe, igiye Godiha̱ hu̱ hili̱gedo hebele fogulo ileyode tobou.

Yesuha̱ sa Jerusalem tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do dege gesei

41 Kegemo͡u, Yesu e̱ iligi, sa Jerusalem hafe̱i̱ degemo͡u, sa ke̱ duguomo͡u, e̱ solo͡u do dege gesei. 42 Gosoulugi tobou, Jerusalem, a̱ tagalibe, ni̱me ifi ko͡u bo͡u ge amafe̱i̱no͡u dalale kaha̱ yo ke̱ tawamabadomo͡u. Ke̱no͡u si sibige̱ ke̱me ni̱moko͡u mogogou dala. Ni̱ dugulo saga̱i̱ mei. 43 Damale̱do, habagebe ho o kedia̱ haguasieba, ni̱ sa ko͟͡u mihi̱ dai ma̱mo͡u felei kaha̱no͡u sile̱ma̱ fogo͡u ba, ni̱me kama fosigile saga̱i̱ dugulo mei. Figi ilo figi ilo mihi̱yeno͡u sile̱ma̱ fogo͡u ba, 44 dia̱ fologaba, ni̱bo͡u ni̱ sisigo̱bo͡u de wouba, mihi̱ko͡u fiyasigile. Ni̱ igi moso̱ olo͡u fe̱i̱ne, igi yogoha̱ tageto͡u ta dalale mei. Biyolugi, moso̱ igisema mei degele ile. Yobe, Godiha̱ hagua, ni̱ dogo͡u gulamo͡u degelibe, ni̱ ta tawaiyo mei kaha̱ degemo͡u yode tobou.

O kedia̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu makisi degele imo͡u, Yesuha̱ folo igisei

(Matyu 21:12-17; Mak 11:15-19; Jon 2:13-22)

45 Kegemo͡u, Yesubo͡u dia̱ sa Jerusalemko͡u ya fologamo͡u, e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u dugube, o kedia̱ makisi degele imo͡u duguomo͡u igiseimo͡u fogo͡u yai. 46 E̱ dia̱moko͡u tobou, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ma̱ moso̱be diho̱ baga̱ tobolo͡u idi moso̱. Aisaia 56:7

Ke̱no͡u si ni̱ degeiye,

Ma̱ moso̱be hiyou mo͟͡udi o kedia̱ wo̱mogo͡u di moso̱ saga̱i̱ degeli. Jeremaia 7:11

47 Kegemo͡u, sawisiei olo͡u fe̱i̱ Yesuha̱ ile, Godiha̱ moso̱ kekaimidu egei hehegie tobo͡u di. E̱ kege degeimo͡u be, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, kansole obo͡u kedia̱ e̱ walamo͡u degele i. 48 O sasa̱i̱ kedia̱no͡u si egei Yesuha̱ hehegie tobo͡u di ke̱ dulo tagale i. Kegei kaha̱ degemo͡u, hiye o kedia̱ge Yesube toto ta wolo saga̱i̱ duguli mei.

20

Hiye o kedia̱ Yesuko͡u, na̱me koyoha̱ hu̱ya ke̱ dabai degediya? de yodulo i

(Matyu 21:23-27; Mak 11:27-33)

1 Sawisiei ta, Yesu e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu egei hehegieibe, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u dalamo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ haguasiemo͡u, e̱moko͡u yodulo i, 2 na̱ eimoko͡u tobo͡u, na̱me dabai ko͟͡ume koyoha̱ hu̱ya ke̱ degediya? Na̱me o koyoha̱ tobo͡u mo͡u, dabai ko͟͡u kuhe degediya? 3 E̱ o kedia̱moko͡u tobou, a̱ne ni̱moko͡u ta̱ ta yodulamo͡u. Ni̱ a̱moko͡u do̱u̱do dege tobo͡u ma, 4 Jonha̱ fafeleya degedibe o kedia̱ dabai? Ha hebeniha̱ dabai? 5 Kegemo͡u, hiye o kedia̱ dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, di hebeniha̱ biyode tobo͡u babe, e̱ge, ni̱ Jonha̱ tobo͡u di ke̱me kagemo͡u damale̱yodili mei? de yoduye. 6 Haba di obeno͡u tawaga degediyode tobo͡u bane, o kedia̱ di igiye wouba tofigile ile. Yobe, o sasa̱i̱ kedia̱ge Jonbe habage-degele-duguo-tobo͡u di-odade tawale i kaha̱ degemo͡u. 7 Kegemo͡u, o kedia̱ Yesuko͡u tobolo͡u i, Jonbe o koyoha̱ tobo͡u mo͡u haguei ke̱me ei ta tewe meiyode tobolo͡u i. 8 Yesuha̱ne tobou, a̱ne o koyoha̱ a̱ tobo͡u mo͡u dabai ko͟͡u dege haguei ke̱me a̱ ni̱moko͡u ta tobolo͡u meiyodei.

Ta̱ makaibe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ hebe hai dia dalaguadi koko͡u ma̱ tobou

(Matyu 21:33-46; Mak 12:1-12)

9 Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ makai ko͡u gue tobou, o taha̱ e̱ hebe haimiko͡u hebe hou sogogama, o ilo kedia̱moko͡u e̱ hebe hai ke̱ heliofe̱i̱ nele̱mo͡u, makisi degemabeede tobou. E̱ hebe kolo ilo kelebe e̱ biyode tobo͡u ma, sa ahudo kuhe fogo͡u i. Folomo͡u, sa kele hiyedo delei. 10 Habage, hebe kolo suwi degeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ ahudo dalali, hebe kolo ilo kele mo͟͡uma hagua yo͟͡umako͡u ne̱mabadomo͡u, e̱ dabai o ta tobo͡u mo͡u i. Ke̱no͡u si hebe hai dabai degele idi o kedia̱ge dabai o ke̱ hagua fele̱i̱mo͡u duguomo͡u, dia̱ e̱ tolo͡u ma̱ womamo͡u, na̱me mo͡u fogo͡u iyede tobolo͡u i. 11 Kegeimo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ haba o ta tobo͡u mo͡u imo͡u, dia̱ o ke̱ne tolo͡u ma̱, bo͡u basiado womamo͡u, na̱ne mo͡u fogo͡u iyede tobolo͡u i. 12 Kegemo͡u, e̱ o haba ta tobo͡u mo͡u i. Ile foloumo͡u, o ke̱ne dia̱ woma hebele mugu. 13 Kegemo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ tobou, a̱ kagele? A̱ tawali, a̱ ma̱ o dihi, mayo͟͡u tagalido koko͡u tobo͡u ba, e̱ ibasi, dia̱ e̱ ta̱ dulo ileyodei. 14 Dihi ke̱ ile foloumo͡u, hebe hai dabai degele idi o kedia̱ e̱ duguomo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, o ko͟͡ume, e̱ aye toubabe, e̱ ayeha̱ bi olo͡u fe̱i̱be e̱ molo͟͡u. Kegei degemo͡u, di dihi ko͟͡une wouba tolo iba, hebe hai ko͟͡u di mo͟͡umebeede tobolo͡u i. 15 Dia̱ kege tobo͡u ma, dihi ke̱ tolo͡u ma̱ mala̱ ya, hebe hai hagule̱ko͡u ge woumo͡u tolo iyodei.

Kegemo͡u, Yesuha̱ haba yodu, hebe hai obo͡u kaha̱ge dia̱moko͡u be kagele? 16 Hebe hai obo͡u kaha̱ge ile, o hebe hai dabai degele ili kedia̱ wouba tofigieiba, e̱ hebe hai ke̱ o ilo kedia̱moko͡u nele̱yode tobou. O kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobolo͡u i, kegebe ta degeda.

17 Ke̱no͡u si, Yesuha̱ dia̱moko͡u maselemo͡u yodu, ta̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ko͟͡umaha̱ sibige̱ kagei?

Mouti, moso̱ togodi o kedia̱ dugube kasaga̱i̱ degeimo͡u ko͡u igile file̱i̱ ke̱me e̱ haba meleya mouti fogou. Buk Song 118:22

18 O kedia̱ mouti kaha̱ tageto͡u fiya fo̱u̱babe, die dio olo͡u fe̱i̱ gobo͡u gile male̱. Mouti kaha̱ o tageto͡u fiya fo̱u̱babe, die dio olo͡u fe̱i̱be gagile tuwele̱do male̱yode tobou.

19 Kegemo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u kedia̱ Yesuha̱ ta̱ makai ke̱me dia̱moko͡u no͡u ma̱ tobolo͡u dade tawalemo͡u, Yesube toto tolo͡u ma̱ ta̱ salamo͡u ko͡u degele iye, ke̱no͡u si dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u kege ta degeli mei.

Obege gamani hiye o Sisarko͡u be gamani sibidi sele de nele̱, haba nele̱ saga̱i̱ mei?

(Matyu 22:15-22; Mak 12:13-17)

20 Kegemo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ Yesu diho̱ ebele dalaguali, die dabai degedi o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, dia̱ amafe̱i̱, Yesuha̱ ta̱ kage tobolo͡u ke̱ dulamo͡u yai. Hiye o kedia̱ge ta̱ e̱ tobolo͡u koko͡u ge hobo͡u e̱ tolo͡u ba, gamani hiye o koko͡u ne̱i̱ba, gamani hiye o kaha̱ e̱ kuhe ta̱ sayadomo͡u degele i. 21 Hiye o kedia̱ die dabai degedi o kedia̱ Yesuko͡u ya fologa ko͡u gue tobolo͡u i, Tisa, ei ko͡u tewe, na̱ eimoko͡u ta̱ do̱u̱dono͡u hehegie tobo͡u di. Na̱ge o hu̱ dalabo͡u, o hu̱ meibo͡u kedia̱moko͡u ta̱ tano͡u fe̱i̱no͡u tobo͡u di. Na̱ Godiha̱ midiho̱ hehegiedibe, damale̱do ke̱no͡u hehegiedi. 22 Ei yodu ta̱ huyadefe̱i̱ ta dala. Dige sibidi sele kefema, gamani hiye o Sisarko͡u de nele̱, ha nele̱ saga̱i̱ mei? 23 Ke̱no͡u si Yesuha̱ge dia̱me ta̱eno͡u tobolo͡u dade tawai. E̱ dia̱moko͡u tobou, 24 sele dio ta mala̱ hagua, a̱moko͡u hegimabeedei. Figisa ko͟͡ubo͡u, hu̱ ko͟͡ubo͡u debe koyohale? Dia̱ge Sisarhaleyodele i. 25 Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, damale̱do, Sisarha̱ bi debabe, Sisarko͡u ne̱ma. Godiha̱ bi debabe, Godiko͡u ne̱mabeedei. 26 Yesuha̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u ge kegeno͡u tobou. E̱ ta̱ kasaga̱i̱ ta tobo͡u mo͡u dulo ili mei. Ta̱ ke̱me dia̱ ta sima tobolo͡u ili mei. Kesigiemo͡u, ta̱ mei degele i.

Sadyusi o kedia̱ Yesuko͡u be, o toubabe de hagua̱ gehe̱ degele? de yodulo i

(Matyu 22:23-33; Mak 12:18-27)

27 Kegemo͡u, Sadyusi o kedia̱ Yesuko͡u yai. Dia̱ge o tofigieibe hagua̱ gehe̱ degele ile meiyode tobolo͡u idi. Dia̱ ya fologamo͡u, Yesuko͡u ko͡u gue yodulo i, 28 Tisa, Mosesha̱ dimoko͡u ta̱ ta ko͡u gue nala̱i̱, o taha̱ sobo͡u huloba dihi degeli mei toubabe, e̱ soso͡u mei degeiye deba, haba e̱ mala̱ha̱ kuei sasa̱i̱ ke̱ huloba dihi degeibabe, dihi ke̱me e̱ eye̱ha̱ dihi degele.* 29 Afudo, o eye̱ mala̱ olo͡u fe̱i̱be dioyosi kege. Wolo kaha̱ sobo͡u huye, dihi degeli mei tolo i. 30 Tolo imo͡u, ha e̱ mala̱ha̱ne sobo͡u ke̱no͡u hu. 31 Ke̱ne tolo i, dihi degeli mei. Ha e̱ mala̱ taha̱ne nebe ke̱no͡u tefei. Ke̱no͡u tefele kegega iligi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege tofigiema mei degei. Dihi ta degele ili mei. 32 Habagedo sobo͡u ke̱ne tolo i. 33 Kegeba, o tofigile i kedia̱ hagua̱ iba, sobo͡u ke̱ne haguo̱u̱babe, sobo͡u ke̱me o koyoha̱ sasa̱i̱? O dioyosi kege kedia̱ sobo͡u ke̱ ko͡u humo͡u iyode tobolo͡u i.

34 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ifi ko͡u bo͡u gebe, oye sasa̱i̱ hudi, sasa̱i̱yene o hudi. 35 Ke̱no͡u si habagebe, Godiha̱ tobo͡u ba, o tofigiei kedia̱me hagua̱ gehe̱ degemababe, sobo͡u hulo mei, mo͡u kege tafalaguale. 36 Yobe, dia̱ haba tofigile mei, e̱sol o saga̱i̱ degele ile. Dia̱me Godiha̱ sisigo̱, widaimiko͡u ge hagua̱gieimo͡u, gehe̱ degele i kaha̱ degemo͡u. 37 Mosesha̱ne o tofigiei kedia̱ haguale̱ ke̱ ko͡u hehegiei. E̱ge hebe ta douye no̱u̱mo͡u dugu kaha̱ ta̱ ke̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala kuhe̱,

Hiye O e̱me Abrahamha̱ Godi, Aisakha̱ Godi, Jekopha̱ Godi.*Kisim Bek 3:6

38 E̱me tofigiei o kedia̱ Godi mei. Godibe o gehe̱ dalagua kedia̱ die Godi. E̱ dihi̱le kelebe o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ sosou dalayode tobou.

39 Kuolo͡u yo dulo i o ilo kele ta̱, Yesuha̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u tobolo͡u i, Tisa, ne̱ ta̱be bolofe̱i̱doyodele i. 40 Kegemo͡u, Sadyusi o kedia̱ e̱moko͡u gue̱ degemo͡u be, haba tage ta yodulo ili mei.

Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be, Godiha̱ makai o Kelesube koyo? de yodu

(Matyu 22:41-46; Mak 12:35-37)

41 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, kadegemo͡u dia̱ge Godiha̱ makai o Kelesube Devitha̱* dihiyode tobolo͡u iya? dei. 42 Die̱ Fedi Kuguoko͡u be, di dugulube, Devitha̱no͡u tobou,

Hiye Oha̱ ma̱ Hiye Oko͡u ko͡u gue tobou, na̱ ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba ibe deba, 43 a̱ ne̱ ho o kedia̱ mo͟͡umaba, ne̱ abogo͟͡u hayedu kefeguloyodei. Buk Song 110:1

44 Devitha̱ge Kelesube e̱ Hiye Oyodei debabe, ni̱ge kageimo͡u o ke̱me Devitha̱ dihiyodele iya?

Yesuha̱ge kuolo͡u yo dulo i o kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idiyodei

(Matyu 23:1-36; Mak 12:38-40; Luk 11:37-54)

45 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ ta̱ tobolo͡u ke̱ dulo dalaguamo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, 46 kuolo͡u yo dulo i o kedia̱moko͡u be ni̱o͡u tawaibo͡u. O kedia̱ge yukuei sasado ke̱ ka̱ma suluguadibe, kefegudi sa koko͡u ge oe dia̱ duguo agali bolofe̱i̱yodele idi ke̱ tagale idi. Egei moso̱ko͡u ne fologamo͡u be, egei tobolo͡u o ke̱ hafe̱i̱do dege duwogualeno͡u tagale idi, o sasa̱i̱ kedia̱ dia̱me hu̱bo͡u odade tawamabadomo͡u. Oe nale̱ hiyedo kefema digumo͡u, nala̱ idi kelegene, dia̱me duwodi bolofe̱i̱do koko͡u duwogualeno͡u tagale idi. 47 Dia̱ kuei sobo͡u kedia̱moko͡u ogo͡u ga idibe, die moso̱ko͡u fologa, ogo͡u ga tobo͡u ma, bi hiyouye mo͟͡uma idi. Haba tabe, diho̱ baga̱ tobolo͡u idine, dia̱ ta̱eno͡u sasado dege tobolo͡u idi. O kegele idi kedia̱me Godiha̱ hebe kasaga̱i̱ hiye folodo nele̱yode tobou.

21

Kuei sasa̱i̱ taha̱ Godiko͡u tei sele dio ne̱i̱

(Mak 12:41-44)

1 Yesuha̱ masele dalali dugube, selebo͡u o kedia̱ sele mo͟͡uma haguasie, Godiha̱ moso̱ kekaimidu sele sadi bokisi koko͡u sa imo͡u dugu. 2 Kuei sasa̱i̱ ta, e̱me bibo͡u mei, e̱ne tei sele dio bolo̱u̱no͡u fe̱i̱ ke̱ sele sadi kodu sagimo͡u dugu. 3 Yesuha̱ ke̱ duguomo͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Sele, kuei sobo͡u bibo͡u mei ko͟͡umaha̱ ne̱i̱be hiyedo. O kedia̱ nele̱ i ke̱ olo͡u fe̱i̱ gabai. 4 Selebo͡u o kedia̱ sele sa ibe, die bi hiye ko͡u dalamo͡u, huyadefe̱i̱no͡u sa i. Ke̱no͡u si kuei sasa̱i̱ ko͟͡umaha̱ge e̱ nale̱ molo͟͡u sele uwagefe̱i̱ ke̱ sagiyode tobou.

Yesuha̱ Godiha̱ moso̱ makolo ke̱ tobou

(Matyu 24:1-2; Mak 13:1-2)

5 Kegemo͡u, o ilo kedia̱ tobolo͡u ibe, Godiha̱ moso̱be igi nebo͡u do ke̱bo͡u, bima̱i̱ bolo̱do oye Godiko͡u nele̱ i ke̱bo͡u de bologua̱do togoga* iyode tobolo͡u i. Haba Yesuha̱ tobou, 6 ni̱ ifi moso̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u dugulube, habagebe igi taha̱ igi yogoha̱ tageto͡u ta tilaba dugulo mei. Obe biyolugi moso̱ igisema mei degele ileyode tobou.*

Yesuha̱ hagi̱ su̱do habage tama̱ degele ke̱ tobou

(Matyu 24:3-14; Mak 13:3-13)

7 Kegemo͡u, dia̱ Yesuko͡u yodu, Tisa, na̱ tobolo͡u ke̱me koboge tama̱ degele? Ke̱i̱ makaiye buko͡u tama̱ degeiba, ei duguoba ise na̱ tobou ke̱me tama̱ degeladidade kuhe tawale ile? 8 E̱ tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, kegeligi o ilo kedia̱ ni̱ ogo͡u gaiye. Yobe, o su̱do haguasieba, ma̱ hu̱ya ke̱ ogo͡u ga ko͡u gue tobolo͡u ile, a̱me Godiha̱ makai o, uwage sawisieibe hafe̱i̱ degeiyode tobolo͡u ibabe, ni̱ die ta̱ duloba sesedama. 9 Ni̱ biyolu uwo dubabe, hobo͡u gue̱ degedama. Hagi̱ gehe̱ gehe̱ degeli uwo dubane, ni̱ hobo͡u ta kesigidama. Ke̱me e̱buko͡u tama̱ degemaba, ise uwage sawisieibe habage kuhe hagua koguloyode tobou.

10 Yesuha̱ dia̱moko͡u haba tobou, sa ta obiyei kedia̱ yaba, sa ta obiyeibo͡u de biya ile. Sa ta hiye o taha̱ ile, sa ta hiye obo͡u de biyale. 11 Haba sa sa iloyane gigima hiyedo haguale. O sasa̱i̱ye hegiebo͡u, dobo͡u de hiyedo dugulo ile. Haba, agudileto͡u gene, midiho̱ gehe̱ gehe̱ tama̱ degegouba duguo gue̱ degele ile.

12 Ke̱no͡u si, hagi̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tama̱ degeiyo mei kelegebe, o ilo kedia̱ge ni̱me tolo͡u ma̱ makolo imaba ile, egei moso̱ koko͡u ta̱ sama didio̱ masa ile. Ni̱ a̱moko͡u damale̱yodeibabe, oe ni̱me hiye o kedia̱bo͡u, gamani o ilo kedia̱bo͡u die dihi̱le koko͡u tefegieba ta̱ sa ile. 13 Ta̱ soubabe, ni̱ge dia̱moko͡u be ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u ma. 14 Ta̱be ni̱ kage tobolo͡u deba, fi̱ hiyedo ma̱ba, gue̱ degedama. 15 Yobe, a̱ tawagai ta̱ ke̱ ni̱moko͡u tobo͡u ba, ni̱ge ta̱ saiko͡u foloba ke̱no͡u tobo͡u babe, dia̱ge ni̱ ta̱be ta sima tobolo͡u ile mei, mo͡u dulo fogo͡u le ile.

16 Aye adio͡u bo͡u, eye̱ mala̱ dia̱bo͡u, soso͡u tano͡u dia̱bo͡u, mogo dia̱bo͡u, dia̱ne ni̱ tolo͡u ma̱, ho o kedia̱moko͡u sesegulo ile. Seseguba, ni̱ ilo kelebe dia̱ge wouba tofigile. 17 O olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge ni̱me dafa ile, yobe ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u. 18 Ke̱no͡u si, fi̱ hiyedo ma̱dama. Ni̱ widio towe ke̱ ta mei degele mei. 19 Ni̱ nele̱do dege dalaba iligi, fi̱ gehe̱ tolo͡u ba, tofousogo tofolo͡u ile.

Yesuha̱ sa Jerusalembe makoloye dalayode tobou

(Matyu 24:15-21; Mak 13:14-19)

20 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ge ami o kedia̱ haguasie, sa Jerusalem sile̱mo̱u̱ba dugubabe, sa ko͟͡ume ise makoladidade tawamabeedei. 21 Kegeiba duguobabe, sa Judia o sasa̱i̱ kedia̱me kama fosige ya, bito̱u̱ koto͡u fologamabeedei. Sa Jerusalem o sasa̱i̱ kedia̱ne die sa hiye ke̱ to͡u fogo͡u, sa ta koko͡u fogo͡u yamabeedei. Figiko͡u dalaguadi o sasa̱i̱ kedia̱ne sa hiyeko͡u hobo͡u fologadamabeede tobou. 22 Yobe, sawisiei kelege, Godiha̱ hebe kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ nele̱be, kuguoko͡u ko͡u nala̱ga i ke̱ damale̱do tama̱ degele. 23 Sawisiei kelegebe, solo͡u do hiyedo, sasa̱i̱ dihi guoko͡u bo͡u kedia̱bo͡u, sasa̱i̱ dihigidio͡u bo͡u kedia̱me hagi̱ hiyedo degeiba dugulo ile. Yobe, sa kuoko͡u hagi̱ hiyedo degeiba dugulobe, Godiha̱ gofo͟͡u e̱ obiyei koko͡u degeiba dugulo.* 24 Kegeiba, ho o kedia̱ haguasie, Juda obiyei ke̱ aweki me̱ bolo̱u̱ kaha̱ wouba tofigile. O ilo kelebe didio̱ dege wo͡u ma, sa ta iba sa ta iba dele ile. Haba, sa ta o kedia̱ge sa Jerusalemko͡u haguasie fele̱gaba dalaguali, Godiha̱ dia̱moko͡u tobo͡u ba fogo͡u yaleyode tobou.

Habage O Kedia̱ Dihi e̱ haguale

(Matyu 24:29-31; Mak 13:24-27)

25 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, O Kedia̱ Dihi e̱ hagualadi kelegebe, aso̱bo͡u, oguobo͡u, kuidiho̱bo͡u koko͡u be midiho̱ gehe̱ gehe̱ tama̱ degegouba dugulo. Sa sibige̱ kuoko͡u be, o sasa̱i̱ kedia̱ fi̱ fofo͡u guele ile. Haba to̱ hiye kaha̱ fufuale uwo hiyedo ke̱ne duloba gue̱ degele ile. 26 O sasa̱i̱ kedia̱ fi̱ hiyedo ma̱ ilebe, sa sibige̱ kuoko͡u be ke̱i̱ye tama̱ degelamo͡u degeiya de fima̱ ile. Gue̱ degeba, diho̱ hebemaga ile, yobe Godiha̱ nele̱yeno͡u agudio tatabai degeiba, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ koto͡u dalagua ke̱me awale hobogolo͡u. 27 Kelegeno͡u, dia̱ dugulobe, O Kedia̱ Dihi e̱me nele̱bo͡u, hoho̱ hiyedo ke̱bo͡u de mabiye to͡u go͡u ma migiba dugulo ile. 28 Midiho̱ kegei ke̱ yoma tama̱ degeibabe, ni̱ hagua̱ agudileto͡u daladuguo masele hobogolo͡u, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡u ke̱me hafe̱i̱ degei kaha̱ degemo͡u.

Ni̱ hebe kiyou ke̱ tawama

(Matyu 24:32-35; Mak 13:28-31)

29 Yesuha̱ ta̱ makai ta dia̱moko͡u tobou, ni̱ hebe kiyou ke̱ duguoba, haba hebe ilo kelene dugumabeedei. 30 Ni̱ dugube, guo gehe̱ biso̱u̱mo͡u be, sa bolo̱do biyamo͡u iladidade tawale idi. 31 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ hagi̱ a̱ ni̱moko͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱ dugubabe, ni̱ge Godiha̱ wolo͡u dalale ke̱me hagualadidade tawamabeede tobou.

32 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ifi ko͡u bo͡u ge dalagua o sasa̱i̱be tofigili mei dalaguaba, a̱ ko͟͡u tobolo͡u ke̱ olo͡u fe̱i̱do tama̱ degele. 33 Agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be mei degele. Ke̱no͡u si ma̱ ta̱be ta mei degele mei.

Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱me defe̱i̱do tawaibo͡u

34 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ nala̱ba toto͡u dege, sa sibige̱ kaha̱ hagi̱ koko͡u no͡u fi̱ hiyedo ma̱dama. Kegeligi, Hiye Oha̱ toto haguba, 35 ni̱me sale̱ma̱i̱ye tou saga̱i̱ degeiye deba. Yobe, sawisiei ke̱me, sa sibige̱ kuoko͡u ge, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dugulo ileyodei. 36 Ni̱ defe̱i̱do duwoli, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u ba, e̱ ni̱moko͡u nele̱ ne̱i̱ba, midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ gaboubabe, O Kedia̱ Dihi e̱ haguba, ni̱me e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱dono͡u tofolo͡u ileyode tobou.

37 Sawisiei olo͡u fe̱i̱be, Yesu e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu haguamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiedi. Hulia̱mebe, e̱ ilemo͡u, bito̱u̱ Olivyodele idi koto͡u folo tiadi. 38 Sabiyoumo͡u be, o sasa̱i̱ kedia̱ haguasie, Godiha̱ moso̱ kekaimidu Yesuha̱ tobolo͡u ke̱ dulamo͡u fele̱ga kefele idi.

Yesu e̱ do hiyedo duguomo͡u, tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei

(Ta̱ Hiye 22–24)

22

Judasha̱ Yesube Juda hiye o kedia̱moko͡u seseguloyodema makai

(Matyu 26:1-5, 14-16; Mak 14:1-2, 10-11; Jon 11:45-53)

1 O͡u mola mei sidi sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ kefema na̱di ke̱ hafe̱i̱ degei. Ke̱me Gabama I Sawisieiyodele idi*. 2 Gabama I Sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ dio͟͡uno͡u amafe̱i̱ kefema, Yesu gabale walamo͡u do̱u̱susulo i, yobe dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u.

3 Kegemo͡u, Tama̱ha̱ Judas e̱ duledu felei. Judas e̱me Iskariotyodele idi. O ke̱me Yesuha̱ o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi o. 4 O kaha̱ ile folomo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Godiha̱ moso̱ dia daladi hiye obo͡u de ta̱ keibe, e̱ Yesu tolo͡u ma̱ dia̱moko͡u sesegulo kaha̱ ta̱ ke̱ do̱u̱susulo i. 5 Hiye o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hoho̱ degemo͡u, e̱moko͡u sele nele̱yodeimo͡u, 6 e̱ge bolo̱yode tobo͡u mamo͡u, Yesube kageligi tolo͡u ba hiye o kedia̱moko͡u sesegulo domo͡u fi̱ hiyedo ma̱ delei. O sasa̱i̱ su̱do kefeli mei kelege sesegulamo͡u degei.

Dabai degedi o bolo̱u̱ ke̱dilie nale̱ kefei

(Matyu 26:17-25; Mak 14:12-21; Jon 13:21-30)

7 O͡u mola mei sidi kaha̱ sawisiei kelegebe, Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ wai sipsip wili woma sidi. 8 Kegeimo͡u, Yesuha̱ Pita dilie Jon diliemoko͡u tobou, Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefema dogogu imabeedei. 9 Dilie e̱moko͡u yodu, na̱ge ele nale̱ ke̱me kili̱ya kele kefema dogogulo ke̱ tagaiya? 10 E̱ ko͡u gue tobou, nele sa Jerusalemko͡u ya fologaba dugu, o ta bilika hue̱i̱ dou tolo͡u iba ke̱no͡u sesele ima. Moso̱ o kaha̱ foulu koko͡u nelene fologaba, 11 moso̱ obo͡u koko͡u ko͡u gue yoduma, ele Tisabo͡u eibe Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱be kili̱ya kelege kefema nala̱ ile? 12 Nele kege yodubabe, o kaha̱ fo͡u gou moso̱ hiyedo koto͡u dala ke̱ hegiba, fafaibo͡u, duwodibo͡u olo͡u fe̱i̱ koto͡u dalaba dugulo. Nele di nale̱be kefema koto͡u no͡u dogogumabeede tobou. 13 Kege tobo͡u mo͡u, dilie ya fologamo͡u dugube, bi olo͡u fe̱i̱ Yesuha̱ tobou saga̱i̱ ke̱me dalaguamo͡u dugu. Duguomo͡u, dilie Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ olo͡u fe̱i̱ kefema dogogulo i.

Yesuha̱ o͡u sibo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u de e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ne̱i̱

(Matyu 26:26-30; Mak 14:22-26; 1 Korin 11:23-25)

14 Habi degeimo͡u, Yesu e̱ nale̱ nala̱mo͡u baha duwomo͡u, e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ne duweguei. 15 Duwoguali, e̱ dia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱bo͡u de duwoli, Gabama I Sawisiei ko͟͡umaha̱ dowo ke̱ nale̱ nala̱mo͡u degeli ko͟͡ume a̱ tagalido. Na̱ma mei degeiba, a̱me do hiyedo dugulo. 16 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, a̱ nale̱ haba ta nale̱ mei dalali, Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ge Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo damale̱do ke̱ kuhe nale̱yode tobou.

17 Kegemo͡u, e̱ kopeko͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo dou ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, dia̱moko͡u tobou, ni̱ ko͟͡u mala̱ba file na̱ma. 18 Yobe, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, sa kuoko͡u be a̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo haba ta nale̱ mei ibe deba, Godiha̱ wolo͡u dalale ke̱ kuhe sawisialeyode tobou. 19 Kegemo͡u, e̱ o͡u si ta mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, o͡u si ke̱ bafigima, e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u nele̱mo͡u ko͡u gue tobou, ko͟͡ume ma̱ to͡u, a̱ ni̱ dowoye neli̱ kuhe̱. Ni̱ ko͟͡u nolu̱gibe, a̱moko͡u fima̱mabeedei. 20 O͡u si na̱ma mei degeimo͡u, e̱ hue̱i̱ kopeko͡u so͡u guo ma̱i̱ ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u tobou, ko͟͡ume ma̱ kafei. Ma̱ kafei ko͟͡umaha̱ge o sasa̱i̱ ni̱ Godibo͡u de mogo degedi midiho̱ ebele ke̱ hegili kuhe̱. 21 Ke̱no͡u si duguma, o ta, a̱ ho o kedia̱moko͡u sesegulo ke̱me a̱bo͡u de duwoli, nale̱ nolu̱ kuhe̱. 22 Damale̱do, O Kedia̱ Dihi e̱ tolo ilebe, Godiha̱ ko͡u makai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tolo ileye, ke̱no͡u si O Kedia̱ Dihi ho o kedia̱moko͡u sesegulo o na̱me no͟͡u tawaibo͡u. 23 Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ dio͟͡usie, di dala ko͡u lebe koyoha̱ kegela degeimo͡u tobo͡u ya? de yoduga i.

Hu̱ hiyedo obe koyoha̱ degele domo͡u ta̱e biya i

24 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ dio͟͡uno͡u kile hu̱ hiyedo obe koyo degele domo͡u ta̱e biya i. 25 Ta̱e biya imo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, sa ilo kelegebe hiye o kedia̱ o sasa̱i̱ nele̱do dege dia dalaguadi. Die hu̱bo͡u o kedia̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hagi̱ nele̱mo͡u be, dio͟͡usie dia̱me o sasa̱i̱ dogo͡u gulo idi oyodele idi. 26 Ke̱no͡u si ni̱me kege degedama. Widio o ni̱bo͡u de kile dala e̱me haba o hugulidofe̱i̱ kaha̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degeyedei. Ni̱ dia daladi obe ni̱bo͡u de dabai degedi o sa̱ dege. 27 Ni̱ fima̱ma, o koyobe hu̱bo͡u o? O nale̱ milo͡u ma fidi ke̱ haba, o duwoli nale̱ na̱di ke̱? A̱ tawalibe, nale̱ nolu̱ ke̱me hu̱bo͡u o. Ke̱no͡u si a̱me ni̱bo͡u de dalali, ni̱ dogo͡u gulamo͡u dabai degeli kuhe̱.

28 Hagi̱ye a̱moko͡u ko͡u hagua kogudiye, ni̱ a̱bo͡u de delei. 29 Ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u be o sasa̱i̱ wolo͡u dalayede tobou. Haba ke̱no͡u tefei, a̱ge ni̱moko͡u o sasa̱i̱ wolo͡u dalamabeede tobolo͡u kuhe̱. 30 Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u gebe, ni̱ a̱bo͡u de duwoguali, nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u nala̱ ile. Ni̱me hiye o degeba, duwodi bolo̱do koto͡u duwoguali, Israel kedia̱ hu̱ti olo͡u fe̱i̱ 12 kege ke̱ dia dalagualeyode tobou.

Yesuha̱ ko͡u gue tobou, Pitaha̱ a̱me tobeko͡u muguloyode tobou

(Matyu 26:31-35; Mak 14:27-31; Jon 13:36-38)

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, Saimon, Saimon, na̱ du. Oe nale̱ segei kefedibe, kofai olo͡u fe̱i̱ hebesemamo͡u, sibige̱no͡u kefedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Tama̱ha̱ge ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei ke̱ tefele dugulamo͡u kege degeliyodei. 32 Ke̱no͡u si a̱ Godiko͡u ko͡u diho̱ baga̱ tobou, ne̱ damale̱yodei ke̱me mihi̱ko͡u fiyeiye domo͡u. Kegeiba, na̱ boholo͡u ma̱ haguaba, ne̱ mogo dia̱moko͡u dede̱i̱ sasagieyede tobou.

33 Pitaha̱ e̱moko͡u tobou, Hiye O, a̱me na̱bo͡u de ile, oe na̱ ko͡u didio̱ degeleye, ke̱no͡u si a̱ na̱ to͡u fogolo͡u mei. A̱ na̱bo͡u de tolo ilamo͡u yode tobou. 34 Yesuha̱ tobou, Pita, a̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Sabiyale hafe̱i̱ kelege, sio ayomo͡u you tale̱ dalaba, na̱ kamadia kege ko͡u gue tobolo͡u, a̱ Yesu tewe meiyodele.

Yesuha̱ge e̱ dabai degedi o kedia̱me sele sadibo͡u, yebo͡u, awekibo͡u de to͡u ma imabeedei

35 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, afu, a̱ ni̱moko͡u sele sadibo͡u, yebo͡u, abogo͟͡u moso̱bo͡u de hobo͡u mo͟͡uma idamabeede tobo͡u mo͡u yai kelegebe, ni̱me bi mei yaibe de hagi̱ dugu? Kegeli mei, ei hagi̱ ta duguli meiyode tobolo͡u i. 36 Haba e̱ dia̱moko͡u tobou, ifino͡u si o koyoha̱ sele sadi dalababe mo͟͡u. Ye dalaba ke̱ne mo͟͡u. Haba o koyoha̱ e̱me aweki dala mei debabe, e̱ yukuei sasado ke̱ tiga, sele mala̱ba, aweki me̱ bolo̱u̱ ke̱ mo͟͡uyedei. 37 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱yege, e̱me Godiha̱ kuolo͡u ta̱ dudiyo mei oyodele i. Aisaia 53:12

A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ko͡u le dalaguadi o sasa̱i̱ kedia̱ge a̱me o kegei ke̱yodele ile. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ ke̱me damale̱do tama̱ degeladi kuhe̱yode tobou. 38 Dia̱ tobou, Hiye O, na̱ dugu, eibe aweki bolo̱u̱ ko͡u le dalayode tobolo͡u i. E̱ge ke̱no͡u fe̱i̱yode tobou.

Yesuha̱ bito̱u̱ Olivko͡u ge Godiko͡u diho̱ baga̱ tobou

(Matyu 26:36-46; Mak 14:32-42)

39 Kegemo͡u, Yesuha̱ yo͟͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, sa Jerusalem to͡u fogo͡u, bito̱u̱ Olivko͡u i. E̱ dabai degedi o kedia̱ne e̱ sesele yai. 40 E̱ koko͡u ile folomo͡u, dia̱moko͡u tobou, ni̱ diho̱ baga̱ tobo͡u ma, kegeligi tefele dugu ta haguba, ni̱ fiyasigeiye. 41 E̱ kege tobo͡u mamo͡u, tafe̱i̱ teguo ibe, ahube obe igi hebele file̱i̱ fiyadi saga̱i̱ kege ilemo͡u koko͡u yubu sugulo fiyamo͡u duwoli, ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, 42 Aye, na̱ tagaibabe na̱ akoguba, a̱ hagi̱ ke̱ dugulo mei. Ke̱no͡u si a̱ tagai saga̱i̱ ke̱me hobo͡u degeda. Na̱ no͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degeyede tobou.

43 Kegemo͡u, e̱sol o taha̱ hebenito͡u ge migilemo͡u, e̱moko͡u dede̱i̱ sagi. 44 Hagi̱ hiyedo duguomo͡u dalali, haba diho̱ baga̱ hili̱gedo tobo͡u mo͡u, e̱ due̱i̱ fuamo͡u mihi̱ko͡u fiyasigeibe, kafei saga̱i̱ kaha̱ fiyasigei. 45 Diho̱ baga̱ tobou mei degemo͡u, hagua̱, boholo͡u ma̱ haguamo͡u dugube, e̱ dabai degedi o kedia̱me yogo͡u gua tiasigei dugu. Hagi̱ hiyedo kaha̱ die to͡u tatabai degeimo͡u, dia̱ kuhe tiasigei. 46 E̱ yodu, ni̱ kagemo͡u tiasigei dalagua? Hagua̱ba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u ma, kegeligi, tefele duguye haguba, ni̱ fiyasigeiye.

Judasha̱ Yesu tolo͡u mo͡u ho o kedia̱moko͡u sesegu

(Matyu 26:47-56; Mak 14:43-50; Jon 18:3-11)

47 Yesuha̱ kege tobolo͡u tafalali dugube, o su̱do haguasieimo͡u dugu. O e̱ hu̱ Judasbe amulo̱ hagumo͡u dugu. O ke̱ne Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ duo kile daladi ta. E̱ Yesuha̱ tafala koko͡u haguamo͡u, Yesu nogo͡u lamo͡u degei. 48 Ke̱no͡u si Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, Judas, na̱ge O Kedia̱ Dihibe nogo͡u maba, ho o kedia̱moko͡u kuhe sesegulamo͡u degeli? de yodu.

49 Kegeimo͡u, Yesubo͡u de suluguadi o kedia̱ge ke̱ degeladi ke̱ duguomo͡u yodulo i, Hiye O, ei dia̱me awekiye wolo de bolofe̱i̱? 50 Kege tobo͡u mo͡u, dio͟͡u kile o tano͡u taha̱ awekiye mogo͡u du daladi hiye oha̱ dabai degedi o ke̱ fa̱i̱, kehe̱ dele ke̱ taga̱ mugu. 51 Kehe̱ ke̱ taga̱ mugumo͡u, Yesuha̱ kege fogo͡u mabeede tobo͡u mamo͡u, e̱ o kihiyo̱u̱ ke̱ kugumo͡u bolo̱ degei.

52 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Godiha̱ moso̱ dia dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u dia̱me kele tafalaguamo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ kageimo͡u awekibo͡u biyabo͡u de to͡u ma haguasie, a̱ tolo͡u iya? A̱me hiyou mo͟͡udi o mei, biyadi o mei. 53 Sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱me Godiha̱ moso̱ kekaimidu ni̱bo͡u de ko͡u daladiye, ke̱no͡u si ni̱ge a̱me ta tolo͡u ili mei. Ha ifibe ni̱ sawisiei kuhe̱. Hulia̱ ko͟͡umaha̱ge hoho̱ ke̱ gabama iyode tobou.

Pitaha̱ Yesube e̱ tewe meiyode tobou

(Matyu 26:57-58, 69-75; Mak 14:53-54, 66-72; Jon 18:12-18, 25-27)

54 O kedia̱ Yesu tolo͡u ma̱mo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ moso̱ kekaimidu wolo͡u ya fologai. Pita e̱ne ahu dege sesele i. 55 Moso̱ kekaimidu kilebe, o kedia̱ dou ha duwoguamo͡u, Pita e̱ne folomo͡u, dia̱bo͡u de dou ke̱ ha duwei. 56 Pita e̱ dou ha duwomo͡u, dabai degedi sasa̱i̱ taha̱ duguomo͡u, e̱moko͡u maselemo͡u tobou, o ke̱me Yesubo͡u de daladiyode tobou. 57 Ke̱no͡u si Pitaha̱ge, o ke̱me a̱ tewe meiyode tobou. 58 Haba tafe̱i̱ dala dema, o taha̱ne Pita duguomo͡u tobou, na̱ne die o tayode tobou. Ke̱no͡u si Pitaha̱ge, a̱me e̱ dabai degedi o meiyodei. 59 Aso̱ diho̱ tano͡u saga̱i̱ kege ta mei degeimo͡u, o taha̱ne ta̱ nele̱do dege tobou, damale̱do, o ke̱ne e̱bo͡u de daladi. E̱me sa Galili tie oyodei. 60 Ke̱no͡u si Pitaha̱ tobou, na̱ ke̱ tobolo͡u be a̱ge ta tawaiyo mei. E̱ kege tobolo͡u tafalamo͡u, sio ayomo͡u ta̱i̱. 61 Sio ayomo͡u to̱u̱mo͡u, Hiye Oha̱ boholo͡u mo͡u, Pitako͡u masele dalamo͡u, e̱ge Hiye Oha̱ ko͡u gue ko͡u tobou, sio ayomo͡u you tale̱ dala kelege, na̱ kamadia kege a̱ Yesu tewe meiyode tobolo͡u yode tobou ke̱ tawalemo͡u, 62 tama̱ko͡u fogo͡u mulo̱mo͡u, hili̱gedo gesei.

Dia̱ Yesuko͡u susuga tobolo͡u yilo̱mo͡u wala i

(Matyu 26:67-68; Mak 14:65)

63 O Yesu dia dalagua kedia̱ susuga tobolo͡u yilo̱mo͡u e̱ wala i. 64 Woulugi, e̱ diho̱ yukuei kaiye dio͡u guo tigamamo͡u, yilo̱mo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o, na̱me o koyoha̱ fo̱u̱ya? de yoduga i. 65 Dia̱ kege degele iligi, ta̱ kasaga̱i̱ne e̱moko͡u hiyedo tobolo͡u i.

O kedia̱ kansole kedia̱ dihi̱le koko͡u Yesu ta̱ sa i

(Matyu 26:59-66; Mak 14:55-64; Jon 18:19-24)

66 Sabiyoumo͡u, odo odo kedia̱ kansole haguasie kefele ibe, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ haguasie kefeguo dalaguamo͡u, o tae Yesu wolo͡u hagua fele̱i̱mo͡u, dia̱ e̱moko͡u ko͡u gue yodu, 67 na̱ eimoko͡u tobo͡u, Hiye Oha̱ makai o Kelesube na̱? E̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u babe, ni̱ge ta damale̱yodele ile mei. 68 Haba a̱ ni̱moko͡u ta̱ ta yodubabe, ni̱ge a̱moko͡u ta tobolo͡u saga̱i̱ mei. 69 Ke̱no͡u si ifi yoma ibe deba habage kelegebe, O Kedia̱ Dihibe Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwolo. Godiha̱ nele̱be hiyedoyode tobou.

70 Kegemo͡u, o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u yodu, na̱me Godiha̱ dihi? E̱ tobou, ni̱o͡u tobolo͡u ili ke̱me damale̱do, a̱me kuhe̱yode tobou. 71 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ tobolo͡u i, ta̱be kehefe̱i̱. Yo͟͡u e̱ mogouye tobo͡u mo͡u di ko͡u dulo hobogou kehe̱.

23

O kedia̱ Yesu gamani o Pailatha̱ dihi̱le ta̱ sa i

(Matyu 27:1-2, 11-14; Mak 15:1-5; Jon 18:28-38)

1 Kegemo͡u, hiye o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ hagua̱ma, Yesu tolo͡u ma̱, gamani hiye o Pailatko͡u wolo͡u yai. 2 Fologamo͡u, dia̱ e̱moko͡u yoma ta̱e biyamo͡u tobolo͡u ibe, o ko͟͡umaha̱ge Juda obiyei eimoko͡u be midiho̱ do̱u̱do mei ke̱ milo͡u mabeede tobo͡u mo͡u dulo idi. E̱ge ei sibidi sele kefema, hiye o Sisarko͡u ne̱damabeede tobo͡u di. Haba, yo͟͡u e̱me ei wolo͡u daladi hiye o Kelesuyode tobo͡u mo͡u dulo idiyode tobolo͡u i. 3 Kege tobolo͡u imo͡u, Pailatha̱ Yesuko͡u, Juda o kedia̱ hiye obe na̱? de yodu. Yesuha̱ge, na̱ tobolo͡u be damale̱do-yode tobou. 4 Kege tobo͡u mo͡u, Pailatha̱ge mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, o kele kefele ibo͡u kedia̱moko͡u tobou, a̱ o ko͟͡umaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ miloube ta duguyo meiyodei. 5 Ke̱no͡u si dia̱ ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobolo͡u i, e̱ sa Judia o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ gehe̱ gehe̱ hehegiemo͡u siadi. Sa Galiliko͡u ge yoma hehegiemo͡u hagulugi, di sa kuoko͡u fele̱, e̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u sulu kuhe̱yodele i.

O kedia̱ Yesube hiye o Herotha̱ dihi̱le ta̱ sa i

6 Pailatha̱ Yesube sa Galili to͡u fogo͡u hagueiyodeimo͡u dulomo͡u, e̱ dia̱moko͡u be, o ko͟͡ume sa Galili o? de yodu. 7 E̱ Yesube sa Galili odade tawalemo͡u tobo͡u mo͡u, dia̱ Yesu Herotko͡u wolo͡u yai. Yobe, Herot e̱me sa Galili dia daladi o, e̱ne sa Jerusalemko͡u hagua fele̱mo͡u tafe̱i̱ delei kaha̱ degemo͡u.

8 Kegemo͡u, Herotha̱ Yesu fele̱i̱mo͡u duguo, hoho̱ hiyedo degei. Yobe afudo hagulugi ifine, e̱ Yesu dugulo saga̱i̱ hiyedo degedi. Yesuha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goluyode tobolo͡u imo͡u ta̱ uwo dudi kaha̱ degemo͡u, midiho̱ gehe̱ ta milo͡u ba e̱ne dugulo saga̱i̱ degei. 9 Yesu hagua fele̱i̱mo͡u, Herotha̱ e̱moko͡u yodugaiye, ke̱no͡u si e̱ge ta tobo͡u li mei. 10 Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ haguasie fele̱ga tafalaguali, e̱moko͡u ta̱e biya tobolo͡u i. 11 Ta̱e biya tobolo͡u imo͡u, Herotha̱ e̱ ami o dia̱bo͡u de Yesuko͡u yilo̱mo͡u susuga tobolo͡u gi, yukuei bolo̱do ta ka̱giemo͡u tobo͡u mo͡u, dia̱ Yesu Pailatko͡u boholo͡u ma̱ wolo͡u yai. 12 Sawisiei kelege, Herot dilie Pailat dilie mogo degele i. Afuge diliebe kege ta mogo degediyo mei.

Pailatha̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabeedei

(Matyu 27:15-26; Mak 15:6-15; Jon 18:38–19:16)

13 Kegemo͡u, Pailatha̱ mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, gamani o kedia̱bo͡u, o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ haguisoumo͡u, haguasie kefele i. 14 Kefeguo dalaguamo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ge o ko͟͡ume a̱moko͡u ko͡u wolo͡u haguasie ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡umaha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ bolo̱ mei hehegiliyodei. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱ dihi̱le kuoko͡u ge defe̱i̱do yodugama mei degemo͡u dugumo͡u be, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei. Ni̱ge e̱me mo͡u ta̱ salamo͡u degele iliyode tobou. 15 Herotha̱ fima̱i̱ne kegeino͡u dala. E̱ o kuoko͡u tobo͡u mo͡u, dimoko͡u boholo͡u ma̱ kuhe hagua fele̱i̱. Ni̱o͡u tawali kehe̱, o ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱ ta degeiye tolo ile meiyodei. 16-17 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ge e̱me dofo͡u yeno͡u woma to͡u fogo͡u ba kuhe fogo͡u ileyode tobou.

18 Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kele tafalagua kedia̱ hili̱gedo tobou, o ko͟͡ume wouba tolo ile. O Barabasbe telema̱yede tobolo͡u i. 19 Barabas e̱me afu sa hiye koko͡u ge gamani kedia̱bo͡u de biyolugi, gamani o ta woumo͡u tolo i kaha̱ dowoye didio̱ degei daladi. 20 Pailatha̱ haba tage o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u, Yesube telemo̱u̱ba fogo͡u ileyode tobouye, 21 ke̱no͡u si dia̱ Pailatko͡u hili̱gedo tobolo͡u i, na̱ e̱me hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke dege. Hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyede tobolo͡u i. 22 Haba tage yodu, kadegemo͡u? E̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ kagei ke̱ milo͡u lou? A̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ miloube ta duguli mei kaha̱, a̱ge e̱me toe debe ta tobolo͡u saga̱i̱ mei. A̱ tobo͡u ba, o tae dofo͡u yeno͡u woma fogo͡u ba yo͟͡u fogo͡u ileyode tobou. 23 Ke̱no͡u si dia̱ haba hili̱gedo tobolo͡u ibe, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyedele i. Ta̱ uwo hiyedo kaha̱ge Pailatha̱ ta̱be huyafe̱i̱ degei. 24 Dia̱ e̱ ta̱ duli mei kaha̱ degemo͡u, e̱ dia̱ tobolo͡u ili saga̱i̱ ke̱no͡u degei. 25 Gamani kedia̱bo͡u de biyolugi, gamani o ta woumo͡u, didio̱ degei o ke̱me, o sasa̱i̱ kedia̱ge Pailatko͡u telema̱yede tobolo͡u imo͡u telema̱i̱. Haba, Yesube, o sasa̱i̱ kedia̱ tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ami o kedia̱moko͡u sesegumo͡u wolo͡u yai.

Dia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i

(Matyu 27:32-44; Mak 15:21-32; Jon 19:17-27)

26 Ami o kedia̱ Yesu wolo͡u yolugi, sa Sailini o ta hagumo͡u dugulo i. E̱ hu̱be Saimon. Duguomo͡u, o ke̱ tolo͡u ma̱mo͡u, hebe fufuguoma̱i̱ ke̱ e̱ ilito͡u dogogumo͡u, o kaha̱ hebelemo͡u, Yesuha̱ habage sesele i.

27 Youmo͡u, o sasa̱i̱ su̱do sesele yaibe, sasa̱i̱ ilo kedia̱me e̱ sihou gosoloma̱ yai. 28 Gosoga youmo͡u, Yesuha̱ boholo͡u mo͡u dia̱moko͡u tobou, sa Jerusalem tie sasa̱i̱, ni̱ ma̱ sihou gosodama. Ni̱ ni̱o͡u ni̱ sihoubo͡u, ni̱ sisigo̱ dia̱ sihoubo͡u deno͡u gosomabeedei. 29 Yobe, sawisiei ta kelege, o sasa̱i̱ye hagi̱ hiyedo ta duguoba ko͡u gue tobolo͡u ile, dihi molo͟͡u saga̱i̱ mei sasa̱i̱ ni̱ hoho̱ degema. Dihi mo͟͡udiyo meibo͡u, dihi bu ne̱diyo meibo͡u sasa̱i̱ ni̱ hoho̱ degemabeede tobolo͡u ile. 30 Sawisiei kelegebe,

Dia̱ bito̱u̱ko͡u be ko͡u gue tobolo͡u ile, ni̱ge ei dio͡u guoba wo̱mogo͡u dalamabeede tobolo͡u ile. Hosea 10:8

31 A̱me hebe gehe̱ sa̱ degei ke̱ makolo ile. Haba ni̱me hebe fafagai sa̱ degei ke̱me kagele ile? Damale̱do, ni̱ne bo͡u basiado makolo ileyode tobou.

32 Kege yaibe, ami o kedia̱ o bolo̱u̱ tane wo͡u ma yai, Yesubo͡u de wouba tofigile imabadomo͡u. O bolo̱u̱ ke̱diliebe midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o. 33 Yolugi, bito̱u̱ huyadefe̱i̱ ta, O Widio Dio Sayodele idi koko͡u fologamo͡u, dia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i. Midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o bolo̱u̱ ke̱ne Yesuha̱ figi koko͡u, tabe dobogo͟͡u deleko͡u, tabe dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u, kege ikoke degele i. 34 Hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeimo͡u, Yesuha̱ Godiko͡u tobou, ma̱ Aye, na̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ ko͟͡ume gebe meiyode. Dio͟͡uge dia̱ degeli ko͟͡ume ta tawale iyo meiyode tobou. Ami o kedia̱ e̱ yukuei tano͡u tano͡u mala̱ ilamo͡u igi saga̱i̱ degei ke̱ hebese yale̱ i. O koyoha̱ ya̱i̱ye bolo̱ degeimo͡u be, yukuei tano͡u ta mala̱ dega yale̱ i.

35 Kegeimo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ masele tafalaguamo͡u, Juda hiye o kedia̱ Yesuko͡u ko͡u gue susuga tobolo͡u i, e̱ge o ilo kelebe dogo͡u gudi. O ko͟͡ume Godiha̱ makai o Kelesu damale̱do debabe, e̱ yo͟͡usiene dogo͡u guyede tobolo͡u i. 36 Ami o kedia̱ne haguasie, e̱moko͡u yilo̱mo͡u susuga tobolo͡u gi, hebe kolo hue̱i̱ afido ke̱ e̱moko͡u nela̱mo͡u 37 tobolo͡u i, na̱me Juda o kedia̱ hiye o debabe, na̱ no͟͡usie dogo͡u guyedele i. 38 Hebe fufuguoma̱i̱ tageto͡u, Yesuha̱ widio hebe tage koto͡u be ko͡u gue nala̱i̱ye delei,

O ko͟͡ume Juda o kedia̱ hiye o.

39 Kegemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o tano͡u ta hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tafala kaha̱ne Yesuko͡u ko͡u gue susuga tobou, na̱me Godiha̱ makai o Kelesuyodeibe de damale̱? Kegei debabe, na̱ no͟͡usiebo͡u elebo͡u de dogo͡u guyede tobou. 40 Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o ta kaha̱ o koko͡u gofo͟͡u dege tobou, hagi̱ o ko͟͡umaha̱ dugulu ke̱me na̱ne dugulu kaha̱ degemo͡u, na̱ Godiko͡u gue̱ degeyedei. 41 Da midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kaha̱ hebe ke̱me dugulu kuhe̱. Ke̱me ta̱bo͡u mei. O ko͟͡uno͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li meiyode tobou. 42 Kege tobo͡u mamo͡u, e̱ haba Yesuko͡u tobou, na̱ hiye o degeibabe, na̱ a̱ toto͡u degeda. 43 Yesuha̱ tobou, a̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, ifibe na̱me hebeniko͡u folo, a̱bo͡u de dalaleyode tobou.

Yesu tolo i

(Matyu 27:45-56; Mak 15:33-41; Jon 19:28-30)

44 Kegemo͡u, agali duo kelege sa olo͡u fe̱i̱ hulia̱ degemo͡u dalali, habi 3 klok degei, 45 aso̱ hoho̱gudibe mei degei. Hulia̱ degeimo͡u, yukuei hiyedo, Godiha̱ kuolo͡u moso̱ adiko͡u dio͡u gou duladi ke̱me yo͟͡uno͡u duoya bafolo͡u mo͡u, ilo imo͡u ilo imo͡u dei.

46 Kegemo͡u, Yesu e̱ hili̱gedo haguisa tobou, Aye, a̱ ma̱ fi̱be ne̱ dobogo͟͡u tageto͡u dogogulu kuhe̱. E̱ kege tobo͡u ma fogo͡u mo͡u tolo i. 47 Ami o kedia̱ dia daladi o e̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ degegai ke̱ duguomo͡u, e̱ Godiha̱ hu̱ hebele foguomo͡u ko͡u gue tobou, damale̱do, o ko͟͡ume do̱u̱do oyode tobou.

48 O sasa̱i̱ kefeguomo͡u masele dalagua kedia̱ne ke̱ degegolu ke̱ duguomo͡u, dia̱ solo͡u do hiyedo degemo͡u dio͟͡usie die bilie̱ko͡u fafa̱mo͡u fogo͡u yai.

49 Yesuha̱ e̱ mogo dia̱ne ahu saga̱i̱ dege masele tefeleiguei. Sasa̱i̱, sa Galili to͡u fogo͡u mo͡u, Yesu e̱ habage haguasiei kedia̱ne kele tafalaguali, degegolu ke̱ masele i.

Yesu tei mala̱ ile, ulou daimidu dogogu

(Matyu 27:57-61; Mak 15:42-47; Jon 19:38-42)

50 O ta delei, e̱ hu̱be Josep. E̱me sa Arimatea o. Sa ke̱me sa Judia duo kile. O ke̱me kansole o, bolofe̱i̱do do̱u̱do o. 51 Kansole o olo͡u fe̱i̱do kedia̱ Yesu woloyadomo͡u do̱u̱susulo imo͡u be, Josep e̱ge ta bolo̱yodili mei. E̱ne Godiha̱ haguaba o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ke̱ dia daladi o. 52 E̱ Pailatko͡u folo yodu, a̱ Yesu tei molo͟͡ube de bolo̱? Pailatha̱ bolo̱yodeimo͡u, e̱ ile, 53 Yesu tei mala̱ hebele migile, yukuei fo̱ degei kaha̱ tigama mala̱ ilemo͡u, ulou ta ko͡u dama fogou kodu dogogu. Ulou kodube tei ta dogogulo ili mei. 54 Josepha̱ Yesu tei toto mala̱ i kaha̱ yobe ko͡u gue, sawisiei ke̱me nale̱ kefele idi sawisiei, misiholo duwodi sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degeli kaha̱ degemo͡u.

55 Sasa̱i̱, sa Galili to͡u fogo͡u mo͡u, Yesubo͡u de fogo͡u haguasiei kedia̱no͡u be Josep sesele yamo͡u, e̱ Yesu tei ke̱ ulou daiko͡u dogogumo͡u dugulo i. 56 Dia̱ duguo fogo͡u mo͡u, boholo͡u ma̱ ya, moso̱ko͡u fologamo͡u, bi ho̱ bolofe̱i̱ ilo kelebo͡u, hue̱i̱ ho̱bo͡u bo͡u ke̱no͡u kefema milo͡u ga ima ma̱ fogo͡u mo͡u be, misiholo duwodi sawisiei kelegebe, kuolo͡u dogogu ke̱ seselemo͡u, dia̱ dabai ta degeli mei.

24

Yesu e̱ haba hagua̱ gehe̱ degei

(Matyu 28:1-10; Mak 16:1-8; Jon 20:1-10)

1 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u, haba sabiyoumo͡u, sasa̱i̱ kedia̱ ulou daiko͡u yaibe, dia̱ bi ho̱ bolofe̱i̱ dio͟͡u ko͡u milo͡u gama ma̱i̱ ke̱ kefema to͡u ma yai. 2 Yolugi dugube, ulou dai a tefegu igi hiyedo ke̱me kogolo ilemo͡u figiko͡u dogogu dalamo͡u dugulo i. 3 Ke̱no͡u si ulou dai kodu muguamo͡u dugube, Hiye O Yesu teibe mei dugulo i. 4 Fi̱ hiyedo maga dalaguali dugube, o bolo̱u̱ dilie hafe̱i̱ dege tafalaguamo͡u dugu. Dilie yukuei ka̱i̱be fo̱ degei hoho̱ hiyedo dugu. 5 Sasa̱i̱ kedia̱ o bolo̱u̱ ke̱dilie duguomo͡u, gue̱ degemo͡u, yubu sugulo fiya, miye duwoguamo͡u, o bolo̱u̱ ke̱dilie dia̱moko͡u yodu, ni̱me o gehe̱ dege ko͡u hagua̱ma i ke̱me kagemo͡u o tei wida i sa kuoko͡u dugulamo͡u hagua ka iya? 6 E̱me ko͡u le dala mei. E̱ gehe̱ dege hagua̱ma i. Afu, e̱ sa Galiliko͡u dalali, ni̱moko͡u ko͡u gue tobou, 7 O Kedia̱ Dihi e̱me o ilo kedia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o kedia̱moko͡u seseguba, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeiba, tolo ileba, sawisiei kamadia kege mei degeiba, e̱ gehe̱ dege hagua̱ma ileyodei ke̱ fima̱ba tawamabeede tobolo͡u i.

8 Kegemo͡u, sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ Yesuha̱ afu ko͡u tobo͡u mo͡u du ke̱ fima̱mo͡u tawale i. 9 Dia̱ ulou dai to͡u fogo͡u mo͡u boholo͡u ma̱ hagua fele̱ga, e̱ dabai degedi o 11 kege kedia̱moko͡u tobo͡u mamo͡u, haba o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne dia̱ dugugai ke̱ olo͡u fe̱i̱ tobolo͡u i. 10 Sa Makdala sasa̱i̱ Mariabo͡u, sasa̱i̱ ta Joanabo͡u, Jemsha̱ adio͡u Mariabo͡u, sasa̱i̱ ilo dia̱bo͡u de deleigueibo͡u dia̱ge ta̱ ke̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u tobolo͡u i. 11 O kedia̱ ta̱ ke̱ ko͡u dulo iye, ha ta damale̱yodele ili mei, toto͡u degei ta̱yodele i. 12 Pita e̱no͡u si toto hagua̱, ulou daiko͡u fo̱u̱kua ile folomo͡u, ulou daimidu dugube, yukueiyeno͡u tilamo͡u dugu. Kegemo͡u, e̱ boholo͡u ma̱ hagulugi, ke̱ degei koko͡u fi̱ hiyedo ma̱mo͡u haguei.

O bolo̱u̱ dilie Yesube sa Emeusko͡u idi aliko͡u dugulo i

(Mak 16:12-13)

13 Sasa̱i̱ kedia̱ tei ulou daiko͡u dugu yai sawisiei kelegeno͡u be, Yesuha̱ dabai degedi o bolo̱u̱ diliene sa ta Emeusyodele idi koko͡u yai. Sa Jerusalemko͡u ge sa koko͡u be ahube kilomita olo͡u fe̱i̱be 11 saga̱i̱ kege. 14 Dilie yolugibe, degegoumo͡u dugulo i kaha̱ ta̱ ke̱ susumo͡u yai. 15 Dilie ke̱ susumo͡u tugulo tobo͡u mo͡u yolugi dugube, Yesu habageya hagumo͡u duguo geleguomo͡u, dio͟͡ufe̱i̱ yai. 16 Ke̱no͡u si dilie duguomo͡u be, e̱me Yesudade ta tawale ili mei.

17 Kegemo͡u, e̱ diliemoko͡u, nelebe ke̱i̱ ta̱ totobo͡u mo͡u haguasieiya? de yodumo͡u, dilie kesigiemo͡u dio͟͡ugo͡u tafalaguali, solo͡u do hiyedo degele i. 18 O bolo̱u̱, tano͡u taha̱ e̱ hu̱be Kliopas, o kaha̱ e̱moko͡u be, na̱me sa Jerusalem ko͡u to͡u fogo͡u haguluye, ke̱no͡u si sa kilege we tama̱ degei ke̱me na̱ge tewe mei? de yodu. A̱ tawali, na̱no͡u si tewe mei, o ilo kedia̱me olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe degele hobogou. 19 Yesuha̱ge ke̱i̱ye tama̱ degelou? de yodu.

Kegemo͡u, dilie e̱moko͡u tobou, elege sa Nasaret o Yesu tobolo͡u ili. E̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o. Godiha̱ dihi̱lebo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱lebo͡u koko͡u e̱me dabai nele̱done degegadi, haba ta̱ nele̱done tobo͡u di. 20 Kegemo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, ei gamani obo͡u kedia̱ e̱me gamani hiye oko͡u sesegumo͡u, ta̱ sa imamo͡u, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele iyode tobolo͡u i. 21 E̱ tolo ili mei kelegebe, eige e̱me sa Israel o ei mamo͡u la̱mo͡u haguei oyade tawale i.

Ta̱ tabe, ke̱ tama̱ degei kelege tofogo͡u haguamo͡u, ifibe koma̱ sawisiei. 22 Haba tabe, ifi gusugudobe, damale̱yodei sasa̱i̱ ilo kedia̱ widai koko͡u ya, boholo͡u ma̱ haguasie, ta̱ ta tobo͡u mo͡u ei dulo kesigile i. 23 Ke̱me ko͡u gue, sasa̱i̱ kedia̱ ya fologamo͡u dugube, Yesu teibe mei dugulo i. Kegemo͡u, dia̱ boholo͡u ma̱ haguasie fele̱gamo͡u, eimoko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, ei midiho̱ gehe̱ ta dugube, e̱sol o bolo̱u̱ dugulo i. Diliege eimoko͡u be, e̱me hagua̱ gehe̱ degeiyode tobo͡u mo͡u dulo i. 24 Ei sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, ei mogo ilo kedia̱ne widaimiko͡u yamo͡u dugube, sasa̱i̱ kedia̱ tobolo͡u imo͡u du saga̱i̱ kegeino͡u dalamo͡u dugu. Ke̱no͡u si dia̱ge Yesu teibe ta duguli meiyode tobolo͡u i.

25 Kegemo͡u, Yesuha̱ diliemoko͡u tobou, nelebe toto͡u degei o. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ tobolo͡u i ke̱me nele ta dulo damale̱yodele ili mei. 26 Nelebe Godiha̱ makai o Kelesube kadegeimo͡u tawale iyo mei? E̱ do hiyedo duguma mei degeiba, Godiha̱ e̱ hiye o degema, e̱moko͡u hoho̱bolo͡u ke̱ nala̱gai dala ke̱me nele tawamabeede tobou. 27 Kegemo͡u, e̱ diliemoko͡u, Mosesha̱ Kelesu e̱ habage degele ke̱ nala̱gai ke̱buko͡u hehegiema mei degeimo͡u, haba, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱ degele ke̱ nala̱ga i ke̱ hehegiemo͡u i. Damale̱do, Godiha̱ kuguoko͡u yo͟͡u degele ke̱ nala̱gai ke̱ olo͡u fe̱i̱ diliemoko͡u hehegiei.

28 Dia̱ yolugi, sa dilie yolu ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u dugube, Yesube fogo͡u ila deimo͡u dugu. 29 Ke̱no͡u si dilie e̱ fogo͡u ilebe dafamo͡u tobou, aso̱ mulu̱, sa nuguladi kaha̱ degeimo͡u, na̱ elebo͡u de imebeede tobou. E̱ dilie tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, moso̱ko͡u ile folomo͡u, diliebo͡u de duwei. 30 Dilie Yesubo͡u de nale̱ nala̱ ilamo͡u, e̱ o͡u si ta mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, o͡u si ke̱ bafigima, diliemoko͡u ne̱i̱. 31 O͡u si ke̱ ne̱i̱mo͡u, dilie diho̱ kusiamo͡u, Yesuha̱ e̱ midiho̱ kuhe duguo tawale i. Ke̱no͡u si e̱ kelege susuafogoube, dilie haba ta duguli mei. 32 Dilie dilo͡u sie tobolo͡u i, damale̱do, da ibigi haguasiligi, e̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai kaha̱ sibige̱ ke̱ damoko͡u hehegie tobo͡u mo͡u du, kelegebe da solo͡u kesigile i, hele?

33 Kegemo͡u, dilie sa Jerusalemko͡u toto boholo͡u ma̱ ya fologamo͡u dugube, e̱ dabai degedi o 11 kege kedia̱bo͡u, die mogo ilo kelebo͡u dia̱ kefema dalaguamo͡u dugu. 34 Fologoumo͡u, o kedia̱ diliemoko͡u tobolo͡u i, damale̱do, Hiye Obe hagua̱ gehe̱ degei. Hagua̱ gehe̱ degema, Saimonko͡u tama̱ degeimo͡u dugu. 35 Diliemoko͡u kege tobolo͡u imo͡u, diliene dilo͡u aliko͡u dugu ke̱ tobolo͡u i. Diliege, e̱ o͡u si bafigi kelege dilie e̱ midiho̱ kuhe duguo tawale iyode tobolo͡u i.

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tama̱ degei

(Matyu 28:16-20; Mak 16:14-18; Jon 20:19-23)

36 E̱ dabai degedi o kedia̱ ta̱ tobolo͡u tafalaguamo͡u, Yesuha̱ dia̱ tafalagua kilegeno͡u tama̱ degemo͡u tafalali, ni̱ bologua̱do dalaguamabeedei. 37 E̱ tafalamo͡u, dia̱ duguomo͡u be, kesigie gue̱ dege, ko͟͡ume tei boboyade tawale i. 38 Kegeimo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, kadegeimo͡u ni̱ kesigile iya? Ha kadegeimo͡u ni̱ fi̱ su̱do maga iya? 39 Ma̱ dobogo͟͡ubo͡u, ma̱ abogo͟͡ubo͡u duguma. A̱no͡u dala. A̱ kuguoba tawama, a̱me hui̱bo͡u dala. A̱me tei bobo debabe, ni̱ge a̱me hui̱bo͡u ko͡u gue dalaba ta dugulo mei, diono͡u dalaba dugulo. 40 E̱ kege tobo͡u mamo͡u, e̱ dobogo͟͡ubo͡u e̱ abogo͟͡ubo͡u dia̱moko͡u hehegiei. 41 Hehegieimo͡u, dia̱ ko͡u hoho̱ degele iye, ke̱no͡u si dia̱ fi̱ hiyedo magamo͡u be, ta damale̱yodele ili mei. Fi̱ hiyedo maga imo͡u, e̱ dia̱moko͡u be, ni̱me nale̱ ko͡u lege nale̱ ta de dala? de yodu. 42 Kege yodumo͡u, dia̱ e̱moko͡u miye̱ si bafou ke̱ ne̱i̱. 43 E̱ miye̱ ke̱ mala̱ no̱u̱mo͡u dugulo i.

44 Kegemo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱bo͡u de dalali ko͡u gue ko͡u tobou, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ nala̱gai ke̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ nala̱ga i ke̱bo͡u, Die̱ Fedi kuguobo͡u koko͡u be, ta̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ degele ke̱ tobolo͡u i ke̱me damale̱do tama̱ degeleyode tobou. 45 E̱ kege toboube, e̱ge die fima̱i̱yege ta̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dala ke̱ defe̱i̱do tawale imabadomo͡u tobou. 46 E̱ haba dia̱moko͡u tobou, Godiha̱ kuguo kaha̱ge ko͡u gue tobou, Godiha̱ makai o Kelesu e̱me do hiyedo duguoba, sawisiei kamadia kege mei degeiba, e̱ hagua̱ gehe̱ degeleyodei. 47 Yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ oe sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieiba, dia̱ge fi̱ boho͡u babe, Godiha̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi ke̱me gebe meiyode tobolo͡u. E̱ hu̱ya ke̱ oe sa Jerusalem ko͡u lege tofogo͡u ba kuhe hehegiemo͡u imabeedei. 48 Ni̱o͡u dugugai ke̱bo͡u du ke̱bo͡u de hehegie tobo͡u mabeede tobou. 49 Duma, Duo Bolofe̱i̱be, ma̱ Ayeha̱ ni̱moko͡u nele̱yodema ko͡u makama̱i̱, ke̱me a̱ tobo͡u ba ni̱moko͡u migile. Ni̱ sa kuoko͡u no͡u dalaguaba, hebeni dede̱i̱ kaha̱no͡u migileba, ni̱ kuhe wolo͡u dalaleyode tobou.

Godiha̱ Yesu mala̱, hebenito͡u boholo͡u ma̱ felei

(Mak 16:19-20; Dabai 1:9-12)

50 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ sosogo͡u ile, sa Betani figiko͡u fologai. Fologamo͡u, e̱ dobogo͟͡u hebele foguomo͡u, Godiha̱ dia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hehegieyadomo͡u yodu. 51 E̱ tobolo͡u dalali, dia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Godiha̱ e̱ mala̱, hebenito͡u fogo͡u i. 52 Fogo͡u imo͡u, dia̱ yubu sugulo fiya duwoguali, e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i. Hoho̱bolo͡u ma̱, sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ fogo͡u yai. 53 Ya fologamo͡u, dia̱ Godiha̱ moso̱ko͡u duwoli, sawisiei olo͡u fe̱i̱ e̱ hu̱ hebele fogulo idi.

* 1:5 1:5 Mogo͡u du daladi o ke̱me (‘pris’) Godiha̱ moso̱ kodu dabai degedi. Dabai degeimo͡u be, Godibe tageto͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ kedia̱ hayedu dalamo͡u, yo͟͡uge mogo͡u du daladi.

* 1:33 1:33 Jekop e̱ hu̱ tabe ‘Israel’. Jekopha̱ soso͡u ke̱me Israel o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱.

* 1:59 1:59 Juda o kedia̱ die o sisigo̱ kolo diafigidi. Midiho̱ ke̱me Godiha̱ biyodema makadi midiho̱.

* 2:41 2:41 Gabama I Sawisiei, ‘Pasoba’ ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Afu Godiha̱ sa Isip sisigo̱ wolo ke̱ woumo͡u tofigieimo͡u, e̱ Israel sisigo̱ kedia̱no͡u si ta weli mei, mo͡u gabama i. Kegei degemo͡u, e̱ tobou, ni̱ Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ kefema na̱ demabeede tobou. Kege tobo͡u mo͡u, Israel o kedia̱ sa Isip to͡u fogo͡u, die sabeko͡u fogo͡u kogolo yai (Kisim Bek 12:1-42).

* 4:26 4:25-26 1 King 17

* 4:27 4:27 2 King 5:1-14

* 5:1 5:1 Ohue̱i̱yai kaha̱ hu̱ tabe Galiliyodele idi.

* 5:14 5:14 Wok Pris 14:4

* 5:37 5:37 Yesu e̱ sa sibige̱ kuoko͡u delei kelegebe, Juda o kedia̱ die hue̱i̱na̱be di hue̱i̱na̱ saga̱i̱ mei. Dia̱ wai meme kolo gofo͡u mamo͡u hue̱i̱be koko͡u do͡u ma nala̱ idi.

* 6:3 6:3 1 Samuel 21:6

* 7:46 7:46 O e̱ widileto͡u gusege hue̱i̱ so͡u gudi midiho̱ ke̱me o koko͡u hoho̱bo͡u di.

* 9:30 9:30 Mosesbo͡u Elaijabo͡u diliebe Juda o kedia̱ ko͡u guai o bolo̱u̱, afudo ko͡u tofigiei.

* 11:13 11:14 Belsebul e̱ hu̱ tabe Tama̱.

* 11:31 11:31 1 King 10:1-10

* 11:32 11:32 Jona 3:5

* 11:46 11:46 Bi hagi̱ ke̱me kuolo͡u, o kedia̱ o sasa̱i̱ye sesemabeedema ma̱ idi ke̱ tobou.

* 12:1 12:1 O͡u sidi mola ke̱me Tok Pisin ta̱ege ‘yis’. O͡u saga̱i̱be mola ke̱bo͡u de simo͡u, hiye degedi.

* 13:17 13:18 Obe nale̱ nala̱mo͡u be, nale̱ mastet muguomo͡u, sebe degeimo͡u kuhe na̱di.

* 16:9 16:9 Tewe o ilo kedia̱ tawale ilibe, Yesuha̱ ke̱ tobou kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, ni̱ge bi mei o sasa̱i̱ kedia̱me seleye dogo͡u gumabeedei.

* 17:27 17:27 Stat 7

* 17:28 17:28 Stat 19

* 17:32 17:32 Stat 19:26

* 19:23 19:23 Bo͡u ta̱e ‘bank’.

* 20:28 20:28 Lo 25:5

* 20:37 20:37 O kedia̱me afudo tofigile i, ke̱no͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u be sosou dalaguayodei.

* 20:41 20:41 Devitbe Juda o sasa̱i̱ kedia̱ die ko͡u guai hiye o.

* 21:5 21:5 Moso̱ togoga i - Sa Jerusalemko͡u be, Godiha̱ moso̱ hiye ta delei. Moso̱ ke̱me tano͡u fe̱i̱ mei, moso̱ su̱do kekai duledu hafe̱i̱ hafe̱i̱ dege biyomo͡u i delei.

* 21:6 21:6 Juda o kedia̱me igiyeno͡u moso̱ togolo idi.

* 21:23 21:23 Ta̱ ko͟͡ume Yesuha̱ Juda o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou.

* 22:1 22:1 Gabama I Sawisiei, ‘Pasoba’ ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Afu Godiha̱ sa Isip sisigo̱ wolo ke̱ woumo͡u tofigiei, kelegebe Israel sisigo̱ kedia̱no͡u si ta weli mei, mo͡u gabama i. Kegei kaha̱ e̱ tobou, ni̱ Gabama I Sawisiei ke̱ hoho̱bolo͡u ba, nale̱ kefema na̱ demabeede tobou. Kege tobo͡u mo͡u, Israel o kedia̱ sa Isip to͡u fogo͡u, die sabeko͡u fogo͡u yai (Kisim Bek 12:1-42).

Jon

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱

Jonha̱ Nala̱i̱

Tawale Ta̱

O Jon e̱me Yesuha̱ dabai degedi o ta.* E̱ge yo͟͡u e̱ hu̱do Jonbe nala̱diyo mei. E̱me Yesuha̱ mogoyodeno͡u nala̱gadi.

Godiha̱ ta̱ kuguo olo͡u fe̱i̱ Jonha̱ nala̱gaibe kuhe̱:

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱ Jonha̱ Nala̱i̱

Egei Sasafe̱i̱ Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Egei Sasama Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Egei Koma̱ Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Mogogou Ta̱ Yesu Kelesuha̱ Jonko͡u Hegi

Jon e̱me gisiai kelegebe, Yesu sesele sulugi, odo degeimo͡u be, e̱ kuguo su̱do nala̱gai.

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱ Jonha̱ Nala̱i̱ kuguo kuoko͡u be, e̱ge Yesube Ta̱ Bolo̱do ke̱yode nala̱i̱. Ta̱ Bolo̱do kaha̱ o bagama hagua, o sasa̱i̱ dibo͡u de delei. Jonha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ Dihi Yesuko͡u damale̱yodemabadomo͡u, Yesube Kelesu, Godiha̱ maka dege tobo͡u mo͡u, di mamo͟͡uyadomo͡u hagueiyode nala̱i̱. O koyoha̱ Yesuko͡u damale̱yodebabe, o ke̱me fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡uyode nala̱i̱.

Haba tabe Jonha̱ge ta̱ makai su̱do Yesuha̱ hehegiei ke̱ nala̱gai. Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bi su̱do kuoko͡u ta̱ makai ke̱ tobo͡u dibe, Yesuha̱ damale̱yodele kaha̱ midiho̱ ke̱ dimoko͡u hehegiedi. Kegei degemo͡u, ta̱ makai kuguo kuoko͡u nala̱i̱be wibo͡u, hue̱i̱bo͡u, o͡u bo͡u, hoho̱bo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u, wai sipsip dia daladi obo͡u olo͡u fe̱i̱ koko͡u ma̱ tobou ke̱ nala̱gai.

Kuguo Jon ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1

Ta̱ Bolo̱do kaha̱ o baga haguamo͡u o sasa̱i̱bo͡u de delei.

Ta̱ Hiye 2-4

Yesuha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u hiyedo ke̱ dimoko͡u hegilamo͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ yoma milo͡u gai.

Ta̱ Hiye 5-10

Yesuha̱ e̱ dabai degeligibe, misiholo duwodi sawisieibo͡u, Godiha̱ sawisiei hiye ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ hehegiedi.

Ta̱ Hiye 11-12

Yesu e̱ sa Judiabo͡u Jerusalembo͡u kele ile folo sumo͡u, hiye o kedia̱ e̱ walamo͡u do̱u̱susulo i

Ta̱ Hiye 13-17

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u, a̱me ni̱ to͡u fogo͡u, ma̱ Ayeko͡u boholo͡u ma̱ ileyode tobou.

Ta̱ Hiye 18-20

Yesu e̱ do duguo tolomo͡u, haba hagua̱ gehe̱ degei.

Ta̱ Hiye 21

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba tage tama̱ degei.

Ta̱ Bolo̱do kaha̱ o baga haguamo͡u o sasa̱i̱bo͡u de delei

1

(Ta̱ Hiye 1)

Ta̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale ta̱ kaha̱ o bagai

1 Afudo, Godiha̱ bi ta milo͡u li mei kelegebe, Ta̱ Bolo̱do ke̱me yo͟͡u kegeno͡u delei. Ta̱ ke̱me Godibo͡u de delei. Haba Ta̱ ke̱no͡u be e̱me Godi. 2 Afudobe, Ta̱ Bolo̱do ke̱me Godibo͡u de delei. 3 Godiha̱ degeiye, Ta̱ Bolo̱do kaha̱ bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai. Haba Ta̱ Bolo̱do ke̱me ta deleli mei debabe, bi olo͡u fe̱i̱ ta tama̱ degeli mei. 4 Ta̱ Bolo̱do ke̱me fi̱ gehe̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ ne̱di o. O sasa̱i̱ye e̱ dugumo͡u be, hoho̱ hiyedo ke̱ dugulo idi. 5 Hoho̱ hiyedo kaha̱ hulia̱ koko͡u hoho̱gumo͡u be, hulia̱ kaha̱ge hoho̱ ke̱me ta somo͟͡udiyo mei.

6 Kegemo͡u, Godiha̱ o ta tobo͡u mo͡u haguei, e̱ hu̱be Jon. 7 Jon e̱ hagueibe, hoho̱ hiyedo ke̱ hehegielamo͡u haguei, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ damale̱yodemabadomo͡u. 8 E̱me hoho̱ hiyedo ke̱ mei. E̱ hagueibe, hoho̱ hiyedo ke̱no͡u hehegielamo͡u kuhe haguei. 9 Hoho̱ ke̱me damale̱do hoho̱. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dimoko͡u hoho̱gudi kaha̱ hagualadi.

10 Godiha̱ degeiye, Ta̱ Bolo̱do kaha̱ sa sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u ko͡u milouye, ke̱no͡u si e̱ sa sibige̱ kuoko͡u migile dalamo͡u be, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge e̱me ta tawale ili mei. 11 E̱me yo͟͡u e̱ sabeko͡u hagua fele̱i̱ye, ke̱no͡u si yo͟͡u e̱ obiyei kedia̱ge e̱moko͡u hoho̱ degele ili mei. 12 O sasa̱i̱ e̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, damale̱yodele imo͡u be, e̱ degeiye dia̱me Godiha̱ sisigo̱ degele i. 13 Godiha̱ sisigo̱ degei ke̱me aye adio͡u kedia̱ bi mei, to͡u ha̱ bi mei, o ta e̱ bi meido. Godiha̱ sisigo̱ degei ke̱me Godiha̱ yo͟͡u e̱ bino͡u.

14 Ta̱ Bolo̱do kaha̱ o baga hagua fele̱mo͡u, o dibo͡u de delei. Di dugube, e̱ hu̱bo͡u, e̱ nele̱ hiyedo ke̱bo͡u de dalamo͡u dugu. Aye Godiha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya e̱ Dihido ke̱ tobo͡u mo͡u hagua dalali, di habaguguemo͡u, e̱ Ayeha̱ ta̱ damale̱do ke̱ dimoko͡u hehegiei. 15 Jonha̱ o kaha̱ degele ke̱ hehegiedibe, e̱ ta̱ hili̱gedo, o ma̱ habage haguale o kaha̱ge a̱me gaba feleido. Yobe, a̱ deleli mei kelegebe, e̱me yo͟͡u kegeno͡u delei kaha̱.

16 E̱me o habaguguedi o kaha̱ degemo͡u, e̱ di hiyedo habaguguemo͡u idi. 17 Godiha̱ Moses tobo͡u mo͡u, ko͡u guai o kedia̱moko͡u e̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ ko͡u ne̱i̱. Ke̱no͡u si Godiha̱ haba tobo͡u mo͡u, Yesu Kelesuha̱ hagua, di habagugueguomo͡u, e̱ ta̱ damale̱do ke̱ dimoko͡u hegi. 18 Godibe o tae ta duguli meido. Godiha̱ e̱ Dihi diliebe bolo̱u̱ mei, tano͡u fe̱i̱do, yo͟͡u e̱ Dihido, e̱ Ayeha̱ duwo koko͡u duwo, e̱no͡u si e̱ Aye duguomo͡u, dimoko͡u ko͡u hegi.

Fafeleya degedi o Jonha̱ egei tobou

(Matyu 3:1-12; Mak 1:7-8; Luk 3:15-17)

19 Juda hiye o, sa Jerusalem tie kedia̱ge mogo͡u du dalaguadi obo͡u,* Livaiha̱ hu̱ti obo͡u kedia̱ tobo͡u mo͡u ya, Jonko͡u na̱me koyo? de yodulo i. 20 Kege yodulo imo͡u, e̱ ta ogo͡u gali mei, tama̱ dege, a̱me Godiha̱ makai o Kelesu* meiyodei. 21 Dia̱ yodulo i, hababe na̱me koyo? Na̱me Elaija? Ke̱ mei, a̱me Elaija mei. Na̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ei e̱ haguale ke̱ baha duwogua o ke̱? Ke̱ mei, a̱me o ke̱ meido. 22 Dia̱ e̱moko͡u haba yodulo i, na̱me koyo? O eimoko͡u tobo͡u mo͡u haguasiei kedia̱moko͡u be, eige kage tobolo͡u? Na̱ge no͟͡usiebe kage tobo͡u ya? 23 E̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ ko͡u tobou saga̱i̱ kegeno͡u,

Hebe mei mihi̱no͡u sa kelege Hiye Oha̱ e̱ a do̱u̱susumabeede tobolo͡u ta̱ uwo ke̱, Aisaia 40:3

ke̱me a̱no͡u.

24 Juda hiye o kedia̱ tobo͡u mo͡u haguasiei, o ilo kelebe Farisi o. 25 O kedia̱ne Jonko͡u ko͡u gue yodulo i, na̱me Godiha̱ makai o Kelesu mei, na̱me Elaija mei, na̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ke̱ mei debabe, kageimo͡u na̱ o sasa̱i̱ fafeleya degeiya? 26 Jonha̱ ko͡u gue tobou, a̱ge ta̱leko͡u no͡u fafeleya degedi. Ke̱no͡u si o tabe ni̱bo͡u de kile ko͡u dalaye, ni̱ge ta tawale iyo mei. 27 O ke̱me ma̱ habage haguale. E̱ hu̱be folodo dala kaha̱ degemo͡u, e̱ hagubabe, a̱ge e̱ abogo͟͡u moso̱ ka̱i̱ ke̱me ta tegile saga̱i̱ mei. 28 Jonha̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ toboube, sa Betaniko͡u ge tobou. Sa ke̱me to̱ Jordan ilobo͡u dala. Koko͡u ge Jon e̱ o sasa̱i̱ fafeleya degedi.

Yesube Godiha̱ wai sipsip wili

29 Sabiyoumo͡u, Jonha̱ Yesu e̱moko͡u hagumo͡u duguomo͡u tobou, duguma, Godiha̱ wai sipsip wili e̱me hagulu kuhe̱. E̱me sa sibige̱ o sasa̱i̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ igile mugulamo͡u hagulu. 30 O ko͟͡ume, a̱ o ma̱ habage haguale o taha̱ge a̱me gaba feleido. Yobe, a̱ deleli mei kelegebe, e̱me yo͟͡u kegeno͡u deleiyodeibe kuhe̱. 31 A̱ne e̱me defe̱i̱do o ke̱dade tawali meiye, ke̱no͡u si Israel o sasa̱i̱ ni̱ e̱ tawamabadomo͡u, a̱ ni̱ kuhe ta̱leko͡u fafeleya degega dala.

32 Kegemo͡u, Jonha̱ e̱ dugu ke̱ ko͡u gue hehegiei, Duo Bolofe̱i̱ha̱ hebenito͡u ge sio isusu baga fulo͡u migile e̱moko͡u biyoumo͡u duguyodei. 33 A̱ne e̱me defe̱i̱do tawali meiye, ke̱no͡u si o a̱moko͡u tobo͡u mo͡u, ta̱leko͡u fafeleya degeli kaha̱ a̱moko͡u ko͡u gue ko͡u tobou, na̱ dugulobe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ o ta koko͡u migile duwoba dugubabe, ke̱me o e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱yeno͡u o sasa̱i̱ fafeleya degeleyodeibe kehe̱. 34 A̱ duguo tawalemo͡u, ni̱moko͡u ko͡u gue ko͡u tobou, o ko͟͡ume damale̱do Godiha̱ Dihiyodei.

O kamadia kege Yesuha̱ dabai degedi o degele i

35 Sabiyoumo͡u, Jon e̱ haba e̱ dabai degedi o bolo̱u̱bo͡u de kele tefeleiguei. 36 Tafalaguali dugube, Yesu hagua doho͡u go͡u imo͡u, Jonha̱ tobou, ni̱ duguma, Godiha̱ wai sipsip wilibe ili kuhe̱. 37 Dabai degedi o bolo̱u̱ ke̱dilie ta̱ ke̱ dulomo͡u, diliene Yesu sesele yai. 38 Youmo͡u, Yesuha̱ boholo͡u mo͡u dilie duguomo͡u, yodu, nele ke̱i̱ tagaiya? Dilie yodulo i, Rabai, na̱me kili̱ya tiadiya? Ta̱ Rabai kaha̱ sibige̱be Tisa Hiye. 39 Yesuha̱ tobou, nele dugu haguama. Dilie habi degeimo͡u ya fologamo͡u, e̱ tiadi moso̱ ke̱ duguo, e̱bo͡u de kele dalaguali, hulia̱ degei.

40 O bolo̱u̱, Jonha̱ tobo͡u mo͡u, Yesu sesele yai tabe Andru, Saimon Pitaha̱ e̱ mala̱. 41 Andru e̱ toto ile, e̱ eye̱ Saimon duguomo͡u, Mesaiabe ele duguyodei. Hu̱ kaha̱ sibige̱be Grik ta̱ege Godiha̱ makai o Kelesu. 42 Kegemo͡u, Andruha̱ e̱ eye̱ Simon Yesuko͡u wolo͡u i. Yesuha̱ e̱moko͡u masemamo͡u tobou, na̱me Saimon, Jonha̱ dihi. Ke̱no͡u si ne̱ hu̱ tabe Sifasyodele ile. Grik ta̱ege Pita. *

Yesuha̱ o Filipbo͡u o Natanielbo͡u haguisai

43 Sabiyoumo͡u, Yesu e̱ sa Galiliko͡u fogo͡u ilamo͡u degei. E̱ o Filip geleguomo͡u, e̱moko͡u tobou, na̱ a̱ sesele hagua. 44 Filip e̱me sa Betsaida o. Andrubo͡u Pitabo͡u dia̱ sa tano͡u. 45 Kegemo͡u, Filipha̱ o Nataniel geleguomo͡u tobou, Mosesha̱ e̱ kuolo͡u ta̱ nala̱gai koko͡u,* o ta hagualeyodei ke̱me hagumo͡u, ei ko͡u dugulo i. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ne o kaha̱ degele ke̱ ko͡u nala̱ga i.* E̱me sa Nasaret o Yesu, o Josepha̱ dihi. 46 Natanielha̱ kesigiemo͡u yodu, sa Nasaret o? Sa Nasaretko͡u ge bi bolo̱ ta de tama̱ degele? Filipha̱ tobou, na̱ ile dugu.

47 Kegemo͡u, Yesuha̱ Nataniel hagumo͡u duguomo͡u tobou, o ke̱me Israel o bolo̱do. E̱me ogo͡u gai ta̱ tobo͡u diyo mei. 48 Natanielha̱ Yesuko͡u yodu, na̱ge a̱me kage duguo tawai? Yesuha̱ tobou, Filipha̱ na̱ haguisali mei kelegedo, a̱ge na̱me hebe kiyou yoko͡u duwomo͡u dugu. 49 E̱ tobou, Tisa Hiye, na̱me Godiha̱ Dihi. Na̱me Israel o sasa̱i̱ ei Hiye O. 50 Natanielha̱ kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue sima tobou, a̱ge na̱me hebe kiyou yoko͡u duwomo͡u duguyode tobou kaha̱no͡u, na̱ a̱moko͡u kuhe damale̱yodei. Habagesi, a̱ midiho̱ gehe̱ hiyedo milo͡u ba na̱ dugulo. 51 Yesuha̱ haba tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, habage hebeni a so͟͡ugou dalaba ni̱ dugulobe, Godiha̱ e̱sol o kedia̱ge O Kedia̱ Dihi e̱ tageya foloma mu̱ma dele iba dugulo ile.

Yesuha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u hiyedo ke̱ dimoko͡u hegilamo͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ yoma milo͡u gai

(Ta̱ Hiye 2–4)

2

Sa Kanako͡u o taha̱ sasa̱i̱ hu yoti

1 Sawisiei bolo̱u̱ mei degemo͡u, sa Galili o taha̱ sasa̱i̱ hulo yoti. Sa Galili duo kile sa ta delei, e̱ hu̱be Kana. Sa koko͡u be, o sasa̱i̱ ilo kele ya fologa, o kaha̱ sasa̱i̱ hulo yotilamo͡u degei. Yesuha̱ adio͡u e̱ne ile kele delei. 2 Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ne digumo͡u, kele ya deleiguei. 3 Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ nala̱ iligi olo͡u fe̱i̱ mei degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ adio͡u ha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, ei tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobe mei degei. 4 E̱ sima tobou, adio͡u, ke̱me ne̱ bi. Ma̱ bi mei. Dabai a̱ degelebe you. 5 Kegemo͡u, e̱ adio͡u ha̱ moso̱ kodu dabai o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, e̱ ni̱moko͡u ta̱ ta tobo͡u babe, ni̱ge defe̱i̱do milo͡u ma.

6 Moso̱ koko͡u be, igiye milo͡u gai hue̱i̱na̱ hiyedo olo͡u fe̱i̱ wala̱i̱yosi kege delei. Mo͡u yo͟͡uwa ta deleli mei, Juda o dio͟͡u dia̱bo͡u, die nale̱ milo͡u di bibo͡u olo͡u fe̱i̱ bigile idi, dia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u bolodoyodemamo͡u. Hue̱i̱na̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me hiyedo, tano͡u tano͡u e̱ makabe 100 lita kege. 7 Kegemo͡u, Yesuha̱ moso̱ kaha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ hue̱i̱na̱ olo͡u fe̱i̱ koko͡u hue̱i̱ soso͡u gueligi, ama̱gamabeedeimo͡u, dia̱ kege soso͡u gule iligi, hue̱i̱na̱ hiyedo ke̱ olo͡u fe̱i̱ ama̱ga i. 8 Hue̱i̱na̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ ama̱ga imo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, hue̱i̱ huyadefe̱i̱ do͡u laba, nale̱ kefei dia daladi o koko͡u mala̱ ya ne̱yedeimo͡u, dia̱ kege degele i. 9 Hue̱i̱ ke̱me ko͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ bagai kaha̱ nale̱ kefei dia daladi o kaha̱ hue̱i̱ ke̱ na̱i̱. Ke̱no͡u si tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱me kili̱ya kele do͡u la i ke̱me e̱ ta tawali mei. Moso̱ kaha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱no͡u si ko͡u tewe. O kaha̱ sasa̱i̱ hu o ke̱ haguisai, 10 hagumo͡u e̱moko͡u tobou, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ko͟͡ume sebedo. Kagemo͡u, na̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ko͟͡u habagie dalali, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nela̱mo͡u degeiya? O ilo kele yotile idibe, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo sebedo ke̱buko͡u ne̱i̱mo͡u nala̱ idi. Habage, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡u kaha̱ o toto͡u degele imo͡u be, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡u sebe mei ke̱ o kedia̱moko͡u kuhe ne̱di. Na̱no͡u si kegeiyo meiyode tobou.

11 Midiho̱ gehe̱, Yesuha̱ sa Galili duo kile sa Kanako͡u ge milou ke̱me midiho̱ gehe̱do. E̱ milo͡u ma hegibe, yo͟͡u e̱ hu̱bo͡u, e̱ nele̱ hiyedo ke̱bo͡u de hegimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ duguomo͡u, e̱moko͡u damale̱yodele i.

12 Kegemo͡u, e̱ bito̱u̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, e̱ adio͡u bo͡u, e̱ mala̱ dia̱bo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de sa Kaperneamko͡u muguai. Muguamo͡u, sawisiei ilo kele koko͡u deleiguei.

O kedia̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu makisi degele imo͡u, Yesuha̱ folo igisei

(Matyu 21:12-13; Mak 11:15-17; Luk 19:45-46)

13 Juda o kedia̱ Gabama I Sawisiei* hiye kaha̱ nale̱ kefeguo na̱di ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, Yesu e̱ sa Jerusalemko͡u ile felei. 14 Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u dugube, o kedia̱ makisi degele imo͡u dugu. Wai bulumakoubo͡u, wai sipsipbo͡u, sio kulubo͡u de makisi degele imo͡u dugu. Sele tiga mo͟͡udi o ilo kelene duwoguamo͡u dugu. 15 Makisi degele imo͡u duguomo͡u, e̱ tigi dofo͡u ta mala̱ milo͡u mamo͡u, obo͡u, wai sipsipbo͡u, wai bulumakoubo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ igiseimo͡u fogo͡u yai. Sele tiga mo͟͡udi o kedia̱ selene boho͡u sema, die fafai biligisei. 16 Sio kulu makisi degeli o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ sio olo͡u fe̱i̱ mo͟͡uma fogo͡u ima. Ma̱ Ayeha̱ moso̱be makisi degedi moso̱ degedama. 17 E̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ degeli ke̱ duguomo͡u, Godiha̱ kuguoko͡u ta̱ ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱ tawale i,

A̱ ne̱ moso̱be tagalido kaha̱, moso̱ ke̱me bologua̱do dalayadomo͡u, a̱ dabai hiyedo degeli. Buk Song 69:9

18 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ kegeli kaha̱, na̱ midiho̱ gehe̱ kagei ke̱ milo͡u ba ei duguoba, na̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u kuhe hagueidade tawale ile? 19 Yesuha̱ die ta̱ sima tobou, ni̱ Godiha̱ moso̱ ko͟͡u igile muguba, sawisiei kamadia kege mei degeiba, a̱ haba togoma mei degele. 20 Juda o kedia̱ tobolo͡u i, o kedia̱ moso̱ ko͟͡u togomo͡u hagueibe, sadebe olo͡u fe̱i̱be 46 kege mei degei. Igile mugubabe, haba na̱ge sawisiei kamadiano͡u mei degeiba haba togoma mei degele?

21 Ke̱no͡u si Godiha̱ moso̱ Yesuha̱ tobou ke̱me yo͟͡u e̱ to͡u ke̱. 22 Habage, e̱ tolo imo͡u, Godiha̱ hagua̱gimo͡u, gehe̱ degeimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ tobou ke̱ tawalemo͡u, ta̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dalabo͡u, ta̱ Yesuha̱ toboubo͡u koko͡u damale̱yodele i.

Yesuha̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ midiho̱be ko͡u teweno͡u

23 Jerusalemko͡u ge Gabama I Sawisiei kaha̱ kefegu kelegebe, Yesuha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do duguomo͡u, e̱me damale̱do Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueidademo͡u, e̱ hu̱ya ke̱ damale̱yodele i. 24 Dia̱ge e̱moko͡u be ko͡u damale̱yodele iye, ke̱no͡u si e̱ge dia̱ge ta do̱u̱do damale̱yodele ilidadili mei, yobe e̱ o sasa̱i̱ die midiho̱be olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u. 25 Midiho̱ o sasa̱i̱ kedia̱ duledu dala ke̱me o tae e̱moko͡u ta tobolo͡u saga̱i̱ mei, e̱ge die midiho̱be yo͟͡u olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe kaha̱ degeimo͡u.

3

Yesuha̱ o Nikodemusbo͡u de ta̱ kei

1 Farisi o ta e̱ hu̱be Nikodemus. E̱me Juda o kedia̱ kansole hiye o. 2 E̱ hulia̱me Yesuko͡u ilemo͡u tobou, Tisa Hiye, ei tewe na̱me hehegiedi o, Godiha̱ tobo͡u mo͡u haguei. Yobe, Godiha̱ na̱bo͡u de dala mei debabe, midiho̱ gehe̱ gehe̱ na̱ milo͡u gadi ke̱me na̱ ta milo͡u diyo mei.

3 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, a̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o koyo na̱me fi̱ boholo͡u ba, haba dihi baga mala̱ fele̱ gehe̱ dege dala mei debabe, Godiha̱ wolo͡u dalale sa ke̱me na̱ge ta dugulo mei. 4 Nikodemusha̱ e̱moko͡u yodu, o eibe ko͡u odo degei ke̱me haba kage dihi baga mala̱ fele̱ gehe̱ degele? Eibe ei adio͡u ha̱ guamedu foloba, ei adio͡u ha̱ haba dihi baga ta mala̱ fele̱ saga̱i̱ mei.

5 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u sima tobou, a̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o koyobe, Duo Bolofe̱i̱bo͡u hue̱i̱bo͡u kaha̱ e̱ fi̱ boholo͡u, dihi baga mala̱ fele̱ gehe̱ degeli mei debabe, e̱me Godiha̱ wolo͡u dalale sa koko͡u be folo mei. 6 To͡u ha̱ mala̱ feli̱ ke̱me to͡u ha̱ bi. Haba Duo Bolofe̱i̱ha̱ mala̱ feli̱ ke̱me fi̱ha̱ bi. 7 A̱ odo ni̱, ni̱ fi̱ boholo͡u ba dihi baga mala̱ fele̱ gehe̱ degemabeede tobolo͡u ke̱ duloba, na̱ hobo͡u kesigida. 8 Wiyege yo͟͡u tagali saga̱i̱ya ke̱no͡u ima haguama dedi. Obege wi uwobe ko͡u dudiye, ke̱no͡u si wi kaha̱ kili̱yage haguya, haba kili̱ya iya ke̱me obe ta tawadiyo mei. Nebe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ne yo͟͡u tagali saga̱i̱ya ke̱no͡u o sasa̱i̱ ilo kelebe e̱ nele̱ kaha̱ gehe̱ dege dalagua.*

9 Kegemo͡u, Nikodemusha̱ ko͡u gue yodu, na̱ tobou ke̱me kage degele? 10 Yesuha̱ tobou, na̱me Israel o sasa̱i̱ kedia̱ tisaye, ke̱no͡u si na̱ge a̱ tobou ke̱me kageimo͡u toto͡u degeiya? 11 A̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, eige ei ko͡u tewebo͡u, ei ko͡u dugubo͡u, ke̱no͡u ni̱moko͡u hehegie tobolo͡u iliye, ke̱no͡u si ei ta̱be ni̱ge dafa ili. 12 A̱ ni̱moko͡u ko͡u tobou ke̱me sa sibige̱ bi ke̱no͡u tobouye, ke̱no͡u si ni̱ ta damale̱yodele iyo mei. A̱ hebeni bi ke̱ne tobo͡u babe, ni̱ ta damale̱yodele ile mei. 13 O taha̱ ta hebenito͡u feli meido. O Kedia̱ Dihi e̱no͡u si hebeni to͡u fogo͡u mo͡u migi, haba boholo͡u ma̱ folo dala. 14 Hebe mei mihi̱no͡u sa kelege, Mosesha̱ bei ke̱ hebele fogu* saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, o ilo kelege O Kedia̱ Dihi e̱ hebele fogulo ile. 15 Kegeiba, o sasa̱i̱ koyoha̱ e̱moko͡u damale̱yodebabe, fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u.

16 Godiha̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ solo͡u do hiyedo degemo͡u, yo͟͡u e̱ Dihi tano͡u fe̱i̱ ke̱ dimoko͡u ne̱i̱. O koyoha̱ e̱moko͡u damale̱yodebabe, o ke̱me makolo mei, fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 17 Godiha̱ e̱ Dihi tobo͡u mo͡u migibe, sa sibige̱ o sasa̱i̱ di ta̱ salamo͡u migili mei. Di mamo͡u la̱mo͡u migi. 18 O koyoha̱ Godiha̱ Dihiko͡u damale̱yode ho fogo͡u babe, o ke̱me ta̱ saiye tou dala, Godiha̱ Dihiha̱ hu̱ya ke̱ ta damale̱yodili mei kaha̱ degemo͡u. O koyoha̱ e̱ Dihiko͡u damale̱yodebasi, o ke̱me ta̱ saiye tolo͡u mei. 19 Ta̱ sale kaha̱ yobe ko͡u gue, sa sibige̱ kuoko͡u hoho̱ ko͡u migiye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ hoho̱ ke̱ dafamamo͡u, hulia̱no͡u tagamo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milolo͡u idi kaha̱ degeimo͡u. 20 Midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kedia̱ge hoho̱ ke̱me dafa idi. Dia̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ tama̱ degeiye domo͡u, hoho̱ koko͡u haguasile kuhe dafa idi. 21 Ke̱no͡u si o damale̱do midiho̱ ke̱no͡u milolo͡u kaha̱ge hoho̱ koko͡u haguadi. Obe e̱me Godiha̱ nele̱ya ke̱no͡u dabai degeidade defe̱i̱ duguo tawamabadomo͡u.

Fafeleya degedi o Jonha̱ Yesube Godiha̱ makai oyode tama̱ dege tobou

22 Kegemo͡u, Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ sa Jerusalem to͡u fogo͡u, sa Judia duo kodu yamo͡u dia̱bo͡u de kele dalali, o sasa̱i̱ fafeleya degegai. 23 Sa Ainon, sa Salim hafe̱i̱ koko͡u ge Jon e̱ne o sasa̱i̱ fafeleya degegai. To̱ ke̱me hiyedo kaha̱, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ Jonha̱ fafeleya degeyadomo͡u haguasiei. 24 Kelegebe, Jon e̱me o Herotha̱ didio̱ degeli mei delei.

25 Kegemo͡u, Jonha̱ dabai degedi o ilo kedia̱bo͡u, Juda o tabo͡u de Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degelamo͡u to̱ todi midiho̱ kaha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u mo͡u ta̱e biya i. 26 Ta̱e biya iligi, Jonko͡u ya ko͡u gue tobolo͡u i, Tisa Hiye, o na̱bo͡u de to̱ Jordan ilobo͡u dalamo͡u, na̱ e̱ degele kaha̱ ta̱ tobou o kaha̱ o sasa̱i̱ fafeleya degeimo͡u be, o olo͡u fe̱i̱be e̱moko͡u yolu. 27 Jonha̱ dia̱moko͡u tobou, hebeni Hiye Oha̱ o tako͡u makali mei debabe, o kaha̱ge dabai ta degele mei. 28 A̱ge a̱me Godiha̱ makai o Kelesu mei, a̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u ma̱buko͡u hagua dalayode tobou ke̱me ni̱o͡u ko͡u dulo i. 29 Sasa̱i̱ o taha̱ hu ke̱me, o e̱ hu̱ kaha̱ bi. Sasa̱i̱ ke̱ hu o kaha̱ ta̱ tobo͡u mo͡u, e̱ mogo taha̱ e̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, hoho̱ hiyedo degedi. A̱me sasa̱i̱ hu o kaha̱ mogo ke̱ sa̱ degei. Ke̱no͡u tefei, hoho̱ ke̱me ma̱ bi, ma̱ duledu ama̱ma̱i̱ dala. 30 A̱me hiye o mei. Ma̱ mogo e̱ hu̱no͡u si sibige̱ hiyedo degeiba, ma̱ hu̱be sibige̱ mei degele.

31 O hebenito͡u ge migi ke̱me hiyedo folodo. Sa sibige̱ obe, sa sibige̱ ono͡u. Sa sibige̱ kaha̱ ta̱no͡u tobo͡u di. O hebenito͡u ge migi o e̱no͡u si hiyedo folodo. 32 O hebenito͡u ge migi kaha̱ hehegiedibe, yo͟͡u dugudibo͡u dudibo͡u ke̱no͡u hehegiediye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ge ta dulomo͡u damale̱yodele idiyo mei. 33 Ke̱no͡u si, e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tolo͡u sulu o kaha̱ge e̱me Godiha̱ ta̱be damale̱do-yodema, Godi e̱me damale̱do ta̱ tobo͡u diyodedi. 34 Yobe, o Godiha̱ tobo͡u mo͡u migi o, e̱ge Godiha̱ ta̱no͡u tobo͡u di, Duo Bolofe̱i̱be e̱ duledu hiyedo dala, Godiha̱ e̱moko͡u ne̱i̱ kaha̱ degeimo͡u. 35 Aye Godiha̱ e̱ Dihiko͡u hoho̱ hiyedo degemo͡u, bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ e̱ Dihiha̱ dobogo͟͡u tageto͡u no͡u dogogu. 36 O koyoha̱ Godiha̱ Dihiko͡u damale̱yodeibabe, e̱me fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. Haba o koyoha̱ Godiha̱ Dihi tobeko͡u mugubabe, e̱me fi̱ gehe̱ dege tofousogo tofolo͡u mei, Godiha̱ gofo͟͡ube o ke̱bo͡u de dala.

4

Yesuha̱ sa Samaria sasa̱i̱ tabo͡u de ta̱ kei

1 Farisi o kedia̱, Yesuha̱ o sasa̱i̱ fafeleya degeimo͡u, e̱ dabai degedi o su̱do degeliyodemo͡u dulo i. Haba Jonha̱ fafeleya degei obe hiyefe̱i̱ meiyode tobolo͡u imo͡u dulo i. 2 Ke̱no͡u si Yesuha̱ge o ta fafeleya degediyo mei. E̱ dabai degedi o kedia̱no͡u o sasa̱i̱ fafeleya degele idi. 3 Hiye O Yesuha̱ o kedia̱ kege tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, sa Judia to͡u fogo͡u mo͡u, sa Galiliko͡u haba fogo͡u i. 4 E̱ ile, sa Samaria duo kileya ke̱ i.

5 Kegemo͡u, e̱ iligi, sa Samaria duo kile sa ta, e̱ hu̱ Sikarko͡u felei. Sa ke̱me, sa Jekopha̱ e̱ dihi Josepko͡u ne̱i̱ ke̱ hafe̱i̱do. 6 Sa koko͡u be ulou dai hue̱i̱ ta delei, ko͡u guai o Jekopha̱ hue̱i̱ do͡u lamo͡u dai. Agali duo kelege, Yesuha̱ ilemo͡u, ulou hue̱i̱ dai fe̱ koko͡u misiholo duwei.

7 Duwoli dugube, sa Samaria sasa̱i̱ ta hue̱i̱ do͡u hagumo͡u duguomo͡u, a̱moko͡u hue̱i̱ ta do͡u la ne̱yedei. 8 E̱ ke̱ yodu kaha̱ yobe, e̱ dabai degedi o kedia̱me olo͡u fe̱i̱ e̱ to͡u fogo͡u, sa hiye koko͡u seleye nale̱ mo͟͡u yai kaha̱. 9 Yesuha̱ a̱moko͡u hue̱i̱ do͡u la ne̱yede tobo͡u mo͡u, Samaria sasa̱i̱ kaha̱ kesigiemo͡u tobou, na̱me Juda o, a̱me Samaria sasa̱i̱, kegei ke̱me a̱ge na̱moko͡u be kage hue̱i̱ do͡u la nele̱? Yodu kaha̱ yobe, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ge sa Samaria o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de ta mogo dege daladiyo mei kaha̱ degeimo͡u. 10 Yesuha̱ tobou, bi Godiha̱ na̱moko͡u nela̱mo͡u degeli ke̱me na̱ge ta tewe mei. Haba o hue̱i̱ do͡u la ne̱yede tobou o ke̱me na̱ tewe debasi, na̱ e̱moko͡u yoduba, e̱ fi̱ ne̱di hue̱i̱ ke̱ do͡u la nele̱. 11 Hiye O, na̱me hue̱i̱na̱ ta mei. Ulou dai hue̱i̱ ko͟͡ume mo͡u gulido. Na̱ fi̱ ne̱di hue̱i̱ ke̱me kili̱ya dolo͡u? 12 Sasa̱i̱ kaha̱ haba tobou, ulou dai hue̱i̱ ke̱me di ko͡u guai o Jekopha̱ eimoko͡u ne̱i̱. Yo͟͡u e̱bo͡u, e̱ sisigo̱bo͡u, e̱ wai bulumakoubo͡u, sipsipbo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne hue̱i̱ ko͟͡uno͡u nala̱ idi. Jekopbe na̱ gabai dala? 13 Yesuha̱ tobou, o koyoha̱ hue̱i̱do ko͟͡u no̱u̱babe, e̱ haba hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degele. 14 Ke̱no͡u si o koyoha̱ hue̱i̱ a̱ e̱moko͡u nela̱mo͡u degeli ke̱ no̱u̱babe, e̱me haba hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degele mei. Hue̱i̱ kamaha̱ e̱ duledu to̱ souno͡u tefele, fele̱no͡u dalaba, e̱me fi̱ tofousogo tofousogo kegeno͡u tofolo͡u. 15 Sasa̱i̱ kaha̱ tobou, Hiye O, na̱ hue̱i̱ ke̱ a̱moko͡u do͡u la ne̱, a̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeiba, haba hue̱i̱ do͡u hagueiye deba.

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ sasa̱i̱ koko͡u tobou, na̱ ile, ne̱ ma̱ duguoba, e̱bo͡u de boholo͡u ma̱ hagua. 17 Sasa̱i̱ kaha̱ ko͡u gue tobou, a̱me obo͡u mei. Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u, na̱ge na̱me obo͡u meiyode tobolo͡u ke̱me damale̱do. 18 Yobe, afuge na̱me o olo͡u fe̱i̱ houyosi kege ko͡u huye fogo͡u mo͡u, o gehe̱ hu ifi na̱bo͡u de dala ke̱me na̱ hiyouye mo̱u̱. Na̱ tobou ke̱me damale̱do. 19 Sasa̱i̱ kaha̱ tobou, Hiye O, a̱ tawali, na̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o. 20 Ei ko͡u guai o kedia̱ge bito̱u̱ kuoko͡u ge* Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u haguasiedi. Ke̱no͡u si Juda o ni̱ge eibe sa Jerusalemko͡u no͡u ya, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u mabeede tobolo͡u idi.

21 Kegemo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, sobo͡u de, na̱ ma̱ ta̱ du. Sawisiei ta, ni̱ bito̱u̱ koto͡u ge Aye Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u bo͡u, sa Jerusalemko͡u ge diho̱ baga̱ tobolo͡u bo͡u ke̱ mei degelebe hagua koguladi. 22 Sa Samaria o sasa̱i̱ ni̱ge o ni̱ tewe mei koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Haba Juda o sasa̱i̱ eige o ei ko͡u tewe koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Yobe, Godiha̱ge o sasa̱i̱ mamolo͟͡uyodema, e̱ Juda o ta ko͡u tobo͡u mo͡u haguei kaha̱ degeimo͡u. 23 Sawisiei ta kelege, damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ Aye Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ilebe, dia̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ile. Mo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ile mei, damale̱yodema diho̱ baga̱ tobolo͡u ile. Ifi ko͡u bo͡u gene, o sasa̱i̱ ilo kele kege degele ili. Aye Godiha̱ge o kegele i kedia̱ e̱moko͡u damale̱yodema, diho̱ baga̱ tobolo͡u ile ke̱ tagali. 24 Godibe duono͡u. O sasa̱i̱ kedia̱ Aye Godiko͡u be Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Mo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u dama. Godiko͡u damale̱yodema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 25 Sasa̱i̱ kaha̱ Yesuko͡u tobou, o Mesaia, Godiha̱ makai o Kelesuha̱ hagualebe a̱ ko͡u tewe. Haguaba, dimoko͡u sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u hehegileyodei. 26 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, o ke̱me a̱no͡u, na̱bo͡u de ta̱ kolu kuhe̱.

27 Kelegeno͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ boholo͡u ma̱ haguasiemo͡u dugube, e̱me sasa̱i̱ tabo͡u de ta̱ koumo͡u duguo kesigile i, ke̱no͡u si dia̱ Yesuko͡u na̱ ke̱i̱ tagaiya? de ta yodulo ili mei. Haba na̱ kagemo͡u sasa̱i̱ ke̱bo͡u de ta̱ kouya? dene ta yodulo ili mei. 28 Kegemo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ e̱ hue̱i̱na̱ ke̱ kele dogoguo fogo͡u ile, sa hiyeko͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, 29 ni̱ a̱ sesele yaba, o ta duwo ke̱ duguma. Midiho̱ a̱ milo͡u gai ke̱me e̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u teweno͡u, a̱moko͡u ko͡u kusigile tobou. A̱ge o ke̱me Godiha̱ makai o Kelesuyade tawali. 30 Kege tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ sa hiye ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Yesuko͡u haguasiei.

31 Haguasieimo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ Yesuko͡u tobou, Tisa Hiye, na̱ nale̱ na̱. 32 Ke̱no͡u si e̱ tobou, nale̱ a̱ dala ko͟͡ume ni̱ ta tewe mei. 33 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ dio͟͡usie yoduga i, o tae e̱moko͡u nale̱ ta ko͡u ne̱i̱? 34 Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u haguei kaha̱, e̱ tagali saga̱i̱ ke̱ seseleba, e̱ dabai degega iligi mei degele ke̱me ma̱ nale̱ sa̱ degei.

35 Ni̱ tobo͡u dibe, oguo bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege mei degeiba, nale̱ segei kuhe suwi degeleyodele idi. Ko͡u kegeiye, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, hebe haibe nale̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u suwi degei molo͟͡uno͡u dala. 36 Nale̱ segei mo͟͡udi o kaha̱ e̱ dabai kaha̱ hebe bolo̱do ke̱me nale̱ segei e̱ molo͟͡ube, ta mei degele mei, yo͟͡u kegeno͡u dalale. Kegeba, nale̱ hou sogodi obo͡u, nale̱ segei mo͟͡udi obo͡u dilie hoho̱ degele ile. 37 Kegeimo͡u, o sasa̱i̱yege

o taha̱ nale̱ hou sogoumo͡u, haba o taha̱ge hagua, nale̱ segei ke̱ mo͟͡udiyodele idi

ke̱me damale̱do ta̱. 38 A̱ tobo͡u mo͡u, hebe hai, ni̱ ta dabai degeli mei, o ilo kelegeno͡u dabai degei koko͡u ni̱ ya, die segei dia̱ nele̱ kusiei ke̱no͡u mala̱ i.

39 Kegemo͡u, sa Samaria duo kile sa hiye Sikar tie o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodele i. Yobe, sasa̱i̱ kaha̱ge midiho̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ ko͡u milo͡u gai ke̱me Yesuha̱ e̱moko͡u kusia tobouyodei kaha̱. 40 Samaria o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodema haguasiemo͡u, na̱ eibo͡u de dalayede tobolo͡u imo͡u, e̱ sa hiye koko͡u sawisiei bolo̱u̱ kege dia̱bo͡u de delei. 41 E̱ kele dalali, Godiha̱ ta̱ hehegie tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ su̱u̱do ilo kedia̱ne e̱moko͡u damale̱yodele i. 42 Dia̱ Yesuko͡u damale̱yodema, sasa̱i̱ koko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, ei Yesuko͡u damale̱yodele ilibe, ta̱ na̱ tobou kaha̱no͡u mei. E̱ ta̱ hehegieimo͡u, eiyo͡u dulo ilibe, o ko͟͡ume sa sa o sasa̱i̱ di mamolo͟͡u odade tawale ili kaha̱.

Yesuha̱ gamani o taha̱ dihi bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

43 Yesu e̱ sa Samariako͡u dia̱bo͡u de sawisiei bolo̱u̱ kege dala dema, sa Galiliko͡u fogo͡u i. 44 Yesu yo͟͡u ko͡u gue ko͡u tobou, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ hu̱be moso̱ma̱ oyege ta hebele fogulo idiyo mei.

45 Kegemo͡u, e̱ ile sa Galiliko͡u foloumo͡u, sa kele tie o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ duguomo͡u hoho̱ degele i. Yobe, Gabama I Sawisiei kelegebe dia̱ne sa Jerusalemko͡u dalaguali, midiho̱ daga daga e̱ milo͡u gai olo͡u fe̱i̱ ke̱ ko͡u dugulo i kaha̱.

46 Kegemo͡u, e̱ sulugi, sa Galili duo kile sa Kanako͡u haba felei. Sa koko͡u gebe, e̱ hue̱i̱do ke̱ boholo͡u mo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ degeimo͡u dia̱ ko͡u dugulo i. Kelegebe sa hiye Kaperneamko͡u gamani o ta delei. O kaha̱ e̱ o dihi do degei. 47 Dihi do tilamo͡u, e̱ ayeha̱ dube, Yesube sa Judiako͡u ge, sa Galiliko͡u boholo͡u ma̱ hagueiyodeimo͡u dulomo͡u, e̱ Yesuko͡u ilemo͡u, ma̱ dihibe tolo iladi, na̱ mulo̱ba, ma̱ dihi bologua̱yedei. 48 Yesuha̱ o koko͡u tobou, o sasa̱i̱ ni̱ge a̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ta milo͡u goumo͡u dugulo ili mei debabe, ni̱ a̱moko͡u kege ta damale̱yodele iyo mei. 49 Gamani o kaha̱ tobou, Hiye O, na̱ totodo a̱bo͡u de ime, kegeligi ma̱ dihi tolo iye. 50 Yesuha̱ tobou, na̱ i. Ne̱ dihibe tolo mei, e̱me bolo̱ dege dalaleyode tobo͡u mo͡u, o kaha̱ ta̱ ke̱me damale̱yodemamo͡u fogo͡u i.

51 Kegemo͡u, gamani o kaha̱ iligi, ali duo kelege e̱ dabai degedi o kedia̱ haguasie geleguomo͡u, ne̱ dihibe tolo ili mei, bolo̱ degeyodei. 52 E̱ dia̱moko͡u yodu, dihibe koboge bolo̱ degelou? Dia̱ tobou, i agali kelege, suguai do ke̱ meido degei. 53 Kege tobo͡u mo͡u, dihi aye kaha̱ge, i agali kelegeno͡u Yesuha̱ ne̱ dihi tolo mei, bolo̱ dege dalaleyode tobou ke̱ tawai. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ Yesuko͡u damale̱yodele i. 54 Midiho̱ gehe̱, Yesuha̱ sa Galiliko͡u ge milou ke̱me midiho̱ gehe̱ tage milou. Yesu e̱ sa Judia to͡u fogo͡u hagua fele̱mo͡u, e̱ midiho̱ gehe̱ ke̱ milou, ke̱me o sasa̱i̱ kedia̱ e̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueidade tawale imabadomo͡u milou.

Yesuha̱ e̱ dabai degeligibe, misiholo duwodi sawisieibo͡u, Godiha̱ sawisiei hiye ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ hehegiedi

(Ta̱ Hiye 5–10)

5

Yesuha̱ hue̱i̱ hie̱i̱ Betesdako͡u ge do o ta bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

1 Sawisiei ilo kele mei degeimo͡u, Yesu e̱ sa Jerusalemko͡u i, Juda o kedia̱ kefegulo sawisiei hiye ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u.

2 Sa Jerusalem kekai kaha̱ adi ta kaha̱ hu̱be Wai Sipsip Kedia̱ Ayodele idi. Adi ke̱ hafe̱i̱ dege koko͡u be hue̱i̱ hie̱i̱ ta dala. Hibru ta̱ege Betesda-yodele idi. Hue̱i̱ hie̱i̱ ke̱me kefegudi moso̱ olo͡u fe̱i̱ houyosi kege sile̱ma̱ togolo i. 3 Kefegudi moso̱ olo͡u fe̱i̱ koko͡u be, do o sasa̱i̱ su̱do tilaguadi. Diho̱ du degele i obo͡u, ibigidio tofigile i obo͡u, abogo͟͡u dobogo͟͡u olo͡u fe̱i̱ tofigile i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ [hue̱i̱ kaha̱ uwo degeiba dulamo͡u kele dia tilaguadi. 4 Yobe, Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ migile hue̱i̱ hie̱i̱ koko͡u uwo degeiba, do o taha̱ e̱buko͡u hue̱i̱ hie̱i̱ koko͡u solo͟͡u mu̱mo͡u be, do olo͡u fe̱i̱ e̱ dala ke̱me mei degedi kaha̱.]

5 O tano͡u ta e̱ kele do tilei. E̱ do tileibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 38 kege mei degei. 6 O ke̱ tilamo͡u Yesuha̱ dugube, e̱me afudo do tilei degemo͡u e̱ tawalemo͡u yodu, na̱me de bolo̱ degele saga̱i̱ degeli?

7 Kegemo͡u, do o kaha̱ Yesuko͡u tobou, Hiye O, hue̱i̱ hie̱i̱ kaha̱ uwo degeimo͡u be, o tae a̱ kodu mala̱ mu̱diyo mei. Mayo͟͡uno͡u mula̱mo͡u degeimo͡u, o tae toto e̱buko͡u mu̱di. 8 Do o kaha̱ kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ tobou, hagua̱ ne̱ botegei ke̱ mala̱ba fogo͡u i. 9 Kelegeno͡u do o ke̱ bolo̱do degeimo͡u, e̱ hagua̱, e̱ botegei mala̱ fogo͡u i.

Sawisiei ke̱me misiholo duwodi sawisiei. 10 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ o koko͡u, ifibe misiholo duwodi sawisiei, Juda o di kuolo͡u be na̱ ifi kege ne̱ botegei hebele siadayedei. 11 O kaha̱ sima tobou, o a̱ bologua̱i̱ kaha̱ a̱moko͡u, ne̱ botegei ke̱ mala̱ba fogo͡u iyedei. 12 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ e̱moko͡u ko͡u gue yodulo i, o na̱moko͡u ne̱ botegei ke̱ mala̱ iyedei o ke̱me koyo? 13 Ke̱no͡u si o do bolo̱ degei kaha̱ge, o e̱ bologua̱i̱ o ke̱me ta tawali mei, Yesuha̱ o sasa̱i̱ su̱do kefei kiliya ke̱ amafe̱i̱ fogo͡u i kaha̱ degeimo͡u.

14 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile, Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u dugube, o do bolo̱ degei ke̱me kele tafalamo͡u tobou, na̱ du, na̱me bolo̱ degei. Na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ haba ta milo͡u gada, na̱ hagi̱ hiyedo ta duguye domo͡u. 15 Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u, o kaha̱ Juda o kedia̱moko͡u ilemo͡u, o a̱ bologua̱i̱be Yesuyode tobou.

16 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ Yesu makolamo͡u degele i, e̱ misiholo duwodi sawisiei kelegebe kegeno͡u degedi kaha̱ degeimo͡u. 17 Yesuha̱ e̱ makolamo͡u degele imo͡u duguomo͡u, dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ma̱ Ayeha̱ e̱ dabai degega hagulugi, ifi kuhe̱. A̱ne dabai degedi. 18 Juda o kedia̱ e̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dia̱ e̱ woloyodema fi̱ hiyedo ma̱ i. Yobe, e̱ge misiholo duwodi sawisiei kaha̱ kuolo͡u ke̱no͡u gobo͡u li mei, e̱ge Godibe yo͟͡u e̱ Ayeyodemo͡u Godibo͡u diliebe tano͡u fe̱i̱yodedi kaha̱ degeimo͡u.

Godiha̱ Dihibe e̱ Ayeha̱ hu̱ya ke̱ haguei, e̱ dabai degeyadomo͡u

19 Kegemo͡u, Yesuha̱ Juda o kedia̱ ta̱ ke̱ sima tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, dihi yo͟͡uno͡u be dabai ta degele saga̱i̱ mei. Dabai olo͡u fe̱i̱be e̱ Ayeha̱ degeimo͡u dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u degedi. 20 E̱ Ayeha̱ e̱ Dihiko͡u hoho̱ hiyedo degemo͡u, dabai yo͟͡u degedi olo͡u fe̱i̱ ke̱ e̱ Dihiko͡u hehegiedi. Ni̱ kesigimabeedemaba, Ayeha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ilo kele, yo͟͡u degegai ke̱ gaba folodo ke̱ne e̱ Dihiko͡u hehegile. 21 E̱ Ayeha̱ tofigiei o sasa̱i̱ hagua̱giema, fi̱ gehe̱ ke̱ ne̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, e̱ Dihiha̱ne yo͟͡u tagaiya ke̱ fi̱ gehe̱ ke̱ ne̱di. 22 Haba tabe, Aye Godi e̱ge o sasa̱i̱ ta̱ sadi dabai ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, dabai ke̱ e̱ Dihiko͡u ne̱i̱. 23 E̱ ke̱ degei kaha̱ yobe, o sasa̱i̱ kedia̱ Aye Godiha̱ hu̱ hebele fogulo idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, e̱ Dihiha̱ hu̱ne hebele fogumabadomo͡u kuhe degei. O koyoha̱ Dihi kaha̱ hu̱ hebele fogu ho fogo͡u babe, Dihi ke̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ hu̱ne ta hebele foguyo mei.

24 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ ma̱ ta̱ duloba, a̱ tobo͡u mo͡u haguei o koko͡u damale̱yodebabe, o ke̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u. Ta̱ saiye tolo͡u mei. O ke̱me todi ke̱ ko͡u to͡u fogo͡u mo͡u, fi̱ gehe̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ mo̱u̱ dala.

25 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, sawisiei ta kelege, ifi sawisiei ko͟͡umaha̱, o tofigiei kedia̱ Godiha̱ Dihiha̱ ta̱ uwo dulo ile. O sasa̱i̱ dulu kedia̱me fi̱ tofousogo kegeno͡u tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 26 Yobe, Aye Godibe tofousogo tafaladi kaha̱ obo͡u kaha̱ degemo͡u, e̱ degeiye e̱ Dihiha̱ne fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ ne̱di. 27 E̱me O Kedia̱ Dihi kaha̱ degeimo͡u, e̱ Ayeha̱ e̱ hu̱ hiyedo ke̱ e̱moko͡u nele̱mo͡u, na̱ o sasa̱i̱ ta̱ sayedei. 28 Ni̱ge a̱ tobolo͡u koko͡u fi̱ hiyedo ma̱dama. Yobe, sawisiei ta kelege o tofigieimo͡u wida i kedia̱me Godiha̱ Dihiha̱ ta̱ uwo duloba, 29 hagua̱gilema̱ fologaba, midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u di o kedia̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ile. Haba o midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kedia̱me ta̱ saiye tolo͡u ba, dia̱me makolo.

O ilo kelegene Yesube Godiha̱ makai oyode tobolo͡u i

30 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱ mayo͟͡u ma̱ fima̱i̱yeno͡u dabai ta degele saga̱i̱ mei. A̱ o sasa̱i̱ ta̱ sadibe, ma̱ Ayeha̱ tobo͡u mo͡u du saga̱i̱ ke̱no͡u sesele ta̱ sadi. A̱ge o sasa̱i̱be do̱u̱dono͡u ta̱ sadi. Yobe mayo͟͡u tagai saga̱i̱ya ke̱ ta̱ sadiyo mei. O a̱ tobo͡u mo͡u haguei kaha̱ tagaliya ke̱no͡u ta̱ sadi kaha̱.

31 A̱ ma̱ midiho̱ ke̱ tama̱ dege tobo͡u babe, a̱ tobolo͡u ke̱me obe ta dulo damale̱yodele ile saga̱i̱ mei. 32 O ta dala,* e̱no͡u si ma̱ midiho̱ ke̱ tama̱ dege tobolo͡u saga̱i̱, a̱ tewe, ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me damale̱do.

33 Ni̱ge o ilo kele tobo͡u mo͡u, Jonko͡u ya yodumo͡u, e̱ ni̱moko͡u ta̱ damale̱do ko͡u tobou.* 34 A̱ tawalibe, o tae a̱ dogo͡u guo tobou ke̱me mabo͡u sa̱ degei, ke̱no͡u si Jonha̱ tobou ke̱me a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, yobe ni̱ e̱ ta̱ ke̱ dulo damale̱yodeibasi, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡uyodei kaha̱. 35 Jon e̱me kama̱i̱ sa̱ degei kaha̱ hoho̱guo dalamo͡u, ni̱ e̱ hoho̱ ke̱ duguomo͡u, e̱moko͡u huyadefe̱i̱ hoho̱ degele i.

36 Ke̱no͡u si, dabai a̱ degeli kaha̱ge ta̱ Jonha̱ tobou ke̱me gabai. A̱me Aye Godiha̱ e̱ dabai ke̱ degema mei degeyede tobo͡u mo͡u kuhe haguei. Ni̱ a̱ dabai ke̱ degeimo͡u, a̱me e̱ tobo͡u mo͡u hagueidade duguo tawale ili kuhe̱. 37 Aye Godi, a̱ tobo͡u mo͡u migi kaha̱ne a̱ degedi ke̱ tama̱ dege tobou. Ke̱no͡u si ni̱ge e̱ ta̱ uwobe ta dulo idiyo mei. E̱ midiho̱ne ta dugulo idiyo mei. 38 E̱ ta̱ne ni̱ ta tolo͡u ili mei, yobe ni̱ o e̱ tobo͡u mo͡u haguei koko͡u ta damale̱yodele ili mei kaha̱.

39 Ni̱ge Godiha̱ ta̱ e̱ kuguoko͡u dala ke̱ husolo͟͡u kaha̱ge, ni̱me tofousogo tofolo͡u ileyode tawalemo͡u defe̱i̱do husolo͟͡u idi. Ke̱no͡u si ta̱ ke̱me midiho̱ a̱ degedi ke̱no͡u ye, 40 ni̱ a̱moko͡u haguasie, fi̱ gehe̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ molo͟͡ube dafa idi.

41 A̱ ta̱ ko͟͡u tobolo͡u kaha̱ yobe ni̱ ma̱ hu̱ hebele fogumabadomo͡u tobo͡u yo mei. 42 Ke̱no͡u si ni̱me a̱ge ko͡u tewe. Ni̱ge Godibe tagale iyo mei. 43 A̱me ma̱ Ayeha̱ hu̱ya ke̱ hagueiye, ke̱no͡u si ni̱ge ma̱ ta̱ ta dudiyo mei. O taha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ hagubabe, ni̱ e̱ ta̱ ke̱ dulo ile. 44 Ni̱me ni̱o͡u sie yogoha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele fogumo͡u fogumo͡u delesi tagale idi kaha̱ degemo͡u, ni̱ a̱moko͡u kage damale̱yodele? Godiha̱ ni̱ hu̱ hebele fogulobe ni̱ ta tagale idiyo mei.

45 Ni̱ge a̱ ma̱ Ayeha̱ dihi̱le koko͡u ni̱ ta̱ saleyode tawale idama. Mosesha̱si ni̱ ta̱ sale. Ni̱ge e̱ ni̱ dogo͡u guloyode tawale iliye, ke̱no͡u si e̱ge ni̱me ta dogo͡u gulo mei. 46 Ni̱ e̱ ta̱ koko͡u damale̱yodei debabe, ni̱ a̱moko͡u ne damale̱yodele i, yobe e̱ a̱ degele ke̱ nala̱gai kaha̱ degeimo͡u. 47 Ke̱no͡u si ni̱ ta̱ e̱ nala̱gai koko͡u ta damale̱yodeiyo mei kaha̱ degemo͡u, ta̱ a̱ tobolo͡u ne ni̱ ta damale̱yodele ile mei.

6

Yesuha̱ o 5,000 kege kedia̱moko͡u nale̱ ne̱i̱

(Matyu 14:13-21; Mak 6:30-44; Luk 9:10-17)

1 Kegemo͡u, Yesubo͡u dia̱ mosole samo͡u, ohue̱i̱yai Galili dama, ilobo͡u fologai. Ohue̱i̱yai kaha̱ hu̱ tabe Taiberias. 2 O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne sesele yai. Yobe, dia̱ge e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gamo͡u, do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeimo͡u ko͡u dugulo i kaha̱ degemo͡u. 3 Fologamo͡u, Yesubo͡u e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de dia̱me bito̱u̱ ta fologa duweguei. 4 Juda o kedia̱ Gabama I Sawisiei ke̱me hafe̱i̱ dege dala. 5 Duwoguali, Yesuha̱ dugube, o sasa̱i̱ su̱do haguasieimo͡u duguomo͡u, e̱ Filipko͡u yodu, dige o͡u sibe kili̱ya mamala̱ba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱ba nala̱ ile? 6 E̱ ta̱ ke̱ yodube, Filip tefele dugulamo͡u yodu. E̱ degele ke̱me yo͟͡u ko͡u tawalemo͡u.

7 Kegemo͡u, Filipha̱ sima tobou, di sele 200 kege* dala debane ya, o͡u si mamala̱ba bafigima fibane, o sasa̱i̱ kedia̱me olo͡u fe̱i̱ tefele nala̱ ile saga̱i̱ mei. 8 E̱ dabai degedi o ta, e̱ hu̱be Andru, e̱me Saimon Pitaha̱ e̱ mala̱, e̱ dalali tobou, 9 dihi ta ko͡u le tafala, e̱ o͡u si hu̱ baliyodele idi ke̱ olo͡u fe̱i̱ houyosi kegebo͡u, haba miye̱ bolo̱u̱no͡u kege tolo͡u dala. Ko͟͡uno͡u fe̱i̱be o tefele saga̱i̱ meiyode tobou. 10 Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱me tobo͡u ba duwoguamabeedei. Sa kelebe dio̱ su̱no͡u. Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ duweguei. O kele duwegueibe olo͡u fe̱i̱ 5,000 saga̱i̱ kege.

11 Kegemo͡u, Yesuha̱ o͡u si ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, o sasa̱i̱ duwogua kedia̱moko͡u o͡u si ke̱ fimo͡u i. Fibe, o sasa̱i̱ kedia̱ tagale saga̱i̱ kegeno͡u fimo͡u i. Miye̱ne ke̱no͡u tefele fimo͡u i. 12 Nala̱ iligi guoko͡u degele imo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobou, nale̱ ilo kele fogouye deba isimo fogou ke̱ mo͟͡uma kefema. 13 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ge o͡u si baliyodele idi olo͡u fe̱i̱ houyosi kege kaha̱ isimo, o kedia̱ fogou ke̱ tigi moso̱ tegei olo͡u fe̱i̱ 12 kege kodu saga i.

14 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ e̱ milo͡u goulu ke̱ duguomo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡ume habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta, sa sibige̱ kuoko͡u hagualeyodele idi ke̱me ifi hagua fele̱i̱ kuhe̱yode tobolo͡u i. 15 Kege tobolo͡u imo͡u du, dia̱ge Yesu e̱me tolo͡u ba, die gamani hiye o degeleyodema degele imo͡u tawalemo͡u, e̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u, haba e̱sofe̱i̱ bito̱u̱ tako͡u fogo͡u i.

Yesuha̱ ohue̱i̱yai tageya tofo͡u tofo͡u i

(Matyu 14:22-33; Mak 6:45-52)

16 Habi degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ ohue̱i̱yai biya̱ko͡u muguamo͡u, 17 ohue̱i̱yai ilobo͡u mosole sama sa Kaperneamko͡u boholo͡u ma̱ yai. Hulia̱ degeimo͡u be, Yesube dia̱bo͡u de geleguli mei, you. 18 Mosoleye youlugi, wibo͡u to̱ boboubo͡u hiyedo hagumo͡u dugulo i. 19 Wibo͡u to̱ boboubo͡u hiyedo degeimo͡u, dia̱ bala dege youlugi, huyadefe̱i̱ ahu dege kilomita olo͡u fe̱i̱ 5 saga̱i̱, 6 saga̱i̱ kege doho͡u go͡u mo͡u dugube, Yesube ohue̱i̱yai tageya ke̱ tofo͡u tofo͡u hagulugi, mosole hafe̱i̱ degeimo͡u duguo gue̱ hiyedo degele i. 20 Ke̱no͡u si e̱ dia̱moko͡u, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Ko͟͡ume a̱no͡u yode tobou. 21 Kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dia̱ hoho̱ degele ima, Yesu dobogo͟͡uko͡u tolo͡u mo͡u, mosole foudu sagile i. Kegemamo͡u, dia̱ youlugi sa dio͟͡u fologalamo͡u yolu koko͡u fologai.

O sasa̱i̱ kedia̱ Yesu dugulamo͡u ka i

22 Sabiyamo͡u, o sasa̱i̱ ohue̱i̱yai ilobo͡u kefema deleiguei kedia̱ tawale ibe, mosole tano͡u fe̱i̱be i kege ko͡u fogo͡u i. Yesube mosole foudu ta foloumo͡u dugulo ili mei, e̱ dabai degedi o kedia̱no͡u mosole sama youmo͡u dugulo i. 23 O sasa̱i̱ mo͡u yo͟͡uwa dalaguamo͡u, sa Taiberias o kedia̱ mosole ilo kelene haguasie fele̱gai. Sa kelebe, Hiye Oha̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yodemamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ o͡u si nala̱ i. 24 O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ge Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u kedia̱me sa koko͡u dalaguamo͡u dugulo ili mei. Kegemo͡u, dia̱ mosole samamo͡u, sa Kaperneamko͡u Yesu ka yai.

Yesu e̱me fi̱ha̱ o͡u

25 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ mosoleya ya, ohue̱i̱yai ilobo͡u fologa, Yesu ka iligi duguomo͡u, e̱moko͡u, Tisa Hiye, na̱me ko͡u lebe koboge hagua felo̱u̱? de yodulo i. 26 Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ a̱ makoumo͡u, a̱ ni̱moko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u gai kaha̱ a̱ kuhe ka haguasieiyo mei. O͡u si na̱ma guoko͡u degele i kaha̱ degemo͡u, ni̱ a̱ kuhe ka haguasili. 27 Ni̱ge nale̱ tabale ke̱ molo͟͡u kaha̱ dabai ke̱ degedama. Nale̱ tabale mei ke̱ molo͟͡u kaha̱ dabai ke̱no͡u degema. Nale̱ ke̱ mo͟͡ubabe, O Kedia̱ Dihi e̱ge ni̱moko͡u fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ nele̱. Aye Godiha̱ge e̱ Dihibe kege degeyadomo͡u tobo͡u mo͡u hagua dala kuhe̱.

28 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u ko͡u gue yodulo i, Godiha̱ ei e̱ dabai ke̱ degeyedeibabe, eige kage degele? 29 Yesuha̱ tobou, Godiha̱ dabai ke̱me ko͡u gue, ni̱ge yo͟͡u tobo͡u mo͡u haguei o koko͡u no͡u damale̱yodema.

30 Kegemo͡u, dia̱ e̱moko͡u yodu, eige na̱ midiho̱ gehe̱ kagei ke̱ milo͡u ba, ei duguoba, na̱ tobou ke̱me damale̱dade tawale ile? 31 Di ko͡u guai o kedia̱ hebe mei mihi̱no͡u sa keleya suluguali, o͡u mana fiyasigeimo͡u nala̱ idi. Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be,

E̱ hebeni o͡u ke̱ dia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u nala̱ idiyode nala̱i̱ dala. Kisim Bek 16:4

32 Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, Mosesha̱ge hebeni o͡u be ni̱moko͡u ta neli̱ mei. Damale̱do ma̱ Ayeha̱no͡u si hebenito͡u ge migi o͡u ke̱ ni̱moko͡u neli̱ kuhe̱. 33 Godiha̱ ne̱di o͡u ke̱me, o Godi yo͟͡u tobo͡u mo͡u migile, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ neli̱ kuhe̱. 34 O sasa̱i̱ kedia̱ ko͡u gue tobolo͡u i, Hiye O, na̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱do o͡u ke̱me eimoko͡u nele̱no͡u dalayede tobolo͡u i. 35 Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱me fi̱ ne̱di o͡u. O koyoha̱ a̱moko͡u hagubabe, e̱me hegie degele mei. O koyo na̱, a̱moko͡u damale̱yodeibabe, na̱me hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degele meiyode tobou.

36 Yesuha̱ haba tobou, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ge a̱me ko͡u duguye, ke̱no͡u si ni̱ a̱moko͡u ta damale̱yodele iyo mei. 37 Aye Godiha̱ a̱moko͡u makai o sasa̱i̱ kedia̱me a̱moko͡u haguasile. O koyoha̱ a̱moko͡u hagubabe, a̱ge o ke̱me ta igile mugulo mei. 38 Yobe, a̱me mayo͟͡u ma̱ tagai saga̱i̱ ke̱ degelamo͡u migili mei. A̱me o ta kaha̱ yo͟͡u e̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degeyedema tobo͡u mo͡u kuhe migi. 39 A̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ge yo͟͡u a̱moko͡u makai o sasa̱i̱ kedia̱me, tano͡u ta fogo͡u dayede tagali. Ke̱no͡u si uwage sawisiei kelegebe, dia̱me olo͡u fe̱i̱ hagua̱gieiba hagua̱ma gehe̱ degele ileyode tobou. 40 Yobe, ma̱ Ayeha̱ tagalibe, o sasa̱i̱ koyoha̱ e̱ Dihi duguoba damale̱yodili ke̱me, e̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. Uwage sawisiale kelegebe, o ke̱me a̱ hagua̱giba, gehe̱ degele.

41 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ gofo͟͡u degele i, Yesuha̱ge a̱me hebenito͡u ge migi o͡u ke̱yodei kaha̱ degeimo͡u. 42 Dia̱ge o Yesu ko͟͡ume, o Josepha̱ e̱ dihiyodele i. Dige e̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u be di ko͡u tewe. E̱ge haba kageimo͡u a̱me hebenito͡u ge migiyode tobo͡u ya? de yodulo i.

43 Yesuha̱ tobou, ni̱o͡u no͡u gofo͟͡u dege tugulo tobo͡u dama. 44 O taha̱ yo͟͡u e̱ tagaiyeno͡u a̱moko͡u haguale saga̱i̱ mei. Ma̱ Aye, a̱ tobo͡u mo͡u migi kaha̱no͡u si o kaha̱ fi̱ kodu tobo͡u ba, o ke̱me a̱moko͡u kuhe haguale. Uwage sawisiale kelegesi, o ke̱me a̱ hagua̱giba gehe̱ degeleyode tobou. 45 Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ko͡u gue nala̱ga i,

O sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱no͡u hehegile. Aisaia 54:13

O sasa̱i̱, Aye Godiha̱ tobolo͡u ke̱ duloba tolo͡u ile kedia̱me a̱moko͡u haguasileyode tobou.

46 Yesuha̱ haba tobou, o taege Aye Godibe ta duguli mei, Godiha̱ tobo͡u mo͡u migi o kaha̱no͡u si e̱ Aye ko͡u dugu. 47 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o sasa̱i̱ koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodebabe, e̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 48 A̱me fi̱ha̱ o͡u. 49 Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ hebe mei mihi̱no͡u sa keleya suluguali, o͡u mana fiyasigeimo͡u mo͟͡uma nala̱ idi. Ke̱no͡u si dia̱me olo͡u fe̱i̱ tofigile i. 50 O koyoha̱ hebenito͡u ge migi o͡u ko͟͡u no̱u̱babe, e̱me tolo ile mei. 51 A̱me fi̱ha̱ o͡u, hebenito͡u ge migi. O koyoha̱ o͡u ko͟͡u no̱u̱babe, e̱me tofousogo tofolo͡u. O͡u ko͟͡ume ma̱ to͡u, a̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ba, ni̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ mala̱ ile.

52 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ dio͟͡uno͡u ta̱e biya i. O ko͟͡umaha̱ e̱ to͡u ke̱me di kage na̱yedema nele̱yode tobo͡u ya? de yodulo i.

53 Kegemo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, O Kedia̱ Dihiha̱ e̱ to͡u ke̱ ni̱ na̱ ho fogo͡u babe, ni̱ tofousogo tofolo͡u mei. E̱ kafei ke̱ne ni̱ na̱ ho fogo͡u babe, ni̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱me ta mala̱ ile mei. 54 O koyoha̱ ma̱ to͡u bo͡u ma̱ kafeibo͡u ke̱ no̱u̱babe, e̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. Uwage sawisiale kelege, o ke̱me a̱ hagua̱giba, gehe̱ degele. 55 Yobe, ma̱ to͡u be damale̱do nale̱, haba ma̱ kafeine damale̱do hue̱i̱. 56 O koyoha̱ ma̱ to͡u bo͡u ma̱ kafeibo͡u ke̱ no̱u̱babe, o ke̱me a̱bo͡u de dalale, haba a̱ne e̱bo͡u de dalale. 57 Aye Godi, e̱me yo͟͡u kegeno͡u daladi, e̱ a̱ tobo͡u mo͡u migile, yo͟͡u e̱ nele̱ya ke̱ a̱ne yo͟͡u kegeno͡u dala. Nebe ke̱no͡u tefei, o koyoha̱ ma̱ to͡u no̱u̱babe, e̱me ma̱ nele̱ya ke̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u. 58 O͡u ko͟͡ume hebenito͡u ge migi. Ni̱ ko͡u guai kedia̱ o͡u mana ke̱ nala̱ imamo͡u be, dia̱me olo͡u fe̱i̱ tofigile i. Ke̱no͡u si o koyoha̱ o͡u ko͟͡u no̱u̱babe, e̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u. 59 Yesuha̱ sa Kaperneamko͡u dalali, die egei moso̱duge hehegie tobo͡u di kelegebe, e̱ ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u delei.

Ta̱ Yesuha̱ tobolo͡u ke̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u kaha̱ ta̱

60 Yesuha̱ e̱ to͡u bo͡u e̱ kafeibo͡u kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, e̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ dulomo͡u, e̱ egei tobolo͡u ke̱me hagi̱do duguluyode tobolo͡u i. Di ta dulo saga̱i̱ meiyode tobolo͡u i. 61 Gofo͟͡u dege tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ tawalemo͡u, dia̱moko͡u ko͡u gue yodu, a̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱ge ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei ke̱ dafa ili? 62 O Kedia̱ Dihi ke̱me yo͟͡u delei sa koko͡u haba boholo͡u ma̱ folouba duguobabe, ni̱ge kage tawale ile? 63 Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ kaha̱ge ni̱ fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. Ni̱ to͡u ha̱ nele̱ kaha̱ge ni̱me mo͡u yo͟͡uwano͡u dala. Ta̱ a̱ tobolo͡u ke̱me ni̱ dulo to͡u babe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ kaha̱ge ni̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. 64 Ke̱no͡u si ni̱ o ilo kelebe damale̱yodele iyo mei. Ta̱ e̱ tobou kaha̱ e̱ sibige̱be ko͡u gue, o damale̱yodele ili mei kedia̱bo͡u, haba o e̱ tolo͡u ba, ho o kedia̱moko͡u sesegulo o ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me afu kugulege yo͟͡u ko͡u tawalemo͡u haguei. 65 Kegemo͡u, e̱ haba tobou, kegei kaha̱ degemo͡u a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue ko͡u tobou, Aye Godiha̱ o tako͡u tobo͡u li mei debabe, o ke̱me a̱moko͡u ta haguale saga̱i̱ mei.

66 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, e̱ tobeko͡u muguomo͡u, e̱ sesele yalebe dafa i. 67 Dafa imo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u, ni̱ne a̱ to͡u fogo͡u yalamo͡u degele ili? de yodu.

68 Kegemo͡u, Saimon Pitaha̱ ko͡u gue tobou, Hiye O, eige o koyoko͡u yale? Eibe ne̱ ta̱ ke̱no͡u dubasi, ei fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 69 Eige na̱me o bolo̱do, Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueidade tawale ili.

70 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, damale̱do, ni̱me ma̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege. A̱ge ni̱me ko͡u makaiye, ke̱no͡u si ni̱ o tano͡u tabe Tama̱ha̱ dihi. 71 Ta̱ Yesuha̱ tobou ke̱me Saimon Iskariotha̱ dihi Judas tobou. Judasha̱ge e̱me ho o kedia̱moko͡u sesegulo ke̱ yo͟͡u ko͡u tawale delei.

7

Yesu e̱ ba moso̱ togoga imamo͡u kefegulu koko͡u i

1 Kegemo͡u, Yesube sa Galiliya ke̱no͡u siei. E̱ sa Judiako͡u ilebe dafai, yobe Juda o kedia̱ e̱ wala ila domo͡u. 2 Sa Galiliya ke̱ sumo͡u be, Juda o kedia̱ ba moso̱ togogama kefegudi sawisiei hiye ke̱me hafe̱i̱ degei. 3 Kefegulo ke̱ hafe̱i̱do degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ mala̱ dia̱ e̱moko͡u tobou, na̱me sa ko͟͡u to͡u fogo͡u ba, Judiako͡u iba, ne̱ dabai degele idi o kedia̱ge na̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gouba duguloyode tobolo͡u i. 4 O taha̱ dabai e̱ degedi ke̱me o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ tawamabadomo͡u be, e̱ mogogou degediyo mei. Na̱ ileba, midiho̱ daga daga na̱ milo͡u gadi ke̱ sa sa o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u ge milo͡u gayede tobolo͡u i. 5 E̱ mala̱ dia̱ne e̱moko͡u ta damale̱yodele ili meido. 6 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, dabai a̱ degele kaha̱ sawisiei ke̱me you dala. Ni̱me ni̱buko͡u ile deba, haba habage ile deba ke̱ne ta̱bo͡u mei. 7 Sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge ni̱bo͡u dafa iyo mei, a̱no͡u dafa ili, yobe a̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ tama̱ dege tobolo͡u kaha̱ degeimo͡u. 8 Ni̱me kefegulu koko͡u yama. A̱me habage ile. Yobe, dabai a̱ degele kaha̱ sawisiei ke̱me you dala kaha̱ degeimo͡u. 9 E̱ kege tobo͡u mamo͡u be, sa Galiliko͡u no͡u delei, ta ili mei.

10 Kegemo͡u, e̱ mala̱ dia̱ kefegulu koko͡u dia̱buko͡u youmo͡u, e̱ne habage amafe̱i̱ wo̱mo͡u gue ibe, o sasa̱i̱ kedia̱ ta tawale ili mei. 11 Kegeimo͡u, Juda o kedia̱ kefeguo dalaguali, e̱ dugulamo͡u ka isemo͡u, o ke̱me kou? de yodulo i. 12 O sasa̱i̱ kedia̱ne amafe̱i̱no͡u, e̱me o bolo̱doyodele i. Haba ilo kedia̱ge, e̱me ogo͡u gai ta̱ tobo͡u di oyodele i. 13 Ke̱no͡u si dia̱ Juda hiye o kedia̱moko͡u gue̱ degeimo͡u, Yesuha̱ degeli ke̱me tama̱ dege tobolo͡u ili mei, amafe̱i̱no͡u tobolo͡u i.

14 Kegemo͡u, kefegudi sawisiei kelege kefeguo dalaguali, duo tofo͡u mo͡u, Yesu e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu folomo͡u, egei yomogo͡u hehegiei. 15 E̱ Godiha̱ ta̱ hehegie tobolo͡u dalamo͡u, Juda o kedia̱ kesigiemo͡u, o ko͟͡ume tewebe kili̱ya kele molo̱u̱? Kuolo͡u yo dulo i o kedia̱ge e̱moko͡u be ta hehegili meiyode tobolo͡u i. 16 Yesuha̱ ko͡u gue tobou, ta̱ a̱ hehegie tobo͡u di ke̱me mayo͟͡u ma̱ ta̱ mei. O a̱ tobo͡u mo͡u migi o kaha̱, e̱ ta̱yode tobou. 17 O koyoha̱ Godiha̱ tagali saga̱i̱ ke̱ sesele tagaibabe, e̱no͡u si ta̱ a̱ tobolo͡u ke̱me damale̱do Godiha̱ ta̱dade tawale. 18 O koyoha̱ ta̱ yo͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱no͡u tobo͡u babe, o ke̱me yo͟͡u e̱ hu̱no͡u hebele foguomo͡u tobolo͡u. Dabai degedi o koyoha̱ o e̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele foguobasi, o ke̱me damale̱do ta̱ tobo͡u di o, ogo͡u gai ta̱ ta tobo͡u diyo mei.

19 Yesuha̱ haba tobou, Mosesha̱ge ni̱moko͡u kuolo͡u ta̱ ko͡u ma̱i̱ye, ke̱no͡u si ni̱ o taha̱ ta kuolo͡u ta̱ ke̱ sesele idiyo mei. Ni̱ kageimo͡u a̱ walamo͡u degele iya? de yodu. 20 Dia̱ tobolo͡u i, na̱me duo kasaga̱i̱ye tou o. O koyo dia̱ na̱ walamo͡u degele iya? 21 Kegemo͡u e̱ sima tobou, ni̱ge a̱ misiholo duwodi sawisiei kelege midiho̱ gehe̱ tano͡u fe̱i̱ ke̱ milou koko͡u no͡u fi̱ ma̱ ili. 22 Mosesha̱ge ni̱me o sisigo̱ kedia̱ kolo diafigile idi ke̱* hegi. Ke̱no͡u si ni̱ ko͡u guai o kedia̱ge, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ mali̱ mei kelege ko͡u yomogolo͡u i. Kegei kaha̱ degemo͡u, misiholo duwodi sawisiei kelegene, ni̱ge ni̱ o sisigo̱ kedia̱ kolo diafigile idi. 23 Misiholo duwodi sawisiei kelege, ni̱ o sisigo̱ kedia̱ kolo diafigile idi ke̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ gobo͡u diyo mei debabe, misiholo duwodi sawisiei kaha̱ a̱ do o milo͡u goumo͡u bolo̱ degei ke̱me, kageimo͡u gofo͟͡u degele iya? 24 Midiho̱ ta obe milo͡u gouba, ni̱ dugubabe, ni̱ mo͡u figa tobo͡u dama. Midiho̱ e̱ milo͡u ga i ke̱ figa tobo͡u lababe, ni̱ge do̱u̱dono͡u tobo͡u ma.

O sasa̱i̱ kedia̱ge Yesu e̱me koyo domo͡u defe̱i̱do tawalamo͡u degele i

25 Sa Jerusalem o sasa̱i̱ ilo kedia̱ Yesuha̱ degegolu ke̱ duguomo͡u, hiye o kedia̱ walamo͡u degele i obe kuhe̱? dema dio͟͡usie yoduga i. 26 E̱ tama̱ko͡u tafalali, e̱ ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u be, o tae ta e̱ akoguyo mei. Di hiye o kedia̱ge e̱me damale̱do Godiha̱ makai o Kelesudade de tawale ilidei? 27 Ke̱no͡u si o ko͟͡ume dige e̱ sabe ko͡u tewe. Godiha̱ makai o Kelesuha̱ hagubasi, o taege e̱ sabe ta tawale meiyode tobolo͡u i.

28 Kegemo͡u, e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu egei hehegie tobolo͡u gi, hili̱gedo yodu, ni̱ tawalibe ni̱ge a̱me ko͡u teweyodele ili? Haba ma̱ sane ni̱ ko͡u teweyodele ili? A̱me mayo͟͡u ma̱ tagaiya ke̱ hagueli mei. Damale̱do ta̱no͡u tobo͡u di o kaha̱ tobo͡u mo͡u, a̱ kuhe haguei. O ke̱me ni̱ ta tewe mei. 29 A̱no͡u si e̱me ko͡u tewe. Yobe a̱me e̱bo͡u de dalali, e̱ a̱ tobo͡u mo͡u kuhe migi kaha̱ degemo͡u.

30 Kege tobou kaha̱ dowoye, o kedia̱ e̱ to͡u lamo͡u degele i. Ke̱no͡u si ta tolo͡u ili mei, yobe sawisiei Godiha̱ o kedia̱ e̱ tolo͡u ile ke̱ makai ke̱me you dala kaha̱ degeimo͡u. 31 O sasa̱i̱ kefegu kilegebe, o su̱do e̱moko͡u damale̱yodema, ko͡u gue tobolo͡u i, Godiha̱ makai o Kelesu e̱ hagubabe, midiho̱ gehe̱ gehe̱ e̱ milo͡u gale kaha̱ge o ko͟͡umaha̱ milo͡u golu ke̱me gabale saga̱i̱ meiyodele i.

Juda hiye o kedia̱ die kasamane o tobo͡u mo͡u Yesu didio̱ degelamo͡u haguasiei

32 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ degeli ke̱ amafe̱i̱no͡u tobolo͡u imo͡u, Farisi o kedia̱ dulomo͡u, dia̱bo͡u mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u kedia̱ die kasamane o kedia̱ tobo͡u mo͡u, Yesu tolo͡u ba ta̱ salamo͡u haguasiei. 33 Kegemo͡u Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, a̱me ni̱bo͡u de huyadefe̱i̱no͡u dala demaba, o a̱ tobo͡u mo͡u haguei o koko͡u haba boholo͡u ma̱ ile. 34 A̱ fogo͡u ibabe, ni̱ a̱ kouba ta dugulo mei. A̱ ileba dalale koko͡u be ni̱ge ta ile saga̱i̱ mei. 35 Kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, Juda o kedia̱ dio͟͡usie yoduga i, o ko͟͡umaha̱ di e̱ kouba ta dugulo meiyode tobolo͡u ke̱me e̱ kili̱ya ilamo͡u? E̱me Juda o sasa̱i̱ ilo kele, Grik sabeko͡u dalagua kedia̱moko͡u ilamo͡u? Haba Grik o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegie ilamo͡u? de tobolo͡u i. 36 E̱ fogo͡u ibabe, ni̱ a̱ kouba ta dugulo meiyodei. Haba e̱ ileba dalale koko͡u be ni̱ge ta ile saga̱i̱ meiyode tobou kaha̱ e̱ sibige̱be kagei? de yodulo i.

Yesuha̱ ta̱ makaibe fi̱ ne̱di hue̱i̱ koko͡u ma̱ tobou

37 Kefegudi kaha̱ uwage sawisiei ke̱me sawisiei hiyedo. Sawisiei hiye kelege, Yesuha̱ hagua̱ tafalali, hili̱gedo ko͡u gue tobou, o koyoha̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeibabe, a̱moko͡u haguaba, hue̱i̱ ko͟͡u na̱yede tobou. 38 Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ko͡u gue, o a̱moko͡u damale̱yodili o ke̱me e̱ duledube fi̱ ne̱di hue̱i̱ kaha̱ folo ama̱mo̱u̱ba ileno͡u dalaleyode tobou. 39 Yesuha̱ fi̱ ne̱di hue̱i̱ ke̱ tobou kaha̱ sibige̱be Duo Bolofe̱i̱. Habage damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ to͡u yedema, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u ba migile. Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobou kelegebe Duo Bolofe̱i̱ ke̱me neli̱ mei, yobe Godiha̱ge Yesuha̱ hu̱be solo͟͡umo͡u hebele foguli mei, you kelege e̱ ta̱ ke̱ kuhe tobou.

O sasa̱i̱ filemo͡u soso͡u bolo̱u̱ degei

40 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, ilo kedia̱ge, o ko͟͡ume habage-degele-duguo-tobo͡u di-o di e̱ haguale ke̱ dia dalaguabe kuhe̱yode tobolo͡u i. 41 O ilo kedia̱ge o ko͟͡ume Godiha̱ makai o Kelesuyode tobolo͡u i. Ilo kelege tobolo͡u ibe, Yesu e̱me Godiha̱ makai o Kelesu mei. Yobe, Kelesuha̱ hagubabe, e̱me sa Galiliko͡u ge tofogo͡u haguale meiyodele i. 42 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, Godiha̱ makai o Kelesube hiye o Devitha̱ hu̱ti. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱me Devitha̱ sa Betlehemko͡u ge mala̱ fele̱yode tobolo͡u i. 43 Kege tobolo͡u iligibe, o ilo kele Yesuko͡u damale̱yodele i, haba ilo kedia̱me dafa i. Fi̱ tano͡u degele ili mei. 44 O ilo kedia̱ e̱ tolo͡u ba didio̱ degelamo͡u degele iye, ke̱no͡u si e̱me o taha̱ ta to͡u li mei.

Juda hiye o kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodele ili mei

45 Kegemo͡u, kasamane o kedia̱ boholo͡u ma̱ yai. Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱moko͡u ya fologoumo͡u, dia̱ge ni̱ kageimo͡u o ke̱ tolo͡u ma̱ wolo͡u haguasieiyo mei? de tobolo͡u i. 46 Kasamane o kedia̱ tobou, ta̱ o kaha̱ tobo͡u di ke̱me daga. O tae ta̱ e̱ tobo͡u di saga̱i̱ kege ta tobo͡u diyo meiyode tobolo͡u i. 47 Farisi o kedia̱ge, ni̱ne e̱ tobolo͡u koko͡u damale̱yodele ili? de yodulo i. 48 Ni̱ dugulube, gamani obo͡u, Farisi obo͡u olo͡u fe̱i̱ eige e̱moko͡u de damale̱yodele imo͡u dugulo ili? Ei ta damale̱yodele iyo mei. 49 O sasa̱i̱ kuolo͡u ta̱ ta tawale ili mei kedia̱no͡u si e̱moko͡u damale̱yodele i. O sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ toboube, dia̱me habage makoloyode tobolo͡u i.

50 Farisi o ta Nikodemus e̱ne koko͡u duwei, e̱me Yesuko͡u ko͡u i o. O kaha̱ yogo dia̱moko͡u yodu, 51 di kuolo͡u ta̱ege, o tabe mo͡u de ta̱ sa idi? Di kege ta degediyo mei. O ta ta̱ salamo͡u be, o kaha̱ yo͟͡u degegai ke̱ tobo͡u mo͡u, di defe̱i̱do dulomo͡u kuhe ta̱ sa idiyode tobou. 52 Yogo dia̱ Nikodemusko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ne sa Galili o sa̱ degei. Na̱ ile, Godiha̱ kuguoko͡u habage-degele-duguo-tobo͡u di-o sa Galiliko͡u ge ta de haguei deba huso͟͡uma duguye de tobolo͡u i.

[O kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou sasa̱i̱ ke̱ wolo͡u haguasie, Yesuko͡u fele̱gai

53 Kegemo͡u, o kedia̱ die moso̱ko͡u fogo͡u yai.

8

1 Yesu e̱ bito̱u̱ Olivko͡u ile felei. 2 Sabiyoumo͡u, e̱ boholo͡u ma̱ ile, Godiha̱ moso̱ kekaimidu foloumo͡u, o sasa̱i̱ su̱do haguasie kefeguo sile̱ma̱ dalaguamo͡u, e̱ duwoli, egei hehegiei. 3 Egei tobolo͡u duwomo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ sasa̱i̱ ta, o hiyou degei ke̱ tolo͡u haguasie, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u tefegile i, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u ko͡u dugulo i kaha̱ degeimo͡u. 4 Sasa̱i̱ ke̱ tafalamo͡u, dia̱ Yesuko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, Tisa, eige sasa̱i̱ ko͟͡ume o taha̱ hiyouye wolo͡u sumo͡u dugulo i. 5 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege sasa̱i̱ kegeli ke̱me igiye wouba tolo iyedei. Na̱ge kage tawaiya? 6 Dia̱ ke̱ yodulo ibe, mo͡u yo͟͡uwa yodulo ili mei. Yesu e̱ ta̱ ta tobo͡u ba dia̱ tefele duloba, e̱ kuhe ta̱ salamo͡u degele i. Ke̱no͡u si e̱ bale̱ mulo̱mo͡u, dobogo͟͡uye mihi̱ko͡u nala̱gai.

7 Kegemo͡u, dia̱ haba yoduga imo͡u, e̱ hagua̱mo͡u tobou, ni̱ kile o koyoha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei debabe, sasa̱i̱ ke̱me o kaha̱ e̱buko͡u do igi mala̱ fa̱yede tobou. 8 E̱ kege tobo͡u ma, haba bale̱ fiyamo͡u dobogo͟͡uye mihi̱ko͡u nala̱ga duwei. 9 Dia̱ Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dia̱ tano͡u tano͡u fogo͡u ma yolugi mei degei. Odo kedia̱ dia̱buko͡u youmo͡u, o ilo kedia̱me habage yai. Kelebe Yesuha̱ e̱sofe̱i̱ dalamo͡u, sasa̱i̱ ke̱no͡u si kele tefelei.

10 Kegemo͡u, Yesuha̱ hagua̱mo͡u, sasa̱i̱ koko͡u yodu, o kedia̱me kili̱ya yolou? O tae na̱moko͡u ne̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me neli̱ mei? 11 Hiye o, kegeli mei, dia̱ a̱moko͡u ma̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me ta neli̱ meiyode tobou. Yesuha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, a̱ne na̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ta neli̱ mei. Na̱ ileba, midiho̱ kasaga̱i̱ haba ta milo͡u dayede tobou.]*

Yesube sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ hoho̱ hiyedo

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u haba ko͡u gue tobou, a̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ hoho̱ hiyedo. O koyoha̱ a̱ sesele ibabe, e̱ hulia̱ya ta siale mei, e̱me fi̱ha̱ hoho̱ hiyedo ke̱ molo͟͡u. 13 Kege tobo͡u mo͡u, Farisi o kedia̱ge, na̱ no͟͡u degedi ko͟͡u tobolo͡u kaha̱ge, o eige ne̱ ta̱ ke̱me ta dulo damale̱yodele saga̱i̱ meiyode tobolo͡u i. 14 Yesuha̱ sima tobou, a̱ mayo͟͡u degedi ke̱ ko͡u tobolo͡u ye, ke̱no͡u si ni̱ge ma̱ ta̱ duloba damale̱yodema. Yobe, sa a̱ dala dema haguei ke̱bo͡u, a̱ ile sabo͡u ke̱me mayo͟͡u ko͡u tewe kaha̱ degeimo͡u. Ni̱no͡u si sa a̱ dala dema haguei ke̱me ni̱ ta tewe mei. Haba a̱ ile sa ke̱ne ni̱ ta tewe mei. 15 Ni̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ya ke̱no͡u figa ta̱ sa idi. A̱no͡u si ta̱ sadibe dafaiye, 16 ke̱no͡u si a̱ figa ta̱ soubabe, a̱ damale̱do ke̱no͡u tobolo͡u. Yobe a̱me ma̱sofe̱i̱ dala mei kaha̱ degemo͡u. A̱me ma̱ Aye a̱ tobo͡u mo͡u haguei o ke̱bo͡u de dala. 17 Ni̱o͡u ni̱ kuolo͡u ta̱ kuguo koko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, o bolo̱u̱ye ta̱ tano͡u fe̱i̱ tobo͡u babe, ta̱ ke̱me damale̱do tobolo͡u yode tobou. 18 Kegemo͡u, a̱ mayo͟͡u degedi ke̱ tobolo͡u kuhe̱. Haba, ma̱ Aye Godi, e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ne a̱ degedi ke̱ tobolo͡u.

19 Kegemo͡u, Farisi o kedia̱ e̱moko͡u ne̱ ayebe kou? de yodulo i.

E̱ tobou, ni̱ge a̱me tewe mei. Ma̱ Ayene ni̱ge ta tewe mei. Ni̱ a̱ tawali debabe, ni̱ge ma̱ Ayene tawaliyode tobou.

20 Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobou kelegebe, e̱me Godiha̱ moso̱ kekaimiduge sele sa idi ke̱ hafe̱i̱ dege tafalali, egei hehegie tefelei. Ke̱no͡u si o tae e̱ ta to͡u li mei, yobe sawisiei Godiha̱ makai ke̱me you dala kaha̱ degeimo͡u.

Yesuha̱ sa e̱ ile koko͡u be o sasa̱i̱ kedia̱ ta yale saga̱i̱ meiyode tobou

21 Yesuha̱ haba o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, a̱ fogo͡u ibabe, ni̱ge a̱ ka ile. A̱ ile koko͡u be ni̱ ta ile saga̱i̱ mei, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ degemo͡u, ni̱me tofigile ile. 22 E̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, Juda o kedia̱ dio͟͡usie ko͡u gue tobolo͡u i, e̱me yo͟͡usie wouba tolo ilamo͡u tobolo͡u dei? Kegei kaha̱ a̱ ile koko͡u be ni̱ ta ile saga̱i̱ meiyode kuhe tobouyode tobolo͡u i. 23 Kegemo͡u Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱me hayemo͡u o. A̱me tageto͡u o. Ni̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o, a̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o mei. 24 A̱ge ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ degemo͡u, ni̱me tofigileno͡u yode tobou. A̱me Yo͟͡u Kegeno͡u Daladi O,* ni̱ a̱moko͡u damale̱yode ho fogo͡u babe, ni̱me tofigile ile, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ degemo͡u.

25 Kegemo͡u, dia̱ e̱moko͡u na̱me koyo? de yodulo i. Kegemo͡u e̱ ko͡u gue tobou, afu a̱ tobo͡u mo͡u ni̱o͡u ko͡u dulo i o a̱no͡u be kuhe̱. 26 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u degeli ko͟͡ume ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga i kaha̱ hebe kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u lamo͡u degeli. Ke̱no͡u si o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o ke̱me damale̱do ta̱no͡u tobo͡u di o. E̱ a̱moko͡u tobo͡u mo͡u du ke̱no͡u be a̱ge haba sa sibige̱ o sasa̱i̱ ni̱moko͡u tobo͡u di.

27 Kege ko͡u tobouye, ke̱no͡u si dia̱ge e̱me e̱ Ayeha̱ ta̱ tobolo͡u dade ta tawale ili mei. 28 Kegeimo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ O Kedia̱ Dihi ke̱ sugu̱to͡u hebele fogubabe, ni̱ge a̱me Yo͟͡u Kegeno͡u Daladi Odade tawale ile. Kegeibasi, ni̱ge a̱me mayo͟͡u ma̱ tagaiya ke̱ degediyo meidade tawale ile. A̱ge ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u tobo͡u mo͡u du ke̱no͡u tobo͡u mo͡u ili. 29 O e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ge a̱me dogo͡u guono͡u dala. E̱ a̱ to͡u fogo͡u li mei, a̱ge e̱ hoho̱ degedi ke̱no͡u degegadi kaha̱ degeimo͡u. 30 E̱ kege tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ dulomo͡u, e̱moko͡u damale̱yodele i.

Damale̱do ta̱ kaha̱ge o sasa̱i̱ di kofo͡u ga degele dala

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ Juda o sasa̱i̱ e̱moko͡u damale̱yodele i kedia̱moko͡u, ni̱ ma̱ ta̱ ke̱ dulo defe̱i̱do to͡u babe, ni̱me ma̱ dabai degedi o bolo̱doyode tobou. 32 Ni̱ ma̱ ta̱ damale̱do ke̱ tawale ibabe, ni̱me kofo͡u ga degele ile. 33 Kegeimo͡u dia̱ ko͡u gue sima tobolo͡u i, eibe Abrahamha̱ hu̱ti, eibe sa ta o kedia̱ hayedu ta deleli mei. Fisimo͡u dabai degele idi ke̱me ei ta degele idiyo mei. Na̱ge eibe habage kageimo͡u kofo͡u ga degele ileyode tobo͡u ya? de yodulo i.

34 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o ke̱me kofo͡u ga dege ta daladiyo mei, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dabaino͡u degele daladi. 35 Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dabai degele idi o kedia̱me Godiha̱ soso͡u bo͡u de ta tofousogo tofolo͡u ile mei. Godi yo͟͡u e̱ sisigo̱ kedia̱no͡u si tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. 36 Godiha̱ e̱ Dihiha̱ degeiyeno͡u, ni̱ kofo͡u ga degele ile ke̱me damale̱do kofo͡u ga dege yo͟͡u kegeno͡u kuhe dalale.

37 A̱ tewe, ni̱me ko͡u Abrahamha̱ hu̱tiye, ke̱no͡u si ni̱ge a̱me wouba tolo ileyodema ama dalagua kaha̱ degemo͡u, ma̱ ta̱ ko͟͡ume ni̱ge ta dulomo͡u tolo͡u ili mei. 38 A̱ge ni̱moko͡u be ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u hegi ke̱ tobo͡u di. Ni̱ne ni̱ ayeha̱ ni̱moko͡u tobou ke̱no͡u degele idi.

39 Kegemo͡u, dia̱ge Abraham e̱me ei ko͡u guai oyode tobolo͡u i. Yesuha̱ sima tobou, Abrahambe ni̱ ko͡u guai o debabe, ni̱ne midiho̱ e̱ milo͡u gadi saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi. 40 Damale̱do ta̱ Godiha̱ a̱moko͡u tobou ke̱me a̱ ni̱moko͡u ko͡u tobouye, ke̱no͡u si ni̱ a̱ wouba toloyode tobolo͡u ili kuhe̱. Midiho̱ ke̱me Abrahamha̱ge kege ta degeli mei. 41 Ni̱me ni̱o͡u ni̱ ayeha̱ degegadi saga̱i̱, ni̱ne ke̱no͡u degele iliyode tobou. Kegeimo͡u, dia̱ sima tobou, eibe sasa̱i̱ hiyou mo͟͡udi o kedia̱ sisigo̱ mei. Ei Ayedobe Godino͡u yode tobolo͡u i. 42 Yesuha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, Godibe ni̱ Aye debabe, ni̱ a̱moko͡u hoho̱ degele ili. Yobe a̱me Godiko͡u ge hagua dala kaha̱ degeimo͡u. A̱me mayo͟͡uno͡u tawaga hagueli mei. Godiha̱ tobo͡u mo͡u a̱ kuhe haguei.

43 A̱ tobolo͡u ke̱me ni̱ kageimo͡u tawale iyo mei? Yobe, ni̱ ma̱ ta̱ dulo dafa idi kaha̱ degemo͡u. 44 Ni̱me ni̱ aye Tama̱ha̱ sisigo̱. Ni̱ ayeha̱ tagali ke̱no͡u degelamo͡u degele ili. Ni̱ aye e̱me afudo o womo͡u tofigie haguabe demo͡u, ifine kegeno͡u dala kuhe̱. E̱me ta̱ damale̱do ta tobo͡u diyo mei, damale̱do ta̱ ke̱me e̱ to͡u li mei kaha̱ degemo͡u. E̱ ogo͡u gai ta̱ tobo͡u dibe yo͟͡u e̱ ta̱eno͡u tobo͡u di. Yobe e̱me ogo͡u ga tobo͡u di o, ogo͡u gadi midiho̱ kaha̱ e̱ obo͡u kaha̱ degemo͡u. 45 A̱no͡u si damale̱do ta̱no͡u tobo͡u diye, ni̱ ma̱ ta̱ damale̱yodele iyo mei. 46 Ni̱ge a̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou ta de tawale ili? Kegei ta tawaibabe, ni̱ toto tama̱ dege tobo͡u ma. A̱ge damale̱do ta̱be ko͡u hehegiediye, ni̱ge ma̱ ta̱be kagei kaha̱ degeimo͡u damale̱yodele iyo mei? 47 O sasa̱i̱ Godiha̱ e̱ sisigo̱ kedia̱me Godiha̱ ta̱ dulo sesele idi. Ni̱me Godiha̱ sisigo̱ mei kaha̱ degemo͡u, ni̱ge ma̱ ta̱ dulo ile mei.

Yesuha̱ge Abrahambe e̱ adio͡u ha̱ mala̱ feli̱ mei kelege, a̱me mayo͟͡u kege deleiyode tobou

48 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ Yesuha̱ ta̱ simamo͡u, na̱me Samaria o, duo kasaga̱i̱ye toudei? de tobolo͡u i. 49 Kege susuga tobolo͡u imo͡u, Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱me duo kasaga̱i̱ye tou o mei. A̱me ma̱ Ayeha̱ hu̱no͡u hebele fogudi. Ke̱no͡u si ni̱ge ma̱ hu̱ huyafe̱i̱ degele ili. 50 A̱me mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogulamo͡u degeiyo mei. O taha̱si ma̱ hu̱ hebele fogulamo͡u degeli. O ke̱me ta̱ sai fidi Hiye O. 51 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ ma̱ ta̱ ke̱ duloba defe̱i̱do to͡u babe, o ke̱me tolo ile mei.

52 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ e̱moko͡u, eige na̱me duo kasaga̱i̱ye toudade tawale iliyode tobolo͡u i. Abrahambe tolo i. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ne tofigile hobogouye, ke̱no͡u si na̱ge o koyoha̱ ma̱ ta̱ duloba defe̱i̱do to͡u babe, e̱me tolo ile meiyode tobolo͡u. 53 Na̱ge ei ko͡u guai o Abrahambe huyafe̱i̱ degema na̱no͡u si hiyedo o dala dale? E̱me tolo i. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ne ko͡u tofigile hobogou. No͟͡uge na̱me koyoyode tawaiya?

54 Yesuha̱ sima tobou, a̱ mayo͟͡usie hoho̱bo͡u babe ke̱me mo͡u yo͟͡uwa degeli. Ma̱ Aye, ni̱ge ni̱ Godiyode tobolo͡u idi kaha̱no͡u si ma̱ hu̱ hebele fogudi. 55 Ni̱ge e̱me tewe mei, a̱no͡u si e̱me ko͡u tewe. A̱ge e̱me tewe meiyode tobo͡u babe, a̱me ogo͡u gai ta̱ tobo͡u di o, ni̱ sa̱ degei dala. Ke̱no͡u si a̱ge ma̱ Ayebe ko͡u tewe, e̱ ta̱be a̱ dulomo͡u tolo͡u daladi.

56 Ni̱ ko͡u guai o Abrahamha̱ge a̱ migile ke̱ duguloyodema hoho̱ dege dalali, a̱ migimo͡u duguomo͡u hoho̱ hiyedo degei. 57 Juda o kedia̱ e̱moko͡u tobolo͡u i, na̱me ne̱ sadebebe olo͡u fe̱i̱ 50 kege degeli mei, you dalaye, ke̱no͡u si na̱ge Abrahambe ko͡u dugu dale? 58 Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, Abraham e̱ deleli mei kelege, a̱me Mayo͟͡u Kegeno͡u kuhe Delei.*

59 E̱ kege tobo͡u mo͡u, Juda o kedia̱ igi mo͟͡uma, e̱ walamo͡u ko͡u degele iye, ke̱no͡u si e̱ Godiha̱ moso̱ kekai ke̱ to͡u fogo͡u, amafe̱i̱ fogo͡u i.

9

Diho̱ du degei o kaha̱ ta̱

1 Yesuha̱ sulugi dugube, diho̱ du degei o ta duwomo͡u dugu. O ke̱me e̱ adio͡u ha̱ diho̱ du degei kegei kuhe mala̱ fele̱i̱. 2 Yesuha̱ o ke̱ dugumo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u yodulo i, Tisa Hiye, o ko͟͡ume e̱ adio͡u ha̱ mala̱ fele̱mo͡u dugube, e̱ diho̱ du degei dugu ke̱me kageimo͡u degei? O ko͟͡umaha̱ yo͟͡u e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ye degei? Haba, e̱ aye e̱ adio͡u dilie midiho̱ kasaga̱i̱ye degei?

3 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, kegeli mei, o ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱ ta milou kaha̱ hebeye degeli mei. E̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u diliene midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei. Ke̱me Godiha̱ e̱ nele̱ye o ko͟͡u bologuo̱u̱ba bolo̱ degeiba ni̱ dugulo ile kaha̱ degeimo͡u, e̱ diho̱ kuhe du degei. 4 Ifi sabiyei dala ko͡u bo͡u ge, o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ e̱ dabai ke̱me di degeme. Hulia̱ degeibabe, o tae ta dabai degele saga̱i̱ mei. 5 A̱ sa sibige̱ kuoko͡u dala ko͡u legebe, a̱me sa sibige̱ kuoko͡u hoho̱gudi hoho̱ sa̱ degei.

6 Kege tobo͡u ma, Yesuha̱ koso mihi̱ko͡u hele muguo, kosobo͡u mihi̱bo͡u tiagewoma, diho̱ du degei o kaha̱ diho̱ koko͡u dogoguomo͡u, 7 na̱ ile, hue̱i̱ hie̱i̱ Siloamko͡u to̱ toyede tobou. Ta̱ Siloam kaha̱ e̱ sibige̱be ko͡u gue, o taha̱ o ta tobo͡u mo͡u i. Yesuha̱ diho̱ du degei o ke̱ tobo͡u mo͡u ile, to̱ toma, boholo͡u ma̱ hagulugi, e̱ diho̱ bolo̱ degeimo͡u e̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ bologua̱ dugu.

8 Kegemo͡u, diho̱ du degei o ke̱me, e̱ moso̱ma̱ dia̱bo͡u, haba afu e̱ sele hawagoumo͡u ko͡u dugulo idi o kedia̱bo͡u dia̱ge e̱ diho̱ bolo̱ degei ke̱ duguomo͡u yoduga i, o ko͟͡ume sele hawaga duwodi obe kuhe̱? dele i. 9 O ilo kedia̱ge, damale̱do, e̱me kuhe̱yodele i. Haba o ilo kelege tobolo͡u ibe, kegeli mei, e̱me o ta, e̱ midiho̱be sele hawaga duwodi o kaha̱ midiho̱ sa̱ degei. Kegeimo͡u, o kaha̱ yo͟͡u tobou, o ke̱me a̱no͡u kuhe̱yode tobou.

10 Kegemo͡u, o kedia̱ e̱moko͡u, ne̱ diho̱be kageiye bolo̱ degelou? de yodulo imo͡u, 11 e̱ tobou, o ta e̱ hu̱be Yesuyodele idi kaha̱ mihi̱ kosobo͡u de tiagewoma, ma̱ diho̱ko͡u dogoguomo͡u, a̱moko͡u na̱ ile, hue̱i̱ hie̱i̱ Siloamko͡u to̱ toyedeimo͡u, a̱ ile to̱ tomamo͡u, a̱ kuhe bologua̱ duguluyode tobou. 12 Dia̱ge o ke̱me kou? de yodulo imo͡u, e̱ge a̱ tewe meiyode tobou.

13 Kegemo͡u, dia̱ o e̱ diho̱ bolo̱ degei o ke̱ Farisi o kedia̱moko͡u wolo͡u yai. 14 Sawisiei Yesuha̱ kosobo͡u mihi̱bo͡u tiagewoma, diho̱ du degei o ke̱ bologua̱i̱ sawisiei ke̱me misiholo duwodi sawisiei. 15 Kegei kaha̱ degemo͡u, Farisi o kedia̱ne o e̱moko͡u, ne̱ diho̱be kageiye bolo̱ degei? de yodulo i. E̱ge, o kaha̱ kosobo͡u mihi̱bo͡u tiagewoma, ma̱ diho̱ko͡u dogogumo͡u, a̱ to̱ toma, diho̱ bolo̱ degeimo͡u bologua̱ duguluyode tobou. 16 Kege tobo͡u mo͡u, Farisi o ilo kedia̱ge, o diho̱ du degei o bologua̱i̱ o ke̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueli meiyode tobolo͡u i. Yobe, e̱me misiholo duwodi sawisiei kaha̱ kuolo͡u ke̱ sesediyo mei kaha̱ degeimo͡u. Haba o ilo kelege ko͡u gue tobolo͡u i, e̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueli mei debabe, e̱ge midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ ta milo͡u gadiyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ degedi oyege kege degediyo meiyode tobolo͡u i. Kege tobolo͡u imamo͡u, dia̱ fi̱ tano͡u degele ili mei, filemo͡u soso͡u bolo̱u̱ degei.

17 Kegemo͡u, dia̱ o e̱ diho̱ bolo̱ degei o koko͡u haba yodulo i, o ne̱ diho̱ bologua̱i̱ o ke̱me na̱ge kagei oyode tawaiya? O kaha̱ge, o ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-oyode tobou.

18 Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ge o diho̱ du degei ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei ke̱me ta damale̱yodele ili mei. Dia̱ o ta tobo͡u mo͡u ile, o diho̱ du degei ke̱ bolo̱ degei kaha̱ e̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u wo͡u ma hagumo͡u, 19 diliemoko͡u yoduga i, o ko͟͡ume de nele dihi? Nelege o ko͟͡ume e̱ adio͡u ha̱ mala̱ fele̱i̱mo͡u dugube, de diho̱ du degei dugulo i? E̱ ifibe kageiye diho̱ bolo̱ dege duguomo͡u suya? de yoduga i. 20 E̱ aye dilie e̱ adio͡u diliege, o ko͟͡ume ele dihido. E̱ adio͡u ha̱ mala̱ fele̱i̱mo͡u dugube, diho̱ du degei ke̱me yo͟͡u kegei kuhe dugulo iyode tobolo͡u i. 21 Ke̱no͡u si, e̱ kageiye bolo̱ dege duguo sulu ke̱me ele ta tawaiyo mei. O ele dihi e̱ diho̱ bologua̱i̱ o ke̱me koyo ke̱ne ele ta tawaiyo mei. Ele dihibe hiye degei kaha̱, ni̱ yo͟͡umako͡u no͡u yoduba, yo͟͡u tobolo͡u ke̱ duma. 22 E̱ aye dilie e̱ adio͡u diliege Juda o kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u kege kuhe tobolo͡u i. Yobe, Juda o kedia̱ge o koyoha̱ Yesube Godiha̱ makai o Kelesuyode tobo͡u mo͡u be, o ke̱me egei moso̱ko͡u folodayede tobolo͡u idi kaha̱ degeimo͡u. 23 Juda o kedia̱ kuolo͡u ke̱ ma̱ i kaha̱ degeimo͡u, o e̱ diho̱ bolo̱ degei kaha̱ e̱ aye dilie e̱ adio͡u dilie, ele dihibe hiye degei kaha̱ degeimo͡u, ni̱ yo͟͡umako͡u yodumabeede kuhe tobolo͡u i.

24 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ o e̱ diho̱ bolo̱ degei ke̱ haba haguisoumo͡u hagumo͡u tobolo͡u i, na̱ Godiha̱ hu̱ya ke̱ damale̱do ta̱no͡u tobo͡u yedele i. Ei tawalibe, o na̱bo͡u de ta̱ kei o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di odadele ili. 25 O kaha̱ tobou, o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o saga̱i̱, haba kegediyo mei saga̱i̱, ke̱ne a̱ ta tewe mei. Tano͡u fe̱i̱ a̱ tawalibe, a̱me ko͡u diho̱ du degei oye, ifibe a̱me bologua̱ duguomo͡u sulu kuhe̱.

26 Kegemo͡u, dia̱ e̱moko͡u, o kaha̱ge na̱moko͡u kage degelou? Ne̱ diho̱be e̱ kage degeiye bolo̱ degelou? de yoduga i. 27 E̱ dia̱moko͡u tobou, a̱ge ni̱moko͡u ko͡u tobouye, ni̱ ta dulo ili mei. Ni̱ge haba kadegeimo͡u dulamo͡u degele iya? Ni̱ne e̱ dabai degedi o degelamo͡u degele ili?

28 Kegemo͡u, dia̱ e̱ susugamo͡u be, na̱no͡u si o kaha̱ e̱ dabai degedi o. Haba eibe Mosesha̱ dabai degele idi oyodele i. 29 Ta̱ Godiha̱ Mosesko͡u tobou ke̱me ei ko͡u tewe. Haba ne̱ diho̱ bologua̱i̱ o kaha̱ sa e̱ tofogo͡u mo͡u haguei ke̱me ei ta tewe mei. 30 O afu diho̱ du degei o kaha̱ tobou, ni̱me toto͡u degemo͡u tobolo͡u ili. Ni̱ge e̱ tofogo͡u haguei sa ke̱me tewe meiye, ke̱no͡u si e̱ ma̱ diho̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei. 31 Di tewe, o sasa̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kedia̱ diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u be, Godiha̱ge die diho̱ baga̱ tobolo͡u ke̱me dudiyo mei. Godiko͡u hoho̱bo͡u di o sasa̱i̱, Godiha̱ tagali ke̱no͡u degele idi kedia̱ diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u si, Godiha̱ die ta̱ dudi. 32 O e̱ adio͡u ha̱ diho̱ du degei kegei kuhe mala̱ fele̱i̱ ke̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei kaha̱ ta̱be di afu ta dulo idiyo mei. 33 O ke̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueli mei debabe, e̱ge dabai kege ta degele mei.

34 Kegemo͡u, Farisi o kedia̱ gofo͟͡u degemo͡u, o e̱ diho̱ bolo̱ degei koko͡u, na̱me ne̱ adio͡u ha̱ na̱ mala̱ fele̱i̱mo͡u kelege, na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ yomogo͡u milo͡u gamo͡u hagulugi ifine kuhe̱. Na̱ eimoko͡u egei tobo͡u dayedele ima, hele mugulo i.

Damale̱yodili mei o kedia̱me diho̱ du degei o sa̱ degei

35 Yesu dube, hiye o kedia̱ o e̱ diho̱ bolo̱ degei o ke̱ hele muguyode tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱ o ke̱ kolugi duguomo͡u, o koko͡u, na̱ge O Kedia̱ Dihi koko͡u be de damale̱yodili? de yodu. 36 O kaha̱ yodu, Hiye O, O Kedia̱ Dihi ke̱me koyo? Na̱ a̱moko͡u tobo͡u ba, a̱ne tawaleba e̱moko͡u damale̱yodeleyode tobou. 37 Yesuha̱ tobou, na̱ge o ke̱me ko͡u dugu. E̱me na̱bo͡u de ta̱ kolu kuhe̱yode tobou. 38 Hiye O, a̱me ifi na̱moko͡u damale̱yodili kuhe̱yode tobo͡u ma, yubu sugulo fiya duwoli, Yesuko͡u diho̱ baga̱ tobou.

39 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, a̱ sa sibige̱ kuoko͡u hagueibe, o sasa̱i̱ figalamo͡u haguei. Kegeiba, o diho̱ du degele i kedia̱ diho̱ bolo̱ degeiba, haba o diho̱ bolo̱ kedia̱me diho̱ du degele ileyode tobou. 40 Farisi o ilo, e̱bo͡u deleiguei kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, na̱ge eine diho̱ du degei dugulu? de yodulo i. 41 Yesuha̱ tobou, ni̱ diho̱ du degele iyodele i debabe, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ta molo͟͡u dala mei. Ke̱no͡u si ni̱ ni̱o͡u sie ni̱me diho̱ bolo̱yode tobolo͡u i kaha̱ degemo͡u, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me molo͟͡u dala.

10

Yesube wai sipsip dia daladi o bolofe̱i̱do

1 Yesuha̱ ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ wai sipsip kekaimidu folobe, folodi a ko͡u dalaba, kekai tageya gabama fiyoubabe, o ke̱me wai sipsip hiyou mo͟͡udi o. 2 O kekai aya ke̱no͡u solo͟͡uma̱ folodi o ke̱me damale̱do wai sipsip dia daladi o. 3 Wai sipsip dia daladi o kaha̱ falamo͡u be, kekai kaha̱ adi dia daladi o kaha̱ a tefei so͟͡ugo͡u mo͡u, e̱ folo to̱u̱mo͡u be, wai sipsip kedia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulo idi. Die hu̱ tano͡u tano͡u solo͟͡u haguisoumo͡u dulo imo͡u be, e̱ sosogo͡u tama̱ko͡u fogo͡u idi. 4 Sosogo͡u tama̱ko͡u folomo͡u, e̱me e̱buko͡u imo͡u be, e̱ wai sipsip kedia̱ge e̱ habage yadi, yobe dia̱ e̱ ta̱ ko͡u tewe kaha̱ degeimo͡u. 5 O tae ibabe ta sesele yale mei. Dia̱ mo͡u kama fosigile, yobe o kaha̱ ta̱be dia̱ ta tewe mei kaha̱ degeimo͡u. 6 Yesuha̱ o kedia̱moko͡u ta̱ makai ke̱ tobo͡u mo͡u be, o kedia̱ge sibige̱ ta tawale ili mei. 7 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, mayo͟͡u a̱me wai sipsip kekaimidu folodi a. 8 A̱ hagueli mei kelegebe, o ilo kedia̱buko͡u haguasiemo͡u, gule wai sipsip dia daladi oyodele idi. Ke̱no͡u si o kedia̱me wai sipsip hiyou mala̱ idi o. Dia̱ tobolo͡u be, wai sipsip kedia̱ge ta dulo idiyo mei. 9 A̱me wai sipsip kekaimidu folodi a. O koyoha̱ a keleya ke̱ fele̱i̱babe, a̱ o ke̱ mamolo͟͡u. Kegeiba, o ke̱me mu̱ma fele̱ma dega dalalibe, hegie ta degele mei.

10 Hiyou mo͟͡udi o kedia̱ge haguasie, wai sipsip hiyouye mo͟͡uma, ilo kele woumo͡u tofigile idi, haba ilo kelebe makolo idi. A̱no͡u si, dia̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ mala̱ iyadomo͡u kuhe haguei. 11 A̱me wai sipsip dia daladi o bolo̱do. Wai sipsip dia daladi o bolo̱yege wai sipsip kaha̱ dowoye, tolo ilebe ta̱bo͡u mei. 12 Sele dabaino͡u degedi o wai sipsip dia daladi o ke̱me, wai sipsip kedia̱ obo͡u mei. Si̱ soye haguba duguba, wai sipsip kedia̱ to͡u fogo͡u kama folo. Kama fouba, si̱ soye folo, wai sipsip ilo kele wouba, ilo kele kama fosigile. 13 O kegei kaha̱ge e̱me kama fodi, e̱me sele dabaino͡u degedi kaha̱ degemo͡u. Wai sipsip kedia̱moko͡u be e̱ ta solo͡u do degele mei.

14 A̱me wai sipsip dia daladi o bolo̱do. A̱ge ma̱ wai sipsip kedia̱me olo͡u fe̱i̱do tewe. Dia̱ne a̱me defe̱i̱do tewe. 15 Aye Godiha̱ a̱ tewe. A̱ne ma̱ Aye Godibe tewe, nebe ke̱no͡u tefeibe, ma̱ wai sipsip kedia̱ne a̱me tewe. A̱me ma̱ wai sipsip kedia̱ dowoye tolo ile 16 Ma̱ wai sipsip ilo kele kekai ta koko͡u dalagua ke̱ne a̱ ile, wo͡u ma haguale. Ma̱ ta̱be dio͟͡u ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u, dia̱ ma̱ ta̱ duloba, ma̱ wai sipsip ko͡u le dalagua ke̱bo͡u de geleguo tano͡u degele. Wai sipsip olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia dalale obe tano͡u fe̱i̱. 17 Ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u hoho̱ degeli kaha̱ yobe, a̱ge oe a̱ wouba tolo ilebe ta̱bo͡u mei kaha̱ degeimo͡u. Wouba tolo ileba, haba hagua̱ gehe̱ degele. 18 A̱me o taha̱ tagaiya ke̱ tolo ile mei. A̱ mayo͟͡u ma̱ tagaiya ke̱no͡u tolo ile. A̱me mayo͟͡u tagaiya ke̱no͡u toloba, haba hagua̱ gehe̱ degele. Ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u kege degeyede tobou kaha̱ degeimo͡u.

19 Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, Juda o kedia̱ dio͟͡usie fi̱ tano͡u degele ili mei, haba filemo͡u soso͡u bolo̱u̱ degele i. 20 O su̱do kedia̱ ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡ume duo kasaga̱i̱ye touye, fi̱ toto͡u dege tobo͡u mo͡u sulu. Di e̱ ta̱ dudamebeede tobolo͡u i. 21 Haba o ilo kedia̱ge ko͡u gue tobolo͡u i, duo kasaga̱i̱ye tou oyege kege ta tobo͡u diyo mei. Duo kasaga̱i̱yege diho̱ du degei obe ta bologua̱diyo mei.

Juda o kedia̱ Yesuko͡u ta̱e biyamo͡u tobolo͡u i

22 Kegemo͡u, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ moso̱ kaha̱ dowo hoho̱bo͡u di ke̱ kefegulo i. Ke̱me kulio a̱ kelege. 23 Kelegebe, Yesu e̱me Godiha̱ moso̱ kekaimidu dalali, kefegudi moso̱, obe Solomonha̱ moso̱yodele idi kodu siei. 24 Sumo͡u, Juda o kedia̱ haguasie sile̱ma̱ dalaguali yodulo i, na̱me o ke̱yodebe ko͡u bo͡u ge tobolo͡u? Na̱me Godiha̱ makai o Kelesu deba, haba o ke̱ mei deba eimoko͡u totodo tobo͡u yede tobolo͡u i.

25 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, a̱ ni̱moko͡u ko͡u tobouye, ke̱no͡u si ni̱ ma̱ ta̱ ke̱ ta damale̱yodele ili mei. Midiho̱ gehe̱ gehe̱ a̱ ma̱ Ayeha̱ hu̱ya ke̱ milo͡u gadi kaha̱ge ni̱moko͡u a̱me ma̱ Ayeha̱ tobo͡u mo͡u hagueiyodema hegidi. 26 Ke̱no͡u si ni̱ ta damale̱yodele ili mei, yobe ni̱me ma̱ wai sipsip mei kaha̱ degemo͡u. 27 Ma̱ wai sipsip kedia̱ge ma̱ ta̱ uwo ke̱ dulo idi. A̱ge dia̱me tewe, kegei kaha̱ degemo͡u dia̱ a̱ sesele yadi. 28 Ma̱ wai sipsip kedia̱moko͡u be a̱ fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ ne̱i̱ kaha̱ degeimo͡u, dia̱me makolo ile mei. O sasa̱i̱ ma̱ dobogo͟͡u tageto͡u dalagua kedia̱me o tae ta igile mugulo mei. 29 Ma̱ Ayeha̱ o sasa̱i̱ kedia̱me a̱moko͡u ne̱i̱. Ma̱ Aye e̱me nele̱ hiyedo folodo. Ma̱ Ayeha̱ e̱ dobogo͟͡u tageto͡u dalagua kedia̱me o taha̱ ta igile mugulo mei. 30 A̱bo͡u ma̱ Ayebo͡u elebe tano͡u fe̱i̱.

31 Haba, Juda o kedia̱ igi mo͟͡uma, e̱ igiye wouba toloyodema degele i. 32 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, Aye Godiha̱ a̱ tobo͡u mo͡u hagua dalali, midiho̱ gehe̱ gehe̱ su̱do ni̱moko͡u ko͡u hehegiedi. Kelege a̱ midiho̱ gehe̱ kou degei kaha̱ge, ni̱ dafale saga̱i̱ degeimo͡u, ni̱ a̱ kuhe igiye walamo͡u degele iya?

33 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ sima tobou, midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gai ke̱me ta̱bo͡u mei. Na̱ Godi huyafe̱i̱ degei kaha̱ degeimo͡u, ei na̱ igiye kuhe walamo͡u degele ili. Yobe, na̱me sa sibige̱ oye, ke̱no͡u si na̱ge na̱me Godiyode tobo͡u di.

34 Kegemo͡u, Yesuha̱ die ta̱ simamo͡u tobou, ni̱ kuolo͡u ta̱ koko͡u be Godiha̱,

A̱ge ni̱me godiyode tobo͡u. Buk Song 82:6

Ke̱ nala̱i̱ dala.

35 Godiha̱ge ni̱o͡u ni̱ ko͡u guai o kedia̱me godiyode tobou. Yo͟͡u e̱ ta̱ ke̱ nala̱i̱ kuguo dia̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale, di ta igile saga̱i̱ mei. 36 Ke̱no͡u si a̱me Aye Godiha̱ yo͟͡u e̱ biyode makama̱ tobo͡u mo͡u sa sibige̱ kuoko͡u kuhe haguei. A̱ mayo͟͡usie a̱me Godiha̱ Dihiyode tobou ke̱me, ni̱ge kageimo͡u a̱me Godi huyafe̱i̱ degeiyode tobolo͡u iya?

37 A̱ ma̱ Ayeha̱ dabai ta dege ho fogo͡u babe, ni̱ ma̱ ta̱ kuoko͡u ta damale̱yodedama. 38 A̱ tobo͡u di ke̱me ni̱ge ta damale̱yodele ili meiye, ke̱no͡u si a̱ ma̱ Ayeha̱ dabai degelemo͡u, midiho̱ gehe̱ gehe̱ a̱ milo͡u gadi koko͡u be ni̱ damale̱yodema. Kegeiba, ni̱ tawalebe, Aye Godibe a̱bo͡u de dogo͡u guo dala, haba a̱ne e̱bo͡u de dogo͡u guo daladade tawale ile.

39 Kegemo͡u, Juda o kedia̱ haba e̱ to͡u lamo͡u degele iye, ke̱no͡u si e̱ doho͡u go͡u imo͡u dia̱ tou defega i.

40 Kegemo͡u, Yesuha̱ boholo͡u ma̱ i, to̱ Jordan dama ilemo͡u, Jonha̱ afu fafeleya degedi sa koko͡u folo delei. 41 Dalamo͡u, o sasa̱i̱ su̱do e̱moko͡u haguasie fele̱gamo͡u, dio͟͡uno͡u tugulomo͡u, Jonha̱ge midiho̱ gehe̱ ta milo͡u li meiye, ke̱no͡u si e̱ o ko͟͡u tobo͡u di ke̱me damale̱do tama̱ degei kuhe̱yode tobolo͡u i. 42 Sa kele tie o sasa̱i̱ su̱do Yesuko͡u damale̱yodele i.

Yesu e̱ sa Judiabo͡u Jerusalembo͡u kele ile folo sumo͡u, hiye o kedia̱ e̱ walamo͡u do̱u̱susulo i

(Ta̱ Hiye 11–12)

11

Lasarus e̱ tolo i

1 O ta, e̱ hu̱ Lasarus ke̱me do degei. E̱ sabe Betani. Sasa̱i̱ bolo̱u̱ Mariabo͡u e̱ owo͡u Martabo͡u diliene sa Betaniko͡u deleiguei.* 2 Sasa̱i̱ Maria ke̱me sasa̱i̱, Hiye O Yesuha̱ abogo͟͡u koko͡u hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ so͡u guomo͡u, e̱ widio towe sasado kaha̱ to̱guei sasa̱i̱ ke̱.* Do o Lasarus e̱me Mariabo͡u Martabo͡u dilie mala̱. 3 Lasarus e̱ do tilamo͡u, e̱ owo͡u bolo̱u̱ dilie Yesuko͡u, Hiye O, ne̱ mogo e̱me do dalayode tobo͡u ma dogogulo i. 4 Yesuha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, do ke̱me tolo do tila mei. O kaha̱ do ke̱ tilabe, o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ nele̱ ke̱ duguoba, Godiha̱ Dihi e̱ hu̱ hebele fogulo iyadomo͡u kuhe do tila.

5 Yesuha̱ Martabo͡u, e̱ mala̱sa̱i̱ Mariabo͡u, haba dilie mala̱ Lasarusbo͡u kedia̱moko͡u solo͡u do degei. 6 Ke̱no͡u si Lasarusbe do tilayode tobo͡u mo͡u dulomo͡u, e̱ toto ta ili mei, sawisiei bolo̱u̱ kege tiamo͡u, 7 ise e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u, di sa Judiako͡u boholo͡u ma̱ imebeede tobou. 8 Dabai degedi o kedia̱ tobolo͡u i, Tisa Hiye, wefe̱i̱ Juda o kedia̱ge na̱me igiye walamo͡u degele i ke̱me na̱ge haba toto kageimo͡u boholo͡u ma̱ ilamo͡u degeiya? 9 Yesuha̱ die ta̱ simamo͡u, e̱ ta̱ makai ko͡u gue tobou, sabiyei hoho̱be gusugu aso̱ fele̱mo͡u iligi aso̱ mu̱mo͡u kuhe̱ hulia̱ degedi. Obe sabiyei sumo͡u be, fiyadiyo mei, yobe e̱me sabiyei sulu kaha̱ degemo͡u. 10 O koyoha̱ hulia̱me subabe, o ke̱me fiyale, yobe, hoho̱ ta mei kaha̱ degeimo͡u.

11 E̱ kege tobo͡u mamo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba ko͡u gue tobou, di mogo Lasarusbe tiei tila. Tiei kaha̱ degeimo͡u, a̱ ile tiliguba, e̱ hagua̱le. 12 Dia̱ sima tobolo͡u i, Hiye O, e̱me tiei tilababe, e̱ dobe mei degeladiyode tobolo͡u i. 13 Yesuha̱ Lasarusbe tolo iyode tobolo͡u ke̱me dia̱ge ta tawale ili mei. Dia̱ tawaibe Lasarusbe yogo͡u gua tiei tobolo͡u yade tawale i. 14 E̱ tobou kaha̱ sibige̱ ke̱ tawale ili mei kaha̱ degeimo͡u, e̱ dia̱moko͡u tama̱ dege, Lasarusbe tolo iyode tobou. 15 A̱me e̱ tolo i koko͡u be deleli meiye, ke̱no͡u si a̱ ni̱ ma̱ nele̱ ke̱ duguoba, damale̱yodele kaha̱ degeimo͡u a̱ hoho̱ degeli. Di e̱moko͡u ime.

16 Kegemo͡u, Tomasha̱, e̱ hu̱ tabe Didimus*, e̱ yogo dia̱moko͡u be, dine ime, di yolugi, di Tisabo͡u de tofigiemebeede tobou.

Yesuha̱ge e̱me tofigiei hagua̱giedi o, haba e̱no͡u be fi̱ ne̱di oyode tobou

17 Kegemo͡u, Yesuha̱ ile, sa Betaniko͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ tobolo͡u imo͡u dube, Lasarusbe toumo͡u widaimiko͡u dogogube, sawisiei bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege mei degeiyode tobolo͡u imo͡u du. 18 Betanibe sa Jerusalem hafe̱i̱do, kilomitabe 3 kegeno͡u. 19 Kegei kaha̱ degemo͡u, Juda o sasa̱i̱ne su̱do haguasie, Martabo͡u Mariabo͡u dilie dogo͡u guomo͡u, dilie mala̱ Lasarusha̱ sihou gosolo deleiguei.

20 Kegemo͡u, Martabe o kedia̱ Yesu haguluyodele imo͡u dulomo͡u, Yesu gelegulamo͡u a kaga i. Mariabe moso̱ko͡u duwei. 21 Martaha̱ Yesu geleguomo͡u tobou, na̱ ko͡u le delei debabe, ma̱ mala̱be tolo ili mei. 22 Ke̱no͡u si a̱ tawali, na̱ ifi Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ge na̱ yodulu ke̱me na̱moko͡u nele̱yode tobou.

23 Kegemo͡u, Yesuha̱ Martako͡u, ne̱ mala̱be haba hagua̱ gehe̱ degeleyode tobou. 24 Martaha̱ tobou, a̱ tewe, uwage sawisiei kelege, tofigiei olo͡u fe̱i̱ hagua̱ iba, ma̱ mala̱ e̱ne hagua̱ gehe̱ degele. 25 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, a̱me o tofigiei hagua̱giedi o. Haba fi̱ ne̱di one a̱no͡u. O koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodema, tolo ibane, e̱ fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u. 26 O koyoha̱ fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ mo͡u la̱babe, a̱moko͡u damale̱yodebasi, e̱me haba ta tolo meiyode tobo͡u mamo͡u, Martako͡u, na̱ge a̱ tobolo͡u ke̱me de damale̱yodili? de yodu.

27 Kegemo͡u, e̱ge Yesuko͡u, Hiye O, damale̱do, a̱ge na̱me Godiha̱ Dihidade tawali. A̱ge na̱me Godiha̱ makai o Kelesu, sa sibige̱ kuoko͡u hagualeyodele idi kaha̱ hagueidade tawaliyode tobou.

Yesuha̱ Lasarus solo͡u do degeimo͡u, e̱ sihou gesei

28 Martaha̱ kege tobo͡u ma fogo͡u, boholo͡u ma̱ ilemo͡u, e̱ mala̱sa̱i̱ko͡u amafe̱i̱ kihiyo̱u̱du, Tisaha̱ hagua dalali, na̱ iyede tobolo͡u yodei. 29 Mariaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Yesu duguloyodema toto hagua̱ma i. 30 Yesube moso̱ko͡u feli mei, hagule̱ko͡u Martaha̱ ile gelegu sa koko͡u no͡u delei. 31 Moso̱ko͡u be, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ Maria dogo͡u guo gosolo duwoguali dugube, e̱me totono͡u hagua̱ma mu̱mo͡u duguomo͡u, dia̱ge wa, e̱ mala̱ tei widaimiko͡u gasalamo͡u iliyademo͡u, dia̱ne sesele yai.

32 Mariaha̱ ile, Yesuha̱ tafala koko͡u folomo͡u, Yesuko͡u yubu sugulo fiya duwoli, Hiye O, na̱ ko͡u le delei debabe, ma̱ mala̱ e̱me tolo ili meiyode tobou.

33 Kegemo͡u, Yesuha̱ dugube, Mariabo͡u, o sasa̱i̱ e̱ sesele haguasiei kedia̱bo͡u de gosolo imo͡u duguomo͡u, e̱ne gosolo saga̱i̱ degei. 34 Ni̱ e̱ teibe kili̱ya dogogulou? de yodu. Hiye O, di ile dugumebeede tobolo͡u i. 35 Yolugi, Yesu e̱ gesei. 36 Gosoumo͡u, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ge, Lasarusbe e̱ mogodo kaha̱ degeimo͡u, e̱ne solo͡u do degeimo͡u gosolu kehe̱yode tobolo͡u i. 37 Ke̱no͡u si o ilo kedia̱ge, o ko͟͡umaha̱ge diho̱ du degei o bologuo̱u̱mo͡u ko͡u bolo̱ degei. E̱ge Lasarusha̱ tolo i ke̱me kageimo͡u akoguli mei de tobolo͡u i.

Yesuha̱ Lasarus tei hagua̱gimo͡u gehe̱ degei

38 Kegemo͡u, Yesube solo͡u do hiyedo degeimo͡u, e̱ ile tei dogogu ulou koko͡u folo, hafe̱i̱ dege tefelei. Tei ke̱me uloudu dogoguomo͡u, igi hiyedo kaha̱ ulou adi ke̱ goguo fogo͡u le i. 39 E̱ dia̱moko͡u tobou, igi ke̱ kogolo imabeedei. Kege tobo͡u mo͡u, o tei kaha̱ e̱ owo͡u Martaha̱ge, Hiye O, o tei ulouko͡u deleibe, sawisiei bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege mei degei. Hue̱ kasaga̱i̱ hiyedo duguloyode tobou. 40 Yesuha̱ e̱ ta̱ simamo͡u, a̱ge na̱moko͡u be, na̱ damale̱yodeibasi, Godiha̱ nele̱ hiyedo ke̱me na̱ duguloyode ko͡u tobou. 41 Kege tobo͡u mo͡u, dia̱ igi hiye ke̱ kogolo i. Igi kogolo imo͡u, Yesuha̱ hebenito͡u daladuguomo͡u ko͡u gue tobou, Aye, na̱ ma̱ ta̱ du kaha̱ degeimo͡u, a̱ na̱moko͡u bolofe̱i̱yodili. 42 A̱ na̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u, na̱ ma̱ ta̱ dudi ke̱me a̱ ko͡u tewe. Ke̱no͡u si a̱ge o sasa̱i̱ ko͡u le dalagua kedia̱ge a̱me na̱ tobo͡u mo͡u hagueidade tawamabadomo͡u, a̱ na̱moko͡u kuhe diho̱ baga̱ tobou.

43 Yesuha̱ kege tobo͡u ma, hili̱gedo haguisamo͡u, Lasarus, na̱ tama̱ko͡u fele̱yede tobou. 44 Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u, o tei ke̱ hagua̱ma tama̱ko͡u fele̱i̱. E̱ dobogo͟͡ubo͡u, e̱ abogo͟͡ubo͡u e̱ midiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ yukueiye tigei ke̱bo͡u de fele̱i̱. Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ yukueiye tigei ke̱ kusiouba yo͟͡u fogo͡u ile.

Hiye o kedia̱ Yesu wouba toloyodema do̱u̱susulo i

(Matyu 26:1-5; Mak 14:1-2; Luk 22:1-2)

45 Kegemo͡u, Juda o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodele i. Yobe, dia̱ Maria dogo͡u guo solo͡u do degelamo͡u haguasieiye dugulo ibe, Yesuha̱ o tei ke̱ hagua̱gimo͡u dugulo i kaha̱ degemo͡u. 46 Ke̱no͡u si o ilo kedia̱ Farisi o kedia̱moko͡u ya fologamo͡u, Yesuha̱ degei ke̱ tobolo͡u i. 47 Kege tobolo͡u imo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ kansole o olo͡u fe̱i̱ haguisoumo͡u, haguasie kefeguomo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i. Di kage degele? O ko͟͡umaha̱ge midiho̱ gehe̱ gehe̱ su̱do milo͡u goluyode tobolo͡u i. 48 Di akogu ho fogo͡u babe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge e̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueiyodema e̱moko͡u damale̱yodele ile. Kegeiba, sa Rom hiye o kedia̱ ke̱ duloba, die ami o tobo͡u ba haguasie, Godiha̱ moso̱bo͡u Juda o sasa̱i̱ dibo͡u olo͡u fe̱i̱ makolo ile.

49 Hiye o tano͡u ta, e̱ hu̱be Kaiafas. E̱me Yesu wei sadebe kilegeno͡u, mogo͡u du daladi hiye o degei. E̱ge yogo dia̱moko͡u be, ni̱me ta tawale iyo meidoyode tobou. 50 Sa Rom o kedia̱ haguasie, Juda o di woma mei degeiye deba, o tano͡u fe̱i̱ye di dogo͡u guyadeba tolo ilebe bolo̱, ke̱me ni̱ge tawale iyo mei.

51 Kaiafasha̱ habage degele ta̱ ke̱ toboube, e̱ yo͟͡u e̱ fima̱i̱yeno͡u tobo͡u li mei. E̱me Yesu wei sadebe kilegeno͡u, mogo͡u du daladi hiye o degei kaha̱, e̱ge Yesuha̱ Juda o sasa̱i̱ dogo͡u gulaba tolo ileyodema kuhe tobou. 52 Haba, Juda o sasa̱i̱ kedia̱no͡u mei, Yesuha̱ teibe, Godiha̱ sisigo̱ sa tano͡u tano͡u dalagua olo͡u fe̱i̱ kefeguo soso͡u tano͡u fe̱i̱ degeleyodema kuhe tolo i.

53 Kaiafasha̱ kege tobo͡u mo͡u kelegeno͡u, Juda o kedia̱ Yesu wouba toloyodema, dio͟͡uno͡u amafe̱i̱ tugulo tobolo͡u i. 54 Kegeimo͡u, Yesube o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le keleya sieli mei. Sa ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, sa ta, hebe mei mihi̱no͡u sa hafe̱i̱ dege dala koko͡u fogo͡u i. Sa kaha̱ hu̱be Efraimyodele idi. E̱ e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de sa koko͡u delei.

55 Juda o kedia̱ Gabama I Sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do die sa to͡u fofo͡u guema, sa Jerusalemko͡u yai. Gabama I Sawisiei kelege, Godiha̱ dihi̱le koko͡u bologua̱do dalagualeyodema dio͟͡u die tou bigile ilamo͡u yai. 56 Fologamo͡u, dia̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologa kefema, dio͟͡usie yoduga i, ni̱ kage fima̱ iya? E̱ di kefegulu kuoko͡u be de haguale saga̱i̱, haba haguale saga̱i̱ mei? de yoduga i. 57 Ke̱no͡u si, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ ta̱ ko͡u gue tobolo͡u i, o koyo na̱ Yesuha̱ dala ke̱ tawaibabe, na̱ hagua eimoko͡u tobo͡u ba, ei e̱ tolo͡u ba didio̱ degele ileyode tobo͡u ma deleiguei.

12

Mariaha̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ Yesuha̱ abogo͟͡uko͡u so͡u gu

(Matyu 26:6-13; Mak 14:3-9)

1 Gabama I Sawisiei ke̱ hagua hafe̱i̱ degeimo͡u, sawisiei wala̱i̱yosi kegeno͡u dalamo͡u, Yesube sa Betaniko͡u ile felei. Sa ke̱me o Lasarusha̱ sa, o tolo imo͡u, Yesuha̱ hagua̱gimo͡u gehe̱ degei o kaha̱ sa. 2 Sa koko͡u be, dia̱me Yesuko͡u hoho̱bolo͡u mo͡u nale̱ kefeguo nala̱ i. Martabe nale̱ fimo͡u, Lasarusne o Yesubo͡u de nale̱ nala̱ ili kedia̱bo͡u de duwei. 3 Kegemo͡u, Mariaha̱ ho̱bo͡u hue̱i̱ dou bolo̱do ke̱ tolo͡u felei. Hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱me bolofe̱i̱do, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei, afu sele hiyedoye mamo̱u̱. E̱ Yesuha̱ abogo͟͡u tageto͡u hue̱i̱ ho̱bo͡u ke̱ olo͡u fe̱i̱ so͡u guomo͡u, yo͟͡u e̱ widio towe sasado kaha̱ to̱gueimo͡u, o sasa̱i̱ moso̱du duwogua kedia̱ ho̱ bolo̱do ke̱ dulo i. 4 Ke̱no͡u si, Yesuha̱ dabai degedi o ta, Judas Iskariot, habage Yesu tolo͡u ba ho o kedia̱moko͡u sesegulo o kaha̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u bolo̱do ke̱ so͡u gumo͡u duguomo͡u e̱ dafamo͡u tobou, 5 di makisi degemaba, sele 300 kege mala̱ba, bi mei o kedia̱moko͡u neli̱ debabe bolo̱. 6 Judas e̱ge bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta solo͡u do degemo͡u tobo͡u li mei. E̱me Yesubo͡u dia̱ sele sai dia daladi oye, ke̱no͡u si sele sa imo͡u be, e̱ ilo kele hiyouye na̱di.

7 Kegemo͡u, Yesuha̱ Judasko͡u tobou, sasa̱i̱ kuoko͡u gofo͟͡u degeda. E̱ hue̱i̱ ho̱bo͡u dou ke̱ yo͟͡u kege dogoguo dalali, habage a̱ touba widalaba ma̱ to͡u guebo͡u so͡u guloyode tobou. 8 O bi mei o kedia̱me ni̱bo͡u de hiyedo dalaguale. A̱no͡u si ni̱bo͡u de hiyedo dalale mei, a̱me toto fogo͡u ile.

Mogo͡u du daladi hiye o kedia̱ Lasarus wouba toloyode tobolo͡u i

9 Juda o su̱do kedia̱ge Yesube sa Betaniko͡u dalayode tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, Yesubo͡u, haba o ko͡u teiye Yesuha̱ hagua̱gi o Lasarusbo͡u de dugulamo͡u haguasiei. 10 Kegei kaha̱ degemo͡u, mogo͡u du daladi hiye o kedia̱ge Lasarus e̱ne wouba toloyode tobolo͡u i. 11 Yobe, Yesuha̱ Lasarus tei hagua̱gimo͡u, Juda o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ ta̱ dulo idi ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Yesuko͡u damale̱yodele i kaha̱ degeimo͡u.

Yesuha̱ sa Jerusalemko͡u feleibe, gamani hiye ono͡u tefele felei

(Matyu 21:1-11; Mak 11:1-11; Luk 19:28-40)

12 Gabama I Sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degei kaha̱ degeimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do sa Jerusalemko͡u ya fologa kefeguo tiei sabiyei dalaguali dube, Yesube sa Jerusalemko͡u haguluyode tobolo͡u imo͡u dulo i. 13 Dulomo͡u ya, fagai guo saga̱i̱ ke̱ diafigima to͡u mamo͡u, Yesu gelegulamo͡u aba yai. Yolugi hili̱gedo ko͡u gue totobo͡u mo͡u yai,

Di hoho̱bo͡u me.

Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hagulu o ke̱me Godiha̱ dogo͡u guyedeibasi. Buk Song 118:26

E̱me Israel o sasa̱i̱ di Hiye O.

14 Kegemo͡u, o tae wai do̱ki ta wolo͡u hagumo͡u, Yesuha̱ koto͡u folo bilomo͡u i. Wai do̱ki tageto͡u bilomo͡u i ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala,

15 Sa Saion* tie o sasa̱i̱ ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Duguma, ni̱ Hiye Obe wai do̱ki wili kaha̱ tageto͡u folomo͡u haguluyode tobou. Sekaraia 9:9

16 Ke̱no͡u si, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ge e̱me wai do̱ki tageto͡u folo duwomo͡u duguomo͡u be, dia̱ge kaha̱ sibige̱be ta tawale ili mei. Habage, Godiha̱ Yesu e̱ hu̱ damale̱do ke̱ solo͟͡umo͡u hebele fogumo͡u, kelegesi dia̱ge oe kuguoko͡u habage tama̱ degele ke̱ nala̱gai ke̱me Yesuko͡u kege kuhe tama̱ degeidade tawale i.

17 O sasa̱i̱ su̱do Yesubo͡u de dalaguali, e̱ Lasarus tei widai koko͡u ile, haguisamo͡u, tei hagua̱gimo͡u, tama̱ko͡u fele̱i̱mo͡u dugulo i o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ totobo͡u mo͡u suluguei. 18 O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ midiho̱ gehe̱, Yesuha̱ milou kaha̱ ta̱ ke̱ dulo i kaha̱ degemo͡u, dia̱ e̱ gelegulamo͡u yai. 19 O sasa̱i̱ kedia̱ Yesu aliko͡u ge gelegulo imo͡u, Farisi o kedia̱ dio͟͡uno͡u tobolo͡u i, dugume, di degelamo͡u degeli ke̱me di ta degele saga̱i̱ mei. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be e̱no͡u sesele yolu.

Sa Grik o ilo kedia̱ne haguasie, Yesu dugulamo͡u degele i

20 Gabama I Sawisiei ke̱ kefegulo i kelebe, sa Grik o ilo kedia̱ne haguasie, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u degele i. 21 Haguasie fele̱gamo͡u, Filipko͡u yai. Filipbe sa Galili duo kodu o, e̱ sabe Betsaida. Sa Grik o kedia̱ ya, Filipko͡u fologamo͡u, hiye o, eibe Yesu dugulamo͡u yode tobolo͡u i. 22 Kege yodulo imo͡u, Filipha̱ ile, Andru tobo͡u ma, dilie ya, Yesuko͡u tobolo͡u i. 23 Yesuha̱ diliemoko͡u be, sawisiei Godiha̱ makai ke̱me hafe̱i̱ degei. O Kedia̱ Dihi e̱ hu̱ damale̱do ke̱me Godiha̱ solo͟͡uba hebele foguloyode tobou. 24 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, nale̱ hou mihi̱ko͡u fiya, mihi̱ kolo dulemo͡u tabali mei debabe, nale̱ hou ke̱me tano͡u fe̱i̱no͡u kege dalale, ta su̱do degele mei. Nale̱ hou fiyaba, mihi̱ kolo dulemo͡u tabaibasi, nale̱ hou kaha̱ge foloba, haba hou su̱do degele. 25 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ fi̱ ke̱no͡u tagaibabe, e̱ fi̱ ke̱me mei degeiba tolo ile. Haba o koyoha̱ sa sibige̱ kuoko͡u tofolo͡u ke̱ dafoubabe, e̱me e̱ fi̱ ke̱ tolo͡u ba, tofousogo tofousogo tofolo͡u. 26 O koyo na̱ ma̱ dabai degeibabe, na̱me ma̱ habage sesele i. A̱ dala koko͡u be, ma̱ dabai degedi one dalale. Ma̱ Ayeha̱ ma̱ dabai degedi o kaha̱ hu̱be hebele fogulo.

O Kedia̱ Dihiha̱ e̱ tolo ile ke̱ tobou

27 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱me hagi̱ hiyedo dugulu ke̱me. A̱ge ke̱i̱yode tobolo͡u? Aye, na̱ge hagi̱ a̱moko͡u hagualadi ke̱me na̱ akogulobe de bolofe̱i̱? Kege mei, ke̱me bolo̱ mei. Ma̱ Ayeha̱ a̱me hagua, hagi̱ ko͡u gue duguyede tobo͡u mo͡u, a̱ kuhe haguei. 28 Aye, na̱ge ne̱ nele̱ hiyedo ke̱ hegiba, o sasa̱i̱ kedia̱ ne̱ hu̱ hebele foguyede tobou. Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u, ta̱ uwo ta hebenito͡u ge ko͡u gue tobou, a̱ ko͡u hegi ke̱, haba tage hegileyode tobo͡u mo͡u dulo i. 29 O sasa̱i̱ kele tefeleiguei kedia̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, ke̱me dibieye tolu̱yode tobolo͡u i. Ilo kelege tobolo͡u ibe, e̱sol o taha̱ e̱bo͡u de ta̱ koluyode tobolo͡u i.

30 Kegemo͡u, Yesuha̱ge, ta̱ uwo ke̱me a̱ dogo͡u gulamo͡u tobo͡u yo mei. Ni̱ dogo͡u gulamo͡u tobolo͡u yode tobou. 31 Ifibe Godiha̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ bolo̱bo͡u midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u ke̱ file aso̱ diho̱. Ifibe sa sibige̱ kaha̱ hiye one Godiha̱ igile mugulo. 32 A̱me ifi sa sibige̱ kuoko͡u dala, ke̱no͡u si o kedia̱ a̱ hebele fogulo ibabe, a̱ degeiye, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ a̱moko͡u haguasile. 33 E̱ kege tobou kaha̱ e̱ sibige̱be, e̱ do hiyedo duguoba tolo ile koko͡u ma̱ tobou.

34 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ tobolo͡u i, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kuguo koko͡u toboube, Godiha̱ makai o Kelesube haguaba yo͟͡u kegeno͡u dalaleyode tobou dulo idi. Ke̱no͡u si na̱ tobolo͡u be, O Kedia̱ Dihi e̱me o kedia̱ hebele fogulo ileyodili,* na̱ge kageimo͡u kege tobo͡u ya? O Kedia̱ Dihi e̱me koyo? de yodulo i.

35 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u tobou, hoho̱be ni̱bo͡u de huyadefe̱i̱no͡u dalale. Hoho̱ dala ko͡u bo͡u gebe ni̱me hoho̱ya ke̱no͡u suluguama, kegeligi hulia̱ kaha̱ hagua ni̱ goguye. O koyoha̱ hulia̱me subabe, e̱me e̱ ili ke̱me ta tawalemo͡u iyo mei. 36 Hoho̱ ko͟͡u dala ko͡u bo͡u gebe, ni̱ hoho̱ koko͡u damale̱yodebasi, ni̱me hoho̱ kaha̱ bino͡u degele.

Juda o sasa̱i̱ su̱do Yesuko͡u damale̱yodele ili mei

Yesuha̱ kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, e̱ o sasa̱i̱ to͡u fogo͡u, ile amafe̱i̱ mogogou. 37 O sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ su̱do ko͡u milo͡u gadiye, ke̱no͡u si e̱me damale̱do Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagueidade tawale ili mei. 38 Ke̱me ko͡u gue, Godiha̱ ta̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ nala̱i̱ ke̱me damale̱do tama̱ degeli. Yobe, Aisaiaha̱ ko͡u gue tobou,

Hiye O, o koyoha̱ge egei ei tobo͡u di ke̱ dulomo͡u damale̱yode iya?

Haba o koyoha̱ge Hiye Oha̱ dabai hiyedo ifi degeli saga̱i̱ kegei ke̱ degemo͡u dugulou? Kegeli mei, o tae ta duguo tawaiyo mei. Aisaia 53:1

39 Dia̱ Yesuko͡u ta damale̱yodele ili mei. Kegei ke̱me Aisaiaha̱ haba ko͡u gue nala̱i̱,

40 Godiha̱ degeiye, dia̱me diho̱ du degei, die fi̱be hili̱gido dalagua. Kegeligi, die diho̱ye duguo, sibige̱ tawaleba, fi̱ boholo͡u a̱moko͡u haguasieiba, a̱ bologuo̱u̱ba, bolo̱ degele iye domo͡u. Aisaia 6:10

41 Aisaiaha̱ kege tobou ke̱me, e̱ mo͡u yo͟͡uwa tobo͡u li mei. E̱ Yesu migili mei kelege, Yesuha̱ nele̱bo͡u hoho̱bo͡u ke̱ ko͡u duguomo͡u tobou.

42 Kansole o su̱do kedia̱ne Yesuko͡u ko͡u damale̱yodele iye, ke̱no͡u si dia̱ Farisi o kedia̱moko͡u gue̱ degemo͡u, ta tama̱ dege tobolo͡u ili mei. Yobe, Farisi o kedia̱ge, o koyoha̱ Yesuko͡u damale̱yodeibabe, o ke̱me egei moso̱ko͡u folodayede tobolo͡u i kaha̱ degeimo͡u. 43 Yesuko͡u damale̱yodele i kansole kedia̱ge obe die hu̱ hebele fogulo ke̱no͡u tagale idi. Haba Godiha̱ die hu̱ hebele fogulo ke̱me ta tagale idiyo mei.

Ta̱ Yesuha̱ tobo͡u di kaha̱ge o sasa̱i̱ fileba, midiho̱ dio͟͡u milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱no͡u ne̱mo͡u ile

44 Kegemo͡u, Yesuha̱ hili̱gedo ko͡u gue tobou, o taha̱ a̱moko͡u damale̱yodeibabe, e̱me a̱moko͡u no͡u damale̱yodeiyo mei, o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o koko͡u ne damale̱yodili. 45 A̱moko͡u damale̱yodei o kaha̱ a̱ dugulu ke̱me, e̱ge o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o ke̱ne dugulu. 46 A̱ sa sibige̱ kuoko͡u hagueibe, hoho̱ sa̱ degeiye haguei. O koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodei ke̱me, e̱me hulia̱ koko͡u ta dalale mei. 47 O koyoha̱ ma̱ ta̱ duloba, sese ho fogo͡u babe, a̱ge e̱me ta ta̱ sale mei. Yobe, a̱ hagueibe, sa sibige̱ o sasa̱i̱ ta̱ salamo͡u hagueli mei. A̱ hagueibe, sa sibige̱ o sasa̱i̱ mamo͡u la̱mo͡u haguei. 48 O koyoha̱ a̱ tobeko͡u muguoba, ma̱ ta̱ne mo͡u dulo fogo͡u babe, e̱me uwage sawisiei kelege hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u. Ta̱ a̱ hehegie tobo͡u di kaha̱ge, e̱me ta̱ sale. 49 Yobe, a̱ mayo͟͡u ma̱ tagaiya ke̱ tobo͡u diyo mei. Aye Godi e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ a̱moko͡u na̱ ma̱ ta̱ ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u yede tobo͡u mo͡u, a̱ kuhe tobo͡u di. 50 A̱ tewe, o sasa̱i̱ koyoha̱ Godiha̱ ta̱ dubabe, e̱me fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. Ta̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ hehegie tobo͡u di ke̱me Aye Godi yo͟͡u a̱moko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tobo͡u di.

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u, a̱me ni̱ to͡u fogo͡u, ma̱ Ayeko͡u boholo͡u ma̱ ilamo͡u yode tobou

(Ta̱ Hiye 13–17)

13

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ abogo͟͡u bigi

1 Gabama I Sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, Yesuha̱ge e̱me sa sibige̱ ko͟͡u to͡u fogo͡u, e̱ Aye Godiko͡u fogo͡u faladidade tawai. E̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalagua kedia̱moko͡u solo͡u do degemo͡u dalali, e̱ kuhe fogo͡u i.

2 Hulia̱ degeladi kelege, Yesubo͡u dia̱ nale̱ nala̱ duweguei. Tama̱ha̱ge Saimonha̱ e̱ dihi Judas Iskariotko͡u be, Yesu tolo͡u ba ho o kedia̱moko͡u seseguyadomo͡u fima̱i̱be agaliko͡u ko͡u ne̱i̱. 3 Yesuha̱ tawai, Aye Godiha̱ge bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me e̱ dobogo͟͡u tageto͡u dogogu daladade tawai. E̱me Godiko͡u ge hagua dalali, haba Godi yo͟͡umako͡u boholo͡u ma̱ iladidade tawai. 4 Kegemo͡u, Yesu e̱ nale̱ na̱i̱ hiyafogo͡u mo͡u, hagua̱, e̱ yukuei sasado ke̱ telema̱mo͡u, towole mala̱ sile̱ma̱ ka̱i̱. 5 Towole sile̱ma̱ ka̱mo͡u, dilise ta mala̱ koko͡u hue̱i̱ so͡u guomo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ abogo͟͡u ke̱ bigima, towole sile̱ma̱ ka̱i̱ kaha̱ to̱guema dega iligi, 6 Saimon Pitaha̱ abogo͟͡u bigilamo͡u degeimo͡u, e̱ge Hiye O, na̱me ma̱ abogo͟͡u bigilamo͡u degeli? de yodu. 7 Kegeimo͡u, Yesuha̱ge ifi a̱ degeli ke̱me na̱ ta tawaiyo mei, habagesi na̱ tawaleyode tobou. 8 Ke̱no͡u si Pitaha̱ge ma̱ abogo͟͡ube bigidayede tobou. Kegeimo͡u, Yesuha̱ge a̱ ne̱ abogo͟͡u bigi ho fogo͡u babe, na̱me a̱bo͡u de dalale meiyode tobou. 9 Pitaha̱ tobou, Hiye O, kegeibabe, ma̱ abogo͟͡uno͡u bigima fogo͡u da, ma̱ dobogo͟͡ubo͡u, ma̱ widiobo͡u ke̱ne olo͡u fe̱i̱do bigiyede tobou. 10 Yesuha̱ e̱ ta̱ simamo͡u, ta̱ makai ko͡u gue tobou, o to̱ toma mei degei ke̱me sibigi ta dala mei. E̱ abogo͟͡uno͡u bigibabe ke̱me bolo̱. Ni̱me to̱ toma mei degei, sibigi ta dala mei. Ke̱no͡u si ni̱ o tabe kege ta degeli mei. 11 E̱ tobou kaha̱ yobe ko͡u gue, o kaha̱ge e̱me ho o kedia̱moko͡u seseguloyode tawai. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ge ni̱ o tabe sibigibo͡u dalayode kuhe tobou.

12 Die abogo͟͡u bigima mei degeimo͡u, e̱ yukuei sasado dile ma̱i̱ ke̱ mala̱ ka̱mo͡u, e̱ yo͟͡u duwodi koko͡u bilo fiya duwolige, dia̱moko͡u, a̱ ko͟͡u degeli kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ de tawali? de yodu. 13 Ni̱ a̱moko͡u tobolo͡u idibe, Tisayo, haba Hiye Oyodele idi. Ni̱ a̱moko͡u Tisayo, Hiye Oyodele idi ke̱me do̱u̱do tobolo͡u idi. 14 Damale̱do, a̱me ni̱ Hiye O, ni̱ Tisa a̱ ni̱ abogo͟͡u bigi kaha̱ degeimo͡u, ni̱ne ni̱o͡u sie yogoha̱ abogo͟͡u bigiba bigiba dema. 15 A̱ ifi midiho̱ bolo̱ ni̱moko͡u hegi ke̱me ni̱ne ke̱no͡u tefele degemo͡u ima. 16 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, dabai degedi oyene, e̱ hiye obe gabama feli mei. O taha̱ o ta tobo͡u ba ile, sa tako͡u dabai degeibabe, e̱moko͡u dabai ne̱i̱ o ke̱me dabai o kaha̱ge ta gaba feli mei. 17 Midiho̱ a̱ ni̱moko͡u hegi kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ ko͡u tawale i. Ni̱ defe̱i̱do seseibabe, ni̱me hoho̱bo͡u ma.

18 A̱ge ni̱ olo͡u fe̱i̱do tobo͡u yo mei. O a̱ makama̱ fogou kedia̱me a̱ tewe. Ke̱no͡u si Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me damale̱do tama̱ degele. Ta̱ ke̱me ko͡u gue,

Ni̱ o ta abo͡u de o͡u nala̱ duwo kaha̱ge ma̱ widileto͡u e̱ abogo͟͡utiye tofogo͡u ba makolo. Buk Song 41:9

19 Ke̱ tama̱ degeli mei, you kelege, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Habage a̱ tobolo͡u ke̱ tama̱ degeibabe, ni̱ge duguoba, a̱me Yo͟͡u Kegeno͡u Daladi Odade tawale ile. 20 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o koyoha̱ o a̱ e̱ tobo͡u mo͡u haguei o ke̱ duguo hoho̱ degeibabe, e̱me a̱moko͡u hoho̱ degeli. O koyoha̱ a̱moko͡u hoho̱ degeibabe, e̱me o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o koko͡u hoho̱ degeli.

Judasha̱ Yesube ho o kedia̱moko͡u sesegulo

(Matyu 26:20-25; Mak 14:17-21; Luk 22:21-23)

21 Yesuha̱ kege tobo͡u mamo͡u, hagi̱ hiyedo degeimo͡u tobou, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ o taha̱ge a̱me ho o kedia̱moko͡u sesegulo. 22 Kege tobo͡u mo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ dio͟͡usie masele i. Dia̱ge o ke̱me kehe̱dade ta tawale ili mei. 23 Die o tabe, Yesuha̱ e̱ mogodo,* e̱me Yesu hafe̱i̱ dege duwei. 24 O e̱ mogo hafe̱i̱ dege duwo koko͡u, Saimon Pitaha̱ widioyeno͡u hegiemo͡u, o koyo deba na̱ge yoduyedei. 25 E̱ boholo͡u mo͡u Yesuha̱ kihiyo̱u̱du, na̱ge o koyo tobo͡u ya? de amafe̱i̱ yodu. 26 Yesuha̱ tobou, a̱ o͡u si nale̱ si hue̱i̱ melekidu muguoba, o a̱ tobolo͡u koko͡u nele̱yode tobo͡u ma, e̱ o͡u si nale̱ si hue̱i̱ko͡u muguomo͡u, Saimon Iskariotha̱ dihi Judasko͡u ne̱i̱.

27 Judasha̱ o͡u si ke̱ mala̱ no̱u̱mo͡u, Tama̱ha̱ e̱ duledu foloumo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ degeladi ke̱me totodo degeyede tobou. 28 E̱ kege tobo͡u mo͡u o kedia̱ ko͡u dulo iye, ke̱no͡u si dia̱ge Yesuha̱ e̱moko͡u ta̱ ke̱ tobou kaha̱ sibige̱ ke̱me ta tawale ili mei. 29 Judasbe sele sai dia daladi o kaha̱ degeimo͡u, o ilo kedia̱ge Yesuha̱ e̱moko͡u Gabama I Sawisiei kelege nale̱ nale̱ mamo͟͡uyadomo͡u tobolo͡u, haba bi mei o kedia̱moko͡u sele ne̱yadomo͡u tobolo͡u de tawale i. 30 Judasha̱ o͡u si ke̱ mala̱ na̱ma mei degeimo͡u, e̱ mihi̱ko͡u fogo͡u mu̱mo͡u, sa hulia̱ degei.

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u egei gehe̱ hehegiei

31 Judas fogo͡u imo͡u, Yesuha̱ tobou, ifi ko͡u bo͡u gebe O Kedia̱ Dihi e̱ hu̱ damale̱do ke̱me solo͟͡uba hebele fogulo iladi. E̱ Godiha̱ nele̱ hiyedo ke̱ hehegile kaha̱ degeimo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ Ayeha̱ hu̱ne hebele fogulo ile. 32 Godiha̱ e̱ Dihiha̱ degeiye, dia̱ Godiha̱ hu̱ damale̱do ke̱ solo͟͡uba hebele fogulo ibabe, e̱ne e̱ Dihiha̱ hu̱ hebele fogulo. E̱ Dihiha̱ hu̱be totono͡u do hebele fogulo. 33 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, a̱ ni̱bo͡u de huyadefe̱i̱no͡u dalale. A̱ fogo͡u ibabe, ni̱ a̱ hiyedo ka ile. A̱ Juda o kedia̱moko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u haba ni̱moko͡u ne tobolo͡u kuhe̱, a̱ ili sa koko͡u be ni̱ge ta haguale saga̱i̱ mei. 34 A̱ egei gehe̱ ni̱ dumabeede ko͡u gue tobolo͡u, ni̱ o yogoko͡u solo͡u do degema. A̱ ni̱moko͡u solo͡u do degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ni̱ne ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. 35 Ni̱ mogo degeno͡u dalababe, o sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duguoba, ni̱me ma̱ dabai degedi odade tawale ile.

Yesuha̱ ko͡u gue tobou, Pitaha̱ a̱me tobeko͡u muguloyode tobou

(Matyu 26:31-35; Mak 14:27-31; Luk 22:31-34)

36 Saimon Pitaha̱ Yesuko͡u ko͡u gue yodu, Hiye O, na̱me kili̱ya ile? Yesuha̱ tobou, a̱ ile koko͡u be, na̱ toto sesele ile saga̱i̱ mei, habagesi na̱ ma̱ habage hagualeyode tobou. 37 Pitaha̱ e̱moko͡u yodu, Hiye O, ifibe kageimo͡u a̱ na̱ sesele saga̱i̱ meiyode tobo͡u ya? A̱ na̱ dogo͡u guba, o kedia̱ a̱bo͡u de wolone ta̱bo͡u meiyode tobou.

38 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u yodu, na̱ge a̱ dogo͡u guba dia̱ na̱ne wolone ta̱bo͡u meiyodili dale? A̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, sio ayomo͡u tali̱ mei dalaba, na̱ge kamadia kege a̱ Yesu tewe meiyode tobolo͡u.

14

Yesu e̱me Aye Godiko͡u idi a

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ hobo͡u hagi̱ degedama. Godiko͡u damale̱yodemaba, a̱moko͡u ne damale̱yodema. 2 Ma̱ Ayeha̱ moso̱dube fo͡u gou moso̱ su̱do dala. Kegemo͡u, a̱me ni̱ timo͡u milo͡u ga ili. Kegei ta dala mei debabe, a̱ ni̱moko͡u ta̱ kege ta tobo͡u yo mei. 3 A̱ a̱buko͡u ile folo, ni̱ timo͡u bologua̱ milo͡u ma mei degeiba, haba boholo͡u ma̱ migile, ni̱ wo͡u ma foloba, ni̱ne a̱ dala koko͡u dalaguale. 4 Sa a̱ iladi koko͡u idi abe ni̱ ko͡u tewe degele i.

5 Kegemo͡u, Tomasha̱ tobou, Hiye O, sa na̱ ile ke̱me ei ta tewe mei. Sa koko͡u idi a ke̱me ei kage tawale? de yodu. 6 Yesuha̱ tobou, a̱me a, a̱me damale̱do ta̱ kaha̱ yo, haba a̱me fi̱ gehe̱ ne̱di o. Aye Godiko͡u yale abe ta dala mei. Godiko͡u yale abe tano͡u fe̱i̱, a̱no͡u. 7 Ni̱ge a̱me tawai debabe, ma̱ Ayene ni̱ge tewe degele i. Ifi ko͡u bo͡u gesi ni̱ge e̱me tawale ili, ni̱ge e̱me ko͡u dugulo i kaha̱ degemo͡u.

8 Kegemo͡u, Filipha̱ tobou, Hiye O, na̱ge Aye Godi eimoko͡u hegibabe, kaha̱ge eibe tefele fogolo͡u. 9 Yesuha̱ tobou, a̱me afudo hagua, ni̱bo͡u de deleibe, kegeno͡u dala ke̱me, Filip na̱ge a̱me kageimo͡u tewe meiyodeiya? O koyoha̱ a̱ dugu debabe, e̱ge ma̱ Ayene dugu. Na̱ge Aye Godibe eimoko͡u kageimo͡u hegiyede tobo͡u ya? 10 A̱me Aye Godibo͡u de dogo͡u guo dala, haba e̱ne a̱bo͡u de dogo͡u guo dala ke̱me na̱ge kageimo͡u damale̱yodeiyo mei? Ta̱ a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u ke̱me mayo͟͡u ma̱ ta̱ mei. Aye Godi, a̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱, yo͟͡u e̱ dabai degeli. 11 A̱ ni̱moko͡u a̱me Aye Godibo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, haba e̱ne a̱bo͡u de dogo͡u guo dalayode tobolo͡u koko͡u ni̱ damale̱yodema. Haba, ma̱ ta̱ toto damale̱yode ho fogo͡u babe, midiho̱ gehe̱ gehe̱ a̱ milo͡u golu ke̱ duguoba, koko͡u ge ni̱ kuhe damale̱yodema.

12 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, o sasa̱i̱ koyoha̱ a̱moko͡u damale̱yodeibabe, e̱ne dabai a̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele. Dabai e̱ degele kaha̱ge a̱ degei ke̱me gabama folodo degele. Yobe, a̱me Aye Godiko͡u ili kaha̱ degeimo͡u. 13 Ni̱ ma̱ hu̱ya ke̱ diho̱ baga̱ a̱moko͡u yodubabe, a̱ge ni̱ yodulu ke̱me degele. Kegeiba, Aye Godiha̱ hu̱ damale̱do ke̱me e̱ Dihiha̱ degeiye, o sasa̱i̱ kedia̱ solo͟͡uba hebele fogulo ile. 14 Bi olo͡u fe̱i̱do ni̱ ma̱ hu̱ya ke̱ a̱moko͡u diho̱ baga̱ yodubabe, ni̱ tagali ke̱me, a̱ milo͡u gale.

Yesuha̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u ba migileyode tobou

15 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ni̱ a̱ tagaibabe, ta̱ a̱ tobolo͡u ke̱me ni̱ defe̱i̱do sesele yale. 16 A̱ Aye Godiko͡u yoduba, e̱ge ni̱ dogo͡u gulo o ta tobo͡u ba migile. O ke̱me ni̱bo͡u de dolodo kegeno͡u dalale. 17 Ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale obe Duo Bolofe̱i̱, e̱ge ni̱moko͡u damale̱do Godi ke̱ hehegile. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge e̱me migiba tolo͡u ile saga̱i̱ mei, yobe e̱me duguo tawale saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡u si ni̱ge e̱me ko͡u tewe, e̱ ni̱bo͡u de dala, haba hagua, ni̱ duledu dalale.

18 A̱ ni̱ to͡u fogo͡u ba, ni̱me gube dihi dege dalaguale mei. A̱me haba ni̱moko͡u boholo͡u ma̱ haguale. 19 Huyadefe̱i̱ dala demaba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge a̱me ta dugulo ile mei. Ni̱no͡u si a̱ dugulo, a̱me haba gehe̱ degele kaha̱ degeimo͡u, ni̱ne gehe̱ dege tafalaguale. 20 Sawisiei kelegebe, ni̱ tawalebe, a̱me ma̱ Ayebo͡u de dalamo͡u, ni̱ne a̱bo͡u de dalamo͡u, haba a̱me ni̱bo͡u de dalamo͡u dilidade tawale ile. 21 O koyoha̱ ma̱ ta̱ defe̱i̱do dulo sesele ibabe, e̱ge a̱me tagaido. O a̱ tagali ke̱me ma̱ Ayeha̱ne e̱me tagali. A̱ne e̱ tagaiba, a̱ mayo͟͡usie e̱moko͡u tama̱ degele.

22 Kegemo͡u, Judas ta, e̱me Iskariot mei, kaha̱ Yesuko͡u yodu, Hiye O, na̱ eimoko͡u tama̱ degele kelegebe, haba sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be kageimo͡u tama̱ degele meiyode tobo͡u ya? 23 Yesuha̱ tobou, o koyoha̱ a̱ tagaibabe, e̱ge ta̱ a̱ hehegieili ke̱me defe̱i̱do sesele. Ma̱ Ayeha̱ e̱ tagaiba, ele e̱moko͡u hagua, e̱bo͡u de tofousogo kegeno͡u dalaguale. 24 O koyoha̱ a̱ taga ho fogo͡u babe, e̱me egei a̱ hehegiedi ke̱me ta dudiyo mei. Ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡ume mayo͟͡u ma̱ ta̱ mei, o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o kaha̱ ta̱.

25 A̱ ni̱bo͡u de dalali, ni̱moko͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobolo͡u kehe̱. 26 Ke̱no͡u si, ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale o ta, Aye Godiha̱ ma̱ hu̱ya ke̱ tobo͡u ba haguale ke̱me Duo Bolofe̱i̱. E̱ge haguaba, ni̱moko͡u egei a̱ ko͡u hehegiei ke̱ olo͡u fe̱i̱ haba hehegie tobolo͡u. E̱ degeiye, afu a̱ ni̱moko͡u hehegieimo͡u ko͡u dulo iye haba toto͡u degele i olo͡u fe̱i̱be ni̱ haba tawale ile.

27 A̱ ni̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ilamo͡u, ni̱moko͡u fi̱ hemele̱ fiyadi ke̱ ni̱bo͡u de dalayadomo͡u ni̱moko͡u neli̱. A̱ fi̱ hemele̱ fiyadi ke̱ neli̱be, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ ne̱di saga̱i̱ kegei mei. Ni̱ hagi̱ degeba, fi̱ hiyedo ma̱ba, gue̱ degedama. 28 Ni̱ge a̱ ni̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ileba, haba ni̱moko͡u boholo͡u ma̱ hagualeyode tobo͡u mo͡u ko͡u dulo i. Ni̱ a̱ tagale i debabe, ni̱me hoho̱ degele ile, a̱me Aye Godiko͡u ili kaha̱ degeimo͡u. Yobe a̱me hiye o mei, Aye Godino͡u si hiye o folodo. 29 A̱ you ile dala kelege ni̱moko͡u ko͡u tobou kehe̱. Habage, a̱ fogo͡u ibabe, ni̱ damale̱yodele ile.

30 Ma̱ ta̱be sasado dege ta tobolo͡u mei, yobe sa sibige̱ hiye o ke̱me hagulu kaha̱ degeimo͡u. O kaha̱ a̱me tolo͡u saga̱i̱ meiye, 31 ke̱no͡u si sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge a̱ ma̱ Ayebe tagai hiyedo kaha̱, a̱ge e̱ tobolo͡u ke̱no͡u dulo milo͡u gadidade tawamabadomo͡u. Ni̱ hagua̱ma, di ime.

15

Yesu e̱me hebe bolo̱do

1 Yesuha̱ haba ta̱ makai ko͡u gue tobou, a̱me hebe bolo̱do, hebe haimiko͡u tafala. Ma̱ Aye e̱me hebe hai obo͡u. 2 Hebe go, sibige̱ ma̱diyo mei ke̱me ma̱ Ayeha̱ diafigima hebesedi. Hebe go sibige̱ ma̱di ke̱me huyadefe̱i̱ kasaga̱i̱ degei ta dugumo͡u be bologua̱ma fogo͡u di, sibige̱ hiyedo ma̱yadomo͡u. 3 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡u di kaha̱ge, ni̱me hebe go bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i ke̱no͡u tefei dalagua. 4 Ni̱ a̱bo͡u de dogo͡u guo dalaba, a̱ne ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale. Hebe gobe yo͟͡uno͡u dalamo͡u be, sibige̱ ma̱diyo mei. Hebe gobe yo͟͡u e̱ to͡u guebo͡u aso͡u gie dalamo͡u si, sibige̱ ma̱di. Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne a̱moko͡u aso͡u gie dala mei debabe, ni̱ sibige̱ ta ma̱ ile mei. A̱moko͡u aso͡u gie dalabasi, ni̱ sibige̱ ma̱ ile.

5 A̱me hebe to͡u, ni̱me hebe go. O koyo na̱, a̱bo͡u de dogo͡u guo dalaba, a̱ne na̱bo͡u de dogo͡u guo dalaba debabe, na̱ sibige̱ hiyedo male̱. Na̱ a̱ to͡u fogo͡u, ne̱sofe̱i̱ dalababe, na̱ sibige̱ ta male̱ mei. 6 O ta a̱bo͡u de dogo͡u guo dala ho fogo͡u babe, o ke̱me hebe gono͡u tefei, o tae diafolo͡u muguba fafagale fiyale. Kegele i ke̱me, mo͟͡uma, douluko͡u hebesoumo͡u, douye wobolo͡u fiyadi.

7 Ni̱ a̱bo͡u de dogo͡u guo dalaba, ma̱ ta̱ne ni̱bo͡u de dalababe, ni̱ bi ta tagaiba a̱moko͡u yodubabe, a̱ge ni̱ yodulu ke̱me nele̱. 8 Ni̱ sibige̱ hiyedo mo̱u̱ba, o sasa̱i̱ kedia̱ ni̱me ma̱ dabai degele idi odade tawale ibabe, ma̱ Ayeha̱ hu̱ damale̱do ke̱ dia̱ solo͟͡uba hebele fogulo ile. 9 Aye Godiha̱ a̱moko͡u hoho̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele a̱ne ni̱moko͡u hoho̱ degedi. Ni̱ a̱bo͡u de dalababe, di mogo dege dalame. 10 A̱ ma̱ Ayeha̱ na̱ duyedei ke̱ dulo seseimo͡u, ele mogo degeno͡u daladi. Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne a̱ ni̱ dumabeedei ke̱ dulo seseibabe, di mogo dege dalaguale. 11 A̱ ni̱moko͡u ke̱ tobolo͡u kaha̱ yobe ko͡u gue, a̱ hoho̱ degedi saga̱i̱ ni̱ne ke̱no͡u tefele hoho̱ degemabadomo͡u tobolo͡u. Kegeibasi, hoho̱ ni̱ dugulo ke̱me hiyedo, ni̱ duledu ama̱male̱. 12 A̱ ni̱ dulo ko͡u gue tobolo͡u kuhe̱. A̱ ni̱moko͡u solo͡u do degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ni̱ne ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. 13 O taha̱ e̱ mogo dia̱moko͡u solo͡u do dege dogo͡u guba, o tae e̱ wouba tolo ilebe ta̱bo͡u mei. O kamaha̱ e̱ solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ge solo͡u do degedi midiho̱ ilo ke̱me gabama folodo dala. 14 Ni̱ a̱ tobou ke̱ dulo seseibabe, ni̱me ma̱ mogo dia̱. 15 Ifi ko͡u bo͡u gebe a̱ge ni̱me dabai degedi oyode tobolo͡u mei. Yobe, dabai degedi oege dabai ne̱di o kaha̱ degedi olo͡u fe̱i̱ ke̱me tewe mei kaha̱ degeimo͡u. Ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u hehegiei olo͡u fe̱i̱ ke̱me a̱ ni̱moko͡u ko͡u hehegiei kaha̱ degemo͡u, a̱ge ni̱me ma̱ mogo dia̱no͡u yode tobou.

16 Ni̱ge a̱me ni̱ bi degeleyodema makali mei. Ni̱no͡u si kolo ma̱mabadomo͡u, a̱ge ni̱me ma̱ bi degeleyodema makai. Kolo ni̱ ma̱ ile ke̱me tabale mei, yo͟͡u kegeno͡u dalale. Kegeiba, ni̱ ma̱ hu̱ya ke̱ Aye Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ge ni̱ yodulu ke̱me ni̱moko͡u nele̱. 17 A̱ ni̱ dulo ko͡u gue tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema.

Sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u dafa ile

18 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, sa sibige̱ o kedia̱ ni̱moko͡u dafa ibabe, toto͡u degedama, a̱moko͡u dafa i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ni̱moko͡u ne dafa ilidade tawama. 19 Ni̱me sa sibige̱ o sasa̱i̱ saga̱i̱ dalagua debabe, dia̱ge ni̱bo͡u de mogono͡u dala. Ke̱no͡u si ni̱me dia̱ saga̱i̱ dala mei. A̱ ni̱ makamo̱u̱mo͡u, ni̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ to͡u fogo͡u, a̱moko͡u haguasiei kaha̱ degeimo͡u, dia̱ge ni̱moko͡u kuhe dafa ili. 20 A̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobou ke̱me, ni̱ defe̱i̱do tawama, dabai degedi oyene, e̱ hiye obe gabama feli mei.*

O a̱ makolo i kedia̱ge ni̱ne makolo ile. Haba ma̱ ta̱ dulo i kedia̱ge ni̱ ta̱ne dulo ile. 21 Ni̱ a̱moko͡u damale̱yodele i kaha̱ degeimo͡u, dia̱ ni̱moko͡u bo͡u basiado degele ile. Yobe, o e̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei o ke̱me dia̱ tewe mei kaha̱ degemo͡u.

22 A̱ hagua o kedia̱moko͡u tobo͡u li mei debabe, o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ ta molo͟͡u dala mei. Ke̱no͡u si a̱ hagua, egei hehegiei kaha̱ degeimo͡u, dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱me to͡u fogolo͡u saga̱i̱ mei. 23 O koyoha̱ a̱ dafolu ke̱me, e̱me ma̱ Ayene dafolu. 24 A̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u dabai, o tae ta degeli mei ke̱ degemo͡u ili mei debabe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ta molo͟͡u dalayodili mei. Ke̱no͡u si dia̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ a̱ milo͡u gadi ke̱ ko͡u dugulo idiye, haba ma̱ Ayebo͡u elemoko͡u dafa idi kaha̱ degemo͡u, dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ mala̱ ile dala. 25 Midiho̱ dia̱ milo͡u ga i ke̱me die kuolo͡u ta̱e ko͡u gue tobou ke̱no͡u tefele degele idi.

Dia̱ a̱moko͡u be mo͡u dafa i. Buk Song 35:19

26 Duo Bolofe̱i̱, ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale o e̱me Aye Godibo͡u de dala. A̱ e̱ tobo͡u ba hagua, damale̱do Godibe ni̱moko͡u hehegiemo͡u ile. E̱me ma̱ Aye Godiko͡u ge haguaba, ni̱moko͡u ma̱ midiho̱bo͡u a̱ degedibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ hehegile. 27 Ni̱ne o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u a̱ degedi ke̱ hehegie tobo͡u ma. Yobe, ni̱me a̱bo͡u de yoma dabai degemo͡u haguabe demo͡u, ifine kegeno͡u dala kaha̱ degemo͡u.

16

1 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, ta̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ ni̱moko͡u ko͟͡u hehegieibe, ni̱ damale̱yodei ke̱ to͡u fogouye domo͡u kuhe tobou. 2 Hiye o kedia̱ ni̱me egei moso̱ko͡u folodamabeede akogulo ile. Haba sawisiei ta kelege, o iloye ni̱ wouba tofigieiba, dia̱ge ke̱me Godiha̱ dabai bolo̱do degeliyade tawale ile. 3 Dia̱ midiho̱ kegei ke̱ degele ile kaha̱ yobe, dia̱me Aye Godibo͡u a̱bo͡u debe defe̱i̱ ta tawale iyo mei kaha̱. 4 A̱ ko͟͡u tobolo͡u kaha̱ yobe, habage ni̱ hagi̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u duguba, egei a̱ ni̱moko͡u tobou ko͟͡u tawamabadomo͡u kuhe tobolo͡u.

Yesuha̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dabai degele ke̱ tobou

Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, afuge ta̱ ko͟͡ume a̱ge ni̱moko͡u tobo͡u li mei, yobe a̱me ni̱bo͡u de delei kaha̱. 5 A̱me o a̱ tobo͡u mo͡u haguei koko͡u boholo͡u ma̱ ilamo͡u. Ke̱no͡u si, ni̱ o taha̱ a̱moko͡u, na̱me kili̱ya iya? de ta yodulo iyo mei. 6 A̱ ta̱ ko͟͡u tobolo͡u kaha̱ge ni̱ hagi̱ hiyedo degeli. 7 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. A̱me ni̱ dogo͡u gulamo͡u fogo͡u iladi. A̱ ni̱ to͡u fogo͡u fogo͡u i ho fogo͡u babe, ni̱ dogo͡u guo dalale obe ni̱moko͡u haguale mei. A̱ ibasi, a̱ tobo͡u ba, e̱ ni̱moko͡u haguale. 8 E̱ migileba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ sibige̱bo͡u, midiho̱ bolo̱do kaha̱ sibige̱bo͡u, Godiha̱ ta̱ sale kaha̱ sibige̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ hehegieiba, dia̱ defe̱i̱do tawale ile. 9 Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ sibige̱be, o sasa̱i̱ kedia̱ a̱moko͡u damale̱yodele iyo mei ke̱. 10 Midiho̱ bolo̱do kaha̱ sibige̱be, a̱ Aye Godiko͡u ibabe, ni̱ a̱ haba ta dugulo mei.* 11 Godiha̱ ta̱ sale kaha̱ sibige̱be, sa sibige̱ kaha̱ hiye o e̱me ta̱ saiye tolo͡u yode tobou.*

12 A̱ ni̱moko͡u ta̱ hiyedo ko͡u tobolo͡u dalaye, ke̱no͡u si ni̱ toto dulo tawale mei. 13 Duo Bolofe̱i̱ e̱ hagubasi, e̱ge Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱no͡u hehegile. E̱ yo͟͡u e̱ ta̱ ta tobolo͡u mei. Godiha̱ tobo͡u mo͡u du saga̱i̱ ke̱no͡u tobolo͡u. E̱ge ni̱moko͡u habage degele ke̱no͡u hehegile. 14 E̱ ni̱moko͡u ma̱ ta̱ ke̱no͡u mala̱ hehegieiba, ma̱ hu̱bo͡u ma̱ nele̱bo͡u hiyedo degele. 15 Aye Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱be ma̱ bino͡u kaha̱ degeimo͡u, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue kuhe tobou, Duo Bolofe̱i̱ha̱ge ma̱ ta̱no͡u mala̱ba ni̱moko͡u hehegileyodei.

Hagi̱ duguo mei degeiba, haba hoho̱bolo͡u ile

16 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, huyadefe̱i̱ dala demababe, ni̱ a̱ dugulo mei. Haba habage huyadefe̱i̱ dala demaba, ni̱ a̱ dugulo ile. 17 E̱ dabai degedi o ilo kedia̱ dio͟͡usie ko͡u gue yoduga i, e̱ huyadefe̱i̱ dala demababe, ni̱ a̱ dugulo mei. Haba huyadefe̱i̱ dala demaba, ni̱ a̱ duguloyode toboubo͡u, haba tabe, yobe a̱me Aye Godiko͡u ileyode toboubo͡u kaha̱ sibige̱be ke̱i̱? 18 Haba dio͟͡usie kegeno͡u yoduga i, huyadefe̱i̱ dalaleyodei kaha̱ sibige̱be ke̱i̱? E̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱ yobe di ta tewe mei.

19 Dia̱ e̱moko͡u yodulamo͡u degele imo͡u Yesuha̱ tawalemo͡u, dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ a̱ huyadefe̱i̱ dala demababe, ni̱ a̱ dugulo mei. Haba huyadefe̱i̱ dala demaba, ni̱ a̱ duguloyode tobou kaha̱ sibige̱be tawale iyo mei kaha̱ degemo͡u, ni̱ a̱moko͡u yodulamo͡u degele ili. 20 A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, ni̱ge ma̱ sihou gosolo ile, ke̱no͡u si sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱me hoho̱bolo͡u ile. Ni̱ hagi̱ duguo dalagua dema mei degeiba, ni̱ haba hoho̱bolo͡u ile. 21 Sasa̱i̱ye dihi mo͡u la̱mo͡u be, e̱ do hiyedo dugudi. Ke̱no͡u si dihi mala̱ fele̱mo͡u be, e̱ do dugu ke̱ ta fima̱diyo mei, e̱ dihi koko͡u no͡u hoho̱bo͡u di. 22 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne hagi̱ duguluye, ke̱no͡u si a̱ haba ni̱ dugubabe ni̱ hoho̱bolo͡u ile. Ni̱ ke̱ hoho̱bolo͡u ile ke̱me o tae ta igile mugulo saga̱i̱ mei. 23 Sawisiei kelegebe, ni̱ a̱moko͡u ta yodulo ile mei. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, ni̱ ma̱ hu̱ya ma̱ Ayeko͡u bi ta yodubabe, bi ni̱ yodulu ke̱me e̱ ni̱moko͡u nele̱. 24 Afudo tofogo͡u haguabe demo͡u ifine, ni̱ ma̱ hu̱ya bi ta yodulo idiyo mei. Ni̱ ma̱ hu̱ya ke̱ yoduma, kegeibabe ni̱ bi ke̱ mala̱ba hoho̱bolo͡u be hiyedo folodo.

Yesu e̱ge sa sibige̱ kaha̱ nele̱ ke̱ gabai dala

25 Yesuha̱ haba ko͡u gue tobou, a̱ge ni̱moko͡u be ta̱ makaino͡u tobo͡u di. Sawisiei tabe a̱ ni̱moko͡u ta̱ makai ta tobolo͡u mei, a̱ge ni̱moko͡u ma̱ Ayeha̱ degelebe tama̱do tobolo͡u. 26 Sawisiei kelegebe, ni̱ ni̱o͡u no͡u ma̱ hu̱ya ke̱ Aye Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ile. A̱ge ni̱moko͡u be a̱ Aye Godiko͡u ni̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobolo͡u yodeiyo mei. 27 Damale̱do, Aye Godiha̱ge ni̱moko͡u hoho̱ degeli, yobe ni̱ a̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, a̱me Godibo͡u de dalali hagueidade damale̱yodele ili kaha̱ degeimo͡u. 28 A̱me Aye Godibo͡u de dalali, sa sibige̱ kuoko͡u kuhe migi. A̱me haba sa sibige̱ ko͟͡u to͡u fogo͡u, Aye Godiko͡u boholo͡u ma̱ iladi.

29 Kegemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, ta̱ na̱ ifi tobolo͡u be, ta̱ makai ta tobo͡u yo mei. Na̱ tama̱no͡u tobolo͡u. 30 Ise ei tawale ili, na̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe kaha̱, obe na̱moko͡u you yoduladi ke̱me na̱ ko͡u tawale dalamo͡u habage kuhe yodudi. Kegei kaha̱ degemo͡u, ei na̱me Godibo͡u de dalali hagueidade damale̱yodele ili.

31 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, ise ni̱ damale̱yodele ili? 32 Ni̱ duma, sawisiei ta mei, ifi degeladi, ni̱ a̱ to͡u fogo͡u, ni̱o͡u ni̱ sabeko͡u kusia fosigeiba, a̱ ma̱sofe̱i̱ dalale. Ke̱no͡u si, ma̱sofe̱i̱ dalale mei, ma̱ Aye e̱ a̱bo͡u de dalale. 33 A̱ tagalibe ni̱ a̱bo͡u de dogo͡u guoba, himi̱ dege dalamabadomo͡u, a̱ ni̱moko͡u ta̱ ko͟͡u kuhe tobolo͡u. Sa sibige̱ kuoko͡u be, ni̱me hagi̱ dugumo͡u ile, ke̱no͡u si ni̱ nele̱do dege tafalama. Sa sibige̱ kaha̱ nele̱ ke̱me a̱ ko͡u gabai dala.

17

Yesuha̱ Godiha̱ e̱ dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobou*

1 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u ta̱ ke̱ hehegiema mei degeimo͡u, e̱ hebenito͡u daladuguomo͡u diho̱ baga̱ tobou,

Aye, sawisiei na̱ makaibe kuhe̱. Na̱ ne̱ Dihiha̱ hu̱ hebele fogu. Kegeiba ne̱ Dihiha̱ne ne̱ hu̱ hebele fogulo. 2 Yobe, na̱ ne̱ Dihiko͡u hu̱ hiyedo nele̱mo͡u migile, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ die hiye o dege dalali, o sasa̱i̱ na̱ e̱moko͡u makai kedia̱moko͡u fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ ne̱yadomo͡u. 3 Fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱me ko͡u gue, o sasa̱i̱ fi̱ gehe̱ ke̱ mala̱ i kedia̱ge na̱me damale̱do Godi tano͡u do, gehe̱ ta dala meiyode tawale ili. Yesu Kelesu, na̱ tobo͡u mo͡u haguei, e̱ne dia̱ tawale ili.

4 A̱ dabai na̱ a̱moko͡u degeyedei ke̱ degema mei degei kaha̱ge, ne̱ hu̱bo͡u ne̱ nele̱bo͡u hiyedo ke̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hegi. 5 Aye, na̱ sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u li mei kelegebe, a̱ na̱bo͡u de hu̱ hiyedo kegeno͡u delei. Ifi na̱ haba hu̱ hiye ke̱ a̱moko͡u ne̱i̱ba, a̱ na̱bo͡u de dalale.

Yesuha̱ Godiha̱ e̱ dabai degedi o sasa̱i̱, e̱bo͡u de suluguei kedia̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobou

6 Yesuha̱ haba ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou,

A̱ge ne̱ hu̱be sa sibige̱ o sasa̱i̱ na̱ a̱moko͡u ne̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u hehegiei. Dia̱me ne̱ o, na̱ a̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ ne̱ ta̱ defe̱i̱do dulo sesele i. 7 Ifi dia̱ tawale ili, bi olo͡u fe̱i̱do na̱ a̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me na̱moko͡u geno͡u hagueidade tawale ili. 8 Ta̱ olo͡u fe̱i̱ na̱ a̱moko͡u hehegiei ke̱me a̱ dia̱moko͡u ne hehegieimo͡u, dia̱ defe̱i̱do dulo damale̱yodema, a̱me na̱bo͡u de ko͡u deleiye, na̱ tobo͡u mo͡u a̱ kuhe migidade tawale ili.

9 A̱ge na̱ ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱no͡u dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u yo mei. O sasa̱i̱ na̱ a̱moko͡u makai kedia̱no͡u dogo͡u guyadomo͡u, a̱ na̱moko͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u, dia̱me ne̱ bi degei dalagua kaha̱ degeimo͡u. 10 Ma̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be ne̱ bi. Haba ne̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be ma̱ bi. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ da bi kedia̱ dugulo ilibe, dia̱ ma̱ hu̱bo͡u ma̱ nele̱bo͡u hiyedo ke̱ dugulo ili.

11 A̱me sa sibige̱ kuoko͡u hiyedo dalale mei, na̱moko͡u iladi. Ke̱no͡u si ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱me sa sibige̱ kuoko͡u dalaguale. Aye, na̱me damale̱do Godi, na̱ saga̱i̱be ta dala meido. Na̱ge dia̱me ne̱ hu̱ a̱moko͡u ne̱i̱ kaha̱ nele̱yeno͡u dia dala. Da fi̱ tano͡u dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefei dia̱ne kegeno͡u dalamabadeba. 12 A̱ dia̱bo͡u de dala ko͡u legebe, a̱ge dia̱me hu̱ na̱ a̱moko͡u ne̱i̱ kaha̱ dia daladi. Tano͡u ta fogo͡u li mei. O tano͡u si a̱ to͡u fogo͡u mo͡u, e̱ yo͟͡usie makoloyadomo͡u fogo͡u i. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u.* 13 A̱me na̱moko͡u fogo͡u iladi. Iyo mei, sa sibige̱ kuoko͡u you dala ko͡u lege, a̱ hoho̱bo͡u di ma̱ duledu dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dia̱ne kege hoho̱bo͡u mabadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u.

14 A̱ ne̱ ta̱ ke̱ ma̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieimo͡u be, haba sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge dia̱moko͡u dafa idi. Yobe, ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱me sa sibige̱ o kedia̱ bi mei, a̱ne sa sibige̱ o kedia̱ bi mei kaha̱ degeimo͡u. 15 A̱ge na̱ ma̱ o sasa̱i̱, sa sibige̱ kuoko͡u dala ke̱ toto mo͟͡uma iyedema diho̱ baga̱ tobo͡u yo mei. A̱ge Tama̱ha̱ dia̱ makeiye domo͡u, na̱ dia̱ dia dalayadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u. 16 A̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o mei, dia̱ne sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o mei. 17 Ne̱ ta̱be damale̱do. A̱ tagalibe, na̱ ne̱ ta̱ kaha̱ degeiye, die duledu dabai degeligi, dia̱me no͟͡u ne̱ soso͡u do dege. 18 Na̱ tobo͡u mo͡u, a̱ migile, sa sibige̱ o sasa̱i̱bo͡u de dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, a̱ge dia̱me ya, sa sibige̱ o sasa̱i̱bo͡u de dalaguamabeedei. 19 A̱ ma̱ o sasa̱i̱ dogo͡u gulamo͡u, mayo͟͡usie na̱moko͡u neli̱ kuhe̱, dia̱ne no͟͡u ne̱ soso͡u bolo̱do degemabadomo͡u.

Yesuha̱ Godiha̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobou

20 Yesuha̱ haba ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou,

A̱ge na̱ ma̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱no͡u dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u yo mei. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ die ta̱ duloba a̱moko͡u damale̱yodele ile kedia̱ne dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobolo͡u, 21 fi̱ tano͡u degemabadomo͡u. Aye, na̱ a̱bo͡u de dala, haba a̱ne na̱bo͡u de dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, dia̱ne dabo͡u de dalamabadomo͡u. Sa sibige̱ o kedia̱ge kegeiba duguobabe, a̱me na̱ tobo͡u mo͡u migidade tawale ile. 22 Ma̱ hu̱bo͡u ma̱ nele̱bo͡u hiyedo, na̱ a̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me, a̱ge dia̱moko͡u ne ne̱i̱, dia̱me fi̱ tano͡u fe̱i̱ dege, da dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dalamabadomo͡u. 23 A̱me dia̱bo͡u de dalamo͡u, haba na̱ne a̱bo͡u de dalamo͡u dei kaha̱ degeimo͡u, dia̱ne fi̱ tano͡u fe̱i̱ degemabadomo͡u a̱ kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u. Kegeibasi, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge, a̱me na̱ tobo͡u mo͡u migi, haba na̱ a̱moko͡u hoho̱ degeli saga̱i̱ ke̱no͡u tefele na̱ dia̱moko͡u ne hoho̱ degelidade tawale ile.

24 Aye, o sasa̱i̱ na̱ a̱moko͡u ne̱i̱ kedia̱me, a̱ge a̱bo͡u de a̱ dalako͡u dalali, ma̱ hoho̱bo͡u ma̱ nele̱bo͡u hiyedo na̱ a̱moko͡u sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u li mei kelege ne̱i̱ ke̱me dia̱ne dugulo ke̱ tagali. 25 Aye, na̱me do̱u̱do o, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge na̱me tewe meiye, na̱me a̱ tewe kaha̱ degeimo͡u, o sasa̱i̱ a̱moko͡u damale̱yodele i kedia̱ge a̱me na̱ tobo͡u mo͡u migidade tawale ili. 26 A̱ dia̱moko͡u hehegieimo͡u, dia̱ na̱ tewe degei. A̱ haba hehegile, na̱ a̱ tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, dia̱ne dio͟͡usie yogo tagaiba tagaiba deiba, a̱ne dia̱bo͡u de dalale.

Yesu e̱ do duguo tolomo͡u, haba hagua̱ gehe̱ degei

(Ta̱ Hiye 18–20)

18

Judasha̱ Yesu tolo͡u mo͡u ho o kedia̱moko͡u sesegu

(Matyu 26:47-56; Mak 14:43-50; Luk 22:47-53)

1 Diho̱ baga̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de to̱ Kidron dama yai. To̱ kaha̱ ilobo͡u be hebe hai ta delei. Dia̱ yamo͡u, hebe hai koko͡u fologai. 2 Yesu ho o kedia̱moko͡u sesegulo o Judas, e̱ne hebe hai ke̱ ko͡u tewe, Yesubo͡u e̱ dabai degedi obo͡u dia̱ koko͡u ko͡u kefegulo idi kaha̱. 3 Kegemo͡u, Judas e̱ ami o kedia̱ sosogo͡u haguei. Mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Farisi obo͡u kedia̱ kasamane o ilo kelene tobo͡u mo͡u, Judasbo͡u de kama̱i̱bo͡u, disio mibo͡u, biyadi bibo͡u de to͡u ma haguasiei. 4 Haguasieimo͡u, Yesu e̱ hagi̱ yo͟͡umako͡u haguale ke̱me yo͟͡u ko͡u tewe kaha̱, e̱ ilemo͡u dia̱moko͡u yodu, ni̱me koyo ka haguasieiya?

5 Kege yodumo͡u, o kedia̱ tobou, eibe sa Nasaret o Yesu ka haguasili. Yesuha̱ tobou, o ke̱me a̱. Judas e̱ne ho o kedia̱bo͡u de tefelei. 6 Yesuha̱ o ke̱me a̱yode tobo͡u mo͡u, o kedia̱ dulo kesigiemo͡u tegulo iye, mihi̱ko͡u fiyasigei.

7 Kegemo͡u, Yesuha̱ haba yodu, ni̱me koyo ka haguasieiya? Kege yodumo͡u, dia̱ tobolo͡u i, eibe sa Nasaret o Yesu ka haguasili. 8 A̱ ni̱moko͡u ko͡u tobou, o ke̱me a̱no͡u. Ni̱ a̱ ka haguasili debabe, o a̱bo͡u de dalagua ko͟͡udia̱me to͡u fogo͡u ba dio͟͡u yale. 9 E̱ kege tobou kaha̱ yobe, afu e̱ o na̱ a̱moko͡u makai kedia̱me, a̱ge tano͡u ta to͡u fogo͡u li meiyode tobou.*

Ke̱me damale̱do tama̱ degeyadomo͡u kuhe tobou.

10 Kegemo͡u, Saimon Pitaha̱ e̱ aweki me̱ bolo̱u̱, yukuei foudu sai ke̱ telemo͡u, mogo͡u du daladi hiye o kaha̱ dabai o ke̱ fa̱i̱, kehe̱ dele ke̱ taga̱ mugu mihi̱ko͡u fiyei. Dabai o kaha̱ hu̱be Malkus. 11 Kehe̱ ke̱ mihi̱ko͡u fiyoumo͡u, Yesuha̱ Pitako͡u tobou, ne̱ aweki ke̱ boholo͡u sagi. Hagi̱ ma̱ Aye Godiha̱ a̱ duguyedei ke̱me, na̱ge a̱ hagi̱ ke̱ dugulobe dafoluyode tawali?*

Dia̱ Yesu o Anasko͡u mala̱ yai

12 Kegemo͡u, ami o kedia̱bo͡u, die hiye obo͡u, haba Juda o kedia̱ kasamane o kedia̱bo͡u de Yesu tolo͡u tigama, 13 o Anasko͡u mala̱ yai. O ke̱me Kaiafasha̱ e̱ kei. Kaiafasbe sadebe dia̱ Yesu woumo͡u tolo i kelegebe mogo͡u du daladi hiye o delei. 14 O ke̱me, afu, Juda o kedia̱moko͡u, o olo͡u fe̱i̱ dowobe o tano͡u ye tolosi bolofe̱i̱yode tobou ke̱.*

Pitaha̱ Yesube e̱ tewe meiyode tobou

(Matyu 26:69-70; Mak 14:66-68; Luk 22:55-57)

15 Kegemo͡u, o kedia̱ Yesu tolo͡u tigama mala̱ youmo͡u, Saimon Pitabo͡u, Yesuha̱ dabai o tabo͡u dilie Yesu sesele yai. Yesuha̱ dabai o ta ke̱me mogo͡u du daladi hiye o kaha̱ge ko͡u tewe kaha̱ degeimo͡u, e̱ Yesu sesele, mogo͡u du daladi hiye o kaha̱ moso̱ kekaimidu felei. 16 Ke̱no͡u si Pita e̱me feli mei, kekai adi hafe̱i̱ dege tefelei. Tafalamo͡u, Yesuha̱ dabai o, mogo͡u du daladi hiye oha̱ ko͡u tewe kaha̱ boholo͡u ma̱ hagua, kekai adi dia daladi sasa̱i̱ koko͡u tobo͡u ma, Pita kuhe wolo͡u felei. 17 Pita foloumo͡u, kekai adi dia daladi sasa̱i̱ kaha̱ duguomo͡u yodu, didio̱ degei o kaha̱ dabai o tabe na̱? E̱ sima tobou, kege mei, a̱me o kaha̱ dabai o meido. 18 Folomo͡u dugube, mogo͡u du daladi hiye oha̱ dabai obo͡u, kasamane obo͡u kedia̱ sa kulio degeimo͡u, dou to͡u ma ha tafalaguamo͡u, Pita e̱ne dia̱bo͡u de dou ke̱ ha tefelei.

Mogo͡u du daladi hiye oha̱ Yesu ta̱ sai

(Matyu 26:59-66; Mak 14:55-64; Luk 22:66-71)

19 Kelege, mogo͡u du daladi hiye oha̱ Yesuko͡u e̱ dabai o kedia̱bo͡u, egei e̱ hehegiedi ke̱bo͡u de tawalamo͡u yodugai. 20 Yesuha̱ sima tobou, a̱ge tama̱ko͡u geno͡u o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiedi. A̱ge Juda o sasa̱i̱ di kefegudi egei moso̱dugebo͡u Godiha̱ moso̱ kekaimidugebo͡u deno͡u egei hehegiedi, mogogo͡u ta hehegiediyo mei. 21 Na̱ a̱moko͡u kageimo͡u yodugouya? Na̱ o sasa̱i̱ ma̱ ta̱ dulo idi kedia̱moko͡u yoduga, ta̱ a̱ toboudibe dia̱ tewe.

22 Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u, kasamane o hafe̱i̱ dege tafala kaha̱ e̱ midiho̱ko͡u fa̱mo͡u tobou, kageimo͡u na̱ mogo͡u du daladi hiye o koko͡u kege sima tobo͡u ya? 23 Yesuha̱ tobou, a̱ ta̱ kasaga̱i̱ tobou debabe, na̱ a̱moko͡u defe̱i̱do tobo͡u. Haba a̱ ta̱ bolo̱do tobou debabe, na̱ kageimo͡u a̱ fo̱u̱ya?

24 Kegemo͡u, Anasha̱ tobo͡u mo͡u, haba Yesu wo͡u ma, mogo͡u du daladi hiye o Kaiafasko͡u yai. Tigiye tigei ke̱ kusieli mei, kege dalamo͡u.

Pitaha̱ haba Yesube e̱ tewe meiyode tobou

(Matyu 26:71-75; Mak 14:69-72; Luk 22:58-62)

25 Saimon Pita e̱ dou ha tafalamo͡u, o kedia̱ e̱moko͡u yodu, na̱ne didio̱ degei o kaha̱ dabai o ta? E̱ haba sima tobou, kege mei, a̱me o kaha̱ dabai o mei.

26 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ dabai o Malkusha̱* soso͡u taha̱ Pitako͡u ko͡u gue tobou, a̱ge na̱me didio̱ degei o ke̱bo͡u de hebe haiko͡u tafalamo͡u dugu. 27 Pitaha̱ haba, kegeli meiyode tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u sio ayomo͡u ta̱i̱.

O kedia̱ Yesu o Pailatko͡u wolo͡u yai

(Matyu 27:1-2, 11-14; Mak 15:1-5; Luk 23:1-5)

28 Sabiyoumo͡u, Juda o kedia̱ Kaiafasha̱ moso̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Yesu gamani hiye o koko͡u wolo͡u yai. Ke̱no͡u si dia̱me Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ wai sipsip nala̱ ilamo͡u degele ili kaha̱ degemo͡u, dia̱ gamani o kaha̱ moso̱du fologali mei, adiko͡u no͡u tefeleiguei. Kegeligi, dia̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi degeiye domo͡u.* 29 Adiko͡u tafalaguamo͡u, Pailatha̱ migilemo͡u, dia̱moko͡u yodu, ni̱ge o ko͟͡ume ke̱i̱ dowoye ta̱ salamo͡u degele iya? 30 Dia̱ tobolo͡u i, o ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadiyo mei debabe, ei na̱moko͡u ta wolo͡u haguasieiyo mei.

31 Kegemo͡u, Pailatha̱ Juda o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ o ke̱ wolo͡u ya, ni̱o͡u ni̱ kuolo͡u sesele ta̱ sama. Pailatha̱ kege toboumo͡u, Juda o kedia̱ge, eibe o ta wouba tolo ilebe kuolo͡u yodele i.* 32 Juda o kedia̱ kege tobolo͡u i kaha̱ yobe, afu Yesuha̱ e̱me obe wouba tolo ileyodei ke̱me damale̱do tama̱ degeli kehe̱dadomo͡u kuhe tobolo͡u i.

33 Kegemo͡u, Pailatha̱ moso̱ko͡u boholo͡u ma̱ folomo͡u, Yesu haguisoumo͡u foloumo͡u yodu, Juda o kedia̱ hiye obe na̱? 34 Yesuha̱ sima tobou, na̱ no͟͡uno͡u tawaga a̱moko͡u yodulu? Haba o tae a̱ degegai ke̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u kuhe yodulu? 35 Pailatha̱ sima tobou, a̱me Juda o mei. No͟͡u ne̱ soso͡u bo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u kedia̱ na̱ a̱moko͡u sesegulo ili. Na̱ ke̱i̱ degeiye dia̱ na̱ a̱moko͡u wolo͡u haguasilou?

36 Kegemo͡u, Yesuha̱ tobou, a̱me sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ hiye o mei. A̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dala debabe, ma̱ o dia̱ biyouba, a̱me o taha̱ Juda o kedia̱moko͡u sesegulo saga̱i̱ mei. Ke̱no͡u si ma̱ sabe sa sibige̱ kuoko͡u mei. 37 Kege tobo͡u mo͡u, Pailatha̱ yodu, na̱me damale̱do o sasa̱i̱ kedia̱ hiye o? Yesuha̱ sima tobou, na̱ge a̱me o sasa̱i̱ kedia̱ hiye oyodilibe no͟͡uno͡u tobolo͡u. Ma̱ adio͡u ha̱ a̱ sa sibige̱ kuoko͡u mala̱ fele̱i̱be, a̱ dabai tano͡u fe̱i̱ damale̱do ta̱ ke̱no͡u hehegielamo͡u. O olo͡u fe̱i̱ ta̱ damale̱do ke̱ dulo seseli kedia̱me ma̱ ta̱ dulo idi. 38 Pailatha̱ yodu, ta̱ damale̱do ke̱me ke̱i̱?

Pailatha̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabeedei

(Matyu 27:15-31; Mak 15:6-20; Luk 23:13-25)

Pailatha̱ kege tobo͡u ma fogo͡u, haba mihi̱ko͡u mulo̱mo͡u, Juda o kedia̱moko͡u tobou, a̱ge o ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱ milou ta duguli mei. 39 Ke̱no͡u si a̱ge sadebe olo͡u fe̱i̱, Gabama I Sawisiei to͡u mo͡u be, didio̱ o tano͡u telema̱di. Ni̱ tagalibe, a̱ge Juda o ni̱ hiye o ko͟͡ume telemale̱? 40 Ke̱no͡u si, o kedia̱ ta̱ digio degemo͡u, o ke̱ mei, o Barabas telema̱yedele i. Barabas e̱me sa Rom gamanibo͡u de biyoumo͡u kuhe didio̱ degei.

19

1 Kegemo͡u, Pailatha̱ tobo͡u mo͡u, ami o ilo kedia̱ Yesu tigi dofo͡u ye woma, 2 tigi aye̱bo͡u ta mala̱mo͡u, hiye o kedia̱ heti saga̱i̱ kege milo͡u gamamo͡u, Yesuha̱ widileto͡u mugulo i. Yukuei we̱i̱ degei sasado ta ke̱ne e̱moko͡u ka̱gile i. 3 E̱ midiho̱ya ke̱ ima haguama dele iligi susuga tobolo͡u i, Juda o kedia̱ hiye o na̱ gusugu bolofe̱i̱yodele imo͡u, e̱ midiho̱ko͡u fa̱ i.

4 Kegemo͡u, Pailatha̱ haba tama̱ko͡u migile, Juda o kedia̱moko͡u tobou, a̱ o ke̱ ni̱moko͡u wolo͡u migiba, ni̱ tawama, a̱ge e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei dugulu. 5 Kege tobo͡u mamo͡u, Yesu telemo̱u̱mo͡u tama̱ko͡u migimo͡u dugulo ibe, tigi aye̱bo͡u heti baga milou ke̱ widileto͡u mugu ke̱bo͡u, yukuei we̱i̱ degei sasado ke̱bo͡u de ka̱i̱ kaha̱ migimo͡u dugulo i. Pailatha̱ tobou, duguma, o ko͟͡ume kuhe̱.

6 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye obo͡u, kasamane obo͡u kedia̱ Yesu duguomo͡u, ta̱ digio dege, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke dege. Hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyede tobolo͡u i. Pailatha̱ sima tobou, ni̱o͡u wolo͡u ya, ikoke degema. A̱ge e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei dugu. 7 Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ ko͡u gue sima tobolo͡u i, ei kuolo͡u ta̱ dala, kuolo͡u kaha̱ge o ko͟͡ume toyedei, yobe e̱ yo͟͡usie e̱me Godiha̱ Dihiyode tobo͡u di kaha̱.

8 Kege tobolo͡u imo͡u, Pailatha̱ dulomo͡u, gue̱ hiyedo degei. 9 E̱ moso̱du boholo͡u ma̱ folomo͡u, Yesuko͡u yodu, ne̱ sabe kili̱ya? Ke̱no͡u si Yesuha̱ ta̱ ta sima tobo͡u li meido. 10 Kegeimo͡u, Pailatha̱ yodu, na̱ a̱moko͡u ta̱ tobolo͡u dafa? Na̱ge a̱me hiye o ke̱ de tawali? A̱ ikoke degemabeede tobo͡u babe, dia̱ na̱ ikoke degele ile. Haba a̱ na̱ to͡u fogo͡u mabeedeibabe, dia̱ na̱ to͡u fogo͡u le ile.

11 Kegemo͡u, Yesuha̱ Pailatko͡u tobou, o hebenito͡u duwo kaha̱ na̱moko͡u hu̱ hiye ke̱ neli̱ mei debabe, na̱me nele̱bo͡u mei, na̱ a̱ huyafe̱i̱ degele saga̱i̱ mei. Kegeimo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ na̱ milolo͡u ke̱me huyadefe̱i̱. O a̱ wolo͡u hagua, na̱moko͡u sesegu o ke̱si e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo folodo. 12 Pailat e̱ Yesuha̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, e̱ Yesube kage to͡u fogolo͡u domo͡u fima̱ delei. Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ ta̱ digio dege tobolo͡u i, na̱ o ko͟͡u to͡u fogo͡u babe, na̱me hiye o Sisarha̱ mogo mei. O koyoha̱ yo͟͡usiebe o sasa̱i̱ wolo͡u daladi hiye oyode tobo͡u babe, o ke̱me Sisarha̱ ho o.

13 Kege tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, Pailatha̱ Yesu mihi̱ko͡u wolo͡u mulo̱, Igiye Fafai Sa koko͡u yamo͡u, Pailat e̱ ta̱ sai fidi o kaha̱ duwodi koto͡u duwei. Igiye Fafai Sa ke̱me Hibru ta̱e Gabata-yodele idi. 14 Sawisiei ke̱me Gabama I Sawisiei kaha̱ nale̱ kefele idi sawisiei. Agali degeimo͡u, Pailatha̱ Juda o kedia̱moko͡u tobou, duguma, o ko͟͡ume ni̱ hiye o. 15 Ke̱no͡u si o kedia̱ ta̱ digio dege tobolo͡u i, mala̱ ile, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeyedele i. Pailatha̱ yodu, a̱ ni̱ hiye o ko͟͡u de ikoke degele? Mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ ko͡u gue tobolo͡u i, ei hiye obe ta dala mei, tano͡u fe̱i̱ sa Rom o Sisarno͡u. 16 Kegemo͡u, Pailatha̱ ise Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degemabadomo͡u, ami o kedia̱moko͡u sesegumo͡u, wolo͡u yai.

Dia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i

(Matyu 27:32-44; Mak 15:21-32; Luk 23:26-43)

17 Yesuha̱ yo͟͡u e̱ hebe fufuguoma̱i̱ ke̱ hebele iligi, O Widio Dio Sako͡u fologai. Hibru ta̱ege Golgotayodele idi. 18 Fologamo͡u, o kedia̱ e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i. O bolo̱u̱ne Yesubo͡u de ikoke degele i. Ta iloko͡u, ta iloko͡u. Yesube duo kile.

19 Kegemo͡u, Pailatha̱ tobo͡u mo͡u, dia̱ ta̱ ta nala̱mamo͡u, Yesuha̱ widio hebe koto͡u dio͡u golo͡u i. Nala̱i̱ ke̱me ko͡u gue:

Sa Nasaret o Yesu,

Juda o kedia̱ hiye o.

20 Nala̱i̱ ke̱me Hibru ta̱bo͡u, Rom ta̱bo͡u, Grik ta̱bo͡u de nala̱ga i. Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i sa ke̱me Jerusalem hafe̱i̱ kaha̱, Juda o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ haguasie nala̱gai ke̱ husolo͟͡u i. 21 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye o kedia̱ nala̱i̱ ke̱ huso͟͡uma, Pailatko͡u tobou, na̱ Juda o kedia̱ hiye oyode nala̱da, o kaha̱ge, a̱me Juda o kedia̱ hiye oyode tobouyode nala̱.

22 Kegemo͡u, Pailatha̱ sima tobou, a̱ kage nala̱i̱ ke̱me kehefe̱i̱.

23 Ami o kedia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degema fogo͡u mo͡u, e̱ yukuei ke̱ doso͡u yosi kege kefema ma̱mamo͡u, dia̱ ma̱i̱ tano͡u tano͡u mala̱ i. E̱ to͡u mugu sasado ke̱me sasa̱i̱ kedia̱ gofolo͡u ili mei, yukuei tano͡u fe̱i̱ye milo͡u gai dugulo i. 24 Kegeimo͡u, dia̱ tobolo͡u i, to͡u mugu ko͟͡ume diafo͡u dame. Di ya̱me. O koyoha̱ ya̱i̱ye bolo̱ degeibabe, yukuei ke̱me e̱ molo͟͡u. Dia̱ ke̱ degele i ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u,

Dia̱ ma̱ yukuei fimamo͡u, ma̱ to͡u mugube dia̱ ya̱ma, o taha̱ ya̱i̱ bolo̱ degeimo͡u, e̱ mo̱u̱yodei Buk Song 22:18

ke̱ damale̱do tama̱ degei.

25 Yesuha̱ e̱ adio͡u bo͡u, e̱ adio͡u tabo͡u, Klopasha̱ sasa̱i̱ Mariabo͡u, sa Makdala sasa̱i̱ Maria tabo͡u dia̱ hebe fufuguoma̱i̱ hafe̱i̱ dege tefeleiguei. 26 Tafalaguamo͡u, Yesuha̱ dugube, e̱ adio͡u bo͡u, e̱ dabai o ta, e̱ mogodo, ke̱bo͡u dilie hafe̱i̱ dege tafalaguamo͡u, e̱ adio͡u ko͡u tobou, adio͡u, o ko͟͡ume ne̱ dihi. 27 Haba e̱ dabai o koko͡u tobou, sasa̱i̱ ko͟͡ume ne̱ adio͡u. Kelege tofogo͡u mo͡u, o kaha̱ Yesuha̱ adio͡u e̱ moso̱ko͡u wolo͡u ile delei.

Yesu tolo i

(Matyu 27:45-56; Mak 15:33-41; Luk 23:44-49)

28 Yesuha̱ ise e̱ dabaibe olo͡u fe̱i̱ mei degeidade tawalemo͡u, a̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeliyodei. Ta̱ ke̱ tobou kaha̱ge, ta̱ ta Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱* damale̱do tama̱ degeiyodemo͡u tobou. 29 Ami o kedia̱ ke̱ dulomo͡u, hebe kolo hue̱i̱ dou afido ta kele dala kodu bi suo degei ke̱ muguomo͡u, hebeya ta koko͡u tigama, hebele foguomo͡u, Yesuha̱ mogouko͡u elegulo i. 30 Yesuha̱ hebe kolo hue̱i̱ ke̱ na̱mamo͡u, mei degeliyode tobo͡u ma, e̱ widio sugua̱ma fiyamo͡u tolo i.

Ami o taha̱ Yesuha̱ figiko͡u malaye ti

31 Sawisiei, o kedia̱ Yesu ikoke degele i kelegebe, misiholo duwodi sawisiei hiye kaha̱ nale̱ kefedi sawisiei kaha̱ degeimo͡u, Juda o kedia̱ o ikoke degei kedia̱me kege dalaguale dafoumo͡u, Pailatko͡u die ibigidio gobo͡u giba, toto tofigieiba, oe mo͟͡uma yamabadomo͡u tobolo͡u i. 32 Pailatha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, ami o ilo kele tobo͡u mo͡u ya, Yesubo͡u de ikoke degele i o bolo̱u̱ kedia̱ ibigidio gobo͡u gile i. 33 Ke̱no͡u si Yesube ko͡u tolo i degeimo͡u, e̱ ibigidio ta gobo͡u gile ili mei. 34 Haba ami o taha̱ malaye Yesuha̱ figiko͡u timo͡u, kelegeno͡u kafeibo͡u hue̱i̱bo͡u de migimo͡u dugu. 35 O ke̱ dugu kaha̱ ta̱ damale̱do tobolo͡u kuhe̱.* O kaha̱ge ta̱ e̱ tobolo͡u ko͟͡ume damale̱dadili. Ni̱ne damale̱yodemabadomo͡u kuhe nalolu̱. 36 Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ hagua kogu ke̱me mo͡u yo͟͡uwa tama̱ degeli mei. Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai ke̱ damale̱do tama̱ degeyadomo͡u kuhe tama̱ degei. Nala̱i̱ ta ke̱me ko͡u gue nala̱i̱,

Dia̱ e̱ dio ta gobolo͡u ile mei. Kisim Bek 12:46

37 Nala̱i̱ ta ke̱me ko͡u gue nala̱i̱,

O figiko͡u malaye ti ke̱me dia̱ dugulo ile. Sekaraia 12:10

Yesu tei mala̱ ya, ulou ebele dai ta kodu dogogulo i

(Matyu 27:57-61; Mak 15:42-47; Luk 23:50-56)

38 Sa Arimatea o, e̱ hu̱ Josep, e̱ne Yesuha̱ dabai oye, ke̱no͡u si e̱ Juda o kedia̱moko͡u gue̱ degeimo͡u, e̱ damale̱yodei tama̱ degeli mei. Kegemo͡u, Josepha̱ Yesu tei mala̱ ilamo͡u, Pailatko͡u ile yodumo͡u, Pailatha̱ deyodemo͡u, e̱ ile Yesu tei mala̱ i. 39 Yesu tei mo͟͡u ibe, o ta e̱ hu̱ Nikodemusha̱ Josepbo͡u de i. Nikodemusha̱ hebe kolo mola ho̱ bolo̱do tei hudi ke̱ hiyedo 30 kilo saga̱i̱ kege mala̱ i. Nikodemusbe o hulia̱me ta kelege Yesubo͡u de ta̱ kei o ke̱.* 40 Dilie Yesuha̱ to͡u koko͡u mola ho̱ bolo̱do ke̱ humamo͡u, yukuei fo̱ degei kaha̱ tiga i. Ke̱me Juda o kedia̱ tei widalamo͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele i.

41 Yesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i sa kelebe, hebe hai sa ta hafe̱i̱ kele delei. Hebe hai sa koko͡u be, obe ulou ebele dama fogou ta delei. Ulou kodube tei ta dogogulo ili mei. 42 Sawisiei ke̱me Juda kedia̱ nale̱ kefele idi sawisiei kelege kaha̱ degeimo͡u, dilie Yesu tei toto mala̱ ya, ulou dai kodu dogogulo i, ulou dai ke̱me hafe̱i̱do dala kaha̱.

20

Yesu e̱ haba hagua̱ gehe̱ degei

(Matyu 28:1-8; Mak 16:1-8; Luk 24:1-12)

1 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u, sa you biyoumo͡u, sa Makdala sasa̱i̱ Mariaha̱ Yesu widaiko͡u ile dugube, ulou a tefei igi hiyedo ke̱me kogolo i figiko͡u dogogu dalamo͡u dugu. 2 Duguomo͡u, boholo͡u ma̱ fo̱u̱kua hagua, Saimon Pitabo͡u, Yesuha̱ e̱ mogodo, e̱ dabai o ke̱bo͡u diliemoko͡u tobou, di Hiye O tei widai ke̱me oe mala̱ ya, dogogulo i sa ke̱me ei ta tewe mei.

3 Kegemo͡u, Pitabo͡u, dabai o ta ke̱bo͡u dilie hagua̱mo͡u, toto widaiko͡u yai. 4 Dilie fo̱u̱kua yaibe, o ta kaha̱ Pita gabamo͡u, widaiko͡u e̱buko͡u ile felei. 5 Folomo͡u, adiko͡u geno͡u ulou daimidu dugube, yukueiyeno͡u tilamo͡u dugu, ke̱no͡u si e̱ dugule feli mei. 6 Adiko͡u no͡u tafalamo͡u, Saimon Pitaha̱ habage haguamo͡u, uloududo folomo͡u dugube, Yesu tigei yukuei kaha̱no͡u dalamo͡u dugu. 7 Haba e̱ widio tigei yukuei ke̱me defe̱i̱ bologua̱do tigama e̱sofe̱i̱ dogogu dalamo͡u dugu. 8 Ise, dabai o, ulou dai koko͡u e̱buko͡u ile felei, e̱ne uloudu folomo͡u, Yesu tei tila mei ke̱ duguomo͡u damale̱yodei. 9 Kelegebe Godiha̱ kuguoko͡u Yesube toloba hagua̱ gehe̱ degeleyodei ke̱me,* dilie ta tawale ili mei. 10 Kegemo͡u, dilie boholo͡u ma̱ moso̱ko͡u yai.

Sa Makdala sasa̱i̱ Mariaha̱ Yesu dugu

(Matyu 28:9-10; Mak 16:9-11)

11 Kegemo͡u, Maria e̱ ulou dai adi koko͡u gosolo tafalali, ulou daimidu dugube, 12 e̱sol o yukuei fo̱ degei ka̱i̱ bolo̱u̱ Yesu tei dogogu koko͡u duwoguamo͡u dugu, tabe widio hebeko͡u, tabe kati hebeko͡u. 13 E̱sol o bolo̱u̱ ke̱dilie yodu, sasa̱i̱, na̱ kageimo͡u gosouya? E̱ tobou, o kedia̱ ma̱ Hiye O tei mala̱ yai, dia̱ dogogu sabe a̱ tawaiyo mei kaha̱ kuhe gosoulu. 14 Kege tobo͡u ma, boholo͡u mo͡u dugube, Yesu tafalamo͡u dugu, ke̱no͡u si e̱ge o ke̱me Yesudade tawali mei.

15 Kegemo͡u, Yesuha̱ Mariako͡u yodu, na̱ kageimo͡u gosouya? Na̱ koyo ka haguei? Maria e̱ tawaibe, o ke̱me hebe hai sa ke̱ dia daladi oyademo͡u, o koko͡u, tei ko͟͡ume na̱ mala̱ i debabe, na̱ dogogu sa ke̱ a̱moko͡u tobo͡u ba, a̱ ile molo͟͡uyode tobou. 16 Kege tobo͡u mo͡u, Yesuha̱ e̱ hu̱ so̱u̱, Maria deimo͡u, e̱ haba boholo͡u mo͡u Hibru ta̱e Rabonai de tobou. Ta̱ kaha̱ sibige̱be Tisa Hiye. 17 Yesuha̱ tobou, na̱ a̱ to͡u da, yobe a̱me Aye Godiko͡u ili mei, you dala kaha̱. Ke̱no͡u si na̱ ma̱ mogo dia̱moko͡u ileba, a̱me ma̱ Aye, ni̱ Ayeko͡u iliyode, ma̱ Godi, ni̱ Godiko͡u iliyode tobou.

18 Kegemo͡u, sa Makdala sasa̱i̱ Maria e̱ ile, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u, a̱ge di Hiye Obe ko͡u duguyodema, Yesuha̱ e̱moko͡u tobou ke̱ olo͡u fe̱i̱ dia̱moko͡u tobou.

Yesuha̱ e̱ dabai o kedia̱moko͡u tama̱ degei

(Matyu 28:16-20; Mak 16:14-18; Luk 24:36-49)

19 Misiholo duwodi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u, sawisiei ta kaha̱ hulia̱ degeimo͡u, Yesuha̱ dabai o kedia̱ Juda o kedia̱moko͡u gue̱ degeimo͡u, moso̱ko͡u kefema, a tefegama duwoguamo͡u, Yesuha̱ dia̱ duwogua kilegeno͡u tama̱ degemo͡u tafalali, ni̱ bologua̱do dalaguamabeede tobou. 20 Kege tobo͡u mamo͡u, e̱ dobogo͟͡ubo͡u, e̱ figiko͡u bo͡u malaye ti ke̱ dia̱moko͡u hehegiei. Dia̱ Hiye O duguomo͡u, hoho̱ hiyedo degele i. 21 Hoho̱ hiyedo degele imo͡u, Yesuha̱ haba tage ni̱me bologua̱do dalamabeede tobou. Aye Godiha̱ a̱ tobo͡u mo͡u haguei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele a̱ne ni̱ tobo͡u ba yaleyode tobou. 22 Kegemamo͡u, e̱ dia̱moko͡u mogouye haguiguomo͡u, ni̱ Duo Bolofe̱i̱ mo͟͡umabeede tobou. 23 Ni̱ o taha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou ke̱ gebe mei ho fogo͡u babe, o ke̱me hebe kasaga̱i̱ molo͟͡u. Ni̱ o taha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou ke̱ gebe meiyodeibasi, Godiha̱ne o kaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me gebe meiyodeiba mei degele.

Yesuha̱ Tomasko͡u tama̱ degei

24 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tama̱ degei kelegebe, o olo͡u fe̱i̱ 12 kege suluguadi o ta Tomas, e̱ hu̱ tabe Didimus, e̱me koko͡u deleli mei. 25 Kegemo͡u, dabai degedi o ilo kedia̱ e̱moko͡u be, eige di Hiye Obe ko͡u dugulo iyode tobolo͡u i. Ke̱no͡u si e̱ tobou, ikoke degele i a, e̱ dobogo͟͡uko͡u dala koko͡u, a̱ ma̱ dobogo͟͡u doso͡u muguo dugu ho fogo͡u babe, a̱ge ta damale̱yodele mei. E̱ figiko͡u malaye ti a koko͡u ne a̱ dobogo͟͡u mugu ho fogo͡u babe, a̱ge damale̱yodele mei.

26 Fula ta mei degeimo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ haba moso̱ko͡u kefema duwoguamo͡u, Tomas e̱ne duwei. A tefega ima duwoguamo͡u, Yesuha̱ dia̱ duwogua kilegeno͡u haba tama̱ degema tafalali, ni̱ bologua̱do dalamabeede tobou. 27 Kele tafalali, Tomasko͡u tobou, na̱ hagua, ma̱ dobogo͟͡uko͡u ne̱ dobogo͟͡u doso͡u ye muguo dugu. Haba, ne̱ dobogo͟͡uye ma̱ figiko͡u ne muguo dugu. Na̱ hobo͡u fi̱ bolo̱u̱ degeda, a̱moko͡u no͡u damale̱yode. 28 Kege tobo͡u mo͡u, Tomasha̱ge na̱me ma̱ Hiye O, ma̱ Godiyode tobou.

29 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱moko͡u, na̱me a̱ duguomo͡u kuhe damale̱yodili. Ke̱no͡u si o a̱ duguli mei damale̱yodele i kedia̱me hoho̱bo͡u mabeede tobou.

Kuguo ko͟͡umaha̱ e̱ sibige̱do

30 Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ su̱do milo͡u gai. Kuguo kuoko͡u be olo͡u fe̱i̱ ke̱me nala̱gali mei. 31 Midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gai ke̱ nala̱gai kaha̱ yobe ko͡u gue, ni̱ge Yesu e̱me Godiha̱ Dihi, Godiha̱ makai o Kelesudade tawamabadomo͡u . Ni̱ e̱moko͡u damale̱yodebabe, e̱ hu̱ya ke̱ fi̱ tofousogo tofousogo kegeno͡u tofolo͡u ke̱ molo͟͡u.

Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba tage tama̱ degei

(Ta̱ Hiye 21)

21

Dabai degedi o dioyosi kege kedia̱ Yesu dugulo i

1 Kegemo͡u, Yesuha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u haba ta tama̱ degeibe, e̱ ohue̱i̱yai Taiberias* biya̱ko͡u ge ko͡u gue tama̱ degei. 2 Saimon Pitabo͡u, Tomas, e̱ hu̱ tabe Didimusbo͡u, haba sa Galili duo kile sa Kana o ta Natanielbo͡u, haba o Sebediha̱ dihi bolo̱u̱ kegebo͡u, haba Yesuha̱ e̱ dabai degedi o bolo̱u̱ tabo͡u de dio͟͡ufe̱i̱ kele kefema deleiguei. 3 Kele kefema dalaguali, Saimon Pitaha̱, a̱me neke ma̱ ilamo͡u degeliyode tobo͡u mo͡u, o ilo kedia̱ne, di dio͟͡ufe̱i̱ imebeede tobolo͡u i. Dia̱ mosole sama ya, hulia̱ sogo dabai hiyedo ko͡u degele iye, ke̱no͡u si miye̱ ta mala̱ ili mei.

4 Neke maga iligi sabiyoumo͡u dugube, Yesube ohue̱i̱yai biya̱ko͡u tafalamo͡u dugulo i. Dia̱ge o ke̱me Yesudade tawale ili mei. 5 E̱ tafalali dia̱moko͡u haguisa yodu, mogo dia̱ma, ni̱ miye̱ ta de mala̱ i? Eibe miye̱ mo͟͡uyo meiyode tobolo͡u i. 6 Kege tobolo͡u imo͡u, e̱ dia̱moko͡u tobou, neke mosole figi deleya hebele muguoba, miye̱ mo͟͡umabeede tobo͡u mo͡u, dia̱ ke̱ dulomo͡u neke deleya ke̱ hebele muguomo͡u dugube, nekebe miye̱ su̱u̱do sai ama̱ma̱i̱ dugu. Mosole foudu mala̱ folo saga̱i̱ duguli mei.

7 Kegemo͡u, dabai degedi o Yesuha̱ e̱ mogodo kaha̱ Pitako͡u tobou, o ke̱me di Hiye Oyodei. Saimon Pitaha̱ ke̱ dulomo͡u e̱ yukuei sasado digima ma̱i̱ ke̱ ka̱mo͡u, ohue̱i̱yaiko͡u fogu fiyamo͡u i, Yesuha̱ tafala koko͡u felei. 8 E̱ fogu fiya imo͡u, dabai degedi o ilo kedia̱ne mosoleye e̱ habage sesele yai. Ohue̱i̱yai biya̱ ahu mei, mita olo͡u fe̱i̱ 100 saga̱i̱ kegeno͡u fe̱i̱ kaha̱ degeimo͡u, neke foudu miye̱ sai kege dalamo͡u, ohue̱i̱yai biya̱ko͡u gisigama yai.

9 Ohue̱i̱yai biya̱ko͡u ya fologamo͡u, dou wobolo͡u koko͡u dugube, miye̱bo͡u o͡u bo͡u de si dalamo͡u dugulo i. 10 Yesuha̱ dia̱ fologoumo͡u duguomo͡u tobou, miye̱ ni̱ mala̱ i ke̱me ilo kelebe a̱moko͡u mala̱ haguama. 11 Kege tobo͡u mo͡u, Saimon Pitaha̱ mosole foudu folomo͡u, neke gisigama biya̱ko͡u felei. Neke ke̱me miye̱ sai ama̱ma̱i̱. Miye̱be hiye hiyedo olo͡u fe̱i̱ 153 kege mo̱u̱ye, ke̱no͡u si nekebe dulali mei, yo͟͡u bolo̱do kegeno͡u delei.

12 Kegemo͡u, Yesuha̱ dia̱moko͡u, ni̱ hagua, nale̱ na̱mabeede tobou. Die o taha̱ ta na̱me koyo? de yodulo ili mei. Gue̱ ko͡u degele iye, ke̱no͡u si o ke̱me die Hiye Odade tawale i. 13 Fologoumo͡u, Yesuha̱ douluko͡u o͡u si ke̱ mo͟͡uma, dia̱moko͡u ne̱i̱. Miye̱ne mo͟͡uma ne̱i̱.

14 Yesuha̱ tolomo͡u hagua̱ gehe̱ degemo͡u, e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tama̱ degeibe, ohue̱i̱yai biya̱ko͡u ke̱me koma̱ tama̱ degei.

Yesuha̱ Pitako͡u, na̱me ma̱ wai sipsip wo͡u ma dalayede tobou

15 Kegemo͡u, nale̱ nala̱ ima mei degeimo͡u, Yesuha̱ Saimon Pitako͡u yodu, Jonha̱ dihi Saimon, na̱ge a̱me tagai hiyedo kaha̱ degeimo͡u, o ilo ko͟͡udia̱ a̱ tagai ke̱me na̱ge de gabai? Pitaha̱ tobou, Hiye O, na̱ tewe, a̱ na̱ tagai ke̱me na̱ ko͡u tewe. Kegeimo͡u, Yesuha̱ge, na̱me ma̱ wai sipsip sisigefe̱i̱ ke̱ dabayede tobou.

16 Kegemo͡u, Yesuha̱ Saimon Pitako͡u haba yodu, Jonha̱ dihi Saimon, na̱ a̱ tagaibe de hiyedo? de yodu. Pitaha̱ tobou, Hiye O, na̱ tewe, a̱ na̱ tagali ke̱me na̱ ko͡u tewe. Kegeimo͡u, Yesuha̱ge, na̱me ma̱ wai sipsip kedia̱ wo͡u ma dalayede tobou.

17 Kegemo͡u, Yesuha̱ Saimon Pitako͡u haba tage yodu, Jonha̱ dihi Saimon, na̱ge a̱me de tagali? Tage kege yodumo͡u dulomo͡u, Pitaha̱ yo͟͡usie solo͡u do dege fima̱mo͡u tobou, Hiye O, na̱ olo͡u fe̱i̱ tewe. A̱ na̱ tagali ke̱ne na̱ ko͡u tewe. Kegeimo͡u, Yesuha̱ge, na̱ ma̱ wai sipsip olo͡u fe̱i̱ ke̱ dabayede tobou.

18 Kegemo͡u, Yesuha̱ Pitako͡u tobou, a̱ na̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, na̱me gisiai kelegebe, na̱ yukuei no͟͡uno͡u mo͡u sama, no͟͡u tagali saga̱i̱ kele siadi. Na̱ odo degeibabe, na̱ dobogo͟͡udio do̱u̱susuguba, o tae na̱ yukuei mo͡u samaba, sa na̱ ile tagali mei koko͡u wolo͡u ile. 19 Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, Pitabe kagei toubasi, o sasa̱i̱ kedia̱ Godiko͡u hoho̱bolo͡u domo͡u kege kuhe tobou. Yesuha̱ kege tobo͡u mamo͡u, Pitako͡u da imebeede tobou.

Dabai degedi o, Yesuha̱ e̱ mogodo kaha̱ degele ta̱

20 Kegemo͡u, Pitaha̱ boholo͡u mo͡u dugube, dabai degedi o Yesuha̱ e̱ mogodo kaha̱, dilie sesele hagumo͡u dugu. Afu nale̱ nala̱ i kelege, o kaha̱ge Yesuha̱ kihiyo̱u̱du amafe̱i̱, Hiye O, na̱me o koyoha̱do ho o kedia̱moko͡u sesegulo? de yodu. 21 O ke̱ hagumo͡u duguomo͡u, Pitaha̱ Yesuko͡u yodu, Hiye O, o ke̱me kagele? de yodu. 22 Yesuha̱ Pitako͡u tobou, a̱ge o ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dalaba ibe deba, a̱ boholo͡u ma̱ haguale ke̱ tagali. A̱ e̱moko͡u degele ke̱me ne̱ biyodema tobolo͡u? Na̱me a̱no͡u sesele haguayede tobou. 23 Yesuha̱ ta̱ kege tobou uwo ke̱me damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ dulomo͡u tawale ibe, dabai degedi o ke̱me damale̱do tolo meiyade tawale i. Ke̱no͡u si Yesuha̱ge o ke̱me tolo ile meiyode tobo͡u li mei. E̱ge ko͡u gue tobou, a̱ge o ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dalaba ibe deba, a̱ boholo͡u ma̱ haguale ke̱ tagali. A̱ e̱moko͡u degele ke̱me ne̱ biyodema tobolo͡u? de tobou.

24 Dabai degedi o kaha̱ge olo͡u fe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u hehegiemo͡u nala̱gai kuhe̱. Di tewe, ta̱ e̱ hehegili ko͟͡ume damale̱do ta̱.

25 Yesuha̱ dabai su̱do ilo kelene ko͡u degegadiye, ke̱no͡u si dabai tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ e̱ degegai ke̱me oe kuguoko͡u olo͡u fe̱i̱ nala̱ga i debabe, dige kuguo su̱u̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱ kili̱ya maga ile? Di sa sa olo͡u fe̱i̱be kuguo su̱u̱do ke̱ magalebe timo͡u mei degele, mo͡u fegegulo.

* : (Tawale Ta̱) Jon, kuguo ko͟͡u nala̱i̱ ke̱me fafeleya degedi o Jon mei. Yesuha̱ e̱ dabai o ta.

* 1:19 1:19 Mogo͡u du daladi o ke̱me (‘pris’) Godiha̱ moso̱ kodu dabai degedi. Godibe tageto͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ kedia̱ hayedu dalamo͡u, e̱me mogo͡u du daladi.

* 1:20 1:20 Kelesube Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u makai o.

* 1:42 1:42 Hu̱ bolo̱u̱ kaha̱ sibige̱be Bogo.

* 1:45 1:45a Stat 3:15, 49:10

* 1:45 1:45b Aisaia 7:14; Jeremaia 23:5

* 2:13 2:13 Gabama I Sawisiei, ‘Pasoba’ ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Afu Godiha̱ sa Isip o sisigo̱ wolo ke̱ woumo͡u tofigieimo͡u, e̱ Israel sisigo̱ kedia̱no͡u si ta weli mei, mo͡u gabama i. Kegei degemo͡u, e̱ tobou, ni̱ Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ kefema na̱ demabeedei. Kege tobo͡u mo͡u, Israel o kedia̱ sa Isip to͡u fogo͡u, die sabeko͡u fogo͡u yai (Kisim Bek 12:1-42).

* 3:8 3:8 Wibo͡u, duobo͡u, fi̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be Grik ta̱ege tano͡u fe̱i̱ ‘pneuma’-yodedi.

* 3:14 3:14 Namba 21:9 - Mosesha̱ igiye bei milo͡u mamo͡u, hebe sasado koko͡u si̱gama hebele ile mihi̱ko͡u fogo͡u fogo͡u mo͡u, yo͟͡u kege tefelei. O ta damale̱do beiye galoumo͡u be, e̱ igi bei koto͡u daladugumo͡u bolo̱ degedi.

* 4:20 4:20 Bito̱u̱ kaha̱ e̱ hu̱be Gerisim.

* 5:32 5:32 Yesuha̱ o tayode tobou ke̱me Godi.

* 5:33 5:33 Jon 1:19-23

* 6:7 6:7 Die ta̱e sele hu̱be ‘denarius’. Sawisiei tano͡u kaha̱ dabai degei hebe ke̱me sele ‘denarius’ tano͡u fe̱i̱ mo͟͡udi.

* 7:22 7:22 Juda o kedia̱ die o sisigo̱ kedia̱ kolo diafigidi ke̱me Godiha̱ge dia̱me yo͟͡u e̱ biyodema makadi. Stat 17:12 koko͡u Godiha̱ Abrahamko͡u, ni̱ o dihi mala̱ fele̱ba, die sawisiei olo͡u fe̱i̱ dimayosi kege mei degeibabe, die kolo diafigimabeede tobou.

* 8:11 7:53–8:11 Tewe o ilo kedia̱ tawale ibe, maka [...] ko͟͡umaha̱ mogo͡u du dala ta̱ ko͟͡ume Jonha̱ nalali̱ mei, ke̱no͡u si o tae habage nala̱i̱dade tawale i.

* 8:24 8:24 Yesuha̱ hu̱ tabe Yo͟͡u Kegeno͡u Daladi O. Godiha̱ hu̱ne Yo͟͡u Kegeno͡u Daladi O. Dilie hu̱be tano͡u fe̱i̱.

* 8:58 8:58 Ta̱ Yesuha̱ tobou kaha̱ sibige̱be a̱me Godiyode tobou. O Yo͟͡u Kegeno͡u Daladi O ke̱me Godiha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ta.

* 11:1 11:1 Luk 10:38-42

* 11:2 11:2 Ta̱ ke̱me na̱ Jon 12:3 koko͡u dugu.

* 11:16 11:16 Hu̱ Didimus kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, sawisiei tano͡u kelege, e̱ adio͡u ha̱ dihi bolo̱u̱ mala̱ fele̱i̱.

* 12:15 12:15 Sa Saion ke̱me sa Jerusalem.

* 12:34 12:34 Hebele fogulo ile kaha̱ sibige̱be hebe fufuguoma̱i̱to͡u hebele fogulo ile.

* 13:23 13:23 Yesuha̱ e̱ mogodobe Jon, e̱ kuguo ko͟͡u nala̱i̱.

* 15:20 15:20 Jon 13:16

* 16:10 16:10 Juda o kedia̱ge Yesube midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di oyade tawale i. Ke̱no͡u si Godiha̱ e̱ hebenito͡u mala̱ felei kaha̱ hegibe, e̱me midiho̱ bolo̱do milo͡u di oyodei.

* 16:11 16:11 Yesu e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i kelegebe, o sasa̱i̱ kedia̱ge e̱me yo͟͡u e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ molo͟͡uyade tawale i. Ke̱no͡u si kege degeli mei. E̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ di dogo͡u gulamo͡u tolomo͡u hagua̱ gehe̱ degei. Yesuha̱ tei ke̱me, Godiha̱ Tama̱ ta̱ sama abogo͟͡utiye tofogo͡u.

* 17: (17:0 widio ta̱) Kala̱i̱ ta̱ kuguo Ta̱ Hiye 17 kuoko͡u be widio ta̱kamadia dala. Pisin ta̱ kuguoko͡u be tano͡u fe̱i̱ dala.

* 17:12 17:12 Buk Song 41:9

* 18:9 18:9 Jon 6:39

* 18:11 18:11 Pisin ta̱ege ta̱ makaino͡u tobou. Kala̱i̱ ta̱ege ta̱ sibige̱ ke̱no͡u nala̱i̱.

* 18:14 18:14 Jon 11:50

* 18:26 18:26 O Malkusbe Pitaha̱ fa̱i̱ kehe̱ dele taga̱ mugu o ke̱ (Jon 18:10).

* 18:28 18:28 Gamani o ke̱me Pailat. Pailat e̱me Juda o mei, e̱me sa Rom o. Juda o kedia̱ kuolo͡u yege, dia̱ sa ta o taha̱ moso̱du fologaba, dia̱ Godiha̱ dihi̱le kele sibigibo͡u dalali, Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ wai sipsip nala̱ ilebe kuolo͡u hiyedo.

* 18:31 18:31 Sa Rom o kedia̱ Juda o kedia̱moko͡u o ta̱ sama wodamabeedema kuolo͡u dogogulo i. O ta̱ sama hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degedi midiho̱be sa Rom o kedia̱ midiho̱.

* 19:28 19:28 Buk Song 69:21

* 19:35 19:35 O ke̱me kuguo ko͟͡u nala̱i̱ o Jon sa̱ degei.

* 19:39 19:39 Jon 3:1-21

* 20:9 20:9 Buk Song 16:10

* 21:1 21:1 Ohue̱i̱yai kaha̱ hu̱ tabe Galiliyodele idi.

Dabai

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ta̱-Bolofe̱i̱-Mala̱-Suluguadi-O Kedia̱

Dabai

Degele I

Tawale Ta̱

Kuguo ko͟͡ume o Lukha̱ nala̱i̱. Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ dabai degele i kaha̱ ta̱ ke̱ nala̱i̱. E̱ kuguo tane ko͡u nala̱i̱. Kuguo ke̱me Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱, di Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱ Lukha̱ Nala̱i̱yodele ili.

Kuguo ko͟͡ume e̱ nala̱ma, o Tiofilusko͡u ne̱i̱. O ke̱me Juda o mei. Kuguo ke̱ nala̱ma ne̱i̱ kaha̱ge dine o kedia̱ dabai gehe̱ gehe̱ degele idi ke̱ tawamabadomo͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱ dala.

Kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱be ko͡u gue: Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ sa sa o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Yesuha̱ ta̱ hehegiemo͡u suluguei.

Ta̱ hiye 1 ile 12 ke̱me Pitaha̱ dabai degei kaha̱ ta̱. Ta̱ Hiye 13 ile 28 ke̱me Polha̱ dabai degei kaha̱ ta̱. Sawisiei ilo kelegebe Luk e̱ Polha̱ sulu sesele siei.

Luk e̱me medigo dabai degedi o sa̱ degei. Kolosi 4:14 koko͡u duguma.

Dabai kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–8:3

Sa Jerusalemko͡u ge, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegile i.

Ta̱ Hiye 8:4–12:25

Sa Judiabo͡u, sa Samariabo͡u keleya ke̱, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u suluguei.

Ta̱ Hiye 13:1–21:14

Polha̱ sa sa su̱do keleya ke̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u siei.

Ta̱ Hiye 21:15–26:32

Sa Judiako͡u ge, o kedia̱ Pol e̱ didio̱ degemamo͡u, ta̱ sa i.

Ta̱ Hiye 27–28

Ami o kedia̱ Pol sa Romko͡u tolo͡u yai.

Sa Jerusalemko͡u ge, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegile i

1

(Ta̱ Hiye 1:1–8:3)

Yesuha̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u ba hagualeyodema makai

1 Mogo Tiofilus, ta̱ dagado a̱ na̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱ koko͡u be, Yesuha̱ degegai ke̱bo͡u, ta̱ e̱ hehegiei ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ nala̱i̱. 2 Yesuha̱ dabai degega haguabe demo͡u, Godiha̱ e̱ hebenito͡u mala̱ felei ke̱me a̱ ko͡u nala̱i̱. Godiha̱ e̱ mala̱ ili mei kelege, Yesuha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o, e̱ ko͡u makagai kedia̱moko͡u tama̱ degemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ dia̱moko͡u egei tobou. 3 E̱ tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ dege dalali, dia̱moko͡u tama̱ degemo͡u, e̱me gehe̱ dege dalayodemamo͡u hehegiemo͡u siei. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ 40 kege dia̱bo͡u de dalali, Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalaleyode tobolo͡u delei. 4 Sawisiei ta, Yesuha̱ dia̱bo͡u de nale̱ nala̱ duwoli, egei ko͡u gue tobou, ni̱ sa Jerusalem to͡u fogo͡u dama. A̱ ni̱moko͡u ma̱ Ayeha̱ bi ta nele̱yodeiyode tobo͡u mo͡u du ke̱ dia dalama. 5 Jonha̱ge hue̱i̱liko͡u fafeleya degedi. Ke̱no͡u si sawisiei hiyefe̱i̱ tieli mei, ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ fafeleya degeleyode tobou.

6 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ kefeguomo͡u, e̱moko͡u yodulo i, Hiye O, ifi na̱ di sa Israel hiyedo degemaba, di hiye o taha̱ di sa haba de wolo͡u dalale? 7 E̱ sima tobou, ke̱me ni̱ bi mei. Sawisiei ke̱me Aye Godi yo͟͡uno͡u makaiyode tobou. 8 Ke̱no͡u si habage, Duo Bolofe̱i̱ha̱ migileba, ni̱moko͡u nele̱ hiyedo ne̱i̱ba, ni̱ ma̱ ta̱ sa Jerusalembo͡u, sa Judiabo͡u, sa Samariabo͡u olo͡u fe̱i̱ koko͡u hehegiemaba, habage sa sa olo͡u fe̱i̱ ke̱ne tefele hehegiemo͡u sulugualeyode tobou.

Yesu hebenito͡u fogo͡u i

(Mak 16:19-20; Luk 24:50-53)

9 Yesuha̱ ta̱ ke̱ tobou mei degeimo͡u, o kedia̱ dugube, Godiha̱ nele̱ye e̱ mala̱ foulugi, mabi taha̱ e̱ gogumo͡u, dia̱ e̱ dugulo ili mei. 10 Fogo͡u imo͡u, dia̱ agudileto͡u baha tafalaguamo͡u, o bolo̱u̱ ta toto tama̱ degemo͡u, dia̱bo͡u de tefeleiguei. O bolo̱u̱ ke̱dilie yukueibe fo̱ degele i dugulo i. 11 Dilie tobou, Galili o dia̱ma, ni̱ kageimo͡u agudileto͡u baha tafalagua? Ifi Yesube ni̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Godiha̱ hebenito͡u mala̱ i. Habagesi, ni̱ e̱ imo͡u dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele boholo͡u ma̱ hagualeyode tobolo͡u i.

O kedia̱ Judasha̱ timo͡u molo͟͡u o ta makai

12 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ bito̱u̱ Oliv to͡u fogo͡u, sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ yai. Ahu mei, hafe̱i̱do. 13 Sa Jerusalemko͡u fologamo͡u, fo͡u gou moso̱ dio͟͡u duwoguadi koto͡u fologai. O kedia̱, die hu̱be olo͡u fe̱i̱ kuhe̱, Pita, Jon, Jems, Andru, Filip, Tomas, Bartolomyu, Matyu, Alfiusha̱ dihi Jems, Saimon e̱ hu̱ tabe Selot, Jemsha̱ dihi Judas. 14 O kedia̱me fi̱ tano͡u dege kefeguo duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Sasa̱i̱ ilo kelebo͡u, Yesuha̱ e̱ adio͡u Mariabo͡u, e̱ mala̱ dia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ne, o kedia̱bo͡u de duwoguali diho̱ baga̱ tobolo͡u idi.

15 Kelegebe, damale̱yodei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be 120 saga̱i̱ kege delei. Kegemo͡u, Pitaha̱ duo kile hagua̱ tafalali tobou, 16 mogo dia̱ma, Judasha̱ degei kaha̱ ta̱, o Devitha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ ko͡u tobou ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala.* Kegemo͡u, Judasha̱ Yesu o kedia̱moko͡u sesegumo͡u kuhe tolo͡u ma̱ ta̱ sa i kaha̱ degemo͡u, ta̱ Devitha̱ toboube damale̱do tama̱ degei kehe̱. 17 Judas e̱me eibo͡u de ko͡u dalali, dabai tano͡u degediyode tobou.

18 Kegemo͡u, Judasha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou kaha̱ hebe ke̱ sele mala̱mo͡u, aso͡u kolo ta mamo̱u̱. Aso͡u kolo ke̱ mamo̱u̱ koko͡u ge e̱me mihi̱ko͡u fiyamo͡u, gua olo͡u fe̱i̱ tigile mugumo͡u, e̱ tolo i. 19 Sa Jerusalem o kedia̱ e̱ degei ta̱ ke̱ dulomo͡u, die ta̱e aso͡u kolo kaha̱ hu̱be Akeldamayodele idi. Hu̱ kamaha̱ e̱ sibige̱be Kafeibo͡u Sa.

20 Kegemo͡u, Pitaha̱ haba tobou, ke̱ degei ke̱me Die̱ Fedi Kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Sa e̱ tiadi ke̱me yo͟͡u mo͡u kege dalale. Kelebe o ta daladayedei. Buk Song 69:25

Tabe ko͡u gue,

O taha̱ e̱ timo͡u ke̱ mo͟͡ubane bolo̱. Buk Song 109:8

21 Kegei kaha̱ degemo͡u, di o ta makame. Hiye O Yesuha̱ dibo͡u de sumo͡u, o ilo dibo͡u de suluguei o kele ta makame. 22 Jonha̱ Yesu e̱ fafeleya degei kelege haguabe demo͡u, Godiha̱ e̱ hebenito͡u mala̱ imo͡u dugu o kele ta makame. O kegei kamaha̱ dibo͡u de dabai degeleba, Yesube tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degeiyode tobo͡u mo͡u sialeyode tobou.

23 Kegemo͡u, o kedia̱ o bolo̱u̱ ta maka degele i. O ta e̱ hu̱be Josep, e̱ hu̱ tabe Barsabasyodele idi. E̱ hu̱no͡u tabe Jastus. O tabe e̱ hu̱be Matias. 24 O kedia̱ o bolo̱u̱ kege maka degemamo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u i, Hiye O, o fi̱ olo͡u fe̱i̱dobe na̱ tewe. Na̱ o koyo maka degeiya, na̱ eimoko͡u hegiyedele i. 25 Judas e̱me di dabai ke̱ to͡u fogo͡u, sa yo͟͡u dalale saga̱i̱ koko͡u fogo͡u i. O koyoha̱ e̱ timo͡u ke̱ mala̱ba, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o degele ke̱ eimoko͡u hegiyedema diho̱ baga̱ tobolo͡u i. 26 Diho̱ baga̱ tobo͡u mamo͡u, igi yale̱ iligi, Matiasha̱ e̱ hu̱ tama̱ degeimo͡u duguomo͡u, e̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o ta degemamo͡u, o kegele i 11 kege kedia̱moko͡u geleguomo͡u, olo͡u fe̱i̱be 12 kege degei.

2

Duo Bolofe̱i̱ha̱ migi

1 Misiholo duwodi sawisiei Pentikos* to͡u mo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ kefeguo duwei. 2 Duwoguali, agudileto͡u ge uwo ta toto degeimo͡u dulo i. Uwo ke̱me wi hiyedo uwo sa̱ degei kaha̱ moso̱ dia̱ duwogua kodu olo͡u fe̱i̱ tefei. 3 Uwo ke̱ dulomo͡u dugube haba dou i saga̱i̱ kegei kaha̱ o olo͡u fe̱i̱ tolo͡u hobogou dalamo͡u dugulo i. 4 Dou i saga̱i̱ ke̱ dugumo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia̱ tolo͡u hobogo͡u mo͡u, kelege dia̱ ta̱ daga daga ta̱eno͡u yoma tobolo͡u i. Ke̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiyeno͡u dia̱ ta̱ daga daga ke̱ kuhe tobolo͡u hobogou.

5 Kelegebe, sa sa tie o sasa̱i̱ su̱do sa Jerusalemko͡u ko͡u haguasie fele̱ga deleiguei. O sasa̱i̱ kedia̱me die hu̱tibe Juda, egei dudi o. 6 Uwo ke̱ hagumo͡u dulomo͡u, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ kesigiemo͡u kefegulo i. Yobe, Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ die Galili ta̱e tobolo͡u ili mei, ke̱no͡u si sa sa o sasa̱i̱ dio͟͡u die ta̱eno͡u tobolo͡u imo͡u dulo i. 7 Kege dulo kesigiemo͡u tobolo͡u i, ta̱ ko͟͡u tobolo͡u ili o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me Galili o sasa̱i̱no͡u. 8 Kageiye ta̱ dia̱ tobolo͡u ilibe, di diyo͡u di ta̱eno͡u tobolo͡u imo͡u dulo iya? 9 Di ko͟͡u hagua kefeguo dalagua o sasa̱i̱ di sa sa hu̱ olo͡u fe̱i̱be Partia, Midia, Elam, Mesopotemia, Judia, Kapadosia, Pontus, Esia, 10 Frigia, Pamfilia, Isip. Di ilo kelebe sa Libia tie o, sa Sairini hafe̱i̱ dege dalaguadi o. Di o ilo kelebe sa Rom tie o. 11 Di o ilo kelebe damale̱do Juda o. Di o ilo kelebe Juda o kedia̱ egei dudi o. To̱ tibi sa Krit obo͡u, sa Arebia obo͡u, di olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ dabai nele̱do dege degedi kaha̱ ta̱ ke̱ diyo͡u di ta̱eno͡u tobolo͡u imo͡u dulo ili kuhe̱yode tobolo͡u i. 12 Dia̱ dio͟͡u die ta̱e tobolo͡u imo͡u dulo kesigiemo͡u, fi̱ hiyedo ma̱ imamo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i, ko͟͡ume ke̱i̱yedo tama̱ degeiya? 13 Ke̱no͡u si o ilo kelege susuga tobo͡u mo͡u iligi, o kedia̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ na̱i̱ kaha̱ degemo͡u, fi̱ toto͡u degele iyode tobolo͡u i.

Pitaha̱ egei tobou

14 Kegemo͡u, Pitaha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o 11 kege kedia̱bo͡u de dogo͡u guo tafalali, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobou, ma̱ mogo dia̱ma, hu̱ti Juda o ni̱bo͡u, sa Jerusalem tie o ni̱bo͡u olo͡u fe̱i̱, ta̱ a̱ ko͟͡u tobo͡u lamo͡u degeli ko͟͡ume ni̱ olo͡u fe̱i̱ defe̱i̱do duma. Ni̱ ko͟͡u dugulu kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ tawayadomo͡u a̱ tobo͡u ladi kuhe̱. 15 Ni̱ge wa, o ko͟͡udia̱me tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ na̱ma fi̱ toto͡u degele iliyade tawale ili. Kege meido. Ko͡u bo͡u gebe gusugudo dala. Gusugu ko͡u bo͡u ge obege tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱ma fi̱ toto͡u degele idiyo mei. 16 Ko͟͡u degelibe, o Joelha̱ ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degeli. O habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ tobou ke̱me kuguoko͡u nala̱i̱ dala kuhe̱,

17 Godiha̱ ko͡u gue tobou, uwage sawisiei kelege, a̱ ma̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u ba mulo̱, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u ba, ni̱ o sisigo̱bo͡u ni̱ sasa̱i̱ sisigo̱bo͡u kedia̱ ma̱ ta̱, habage tama̱ degele kaha̱ ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u ile. O gisiai kedia̱ diho̱ boholo͡u ma̱ba, tawale hobogolo͡u. Odo kedia̱ tieimi dugulone, damale̱do ke̱no͡u dugulo ile.

18 Damale̱do, sawisiei kelegebe, a̱ ma̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u ba mulo̱, ma̱ dabai degele idi obo͡u, ma̱ dabai degele idi sasa̱i̱bo͡u kedia̱ to͡u ba, dia̱ habage tama̱ degele ke̱ tobolo͡u ile.

19 A̱ degeiye, agudileto͡u ge midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ tama̱ degegouba oe duguoba hiyedo kesigile ile. Haba aso͡u be ko͟͡une a̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ hehegile. Kafeibo͡u, doubo͡u, dou daha̱i̱bo͡u de hiyedo tama̱ degeleyode tobou.

20 Aso̱ne hulia̱ degele, oguone duhi̱do kafei saga̱i̱ degele. Kegeibabe, Hiye Oha̱ haguale sawisieibe hafe̱i̱ degeli kehe̱. Sawisiei ke̱me Hiye Oha̱ e̱ nele̱bo͡u e̱ hoho̱bo͡u ke̱ hegile sawisiei.

21 Kegeba, o koyoha̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ a̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u babe, o ke̱me Godiha̱ mamolo͟͡u. Joel 2:28-32

22 Israel o dia̱ma, ni̱ ma̱ ta̱ duma. Sa Nasaret o Yesu e̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagua, ni̱o͡u ni̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u gamo͡u sumo͡u ni̱ duguomo͡u hiyedo kesigile i ke̱me ni̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe. Godiha̱ ni̱ge o ke̱me yo͟͡u tobo͡u mo͡u hagueidade tawamabadomo͡u e̱ kuhe degei. 23 Godiha̱ Yesube ni̱moko͡u seseguloyodema fogou, habage degele ke̱ e̱ ko͡u tewe. Kegemo͡u, habage, Godiha̱ Yesube ni̱moko͡u sesegumo͡u, ni̱ge Godiha̱ ta̱ dudiyo mei o kedia̱moko͡u sesegumo͡u, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele imo͡u, kuhe tolo i. 24 Ke̱no͡u si Godiha̱ Yesu e̱ todi kaha̱ do degeli ke̱ mo͡u duguo fogo͡u li mei, hagua̱gimo͡u gehe̱ degei dala. Yobe, todi kaha̱ge e̱me ta tolo͡u dalale saga̱i̱ mei. 25 Afu Devitha̱ne e̱ degei ke̱ ko͡u gue tobou,

Hiye Oha̱ a̱ hafe̱i̱ dege dalamo͡u dugudi. E̱ ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo kaha̱ degemo͡u, a̱me nele̱do dege dala kuhe̱. Gue̱ ta degediyo mei.

26 Kegei degemo͡u, ma̱ fi̱be bolofe̱i̱do, hoho̱no͡u. A̱ ta̱ tobolo͡u ne, hoho̱ dege tobolo͡u. A̱me Godiha̱ a̱moko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dala.

27 Na̱ge a̱ ta to͡u fogo͡u ba, tofigiei sa koko͡u dalale mei. Na̱ no͟͡u ne̱ biyodema makai o bolo̱do ke̱me widaimiko͡u be ta tabale mei.

28 Na̱ a̱moko͡u tofousogo tofousogo tofolo͡u kaha̱ midiho̱ ke̱ ko͡u hegi. A̱ na̱bo͡u de dalaba, na̱ degeiye a̱ hoho̱ hiyedo degeleyode tobou. Buk Song 16:8-11

29 Mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, di ko͡u guai o Devit e̱me kege nala̱mamo͡u tolo imo͡u, oe e̱ wida i. Widai ke̱me ifi ko͡u bo͡u gene dibo͡u de dala. 30 Ke̱no͡u si Devit e̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱no͡u makama̱mo͡u ko͡u gue tobou ke̱me e̱ ko͡u tewe,

Habage a̱ ne̱ hu̱ti o ta makama̱ba, e̱ hiye o dege nebe no͟͡u na̱ saga̱i̱ kege dalaleyode tobou. Buk Song 132:11

31 Devitha̱ ke̱ toboube, e̱ Godiha̱ habage degele ke̱ ko͡u duguomo͡u, Godiha̱ makai o Kelesube* hagua̱ gehe̱ degeleyodei. Godiha̱ e̱me o tofigiei sa koko͡u ta dalaba duguo fogolo͡u mei. Widaimiko͡u ne ta tabale meiyode tobou. 32 O ke̱me Yesu. O Yesu e̱me Godiha̱ hagua̱gimo͡u, gehe̱ degei dala. Ei olo͡u fe̱i̱ e̱me ko͡u dugulo i. Kegemo͡u, eige ei dugulo i kaha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u idi. 33 E̱me hagua̱ gehe̱ degeimo͡u, Godiha̱ tobo͡u mo͡u hebenito͡u folomo͡u, e̱ Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoli, Duo Bolofe̱i̱ e̱ Ayeha̱ nele̱yode tobou ke̱ mo̱u̱. E̱ Duo Bolofe̱i̱ mala̱mo͡u tobo͡u mo͡u migimo͡u, ni̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ dabai degeli ke̱ duguomo͡u dulo ili kuhe̱. 34 Devit e̱ Yesuha̱ hebenito͡u felei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele feli mei, ke̱no͡u si e̱ ko͡u gue tobou,

Hiye Oha̱ ma̱ Hiye Oko͡u ko͡u gue tobou, na̱ ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoba ibe deba, 35 a̱ ne̱ ho o kedia̱ mo͟͡umaba, ne̱ abogo͟͡u hayedu kefeguloyodei. Buk Song 110:1

36 Israel o dia̱ma, kegei degemo͡u, ni̱ defe̱i̱do tawama. Yesu, ni̱ hebe fufuguoma̱i̱to͡u ikoke degele i ke̱me Kelesu, Godiha̱ makoumo͡u, e̱me Hiye O degei, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mamolo͟͡uyodei.

O sasa̱i̱ su̱do fi̱ boholo͡u mo͡u, fafeleya tofolo͡u i

37 O sasa̱i̱ kedia̱ Pitaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u kesigie gue̱ degemo͡u, Pitabo͡u e̱ mogo dia̱moko͡u bo͡u de yodulo i, mogo dia̱ma, eibe kagele? 38 Kegemo͡u, Pitaha̱ dia̱moko͡u tobou, ni̱ olo͡u fe̱i̱do fi̱ boholo͡u ba, Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ fafeleya tofolo͡u ibasi, midiho̱ kasaga̱i̱, ni̱ milo͡u ga idi ke̱ Godiha̱ gebe meiyodemaba, e̱ Duo Bolofe̱i̱ne ni̱moko͡u nele̱. 39 Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ nele̱yode tobou ke̱me ni̱ sisigo̱ dia̱moko͡u bo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, ahuya dalagua kedia̱moko͡u bo͡u de nele̱. Damale̱do, o sasa̱i̱, di Hiye O Godiha̱ yo͟͡umako͡u haguamabadomo͡u haguisalamo͡u degeli, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ nele̱yode tobou.

40 Pitaha̱ egei ilo kele tobo͡u mo͡u iligi, ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobou, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱me o midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kedia̱bo͡u de makeiye. 41 Ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ su̱do dulomo͡u fafeleya tofolo͡u i. Sawisiei kelegebe, o sasa̱i̱ 3,000 saga̱i̱ kege kedia̱ Yesuko͡u ko͡u damale̱yodei kedia̱bo͡u de geleguo su̱do degei.

Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ fi̱ tano͡u dege delei

42 Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ hehegili ke̱ dulomo͡u, dio͟͡usie yogo dogo͡u gumo͡u dogo͡u gumo͡u dele idi. Haba kefeguomo͡u be, nale̱ nala̱mo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 43 Godiha̱no͡u degeiye, e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u ga idibe, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u milo͡u goumo͡u duguomo͡u kesigie gue̱ degele idi. 44 Damale̱yodei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge fi̱ tano͡u dege kefeguomo͡u, dio͟͡uno͡u bima̱i̱ ne̱i̱mo͡u ne̱i̱mo͡u dele idi. 45 Dia̱ die aso͡u kolobo͡u, die bima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ tiga ne̱mamo͡u be, sele ke̱ mo͟͡umamo͡u, o bi mei obo͡u, nale̱ mei obo͡u kedia̱moko͡u file idi. 46 Sawisiei olo͡u fe̱i̱be, dia̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologa kefegulo idi. Haba die moso̱ tano͡u tano͡u yane nale̱ nala̱mo͡u suluguadi. Fima̱i̱ tano͡u dege, hiyedo hoho̱bolo͡u nale̱ nala̱ idi. 47 Dia̱ Godiha̱ hu̱no͡u hebele fogulo imo͡u be, o sasa̱i̱ damale̱yodili mei kedia̱ne dia̱moko͡u hoho̱ degele idi. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ ilo kele mamo͟͡umo͡u be, o e̱buko͡u damale̱yodei kedia̱bo͡u de geleguo su̱do degedi.

3

O ta ibigidio tofigiei ke̱ bolo̱ degei

1 Sawisiei olo͡u fe̱i̱, Juda o kedia̱ diho̱ baga̱ tobo͡u dibe, habi 3 klok kelege tobo͡u di. Sawisiei ta Pitabo͡u Jonbo͡u diliene diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u, Godiha̱ moso̱ko͡u yai. 2 Dilie fologoumo͡u, o ilo kelege o ta, e̱ ibigidio tofigiei ke̱ hebele haguasiei. O ke̱me e̱ ibigidiobe e̱ adio͡u ha̱ tofigiei kegei kuhe mala̱ fele̱i̱. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be, o kedia̱ o ke̱ hebema haguasiemo͡u, Godiha̱ moso̱ kaha̱ kekai adi ta koko͡u dogogulo idi. Adi kaha̱ hu̱be Nebo͡u do Adiyodele idi. O sasa̱i̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologoumo͡u be, e̱ sele hawaga duwodi. 3 E̱ Pitabo͡u Jonbo͡u dilie Godiha̱ moso̱ko͡u fologoumo͡u duguomo͡u, e̱ diliemoko͡u sele ta ne̱yadomo͡u hawai. 4 Pita dilie Jon dilie e̱moko͡u hili̱gedo masemamo͡u, Pitaha̱ tobou, na̱ elemoko͡u dugu. 5 Dilie e̱moko͡u sele ta nele̱yademo͡u e̱ diliemoko͡u masele duwei. 6 Ke̱no͡u si Pitaha̱ tobou, a̱me selebo͡u mei. Bi a̱ dala ke̱me na̱moko͡u nela̱mo͡u. Nasaret o Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ na̱ hagua̱ma iyede tobou. 7 Kege tobo͡u mamo͡u, Pitaha̱ o kaha̱ dobogo͟͡u deleko͡u tolo͡u hagua̱gimo͡u, kelegeno͡u ibigidio tofigiei o ke̱ bolo̱ degei. 8 E̱ foguo folo fiya tofogo͡u mo͡u tofo͡u tofo͡u i. Dio͟͡ufe̱i̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologai. E̱ hobo͡u ga sulugi, Godiha̱ hu̱no͡u hebele foguo, hoho̱bolo͡u mo͡u hobo͡u ga siei. 9 O sasa̱i̱ kedia̱ dugube, e̱me sulugi, Godiha̱ hu̱ hebele fogumo͡u dugulo i. 10 Dia̱ e̱ midiho̱ duguo tawale i, e̱me Nebo͡u do Adi koko͡u duwoli, sele hawagadi odadele i. E̱me bolo̱ degei duguomo͡u, dia̱ kesigie, fi̱ mei degele i.

Pitaha̱ Godiha̱ moso̱du egei tobou

11 Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ge ke̱ degei ke̱ dulomo͡u, kesigie, Godiha̱ moso̱ko͡u fo̱u̱kua ya, kefegudi moso̱, dia̱ Solomonha̱ moso̱yodele idi koko͡u fologa dugube, hawagadi o kaha̱ Pitabo͡u Jonbo͡u dilie tolo͡u ma̱ tafalamo͡u dugu. 12 Pitaha̱ dia̱ haguasieimo͡u duguomo͡u, dia̱moko͡u tobou, Israel o dia̱ma, kageimo͡u ni̱ ko͟͡u duguo kesigile iya? Kageimo͡u, ni̱ elemoko͡u masele iya? Ni̱ tawalibe, ele nele̱yeno͡u degeiye o ko͟͡u ko͡u gue hagua̱ma sulu, he, elebe Godiha̱ dihi̱le bologua̱do daladi kaha̱ o ko͟͡u kuhe hagua̱ma suluyode tawale ili? Kege mei. 13 Ke̱me Godiha̱ nele̱ya ke̱no͡u Yesuha̱ degei. Di ko͡u guai o Abrahambo͡u Aisakbo͡u Jekopbo͡u die Godiha̱no͡u si e̱ dabai degedi o Yesuko͡u be hu̱ hiyedo ko͡u ne̱i̱. O ke̱no͡u be ni̱ ho o kedia̱moko͡u seseguomo͡u, Pailatko͡u woyede tobolo͡u i. Ke̱no͡u si Pailatha̱ge to͡u fogo͡u ba yo͟͡u ileyodeiye, haba ni̱ge kegelebe dafamo͡u, to͡u fogo͡u dayede tobolo͡u i. 14 E̱me Godihale, Midiho̱ Do̱u̱do ke̱no͡u Degedi O. Ke̱no͡u si, ni̱ge e̱me dafamo͡u, Pailatko͡u o wodi o ta ke̱ to͡u fogo͡u ba, ni̱moko͡u haguayede tobolo͡u i. 15 O fi̱ ne̱di o e̱me ni̱ wala imo͡u tolo i. Ke̱no͡u si Godiha̱ e̱me widaiko͡u hagua̱gimo͡u, hagua̱ gehe̱ degeimo͡u ele duguomo͡u kuhe tobolo͡u ili. 16 Yesuko͡u damale̱yodei kaha̱no͡u, o kasaga̱i̱, ni̱ ko͡u dugudi tewe kaha̱ ibigidio ke̱ kuhe nele̱ degei dala. Ni̱ o ke̱me Yesuha̱ hu̱ya ke̱ damale̱yodema, bolo̱ degeimo͡u dugulo ili kuhe̱yode tobou.

17 Mogo dia̱ma, a̱ tawali, ni̱ Yesu woumo͡u tolo ibe, ni̱ defe̱i̱ ta tawale ili mei. Nebe, ni̱ hiye o kedia̱ne ke̱no͡u tefei. 18 Ke̱no͡u si habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ Godiha̱ o makai Kelesube do duguloyode tobolo͡u ibe, dia̱ ni̱ degele i ke̱ tobolo͡u i. Kegemo͡u, die ta̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ damale̱do tama̱ degeiyodei.

19 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ fi̱ boholo͡u ba, Godiko͡u damale̱yodema. Kegeibasi, Godiha̱ ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱me to̱gule mugulo. 20 Damale̱do, ni̱ fi̱ boho͡u babe, Hiye Oha̱ degeiye ni̱ misiholo duwolo. Kegeibasi, Godiha̱ yo͟͡u makai o Kelesu tobo͡u ba hagua ni̱ dogo͡u gulo. O a̱ tobolo͡u ke̱me Yesu. 21 Ifibe, e̱me hebenito͡u dalali, Godiha̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ gehe̱ degeleyode tobou ke̱ dia dala. Godiha̱ afudo ta̱ ke̱me yo͟͡u e̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱moko͡u ko͡u tobo͡u mo͡u dulomo͡u tobolo͡u iyode tobou.

22 Mosesha̱ne ko͡u gue ko͡u tobou,

Ni̱ Hiye O Godiha̱ o ta makalebe, e̱ ni̱ o habage haguale̱ ta makale. O ke̱me nebe a̱no͡u tefei, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o degele. Ta̱ e̱ tobo͡u babe, ni̱ge defe̱i̱do duloba sesegama. 23 Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ke̱ haguba, o koyoha̱ e̱ ta̱ ke̱ ta du ho fogo͡u babe, o ke̱me Godiha̱ soso͡u o kedia̱bo͡u de ta tofousogo dalale meiyode tobou. Lo 18:15, 18-19

24 Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ko͟͡u tama̱ degei ke̱me ko͡u tobolo͡u i. Yomogoube, o Samuelha̱ tobo͡u mo͡u haguabe demo͡u, o ilo kele tano͡u tano͡u tobo͡u mo͡u haguasiebe demo͡u, ifine kuhe̱yode tobou.

25 Ni̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ soso͡u degei. Afudo, Godiha̱ge ni̱ ko͡u guai o kedia̱moko͡u e̱bo͡u de mogo degedi midiho̱ ke̱ e̱ milolo͡u yodema hegibe, e̱ Abrahamko͡u ko͡u gue tobou,

Ne̱ habage haguale̱ o kaha̱ degeiyege, Godiha̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hehegileyode tobou. Stat 22:18

26 Damale̱do, Godiha̱ e̱ dabai degedi o ke̱ hagua̱gie tobo͡u mo͡u, ni̱moko͡u buko͡u hagua fele̱i̱, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegieiba, ni̱ tano͡u tano͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fofo͡u guemabadomo͡u.

4

Hiye o kedia̱ Pitabo͡u Jonbo͡u didio̱ mugulo i

1 Pita dilie Jon dilie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ tobolo͡u imo͡u, mogo͡u du dalaguadi o kedia̱bo͡u, Godiha̱ moso̱ dia daladi hiye obo͡u, Sadyusi* o kedia̱bo͡u de haguasiei. 2 O kedia̱ gofo͟͡u degele i, dilie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u iligi, Yesu e̱ tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degei kaha̱ degemo͡u, tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱ne hagua̱ gehe̱ degele ileyode tobo͡u mo͡u dulomo͡u dia̱ gofo͟͡u degele i. 3 Dia̱ dilie tolo͡u mo͡u, ta̱ salamo͡u degei, sa nugumo͡u, idiba kege ta̱ saleyodemamo͡u, didio̱no͡u mugulo i. 4 Ke̱no͡u si, o sasa̱i̱ su̱do egei ke̱ dulomo͡u, damale̱yodele i. Ebele damale̱yodeibo͡u, e̱buko͡u damale̱yodeibo͡u geleguo olo͡u fe̱i̱be folodo, 5,000 saga̱i̱ kege.

Hiye o kedia̱ Pitabo͡u Jonbo͡u kansole o kedia̱ dihi̱le koko͡u ta̱ sa i

5 Sabiyoumo͡u, Juda hiye o kedia̱bo͡u, haba odo odobo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ sa Jerusalemko͡u kefegulo i. 6 Mogo͡u du daladi hiye o Anasbo͡u, o Kaiafasbo͡u, o Jonbo͡u, o Aleksanderbo͡u, haba mogo͡u du dalaguadi hiye o ilo kedia̱bo͡u de kefegulo i. Mogo͡u du daladi hiye o kedia̱me soso͡u tano͡u fe̱i̱. 7 O kedia̱ kefeguomo͡u, dilie tefegiemo͡u, ko͡u gue yodulo i, nele dabai ko͟͡u degeibe, o koyoha̱ nele̱ya ke̱ degelou? Koyoha̱ hu̱ya ke̱ degelou de yodulo i?

8 Kegemo͡u, Pita e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ to͡u mo͡u, o kedia̱moko͡u tobou, Israel hiye o dia̱ma, odo odo dia̱ma, 9 ele o ibigidio kasaga̱i̱ ke̱ dogo͡u gu kaha̱ degemo͡u, ni̱ ele kuhe ta̱ solu. Ni̱ o ke̱ kage degeiye bolo̱ degei domo͡u tawalamo͡u degele ili. 10 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱bo͡u Israel obo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡uno͡u tawama, sa Nasaret o Yesu Kelesu, ni̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeimo͡u, Godiha̱ hagua̱gimo͡u gehe̱ degei o kaha̱, e̱ hu̱ya ke̱no͡u o ibigidio kasaga̱i̱ ke̱ kuhe bolo̱ dege tafalamo͡u ni̱ dugulo ili kuhe̱. 11 Yesuha̱ degei ke̱me o taha̱ Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱,

Mouti, moso̱ togodi o ni̱ dugube kasaga̱i̱ degeimo͡u igile file̱i̱ ke̱me e̱ haba meleya mouti fogou. Buk Song 118:22

12 O taha̱ di mamolo͟͡u saga̱i̱ ta dala mei. Yesuha̱ hu̱ya ke̱no͡u si o sasa̱i̱ di bolofe̱i̱ dege dalale. E̱no͡u si Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u makaiyode tobou.

13 Pitaha̱ ta̱ tobo͡u mo͡u be, hiye o kedia̱ge fi̱ hiyedo ma̱ i. Dia̱ ko͡u tewe, Pita dilie Jon diliebe soko͡u lo͡u hiyedo duwegueli mei, mo͡u yo͟͡uwa o. Ke̱no͡u si dia̱ dugube diliebe gue̱ degeiyo mei, ta̱ dilie tobolo͡u be nele̱do. Kegeimo͡u, dia̱ge diliebe Yesubo͡u de ko͡u deleiyode tawale i. 14 O e̱ ibigidio bolofe̱i̱ degei ke̱me diliebo͡u de tafalamo͡u duguomo͡u, diliemoko͡u ta̱ ta sima tobo͡u li mei.

15 Kegemo͡u, hiye o kedia̱ diliemoko͡u kansole kedia̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u mugua, mihi̱ko͡u tafalaguamabeedeimo͡u, dilie muguoumo͡u, dio͟͡uno͡u tugulo tobolo͡u i. 16 Di o bolo̱u̱ ke̱me kage degele? Midiho̱ gehe̱, dilie milou ke̱me sa Jerusalem tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u tawale i. Dige ta gale saga̱i̱ mei. 17 Kegei kaha̱ degemo͡u, di o bolo̱u̱ ke̱diliemoko͡u be o kaha̱ hu̱ya ke̱ hobo͡u ta̱ ta tobo͡u damabeedeme. Kegeligi, ta̱ ko͟͡u sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tefele duye. 18 Hiye o kedia̱ dio͟͡uno͡u tugulo tobo͡u ma mei degemo͡u, dilie haguisoumo͡u, fele̱goumo͡u, nele Yesuha̱ hu̱ya ke̱ hobo͡u ta̱ tobolo͡u ba hehegiedamabeede tobolo͡u i.

19 Ke̱no͡u si Pita dilie Jon dilie die ta̱ simamo͡u, ko͡u gue tobolo͡u i, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be, midiho̱ kage degeibasi do̱u̱do? Elege ni̱ ta̱ sesele, ha, Godiha̱ ta̱ sesele ke̱ do̱u̱do? Ni̱o͡u no͡u file duguma. 20 Ke̱no͡u si ele ta̱ ko͟͡u tobolo͡u be ta fogolo͡u mei. Ele diho̱ye dugu ke̱bo͡u kihiyo̱u̱ye du ke̱bo͡u de ele hehegielamo͡u yode tobolo͡u i.

21 Kegemo͡u, kansole kedia̱ diliemoko͡u ta̱ nele̱do dege tobolo͡u ima, diliebe fogo͡u imabeedele i. Yobe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ke̱ degei ke̱ ko͡u duguomo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i kaha̱ degemo͡u, hiye o kedia̱ diliemoko͡u hebe kasaga̱i̱ nele̱be gue̱ degele i. 22 Yobe, midiho̱ gehe̱ ke̱ milouye bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei o kaha̱ e̱ sadebe olo͡u fe̱i̱be 40 kege gabama i.

Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ egei tobo͡u di kaha̱ nele̱ ke̱ molo͟͡uyodema diho̱ baga̱ tobolo͡u i

23 Kansole o kedia̱ Pitabo͡u Jonbo͡u dilie to͡u fogo͡u mo͡u, dilie boholo͡u ma̱, dilie mogo dia̱moko͡u fogo͡u yai. Ya fologamo͡u, ta̱ olo͡u fe̱i̱ mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱ diliemoko͡u tobolo͡u i ke̱, diliene dilie mogo dia̱moko͡u tobolo͡u i. 24 Dilie mogo dia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ tano͡u dege, Godiko͡u ko͡u gue diho̱ baga̱ tobolo͡u i, ei Wolo͡u Daladi Hiye O, na̱me agudiobo͡u mihi̱bo͡u to̱ dawalabo͡u, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ du dala ko͟͡u milo͡u gai o. 25 Afudo, na̱ ko͡u tobo͡u mo͡u Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱, ei ko͡u guai o, ne̱ dabai degedi o Devitha̱ ko͡u gue tobou,

Kagemo͡u sa sa o olo͡u fe̱i̱ gofo͟͡u degele iya? Kagemo͡u o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u lamo͡u tugulo tobolo͡u iya?

26 Sa sa olo͡u fe̱i̱ dia daladi o kedia̱ biyalamo͡u do̱u̱susulo ili. Hiye o kedia̱ kefeguomo͡u, Hiye O Godibo͡u, e̱ makai o Kelesubo͡u de huyafe̱i̱ degemebeede tobolo͡u ili. Buk Song 2:1-2

27 Damale̱do, ei sa kuoko͡u be, Herotbo͡u, Pontius Pailatbo͡u, haba sa ta o ilo kelebo͡u, Israel o kedia̱bo͡u de kefeguomo͡u, ne̱ dabai degedi o Yesu, no͟͡u ne̱ dabai degeyadomo͡u makai ke̱ huyafe̱i̱ degele ileyodema tugulo tobolo͡u i. 28 O kedia̱ ke̱ degeibe, ne̱ nele̱yeno͡u na̱ ko͡u degeleyode tobou saga̱i̱ ke̱no͡u kuhe degele i.* 29 Hiye O, na̱ dugu, o kedia̱ eimoko͡u ta̱e biyamo͡u tobolo͡u ili. Ke̱no͡u si na̱ ne̱ dabai degedi o ei dogo͡u guba, ei ne̱ ta̱ kuhe tobo͡u mo͡u suluguale, ei ta gue̱ degele ile mei. 30 Na̱ do o kedia̱moko͡u ne̱ dobogo͟͡u dogoguoba bologua̱. Haba o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u be, ne̱ dabai degedi o Yesuha̱ hu̱ya ke̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u ba, dia̱ olo͡u fe̱i̱ duguoba kesigile ileyodema diho̱ baga̱ tobolo͡u i.

31 Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ diho̱ baga̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, moso̱ duwo ke̱ fifigimo͡u dugulo i. Moso̱ duwo ke̱ fifigile dalamo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia̱ tolo͡u hobogo͡u mo͡u, dia̱ Godiha̱ ta̱ yomogo͡u tobolo͡u i. Dia̱ ta gue̱ degele ili mei, hili̱gedo egei tobolo͡u i.

Damale̱yodei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dio͟͡usie yogo dogo͡u gumo͡u dogo͡u gumo͡u dele idi

32 Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ mogo tano͡u degemo͡u, die fima̱i̱ne tano͡u fe̱i̱ degele i. Die bima̱i̱be ma̱ bidoyodele idiyo mei, dio͟͡usie yogoko͡u ne̱i̱mo͡u ne̱i̱mo͡u dele idi. 33 Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ egei nele̱do dege tobo͡u mo͡u sulugualibe, ei Hiye O Yesube tolo ilemo͡u hagua̱ gehe̱ degeimo͡u duguomo͡u, ei kuhe hehegiemo͡u suluguayode tobolo͡u idi. Hehegiemo͡u suluguamo͡u, Godiha̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ habaguguei. 34 Dia̱ nale̱bo͡u, bima̱i̱bo͡u ta mei degediyo mei. Yobe, die o taha̱ aso͡u kolo saga̱i̱, moso̱ saga̱i̱ kegei ta dalamo͡u be, o kaha̱ ke̱ tiga sele mala̱mo͡u ile, 35 ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, o kedia̱ge damale̱yodei o bibo͡u nale̱bo͡u mei kedia̱moko͡u file idi.

36 Kegeimo͡u, o ta delei, e̱ hu̱be Josep. Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ e̱ hu̱ ta tibe Barnabasyodei. Hu̱ kaha̱ sibige̱be Dede̱i̱ Sagidi O. O ke̱me e̱ hu̱tibe Livai. E̱ sabe to̱ tibi sa Saiprus. 37 O kaha̱ e̱ aso͡u kolo ta tiga sele mala̱ ile, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u ne̱i̱.

5

Ananaias dilie Safaira dilie Godi ogo͡u galamo͡u degele i

1 O ta delei, e̱ hu̱be Ananaias. E̱ sasa̱i̱ha̱ hu̱be Safaira. Diliene dilie aso͡u kolo ta tiga sele mala̱ i. 2 Sele ke̱ mala̱mo͡u, ilo kele Ananaiasha̱ yo͟͡u e̱ bi degeleyodema, mogogo͡u dogogu. E̱ sasa̱i̱ha̱ge ke̱ degeibe ko͡u tewe. Sele ilo kele mogogo͡u dogoguomo͡u, ilo ke̱no͡u mala̱ ile, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u folo ne̱i̱. 3 Kegeimo͡u, Pitaha̱ tobou, Ananaias, na̱ kageimo͡u Tama̱ha̱ ne̱ duledu dabai degeiya? Na̱ ne̱ aso͡u kolo tigei sele ilo kelebe no͟͡u mogogo͡u dogoguo fogo͡u mo͡u, na̱me Duo Bolofe̱i̱ ogo͡u galamo͡u degeli. 4 Ne̱ aso͡u kolobe tiga sele mo͡u li̱ mei kelegebe, no͟͡u ne̱ aso͡u kolo. Aso͡u kolo dowo sele ke̱ne no͟͡u ne̱ sele. Kageimo͡u na̱ sele ilo ke̱ mogogo͡u mo͡u, eimoko͡u sele olo͡u fe̱i̱ neli̱yode tobo͡u ya? Na̱ o eino͡u ogo͡u gouyo mei, na̱ Godine ogo͡u goluyode tobou. 5 Ananaias e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, tolo fiyei. O sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, gue̱ hiyedo degele i. 6 Kegemo͡u, o gisiai kedia̱ haguasiemo͡u, e̱ to͡u ke̱ yukueiye tigama, hebema yamo͡u wida i.

7 Aso̱ diho̱ kamadia saga̱i̱ kege mei degeimo͡u, kelege Ananaiasha̱ e̱ sasa̱i̱ hagua fele̱i̱. E̱ ma̱ha̱ tolo i ke̱me e̱ ta tawali mei. 8 Pitaha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ dugu, nele aso͡u kolo dowo sele mo̱u̱be ko͟͡uno͡u fe̱i̱? Sasa̱i̱ kaha̱ tobou, damale̱do, na̱ tobolo͡u be do̱u̱doyode tobou. 9 Pitaha̱ haba tobou, kageimo͡u, nele Hiye Oha̱ Duo Bolofe̱i̱ ogo͡u gamebeedema ogo͡u ga ilou? Na̱ du, ne̱ ma̱ wida i o kedia̱me haguasie, adiko͡u fele̱galadido. Haba na̱ne hebema yaleyode tobou. 10 Pitaha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u kelegeno͡u e̱ne Pitaha̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege kele tolo fiyei. Tolo imo͡u, o gisiai kedia̱ haguasie fele̱gamo͡u dugu, sasa̱i̱ ke̱ne tei tilamo͡u duguomo͡u, e̱ to͡u ke̱ne hebema yamo͡u, e̱ ma̱ widai hafe̱i̱ kele wida i. 11 Kegemo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u, haba o sasa̱i̱ ilo, ta̱ uwo ke̱ dulo i kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ gue̱ hiyedo degele i.

Midiho̱ gehe̱ gehe̱ tama̱ degeimo͡u dugulo i

12 Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u goumo͡u duguomo͡u hiyedo kesigile i. Damale̱yodele i kedia̱ne mogo tano͡u degemo͡u, kefegudi moso̱, Solomonha̱ moso̱yodele idi koko͡u fologamo͡u kefegulo idi. 13 O sasa̱i̱ damale̱yodili mei kedia̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hoho̱bolo͡u idiye, ke̱no͡u si dia̱bo͡u de kefegulo idiyo mei, dia̱ gue̱ degele idi. 14 Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ su̱do Hiye Oko͡u damale̱yodemamo͡u o e̱buko͡u damale̱yodei kedia̱bo͡u de geleguomo͡u, olo͡u fe̱i̱ su̱do degei.

15 Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ do o mo͟͡uma haguasiemo͡u, a Pitaha̱ ileya kaha̱ fe̱ya ke̱ fafai tageya dogogule i. Yobe, Pitaha̱ haguba, e̱ taye kaha̱ do o ilo kedia̱moko͡u dio͡u guyadomo͡u degele i. 16 O sasa̱i̱, sa Jerusalem hafe̱i̱ dege tie kedia̱ne do o sasa̱i̱bo͡u, duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o sasa̱i̱bo͡u de mo͟͡uma haguasie dogogueimo͡u, olo͡u fe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degele i.

E̱sol o kaha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ dogo͡u gumo͡u, didio̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u yai

17 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ dabai degeimo͡u, mogo͡u du daladi hiye obo͡u, e̱ mogo Sadyusi o kedia̱bo͡u de duguomo͡u, gofo͟͡u degemo͡u, kona degele i. 18 Gofo͟͡u degemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱me to͡u gama, didio̱ degeimo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ degele idi o kedia̱bo͡u de deleiguei. 19 Ke̱no͡u si hulia̱me Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ hagua, didio̱ moso̱ a so͟͡ugo͡u mo͡u, dio͟͡ufe̱i̱ tama̱ko͡u muguamo͡u tobou, 20 ni̱ ya, Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologaba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fi̱ gehe̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ko͟͡u dugulu ko͟͡u olo͡u fe̱i̱ hehegie tobo͡u mabeede tobou. 21 E̱sol o kaha̱ kege tobo͡u mo͡u, dia̱ dulo i. Sabiyoumo͡u dia̱ ya, Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologa, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u yomogo͡u hehegie tobolo͡u i.

Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ e̱ mogo dia̱bo͡u de haguasie kefegulo i. Kefeguomo͡u, hiye o kedia̱ge kansole o kedia̱bo͡u, Israel odo odo kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ haguisoumo͡u, haguasie kefegulo i. Olo͡u fe̱i̱ kefeguomo͡u, die dabai degedi o kedia̱ tobo͡u mo͡u, didio̱ moso̱ko͡u yai, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ wo͡u ma haguasiemabadomo͡u. 22 Ke̱no͡u si dabai degedi o kedia̱ didio̱ moso̱ko͡u fologamo͡u dugube, dia̱me didio̱ moso̱du mei dugu. Mei duguomo͡u, boholo͡u ma̱ haguasiemo͡u, hiye o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, 23 ei dugube, didio̱ moso̱ a tefeibe hili̱gedo tefegu dugu. Adi dia dalaguadi one ko͡u tafalaguamo͡u dugu. Ke̱no͡u si ei a tefei solo͟͡umo͡u dugube, didio̱ o olo͡u fe̱i̱be mei duguyode tobolo͡u i.

24 Godiha̱ moso̱ dia daladi hiye obo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fi̱ hiyedo ma̱ imamo͡u tobou, o kedia̱me kage kama fosigelou? 25 Fima̱ imo͡u, o taha̱ hagua, hiye o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, duma, o ni̱ didio̱ masai kedia̱me ko͡u bo͡u gebe Godiha̱ moso̱ kekaimidu tafalaguali, Godiha̱ ta̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobolo͡u iliyode tobou. 26 Ta̱ ke̱ dulomo͡u, Godiha̱ moso̱ dia daladi hiye obo͡u, e̱ dabai degele idi obo͡u kedia̱ yamo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ wo͡u ma haguasiei. Ke̱no͡u si hiye o kedia̱ge dia̱ ta makolo ili mei. Yobe, dia̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gue̱ degele i, o sasa̱i̱ kedia̱ dia̱ igiye wala iye domo͡u.

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ kansole kedia̱moko͡u ta̱ tobolo͡u be ta gue̱ degele ili mei

27 Godiha̱ moso̱ dia dalaguadi o kedia̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ wo͡u ma haguasie, kansole kedia̱ dihi̱le koko͡u tofo͡u giesa̱ma fogo͡u mo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, 28 eige ni̱moko͡u o kaha̱ hu̱ya hobo͡u hehegie tobo͡u damabeedema ko͡u kuolo͡u ma̱ i. Ke̱no͡u si ni̱ ta dulo ili mei, sa Jerusalem ko͡u lebe ni̱ ta̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ ko͡u tefei. Ni̱ eimoko͡u o ke̱ woumo͡u tolo i kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ nela̱mo͡u degeli kuhe̱.

29 Ke̱no͡u si Pitabo͡u dia̱ sima ko͡u gue tobou, eige Godiha̱ ta̱ ke̱no͡u sesele, o taha̱ ta̱ ta sesele meiyode tobou. 30 Ni̱ge Yesube hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeimo͡u ko͡u tolo iye, ke̱no͡u si di ko͡u guai o kedia̱ Godiha̱ e̱ hagua̱gimo͡u hagua̱ gehe̱ degei. 31 E̱me Godiha̱ mala̱ hebenito͡u folomo͡u, Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u dogogumo͡u duwo. Yobe, e̱me Hiye Oha̱ Dihi, e̱ dimoko͡u a hegieba, di mamo͡u la̱mo͡u. E̱ Israel o di dogo͡u guo dala, di fi̱ boho͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱, di milo͡u ga idi ke̱ Godiha̱ gebe meiyodeyadomo͡u. 32 Eige Godiha̱ degeli olo͡u fe̱i̱ ke̱ ko͡u duguomo͡u kuhe tobolo͡u ili. Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ e̱ ta̱ dulo idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱, e̱ne ke̱ ko͡u duguomo͡u tobolo͡u dalayode tobou.

Kansole o Gamalielha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ta ne̱damebeede tobou

33 Kansole o kedia̱ Pitaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u gofo͟͡u degemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱me wouba tofigileyode tobolo͡u i. 34 Ke̱no͡u si kansole o ta, e̱me Farisi* o, e̱ hu̱be Gamaliel, Mosesha̱ kuolo͡u yo du o. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ hu̱ hebele fogulo idi. O kaha̱ hagua̱mo͡u tobou, didio̱ o kedia̱ moso̱ to͡u fogo͡u mulo̱, mihi̱ko͡u baha tafalamabeede tobou. 35 Mihi̱ko͡u muguoumo͡u, Gamalielha̱ kansole o ilo kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, Israel o dia̱ma, ni̱ o kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ nela̱babe, ni̱ defe̱i̱do fima̱maba hobo͡u yode tobou. 36 Ni̱ tewe, sadebe su̱do mei degeli mei, kelege o Teudas e̱ hagua, a̱me hiye o, a̱no͡u be hu̱bo͡u yode tobou. Kege tobo͡u mo͡u, o 400 saga̱i̱ kege kedia̱ e̱moko͡u damale̱yodele i. Ke̱no͡u si o tae e̱ woumo͡u tolo i. Tolo imo͡u, o e̱moko͡u damale̱yodele i kedia̱ne kama fosigei. Dabai e̱ degelamo͡u degeibe, mo͡u mei degei. 37 Habage kelege, gamani o kedia̱ o sasa̱i̱ hu̱ solo͟͡u imo͡u, Galili o Judas e̱ hagua̱ tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ ta̱ dulo sesele i. Dia̱ e̱ sesele ya biyama, gamani o kedia̱ igile mugulamo͡u degele i. Ke̱no͡u si o ke̱ne o tae woumo͡u tolo i. O e̱moko͡u damale̱yodele i o kedia̱ne kama fosigei. 38 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ifi ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ o ko͟͡udia̱me to͡u fogo͡u ba fogo͡u imabeedili. Yobe, dia̱ dabai ke̱ degelibe dio͟͡u die fi̱yeno͡u degeibabe, dabai ke̱me ile kasaga̱i̱ degele. 39 Ke̱no͡u si dabai ke̱me Godi yo͟͡u tobo͡u mo͡u degeli debabe, ni̱ge dia̱me ta akogulo saga̱i̱ mei. Kegeligi, ni̱ Godiko͡u biya iye.

Gamalielha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, kansole o kedia̱ ke̱ dulomo͡u, 40 ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u, dofo͡u ye wala i. Dofo͡u ye wala imamo͡u, kuolo͡u ma̱ i, ni̱ Yesuha̱ hu̱ya ke̱ hehegie tobo͡u damabeedema, to͡u fofo͡u gueimo͡u, dia̱ fogo͡u yai. 41 Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ kansole kedia̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u yamo͡u hoho̱ degele i. Yobe, Godiha̱ge ko͡u tawai, dia̱me Yesuha̱ dowoye hagi̱ mala̱ba, nele̱do dege tafalagualebe tefeidadei. 42 Sawisiei olo͡u fe̱i̱, dia̱ Godiha̱ ta̱ hehegile idibe, Godiha̱ moso̱ kekaimidu fologa hehegile idi. Haba ya, o sasa̱i̱ kedia̱ moso̱ tano͡u tano͡u yane ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u suluguadi. Dia̱ hehegile idi ta fogo͡u le ili mei, Yesu e̱me Godiha̱ makai o Kelesuyode tobolo͡u mo͡u hehegile idi.

6

Damale̱yodei o kedia̱ o olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege maka degei, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ dogo͡u gumabadomo͡u

1 Kelegebe, Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱me su̱do degei. Dia̱ olo͡u fe̱i̱be o hu̱ti Juda oye, ke̱no͡u si o ilo kelebe Grik ta̱e tobolo͡u idi, haba ilo kelebe Hibru ta̱e* tobolo͡u idi. Kegemo͡u, o Grik ta̱e tobolo͡u idi o kedia̱ge o Hibru ta̱e tobolo͡u idi o kedia̱moko͡u be dafamo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, ni̱ge nale̱ mei o kedia̱me ko͡u dogo͡u gulo idiye, ke̱no͡u si ei kuei sobo͡u kedia̱me ni̱ge ta dogo͡u gulo idiyo mei. 2 Kegei kaha̱ degemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ haguisoumo͡u, haguasieimo͡u, dia̱moko͡u tobou, eibe Godiha̱ ta̱ hehegiedi ke̱ fogo͡u ba, nale̱ fidi dabai ke̱ degeibabe, do̱u̱do mei. 3 Mogo dia̱ma, ni̱ o dioyosi kege ni̱ dala duo kile kama. O koyobe o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o, Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ to͡u mo͡u, e̱ tawagai do̱u̱do dala, o kegele i kedia̱no͡u nale̱ fidi dabai ke̱ degemabeedema maka degema. 4 Eiyo͡u ge sawisiei olo͡u fe̱i̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u ba, Godiha̱ ta̱ hehegielamo͡u yode tobou.

5 Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hoho̱bolo͡u i. O dioyosi kege makama̱i̱be, dia̱ o Stivenbuko͡u makama̱i̱. E̱me nele̱do dege damale̱yodei o, Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ tou dala. Tabe o Filipbo͡u, o Prokorusbo͡u, o Nikanorbo͡u, o Timonbo͡u, o Parmenasbo͡u, o Nikolasbo͡u. O Nikolas e̱ sabe Antiok. O ke̱me Juda o meiye, ke̱no͡u si e̱me Juda o kedia̱ egei dudi o. 6 O kedia̱me damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u wo͡u ma youmo͡u, dia̱ die widileto͡u dobogo͟͡u dogoguomo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u i, o kedia̱me nale̱ file dabai ke̱ degemabadomo͡u.

7 Kegemo͡u, Godiha̱ ta̱be sa Jerusalem kilebe olo͡u fe̱i̱ tefei. Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ su̱do Yesuha̱ dabai degedi o degele hobogo͡u mo͡u, olo͡u fe̱i̱ su̱do degei. Mogo͡u du daladi o su̱do kedia̱ne Godiha̱ ta̱ dulomo͡u, damale̱yodele i.

Juda o kedia̱ o Stiven ta̱ sa i

8 O Stiven e̱me Godiha̱ habagugueguo, nele̱ ne̱i̱mo͡u, o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u goumo͡u duguo kesigile i. 9 Ke̱no͡u si o ilo kedia̱ haguasiemo͡u, e̱moko͡u ta̱e biya i. O kedia̱me afu fisimo͡u dabai degedi ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, bologua̱do dalaguali, dio͟͡uno͡u diesofe̱i̱ egei gehe̱ dudi. O kedia̱me Juda oye, ke̱no͡u si die sa hiyedobe sa Sairinibo͡u sa Aleksandriabo͡u. Haba ilo kelebe sa Silisia duo kile sa sabo͡u, haba sa Esia duo kile sa sabo͡u kele tie o. 10 O kedia̱ Stivenko͡u ta̱e biya imo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, Stiven e̱ tawagai do̱u̱do kaha̱ degeimo͡u, o kedia̱ e̱me gabali mei. 11 Kegemo͡u, dia̱ o ilo kedia̱moko͡u amafe̱i̱ wo̱mogo͡u mo͡u, ni̱ge ko͡u gue tobo͡u mabeedei, eige Stivenha̱ge Mosesbo͡u Godibo͡u dilie huyafe̱i̱ degelamo͡u tobo͡u mo͡u dulo iyodemabeede tobolo͡u i. 12 O ilo kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Stivenha̱ degeli mei ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ogo͡u ga tobolo͡u i. Haba odo odobo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i obo͡u kedia̱ne ogo͡u gai ta̱ ke̱ dulomo͡u, gofo͟͡u degemo͡u, e̱ tolo͡u ma̱mo͡u, kansole o kedia̱moko͡u tolo͡u ya fologai. 13 E̱ tolo͡u fologamo͡u, dia̱ o ilo kele makama̱mo͡u, ta̱ sai koko͡u ge e̱ degeli mei ke̱ ta̱e ogo͡u gano͡u tobo͡u mabeedele i. Ta̱ ke̱ dulomo͡u, o kedia̱ ko͡u gue tobou, sawisiei olo͡u fe̱i̱ ei dudibe, o kaha̱ge Godiha̱ moso̱bo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u koko͡u bo͡u basia tobo͡u mo͡u dulo idiyode tobolo͡u i. 14 Damale̱do, eige e̱ sa Nasaret o Yesuha̱ge Godiha̱ moso̱ ko͟͡u makomaba, haba Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ dimoko͡u ne̱i̱ ke̱ne igile muguoba, ta̱ gehe̱ ke̱ hehegileyode tobo͡u mo͡u dulo i. 15 Ogo͡u gai ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, kansole o olo͡u fe̱i̱ kele duwogua kedia̱ e̱moko͡u masele iligi dugube, e̱ midiho̱be hoho̱ hiyedo, e̱sol o midiho̱ saga̱i̱ degeimo͡u dugulo i.

7

Stivenha̱ kansole o kedia̱moko͡u egei tobou

1 Kegemo͡u, mogo͡u du daladi hiye oha̱ Stivenko͡u yodu, o kedia̱ ta̱ ko͟͡u tobolo͡u ilibe de damale̱, ha gulokou? 2 Stivenha̱ tobou,* mogo dia̱ma, aye dia̱ma, ni̱ duma. Afu kelege, di ko͡u guai o Abraham e̱ sa Mesopotemiako͡u duwei, sa Haranko͡u ili mei, you kelegebe, Godi, e̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u hiyedo, e̱ hagua tama̱ degemamo͡u, 3 Abrahamko͡u ko͡u gue tobou,

Na̱ ne̱ sabo͡u ne̱ hu̱tibo͡u de to͡u fogo͡u ba, sa a̱ na̱moko͡u hegile koko͡u fogo͡u iyede tobou. Stat 12:1

4 Kegemo͡u, Abrahamha̱ sa Kaldia* o sasa̱i̱ kedia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, e̱ aye dilie sa Haranko͡u fogo͡u yai. Fologa dalaguali, e̱ aye tolo imo͡u, Godiha̱ haguayede tobo͡u mo͡u, e̱ hagua, sa ni̱ dalagua kuoko͡u fele̱i̱. 5 Fele̱i̱mo͡u, Godiha̱ e̱moko͡u aso͡u kolo ta ka neli̱ mei, e̱me aso͡u kolo meido. Ke̱no͡u si Godiha̱ sa ko͟͡ume olo͡u fe̱i̱do e̱moko͡u nele̱yodema makama̱mo͡u ko͡u gue tobou,

A̱ sa ko͟͡ume na̱bo͡u, ne̱ soso͡u bo͡u, ne̱ habage hagua̱ ilebo͡u ni̱moko͡u ne̱i̱ba, ni̱ sa kuoko͡u haguasie tofolo͡u ileyode tobou. Stat 17:8

Abraham e̱me dihi mei kelege, Godiha̱ ta̱ ke̱ kuhe tobou. 6 Godiha̱ Abrahamko͡u be ko͡u gue tobou,

Ne̱ soso͡u, ne̱ habage hagua̱ ile kedia̱me aso͡u sabeko͡u ya dalaguali, fisiba dabai degele ile. Fisiba dabai degele iba, sa obo͡u kedia̱ dia̱ makomo͡u iligi, sadebe olo͡u fe̱i̱ 400 kege mei degele. 7 Ke̱no͡u si ni̱ fisiba dabai degele kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me a̱ sa obo͡u kedia̱moko͡u nele̱yode tobou. Kegeiba, ne̱ habage hagua̱ ile kedia̱me aso͡u sa ke̱ to͡u fogo͡u haguasie fele̱gaba, sa kuoko͡u ma̱ dabai degele ileyode tobou. Stat 15:13-14

8 Kegemo͡u, Godiha̱ Abrahamko͡u mogo degedi midiho̱ ta hegieba, ni̱ o sisigo̱ olo͡u fe̱i̱ kolo diafigima, dia̱me mayo͟͡u ma̱ biyodema kege makama̱mabeede tobou. Abrahamha̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ sasa̱i̱ha̱ dihi Aisak mala̱ fele̱i̱mo͡u, sawisiei olo͡u fe̱i̱ dimayosi kege mei degeimo͡u, Abrahamha̱ dihi Aisakha̱ kolo diafou. Kolo diafo͡u mo͡u, habagedo, Aisakha̱ sasa̱i̱ kaha̱ dihi Jekop mala fele̱i̱. Mala̱ fele̱i̱mo͡u, habage Jekopha̱ sasa̱i̱ dia̱ne dihi olo͡u fe̱i̱ 12 kege mo͟͡uma fele̱gai. O kedia̱me di hu̱ti yodo.

9 Kegemo͡u, di ko͡u guai o kedia̱ die mala̱ Josepko͡u kona degemo͡u, o ilo kedia̱moko͡u sesegu, fisiba dabai degeyadomo͡u. Sesegumo͡u, o kedia̱ Josep wolo͡u, sa Isipko͡u yai. Ke̱no͡u si Godiha̱ Josep dogo͡u guo delei. 10 Godiha̱ dogo͡u gumo͡u, Josep e̱ hagi̱ olo͡u fe̱i̱ mei degei. Godiha̱ e̱moko͡u tewe hiyedo ne̱i̱mo͡u, e̱ Isip kedia̱ hiye o ke̱bo͡u de ta̱ koumo͡u, o kaha̱ e̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, makamo̱u̱mo͡u, e̱ gamani dabai degeligi, sa Isip kile bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia daladi.

11 Kegemo͡u, sa Isipbo͡u sa Kenanbo͡u kile hegie hiyedo hagua kogumo͡u, o sasa̱i̱ hagi̱ hiyedo degele i. Di ko͡u guai o kedia̱ne nale̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele i. 12 Ke̱no͡u si o Jekop e̱ sa Isipko͡u nale̱ dalayode tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, e̱ di ko͡u guai o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, dagado yamo͡u, nale̱ mo͟͡uma haguasiei. 13 Haba tage ya fologoumo͡u, Josepha̱ e̱ eye̱ dia̱moko͡u a̱me Josepyode tobou. Isip o sasa̱i̱ kedia̱ hiye o kaha̱ne Josepha̱ e̱ soso͡u dia̱me dalayodele imo͡u dulo tawai. 14 Ke̱ dulomo͡u, Josepha̱ e̱ aye Jekopbo͡u, e̱ soso͡u ilo kelebo͡u olo͡u fe̱i̱ 75 kege kedia̱ haguamabeedemamo͡u ta̱ tobo͡u ma dogogu. 15 Kegemo͡u, Jekop e̱ sa Isipko͡u ile dalali tolo i. E̱ sisigo̱, di ko͡u guai o kedia̱ne olo͡u fe̱i̱ tofigile hobogou. 16 Tofigile hobogo͡u mo͡u, habagedo, di ko͡u guai o ilo kele tofigiei olo͡u fe̱i̱ mo͟͡uma haguasiemo͡u, sa Sekemko͡u wida i. Widai sa ke̱me, afudo Abrahamha̱ o Hamor hu̱ti kedia̱ sa ke̱ e̱ seleye ko͡u tiga mo̱u̱.

17 Ta̱ Godiha̱ Abrahamko͡u ko͡u tobou ke̱me damale̱do tama̱ degele hafe̱i̱ degeimo͡u, kelege di Israel o sasa̱i̱ne sa Isipko͡u su̱do degei. 18 Di Israel o sasa̱i̱ su̱do degeimo͡u, sa Isip hiye o ta hagua̱ tofou. Hiye o kaha̱ge Josepbe ta tewe mei. 19 Sa Isip hiye o kaha̱ di ko͡u guai o kedia̱ ogo͡u gama, o sasa̱i̱ makolamo͡u, dihi die̱fe̱i̱ tofigieyadomo͡u, aye adio͡u kedia̱moko͡u dihi die̱ mo͟͡uma hebesemabeeede tobou. 20 Kelegebe, Mosesha̱ adio͡u ha̱ dihi Moses mala̱ fele̱i̱. Godiha̱ dugube, dihi ke̱me bolofe̱i̱do. Mala̱ fele̱i̱mo͡u, e̱ aye dilie dihi ke̱ hebele fileli̱ mei, dilo͡u dilie moso̱ko͡u fofolo͡u dalali, oguo kamadia kege mei degei. 21 Oguo kamadia kege mei degeimo͡u, dilie dihi ke̱ a̱i̱ko͡u dogogu dalamo͡u, sa Isip hiye o kaha̱ sasa̱i̱ dihi kaha̱ sulugi dihi ke̱ duguomo͡u, e̱ moso̱ko͡u mala̱ ile, fofolo͡u gi, hiye degei. 22 Moses e̱me soko͡u lo͡u duwoli, Isip o kedia̱ tawagai ke̱ e̱ olo͡u fe̱i̱ mo̱u̱. E̱me ta̱ nele̱do dege tobo͡u di o, dabaine nele̱do dege degedi.

23 Kege dalali, Mosesha̱ e̱ sadebe olo͡u fe̱i̱ 40 kege mei degeimo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ o Israel o kedia̱moko͡u ileyodema i. 24 E̱ ilemo͡u dugube, Isip o taha̱ Israel o ta woumo͡u duguomo͡u, e̱ yogoha̱ dowoye Isip o ke̱ woumo͡u tolo i. 25 E̱ tawaibe, e̱ mogo dia̱ge Godiha̱ degeiye e̱ dia̱ dogo͡u guloyode tawale iliyade tawaiye, ke̱no͡u si dia̱ ta tawale ili mei. 26 Tiei sabiyoumo͡u, e̱ iligi dugube, Israel o bolo̱u̱ ta biya imo͡u dugu. Duguomo͡u, biyolu ke̱ akogulamo͡u tobou, nelebe eye̱ mala̱. Kagemo͡u nele nolo͡u sie makolo iya? de yodu. 27 Ke̱no͡u si o e̱ yogo walamo͡u degeli kaha̱ Moses ka fila̱mo͡u tobou,

Na̱me o koyoha̱ makaiye, hiye o degemamo͡u, ei ta̱ souya?

28 Na̱ i Isip o wei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, na̱ a̱ne kege walamo͡u degeli? Kisim Bek 2:14

29 Mosesha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, kama folo ile, sa ta o Midianko͡u delei. Dalali, e̱ sasa̱i̱ hulomo͡u, o dihi bolo̱u̱ kege mo̱u̱.

30 Kegemo͡u, Moses e̱ dalali, sadebe 40 kege mei degeimo͡u, ilemo͡u, sa hebe mei mihi̱no͡u sa, bito̱u̱ Sainai hafe̱i̱ dege dala koko͡u ge, e̱sol o taha̱ e̱moko͡u tama̱ degeimo͡u dugu. E̱ tafalali dugube, hebe huyadefe̱i̱ taha̱ goya ke̱ olo͡u fe̱i̱ dou wobolo͡u imo͡u, e̱sol o kaha̱ dou i kaha̱ duo kile tafalamo͡u dugu. 31 E̱ ke̱ degeli ke̱ duguomo͡u, fi̱ hiyedo ma̱i̱. E̱ ile, hafe̱i̱ dege dugulamo͡u degeimo͡u, Hiye Oha̱ ko͡u gue tobo͡u mo͡u du,

32 A̱me ne̱ ko͡u guai o kedia̱ Godi. Damale̱do, a̱me Abrahamha̱ Godi, Aisakha̱ Godi, Jekopha̱ Godi. Kisim Bek 3:6

Mosesha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, gue̱ degemo͡u dio koulugi koko͡u ta maseli mei. 33 Kegemo͡u, Hiye Oha̱ e̱moko͡u haba tobou,

Na̱ ne̱ tamaka tigiga. Yobe, sa na̱ tafala ko͟͡ume ma̱ sano͡u. 34 A̱ dugulube, Isip o kedia̱ge ma̱ Israel o sasa̱i̱ makolo imo͡u dugulu. A̱ ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱ gosolo uwo dulu kaha̱ degemo͡u, a̱ dia̱ dogo͡u gulamo͡u migile dala kuhe̱. Kegei degemo͡u, na̱ sa Isipko͡u iyede tobou. Kisim Bek 3:5, 7-8, 10

35 O ke̱me Moses. Afu e̱ mogo dia̱ e̱me tobeko͡u muguomo͡u ko͡u gue yodulo i,

Na̱me o koyoha̱ makaiye, hiye o degemamo͡u, ei ta̱ souya? Kisim Bek 2:14a

Moses e̱me Godiha̱ hiye o degeba, Israel o kedia̱ mamo͟͡uyede tobou. E̱sol o hebe douye wobolo͡u kodu tama̱ degeimo͡u dugu kelege Godiha̱ e̱moko͡u kege tobou. 36 Kege tobo͡u mo͡u, e̱ fogo͡u hagua, Israel o sasa̱i̱ sosogo͡u, sa Isip to͡u fogo͡u fogo͡u haguasiei. E̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u goumo͡u duguomo͡u kesigile ibe, e̱ sa Isipbo͡u, dawala We̱i̱ Degeibo͡u,* haba hebe mei mihi̱no͡u sabo͡u koko͡u e̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gamo͡u sulugi, sadebe olo͡u fe̱i̱ 40 kege mei degei. 37 O ke̱me Moses. E̱ Israel o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou,

Godiha̱ o ta makalebe, e̱ ni̱ o habage haguale̱ ta makale. O ke̱me nebe a̱no͡u tefei, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o degeleyodei. Lo 18:15

38 Di ko͡u guai o kedia̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u dalaguali, Mosesha̱ bito̱u̱ Sainaiko͡u felei. Foloumo͡u, e̱sol o ta kaha̱ Godiha̱ ta̱ e̱moko͡u hehegie tobou. Ta̱ ke̱no͡u be e̱ di ko͡u guai o kedia̱moko͡u ne hehegie tobou. Haba dimoko͡u ne tobolo͡u dala kuhe̱. Ta̱ ke̱me ta mei degele mei, yo͟͡u kegeno͡u dalale.

39 Ke̱no͡u si di ko͡u guai o kedia̱ge Mosesha̱ ta̱be ta dulo ili mei. Dia̱ e̱ tobeko͡u muguomo͡u, sa Isipko͡u boholo͡u ma̱ ile saga̱i̱ degele i. 40 Dia̱ o Aronko͡u * ko͡u gue tobolo͡u i,

O Moses, sa Isipko͡u ge di wo͡u ma haguei ke̱me kagelou? Eige ta tawaiyo mei. Kegei kaha̱, na̱ ei godi ilo kele milo͡u gamaba, ei sosogo͡u ba iyede tobolo͡u i. Kisim Bek 32:1

41 Kelege, dia̱ ogo͡u gai godi ta wai bulumakou dihi sa̱ dege igiye milo͡u mamo͡u, gali sile nele̱mo͡u, die ogo͡u gai godi kaha̱ hu̱ hebele foguo, hoho̱bolo͡u i. 42 Ke̱no͡u si, Godiha̱ dia̱ tobeko͡u mugumo͡u, dia̱ge aso̱bo͡u oguobo͡u kuidiho̱bo͡u koko͡u no͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u mo͡u, die dabai ke̱no͡u degele idi. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ke̱ tobolo͡u idi ke̱ die kuguo koko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Israel o dia̱ma, ni̱me hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u sulugualibe, sadebe olo͡u fe̱i̱be 40 kege kelege, ni̱ wai sipsipbo͡u, gali ilo kelebo͡u de woma sidibe, ni̱ a̱moko͡u sima nele̱ idi? Kegeli mei, ni̱ a̱moko͡u sima nele̱ idiyo mei. 43 Ni̱ ogo͡u gai godi Molekha̱ falai moso̱ ke̱ hebema suluguadi. Ogo͡u gai godi Refanha̱ kuidiho̱ figisa ke̱ne ni̱ hebema suluguadi. Damale̱do, ni̱ ogo͡u gai godi figisa ke̱ milo͡u gamamo͡u, yubu sugulo fiyamo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱ igiseiba, ni̱ ni̱o͡u ni̱ sa to͡u fogo͡u fogo͡u ile, aso͡u sa Babilon figi iloko͡u dalaleyode tobou. Amos 5:25-27

44 Afudo, di ko͡u guai o kedia̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u deleibe, dia̱ Godiha̱ falai moso̱ ke̱me dia̱bo͡u de delei. Falai moso̱ ke̱me Godiha̱ kuolo͡u ta̱ dala kaha̱ moso̱. O kedia̱ moso̱ ke̱ togolo ibe, Godiha̱ Mosesko͡u tobo͡u mo͡u du saga̱i̱ ke̱no͡u tefelemo͡u togolo i. Damale̱do, Godiha̱ Mosesko͡u hegimo͡u dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele togolo i. 45 Dia̱ Godiha̱ falai moso̱ ke̱ togoma, die sisigo̱ dia̱moko͡u ne̱mo͡u haguasiligi, o Josuaha̱ di ko͡u guai o kedia̱ sosogo͡u mo͡u, dia̱ falai moso̱ ke̱ hebema haguasiei. Godiha̱ ho o ko͡u le afu deleiguei ke̱ igiseimo͡u, dia̱ sa ko͟͡u mala̱mo͡u, falai moso̱ ke̱bo͡u de mala̱ haguasie fele̱gai. Fele̱goumo͡u, falai moso̱ ke̱ ko͡u le kegeno͡u dalali, Devitha̱ hagua̱ hiye o degei. 46 Devitbe Godiha̱ habaguguegu dala. E̱ Jekopha̱ Godiha̱ moso̱ ta togoloyodema diho̱ baga̱ tobou. 47 Ke̱no͡u si Devit e̱ Godiha̱ moso̱ ke̱ ta tegeli mei, e̱ dihi Solomonha̱ tegei.

48 Ke̱no͡u si Damale̱do Godi e̱me moso̱ oe tegei kodu daladiyo mei. Kegei ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ge ko͡u gue tobou,

49 Hiye Oha̱ ko͡u gue tobou, hebenibe a̱ duwodi sa. A̱ kuoko͡u duwoli, ni̱ wolo͡u daladi. Sa sibige̱ko͡u be a̱ abogo͟͡u muguo tofogo͡u duwo. Kegei kaha̱ ni̱ge ma̱ moso̱ kagei ke̱ tagalamo͡u? A̱me kili̱ya misiholo duwolo? 50 Bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me a̱ mayo͟͡uno͡u milo͡u gaiyode tobou. Aisaia 66:1-2

51 Stivenha̱ kansole o kedia̱moko͡u haba tobou, ni̱me dulo idiyo mei o. Ni̱me aso͡u sa o sa̱ degei, ni̱ kihiyo̱u̱be tefegai dala. Ni̱me Godiko͡u damale̱yodele ili mei o sa̱ degei, ni̱ fi̱ne toto͡u degele ino͡u. Ni̱me ni̱o͡u ni̱ ko͡u guai o kedia̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefeli, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ta̱ dulo idiyo mei. 52 Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me makolo idi. Damale̱do, Midiho̱ Do̱u̱do ke̱no͡u Degedi O hagualeyodele imo͡u, ni̱ ko͡u guai o kedia̱ dia̱ wala imo͡u tofigile idi. Habage, e̱ hagumo͡u ne, ni̱ge e̱me ho o kedia̱moko͡u sesegumo͡u, wala imo͡u tolo i. 53 Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me e̱sol o kedia̱ ni̱moko͡u ko͡u ne̱i̱ye, ke̱no͡u si ni̱ge ta̱ ke̱me ta dulo sesele idiyo meiyode tobou.

O kedia̱ Stiven igiye wala imo͡u tolo i

54 Kansole o kedia̱ Stivenha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, me̱ tiliga i. 55 Ke̱no͡u si Stiven e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ to͡u mo͡u, agudileto͡u daladugube, Godiha̱ hoho̱ hebenito͡u dalamo͡u dugu. E̱ dugube, Yesube Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u tafalamo͡u dugu. 56 E̱ ke̱ duguomo͡u tobou, ni̱ duguma. Hebeni a so͟͡ugou dalamo͡u, O Kedia̱ Dihi e̱me Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u tafalamo͡u a̱ duguluyode tobou.

57 O kedia̱ge Stivenha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u, hili̱gedo tige̱ fuamo͡u, die kihiyo̱u̱ tefele ima, e̱moko͡u fo̱u̱kua yamo͡u, e̱ tolo͡u ma̱ i. 58 Dia̱ e̱ tolo͡u mo͡u wolo͡u, sa kaha̱ figiko͡u yamo͡u, igiye wala i. E̱ ta̱ sai o kedia̱ die yukuei sasado ke̱ digima, o gisiai ta, e̱ hu̱be Sol, dia̱ Solha̱ tafala hafe̱i̱ koko͡u yukuei ke̱ dogogule i. 59 Igiye wala imo͡u, e̱ ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou, Hiye O Yesu, na̱ge ma̱ fi̱ mo͟͡uyedei. 60 E̱ yubu sugulo fiya duwoli, nele̱do dege tobou, Hiye O, midiho̱ kasaga̱i̱ ko͟͡u milolo͡u ili kaha̱ hebe ke̱me, na̱ge dia̱moko͡u hobo͡u ne̱dayede tobo͡u mamo͡u, e̱ kuhe tolo i.

8

1 O Solha̱ Stiven wala ibe do̱u̱doyode tawai.

Sol e̱me damale̱yodei o sasa̱i̱ makodi o

Sawisiei, o kedia̱ Stiven wala i kelegebe, sa Jerusalem tie o kedia̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ yomogo͡u makomo͡u i. Makomo͡u imo͡u, damale̱yodele i kedia̱ kama fosige ya, sa Judiabo͡u sa Samariabo͡u keleya ke̱ ya deleiguei. O ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱no͡u si fosigili mei, sa Jerusalemko͡u kile deleiguei. 2 Hagi̱ ke̱ duguomo͡u, egei dudi o ilo kedia̱ Stiven tei widamamo͡u, e̱ sihou hiyedo gosolo i. 3 Ke̱no͡u si Solha̱ne damale̱yodei o sasa̱i̱ makolamo͡u ile, die moso̱ tano͡u tano͡u folo gisigima ile, didio̱ degedi.

Sa Judiabo͡u, sa Samariabo͡u keleya ke̱, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u suluguei

(Ta̱ Hiye 8:4–12:25)

O kedia̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ Samariako͡u tobolo͡u i

4 O sasa̱i̱ kama fosigei kedia̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ yai. Yamo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u suluguei. 5 O Filip e̱ne sa Samariako͡u ilemo͡u, sa kaha̱ duo kile sa ta ile felei. Folomo͡u, e̱ Godiha̱ makai o Kelesuha̱ degei ke̱ hehegiemo͡u siei. 6 Hehegiemo͡u sulugi, midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ne milo͡u goumo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ duguomo͡u, e̱ ta̱ tobo͡u mo͡u be dia̱ge kihiyo̱u̱ dogoguo, defe̱i̱do dulo idi. 7 Yobe, Filipha̱ duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o su̱done duo kasaga̱i̱ igiseimo͡u, go͡u gua̱ma fosigeimo͡u dugulo idi. O su̱do abogo͟͡ubo͡u dobogo͟͡ubo͡u kasaga̱i̱ degele i ke̱ne bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele imo͡u dugulo idi. 8 Sa ke̱ tie o kedia̱ kegei ke̱ duguomo͡u, hoho̱ hiyedo degele i.

9 Sa kelebe o ta delei, e̱ hu̱be Saimon. E̱me ho͡u milo͡u gadi o. Afudo kege milo͡u gamo͡u iligi, kegeno͡u delei. Sa Samaria o sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duguomo͡u be, fi̱ hiyedo ma̱ idi. E̱ yo͟͡usie hiye degemo͡u, 10 ho͡u kege milo͡u goumo͡u, o hu̱bo͡u obo͡u, o hu̱bo͡u mei obo͡u kedia̱ e̱ ta̱ dulomo͡u tobo͡u mo͡u iligi, Godiha̱ nele̱, di Nele̱ Hiyedoyodele idi ke̱me o ko͟͡ubo͡u de dala kuhe̱yode tobolo͡u i. 11 Damale̱do, o kedia̱ e̱ ta̱ defe̱i̱do dulo idi. Yobe, afudo ho͡u kegeno͡u milo͡u goumo͡u duguo kesigile idi kaha̱ degeimo͡u. 12 Ke̱no͡u si Filipha̱ haguamo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ ta̱ ke̱no͡u dulo i. Filipha̱ Godiha̱ dia̱ wolo͡u dalaleyodema, Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ tobo͡u mo͡u, o kedia̱bo͡u haba sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de damale̱yodele imamo͡u, fafeleya tofolo͡u i. 13 Saimon e̱ne damale̱yodemamo͡u, fafeleya tofou. E̱ Filipbo͡u de sulugi, Filipha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ su̱do milo͡u goumo͡u duguomo͡u e̱ fi̱ hiyedo ma̱i̱.

14 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ sa Jerusalemko͡u dalaguali dube, sa Samaria o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ ta̱ dulomo͡u damale̱yodele iliyodeimo͡u dulomo͡u, Pitabo͡u Jonbo͡u tobo͡u mo͡u, dilie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u yai. 15 Dilie ya fologamo͡u, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ sa Samaria o sasa̱i̱ kedia̱ to͡u yadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i. 16 Yobe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱me ta to͡u li mei delei kaha̱. Dia̱ fafeleya tofolo͡u ibe, Hiye O Yesuha̱ hu̱ya ke̱no͡u fafeleya tofolo͡u i. 17 Kegemo͡u, Pitabo͡u Jonbo͡u dilie diho̱ baga̱ tobo͡u mamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dobogo͟͡u dogogumo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia̱ to͡u mo͡u i.

18 Kegemo͡u, Saimonha̱ dilie dobogo͟͡u dogogumo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tolo͡u hobogo͡u mo͡u duguomo͡u, e̱ sele ta diliemoko͡u mala̱ haguamo͡u tobou, 19 nele dede̱i̱ ke̱ a̱moko͡u ne ne̱ma. Kegeiba, a̱ne o tako͡u dobogo͟͡u dogoguba, o ke̱ne Duo Bolofe̱i̱ha̱ tolo͡u yode tobou.

20 Ke̱no͡u si Pitaha̱ ko͡u gue tobou, na̱me ne̱ selebo͡u de makoloyodei. Na̱ge Godiha̱ solo͡u do ne̱di ke̱me seleye mamo͟͡udiyade tawai, ke̱no͡u si ke̱me seleye mo͟͡udi bi meido. 21 Godiha̱ dihi̱le koko͡u be ne̱ fi̱be do̱u̱do mei kaha̱ degemo͡u, ele dabai ko͟͡u degelibe, na̱bo͡u degele mei. 22 Na̱ fi̱ boholo͡u ba, ne̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba, Hiye Oko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u basi, e̱ ne̱ fima̱i̱ kasaga̱i̱ ke̱ gebe meiyodele saga̱i̱. 23 A̱ kege tobolo͡u kaha̱ yobe a̱ge na̱me kona degeimo͡u duguluyodei. Ne̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge na̱me didio̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefei dalamo͡u duguluyode tobou. 24 Saimonha̱ tobou, nele Hiye Oha̱ a̱ habagugueguyadeba diho̱ baga̱ tobo͡u ma, nele tobou kaha̱ge a̱moko͡u hagua koguye domo͡u.

25 Kegemo͡u, dilie egei tobolo͡u iligi, Hiye Oha̱ degeimo͡u dugu ke̱ hehegie tobolo͡u i. Tobolo͡u imamo͡u, sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ haguasiei. Haguasiligi, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa Samaria duo kileya ke̱ tobo͡u mo͡u haguasiei.

Filipha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa Itiopia o ta koko͡u hehegie tobou

26 Kegemo͡u, Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ Filipko͡u ko͡u gue tobou, na̱ ko͡u le to͡u fogo͡u ba dolo͡u gi, sa Gasako͡u yadi a, sa Jerusalemko͡u ge hebe mei mihi̱no͡u sa duoya ke̱ idi koko͡u folo. 27 Filipha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u iligi, ali duo kelege sa Itiopia o ta gelegu. O ke̱me gamani o, sa Itiopia dia daladi sasa̱i̱ Kandasiha̱ gamani hiye o, gamani sele olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia daladi. O ke̱me sa Jerusalemko͡u hagua, diho̱ baga̱ tobo͡u mamo͡u, boholo͡u ma̱ imo͡u dugu. 28 Sa Itiopia o kaha̱ e̱ sabeko͡u boholo͡u ma̱ ibe, kalo͡u wai hosye gisigama idiya ke̱ i. E̱ tageto͡u duwoli, kuguo habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ nala̱i̱ ke̱ husolo͟͡u duwei. 29 O ke̱ imo͡u duguomo͡u Duo Bolofe̱i̱ha̱ Filipko͡u tobou, na̱ ileba, kalo͡u ke̱ hafe̱i̱ dege iyedei. 30 Filipha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, fo̱u̱kua ile hafe̱i̱ degemo͡u dube, o ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ kuguo nala̱i̱ ke̱ huso͟͡umo͡u dulomo͡u, e̱ ko͡u gue yodu, ta̱ na̱ husolo͟͡u kaha̱ sibige̱be na̱ de tawali? 31 O kaha̱ tobou, o tae a̱moko͡u tobo͡u ho fogo͡u babe, sibige̱be a̱ ta tawale meiyodei. Filipko͡u haba tobou, na̱ kalo͡u tageto͡u fele̱ duwoba da imebeede tobou.

32 Kuguo o kaha̱ husolo͟͡u ke̱me ko͡u gue nala̱i̱ dala,

E̱me wai sipsip walamo͡u mala̱ imo͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, e̱ ta tali̱ mei. Haba wai sipsip dihi, oe e̱ towe kagimo͡u ne, e̱ ta ta̱diyo mei ke̱ saga̱i̱no͡u tefei. 33 O kedia̱ e̱ mabo͡u saga̱i̱ dege ta̱ sa ibe, ta̱ do̱u̱do ta̱ sali mei. Haba e̱me e̱ soso͡u bo͡u mei o kaha̱ degemo͡u, oe e̱ soso͡u dia̱ degele idi kaha̱ ta̱ ta susulo tobolo͡u saga̱i̱ mei, oe e̱ wala imo͡u tolo i. E̱me sa sibige̱ kuoko͡u be ta dala mei. Aisaia 53:7-8

34 Kegemo͡u, kuguo nala̱i̱ ke̱ huso͟͡umamo͡u, hiye o kaha̱ge Filipko͡u yodu, mogoya, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ge koyoha̱ degei ke̱ tobolo͡u mo͡u nala̱i̱? Haba, e̱ yo͟͡u degei ke̱ nala̱i̱, ha o tae degei ke̱ nala̱i̱? de yodu. 35 Kege yodumo͡u, Filipha̱ e̱moko͡u kuguo kaha̱ ta̱ koko͡u ge yomogo͡u hehegie tobo͡u mo͡u iligi, Yesuha̱ degei ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ tobou. 36-37 O bolo̱u̱ ke̱dilie kalo͡u ya ke̱ iligi, to̱ ta duguomo͡u, sa Itiopia o kaha̱ge Filipko͡u tobou, to̱ ko͟͡u dugu. Na̱ a̱ de fafeleya degele? de yodu.

38 Kegemo͡u, e̱ kalo͡u mala̱ siadi o koko͡u kalo͡u dogoguyede tobou. Dogogumo͡u, dilie ta̱leko͡u mulo̱mo͡u, Filipha̱ e̱me fafeleya degei. 39 To̱ ke̱ to͡u fogo͡u fologoumo͡u, kelegeno͡u Hiye Oha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ Filip mala̱ fogo͡u imo͡u, e̱ge Filip haba ta duguli mei. E̱ hoho̱ degemo͡u, kalo͡u ya ke̱ fogo͡u i. 40 Filip yo͟͡u dugube, e̱me sa Asdotko͡u tafalamo͡u dugu. Ile, sa sa olo͡u fe̱i̱ keleya ke̱ sieibe, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u iligi, sa Sisariako͡u felei.

9

Solha̱ fi̱ bohou

(Dabai 22:4-16, 26:9-18)

1 Kelegebe, o Solha̱ gofo͟͡udo degemo͡u, Hiye Oha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ woma mei degeleyode tobo͡u di. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ o mogo͡u du daladi hiye oko͡u ilemo͡u, 2 ko͡u gue tobou, a̱ sa Damaskusko͡u ile, sa ke̱ tie o sasa̱i̱, midiho̱ gehe̱ ke̱ sesele ili ke̱ dugubabe, didio̱ to͡u ma haguaba, sa Jerusalem kuoko͡u ge ta̱ saleyodei. Na̱ tawale ta̱ kaha̱ kuguo ilo kele nala̱gama, a̱moko͡u ne̱i̱ba, a̱ mo͟͡uma ile, Juda o, egei moso̱ dia dalaguadi o kedia̱moko͡u ne̱i̱ba, dia̱ne a̱ degele ke̱ tawale ile. 3 Solha̱ kuguo olo͡u fe̱i̱ ke̱ mo͟͡uma, sa Jerusalem to͡u fogo͡u, sa Damaskusko͡u fogo͡u i. Iligi, sa Damaskus hafe̱i̱ degeimo͡u, hoho̱ ta agudileto͡u ge toto migilemo͡u, e̱ sile̱ma̱i̱. 4 Sile̱mo̱u̱mo͡u, e̱ mihi̱ko͡u fiyamo͡u tilali, ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, Sol, Sol, na̱ kageimo͡u a̱ makouya? 5 E̱ yodu, Hiye O, na̱me koyo? Kege yodumo͡u, Hiye Oha̱, a̱me Yesu, na̱ a̱no͡u makodiyode tobou. 6 Ke̱no͡u si na̱ hagua̱ba, sa Damaskusko͡u folouba, o taha̱ na̱ degele ke̱ tobolo͡u yode tobou.

7 O Solbo͡u de yolu kedia̱ kesigiemo͡u, ta tali̱ mei. Ta̱ uwo ke̱ ko͡u dulo iye, ke̱no͡u si o ke̱ tolu̱ kaha̱ to͡u be ta dugulo ili mei. 8 Tali̱ mei tafalaguamo͡u, Sol e̱ hagua̱, diho̱ kusiamo͡u dugube, dugulo saga̱i̱ kegei duguli mei. Kegeimo͡u, e̱ mogo dia̱ e̱ dobogo͟͡u tolo͡u, sa Damaskusko͡u fologai. 9 Diho̱ du dege deleibe, sawisiei kamadia kege delei. E̱ nale̱ nali̱ mei, haba hue̱i̱ne ta nali̱ mei.

10 O ta, Hiye Oha̱ dabai degedi o, e̱ hu̱be Ananaias, e̱me sa Damaskus tie o. E̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u dube, Hiye Oha̱ e̱ hu̱ Ananaias de solo͟͡u haguisoumo͡u du. Dulomo͡u e̱ tobou, Hiye O, a̱me dala kuhe̱. 11 Hiye Oha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ hagua̱ma ileba, a e̱ hu̱be A Do̱u̱do ke̱ ile, o Judasha̱ moso̱ko͡u foloba, na̱ o kedia̱moko͡u be sa Tarsus o Solbe ko͡u le de dala? de yodu. O ke̱me ko͡u bo͡u gebe diho̱ baga̱ tobolo͡u dala. 12 O kaha̱ e̱ diho̱ du degei ke̱ kegeno͡u dalali, diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u dugube, o ta, e̱ hu̱be Ananaias hagua fele̱i̱mo͡u dugu. O Ananaiasha̱ e̱moko͡u haguamo͡u, e̱ haba duguyadomo͡u e̱ diho̱ko͡u dobogo͟͡u dogogumo͡u dugu.

13 Kegemo͡u, Ananaiasha̱ sima tobou, Hiye O, a̱ o su̱do kedia̱ Solha̱ ne̱ o sasa̱i̱ sa Jerusalem tie kedia̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gamo͡u hiyedo makodi ke̱ tobolo͡u imo͡u du. 14 E̱me mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ tobo͡u mo͡u hagua, o sasa̱i̱ ne̱ hu̱ hebele fogudi kedia̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u ma ile, didio̱ masaleyode tobou. 15 Ke̱no͡u si Hiye Oha̱ Ananaiasko͡u be na̱ iyede tobou. A̱ge Solbe ma̱ dabai degeyadomo͡u ko͡u makai. E̱ ileba, sa ta o sasa̱i̱bo͡u, die hiye o olo͡u fe̱i̱bo͡u, Israel o sasa̱i̱bo͡u kedia̱moko͡u ma̱ hu̱ya ke̱ egei tobo͡u mo͡u siale. 16 Ma̱ dowoye e̱ hagi̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ dugulo ke̱ a̱ge e̱moko͡u ko͡u hehegie tobolo͡u yodei.

17 Kegemo͡u, Ananaiasha̱ ile, moso̱ Solha̱ duwo koko͡u folomo͡u, e̱ dobogo͟͡u Solko͡u dogoguomo͡u tobou, ma̱ mogo Sol, Hiye O Yesu, na̱ aliko͡u gelegu kaha̱ tobo͡u mo͡u a̱ kuhe hagulu, ne̱ diho̱ haba bolo̱ degeiba duguba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ na̱ to͡u yadomo͡u yode tobou. 18 Kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u miye̱ gebe saga̱i̱ kaha̱ dogoma deleiguei ke̱ gugusoumo͡u, Sol e̱ diho̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeimo͡u, e̱ hagua̱ma ile, fafeleya tofou. 19 Fafeleya tofou mei degemo͡u, e̱ nale̱ na̱ma nele̱ degei.

Solha̱ sa Damaskusko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegie tobou

Kegemo͡u, Sol e̱ sa Damaskusko͡u huyadefe̱i̱ deleibe, Hiye Oha̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de delei. 20 E̱ kele dalali, Juda o kedia̱ egei moso̱ tano͡u tano͡u ya Yesube Godiha̱ Dihiyode tobo͡u mo͡u siei. 21 Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulo kesigiemo͡u, dio͟͡uno͡u ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡ume Yesuha̱ hu̱ hebele fogulo idi o sasa̱i̱ makodi oyodele i. Sa Jerusalemko͡u ko͡u kegema fogo͡u hagua, haba ko͡u le o sasa̱i̱ kegele i kedia̱ne didio̱ to͡u ma sa Jerusalemko͡u ile, mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱moko͡u seseguba, ta̱ salamo͡u degeli saga̱i̱yode tobolo͡u i.

22 Ke̱no͡u si Sol e̱ nele̱be hiye degeligi, Yesu e̱me Godiha̱ makai o Kelesuyodema tama̱do hehegie tobo͡u mo͡u, Juda o, sa Damaskus tie kedia̱ dulo kesigiemo͡u, ta ta̱ ili mei.

Juda o kedia̱ gofo͟͡u degele imo͡u, Sol e̱ kama fou

23 Sol e̱me sa Damaskusko͡u hiyedo dalali kelege, Juda o kedia̱ kefeguomo͡u, e̱ wouba tolo ileyodema do̱u̱susulo i. 24 Ke̱no͡u si Solha̱ o kedia̱ degelamo͡u degele ili ke̱ du. Sa Damaskus kekai adi tano͡u tano͡u koko͡u be, oe agalibo͡u hulia̱mebo͡u ama dalaguadiyode tobolo͡u imo͡u du. 25 Ke̱no͡u si hulia̱me ta kelege, e̱ dabai degedi o kedia̱ e̱ kekai tageto͡u wolo͡u fologamo͡u, tigi moso̱ tegei kodu sagiemo͡u, tino͡u to͡u fofo͡u guemo͡u mulu̱gi, mihi̱ko͡u mulo̱ kogu.

Sol e̱ sa Jerusalemko͡u ile delei

26 Kegemo͡u, Sol e̱ sa Jerusalemko͡u ile folomo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ gelegulamo͡u degeimo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ge wa, e̱me Yesuha̱ dabai degedi o degeli meiyade tawalemo͡u, gue̱ degele i. 27 Ke̱no͡u si o Barnabasha̱ e̱ wolo͡u mo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u i. O kaha̱ o kedia̱moko͡u susulo toboube, Solbe Hiye O ali duo dugumo͡u, Hiye Oha̱ e̱moko͡u tobo͡u mo͡u, e̱ sa Damaskusko͡u felei. Folomo͡u gue̱ degeli mei, e̱ Yesuha̱ hu̱ya ke̱ egei tobo͡u mo͡u sieiyode tobou. 28 Kegemo͡u, Sol e̱ o kedia̱bo͡u de dalali, sa Jerusalem keleya ke̱ siei. E̱ ta gue̱ degeli mei, Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ egei tobo͡u mo͡u siei. 29 Juda o ilo kelebe Grik ta̱eno͡u tobolo͡u idi. E̱ o kedia̱bo͡u de ta̱e biyadi, ke̱no͡u si o kedia̱ e̱ walamo͡u degele i. 30 E̱ mogo dia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, dia̱ e̱ wolo͡u mugua, sa Sisariako͡u fologa e̱moko͡u tobo͡u mo͡u, e̱ sa Tarsusko͡u fogo͡u i.

31 Kegemo͡u, damale̱yodele i o kedia̱ sa Judiabo͡u, sa Galilibo͡u, sa Samariabo͡u kile bologua̱do dalaguadi. Oe ta makodiyo mei, die damale̱yodei nele̱do dege dalaguadi. Hiye Oha̱ hayedu dalaguamo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dede̱i̱ sasagieimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do ebele damale̱yodemamo͡u, olo͡u fe̱i̱ su̱do degei.

Pitaha̱ o Ainias bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei

32 Pita e̱ sa sa keleya ke̱ sulugi, sa ta Lidako͡u ne folomo͡u, Godiha̱ o sasa̱i̱ sa kele tie kedia̱bo͡u de delei. 33 Sa koko͡u o ta, e̱ hu̱ Ainias, e̱me dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u olo͡u fe̱i̱ tofigiei dalamo͡u dugu. O ke̱me haguale̱ saga̱i̱ mei dalali, sadebe olo͡u fe̱i̱be dimayosi kege mei degei. 34 Pitaha̱ o koko͡u tobou, Ainias, na̱me Yesu Kelesuha̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degeli kuhe̱. Na̱ hagua̱ba, ne̱ tiadi bima̱i̱ ke̱ bologua̱yede tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u o kaha̱ hagua̱i̱. 35 Sa Lida o sasa̱i̱bo͡u, imi̱ sa Saron o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ o ke̱ bolo̱ degeimo͡u duguomo͡u, fi̱ boholo͡u mo͡u, Hiye Oko͡u damale̱yodele i.

Pitaha̱ sasa̱i̱ Tabita ko͡u tolo i ke̱ hagua̱gimo͡u gehe̱ degei

36 Sa Jopako͡u Yesuha̱ dabai degedi sasa̱i̱ ta delei, e̱ hu̱be Tabita, Grik ta̱ege Dorkasyodele idi. Sasa̱i̱ kaha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamo͡u, haba bi mei o sasa̱i̱ kedia̱ne dogo͡u gudi. 37 Sawisiei ta kelege, e̱ do duguomo͡u, tolo i. Tolo imo͡u, e̱ mogo dia̱ e̱ to͡u ke̱ bigimamo͡u, fo͡u gou moso̱ koto͡u mala̱ fologa dogogulo i. 38 Sa Jopabe sa Lida hafe̱i̱ dege dala kaha̱ degemo͡u, Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱ Pitabe sa Lidako͡u dalayodeimo͡u dulomo͡u, die o bolo̱u̱ ta tobo͡u mo͡u ya fologamo͡u, Pitako͡u na̱ sa Jopako͡u totodo iyede tobou. 39 Kegemo͡u, Pita e̱ o bolo̱u̱ ke̱diliebo͡u de i. Yolugi, moso̱ko͡u fologoumo͡u, dilie e̱ wolo͡u, fo͡u gou moso̱ koto͡u fologai. Fologoumo͡u, kuei sasa̱i̱ kedia̱ kefeguo, e̱ sile̱ma̱ gosolo i. Sasa̱i̱ kaha̱ gehe̱ dalali, yukuei gofo͡u gai ke̱ mo͟͡uma, Pitako͡u hehegiemo͡u gosolo i. 40 Yukuei ke̱ hehegile imo͡u, Pitaha̱ sasa̱i̱ kedia̱ tobo͡u mo͡u, mihi̱ko͡u mugua hobogo͡u mo͡u, e̱ yubu sugulo fiya duwoli, diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u iligi, sasa̱i̱ tei koko͡u midiho̱ degemo͡u tobou, Tabita, na̱ hagua̱yede tobo͡u mo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ diho̱ kusiamo͡u, e̱ duguomo͡u, hagua̱ biyei. 41 E̱ sasa̱i̱ kaha̱ dobogo͟͡u tolo͡u hagua̱gimo͡u, hagua̱ tefelei. Hagua̱ tafalamo͡u, e̱ Godiha̱ o sasa̱i̱bo͡u, kuei sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ haguisoumo͡u, fologoumo͡u, e̱ Tabita tei gehe̱ degei ke̱ hegimo͡u dugulo i. 42 Pitaha̱ ke̱ degei ta̱ ke̱ sa Jopa tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dulo tefemo͡u, o sasa̱i̱ su̱do Hiye Oko͡u damale̱yodele i. 43 E̱ sa Jopako͡u hiyedo deleibe, o gali kolo dabai degedi o, e̱ hu̱ Saimonbo͡u de delei.

10

E̱sol o taha̱ Korniliusko͡u tama̱ degemo͡u tobou

1 Sa Sisaria tie o ta, e̱ hu̱be Kornilius, e̱me sa Itali ami o kedia̱ dia daladi o.* 2 E̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u dia̱me olo͡u fe̱i̱ egei dulomo͡u, Godiha̱ hayedu dalaguadi o sasa̱i̱. E̱ge Juda o sasa̱i̱ bibo͡u mei kedia̱ dogo͡u gudi. Godiko͡u ne diho̱ baga̱ tobo͡u di. 3 Sawisiei ta kelege, habi 3 klok saga̱i̱ kege, e̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u tama̱do dugube, Godiha̱ e̱sol o taha̱ folomo͡u ko͡u gue tobou, Kornilius deimo͡u du. 4 E̱ ke̱ dulomo͡u, gue̱ hiyedo degemo͡u yodu, Hiye O, na̱ kageimo͡u a̱moko͡u tama̱ degeiya?

Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u dibo͡u, haba bi mei o kedia̱moko͡u bi ne̱dibo͡u ke̱me Godiha̱ ta toto͡u degeli mei, e̱ hoho̱ degediyode tobou. 5 Ifi na̱ o ilo kele tobo͡u ba, sa Jopako͡u ile, o ta, e̱ hu̱be Saimon, e̱ hu̱ tabe Pitayodele idi ke̱ tobo͡u ba, na̱moko͡u haguayedei. 6 Pita e̱me o ta, e̱ hu̱be Saimonbo͡u de dala, gali kolo dabai degedi o kaha̱ moso̱ko͡u. Moso̱ ke̱me to̱ dawala ko koko͡u duwoyode tobou.

7 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ Korniliusko͡u ta̱ ke̱ tobo͡u ma fogo͡u imo͡u, Korniliusha̱ e̱ dabai degedi o bolo̱u̱bo͡u, haba ami o tabo͡u de haguisai. Ami o ke̱ne egei dudi o, Korniliusbo͡u de daladi. 8 O kamadia kedia̱ haguasieimo͡u, e̱ dia̱moko͡u e̱ dugu ke̱ olo͡u fe̱i̱ tobo͡u mamo͡u, ni̱ sa Jopako͡u imabeede tobo͡u mo͡u, fogo͡u yai.

Pitaha̱ diho̱ boholo͡u ma̱ dugu

9 O Korniliusha̱ tobo͡u mo͡u yai kedia̱ yolugi ali tiasigei. Sabiyoumo͡u yolugi, agali duo sa Jopa hafe̱i̱ degeimo͡u be, Pita e̱me moso̱ tageto͡u * diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u felei. 10 E̱ duwoli, hegie degemo͡u, nale̱ nale̱ saga̱i̱ degei. O tae nale̱ you sili kelege, e̱ diho̱ boholo͡u ma̱ dugube, 11 agudio a solo͟͡uma̱i̱. Yukuei ye saga̱i̱ degei ke̱ migimo͡u dugube, ti bolo̱u̱ bolo̱u̱ kaha̱ tolo͡u mo͡u to͡u fofo͡u gue, mihi̱ko͡u migimo͡u dugu. 12 Yukuei ye kodu gali su̱do dalamo͡u dugu, wai saga̱i̱bo͡u, sabi saga̱i̱bo͡u, siobo͡u su̱do dalaguamo͡u dugu. 13 E̱ ke̱ maseligi, ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, Pita, na̱ hagua̱ba, gali ko͟͡u woma na̱yedeimo͡u du. 14 Ke̱no͡u si Pitaha̱ tobou, Hiye O, a̱ gali ko͟͡ume nale̱ meido. Gali kuolo͡u ma̱i̱ dalamo͡u be a̱ ta na̱diyo mei. Ne̱ dihi̱le koko͡u gali ko͟͡u no̱u̱babe kasaga̱i̱yode tobou. 15 Ta̱ uwo kaha̱ e̱moko͡u haba tage ko͡u gue tobou, gali Godiha̱ na̱yede tobou ke̱me hobo͡u kasaga̱i̱yode tobo͡u dayede tobo͡u mo͡u du. 16 Yukuei ye kaha̱ kamadia kege tama̱ degemamo͡u, kelegeno͡u boholo͡u ma̱, agudileto͡u mala̱ foloumo͡u dugu.

17 Kegemo͡u, Pita e̱ yo͟͡u dugu kaha̱ sibige̱be kage domo͡u fi̱ hiyedo ma̱ duwomo͡u, o Korniliusha̱ tobo͡u mo͡u haguasiei o kedia̱ haguasiligi, omoko͡u Saimonha̱ moso̱be kili̱ya duwo de yodugamo͡u haguasiligi, moso̱ adiko͡u fele̱gai. 18 Fele̱gamo͡u tafalaguali ko͡u gue haguisa tobou, o Saimon, e̱ hu̱ tabe Pita, o ke̱me ko͡u le de dala? 19 Pita e̱ yo͟͡u dugu ke̱no͡u fima̱ duwomo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱moko͡u tobou, na̱ du, o kamadia kege na̱ ka haguasiliyodei. 20 Na̱ hagua̱ma mulo̱ba, o kedia̱bo͡u de i. Na̱ hobo͡u fi̱ hiyedo ma̱da. Dia̱me a̱ tobo͡u mo͡u, haguasieiyode tobou.

21 Kegemo͡u, Pitaha̱ mulo̱, o kedia̱ duguo tobou, o ni̱ dugulamo͡u kolube, a̱ kuhe̱. Ni̱me kadegeimo͡u haguasieiya? 22 O kedia̱ tobou, eibe ami o kedia̱ dia daladi o Korniliusha̱ tobo͡u mo͡u, haguasili. E̱me do̱u̱do o, Godiha̱ hayedu daladi. Juda o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne e̱me o bolo̱doyode tobolo͡u idi. Kegemo͡u, e̱ tobo͡u mo͡u, ei kuhe haguasili. Yobe, Godiha̱ e̱sol o taha̱ na̱me e̱ moso̱ko͡u ileba, egei tobo͡u ba e̱ge duyede tobou. 23 Pitaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, ni̱ ko͡u le tiamabeedei. Tiei sabiyoumo͡u, hagua̱, o kedia̱bo͡u de i. O ilo, damale̱yodei o sa Jopa tie o kedia̱ne yai.

Pita e̱ ile, Korniliusha̱ moso̱ko͡u felei

24 Pitabo͡u dia̱ yolugi, ali tano͡u tiasigemo͡u, sa Sisariako͡u fologai. Kelegebe, Kornilius e̱me yo͟͡u e̱ soso͡u bo͡u, e̱ mogodo dia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ko͡u haguisoumo͡u, e̱ moso̱ko͡u kefeguo baha duwoguamo͡u, Pita kuhe felei. 25 Pitabo͡u dia̱ moso̱du falamo͡u degeimo͡u, Korniliusha̱ mulo̱mo͡u, Pitaha̱ e̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege yubu sugulo fiyamo͡u duwei. 26 Ke̱no͡u si Pitaha̱ e̱ dobogo͟͡u tolo͡u hagua̱giemo͡u, na̱ hagua̱yedei. A̱ne sa sibige̱ ono͡u yode tobou. 27 Dilie ta̱ komo͡u moso̱du fologamo͡u, Pitaha̱ dugube, o sasa̱i̱ su̱do kefeguo duwoguamo͡u dugu.

28 Kegemo͡u, Pitaha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou, Juda o eibe sa ta obo͡u de geleguo duwolobe kuolo͡u hiyedo ke̱me ni̱o͡u ko͡u tewe. Mosesha̱ eimoko͡u be, ni̱ sa ta o kedia̱me gelegudamabeedema kuolo͡u dogogu. Ke̱no͡u si Godiha̱ a̱moko͡u hegibe, sa ta o kedia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u ta kasaga̱i̱yodema, dia̱bo͡u gelegulo ke̱ ta kuolo͡u dogogudayede tobou. 29 Kegei kaha̱, ni̱ a̱moko͡u haguayede toboube, a̱ dulomo͡u hagulu kuhe̱. A̱ dafali mei. Haba a̱ ni̱moko͡u yodulube, kageimo͡u ni̱ a̱ haguayede tobolou?

30 Kegemo͡u, Korniliusha̱ tobou, sawisiei 4 kege you mei degele dalamo͡u kelege, habi 3 klok nebe ko͡u gueimo͡u, a̱ ma̱ moso̱ko͡u duwoli, diho̱ baga̱ tobou. A̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u duwoli dugube, o ta toto haguamo͡u, a̱moko͡u midiho̱ dege tafalamo͡u dugube, e̱ yukueibe fo̱ degei hoho̱ hiyedo dugu. 31 E̱sol o kaha̱ a̱moko͡u ko͡u gue tobou, Kornilius, Godiha̱ge na̱ diho̱ baga̱ tobo͡u dibe ko͡u du. Haba na̱ o sasa̱i̱ bi mei kedia̱moko͡u bibo͡u selebo͡u ne̱di ke̱ne e̱ ko͡u tewe. 32 Kegemo͡u, na̱ o ilo kele tobo͡u ba, sa Jopako͡u ile, o Saimon, e̱ hu̱ tabe Pitayodele idi ke̱ tobo͡u ba, haguayedei. O ke̱me o gali kolo dabai degedi o Saimonha̱ moso̱ko͡u dala, moso̱ to̱ dawala ko koko͡u duwo ke̱. 33 E̱sol o kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u a̱ o ilo kele totodo tobo͡u mo͡u yai, na̱ tobo͡u ba haguayadomo͡u. Ei na̱me haguei kaha̱ bolofe̱i̱yodili kuhe̱. Ifibe ei olo͡u fe̱i̱ haguasie, Godiha̱ dihi̱le kuoko͡u kefeguo duwogua kuhe̱, Hiye Oha̱ na̱moko͡u tobou ke̱ na̱ eimoko͡u hehegie tobo͡u ba, ei olo͡u fe̱i̱ dulamo͡u.

Pitaha̱ Korniliusha̱ moso̱ koko͡u ge egei tobou

34 Kegemo͡u, Pitaha̱ ko͡u gue tobou, damale̱do, ifibe a̱ tawali, Godiha̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ dibe e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ dei mei, olo͡u fe̱i̱ tefeleno͡u do dugulu. 35 Sa sa o sasa̱i̱ koyoha̱ Godiha̱ hayedu dalali, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u mo͡u be, o ke̱me Godiha̱ge tobeko͡u mugudiyo mei, o koko͡u hoho̱ hiyedo degedi. 36 Ta̱, Godiha̱ Israel o sasa̱i̱ eimoko͡u ne̱i̱ ke̱me ni̱ ko͡u tewe. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me ko͡u gue, Yesu Kelesube o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ di Hiye O. E̱ degeiye, di Godibo͡u de mogo tano͡u degei. 37 Sa Israel koko͡u tama̱ degemo͡u ibe ni̱ ko͡u tewe. Ke̱me sa Galiliko͡u ge yomogoube, Jonha̱ fafeleya tofo͡u mabeedei kelege yomogou. 38 Godiha̱ sa Nasaret o Yesu e̱moko͡u Duo Bolofe̱i̱bo͡u, nele̱ hiyedobo͡u de nele̱mo͡u, e̱bo͡u de dalamo͡u, e̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ sulugi, midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u gamo͡u, o sasa̱i̱ Tama̱ha̱ to͡u mo͡u suluguadi kedia̱ olo͡u fe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i. 39 Eibe e̱ sa Judabo͡u sa Jerusalembo͡u koko͡u ge e̱ milo͡u ga sumo͡u dugu ke̱ hehegie tobolo͡u idi. E̱me o kedia̱ hebe fufuguoma̱i̱to͡u dogoguomo͡u, ikoke degele imo͡u tolo i. 40 Ke̱no͡u si sawisiei kamadia kege mei degeimo͡u, Godiha̱ e̱ haba hagua̱gimo͡u, e̱ gehe̱ dege hagua̱ma ilemo͡u, o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u sumo͡u dugulo i. 41 E̱ tama̱ degeibe, e̱ Juda o olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u tama̱ degeli mei. E̱ Godiha̱ makai o eimoko͡u no͡u tama̱ degei. E̱ widaiko͡u ge hagua̱ma hagua fele̱mo͡u, eibo͡u de duwoli, nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de nala̱ duwei. 42 E̱ eimoko͡u be o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobolo͡u ba, haba Godiha̱ e̱me o sasa̱i̱ tofigili meibo͡u tofigieibo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ta̱ sai fidi oyodema makama̱i̱yode tobo͡u mabeede tobou. 43 Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱ habage degele ke̱ ko͡u gue tobolo͡u idi, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be e̱ hu̱ya ke̱ damale̱yodeibasi, die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me Godiha̱ gebe meiyodele.

Duo Bolofe̱i̱ha̱ sa ta o kedia̱ tolo͡u hobogou

44 Pitaha̱ egei ke̱ tobolo͡u dalamo͡u, o sasa̱i̱ ta̱ ke̱ dulo ili ke̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ tolo͡u hobogou. 45 Juda o damale̱yodele i, Pitabo͡u de haguasiei kedia̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u tobolo͡u i, Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u mo͡u migimo͡u, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne solo͡u do neli̱yode tobolo͡u i. 46 Kege tobolo͡u i kaha̱ yobe ko͡u gue, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱me ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u mo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele foguo tobolo͡u imo͡u dulo i kaha̱ degemo͡u. Pitaha̱ ke̱ dulomo͡u, ko͡u gue tobou, 47 Godiha̱ eimoko͡u be Duo Bolofe̱i̱ ko͡u ne̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, e̱ge sa ta kedia̱moko͡u ne neli̱ kuhe̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ hue̱i̱liko͡u fafeleya tofolo͡u ke̱me obe akogulo saga̱i̱ meiyode tobou. 48 Pitaha̱ haba o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u, ni̱ Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ fafeleya tofo͡u mabeede tobou. Fafeleya tofo͡u mamo͡u, dia̱ Pitako͡u dia̱bo͡u de huyadefe̱i̱ dalayede tobolo͡u i.

11

Pitaha̱ sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ ile folomo͡u, sa ta koko͡u tama̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ susu

1 Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u, damale̱yodele i o sa Judiako͡u dalaguabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ sa ta tie o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ ta̱ dulo iliyodeimo͡u dulo i. 2 Kegemo͡u, Pita e̱ sa Jerusalemko͡u ile foloumo͡u, Juda o damale̱yodei o, kolo diafigidi o kedia̱ge e̱moko͡u gofo͟͡u dege tobolo͡u i. 3 Gofo͟͡u dege ko͡u gue tobolo͡u i, na̱me kageimo͡u o kolo diafigidiyo mei o kedia̱ moso̱ko͡u folo duwoli, o kedia̱bo͡u de nale̱ na̱diya?

4 Kegemo͡u, Pitaha̱ midiho̱ e̱moko͡u tama̱ degei ke̱ olo͡u fe̱i̱ susulo tobolo͡u gi, 5 a̱ sa Jopako͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u dalali, diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u, a̱ yukuei ye saga̱i̱ degei ke̱ migimo͡u dugube, ti bolo̱u̱ bolo̱u̱ kaha̱ tolo͡u mo͡u to͡u fofo͡u gue, a̱ dalako͡u migimo͡u dugu. 6 A̱ defe̱i̱do tawalamo͡u dugube, yukuei ye kodube gali su̱do dalamo͡u dugu. Dabai wai saga̱i̱bo͡u, fia wai saga̱i̱bo͡u, sabi saga̱i̱bo͡u, siobo͡u su̱do dalaguamo͡u dugu. 7 A̱ ke̱ masele dalali, ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, Pita, na̱ hagua̱ba gali ko͟͡u woma na̱yedeimo͡u du. 8 Ke̱no͡u si a̱ tobou, Hiye O, a̱ gali ko͟͡ume nale̱ meido. Gali kuolo͡u ma̱i̱ dalamo͡u be, a̱ ta na̱diyo mei. Ne̱ dihi̱le koko͡u gali ko͟͡u no̱u̱babe kasaga̱i̱yode tobou. 9 Ta̱ uwo kaha̱ hebenito͡u ge haba tage ko͡u gue tobou, gali bolo̱do Godiha̱ na̱yede tobou ke̱me hobo͡u kasaga̱i̱yode tobo͡u dayede tobo͡u mo͡u du. 10 Yukuei ye kaha̱ kamadia kege tama̱ degemamo͡u, haba bima̱i̱ ke̱ boholo͡u ma̱, agudileto͡u mala̱ foloumo͡u dugu.

11 Kegemo͡u kelegeno͡u, o kamadia kege ta sa Sisaria o taha̱ tobo͡u mo͡u haguasiei kedia̱ moso̱ a̱ dala koko͡u fele̱gai. 12 Fele̱goumo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ a̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ o kedia̱bo͡u de ilebe, fi̱ hiyedo ma̱dayedei. Kege tobo͡u mo͡u, a̱ i. Damale̱yodei o olo͡u fe̱i̱ wala̱i̱yosi kege ko͟͡udia̱ne a̱bo͡u de yolugi, o kaha̱ moso̱ko͡u fologai. 13 Fologoumo͡u, o kaha̱ eimoko͡u toboube, e̱sol o taha̱ e̱ moso̱ko͡u tama̱ degema, e̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ o ilo kele tobo͡u ba, sa Jopako͡u ya, o Saimon, e̱ hu̱ tabe Pitayodele idi ke̱ tobo͡u ba, haguayede tobou ke̱ tobo͡u mo͡u dulo i. 14 Na̱ o kaha̱ egei tobolo͡u ke̱ dubabe, Godiha̱ na̱bo͡u ne̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ kege mamolo͟͡uyode tobou. 15 E̱ a̱moko͡u kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, a̱ egei tobolo͡u gi, Duo Bolofe̱i̱ha̱ o kedia̱moko͡u migimo͡u dugu. Dia̱moko͡u migine, afu dimoko͡u migi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele migi. 16 A̱ ke̱ duguomo͡u, Hiye Oha̱ ko͡u gue ko͡u tobou ke̱ tawai, Jonha̱ge o sasa̱i̱be hue̱i̱liko͡u fafeleya degedi. Ke̱no͡u si ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ fafeleya degeleyodei ke̱ tawai. 17 Dibe Hiye O Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeimo͡u, Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ dimoko͡u solo͡u do ne̱i̱. Nebe ke̱no͡u tefei, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne solo͡u do ne̱i̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ge Godiha̱ dabai ke̱me ta akogulo saga̱i̱ meiyode tobou.

18 Juda o damale̱yodei kedia̱ Pitaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, ta̱bo͡u meiyode tobolo͡u i. Dia̱ Godiha̱ hu̱no͡u hebele foguomo͡u tobolo͡u iligi, ifi Godiha̱ sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ne fi̱ boholo͡u ba, fi̱ gehe̱ ke̱ mala̱ iyadomo͡u dogo͡u guluyode tobolo͡u i.

Sa Antiok o sasa̱i̱ kedia̱ Kristen degei

19 Stiven wala imo͡u tolo i kelege, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ ilo kedia̱ne makolo imo͡u, o ilo kele kama fosigei. Kama fosige ya, ilo kele sa Fonisiako͡u youmo͡u, ilo kele to̱ tibi sa Saiprusko͡u youmo͡u, ilo kele sa Antiokko͡u youmo͡u dei. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Yesuha̱ degei ta̱ ke̱me Juda o kedia̱moko͡u no͡u hehegie tobolo͡u i. 20 Ke̱no͡u si o ilo kelebe, to̱ tibi sa Saiprusbo͡u sa Sairinibo͡u kele tie o kedia̱ sa Antiokko͡u ya fologa, Hiye O Yesuha̱ degei ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ Grik ta̱ tobo͡u di o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne tobolo͡u i. 21 Hehegie tobolo͡u deleigueibe, Hiye Oha̱ dede̱i̱ ke̱ o kedia̱bo͡u de dalamo͡u, o sasa̱i̱ su̱do fi̱ boholo͡u mo͡u, Hiye Oko͡u damale̱yodele i.

22 Damale̱yodei o, sa Jerusalem tie kedia̱ sa Antiokko͡u ge degeli ke̱ dulomo͡u, o Barnabas tobo͡u mo͡u, e̱ sa Antiokko͡u i. 23 E̱ ile folomo͡u dugube, Godiha̱ habaguguei midiho̱ ke̱ duguomo͡u, e̱ hoho̱ hiyedo degei. E̱ hoho̱ hiyedo degemo͡u dia̱moko͡u Hiye Oha̱ ta̱ defe̱i̱do sesemabeedema dede̱i̱ sasagiei. 24 Barnabas e̱me o bolo̱do, Duo Bolofe̱i̱ha̱ tou dalali, nele̱do dege damale̱yodei o. O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne Hiye Oko͡u damale̱yodema haguasiei.

25 Kegemo͡u, Barnabas e̱ sa Tarsusko͡u o Sol ka i. 26 E̱ Sol duguomo͡u, sa Antiokko͡u wolo͡u haguei. Sadebe tano͡u ta dilie damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalali, Hiye Oha̱ ta̱ ke̱ o sasa̱i̱ su̱do kedia̱moko͡u hehegie tobolo͡u i. Hu̱ Kristen ke̱me sa Antiokko͡u ge yoma hu̱ tile i.

27 Kelege, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ilo kele sa Jerusalem to͡u fogo͡u mo͡u, sa Antiokko͡u haguasie fele̱gai. 28 Die o ta e̱ hu̱be Agabus, e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ tafalali, sa sa olo͡u fe̱i̱be hegie hiyedo tama̱ degeleyode tobou. Habage, Sisar Klodiusha̱ sa sa dia delei kelege, hegie hiyedo ke̱ damale̱do kuhe tama̱ degei. 29 Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱ge Agabusha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, ta̱ do̱u̱susuma, sele dia̱ dala saga̱i̱ ke̱ kefema, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Judiako͡u dalagua kedia̱moko͡u nela̱mo͡u degele i. 30 Sele kefema, Barnabasbo͡u Solbo͡u diliemoko͡u ne̱i̱mo͡u, dilie mala̱ ya, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o kedia̱moko͡u ne̱i̱.

12

Herotha̱ Jems woumo͡u tolo imo͡u, haba Pita didio̱ mugu

1 Kelege, hiye o Herotha̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ ilo kele makomo͡u i. 2 E̱ o ilo kele tobo͡u mo͡u, aweki me̱ bolo̱u̱ kaha̱ Jems walamo͡u tolo i. Jemsbe Jonha̱ e̱ eye̱. 3 Juda o kedia̱ e̱ ke̱ degei koko͡u hoho̱ degele imo͡u duguomo͡u, e̱ haba Pitane tou, didio̱ mugulamo͡u. O mola mei o͡u sidi sawisiei hiye kelege e̱ ke̱ degei. 4 E̱ Pita tolo͡u mo͡u, wolo͡u ile, didio̱ muguomo͡u, ami hiye oko͡u e̱ ami o olo͡u fe̱i̱ 16 kege Pita dia dalaguamabeedei, doso͡u dia doso͡u dia kegega degemo͡u ileba, Gabama I Sawisiei* tolo͡u kelege, Herotha̱ Pita telema̱ba, o dihi̱le koko͡u ta̱ salamo͡u degei. 5 Kegemo͡u, ami o kedia̱ge Pitabe didio̱ moso̱ko͡u dalamo͡u dia deleiguei. Ke̱no͡u si damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ Pita dogo͡u guyedema hiyedo diho̱ baga̱ tobolo͡u i.

E̱sol o taha̱ Pita dogo͡u gumo͡u, didio̱ moso̱ to͡u fogo͡u fogo͡u i

6 Kegemo͡u, sawisiei Herotha̱ Pita ta̱ saleyodema maka degeibe idiba kege domo͡u. Hulia̱ kaha̱ge ami o ta iloko͡u haba ta iloko͡u dema, Pita e̱me mogo͡u du tiei. E̱me tigi nele̱do bolo̱u̱ye tigei, haba ami o ilo kelene adiko͡u dia deleiguei. 7 Kelegeno͡u, Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ didio̱ moso̱ kodu totono͡u tama̱ degeimo͡u, hoho̱ hiyedo hoho̱gu. Pita tilamo͡u e̱sol o kaha̱ e̱ figiko͡u kuguo tiliguomo͡u, na̱ toto hagua̱yede tobo͡u mo͡u, tigi nele̱do, e̱ dobogo͟͡u tigei ke̱ kusiama, mihi̱ko͡u fiyasigei. 8 E̱sol o kaha̱ e̱moko͡u ne̱ yukueibo͡u ne̱ tamakabo͡u ka̱yede tobou. Pita e̱ ke̱no͡u tefele degeimo͡u, e̱sol o kaha̱ haba tobou, ne̱ yukuei sasado ke̱ ka̱ba, a̱ sesele haguayedei. 9 Kege tobo͡u mo͡u, Pitaha̱ didio̱ moso̱ e̱ tiei ke̱ to͡u fogo͡u, e̱sol o ke̱ sesele i. Ke̱no͡u si e̱ge e̱sol o kaha̱ ke̱ degelibe damale̱dade tawali mei, e̱ge wa, tieimi duguluyade tawai. 10 Dilie ya, ami o bolo̱u̱ adiko͡u tafalaguamo͡u doho͡u go͡u fogo͡u yamo͡u, haba ami o ilo kelene doho͡u gue yolugi, kekai adi nele̱do dege tefei koko͡u fologai. A ke̱ solo͟͡uma̱ muguamo͡u be sa hiyeko͡u yadi. Dilie kodu tafalaguali dugube, a ke̱ yo͟͡uno͡u solo͟͡umo̱u̱mo͡u dilie telema̱, tama̱ko͡u muguai. Aba huyadefe̱i̱ yamo͡u, kelegeno͡u e̱sol o kaha̱ Pita toto to͡u fogo͡u fogo͡u i.

11 Kegemo͡u, Pitaha̱ ise ke̱me damale̱dade tawai. Herotbo͡u Juda obo͡u kedia̱ a̱ bo͡u basia makolamo͡u degeimo͡u, Hiye Oha̱ e̱ e̱sol o tobo͡u mo͡u hagua, a̱ kuhe dogo͡u guludade tawai. 12 E̱ damale̱dade tawalemo͡u, Mariaha̱ moso̱ko͡u i. Sasa̱i̱ ke̱me Jonha̱ e̱ adio͡u. Jon e̱ hu̱ tabe Mak. O sasa̱i̱ su̱do sasa̱i̱ kaha̱ moso̱ko͡u kefeguomo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u duweguei. 13 Pitaha̱ ile falamo͡u, moso̱ adiko͡u koga tafalamo͡u, dabai degedi sasa̱i̱ ta, e̱ hu̱ Rodaha̱ a tefei so͡u la̱mo͡u haguei. 14 Ke̱no͡u si e̱ Pitaha̱ ta̱ uwo ke̱ dulo tawalemo͡u, hoho̱ hiyedo degeiye, ke̱no͡u si a tefei so͡u li̱ mei, toto boholo͡u ma̱ moso̱du folomo͡u, Pitabe hagua fele̱, adiko͡u tafalayode tobou. 15 O sasa̱i̱ kedia̱ge e̱moko͡u be, gulokou, na̱ fi̱ toto͡u dege tobolo͡u yode tobolo͡u i. Ke̱no͡u si e̱ damale̱do damale̱, Pitaha̱ tafalayode tobo͡u mo͡u be, haba dia̱ge na̱me Pitaha̱ e̱ e̱sol* duguyode tobolo͡u i.

16 Ke̱no͡u si Pita e̱ adiko͡u kogano͡u dalamo͡u, dia̱ a tefei solo͟͡umo͡u dugube, damale̱do e̱ tafalamo͡u duguo kesigile i. 17 E̱ dobogo͟͡uye ta̱damabadomo͡u akoguomo͡u, dia̱moko͡u, Hiye Oha̱ degeiye, e̱ didio̱ degei ke̱ to͡u fogou ke̱ susulo tobo͡u mamo͡u, ni̱ge Jemsbo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ ilo dia̱moko͡u bo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u ke̱ tobo͡u mabeede tobou. E̱ kege tobo͡u mamo͡u, sa ta fogo͡u i.

18 Sabiyoumo͡u, ami o kedia̱ dugube, Pitabe mei degeimo͡u, dia̱ kesigiemo͡u, gue̱ hiyedo degemo͡u, dio͟͡usie Pitabe kagelou? de yoduga i. 19 Pita didio̱ moso̱ko͡u meiyode tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, Herotha̱ e̱ ami o kedia̱ tobo͡u mo͡u ya, Pita ka sulugueiye, ke̱no͡u si dugulo ili mei kaha̱ degemo͡u, Herotha̱ e̱ ami o, Pita dia deleiguei kedia̱ kefemamo͡u yodugoumo͡u, Pitabe dia̱ dugulo ili meiyode tobolo͡u imo͡u, e̱ gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, ami o kedia̱me wouba tofigileyode tobou. Kege tobo͡u ma, sa Judia to͡u fogo͡u, sa Sisariako͡u fogo͡u ile tefelei.

Herot e̱ tolo i

20 Hiye o Herotha̱ sa Tair o sasa̱i̱bo͡u, sa Saidon o sasa̱i̱bo͡u kedia̱moko͡u gofo͟͡u hiyedo degeimo͡u, o kedia̱ kefemamo͡u, e̱ dugu yai. Yobe, o sasa̱i̱ kedia̱me aso͡u kolo mei. E̱ aso͡u kolo koko͡u no͡u nale̱ mala̱ idi kaha̱ degemo͡u. Ya fologamo͡u, e̱ tiadi moso̱du dabai degedi o Blastusbo͡u ta̱ do̱u̱susumamo͡u, Herot e̱moko͡u ya, na̱ ei solo͡u do degeba, gofo͟͡u degeli ke̱ fogo͡u yede tobolo͡u i.

21 Kegemo͡u, sawisiei yo͟͡u ko͡u makai kelege, Herotha̱ yo͟͡u e̱ yukuei bolo̱do ke̱ ka̱ma, yo͟͡u duwodi bolo̱do koto͡u duwoli, o kedia̱moko͡u ta̱ hiyedo tobou. 22 O sasa̱i̱ kedia̱ e̱ ta̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i, ko͟͡ume obe tobo͡u yo mei, godi taha̱ tobolo͡u yode tobolo͡u i. 23 Herotha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele foguli mei. Kegeimo͡u, kelegeno͡u Hiye Oha̱ e̱sol o taha̱ e̱ woumo͡u, do hiyedo e̱moko͡u hagua kogumo͡u, diabeye e̱ duledu nala̱ iligi tolo i.

24 Ke̱no͡u si Godiha̱ ta̱be nele̱do degemo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ tefele siei.

25 Kegemo͡u, Barnabasbo͡u Solbo͡u dilie sa Jerusalemko͡u sele ke̱ nele̱ fogou. Dilie sa Antiokko͡u boholo͡u ma̱ yalamo͡u be, o Jon Makbo͡u de wolo͡u yai.

Polha̱ sa sa su̱do keleya ke̱ Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u siei

(Ta̱ Hiye 13:1–21:14)

13

Damale̱yodei o kedia̱ Barnabasbo͡u Solbo͡u dilie Godiha̱ dabai degemabadomo͡u makama̱i̱

1 Sa Antiokko͡u, damale̱yodele ili o sasa̱i̱ kedia̱ dalagua kilebe habage-degele-duguo-tobo͡u di-obo͡u, Godiha̱ ta̱ hehegiedi obo͡u ilo kelene deleiguei. O kegei tabe o Barnabas. Tabe o Simeon, e̱ hu̱ ta̱be Niger.* Tabe o Lusius, o ke̱me sa Sairini tie o. O ta e̱ hu̱be Manain, o ke̱me gamani hiye o Herotha̱ e̱ mogo. Haba o ta e̱me Sol. 2 Damale̱yodei o kedia̱ Hiye Oha̱ dabai degelemo͡u, nale̱ nala̱ iyo mei kelege, Duo Bolofe̱i̱ha̱ o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, ni̱ Barnabasbo͡u Solbo͡u dilie ma̱ dabai, a̱ dilie degemabeedei ke̱ degele ke̱ maka degemabeede tobou. 3 Ta̱ ke̱ dulomo͡u, o kedia̱ nale̱ nali̱ mei diho̱ baga̱ tobolo͡u iligi, diliemoko͡u dobogo͟͡u dogoguemamo͡u, nele Godiha̱ ta̱ tolo͡u fogo͡u imabeede tobolo͡u i.

Barnabas dilie Sol dilie ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ to̱ tibi sa Saiprusko͡u tobolo͡u i

4 Duo Bolofe̱i̱ha̱ tobo͡u mo͡u, dilie sa Selusiako͡u yai. Sa Selusia to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye to̱ tibi sa Saiprusko͡u yai. 5 Yolugi, dilie sa Salamisko͡u fologai. Fologamo͡u, Juda o kedia̱ egei moso̱ tano͡u tano͡u ya Godiha̱ ta̱ hehegiemo͡u suluguei. Jon Mak e̱ne dilie dogo͡u guo siei.

6 Dilie to̱ tibi sa Saiprus kileya ke̱ olo͡u fe̱i̱ tefele hehegiemo͡u suluguali, sa Pafosko͡u fologamo͡u, Juda o ta, e̱ hu̱be Barjisas e̱ duwomo͡u dugulo i. E̱me ho͡u milo͡u gadi o, ogo͡u gai egei ke̱ tobo͡u di. 7 E̱ gamani hiye o tabo͡u de daladi. Hiye o kaha̱ e̱ hu̱be Sergius Paulus, fi̱ gofo͟͡udo degei o. O kaha̱ Barnabasbo͡u Solbo͡u de haguamabeede tobou, Godiha̱ ta̱ dulo saga̱i̱ degemo͡u. 8 Ho͡u milo͡u gadi o, Grik ta̱ege Elimasyodele idi, e̱ge dilie dabai degeli ke̱ akogulamo͡u degei, gamani hiye o ke̱me Yesuko͡u damale̱yodeiba dugulobe dafamo͡u. 9 Ke̱no͡u si Sol, e̱ hu̱ tabe Pol, e̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ to͡u mo͡u, Elimasko͡u maselemo͡u tobou, 10 na̱me Tama̱ha̱ dihi. Na̱me midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ dafadi o. Ogo͡u gadi midiho̱bo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kegele i ke̱me ne̱ duledu ama̱ma̱i̱ dala. Na̱ Hiye Oha̱ a do̱u̱do ke̱ gula̱i̱ degelamo͡u degedi midiho̱ ke̱me ta to͡u fogolo͡u saga̱i̱ mei? 11 Na̱ du. Ifi Hiye Oha̱ dobogo͟͡uye na̱ wouba, ne̱ diho̱ du degele. Sawisiei huyadefe̱i̱ tiamo͡u ilebe, na̱ aso̱ ta dugulo meiyode tobou. Polha̱ kege tobo͡u mo͡u, kelegeno͡u, mabi hulia̱ degei kaha̱ Elimasha̱ diho̱ gogumo͡u, e̱ diho̱ du degeimo͡u e̱ dobogo͟͡u tolo͡u ile o ta ka siei. 12 Gamani hiye o kaha̱ ke̱ degei ke̱ duguomo͡u e̱ damale̱yodei. Yobe, Polbo͡u Barnabasbo͡u dilie Hiye O Yesuha̱ degei ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u dulo kesigi kaha̱ degemo͡u.

Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie sa Pisidia duo kodu sa hiye Antiokko͡u egei tobolo͡u i

13 Polbo͡u dia̱ sa Pafos to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye sa Pamfilia duo kodu sa hiye Pergako͡u ya fologai. Ke̱no͡u si Jon Makbe dilie to͡u fogo͡u mo͡u, haba sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ i. 14 Dilie sa Perga to͡u fogo͡u mo͡u, sa Pisidia duo kodu sa hiye Antiokko͡u ya fologai. Misiholo duwodi sawisiei kelege dilie Juda kedia̱ egei moso̱du fologa duweguei. 15 Dilie duwoguamo͡u, o ilo kedia̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ta̱bo͡u de husolo͟͡u imo͡u dulo i. Husolo͟͡u imamo͡u, egei moso̱ dia daladi o kedia̱ o ta tobo͡u mo͡u, diliemoko͡u ko͡u gue tobou, mogo dilie, nele eimoko͡u dede̱i̱ sasagile ta̱ ta dalababe, tobo͡u mabeedei.

16 Kegemo͡u, Polha̱ hagua̱mo͡u, dobogo͟͡uye ta̱damabadomo͡u akoguomo͡u tobou, Israel obo͡u, haba sa ta o, Godiha̱ hayedu dalaguadi obo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ duma. 17 Israel o sasa̱i̱ ei Godiha̱ ei ko͡u guai o kedia̱me makamo̱u̱mo͡u, yo͟͡u e̱ soso͡u degei. Dia̱ die sa to͡u fogo͡u mo͡u, sa Isipko͡u fogo͡u ya dalaguali, Godiha̱ degeiye dia̱ su̱do degeimo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ nele̱yeno͡u sosogo͡u boholo͡u ma̱ haguei. 18 Hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u suluguamo͡u be, Godiha̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u ke̱ duguomo͡u hagi̱ dege deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 40 saga̱i̱ kege mei degei. 19 Sa Kenanko͡u be, Godiha̱ tobo͡u mo͡u, dia̱ obiyei olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege woma mei degemamo͡u, sa ke̱me Godiha̱ Israel o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱, die sa degeyadomo͡u. 20 Kegegamo͡u iligi, sadebe olo͡u fe̱i̱be 450 saga̱i̱ kege mei degei. Kegemo͡u, Godiha̱ die ta̱ sai fidi o tano͡u tano͡u makama̱mo͡u hagulugi, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Samuel kuhe hagua̱ tofou.

21 Samuelbe Godiha̱ dabai degedi o dalamo͡u, dia̱ hiye o ta mo͡u la̱mo͡u yodumo͡u, Godiha̱ o ta makama̱i̱, e̱ hu̱be Sol. O kaha̱ hiye o degema dia deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 40 kege delei. O ke̱me Kisha̱ dihi, Benjaminha̱ hu̱ti. 22 Ke̱no͡u si habage Godiha̱ Sol igile muguomo͡u, e̱ Devit die hiye o maka degei. Maka degemo͡u, ko͡u gue tobou,

A̱ dugube, Jesiha̱ dihi Devit e̱me ma̱ fima̱i̱ya ke̱ dabai degeimo͡u dugu. E̱ge a̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u seseleyode tobou. 1 Samuel 13:14; Buk Song 89:20

23 Godiha̱ yo͟͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefelemo͡u, e̱ Devitha̱ hu̱ti o Yesu Israel o sasa̱i̱ eimoko͡u ne̱i̱, ei* mamo͟͡uyadomo͡u.

24 Yesu e̱ dabai yomogo͡u li mei kelege, Jonha̱ Israel o eimoko͡u tobou, ni̱ fi̱ boholo͡u, fafeleya tofo͡u mabeedei. 25 Jonha̱ e̱ dabai degedi ke̱ fogo͡u lamo͡u kelege, e̱ o kedia̱moko͡u ko͡u gue yodu, ni̱ge a̱me koyoyode tawale iya? A̱me o ni̱ baha duwogua ke̱ mei. Ke̱no͡u si ni̱ duma, habage o ta haguale. O kaha̱ tamaka ka̱i̱ ke̱me a̱ge ta tegile saga̱i̱ mei, a̱me o bolo̱ mei kaha̱ degemo͡u.

26 Mogo dia̱ma, Abrahamha̱ hu̱ti obo͡u, sa ta o, Godiha̱ hayedu dalaguadibo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ duma. Godiha̱ o sasa̱i̱ mamolo͟͡uyode tobou ta̱ ke̱me dimoko͡u tobou. Ta̱ ke̱me ifi dibo͡u de dala. 27 Jerusalem o sasa̱i̱bo͡u, die hiye o olo͡u fe̱i̱bo͡u kedia̱ge Yesube defe̱i̱ ta tawale ili mei. Misiholo duwodi sawisiei olo͡u fe̱i̱be dia̱ Godiha̱ ta̱ ko͡u dulo idiye, ke̱no͡u si dia̱ ta tawale idiyo mei. Dia̱ Yesube wouba tolo ileyodei kelege, ta̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ko͡u tobolo͡u i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele damale̱do tama̱ degei. 28 Dia̱ Yesu ta̱ samamo͡u dugube, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ miloube ta dugulo ili meiye, ke̱no͡u si dia̱ge e̱me wouba tolo ileyodema Pailatko͡u sesegulo i. 29 Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ oe e̱moko͡u degele ko͡u tobolo͡u i saga̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ tefele degemamo͡u, dia̱ Yesu hebe fufuguoma̱i̱to͡u delei ke̱ mala̱ migilemo͡u wida i. 30 Ke̱no͡u si e̱me Godiha̱ haba hagua̱gimo͡u, gehe̱ degei. 31 E̱ gehe̱ dege hagua̱ma ilemo͡u, o sasa̱i̱, sa Galiliko͡u ge e̱ sesele ya sa Jerusalemko͡u fologai kedia̱moko͡u su̱do tama̱ degegai. Ko͡u bo͡u gebe, o sasa̱i̱ kedia̱me Juda o eimoko͡u Yesuha̱ hagua̱ gehe̱ degei ke̱ hehegiemo͡u suluguadiyode tobou.

32 Godiha̱ ei ko͡u guai o kedia̱moko͡u tobou ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ ele ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. 33 Ifi die sisigo̱ ei dihi̱le ta̱ ke̱me damale̱do tama̱ degei. Godiha̱ Yesu hagua̱gimo͡u, gehe̱ degei dala. Ke̱me Die̱ Fedi Kuguo ta̱ hiye 2 koko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Na̱me mayo͟͡u ma̱ Dihi. Ifibe a̱me ne̱ Aye degei. Buk Song 2:7

34 Godiha̱ Yesu tei hagua̱gimo͡u gehe̱ degei kaha̱, e̱ widaiko͡u ta tabale mei ke̱ne kuguoko͡u nala̱i̱ dala,

A̱ ni̱ hiye o Devitko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hegileyodei ke̱me a̱ ni̱moko͡u ne hehegile. Damale̱do, ni̱ge mayo͟͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tama̱ degeiba dugulo ile. Aisaia 55:3

35 Haba Godiha̱ kuguoko͡u ta̱ ta ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Na̱ no͟͡u ne̱ biyodema makai o bolo̱do ke̱me widaimiko͡u be ta tabale mei. Buk Song 16:10

36 Di tewe, hiye o Devit e̱me sa sibige̱ kuoko͡u Godiha̱ ta̱ sesele iligi tolo i. Tolo imo͡u, o ilo kelege yo͟͡u e̱ ko͡u guai o wida idi koko͡u no͡u wida imo͡u tabale fiyei. 37 Ke̱no͡u si Godiha̱ hagua̱gimo͡u, gehe̱ degei o e̱me ta tabali mei. 38 Mogo dia̱ma, kegei kaha̱ ele ni̱ tawayadomo͡u tobolo͡u be, Yesuha̱ hagua, midiho̱ kasaga̱i̱, ni̱ milo͡u ga idi ke̱me gebe meiyodelamo͡u haguei ke̱ tobolo͡u kuhe̱. 39 Ni̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ seselebe tefei mei kaha̱, Godiha̱ge ni̱me do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u mei. O sasa̱i̱ koyoha̱ Yesuko͡u no͡u damale̱yodeibasi, e̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degele. 40 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱o͡u tawaibo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ tobou ke̱ ni̱moko͡u tama̱ degeiye. Ko͡u gue nala̱i̱ dala,

41 Susuga tobo͡u di o ni̱me makouba ni̱o͡u duguo kesigile ile. Ni̱ dalagua kile a̱ degele ke̱me ni̱ ta damale̱yodele ile mei. Haba o taha̱ ni̱moko͡u tobo͡u bane, ni̱ ta damale̱yodele ile mei. Habakuk 1:5

42 Polha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mamo͡u, Barnabas dilie egei moso̱ to͡u fogo͡u fogo͡u yala degeimo͡u, o kedia̱ tobou, nele misiholo duwodi sawisiei ta kamaha̱ haba haguasieba, ta̱ kegei ke̱ hehegiemabeedele i. 43 Dia̱ olo͡u fe̱i̱ egei moso̱ to͡u fogo͡u youmo͡u, Juda obo͡u, die egei dudi obo͡u su̱do kedia̱ dilie sesele yai. Sesele youmo͡u, dilie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobo͡u mo͡u yolugi, ko͡u gue tobolo͡u i, Godiha̱ habaguguei ke̱me ni̱bo͡u de dalabano͡u suluguamabeedei.

44 Kegemo͡u, misiholo duwodi sawisiei ta kaha̱ge sa ke̱ tie o sasa̱i̱ su̱do Hiye Oha̱ ta̱ du yai. 45 Juda o kedia̱ o sasa̱i̱ su̱do kefegulo i ke̱ duguomo͡u, kona degemo͡u, Polha̱ tobolo͡u ke̱ huyafe̱i̱ degelamo͡u susuga tobolo͡u i. 46 Ke̱no͡u si Pol dilie Barnabas dilie gue̱ degele ili mei, die ta̱ simamo͡u tobou, ele Godiha̱ ta̱ Juda o sasa̱i̱ ni̱moko͡u buko͡u tobolo͡u saga̱i̱ye, ke̱no͡u si ni̱ dafamamo͡u, ni̱o͡u degeiye, fi̱ gehe̱ ke̱ molo͟͡ube ta tefei mei kaha̱, ele ni̱ to͡u fogo͡u ileba, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegielamo͡u. 47 Yobe, Hiye Oha̱ elemoko͡u ko͡u gue tobou,

A̱ge na̱me sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hoho̱ saga̱i̱ degeyadomo͡u makama̱i̱.

Kegeiba, na̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ ma̱ dabai degemo͡u suba, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱me mayo͟͡u mamolo͟͡uyode tobou. Aisaia 49:6

48 Kegemo͡u, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ Polha̱ kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u hoho̱bolo͡u i. Hoho̱bolo͡u mo͡u, Hiye Oha̱ ta̱ ke̱me bolofe̱i̱doyodele i. Kegeimo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u yodema makama̱i̱ kedia̱me damale̱yodele i. 49 Hiye Oha̱ ta̱ ke̱me sa koko͡u olo͡u fe̱i̱ tefei. 50 Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ degeiye, hu̱bo͡u sasa̱i̱, Juda kedia̱ egei dulo idibo͡u, sa ke̱ dia dalaguadi obo͡u kedia̱ Polbo͡u Barnabasbo͡u diliemoko͡u gofo͟͡u degeimo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne gofo͟͡u degemo͡u dilie hele mugulo i. 51 Hele mugumo͡u, dilie fogo͡u yalamo͡u be, dilie abogo͟͡uko͡u duotele̱ dala ke̱ igile file̱i̱, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ dio͟͡u die midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ tawamabadomo͡u. Duotele̱ ke̱ igile fila̱mo͡u, dilie sa Antiok to͡u fogo͡u mo͡u, sa Aikoniamko͡u fogo͡u yai. 52 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱, sa Antiok tie kedia̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ to͡u mo͡u, hoho̱bolo͡u idi.

14

Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie sa Aikoniamko͡u egei tobolo͡u i

1 Sa Aikoniamko͡u fologamo͡u, Polbo͡u Barnabasbo͡u dilie nebe dilo͡u degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ egei moso̱du fologa, egei tobolo͡u i. Dilie ta̱ bolo̱do ke̱ tobolo͡u imo͡u Juda o sasa̱i̱bo͡u, Grik o sasa̱i̱bo͡u su̱do kedia̱ dulomo͡u damale̱yodele i. 2 Ke̱no͡u si Juda o ilo kedia̱ge egei ke̱ dulomo͡u be, ta damale̱yodele ili mei, gofo͟͡uno͡u degele i. Dia̱ degeiye, sa ta o kedia̱ne Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gofo͟͡u degele i. 3 Polbo͡u Barnabasbo͡u dilie sa Aikoniamko͡u hiyedo dalaguali, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobolo͡u ta gue̱ degele ili mei. Hiye Oha̱ habaguguei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u iligi, Hiye Oha̱ nele̱ya ke̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u milo͡u goumo͡u duguomo͡u kesigile i. Kegei kaha̱ degemo͡u, Hiye Oha̱ge ta̱ dilie tobolo͡u ili ke̱me damale̱do kuhe hehegiedi. 4 Ke̱no͡u si sa ke̱ tie o kedia̱ dio͟͡usie filemo͡u, ilo kedia̱me Juda o kedia̱bo͡u de fi̱ tano͡u degele i. Haba ilo kedia̱me Pol dilie Barnabas diliebo͡u de fi̱ tano͡u degele i. 5 Fi̱ tano͡u degele ili mei, Juda o ilobo͡u, sa ta o ilobo͡u, haba die hiye obo͡u dia̱ge diliebe makoma, igiye wouba tofigileyodele i.

Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie sa Likonia duo kodu egei tobo͡u mo͡u suluguei

6 Dilie walamo͡u degele ili ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, dilie kama fosige ya, sa Likoniako͡u fologai. Fologamo͡u, sa kaha̱ duo kile suluguali, sa Listrabo͡u, sa Derbebo͡u, sa huyadefe̱i̱bo͡u kileya ke̱ suluguei. 7 Dilie sa kileya ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u suluguei.

8 Sa Listra kelebe o ta delei. O ke̱me ibigidio tofigiei. E̱ adio͡u ha̱ kegei kuhe mala̱ fele̱i̱, ta siadiyo mei. 9 E̱ Polha̱ hehegili ke̱ dulo duwomo͡u, Polha̱ e̱moko͡u masele dugube, e̱me yo͟͡u e̱ damale̱yodei kaha̱ bolofe̱i̱ degele saga̱i̱ dugu. 10 Polha̱ ke̱ duguomo͡u, hili̱gedo tobou, na̱ hagua̱yedeimo͡u, o kaha̱ foguo folo tofogo͡u mo͡u tofo͡u tofo͡u siei.

11 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ Polha̱ ke̱ degeli ke̱ duguomo͡u, sa Likonia ta̱e ko͡u gue tobolo͡u i, godi bolo̱u̱ ke̱dilie o bagamamo͡u, dimoko͡u migiyodele i. 12 O sasa̱i̱ kedia̱ Barnabasha̱ hu̱be Susyodele i. Haba Polha̱ hu̱be Hermesyodele i,* Pol e̱me ta̱ tobo͡u di o kaha̱ degemo͡u. 13 Ogo͡u gai godi Susko͡u gali sidi moso̱be sa hiye kaha̱ figiko͡u duwei. Moso̱ ke̱ dia daladi hiye o kaha̱ wai bulumakou oye bolo̱u̱bo͡u, haba hebe fibo͡u guobo͡u tigiye fa̱gai ke̱bo͡u mo͟͡uma, sa hiye kaha̱ kekai adiko͡u haguei. Hagumo͡u, o sasa̱i̱ kefeguomo͡u, diliemoko͡u wai bulumakou sima nela̱mo͡u degele i.

14 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o Polbo͡u Barnabasbo͡u diliege o kedia̱ kege degele iladi ke̱ dulo kesigiemo͡u, dilo͡u dilie yukuei ka̱i̱ ke̱ dulagile i. Dilie fo̱u̱kua yamo͡u, o sasa̱i̱ kefei su̱do kodu fologamo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, 15 mogo dia̱ma, ni̱ kageimo͡u kege degele iya? Elebe o nebe ni̱ saga̱i̱ degei. Ele hagua, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u ni̱moko͡u tobolo͡u be, ni̱ ogo͡u gai godi, sibige̱ ta dala mei ke̱ to͡u fogo͡u ba, yo͟͡u kegeno͡u daladi Godiko͡u haguamabadomo͡u. Damale̱do Godi e̱me agudiobo͡u, sa sibige̱bo͡u, to̱ dawalabo͡u, bi olo͡u fe̱i̱ kodu dalagua ke̱bo͡u de milo͡u gai Godi. 16 Damale̱do, afudo, ko͡u guai o kedia̱ deleiguei kelegebe, obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dio͟͡u tagai saga̱i̱ degele imo͡u, e̱ mo͡u duguo fogo͡u di. 17 Ke̱no͡u si Godibe ni̱ duguye domo͡u, mogogo͡u daladiyo mei. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ ni̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milo͡u di. E̱ degeiye, agudileto͡u ge hue̱i̱ toumo͡u be, segei mo͟͡udi a̱ kelege ni̱ segei mo͟͡udi. Damale̱do, Godiha̱ ni̱moko͡u nale̱ hiyedo ne̱i̱mo͡u, ni̱ hoho̱ hiyedo degele idiyode tobolo͡u i. 18 Dilie kege tobolo͡u iye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ diliemoko͡u wai sile nele̱yodema nele̱ degele i. Nele̱ degele imo͡u, diliene nele̱do dege akogulamo͡u degele i.

19 Kegemo͡u, Juda o Antiokbo͡u Aikoniambo͡u kile dalagua kedia̱ haguasiemo͡u, sa Listra o sasa̱i̱ kedia̱ fima̱i̱ ke̱ boho͡u mo͡u, o kedia̱ne dilie dafamo͡u, Pol igiye wala i. Walamo͡u, dia̱ge e̱me teiyademo͡u, e̱ to͡u ke̱ gisigama ya, sa hiye kaha̱ figiko͡u ma̱mo͡u fogo͡u yai. 20 Ke̱no͡u si Yesuha̱ dabai degele idi kedia̱ haguasie, e̱ sile̱ma̱ tafalaguamo͡u, e̱ hagua̱mo͡u, sa hiye kodu felei. E̱ folo tiei sabiyoumo͡u, Barnabas dilie sa Derbeko͡u yai.

Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiei

21 Dilie ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa Derbeko͡u tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ su̱do Yesuko͡u damale̱yodele i. Kegemo͡u, dilie haba boholo͡u ma̱ sa Listrabo͡u, sa Aikoniambo͡u keleya ke̱ titiamo͡u yolugi, sa Antiokko͡u fologai. 22 Dilie yolugi, Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱ dede̱i̱ sasagiemo͡u, ko͡u gue tobo͡u mo͡u yai, ni̱ Yesuko͡u damale̱yodeibe nele̱do dege dalama. Godiha̱ e̱ sa di wolo͡u dalale koko͡u fologalababe, di hagi̱ hiyedo ke̱buko͡u dugumo͡u iligi kuhe fologaleyode tobolo͡u i. 23 Dilie yolugi, sosi tano͡u tano͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱ wolo͡u dalale o maka degegamo͡u yai. Maka degegamo͡u, nale̱ nali̱ mei diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u yolugi, o damale̱yodele i kedia̱me Hiye Oha̱ dobogo͟͡u tageto͡u dogoguemo͡u yai.

Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie sa Siria duo kodu sa hiye Antiokko͡u boholo͡u ma̱ ya fologai

24 Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie sa Pisidia duo kileya yolugi, haba sa Pamfiliako͡u fologai. 25 Fologamo͡u, sa kileya suluguali, sa hiye Perga tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei hehegiemamo͡u fogo͡u yolugi, sa hiye Ataliako͡u muguai. 26 Dilie sa Atalia to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye sa Antiokko͡u boholo͡u ma̱ yai. Afu, sa kelegebe damale̱yodei o kedia̱ge diliebe Godiha̱ dobogo͟͡u tageto͡u ko͡u dogoguomo͡u, Godiha̱ habagugueiya ke̱ dabai degemabeede tobolo͡u i. Dabai ke̱ mei degeimo͡u, kelege dilie sa Antiokko͡u boholo͡u ma̱ ya fologai. 27 Dilie fologamo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ haguasiemabeede tobo͡u mo͡u, haguasie kefegulo imo͡u, midiho̱ Godiha̱ degei olo͡u fe̱i̱ dilie dugulo i ke̱ susulo tobolo͡u i. Godiha̱ge sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodele ile abe solo͟͡uma̱i̱ dalayode tobolo͡u i. 28 Ke̱ olo͡u fe̱i̱ susulo tobo͡u mamo͡u, dilie Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱bo͡u de sa Antiokko͡u hiyedo deleiguei.

15

Sosiko͡u dabai degele idi o kedia̱ sa Jerusalemko͡u kefegulo i

1 Kegemo͡u, sa Judia tie o ilo kedia̱ sa Antiokko͡u ya fologamo͡u, damale̱yodei o kedia̱moko͡u ko͡u gue hehegie tobolo͡u i, ni̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ seseleba, kolo diafigi ho fogo͡u babe, ni̱me Godiha̱ge ta mamolo͟͡u meiyodele i. 2 Pol dilie Barnabas dilie ta̱ ke̱ dulomo͡u, o kedia̱bo͡u de ta̱e biya imo͡u, damale̱yodele i o kedia̱ diliebo͡u, o ilo kelebo͡u de maka degegamamo͡u, ni̱ sa Jerusalemko͡u ya, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱bo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o kedia̱bo͡u de hagi̱ ko͟͡u do̱u̱susumabeede tobolo͡u i.

3 Kegemo͡u, damale̱yodei o kedia̱ Polbo͡u dia̱ tobo͡u mo͡u, sa Jerusalemko͡u yai. Dia̱ sa Fonisiabo͡u sa Samariabo͡u duoya ke̱ yolugi, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ fi̱ boholo͡u i ke̱ totobo͡u mo͡u yai. Sa sa ke̱ tie o sasa̱i̱, Yesuko͡u damale̱yodele i kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hoho̱ hiyedo degele i.

4 Polbo͡u dia̱ yolugi, sa Jerusalemko͡u fologoumo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱bo͡u, die wolo͡u daladi obo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodele i. Kegemo͡u, dilie dia̱moko͡u midiho̱ Godiha̱ degei olo͡u fe̱i̱ dilie dugulo i ke̱ tobolo͡u i. 5 Ke̱no͡u si Farisi* o ilo kelebe Yesuko͡u damale̱yodele i o. O kedia̱ hagua̱mo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, sa ta damale̱yodele i o kedia̱me kolo diafigimaba, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ne defe̱i̱do sesele imabeede tobolo͡u i.

6 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱bo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kefeguomo͡u, hagi̱ ke̱ do̱u̱susulo i. 7 Hagi̱ kaha̱ ta̱ ke̱ hiyedo tugulo tobolo͡u imamo͡u, Pitaha̱ hagua̱mo͡u ko͡u gue tobou, mogo dia̱ma, afu, Godiha̱ dimoko͡u dabai ne̱mo͡u ibe, a̱me sa ta tie o kedia̱moko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobolo͡u ke̱ makama̱i̱,* o sasa̱i̱ kedia̱ ke̱ duloba, damale̱yodemabadomo͡u. 8 Godiha̱ge o sasa̱i̱ di duo olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe, e̱ Duo Bolofe̱i̱be sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱, afu dimoko͡u ne̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ne̱i̱. Godiha̱ ke̱ degei kaha̱ge dimoko͡u hegilibe, e̱ sa ta o kedia̱me ta tobeko͡u muguyo mei, dia̱moko͡u ne hoho̱ degeli ke̱ hegili kuhe̱. 9 Godiha̱ge dimoko͡u midiho̱ e̱sofe̱i̱ ta degema, haba sa ta o kedia̱moko͡u midiho̱ e̱sofe̱i̱ ta degema dediyo mei. Sa ta o sasa̱i̱ dia̱ne damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ to̱gule muguomo͡u, yo͟͡u e̱ dihi̱le koko͡u sibigibo͡u mei dalagua. 10 Kegei degemo͡u, ni̱ kageimo͡u Godi tefele dugulo iya? Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be hagi̱ ne̱damabeedei. Afu di ko͡u guai o kedia̱bo͡u, ifi dine hagi̱ ke̱me ta tolo͡u saga̱i̱ mei. 11 Di Hiye O Yesuha̱ habaguguei kaha̱no͡u si Godiha̱ di mamo̱u̱dadele i. Nebe, Godiha̱ di mamo̱u̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ne kegeno͡u mamo̱u̱yode tobou.

12 Pitaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, o kefei dala kedia̱ ta̱ ta tobo͡u li mei. Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie Godiha̱ nele̱ya ke̱ sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u dia̱ duguo kesigile i ke̱ tobolo͡u imo͡u dusua̱ duweguei.

13 Dilie ta̱ ke̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, Jemsha̱ ko͡u gue tobou, mogo dia̱ma, ni̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡u duma. 14 Saimonha̱* Godiha̱ sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dagado solo͡u do degemo͡u, ilo kele mamo͟͡uma, yo͟͡u e̱ biyodema makai ke̱ ko͡u susulo tobou. 15 Ta̱ e̱ tobou ke̱me habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ tobolo͡u i saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

16 Devitha̱ hu̱ti o kedia̱me moso̱ bilama i saga̱i̱ dala. Hiye O a̱ habage boholo͡u ma̱ mulo̱ba, moso̱ gehe̱ ta togolo.

Moso̱ kasaga̱i̱ bilama i ke̱me a̱ haba togouba, gehe̱ dege duwolo.

17 Kegeba, o ilo kedia̱ge Hiye O a̱me ka suluguale.

Sa ta o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mayo͟͡u ma̱ biyode ko͡u makama̱i̱ kedia̱ a̱ ka sulugualeyode tobou.

Ta̱, Hiye Oha̱ ko͡u tobou, ke̱me habage damale̱do tama̱ degele. Amos 9:11-12

18 Afudo, Hiye Oha̱ tobou ke̱me o sasa̱i̱ kedia̱ dumo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u dulo ili kuhe̱.

19 Kegei kaha̱, ma̱ fima̱i̱be ko͡u gue, sa ta o kedia̱me die fi̱ Godiko͡u bohou degemo͡u, dige hagi̱ ta ne̱dame. 20 Di kuguo ta dia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱basi de. Di nalale̱be, ko͡u gue nala̱me, ni̱me ogo͡u gai godiko͡u wai si kasaga̱i̱ ke̱me na̱dama, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u de siadama, gali oe gabagidu tigamamo͡u wei ke̱me na̱dama,* haba kafeine na̱damabeede tobolo͡u ba nala̱me. 21 Di tewe, sa sa kili̱ya olo͡u fe̱i̱be obe Mosesha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u hagulugi ifine kuhe̱. Misiholo duwodi sawisiei olo͡u fe̱i̱ kelege, e̱ ta̱ ke̱ obe husolo͟͡u tobolo͡u idiyode tobou.

O kedia̱ sa ta o sasa̱i̱ damale̱yodele i kedia̱moko͡u kuguo nala̱ma nele̱ i

22 Kegemo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u dalaguadi obo͡u, damale̱yodele i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ hagi̱ ke̱ do̱u̱susumamo͡u, dio͟͡u die o bolo̱u̱ ta makama̱i̱. O tabe Judas, e̱ hu̱ tabe Barsabas. Haba o tabe Sailas. O ke̱diliebe damale̱yodele i kedia̱ wolo͡u dalaguadi o. Kegei degemo͡u, dia̱ Judasbo͡u Sailasbo͡u diliebe Polbo͡u Barnabasbo͡u de sa Antiokko͡u imabeede tobolo͡u i. 23 Dia̱ kuguoko͡u ta̱ ko͡u gue nala̱i̱ ke̱, diliemoko͡u ne̱i̱mo͡u mala̱ yai.

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o eibo͡u, haba damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u dalaguadi o eibo͡u, eibe ni̱ mogodo. Ei kuguo ko͟͡u sa ta o sasa̱i̱ ni̱moko͡u nalolu̱be, ei sa Antiok tie o sasa̱i̱bo͡u, haba sa Siriabo͡u sa Silisiabo͡u duo kile sa sa tie o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodili kuhe̱. 24 Ei o ilo kedia̱ ni̱moko͡u ya fologamo͡u, ta̱ dia̱ tobou ke̱me ni̱ dulomo͡u hagi̱ degele iyodeimo͡u du. Ke̱no͡u si dia̱me ei imabeedeimo͡u yali mei. 25 Kegei kaha̱ degemo͡u, ei tugulo tobolo͡u ima, fi̱ tano͡u degemo͡u, o bolo̱u̱ ta makama̱i̱, ni̱moko͡u yamabadomo͡u. O ke̱diliege ei mogodo Barnabasbo͡u Polbo͡u dilie sesele yale. 26 Diliebe oe ko͡u wala ile saga̱i̱ye, ke̱no͡u si dilie ta gue̱ degele ili mei, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ egei tobo͡u mo͡u suluguadi. 27 Kegei kaha̱ degemo͡u, ei Judas dilie Sailas dilie tobo͡u ba, ni̱moko͡u ile foloba, ta̱ ei nala̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u dilie mogouye tobo͡u ba, ni̱ duma. 28 Duo Bolofe̱i̱be eibo͡u dala kaha̱ ei fi̱ tano͡u dege, ni̱moko͡u hagi̱ ta nele̱ saga̱i̱ mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, eige ni̱moko͡u kuolo͡u male̱be, doso͡u yosi kege male̱ ke̱no͡u do sesemabeedili kuhe̱. 29 Ogo͡u gai godiko͡u gali si ke̱me na̱dama, kafei na̱dama, gali oe gabagidu tigamamo͡u wei ke̱ne na̱dama, haba sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u dene siadamabeedei. Ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u dege ho fogo͡u babe, ke̱me bolofe̱i̱do. Ei ta̱ ke̱no͡u fe̱i̱. Ni̱ defe̱i̱ dalama.

30 Dia̱ kuguo nala̱ma mei degemo͡u, Polbo͡u dia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, sa Antiokko͡u mala̱ ya fologamo͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ haguasie kefegumabeede tobo͡u mo͡u, kefegumo͡u, kuguo nala̱i̱ ke̱ ne̱i̱. 31 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ huso͟͡umamo͡u, hoho̱ degele i, dede̱i̱ sasagiei ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ mo̱u̱ kaha̱ degemo͡u. 32 Judas dilie Sailas diliebe habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kaha̱ degemo͡u, dilie damale̱yodei o kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiemo͡u, egei hiyedo tobolo͡u i. 33-34 Sa Antiokko͡u dalaguali, damale̱yodele i o kedia̱ diliemoko͡u, nele tobo͡u mo͡u haguasiei o kedia̱moko͡u bologua̱do boholo͡u ma̱ imabeedeimo͡u, dilie fogo͡u yai. 35 Ke̱no͡u si, Pol dilie Barnabas diliebe yali mei, sa Antiokko͡u kege dalaguali, sa ke̱ tie o su̱do kedia̱bo͡u de Hiye Oha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobolo͡u deleiguei.

Pol dilie Barnabas dilie fi̱ tano͡u degeli mei

36 Sawisiei ilo kele mei degeimo͡u, Polha̱ Barnabasko͡u tobou, sa sa, da Hiye Oha̱ ta̱ hehegiemo͡u i koko͡u be, da haba boholo͡u ma̱ ya, da mogo dia̱me bologua̱ dalagua, haba bo͡u basia dalagua deba duguo tawamebeede tobou. 37 Kege tobo͡u mo͡u, Barnabasha̱ge o Jon, e̱ hu̱ tabe Makbo͡u de wolo͡u ilamo͡u degei. 38 Ke̱no͡u si Polha̱ dafamo͡u ko͡u gue tobou, afu, o ke̱me sa Pamfiliako͡u ge da to͡u fogo͡u mo͡u, dabo͡u de dabai degemo͡u sialebe tagali mei. Dage o ke̱me wolo͡u idamebeedei. 39 Dilie dilo͡u sie ta̱e biya imamo͡u, yogo e̱sofe̱i̱ imo͡u, yogone e̱sofe̱i̱ imo͡u dele i. Barnabasha̱ Mak wolo͡u ilemo͡u, mosoleye to̱ tibi sa Saiprusko͡u yai. 40 Haba Polha̱ Sailas wolo͡u ilamo͡u degeimo͡u, damale̱yodei o kedia̱ge Hiye Oha̱ habagugueibe nele̱bo͡u de dalayodema diho̱ baga̱ tobo͡u ma fogo͡u mo͡u, dilie fogo͡u yai. 41 Yolugi, sa Siriabo͡u sa Silisiabo͡u duoya ke̱ o sasa̱i̱ damale̱yodele i kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiemo͡u yai.

16

Polha̱ o Timoti wolo͡u i

1 Pol dilie Sailas dilie ya, sa Derbeko͡u fologamo͡u, haba sa Listrako͡u ya fologai. Sa kele Yesuha̱ dabai degedi o ta delei, e̱ hu̱be Timoti. E̱ adio͡u be Juda sasa̱i̱, Yesuko͡u damale̱yodei. Haba e̱ ayebe sa Grik o. 2 Sa Listra damale̱yodei o sasa̱i̱bo͡u, sa Aikoniam damale̱yodei o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ge Timoti e̱me o bolofe̱i̱doyodele idi. 3 Polha̱ Timoti e̱ wolo͡u ilamo͡u, e̱ kolo diafou. Yobe, Juda o, sa ke̱ tie kedia̱ge Timotiha̱ e̱ ayebe sa Grik odade tawale i kaha̱.* 4 Kolo diafolo͡u mo͡u ya, sa sa keleya ke̱ kuolo͡u ta̱, hiye o kedia̱* sa Jerusalemko͡u ge ma̱ i ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemo͡u, ni̱ ta̱ ke̱ sesemabeede tobo͡u mo͡u suluguei. 5 Egei tobo͡u mo͡u suluguamo͡u, sa sa o sasa̱i̱ damale̱yodele i kedia̱ ke̱ dulomo͡u, nele̱do dege damale̱yodele i. Haba sawisiei olo͡u fe̱i̱do o sasa̱i̱ ilo kedia̱ne damale̱yodemamo͡u, e̱buko͡u damale̱yodei kedia̱bo͡u de geleguomo͡u olo͡u fe̱i̱ su̱do degemo͡u i.

Polha̱ sa Masedonia o ta dugu

6 Polbo͡u dia̱ sa Esia duo kileya ke̱ Godiha̱ ta̱ hehegiemo͡u sulugualamo͡u degeimo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia̱ akogu. Akogumo͡u, dia̱ haba sa Frigiabo͡u, sa Galesiabo͡u duo kileya suluguali, 7 sa Misiaha̱ figiko͡u fologai. Fologamo͡u, haba sa Bitiniaha̱ duo kodu fologalamo͡u degei, ke̱no͡u si Yesuha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ haba akogu. 8 Kegeimo͡u, dia̱ sa Misia duoya ke̱ mo͡u yo͟͡uwa yolugi, sa hiye Troasko͡u muguamo͡u kele tiasigei. 9 Hulia̱me Polha̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u dugube, sa Masedonia tie o ta tafalali, e̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ mosole saba, sa Masedoniako͡u hagua, ei dogo͡u guyedeimo͡u du. 10 Polha̱ e̱ dugu ke̱ tobo͡u mo͡u, ei* toto sa Masedoniako͡u yalamo͡u a ka i. Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u yadomo͡u hegilidade tawale i.

Sasa̱i̱ Lidia, e̱ Kristen degei

11 Kegemo͡u, ei sa Troas to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye sa Samotresko͡u ya fologai. Kele tiei sawisiei, ei haba mosole sama, sa Neapolisko͡u ya fologai. 12 Ei sa Neapolis to͡u fogo͡u ile, sa Filipaiko͡u fologai. Ke̱me sa hiyedo, Rom o kedia̱ afu ya koko͡u fologa deleiguei sa, sa Masedonia duo tie o sasa̱i̱ die sa hiyedo. Ei sa hiye koko͡u sawisiei ilo keleno͡u deleiguei. 13 Misiholo duwodi sawisiei kelege, ei sa hiye kaha̱ kekai aya ke̱ telema̱ ya, to̱ ko koko͡u muguai. Ei to̱ ko koko͡u be, obe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi sa daladadema yamo͡u dugube, sasa̱i̱ ilo kedia̱ kele kefeguo duwoguamo͡u dugulo i. Ei geleguo duwoguali, sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de ta̱ kolo i. 14 Ke̱ ta̱ kolo duweguei kilebe, sasa̱i̱ ta, e̱ hu̱be Lidia, e̱ne kile dusua̱ duwei. E̱me yukuei we̱i̱ degei kaha̱ sele tiga mo͟͡udi sasa̱i̱. E̱ sadobe sa Taiataira. E̱me Godiko͡u hoho̱bo͡u di sasa̱i̱. Polha̱ ta̱ tobo͡u mo͡u, Hiye Oha̱ degeiye, e̱ fi̱ boholo͡u mo͡u, ta̱ ke̱ defe̱i̱do dulo duwei. 15 Defe̱i̱do dulo duwo dema, e̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u dia̱ fafeleya tofo͡u mamo͡u, e̱ eimoko͡u, ni̱ge a̱me Hiye Oko͡u damale̱yodei sasa̱i̱dade tawaibabe, ni̱ ma̱ moso̱ko͡u ile dalamabeede tobou. E̱ge eibe e̱ moso̱ko͡u do̱u̱do dege imabeede tobo͡u mo͡u, ei e̱bo͡u de yai.

Polbo͡u Sailasbo͡u dilie sa Filipaiko͡u didio̱ degei

16 Sawisiei ta, ei diho̱ baga̱ tobo͡u di sa koko͡u yolugi, fisimo͡u dabai degedi sasa̱i̱ ta aliko͡u gelegu. Sasa̱i̱ ke̱me duo kasaga̱i̱ye to͡u mo͡u, habage tama̱ degele ke̱ duguo tobo͡u di. Sasa̱i̱ kaha̱ dabai ke̱ degedi kaha̱, e̱ bose dia̱me sele hiyedo mala̱ idi. 17 Sasa̱i̱ ke̱ geleguomo͡u, e̱ Polbo͡u ei seselemo͡u, nele̱do dege, o ko͟͡udia̱me Damale̱do Godiha̱ dabai degedi o, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡u kaha̱ ta̱ ke̱ hehegile idiyode tobo͡u mo͡u i. 18 Sawisiei su̱do kege degeimo͡u, kelege Polha̱ dafamo͡u boholo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ koko͡u, a̱ Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ na̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, na̱ sasa̱i̱ ko͟͡u to͡u fogo͡u fogo͡u iyede tobou. E̱ kege tobo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ kaha̱ sasa̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u i.

19 Kegemo͡u, fisimo͡u dabai degedi sasa̱i̱ kaha̱ e̱ bose dia̱ge sele mo͟͡udi ke̱ mei degei ke̱ tawalemo͡u, Polbo͡u Sailasbo͡u dilie tolo͡u dufolo͡u yamo͡u, gamani o, sa kefegudi sa koko͡u duwogua kedia̱moko͡u fologai. 20 Dilie ta̱ sai fidi o kedia̱ dihi̱le koko͡u tefegiemo͡u ko͡u gue tobolo͡u i, o ko͟͡udiliebe Juda o. Dilie di sa kuoko͡u hagi̱ hiyedo mo͟͡uma fele̱gai. 21 Fele̱gamo͡u, sa Rom o di degediyo mei midiho̱ ke̱me diliege di degemabeedele iliyode tobolo͡u i. 22 O sasa̱i̱ ilo kedia̱ne dogo͡u guomo͡u, ta̱ ke̱me damale̱yodemo͡u, diliemoko͡u ta̱e biya ibe demo͡u, ta̱ sai fidi o kedia̱ dilie yukuei tegisema, o ilo kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u, tigiye wala i. 23 Dilie bo͡u basiado wala imamo͡u, didio̱ masa i. Masamamo͡u, didio̱ moso̱ dia daladi o koko͡u defe̱i̱do dia dalayede tobolo͡u i. 24 O kaha̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u, dilie didio̱ moso̱ duledudo wo͡u ma folomo͡u bibigei. Dilie abogo͟͡u hebe ko͟͡u bolo̱u̱ye hili̱gedo timogu kaha̱, tele saga̱i̱ mei degema fogou.

25 Kegemo͡u, hulia̱me duodo kelege, Polbo͡u Sailasbo͡u dilie Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u de, die̱ fei de dega duwoguamo͡u, didio̱ o olo͡u fe̱i̱ dusua̱ duweguei. 26 Dusua̱ duwoguamo͡u, gigima hiyedo toto haguamo͡u, moso̱ mouti ke̱ olo͡u fe̱i̱ biligiselamo͡u degeligi a olo͡u fe̱i̱ so͟͡usei. Didio̱ o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ tigigi ti ke̱ne olo͡u fe̱i̱ kusigise hobogou. 27 Didio̱ moso̱ dia daladi o kaha̱ tiei kesigiemo͡u dugube, a olo͡u fe̱i̱ so͟͡usei ke̱ duguomo͡u, didio̱ o olo͡u fe̱i̱ kama fosigeiyade tawalemo͡u, e̱ aweki me̱ bolo̱u̱ ke̱ telemo͡u, yo͟͡usie walamo͡u degei. 28 Ke̱no͡u si Polha̱ haguisama, nele̱do dege tobou, na̱ no͟͡usie woda. Eibe olo͡u fe̱i̱ dalayode tobou. 29 E̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, o ta tobo͡u mo͡u, disio mile tolo͡u hagumo͡u, e̱ mala̱mo͡u, moso̱ Pol dilie Sailas dilie duwogua kodu fo̱u̱kua felei. Folomo͡u, e̱ gue̱ hiyedo degemo͡u, dio koulugi, yubu sugulo fiyei. 30 E̱ hagua̱mo͡u, dilie wo͡u ma, mihi̱ko͡u mulo̱mo͡u yodu, hiye o bolo̱u̱ dilie, a̱me kageibasi, Godiha̱ a̱ mamolo͟͡u?

31 Kegemo͡u, dilie ko͡u gue tobolo͡u i, na̱ Hiye O Yesuko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ na̱bo͡u ne̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ mamolo͟͡uyodele i. 32 Kege tobo͡u mamo͡u, dilie Hiye Oha̱ ta̱ didio̱ moso̱ dia daladi obo͡u, e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegile i. 33 Hulia̱me kilegeno͡u, o kaha̱ dilie wo͡u ma ile, hebe ko͟͡uye timogu do ke̱ hue̱i̱ye bigimamo͡u, kelegeno͡u e̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ fafeleya tofolo͡u i. 34 Fafeleya tofo͡u mamo͡u, e̱ dilie wo͡u ma ile, e̱ moso̱ko͡u fologamo͡u, nale̱ ne̱i̱mo͡u nala̱ i. E̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u dia̱ olo͡u fe̱i̱ Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u hoho̱ hiyedo degele i.

35 Tiei sabiyoumo͡u, ta̱ sai fidi o kedia̱ge kasamane o kedia̱ tobo͡u mo͡u ya, didio̱ moso̱ dia daladi o koko͡u tobolo͡u i, ta̱ sai fidi o kedia̱ge o bolo̱u̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba yaleyodele i. 36 O kaha̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u, Polko͡u ta̱ sai fidi o kedia̱ge nelebe to͡u fogo͡u ba imabeedei. Kegemo͡u, nele bologua̱do imabeedema egele tobou. 37 Ke̱no͡u si Polha̱ kasamane o kedia̱moko͡u tobou, elebe sa hiye Rom o. Kageimo͡u ta̱ sai fidi o kedia̱ge ele ta̱ ke̱ defe̱i̱ duli mei fogolou? O sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u dia̱ ele wala imamo͡u, didio̱ degei. Haba kageimo͡u dia̱ ele amafe̱i̱do tele filo̱u̱ba fogo͡u ile? Dia̱ kege degedama. Dio͟͡uno͡u haguaba, ele kuhe telema̱mabeede tobou.

38 Kegemo͡u, kasamane o kedia̱ Polha̱ tobou ke̱ dulomo͡u, boholo͡u ma̱ ya, ta̱ sai fidi o kedia̱moko͡u, o ko͟͡udiliebe Rom oyode tobolo͡u i. Dia̱ ke̱ dulomo͡u, gue̱ hiyedo degele i. 39 Gue̱ degemo͡u, dia̱ didio̱ moso̱ko͡u ya fologamo͡u, diliemoko͡u solo͡u do ta̱ tobo͡u mamo͡u, mihi̱ko͡u wo͡u ma muguamo͡u, nele ei sa to͡u fogo͡u fogo͡u imabeede tobolo͡u i. 40 Dilie didio̱ moso̱ to͡u fogo͡u muguamo͡u, sasa̱i̱ Lidiaha̱ moso̱ko͡u yai. Ya fologamo͡u dugube, damale̱yodele i o kedia̱ duwoguamo͡u duguomo͡u, dia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiedi ta̱ tobo͡u mamo͡u fogo͡u yai.

17

Sa Tesalonaika o kedia̱ Polbo͡u Sailasbo͡u dilie walamo͡u degele i

1 Polbo͡u dia̱ sa Amfipolisbo͡u sa Apoloniabo͡u keleya ke̱ titiamo͡u yolugi, sa Tesalonaikako͡u fologai. Sa koko͡u be Juda o kedia̱ egei moso̱ ta duwei. 2 Pol e̱ yo͟͡u degedi saga̱i̱ kege egei moso̱ko͡u folo, misiholo duwodi sawisiei kamadia kege, Godiha̱ ta̱, kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱ o kedia̱bo͡u de do̱u̱susuga tobolo͡u deleiguei. 3 E̱ Godiha̱ ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tobo͡u mamo͡u, haba dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, Godiha̱ makai o Kelesube do hiyedo duguoba, tolo ile, haba hagua̱ gehe̱ degele kaha̱ ta̱ ke̱ne kuguoko͡u nala̱i̱ dala. A̱ ni̱moko͡u Yesu e̱me Godiha̱ makai o Kelesuyode tobolo͡u kuhe̱. 4 Polha̱ ta̱ ke̱ do̱u̱do dege tobo͡u mo͡u, Juda o sasa̱i̱ ilo kele ta̱ ke̱ dulomo͡u damale̱yodema, Polbo͡u Sailasbo͡u dilie sesega suluguei. Sa Grik o sasa̱i̱, Godiko͡u hoho̱bolo͡u idi o ilo kedia̱bo͡u, haba hu̱bo͡u sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne damale̱yodema, dilie yolu ke̱ sesega yai.

5 Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ dugube, o sasa̱i̱ kedia̱ dilie sesele youmo͡u duguomo͡u, kona dege dafa i. Dafamo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ degedi o, aliya mo͡u suluguadi ilo kedia̱bo͡u de kefeguomo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ fufuguemamo͡u, dio͟͡ufe̱i̱ gofo͟͡u dege biyalamo͡u, fo̱u̱kua ya, o Jesonha̱ moso̱ adi ke̱ bafolo͡u mugulo i, Polbo͡u Sailasbo͡u duguoba, tolo͡u ma̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u sesegulamo͡u degele i. 6 Ke̱no͡u si diliebe moso̱ kodube mei degemo͡u, dia̱ Jesonbo͡u, damale̱yodele i o ilo kelebo͡u deno͡u to͡u ma dufolo͡u ma̱ yai. Dufolo͡u ma̱ yolugi, sa ke̱ dia daladi hiye o kedia̱moko͡u fologamo͡u, hili̱gedo tobolo͡u i, o ko͟͡udia̱me sa sa olo͡u fe̱i̱ hagi̱ ne̱mo͡u suluguadi o. Ifi ko͡u lene haguasie dalagua kuhe̱. 7 Dia̱me Jesonha̱ e̱ moso̱ko͡u wo͡u ma delei. Di hiye o Sisarha̱ kuolo͡u ta̱be dia̱ ta dulo idiyo mei, hiye o ta dala, e̱ hu̱be Yesuyode tobolo͡u idi. 8 Juda o kedia̱ kege tobolo͡u imo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱bo͡u, sa kaha̱ hiye obo͡u dia̱ dulo kesigiemo͡u, gofo͟͡u hiyedo degele i. 9 Kegemo͡u, sa kaha̱ hiye o kedia̱ tobo͡u mo͡u, Jesonbo͡u, damale̱yodele i obo͡u dia̱ ta̱ sai fidi o koko͡u sibimo͡u, dia̱ ni̱ fogo͡u yamabeede tobolo͡u i.

Pol dilie Sailas dilie sa Beriako͡u ya dabai degele i

10 Hulia̱ degeimo͡u, damale̱yodele i o kedia̱ Pol dilie Sailas dilie tobo͡u mo͡u, sa Beriako͡u yai. Dilie ya fologamo͡u, Juda o kedia̱ egei moso̱ko͡u yai. 11 Juda o sasa̱i̱, sa Beria tie kedia̱me bolo̱do. Die midiho̱be Juda o, sa Tesalonaika tie kedia̱ midiho̱ saga̱i̱ kegei mei. Yobe, Polha̱ egei tobo͡u mo͡u dulomo͡u, hoho̱ hiyedo degele i kaha̱. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ kuguo huso͟͡uma, Polha̱ ta̱ ke̱me gulokou, haba de damale̱do domo͡u file idi. 12 Juda o sasa̱i̱ su̱do Yesuko͡u damale̱yodele i. Sa Grik sasa̱i̱ hu̱ dala kedia̱bo͡u, sa Grik o su̱do kedia̱bo͡u de damale̱yodele i.

13 Ke̱no͡u si, Juda o, sa Tesalonaika tie kedia̱ Polha̱ Godiha̱ ta̱ sa Beriako͡u hehegie dalayodeimo͡u dulomo͡u, ya fologamo͡u, sa Beria tie o sasa̱i̱ fufugue tobo͡u mo͡u, o kedia̱ne diliemoko͡u gofo͟͡u degele i. 14 Gofo͟͡u degele imo͡u, kelegeno͡u, damale̱yodei o kedia̱ Pol tobo͡u mo͡u, to̱ hiye kaha̱ ko koko͡u i. Sailas dilie Timoti dilieno͡u si yali mei, sa Beriako͡u kege deleiguei. 15 Damale̱yodele i o ilo kedia̱ Pol wolo͡u mo͡u, sa Atensko͡u ya fologai. Fologamo͡u, Pol kele dalamo͡u, dia̱ boholo͡u ma̱ yala degeimo͡u, Polha̱ Sailasbo͡u Timotibo͡u diliebe toto haguamabeedema ta̱ dogogu.

Polha̱ sa Atensko͡u egei tobou

16 Polha̱ sa Atensko͡u Sailasbo͡u Timotibo͡u dilie haguba dugulamo͡u dia dalali dugube, ogo͡u gai godi milo͡u gai su̱do dalaguamo͡u duguomo͡u, e̱ hagi̱ hiyedo degei. 17 Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ ilemo͡u, Juda o kedia̱ egei moso̱ko͡u folomo͡u, Juda o kedia̱bo͡u, sa ta o, Godiko͡u hoho̱bo͡u di kedia̱bo͡u de do̱u̱susuga tobolo͡u deleiguei. Haba e̱ kefegudi sa koko͡u ne ile folomo͡u, o sasa̱i̱ kefeguo dala kedia̱bo͡u de do̱u̱susuga tobolo͡u deleiguei. 18 Kefegudi sa koko͡u be, Epikurian tewe obo͡u, Stoik tewe obo͡u kedia̱ne deleiguei. Dalaguali, dia̱ Polbo͡u ta̱e biya i. Ilo kedia̱ ko͡u gue tobolo͡u i, ta̱ sebe degega siadi o kamaha̱ge eimoko͡u be ke̱i̱ ta̱ tobo͡u lamo͡u? Haba ilo kedia̱ge e̱ sa ta godi kedia̱ ta̱ tobo͡u lamo͡u degeliyode tobolo͡u i. Yobe, Pol e̱ge Yesubo͡u, e̱ hagua̱ gehe̱ degeibo͡u kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u di kaha̱. 19 Do̱u̱susuga tobolo͡u mo͡u, tewe o kedia̱ Pol wolo͡u ya, die kansole o kedia̱ sa bito̱u̱ Areopagusko͡u kefeguomo͡u, Polko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, ta̱ gehe̱, na̱ o kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u di ke̱me eine tawale saga̱i̱ degeli. 20 Ei dumo͡u be, ne̱ ta̱ ke̱me e̱sofe̱i̱ kaha̱, eige ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u degeliyode tobolo͡u i. 21 Sa Atens tie o kedia̱bo͡u, sa ta o, sa Atensko͡u dalaguadi kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ dabai ta degele idiyo mei. Ta̱ uwo gehe̱ ke̱no͡u dulo saga̱i̱ degele idi. Ta̱ gehe̱ ta dulomo͡u be, dio͟͡uno͡u do̱u̱susuga tobolo͡u idi.

22 Kegemo͡u, kansole kedia̱ bito̱u̱ Areopagusko͡u kefeguomo͡u, Polha̱ die dihi̱le koko͡u ge hagua̱mo͡u tobou, sa Atens o dia̱ma, a̱ge ni̱me godi su̱do koko͡u no͡u hoho̱bolo͡u imo͡u dugulu. 23 A̱ ni̱ sa kuoko͡u sulugi, ni̱ godi milo͡u gai dalaguamo͡u dugu. Igi milo͡u gai ta koko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, Ko͟͡ume godi ei ta tewe mei kaha̱ igiyodei dugu. Godi ni̱ ta tewe mei, mo͡u yo͟͡uwa hoho̱bolo͡u idi ke̱me a̱ ifi ni̱moko͡u hehegie tobo͡u ladi kuhe̱.

24 Godi sa sibige̱ ko͡u milou, e̱no͡u si damale̱do Godi. E̱me bima̱i̱ agudileto͡u dalaguabo͡u, mihi̱ko͡u dalaguabo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ Hiye O. E̱me egei moso̱ obe tegeiko͡u be daladiyo mei. 25 Godi e̱ bi ta mei degele mei. O di dobogo͟͡uye bi ta milo͡u maba, e̱moko͡u nele̱ saga̱i̱ mei. Yo͟͡uno͡u si fi̱bo͡u hoho̱bo͡u, bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ o sasa̱i̱ dimoko͡u ne̱di. 26 Godiha̱ o tano͡u ta milo͡u ma dogogumo͡u kaha̱ hu̱tigamo͡u hagueibe, ifi dine sa sa olo͡u fe̱i̱ dalagua kuhe̱. E̱ o di dalale aso̱ diho̱ ke̱ maka degema, haba sa di suluguale ke̱ne maka degega i. 27 Yobe, Godiha̱ge o sasa̱i̱ e̱ kolugi duguomo͡u e̱moko͡u haguasili ke̱ tagadi. Ke̱no͡u si e̱me ahudo dala mei, e̱me di tano͡u tano͡u hafe̱i̱ dege dala. 28 Godiha̱ degeiye, dibe fi̱bo͡u dalali, e̱ nele̱yeno͡u di sulugua kuhe̱. Damale̱do, afu, ni̱o͡u ni̱ tewe o kedia̱ge dine yo͟͡u e̱ sisigo̱ye dalaguayodele i. 29 Dibe Godiha̱ sisigo̱ kaha̱ degemo͡u, di Godibe sele igi golye milouyode tawadame. E̱me sele igi silvaye milo͡u li mei. Igido igiye milo͡u li mei. E̱me o taha̱ fima̱ma dobogo͟͡uye milouyode tawadamebeede tobou.

30 Afu o kedia̱ge Godibe ta tewe mei kelegebe, Godiha̱ge dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga imo͡u be, e̱ mo͡u duguo fogo͡u di. Ke̱no͡u si ifibe e̱ nele̱do dege, sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ dibe fi̱ boho͡u mabeede tobolo͡u. 31 Yobe, e̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ di ta̱ sale sawisiei ke̱me ko͡u makama̱i̱ kaha̱ degemo͡u. Sawisiei kelegebe, yo͟͡u e̱ midiho̱ do̱u̱do keleyano͡u, ta̱ sai file o, e̱ ko͡u makai kaha̱ di midiho̱ ke̱ file. Ta̱ sai file o ke̱me tolo imo͡u ko͡u widaiye, haba hagua̱gimo͡u gehe̱ degei kaha̱, dige Godiha̱ ta̱ sai file dabai ke̱me o koko͡u no͡u ne̱i̱dade tawamebeede tobou.

32 Polha̱ o tabe tolomo͡u hagua̱i̱yode tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, o ilo kedia̱ e̱moko͡u susuga tobolo͡u i. O ilo kedia̱no͡u si na̱ ta̱ ke̱ haba tobo͡u ba ei dulo saga̱i̱ degeliyode tobolo͡u i. 33 Kege tobolo͡u imo͡u, Pol e̱ tewe o kedia̱ to͡u fogo͡u fogo͡u i. 34 Ke̱no͡u si o ilo kele e̱ ta̱ dulomo͡u damale̱yodele i. O ta, e̱ hu̱be Dionisius, o ke̱me kansole o, bito̱u̱ Areopagusko͡u e̱ yogo dia̱bo͡u de kefema dabai degedi. Sasa̱i̱ ta, e̱ hu̱ Damaris, e̱ne damale̱yodei. O sasa̱i̱ ilo kedia̱ne damale̱yodele i.

18

Polha̱ sa Korinko͡u egei tobou

1 Kegemo͡u, Pol e̱ sa Atens to͡u fogo͡u, sa Korinko͡u i. 2 Folomo͡u, Juda o ta gelegu, e̱ hu̱be Akwila, e̱ sadobe sa Pontus duo kile delei. E̱ sasa̱i̱ Prisila diliebe sa Itali to͡u fogo͡u ya, sa Korinko͡u be ebeleno͡u fe̱i̱ fologai. Yobe, Hiye o Sisar Klodiusha̱ Juda o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be sa Rom to͡u fogo͡u fogo͡u yamabeedeimo͡u. Kegemo͡u, dilie sa Korinko͡u dalaguamo͡u, Polha̱ dilie dugulamo͡u i. 3 Pol e̱ sele dabai degedibe falai moso̱ togogadi, dilie dabai degedi saga̱i̱ ke̱no͡u degedi. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ diliebo͡u de dalali, dabai ke̱ degele deleiguei. 4 Misiholo duwodi sawisiei olo͡u fe̱i̱ kelegebe, e̱ Juda o kedia̱ egei moso̱ko͡u folomo͡u be, o kedia̱bo͡u de ta̱ kolo duwodi. Ta̱ kolo duwoli, Juda obo͡u Grik obo͡u kedia̱moko͡u do̱u̱do dege, ni̱ Yesuko͡u damale̱yodemabeede tobo͡u di.

5 Kegemo͡u, Sailasbo͡u Timotibo͡u dilie sa Masedonia to͡u fogo͡u, sa Polha̱ dala koko͡u ya fologai. Fologoumo͡u be, Pol e̱me sele dabai degedi fogo͡u mo͡u, egeino͡u tobolo͡u delei. E̱ Juda o kedia̱moko͡u Yesu e̱me Godiha̱ makai o Kelesube a̱ ko͡u teweyode tobo͡u di. 6 Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ e̱ ta̱ ke̱ dafamo͡u susuga tobolo͡u imo͡u, Pol e̱ne dafamo͡u, e̱ yukueiko͡u kofai ke̱ fifigimamo͡u, ko͡u gue tobou, ni̱me to͡u fogo͡u babe, a̱ mei, yobe ni̱o͡u degeiyeno͡u. Ifi a̱ ni̱ to͡u fogo͡u ili, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei tobo͡u lamo͡u. 7 Polha̱ kege tobo͡u mamo͡u, egei moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u ilemo͡u, o ta e̱ hu̱be Titius Jastusha̱ moso̱ko͡u felei. O ke̱me Godiko͡u hoho̱bo͡u di o. E̱ moso̱be Juda o kedia̱ egei moso̱ ke̱ hafe̱i̱ dege delei. 8 Ke̱no͡u si egei moso̱ ke̱ dia daladi o, e̱ hu̱ Krispusbo͡u e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱me Hiye O Yesuko͡u damale̱yodei. Sa Korin o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne Polha̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, damale̱yodemamo͡u, fafeleya tofolo͡u i.

9 Kegemo͡u, hulia̱ ta kelege, Polha̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u dugube, Hiye Oha̱ tama̱ degemo͡u, e̱moko͡u tobou, na̱ gue̱ degeda. Na̱ egei kegeno͡u tobo͡u mo͡u iyedei. 10 A̱me na̱bo͡u de dala. O taha̱ ta na̱ makolo mei, yobe, sa ko͟͡u tie o sasa̱i̱be ma̱ bi degele i su̱do dalagua kaha̱ degemo͡u yode tobou. 11 Pol e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, sadebe tano͡u oguo wala̱i̱yosi kege kele dalali, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegie delei.

12 Ke̱no͡u si, gamani o Galioha̱ sa Akaia duo kile sa sa olo͡u fe̱i̱ wolo͡u delei kelegebe, Juda o kedia̱ gofo͟͡u degemo͡u, fima̱i̱ tano͡u dege kefema, Pol tolo͡u, ta̱ saiko͡u yamo͡u, ko͡u gue tobolo͡u i, 13 o ko͟͡umaha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be di kuolo͡u be sesedamabeedema, haba egei ta, e̱ hehegiedi ke̱no͡u dumabeede tobo͡u diyode tobolo͡u i. 14 Polha̱ die ta̱ sima tobo͡u lamo͡u degeiye, ke̱no͡u si Galioha̱ Juda o kedia̱moko͡u tobou, Juda o dia̱ma, o ko͟͡umaha̱ kuolo͡u, gamani o ei ma̱i̱ ke̱ gobolo͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱ milou debasi, a̱ ni̱ ta̱ dulo. 15 Ke̱no͡u si kegeli mei, ni̱ tobolo͡u ili ke̱me sibige̱ ta dala mei. Ni̱o͡u sie ta̱e biya idi. Hu̱ gehe̱ gehe̱bo͡u, ni̱o͡u ni̱ kuolo͡u ma̱i̱ ke̱bo͡u ke̱me ma̱ bi mei. Ni̱o͡u no͡u do̱u̱susuga tobo͡u ma. A̱ge ta̱ sai filebe dafayode tobou. 16 Hiye oha̱ kege tobo͡u ma, Juda o kedia̱me igiseimo͡u, fogo͡u muguai. 17 Dia̱ olo͡u fe̱i̱ muguamo͡u, o Sostenes tolo͡u i. O ke̱me egei moso̱ dia daladi o. Dia̱ o ke̱ ta̱ sai fidi moso̱ mido̱u̱ koko͡u tolo͡u ma̱ wala imo͡u, Galioha̱ mo͡u duguo fogou.

Pol e̱ sa Siria duo kodu sa hiye Antiokko͡u boholo͡u ma̱ i

18 Polha̱ sa Korinko͡u hiyedo dala dema, damale̱yodele i o kedia̱moko͡u egema fogo͡u ile, sa Senkriako͡u felei. Kelege, haba mosole foudu folomo͡u, sa Siriako͡u i. Sasa̱i̱ Prisila dilie o Akwila diliene Polbo͡u de yai. Pol e̱ sa Senkria to͡u fogo͡u li mei kelegebe, e̱ widio towe wa̱i̱, Godiha̱ dihi̱le koko͡u ta degeleyodema ko͡u makai kaha̱ degemo͡u.* 19 Mosoleye yolugi, sa Efesusko͡u fologamo͡u, Polha̱ dilie to͡u fogo͡u mo͡u, yo͟͡uno͡u ile, Juda o, sa kele tie kedia̱ egei moso̱du folomo͡u, dia̱bo͡u de ta̱ kolo duwei. 20 Duwomo͡u, dia̱ e̱moko͡u tobolo͡u i, na̱me eibo͡u de ko͡u le dalayedele imo͡u, e̱ sima tobo͡u, kegele mei, a̱me ko͡u le dalale meiyodei. 21 Egema fogo͡u ilamo͡u, e̱ haba tobou, Godiha̱ bolo̱yodeibabe, a̱me haba boholo͡u ma̱ hagualeyodema, mosole foudu folomo͡u, sa Efesus to͡u fogo͡u fogo͡u i. 22 Ile, sa Sisariako͡u folomo͡u, Pol e̱ mosole to͡u fogo͡u mo͡u, sa Jerusalemko͡u ilemo͡u, damale̱yodele i o kedia̱moko͡u folomo͡u, agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma fogo͡u mo͡u, sa Antiokko͡u kuhe ile felei.

23 Sa Antiokko͡u folomo͡u, Pol e̱ sawisiei su̱ saga̱i̱ dala demamo͡u, e̱ ile, sa Galesiabo͡u sa Frigiabo͡u duo keleya ke̱ sulugi, o sasa̱i̱ Yesuha̱ dabai degele idi kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiemo͡u siei.

O Apolosha̱ sa Efesusko͡u egei tobou

24 Kelegebe, Juda o ta, e̱ hu̱be Apolos, e̱ sadobe Aleksandria, e̱ ilemo͡u, sa Efesusko͡u delei. E̱me ta̱ bologua̱do tobo͡u di o. Haba, Godiha̱ ta̱ kuguoko͡u nala̱gai dala ke̱ne e̱ tewedo. 25 O ilo kelege e̱moko͡u Hiye Oha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱ ko͡u hehegiedi kaha̱ degemo͡u, e̱ egei nele̱do dege tobo͡u di. Yesuha̱ degei ke̱ defe̱i̱do hehegiediye, ke̱no͡u si e̱me Jonha̱ fafeleya degedi midiho̱ ke̱no͡u tewe. 26 E̱ ta gue̱ degeli mei, Juda o kedia̱ egei moso̱ko͡u folomo͡u, Godiha̱ ta̱ yomogo͡u hehegiei. Prisilabo͡u Akwilabo͡u dilie e̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ wolo͡u yamo͡u, dilie moso̱ko͡u ge e̱moko͡u Godiha̱ midiho̱ ke̱ defe̱i̱do tawayadomo͡u hehegile i. 27 Hehegile imo͡u, e̱ sa Akaia duo kodu ilamo͡u degeimo͡u, damale̱yodei o kedia̱ e̱ dede̱i̱ sagiemo͡u, kuguo ta, Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱, sa ke̱ tie kedia̱ e̱ wolo͡u dalamabeedema nala̱i̱. Apolosha̱ kuguo ke̱ mala̱ ile, sa Akaia duo kodu folomo͡u, e̱ o sasa̱i̱, Godiha̱ habagugueimo͡u, damale̱yodele i kedia̱ hiyedo dogo͡u guo delei. 28 Yobe, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u e̱ Juda o kedia̱ ta̱ tobolo͡u idi ke̱ do̱u̱susulomo͡u, o kedia̱moko͡u tama̱do ko͡u gue hehegie tobo͡u di, Godiha̱ kuguoyege Yesu e̱me Godiha̱ makai o Kelesuyodei ke̱ hehegie delei.

19

Polha̱ sa Efesusko͡u egei tobou

1 Apolos e̱ sa Korinko͡u dalamo͡u, Polha̱ bito̱u̱ saya ke̱ iligi, sa Efesusko͡u felei. Folomo͡u, e̱ Yesuha̱ dabai degedi o ilo kele geleguomo͡u, 2 e̱ o kedia̱moko͡u yodu, ni̱ ebeleno͡u fe̱i̱ damale̱yodeimo͡u be, Duo Bolofe̱i̱ha̱ge ni̱me de tolo͡u i? Kegeli mei, eige Duo Bolofe̱i̱be ta dalayodeimo͡u dulo idiyo meiyode tobolo͡u i. 3 E̱ haba yodu, ni̱me kagega fafeleya tofolo͡u ilou? Eibe Jonha̱ fafeleya degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tofolo͡u iyode tobolo͡u i.

4 Kegemo͡u, Polha̱ tobou, Jonha̱ o sasa̱i̱ fafeleya degeligibe, ni̱ fi̱ boholo͡u ba, hobo͡u fafeleya tofo͡u mabeedei. O ta ma̱ habage haguale dala koko͡u damale̱yodemabeede tobou. Jonha̱ o ta e̱ habage hagualeyodei ke̱me Yesu. 5 O kedia̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u, Hiye O Yesuha̱ hu̱ya ke̱ fafeleya tofolo͡u i. 6 Polha̱ e̱ dobogo͟͡u dia̱moko͡u dogogumo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia̱moko͡u migimo͡u, ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u i. Haba habage tama̱ degele ke̱ne tobolo͡u i. 7 O kedia̱me olo͡u fe̱i̱be 12 saga̱i̱ kege.

8 Kegemo͡u, Polha̱ Juda o kedia̱ egei moso̱ko͡u folomo͡u, egei yomogo͡u tobou. E̱ ta gue̱ degeli mei, oguo olo͡u fe̱i̱be kamadia kege, e̱ sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalali, nele̱do dege Godiha̱ di wolo͡u dalayode tobolo͡u delei. 9 Ke̱no͡u si Juda o ilo kelebe, die fima̱i̱ya ke̱no͡u suluguei, damale̱yodele dafa i. O sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ ke̱me bo͡u basiado tobolo͡u i. Bo͡u basiado tobolo͡u imo͡u, Polha̱ o kedia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ wo͡u ma fogo͡u ilemo͡u, sawisiei olo͡u fe̱i̱ o Tiranusha̱ soko͡u lo͡u moso̱ko͡u fologamo͡u be, o kedia̱bo͡u de ta̱ kolo idi. 10 E̱ egei hehegie dalali, sadebe bolo̱u̱ kege mei degei. Kegemo͡u, sa Esia duo kile, Juda o sasa̱i̱bo͡u Grik o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ Hiye Oha̱ ta̱ dulo hobogou.

O Skevaha̱ sisigo̱ dia̱ge o duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i ke̱ igiselamo͡u degele i

11 Godiha̱ degeiyege, Polha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gadi. 12 Haba, yukuei kai, Polha̱ ko͡u mala̱ siadi ke̱, obe mo͟͡uma yamo͡u, do o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dogogule imo͡u be, bolo̱ degele idi. Haba duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i o sasa̱i̱ kedia̱ne bolo̱ degele idi.

13 Juda o ilo kedia̱ne duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i ke̱ igisemo͡u suluguadi. Ilo kelebe Hiye O Yesuha̱ hu̱ya ke̱ igiselamo͡u, ko͡u gue tobolo͡u idi, Yesu, Polha̱ hehegiedi kaha̱ hu̱ya ke̱, a̱ duo kasaga̱i̱ ni̱me fogo͡u imabeedele idi. 14 Juda o ta, mogo͡u du daladi hiye o, e̱ hu̱be Skeva, e̱ o dihi olo͡u fe̱i̱be dioyosi kege. Dia̱ne Yesuha̱ hu̱ya ke̱ duo kasaga̱i̱ye tolo͡u i ke̱ igisemo͡u suluguadi. 15 Sawisiei ta kelege, dia̱ Yesuha̱ hu̱ya ke̱ dabai degemo͡u suluguamo͡u, duo kasaga̱i̱ taha̱ tobou, Yesubo͡u Polbo͡u diliebe a̱ ko͡u tewe. Ke̱no͡u si ni̱me koyo? 16 Kege tobo͡u mo͡u, duo kasaga̱i̱ye tou o kaha̱ woulugi, die yukuei dulagisema, kolo kagiseimo͡u, dia̱ moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, bese kama fosigei. 17 Juda obo͡u Grik obo͡u, sa Efesusko͡u dalaguadi kedia̱ ke̱ degei ke̱ dulomo͡u, gue̱ degemo͡u, Hiye O Yesuha̱ hu̱ hebele fogulo i. 18 Damale̱yodele i o su̱do kedia̱ haguasiemo͡u, o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u ge midiho̱ kasaga̱i̱, dio͟͡u afu milo͡u ga idi ke̱ kusigile tobolo͡u i. 19 Hagai wodi obo͡u, ho͡u milo͡u gadi obo͡u su̱do kedia̱ne die midiho̱ milo͡u gadi ke̱ nala̱gai kuguo olo͡u fe̱i̱ ke̱ dou tolo͡u ibe, o sasa̱i̱ die dihi̱le koko͡u ge dou tolo͡u i. Afu kuguo olo͡u fe̱i̱ ke̱ mamo̱u̱be, sele 50,000 kegeye mamala̱ i. 20 Hiye Oha̱ nele̱ kaha̱ge e̱ ta̱ ke̱me sa kilebe olo͡u fe̱i̱ tefeimo͡u, one su̱do damale̱yodema nele̱do dege deleiguei.

Sa Efesus o kedia̱ Polko͡u gofo͟͡u degele i

21 Olo͡u fe̱i̱ ke̱ degegamamo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, Pol e̱ sa Jerusalemko͡u ileyodema, sa Masedoniabo͡u sa Akaiabo͡u duo keleya ke̱ iligi, sa Jerusalemko͡u kuhe foloyodei. Kele dala demababe, haba sa hiye Romko͡u ne ileyode tobou. 22 Kegeleyodemamo͡u, yo͟͡u e̱ dabai degedi o bolo̱u̱, Timoti dilie Erastus dilie sa Masedoniako͡u imabeede tobo͡u mo͡u, diliebuko͡u yai. Pol yo͟͡uge sa Esiako͡u huyadefe̱i̱ delei.

23 Kelegebe, o ilo kedia̱ Hiye Oha̱ midiho̱ gehe̱ ke̱ dafamo͡u, gofo͟͡u dege, ta̱e biya i. 24 O ta, e̱ hu̱be Demitrius, e̱me sele igi silvaye bi milo͡u gadi o. Sele dabai ke̱ degedibe, e̱ sele igi silvaye ogo͡u gai sasa̱i̱ godi, e̱ hu̱ Artemisha̱ egei moso̱ saga̱i̱ kegei fisigofe̱i̱ dege togogadi. O ilo, e̱bo͡u de dabai tano͡u degele idi kedia̱ne sele hiyedo mala̱ idi. 25 Kegemo͡u, Demitriusha̱ e̱ yogo dia̱bo͡u, haba o bi gehe̱ milo͡u gadi o ilo kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ haguisoumo͡u, e̱moko͡u haguasieimo͡u tobou, dabai tano͡u degedi o dia̱ma, di dabai kaha̱ge di sele hiyedo mo͟͡udi ke̱me ni̱ ko͡u tewe. 26 Ni̱ dulomo͡u dugube, ta̱ o Polha̱ tobo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ su̱do dulo kesigiemo͡u, midiho̱ do̱u̱do mei sesele imo͡u dugu. E̱ ke̱ degedibe, sa Efesusko͡u no͡u degediyo mei, sa Esia duo olo͡u fe̱i̱ kileya ke̱ne ta̱ e̱ tobo͡u di kaha̱ tefele siama mei degeladi. Di dobogo͟͡uye milo͡u gama damale̱do godiyodele idi ke̱me e̱ge damale̱do meiyode tobo͡u di. 27 Ta̱, e̱ tobolo͡u kaha̱ge di sele dabai kaha̱ hu̱ ke̱ huyafe̱i̱ degeiba, haba di sasa̱i̱ godi Artemisha̱ egei moso̱ ke̱ne oe damale̱do meiyode tobolo͡u iye. Ifibe sa Esia tie o sasa̱i̱bo͡u, sa sibige̱ o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne sasa̱i̱ godi koko͡u damale̱yodema, e̱ hu̱ hebele foguomo͡u hiye degele idi. Ke̱no͡u si o Polha̱ ta̱ kaha̱ge di sasa̱i̱ godi kaha̱ hu̱ ke̱me huyafe̱i̱ degele saga̱i̱yode tobou.

28 Kegemo͡u, o kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, gofo͟͡u degemo͡u, hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i, di godi Efesus sasa̱i̱ Artemis, e̱me bolo̱do. 29 Kege tobolo͡u mo͡u, uwo hiyedo degemo͡u, fima̱i̱ tano͡u dege fo̱u̱kua yolugi, o bolo̱u̱ ta tolo͡u dufolo͡u ya, sa kefegudi sa koko͡u fologai. O ke̱diliebe sa Masedonia o, Polbo͡u de suluguadi. Dilie hu̱be Gaiusbo͡u Aristarkusbo͡u. 30 Polha̱ biyolu kodu ilamo͡u degeiye, ke̱no͡u si Yesuha̱ dabai degedi o kedia̱ idayede sima tobolo͡u i. 31 Sa Esia duo kodu gamani o ilo kedia̱ge, Polbe die mogodo kaha̱ degemo͡u, kefegudi sa koko͡u be hobo͡u idayedema ta̱ dogogulo i.

32 O sasa̱i̱ kele kefema deleiguei kedia̱ fi̱ toto͡u degemo͡u, ta̱ daga daga hili̱gedo tobolo͡u i. Ke̱ kefele i kaha̱ yobe o su̱do kedia̱ge ta tawale ili mei. 33 Juda o kedia̱ o Aleksander tolo͡u fugumo͡u, e̱ ile, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u tefelei. Tafalamo͡u, o ilo kelege duguomo͡u be, e̱me hagi̱ kaha̱ yobe e̱yade tawale i. E̱ die ta̱ ke̱ sima tobo͡u lamo͡u, dobogo͟͡uye ta̱damabadomo͡u akogu. 34 Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ e̱me Juda oyode tawalemo͡u, ta̱ hili̱gedo tobolo͡u i, di godi Efesus sasa̱i̱ Artemis, e̱me bolo̱do. Kegeno͡u tobolo͡u iligi, aso̱ diho̱ bolo̱u̱ kege mei degei.

35 Kegemo͡u, sa Efesusko͡u, die kuguo nala̱gadi gamani o kaha̱ ta̱damabeede tobo͡u mamo͡u, e̱ haba ko͡u gue tobou, sa Efesus o dia̱ma, ni̱ duma. Sa Efesus o di sasa̱i̱ godi Artemisha̱ egei moso̱ ke̱ dia daladibe sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ko͡u tewe. Haba igi agudileto͡u ge migi ke̱ di dia daladi ke̱ne o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tawale i. 36 Di ke̱ degedi ke̱me o tae ta gulokouyode tobolo͡u saga̱i̱ mei. Kegemo͡u, ni̱ ta̱dama, toto hobo͡u gofo͟͡u degeba kage ta degedama. 37 Ni̱ o bolo̱u̱ ko͟͡u kuoko͡u ko͡u wo͡u ma haguasieiye, ke̱no͡u si dilie ta kasaga̱i̱ degeli mei. Dilie egei moso̱du bi ta hiyouye mo͡u li̱ mei. Haba sasa̱i̱ godi ko͟͡umaha̱ hu̱ne ta huyafe̱i̱ dege tobolo͡u ili mei. 38 Demitriusbo͡u, dabai tano͡u degele idi o kedia̱bo͡u de hagi̱ ta dalababe, ta̱ sai fidi moso̱be a tefeli mei dala. Hiye o ta̱ sai filamo͡u dia dalagua kedia̱no͡u do̱u̱susuloyodei. 39 Haba ni̱ hagi̱ ilo kele dala debabe, gamani o ei tobo͡u ba, kelegeno͡u di olo͡u fe̱i̱ kefemaba do̱u̱susume. 40 Kegeiye, gamani hiye o kedia̱ di ifi degeli ko͟͡u duloba, ta̱ sa iye. Ta̱ soubabe, dige ta̱ ta sima tobolo͡u ile saga̱i̱ mei. Gofo͟͡u dege biya ili kaha̱ yobe ta dala meiyode tobou. 41 Sa Efesus gamani o kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u ma mei degemo͡u, ni̱ imabeede tobou.

20

Polha̱ sa Masedoniabo͡u sa Grikbo͡u * kele i

1 Gofo͟͡u dege biya i olo͡u fe̱i̱ ke̱ mei degeimo͡u, Pol e̱ Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱ haguasieyede tobo͡u mo͡u, haguasie kefegumo͡u, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiemamo͡u, egema fogo͡u, sa Masedonia duo kodu fogo͡u i. 2 Iligi, sa sa keleya ke̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiemo͡u, egei tobo͡u mo͡u i. Kege iligi, sa Grikko͡u kuhe felei. 3 Folomo͡u dalali, oguo kamadia kege mei degeimo͡u, e̱ sa Siriako͡u boholo͡u ma̱ ilamo͡u fima̱i̱. Mosoleye ilamo͡u degeligi dube, Juda o kedia̱ e̱ woloyodei ke̱ du. Kegemo͡u, e̱ abogo͟͡u a sa Masedonia duo keleya ke̱ boholo͡u ma̱ fogo͡u i. 4 Boholo͡u ma̱ fogo͡u imo͡u, o su̱do e̱bo͡u de yai. O ta, e̱ hu̱be Sopater, o ke̱me Pirusha̱ dihi, e̱ sadobe Beria. O bolo̱u̱ tabe sa Tesalonaika tie o, dilie hu̱be Aristarkusbo͡u Sekundusbo͡u. O tabe Gaius, e̱ sadobe Derbe. Tabe Timoti. O bolo̱u̱ tabe sa Esia tie o, dilie hu̱be Tikikusbo͡u Trofimusbo͡u. 5 O kedia̱ dia̱buko͡u yamo͡u, sa Troasko͡u fologamo͡u, ei haguasieiba dugulamo͡u dia deleiguei. 6 O͡u mola mei sidi sawisiei ke̱ mei degeimo͡u, ei sa Filipai to͡u fogo͡u yamo͡u, mosoleye yolugi, sawisiei houyosi kege mei degeimo͡u, sa Troasko͡u fologai. Fologamo͡u, ei mogo dia̱ geleguomo͡u dalaguali, sawisiei dioyosi kege mei degei.

Polha̱ sa Troasko͡u ge o gisiai Yutikus tei ke̱ hagua̱gimo͡u gehe̱ degei

7 Dalaguali, misiholo duwodi sawisiei kelege, ei ya kefeguomo͡u, nale̱ nala̱ imamo͡u, Polha̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egei sasado tobolo͡u gi, hulia̱ duo degei, e̱ idiba kege fogo͡u ileyodei kaha̱ degemo͡u. 8 Fo͡u gou moso̱, ei kefegu koto͡u be, kama̱i̱ mimigiei su̱do delei. 9 Fo͡u gou moso̱ sugu̱to͡u kaha̱ akai koto͡u be, o gisiai ta duwei, e̱ hu̱be Yutikus. Pol e̱ ta̱ sasado tobo͡u mo͡u imo͡u, Yutikusha̱ egei ke̱ dulo duwoli yogo͡u gua tieiye wilo͡u ma̱ fiyei. Fiyoumo͡u, ei mugua foguomo͡u dugube, ko͡u tolo i dugu. 10 Pol e̱ne mulo̱, o gisiai kaha̱ tageto͡u fiya tilali tolo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ni̱ hagi̱ degedama, e̱ teli mei, sosou dalayode tobou. 11 Kege tobo͡u mamo͡u, haba boholo͡u ma̱ fologa, nale̱ nala̱ imamo͡u, e̱ egei tobolo͡u gi, sabiyoumo͡u, e̱ fogo͡u i. 12 O gisiai ke̱me sosou dalamo͡u, o ilo kedia̱ e̱ moso̱ko͡u wolo͡u yamo͡u, hoho̱ hiyedo degele i.

Polha̱ sa Troas to͡u fogo͡u mo͡u, sa Miletusko͡u i

13 Ei Pol to͡u fogo͡u, eibuko͡u mosoleye sa Asosko͡u ya fologamo͡u, Pol abogo͟͡u a hagulu ke̱ dia deleiguei. Yobe, Polha̱ge eibe eibuko͡u mosoleye ko͡u imabeedema, e̱me abogo͟͡u a ileyodei kaha̱ degemo͡u. 14 Kegemo͡u, Pol sa Asosko͡u fele̱i̱mo͡u, ei e̱ wolo͡u, mosole sama yolugi, sa Mitiliniko͡u fologai. 15 Ei sa Mitilini to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye yolugi, sabiyoumo͡u to̱ tibi sa Kios doho͡u go͡u yolugi, haba sabiyoumo͡u yolugi, sa Samosko͡u fologai. Haba sabiyoumo͡u yolugi, sa Miletusko͡u fologai. 16 Yobe, Polha̱ sa hiye Efesus doho͡u golo͡u yodei kaha̱, ei sa Miletusko͡u toto ya fologai. E̱ sa Esia duo kodu hiye sialebe dafai. Sa Jerusalemko͡u totodo ilamo͡u degei, misiholo duwodi sawisiei Pentikos* kelegebe, e̱me sa Jerusalemko͡u ko͡u folo duwobasi bolo̱yodei kaha̱ degemo͡u.

Polha̱ sa Efesus damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi hiye o kedia̱moko͡u egele tobou

17 Ei sa Miletusko͡u fologamo͡u, Polha̱ sa Efesus damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o kedia̱ haguasiemabeedema ta̱ dogogu. 18 O kedia̱ haguasieimo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, a̱ afu sa Esia duo kodu dagado fele̱mo͡u, midiho̱ bolo̱no͡u degemo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u degeli ke̱me ni̱ ko͡u tewe. 19 Juda o kedia̱ a̱ makoloyodele imo͡u be, a̱ hagi̱ hiyedo duguomo͡u gosodi. Ke̱no͡u si a̱ Hiye Oha̱ dabai degele dafadiyo mei, kegeno͡u degedi. A̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogudiyo mei ke̱ne olo͡u fe̱i̱ ni̱ ko͡u tewe. 20 A̱ ni̱ dogo͡u gulamo͡u egei olo͡u fe̱i̱ tobo͡u mo͡u i ke̱me ni̱ ko͡u tewe. A̱ ta gue̱ degediyo mei, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le ni̱moko͡u hehegiedi, haba ni̱ moso̱ tano͡u tano͡u yane hehegiemo͡u siadi. 21 A̱ egei nele̱do dege hehegiedibe, Juda o sasa̱i̱bo͡u Grik o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiedi. A̱ge dibe Godiko͡u fi̱ boholo͡u ba, di Hiye O Yesuko͡u damale̱yodemebeede tobo͡u di. 22 Mogo dia̱ma, ifine ni̱ duma. Duo Bolofe̱i̱ha̱no͡u degeiye, a̱ sa Jerusalemko͡u ile. A̱ iba, a̱moko͡u midiho̱ kageiye tama̱ degele ke̱me a̱ ta tewe mei. 23 Ko͟͡uno͡u si a̱ ko͡u tewe, sa sa keleya a̱ idibe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ a̱me didio̱bo͡u, hagi̱bo͡u hiyedo duguloyode tobo͡u di.

24 Ke̱no͡u si o tae a̱ wouba tolo ke̱me a̱ gue̱ degeiyo mei. Ma̱ fima̱i̱ tano͡u fe̱i̱be ko͡u gue, a̱ ma̱ dabai degema mei degelamo͡u. Damale̱do, Hiye O Yesuha̱ a̱ e̱ dabai degeyede tobou kaha̱ degemo͡u, a̱ Godiha̱ di habaguguei kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ kuhe hehegielamo͡u yode tobou.

25 Mogo dia̱ma, ni̱ duma. A̱ ni̱bo͡u de dalali, Godiha̱ di wolo͡u daladi ke̱ hehegiemo͡u siadi. Ke̱no͡u si ifi a̱ tawalibe, a̱ fogo͡u ibabe, ni̱ a̱ haba ta dugulo mei. 26 Kegei kaha̱ degemo͡u, ifi a̱ tama̱do ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, ni̱ ma̱ ta̱, a̱ afu tobo͡u di ke̱ sese ho fogo͡u dalali toubabe, yobe a̱ mei, ni̱o͡u no͡u. 27 Yobe, a̱ ni̱moko͡u Godiha̱ fima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u hehegiedi kelegebe, a̱ ta gue̱ degediyo mei. 28 Ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱o͡u sie defe̱i̱do dia dalama. Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ne defe̱i̱do dia dalama. O sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ bi, e̱ Dihiha̱ kafeiyeno͡u mamo̱u̱. Duo Bolofe̱i̱ha̱ge ni̱ Godiha̱ wai sipsip ke̱ dia dalamabadomo͡u makama̱i̱. 29 A̱ ni̱ to͡u fogo͡u iba, si̱ so gofo͟͡udoye ni̱moko͡u haguasieba, wai sipsip wala idi ke̱no͡u tefele ni̱ne wala ile ke̱ a̱ ko͡u tewe. 30 O ilo ni̱o͡u dalagua kilegene ta̱ gulokou tobolo͡u ba, Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ sosogo͡u yaba, dio͟͡u degeli saga̱i̱ ke̱no͡u sesele imabeedema degele iba dugulo ile. 31 Kegei degemo͡u, ni̱o͡u tawaibo͡u. Sadebe olo͡u fe̱i̱ kamadia kege mei degei kaha̱ duo kilegebe, agalibo͡u hulia̱mebo͡u de, a̱ solo͡u do degemo͡u geseibo͡u, ni̱ tano͡u tano͡u ni̱moko͡u egei tobo͡u di. Ni̱ ke̱ toto͡u degedamabeede tobou.

32 Ifi a̱ge ni̱me Godiha̱ dobogo͟͡u tageto͡u dogogulu, e̱ge ni̱me ko͡u solo͡u do degeleyode tobou kaha̱ degemo͡u. Godiha̱ habaguguei kaha̱no͡u, ni̱ fi̱ nele̱do dege dalaguabasi, e̱ yo͟͡u e̱ biyodema makai o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nele̱yodei bi bolo̱do ke̱me ni̱moko͡u ne nele̱yode tobou.

33 A̱ge selebo͡u yukueibo͡u o taha̱ bi ke̱me ta tagadiyo mei. 34 A̱ge mayo͟͡u ma̱ dobogo͟͡uye sele dabai degedi kaha̱no͡u nale̱ mamo͟͡udi. A̱bo͡u de dalaguadi o kedia̱ne mayo͟͡uno͡u dogo͡u guo wolo͡u daladi ke̱me ni̱o͡u ko͡u tewe. 35 Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ milo͡u gadi kaha̱ ni̱moko͡u hegibe, dabai hiyedo kegei koko͡u gebe, dige o sasa̱i̱ dio͟͡usie dogo͡u gulo saga̱i̱ mei kedia̱ dogo͡u gumebadomo͡u milo͡u gadi. Hiye O Yesuha̱ toboube, o bi mo͟͡udi o ke̱me hoho̱ huyadefe̱i̱. O bi ne̱di o ke̱no͡u si hoho̱ hiyedo folodo. Yo͟͡u tobou ke̱me di toto͡u degedamebeede tobou.

36 Polha̱ kege tobo͡u ma, yubu sugulo fiyamo͡u, o kedia̱bo͡u de diho̱ baga̱ tobou. 37 Diho̱ baga̱ tobo͡u mamo͡u, o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ gosolomo͡u, e̱ tolo͡u ma̱ nogo͡u lo͡u i. 38 O kedia̱ solo͡u do hiyedo degele i, ni̱ ma̱ midiho̱ haba ta dugulo meiyode tobou kaha̱ degemo͡u. Kegemo͡u, o kedia̱ e̱ mosole dalako͡u wolo͡u yamo͡u, e̱ mosole foudu felei.

21

Polha̱ mosoleye sa Jerusalemko͡u i

1 Ei sa Efesus o kedia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, mosole foudu fologamo͡u yolugi, to̱ tibi sa Kosbo͡u, to̱ tibi sa ta Rodesbo͡u keleya ke̱ titiamo͡u yolugi, sa Patarako͡u fologai. 2 Sa kelege ei mosole ta, sa Fonisiako͡u ilamo͡u degeimo͡u duguomo͡u, ei mosole koko͡u fologamo͡u yolugi, 3 to̱ tibi sa Saiprus dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u dalamo͡u duguo fogo͡u yolugi, sa Siria duo kodu sa hiye Tairko͡u fologai. Yobe, dabai degedi o kedia̱ mosole kodu bisai ke̱me kele talama dogogulo ile kaha̱ degemo͡u. 4 O kedia̱ bisai tala dalaguamo͡u, ei ya, Yesuha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ ilo kele duguomo͡u dia̱bo͡u de dalaguali, sawisiei dioyosi kege mei degei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, dia̱ Pol e̱ sa Jerusalemko͡u idayede tobolo͡u i. 5 Sawisiei dioyosi kege mei degeimo͡u, ei sa ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u yala degeimo͡u, dia̱ Polbo͡u ei to̱ biya̱ko͡u wo͡u ma yai. Die sasa̱i̱bo͡u, die sisigo̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ei sesele ya, to̱ biya̱ko͡u muguamo͡u, yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u i. 6 Ei yogoko͡u egeimo͡u egeimo͡u demamo͡u, ei mosole foudu fologoumo͡u, o kedia̱ die moso̱ko͡u boholo͡u ma̱ yai.

Sa Sisariako͡u ge habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Agabusha̱ Polko͡u egei tobou

7 Kegemo͡u, ei sa Tair to͡u fogo͡u mo͡u, fogo͡u yolugi, sa Tolemesko͡u fologai. Fologamo͡u, ei damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, die moso̱ko͡u tiasigei. 8 Sabiyoumo͡u, ei fogo͡u yolugi, sa Sisariako͡u fologai. Fologamo͡u, ei o Filipha̱ moso̱ko͡u deleiguei. O ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegiedi o, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ dogo͡u gudi, o dioyosi kege kaha̱ duo kile daladi o.* 9 O kaha̱ e̱ sasa̱i̱ dihi gisiai olo͡u fe̱i̱be bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege delei. Sasa̱i̱ gisiai kedia̱ egei tobolo͡u idibe, habage tama̱ degele ke̱ tobolo͡u idi.

10 Kegemo͡u, ei sa Sisariako͡u be sawisiei ilo kele dalaguamo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ta, e̱ hu̱be Agabus, e̱ sa Judia to͡u fogo͡u hagua fele̱i̱. 11 E̱ eimoko͡u fele̱, Polha̱ fiyati ke̱ mala̱mo͡u, yo͟͡u e̱ dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u de tigamamo͡u ko͡u gue tobou, Duo Bolofe̱i̱ha̱ tobolo͡u be, Juda o, sa Jerusalemko͡u dalaguadi kedia̱ fiyati ko͟͡umaha̱ e̱ obo͡u be ko͟͡uno͡u tefele tigamaba, sa ta o kedia̱moko͡u sesegulo ileyode tobou.

12 Kegemo͡u, ei ta̱ ke̱ dulomo͡u, eibo͡u sa ke̱ tie o sasa̱i̱bo͡u ei Pol e̱ sa Jerusalemko͡u idayedema nele̱do dege tobolo͡u i. 13 Ke̱no͡u si Polha̱ sima tobou, ni̱ kageimo͡u gosolo iya? Ni̱ gosolo ili kaha̱ a̱me hagi̱ hiyedo degeli. A̱me Hiye O Yesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, sa Jerusalemko͡u ile folouba, oe a̱ didio̱ degeibane, wouba tolone ta̱bo͡u mei. 14 E̱ kege tobo͡u mo͡u be, eige haba ta̱ ta tobolo͡u ili mei. Yobe, e̱ge ei ta̱be ta dulo saga̱i̱ mei kaha̱. Eige Hiye Oha̱ tagai saga̱i̱ ke̱ yo͟͡u e̱moko͡u tama̱ degeleyodele i.

Sa Judiako͡u ge, o kedia̱ Pol e̱ didio̱ degemamo͡u, ta̱ sa i

(Ta̱ Hiye 21:15–26:32)

Polha̱ sa Jerusalemko͡u ile felei

15 Sawisiei ilo kele mei degeimo͡u, ei bi kefemamo͡u, sa Jerusalemko͡u kuhe yai. 16 Sa Sisaria tie o ilo, Yesuha̱ dabai degedi kedia̱ eibo͡u de yai. Fologamo͡u be, o kedia̱ ei wo͡u ma, o Nasonha̱ moso̱ko͡u yamo͡u, ei kele deleiguei. O ke̱me to̱ tibi sa Saiprus tie o, Yesuha̱ dabaibe afudo degemo͡u haguei. 17 Ei sa Jerusalemko͡u fologoumo͡u be, damale̱yodele i o kedia̱ eimoko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, hoho̱bolo͡u i.

18 Sabiyoumo͡u, Polbo͡u ei Jems dugulamo͡u ya fologai. Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o kedia̱ne haguasie kefele i. 19 Kefegumo͡u, Polha̱ gusugu bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, dabai yo͟͡u degedi kaha̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ susulo tobou. Godiha̱ degeiye, e̱ dabai degeimo͡u, sa ta o sasa̱i̱ kedia̱ne fi̱ boholo͡u mo͡u, Yesuko͡u damale̱yodele i ke̱ susulo tobou.

Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi hiye o kedia̱ Pol tobo͡u mo͡u Godiha̱ moso̱ko͡u i

20 Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi hiye o kedia̱ Polha̱ tobou ke̱ dulomo͡u, Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i. Kegemo͡u, dia̱ Polko͡u ko͡u gue tobolo͡u i, mogo, sa Jerusalem kuoko͡u Juda o su̱u̱do Yesuko͡u damale̱yodei ke̱me na̱ de dugulu? Damale̱yodemamo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ne dulo, defe̱i̱do sesele ili. 21 Sesele iligi, gulokou ta̱ uwo ta, Juda o, aso͡u saya dalaguadi kedia̱moko͡u na̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me sesedamabeede tobo͡u diyodele i ke̱ dulo i. Kolo diafigidi midiho̱bo͡u, haba ei ko͡u guai o kedia̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱bo͡u debe na̱ge sesedamabeede tobo͡u diyodele i ke̱ dulomo͡u gofo͟͡u hiyedo degele i. 22 Dia̱ na̱ hagueiyode tobo͡u ba dulo ile. Kegei kaha̱ degemo͡u, di kagele? 23 Na̱ ei tobo͡u ladi ko͟͡u du. Ei ko͡u lebe o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege kedia̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u ta degeleyodema makama̱ dalagua. 24 Na̱ o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kedia̱ wo͡u ma ileba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi igile mugudi midiho̱, di ko͡u guai o kedia̱ degedi ke̱ degemaba, no͟͡u ne̱ seleye wai sipsip ta mamala̱ba, Godiko͡u sile nele̱ba, ni̱ widio towe wa̱ma.* Ni̱ kege degeiba, o sasa̱i̱ kedia̱ duguo tawalebe, ta̱ uwo ke̱me damale̱do mei, gulokoudade tawale ile. Na̱ne Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ko͡u sesedi odade tawale ile. 25 Ke̱no͡u si sa ta o sasa̱i̱, Yesuko͡u damale̱yodele i kedia̱moko͡u be, di ko͡u do̱u̱susuma ko͡u gue nala̱i̱, ni̱me ogo͡u gai godiko͡u gali si ke̱me na̱dama, kafei na̱dama, gali oe gabagidu tigamamo͡u wei ke̱ne na̱dama, haba sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u dene siadamabeedema nala̱i̱yode tobolo͡u i. 26 Polha̱ die ta̱ ke̱ dulomo͡u tiei sabiyoumo͡u ile, o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kedia̱ sosogo͡u ilemo͡u, Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi igile mugudi midiho̱ ke̱ milolo͡u i. Milolo͡u imamo͡u, Pol e̱ ile, Godiha̱ moso̱ko͡u folomo͡u, mogo͡u du daladi o tako͡u ko͡u gue tobou, ei Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigibe mei degemaba,* ise, ei tano͡u tano͡u gali kuhe sima, Godiko͡u ne̱mo͡u ileyode tobou.

Juda o kedia̱ Pol Godiha̱ moso̱duge tolo͡u ma̱ i

27 Sawisiei dioyosi kege mei degela degeimo͡u, Juda o, sa Esia duo kile tie kedia̱ haguasie, Pol e̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu tafalamo͡u dugulo i. Kodu tafalamo͡u duguomo͡u, dia̱ o sasa̱i̱ fufuguemamo͡u, dio͟͡ufe̱i̱ Pol tolo͡u ma̱i̱. 28 Dia̱ hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i, Israel o dia̱ma, ni̱ ei dogo͡u guma. O ko͟͡umaha̱ge sa sa olo͡u fe̱i̱ sulugi, ta̱ gehe̱ hehegiemo͡u be, Juda o sasa̱i̱ di huyafe̱i̱ degedi. Haba e̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, Godiha̱ moso̱ ko͟͡ubo͡u dene huyafe̱i̱ degedi. Haba tabe, e̱ Grik o ilo kedia̱ wo͡u ma haguamo͡u, Godiha̱ moso̱ kekaimidu fele̱gai. Kegei kaha̱, Godiha̱ moso̱ ko͟͡ume kasaga̱i̱ degei dala kuhe̱yode tobolo͡u i. 29 Kege tobolo͡u i kaha̱ yobe ko͡u gue, dia̱ sa Efesus o Trofimusbe, Polbo͡u de sa Jerusalem kodu ko͡u sumo͡u dugulo i kaha̱ degemo͡u, dia̱ge o ke̱me Polha̱ wolo͡u, Godiha̱ moso̱ kekaimidu feleiyade tawalemo͡u kuhe tobolo͡u i.

30 Kegemo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ kesigie gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, fo̱u̱kua haguasie kefeguomo͡u, Pol tolo͡u ma̱ gisigama muguoumo͡u, o ilo kedia̱ Godiha̱ moso̱ kekai a olo͡u fe̱i̱ totono͡u tefega i.

Sa Rom ami o kedia̱ Pol tolo͡u ma̱ i

31 Sa ke̱ tie o kedia̱ Pol walamo͡u degele imo͡u, ami kedia̱ hiye oha̱ sa Jerusalem o olo͡u fe̱i̱ kedia̱me gofo͟͡u dege biya iliyodeimo͡u du. 32 E̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ ami o kedia̱bo͡u, ami dia daladi o kedia̱bo͡u de totodo muguamo͡u fo̱u̱kua yamo͡u, o sasa̱i̱ kefema dalagua kele fologai. O sasa̱i̱ kedia̱ ami o kedia̱ haguasieimo͡u duguomo͡u, gue̱ degemo͡u, Pol wala ili ke̱ fogo͡u le i. 33 Ami kedia̱ hiye oha̱ ile hafe̱i̱ degemo͡u, Pol tolo͡u ma̱mo͡u, ami o kedia̱moko͡u, o ko͟͡u tigi nele̱do bolo̱u̱ kaha̱ tigamabeede tobo͡u mamo͡u yodu, o ko͟͡ume koyo? E̱ ke̱i̱ degelou? 34 O sasa̱i̱ su̱do dalagua kedia̱ hili̱gedo ta̱mo͡u, ta̱ gehe̱ gehe̱ tobolo͡u i. Uwo hiyedo degele i kaha̱ ami kedia̱ hiye oha̱ ta̱ kaha̱ sibige̱be ta tawali mei. Ami o kedia̱moko͡u be, ni̱ o ko͟͡u tolo͡u ile, di moso̱ko͡u wolo͡u folomebeede tobou. 35 Ami o kedia̱ Pol tolo͡u yamo͡u, die moso̱ kaha̱ boba yoko͡u fologamo͡u dugube, o sasa̱i̱ kedia̱ biyei hiyedo degeimo͡u duguomo͡u, dia̱ Pol hebema fologai. 36 O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ habage haguasiligi, hili̱gedo o ke̱me wouba toloyode tobo͡u mo͡u haguasiei.

Polha̱ Juda o kedia̱moko͡u yo͟͡u damale̱yodei kaha̱ sibige̱ ke̱ tobou

37 Ami o kedia̱ Pol wolo͡u, die moso̱ko͡u falamo͡u degele imo͡u, Polha̱ ami kedia̱ hiye oko͡u Grik ta̱e, a̱ na̱moko͡u ta̱ ta de tobolo͡u de yodu? Kege yodumo͡u be, haba hiye o kaha̱ simamo͡u be, na̱me Grik ta̱be ko͡u tewe de yodu? 38 A̱ge na̱me wa sa Isip o, gamani kedia̱moko͡u biyalamo͡u, we awekiye biyadi o olo͡u fe̱i̱ 4,000 kege wo͡u ma, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u i obe na̱yade tawai. 39 Ke̱no͡u si, Polha̱ge a̱me Juda oyodei. A̱me sa Silisia duo kodu sa hiye Tarsus tie o. Ma̱ sa ke̱me hu̱ hiyedo dala. A̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ ta de tobolo͡u? 40 Kegemo͡u, ami kedia̱ hiye oha̱ bolo̱yode tobo͡u mo͡u, Polha̱ bobageko͡u tafalali, dobogo͟͡uye ta̱damabadomo͡u akogu. Die ta̱ olo͡u fe̱i̱ mei degeimo͡u, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Hibru ta̱e tobou.

22

1 Mogo dia̱ma, aye dia̱ma, ni̱ duma. A̱me midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li meiyode tobou. 2 O sasa̱i̱ kedia̱ge Polha̱ dio͟͡u die ta̱ Hibru ta̱e tobo͡u mo͡u dulomo͡u, ta̱ mei degema, amafe̱i̱do duweguei.

Kegemo͡u, Polha̱ haba ko͡u gue tobou, 3 a̱me Juda o. Ma̱ adio͡u ha̱ a̱me sa Silisia duo kodu sa hiye Tarsusko͡u mala̱ fele̱i̱. Ke̱no͡u si ei sa ke̱ to͡u fogo͡u haguamo͡u, sa Jerusalem kuoko͡u dalali, a̱ kuhe hiye degei. A̱ dihife̱i̱ delei kelegebe, Farisi hiye o Gamalielbe ma̱ tisa dalali, a̱moko͡u di ko͡u guai o kedia̱ kuolo͡u yo ke̱ bologua̱do hehegiedi. Hehegieimo͡u, a̱ kuolo͡u Mosesha̱ dogogu ke̱ olo͡u fe̱i̱ hili̱gedo to͡u lamo͡u degei. A̱ Godiha̱ tagai saga̱i̱ ke̱ seselamo͡u dabai hiyedo degedi, ifi ni̱ degeli saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degedi. 4 Midiho̱ gehe̱ ke̱ sesele ili o sasa̱i̱ kedia̱me a̱ge makolamo͡u degedi. Damale̱do, a̱ge woloyodema, tigiye tigigimamo͡u, didio̱ moso̱ko͡u mo͟͡uma idi. 5 A̱ ke̱ degegadibe, mogo͡u du daladi hiye obo͡u, kansole o kedia̱bo͡u de ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u, dia̱ge ni̱moko͡u tobolo͡u no͡u. Haba afune, o kedia̱ kuguo nala̱gama a̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, a̱ di mogo Juda o, sa Damaskus tie kedia̱moko͡u nela̱mo͡u mala̱ i. Kuguo koko͡u be, a̱ge Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa ke̱ tie kedia̱ didio̱ to͡u ma, sa Jerusalemko͡u wo͡u ma haguaba, ta̱ sama, hebe kasaga̱i̱ ke̱ nela̱mo͡u degei ke̱ nala̱ga i.

Polha̱ e̱ Kristen degei ke̱ susu

(Dabai 9:3-19, 26:12-18)

6 Polha̱ haba tobou, a̱ titiamo͡u iligi, sawisiei ta agali duodo kelege, sa Damaskus hafe̱i̱ degeimo͡u, hoho̱ hiyedo ta agudileto͡u ge toto migilemo͡u, a̱ sile̱ma̱i̱. 7 Sile̱mo̱u̱mo͡u, a̱ mihi̱ko͡u fiyamo͡u tilali, ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, Sol, Sol, na̱ kageimo͡u a̱ makouya? 8 A̱ yodu, Hiye O, na̱me koyo? Kege yodumo͡u, Hiye Oha̱, a̱me sa Nasaret o Yesu, na̱ a̱no͡u makodiyode tobou. 9 O a̱bo͡u yolu kedia̱ge hoho̱be ko͡u dugulo i, ke̱no͡u si ta̱ uwo a̱moko͡u tobou ke̱me ta dulo ili mei.

10 Kegemo͡u a̱ haba yodu, Hiye O, a̱me kagele? Hiye Oha̱ a̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ hagua̱ba, sa Damaskusko͡u folouba, o taha̱ na̱moko͡u haguaba, dabai olo͡u fe̱i̱ a̱ na̱moko͡u makai ke̱ tobolo͡u yode tobo͡u mo͡u du. 11 Hoho̱ hiyedo kaha̱ ma̱ diho̱ du degeimo͡u, o a̱bo͡u yolu kedia̱ a̱ dobogo͟͡u tolo͡u, sa Damaskusko͡u fologai.

12 Kegemo͡u, o ta e̱ hu̱ Ananaiasha̱ a̱ dugu haguei. E̱me egei dudi o, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ sesedi. Juda o sa Damaskus tie o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge e̱me o bolo̱doyodele idi. 13 E̱ hagua fele̱mo͡u, a̱moko͡u hafe̱i̱ dege tafalali tobou, mogo Sol, ne̱ diho̱ye duguyedeimo͡u, kelegeno͡u do ma̱ diho̱ bolo̱ degeimo͡u, a̱ e̱ dugu. 14 E̱ haba tobou, di ko͡u guai o kedia̱ die Godiha̱ge na̱me yo͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱ tawayadomo͡u makai. Kegemo͡u, na̱ Midiho̱ Do̱u̱do ke̱no͡u Degedi O ke̱ duguoba, yo͟͡u tobo͡u ba dulo. 15 Na̱ge na̱ ko͡u dugubo͡u, na̱ ko͡u dubo͡u, haba na̱ habage dugulobo͡u dulobo͡u ke̱me olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemo͡u siayedei. 16 Na̱ kageimo͡u kegeno͡u duwo? Na̱ hagua̱, fafeleya tofo͡u yedei. Na̱ Hiye Oha̱ hu̱ so͟͡uba, e̱ge ne̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ bigima mei degeleyode tobou.

Godiha̱ Pol e̱ sa ta o kedia̱moko͡u egei tobo͡u mo͡u siayede tobou

17 Polha̱ haba tobou, a̱ sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ hagua fele̱mo͡u, a̱ Godiha̱ moso̱ko͡u ile folomo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u duwoli, diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u, 18 Hiye O dugu. Hiye Oha̱ge a̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ totodo hagua̱ba, sa Jerusalem to͡u fogo͡u fogo͡u iyedei. Na̱ge ma̱ ta̱ ke̱me sa kuoko͡u hehegieibabe, o sasa̱i̱ kedia̱ge ta dulo ile mei, dia̱ dafa ileyode tobo͡u mo͡u duyodei. 19 A̱ tobou, Hiye O, o kedia̱ge a̱ egei moso̱ tano͡u tano͡u ya damale̱yodele i o sasa̱i̱ didio̱ degegamamo͡u, tigi dofo͡u ye womo͡u siadi ke̱me dia̱ge defe̱i̱do ko͡u tewe. 20 Dia̱ ne̱ ta̱ mala̱ siadi o Stiven wala i kelegebe, a̱me hafe̱i̱ dege tafalamo͡u, ma̱ dihi̱le kele ke̱ degeibe bolofe̱i̱do dugu. A̱ dia̱ Stiven wala ili ke̱ maselemo͡u, die yukuei ma̱i̱ ke̱ dia tefelei. 21 Ke̱no͡u si Hiye Oha̱ a̱moko͡u be na̱ iyedei. Na̱me a̱ tobo͡u ba, o gehe̱ sa sa ahudo dalagua kedia̱moko͡u fogo͡u ileyode tobou.

Polha̱ ami o kedia̱moko͡u e̱me sa hiye Rom oyode tobou

22 Juda o kedia̱ Pol e̱me sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fogo͡u ileyode tobo͡u mo͡u dulomo͡u, dafa i. Dafamo͡u, hili̱gedo o ke̱me wouba toloyodele i. O kegei ke̱me eibo͡u de dalale saga̱i̱ mei. 23 Gofo͟͡u degemo͡u hili̱gedo kege tobolo͡u mo͡u, yukuei digimamo͡u, mihi̱bo͡u de hebesele i. 24 Ami kedia̱ hiye oha̱ gofo͟͡u ta̱ uwo hiyedo ke̱ dulomo͡u, e̱ ami o ilo kedia̱moko͡u, Pol tolo͡u ya, di moso̱ko͡u fologaba, tigi dofo͡u ye woulugi, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kage degei ke̱ yodugamabeede tobou. E̱ o sasa̱i̱ kedia̱ Polko͡u gofo͟͡u degemo͡u, hili̱gedo tobolo͡u ili kaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u. 25 Ami o kedia̱ Pol wolo͡u fologamo͡u, e̱ dobogo͟͡ubo͡u e̱ abogo͟͡ubo͡u tigiye tigamamo͡u, dofo͡u ye walamo͡u degele imo͡u, Polha̱ ami o kedia̱ dia daladi o ta hafe̱i̱ dege tafalamo͡u duguomo͡u, o koko͡u tobou, ni̱ge a̱me ta̱ sali mei ke̱me kageimo͡u dofo͡u ye walamo͡u degele iya? A̱me sa Rom o. Ni̱o͡u ni̱ kuolo͡u ma̱i̱ koko͡u gebe Rom o dofo͡u ye wolobe de bolo̱, haba kasaga̱i̱?

26 Kegemo͡u, ami o kedia̱ dia daladi o kaha̱ ke̱ dulomo͡u ilemo͡u, e̱ hiye oko͡u tobou, na̱ o ko͟͡ume kagele? E̱me sa Rom oyode tobou. 27 Ami kedia̱ hiye oha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Polko͡u ile folomo͡u ko͡u gue yodu, na̱me sa Rom oyodeibe damale̱? Polha̱ damale̱yode tobou. 28 Kegemo͡u, hiye o kaha̱ tobou, ma̱ sele hiyedoye ko͡u tiga mamo̱u̱ kaha̱ degemo͡u, a̱me sa Rom o degeiyode tobou. Haba Pol e̱ tobou, a̱me ma̱ adio͡u ha̱ kele mala̱ fele̱i̱ kaha̱ degemo͡u, a̱me sa Rom o degeiyode tobou. 29 Ami o kedia̱ ta̱ ke̱ dulo kesigiemo͡u, Polko͡u yodugama tobeye toto fogo͡u yai. Ami kedia̱ hiye oha̱ge Polbe sa Rom oyode tawalemo͡u, e̱ne gue̱ degei, e̱ Pol ko͡u tigamabeede tobou kaha̱ degemo͡u.

Polha̱ Juda kansole o kedia̱moko͡u ta̱ tobou

30 Ami kedia̱ hiye oha̱ge Juda o kedia̱ Polko͡u ta̱e biya ili kaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u, sabiyoumo͡u, e̱ Pol tiga i tigi ke̱ kusia file̱i̱. Kusia fila̱mo͡u, e̱ mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, kansole obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ haguasiemabeede tobo͡u mo͡u, haguasie kefeguo dalaguamo͡u, e̱ Pol wolo͡u migilemo͡u, die dihi̱le koko͡u tefegi.

23

1 Kegemo͡u, Polha̱ kansole kedia̱moko͡u maselemo͡u tobou, mogo dia̱ma, a̱me Godiha̱ diho̱ tageyano͡u sulugi, ifine kegeno͡u sulu kuhe̱. Ma̱ duledube bolo̱no͡u dalayode tobou. 2 Mogo͡u du daladi hiye o Ananaiasha̱ ke̱ dulomo͡u, Polko͡u hafe̱i̱ dege tafalagua kedia̱moko͡u tobou, ni̱ge e̱ mogoudu fa̱mabeedei. 3 Kege tobo͡u mo͡u, Polha̱ hiye o koko͡u tobou, Godiha̱ge no͟͡u na̱no͡u wolo. Na̱me to͡u bo͡u midiho̱bo͡u ko͡u bolo̱ye, ke̱no͡u si ne̱ duledube kasaga̱i̱ ta mogogou dala. Na̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ koko͡u tofogo͡u mo͡u, a̱ ta̱ sai filamo͡u ko͡u hagua duwoye, ke̱no͡u si na̱ o kedia̱moko͡u ma̱ mogoudu fa̱mabeede tobolo͡u kaha̱ge kuolo͡u ta̱ ke̱me na̱ gobolo͡u kuhe̱yode tobou.

4 Kegemo͡u, o hafe̱i̱ dege tafalagua kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Polko͡u, Godiha̱ mogo͡u du daladi hiye o koko͡u be na̱ ta̱ bo͡u basia kege tobo͡u dayede tobolo͡u i. 5 Polha̱ sima tobou, mogo dia̱ma, a̱ge o ko͟͡ume mogo͡u du daladi hiye odade tawali mei. A̱ ko͡u tewe debabe, kege ta tobo͡u li mei. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ni̱ wolo͡u daladi hiye o koko͡u be ta̱ bo͡u basia ta tobo͡u damabeedei. Kisim Bek 22:28

6 Kegemo͡u, Polha̱ tafalali dugube, kansole o ilo kelebe Sadyusi o, ha ilo kelebe Farisi o dalaguamo͡u, e̱ kansole o kedia̱moko͡u nele̱do dege tobou, mogo dia̱ma, a̱me Farisi o taha̱ dihi. A̱ne Farisi o. A̱ o sasa̱i̱ tofigile i kedia̱me haba hagua̱, gehe̱ degele iledade tawadi kaha̱ degeiyeno͡u, a̱ ko͡u le tafalaba, ni̱ a̱ ta̱ saladi kuhe̱.

7 Kegemo͡u, Farisi obo͡u, Sadyusi obo͡u kedia̱ Polha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u dulomo͡u, ta̱e biya iligi, duoya filemo͡u, ilo kefegumo͡u ilo kefegumo͡u dei. 8 Yobe, Sadyusi o kedia̱ge o tofigiei kedia̱me ta hagua̱ ile meiyodele idi. Haba tabe, e̱sol obo͡u duo kasaga̱i̱bo͡u ke̱ne ta dalagua meiyodele idi. Ke̱no͡u si Farisi o kedia̱ olo͡u fe̱i̱ koko͡u damale̱yodele idi. 9 Kegemo͡u, o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ hili̱gedo ta̱ i. Mosesha̱ kuolo͡u yo dulo i o ilo kelebe Farisi o. O kedia̱ tafalaguali, ta̱ hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i, eige o ko͟͡umaha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei dugulu. Ta̱ e̱ tobo͡u dibe damale̱do sa̱ degei. E̱sol o tae saga̱i̱, ha duo bolofe̱i̱ tae saga̱i̱ kaha̱ e̱moko͡u ko͡u migile tobou sa̱ degeiyode tobolo͡u i. 10 Ta̱e hiyedo biya imo͡u, ami kedia̱ hiye oha̱ gue̱ degei, Juda o kedia̱ Pol wala iba teiye domo͡u, e̱ ami o kedia̱moko͡u, ni̱ Pol o kedia̱ dobogo͟͡u tageto͡u dala ke̱ ka muguoba, wolo͡u ile, moso̱ko͡u folomabeede tobou.

11 Moso̱ko͡u foloumo͡u, hulia̱me, Hiye O Yesuha̱ hagua, Pol hafe̱i̱ dege tafalali, ko͡u gue tobou, na̱ gue̱ degeda. Sa Jerusalem kuoko͡u ge na̱ a̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiedi saga̱i̱be, haba sa Romko͡u ne ke̱no͡u tefele hehegie tobo͡u yede tobou.

Juda o kedia̱ Pol wouba toloyodema do̱u̱susulo i

12 Sabiyoumo͡u, Juda o kedia̱ mogogo͡u kefema, Pol wouba toloyodema, nele̱do dege ko͡u gue maka dege tobolo͡u i, di nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u ta nale̱ meido dalali, o Polbe wouba toloyodele i. 13 O ke̱ degeleyodema mogogo͡u do̱u̱susulo i kedia̱me olo͡u fe̱i̱ 40 gabama folo kege. 14 Do̱u̱susulo imamo͡u ya, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, odo odobo͡u kedia̱moko͡u fologamo͡u, ei nale̱ ta nale̱ mei dalali, Polbe wouba tolo ileyodema do̱u̱susulo iyode tobolo͡u i. 15 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱bo͡u kansole obo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ ami kedia̱ hiye o tobo͡u ba, e̱ Pol wolo͡u, ni̱moko͡u haguayede tobo͡u ma. Ni̱ge e̱moko͡u o͡u ga ko͡u gue tobo͡u ma, ei Pol ta̱ sai kaha̱ sibige̱ ke̱ tugulo tobo͡u ma tawalamo͡u yode tobo͡u ma. Kegeiba, e̱ Pol wolo͡u haguba, ei aliko͡u ama duwoguali, Pol tolo͡u ma̱ wouba tolo ileyode tobolo͡u i.

16 Ke̱no͡u si Polha̱ e̱ bobo͡u sie̱ha̱ o kedia̱ ama duwogualeyode tobolo͡u ili ke̱ dulomo͡u, e̱ ile, ami o kedia̱ moso̱ko͡u folomo͡u, ta̱ e̱ du ke̱ Polko͡u tobou. 17 Polha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, ami o kedia̱ dia daladi o ta haguisoumo͡u hagumo͡u tobou, na̱ o gisiai ko͟͡u wolo͡u, ami kedia̱ hiye oko͡u folouba, e̱ ta̱ ta tobolo͡u yode tobou. 18 Ami o kaha̱ e̱ wolo͡u ile, ami kedia̱ hiye oko͡u folomo͡u tobou, didio̱ o Polha̱ a̱ haguisa toboube, o gisiai ko͟͡u wolo͡u iyedeimo͡u, a̱ kuhe wolo͡u hagulu. E̱ na̱moko͡u ta̱ ta tobo͡u lamo͡u yode tobou.

19 Kegemo͡u, ami kedia̱ hiye oha̱ o gisiai ke̱ dobogo͟͡u tolo͡u tafe̱i̱ ilemo͡u ko͡u gue yodu, na̱ a̱moko͡u ke̱i̱ ta̱ tobo͡u lamo͡u? 20 O gisiai kaha̱ tobou, Juda o kedia̱ge na̱ idiba ma̱ babo͡u wolo͡u, kansole o kedia̱ moso̱ko͡u mu̱ba, dia̱ ta̱ sai kaha̱ sibige̱ ke̱no͡u tawalamo͡u yode tobolo͡u ile. Ke̱no͡u si ta̱ ke̱me gulokou. 21 Na̱ die ta̱ ke̱ dulo seseda. Die o olo͡u fe̱i̱be 40 doho͡u go͡u folo kege aliko͡u ama duwogualeyodele i. Dia̱ nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u nale̱ mei dalali, ma̱ babo͡u wouba tolo ileyodema maka degei. Na̱ bolo̱yode tobo͡u ba, ma̱ babo͡u aba wolo͡u haguba dugulamo͡u ama duwoguayode tobou. 22 Ami kedia̱ hiye oha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ o gisiai koko͡u tobou, na̱ i. Na̱ ta̱ a̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡ume, o tako͡u hobo͡u kege tobo͡u dayede tobou.

Ami o kedia̱ Pol gamani hiye o Feliksko͡u wolo͡u yai

23 Kegemo͡u, ami kedia̱ hiye oha̱ e̱ ami o dia daladi o bolo̱u̱ ta haguisoumo͡u, haguasieimo͡u, diliemoko͡u ko͡u gue tobou, nele ami o kedia̱moko͡u yale ama dalamabeede tobo͡u ma. Ami o olo͡u fe̱i̱ 200 kegebo͡u, haba ami o, wai hos tageto͡u duwodi olo͡u fe̱i̱ 70 kegebo͡u, haba ami o mala to͡u di olo͡u fe̱i̱ 200 kegebo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ tobo͡u ba, ifi hulia̱me 9 klok kelege sa Sisariako͡u imabeedei. 24 Pol e̱ne wai hos tageto͡u bigeba, gamani hiye o Feliksko͡u kuhe defe̱i̱do wolo͡u ima. Haba wai hos ilo kelene mo͟͡umaba, mo͡u yo͟͡uwa wo͡u ma imabeedei. 25 Ami kedia̱ hiye oha̱ diliemoko͡u kege tobo͡u ma, kuguo ta ko͡u gue nala̱i̱,

26 A̱me Klodius Lisias, a̱ kuguo ko͟͡u gamani hiye o Feliks na̱moko͡u nala̱ma neli̱. Agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. 27 Juda o kedia̱ o ko͟͡u tolo͡u mo͡u walamo͡u degele iye, ke̱no͡u si a̱ ma̱ ami o kedia̱bo͡u de yamo͡u, ka muguomo͡u wolo͡u haguasiei. Yobe, e̱me sa Rom oyode tobo͡u mo͡u du kaha̱ degemo͡u. 28 A̱ge o kedia̱ e̱ ta̱ sai kaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u, a̱ e̱ wolo͡u ile, Juda kansole o kedia̱moko͡u folomo͡u, die dihi̱le koko͡u tefegi. 29 O kedia̱ tobolo͡u ibe, a̱ o ko͟͡umaha̱ dio͟͡u die kuolo͡u ma̱i̱ ke̱no͡u gobo͡u giyode tobolo͡u imo͡u du. Dia̱ ta̱ sa iye, ke̱no͡u si a̱ge file dugube, e̱me wouba tolo ile saga̱i̱ midiho̱bo͡u, didio̱ degele saga̱i̱ midiho̱bo͡u de milo͡u gaibe ta duguli mei. 30 Ifi a̱ o taha̱ tobo͡u mo͡u dube, o ilo kedia̱ e̱ wouba tolo ileyodeimo͡u du kaha̱ degemo͡u, a̱ ma̱ ami o kedia̱moko͡u, e̱ wolo͡u, na̱moko͡u totodo yamabeede tobou. E̱ ta̱ sale o kedia̱ne, a̱ na̱moko͡u imabeede tobou. Kegeba, na̱ge ta̱ sa ile kaha̱ sibige̱ ke̱ duloba tawayadomo͡u.

31 Kegemo͡u, ami kedia̱ hiye oha̱ kuguo ke̱ nala̱ma, o tako͡u ne̱i̱mo͡u, e̱ ami o kedia̱ e̱ ta̱ ke̱ dulo seselemo͡u, hulia̱me kelege, Pol wolo͡u ya, sa Antipatrisko͡u fologai. 32 Tiasigei sabiyoumo͡u, ami o, hos tageto͡u duwoguadi kedia̱ Pol wolo͡u, sa Sisariako͡u youmo͡u, haba ami o ilo kedia̱ boholo͡u ma̱, sa Jerusalemko͡u yamo͡u, die moso̱ko͡u fologai. 33 Wai hos tageto͡u duwoguadi kedia̱ yamo͡u, sa Sisariako͡u fologai. Fologamo͡u, kuguo nala̱i̱ ke̱ gamani hiye o koko͡u nele̱mo͡u, haba Polne e̱ dobogo͟͡u tageto͡u dogogulo i. 34 Gamani hiye o kaha̱ kuguo nala̱i̱ ke̱ huso͟͡umamo͡u, Polko͡u yodu, na̱me sa kili̱ya tie o? Polha̱ge a̱me sa Silisia tie oyode tobou. 35 Gamani hiye o kaha̱ tobou, o na̱ ta̱ sa i o kedia̱ haguasieiba, a̱ ne̱ ta̱ kuhe duloyode tobou. Kegemo͡u, e̱ ami o kedia̱moko͡u, ni̱ o ko͟͡ume gamani o Herotha̱ moso̱ko͡u wolo͡u ya, didio̱ degemabeede tobou.

24

Juda hiye o kedia̱ Pol ta̱ sa i

1 Sawisiei houyosi kege mei degeimo͡u, mogo͡u du daladi hiye o Ananaiasbo͡u, odo odo ilo kedia̱bo͡u de sa Sisariako͡u muguai. O ta, sa Rom o kedia̱ kuolo͡u yo du o, e̱ hu̱be Tertulus, e̱ne dia̱bo͡u de mu̱. Dia̱ gamani hiye o kaha̱ dihi̱le koko͡u ge Pol ta̱ salamo͡u muguai. 2 Muguoumo͡u, gamani hiye o kaha̱ Pol haguisoumo͡u hagua fele̱i̱mo͡u, Tertulusha̱ Pol ta̱ salamo͡u, yomogo͡u ko͡u gue tobou, hiye o Feliks, na̱ ei dogo͡u gumo͡u, ei bologua̱do deleibe, biyei ta duguli mei. Ne̱ fima̱i̱ bolo̱do kaha̱ degemo͡u, midiho̱ ei afu milo͡u gadi ke̱me na̱ge do̱u̱susugai. 3 Hiye o Feliks, na̱ ei olo͡u fe̱i̱ dogo͡u gudi ke̱ duguomo͡u, ei na̱moko͡u bolofe̱i̱doyode tobolo͡u ili kuhe̱.

4 Kegeligi, a̱ ta̱ sasado dege tobouye. Na̱ eimoko͡u solo͡u do degeba, ei ta̱ to̱u̱ degeife̱i̱ ko͟͡u du. 5 Ei dugudibe, o ko͟͡umaha̱ge omoko͡u hagi̱ ne̱mo͡u sulugi, Juda o, sa sa olo͡u fe̱i̱ kile tie kedia̱moko͡u biyamabeedema fufugue tobo͡u mo͡u sumo͡u dugudi. O sasa̱i̱ ilo kelebe ei to͡u fogo͡u mo͡u, e̱bo͡u de geleguomo͡u, midiho̱ gehe̱ ta sesele yadi. Dia̱me obege Nasaret o sasa̱i̱yodele idi. E̱me die widio hiye o. 6-7 E̱ Godiha̱ moso̱dune midiho̱ kasaga̱i̱ degelamo͡u ko͡u degeiye, ke̱no͡u si ei e̱ tolo͡u ma̱mo͡u didio̱ degei. 8 Kegei kaha̱ degemo͡u, na̱ge e̱moko͡u yoduba, yo͟͡u e̱ mogouya tobolo͡u ke̱ duloba ise, ei e̱ ta̱ sa i kaha̱ sibige̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ kuhe tawaleyode tobou.

9 Tertulusha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, Juda o kedia̱ne ta̱ ke̱me damale̱do-yodemo͡u dogo͡u guo tobolo͡u i.

Polha̱ o Feliksko͡u egei tobou

10 Kegemo͡u, gamani hiye o kaha̱ Polko͡u ise ta̱ tobo͡u yadomo͡u dobogo͟͡uye hegimo͡u, Polha̱ ko͡u gue tobou, a̱ge na̱me sa ko͟͡u tie o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ sai fidi o degemo͡u hagueibe sadebe su̱do mei degei ke̱me ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ Juda o kedia̱ ta̱ sima tobolo͡u be ta gue̱ degeiyo mei, hoho̱do degeli. 11 Sawisiei 12 kege you mei degele dalamo͡u kelege, a̱ sa Jerusalemko͡u ilemo͡u, Godiha̱ moso̱ko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u felei. Na̱ o ko͟͡udia̱moko͡u yodubabe, a̱ ko͟͡u tobolo͡u ko͟͡ume na̱ge defe̱i̱do tawale. 12 Juda o kedia̱ge a̱ Godiha̱ moso̱duge ta̱e ta biyoumo͡u dugulo ili mei. Haba egei moso̱ tano͡u tano͡u yabo͡u, sa hiye kodubo͡u debe a̱ ta fufuguemo͡u sumo͡u dugulo ili mei. 13 Ifi o ko͟͡udia̱ a̱ ta̱ sa ili ko͟͡ume damale̱ mei kaha̱, ta̱ sai ko͟͡umaha̱ sibige̱be na̱moko͡u be do̱u̱do ta hegile meiyode tobou.

14 A̱ midiho̱ gehe̱, obege ebele midiho̱ kasaga̱i̱yodele idi ke̱ sesele ili ke̱me a̱ kusigile tobolo͡u kuhe̱. Ke̱no͡u si ei ko͡u guai o kedia̱ Godine a̱ ta to͡u fogo͡u li mei, a̱ e̱ dabai kegeno͡u degedi. Haba Mosesha̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ kuguoko͡u nala̱gai ta̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ koko͡u ne a̱ damale̱yodei dala. 15 A̱ Godiha̱ o sasa̱i̱, do̱u̱dobo͡u, do̱u̱do meibo͡u olo͡u fe̱i̱ tofigiei ke̱ hagua̱giba gehe̱ degele ile ke̱ dia dala. Nebe ke̱no͡u tefei, Juda o ko͡u le dalagua kedia̱ne Godiha̱ ke̱ degele ke̱no͡u dia dalagua. 16 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ma̱ duledube bolo̱no͡u degelamo͡u degeli, Godibo͡u o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u die diho̱ tageya a̱moko͡u kasaga̱i̱ ta deleiye domo͡u.

17 A̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ sulugi, sadebe ilo kele mei degeimo͡u, boholo͡u ma̱ ile, ma̱ obiyeiko͡u felei. A̱ sele, sa ta o ilo kedia̱ kefei ke̱ mala̱ ilemo͡u, bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u filamo͡u degei. Haba tabe, a̱ Godiha̱ moso̱du gali silamo͡u degei. 18 A̱ Godiha̱ moso̱ kekaimidu feleibe, a̱ mo͡u feli mei. A̱ ei ko͡u guai o kedia̱ sibigi igile mugudi midiho̱ ke̱ milo͡u mamo͡u, Godiha̱ dihi̱le koko͡u o bolo̱do degemamo͡u kuhe foloumo͡u dugulo i. A̱ tafalamo͡u be, o sasa̱i̱ su̱do ta kefeguomo͡u, a̱moko͡u ta gofo͟͡u dege biya ili mei. 19 Ke̱no͡u si, a̱ kele tafalamo͡u, Juda o, sa Esia tie ilo kedia̱ fologamo͡u, a̱ tolo͡u ma̱ i. O kedia̱ a̱ ta̱ salababe, dio͟͡uno͡u ko͡u le hagua fele̱gaba, hiye o Feliks ne̱ dihi̱le ko͡u le ta̱ samabeedei. 20 Haguasie ho fogo͡u babe, Juda hiye o, ko͡u haguasie dalagua kedia̱me tobo͡u mabeedei. Die kansole dihi̱le koko͡u ge dia̱ a̱ ko͡u ta̱ sai file imamo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ a̱ kage degei ke̱ dugu ke̱me haba na̱moko͡u tobo͡u mabeedei. 21 Ke̱no͡u si a̱ die dihi̱le kele tafalali, hili̱gedo ko͡u gue tobou, o sasa̱i̱ tofigile i kedia̱me haba hagua̱ma gehe̱ degele ile koko͡u a̱ damale̱yodeiyode tobou. A̱ tawalibe, a̱ koko͡u damale̱yodei kaha̱ ta̱ ke̱ tobou kaha̱no͡u, a̱ kuhe ta̱ sa iliyode tobou.

22 Kegemo͡u, Polha̱ ta̱ tobo͡u ma mei degeimo͡u, gamani o Feliks, e̱ midiho̱ gehe̱ ke̱ ko͡u tawalemo͡u, sabiyei ta kelege kuhe ta̱ sama mei degeleyodei. Ami kedia̱ hiye o Lisias migiba, a̱ kuhe ta̱ do̱u̱susuloyode tobou. 23 E̱ ami o kedia̱ dia daladi o koko͡u Pol didio̱ degeyede tobouye, ke̱no͡u si didio̱ hiyedo degedayedei. Polha̱ e̱ mogo dia̱ e̱moko͡u nale̱ dogo͡u gulo ke̱ hobo͡u akogudayede tobou.

Feliksha̱ Polbe didio̱ mugumo͡u dalali, sadebe olo͡u fe̱i̱ bolo̱u̱ kege mei degei

24 Sawisiei ilo kele mei degeimo͡u, Feliksbo͡u, e̱ sasa̱i̱ Drusila, Juda sasa̱i̱ ke̱bo͡u dilie haguasie fele̱gamo͡u, Pol haguisoumo͡u haguei. E̱ Polha̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u ba dulamo͡u. 25 Polha̱ midiho̱ do̱u̱do degedi ke̱bo͡u, haba to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ akogudi ke̱bo͡u, Godiha̱ habage di ta̱ sale ke̱bo͡u de tobo͡u mo͡u dulomo͡u, e̱ gue̱ hiyedo degemo͡u, Polko͡u na̱ iyedei. Habage a̱ dabai ta mei deba hobo͡u, na̱ haba kuhe haguayede tobolo͡u. 26 E̱ ta fima̱i̱be, Polha̱ e̱moko͡u sele ta ne̱i̱ba, e̱ didio̱ degei ke̱ telemo̱u̱ba fogo͡u ileyode tawai. Kege tawalemo͡u, e̱ sawisiei su̱do Pol haguisoumo͡u hagumo͡u, dilie ta̱ kolo idi.

27 Kegemo͡u, sadebe bolo̱u̱ mei degeimo͡u, gamani o ta, Porsius Festusha̱ Feliks e̱ timo͡u mo̱u̱. Feliksha̱ Juda o kedia̱ hoho̱bo͡u mabadomo͡u, e̱ Pol telemali̱ mei, didio̱ moso̱du yo͟͡u kegeno͡u delei.

25

Polha̱ sa Rom hiye o Sisarha̱ge e̱ ta̱ sai fiyede tobou

1 O Festus e̱me sa Judia o kedia̱ gamani hiye o degei. E̱ sawisiei kamadia kege kele dala dema, sa Sisaria to͡u fogo͡u, sa Jerusalemko͡u ile felei. 2 Foloumo͡u, mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, Juda hiye obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u haguasiemo͡u, Pol ta̱ sale ta̱ nele̱do dege ko͡u gue tobolo͡u i, 3 na̱ge ei dogo͡u guo, o ta tobo͡u ba ile, Pol sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ wolo͡u haguale ke̱ tobo͡u yede tobolo͡u i. Ta̱ ke̱ tobolo͡u i kaha̱ yobe, Juda o kedia̱ aliko͡u ama duwoguali, Pol haguba, wouba tolo ile ke̱ fima̱mo͡u kuhe tobolo͡u i. 4 Festusha̱ die ta̱ ke̱ dulomo͡u sima tobou, Polbe sa Sisariako͡u didio̱ degei dala. Huyadefe̱i̱ dala dema, mayo͟͡uno͡u sa koko͡u ile. 5 Kelege, ni̱ hiye o ilo kedia̱ne a̱bo͡u de sa Sisariako͡u muguaba dugu, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta ko͡u milou debasi, dia̱ e̱ ta̱ sale bolo̱yode tobou.

6 Festusha̱ kege tobo͡u mamo͡u, e̱ o kedia̱bo͡u de sawisiei olo͡u fe̱i̱ 8 saga̱i̱, haba 10 saga̱i̱ kege dala dema, sa Sisariako͡u mulo̱ felei. Folomo͡u, tiei sabiyoumo͡u, e̱ ta̱ sai fidi moso̱du folo duwoli, Pol wolo͡u haguamabeede tobou. 7 Pol e̱ hagua fele̱i̱mo͡u, Juda o, sa Jerusalemko͡u ge migigai kedia̱ e̱ sile̱ma̱ tafalaguali, e̱ degeli mei ta̱ tobolo͡u mo͡u, hiyedo ta̱ sa i. Ke̱no͡u si ta̱ sai kaha̱ sibige̱be Festusko͡u be do̱u̱do ta hegili mei. 8 Dia̱ ta̱ sa ima mei degeimo͡u, Polha̱ die ta̱ simamo͡u ko͡u gue tobou, a̱ge Juda o ei kuolo͡u ta̱ ke̱bo͡u, sa Rom hiye o Sisarha̱ ta̱ ke̱bo͡u debe, a̱ ta gobo͡u li mei. Haba Godiha̱ moso̱ ke̱ne ta huyafe̱i̱ degeli mei.

9 Ke̱no͡u si Festusha̱ Polha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, e̱ Juda o kedia̱bo͡u de mogo degelamo͡u, e̱ Polko͡u ko͡u gue yodu, da sa Jerusalemko͡u ileba, a̱ na̱ kelege ta̱ sai filebe de tagali? 10 Polha̱ sima tobou, moso̱ a̱ ifi tafala ko͟͡ume hiye o Sisarha̱ ta̱ sai fidi moso̱. Moso̱ kuoko͡u geno͡u Sisarha̱ dabai degedi o taha̱ a̱ ta̱ sai fiyedei. A̱ Juda o kedia̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ta degeli mei ke̱me na̱ ko͡u tewe. 11 A̱ge midiho̱ kasaga̱i̱, a̱ wouba tolo saga̱i̱ ta milou debasi, a̱ tolo ile ke̱me ta̱bo͡u mei. Ke̱no͡u si Juda o ko͟͡udia̱ a̱ ta̱ sa ili ke̱me damale̱do mei kaha̱ degemo͡u, o tae ta a̱me o ko͟͡udia̱moko͡u sesegulo saga̱i̱ mei. A̱ tagalibe, sa Rom hiye o Sisarha̱no͡u a̱ ta̱ sai file saga̱i̱yode tobou. 12 Festusha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ kansole o kedia̱bo͡u de tugulo tobolo͡u imamo͡u, e̱ Polko͡u ko͡u gue tobou, na̱ Sisarha̱no͡u na̱ ta̱ sai fileyode tobolo͡u kaha̱ degemo͡u, o tae na̱ Sisarko͡u wolo͡u ileyode tobou.

Festusha̱ hiye o Agripako͡u Polbe kagele de yodu

13 Sawisiei ilo kele mei degeimo͡u, hiye o Agripabo͡u e̱ bobasi Bernaisibo͡u dilie sa Sisariako͡u hagua fele̱gamo͡u, Festusko͡u agali bolofe̱i̱yodemamo͡u e̱bo͡u de deleiguei. 14 Dilie sawisiei ilo kele kile dalaguamo͡u, Festusha̱ Pol didio̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hiye oko͡u ko͡u gue tobou, o ta, Feliksha̱ didio̱ degei dalali, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala. 15 A̱ sa Jerusalemko͡u imo͡u, Juda o kedia̱ die mogo͡u du dalaguadi hiye obo͡u, die odo odobo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ didio̱ o ke̱ ta̱ sa imamo͡u, a̱moko͡u be, na̱ ta̱ sai ke̱ fimaba, hebe kasaga̱i̱ o koko͡u ne̱yede tobolo͡u i. 16 Ke̱no͡u si a̱ die ta̱ simamo͡u ko͡u gue tobou, sa Rom o eige hebe kasaga̱i̱be mo͡u yo͟͡uwa ne̱diyo mei. Ei o ta ta̱ sai fimamo͡u be, e̱moko͡u yodugama, e̱ tobolo͡u ke̱me ei defe̱i̱do dulo idiyode tobou.

17 Kegemo͡u, a̱ sa Sisariako͡u boholo͡u ma̱ hagueibe, Juda o kedia̱ne a̱bo͡u de haguasiei. Fele̱gamo͡u, a̱ mo͡u yo͟͡uwa duweli mei, tiei sabiyoumo͡u, a̱ ta̱ sai fidi moso̱ko͡u ile duwoli, didio̱ o Pol a̱moko͡u haguayede tobou. 18 Hagumo͡u, Juda o kedia̱ hagua̱ imo͡u, a̱ tawaibe, midiho̱ kasaga̱i̱, Polha̱ milou ta tobo͡u lamo͡u degele ileyade tawai. Ke̱no͡u si kegei ta tobolo͡u ili mei. 19 Dia̱ dio͟͡u die egei dudi midiho̱ ke̱no͡u tobolo͡u mo͡u, e̱moko͡u ta̱e biya i. Haba o ta tolo i kaha̱ e̱ hu̱be Yesu, o ke̱me Polha̱ge hagua̱ gehe̱ degeiyode tobo͡u di kaha̱ degemo͡u, dia̱ e̱moko͡u ta̱e biyamo͡u kuhe tobolo͡u i. 20 A̱ ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u degeiye, ke̱no͡u si ta tawali mei. Kegemo͡u, a̱ Polko͡u yodu, na̱ sa Jerusalemko͡u iba, sa ke̱ tie hiye o kedia̱ na̱ ta̱ sai filebe de tagali? 21 Ke̱no͡u si Polha̱ge e̱me didio̱ degei kege duwoba, hiye o Sisarha̱no͡u ta̱ sai fiyede tobou. Kegemo͡u, a̱ge e̱me didio̱ moso̱ko͡u kege duwoba, a̱ ami o tae Sisarko͡u kuhe wolo͡u iyede tobolo͡u yode tobou. 22 Hiye o Agripaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u tobou, a̱ mayo͟͡uno͡u o kaha̱ ta̱ ke̱ dulo saga̱i̱ degeli. Kege tobo͡u mo͡u, Festusha̱, na̱me idiba duyede tobou.

23 Tiei sabiyoumo͡u, hiye o Agripabo͡u, e̱ bobasi Bernaisibo͡u dilie bologua̱do momo̱u̱mamo͡u, kefegudi moso̱ko͡u yai. Yamo͡u, ami kedia̱ hiye obo͡u, sa kaha̱ hiye obo͡u olo͡u fe̱i̱ kefegudi moso̱du fologa duweguei. Duwoguali, Festusha̱ o ta tobo͡u mo͡u, Pol wolo͡u haguei. 24 Wolo͡u hagumo͡u, Festusha̱ ko͡u gue tobou, hiye o Agripabo͡u, o eibo͡u de ko͡u le dalagua obo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ o ko͟͡u duguma. Juda o olo͡u fe̱i̱, sa Jerusalembo͡u, sa ko͟͡u tie obo͡u kedia̱ a̱moko͡u o ko͟͡u woyedema, eige e̱me sosou dalalebe dafayodele idi. 25 A̱no͡u si e̱ wouba tolo ile saga̱i̱ midiho̱be e̱ge ta milou duguli mei. E̱ge di hiye o Sisarha̱no͡u e̱ ta̱ sai fiyede tobou kaha̱ degemo͡u, a̱ge e̱me Sisarko͡u ile ke̱me ko͡u do̱u̱susu dala. 26 Ke̱no͡u si a̱ ta̱ sai kaha̱ sibige̱be di hiye o Sisarko͡u kage nala̱ma nele̱, ke̱me a̱ defe̱i̱do ta tawaiyo mei. Hiye o Agripa, kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ o ko͟͡ume na̱bo͡u, o ilobo͡u ni̱moko͡u wolo͡u haguei. Di e̱ ta̱ tobo͡u ladi kaha̱ sibige̱ defe̱i̱do dulo tawaleba, a̱ kuguoko͡u kuhe nalala̱mo͡u. 27 A̱ didio̱ o ta tobo͡u ba mo͡u yo͟͡uwa ibabe, midiho̱ ke̱me do̱u̱do mei. E̱ ta̱ sai kaha̱ sibige̱ ke̱ tawaleba ta̱ ke̱ tolo͡u ibasi bolo̱.

26

Polha̱ hiye o Agripako͡u egei tobou

1 Kegemo͡u, hiye o Agripaha̱ Polko͡u na̱ no͟͡u ne̱ ta̱ ke̱ tobo͡u yedeimo͡u, Polha̱ dobogo͟͡u foguomo͡u, ko͡u gue tobou, 2 hiye o Agripa, a̱ge Juda o kedia̱ a̱ ta̱ sai ke̱ boholo͡u tobo͡u ba, na̱ filebe a̱ hoho̱ degeli. 3 Damale̱do, a̱ hoho̱ degelibe, na̱ge midiho̱, Juda o ei milo͡u ga idibo͡u, ei ta̱e biya idibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me na̱ ko͡u tewe kaha̱ a̱ hoho̱ degeli. Kegei kaha̱ degemo͡u, na̱ duwoli, ma̱ ta̱ ko͟͡u defe̱i̱do du.

4 Juda o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge a̱ tofo͡u mo͡u haguei ke̱me ko͡u tewe. Damale̱do, a̱ dihife̱i̱ kelegebe, ma̱ obiyeibo͡u de dala demamo͡u, haba ile, sa Jerusalemko͡u delei ke̱me dia̱ ko͡u tewe. 5 A̱me gisiaife̱i̱ kelege, Farisi o degeibe kegeno͡u dalali, ifine kegeno͡u dala kuhe̱. A̱me Juda o ilo kedia̱ egei dudiyo mei, Farisi o kedia̱ egeino͡u dulomo͡u, die kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱be a̱ defe̱i̱do sesele haguei ke̱me dia̱ge ko͡u tawale hobogou kaha̱ degemo͡u, dio͟͡u tobolo͡u be bolo̱. 6 Juda o kedia̱ a̱ ta̱ sai ke̱ ifi na̱ file kaha̱ yobe, a̱ Godiha̱ ei ko͡u guai o kedia̱moko͡u tobou saga̱i̱ ke̱ degeiba dugulamo͡u dia dala kuhe̱. 7 Juda o eibe hu̱ti olo͡u fe̱i̱ 12 kege, ei Godiko͡u damale̱yodema, agalibo͡u hulia̱mebo͡u e̱ dabai degeligi, yo͟͡u tobou ke̱ damale̱do degeiba dugulamo͡u dia dalagua. Hiye o Agripa, na̱ du. A̱ne ke̱no͡u dia dala kaha̱ degeimo͡u, Juda o kedia̱ a̱ kuhe ta̱ sa ili. 8 Kageimo͡u, ni̱ o ilo kedia̱ Godiha̱ o tofigiei ke̱ hagua̱giba gehe̱ degele koko͡u damale̱yodele iyo mei?

9 Afudo, a̱ne sa Nasaret o Yesuha̱ hu̱be huyafe̱i̱ degeleyode tawai. 10 Kegemo͡u, a̱ sa Jerusalemko͡u gene midiho̱ ke̱no͡u degedi. Mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ tobo͡u mo͡u, a̱ge Hiye O Yesuha̱ o sasa̱i̱ su̱do didio̱ masadi. Haba o ilo kelege damale̱yodei o sasa̱i̱ womabeede tobolo͡u imo͡u be, a̱ne bolofe̱i̱yode tobo͡u di. 11 Haba tabe, a̱ egei moso̱ tano͡u tano͡u yane sulugibe, o sasa̱i̱ to͡u ma ilemo͡u, ta̱ sama hebe kasaga̱i̱ ne̱di. A̱ Yesu huyafe̱i̱ degemabeedemamo͡u ne fufuguedi. Damale̱do, a̱ gofo͟͡u hiyedo degemo͡u ile, sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱ne kamo͡u sulugi duguomo͡u makodi.

Polha̱ yo͟͡u Kristen degei ke̱ susu

(Dabai 9:3-19, 22:6-16)

12 Polha̱ haba ko͡u gue tobou, kegega sulugi, mogo͡u du dalaguadi hiye o kedia̱ tobo͡u mo͡u, a̱ die hu̱ya ke̱ sa Damaskusko͡u i. 13 Hiye o Agripa, a̱ agali duodo kelege, aba iligi dugube, hoho̱ hiyedo ta agudileto͡u ge migimo͡u dugu. Hoho̱ ke̱me hiyedo folodo, aso̱ hoho̱be gabai. Hoho̱ kaha̱ge a̱bo͡u, o a̱bo͡u yolu ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ sile̱ma̱i̱. 14 Sile̱mo̱u̱mo͡u, ei olo͡u fe̱i̱do mihi̱ko͡u fiyasigemo͡u, a̱ tilali, ta̱ uwo ta a̱moko͡u Hibru ta̱e ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, Sol, Sol, na̱ kageimo͡u a̱ makouya? Na̱ hebe to̱u̱ do koko͡u abogo͟͡uye woulu ke̱me na̱ no͟͡usieno͡u do neli̱. 15 Kegemo͡u, a̱ yodu, Hiye O, na̱me koyo? Kege yodumo͡u, Hiye Oha̱, a̱me Yesu, na̱ a̱no͡u makodiyode tobou. 16 Ke̱no͡u si na̱ hagua̱ tofo͡u . A̱ ifi na̱moko͡u hagua, na̱ ma̱ dabai tolo͡u ba degeyadomo͡u maka degeli kuhe̱. Kegeiba, na̱ ifi dugulu ke̱bo͡u, a̱ habage na̱moko͡u hehegile ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱do na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u mo͡u sia. 17 Kegeiba, no͟͡u ne̱ obiyeibo͡u, sa ta o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ na̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, a̱ na̱ dogo͡u guba, na̱ makolo ile mei. A̱ na̱ tobo͡u ba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ileba, 18 diho̱ baga̱i̱ dalagua ke̱ kusigiba, die fi̱ boholo͡u ba, hulia̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba, tama̱ko͡u fele̱gale. Damale̱do, dia̱ Tama̱ha̱ nele̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba, Godiko͡u haguasie fele̱gouba, Godiha̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodeiba, dia̱me Godiha̱ yo͟͡u makai o sasa̱i̱, a̱moko͡u damale̱yodei kedia̱bo͡u de geleguo dalagualeyode tobou.

Polha̱ hiye o Agripako͡u e̱ dabai degega siei ke̱ susu

19 Polha̱ haba ko͡u gue tobou, hiye o Agripa, a̱ hebenito͡u ge tobou ke̱ dulomo͡u, a̱ e̱ ta̱ ta gobo͡u li meido. 20 A̱ egei ke̱ sa Damaskus o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemamo͡u, haba sa Jerusalemko͡u ile, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiei. Hehegiema fogo͡u mo͡u, sa Judia duo kileya ke̱ hehegiemo͡u siei. Sa ta o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne a̱ egei tobo͡u mo͡u siei. A̱ egei tobo͡u mo͡u sieibe, ko͡u gueno͡u hehegiedi, ni̱ fi̱ boholo͡u ba, Godiko͡u damale̱yodema, midiho̱ do̱u̱do, oe ni̱me fi̱ bohou o sasa̱i̱dade tawale saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u mabeede tobo͡u di. 21 A̱ egei kegei ke̱ hehegiedi kaha̱ degemo͡u, Juda o kedia̱ a̱ Godiha̱ moso̱ kekaimiduge tolo͡u ma̱ walamo͡u degele i. 22 Ke̱no͡u si Godiha̱ a̱ dogo͡u guo haguabe demo͡u ifine kuhe̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ko͡u le tafalali, o hu̱bo͡u bo͡u, o hu̱bo͡u meibo͡u kedia̱moko͡u ta̱ damale̱do ke̱no͡u hehegiedi. A̱ ta̱ gehe̱ ta tobo͡u yo mei, Mosesbo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-obo͡u kedia̱ ko͡u tobolo͡u idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tobolo͡u kuhe̱. 23 Dia̱ ko͡u gue ko͡u tobolo͡u deleiguei, Godiha̱ makai o Kelesu e̱me do hiyedo duguoba, tolo ile, haba e̱buko͡u hagua̱ gehe̱ dege dalali, Godiha̱ hoho̱ya ke̱ Israel obo͡u, sa ta obo͡u kedia̱moko͡u egei tobolo͡u.

Polha̱ hiye o Agripa, na̱me Yesuko͡u damale̱yodeyede tobou

24 Polha̱ tolo ile, hagua̱ gehe̱ degele kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, Festusha̱ hili̱gedo tobou, Pol, na̱me fi̱ toto͡u degei. Na̱me soko͡u lo͡u hiyedo duwoli tewe kaha̱no͡u degeiye, fi̱ toto͡u degeiyode tobou. 25 Polha̱ tobou, hiye o Festus, a̱me fi̱ toto͡u degei mei. A̱ge damale̱do ko͡u tawagamo͡u tobolo͡u. 26 Ta̱ a̱ ko͟͡u tobolo͡u be, hiye o Agripaha̱ne ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta gue̱ degeiyo mei, a̱ di hiye oko͡u do̱u̱do kuhe tobolo͡u. A̱ tewe, olo͡u fe̱i̱ ke̱ degegai ke̱me e̱ ko͡u tewe, ta mogogo͡u degeli mei. 27 Hiye o Agripa, na̱ge habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ tobolo͡u idi ke̱me de damale̱yodei? A̱ge na̱ ko͡u damale̱yodei dalayode tawali.

28 Polha̱ kege tobo͡u mo͡u, hiye o Agripaha̱ yodu, na̱ge aso̱ diho̱ to̱u̱ degeife̱i̱ ko͡u bo͡u gebe, ne̱ ta̱ ko͟͡umaha̱no͡u degeiye, a̱me de Kristen degele saga̱i̱ tawali? 29 Polha̱ ko͡u gue tobou, aso̱ diho̱ sasa debane, to̱u̱ debane ta̱bo͡u mei. A̱ge na̱bo͡u, o sasa̱i̱ ma̱ ta̱ dulo ili olo͡u fe̱i̱bo͡u, ni̱ne a̱ saga̱i̱ degele imabadomo͡u a̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u. Ke̱no͡u si ni̱ didio̱ degele ile ke̱me, a̱ge ta tagaiyo meiyode tobou.

30 Kegemo͡u, Polha̱ kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, hiye o Agripabo͡u, sasa̱i̱ Bernaisibo͡u, gamani hiye o Festusbo͡u, haba o ilo kele, dia̱bo͡u de dalaguabo͡u dia̱ olo͡u fe̱i̱ hagua̱mamo͡u, 31 moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, dio͟͡uno͡u ko͡u gue tobo͡u mo͡u yai, o ko͟͡ume wouba tolo ile saga̱i̱ midiho̱bo͡u, didio̱ degele saga̱i̱ midiho̱bo͡u debe ta milo͡u diyo meiyode tobolo͡u i. 32 Hiye o Agripaha̱ Festusko͡u ko͡u gue tobou, o kaha̱ge di hiye o Sisarha̱no͡u e̱ ta̱ sai fiyedili mei debabe, na̱ge e̱me didio̱ degei ke̱ to͡u fogo͡u ba fogo͡u ilebe bolo̱yode tobou.

Ami o kedia̱ Pol sa Romko͡u tolo͡u yai

(Ta̱ Hiye 27–28)

27

Ami o kedia̱ Pol mosole foudu sagiemo͡u sa Romko͡u yai

1 Gamani o kedia̱ do̱u̱susumamo͡u, ei* mosoleye sa Italiko͡u imabeedema, Polbo͡u didio̱ o ilo kelebo͡u de ami o kedia̱ dia daladi o kaha̱ dobogo͟͡u tageto͡u dogogulo i. O kaha̱ e̱ hu̱be Julius. E̱me hiye o Sisarha̱ ami dabai degedi o. 2 Ei sa Adramitium o kedia̱ mosole sama yai. Mosole ke̱me sa Esia duo kodu sa sa, to̱ dawala kaha̱ ko koko͡u dalagua keleya ke̱ sialamo͡u. O ta, e̱ hu̱be Aristarkus, e̱ sabe Masedonia duo kodu sa hiye Tesalonaika, o ke̱ne eibo͡u de i. 3 Yolugi sabiyoumo͡u, ei sa Saidonko͡u fologai. Fologamo͡u, Juliusha̱ midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱ Polko͡u hegiemo͡u, na̱ ile, ne̱ mogo dia̱ duguba, dia̱ na̱moko͡u nale̱ ne̱i̱babe bolo̱yode tobou. 4 E̱ ile, boholo͡u ma̱ hagumo͡u, eiyo͡u fe̱i̱ mosole foudu fologamo͡u, sa Saidon ke̱ to͡u fogo͡u yolugi, wi kaha̱ do̱u̱do ile saga̱i̱ mei degeimo͡u, ei to̱ tibi sa Saiprusha̱ figiya ke̱ yai. Keleyabe wi kasaga̱i̱ ke̱me ta hagueli mei. 5 Ei to̱ dawala duoya ke̱ dama, sa Silisiabo͡u sa Pamfiliabo͡u hafe̱i̱ dege doho͡u go͡u mo͡u yolugi, sa Lisia duo kodu sa hiye Mairako͡u fologamo͡u, mosole ke̱ kele to͡u fogou.

6 Kelege, ami o kedia̱ dia daladi o kaha̱ sa Aleksandria o kedia̱ mosole ta, sa Italiko͡u ilamo͡u degeimo͡u dugu. Duguomo͡u, e̱ ei mosole kodu sagimo͡u yai. 7 Ei amafe̱i̱ amafe̱i̱no͡u yai, wi kasaga̱i̱ye akogudi kaha̱ degemo͡u. Mosole foudu dabai degedi o kedia̱ dabai hiyedo degele iligi, sa Nidus kuhe hafe̱i̱ degei. Ke̱no͡u si wi kaha̱ haba akogumo͡u, ei ile saga̱i̱ mei degeimo͡u, ei huyadefe̱i̱ boholo͡u mo͡u, to̱ tibi sa Krit a taya ke̱ yai. Yolugi, to̱ tibi kaha̱ bito̱u̱ Salmone buguli dalamo͡u duguomo͡u yolugi, to̱ tibi kaha̱ figiya ke̱ yai. Kelebe wi kasaga̱i̱ ke̱me ta haguyo mei. 8 Mosole foudu dabai degedi o kedia̱ dabai hiyedo degele iligi, to̱ tibi sa Kritha̱ figiya ke̱ yolugi, sa ta kaha̱ hu̱be Mosole Gabo͡u Bolofe̱i̱yodele idi koko͡u fologai. Sa ke̱me sa hiyedo Lasea hafe̱i̱ dege dala.

9 Ei sawisiei su̱do kele dalaguamo͡u, Juda o kedia̱ nale̱ nala̱ idiyo mei sawisiei hiye ke̱ne mei degei. Kelegebe, wi kasaga̱i̱ hiyedo haguadi kaha̱no͡u, mosoleye ile saga̱i̱ mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, Polha̱ ko͡u gue tobou, 10 o dia̱ma, ni̱ duma. A̱ tawalibe, di ifi ibabe, di ta bologua̱ yale mei. Mosole makouba, bisai olo͡u fe̱i̱ mei degele. Haba, diyo͡u dine makoloyode tobou. 11 Ke̱no͡u si ami o kedia̱ dia daladi o kaha̱ge Polha̱ ta̱be ta duli mei. Mosole tolo͡u siadi o ke̱bo͡u, mosole kaha̱ obo͡u ke̱bo͡u dilie ta̱no͡u dulo seselemo͡u, di imebeede tobou. 12 Wi kasaga̱i̱ haguadi kelegebe, mosole gabo͡u ei delei ke̱me bolofe̱i̱ mei, wiye mosole makolo saga̱i̱ kaha̱ degemo͡u. O su̱do kedia̱, di mosole gabo͡u ta Finiksko͡u ileba, wi hiyedo hagulu ke̱ mei degele ke̱ dia dalaguamebeedei. Mosole gabo͡u Finiksbe to̱ tibi sa Krit kaha̱ mosole gabo͡u ta. Mosole gabo͡u koko͡u ge tafalali dugube, to̱ hiyedo aso̱ mulu̱ koko͡u tilamo͡u dugu. Haba dugube, figi iloya iloya olo͡u fe̱i̱be to̱yeno͡u dalamo͡u dugu.

Wi gofo͟͡udobo͡u to̱ boboubo͡u kaha̱ mosole mo͟͡uma hebeseimo͡u siei

13 Ei baha duwoguamo͡u, wi aso̱ mu̱di koko͡u ge figi ilo fofo͟͡uya ke̱ hagumo͡u dugulo i, ke̱no͡u si wi hiyefe̱i̱ mei. Kegemo͡u, hiye o kedia̱ mosole gabo͡u Finiksko͡u sasale iledade tawale i. Kege tawalemo͡u, mosole ti gisigama fologamo͡u, ei to̱ tibi sa Krit hafe̱i̱ya ke̱ doho͡u go͡u yai. 14 Ke̱no͡u si youmo͡u, wi kaha̱ge totono͡u boholo͡u mo͡u, to̱ tibi sa Krit koko͡u ge nele̱do dege haguei. Wi gofo͟͡u kaha̱ hu̱be aso̱ haguadi koko͡u ge figi ilo fofo͟͡u wi. Wi nele̱do kaha̱ haguamo͡u, 15 mosole koko͡u tilemo͡u mala̱ iligi, to̱ tibi sa ke̱ ahudo degei. Mosole foudu dabai degele idi o kedia̱ boholo͡u ma̱ ilamo͡u degeiye, ke̱no͡u si ile saga̱i̱ mei, hagi̱ hiyedo degeimo͡u dia̱ sesegumo͡u, wi kaha̱ mosole mala̱, to̱ duoko͡u do i. 16 Wi kaha̱ mosole tolo͡u iligi, to̱ tibi huyadefe̱i̱ ta kaha̱ e̱ hu̱be Kaudayodele idi ke̱ doho͡u go͡u mo͡u, to̱ tibi sa kaha̱ wi ke̱ akogumo͡u, ei dabai hiyedo degele iligi, diou dala̱guo mala̱ hagua, mosole foudu folo dogogu. 17 Mosole foudu dabai degedi o kedia̱ diou ke̱ mosole foudu dogoguomo͡u baga̱giemo͡u, mosole hayeya tigiye sile̱ma̱, hili̱gedo gomogulo i, mosole gagiye domo͡u. Yolugi, sa Afrika hafe̱i̱ dege to̱ duo kele weliko͡u folo dogoguye domo͡u gue̱ degemo͡u, dia̱ falai sugu̱to͡u dio͡u golo͡u i* ke̱ tulo dogogumo͡u, wi kaha̱ mosoleko͡u no͡u timo͡u amafe̱i̱ kuhe i. 18 Wibo͡u to̱ boboubo͡u kaha̱ mosole ke̱ mo͟͡uma hebeseimo͡u sulugi, sabiyoumo͡u, dia̱ bisai ilo kele talama, ta̱leko͡u hebesa i. 19 Haba sabiyoumo͡u, dia̱ fi̱ hiyedo ma̱ iligi, mosole falaibo͡u, falai dio͡u go͡u di hebebo͡u ilo kele mo͟͡uma, ta̱leko͡u hebesa i. 20 Ei sawisiei su̱do yolugi, aso̱ hoho̱bo͡u kuidiho̱bo͡u ta dugulo ili mei. Wi kasaga̱i̱ kaha̱ mosole timo͡u, eibe kama folo mei, ei olo͡u fe̱i̱do to̱ye wolodade tawale i.

21 Ei nale̱ nala̱ ili mei hiyedo dalaguali, Polha̱ hagua̱ tofolo͡u mo͡u ko͡u gue tobou, o dia̱ma, ni̱ ma̱ ta̱ dulo seseleba, di to̱ tibi sa Krit to͡u fogo͡u li mei debabe, hagi̱ ko͟͡u ta dugulo iyo mei, di bisaibe ta mei degeli mei. 22 Ke̱no͡u si a̱ ifi ni̱moko͡u gue̱ degedamabeede tobolo͡u kuhe̱. Dibe tano͡u ta tolo mei. Mosoleno͡u si makolo. 23 A̱me Godiha̱ bi, e̱ dabai degedi o. I hulia̱me Godiha̱ e̱sol o kaha̱ hagua, a̱ hafe̱i̱ dege tafalali, ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, 24 Pol, na̱ hobo͡u gue̱ degeda. Na̱ hiye o Sisarha̱ dihi̱le koko͡u tafalayedei. Na̱ du, Godiha̱ solo͡u do degeiba, o olo͡u fe̱i̱ na̱bo͡u de mosole kodu dalagua ke̱me ta tofigile meiyode tobou. 25 O dia̱ma, e̱sol o kaha̱ kege tobou kaha̱ degeimo͡u, ni̱ gue̱ degedama. A̱ge Godiha̱ a̱moko͡u tobou saga̱i̱ ke̱me damale̱do kege degeledade tawali. 26 Ke̱no͡u si, wi ko͟͡umaha̱ di mosole mala̱ ileba, to̱ tibi sa ta koko͡u tolo͡u male̱yode tobou.

27 Fula bolo̱u̱ mei degeimo͡u, wi kaha̱ timo͡u, mosolebe dawala Mediterenianya ke̱ iligi, hulia̱me duo kelege, mosole foudu dabai degedi o kedia̱ge mosolebe ise to̱ biya̱ ta hafe̱i̱ degelidade tawale i. 28 Kegemo͡u, dia̱ to̱ a̱i̱ tefedi bi ke̱ to̱ dulemo͡u hebele muguomo͡u dugube, to̱ a̱i̱ makabe 40 mita dalamo͡u dugulo i. Ke̱ duguomo͡u, mosole tafe̱i̱ teguo ilemo͡u, to̱ a̱i̱ tefedi bi ke̱ haba hebele muguomo͡u dugube, to̱ a̱i̱ makabe 30 mita dalamo͡u dugulo i. 29 Dia̱ kegeligi, mosole kaha̱ ileba, bogo, to̱ dulemo͡u dala tageto͡u foloba gagiye domo͡u gue̱ degele i. Gue̱ degemo͡u, dia̱ dio bima̱i̱ hagi̱do mosole tolo͡u ma̱ duwodi* doso͡u yosi kege ke̱ mosole siowo͟͡uko͡u ge to̱ dulemo͡u hebesa i, wiye mosole mala̱ iye domo͡u. Hebesamamo͡u, toto sabiyayedema diho̱ baga̱ tobolo͡u duweguei. 30 Sabiyoumo͡u, mosole foudu dabai degedi o kedia̱ mosole to͡u fogo͡u kama fosigelamo͡u degele i. Dia̱ diou, mosole foudu tila ke̱ ti koko͡u tolo͡u amafe̱i̱ to͡u fofo͡u gue mulo̱, ta̱leko͡u dogoguomo͡u, ogo͡u ga ko͡u gue tobolo͡u i, ei dio bima̱i̱ hagi̱do mosole tolo͡u ma̱ duwodi ilo kele mosole widioko͡u ge to̱ dulemo͡u hebesalamo͡u yode tobolo͡u i. 31 Ke̱no͡u si Polha̱ ami o kedia̱ dia daladi obo͡u, e̱ ami obo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobou, mosole foudu dabai degedi o ko͟͡udia̱ di to͡u fogo͡u fogo͡u ibabe, ni̱ olo͡u fe̱i̱be makolo saga̱i̱yode tobou. 32 Polha̱ kege tobo͡u mo͡u, ami o kedia̱ diou ti ke̱ diafigimo͡u, diou ke̱ to̱ye mala̱ i.

33 Sabiyala degeimo͡u, Polha̱, ni̱ olo͡u fe̱i̱ nale̱ na̱mabeedei. Ni̱ fula bolo̱u̱ kegebe hagi̱ hiyedo ke̱ duguomo͡u nale̱ nala̱ ili mei deleiguei kaha̱. 34 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ nale̱ na̱ma. Duma, ni̱me tafe̱i̱ makolo mei. Ni̱ olo͡u fe̱i̱be bolo̱no͡u dalagualeyode tobou. 35 E̱ kege tobo͡u mamo͡u, o͡u si ta mala̱ tolo͡u, die dihi̱le koko͡u ge Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma kagimamo͡u, ta mala̱ na̱i̱. 36 No̱u̱mo͡u, o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne hoho̱ degemo͡u nale̱ nala̱ i. 37 Mosole foudu dala o eibe olo͡u fe̱i̱ 276 kege. 38 Nale̱ nala̱ ima mei degeimo͡u, alasi saga̱i̱* makisi degelamo͡u sai ke̱ talama, ta̱leko͡u hebesoumo͡u, mosole howo degei.

Mosole makei

39 Sabiyoumo͡u, to̱ dawalako͡u ge, mosole foudu dabai degedi o kedia̱ge to̱ biya̱ ta duguomo͡u, sa ke̱dade ta tawale ili mei. Ke̱no͡u si dia̱ dawala ko ke̱me we bolo̱do dalamo͡u duguo, mosole kaha̱ keleya ile bolofe̱i̱no͡u dade tawale i. 40 Dia̱ dio bima̱i̱ hagi̱do mosole tolo͡u ma̱ duwodi ti ke̱ to̱ dulemo͡u diafigisai. Diafigisamamo͡u, mosole mala̱ siadi bala tigei ke̱ kusiei. Kusiamo͡u, haba falai wiye timo͡u mosole kuhe idi ke̱ tigiko͡u baga̱giemo͡u dala̱gumo͡u to͡u gule foloumo͡u, wi kaha̱ mosole to̱ biya̱ko͡u mala̱ i. 41 Ilemo͡u, mosole widio kaha̱ to̱ duo kele weliko͡u folo dogogumo͡u, to̱ bobou kaha̱ mosole siowo͟͡u ke̱ hebele fofogueligi gagi. 42 Mosole yomogo͡u gagimo͡u be, ami o kedia̱ge didio̱ o olo͡u fe̱i̱ wouba tofigileyodele i, kegeligi to̱ ilobo͡u suwa fologaba kama fosigeiye domo͡u. 43 Ke̱no͡u si ami o kedia̱ dia daladi o kaha̱ge Pol dogo͡u gulo fima̱mo͡u, didio̱ o wouba tofigileyodele ili ke̱ akogu. E̱ o to̱ suwadi tewe ke̱ ni̱me ni̱buko͡u fogu fiyasigeba, to̱ suwa dasigemabeede tobou. 44 O ilo ni̱me hebe tofo͟͡ubo͡u, mosole bafigiseibo͡u ke̱ mo͟͡umaba kaha̱ to̱ suwa damabeede tobou. Ei olo͡u fe̱i̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, to̱ biya̱ko͡u dama fologai, ei ta makeli mei.

28

Pol e̱ to̱ tibi sa Maltako͡u folo delei

1 Ei to̱ biya̱ya ke̱ dama fologamo͡u, to̱ tibi sa kaha̱ hu̱be Maltayodele imo͡u dulo i. 2 O sa ke̱ tie kedia̱ge midiho̱ bolofe̱i̱no͡u eimoko͡u hehegile i. Hue̱i̱ to͡u mo͡u, kulio degeimo͡u be, dia̱ ei wo͡u ma yamo͡u, dou to͡u ma fogo͡u mo͡u, ei dou ke̱ ha duweguei. 3 Polha̱ dou kefema to͡u lamo͡u degeimo͡u, bei taha̱ dou kefei kodu duwoli, dou ne̱ degeimo͡u, telema̱ folomo͡u, Polha̱ dobogo͟͡uko͡u gala homogo͡u delei. 4 Sa ke̱ tie o kedia̱ bei kaha̱ Polha̱ dobogo͟͡uko͡u gala homogo͡u dalamo͡u duguomo͡u, dia̱ dio͟͡uno͡u, o ko͟͡ume o woumo͡u tofigiedi oyodele i. E̱me to̱ye wala teli meiye, ke̱no͡u si sasa̱i̱ godi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ne̱i̱mo͡u, beiye gololu kuhe̱, kegeligi e̱ sosou dege tofouye domo͡u. 5 Ke̱no͡u si Polha̱ e̱ dobogo͟͡u fifigiligi bei ke̱ ka mugu, douluko͡u fiyei, e̱ do ta duguli meido. 6 O sasa̱i̱ ilo kedia̱ge e̱ dobogo͟͡ube fofaleyadele i. Haba ilo kedia̱ge e̱me kelegeno͡u tolo ileyade tawale i. Dia̱ baha deleigueiye, ke̱no͡u si e̱moko͡u hagi̱ ta tama̱ degeimo͡u dugulo ili mei. Kegeimo͡u, dia̱ge e̱me godi tayade tawale i.

7 Sa ei folo deleiguei kaha̱ hafe̱i̱ kelebe, to̱ tibi sa ke̱ dia daladi o e̱ hu̱ Publiusha̱ aso͡u kolo. O kaha̱ e̱ moso̱ko͡u ei wo͡u ma ile folomo͡u, sawisiei kamadia kege ei bologua̱do wo͡u ma delei. 8 Publiusha̱ e̱ aye suguaibo͡u, guadobo͡u de do tilamo͡u, Polha̱ folomo͡u, diho̱ baga̱ tobo͡u mamo͡u, dobogo͟͡u dogoguomo͡u, do ke̱ bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degei. 9 O ke̱ bolo̱ degeimo͡u duguomo͡u, do o sasa̱i̱ ilo, kile tie kedia̱ne Polko͡u youmo͡u, bologuo̱u̱mo͡u, bolo̱ degele i. 10 O sasa̱i̱ kedia̱ eimoko͡u midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱no͡u hehegile i. Ei to͡u fogo͡u yalamo͡u degeimo͡u ne, dia̱ bi ei dala mei ke̱ eimoko͡u nele̱ i.

Polha̱ sa Romko͡u ile felei

11 Ei to̱ tibi sa Maltako͡u dalaguali, oguo kamadia kege mei degeimo͡u, ei mosole ta koko͡u fologai. Mosole ke̱me wi hiyedo haguadi kelegebe to̱ tibi sa koko͡u tiladi. Mosole ke̱me sa Aleksandria o kedia̱ mosole. Mosole kaha̱ widio koko͡u be, ogo͡u gai godi Susha̱ o sisigo̱ bolo̱u̱ ke̱dilie figisabo͡u. Ei mosole kaha̱ yai. 12 Yolugi, sa Sirakyusko͡u fologamo͡u, sawisiei kamadia kege kele delei. 13 Sa Sirakyus to͡u fogo͡u mo͡u, mosoleye yolugi, sa Regiumko͡u fologai. Kele tiei sabiyoumo͡u, wi aso̱ mu̱di koko͡u ge figi ilo fofo͟͡uya ke̱ hagumo͡u duguomo͡u, ei sa ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u mosoleye yai. Yolugi, sawisiei bolo̱u̱ mei degeimo͡u, ei sa Puteoliko͡u fologai. 14 Sa koko͡u be ei damale̱yodele i o ilo kele gegelegule i. O kedia̱ eimoko͡u dia̱bo͡u de dalamabeedema yodulo imo͡u, ei sawisiei olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege dia̱bo͡u de deleiguei. Dalagua dema, ei sa hiye Romko͡u abogo͟͡u a fogo͡u yai. 15 Sa Rom tie o, damale̱yodele i kedia̱ ei haguasiliyodei ke̱ dulomo͡u a kaga haguasieimo͡u, ilo kelebe makisi sa Apiusko͡u ge gelegulo i. Haba ilo kelebe habage haguasieimo͡u, Gabale Tiadi Moso̱ Kamadia duwo kele gelegulo i. Polha̱ o kedia̱ duguo geleguomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yodei. Kegei kaha̱ e̱ fi̱be nele̱do degei.

16 Kegemo͡u, ei sa Romko͡u ile fologoumo͡u, gamani o kaha̱ Polbe e̱sofe̱i̱ moso̱ tako͡u dalalebe bolo̱yodei. Ami o tae e̱ kama fouye domo͡u dia delei.

Polha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa Rom tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiei

17 Sawisiei kamadia kege mei degeimo͡u, Polha̱ Juda hiye o kedia̱ haguasiemabeede tobou. Hagua kefeguo dalaguamo͡u, e̱ o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, mogo dia̱ma, a̱ge di Juda o sasa̱i̱ ta huyafe̱i̱ degeli mei. A̱ di ko͡u guai o kedia̱ degedi midiho̱ ke̱ne ta huyafe̱i̱ degeli mei. Ke̱no͡u si sa Jerusalem o kedia̱ a̱ tolo͡u mo͡u didio̱ degemamo͡u, sa Rom o kedia̱moko͡u sesegulo iyodei. 18 Rom o kedia̱ a̱ ta̱ samamo͡u dugube, a̱me wouba tolo ile saga̱i̱ midiho̱ miloube ta dugulo ili mei kaha̱, a̱me telemala̱mo͡u ko͡u degele iye, 19 ke̱no͡u si Juda o kedia̱ ta̱ ke̱ gobolo͡u mugulo imo͡u, a̱ hiye o Sisarha̱no͡u a̱ ta̱ sai fiyede tobou. Yo͟͡u a̱ ta̱ sai fiyede tobouye, ke̱no͡u si a̱ ma̱ obiyei ke̱ ta ta̱ salamo͡u degeli mei. 20 Kaha̱ yoyeno͡u, a̱ ni̱ duguoba, ni̱moko͡u ta̱ tobo͡u lamo͡u haguisoumo͡u haguasiei kuhe̱. A̱me Israel o di dia dalagua ke̱ damale̱do degeiba dugulamo͡u dia dala kaha̱ degemo͡u, a̱ ifi didio̱ degei dala kuhe̱yode tobou.

21 Kegemo͡u, Juda o, sa ke̱ tie o kedia̱ge ko͡u gue tobolo͡u i, Judia o tae na̱ degei ta̱ ke̱ kuguoko͡u nala̱ma, eimoko͡u ta mala̱ hagueli mei. Ei mogo dia̱ne haguamo͡u, na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milou kaha̱ ta̱ susumo͡u, ei ta dulo ili meiyodele i. 22 Ke̱no͡u si ei tagalibe, na̱ge no͟͡u ne̱ fima̱i̱ ke̱ susuyedele i. Yobe, sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ midiho̱ gehe̱ ke̱me kasaga̱i̱yodele ili ke̱me ei dulo tawale ili kaha̱ degemo͡u.

23 Kegemo͡u, sawisiei ta maka degemamo͡u kelege, o su̱do haguasie, moso̱, Pol e̱ duwo koko͡u kefegulo i. Kefeguo dalaguamo͡u, e̱ Godiha̱ wolo͡u dalale ta̱ ke̱ gusugu yomogo͡u hehegiemo͡u iligi habi degei. E̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ ta̱bo͡u de hehegiemo͡u do̱u̱do dege, ni̱ Yesuko͡u damale̱yodemabeede tobou. 24 O ilo kedia̱ge e̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u be damale̱yodele i. Haba o ilo kedia̱ge ta damale̱yodele ili mei. 25 Dio͟͡uno͡u ta̱e biya i. Yalamo͡u degele imo͡u, Polha̱ haba tobou, Duo Bolofe̱i̱ha̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Aisaiaha̱ mogouya ke̱ di ko͡u guai o kedia̱moko͡u damale̱do ko͡u gue tobou,

26 Na̱ ileba, ne̱ Juda o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u,

Ni̱ ko͡u duloye, ke̱no͡u si sibige̱ ta tawale ile mei.

Ni̱ ko͡u duguloye, ke̱no͡u si sibige̱ ta dugulo ile mei.

27 O sasa̱i̱ kedia̱ die fi̱be hili̱gido dalagua.

Die kihiyo̱u̱ye dulobe dafa idi.

Die diho̱ne baga̱ idi.

Kegeligi, die diho̱ye duguo, kihiyo̱u̱ye duloba, sibige̱ tawaleba, fi̱ boholo͡u a̱moko͡u haguasieiba, a̱ bologuo̱u̱ba, bolo̱ degele iye domo͡u. Aisaia 6:9-10

28-29 Kegemo͡u, Polha̱ haba ko͡u gue tobou, kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ tobo͡u mo͡u, ei yo͟͡u di mamolo͟͡u kaha̱ ta̱ ke̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemo͡u sulugua. O sasa̱i̱ kedia̱ge dulo ileyode tobou.

30 Kegemo͡u, Polha̱ moso̱ kodu dalali, sadebe olo͡u fe̱i̱ bolo̱u̱ kege mei degei. Moso̱ koko͡u be e̱ heliofe̱i̱ dalali, moso̱ obo͡u koko͡u sele ne̱di. O e̱ moso̱ko͡u haguasieimo͡u duguomo͡u be, e̱ hoho̱ dege wo͡u ma folodi. 31 E̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be Godiha̱ wolo͡u dalale ta̱ ke̱bo͡u, Hiye O Yesu Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱bo͡u de hehegiedi. E̱ ta gue̱ degediyo mei. O tae e̱ ta akogudiyo mei.

* 1:16 1:16 Buk Song 41:9

* 2:1 2:1 ‘Ista’ sawisiei mei degeimo͡u, sawisiei olo͡u fe̱i̱ 50 kege mei degeimo͡u be, Pentikos sawisiei ke̱ kuhe to͡u di. Pentikos sawisiei dagado kelege, Kelesuha̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u mo͡u migi.

* 2:31 2:31 Kelesube Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u makai o.

* 4:1 4:1 Sadyusibe sa hu̱ mei, egei hu̱ ta sa̱ degei. Sadyusi o kedia̱ge o tofigiei kedia̱me ta hagua̱ gehe̱ degele meiyade tawale idi.

* 4:28 4:28 Ke̱no͡u si o kedia̱ dio͟͡uno͡u tawaga degele iliyade tawale i.

* 5:34 5:34 Farisi hu̱be sa hu̱ mei, egei hu̱ ta sa̱ degei. Farisi o kedia̱ tawaibe, o tofigiei kedia̱me hagua̱, gehe̱ degele iledade tawale i.

* 6:1 6:1 Ta̱ Hibru saga̱i̱, ta̱ Aram saga̱i̱ kegei tobolo͡u idi.

* 7:2 7:2 Ta̱ sasado (7:2-53) Stivenha̱ ko͟͡u tobou ke̱me ‘Stat’ kuguobo͡u, ‘Kisim Bek’ kuguobo͡u kele dagado nala̱gai dala.

* 7:4 7:4 Sa kaha̱ hu̱ tabe ‘Mesopotemia’.

* 7:36 7:36 To̱ dawala kaha̱ hu̱ tabe Fefe̱ Su̱.

* 7:40 7:40 Aronbe Mosesha̱ e̱ eye̱.

* 10:1 10:1 E̱ ami o olo͡u fe̱i̱be 100 kege dia delei.

* 10:9 10:9 Die moso̱be meleyabo͡u mei, mo͡u bo degeino͡u.

* 12:4 12:4 Gabama I Sawisiei, ‘Pasoba’ ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Afu Godiha̱ sa Isip sisigo̱ wolo ke̱ woumo͡u tofigieimo͡u, e̱ Israel sisigo̱ kedia̱no͡u si ta weli mei, mo͡u gabama i. Kegei degemo͡u, e̱ tobou, ni̱ Gabama I Sawisiei kaha̱ dowo ke̱ nale̱ kefema na̱ demabeede tobou. Kege tobo͡u mo͡u, Israel o kedia̱ sa Isip to͡u fogo͡u, die sabeko͡u fogo͡u kogolo yai (Kisim Bek 12:1-42).

* 12:15 12:15 E̱sol ke̱me Godiha̱ e̱sol mei. Afudo Juda o ilo kedia̱ge e̱sol saga̱i̱ o tano͡u tano͡u dogo͡u guo suluguadi kedia̱ midiho̱be o sasa̱i̱ midiho̱ saga̱i̱yode tawale idi.

* 13:1 13:1 Niger - O dosogo̱ degeiyodele idi.

* 13:23 13:23 Na̱ Dabai 13:26 dugu.

* 14:12 14:12 Susbo͡u Hermesbo͡u diliebe Likonia kedia̱ ko͡u guai o kedia̱ ogo͡u gai godi bolo̱u̱.

* 15:5 15:5 Farisi o kedia̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ hili̱gedo tolo͡u dalaguadi.

* 15:7 15:7 Na̱ Dabai 10 dugu.

* 15:14 15:14 O Saimon e̱ hu̱ tabe Pita.

* 15:20 15:20 Kafei du dala kaha̱ degemo͡u.

* 16:3 16:3 Sa Grik o kedia̱ die o sisigo̱ kolo diafigidiyo mei.

* 16:4 16:4 Hiye o kedia̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u dalaguadi obo͡u kedia̱.

* 16:10 16:10-17 Kuguo ko͟͡u nala̱i̱ o Lukha̱ge e̱ Polbo͡u de sulu kelegebe eiyode nala̱di.

* 18:18 18:18 Juda o kedia̱ midiho̱be ko͡u gue, dia̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u ta degeleyodema makama̱ dalali, degeleyodema makai ke̱ degemamo͡u be, die widio towe wa̱ idi.

* 20: 20:0 Sa kaha̱ hu̱ tabe ‘Akaia’.

* 20:16 20:16 Pentikos - Dabai 2:1 koko͡u tawale ta̱ dala. Na̱ dugu.

* 21:8 21:8 Na̱ Dabai 6:5-6 koko͡u dugu.

* 21:24 21:24 Widio towe wa̱di kaha̱ sibige̱be, na̱ Dabai 18:18 kaha̱ tawale ta̱ koko͡u dugu.

* 21:26 21:26 Sawisiei dioyosi kege mei degeimo͡u be, dia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi ta dala meiyode tawale i. Na̱ Dabai 21:27 dugu.

* 27:1 27:1–28:16 Kuguo ko͟͡u nala̱i̱ o Lukha̱ge e̱ Polbo͡u de sulu kelegebeeiyode nala̱di.

* 27:17 27:17 Falai sugu̱to͡u dio͡u golo͡u i koko͡u wiye timo͡u, mosole kuhe totono͡u idi.

* 27:29 27:29 Dio bima̱i̱ hagi̱do mosole tolo͡u ma̱ duwodibe Tok Pisin ta̱ege ‘anka’. Dio bima̱i̱ hagi̱ hiyedo tigiko͡u baga̱gi daladi ke̱ to̱ dulemo͡u hebele mugumo͡u mosole tolo͡u ma̱ duwodi.

* 27:38 27:38 Alasi saga̱i̱ - ke̱me wit, di o͡u saga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱.

Rom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Egei Polha̱

Sa Rom O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Polha̱ sa Korinko͡u dalali, kuguo ko͟͡u nala̱i̱. Tewe o ilo kedia̱ge kuguo ko͟͡ume Polha̱ nala̱mamo͡u, sasa̱i̱ ta, e̱ hu̱ Fibiko͡u ne̱i̱mo͡u e̱ mala̱ ile, sa Rom o sasa̱i̱, Yesuko͡u damale̱yodele i kedia̱moko͡u kuhe ne̱i̱dade tawale i. Sa Romko͡u be damale̱yodele i o sasa̱i̱ ilo kelebe Juda o, haba ilo kelebe Juda o mei.

Kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ hiyedobe ko͡u gue, o sasa̱i̱ di olo͡u fe̱i̱be midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o. Di kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱be sesegale saga̱i̱ mei. Di Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱ igisema, e̱ dihi̱le koko͡u dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yodemaba, di kuhe mamolo͟͡u.

Sibige̱ tabe, di Yesuko͡u damale̱yodeiba, Yesuha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba suluguabasi, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dede̱i̱ya ke̱, di midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milolo͡u saga̱i̱.

Haba tabe, Juda o kedia̱ge Godibe tobeko͡u ko͡u mugulo iye, ke̱no͡u si habage Godiha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱ne mamolo͟͡u ke̱ nala̱i̱.

Kuguo Rom ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–4

Di damale̱yodeibasi, Godiha̱ dibe e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u.

Ta̱ Hiye 5–8

Dibe Yesubo͡u de tolo ilemo͡u, haba e̱bo͡u de hagua̱ gehe̱ dege dalagua.

Ta̱ Hiye 9–11

Polha̱ midiho̱ Godiha̱ Israel obiyei kedia̱moko͡u degeli ke̱ tobou.

Ta̱ Hiye 12:1–15:13

Polha̱ midiho̱ Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ degele ke̱ tobou.

Ta̱ Hiye 15:14–16:27

Polha̱ dabai yo͟͡u degedi kaha̱ ta̱ ke̱bo͡u, haba sa Rom o kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodene tobou.

Di damale̱yodeibasi, Godiha̱ dibe e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u

1

(Ta̱ Hiye 1–4)

Polha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi dabai degedi ke̱ tobou

1 A̱me Pol, Yesu Kelesuha̱ dabai degedi o. Godiha̱ge a̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o degema, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u yedema makai kaha̱ degemo͡u, a̱ kuhe tobolo͡u.

2 Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me Godiha̱ afu e̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱moko͡u ko͡u tobo͡u mo͡u dulomo͡u, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱ga i dala kuhe̱. 3 Ta̱ uwo bolofe̱i̱, o kedia̱ nala̱ga i ke̱me Godiha̱ Dihi e̱ degele kaha̱ ta̱. E̱ hagua, o degemo͡u, hiye o Devitha̱ hu̱ti kele tofou. 4 Godiha̱ e̱ widaimiko͡u hagua̱gi kelegebe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ge dimoko͡u be e̱me Godiha̱ Dihi nele̱doyodemo͡u hegi. E̱me di Hiye O Yesu Kelesu. 5 E̱ ke̱ degei kaha̱no͡u Godiha̱ ei habaguguemo͡u, e̱ hu̱ya ke̱no͡u eimoko͡u ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi dabai ko͟͡u kuhe ne̱i̱, sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u damale̱yodema, e̱ ta̱ ke̱no͡u dulo sesele imabadomo͡u. 6 Ni̱ne e̱ soso͡u yeno͡u dalagua. Yobe, Godiha̱ ni̱me Yesu Kelesuko͡u haguamabeede tobo͡u mo͡u, ni̱ dulo i kaha̱ degemo͡u.

7 Sa Rom o dia̱ma, Godiha̱ge ni̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, ni̱ e̱moko͡u haguamabeede tobou. Ni̱me e̱ soso͡u do. Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Polha̱ sa Rom o sasa̱i̱ dugulo saga̱i̱ degei

8 Yomogoube, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u lamo͡u. Sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge ni̱ nele̱do dege damale̱yodema dalagua ke̱ tobolo͡u idi kaha̱, a̱ Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ ma̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u dala. 9 A̱ Godiha̱ dabai nele̱do dege degedibe, e̱ Dihiha̱ degei kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegiedi. A̱ e̱ ni̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u di ke̱me yo͟͡u ko͡u tewe. 10 Godi yo͟͡u tagaiyano͡u a̱moko͡u a hegiba, a̱ ni̱moko͡u totodo ileyodema diho̱ baga̱ tobo͡u di. 11 A̱me ni̱ dugulo saga̱i̱ degeli. A̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ daga daga ke̱ ni̱moko͡u solo͡u do ne̱i̱ba, ni̱ nele̱do dege dalaguamabadomo͡u. 12 Ma̱ fima̱i̱be ko͡u gue, ni̱ damale̱yodei kaha̱ a̱ dede̱i̱ sagiba, ma̱ damale̱yodei kaha̱ ni̱ dede̱i̱ sasagieiba dema, di olo͡u fe̱i̱ nele̱ dege dalaguale ke̱ tagali.

13 Mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u ile ko͡u fima̱di ke̱ tawama. Ile ke̱ hiyedo fima̱diye, ke̱no͡u si a̱ ili mei. A̱ sa sa obiyei kedia̱me dogo͡u gue sumo͡u, ilo kedia̱me ko͡u damale̱yodema dalagua. A̱ o sasa̱i̱ ni̱ dalagua duo kile kedia̱ne Kelesuko͡u damale̱yodemabadomo͡u dogo͡u gu ilamo͡u degediye, ke̱no͡u si hagi̱ye fele̱gamo͡u a̱ akogoguemo͡u hagulugi, ifine kuhe̱. 14 Godiha̱ dabai ko͟͡u a̱moko͡u ne̱i̱be, sa Grik obo͡u, sa sa ilo obo͡u, haba tewe obo͡u, tewe mei obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dogo͡u guyadomo͡u kuhe ne̱i̱. 15 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ sa Rom o sasa̱i̱ ni̱moko͡u ne ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobolo͡u saga̱i̱ degeli.

Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me Godiha̱ dede̱i̱

16 A̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegilebe ta gue̱ degediyo mei, Godiha̱ dede̱i̱be ta̱ uwo bolofe̱i̱ koko͡u ko͡u dala kaha̱ degemo͡u. Dede̱i̱ ke̱me damale̱yodei o sasa̱i̱ mamolo͟͡u dede̱i̱. Mamolo͟͡ube, Juda o kedia̱buko͡u mamala̱ba, haba sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ kuhe mamolo͟͡u. 17 Ta̱ uwo bolofe̱i̱ koko͡u gebe, Godiha̱ dibe do̱u̱do o sasa̱i̱ degele ile kaha̱ midiho̱ ke̱ hegili kuhe̱. Di damale̱yodele iba, e̱ dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u. Damale̱do, Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱no͡u si di Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degele. Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O taha̱ damale̱yodemaba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degeibabe, e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale. Habakuk 2:4

O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Godi tobeko͡u mugulo i

18 Godibe hebeniko͡u duwoli, e̱ gofo͟͡ube omoko͡u tama̱ degeli kuhe̱. O sasa̱i̱ e̱ tobeko͡u mugulo ili kedia̱moko͡u be Godiha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱yodei, dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ dowoye. Die midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kaha̱ge damale̱do ta̱ ke̱me huyafe̱i̱ degeli. 19 O kedia̱ge midiho̱ olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ milo͡u gadibe ko͡u tewe. Godi yo͟͡u dia̱moko͡u ko͡u hehegile hobogou. Ke̱no͡u si dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kegeno͡u milo͡u ga imo͡u, Godiha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱yodei. 20 Godiha̱ sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u mamo͡u, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ milo͡u gai ke̱me o sasa̱i̱ye dugumo͡u haguabe demo͡u, di ifine dugulo ili kuhe̱. Kegeimo͡u, di Godiha̱ midiho̱ di dugulo saga̱i̱ mei ke̱bo͡u, e̱ nele̱ hiyedo, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱bo͡u, haba e̱me Godidadene di sasale tawale ile saga̱i̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ge Godibe ta dala meiyode tobolo͡u ile saga̱i̱ mei.

21 Dia̱ Godi ko͡u teweye, ke̱no͡u si e̱me damale̱do Godiyode tawale idiyo mei. E̱ hu̱ hebele fogulo idiyo mei, e̱moko͡u bolofe̱i̱yodele idiyo mei. Die fi̱be toto͡u degele i, sibige̱ ta tewe mei, die duledube hulia̱ degei dalagua. 22 Dia̱ dio͟͡usie hiye degemo͡u, eibe tewe oyodele idiye, ke̱no͡u si dia̱me toto͡u degele ino͡u. 23 Dia̱ Godi, yo͟͡u kegeno͡u dalale kaha̱ hoho̱ ke̱ tobeko͡u muguomo͡u be, e̱ hu̱ hebele fogulo idiyo mei. Ogo͡u gai godi milo͡u gamamo͡u, o tofigiedi saga̱i̱ ke̱bo͡u, sio saga̱i̱ ke̱bo͡u, wai saga̱i̱ ke̱bo͡u, beibo͡u sabibo͡u saga̱i̱ ke̱bo͡u kegele i koko͡u no͡u damale̱yodema, bima̱i̱ kegele i kaha̱ hu̱no͡u hebele fogulo idi.

O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u ga idi

24 O sasa̱i̱ kedia̱ Godi tobeko͡u mugulo imo͡u, Godiha̱ dia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, dio͟͡u die fima̱i̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u degelemo͡u, kefema, dio͟͡usie to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ yogoha̱ yogoko͡u milo͡u mo͡u milo͡u mo͡u dele idi. 25 Kegele idi o sasa̱i̱ kedia̱ge Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱me to͡u fogo͡u mo͡u, gulokou ta̱ ke̱no͡u tolo͡u idi. Dia̱ bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o ke̱me to͡u fogo͡u mo͡u, bima̱i̱ e̱ milo͡u gai koko͡u no͡u hoho̱bolo͡u mo͡u, bima̱i̱ kaha̱ dabai ke̱no͡u degele idi. Ke̱no͡u si Godibe bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kaha̱ e̱ obo͡u do kaha̱ degemo͡u, di sawisiei olo͡u fe̱i̱be e̱ hu̱no͡u hebele foguo dalame. Damale̱do.

26 Dia̱ Godi tobeko͡u mugulo i kaha̱, e̱ge dia̱me dio͟͡u die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi koko͡u to͡u fogo͡u mo͡u dalaguali, die sasa̱i̱yene o hulobe dafamamo͡u, boholo͡u sasa̱i̱ yogo hudi. 27 O dia̱ne ke̱no͡u tefei, sasa̱i̱ hulobe dafamamo͡u, boholo͡u o yogo hudi. O dio͟͡usieno͡u yogo tagaimo͡u tagaimo͡u dema, sidifi degedi midiho̱ ke̱ dio͟͡usie yogoha̱ yogoko͡u milo͡u mo͡u milo͡u mo͡u dele idi. Kegei kaha̱, hebe kasaga̱i̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ dio͟͡u milo͡u ga idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele molo͟͡u dala kehe̱.

28 Dia̱ge Godibe ko͡u teweye, ke̱no͡u si dia̱ dafa idi. Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ dia̱ to͡u fogo͡u mo͡u, dia̱ dio͟͡u die fi̱ye tagali ke̱no͡u milo͡u gamo͡u be, midiho̱ do̱u̱do mei ke̱no͡u degele idi. 29 Midiho̱ do̱u̱do mei, dia̱ milo͡u ga idibe ko͡u gue, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di midiho̱, bima̱i̱ duguo tagadi midiho̱, ho ma̱di midiho̱, kona degedi midiho̱, o woumo͡u tofigiedi midiho̱, ta̱e biyadi midiho̱, ogo͡u gadi midiho̱, o ta kasaga̱i̱yodedi midiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u ga idi. Midiho̱ kasaga̱i̱ kegele i ke̱me omoko͡u hiyedo dala. Haba tobe tobo͡u di midiho̱, 30 yogo susuga tobo͡u di midiho̱, Godi dafadi midiho̱, ta̱ kasaga̱i̱ tobo͡u di midiho̱, dio͟͡u die hu̱ hebele fogudi midiho̱, dio͟͡usie hiye degedi midiho̱, midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gadi midiho̱, aye adio͡u ta̱ dudiyo mei midiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u ga idi. 31 Die fima̱i̱be toto͡u degele i. Dia̱ ta degeleyodema maka degele idiye, ke̱no͡u si dia̱ ta degele idiyo meido. Yogoko͡u solo͡u do degele idiyo mei, ta habaguguediyo mei. 32 Midiho̱ kegegai milo͡u di o sasa̱i̱ kedia̱ge Godiha̱ kuolo͡u yege o kegele i ke̱me tofigileyodei ke̱me dio͟͡u ko͡u teweye, ke̱no͡u si dia̱ midiho̱ kegele i ke̱no͡u milo͡u gamo͡u, die mogo tae midiho̱ kegei ke̱ milo͡u mo͡u be, dia̱ge bolo̱yode tobolo͡u idi.

2

Godiha̱ do̱u̱do ta̱ sale

1 Kegei degemo͡u, o ta na̱ midiho̱ nogoha̱ milolo͡u ke̱ hobo͡u fida. Yobe, midiho̱ nogoha̱ milolo͡u saga̱i̱ ke̱no͡u tefele na̱ne milo͡u di kaha̱ degemo͡u. Na̱ midiho̱ nogoha̱ milolo͡u ke̱ filababe, na̱ no͟͡usiene file dugulo. Kegeligi, na̱ne ta̱ saiye touye deba. 2 Midiho̱ kegegai ke̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe kasaga̱i̱be ko͡u nele̱ dalaye, ke̱no͡u si dige Godiha̱ do̱u̱do ta̱ salebe ko͡u tewe. 3 Na̱ midiho̱ nogo dia̱ milo͡u ga idi ke̱ figaba, na̱ne midiho̱ dia̱ milo͡u gadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele milo͡u babe, na̱ tawalibe, Godiha̱ na̱ ta̱ sale meiyode tawali? Kegele mei, Godiha̱ na̱ne habage ta̱ sale dala. 4 Godiha̱ na̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milo͡u di. Hebe kasaga̱i̱ toto nele̱be solo͡u do degedi. Na̱ fi̱ boho͡u yadomo͡u e̱ dia daladi, dafadiyo mei. Ke̱me na̱ tewe mei? Na̱ge ke̱me mabo͡u sa̱ degei dugulu? 5 Na̱me ne̱ fi̱be hili̱gido dala kaha̱ degemo͡u, na̱ fi̱ boho͡u yo mei. Godiha̱ gofo͟͡u degele ke̱me na̱ no͟͡usie kefemo͡u ili. Sawisiei Godiha̱ do̱u̱do ta̱ sale kelege, e̱ gofo͟͡u ke̱ tama̱ degeiba, na̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u. 6 Godiha̱ hebe ke̱ nele̱be,

Midiho̱ di milo͡u ga idi ke̱ fileba, hebe kasaga̱i̱bo͡u, hebe bolo̱bo͡u de o sasa̱i̱ tano͡u tano͡u dimoko͡u kuhe ne̱mo͡u ile. Buk Song 62:12

7 O sasa̱i̱ ilo kedia̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do milo͡u gamo͡u iligi, hebeni hoho̱ ke̱bo͡u, Godiha̱ dihi̱le kele hu̱ hiye ke̱bo͡u, fi̱ gehe̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱bo͡u de mo͡u la̱mo͡u degele ili o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be Godiha̱ge fi̱ gehe̱ ne̱i̱ba, tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. 8 Ke̱no͡u si, o sasa̱i̱ ilo kedia̱ gili degemo͡u, damale̱do ta̱ ke̱ tobeko͡u muguomo͡u, midiho̱ do̱u̱do mei ke̱ milo͡u gamo͡u ili o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ gofo͟͡u ke̱ duguoba, hebe kasaga̱i̱ ke̱ mala̱ ile. 9 Midiho̱ do̱u̱do mei ke̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱me habagebe hagi̱bo͡u dobo͡u ko͡u dugulo ileye dala. Hagi̱bo͡u dobo͡u ke̱me Juda o kedia̱buko͡u duguoba, haba sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ kuhe dugulo ile. 10 Ke̱no͡u si Godiha̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be hebeni hoho̱bo͡u, hu̱ hiye ke̱bo͡u de ne̱i̱ba, dia̱ bologua̱do dalaguale. Ke̱ nele̱be, Juda o kedia̱moko͡u buko͡u nele̱ba, haba sa sa o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u kuhe nele̱. 11 Godiha̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ di fidi midiho̱be, e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ dege fidiyo mei, olo͡u fe̱i̱ tefeleno͡u do fidi.

12 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ tewe mei kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, dia̱me makoloye dala. Haba o kuolo͡u ta̱ ko͡u tewe kedia̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, Godiha̱ge kuolo͡u ta̱ ke̱no͡u sesegaba ta̱ sale. 13 O sasa̱i̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ mo͡u dulu kedia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do mei. O sasa̱i̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulomo͡u seseli kedia̱no͡u si, Godiha̱ge dia̱me do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u. 14 Kegemo͡u, sa sa o kedia̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ta dala mei, mo͡u kege dalaguaye, ha dio͟͡u die fima̱i̱yeno͡u kuolo͡u ta̱ kaha̱ midiho̱ ke̱ seseibabe, die fima̱i̱be kuolo͡u ta̱ saga̱i̱ dala. 15 Midiho̱ dia̱ degegolu kaha̱ dimoko͡u hegilibe, Godiha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱be die duledu nala̱gai dala kehe̱. Die duledugebe, dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mamo͡u be, midiho̱ dia̱ milolo͡u ke̱me kasaga̱i̱dade tawale idi. Haba dia̱ midiho̱ bolo̱ milo͡u mamo͡u ne, midiho̱ dia̱ milolo͡u ke̱me bolo̱dade tawale idi. 16 Ta̱ sale sawisiei, Godiha̱ makai kelegebe, di ke̱no͡u tefei dugulobe, Godiha̱ Yesu Kelesuko͡u tobo͡u ba, e̱ o sasa̱i̱ di ta̱ souba dugulo. Midiho̱ di milo͡u ma mogoguei dala ke̱ olo͡u fe̱i̱ tama̱ degeba ta̱ sale. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ a̱ tobo͡u di ko͟͡umaha̱ge olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobolo͡u no͡u dala.

Juda o kedia̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge dia̱me ta̱ sale koko͡u ge dogo͡u gulodade tawale idi

17 Juda o dia̱ma, ni̱ fima̱i̱be, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge ni̱me ta̱ sale koko͡u ge dogo͡u gulodade tawale idi. Ni̱me ni̱o͡u sie hiye degemo͡u, eibe Godiha̱ soso͡u dade tawale idi. 18 Ni̱ kuolo͡u ta̱ tawale hobogou kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ tagadibo͡u, midiho̱ bolofe̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ ko͡u teweyodele idi. 19 Kegemo͡u, ni̱ tawadibe, ni̱ge diho̱ du degei kedia̱me sasale sosogo͡u idiyodema, haba hulia̱ko͡u dalagua o kedia̱moko͡u ne hoho̱ hoho̱gudiyode tawale idi. 20 Ke̱no͡u tefei, ni̱ tawadibe, ni̱ge o sasa̱i̱ ta tawaiyo mei kedia̱ hehegiediyodema, sisigo̱ kedia̱ tisa dabai degediyode tawale idi. Yobe, ni̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ koko͡u gebe tewe ke̱bo͡u, damale̱do ta̱ ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be ni̱ ko͡u tawale hobogou kehe̱yade tawale idi kaha̱ degemo͡u. 21 Damale̱do, ni̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegile idi. Haba kageimo͡u ni̱ ni̱o͡u sie hehegie ho fogo͡u ya? Ni̱ omoko͡u hiyou mo͟͡udamabeede ko͡u tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si ni̱o͡u ne hiyou mala̱ idi. 22 Ni̱ sasa̱i̱ hiyou mo͟͡udamabeede ko͡u tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si ni̱o͡u ge kege degele idi. Ni̱ ogo͡u gai godibe dafaiyodele idiye, ke̱no͡u si ni̱ ogo͡u gai egei moso̱ko͡u fologa bi hiyou mala̱ idi. 23 Ni̱ge ni̱o͡u sie hiye degemo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱be ko͡u teweyode tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si ni̱ge ta̱ ke̱me gobo͡u gilemo͡u, Godi huyafe̱i̱ degele idi. 24 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ni̱ degeiyeno͡u, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ hu̱be huyafe̱i̱ degele idi. Aisaia 52:5

Kolo diafigidi midiho̱ do̱u̱do

25 Juda o di Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seseibabe, di kolo diafigidi midiho̱ ke̱ne bolo̱do.* Ke̱no͡u si Juda o na̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ sese ho fogo͡u babe, na̱me kolo diafigili mei o kedia̱ sa̱ degei dala. 26 O kolo diafo͡u li mei taha̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seseibabe, o ke̱me kolo diafou o saga̱i̱ dalale. 27 Juda o dibe Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ nala̱gai ke̱ ko͡u dalamo͡u, di kolo kuhe diafigile hobogou. Ke̱no͡u si Juda o ta na̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ gobo͡u babe, o gehe̱ ta, kolo diafo͡u li meiye, haba ke̱no͡u si di kuolo͡u ta̱no͡u sesedi o kaha̱ na̱ ta̱ sale. 28 O koyoha̱ hu̱yeno͡u Juda o dege dalababe, o ke̱me damale̱do Juda o mei. Kolo diafigidi midiho̱ ke̱me to͡u ha̱ bino͡u mei. 29 O e̱ duledugedo Juda o dege dala ke̱si damale̱do Juda o. Kolo diafigidi midiho̱ ke̱ne e̱ duledugedo fele̱i̱basi bolo̱. Midiho̱ ke̱me kuolo͡u ta̱ kaha̱ e̱ duledu milo͡u li mei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ duledu dalali milou. O kegei koko͡u be oe ta bolofe̱i̱yode tobolo͡u saga̱i̱ mei. Godiha̱no͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u.

3

Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ huyafe̱i̱ degele saga̱i̱ mei

1 Kolo diafigidi midiho̱ ke̱me to͡u ha̱ bino͡u mei debabe, Juda o dige sa sa o sasa̱i̱ kedia̱me kage gabale? Di kolo diafigidi midiho̱be sibige̱ de dala? 2 Sibige̱ hiyedo dala, Juda o dibe mabo͡u saga̱i̱ mei. Olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱, sibige̱ hiyedobe ko͡u gue, Godiha̱ yo͟͡u e̱ ta̱ ke̱ Juda o dimoko͡u ne̱i̱, di dia dalayadomo͡u. 3 Damale̱do, Juda o ilo kedia̱ Godiha̱ ta̱ koko͡u damale̱yodele ili meiye, ke̱no͡u si Godiha̱ ta̱be damale̱do, e̱ degeleyodema degeleno͡u. 4 Godiha̱ e̱ degeleyodei ke̱me e̱ ta toto͡u degediyo mei. O olo͡u fe̱i̱be ogo͡u ga tobolo͡u idi, ke̱no͡u si Godi e̱me damale̱do ta̱ ke̱no͡u tobo͡u di. Ke̱me e̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Godi, eige na̱ ta̱ do̱u̱do ke̱no͡u tobo͡u ba dulo ile.

Oe na̱ ko͡u ta̱ saleye, ta̱ sai kaha̱ge na̱me ta tolo͡u mei. Buk Song 51:4

5 Ha kagele? Di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ Godiha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱ tama̱ degeibabe, di kage tobolo͡u? Godiha̱ gofo͟͡u degeba, dimoko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ne̱i̱babe, e̱ defega degeli? Meido. E̱ defega degeiyo mei. Fima̱i̱ kegei ke̱me o di fima̱i̱no͡u. 6 Godi e̱me do̱u̱do o mei? Kege meido. Godiha̱ midiho̱ bolo̱ milolo͡u mei debabe, e̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ di ta̱ sale saga̱i̱ mei. 7 Nebe ke̱no͡u tefei, o tae yo͟͡usie ko͡u gue tobolo͡u saga̱i̱, a̱ ogo͡u ga tobo͡u di kaha̱ge, Godiha̱ damale̱do ta̱ tobo͡u di ke̱ tama̱ degeiba, o sasa̱i̱ye Godiko͡u hoho̱bo͡u babe, kageiba, e̱ a̱ ogo͡u gai midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱ a̱moko͡u nele̱yode tobolo͡u? 8 Haba tabe, o ilo kelege ei ko͡u gue tobolo͡u idiyodele idi, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ge, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u tama̱ degele. Ke̱no͡u si ei kege ta tobolo͡u idiyo mei. Ke̱me gulokoudo. Godiha̱ ta̱ sale kelegebe, o kedia̱me die ta̱ kasaga̱i̱ ke̱ tobo͡u di kaha̱ hebe ke̱ mala̱ ile.

O taha̱ ta midiho̱ do̱u̱do ke̱ milo͡u diyo mei

9 Di kage tobolo͡u? Juda o dige sa sa o ilo kele gabai sa̱ degei? Kege meido. Juda o sasa̱i̱bo͡u, Grik o sasa̱i̱bo͡u di olo͡u fe̱i̱be midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u dino͡u. 10 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Godiha̱ dihi̱le koko͡u be dibe o do̱u̱do ta dala mei. O do̱u̱do ta meido. 11 Midiho̱ do̱u̱do ke̱me o tae ta tawaiyo mei. O tae ta Godi kadiyo mei. 12 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Godi tobeko͡u mugulo i. Olo͡u fe̱i̱dobe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o. Midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u di o tano͡u ta dala mei. Meido. Buk Song 14:1-3

13 Die mogoube tei widai a solo͟͡uma̱i̱ dala ke̱ sa̱ degei. Gulokou ta̱ kasaga̱i̱ hiyedo tobolo͡u idi. Buk Song 5:9

Die mogouyege o walamo͡u do̱u̱susulo idi, hiye̱ bei me̱ kaha̱ galadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. Buk Song 140:3

14 Ta̱ kasaga̱i̱ o makoma, omoko͡u hagi̱ nele̱ ta̱ tobolo͡u idi. Buk Song 10:7

15 Toto ya, o woumo͡u tofigiedi. 16 Suluguali, o sasa̱i̱ makolo imo͡u, hagi̱ hiyedo degele idi. 17 Mogo degedi midiho̱ ta tawale iyo mei. Aisaia 59:7-8

18 O kege degele idi kedia̱ge Godiko͡u gue̱ degele idiyo mei. Buk Song 36:1

19 Kuolo͡u ta̱ ke̱me Godiha̱ Juda o sasa̱i̱ dimoko͡u nele̱mo͡u, ni̱ ma̱ ta̱ dumabeede tobou, dibe kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dalaguamabadomo͡u. Ke̱no͡u si, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be dibe do̱u̱do o ta dala mei. O tae ta e̱me do̱u̱do oyode tobolo͡u saga̱i̱ mei. Godiha̱ sa sa o sasa̱i̱ di olo͡u fe̱i̱do ko͡u ta̱ saleye dala. 20 Kegemo͡u, o tae kuolo͡u ta̱ ke̱ seselaba degeibabe, o ke̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do o mei dalaba dugulo. Kuolo͡u ta̱ kaha̱si dibe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o sasa̱i̱yodemo͡u hehegiedi.

Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei obe Godiha̱ e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degei

21 Ke̱no͡u si ifi ko͡u bo͡u gebe, Godiha̱ o sasa̱i̱ di e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do degele kaha̱ midiho̱ gehe̱ ke̱me dimoko͡u ko͡u hegi dala kuhe̱. Midiho̱ ke̱me kuolo͡u ta̱ ke̱ seselamo͡u degedi midiho̱ meiye, ke̱no͡u si Mosesbo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u dia̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala. 22 Midiho̱ gehe̱ ke̱me ko͡u gue, o sasa̱i̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei kedia̱me Godiha̱ge do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobo͡u di. Godiha̱ dihi̱le kele do̱u̱do degele kaha̱ midiho̱be gehe̱ ta dala meido. 23 O sasa̱i̱ di olo͡u fe̱i̱be midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ degemo͡u, dige Godiha̱ hoho̱, hebenito͡u dala ke̱me ta molo͟͡u saga̱i̱ mei. 24 Ke̱no͡u si Godiha̱ di habaguguemo͡u, Yesu Kelesu dimoko͡u solo͡u do ne̱i̱. Yesuha̱ degeiye, Godiha̱ di mamo͟͡umo͡u, ni̱me do̱u̱do o sasa̱i̱ degei dalayode tobou. 25 Godiha̱ Yesu dimoko͡u ne̱i̱be, e̱ toloba e̱ kafei kaha̱ o sasa̱i̱ e̱moko͡u damale̱yodei kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ igile muguyadomo͡u ne̱i̱. Midiho̱ ke̱me Godiha̱ di do̱u̱do o degele kaha̱ midiho̱ ke̱ hegi. Afuge Godiha̱ge o sasa̱i̱ye midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe nele̱be solo͡u do degedi. 26 Ifi ko͡u bo͡u gebe, Godiha̱ge yo͟͡u e̱no͡u si do̱u̱doyodemo͡u dimoko͡u hegili. Haba, e̱ degeiye, o sasa̱i̱ Yesuko͡u damale̱yodele i kedia̱ne do̱u̱do o sasa̱i̱yodemo͡u hegili.

27 Kegei kaha̱ degemo͡u, o taha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ hebele fogulobe de bolo̱? Bolo̱ meido. O tae Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dulo sesedi debabe, o kaha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱ hebele fogulobe ta̱bo͡u mei. Haba o taha̱ Yesuko͡u damale̱yodemabasi, yo͟͡u e̱ hu̱ hebele fogudayedei. 28 Yobe, di ko͡u gue tawali, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ seselamo͡u degedi kaha̱ge dibe Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degele mei. Yesuko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u.

29 Godibe Juda o sasa̱i̱ di Godino͡u? Sa sa ilo obiyei kedia̱bo͡u Godi mei? Kege meido. Godibe Juda o sasa̱i̱bo͡u, sa sa o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ di Godi. 30 Yobe, Godibe tano͡u fe̱i̱do. E̱ o kolo ko͡u diafigile hobogoubo͡u, haba kolo diafigili mei obo͡u olo͡u fe̱i̱ Yesuko͡u damale̱yodele imo͡u duguomo͡u, ni̱me ma̱ dihi̱le do̱u̱do oyode tobou. 31 Di Yesuko͡u damale̱yodeibe sibige̱ hiyedoyode tobolo͡u idi kaha̱ge, kuolo͡u ta̱ ke̱me huyafe̱i̱ degele saga̱i̱? Kege meido. Dibe Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me nele̱do dege tou dalagua.

4

Godiha̱ Abrahambe do̱u̱do oyode tobou

1 Di ko͡u guai o Abrahamko͡u be dige ke̱i̱yode tobolo͡u? 2 Abrahamha̱ dabai yo͟͡u degedi kaha̱ e̱me do̱u̱do o degei debabe, dabai e̱ ke̱ degedi koko͡u ge e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ hebele fogulobe ta̱bo͡u mei. Ke̱no͡u si kegei debabe, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be e̱me do̱u̱do mei. 3 Godiha̱ kuguoko͡u be kage nala̱i̱ dala?

Abraham e̱me Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge e̱me do̱u̱do oyode tobou. Stat 15:6

4 O taha̱ dabai ta degeimo͡u be, e̱ boseha̱ge dabai ke̱ degei kaha̱ hebe ke̱no͡u ne̱di. Solo͡u do ne̱diyo mei, dabai ke̱ degei kaha̱ hebe ke̱no͡u ne̱di. 5 Ke̱no͡u si o taha̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degelababe, e̱ kage degeiye do̱u̱do o degele? E̱ dabai hiyedo degeligi, midiho̱ bolo̱do ke̱ milo͡u laba dege ho fogo͡u ba, Godiko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ge o ke̱me do̱u̱do oyode tobolo͡u. Yobe, Godiha̱no͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di obe do̱u̱do o degedi kaha̱ degemo͡u. 6 Devit e̱ne kegeno͡u tobou, o midiho̱ bolo̱ ta milou deba, haba ta milo͡u li mei deba, Godiko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ o ke̱me do̱u̱do oyode tobolo͡u. O kegele i kedia̱me hoho̱bo͡u mabeedei. 7 Damale̱do, Devitha̱ ko͡u gue tobou,

O, Godiha̱ge e̱ ta̱ dulo idiyo mei ke̱ gebe meiyodei kedia̱me hoho̱bo͡u ma. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u mei kaha̱ hoho̱ degema. 8 Hiye Oha̱ge die midiho̱ kasaga̱i̱ ta daladade tawaiyo mei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱me hoho̱ hiyedo degemabeedei. Buk Song 32:1-2

9 O kolo diafigile hobogou kedia̱no͡u * hoho̱ degele ile? Ha, o kolo diafigile ili mei kedia̱ne de hoho̱ degele ile? Abrahambe e̱ damale̱yodei kaha̱no͡u Godiha̱ge e̱me do̱u̱do oyode tobou. 10 Abraham e̱ kage dalamo͡u, Godiha̱ e̱me do̱u̱do oyode tobolou? E̱me kolo ko͡u diafou? Ha, diafo͡u li mei, you? A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, e̱me kolo diafo͡u li mei kelegebe, Godiha̱ e̱me do̱u̱do oyode tobou.* 11 E̱ kolo diafo͡u li mei kelege, Godiko͡u damale̱yodeimo͡u, Godiha̱ge e̱me do̱u̱do oyode tobou. Godiha̱ e̱me do̱u̱do o degeimo͡u duguomo͡u, kolo diafo͡u yede tobou. Kolo diafou ke̱me Godiha̱ e̱me do̱u̱do degeiyodemo͡u maka degei. Kegei kaha̱ degemo͡u, Abraham e̱me kolo diafigili mei o, Godiko͡u damale̱yodele i kedia̱ die ko͡u guai o. Dia̱me kolo diafigili meiye, ke̱no͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do o. 12 Kolo diafigile i o ilo kedia̱ne, Abrahambe die ko͡u guai o. O kedia̱me mo͡u yo͟͡uwa kolo diafigili mei. Dia̱ne Abraham e̱ kolo diafo͡u li mei kelege, Godiko͡u damale̱yodei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele damale̱yodele i o.

Godiha̱ Abrahamko͡u nele̱yodema makai ta̱ ke̱me damale̱yodele i o sasa̱i̱ dimoko͡u bo͡u de tobou

13 Godiha̱ Abrahambo͡u, e̱ soso͡u bo͡u dia̱moko͡u sa sa olo͡u fe̱i̱ nele̱yodema makai ke̱me kuolo͡u ta̱ sesedi kaha̱ mei. Abraham e̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ kege kuhe tobou. 14 Godiha̱ge kuolo͡u ta̱ ke̱ sesele idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u sa sa olo͡u fe̱i̱ nele̱yode tobou debabe, Yesuko͡u damale̱yodei midiho̱ ke̱me sibige̱bo͡u mei, haba Godiha̱ nele̱yodema makai ke̱ne mo͡u yo͟͡uwa hiyafogou. 15 Kuolo͡u ma̱i̱ dalamo͡u be, kuolo͡u ta̱ ke̱ gobo͡u gile idi ke̱ne dala. Kege degeli ke̱me Godiha̱ gofo͟͡u hiyedo degeli. Ke̱no͡u si kuolo͡u ta̱ ta dala mei debabe, ta̱ ta gobo͡u gile idiyo mei.

16 Godiko͡u damale̱yodeibe sibige̱bo͡u. Ni̱ duma, Godiha̱ Abraham habaguguegu ke̱me o habage hagua̱ ile kedia̱bo͡u de tano͡u habaguguegu. Godiha̱ habaguguemo͡u, bi ta solo͡u do nele̱yodeibe, kuolo͡u ta̱ seseli o kedia̱moko͡u no͡u nele̱ tobo͡u li mei, Abrahamha̱ Godiko͡u damale̱yodei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne tobou. Damale̱, Abraham e̱me di olo͡u fe̱i̱ di ko͡u guai o. 17 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

A̱ degeiye, sa sa obiyei su̱do kedia̱ge na̱me die ko͡u guai oyode tobolo͡u ile. Stat 17:5

Damale̱do, Abrahamha̱ Godiko͡u damale̱yodeimo͡u, e̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u di ko͡u guai o degei. Godi, Abrahamha̱ damale̱yodei ke̱me tofigiei kedia̱moko͡u fi̱ gehe̱ ne̱di Godi. Haba e̱ ta̱eno͡u tobo͡u mo͡u ne, bi kegei ta deleli mei ke̱ne tama̱ degedi.

18 Abraham e̱ Godiha̱ e̱moko͡u solo͡u do nele̱yodei ke̱me kage nele̱ ke̱me e̱ ta tawali meiye, ke̱no͡u si e̱ Godiko͡u damale̱yodema dia dalali, Godiha̱ degeiye, e̱me sa sa obiyei su̱do die ko͡u guai o degei. Yobe, Godiha̱ ko͡u gue ko͡u tobou kaha̱,

Na̱me na̱buko͡u tafalaba, o ne̱ habage hagua̱ ile kedia̱me su̱do degemo͡u ileyode tobou. Stat 15:5

19 Godiha̱ Abraham e̱moko͡u ke̱ tobou kelegebe, e̱ sadebebe olo͡u fe̱i̱ 100 saga̱i̱ kege. E̱ to͡u be olo͡u fe̱i̱ nele̱ mei dege, tolo ile saga̱i̱ delei. E̱ sasa̱i̱ Sarane, sobo͡u dedo degei, dihi ta molo͟͡u saga̱i̱ mei. Ke̱no͡u si Abraham e̱ Godiko͡u damale̱yodeibe, nele̱do dege delei. 20 Godiha̱ e̱moko͡u ke̱ nele̱yodeimo͡u, e̱ ta fi̱ bolo̱u̱ mali̱ mei, Godiko͡u no͡u damale̱yodei. Damale̱yodema, nele̱do dege dalali, Godiko͡u hoho̱bo͡u di. 21 E̱ Godiha̱ degeleyodema makai ke̱me damale̱do kege degeledade tawai. 22 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge

e̱me do̱u̱do oyode tobou. Stat 15:6

23 Godiha̱ kuguoko͡u Abraham e̱me do̱u̱do oyode nala̱gai dala ke̱me e̱moko͡u no͡u tobo͡u li mei. 24 Dimoko͡u bo͡u de tobou, dine Godi, di Hiye O Yesu tei hagua̱gi koko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, e̱ge dine do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u. 25 Damale̱do, Godiha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ igile mugulamo͡u, e̱ Yesu kuhe to͡u fogo͡u mo͡u, oe wala imo͡u tolo i. Haba, Godiha̱ dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yodele domo͡u, e̱ Yesu kuhe widaimiko͡u ge hagua̱gi.

Dibe Yesubo͡u de tolo ilemo͡u, haba e̱bo͡u de hagua̱ gehe̱ dege dalagua

(Ta̱ Hiye 5–8)

5

Godiha̱ dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobou*

1 Di Godiko͡u damale̱yodei kaha̱, Godiha̱ge dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yodei. Kegei kaha̱, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u, dibe Godibo͡u de mogo tano͡u degei dala kuhe̱. 2 Di damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Yesuha̱ degeiye, dibe Godiha̱ habaguguei kodu fologa dalagua. Haba di Godiha̱ hoho̱, hebeniko͡u dala koko͡u fologale ke̱ dia dalagua kaha̱ degemo͡u, di hoho̱ hiyedo degele ili kuhe̱. 3 Di ke̱ degele koko͡u no͡u hoho̱ hiyedo degediyo mei. Di hagi̱ dugumo͡u ne, hoho̱ degele idi, di hagi̱ dugulu kaha̱ge dibe nele̱do dege tafalaguamabadomo͡u kuhe dugudi. 4 Di nele̱do dege tafalaguali, tefele duguye tama̱ degeibabe, di mihi̱ko͡u ta fiyale mei. Di mihi̱ko͡u fiyale mei, Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dalaguale. 5 Di Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dalagualibe, di ta mo͡u yo͟͡uwa dia dalaguadiyo mei. Yobe, Godiha̱ge di solo͡u do degemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ dimoko͡u ne̱i̱mo͡u, e̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ di duledu dala kaha̱.

6 Di nele̱ dege dalali mei, Godi tobeko͡u muguo dalaguamo͡u, Godiha̱ sawisiei ko͡u maka degei kelegeno͡u, Kelesu e̱ di dowoye kuhe tolo i. 7 Dige do̱u̱do o taha̱ dowoye di ta tolo ile saga̱i̱ mei. O midiho̱ bolofe̱i̱do milo͡u gadi o taha̱ dowoye dige e̱ dogo͡u gulabasi tolo ile saga̱i̱. 8 Ke̱no͡u si dibe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o sasa̱i̱ kegeno͡u dalamo͡u, Kelesu e̱ di dowoye kuhe tolo i, di dogo͡u gulamo͡u. Midiho̱ ke̱me Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do hiyedo degedi midiho̱. 9 Tolomo͡u, e̱ kafeiye di hebe kasaga̱i̱ ke̱ to̱gule mugu kaha̱ degemo͡u, dibe e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degele i. Kegei degemo͡u, di tewe, Godiha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gofo͟͡u degeibabe, Kelesuha̱ degeiye dibe bologua̱ dalaguale. 10 Di Godibo͡u ho degei kegeno͡u dalamo͡u be, Godiha̱ e̱ Dihi e̱ teibe di ho degei midiho̱ ke̱ mei degei. Ifi dibe Godibo͡u de mogo tano͡u degei dala kaha̱, di Godiha̱ di mamolo͟͡udade tawale ili, e̱ Dihibe hagua̱ gehe̱ dege dala kaha̱ degemo͡u. 11 Haba tabe, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u dibe Godibo͡u de mogo tano͡u degei. Dibe Godibo͡u de mogo tano͡u degemo͡u, di e̱moko͡u hoho̱ hiyedo dege dala kuhe̱.

Adamha̱ degeiye todi midiho̱ ke̱ tama̱ degei, ke̱no͡u si Yesuha̱ degeiye fi̱ gehe̱ degedi midiho̱ ke̱ tama̱ degei

12 O tano͡u fe̱i̱ kaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou kaha̱no͡u degeiye, midiho̱ kasaga̱i̱ sa sibige̱ kuoko͡u tama̱ degei. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge todi midiho̱ ke̱ne hagua kogumo͡u, sa sa o sasa̱i̱ dibe olo͡u fe̱i̱ tofigile o sasa̱i̱no͡u dala, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ dowoye. 13 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ta mali̱ mei kelegebe, sa sibige̱ kuoko͡u be o sasa̱i̱ye midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi. Ke̱no͡u si, kuolo͡u ta̱ ta mali̱ mei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me mo͡u duguo fofo͡u guei, ta huso͟͡uma nala̱gali mei. 14 Ke̱no͡u si Adamha̱ tofogo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tofigiemo͡u haguabe demo͡u Mosesha̱ hagua̱mo͡u delei. O ilo kedia̱ge kuolo͡u ta̱, Adamha̱ gobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ta gobo͡u li meiye, ke̱no͡u si olo͡u fe̱i̱ tofigiemo͡u haguei.

Adambe habage haguale o kaha̱ maka saga̱i̱ delei. 15 Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ milou obo͡u, Godiha̱ solo͡u do ne̱i̱ obo͡u diliebe tefeino͡u mei. Dilie tano͡u taha̱ Godiha̱ ta̱ gobou kaha̱no͡u be, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tofigile idi. Ke̱no͡u si, Godiha̱ Yesu Kelesu dimoko͡u solo͡u do ne̱i̱ kaha̱ge e̱ habagugueibe o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dibo͡u de hiyedo dala kuhe̱. 16 Haba nebe, solo͡u do ne̱i̱ ke̱bo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milou ke̱bo͡u diliene ta tefeino͡u mei. Midiho̱ kasaga̱i̱, dilie tano͡u taha̱ milou kaha̱ge, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ sale kelegebe hebe kasaga̱i̱ ke̱ mala̱ ileyodei. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ su̱do midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga imo͡u be, Godiha̱ habaguguemo͡u, ta̱ saiye tolo͡u ile meiyodei, Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱me ko͡u do̱u̱doyode tobou kaha̱ degemo͡u. 17 Damale̱do, o tano͡u kaha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ gobolo͡u mo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milou kaha̱no͡u be, todi midiho̱ ke̱ tama̱ dege hiye degemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tofigile idi. Ke̱no͡u si Godiha̱ habaguguei kaha̱ge todi midiho̱ ke̱ gabamo͡u, hiyedo degemo͡u ili. O koyoha̱ Godiha̱ solo͡u do ne̱i̱ ke̱ mo͟͡uba, Godiha̱ o ke̱me do̱u̱do oyode tobo͡u babe, o ke̱me fi̱ gehe̱ mala̱ba, tofousogo tofousogo tofolo͡u. Dabai ke̱ne Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u dalali, hiyedo degemo͡u ili kuhe̱.

18 Kegemo͡u, di defe̱i̱do fima̱me. O tano͡u kaha̱ kuolo͡u ke̱ gobou kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge o sasa̱i̱ di olo͡u fe̱i̱be ta̱ saiye tolo͡u yode tobou. Ke̱no͡u si Yesu Kelesuha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱ milou kaha̱, Godiha̱ o sasa̱i̱ dibe do̱u̱doyode tobou, ta̱ saiye di ta tolo͡u mei. 19 O tano͡u kaha̱ Godiha̱ ta̱ gobou kaha̱no͡u degeiye, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi. Ke̱no͡u si, Yesu Kelesuha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ dulo sesedi kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ dege dalaguale.

20 Godiha̱ e̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ ma̱i̱be, o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gale domo͡u kuhe ma̱i̱. Midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo milo͡u ga idiye, ke̱no͡u si Godiha̱ o sasa̱i̱ di habagugueibe hiye folodo dala kuhe̱. 21 Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ge todi midiho̱ ke̱ tama̱ degemo͡u, hiyedo degei. Ke̱no͡u si Godiha̱ habagugueimo͡u, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u, dibe do̱u̱do o sasa̱i̱ degemo͡u, fi̱ gehe̱ mo͟͡umaba, tofousogo tofousogo tofolo͡u ile.

6

Dibe Kelesubo͡u de tofigiei

1 Ha kagele? Di midiho̱ kasaga̱i̱ su̱do milo͡u gadibe, Godiha̱ habaguguei midiho̱ ke̱me de hiye degele domo͡u kuhe milo͡u gadi? 2 Kegele meido. Dibe tofigiei o saga̱i̱ kaha̱, di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ nele̱be olo͡u fe̱i̱ mei degei. Kegei kaha̱, dibe kageiba midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ kegeno͡u milo͡u ga ile? 3 Dibe Yesu Kelesu yo͟͡u ko͡u dogo͡u guomo͡u fafeleya tofolo͡u i kaha̱ degemo͡u, dibe e̱bo͡u de tofigiei dalagua. Ke̱me ni̱ge ta tawale iyo mei? 4 Di fafeleya tofolo͡u ibe, dibe tofigiemo͡u Kelesubo͡u de widai dalagua, dibe Aye Godiha̱ nele̱ hiyedo kaha̱no͡u Kelesu hagua̱gimo͡u gehe̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, dine fi̱ gehe̱ ke̱ mo͟͡umabadomo͡u.

Di Kelesubo͡u de fi̱ gehe̱ degele dala

5 Dibe Kelesubo͡u de dogo͡u guomo͡u, Kelesu e̱ tei saga̱i̱ kege dine tofigiei. Nebe ke̱no͡u tefele, e̱ hagua̱mo͡u, fi̱ gehe̱ degei saga̱i̱ kegeno͡u dine hagua̱, fi̱ gehe̱ mala̱ ile. 6 E̱ hebe fufuguoma̱i̱to͡u tolo i kelegebe, dine e̱bo͡u de dogo͡u guomo͡u, di to͡u ke̱me e̱ tei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tolo i, to͡u e tagadi midiho̱ kaha̱ di ta to͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dabai degeiye domo͡u. 7 Yobe, o ta tolo imo͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ nele̱ye o ke̱ ta dia daladiyo mei kaha̱.

8 Damale̱do, dibe Kelesubo͡u de tofigiei kaha̱ degemo͡u, di e̱bo͡u de fi̱ gehe̱ mo͟͡umaba tofousogo tofousogo tofolo͡u koko͡u ne damale̱yodele idi. 9 Godiha̱ Kelesu e̱ tei ko͡u hagua̱gi kaha̱ degemo͡u, e̱ haba ta tolo ile mei ke̱me di ko͡u tewe. E̱me todi midiho̱ kaha̱ge ta gabale dala meido. 10 E̱ tano͡u fe̱i̱ tolo i kelegeno͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ nele̱be olo͡u fe̱i̱ mei degei. E̱ haba ta tolo ile mei. Ifibe e̱me gehe̱ degei, Godibo͡u de dala. 11 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne tofigiei sa̱ degei kaha̱, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ nele̱be olo͡u fe̱i̱ mei degei. Yesu Kelesuha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalamo͡u, ni̱ fi̱ gehe̱ degemo͡u, Godibo͡u de sulugua ke̱ tawama.

12 Ni̱ ni̱ to͡u ta seseguba, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ ni̱ to͡u dia daladama. To͡u ke̱me todino͡u. Kegeligi, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ ni̱ to͡u ba, ni̱ ke̱ seseiye. 13 Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ ni̱ dobogo͟͡ubo͡u, ni̱ abogo͟͡ubo͡u ni̱ to͡u ilo kelebo͡u dia dalayedema sesegudama, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ye deba. Ni̱me tofigiei o, hagua̱ i ke̱ sa̱ degei kaha̱ degemo͡u, ni̱o͡u sie Godiko͡u ne̱ma. Midiho̱ bolo̱ kaha̱no͡u ni̱ to͡u olo͡u fe̱i̱ dia dalayedema seseguoba, ni̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u ma. 14 Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge ni̱me haba ta dia dalale mei. Yobe ifibe ni̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dala mei. Ni̱me Godiha̱ habaguguei hayedu dalagua kaha̱.

Dibe midiho̱ do̱u̱do kaha̱ dabai degedi o dalagua

15 Dibe Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dalagua mei, Godiha̱ habaguguei kaha̱ hayeduno͡u dalagua. Kegei kaha̱ degemo͡u, di kage degele? Di midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u de bolofe̱i̱? Kege meido. 16 Ni̱me ni̱o͡u sie bose o tako͡u seseguoba, e̱ dabai ke̱ degeibabe, ni̱ e̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱no͡u dulo sesemabeedei. Ke̱me ni̱ge ta tawale iyo mei? Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u dibe, ni̱me todi midiho̱ kaha̱ dabai degedi. Ni̱ Godiha̱ ta̱ duloba, e̱ dabai degeibasi, ni̱me do̱u̱do o sasa̱i̱ degeiba dugulo. 17 Bolo̱do, afuge ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dabaino͡u degediye, ke̱no͡u si ta̱ Godiha̱ ni̱moko͡u hehegiei ke̱me ni̱ tolo͡u mo͡u sesedi. Kegei kaha̱, di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u me. 18 Ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kelegebe, ni̱me didio̱ o saga̱i̱ deleiguei. Dalaguamo͡u, Godiha̱ ni̱ mamo͟͡umo͡u, ni̱ didio̱ degei ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, midiho̱ do̱u̱do kaha̱ dabai degedi o degele i. 19 Ni̱ a̱ tobolo͡u be olo͡u fe̱i̱ ta tawale iyo mei kaha̱ degemo͡u, a̱ haba oe tobo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tobo͡u ladi. Duma, afuge ni̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ ni̱ dobogo͟͡ubo͡u, ni̱ abogo͟͡ubo͡u dia dalayedema seseguomo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ sibigibo͡u ke̱ milo͡u ga idi. Ni̱ Godiha̱ ta̱ tobeko͡u muguomo͡u, e̱ ta̱ ta dulo idiyo mei. Ifibe ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ hiyafogo͡u ma. Midiho̱ do̱u̱do kaha̱ ni̱ to͡u olo͡u fe̱i̱ dia dalayedema seseguoba, dabai ke̱no͡u degema. Kegeiba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u bolofe̱i̱do degeiba, e̱ ni̱me yo͟͡u e̱ biyode tobolo͡u.

20 Ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dabai degele idi kelegebe, midiho̱ do̱u̱do kaha̱ dabaibe ta degele idiyo mei. 21 Ni̱ midiho̱, ifi ni̱o͡u sidifi degeli saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi kelegebe, ni̱ hebe bolofe̱i̱ ke̱ de mo̱u̱? Mo͡u li̱ meido. Midiho̱ kegei kaha̱ge o di tofigileno͡u. 22 Ifi ko͡u bo͡u geno͡u, Godiha̱ degeiye, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ didio̱ degei ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Godiha̱ dabai degedi o degele i. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ hebe bolofe̱i̱ ke̱no͡u mala̱ ile. Godiha̱ ni̱me e̱ dihi̱le koko͡u bolofe̱i̱do degele iba, ni̱me yo͟͡u e̱ biyode tobolo͡u. Uwagebe, ni̱ fi̱ gehe̱ ke̱ne mala̱ ile. 23 Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebebe todino͡u. Ke̱no͡u si Godiha̱ dimoko͡u fi̱ gehe̱ ke̱ solo͡u do ne̱i̱mo͡u, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiye, di tofousogo tofousogo tofolo͡u ile.

7

Ifi dibe fi̱ gehe̱ kaha̱ dabai ke̱ degele ili

1 Mogo dia̱ma, a̱ ta̱ ko͟͡u tobo͡u ladibe, o Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ ko͡u tewe ni̱moko͡u tobo͡u ladi. O ta teli mei kelegebe, e̱me kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dala. Toubabe, e̱me kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedube haba ta dalale mei. Ke̱me ni̱ge de tewe? 2 Sasa̱i̱ taha̱ o hulomo͡u, e̱ ma̱ teli mei dalamo͡u be, Mosesha̱ kuolo͡u ma̱i̱yege sasa̱i̱ kaha̱ge e̱ ma̱bo͡u de dogo͡u gu dalayedei. Ke̱no͡u si e̱ ma̱ toumo͡u be, kuolo͡u ke̱me mei degeimo͡u, e̱me mo͡u yo͟͡uwa daladi. 3 E̱ ma̱ teli mei kelege, o ta humo͡u be, e̱me o hiyou mo̱u̱ sasa̱i̱yodele idi. E̱ ma̱ tolo ibasi, kuolo͡u ta dalale mei. E̱ o daga hulobe, kasaga̱i̱ mei, bolofe̱i̱.

4 Mogo dia̱ma, ni̱ne ke̱no͡u tefei. Kelesu e̱ tolo i kelege, ni̱ne e̱bo͡u de tofigile i. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dala mei. Ifibe ni̱me o toumo͡u widaimiko͡u dogogumo͡u, e̱ haba hagua̱ gehe̱ degei o kaha̱ yo͟͡u e̱ soso͡u degei, dibe Godiha̱ tagadi midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱no͡u milolo͡u ile domo͡u degei. 5 Di diyo͡u di to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ di dia delei kelegebe, kuolo͡u kaha̱ degeiye, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u galamo͡u hiyedo degele idi. Midiho̱ ke̱me tofigile midiho̱no͡u. 6 Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱, di didio̱ degei ke̱me Kelesubo͡u de tolo i kaha̱ degemo͡u, dibe Mosesha̱ kuolo͡u kuguoko͡u nala̱gai kaha̱ hayedube ta dala meido. Ifi di dabai degelibe, di midiho̱ gehe̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dimoko͡u hegiya ke̱no͡u dabai degele ili.

Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge di ko͡u makei

7 Ha kagele? Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ degeiye, di kuolo͡u ke̱ gobolo͡u ba, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, di kage tobolo͡u? Kuolo͡u be kasaga̱i̱? Kege mei. Kuolo͡u ta̱ dala mei debabe, a̱ midiho̱ ilo kelebe kasaga̱i̱dade tawadiyo mei. O taha̱ bi ke̱ hobo͡u tagadayede* tobo͡u li mei debabe, a̱ge midiho̱ kegei ke̱me kasaga̱i̱dade tawadiyo mei. 8 A̱ge kuolo͡u ta̱ kaha̱ ni̱ hobo͡u degedamabeedei ke̱ dulomo͡u be, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u galamo͡u degedi. Tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ daga daga ke̱ ma̱ duledu hiyedo tama̱ degegadi. Kuolo͡u ta̱ ke̱ dala mei debasi, midiho̱ kasaga̱i̱ a̱ milo͡u lamo͡u degedi ke̱me o tei saga̱i̱ degei, nele̱ meido. 9 Afuge a̱ Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ta tawali mei delei. Ke̱no͡u si habage, a̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ na̱ hobo͡u degedayedei ke̱ dulomo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u lamo͡u degeli midiho̱ ke̱ ma̱ duledu tama̱ degei. 10 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱me tei saga̱i̱ delei. Mosesha̱ kuolo͡u ma̱i̱ kaha̱ yobe o fi̱ gehe̱ ke̱ mo͟͡uyadomo͡u ma̱i̱. Ke̱no͡u si a̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seselamo͡u degeimo͡u be, a̱ fi̱ gehe̱ ke̱ ta mo͡u li̱ mei. Kuolo͡u ta̱ kaha̱ degeiye, a̱me todi koko͡u delei. 11 A̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ ni̱ hobo͡u degedamabeedei ke̱ dulomo͡u, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u galamo͡u degedi. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ kege ogo͡u gama, a̱ woumo͡u tei saga̱i̱ degei.

12 Dige Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me kage tobolo͡u? Kuolo͡u ta̱ ke̱me Godiha̱ bi, Godi yo͟͡umako͡u geno͡u haguei. Haba, ta̱ olo͡u fe̱i̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ duledu dala ke̱ne Godiha̱ yo͟͡u e̱ bino͡u kaha̱, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me do̱u̱do bolofe̱i̱do. 13 Ke̱no͡u si kagele? Kuolo͡u ta̱ bolofe̱i̱ kaha̱ge a̱ de woumo͡u tei saga̱i̱ degei? Kege meido. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ a̱ wei. Mosesha̱ kuolo͡u be bolofe̱i̱ye, ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge kuolo͡u ta̱ bolofe̱i̱ ke̱bo͡u de geleguomo͡u, a̱ kuhe wei. Kegemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me tama̱do fele̱i̱mo͡u, di tawalibe, midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me kasaga̱i̱do. Midiho̱ ke̱me dolodo kasaga̱i̱do gabama folodo.

Di duledube fi̱ kasaga̱i̱bo͡u fi̱ gehe̱bo͡u dilie biya idi*

14 Di Mosesha̱ kuolo͡u ta̱be Godi yo͟͡u ma̱i̱yode ko͡u teweye, ke̱no͡u si ma̱ to͡u e tagadi midiho̱ kaha̱ degeiye, a̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ dulo sesele saga̱i̱ mei, a̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dabai degedi o kaha̱ degemo͡u. 15 Midiho̱ a̱ milo͡u gadi kaha̱ yobe a̱ ta tawaiyo mei. Midiho̱ a̱ tagadi ke̱me a̱ milo͡u gadiyo mei. Ke̱no͡u si midiho̱ a̱ tagadiyo mei ke̱me a̱ olo͡u fe̱i̱ milo͡u gadi. 16 A̱ mayo͟͡u tagadiyo mei ke̱ milo͡u gadi kaha̱ hegilibe, a̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱be bolofe̱i̱dade tawali. 17 Kegei kaha̱, midiho̱ a̱ milo͡u gadi ke̱me a̱ mayo͟͡uno͡u milo͡u gadiyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱, ma̱ duledu dala kaha̱ degeiyeno͡u milo͡u gadi. 18 A̱ tewe, ma̱ duledube bolofe̱i̱ ta dala mei. A̱ ma̱ to͡u e tagadi ke̱no͡u tobolo͡u. Damale̱do, a̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ko͡u milolo͡u saga̱i̱ye, ke̱no͡u si a̱ ta milo͡u diyo mei. 19 Midiho̱ bolofe̱i̱, a̱ tagadi ke̱me a̱ milo͡u gadiyo mei. Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱, a̱ tagadiyo mei ke̱me a̱ milo͡u gadi. 20 Damale̱do, midiho̱ a̱ tagadiyo mei ke̱me a̱ milo͡u gadi. Kegei degemo͡u a̱ tawali, a̱ mayo͟͡uno͡u milo͡u gadiyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱, ma̱ duledu dala kaha̱ degeiyeno͡u milo͡u gadi.

21 Kegemo͡u, a̱ ma̱ duledube midiho̱ ko͡u guei kaha̱ dalamo͡u dugulu, a̱ midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u lamo͡u degeimo͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge akogoguedi. 22 Ma̱ fima̱i̱ koko͡u gebe Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱no͡u tagali. 23 Ke̱no͡u si a̱ midiho̱ taha̱ ma̱ to͡u ke̱ dia dalamo͡u dugulu. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge midiho̱ bolo̱, ma̱ fima̱i̱ko͡u dala ke̱bo͡u de biyolugi, a̱me didio̱ o saga̱i̱ tolo͡u mo͡u, ma̱ dobogo͟͡ubo͡u, ma̱ abogo͟͡ubo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia dala. 24 A̱me o kasaga̱i̱, hagi̱ hiyedo dugulu. Ma̱ to͡u e degeiye a̱ olo͡u fe̱i̱ tolo ile saga̱i̱. O koyoha̱ a̱ dogo͡u guba, a̱ todi midiho̱ ke̱ to͡u fogolo͡u? 25 Bolofe̱i̱do. A̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiye, Godiha̱no͡u si a̱ dogo͡u gulo.

Kegemo͡u, a̱bo͡u ma̱ fi̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dalaye, ke̱no͡u si ma̱ to͡u e tagadi midiho̱ kaha̱ degeiye, a̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hayedu dala, ke̱no͡u si a̱ dogo͡u gulo o dala.

8

Yesu Kelesu e̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ igile muguomo͡u, haba Duo Bolofe̱i̱ dimoko͡u ne̱i̱

1 Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ di Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalaguababe, dibe ta̱ saiye ta tolo͡u ile mei. 2 Yobe, dibe Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guomo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ hayedu dalaguamo͡u, e̱ dimoko͡u be fi̱ gehe̱ ne̱i̱ kaha̱, di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ didio̱ degei ke̱me to͡u fogo͡u mo͡u, todi midiho̱ kaha̱ hayedu ta dalagua mei kaha̱ degemo͡u. 3 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ seselamo͡u degedi midiho̱ kaha̱ge di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me ta igile muguli mei, yobe di to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ di kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seseli ke̱ akogudi kaha̱ degemo͡u. Kuolo͡u ta̱ kaha̱ ta degeli mei, ke̱me Godiha̱no͡u degei. Godiha̱ yo͟͡u e̱ Dihi tobo͡u mo͡u migile, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o di baga mala̱ fele̱mo͡u, di dowoye Godiha̱ e̱me ta̱ saiko͡u dogogumo͡u, e̱ toumo͡u, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱me olo͡u fe̱i̱ e̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, mei degei. 4 Godiha̱ ke̱ degei kaha̱ yobe ko͡u gue, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱be do̱u̱doye, ke̱no͡u si di seselamo͡u degele iye, Godiha̱ dihi̱le koko͡u dibe ta do̱u̱do o sasa̱i̱ degele ili mei. Kegemo͡u, dibe Godiha̱ e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degemabadomo͡u, e̱ midiho̱ gehe̱ ke̱ dimoko͡u hegi. Midiho̱ ke̱me to͡u e tagadi midiho̱ mei, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dogo͡u guo dalamo͡u suluguadi midiho̱ ke̱ hegi.

5 O sasa̱i̱, to͡u e tagadi midiho̱ sesega idi kedia̱ge die to͡u e tagadi koko͡u no͡u fima̱ idi. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia dalagua kedia̱ge Duo Bolofe̱i̱ha̱ tagai saga̱i̱ koko͡u no͡u fima̱ idi. 6 O sasa̱i̱ die to͡u e tagai koko͡u no͡u fima̱ idi kedia̱me tofigile ile. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱, die fima̱i̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia daladi kedia̱me bologua̱do dalaguali, fi̱ gehe̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ mala̱ ile. 7 O e̱ to͡u e tagadi koko͡u no͡u fimo̱u̱babe, o ke̱me Godiko͡u be ho ma̱i̱ dala. O kegei ke̱me Godiha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedube dala mei. E̱ge kuolo͡u ta̱ ke̱me sesele saga̱i̱ meido. 8 To͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ dia dalaguadi o sasa̱i̱ kedia̱ge Godiha̱ tagali ke̱me ta degele saga̱i̱ meido.

9 Ni̱me to͡u e tagadi midiho̱ya ke̱ sulugua mei. Ni̱me Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ yo͟͡u dogo͡u guo dalamo͡u sulugua. O Kelesuha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ dia̱bo͡u de dala mei kedia̱me Kelesuha̱ bi mei. 10 Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge ni̱ to͡u be woumo͡u tofigiei dalagua. Ke̱no͡u si Kelesube ni̱ duledu dalababe, ni̱me fi̱ gehe̱ degei dalagua, Godiha̱ dihi̱le koko͡u ni̱me do̱u̱do o sasa̱i̱ degei kaha̱ degemo͡u. 11 Godiha̱ Yesu Kelesu tei hagua̱gimo͡u gehe̱ degei. Kegemo͡u, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ ni̱ duledu dalabasi, ni̱ tofigieiba, haba hagua̱ gehe̱ degele ile.

Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, dibe Godiha̱ sisigo̱ degei

12 Mogo dia̱ma, a̱ge di midiho̱ tano͡u fe̱i̱ koko͡u yano͡u siamebeede tobolo͡u, ha di to͡u e tagadi midiho̱ya ke̱ ta siamebeede tobo͡u yo mei. 13 Yobe, ni̱ to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ koko͡u suluguababe tofigile ile. Ni̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱yeno͡u midiho̱ ke̱ tobeko͡u mugubasi, ni̱ fi̱ gehe̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. 14 Yobe, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ dogo͡u gumo͡u suluguadi o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ sisigo̱ degei dalagua kaha̱ degemo͡u. 15 Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ kaha̱ge ni̱me e̱ fisimo͡u dabai degedi o degemabeede tobo͡u li mei. Damale̱do, ni̱ haba ta gue̱ degele ile mei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, ni̱me Godiha̱ sisigo̱ degei dalagua. Dibe Godiha̱ sisigo̱ kaha̱ degemo͡u, dige Aye,* ma̱ Aye de haguisa idi. 16 Duo Bolofe̱i̱ha̱ yo͟͡uno͡u di fima̱i̱ dogo͡u guomo͡u tobolo͡u be, dibe Godiha̱ e̱ sisigo̱ degei dalaguayode tobolo͡u. 17 Dibe Godiha̱ e̱ sisigo̱ degei dala kaha̱ degemo͡u, di bi bolo̱do Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodema makai ke̱ dia dalagua. Ke̱me Kelesu di eye̱ha̱ ko͡u mo̱u̱. Di hagi̱, Kelesu e̱ dugu saga̱i̱ ke̱ dine duguoba, di Godiha̱ sisigo̱ degei dalaguababe, di habage hebeni hoho̱ ke̱ mala̱ba, e̱bo͡u de dalaguale.

Habage di hebeniko͡u bologua̱do duwoguale ke̱ mala̱ ile

18 Damale̱do, a̱ hagi̱ di ifi ko͟͡u dugulo ili ko͟͡ume hiyefe̱i̱ meidade tawali. Di hebeni hoho̱ ke̱ mala̱ba, bologua̱do duwoguale ke̱me bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. 19 Bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ milo͡u gai kedia̱ge yo͟͡u e̱ sisigo̱ di tama̱ degeiba dugulamo͡u dia dalagua. 20 Yobe, ifi sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bi olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ milo͡u gai kedia̱me mo͡u dalagua. Ke̱me dio͟͡u tagaiya ke̱ dalagua mei. Godi yo͟͡u degeiye, kuhe kege dalagua. Dalaguali, midiho̱ bolofe̱i̱ dia̱moko͡u tama̱ degele ke̱ dia dalagua. 21 Damale̱do, ifi ko͡u bo͡u ge sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱be makodi ke̱me didio̱ degei saga̱i̱ dala. Habage, e̱ to͡u fogo͡u basi, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱me Godiha̱ sisigo̱ dibo͡u de bologua̱do dalaguale.

22 Bi olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ milo͡u gai kedia̱me hagi̱ dege dalali do hiyedo, sasa̱i̱ye dihi mo͡u la̱mo͡u dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele duguomo͡u gosomo͡u hagulugi ifine kegeno͡u dala ke̱me di ko͡u tewe. 23 Bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱no͡u gosolo iyo mei, dine gosolo ili. Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ dimoko͡u ko͡u ne̱i̱ ke̱me bi dagado e̱ dimoko͡u ne̱i̱. Ke̱no͡u si dine hagi̱ dege gosolo iligi, Godiha̱ dibe e̱ sisigo̱yode tobo͡u ba, di to͡u be bolo̱do, tawaga tobolo͡u saga̱i̱ meido degele ke̱ dia dalagua. 24 Godiha̱ge dibe ko͡u mamo̱u̱, ke̱no͡u si dige di diho̱ye ta duguli mei, you dala. Di e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ dimoko͡u hegiba dugulo ke̱ dia dalagua. Damale̱do, di ke̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u dugulo i debabe, di ke̱ ta dugulamo͡u dia dalagua mei. 25 Ke̱no͡u si di Godiha̱ midiho̱ bolo̱do hegiba dugulamo͡u dia dalaguabe, di dede̱i̱do dege dia dalagua, di duguli mei, you kaha̱ degemo͡u.

26 Haba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ o sasa̱i̱ di dede̱i̱ mei degeimo͡u duguomo͡u be, e̱ di dogo͡u gudi. Di tawadiyo mei, mo͡u yo͟͡uwa diho̱ baga̱ tobolo͡u imo͡u be, e̱ Godiko͡u di dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u di. Duo Bolofe̱i̱ha̱ diho̱ baga̱ tobo͡u dibe, hili̱ge tobo͡u diyo mei, duledugeno͡u wodi. 27 Kegemo͡u, Godiha̱ge o duledune dugudi, haba Duo Bolofe̱i̱ha̱ fima̱i̱ne e̱ ko͡u teweno͡u. Yobe Duo Bolofe̱i̱ha̱ge Godi yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u e̱ o sasa̱i̱ di dogo͡u guyadomo͡u e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di kaha̱ degemo͡u.

28 Godiko͡u hoho̱ degele idi o sasa̱i̱, Godiha̱ yo͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degemabadomo͡u makai kedia̱me Godiha̱ hiyedo dogo͡u gudi, ke̱me di ko͡u tewe. 29 Yobe, o sasa̱i̱, Godiha̱ ko͡u mamolo͟͡uyodema makai kedia̱me yo͟͡u e̱ Dihi saga̱i̱ ke̱no͡u tefemabadomo͡u, e̱ Dihido ke̱me e̱ sisigo̱ su̱do di eye̱do degele domo͡u kuhe makai. 30 O sasa̱i̱, Godiha̱ ko͡u makai kedia̱moko͡u be e̱ge haguisama haguamabeede tobou. O sasa̱i̱ yo͟͡u haguisai kedia̱me e̱ge do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobou. Do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, e̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱ dia̱moko͡u ne̱i̱.

Godiha̱ di solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me midiho̱ tae ta akogulo saga̱i̱ meido

31 Ha kagele? Di Godiha̱ degei kuoko͡u be kage tobolo͡u? Godiha̱ di dogo͡u gubabe, o koyoha̱ dimoko͡u ho male̱? 32 Damale̱do, Godiha̱ e̱ Dihido ta habali mei. E̱ tobo͡u mo͡u migile, di dogo͡u gulamo͡u tolo i. Kegei kaha̱ degemo͡u, di tewe, Godiha̱ dimoko͡u bi bolo̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱ne nele̱.

33 Dibe Godiha̱ makai o sasa̱i̱, yo͟͡u e̱ bino͡u. Kegei kaha̱, o tae di ta̱ sale saga̱i̱ meido. Godiha̱ge dibe yo͟͡u e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobou. 34 O koyoha̱ tobouye, di hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u? Ta meido. Yobe, Yesu Kelesu e̱ tolo imo͡u, Godiha̱ hagua̱gimo͡u, gehe̱ degemo͡u, ifibe Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoli, di dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u di. 35 Kelesuha̱ge dimoko͡u solo͡u do hiyedo degedi kaha̱ degemo͡u, midiho̱ taege e̱ solo͡u do degedi ke̱me ta akogulo meido. Di hagi̱ dugubane, do dugubane, oe dimoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ hegibane, hegie degeibane, yukuei mei degeibane, ho oe di makoubane, biyaba di woubane, kegegai olo͡u fe̱i̱ kaha̱ge Kelesuha̱ dimoko͡u solo͡u do degedi ke̱me ta akogulo meido. 36 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Eibe ne̱ bi kaha̱ degemo͡u, ho o kedia̱ ei woumo͡u tofigile idi. Eibe wai sipsip saga̱i̱ degei duguomo͡u, di womebeede tobolo͡u idi. Buk Song 44:22

37 Kelesuha̱ dimoko͡u solo͡u do degedi kaha̱ degemo͡u, dige hagi̱ kegei ke̱ duguomo͡u be gabama folodi. 38 Damale̱do, Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do hiyedo degedi kaha̱ degemo͡u, a̱ tawalibe, midiho̱ tae e̱ solo͡u do degedi ke̱me ta akogulo saga̱i̱ mei. Todibo͡u, todiyo meibo͡u, e̱sol o kedia̱bo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱bo͡u, bi ifi dala ke̱bo͡u, sabita dalale ke̱bo͡u, duo daga daga nele̱do nele̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱bo͡u, 39 duo sugu̱to͡u dalagua ke̱bo͡u, mihi̱ dulemo͡u dalagua ke̱bo͡u, Godiha̱ milo͡u gai ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge Godiha̱ solo͡u do degedi ke̱me ta akogulo saga̱i̱ meido. Godiha̱ di Hiye O Yesu Kelesu dimoko͡u ne̱i̱ kaha̱no͡u be, Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do degedi ke̱ hegi dala kuhe̱.

Polha̱ midiho̱ Godiha̱ Israel obiyei kedia̱moko͡u degeli ke̱ tobou

(Ta̱ Hiye 9–11)

9

Polha̱ Israel obiyei kedia̱moko͡u solo͡u do hiyedo degei

1 A̱me Kelesubo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degemo͡u, a̱ gulokou tobo͡u yo mei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, a̱ ma̱ duleduge tawalibe, a̱ damale̱do ta̱no͡u tobolo͡u kuhe̱. 2 A̱ hagi̱ hiyedo degemo͡u, fi̱ hiyedo ma̱mo͡u, ma̱ duleduge gosolomo͡u solo͡u do hiyedo degedi. 3 A̱ge Godiha̱ ma̱ Israel obiyei kedia̱ mamolo͟͡u ke̱ tagali. Godiha̱ a̱ Kelesubo͡u dala ke̱ akoguoba, a̱ makolo debabe, ma̱ Israel obiyei kedia̱ ma̱ timo͡u molo͟͡une ta̱bo͡u mei. 4 Dia̱me Israel o sasa̱i̱, Godiha̱ge dia̱me yo͟͡u e̱ sisigo̱yodemamo͡u, e̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱ dia̱moko͡u hegi. E̱ mogo degedi midiho̱bo͡u, e̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, e̱ egeibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia̱moko͡u ne̱i̱. Haba, e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ne dia̱moko͡u degeleyodema makai. 5 Israel o die ko͡u guai o kedia̱me hu̱ti hiye o. Dia̱ dihi mo͟͡umo͡u haguasiligi, Kelesu e̱ne hagua̱i̱. E̱me o degeiye, ke̱no͡u si e̱me Godi. Bi olo͡u fe̱i̱be e̱ hayeduno͡u dala. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be di e̱ hu̱no͡u hebele foguo dalame. Damale̱do.

Polha̱ midiho̱ Godiha̱ Israel obiyei kedia̱moko͡u degeli ke̱ tobou

6 Midiho̱ ma̱ Israel obiyei kedia̱ge milolo͡u idi kaha̱, a̱ hagi̱ hiyedo degeliye, ke̱no͡u si Godiha̱ dia̱moko͡u midiho̱ bolo̱ ta milolo͡u yodema makai ke̱me a̱ge mabo͡u sa̱ degeiyode tobo͡u yo mei. Dia̱ dihi mo͟͡umo͡u haguasilibe, a̱ tawali, ilo kelebe damale̱do Israel o mei. 7 Nebe, Abrahamha̱ soso͡u ye, ke̱no͡u si olo͡u fe̱i̱be e̱ sisigo̱doyode tobo͡u li mei. Di tewe, Godiha̱ e̱moko͡u ko͡u gue ko͡u tobou,

Ne̱ dihi Aisakha̱ dalali, ise habage ne̱ hu̱ti obe hiyedo dege kuhe biyomo͡u ileyodei. Stat 21:12

8 Ta̱ ko͟͡umaha̱ e̱ sibige̱be ko͡u gue, sisigo̱, Abrahamha̱ degei ilo kelebe Godiha̱ sisigo̱ mei. Dihi, Godiha̱ Abrahamko͡u nele̱yodema ne̱i̱ kaha̱ e̱ sisigo̱no͡u si e̱ hu̱tiyodei. 9 Godiha̱ dihi nele̱yodema ko͡u gue makai,

A̱ haguale makai kelege, a̱ boholo͡u ma̱ hagua fele̱ba dugulobe, Sarabe o dihi ta mala̱ma̱i̱ duguloyode tobou. Stat 18:10, 14

10 Nebe, di ko͡u guai o Aisakha̱ sasa̱i̱ Rebeka e̱ne dihi bolo̱u̱ guoko͡u degei. 11 Dalali, dihi bolo̱u̱ mala̱ feli̱ mei, you kelegebe, sisigo̱ bolo̱u̱ ke̱diliege midiho̱ bolo̱, ha midiho̱ kasaga̱i̱ ta degele ili meiye, ke̱no͡u si Godiha̱ midiho̱ yo͟͡u degedi ke̱no͡u sesegamo͡u, yo͟͡u tagai saga̱i̱ya ke̱ dihi tano͡u fe̱i̱ ta maka degei. 12 Damale̱do, Godiha̱ge dabai obe degedi koko͡u ta fima̱diyo mei, yo͟͡u tagai saga̱i̱ya ke̱no͡u o maka degedi. Kegei kaha̱ degemo͡u, dihi bolo̱u̱ ke̱ mala̱ feli̱ mei kelegebe, Godiha̱ dilie adio͡u ko͡u tobou,

Dihi e̱buko͡u mala̱ fele̱ ke̱me e̱ mala̱, habage mala̱ fele̱ kaha̱ dabai degedi o degeleyodei. Stat 25:23

13 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

A̱ge Jekopsi tagaliye, ke̱no͡u si Isobe dafoulu. Malakai 1:2-3

14 Kegei kaha̱ di kage tobolo͡u? Di Godiha̱ge midiho̱ do̱u̱do mei ke̱ milolo͡u yode tobolo͡u? Kege meido. 15 Godiha̱ Mosesko͡u ko͡u gue tobou ke̱me di ko͡u tewe,

A̱ o tako͡u solo͡u do degelababe, a̱ solo͡u do degeleno͡u. Haba, a̱ o tako͡u habaguguegulababe, a̱ habaguguegulono͡u. Kisim Bek 33:19

16 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ o ta maka degedibe oe tagai saga̱i̱ koko͡u ge mei, haba oe dabai degedi koko͡u ge mei, Godiha̱ yo͟͡u e̱ solo͡u do koko͡u geno͡u o maka degedi. 17 Godiha̱ kuguoyege, Godiha̱ sa Isip o kedia̱ hiye oko͡u ko͡u gue tobou ke̱me di ko͡u tewe,

A̱ degeiye, na̱ hiye o degei, a̱ ma̱ nele̱be na̱moko͡u hegiba, haba o sasa̱i̱ su̱do ma̱ hu̱ hebele foguoba, a̱ na̱moko͡u degei ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tobo͡u mo͡u suluguamabadomo͡u. Kisim Bek 9:16

18 Kegei kaha̱ degemo͡u, di tewe, Godiha̱ o tako͡u solo͡u do degelababe, e̱ o koko͡u solo͡u do degeleno͡u. Nebe, e̱ o taha̱ fi̱ hili̱gilababe, e̱ o koko͡u kegeleno͡u.

19 Ke̱no͡u si a̱ tawalibe, ni̱ o tae a̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, Godi e̱ kege degeibabe, kageiye e̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ dimoko͡u nele̱yode tobo͡u ya? Godiha̱ degele fima̱i̱ ke̱me oe ta igile mugulo saga̱i̱ meiyode tobolo͡u. 20 O ta na̱ Godiko͡u hobo͡u gofo͟͡u dege tobo͡u da.

Bilika mihi̱ye milou kaha̱ge o e̱ milou koko͡u be na̱ kageimo͡u a̱ milouye a̱ ko͡u gue dala de de yodulo? Aisaia 29:16

Kegebe ta yodulo meido. 21 O mihi̱ bilika milo͡u di kaha̱ge mihi̱ mala̱mo͡u be, yo͟͡u tagai saga̱i̱ koko͡u no͡u milo͡u di. Mihi̱ ilobe bilika bolofe̱i̱do ke̱ milo͡u di, haba ilobe bilika kasaga̱i̱ degei milo͡u di. Midiho̱ ke̱me do̱u̱do mei? A̱ge ke̱me midiho̱ do̱u̱doyode tobolo͡u kuhe̱. E̱ yo͟͡u tagai saga̱i̱ koko͡u no͡u milo͡u di.

22 Godiha̱ne kege degedi. O sasa̱i̱ ilo kelebe mihi̱ bilika kasaga̱i̱ dege milou ke̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei dalaguamo͡u, e̱ mo͡u duguo fogo͡u dalaye, ke̱no͡u si e̱ gofo͟͡u degeba, o sasa̱i̱ kegele i kedia̱ makoloba, e̱ nele̱ ke̱ omoko͡u hehegileyodema dia dala. 23 Haba nebe, o sasa̱i̱ ilo kelebe Godiha̱ habagugueimo͡u mihi̱ bilika bolofe̱i̱ degei ke̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei dalagua. Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u e̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱ hehegileyodemamo͡u, e̱ hebeni hoho̱ ke̱bo͡u, bologua̱ duwodi ke̱bo͡u de milo͡u ma to͡u fogo͡u fogou, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u habage nela̱mo͡u dia dala. 24 Mihi̱ bilika, Godiha̱ habaguguei ke̱me o sasa̱i̱ Godiha̱ ko͡u maka degei, di. Ke̱me Juda obiyei dino͡u mei, sa sa ilo obiyeibo͡u olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ haguisai. 25 Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Hosea e̱ Godiha̱ tobou ke̱ kuguoko͡u ko͡u gue ko͡u nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱ ilo kedia̱me ma̱ soso͡u meiye, a̱ ma̱ soso͡u yode tobolo͡u. O sasa̱i̱ ilo kedia̱me a̱ tagali meiye, habagesi a̱ge ma̱ tagaidoyode tobolo͡u. Hosea 2:23 26 Haba,

Sa, Godiha̱ ni̱me ma̱ o sasa̱i̱ meiyode tobou koko͡u ge, ni̱me yo͟͡u kegeno͡u daladi Godiha̱ e̱ sisigo̱yodele. Hosea 1:10

27 Aisaia e̱ne e̱ Israel obiyei kedia̱moko͡u fima̱mo͡u, hili̱gedo ko͡u gue tobou,

Israel o sasa̱i̱ kedia̱me su̱u̱do, to̱ ko we sa̱ degeiye, ke̱no͡u si Godiha̱ ilo keleno͡u mamolo͟͡u. 28 Hiye Oha̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ samaba, hebe kasaga̱i̱ ke̱ totono͡u nele̱ hobogolo͡u. Aisaia 10:22-23

29 Ke̱ tama̱ degegalebe afu Aisaiaha̱ ko͡u gue ko͡u tobou,

Hiye O Godi e̱ nele̱be hiyedo folodo kaha̱ di soso͡u do dia̱me kefeguli mei dio͟͡u kege dalagualeyodei debabe, di olo͡u fe̱i̱be sa Sodombo͡u Gomorabo͡u makei saga̱i̱ kegeno͡u ko͡u makoma mei degeiyodei. Aisaia 1:9

Israel o sasa̱i̱ kedia̱me defe̱i̱do damale̱yodele ili mei kaha̱ degemo͡u, dia̱me do̱u̱do o mei

30 Ha kegei kaha̱ di kage tobolo͡u? Sa sa ilo obiyei kedia̱ge Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degelamo͡u dabai hiyedo degele ili meiye, ke̱no͡u si dia̱ Yesuko͡u damale̱yodele i kaha̱no͡u be Godiha̱ge dia̱me do̱u̱do o sasa̱i̱yodei. 31 Ke̱no͡u si Israel obiyei kedia̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ seselamo͡u degele i. Dia̱ge kuolo͡u ta̱ sesedi kaha̱ge Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degeleyade tawale iye, ke̱no͡u si Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge dia̱me ta do̱u̱do degele ili mei. 32 Yobe, dia̱me damale̱yodili mei. Kuolo͡u ta̱ ke̱ seselamo͡u dabai hiyedo degei kaha̱ge dia̱me do̱u̱do o sasa̱i̱ degeiyade tawale i. Die abogo͟͡uye igi sa̱ degei koko͡u kuwamo͡u, mihi̱ko͡u fiyasigei.* 33 Igi ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ni̱ duma, a̱ bito̱u̱ Saionko͡u igi ta dogogulu. Die abogo͟͡uye igi koko͡u kuwagaba fiyasigile. Damale̱do, igi hiyedo koko͡u be obe kuwagaba, mihi̱ko͡u fiyasigile. Aisaia 8:14

O taha̱ e̱moko͡u damale̱yodebasi, o ke̱me habage ta sidifi degele mei. Aisaia 28:16

10

Israel obiyei kedia̱ge Godiha̱ midiho̱be tewe mei

1 Mogo dia̱ma, a̱ge Godiha̱ Israel obiyei kedia̱ mamolo͟͡u ke̱ tagalemo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di. 2 Israel o kedia̱me a̱ tewe kaha̱ degemo͡u, a̱ge dia̱me midiho̱ Godiha̱ tagali ke̱ seselamo͡u dabai hiyedo degele ilidade tawali. Ke̱no͡u si a̱ dugulube, Godiha̱ tagalido ke̱me dia̱ge defe̱i̱do ta tawale iyo mei dugulu. 3 Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degedi midiho̱ ke̱me dia̱ ta tawale idiyo mei. Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱no͡u sesele iligi dio͟͡uno͡u do̱u̱do o degelamo͡u degele idi. Godiha̱ge dia̱me do̱u̱do o degele ke̱ tobeko͡u mugu. E̱ hayedu dalagua mei. 4 Kelesuha̱ hagueiye, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ mei degei. Kelesuko͡u no͡u damale̱yodebasi, Godiha̱ dihi̱le koko͡u dibe do̱u̱do o sasa̱i̱ degele.

5 Kuolo͡u ta̱ sesedi kaha̱ do̱u̱do o degele ke̱me Mosesha̱ ko͡u gue nala̱i̱,

O koyoha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱do sesele ibasi, e̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u. Wok Pris 18:5

6 Godiha̱ kuguoko͡u ge damale̱yodei kaha̱ do̱u̱do o degele ke̱me ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ni̱ ni̱o͡u sie hebenito͡u be o koyoha̱ ile de yodudama. Lo 30:12

Ta̱ kegei ke̱me ni̱ Kelesu wolo͡u migilamo͡u tobolo͡u ili saga̱i̱. 7 Haba,

Ni̱ ni̱o͡u sie tofigiei kedia̱ sako͡u be o koyoha̱ mulo̱ dene yodudama. Lo 30:13

Ta̱ kegei ke̱me ni̱ Kelesu widai sako͡u ge tama̱ko͡u wolo͡u fela̱mo͡u tobolo͡u ili saga̱i̱. 8 Ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue,

Godiha̱ ta̱be ni̱ hafe̱i̱do dege dala. Ni̱ duledune, haba ni̱ mogoudune dala. Lo 30:14

Ta̱ ke̱me Yesuko͡u damale̱yodele kaha̱ ta̱, ei hehegile idi ke̱. 9 Ta̱ ke̱me ko͡u gue, ni̱ Yesube Hiye Oyode tama̱ dege tobolo͡u ba, ni̱ duleduge Godiha̱ Yesu widaiko͡u ge hagua̱gi koko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡u. 10 Di duledube damale̱yodei dala kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yodele. Di mogouye damale̱yodei ke̱ tama̱ dege tobo͡u di kaha̱, Godiha̱ di mamolo͟͡u.

11 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱me di ko͡u tewe,

O koyoha̱ e̱moko͡u damale̱yodebasi, o ke̱me habage ta sidifi degele mei. Aisaia 28:16

12 Juda obo͡u, Grik obo͡u kedia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be tefeino͡u do dala. Die Hiye One tano͡u fe̱i̱, di olo͡u fe̱i̱do, di Hiye O. O koyoha̱ Hiye Oha̱ a̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u be, Hiye Oha̱ge o koko͡u midiho̱ bolo̱no͡u hiyedo hehegiedi. 13 Yobe,

O koyoha̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ a̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u babe, o ke̱me Godiha̱ mamolo͟͡u ke̱ nala̱i̱ dala. Joel 2:32

14 Ke̱no͡u si, o sasa̱i̱ damale̱yodili mei kedia̱ge Hiye Oko͡u dia̱ dogo͡u guyedema ta yodulo ile saga̱i̱ mei. Dia̱ Hiye Oha̱ ta̱ ke̱ ta tobo͡u ba dulo ili mei debabe, e̱moko͡u kage damale̱yodele ile? Ha o taha̱ egei tobo͡u ho fogo͡u babe, dia̱ kage dulo ile? 15 Ha, o ilo kele egei tobo͡u di o ta iyede tobo͡u mo͡u iyo mei debabe, egei ta tobolo͡u mei. Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱ye ta̱ uwo bolofe̱i̱ hehegiedi o kedia̱ haguasieiba duguoba, hoho̱ hiyedo degele ile. Aisaia 52:7

Israel obiyei kedia̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ko͡u dulo iye, ta tolo͡u ili mei

16 Ke̱no͡u si Israel o sasa̱i̱ ilo kedia̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ko͡u dulo iye, ta tolo͡u ili mei kaha̱, Aisaiaha̱ ko͡u gue yodu,

Hiye O, o koyoha̱ge egei ei tobo͡u di ke̱ dulomo͡u damale̱yode iya? Aisaia 53:1

17 Kegemo͡u, di egei dulo hobogou kaha̱ge di damale̱yodei dalagua ke̱ tawali. Egei di dulo idi ke̱me Kelesuha̱ ta̱.

18 Ke̱no͡u si, a̱ yodulube, Israel o kedia̱ge egei ke̱ ta dulo ili mei? de yodulu. Kege mei, dia̱ ko͡u dulo i. Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱me di ko͡u tewe,

Ta̱ tobolo͡u idi ke̱me sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ko͡u dulo hobogou. Sa sa olo͡u fe̱i̱ tefele dulo i. Buk Song 19:4

19 Haba, a̱ yodulube, Israel o kedia̱ge ta̱ kaha̱ sibige̱be ta tawaiyo mei? de yodulu. Kege mei, dia̱ ko͡u tewe. Yomogoube, ta̱ Godiha̱ ko͡u tobou ke̱me Mosesha̱ nala̱i̱ dala kuhe̱,

A̱ge hu̱bo͡u mei obiyeibo͡u, haba toto͡u degele i o sasa̱i̱bo͡u kedia̱no͡u mamo͟͡uba, ni̱ kona degeba, gofo͟͡u degele ileyode tobou. Lo 32:21

20 Habage, Aisaia e̱ gue̱ degeli mei, ta̱ Godiha̱ ko͡u tobou ke̱me e̱ nala̱i̱ dala kuhe̱,

O a̱ ka ili mei kedia̱ge a̱me ko͡u dugulo i. Haba, o sasa̱i̱, a̱ dugulamo͡u yoduga ili mei kedia̱moko͡u be a̱ tama̱ degeiyode tobou. Aisaia 65:1

21 Ke̱no͡u si Israel o kedia̱moko͡u be e̱ ko͡u gue tobou,

Ni̱me fi̱ hili̱gido o sasa̱i̱, ta̱ dulo idiyo meiye, ke̱no͡u si sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱ ni̱moko͡u dobogo͟͡u eleguomo͡u, ni̱ mamo͡u la̱mo͡u degeliyodei. Aisaia 65:2

11

Godiha̱ Israel o ilo kedia̱ habaguguegu

1 A̱ yodulube, Godiha̱ge yo͟͡u e̱ Israel obiyei kedia̱me tobeko͡u mugu dala? de yodulu. Kegeli mei, tobeko͡u muguli mei. A̱ne Israel o. Ma̱ ko͡u guai obe Abraham. A̱me Benjaminha̱ hu̱ti o. 2 Godiha̱ e̱ obiyei, yo͟͡u ko͡u makai kedia̱me tobeko͡u muguli meido. Elaijaha̱ degei kaha̱ ta̱, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ ko͡u tewe. Elaijaha̱ Israel o kedia̱ ta̱ salamo͡u, Godiko͡u nele̱do dege ko͡u gue diho̱ baga̱ tobou,

3 Ma̱ Hiye O, o kedia̱ge ne̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱me woumo͡u tofigile i. Tofigieimo͡u, ne̱ gali sidi moso̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ne igisei. Tano͡u a̱no͡u si dala kuhe̱ye, dia̱ a̱ne walamo͡u degele iliyodei. 1 King 19:10, 14

4 Ke̱no͡u si, Godiha̱ge e̱moko͡u be kage tobolou? Ko͡u gue tobou,

A̱ ma̱ o sasa̱i̱be olo͡u fe̱i̱ 7,000 kege dalaye, dia̱ge ogo͡u gai godi Balko͡u be ta yubu sugulo fiya diho̱ baga̱ tobolo͡u idiyo meiyodei. 1 King 19:18

5 Ifine nebe ke̱no͡u tefei, Israel o ilo kedia̱me Godiha̱ habaguguegumo͡u, yo͟͡u e̱ bi degei dala. 6 Die dabai degegadi koko͡u be e̱ ta fimali̱ mei, e̱ dia̱ habagugueguomo͡u maka degei. Kegeli mei debabe, Godiha̱ habaguguegu ke̱me sibige̱bo͡u mei.

7 Ha di kage tobolo͡u? Israel obiyei kedia̱ mo͡u la̱mo͡u degele i ke̱me dia̱ ta̱ mala̱ ili mei. Dia̱ dabai hiyedo degele iye, ke̱no͡u si ta mala̱ ili mei. Israel o ilo, Godiha̱ yo͟͡umako͡u makai o sasa̱i̱ kedia̱no͡u si mala̱ i. Ke̱ ta mo͡u li̱ mei kedia̱me fi̱be hili̱gido dalagua. 8 Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Godiha̱ degeiye, o kedia̱me fi̱ toto͡u degei. Die diho̱ du degemo͡u dugulo saga̱i̱ mei. Die kihiyo̱u̱ne tefegamo͡u, uwo dulo saga̱i̱ mei. Kegeno͡u haguabe demo͡u, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala kuhe̱. Lo 29:4

9 Devitha̱ne kege ko͡u tobou,

O kedia̱ nale̱ hiyedo kefema nolu̱ kelege, a̱ tagalibe, dia̱me sale̱ma̱i̱ye gali to͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele to͡u bane, haba ulou dai saga̱i̱ kodu fiyasigeibane bolo̱. Haba die abogo͟͡uye igi sa̱ degei koko͡u kuwaba fiyasigeba, hebe kasaga̱i̱ ke̱ mala̱ ibane bolo̱. 10 Die diho̱ du degeiba, haba ta dugulo saga̱i̱ mei. Die sa̱gi do degeibane, haba ta hagua̱ tofolo͡u saga̱i̱ mei, yo͟͡u kegeno͡u kuhe dalaleyode tobou. Buk Song 69:22-23

Godiha̱ sa sa ilo obiyei kedia̱ mamolo͟͡u

11 Kegemo͡u, a̱ yodulube, Israel obiyei kedia̱ igi koko͡u abogo͟͡uye kuwamo͡u fiyasigei kelegebe, dia̱ haguale̱ saga̱i̱ mei? de yodulu. Kegeli mei, dia̱me ko͡u haguale̱ye dalagua. Ke̱no͡u si dia̱ Godi tobeko͡u mugulo i kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ sa sa ilo obiyei kedia̱ mamo͡u la̱mo͡u degeliyode tobou. Kegeiba, yo͟͡u e̱ Israel obiyei kedia̱ duguoba, kona degemabadomo͡u. 12 Israel o kedia̱ Godi tobeko͡u mugulo i kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge boholo͡u mo͡u, sa sibige̱ o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ hiyedo dogo͡u guo dia dala. Damale̱do, Israel o kedia̱me mihi̱ko͡u fiyasigei kaha̱, Godiha̱ge midiho̱ bolo̱do ke̱me sa sa ilo obiyei kedia̱moko͡u no͡u hehegie dala. Haba, Israel obiyei olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Godiko͡u boholo͡u ma̱ hagubabe, midiho̱ bolofe̱i̱do, tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei ke̱me dimoko͡u tama̱ degemo͡u ile.

13 A̱ sa sa ilo obiyei ni̱moko͡u tobo͡u ladi kuhe̱. A̱me Godiha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Godiha̱ tobo͡u mo͡u a̱ ile, e̱ ta̱ ke̱ sa sa su̱do hehegiemo͡u siadi. A̱ dabai degedi koko͡u hoho̱ hiyedo degeli. 14 A̱ Godiha̱ ta̱ sa sa keleya ke̱ hehegiemo͡u suba, ma̱ Israel obiyei kedia̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ Godiha̱ ni̱moko͡u hehegili ke̱ duguo kesigieba, ni̱moko͡u kona degemabadomo͡u. Midiho̱ a̱ ko͟͡u degeli kaha̱ge, ma̱ Israel obiyei ilo kelene fi̱ boholo͡u ile saga̱i̱, Godiha̱ mamo͟͡uyadomo͡u. 15 Godiha̱ Israel obiyei kedia̱ igile mugu kelegebe, e̱ degeiye, sa sibige̱ o sasa̱i̱ di olo͡u fe̱i̱be e̱bo͡u de mogo tano͡u degei. Nebe, Godiha̱ Israel obiyei kedia̱ haba mamo͟͡ubabe, a̱ge yo͟͡u degeiyeno͡u, o sasa̱i̱ tofigieimo͡u ko͡u wida i kedia̱me haba hagua̱ gehe̱ degele iledade tawali.

16 O tae o͡u si ta huyadefe̱i̱ bafolo͡u ba, Godiko͡u ne̱i̱babe, ilo olo͡u fe̱i̱ ke̱ne Godiha̱ bino͡u. Hebene nebe, tefe ke̱me Godiha̱ bi debabe, hebe go olo͡u fe̱i̱ ke̱ne Godiha̱ bino͡u.* 17 Israel obiyei kedia̱me hebe bolofe̱i̱, haimiko͡u tafala ke̱ sa̱ degei. Tafalamo͡u, Godiha̱ hebe go ilo kele diafigisei. Sa sa ilo obiyei ni̱me hebe dibiko͡u mo͡u yo͟͡uwa tafalagua ke̱ sa̱ degei. Kegemo͡u, Godiha̱ dibi hebe go ilo kele diafigima mo͟͡uma hagua, hebe bolofe̱i̱ koko͡u aso͡u gieimo͡u, hebe bolofe̱i̱ kaha̱ go diafigisei kaha̱ timo͡u ke̱ mo̱u̱. Ni̱ die timo͡u ke̱ mala̱mo͡u, hebe bolo̱ kaha̱ ko͡u ke̱ mo͟͡udibe, yo͟͡u e̱ goye mo͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele mo͟͡udi. 18 Ke̱no͡u si ni̱ hebe bolo̱ kaha̱ go afu delei ke̱ huyafe̱i̱ degeba, ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogudama. Ni̱ hebe tefe koko͡u ta ko͡u ne̱diyo mei. Hebe tefe kaha̱ge go ni̱moko͡u ko͡u ne̱di ke̱ tawama.

19 Ke̱no͡u si ni̱ ko͡u gue tobolo͡u saga̱i̱, Godiha̱ hebe go ilo kele diafigisei kaha̱ yobe di die timo͡u ke̱ mo͟͡uyadomo͡u. 20 Damale̱do, Godiha̱ kege degei. Ke̱no͡u si ke̱ degei kaha̱ yobe ko͡u gue, Israel obiyei kedia̱me damale̱yodili mei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ diafigisei. Ni̱no͡u si damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, ni̱me hebe bolo̱do koko͡u aso͡u giei dalagua. Ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ kegeligi, ni̱o͡u ni̱ hu̱ hiye degele iye. 21 Yobe, hebe go afu delei ke̱me Godiha̱ mo͡u duguo fogo͡u li mei, diafigisei. Ke̱no͡u tefele, ni̱ damale̱yode ho fogo͡u babe, e̱ge ni̱ne mo͡u ta duguo fogolo͡u mei, diafigisele. 22 Kegemo͡u, Godiha̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱bo͡u, midiho̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u de omoko͡u hehegiedi ke̱me ni̱ tawama. O koyoha̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u babe, Godiha̱ o koko͡u gofo͟͡u degele. Ni̱ damale̱yodema, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u to͡u basi, Godiha̱ e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ ni̱moko͡u hegile. Ni̱ kege dege ho fogo͡u babe, e̱ge ni̱ne diafigisele. 23 Nebe, hebe bolo̱ kaha̱ go, afu e̱ diafigisei kedia̱ haba damale̱yodele ibabe, e̱ dia̱ boholo͡u mo͟͡uma aso͡u gile. Damale̱do, Godi e̱ge hebe bolo̱ koko͡u haba aso͡u gileno͡u. 24 Yobe, sa sa ilo obiyei ni̱me hebe dibiko͡u tafalagua kaha̱ go sa̱ degele i, Godiha̱ ni̱ diafigimamo͡u, hebe bolofe̱i̱ koko͡u aso͡u giei. Hebe bolo̱do ke̱me ni̱ hebedo meiye, ke̱no͡u si e̱ ni̱ koko͡u aso͡u giei. Di kegei ke̱ tewe kaha̱ degemo͡u, di ko͡u guene tawali, Israel obiyei kedia̱me hebe bolofe̱i̱ kaha̱ go diafigisei ke̱ sa̱ degei kaha̱, Godi yo͟͡u sasale boholo͡u mo͟͡uma, dio͟͡u die timo͡u koko͡u no͡u haba aso͡u gile.

Godiha̱ e̱ habaguguei ke̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegielamo͡u degeli

25 Mogo dia̱ma, ni̱ge ni̱ tewebe hiyedoyode tawaiye domo͡u, a̱ mogogou ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe tobo͡u ladi. Israel obiyei ilo kedia̱ fi̱be hili̱gido, fi̱ boho͡u yo mei dalagua. Dia̱ kegeno͡u dalaguaba ibe deba, sa sa ilo obiyei, Godiha̱ ko͡u makai koko͡u folo tefeibabe, haba Israel o sasa̱i̱ kedia̱ olo͡u fe̱i̱be yo͟͡u e̱ bi degele ile. 26 Kegeba, Godiha̱ Israel o sasa̱i̱ne olo͡u fe̱i̱ mamolo͟͡u. Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱ dogo͡u gulo o kaha̱ bito̱u̱ Saion to͡u fogo͡u ile, Israel o sasa̱i̱ mamolo͟͡u. Jekopha̱ soso͡u dia̱me Godi tobeko͡u muguo dalaguaye, ke̱no͡u si Hiye Oha̱ degeiye, dia̱ haba boholo͡u ba, Godiko͡u midiho̱ degele ile.* 27 Kelegebe, Godiha̱ ko͡u gue tobou, a̱ge a̱bo͡u de mogo degedi midiho̱ ebele ke̱ dia̱moko͡u hegile. Midiho̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱me igile muguloyode tobou. Aisaia 59:20-21; 27:9

28 Israel o kedia̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobeko͡u mugulo i kaha̱ degemo͡u, dia̱me Godibo͡u ho ma̱i̱ dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge sa sa ilo o sasa̱i̱ ni̱no͡u dogo͡u guo dala kehe̱. Ke̱no͡u si Godiha̱ge Israel o sasa̱i̱ kedia̱me yo͟͡u e̱ biyodema ko͡u makai kaha̱, e̱ o kedia̱moko͡u solo͡u do degedi ke̱ ta fogo͡u li mei, die hu̱ti hiye o kedia̱moko͡u fima̱di kaha̱ degemo͡u. 29 Godiha̱ o ta haguisouba, haguba, bima̱i̱ bolofe̱i̱do ke̱ nele̱babe, e̱ haba fi̱ ta boholo͡u meido.

30 Afuge sa sa ilo obiyei ni̱ Godiha̱ ta̱ dulobe dafa i. Haba, ifibe Israel obiyei kedia̱ Godiha̱ ta̱ dulo dafa ili kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ habagugueibe ni̱ mo̱u̱. 31 Nebe, ifine Israel o kedia̱ge Godiha̱ ta̱ dulobe dafa ili kaha̱, Godiha̱ habagugueibe sa sa ilo obiyei ni̱bo͡u de dala. Godiha̱ ni̱ habaguguei saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Israel obiyei kedia̱ne Godiha̱ habaguguei ke̱ mala̱ ile. 32 Godiha̱ge e̱ ta̱ dulo dafadi midiho̱ kaha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ didio̱ degeyedema mo͡u duguo fogou, yobe, e̱ habageno͡u olo͡u fe̱i̱do habaguguelamo͡u.

Di Godiha̱ hu̱ hebele fogume

33 Damale̱do, Godiha̱ e̱ midiho̱ bolofe̱i̱do, e̱ tewebo͡u, e̱ tawagaibo͡u hiyedo dala. Dalali, mihi̱ hayemo͡u bo͡u, agudio tageto͡u bo͡u, haba figi ilo ilo olo͡u fe̱i̱do dala. O sasa̱i̱ dige Godiha̱ fima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ ta tawale saga̱i̱ mei. E̱ degegadi olo͡u fe̱i̱be di ta tawale ile saga̱i̱ mei.

34 O taha̱ Hiye Oha̱ fima̱i̱ ke̱ tawaleba, Hiye Oko͡u de egei tobolo͡u saga̱i̱? O taha̱ kege ta degele saga̱i̱ meido. Aisaia 40:13

35 Afu, o tae Godiko͡u bi ta de nele̱mo͡u, na̱ haba a̱moko͡u bi kaha̱ hebe ta de ne̱yede tobou? O taha̱ kege ta degeli meido. Jop 41:11

36 Yobe, Godiha̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱do milo͡u gai kaha̱ degemo͡u, e̱ nele̱ya ke̱no͡u dalagua. E̱me bima̱i̱ kaha̱ e̱ obo͡u do. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be di Godiko͡u hoho̱bo͡u me. Damale̱do.

Polha̱ midiho̱ Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ degele ke̱ tobou

(Ta̱ Hiye 12:1–15:13)

12

Diyo͡u di to͡u bo͡u fima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me Godiko͡u ne̱me

1 Mogo dia̱ma, Godiha̱ di habaguguei kaha̱ degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie Godiko͡u ne̱ma. Oe gali Godiko͡u sile ne̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne ni̱o͡u ni̱ to͡u bo͡u fima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me Godiko͡u nele̱ba, Godi yo͟͡u e̱ bido degeba, e̱ tagai saga̱i̱ dabai ke̱no͡u degemo͡u ima. 2 Damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱, sa sibige̱ kuoko͡u suluguadi saga̱i̱ kegebe hobo͡u suluguadama. Ni̱ ni̱o͡u sie Godiko͡u seseguba, e̱ degeiye ni̱ fima̱i̱ gehe̱ degeiba, midiho̱, ni̱ milo͡u ga idi ke̱ne gehe̱ degele. Kegeibasi, ni̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ fileba, Godiha̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱bo͡u, midiho̱ yo͟͡u hoho̱ degele saga̱i̱ ke̱bo͡u, midiho̱ do̱u̱do ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be tawale ile.

Dige solo͡u do Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱ koko͡u no͡u dabai degega ime

3 Godiha̱ a̱ habaguguei saga̱i̱ya ke̱, a̱ ni̱ tano͡u tano͡u ni̱moko͡u tobo͡u ladi. Ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ hu̱ hebele fogudama. Ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱ ke̱ filebe, ni̱ damale̱yodei kaha̱ makaya ke̱no͡u tefele fima. 4 O e̱ to͡u be tano͡u fe̱i̱ye, ke̱no͡u si e̱ to͡u ko͡u be abogo͟͡ubo͡u dobogo͟͡ubo͡u diho̱bo͡u kihiyo̱u̱bo͡u, haba ilo kelene su̱do dala. Kedia̱ge dabai tano͡u degediyo mei, dabai e̱sofe̱i̱, e̱sofe̱i̱ degele idi. 5 Nebe ke̱no͡u tefei, dibe damale̱yodele i o sasa̱i̱ su̱do dalaguaye, ke̱no͡u si di Kelesubo͡u de dogo͡u guomo͡u, dibe to͡u tano͡u fe̱i̱. Damale̱do, dibe o ilo kedia̱bo͡u de dogo͡u guomo͡u tano͡u fe̱i̱ dege dalagua.

6 Godiha̱ solo͡u do dimoko͡u tewe e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ ko͡u ne̱mo͡u i kaha̱ degemo͡u, di e̱ dabai daga daga degele idi kuhe̱. Godiha̱ nele̱ya ke̱ o tae habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ hehegiedi saga̱i̱ kege hehegile tewe debabe, o kaha̱ge e̱ damale̱yodei kaha̱ makaya ke̱no͡u kuhe egei hehegie tobo͡u yedei. 7 Godiha̱ nele̱ya ke̱ o tabe o sasa̱i̱ dogo͡u guo dabai degedi ke̱ tewe debabe, o kaha̱ge dabai ke̱no͡u kuhe degeyedei. Godiha̱ nele̱ya ke̱ o tabe tisa dabai degedi ke̱ tewe debabe, o kaha̱ge Godiha̱ ta̱ ke̱no͡u kuhe hehegie tobo͡u yedei. 8 Godiha̱ nele̱ya ke̱ o koyobe dede̱i̱ sasagiedi dabai ke̱ tewe debabe, o kaha̱ge e̱ dabai ke̱no͡u kuhe degeyedei. Ha, bi mei o kedia̱moko͡u bi ne̱di dabai ke̱ tewe debabe, o kaha̱ge hiyedo ne̱yedei. Ha, Godiha̱ o sasa̱i̱ dia daladi dabai ke̱ tewe debabe, o kaha̱ge defe̱i̱do dia dalayedei. Ha, o sasa̱i̱ habaguguei dabai ke̱ tewe debabe, o kaha̱ge hoho̱ degeba, yo͟͡u e̱ dabai ke̱ degeyedei.

Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba deme

9 Solo͡u do degedi midiho̱be ta̱e tobo͡u di midiho̱ ke̱ mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me dafama. Midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱no͡u to͡u ma. 10 Ni̱ Yesuko͡u damale̱yodei dala kaha̱ degemo͡u, eye̱ mala̱ dilo͡u sie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. Haba ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogudama. O ilo kedia̱ hu̱no͡u hebele foguma. 11 Dabai degelebe dafadama. Ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, Hiye Oha̱ dabai degema. 12 Ni̱ damale̱yodema, Godiha̱ ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dalaguadi kaha̱ degemo͡u, ni̱ hoho̱ degema. Hagi̱ dugubabe, nele̱do dege dalama. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u dalama.

13 Godiha̱ o sasa̱i̱ ilo kele bi mei debabe, ni̱ge dogo͡u guma. Haba sa ta tie o sasa̱i̱ye ni̱ sabeko͡u ya fologoubane, bologua̱do dia dalaguama.

14 O ilo kelege ni̱ makalaba degeibabe, ni̱ge Godiha̱ dia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegieyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Damale̱do, Godiha̱ midiho̱ bolo̱do hegiyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Dia̱ makoyedema hobo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u dama. 15 Hoho̱ degele ili o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de hoho̱ degema. Haba, gosolo ili o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u guo gosoma. 16 Ni̱ge o sasa̱i̱ ilo kedia̱bo͡u de midiho̱ tefeino͡u milo͡u ga ima. Ni̱o͡u sie ni̱me hu̱bo͡u oyode tawadama. Ni̱ o sasa̱i̱ mogo degele ilebe, hu̱bo͡u mei o kedia̱bo͡u de mogo degema. Ni̱ ni̱o͡u sie ni̱me tewe oyode tawadama.

17 Midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u milo͡u babe, ni̱ hobo͡u muwo͡u milo͡u dama. Sawisiei olo͡u fe̱i̱be, ni̱ge o dihi̱le koko͡u midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milo͡u galaba degemabeedei.

18 Ni̱ no͟͡usie gofo͟͡u degeba biyadama. Ni̱ mogo dege dalale saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gaba, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱ fi̱ tano͡u dege dalama. 19 Ma̱ mogo dia̱ma, midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱moko͡u milo͡u ba, ni̱ hobo͡u muwo͡u boholo͡u milo͡u dama. Di tewe, Godiha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ nele̱ dala. Yobe, ta̱ Godiha̱ ko͡u tobou ke̱me Mosesha̱ nala̱i̱ dala kuhe̱,

A̱ muwo͡u dia̱moko͡u milolo͡u . Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe nele̱ ke̱me ma̱ dabai. Lo 32:35

20 Ke̱no͡u si,

Ne̱ ho o taha̱ hegie degeibabe, na̱ge e̱moko͡u nale̱ ne̱yedei. Hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeibane, hue̱i̱ do͡u la ne̱yedei. Kege degeibasi, e̱ge e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di ke̱ tawaleba, sidifi degeleyode tobou. Gutpela Sindaun 25:21-22

21 Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ na̱bo͡u de deleiye. Midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u basi, midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me to͡u fogo͡u mei degele.

13

Di gamani o kedia̱ ta̱ ke̱ duloba, die hayedu dalame

1 Gamani o kedia̱ ta̱ ke̱me o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ duloba die hayedu dalamabeedei. Yobe, Godiha̱ maka degeli mei debabe, gamani ta dala mei kaha̱ degemo͡u. Gamani o kedia̱ dabai Godiha̱ ne̱i̱ ke̱ tolo͡u mo͡u kuhe dabai degele idi. 2 Kegei kaha̱ degemo͡u, o koyoha̱ gamani o kedia̱ ta̱ ke̱ du ho fogo͡u babe, o kaha̱ge Godiha̱ makai o kedia̱ ta̱ ke̱ tobeko͡u mugulu. Kegeli o ke̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u. 3 Midiho̱ bolofe̱i̱ milolo͡u idi o kedia̱me gamani o kedia̱moko͡u gue̱ degediyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o kedia̱no͡u gue̱ degele idi. Na̱ gue̱ degeiye debabe, midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milo͡u basi, gamani kedia̱ge na̱me bolofe̱i̱yode tobolo͡u ile. 4 Yobe, gamani o kedia̱me Godiha̱ dabai degedi o, na̱ dogo͡u guba, na̱me bologua̱do dalayadomo͡u. Ke̱no͡u si na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, na̱ gue̱ degeyedei. Yobe, gamani o kedia̱ge aweki me̱ bolo̱u̱ saga̱i̱ ke̱ tolo͡u idibe, mo͡u yo͟͡uwa ta tolo͡u idiyo mei, Godiha̱ gofo͟͡u degeimo͡u, dia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱ idi. 5 Kegei kaha̱ degemo͡u, di gamani o kedia̱ hayedu dalaguame. Die ta̱ ke̱me defe̱i̱do dume, kegeligi dia̱ gofo͟͡u degeba, dimoko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱ iye deba. Di duledugene, di gamani kedia̱ ta̱ dudi midiho̱ ke̱me bolo̱dade tawame.

6 Kegei kaha̱ yoeno͡u ni̱ sibidi selene kefemamo͡u, gamani o kedia̱moko͡u kuhe ne̱di. O kedia̱me Godiha̱ dabai degedi o kaha̱ degemo͡u, e̱ dabai ke̱ defe̱i̱do dia dalaguadi. 7 Ni̱ sibidi sele ta gamani o kedia̱moko͡u nele̱ saga̱i̱ ke̱me do̱u̱do dege ne̱ma. Sibidi sele kagei kagei ke̱ kefema, gamani sibidi sele kefedi o kedia̱moko͡u ne̱ma. Haba, ni̱ o taha̱ hayedu dalaguababe, e̱ ta̱ defe̱i̱do duma. O taha̱ hiye o degeibabe, ni̱ e̱ hu̱ hebele foguma.

Di o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degeme

8 Ni̱ bi ta yogoko͡u nele̱ saga̱i̱ ke̱me toto ne̱ma. Haba, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. Yobe, o ta yogoko͡u mogo degeli kaha̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dulo sesedi. 9 Kuolo͡u be, ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱me ni̱ ko͡u tewe,

Sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u hobo͡u mo͟͡udama. Kisim Bek 20:14

O hobo͡u wodama. Kisim Bek 20:13

Hiyou hobo͡u mo͟͡udama. Kisim Bek 20:15

O taha̱ bi ke̱ hobo͡u tagadama. Kisim Bek 20:17

Kuolo͡u ta̱ ko͟͡ubo͡u, ilo kelebo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ e̱ sibige̱be tano͡u fe̱i̱ ko͡u gue dala,

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

10 O koyoha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ milo͡u gadi kaha̱ge, dia̱moko͡u be midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u diyo mei. Kegeli o ke̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱be e̱ tolo͡u dala.

Di midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u seseme

11 A̱ ni̱moko͡u midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gamabeedei. Yobe, ifi sabiyei ko͟͡ume ni̱ ko͡u tewe. Ni̱ yogo͡u gua tiei kesigima. Di Kelesuko͡u yomogo͡u damale̱yodele i kelege, Godiha̱ di mamolo͟͡u sawisiei ke̱me ahudo dege deleiye, ke̱no͡u si ifi hagua hafe̱i̱ degei. 12 Hulia̱, ko͟͡ume mei degeladi. Haba sabiyale hafe̱i̱ degeladi. Kegei kaha̱ degemo͡u, di midiho̱ hulia̱me milo͡u gadi olo͡u fe̱i̱ ke̱me to͡u fogo͡u ba, hoho̱ kelege biyadi bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱no͡u mala̱ to͡u me. 13 Dige agali kelege suluguadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele suluguame. Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱ma fi̱ toto͡u degeba midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u gadame. Sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u de suluguali, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ ta milo͡u gadame. Kona degeba, ta̱e biyadame. 14 Ke̱no͡u si, ni̱ Hiye O Yesu Kelesuko͡u damale̱yodemaba, e̱ biyadi bima̱i̱ ke̱ saga̱i̱ dege tolo͡u dalama. To͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ sesele fima̱dama.

14

Di damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ ke̱ fidame

1 O ta ko͡u damale̱yodeiye, ke̱no͡u si e̱ damale̱yodei nele̱ mei debabe, ni̱ o ke̱ wolo͡u folo dogo͡u guma. Ta̱ gehe̱ gehe̱, o kaha̱ tobolo͡u ke̱ ni̱ file ta̱e biyaba tobo͡u dama. 2 O tano͡u ta e̱ damale̱yodeibe nele̱do kaha̱, e̱ nale̱ olo͡u fe̱i̱ na̱di. Ke̱no͡u si, o ta e̱ damale̱yodeibe nele̱ mei kaha̱ degemo͡u, e̱ gali na̱diyo mei. 3 Nale̱ olo͡u fe̱i̱ na̱di o kaha̱ge gali na̱diyo mei midiho̱ ke̱ ta fileba, o kegei ke̱ huyafe̱i̱ dege tobo͡u da. O gali na̱diyo mei o kaha̱ge nale̱ olo͡u fe̱i̱ na̱di o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di oyode tobo͡u da. O ke̱ne Godiha̱ ko͡u mala̱mo͡u wolo͡u dala. 4 Na̱ o taha̱ dabai degedi o kaha̱ midiho̱ ke̱ hobo͡u file kasaga̱i̱yode tobo͡u da. O ke̱me nele̱ dege tafalale deba, haba mihi̱ko͡u fiyale deba ke̱me e̱ Hiye Oha̱ bino͡u. Ke̱no͡u si ta fiyale mei. Hiye Oha̱ degeiye, e̱me nele̱do dege tafalale.

5 O taha̱ fima̱i̱be, sabiyei tabe sibige̱ hiyedo, sabiyei ilo kele gabama folodoyode tawadi. Haba, o ta kaha̱ge sabiyei olo͡u fe̱i̱be tefeino͡u yode tawadi. O tano͡u tano͡u yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ke̱ tawale dugu, do̱u̱do debabe ke̱no͡u seseyedei. 6 O taha̱ e̱ fi̱ye sabiyei tano͡u tabe folodoyode tawaibabe, o ke̱me Hiye Oko͡u fima̱mo͡u kege kuhe degeli. Nale̱ olo͡u fe̱i̱ na̱di o ke̱me Hiye Oko͡u fima̱mo͡u kege kuhe na̱di. Yobe, o ke̱me Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u kuhe na̱di. Nale̱ olo͡u fe̱i̱ na̱diyo mei o ke̱ne Hiye Oko͡u fima̱mo͡u, nale̱ ilo kele na̱diyo mei. O kaha̱ne Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u di.

7 Di o taha̱ ta e̱ teli mei kelegebe, e̱ fi̱bo͡u e̱ to͡u bo͡u ke̱me yo͟͡uno͡u e̱ bi mei. Tolo iba kelegene, e̱me yo͟͡u e̱ bi mei. 8 Di sosou dalagua ko͡u legebe, dibe Hiye Oha̱ e̱ bi, e̱moko͡u hoho̱bo͡u me. Haba di toubane, dibe Hiye Oha̱ e̱ bino͡u kaha̱ degemo͡u, di e̱moko͡u hoho̱bo͡u me. Kegemo͡u, di ko͡u le dalabane, haba toubane, dibe di Hiye Oha̱ bino͡u. 9 Kegei kaha̱, Kelesu e̱ tolo ilemo͡u, haba gehe̱ degeibe, o sasa̱i̱ tofigili meibo͡u, tofigiei o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ die Hiye O degele domo͡u kuhe degei.

10 Na̱ge ne̱ mogoha̱ midiho̱ ke̱ file, kasaga̱i̱yode tobo͡u da. Nogo ke̱me huyafe̱i̱ degeda. Di olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ e̱ ta̱ sale koko͡u tafalaguale. 11 Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

A̱me Hiye O, mayo͟͡u kegeno͡u daladi o kaha̱ degemo͡u, a̱ damale̱do tobolo͡u kuhe̱, sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ a̱moko͡u haguasieba, yubu sugulo fiyaba, tama̱ dege na̱me damale̱do Godiyode tobolo͡u ile. Aisaia 45:23

12 Kegemo͡u, di o tano͡u tano͡u midiho̱ di degele idi ke̱ Godiko͡u kusigile tobolo͡u ile.

Dige di mogo dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ koko͡u fiyasigemabeedema ta degedame

13 Kegei kaha̱ degemo͡u, midiho̱, mogo dia̱ milolo͡u ke̱me di hobo͡u file, kasaga̱i̱yode tobo͡u dame. Di di mogo dia̱ dogo͡u gubasi bolo̱. Haba, dige di mogo dia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ koko͡u fiyasigemabeedema ta degedame. 14 Hiye O Yesuha̱ degeiyeno͡u, ma̱ fi̱ye defe̱i̱do tawalibe, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be nale̱ olo͡u fe̱i̱ na̱di ke̱me bolofe̱i̱no͡u, kuolo͡u ta dala mei, nale̱no͡u. Ke̱no͡u si o taha̱ nale̱ tabe kasaga̱i̱yode tawaibabe, nale̱ ke̱me o koko͡u no͡u kasaga̱i̱. 15 Kegei kaha̱ degemo͡u, na̱ge nale̱ ta nogoha̱ fi̱ye nale̱ ke̱me Godiha̱ ko͡u kuolo͡u ma̱i̱yode tawai ke̱ no̱u̱babe, na̱me nogoko͡u solo͡u do degeiyo mei. Kelesube nogoha̱ dowoye tolo i kaha̱ degemo͡u, na̱ nale̱ kegei kaha̱ nogoha̱ fi̱ makoda. 16 Ni̱ degele ili ni̱o͡u bolofe̱i̱dade tawale ili ke̱me haba o iloye kasaga̱i̱yode tobouye. 17 Godiha̱ wolo͡u daladi kaha̱ sibige̱ ke̱me nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u kaha̱ bi mei. Godiha̱ wolo͡u daladi midiho̱ ke̱me midiho̱ do̱u̱do ke̱bo͡u, mogo degedi ke̱bo͡u, hoho̱ degedi ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ hehegieimo͡u tama̱ degedi. 18 O taha̱ midiho̱ ke̱ seseligi, Kelesuha̱ dabai degeibabe, Godiha̱ge o koko͡u hoho̱ degeiba, o ilo kelegene e̱moko͡u hoho̱ degeba, bolo̱yode tobolo͡u ile.

19 Kegei kaha̱ degemo͡u, dige mogo degedi midiho̱ ke̱ sesegaba, haba diyo͡u sie di damale̱yodei ke̱ yogoko͡u dede̱i̱ sasagieiba sasagieiba deme. 20 Ni̱ nale̱ kele ta tobo͡u gaba, Godiha̱ dabai makodama. Nale̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me bolo̱do, nale̱no͡u. Ke̱no͡u si nale̱ ta na̱ nolu̱ kaha̱ degeiye, nogo mihi̱ko͡u fiyoubabe, ke̱me kasaga̱i̱ hiyedo. 21 Nogoha̱ na̱ galibo͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u de no̱u̱ba duguoba, e̱ damale̱yodei ke̱me mihi̱ko͡u fiyoubabe, na̱ ke̱ hobo͡u na̱da. Nebe, midiho̱ ta kegei ke̱ne milo͡u da. 22 Na̱ damale̱yodemamo͡u, ne̱ fi̱ye kage ma̱i̱ ke̱me Godibo͡u nolo͡u no͡u tewe. O koyo na̱ no͟͡u degedi ke̱me bolofe̱i̱dade tawaibabe, ne̱ duledu hagi̱ ta dala mei, o kegei ke̱ na̱me hoho̱ degeyedei. 23 Ke̱no͡u si o taha̱ fima̱i̱ bolo̱u̱ kege dalali, gali no̱u̱babe, o ke̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u, e̱ge ta e̱ damale̱yodeiya ke̱ no̱u̱yo mei kaha̱ degemo͡u. Haba di midiho̱ ta di damale̱yodeiya ke̱ milo͡u gadiyo mei ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱no͡u.

15

Dige Yesu Kelesuha̱ fima̱i̱bo͡u e̱ midiho̱bo͡u de seseme

1 Damale̱yodei nele̱do dege dalagua o sasa̱i̱ dige nele̱ mei degele i kedia̱ hagi̱ degeiba dogo͡u gume. Di hobo͡u diyo͡u sieno͡u dogo͡u gudame. 2 Di tano͡u tano͡u dige di mogo dia̱ dogo͡u gume, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamabeedema. Die damale̱yodei ke̱ nele̱do dege dalamabeedema, di dede̱i̱ sasagieme. 3 Di tewe, Kelesuha̱ yo͟͡usie ta dogo͡u gudiyo mei. Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Oe na̱moko͡u sidifi nele̱ idi ke̱me a̱moko͡u ne ko͡u nele̱ idi. Buk Song 69:9

4 Ta̱ olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dala kaha̱ge dimoko͡u hehegie dala. Damale̱do, Godiha̱ ta̱ kaha̱ge dimoko͡u dede̱i̱ sasagieiba, di nele̱do dege dalaguali, Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dalamabeedema nala̱i̱ dala kuhe̱. 5 Godiha̱ di dede̱i̱ sasagiedibe, e̱ degeiyeno͡u di nele̱do dege dalagua kaha̱ degemo͡u, a̱ tagalibe, ni̱me yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, Yesu Kelesuha̱ tagaiya ke̱ ni̱ fi̱ tano͡u dege dalaguale ke̱ tagali. 6 Kegeiba, ni̱ olo͡u fe̱i̱ fi̱ tano͡u degeba, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ Aye Godiha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele fogumabadomo͡u.

Kelesuha̱ Juda obiyeibo͡u, sa sa ilo obiyeibo͡u de dogo͡u gu

7 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ wo͡u maba, hoho̱ dege dalamabeedei. Kelesuha̱ ni̱ wolo͡u dalali, ni̱moko͡u hoho̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne ni̱o͡u sie yogoko͡u hoho̱ degeiba hoho̱ degeiba dema. O sasa̱i̱ kedia̱ ni̱ midiho̱ kege degeiba duguobabe, Godiha̱ hu̱ hiye dege hebele fogulo ile. 8 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, Kelesu e̱ hagua, dabai degeibe, e̱me Juda obiyei kedia̱* dogo͡u guo dabai degei. E̱ ke̱ degei kaha̱ge Godiha̱ afu ko͡u tobou ke̱me damale̱do ta̱yodemo͡u hegi. Damale̱do, Godiha̱ Juda o die ko͡u guai o kedia̱moko͡u habage degeleyodema makaibe damale̱do tama̱ degei kehe̱. 9 Haba, Kelesu e̱ haguei kaha̱ yo tabe sa sa ilo obiyei kedia̱ne Godiha̱ habaguguei ke̱ duguoba, Godiko͡u hoho̱bo͡u mabadomo͡u kuhe haguei. Ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u na̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ba, ne̱ hu̱ hebele foguoba die̱ feile. 2 Samuel 22:50

10 Ta̱ tabe ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Sa sa o sasa̱i̱ ni̱ne Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dogo͡u guoba hoho̱bo͡u ma. Lo 32:43

11 Haba ta̱ tabe kuhe̱,

Sa sa o sasa̱i̱ ni̱ olo͡u fe̱i̱ Hiye Oha̱ e̱ hu̱ hebele foguma. Sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ ni̱ e̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Buk Song 117:1

12 Ta̱ tabe Aisaiaha̱ ko͡u gue tobou,

Jesiha̱ soso͡u * koko͡u ge, wolo͡u daladi hiye o taha̱ hagua̱, sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ wolo͡u dalale. Sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge o kaha̱ hagua, dia̱moko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dalaguayodei. Aisaia 11:10

13 Dibe Godiha̱ dimoko͡u bolo̱do ta degeleyodema maka degei ke̱ dugulamo͡u dia dalagua. A̱ge ni̱me Godiko͡u damale̱yodema, hoho̱ hiyedo degeba bologua̱do dalaguale ke̱ tagali. Kegeibasi, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱, ni̱me Godiha̱ bi bolo̱do ta nele̱yodei ke̱ mo͡u la̱ba, nele̱do dege dia dalaguale.

Polha̱ dabai yo͟͡u degedi kaha̱ ta̱ ke̱bo͡u, haba sa Rom o kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodene tobou

(Ta̱ Hiye 15:14–16:27)

Polha̱ dabai yo͟͡u degeli koko͡u hoho̱ degei

14 Ma̱ mogo dia̱ma, a̱ damale̱do tawalibe, ni̱me midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u gadi o sasa̱i̱, tewene hiyedo dala kaha̱ degemo͡u, ni̱ge ni̱o͡u sie yogoko͡u hehegieiba hehegieiba deleno͡u. 15 Kuguo, a̱ ni̱moko͡u nala̱ma neli̱ ko͟͡ume ilo kelebe huyadefe̱i̱ nele̱do. Ke̱no͡u si a̱ ko͟͡u nala̱i̱ kelegebe a̱ ta gue̱ degeli mei. Ni̱ toto͡u degeiye domo͡u a̱ kege kuhe nala̱i̱. Yobe, Godiha̱ a̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, 16 e̱ tobo͡u mo͡u, a̱ Yesu Kelesuha̱ dabai degedibe, sa sa obiyei kedia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegiemo͡u sulu. A̱me mogo͡u du daladi o sa̱ dege sulugi, sa sa ilo o sasa̱i̱ mo͟͡uma hagua, Godiko͡u ne̱di. Kegeiba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, dia̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ degeiba, yo͟͡u wo͡u ma hoho̱bo͡u yadomo͡u.

17 Kegemo͡u, a̱ Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalali, Godiha̱ dabai degeli kaha̱ degemo͡u, a̱ hoho̱ degeli kuhe̱. 18 A̱ge ta̱ hiye ta tobolo͡u saga̱i̱ mei, a̱ ko͡u gueno͡u tobo͡u ladi, Kelesuha̱ degeiye, a̱ dabai degedibe, sa sa obiyei kedia̱moko͡u hehegie siadi. Kegeiba, o sasa̱i̱ kedia̱ne Godiha̱ ta̱ ke̱ duloba sesemabadomo͡u. 19 A̱ dabai ke̱ degeimo͡u be, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ a̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u mo͡u siei. A̱ kege siadibe, a̱ sa Jerusalemko͡u ge yomogo͡u mo͡u, Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ keleya ke̱ tobo͡u mo͡u sulugi, sa Ilirikumko͡u felei. 20 A̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegiedi kelegebe, a̱ sa sa, o sasa̱i̱ Kelesuha̱ hu̱ tewe meiya ke̱no͡u hehegie tobolo͡u saga̱i̱ degeli. Damale̱do, o tae moutima fogo͡u ba koko͡u a̱ moso̱ togolobe dafa. 21 Ke̱no͡u si, a̱ge Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degelamo͡u,

O sasa̱i̱, yo͟͡u degei kaha̱ ta̱ afu ta dulo ili mei kedia̱ge e̱me dugulo ile. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ta dulo ili mei kedia̱ge defe̱i̱do tawale ile. Aisaia 52:15

Polha̱ge sa Rom o kedia̱ duguo fogo͡u ba hobo͡u, ise sa Spenko͡u kuhe ile ke̱ tagai

22 Dabai a̱ degedi kaha̱ge, a̱ akogudi kaha̱, a̱ ni̱moko͡u toto ili mei. 23 Ke̱no͡u si a̱ sa ko͡u leya dabai degega siadibe ifi mei degei. Sadebe su̱do mei degemo͡u haguei kelegebe, a̱ ni̱ dugulo saga̱i̱ hiyedo degedi. 24 Kegemo͡u, a̱ sa Spenko͡u ilebe, a̱ ali duo kele sa Rom o ni̱buko͡u duguoba, huyadefe̱i̱ dogo͡u guo dalali, ni̱ a̱ dogo͡u guba hobo͡u, ise sa Spenko͡u kuhe ile.

25 Ke̱no͡u si a̱ ko͡u bo͡u gefe̱i̱ sa Jerusalemko͡u ileba, Godiha̱ o sasa̱i̱, sa ke̱ tie kedia̱ dogo͡u gulamo͡u. 26 Yobe, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Masedoniabo͡u Akaiabo͡u duo kile dalagua kedia̱ge bi mei o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gulamo͡u, sele kefema, Godiha̱ o sasa̱i̱ sa Jerusalem tie kedia̱moko͡u nele̱yodele i. 27 Sa sa o kedia̱ dio͟͡u die fima̱i̱yeno͡u sele ke̱ kefema nele̱ ibe bolo̱do. Yobe, afu Juda o kedia̱ge Godiha̱ bi bolofe̱i̱do ke̱ dia̱moko͡u ko͡u nele̱ i kaha̱ degemo͡u, a̱ tawalibe, sa sa o kedia̱ge to͡u dogo͡u gudi bi bolo̱do ke̱ kefema, Juda o kedia̱moko͡u kuhe nela̱mo͡u degelibe bolo̱do.

28 A̱ sele ke̱ sa Jerusalem o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nele̱ fogo͡u ileba, ali duo kele sa Rom o ni̱buko͡u duguo fogo͡u ba, ise sa Spenko͡u kuhe ileyodei. 29 A̱ tewe, a̱ ni̱moko͡u ile folobe, a̱ bi bolofe̱i̱, Kelesuha̱ a̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ tolo͡u foloba, ni̱moko͡u hiyedo ne̱mo͡u ile.

30 Mogo dia̱ma, di Hiye O Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeimo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, di olo͡u fe̱i̱ mogo degei kaha̱ degemo͡u, ni̱ Godiha̱ a̱ dogo͡u guyedema nele̱do dege diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 31 Sa Judia o ilo, Yesuko͡u damale̱yodili mei kedia̱ a̱ walamo͡u degele idi kaha̱ degemo͡u, ni̱ Godiha̱ a̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Haba tabe, Godiha̱ o sasa̱i̱, sa Jerusalem tie kedia̱moko͡u be a̱ sele ke̱ ne̱i̱ba duguoba, dia̱ hoho̱ degemabadeba diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 32 Kegeiba, Godiha̱ tagaiya ke̱ a̱ hoho̱ dege ile, ni̱ geleguoba, diyo͡u fe̱i̱ misiholo duwoguale.

33 Godi e̱me bologua̱do daladi kaha̱ obo͡u. E̱ ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale. Damale̱do.

16

Polha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobou

1 A̱ damale̱yodei sasa̱i̱, di mogo Fibi e̱me midiho̱ bolo̱do milo͡u di sasa̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. Sa Senkria koko͡u be, e̱me damale̱yodele i o sasa̱i̱ dogo͡u guo dabai degedi. 2 E̱ ni̱moko͡u foloubabe, ni̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ bologua̱do wolo͡u dalamabeedei. Midiho̱ ke̱me bolofe̱i̱, Godiha̱ge yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ di milo͡u mabeedei. E̱ hagi̱ ta degeibabe, ni̱ hiye dege dogo͡u guma. Yobe, e̱me o sasa̱i̱ su̱do dogo͡u gudi sasa̱i̱, a̱ne ko͡u dogo͡u gudi kaha̱ degemo͡u.

3 Ni̱ sasa̱i̱ Prisila dilie e̱ ma̱ Akwila diliemoko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Diliebe Yesu Kelesuha̱ dabai ei tano͡u degele idi. 4 Dilie a̱ dogo͡u gulamo͡u degeligi, ko͡u tofigile saga̱i̱ ke̱ fogou. Kegemo͡u, a̱ diliemoko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. Haba, damale̱yodei o sasa̱i̱, sa sa tie kedia̱ne bolofe̱i̱yodele idi. 5 Damale̱yodele i o sasa̱i̱, dilie moso̱ko͡u kefegulo idi kedia̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

Haba ma̱ mogodo, o Epainetus e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Sa Esia duo kilebe e̱me e̱buko͡u do Kelesuko͡u damale̱yodei o.

6 Haba sasa̱i̱ Maria* e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. E̱me ni̱ dogo͡u gulamo͡u dabai hiyedo ko͡u degedi.

7 Haba o Andronikusbo͡u sasa̱i̱ Juniasbo͡u diliemoko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Diliebe ei hu̱ti tano͡u. A̱me didio̱ moso̱ko͡u dalamo͡u be, diliene deleiguei. Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ duo kilene dilie hu̱ dala. A̱ damale̱yodili mei kelege, dilie diliebuko͡u Kelesuko͡u damale̱yodele i.

8 Haba o Ampliatus e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. E̱me ma̱ mogodo, Hiye Obo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degemo͡u.

9 Haba o Urbanus e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. E̱me Kelesuha̱ dabai dibo͡u de degedi.

Ma̱ mogodo, o Stakis, e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

10 Haba o Apeles e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Di e̱me Kelesu sesele siadi oyodele idi.

Haba o Aristobulusbo͡u e̱ soso͡u dia̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

11 Ni̱ o Herodion e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Elebe hu̱ti tano͡u.

Haba o Narsisusbo͡u e̱ soso͡u, Hiye Oha̱ bi degele ibo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

12 Ni̱ sasa̱i̱ Trifinabo͡u sasa̱i̱ Trifosabo͡u diliemoko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Diliebe Hiye Oha̱ dabai hiyedo degele idi.

Haba ma̱ mogo ta, sasa̱i̱ Persis e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. E̱ne Hiye Oha̱ dabai hiyedo ko͡u degedi.

13 Ni̱ o Rufus e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. E̱me o bolofe̱i̱do, Hiye Oha̱ makai. Haba e̱ adio͡u, ma̱ adio͡u saga̱i̱ dege dala, e̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

14 Ni̱ o Asinkritusbo͡u, o Flegonbo͡u, o Hermesbo͡u, o Patrobasbo͡u, o Hermasbo͡u, haba damale̱yodele i o ilo dia̱bo͡u de dalaguabo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

15 Ni̱ o Filologusbo͡u sasa̱i̱ Juliabo͡u, haba o Nerusbo͡u e̱ bobasibo͡u, haba o Olimpasbo͡u, haba Godiha̱ o sasa̱i̱ dia̱bo͡u de dalaguabo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

16 Godiha̱ o sasa̱i̱ ni̱ge ni̱o͡u sie yogo nogo͡u ba nogo͡u ba dema.

Sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, Kelesuko͡u damale̱yodele i kedia̱ge ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili kuhe̱.

O ilo kedia̱ degeiye, damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ duo kele file idi

17 Mogo dia̱ma, a̱ ta̱ nele̱do dege ni̱moko͡u tobo͡u ladi. Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱moko͡u be ni̱o͡u tawaibo͡u. O kedia̱ di egei dudi ke̱ to͡u fogo͡u ba, egei gehe̱ dumabeedeibabe ni̱ ta dudama. Ni̱ ilo kele die ta̱ seseiye deba, o kegele i ke̱ ahu dege dalama. 18 Damale̱do, o kegele idi kedia̱me di Hiye O Kelesuha̱ dabai degele idiyo mei. Dio͟͡u die to͡u e tagaiya ke̱no͡u dabai degele idi. Ta̱ sebe degemo͡u, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi ke̱me o sasa̱i̱ tewe mei kedia̱ge wa, damale̱yadele idi. 19 Ke̱no͡u si ni̱me Godiha̱ ta̱ dulo sesediyodele i ke̱me sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u dulo i kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u hoho̱ degeli. A̱ ni̱me midiho̱ bolo̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tawamabadomo͡u tagali. Ha, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me tawadamabadomo͡u tagali. 20 Godi e̱me bologua̱do daladi kaha̱ obo͡u. E̱ degeiye, ni̱ Tama̱be tofogo͡u ba, tue̱ma, mihi̱ dulemo͡u ebeguladi.

Di Hiye O Yesuha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dalale.

O ilo kedia̱ sa Rom o kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodele i kaha̱ ta̱

21 Ele dabai tano͡u degedi o Timotiha̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Haba ma̱ hu̱ti o Lusiusbo͡u Jesonbo͡u Sosipaterbo͡u, dia̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodele ili kuhe̱.

22 A̱me o Tertius. A̱ Polha̱ tobo͡u mo͡u kuguo ko͟͡u kuhe nalolu̱. A̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱.

23-24 O Gaius e̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u . E̱ge a̱me e̱ moso̱ko͡u bologua̱do dia dala. Haba damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa ko͡u le tiene olo͡u fe̱i̱ e̱ bologua̱do dia daladi.

Gamani sele dia daladi o Erastusbo͡u, o di mogo Kwartusbo͡u diliene ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili kuhe̱.

Di Godiha̱ hu̱ hebele fogume

25 Godiha̱ degeiyeno͡u si ni̱ damale̱yodeibe nele̱do degele. Ta̱ uwo bolofe̱i̱, a̱ tobo͡u di kaha̱ge kegeno͡u hehegiedi. Yesu Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱me afuge mogogou deleiye, 26 ke̱no͡u si ifi Godiha̱ degeiye, tama̱ degei dala kuhe̱. Godi yo͟͡u kegeno͡u daladi, e̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u dia̱ nala̱gai ke̱no͡u be, ifi ei hehegie tobolo͡u ili kuhe̱, sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱do damale̱yodema, e̱ ta̱ ke̱ dulo sesemabadomo͡u. 27 Damale̱do, Godi e̱no͡u si tewe hiyedo folodo. Di Yesu Kelesuha̱ degei ke̱no͡u fima̱ba, sawisiei olo͡u fe̱i̱be Godiko͡u no͡u hoho̱bo͡u me. Damale̱do.

* 2:25 2:25 Juda o kedia̱ die o sisigo̱ kolo diafigidi kaha̱ sibige̱be sisigo̱ kedia̱me Godiha̱ biyodemo͡u maka degele idi.

* 4:9 4:9 O kolo diafigidi o kedia̱me Juda obiyei. O kolo diafigili mei o kedia̱me sa sa obiyei.

* 4:10 4:10 Abraham e̱ Godiko͡u damale̱yodema dalali, sadebe 14 kege mei degeimo͡u, o tae e̱ kolo kuhe diafou (Stat 15:6, 16, 17:24-25).

* 5: 5:0 Yesube di dowoye tolo i kaha̱ degemo͡u.

* 7:7 7:7 Kisim Bek 20:17

* 7:13 7:14 widio ta̱ Good News Bible kaha̱ widio ta̱.

* 8:15 8:15 Yesuha̱ ta̱ege Aba dilibe, ma̱ ‘aye’ dili.

* 9:32 9:32 Igi ke̱me damale̱do igi mei, ke̱me Yesu. Bito̱u̱ Saion (9:33) ke̱me sa Jerusalem.

* 11:16 11:16 Namba 15:17-21. Ta̱ Polha̱ ko͟͡u tobou kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: Ifibe Israel o ilo kedia̱no͡u Yesuko͡u damale̱yodele i. Habagesi, Israel obiyei olo͡u fe̱i̱do damale̱yodele ile.

* 11:26 11:26 Bito̱u̱ Saion ke̱me sa Jerusalem. Jekopha̱ soso͡u ke̱me Israel obiyei.

* 15:8 15:8 Grik ta̱ege “kolo diafigidi o kedia̱”-yodili.

* 15:12 15:12 Jesiha̱ soso͡u - O Jesibe hiye o Devitha̱ e̱ aye.

* 16:6 16:6 Sasa̱i̱ ke̱me Maria ta, Yesuha̱ adio͡u mei.

1 Korin

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Egei Sasafe̱i̱ Polha̱

Sa Korin O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Sa hiye Korinbe sa Grik kile delei.

Pol e̱me sa Efesusko͡u dalali, damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Korin tie kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱. Afu, kuguo ko͟͡u nalali̱ mei kelege, Polha̱ die sa kele ko͡u ile dalali, Yesuha̱ degegai kaha̱ ta̱ ke̱ dia̱moko͡u hehegie tobou. (Dabai 18:1-17 ke̱ne dugu.) Hehegie tobo͡u mo͡u be, o sasa̱i̱ ilo kele damale̱yodele i.

Kegemo͡u, Pol e̱ to͡u fogo͡u fogo͡u imo͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ hagi̱ hiyedo dugulo i. Hagi̱ hiyedo dugumo͡u, o ilo kelege ile, Polko͡u tobolo͡u i. Tobolo͡u imo͡u dulomo͡u, kuguo ko͟͡u dia̱moko͡u egele tobolo͡u mo͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱.

1 Korin 13, Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ nala̱i̱ ke̱ tagale ili. Yobe, ta̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeimo͡u solo͡u do degeimo͡u dedi ke̱me midiho̱ bolo̱do Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱ dala kehe̱yodei.

Kuguo 1 Korin ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–4

Damale̱yodele i o kedia̱me ta̱e ta biyaba, dio͟͡u die hu̱ hebele fogudamabeedei.

Ta̱ Hiye 5–6

Midiho̱ kasaga̱i̱, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dala ke̱me dio͟͡u do̱u̱susumabeedei.

Ta̱ Hiye 7

Polha̱ obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u daladi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou.

Ta̱ Hiye 8–10

Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ge gali, o tae ogo͡u gai godiko͡u ne̱i̱ ke̱me de nala̱ ile?

Ta̱ Hiye 11-14

Polha̱ge nele̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ solo͡u do ne̱mo͡u i ke̱bo͡u, haba sosi moso̱ko͡u kefeguo dabai degedi midiho̱ bolo̱do ke̱bo͡u de hehegie tobou.

Ta̱ Hiye 15

Tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱ hagua̱ gehe̱ degele ile.

Ta̱ Hiye 16

Polha̱ dabai e̱ degeleyode tawai ke̱ tobou.

Damale̱yodele i o kedia̱me ta̱e ta biyaba, dio͟͡u die hu̱ hebele fogudamabeedei

1

(Ta̱ Hiye 1–4)

1 A̱me Pol, Godiha̱ yo͟͡u tagaiyeno͡u a̱ haguisamo͡u, a̱me Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-oyodema makai dala. O Sostenes, di mogo, elege kuguo ko͟͡u nalolu̱ kuhe̱. 2 Sa Korin o sasa̱i̱ Godiko͡u damale̱yodei dia̱ma, ni̱moko͡u ele kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Yesu Kelesuha̱ degeiye, ni̱me Godiha̱ bi bolo̱do degei dala. Ni̱bo͡u, haba sa sa o sasa̱i̱, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ hebele fogulo idi kedia̱moko͡u bo͡u, Godiha̱ge ni̱me ma̱ bi bolo̱do degemabeede tobou. Yesu Kelesube di Hiye O, haba sa sa o sasa̱i̱ dia̱ne die Hiye O. 3 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Polha̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou

4 A̱ ma̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u di, e̱ge ni̱ habaguguemo͡u, Yesu Kelesu ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u. 5 Yesu Kelesuha̱ dogo͡u guyeno͡u, ni̱me Godiha̱ ta̱ hehegiedi tewe. Haba e̱ tewe bolo̱ hiyedone ni̱bo͡u de dala. 6 Yobe, Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ei ni̱moko͡u hehegie tobou ke̱me ni̱ ko͡u damale̱do-yodema dalagua kehe̱. 7 Ni̱ damale̱yodema, Hiye O Yesu Kelesuha̱ tama̱ degeiba dugulo ke̱ dia dalabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ daga daga ke̱me ni̱me ta mei degeiyo mei dala kehe̱. 8 Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ ni̱moko͡u dede̱i̱ sagiba, ni̱me nele̱do dege ibe deba, sawisiei, e̱ boholo͡u ma̱ haguale kelege, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱me e̱ ni̱moko͡u ta nele̱ mei. 9 Godiha̱ yo͟͡u degeleyodei ke̱me e̱ do̱u̱do degedi. E̱ Dihi Yesu Kelesu, e̱me di Hiye O, e̱ge ni̱bo͡u de dogo͡u guomo͡u dala kehe̱.

Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ fi̱ tano͡u mei, filemo͡u bolo̱u̱ degei

10 Mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u nele̱ dege tobolo͡u be, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ ni̱me fi̱ tano͡u degemabeede tobolo͡u. Fileba, bolo̱u̱ degedama. Fi̱ tano͡u degeba, fi̱ tano͡u fe̱i̱ ma̱ma. 11 Mogo dia̱ma, a̱ o Kloeha̱ soso͡u dia̱ge ni̱me ta̱e biya idiyode tobolo͡u imo͡u du. 12 A̱ tobolo͡u kaha̱ yobe ko͡u gue, ni̱ sa kile tie o ilo kelegebe o Pol sesele iliyode tobolo͡u idi. Haba ni̱ o ilo kelegebe o Apolos sesele iliyode tobolo͡u idi. Haba o ilo kelegebe o Pita sesele iliyodele idi. Haba ilo kelegebe Kelesu sesele iliyodele idi. 13 A̱ ni̱moko͡u yodugalamo͡u, Kelesuha̱ e̱ to͡u be kagima fi dala? Kegeli mei. Hebe fufuguoma̱i̱ko͡u teibe, a̱ ni̱ dowoye tolo i? Kegeli mei. Ni̱ fafeleya tofolo͡u i ke̱me, ni̱ Pol ma̱ hu̱ya ke̱ fafeleya tofolo͡u i? Kegeli mei. 14 A̱ o Krispusbo͡u o Gaiusbo͡u no͡u fafeleya degei. Ni̱ o su̱do a̱ fafeleya degeli mei ke̱me bolo̱, kegei kaha̱ degemo͡u a̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yodili. 15 Kegeligi, ni̱ kile o taha̱ a̱me Polha̱ hu̱ya ke̱ fafeleya tofouyode tobouye. 16 A̱ toto͡u degei. O Stefanasbo͡u, e̱ soso͡u bo͡u dene a̱ ko͡u fafeleya degei. Haba o ilo kelene a̱ ko͡u fafeleya degei debane, a̱ge tawaiyo mei. 17 Kelesuha̱ a̱ tobo͡u mo͡u hagueibe, a̱ fafeleya degedi dabai degeyede tobo͡u mo͡u hagueli mei. A̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱no͡u tobo͡u yedeimo͡u kuhe haguei. Ke̱no͡u si, ta̱ ke̱me hehegie totobo͡u mo͡u siayedeimo͡u hagueibe, a̱ sa sibige̱ tewe o kedia̱ tobo͡u di saga̱i̱ kege tobo͡u diyo mei. Kegeligi, Kelesuha̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i ke̱me sibige̱ mei sa̱ degeiye domo͡u.

Kelesu e̱me Godiha̱ dede̱i̱no͡u

18 Damale̱do, o makolo ile o kedia̱ tobolo͡u idibe, hebe fufuguoma̱i̱ kaha̱ ta̱be sibige̱ ta meiyode tobolo͡u idi. Ke̱no͡u si, Godiha̱ mamolo͟͡u o sasa̱i̱ diyo͡u no͡u si tewe, hebe fufuguoma̱i̱ kaha̱ ta̱ sibige̱ hiyedobe, Godiha̱ yo͟͡u e̱ dede̱i̱no͡u dala. 19 Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Tewe o kedia̱ tawagai ke̱me a̱ makouba mei degele. Sa sibige̱ fi̱ gofo͟͡u o kedia̱ fi̱ gofo͟͡u ke̱ne a̱ hebele filo̱u̱ba mei degeleyodei. Aisaia 29:14

20 Sa sibige̱ kuoko͡u * tewe o kedia̱me kou? Kuolo͡u yo du o kedia̱me kou? Fi̱ gofo͟͡u degele i o kedia̱me kou? O kegele i obe meido. Godiha̱ sa sibige̱ kaha̱ tawagai ke̱me sibige̱bo͡u mei, toto͡u degele i o kedia̱ ta̱yodili.

21 Godiha̱ e̱ tewebe hiyedo, sa sibige̱ tewe olo͡u fe̱i̱be gabama folodo. O sasa̱i̱ kedia̱no͡u be Godi tawale saga̱i̱ mei. Tawale saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ a ta maka degei, o sasa̱i̱ mamo͡u la̱mo͡u. Eine a kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiedi. Damale̱yodele ili mei o kedia̱si ei ta̱ ke̱me toto͡u degei ta̱yodele idi. 22 Juda o kedia̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gamabeede tobolo͡u idi. Grik o kedia̱ge tewe ke̱bo͡u de ta̱no͡u hehegie tobo͡u mabeedene tobolo͡u idi. 23 Eino͡u si* Kelesuha̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i kaha̱ ta̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u mo͡u be, Juda o kedia̱ dafa idi. Sa ta o kedia̱ eimoko͡u ni̱me toto͡u degele i oyodele idi. 24 Godiha̱ makai o sasa̱i̱, Juda tiebo͡u Grik tiebo͡u dige tewe, Godiha̱ Kelesu tobo͡u mo͡u hagueibe e̱ yo͟͡u e̱ nele̱bo͡u tewebo͡u de hegi. 25 Sa sibige̱ ko͡u le o kedia̱ge Godiha̱ tewebe toto͡u degeiyodele idiye, ke̱no͡u si Godiha̱ e̱ tewebe hiyedo folodo. Sa sibige̱ o kedia̱ tawagaibe huyadefe̱i̱. Godiha̱ nele̱, oe huyadefe̱i̱yodele idi, ke̱me nele̱ hiyedo. Sa sibige̱ o kedia̱ nele̱be huyadefe̱i̱no͡u.

26 Mogo dia̱ma, afu, Godiha̱ ni̱ haguisoumo͡u, yomogo͡u damale̱yodele i kelegebe, ni̱me sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u tewe obe su̱do meidade tawama. Ni̱me nele̱bo͡u obe su̱do mei. Hu̱bo͡u o sasa̱i̱ne ta su̱do mei. 27 Sa sibige̱ o die dihi̱le koko͡u toto͡u degei o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ makai, sa sibige̱ tewe o kedia̱ sidifi degemabadomo͡u. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ye nele̱ meiyodele idi ke̱me Godiha̱ makai, nele̱bo͡u o kedia̱ sidifi degemabadomo͡u. 28 Hu̱bo͡u mei o sasa̱i̱, sa sibige̱ kuoko͡u oe mabo͡u no͡u degele idi kedia̱me Godiha̱ makai. Haba hu̱bo͡u o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ makali mei, mo͡u yo͟͡uwa dalaguayodei, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ nele̱ ke̱ mei degeiba dugumabadomo͡u. 29 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be o sasa̱i̱ di diyo͡u di hu̱ ke̱ hebele fogudame. 30 Godiha̱ degeiye, ni̱me Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dala. Tewe, Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱ kaha̱ e̱ yobe Kelesu e̱no͡u. Kelesuha̱ degeiyeno͡u, dibe Godiha̱ yo͟͡u e̱ bi, e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degei dalagua. Damale̱do, Kelesuha̱ degeiyeno͡u, Godiha̱ di mamo̱u̱ kaha̱ degemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me di ta molo͟͡u meido. 31 Kegemo͡u, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱no͡u seseme,

O taha̱ yo͟͡usie hoho̱bo͡u lababe, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱ hebele foguda, Hiye Oha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele foguyedei. Jeremaia 9:24

2

Polha̱ sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i ke̱ tobou

1 Mogo dia̱ma, a̱ afu ile, ni̱moko͡u folomo͡u, Godiha̱ mogogou ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u dibe, a̱ tewe o kedia̱ ta̱ gehe̱ gehe̱ tobolo͡u idi saga̱i̱ kege ta tobo͡u diyo mei. 2 A̱ ni̱bo͡u de deleibe, fi̱be tano͡u fe̱i̱, Yesu Kelesuha̱ degei ke̱no͡u ma̱mo͡u, e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i kaha̱ ta̱ ke̱no͡u tobo͡u di. 3 A̱ ni̱ dihi̱le koko͡u tefeleibe, a̱me nele̱ mei. A̱ gue̱ degemo͡u, dio kolo tefelei. 4 Tafalalibe, a̱ sa sibige̱ tewe o kedia̱ ni̱ fi̱ boho͡u yadomo͡u ta̱ sebe degedi saga̱i̱ kege ta hehegie tobo͡u diyo mei. A̱ge Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱yano͡u hehegie tobo͡u di, ni̱ ma̱ ta̱ damale̱yodemabadomo͡u. 5 O di teweyeno͡u ni̱ damale̱yodei ke̱ tama̱ degeli ke̱me a̱ dafai. Godiha̱ dede̱i̱yeno͡u ni̱ damale̱yodei ke̱ tama̱ degeli ke̱me a̱ tagai.

Duo Bolofe̱i̱ha̱ dimoko͡u fima̱i̱bo͡u tewebo͡u bolofe̱i̱ ke̱ ne̱i̱

6 Godiha̱ tewe ke̱me eige fi̱ hagua i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u no͡u hehegie tobolo͡u idi. Tewe ke̱me sa sibige̱ tewe mei. Sa sa hiye o kedia̱, die tewe saga̱i̱ ke̱ ei ta tobo͡u diyo mei. O tewe kegele i kedia̱me mei degeladi. 7 Ei hehegiedi ke̱me Godiha̱ tewedo, afu oe ta tawali mei, mogogou delei. Bi ta milo͡u li mei kelege, Godiha̱ yo͟͡uno͡u di wolo͡u foloba, e̱ hebeni hoho̱ koko͡u dogoguloyode tawai. 8 Godiha̱ fima̱i̱ ke̱me sa sa hiye o kedia̱ ta tawale ili mei. Tawale i debabe, hebeni hoho̱ kaha̱ e̱ obo͡u do, di Hiye O, e̱me dia̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele ili mei. 9 Ta̱ ei hehegie tobo͡u di ke̱me Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O tae ta dugudiyo mei, kihiyo̱u̱yene dudiyo mei, o fima̱i̱yene ta tawadiyo mei ke̱me Godiha̱ afudo yo͟͡u kege ko͡u tawale fogo͡u dalali, o sasa̱i̱ e̱moko͡u hoho̱ degele idi kedia̱moko͡u nela̱mo͡u degeliyodei. Aisaia 64:4

10 Ta̱ ke̱me Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ko͡u hegimo͡u, e̱ge eimoko͡u hehegieimo͡u tawale ili kuhe̱. Yobe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ mogogou dala olo͡u fe̱i̱ ke̱ kolugi, Godiha̱ fima̱i̱ duledune dugudi. 11 O tae o taha̱ fima̱i̱ ta tawaiyo mei. O yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ke̱no͡u si tewe. Nebe ke̱no͡u tefei, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ yo͟͡uno͡u si Godiha̱ fima̱i̱ ke̱ tewe. 12 Eibe sa sibige̱ kaha̱ duo ke̱ mo͡u li̱ mei. Godiha̱ yo͟͡u e̱ Duo Bolofe̱i̱ ke̱ ne̱i̱, ei bi olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ eimoko͡u solo͡u do ne̱i̱ ke̱ tawamabadomo͡u. 13 Godiha̱ ne̱i̱ kaha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u be, ei sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ teweya ke̱ tobo͡u diyo mei, Duo Bolofe̱i̱ha̱ eimoko͡u hehegiei ta̱ damale̱do ke̱no͡u tobolo͡u idi.

14 Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱bo͡u de dala mei o kedia̱ge bi Godiha̱ ne̱i̱ ke̱me dafa idi, dia̱ge ke̱me toto͡u degeimo͡u, sibige̱ meiyade tawale idi. Dia̱ tawaiyo mei kaha̱ yobe ko͡u gue, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dia̱moko͡u hehegieiyo mei kaha̱ degemo͡u kuhe kege tawale idi. 15 Duo Bolofe̱i̱bo͡u de dala o kedia̱si midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u bolo̱bo͡u de figadi ke̱ tewe. Ha ke̱no͡u si, Duo Bolofe̱i̱bo͡u o kedia̱ midiho̱be o tae ta file saga̱i̱ mei. 16 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O taha̱ Hiye Oha̱ fima̱i̱ ke̱ tawagamaba, e̱ge Hiye Oko͡u de hehegile saga̱i̱? O taha̱ kege ta degele saga̱i̱ meido. Aisaia 40:13

Dino͡u si Kelesuha̱ fima̱i̱bo͡u de dala.

3

Sosiko͡u dabai degedi kedia̱me Godiha̱ dabai degedi o sasa̱i̱

1 Mogo dia̱ma, afu, a̱ ni̱moko͡u hehegiei kelegebe, ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ midiho̱ ke̱ sesele ili mei. Ni̱me to͡u e tagadi midiho̱ ke̱ sesele idi o sasa̱i̱ dalaguamo͡u, a̱ ni̱moko͡u kuhe hehegiei. Ni̱me dihi die̱ sa̱ degei, Kelesuha̱ degei kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ ta tawale ili mei. 2 A̱ ni̱moko͡u ko͡u hehegiei ke̱me a̱ bu sa̱ degei ke̱no͡u ne̱i̱. Nale̱ gofo͟͡u degei ke̱me ni̱ toto ta nale̱ saga̱i̱ mei delei. Ifine, ni̱me nale̱ gofo͟͡u degei ta nale̱ saga̱i̱ meido dala. 3 Ni̱me ni̱ to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me ta to͡u fogo͡u li mei. Yobe, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u kona degeimo͡u kona degeimo͡u dele idi. Haba ta̱ene biya idi kaha̱ degemo͡u, a̱ tawalibe, ni̱ to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ sesele idi. Midiho̱ damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱ milo͡u ga idi ke̱me ni̱ne milo͡u ga idi. 4 Damale̱do, ni̱ kile tie o ilo kelege tobo͡u dibe, eibe Pol sesele iliyodele idi. Haba ni̱ kile tie o ilo kelebe ei Apolos sesele iliyodele idi. Midiho̱ kegei ke̱me damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱ milolo͡u idi.

5 Ni̱ defe̱i̱do tawale fima̱ma. Apolos e̱me koyo? Pol a̱me koyo? Elebe dabai degele idi ono͡u. Hiye Oha̱ elemoko͡u dede̱i̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ ne̱i̱mo͡u ya, dabai ta, dabai ta de degele imo͡u, ni̱ Hiye O Yesuko͡u damale̱yodema dalagua kehe̱. 6 A̱me segei hou sogodi o ke̱ sa̱ degei. Haba Apolos e̱me segei hue̱i̱ ne̱di o ke̱ sa̱ degei. Ke̱no͡u si, Godiha̱no͡u degeiye, segei hou ke̱me folo hiye degeli. 7 Segei hou sogodi o ke̱me hu̱bo͡u mei. Hue̱i̱ ne̱di o ke̱ne hu̱bo͡u mei. Godi e̱no͡u si hu̱bo͡u dala, yobe e̱ nele̱yeno͡u segei hou ke̱ hiye degemo͡u ili. 8 Segei hou sogodi o ke̱bo͡u, hue̱i̱ ne̱di o ke̱dilie dabai degele idibe, fi̱ tano͡u fe̱i̱ dege degele idiye, ha dabai kaha̱ hebe ke̱ molo͟͡ube e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱no͡u mala̱ ile. 9 Elebe Godiha̱ dabai degele idi o. Godibo͡u de dabai degele idi. Ni̱me Godiha̱ hebe hai sa sa̱ degei.

Sosiko͡u dabai degedi obe moso̱ togodi o ke̱ sa̱ degei

Ni̱me Godiha̱ e̱ moso̱, yo͟͡u togoulu kehe̱. 10 Godiha̱ a̱ habaguguegumo͡u, a̱me moso̱ togodi bose ke̱ sa̱ degei, moutima fogo͡u mo͡u, o taha̱ moso̱ mouti tageto͡u togoulu kehe̱. O koyo dia̱ moso̱ togoubabe, defe̱i̱do togoma. 11 Moutima fogou ke̱ haba o ta na̱ igile muguoba, haba mouti gehe̱ ta fogo͡u da. Moutima fogou ke̱me Yesu Kelesu e̱no͡u. 12 Mouti tageto͡u moso̱ togolo idibe, o ilo kedia̱me sele igi golye moso̱ togolo ili. Ilo kedia̱me sele igi silvaye togolo ili, ilo kedia̱me sele igi kuidiho̱ fai degeiye togolo ili, ilo kedia̱me hebeye togolo ili, ilo kedia̱me dio̱ye togolo ili, ilo kedia̱me hiye̱ dioye togolo ili. 13 Kegei degemo͡u, moso̱ olo͡u fe̱i̱ togogama mei degeiba, sawisiei Godiha̱ o sasa̱i̱ di ta̱ sale kelege, dabai di degele i ke̱me Godiha̱ douye tefega dugulo, dabai bolo̱, he kasaga̱i̱ deba ke̱ tefega duguoba file dala. 14 O e̱ moso̱ douye nali̱ mei ke̱me e̱ hebe bolo̱ ke̱ molo͟͡u. 15 O e̱ moso̱ douye olo͡u fe̱i̱ na̱ma mei degei debabe, e̱me dabaino͡u degei. Hebe bolo̱do e̱ ta molo͟͡u mei. E̱ dabai makoma mei degele, ha ke̱no͡u si yo͟͡u e̱me makolo mei. O ke̱me moso̱ douye no̱u̱mo͡u, o tae figa̱mo͡u, figiko͡u dogogu ke̱ sa̱ degei dalale, bibo͡u mei.

Ni̱me Godi yo͟͡u e̱ moso̱

16 Ni̱me Godi yo͟͡u e̱ moso̱. Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱ duledu dala ke̱me ni̱ tawaiyo mei? 17 O taha̱ Godiha̱ moso̱ ke̱ makoubabe, Godiha̱ o ke̱ne makolo. Yobe, moso̱ ke̱me Godi yo͟͡u e̱ moso̱ kaha̱ degemo͡u. Moso̱ ke̱me ni̱.

Sa sibige̱ o kedia̱ hu̱ hebele fogudame

18 Ni̱ ni̱o͡u sie ogo͡u gadama. Ni̱ kile o taha̱ yo͟͡usie e̱me sa sibige̱ tewebe hiyedoyode tawaibabe, o ke̱me fi̱ boho͡u yede. E̱ fi̱ boholo͡u ba, damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u be e̱me toto͡u degei o saga̱i̱ dalaba dugulo. Ke̱no͡u si Godiha̱ge e̱me tewe oyode tobolo͡u. 19 Yobe, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be sa sibige̱ tewe ke̱me ta hiye mei. Godiha̱ge sa sibige̱ ko͟͡uha̱ tewebe toto͡u degeino͡u yode tawali. Damale̱do, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Tewe o kedia̱ ogo͡u gadi midiho̱ ke̱ milo͡u goumo͡u be, Godiha̱ge sale̱ma̱i̱ye to͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele to͡u lamo͡u ama dala. Jop 5:13

20 Haba tabe,

Hiye Oha̱ tawadibe, tewe o kedia̱ fima̱ idi ke̱me sibige̱ meidade tawadi. Buk Song 94:11

21 Kegei degemo͡u, ni̱ sa sibige̱ o ei hu̱ ke̱ hebele fogudama. Damale̱do, bi olo͡u fe̱i̱be ni̱ bi. 22 Damale̱do, Pol a̱, Apolos, Pita eibe ni̱ mogono͡u. Sa sibige̱ ke̱ne ni̱ bino͡u. Fi̱bo͡u dalagua ke̱bo͡u, tofigile i ke̱bo͡u, ifi ko͡u bo͡u gebo͡u, habage sawisiale ke̱bo͡u debe olo͡u fe̱i̱ ni̱o͡u ni̱ bino͡u. 23 Ni̱no͡u sibe Kelesuha̱ e̱ bi. Kelesube e̱me Godiha̱ bi.

4

Hiye O yo͟͡uno͡u e̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ kedia̱ figale

1 Kegei degemo͡u, ni̱ge eibe Kelesuha̱ dabai degedi o, Godiha̱ ta̱ mogogou ke̱ dia dalaguadidade tawama. 2 Dabai degedi obege e̱ boseha̱ ta̱ ke̱ dulo seseyedei, e̱ boseha̱ e̱ dafaiye domo͡u. 3 Kelesuha̱ dabai, a̱ degedi ke̱me ni̱ fileba, hebe kasaga̱i̱ ke̱ a̱moko͡u nele̱be ta̱bo͡u mei. Ta̱ sai fidi hiye o tae a̱ ta̱ salene ta̱bo͡u mei. A̱ dabai degedi ke̱ mayo͟͡usie ta file mei. 4 A̱ tawalibe, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li meidade tawaliye, ke̱no͡u si sa sibige̱ kuoko͡u ge a̱me do̱u̱do oyode tobolo͡u mei. Hiye O yo͟͡uno͡u tawaga filesi bolo̱. 5 Ta̱ sale hiyebe you kaha̱ degemo͡u, ni̱ yogo toto ta file tobo͡u dama. Hiye Oha̱ haguale ke̱no͡u baha duwoma. Hiye Oha̱ haguale kelegebe, hulia̱ kodu mogogou dala ke̱me olo͡u fe̱i̱ hoho̱ koko͡u tama̱ degele. O sasa̱i̱ kedia̱ fima̱i̱ ke̱ne tama̱ degele. Kelegeno͡u be, Godiha̱ die midiho̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ dimoko͡u ne̱mo͡u ile.

Sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ dio͟͡u die hu̱no͡u hebele fogulo i

6 Mogo dia̱ma, Apolos ele dabai degele idi kamaha̱ ta̱ makai, a̱ ko͡u hegi koko͡u defe̱i̱do fima̱ma, ni̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai ke̱ ta gobo͡u dama. O taha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele foguoba, haba o taha̱ hu̱ ke̱ huyafe̱i̱ degedama. 7 Mogo tano͡u tano͡u dia̱ma, o koyoha̱ge na̱me hiye o degeyede tobolou? Na̱me hiye o mei. Bi olo͡u fe̱i̱ na̱ dala ke̱me Godiha̱ na̱ solo͡u do degemo͡u ne̱i̱. Na̱ ne̱ hu̱ kadegeimo͡u hebele foguya?

8 Ni̱me guoko͡u hiyedo degeiyodele ili. Haba bi hiyedone dalaguayodele ili. Ni̱ ni̱o͡u sie ni̱me hiye o hu̱bo͡u yodele ilibe de damale̱, ha gulokou? Ni̱me hu̱bo͡u o bolo̱ debabe, di olo͡u fe̱i̱ne hu̱bo͡u ono͡u dalame. 9 A̱ tawalibe, sa sibige̱ kuoko͡u be, Godiha̱ge e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o eibe uwagedo dogogumo͡u dalaguadadili. Eibe o ilo kelege ta̱ sama wouba tofigile ileyode maka degei o sa̱ degei. Damale̱do, eibe sa sibige̱ o sasa̱i̱bo͡u, e̱sol obo͡u dia̱ dihi̱le koko͡u oe wala iba tofigile ke̱no͡u baha duwogua. 10 Ei Kelesuha̱ hu̱ hebele fogudi kaha̱ degemo͡u, eibe o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u be toto͡u degele i o sa̱ degei dalagua. Ni̱ge ni̱o͡u sie tewe oyodemo͡u, Kelesuko͡u damale̱yodei o bolo̱doyodele idi. Haba eibe ni̱ge nele̱ meiyodele idi. Ni̱ ni̱o͡u sie ni̱me nele̱bo͡u yodele idi. Ni̱me o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u be hu̱bo͡u dalaguayodele idi. Eino͡u sibe ni̱ge hu̱bo͡u meiyodele idi. 11 Ei afu hegiebo͡u, hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱bo͡u degemo͡u hagulugi, ifine kuhe̱. Eibe yukuei bolo̱ mei. O ilo kelegebe ei bo͡u basiano͡u woma fofo͡u gule idi. Eibe moso̱ mei. 12 Nale̱ mo͡u la̱mo͡u be, ei dobogo͟͡uye dabai hiyedone degele idi. O sasa̱i̱ ilo kedia̱ ei susuga tobolo͡u imo͡u be, eige Godiha̱ ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱no͡u hehegieyedele idi. O kedia̱ ei makolamo͡u degele imo͡u be, ei gofo͟͡u degediyo mei, nele̱do dege dalaguadi. 13 Eibe o kasaga̱i̱yode tobolo͡u imo͡u be, eige ta̱ bolo̱ ke̱no͡u tobolo͡u idi. Afune, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge eibe mabo͡u kofai baga igiselamo͡u degemo͡u haguabe demo͡u, ifine kuhe̱.

Polha̱ge sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱me e̱ midiho̱ ke̱no͡u sesele imabadomo͡u tagai

14 A̱ nala̱i̱ ko͟͡umaha̱ yobe ni̱ sidifi degemabadomo͡u nalo̱u̱yo mei. Ni̱me ma̱ sisigo̱ sa̱ degei, a̱ ni̱moko͡u solo͡u do degemo͡u kuhe egele tobolo͡u. 15 O su̱u̱do, 10,000 kege kedia̱ ni̱ wo͡u ma, Kelesuha̱ ta̱ ke̱ hehegie dala debabe, o su̱do kedia̱me ni̱ ayedo mei. A̱no͡u si ni̱ ayedo degei. A̱buko͡u ile, Yesu Kelesuha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u hehegie tobou kelege, a̱me ni̱ aye dege dalali, ifine kuhe̱. 16 Kegei degemo͡u, a̱ ni̱me midiho̱ a̱ milo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u mabeedili. 17 Ni̱me ma̱ ta̱ ke̱ dulo sesemabadomo͡u, a̱ Timoti tobo͡u ba ni̱moko͡u ile. Timoti e̱me ma̱ dihi sa̱ degei. A̱ e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli. E̱ Hiye Oha̱ dabai degelebe ta dafadiyo mei, defe̱i̱do degedi. Kegei degemo͡u, Timoti e̱ ni̱moko͡u ile foloba hehegile, midiho̱, a̱ Yesu Kelesu sesele idi ke̱ haba hehegile, afu a̱ hehegiei ke̱ ni̱ toto͡u degeiye domo͡u. Ta̱ e̱ hehegile ke̱me, a̱ne damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie totobo͡u mo͡u siadi.

18 Ni̱ o ilo kelege a̱me ni̱moko͡u boholo͡u ma̱ haguale meiyode tawale ili kaha̱ degemo͡u, ni̱me ta̱ a̱ ko͡u hehegie tobou ke̱ dafolu. 19 Ke̱no͡u si, Hiye Oha̱ tagaibabe, a̱ ni̱moko͡u ilebe hafe̱i̱ degeli. A̱ ni̱moko͡u folo dalali tawalebe, ta̱ dudiyo mei o kedia̱ ta̱eno͡u tobolo͡u ilidade tawale. O kedia̱ Godiha̱ nele̱ye tobolo͡u ili? Damale̱ he gulokou, a̱ ke̱ tawalamo͡u degeli. 20 O sasa̱i̱, Godiha̱ wolo͡u daladi kedia̱ge ta̱eno͡u tobolo͡u idiyo mei. O sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ nele̱yeno͡u e̱ ta̱ dulo sesele yadi. 21 Ni̱ a̱ kage degele ke̱ tagaiya? A̱ ile foloba, ni̱ egele wolo ke̱ tagali? He, a̱ solo͡u do degeba, ni̱moko͡u ta̱ amafe̱i̱ tobolo͡u ke̱ tagali?

Midiho̱ kasaga̱i̱, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dala ke̱me dio͟͡u do̱u̱susumabeedei

(Ta̱ Hiye 5–6)

5

Damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Korin tie kilebe sasa̱i̱ hiyou mo̱u̱ o ta delei

1 A̱ dube, ni̱ kile o taha̱ sasa̱i̱ hiyou mala̱ dalayode tobolo͡u imo͡u du. Midiho̱ kasaga̱i̱ o kaha̱ milolo͡u ke̱me kasaga̱i̱ hiyedo. O kaha̱ e̱ ayeha̱ sasa̱i̱ ke̱ hiyou mala̱mo͡u, sasa̱i̱ ke̱bo͡u de dalayode tobolo͡u imo͡u du. Ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱do, damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱ne midiho̱ kegei ke̱ ta milo͡u diyo mei. 2 Midiho̱ kegei ke̱me ni̱bo͡u de kile ko͡u dalaye, ke̱no͡u si ni̱ge ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogulo ili. Ni̱ solo͡u do dege gosoloba, midiho̱ kasaga̱i̱ milou o ke̱ igile muguba mo͡u yo͟͡uwa dalabasi bolo̱.

3 Damale̱do, a̱me ko͡u ahudo dalaye, ha ma̱ fi̱be ni̱bo͡u de dalali, a̱ file dugulube, midiho̱ ke̱me kasaga̱i̱do dugulu. 4 A̱ di Hiye O Yesuha̱ hu̱ya ke̱ tobo͡u lamo͡u. Ni̱ olo͡u fe̱i̱ kefeguoba, hagi̱ ke̱ do̱u̱susuma. Ma̱ fi̱be ni̱bo͡u de dalaba, di Hiye O Yesuha̱ nele̱ kaha̱no͡u ni̱ dogo͡u guo dalale. 5 Kege kefeguoba, o kegei ke̱me Tama̱ko͡u seseguma. Seseguba, o kaha̱ to͡u ke̱me ko͡u makoloye, ke̱no͡u si uwage sawisiei, Hiye Oha̱ haguale kelegebe, o kaha̱ fi̱ ke̱me Godiha̱ mo͟͡uba, e̱ bologua̱ dalale.

Damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Korin tie kedia̱ o midiho̱ kasaga̱i̱ milou ke̱ igile mugumabeedei

6 Ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogudi midiho̱ ke̱me bolo̱ mei. O͡u sidi mola huyadefe̱i̱ ke̱ o͡u saga̱i̱ ke̱bo͡u de tiagewoma fogo͡u mo͡u be, yo͟͡uno͡u fofolugi hiye degedi. Ni̱ kegedi ke̱me ta tawaiyo mei? 7 O͡u sidi mola kasaga̱i̱ ta ni̱bo͡u de dala ke̱me hebele fila̱ma. Hebele fila̱ba, ni̱me o͡u ebele ke̱no͡u dalama. Ke̱no͡u si, a̱ tewe, ni̱me o͡u sidi mola ke̱ dala mei. Yobe, Kelesu e̱me o kedia̱ woumo͡u tolo i kaha̱ degeimo͡u. Damale̱do, o kedia̱ge e̱me Gabama I Sawisiei* kaha̱ wai sipsip wili sa̱ dege woumo͡u tolo i. 8 Kegei degemo͡u, sawisiei hiye kaha̱ dowo ke̱me di o͡u molabo͡u mei o͡u si ke̱no͡u na̱me. Oe o͡u sidi mola olo͡u fe̱i̱ ke̱ igisedi ke̱no͡u tefele, dine midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u fogo͡u ile, midiho̱ sibigi mei ke̱bo͡u, ta̱ damale̱do tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u deno͡u milo͡u game. Midiho̱ bolo̱do ke̱me ebele o͡u, molabo͡u mei ke̱ sa̱ degei.

9 A̱ kuguo ni̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱ koko͡u ge toboube, ni̱me sasa̱i̱ hiyou siadi obo͡u, haba o hiyou siadi sasa̱i̱bo͡u de dalaguadamabeedei. 10 A̱ ke̱ toboube, ke̱me sa sibige̱ kuoko͡u sasa̱i̱ hiyou siadi obo͡u, o hiyou siadi sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me ni̱ to͡u fogo͡u mabeede ta tobo͡u li mei. O taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi obo͡u, o womamo͡u bi hiyou mo͟͡udi obo͡u, ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me ni̱ to͡u fogo͡u mabeede ta tobo͡u li mei. A̱ kege tobou debabe, ni̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱me to͡u fogo͡u ba, sa sibige̱ ko͟͡u olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u dolo fogo͡u yale. 11 Ke̱no͡u si a̱ ko͟͡u nala̱i̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, damale̱yodei o ta, ni̱ mogoha̱ sasa̱i̱ hiyou degeibabe, ni̱me o ke̱bo͡u de hobo͡u daladama. Nebe ke̱no͡u tefele, o taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi midiho̱ ke̱bo͡u, ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u, susuga tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡u degei hiyedo na̱di midiho̱ ke̱bo͡u, o womamo͡u bi hiyou mo͟͡udi midiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱, ni̱ kile o taha̱ midiho̱ kegei ke̱ milo͡u babe, o ke̱bo͡u de hobo͡u daladama. Haba tabe, o kegei ke̱bo͡u de hobo͡u geleguo nale̱ na̱dama. 12 Damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱ file ke̱me ma̱ bi mei. Ke̱no͡u si damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ hagi̱ ta dugubabe ni̱o͡u sie filebe bolo̱. 13 Godiha̱ge damale̱yodele ili mei o kedia̱me ta̱ sale. Kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o, ni̱bo͡u de kile dala ke̱me igile mugumabeedei. Lo 17:7

6

Damale̱yodei o sasa̱i̱ dige diyo͡u sie yogo ta̱ souba ta̱ souba dedame

1 Damale̱yodei o sasa̱i̱ ni̱ kile o bolo̱u̱ ta dilo͡u sie ta̱e biyaba, o tano͡u taha̱ Godiha̱ o sasa̱i̱ tobeko͡u muguo ile, damale̱yodele ili mei o kedia̱ dihi̱le koko͡u ge yogo ke̱ ta̱ soubabe, midiho̱ ke̱me bolo̱ mei, kasaga̱i̱do. 2 Uwage sawisiei kelege, Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ sa sa o sasa̱i̱ fileba, ta̱ sale ke̱me ni̱ge de tawale ili? Kegei degemo͡u, ifi ko͡u bo͡u ge hagi̱ huyadefe̱i̱ ta̱ salebe dabai hiyedo mei. 3 Dige e̱sol o kedia̱ne fileba, ta̱ sale ke̱me ni̱ de tawale ili? Kegei degemo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u ge ta̱e biya idi ke̱ ta̱ salebe hiyefe̱i̱ mei. 4 Ta̱e biyoumo͡u biyoumo͡u demo͡u be, ni̱ge kageimo͡u damale̱yodili mei o kedia̱ ta̱ samabeede tobolo͡u idiya? O kedia̱me damale̱yodei o sasa̱i̱ di dihi̱le koko͡u hu̱bo͡u o mei. 5 Ni̱ de sidifi degele ili? Damale̱yodele i o bolo̱u̱ dilo͡u sie yogoko͡u ta̱e biyouba biyouba debabe, ni̱ ta̱ sai file obe de dala, ha mei? 6 Ni̱ ko͡u dalaye, ke̱no͡u si ni̱ge damale̱yodili mei o kedia̱ dihi̱le koko͡u ge ni̱ ni̱o͡u sie yogo ta̱ soumo͡u ta̱ soumo͡u dele idi. Ke̱ degele idibe kasaga̱i̱ hiyedo.

7 Ta̱ soumo͡u ta̱ soumo͡u dedi midiho̱ kaha̱ hegilibe, ni̱me Kelesuha̱ midiho̱ ke̱ sesega yadi ke̱me to͡u fogo͡u mo͡u fiyasigei dala kuhe̱. Ni̱ mogo taha̱ ni̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, ni̱ge hebe ta boholo͡u ne̱dama, mo͡u duguo fogo͡u ma. Haba ni̱ mogo taha̱ ni̱ bima̱i̱ ta figo̱u̱babe, ta̱bo͡u meiyodelebe bolo̱. 8 Ko͡u kegeiye, ke̱no͡u si ni̱ge ni̱o͡u sie yogoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u milo͡u mo͡u dedi. Ni̱o͡u sie yogoha̱ bima̱i̱ figo̱u̱mo͡u figo̱u̱mo͡u dedi.

9 Midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kedia̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u fologale saga̱i̱ mei. Ni̱ge ke̱me de tawale ili? Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱o͡u sie ogo͡u gadama. Ni̱ ko͟͡u tawama, sasa̱i̱ hiyou siadi o kedia̱bo͡u, o hiyou siadi sasa̱i̱ kedia̱bo͡u, ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di o sasa̱i̱bo͡u, o dilo͡u sie hudibo͡u, sasa̱i̱ dilo͡u sie hudibo͡u, o sasa̱i̱ kegele idi kedia̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be ta fologale saga̱i̱ mei. 10 Hiyou mo͟͡udi obo͡u, o taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi obo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡u degei hiyedo na̱di obo͡u, yogo susuga tobo͡u di obo͡u, o woma bi hiyou mo͟͡udi obo͡u, o sasa̱i̱ kegele idi kedia̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u be ta fologale saga̱i̱ mei. 11 Damale̱do, ni̱ ilo kelene ko͡u kegele idiye, ke̱no͡u si Godiha̱ ni̱ duo tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ bigimamo͡u, ni̱me ma̱ biyodei. Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱, di Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ do̱u̱do degele i dalagua kehe̱.

Di to͡u be Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ moso̱

12 Ni̱ o ilo kelege tobolo͡u idibe, a̱ ta degele fimo̱u̱babe, a̱ degeleno͡u, kuolo͡u ta dala meiyode tobolo͡u idi. Ta̱ ke̱me ko͡u damale̱doye, ke̱no͡u si midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱ milo͡u babe, ni̱ bologua̱ ta dalale saga̱i̱ mei. Damale̱do, a̱ kage degelababe, a̱ ko͡u degeleno͡u ye, ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ tae a̱ didio̱ degelebe, a̱ dafa. 13 Ni̱ haba tobolo͡u idibe, nale̱ olo͡u fe̱i̱be gua kaha̱ bi. Gua e̱me nale̱ sadino͡u. Ta̱ ke̱ne ko͡u damale̱ye, ke̱no͡u si Godiha̱ge nale̱bo͡u guabo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me makouba mei degele. Di to͡u ke̱no͡u sibe o hiyoubo͡u, sasa̱i̱ hiyoubo͡u de suluguadi kaha̱ bi mei. Di to͡u be Hiye Oha̱ bi. Di Hiye O e̱me di to͡u dia daladi o. 14 Hiye O tolo imo͡u, Godiha̱ hagua̱gi kaha̱ degemo͡u, haba e̱ne yo͟͡u e̱ nele̱ hiyedo kaha̱ di hagua̱gile.

15 Kelesuha̱ to͡u ke̱me ni̱no͡u . Ni̱ tano͡u tano͡u be Kelesuha̱ to͡u bo͡u dala ke̱me ni̱ de tewe? Ni̱ to͡u ke̱ o hiyou siadi sasa̱i̱ kaha̱ to͡u bo͡u de gelegubabe de bolo̱? Ke̱me bolo̱ mei. 16 O taha̱ o hiyou siadi sasa̱i̱bo͡u de dogo͡u guo dala ke̱me, diliebe to͡u tano͡u fe̱i̱ degei. Ni̱ge ke̱me de tawale ili? Godiha̱ kuguoko͡u be tama̱do dege ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Dilie to͡u be tano͡u fe̱i̱ dege dalale. Stat 2:24

17 Ke̱no͡u si o taha̱ ta Hiye O Yesubo͡u de dogo͡u guo dalababe, diliebe fi̱ tano͡u fe̱i̱. 18 Sasa̱i̱ hiyou siadi midiho̱bo͡u, o hiyou siadi midiho̱bo͡u ke̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u babe, haba ta milo͡u gadama. Midiho̱ kasaga̱i̱ ilo kaha̱ge o to͡u be ta makolo mei. Ke̱no͡u si sasa̱i̱ hiyou siadi o kaha̱ge yo͟͡u e̱ to͡u no͡u makodi. 19 Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱i̱, e̱me ni̱ duledu dala. Ni̱ to͡u be e̱ moso̱ ke̱me ni̱ge de tawale ili? Ni̱ to͡u be ni̱o͡u ni̱ bi meido. 20 Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱be, bi sibige̱ hiyedoye mamo̱u̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ to͡u ha̱ge midiho̱ bolo̱no͡u milolo͡u ba, Godiha̱ hu̱ hebele foguo ima.

Polha̱ obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u daladi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

(Ta̱ Hiye 7)

7

Polha̱ obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u daladi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

1 Yodu ta̱, ni̱ a̱moko͡u kuguo nala̱ma ne̱i̱ koko͡u ge, a̱ ni̱moko͡u tawale ta̱be ko͡u gue tobo͡u lamo͡u. O ni̱ sasa̱i̱ hulo mei dalalebe bolo̱. 2 Ke̱no͡u si, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u siadi midiho̱ ke̱me hiyedo milo͡u ga ili kaha̱ degemo͡u, o tano͡u tano͡u be yo͟͡u e̱ sasa̱i̱bo͡u deno͡u dogo͡u guo dalayedili. Haba sasa̱i̱ kedia̱ne, dio͟͡u die ma̱bo͡u deno͡u dogo͡u guo dalamabeedili. 3 O e̱me sasa̱i̱bo͡u o debabe, e̱ to͡u be yo͟͡u e̱ sasa̱i̱ha̱ bi. Haba sasa̱i̱ e̱ne obo͡u sasa̱i̱ debabe, e̱ to͡u be e̱ ma̱ha̱ bi. Dilie dilo͡u sie akogudama. 4 Obo͡u sasa̱i̱, e̱ to͡u be e̱sofe̱i̱ bi mei, e̱ ma̱ dilio͡u fa bi. Sasa̱i̱bo͡u o e̱ne, e̱ to͡u be e̱sofe̱i̱ bi mei, e̱ sasa̱i̱ dilio͡u fa bi. 5 Sasa̱i̱bo͡u obo͡u hulo i, nele dogo͡u guo sulugualebe, nele nolo͡u sie yogo tobeko͡u muguoba, nele to͡u ke̱ akogudama. Ke̱no͡u si, nele fi̱ tano͡u degeba, Godiko͡u defe̱i̱do diho̱ baga̱ tobo͡u laba, da to͡u fogo͡u tafe̱i̱ dalamebeedema to͡u fogo͡u ba, e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ dalalebe ta̱bo͡u mei. Huyadefe̱i̱ kege dalagua dema, haba boholo͡u ma̱ ya, nolo͡u fa dogo͡u guo dalagualebe bolo̱. Kegeligi, Tama̱ha̱ hagua tefele duguba, nele to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u ga iye. 6 A̱ tobolo͡u ke̱me kuolo͡u ta̱ mei, ma̱ fima̱i̱yeno͡u tobolo͡u, ni̱ dogo͡u gulamo͡u. 7 A̱ tagalibe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ gisiai, a̱ saga̱i̱no͡u dege dalalebe bolo̱. Godiha̱ nele̱ya ke̱ a̱me kegeno͡u dala kuhe̱. Ke̱no͡u si, nele̱ Godiha̱ ne̱mo͡u ibe, o sasa̱i̱ dimoko͡u e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ de ne̱mo͡u i dalagua kuhe̱.

8 Gisiai o sasa̱i̱bo͡u, kuei sasa̱i̱bo͡u dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u ne ta̱ tobo͡u lamo͡u. Ni̱ olo͡u fe̱i̱ne a̱ dege ke̱ mo͡u kegeno͡u dalagualebe bolo̱. 9 Ke̱no͡u si, ni̱ to͡u e tagadi saga̱i̱ ke̱me ta akogulo saga̱i̱ mei debabe, ni̱ ile hugaleno͡u. Kegeligi, ni̱ hiyouyeno͡u sulugueiye domo͡u.

10 Sasa̱i̱bo͡u obo͡u ko͡u huga i dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u kuolo͡u dogogulamo͡u. Ko͟͡ume mayo͟͡u ma̱ fima̱i̱ mei. Hiye Oha̱ ta̱. Ke̱me ko͡u gue, sasa̱i̱ye e̱ ma̱ to͡u fogo͡u idayede tobou. 11 Ke̱no͡u si sasa̱i̱ tae e̱ ma̱ to͡u fogo͡u ibabe, e̱ haba o ta hudayedili, mo͡u yo͟͡uwano͡u dalale. Kege ho fogo͡u babe, haba boholo͡u ma̱ ileba, e̱ ma̱bo͡u de mogo dege. Haba oyene, e̱ sasa̱i̱ hobo͡u hiyafogo͡u da.

12 O sasa̱i̱ ilo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u ne ta̱ ta tobo͡u lamo͡u. Ko͟͡ume Hiye Oha̱ ko͡u tobo͡u li meiye, a̱ ma̱ fima̱i̱yeno͡u tobo͡u lamo͡u. Damale̱yodei o, e̱ sasa̱i̱be Kelesuko͡u damale̱yodili meiye, ha sasa̱i̱ kaha̱ e̱ ma̱bo͡u de dalale tagaibabe, o kaha̱ge sasa̱i̱ kegei ke̱me hobo͡u hiyafogo͡u da. 13 Haba damale̱yodei sasa̱i̱ne, e̱ ma̱be damale̱yodili meiye, ha o kaha̱ e̱ sasa̱i̱bo͡u de dalale tagaibabe, sasa̱i̱ kaha̱ e̱ ma̱ kegei ke̱me hobo͡u to͡u fogo͡u ida. 14 Yobe, damale̱yodili mei o ke̱me e̱ sasa̱i̱bo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u be, diliebe Godiha̱ bi degei, sasa̱i̱ ke̱me Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u. Haba, damale̱yodili mei sasa̱i̱ ke̱ne e̱ ma̱bo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u be, diliene Godiha̱ bi degei, o ke̱me Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u. Kegeli mei debabe, ni̱ sisigo̱ dia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigibo͡u dalagua. Ke̱no͡u si ni̱ sisigo̱ olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ e̱ bino͡u. 15 Ke̱no͡u si, damale̱yodili mei o kaha̱ e̱ sasa̱i̱ damale̱yodei ke̱ hiyafogo͡u laba degeibabe, ni̱ mo͡u duguo fogo͡u ma. Haba damale̱yodili mei sasa̱i̱ kaha̱ne, e̱ ma̱ damale̱yodei o ke̱ to͡u fogo͡u ilaba degeibane, ni̱ hobo͡u akogudama. Damale̱yodei o ke̱me haba gisiai bagalebe ta̱bo͡u mei. Damale̱yodei sasa̱i̱ ke̱ne haba gisiai baga siale ke̱me ta̱bo͡u mei. Yobe, Godiha̱ge ni̱me mogo dege hemele̱ fiya dalaguamabeedema ko͡u makai kaha̱ degemo͡u. 16 Sasa̱i̱, na̱ ne̱ ma̱ damale̱yodili mei ke̱bo͡u de dogo͡u guono͡u dalababe, ne̱ ma̱ha̱ne Kelesuko͡u yomogo͡u damale̱yodele ke̱me na̱ ta tewe mei. Haba, o na̱ne ne̱ sasa̱i̱ damale̱yodili mei ke̱bo͡u de dogo͡u guono͡u dalababe, ne̱ sasa̱i̱ha̱ne Kelesuko͡u yomogo͡u damale̱yodele ke̱ne na̱ ta tewe mei.

Dibe Godiha̱ yo͟͡u makai saga̱i̱ kegeno͡u dalaguame

17 Dibe Godiha̱ yo͟͡u makai saga̱i̱ koko͡u no͡u kuhe dalame. Godiha̱ di haguisai kelege diyo͡u delei saga̱i̱, kegeno͡u kuhe dalame. Daladi olo͡u fe̱i̱ ke̱me Hiye O Yesuha̱ge o tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ dimoko͡u ko͡u ne̱mo͡u i. Damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱moko͡u ne a̱ ke̱no͡u totobo͡u mo͡u siadi. 18 Godiha̱ di haguisai kelegebe, o ilo kelebe kolo diafigile i delei debabe, o kedia̱me* dio͟͡u kegeno͡u dalaguama. Haba o ilo kelebe kolo diafigile ili mei debabe, dia̱ne dio͟͡u kegeno͡u dalaguama. 19 Kolo diafigidi midiho̱bo͡u, kolo diafigidiyo mei ke̱bo͡u ke̱me sibige̱ ta dala mei. Godiha̱ ta̱ dulo sesedi midiho̱ ke̱no͡u si sibige̱ hiyedo. 20 Ni̱me Godiha̱ ni̱ haguisai kelege, ni̱o͡u delei saga̱i̱ kegeno͡u kuhe dalama. 21 Godiha̱ na̱ haguisai kelegebe, na̱me fisimo͡u dabai degedi ke̱ degele delei debabe, na̱ hagi̱ ta degeda. Ke̱no͡u si fisimo͡u dabai degedi ke̱me to͡u fogo͡u yedeiba, na̱ ke̱ to͡u fogo͡u basi bolo̱.* 22 O tabe fisimo͡u dabai degedi ke̱ degeimo͡u, Godiha̱ haguisai ke̱me Hiye O Yesuha̱ e̱ bi degema, e̱ dihi̱le koko͡u fisimo͡u dabai degedi ke̱ fogo͡u mo͡u, mo͡u dalamo͡u dugu. Ke̱no͡u si o tabe mo͡u dalamo͡u haguisai ke̱me Hiye O Yesuha̱ e̱ dabai degedi o degele. 23 Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱be, bi sibige̱ hiyedoye mamo̱u̱. Kegei kaha̱, ni̱ge sa sibige̱ o ilo kedia̱ ni̱ fisileba egei gehe̱ ta dumabeedeibabe, ni̱ die ta̱ ke̱ hobo͡u ta dudama.* 24 Mogo dia̱ma, afu Godiha̱ ni̱ haguisai kelege, ni̱ kage ta delei debabe, ifine ke̱no͡u tefele dalali, Godiha̱ yo͟͡uno͡u ni̱ dogo͡u guo dalaba suluguama.

Polha̱ gisiai o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou

25 Gisiai o sasa̱i̱ dia̱ma, a̱ Hiye Oha̱ a̱moko͡u tobou ke̱ tobo͡u lamo͡u mei. Mayo͟͡u ma̱ fima̱i̱yeno͡u ni̱ egele tobo͡u lamo͡u. Yobe, Hiye Oha̱ a̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, e̱ degeiye, a̱me damale̱do ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u di o degei. 26 Ifi ko͡u bo͡u gebe hagi̱ hiyedo hagulu kaha̱ degemo͡u, a̱ tawalibe, ni̱me ni̱o͡u ifi gisiai dala saga̱i̱, kegeno͡u dalaguama. 27 O na̱me ne̱ sasa̱i̱bo͡u, haba sasa̱i̱ na̱ne ne̱ obo͡u debabe, kegeno͡u kuhe dalaguama. O na̱, ne̱ sasa̱i̱ hiyafogo͡u da. Sasa̱i̱ na̱ne, ne̱ ma̱ to͡u fogo͡u ida. Gisiai o debabe, sasa̱i̱ hulaba degeda. Gisiai sasa̱i̱ debane, o hulaba degeda. 28 Ke̱no͡u si na̱ sasa̱i̱ hulobe, ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ mei. Gisiai sasa̱i̱ye o hulo ke̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ mei. Ke̱no͡u si sa sibige̱ kuoko͡u be, sasa̱i̱bo͡u obo͡u huga ibabe, dia̱me hagi̱ hiyedo duguo dalaguale. Kegemo͡u, a̱ge hagi̱ kegei ke̱ ni̱moko͡u hagua koguba dugulo dafamo͡u kuhe tobolo͡u.

29 Mogo dia̱ma, uwage sawisiei kelege hagi̱ dugulobe hafe̱i̱ degei. Kegei degemo͡u, ifi ko͡u bo͡u ge yoma kugule ilebe sasa̱i̱bo͡u o kedia̱me sasa̱i̱bo͡u mei o sa̱ dege dalama. 30 Gosolo idi o kedia̱me gosodiyo mei o sa̱ dege dalaguama. Hoho̱bolo͡u idi o kedia̱me hoho̱bo͡u diyo mei o sa̱ dege dalaguama. Bima̱i̱ mamala̱ idi o kedia̱me bi mei o sa̱ dege dalaguama. 31 Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be dabai dia̱ degele idi ke̱me sibige̱ ta dala meidade tawamabeedili. Yobe, sa sibige̱ di ifi bo͡u dalamo͡u dugulu ko͟͡ume mei degeladi.

32 A̱ ni̱me sa sibige̱ kuoko͡u ge hagi̱ dugulo ke̱me tagaiyo mei. O gisiai e̱me Hiye Oha̱ dabai koko͡u no͡u fima̱mo͡u, midiho̱ Hiye Oha̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u lamo͡u degedi. 33 Sasa̱i̱bo͡u o, e̱me sa sibige̱ bi koko͡u no͡u fima̱mo͡u, midiho̱ e̱ sasa̱i̱ha̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u lamo͡u degedi. 34 O kege fima̱di kaha̱ e̱ fima̱i̱be bolo̱u̱ degei dala. Gisiai sasa̱i̱bo͡u, gisiai baga suluguadi sasa̱i̱bo͡u kedia̱me Hiye Oha̱ dabaino͡u degelamo͡u fima̱ idi. Sasa̱i̱ kegele i kedia̱ge, dia̱me Hiye Oha̱ bi degeba, die to͡u bo͡u die fi̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me bolo̱no͡u dalale ke̱ tagale idi. Ke̱no͡u si, sasa̱i̱ e̱ ma̱bo͡u e̱me sa sibige̱ bi koko͡u no͡u fima̱mo͡u, midiho̱ e̱ ma̱ha̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u lamo͡u degedi. 35 A̱ ke̱ tobolo͡u kaha̱ge ni̱ dogo͡u guba, ni̱ bologua̱do dalaguamabadomo͡u kuhe tobolo͡u. A̱ ni̱ akoguyo mei. A̱ge ni̱me midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u seseleba, sawisiei olo͡u fe̱i̱ Hiye Oha̱ dabaino͡u degele ke̱ tagali.

36 O taha̱ sasa̱i̱ e̱moko͡u tileyodema makai ke̱ hulo saga̱i̱ hiyedo degeibabe ta̱bo͡u mei, sasa̱i̱ ke̱ hulono͡u. Sasa̱i̱ ke̱me mo͡u kege dalaba, e̱ sasa̱i̱ ke̱ hulo ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ degeiyo mei. 37 Ke̱no͡u si, o taha̱ sasa̱i̱ ke̱ hu ho fogo͡u bane ta̱bo͡u mei. O tae e̱me ta fisile mei, haba e̱ fima̱i̱yene sasa̱i̱ hulo meiyodema, e̱ to͡u bo͡u e̱ fima̱i̱bo͡u nele̱do dege dalale ke̱ne ta̱bo͡u mei. Sasa̱i̱ ke̱ hu ho fogo͡u ba, dilie gisiai kegeno͡u dalababe, o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ degeiyo mei. 38 Oe sasa̱i̱ e̱moko͡u tileyodema makai ke̱ hulo ke̱me ta̱bo͡u mei. Haba, hu ho fogo͡u bane bolofe̱i̱do.

39 O hu sasa̱i̱ ta, e̱ ma̱ teli mei dalababe, e̱ge e̱ ma̱bo͡u deno͡u dogo͡u guo dalayede tobo͡u. Sasa̱i̱ e̱ ma̱ ke̱ tolo ibabe, e̱me kuei sasa̱i̱ degele. Haba Hiye Oko͡u damale̱yodei o taha̱ sasa̱i̱ kegei ke̱ hulobe ta̱bo͡u mei. 40 Ke̱no͡u si a̱ tawalibe, kuei sasa̱i̱ kaha̱ o tage hu ho fogo͡u babe, sasa̱i̱ e̱me hoho̱bolo͡u ba bologua̱no͡u dalale. O tae hubabe, hagi̱ huyadefe̱i̱ dugulo saga̱i̱ tawali. A̱ ma̱ duledune Duo Bolofe̱i̱ daladade tawalemo͡u, ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ kuhe tobolo͡u.

Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ge gali, o tae ogo͡u gai godiko͡u ne̱i̱ ke̱me de nala̱ ile?

(Ta̱ Hiye 8–10)

8

Polha̱ gali, ogo͡u gai godi kedia̱moko͡u sile ne̱di kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

1 A̱ gali, ogo͡u gai godi kedia̱moko͡u sile nele̱mo͡u kuhe nala̱ idi kaha̱ ta̱ ke̱ tobo͡u lamo͡u.* Ke̱me di olo͡u fe̱i̱ ko͡u teweyodele idi. Ke̱no͡u si di diyo͡u sie tewe oyode tobo͡u babe, di diyo͡u di hu̱ ke̱no͡u hebele fogulu. Di solo͡u do degedi midiho̱no͡u milo͡u basi, di nele̱do dege dalaguale. 2 O taha̱ e̱me tewe oyode ko͡u tawaliye, ke̱no͡u si e̱me defe̱i̱ ta tewe mei. 3 O koyoha̱ Godiko͡u hoho̱ degeli o ke̱me, Godiha̱ge tewedo.

4 Gali, ogo͡u gai godi kedia̱moko͡u sile nele̱ idi ke̱ nala̱ ilebe ko͡u gue, di tewe, ogo͡u gai godibe mabo͡u no͡u, sibige̱ ta dala mei, gulokouno͡u. Godibe gehe̱ ta dala mei. Tano͡u, e̱no͡u dala. 5 Sa sibige̱ kuoko͡u godiyodele idibe su̱do. Agudileto͡u ne dalagua. Haba hiye oyodele idi kedia̱ne su̱do ko͡u dalaguaye, 6 ke̱no͡u si di Godibe tano͡u fe̱i̱do, e̱me di Aye. Di Godi e̱me bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai kaha̱ e̱ yo. Dibe yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba sulugualamo͡u degeli kuhe̱. Di Hiye O e̱ne tano͡u fe̱i̱do, e̱me Yesu Kelesu. E̱ge bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u ga dalali, fi̱ gehe̱ ke̱ne dimoko͡u ne̱i̱.

7 Ke̱no͡u si Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ ilo kedia̱ge ke̱me ta tewe mei, dia̱ge wa, ogo͡u gai godibe sibige̱bo͡u yade tawale idi. O kedia̱me ogo͡u gai godi sesele idi ke̱ ko͡u fogouye, ha gali sile ne̱i̱ ke̱ nala̱mo͡u fima̱ idibe, ogo͡u gai godibe sibige̱bo͡u yode tawale idi. Kegei kaha̱ degemo͡u, dia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u yademo͡u hagi̱ degele idi, dia̱ defe̱i̱do tawaiyo mei kaha̱ degemo͡u. 8 Ke̱no͡u si nale̱ no̱u̱bane, haba na̱ ho fogo͡u bane ke̱me Godiko͡u ile a mei. Gali si ke̱ na̱dibe, sibige̱ ta dala mei. Na̱ ho fogo͡u bane sibige̱ ta dala meino͡u. 9 Ke̱no͡u si ni̱o͡u tawaibo͡u, nale̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱ nale̱ tagali ke̱me kuolo͡u ta dala meiye, ha ni̱ ke̱ nala̱ ili kaha̱ degeiye, damale̱yodei nele̱ mei degele i o kedia̱ mihi̱ko͡u fiyasigeiye.

10 Tewe o ta na̱, ogo͡u gai godi taha̱ moso̱ko͡u folo, gali si ke̱ no̱u̱ba, defe̱i̱ tewe mei o taha̱ ke̱ duguoba, e̱ne folo, gali ke̱ na̱i̱ye. 11 Na̱ kege degeibabe, ne̱ mogo e̱ damale̱yodei nele̱ mei degei, e̱ dowoye Yesu Kelesuha̱ e̱ mamolo͟͡uyodema tolo i ke̱me na̱ tawaga kege degeli kaha̱ge bo͡u makoulu kehe̱. 12 Damale̱do, ni̱ge ni̱ mogo, defe̱i̱ ta tewe mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ kege degeiba, dia̱ mihi̱ko͡u fiyasigeibabe, ni̱me Kelesuko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ bo͡u degele ili kehe̱. 13 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ gali kegei ke̱ na̱i̱ye, ma̱ mogoha̱ damale̱yodei ke̱ fiyoubabe, a̱ge gali kegei ke̱me haba ta nale̱ mei.

9

Polha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi dabai e̱ degedi kaha̱ hebe ke̱me sele ta mo͡u li̱ mei koko͡u e̱ hoho̱bou

1 Midiho̱ a̱ ko͟͡u milo͡u gadi ke̱ ni̱ duguo tawama. Tabe, a̱me kuolo͡u ma̱i̱ ta dalamo͡u ke̱ sesediyo mei. Tabe, a̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Tabe, di Hiye O Yesube a̱ge ko͡u dugu. Haba tabe, a̱ degeiye, ni̱me Yesuko͡u damale̱yodele i dalagua kehe̱dade tawama. 2 O ilo kelegebe a̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o meiyode tawale iliye, ke̱no͡u si ni̱ge a̱me dabai ke̱ degedi odade tawale i. Yobe, ni̱ Hiye Oko͡u damale̱yodei kaha̱ hegibe, a̱me Hiye Oha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o damale̱do.

3 O ilo kele midiho̱ a̱ milo͡u di ke̱ figa dugulo imamo͡u kasaga̱i̱yodele imo͡u be, a̱ dia̱moko͡u ko͡u gue sima tobo͡u di. 4 Ele* Hiye Oha̱ dabai ke̱ degedi kaha̱ hebe ke̱me, ni̱ge elemoko͡u nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de nele̱ saga̱i̱ye, ke̱no͡u si ni̱ kege ta degediyo mei. 5 Ele sasa̱i̱ damale̱yodei ta dalaba, ele sasa̱i̱ kegele i ke̱bo͡u wo͡u ma dabai degemo͡u sulugualebe ni̱ge kageimo͡u akogulo idiya? Hiye Oha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o ilo kedia̱bo͡u, haba e̱ mala̱ dia̱bo͡u, haba Pitabo͡u dia̱ kege degele idi ke̱me o tae ta akogudiyo mei. 6 Barnabas eleno͡u si sele dabai degedi, mo͡u ta dalale saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u. Hiye Oha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o ilo kedia̱me kege degediyo mei, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gulo idi kaha̱ degemo͡u. 7 Obe ami dabai degeimo͡u be, dabai kaha̱ hebe sele mo͟͡udi. Haba, obe hebe hai dabai degeimo͡u be, segei sibige̱ na̱di. Obe wai meme dia dalamo͡u be, wai meme kaha̱ bu ko͡u ke̱ na̱di.

8 A̱ ta̱ kegei ke̱ tobolo͡u be, a̱ sa sibige̱ kuoko͡u o tae ko͡u tobo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u sesega tobo͡u yo mei. Kuolo͡u ta̱, kuguoko͡u nala̱i̱ kaha̱ne ke̱no͡u tefele tobou dala. 9 Damale̱do, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ni̱ge wai bulumakou kedia̱ alasi kolo tofo͡u tofo͡u gugulo ibabe, kegeligi dia̱ alasi nala̱ iye deba, die mogou hobo͡u komuguo tigadama. Lo 25:4

Ni̱ kage tawaiya? Godiha̱ ke̱ toboube, e̱ damale̱ wai bulumakou tobou, ha ke̱i̱ tobolou? 10 Godiha̱ ke̱ toboube, e̱ dimoko͡u tobou. Nala̱i̱ kaha̱ yobe ko͡u gue, o taha̱ hebe hai dabai hiyedo degeligibe, habage nale̱ segei ke̱ e̱ nale̱dade tawadi. Alasi gama kolo gulu o e̱ne alasi ke̱ e̱ne nale̱dade tawadi. 11 Oe segei hou sogodi saga̱i̱, ke̱no͡u tefei, ele Duo Bolofe̱i̱ha̱ ta̱ ke̱ ni̱ solo͡u fedu segei. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ge elemoko͡u to͡u dogo͡u gudi bi nele̱be de do̱u̱do? A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u nele̱ ke̱no͡u si bolo̱do. 12 Bima̱i̱bo͡u nale̱bo͡u, ni̱ o ilo kedia̱moko͡u nele̱ idi ke̱me elemoko͡u ne hiyedo dege nele̱be bolo̱.

Ke̱no͡u si, ni̱ bima̱i̱, ele molo͟͡u saga̱i̱ ke̱me ele ta mo͡u li̱ mei. Kegei kaha̱ ele hagi̱ hiyedo dugulo idi. Ele mo͡u li̱ mei kaha̱ yobe, Kelesuha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefele ke̱me ele akogulo saga̱i̱ mei. 13 Ni̱ tewe, Godiha̱ moso̱du dabai degele idi o kedia̱me, die nale̱be Godiha̱ moso̱ko͡u ge mala̱ idi. Haba gali sile Godiko͡u nele̱ idi o kedia̱ne hui̱ ilo kelebe dia̱ nala̱ idi. 14 Nebe ke̱no͡u tefei, Hiye Oha̱ dimoko͡u ko͡u gue tobou, ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobolo͡u idi o kedia̱moko͡u ne, dia̱ egei hehegiedi dabai kaha̱ hebe ke̱me o sasa̱i̱ die ta̱ dulo idi kedia̱ ne̱mabeede tobou, Godiha̱ dabai degele idi o kedia̱ mo͡u tiasigeiye domo͡u.

15 Ke̱no͡u si ni̱ bi, a̱ molo͟͡u saga̱i̱ ke̱me a̱ ta mo͟͡udiyo mei. Ifine, a̱ ni̱moko͡u hawamo͡u nalo̱u̱yo mei. A̱ hawolu debabe, a̱me sidifiye tolo ile saga̱i̱ degele. Hawadi midiho̱ ke̱me a̱ tewe mei kaha̱ degeimo͡u, a̱ hoho̱ degeli. Midiho̱, a̱ sesedi ke̱ o tae akogulobe a̱ dafolu. 16 A̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobo͡u dibe, mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogudiyo mei, dabai ke̱me Hiye O yo͟͡u degeyedei kaha̱ a̱ kuhe degedi. A̱ egei hehegie tobo͡u ho fogo͡u babe, kasaga̱i̱ hiyedo, a̱me tawaibo͡u siale saga̱i̱. 17 A̱ mayo͟͡u ma̱ tagaiya ke̱no͡u dabai degeli debasi, a̱ dabai kaha̱ hebe ke̱ ko͡u molo͟͡u. Ha, Godi yo͟͡uno͡u a̱moko͡u dabai ke̱ degeyede tobou kaha̱ degemo͡u, a̱ dabai kaha̱ hebe ke̱ ta mo͟͡udiyo mei. 18 A̱ Godiha̱ dabai degedi kaha̱ hebe ke̱me ke̱i̱ molo͟͡u? A̱ ni̱ bi ke̱me ko͡u molo͟͡u saga̱i̱ye, haba a̱ ta molo͟͡u mei. Hebe bolo̱, a̱ molo͟͡ube, ke̱me ko͡u gue, a̱ge ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegilebe hoho̱ hiyedo degedi. Dabai ke̱ degele hoho̱ hiyedo, a̱ dugulu ke̱me ma̱ dabai kaha̱ hebe bolo̱dobe kehe̱.

Pol e̱me sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ die dabai degedi o

19 A̱me kuolo͡u ma̱i̱ ta dalamo͡u ke̱ sesediyo mei. A̱me sa sibige̱ kuoko͡u ge o tae fisimo͡u dabai degediyo meiye, ke̱no͡u si mayo͟͡u ma̱ tagaiya ke̱no͡u, a̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Kelesuko͡u damale̱yodema, dimoko͡u gelegumabadomo͡u die dabai degedi o kuhe degei. 20 A̱me Juda o kedia̱bo͡u de dalamo͡u be, die midiho̱ ke̱no͡u sesedi, dia̱ne Kelesuko͡u damale̱yodema, dimoko͡u gelegumabadomo͡u. A̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ dulo sesediyo meiye, ke̱no͡u si, kuolo͡u ta̱ dulo sesedi o kedia̱bo͡u de dalamo͡u be, a̱ne kuolo͡u ta̱ dulo sesedi o sa̱ dege daladi, kegeiba dia̱ne Kelesuko͡u damale̱yodema, dimoko͡u gelegumabadomo͡u. 21 Nebe ke̱no͡u tefei, a̱me sa ta o sasa̱i̱, Juda o ei kuolo͡u ta̱ dulo sesediyo mei kedia̱bo͡u de dalamo͡u be, a̱ne kuolo͡u ta̱ dulo sesedi ke̱ fogo͡u mo͡u, haba die midiho̱ ke̱no͡u sesedi, dia̱ne Kelesuko͡u damale̱yodema, dimoko͡u gelegumabadomo͡u. Ke̱no͡u si a̱ kege dalalibe, Kelesuha̱ ta̱, Godiha̱ ma̱i̱ ke̱no͡u dulo sesedi. 22 Nebe ke̱no͡u tefei, a̱ damale̱yodei huyadefe̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalalibe, a̱me dia̱ dalagua saga̱i̱ ke̱no͡u tefele daladi, kegeiba dia̱ne Kelesuko͡u defe̱i̱do damale̱yodema, dimoko͡u gelegumabadomo͡u. Damale̱do, a̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kage degele imo͡u be, a̱ne dia̱ degeli saga̱i̱ ke̱no͡u sesedi, dia̱ ilo kele Kelesuko͡u damale̱yodele iba, Godiha̱ mamo͟͡uyadomo͡u. 23 A̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegie tobo͡u lamo͡u, dabai hiyedo degedi, bi Hiye Oha̱ nele̱yodema makai ke̱me a̱ne molo͟͡u saga̱i̱ degeimo͡u.

Di nele̱do dege fo̱u̱kua ileba, hebe bolo̱do ke̱ mo͟͡ume

24 O su̱do ko͡u fo̱u̱kua idiye, ha o tano͡u fe̱i̱yeno͡u si e̱buko͡u foloumo͡u be, hebe bolo̱do ke̱me e̱ mo͟͡udi. Hebe bolo̱do ke̱ mo̱u̱ o kaha̱ fo̱u̱kuai saga̱i̱ kegeno͡u do kuhe fo̱u̱kua dema. 25 Obe fo̱u̱kuai e̱buko͡u folo sa̱ degeimo͡u be, to͡u do̱u̱susu dabai hiyedo degele idi, hebe bolo̱do ke̱ mo͡u la̱mo͡u. Hebe bolo̱do, dia̱ molo͟͡u ke̱me ta tofousogo dalale mei. Hebe bolo̱do, di molo͟͡u ke̱si yo͟͡u kegeno͡u kuhe dalale, ta mei degele mei. 26 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ mo͡u yo͟͡uwa fo̱u̱kuadi o saga̱i̱ kege fo̱u̱kuadiyo mei. A̱ dobogo͟͡uye biyadi tewedo o ke̱ saga̱i̱ dege degedi, dobogo͟͡u mo͡u yo͟͡uwa hebesediyo mei. 27 A̱ ma̱ to͡u do̱u̱susumo͡u be, ma̱ to͡u ege ma̱ fima̱i̱ bolo̱ ke̱no͡u sesedi. Kegeligi, a̱ egei tolo͡u sulugibe, mihi̱ko͡u fiyouba, a̱ ma̱ dabai degeli kaha̱ hebe bolo̱do ke̱ ta mo͟͡u ho fogouye domo͡u.

10

Tefele duguye haguba, di fiyasigeiye

1 Mogo dia̱ma, a̱ge ni̱me a̱ tobo͡u ladi ke̱ tawale ile ke̱ tagali. Mosesha̱ delei kelege, ei ko͡u guai o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ mabi hayeya ke̱ to̱ dawala duoya ke̱ ilobo͡u dama yaibe, to̱ kamo͡u ile dalamo͡u, mihi̱ fafagai degeiya ke̱ dasigei.* 2 Mabiye dia̱ wo͡u mamo͡u, dawala duoya ke̱ ilobo͡u dama yai ke̱me fafeleya degedi ke̱ sa̱ degei, Godiha̱ dia̱ olo͡u fe̱i̱be Moses sesemabadomo͡u makai. 3 Dia̱ suluguamo͡u, nale̱be Duo Bolofe̱i̱ha̱no͡u dia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, dia̱ nala̱mo͡u suluguei. 4 Dia̱ olo͡u fe̱i̱do hue̱i̱ne Duo Bolofe̱i̱ha̱no͡u ne̱i̱mo͡u nala̱mo͡u suluguei. Hue̱i̱ ke̱me bogo to kelege migimo͡u nala̱mo͡u suluguei.* Bogo ke̱me Kelesu yo͟͡uno͡u dia̱bo͡u de dogo͡u guo siei. 5 Suluguamo͡u, Godiha̱ge o sasa̱i̱ su̱do ilo kedia̱moko͡u hoho̱ degeli mei. Hebe mei mihi̱no͡u saya ke̱ suluguali tofigile imo͡u be duguo fogo͡u suluguei.

6 Hagi̱, ei ko͡u guai o kedia̱ dugumo͡u i kaha̱ge dimoko͡u hegili kuhe̱, die midiho̱ ke̱me kasaga̱i̱, di kegei ke̱ hoho̱ dege milo͡u gadame. 7 Ei ko͡u guai o ilo kelege ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi saga̱i̱ ke̱ tefele degedama. Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱ kedia̱ duwoguali, nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de nala̱ imamo͡u hagua̱ tofolo͡u ima, ogo͡u gai godiko͡u hobolo͡u idi. Kisim Bek 32:6

8 Haba, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u dene suluguadama. Ei ko͡u guai o sasa̱i̱ ilo kedia̱ kegele i kaha̱ degemo͡u, sawisiei tano͡u fe̱i̱ ta kelege, o sasa̱i̱ su̱u̱do, olo͡u fe̱i̱ 23,000 kege tofigile i.* 9 Dige haba Hiye O tefele dugudame. Ei ko͡u guai o sasa̱i̱ ilo kedia̱ kegele i kaha̱ degemo͡u, dia̱ ilo kele beiye gogoloumo͡u tofigile i.* 10 Godiko͡u gofo͟͡u dege tobo͡u dama. Ei ko͡u guai o sasa̱i̱ ilo kedia̱ kegele i kaha̱ degemo͡u, makodi e̱sol o kaha̱ woumo͡u tofigile i.*

11 Hagi̱, ei ko͡u guai o kedia̱ dugulo i kaha̱ ta̱, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dala kaha̱ge ifi dalagua o sasa̱i̱ dimoko͡u hegili kuhe̱, o kedia̱ degele idi saga̱i̱ ke̱me di ta degedame, uwage sawisiei hafe̱i̱ degeli kaha̱ degemo͡u. 12 Da nele̱do dege daladade tawaibabe, defe̱i̱do dalame, kegeligi fiyeiye. 13 Tefele dugu, ni̱moko͡u fele̱di ke̱me daga mei, o olo͡u fe̱i̱do ko͡u dugudi ke̱no͡u. Ni̱ tefele dugu kegei ke̱ dugubabe, Godiha̱ yo͟͡u degeleyodei ke̱me e̱ do̱u̱do degele. E̱ ni̱ dogo͡u guba, tefele dugu kaha̱ ni̱ nele̱ ke̱ ta gabama folo mei. Godi yo͟͡u e̱ nele̱yeno͡u ni̱ dogo͡u guba, ni̱ ta fiyale mei.

Di Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u gige, duo kasaga̱i̱ kedia̱moko͡u ne diho̱ baga̱ tobo͡u dame

14 Ma̱ mogodo dia̱ma, a̱ ko͡u tobou kaha̱ degemo͡u, ni̱ ogo͡u gai godiko͡u hobo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u dama. 15 Ni̱me tewe o kaha̱ degeimo͡u, a̱ ni̱moko͡u kuhe tobolo͡u. Ma̱ ta̱ ke̱ defe̱i̱do figama. 16 Di kopeko͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo so͡u guomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma nolu̱gi, Kelesu e̱ kafei migi koko͡u ne fima̱mo͡u, e̱me dibo͡u de dogo͡u guo daladade tawale idi. Nebe ke̱no͡u tefei, di o͡u si bafigine nolu̱gi, Kelesu e̱ to͡u ko͡u fima̱dibe, dibe e̱ to͡u koko͡u soso͡u tano͡u fe̱i̱ degei daladade tawale idi. 17 O͡u si di nala̱ idibe tano͡u fe̱i̱ kaha̱ degemo͡u, dibe o sasa̱i̱ su̱doye, ke̱no͡u si di olo͡u fe̱i̱be soso͡u tano͡u fe̱i̱ dala. 18 Ni̱ge Israel o sasa̱i̱ kedia̱ gali sidi midiho̱ koko͡u fima̱ma. O, Godiha̱ dou moso̱ koko͡u gali sile, Godiko͡u nele̱ idi kedia̱ge hui̱ ilo kele no̱u̱mo͡u be, o kedia̱ne Godibo͡u de soso͡u tano͡u fe̱i̱ degei ke̱me ni̱ ko͡u tewe.

19 Kegeligi, a̱ tobou koko͡u ge, ni̱ge ogo͡u gai godiko͡u gali sidibe sibige̱ ta dalayade tawale iye. A̱ kege tobo͡u li mei. A̱ge ogo͡u gai godibe sibige̱ ta dala meiyode tobolo͡u kuhe̱. 20 A̱ tobou kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, damale̱yodili mei o kedia̱ gali sima nele̱ idibe, dia̱me duo kasaga̱i̱ kedia̱moko͡u no͡u sima nele̱ idi. Godiko͡u ta sima nele̱ idiyo mei. Haba ni̱me duo kasaga̱i̱bo͡u de gelegulo ke̱me a̱ dafa. 21 Ni̱ Hiye Oha̱ hue̱i̱ kopeko͡u so͡u gu ke̱ no̱u̱babe, duo kasaga̱i̱ kedia̱ hue̱i̱ ke̱me hobo͡u ta na̱dama. Ni̱ Hiye Oha̱ o͡u si ke̱ no̱u̱babe, duo kasaga̱i̱ kedia̱ o͡u si ke̱me hobo͡u ta na̱dama. 22 Diyo͡u tawaibo͡u, Hiye Oha̱ kona degeiye. Ni̱ge di dede̱i̱be Hiye Oha̱ dede̱i̱ ke̱me gabama feleiyade tawale ili? Kegele saga̱i̱ meido.

Di Godiha̱ hu̱no͡u hebele foguo ime

23 Ni̱ o ilo kelege tobolo͡u idibe, di ta degele fimo̱u̱babe, di degeleno͡u, kuolo͡u ta dala meiyode tobolo͡u idi. Ta̱ ke̱me ko͡u damale̱doye, ke̱no͡u si midiho̱ olo͡u fe̱i̱ di milo͡u goubabe, di bologua̱ ta dalale saga̱i̱ mei. Damale̱do, di kuolo͡u ta dala meiye, ke̱no͡u si di midiho̱ kage kage ta milo͡u gamaba, nele̱do dege ta dalaguale saga̱i̱ mei. 24 Di diyo͡u sieno͡u dogo͡u gulaba degedame. Di o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u ne dogo͡u gulaba degeme.

25 Gali hui̱ daga daga makisiko͡u dalaba dugubabe, ni̱ mamo͟͡uma nale̱no͡u. Fima̱i̱ hiye degeba, yodugadama. 26 Yobe, ko͡u gue nala̱i̱ dala,

sa sibige̱be Hiye Ohale. Haba, bi olo͡u fe̱i̱ sa sibige̱ kuoko͡u dala ke̱ne e̱ bino͡u. Buk Song 24:1

27 Haba tabe, Yesuko͡u damale̱yodili mei o taha̱ ni̱ didigueibabe, ni̱ yale ke̱me ta̱bo͡u mei. Nale̱ olo͡u fe̱i̱ o kaha̱ ni̱moko͡u neli̱ ke̱me ni̱ nale̱no͡u. Fima̱i̱ hiyedo degeba, yodugadama. 28 Ko͡u kegeiye, haba o taha̱ tobolo͡u gi, gali hui̱ ko͟͡ume ogo͡u gai godiko͡u sile ne̱i̱yode tobo͡u babe, na̱dama. Nala̱ ibabe, ke̱me midiho̱ bolo̱ mei. Yobe, kegeligi ke̱ tobou o kaha̱ ni̱ gali ke̱ no̱u̱ba duguoba, hagi̱ degeba, fi̱ hiyedo ma̱i̱ye domo͡u. 29 A̱ge ni̱ defeliyode tobo͡u yo mei. A̱ tobolo͡u be, o ta ni̱me defeliyode tawai o kaha̱ defeliyode tobolo͡u.

Ke̱no͡u si, o taha̱ kege tobo͡u ho fogo͡u babe, ni̱ nale̱no͡u. Godiko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ dibe kuolo͡u ta dala mei. O yo͟͡usie kuolo͡u ma̱i̱ o e̱ a̱moko͡u na̱dayede tobo͡u babe, a̱ de dulo sesele? 30 A̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, nale̱ ke̱ no̱u̱babe, o taha̱ kageiye nale̱ ke̱ kasaga̱i̱yode tobolo͡u?

31 Ni̱ nale̱bo͡u, hue̱i̱bo͡u de nolu̱gi, haba dabai kage kage ta degeligine, ni̱ Godiko͡u no͡u hoho̱bo͡u dema. 32 Ni̱ Juda o sasa̱i̱bo͡u, Grik o sasa̱i̱bo͡u, Godiko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱bo͡u kedia̱moko͡u defe̱i̱do fima̱ba, midiho̱ ni̱ milolo͡u ke̱me dia̱ duguba, mihi̱ko͡u fiyale saga̱i̱ ke̱me ni̱ milo͡u gadama. 33 A̱ne kegei ke̱ degedibe, a̱ midiho̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tagale idi ke̱no͡u milo͡u di. Yobe, a̱ mayo͟͡usie dogo͡u gulamo͡u mei. A̱ tagalibe, Godiha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne mamo͟͡uyadomo͡u tagali.

11

1 A̱ Kelesuha̱ midiho̱ ke̱ milo͡u di saga̱i̱, ke̱no͡u tefele, ni̱ne midiho̱ a̱ milo͡u di ke̱no͡u milo͡u ma.

Polha̱ge nele̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ solo͡u do ne̱mo͡u i ke̱bo͡u, haba sosi moso̱ko͡u kefeguo dabai degedi midiho̱ bolo̱do ke̱bo͡u de hehegie tobou

(Ta̱ Hiye 11–14)

Polha̱ widio gogudi midiho̱ ke̱ hehegie tobou

2 Ni̱ a̱moko͡u fimolu̱gi, ta̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ hehegiemo͡u haguei ke̱me ni̱ tolo͡u dala kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. 3 A̱ ni̱moko͡u ta̱ tabo͡u de hehegie tobo͡u lamo͡u. Ta̱ ke̱me ko͡u gue, Kelesube o di widio o. Sasa̱i̱ kedia̱ widio obe die ma̱. Godi e̱no͡u si Kelesuha̱ e̱ widio o. 4 O koyo na̱, ne̱ heti ka̱i̱bo͡u de diho̱ baga̱ tobo͡u bane, egei hehegie tobo͡u bane, na̱ ne̱ widio o ke̱ sidifi neli̱. Ne̱ widio o ke̱me Kelesu. 5 Ke̱no͡u si sasa̱i̱ koyo na̱, ne̱ widio goguli mei dalali, diho̱ baga̱ tobo͡u de, ha egei hehegie tobo͡u de deibabe, na̱me ne̱ widio o, ne̱ ma̱ko͡u sidifi neli̱. Sidifi ke̱me widio towe wa̱i̱ sasa̱i̱ kedia̱ sidifi dugudi ke̱ sa̱ kegei. 6 Yobe, sasa̱i̱ taha̱ e̱ widio gogu ho fogo͡u babe, sasa̱i̱ ke̱me e̱ widio towe to̱u̱ dege kagiyede. Ke̱no͡u si, sasa̱i̱ kedia̱ die widio towe to̱u̱ dege kagilebe sidifi hiyedo degele idi. Haba wale̱ ke̱ne sidifi hiyedo. Kegei kaha̱ degemo͡u, sasa̱i̱ kedia̱me die widio towe gogumabeede. 7 O dibe di widio gogudame, dige Godiha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u de hehegile idi kaha̱ degemo͡u. Sasa̱i̱ kedia̱no͡u si die ma̱ha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u de hehegile idi.

8 Godiha̱ obo͡u sasa̱i̱bo͡u yufi milo͡u gai kelegebe, e̱ o miloube, sasa̱i̱ kaha̱ to͡u e milo͡u li mei, e̱ sasa̱i̱ ke̱no͡u si o kaha̱ to͡u e milou. 9 Godiha̱ o miloube, o kaha̱ sasa̱i̱ dogo͡u guyadomo͡u milo͡u li mei. Haba, Godiha̱ sasa̱i̱ milou ke̱si, o dogo͡u guyadomo͡u kuhe milou. 10 Kegei kaha̱ degemo͡u, sasa̱i̱ kedia̱ die widio gogudi kaha̱ e̱sol o kedia̱moko͡u hegilibe, Godiha̱ge sasa̱i̱ kedia̱me e̱ dabai degemabadomo͡u makai ke̱ hegili.

11 Ko͡u kegeiye, Hiye Oha̱ di dogo͡u guo dalamo͡u be, sasa̱i̱ diesofe̱i̱ dala mei, haba one diesofe̱i̱ dala mei. Sasa̱i̱bo͡u obo͡u dia̱ dio͟͡usie yogo dogo͡u gumo͡u dogo͡u gumo͡u dele idi. 12 Godiha̱ge sasa̱i̱be o to͡u ye milou ke̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, obe olo͡u fe̱i̱ sasa̱i̱ kedia̱ mo͟͡uma fele̱di. Ke̱no͡u si bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ e̱ yobe Godi.

13 Ni̱o͡u no͡u ko͡u gue file duguma. Sasa̱i̱ taha̱ e̱ widio gogu ho fogo͡u ba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe ke̱me de bolo̱, ha kasaga̱i̱? 14 Midiho̱ di milo͡u gadi kaha̱ hegilibe, o ta e̱ widio towe sasado dalababe, ke̱me bolo̱ mei. 15 Sasa̱i̱ kedia̱ widio towe sasado dalababe, ke̱me dio͟͡u die similou. Godiha̱ widio towe sasado ke̱ sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱, die widio gogumabadomo͡u. 16 O koyo na̱, a̱ widio gogudi ta̱ kefe̱i̱ tobou kaha̱ hebe ke̱ ta̱e biyalaba degeibabe, na̱ ko͟͡uno͡u tawa, eibe midiho̱ gehe̱bo͡u sesediyo mei. Godiko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne midiho̱ ke̱no͡u sesele idi.

Sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ Hiye Oha̱ o͡u sibo͡u, e̱ hue̱i̱bo͡u debe do̱u̱do nala̱ idiyo mei

17 A̱ ni̱moko͡u egele tobo͡u lamo͡u. Midiho̱ ni̱ milo͡u di koko͡u be a̱ hoho̱ ta degeiyo mei. Yobe, ni̱ kefeguo, Godiha̱ dabai degeimo͡u be, dabai ni̱ degedibe kasaga̱i̱yode tobolo͡u imo͡u du kaha̱ degemo͡u. Damale̱do, dabai ni̱ degele idi ke̱me do̱u̱do degele idiyo mei. 18 Yomogo͡u, a̱ ta̱ hebeno͡u dube ko͡u gue, damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ egei dulamo͡u kefeguomo͡u, ta̱e biyama filemo͡u be, fi̱ tano͡u dege dalagua meiyode tobolo͡u imo͡u du. A̱ge ta̱ ke̱me huyadefe̱i̱ damale̱dade tawai. 19 Yobe, koko͡u gebe O Hiye o seselibo͡u, Hiye O seseiyo meibo͡u debe tama̱do duguo tawale. 20 Ke̱no͡u si ni̱ sosi moso̱ko͡u kefeguomo͡u, Godiha̱ dabai degemamo͡u, Hiye O yo͟͡u e̱ o͡u sibo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u de ni̱ nala̱ idi ke̱me ni̱ge do̱u̱do nala̱ idiyo mei. 21 Ni̱ge ni̱ nale̱ ke̱ totodo nolu̱gibe, o ilobo͡u file nala̱ idiyo mei. Haba, o ilo kelegene tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ hiyedo dege na̱ma, fi̱ toto͡u degele idi. 22 Kageimo͡u, ni̱ kege degediya? Ni̱me nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de na̱di moso̱be mei sa̱ degei. Ni̱ge Godiko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me mabo͡u saga̱i̱ duguomo͡u, nale̱ mei o sasa̱i̱ kedia̱ kuhe sidifi nele̱ idi. A̱ kage tobolo͡u? A̱ge ni̱moko͡u ta bolofe̱i̱yode tobolo͡u saga̱i̱ meido.

Hiye O Yesuha̱ o͡u sibo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo kopeko͡u so͡u gu ke̱bo͡u de e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ne̱i̱

(Matyu 26:26-29; Mak 14:22-25; Luk 22:14-20)

23 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u ke̱me Hiye Oha̱ a̱moko͡u tobou ke̱no͡u. Hulia̱, Hiye O Yesu e̱me Judasha̱ ho o kedia̱moko͡u sesegu kelege, e̱ge o͡u si ta mala̱ tolo͡u mo͡u, 24 Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mamo͡u, o͡u si ke̱ bafigima tobou, ko͟͡ume ma̱ to͡u, a̱ ni̱ dowoye neli̱ kuhe̱. Ni̱ ko͟͡u nolu̱gibe, a̱moko͡u fima̱mabeedei. 25 O͡u si na̱ma mei degeimo͡u, e̱ hue̱i̱ kopeko͡u so͡u guo ma̱i̱ ke̱ mala̱ tolo͡u mo͡u tobou, ko͟͡ume ma̱ kafei. Ma̱ kafei ko͟͡umaha̱ge Godibo͡u de mogo degedi midiho̱ ebele ke̱ hegili. Ni̱ habagene kege nala̱ba, a̱moko͡u fima̱mabeedei. 26 O͡u si ke̱bo͡u, hue̱i̱ kopeko͡u so͡u gu ke̱bo͡u de nala̱ba, ni̱ Hiye O e̱ tolo i ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u ibe deba, e̱ haba boholo͡u ma̱ haguale.

Dige Hiye Oha̱ e̱ o͡u sibo͡u e̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u ke̱ nala̱babe, di diyo͡u sie file duguoba kuhe na̱me

27 Kegei kaha̱ degemo͡u, o koyoha̱ Hiye Oha̱ o͡u sibo͡u, hue̱i̱ kopeko͡u so͡u gu ke̱bo͡u de mo͡u yo͟͡uwa no̱u̱babe, o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ degeli, o͡u bo͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udobo͡u ke̱me Hiye Oha̱ yo͟͡u e̱ to͡u bo͡u kafeibo͡u ke̱ makai kaha̱ degeimo͡u. Ke̱ mo͡u yo͟͡uwa no̱u̱babe, o ke̱me hebe kasaga̱i̱ molo͟͡u dala. 28 Kegei kaha̱ degemo͡u, o͡u sibo͡u, hue̱i̱ kopeko͡u so͡u gubo͡u ke̱ nala̱babe, ni̱ tano͡u tano͡u ni̱o͡u sie fileba dugu, bolo̱ degeiba kuhe na̱ma. 29 O koyoha̱ Hiye Oha̱ e̱ to͡u koko͡u fima̱ ho fogo͡u ba, o͡u sibo͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u mo͡u yo͟͡uwa no̱u̱babe, o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ yo͟͡u degedi kaha̱ hebe ke̱ molo͟͡u dala. 30 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ kile do o sasa̱i̱bo͡u, to͡u nele̱ mei degele i o sasa̱i̱bo͡u su̱do dalagua. Haba ilo kelebe tofigile i. 31 Di diyo͡u sie defe̱i̱do file duguoba, Hiye Oha̱ o͡u sibo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u de no̱u̱babe, dibe hebe kasaga̱i̱ ke̱me ta mala̱ ile mei. 32 Ke̱no͡u si, Hiye Oha̱ge di midiho̱ filemo͡u do̱u̱susudi. Kegeligi, di sa sibige̱ kuoko͡u damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de ta̱ saiye touye domo͡u.

33 Mogo dia̱ma, kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ kefeguo, nale̱ gili dege, toto na̱dama. Ni̱ o ilo ke̱ baha duwoma. 34 Ni̱ kile o taha̱ hegie degeibabe, e̱ yo͟͡u e̱ moso̱ko͡u ge nale̱ ko͡u na̱ma, sosi moso̱ko͡u kuhe iyedili. Kegeligi, ni̱ kefeguo no̱u̱babe, gili nolu̱ kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ mo̱u̱ye.

Ta̱ isimo ke̱me a̱ ni̱moko͡u ile foloba, hehegie tobolo͡u.

12

Polha̱ge Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ daga daga dimoko͡u solo͡u do ne̱mo͡u i ke̱ hehegie tobou

1 Mogo dia̱ma, a̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ daga daga ni̱moko͡u solo͡u do ne̱mo͡u i ke̱ hehegie tobo͡u lamo͡u. 2 Ni̱ tewe, afudo, ni̱me damale̱yodele ili mei kelegebe, mo͡u yo͟͡uwa dalamo͡u, ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ ni̱ wo͡u ma, fi̱ mei godi, ta̱ tobo͡u diyo mei koko͡u yadi. 3 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ tagalibe, ni̱ ko͟͡u tawama, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ e̱me o taha̱ duo koko͡u dalababe, o kaha̱ge Yesube makoyede tobolo͡u mei. Haba o tano͡u ta e̱ duledube Duo Bolofe̱i̱ dala mei debabe, o kaha̱ge Yesube Hiye Oyode tobo͡u diyo mei.

4 Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ daga daga solo͡u do hiyedo ne̱diye, ke̱no͡u si Duo Bolofe̱i̱be tano͡u fe̱i̱ye dala. 5 Hiye Oha̱ dabai, di e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ ko͡u degeleye, ke̱no͡u si di Hiye Obe tano͡u fe̱i̱ dala. 6 Di Godiha̱ dabai degedi kaha̱ tewe ke̱me e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ ko͡u dalaye, ke̱no͡u si Godibe tano͡u fe̱i̱, e̱ nele̱yeno͡u di dogo͡u gumo͡u, e̱ dabai e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ degele idi. 7 Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ nele̱ daga daga ke̱me dimoko͡u mo͡u yo͟͡uwa ne̱i̱yo mei. E̱ solo͡u do degemo͡u neli̱, di nele̱ kaha̱no͡u diyo͡u sie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba demabadomo͡u. 8 Kegei degemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ nele̱ ta ke̱ o tako͡u ne̱i̱mo͡u be, o kaha̱ge fima̱i̱ bolo̱do dege dalali, ta̱ bolo̱do ke̱no͡u hehegie tobo͡u di. Haba nele̱ ta ke̱ o ta koko͡u ne̱i̱mo͡u be, o kamaha̱ge tewe hiyedo degemo͡u, tewe ke̱ hehegie tobo͡u di. Ke̱no͡u si Duo Bolofe̱i̱be tano͡u fe̱i̱. 9 Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ nele̱yeno͡u o ta Yesuko͡u damale̱yodema nele̱do dege daladi. Haba Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ nele̱ kaha̱no͡u o tabe do o sasa̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degedi. Ke̱no͡u si Duo Bolofe̱i̱be tano͡u fe̱i̱. 10 Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ nele̱ daga daga kaha̱no͡u be, o tabe midiho̱ gehe̱ ke̱ milo͡u gadi. O tabe habage degele duguo tobo͡u di. O taege o sasa̱i̱, duoye tolo͡u i ke̱me, duo kasaga̱i̱ye tou, he Duo Bolofe̱i̱ye tou domo͡u ke̱ file duguo tawagadi. O tabe ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di.* Haba o tabe ta̱ gehe̱ ke̱ tobo͡u mo͡u boho͡u di. 11 Duo Bolofe̱i̱be tano͡u fe̱i̱ye, ke̱no͡u si e̱ degeiyeno͡u, dabai kegele i olo͡u fe̱i̱be tama̱ degeimo͡u dugudi. E̱ yo͟͡u e̱ tagaiya ke̱no͡u e̱ dede̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u fimo͡u i dala kuhe̱.

Dibe Yesuha̱ to͡u koko͡u soso͡u tano͡u fe̱i̱ dege dala

12 O to͡u be tano͡u fe̱i̱, ke̱no͡u si e̱ to͡u ko͡u be abogo͟͡u, dobogo͟͡u, kehe̱, diho̱ kegele i su̱do dalagua. Kegele i ke̱ olo͡u fe̱i̱ gelegumo͡u be to͡u tano͡u fe̱i̱ degei. Kelesuha̱ e̱ to͡u ne ke̱ saga̱i̱ kegeino͡u dala. 13 Yobe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱yeno͡u di fafeleya degeimo͡u, dibe Kelesuha̱ e̱ to͡u koko͡u soso͡u tano͡u fe̱i̱ degei dala. Juda o sasa̱i̱ eibo͡u, Grik o sasa̱i̱ ni̱bo͡u, dabai degedi o sasa̱i̱ dia̱bo͡u, bose dia̱bo͡u, di olo͡u fe̱i̱be Duo Bolofe̱i̱ha̱ tou dalagua kuhe̱.

14 Di tewe, o di to͡u be abogo͟͡ubo͡u dobogo͟͡ubo͡u ke̱no͡u fe̱i̱ mei. Di to͡u ko͡u be diho̱, kehe̱, mukuo̱ kegele i su̱do dala. 15 Abogo͟͡u tae tobolo͡u gi, a̱me dobogo͟͡u mei kaha̱ degemo͡u, a̱me to͡u ko͟͡umaha̱ bi meiyode tobo͡u babe, ke̱me gulokou tobolo͡u. Abogo͟͡u ke̱ne to͡u ha̱ bi. 16 Haba, kehe̱ tae tobolo͡u gi, a̱me diho̱ mei kaha̱ degemo͡u, a̱me to͡u ko͟͡umaha̱ bi meiyode tobo͡u babe, ke̱ne gulokou tobolo͡u. Kehe̱ ke̱ne to͡u ha̱ bino͡u. 17 To͡u koko͡u be diho̱no͡u debabe, diho̱ kaha̱ge obe tobo͡u ba de dulo? Dulo mei. To͡u koko͡u be kihiyo̱u̱no͡u debabe, kihiyo̱u̱ kaha̱ge gali sili ho̱ de dulo? Dulo meido. 18 Godiha̱ o sasa̱i̱ di to͡u milo͡u gaibe, abogo͟͡ubo͡u dobogo͟͡ubo͡u kegele i olo͡u fe̱i̱do ke̱me e̱ yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u defe̱i̱do aso͡u giema fogou. 19 Di to͡u be dobogo͟͡uyeno͡u dalagua debabe, ke̱me damale̱ to͡u mei. 20 Damale̱ to͡u dobe kegei mei. Damale̱ to͡u dobe dobogo͟͡u, abogo͟͡u, kehe̱, diho̱ kegele i su̱doye, ke̱no͡u si to͡u be tano͡u fe̱i̱do dala.

21 Diho̱yege dobogo͟͡uko͡u be, na̱ dala mei debabe, a̱ mayo͟͡uno͡u sasale dalayode tobolo͡u saga̱i̱ mei. Widioyene abogo͟͡uko͡u be, na̱ dala mei debabe, a̱ mayo͟͡uno͡u sasale dalayode tobolo͡u saga̱i̱ mei. 22 Kege tobo͡u babe ke̱me gulokou. Bi, di to͡u guebo͡u dalagua ilo kelebe dige tatabai degeiyode tawale idiye, ke̱no͡u si bi kedia̱ dala mei debabe, di to͡u be kasaga̱i̱ degeba mo͡u tilaba dugulo. 23 To͡u ha̱ bi ilo, di sibige̱ dala meiyade tawadi ke̱me di similo͡u di. To͡u ha̱ bi ilo, di sidifi degedi ke̱me di yukuei ka̱i̱ye gogudi. 24 To͡u ha̱ bi ilo, di sidifi degediyo mei ke̱me mo͡u dala. Ke̱no͡u si Godiha̱ to͡u ha̱ bi olo͡u fe̱i̱ aso͡u giemamo͡u dugube, ilo kelebe hu̱ mei duguye, ke̱no͡u si dia̱ne sibige̱ dalayodema makai. 25 Kegeligi, to͡u ha̱ bi ilo ke̱ diafouye. To͡u ha̱ bi olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dio͟͡usie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba deibasi bolo̱do. 26 To͡u ha̱ bi ilo taha̱ do dugumo͡u be, to͡u olo͡u fe̱i̱ne do dugudi. O tae to͡u ha̱ bi ilo taha̱ hu̱ hebele fogumo͡u be, to͡u olo͡u fe̱i̱ hoho̱ degedi.

27 Ni̱ olo͡u fe̱i̱dobe Kelesuha̱ e̱ to͡u. Ni̱ tano͡u tano͡u be e̱ abogo͟͡ubo͡u dobogo͟͡ubo͡u sa̱ degei dalagua. 28 Godiha̱ o sasa̱i̱ sosiko͡u dabai degemabadomo͡u makai. Sasafe̱i̱be, e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Sasamabe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o sasa̱i̱. Koma̱be, e̱ midiho̱ hehegie tobo͡u di o sasa̱i̱. Midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u di o sasa̱i̱bo͡u, do o bologua̱di o sasa̱i̱bo͡u, o dogo͡u gudi o sasa̱i̱bo͡u, widio o sasa̱i̱bo͡u, ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ne Godiha̱ makai, e̱ dabai ke̱ degemabadomo͡u. 29 Ni̱ kage tawaiya? Godiha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱dobe de ta̱ bolofe̱i̱ mala̱ suluguadi? Olo͡u fe̱i̱dobe de habage degeleno͡u duguo tobolo͡u idi? Olo͡u fe̱i̱dobe de Godiha̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegie tobolo͡u idi? Olo͡u fe̱i̱dobe de midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi? 30 Olo͡u fe̱i̱dobe de do o sasa̱i̱ bologua̱ idi? Olo͡u fe̱i̱dobe de ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱eno͡u tobolo͡u idi? Olo͡u fe̱i̱dobe de ta̱ gehe̱ gehe̱ ke̱no͡u boholo͡u idi? Kegediyo mei, di tano͡u tano͡u be dabai e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ degele idi. 31 Ke̱no͡u si ni̱ge Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ daga daga hiyedo folodo ke̱ defe̱i̱do molo͟͡u tagama.

Di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba deme

Kegei degemo͡u, a̱ midiho̱ ta ni̱moko͡u hehegielamo͡u. Midiho̱ ke̱me bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei.

13

1 A̱ ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di ke̱bo͡u, e̱sol o kedia̱ tobo͡u di ta̱ ke̱bo͡u ko͡u tobo͡u diye, haba solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ milo͡u ho fogo͡u babe, a̱me bala woumo͡u uwo degedi ke̱ saga̱i̱no͡u. Dio̱u̱ go͟͡umo͡u uwo degedi ke̱ saga̱i̱ degeino͡u, sibige̱ ta dala mei. 2 A̱me habage degele ke̱ ko͡u duguo tobo͡u di debane, Godiha̱ fima̱i̱ mogogou dala olo͡u fe̱i̱ ke̱ ko͡u tewe debane, sa sibige̱ kuoko͡u tewe olo͡u fe̱i̱ ke̱ne a̱ ko͡u tawagai debane, a̱ Godiko͡u damale̱yodeibe, a̱ ta̱ tobo͡u ba, bito̱u̱ye ma̱ ta̱ dulo tegulono͡u debane, ke̱no͡u si a̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ milo͡u ho fogo͡u babe, dabai a̱ degedi ke̱me sibige̱ ta dala mei. 3 A̱ ma̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ bi mei o kedia̱moko͡u ko͡u ne̱i̱ debane, a̱ mayo͟͡usie ko͡u sesegumo͡u, oe a̱ tolo͡u mo͡u douluko͡u sigumo͡u a̱ tolo i debane, ke̱no͡u si a̱ solo͡u do degedi midiho̱ milo͡u ho fogo͡u babe, a̱me hebe bolo̱ ta molo͟͡u meido.

4 O sasa̱i̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me ko͡u gue, dafadiyo mei, midiho̱ bolo̱no͡u hehegiedi, kona degediyo mei. Midiho̱ kegei ke̱ milo͡u di oyege yo͟͡u e̱ hu̱ hebele fogudiyo mei, yo͟͡usie hiye oyode tobo͡u diyo mei. 5 Solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ hehegiedi midiho̱ mei. Solo͡u do degedi oyege yo͟͡usieno͡u fima̱diyo mei. Toto gofo͟͡u degediyo mei. O tae midiho̱ kasaga̱i̱ e̱moko͡u milo͡u mo͡u be, e̱ koko͡u ta fima̱diyo mei, mo͡u duguo fogo͡u di. 6 Solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di koko͡u hoho̱ degedi midiho̱ mei. O sasa̱i̱ solo͡u do degedi oyege damale̱do midiho̱ koko͡u hoho̱bo͡u di. 7 O sasa̱i̱ solo͡u do degedi oyege, o tae e̱moko͡u hagi̱ ne̱i̱mo͡u be e̱ mihi̱ko͡u fiyadiyo mei. Godiko͡u no͡u damale̱yodema, Godiha̱ge e̱moko͡u midiho̱ bolo̱do degeledade tawadi. Hagi̱ kagei kagei ta dugumo͡u be, e̱me nele̱do dege daladi.

8 Solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me mei degele mei. Ke̱no͡u si habage degele duguo tobo͡u di midiho̱ ke̱me mei degele. Ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di ke̱ne mei degele. Tewe olo͡u fe̱i̱ne mei degele. 9 Tewe di dalabe, ilo keleno͡u fe̱i̱ dala. Dige olo͡u fe̱i̱do tewe mei. Haba, Godiha̱ habage degele ta̱ ke̱ne dige olo͡u fe̱i̱do tobolo͡u idiyo mei, ilo keleno͡u tobolo͡u idi. 10 Ke̱no͡u si, midiho̱ do̱u̱do ke̱ tama̱ degeibabe, midiho̱ do̱u̱do mei ke̱me susuafogolo͡u. 11 A̱me dihife̱i̱ kelegebe, a̱ dihiye ta̱ tobo͡u di saga̱i̱ kegeno͡u tobo͡u di, sisigo̱ye fima̱ idi saga̱i̱ kegeno͡u fima̱di. A̱ dihiye tawadi saga̱i̱ kegeno͡u tawagadi. Hiye degeimo͡u be, a̱ sisigo̱ kedia̱ midiho̱ ke̱me to͡u fogou. 12 Nebe ke̱no͡u tefei, ifibe di Godiha̱ fima̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ tewe mei. Di midiho̱ dugudi galaseya taye dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugudi. Habagesi, di Godibe midiho̱ gelegulo dala. Damale̱do, ifi di tewebe ilo keleno͡u tewe. Habagesi, Godiha̱ di defe̱i̱do tewe saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, dine Godiha̱ e̱ tewe ke̱ olo͡u fe̱i̱do tawale ile. 13 Mei degele mei midiho̱ olo͡u fe̱i̱ kamadia kege. Tabe, damale̱yodei midiho̱. Tabe Godiha̱ midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia daladi midiho̱. Tabe solo͡u do degedi midiho̱. Ke̱no͡u si solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ge midiho̱ bolo̱u̱ ke̱ gabama feleido dala.

14

Ni̱ Godiha̱ ta̱ hehegie tobolo͡u be hiyedo tagama

1 Ni̱ge solo͡u do degedi midiho̱ ke̱no͡u sesegaba, nele̱ daga daga, Duo Bolofe̱i̱ha̱ solo͡u do ne̱di ke̱ne olo͡u fe̱i̱ molo͟͡uyodemaba degema. Egei, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ tobolo͡u idi kaha̱ nele̱ ke̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ne̱di ke̱ne ni̱ molo͟͡uyodema hiyedo degemo͡u ima. 2 Oe ta̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u idibe, ke̱me o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u diyo mei, Godiko͡u no͡u tobolo͡u. Damale̱do, ta̱ ke̱me o tae ta duyo mei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u ta̱ mogogou dala ke̱ kuhe tobolo͡u. 3 Haba o tae egei hehegieibabe, ke̱si o sasa̱i̱ nele̱ dege dalamabadomo͡u hehegie tobolo͡u . O kegei kaha̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u guo dede̱i̱ sasagile. 4 O tae ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u babe, e̱ yo͟͡usieno͡u nele̱ degelamo͡u tobolo͡u. Haba egei tobolo͡u o kaha̱no͡u si Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ nele̱do dege dalamabadomo͡u hehegie tobo͡u di. 5 A̱ ni̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u ile ke̱me ko͡u tagaliye, ke̱no͡u si ni̱ egei tobolo͡u ile ke̱me a̱ tagalido. O tae ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u babe, haba o taha̱ge ke̱ tobolo͡u ke̱ boho͡u yedili, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ duloba, nele̱do dege dalamabadeba. Ta̱ ke̱ boholo͡u o ta mei debabe, ta̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u be huyadefe̱i̱ bolo̱. Haba egei tobo͡u di ke̱si bolofe̱i̱. 6 Mogo dia̱ma, ni̱ a̱ tobolo͡u ke̱ defe̱i̱do file duguma. A̱ ile folo, ta̱ gehe̱ ta̱e ni̱moko͡u tobo͡u babe, a̱ ni̱ dogo͡u gulo saga̱i̱ mei. Ke̱no͡u si, a̱ ile foloba, ni̱moko͡u egei hehegieibabe, ke̱me ni̱ dogo͡u gulo. Ta̱, Godiha̱ a̱moko͡u hegi ke̱bo͡u, tewe ta̱ ke̱bo͡u, habage degele ta̱ ke̱bo͡u de a̱ ni̱moko͡u hehegie tobo͡u lamo͡u degeli.

7 Hoho͡u sabo͡u, gitabo͡u ke̱me fi̱ dala meiye, ke̱no͡u si dilie uwo bolo̱ mei debabe, dige die uwo defe̱i̱do ta dulo mei. 8 Kibiye bologua̱do haguisa ho fogo͡u babe, o koyoha̱ haguale? 9 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u babe, o sasa̱i̱ kedia̱ge ni̱me mo͡u to̱u̱ba duloba, sibige̱ ta tawale ile mei. 10 Damale̱do, sa sibige̱ kuoko͡u be, ta̱ daga daga su̱do dalagua. Ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobolo͡u idi ke̱me die sibige̱bo͡u no͡u dala. 11 Ke̱no͡u si, o taha̱ e̱ ta̱e tobolo͡u kaha̱ sibige̱ ke̱ a̱ tawaiyo mei debabe, o kaha̱ge a̱me sa ta oyodeiba, haba a̱ne o ke̱me sa ta oyodeiba dele. 12 Ni̱ne ke̱ saga̱i̱ dala. Ke̱no͡u si, nele̱ daga daga, Duo Bolofe̱i̱ha̱ solo͡u do ne̱di ke̱me ni̱ge molo͟͡u saga̱i̱ degele i kaha̱ degemo͡u, ni̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ dede̱i̱ sasagiedi nele̱ su̱do ke̱me mo͡u la̱ba degema.

Polha̱ ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di midiho̱ ke̱ hehegie tobou

13 O koyoha̱ ta̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u tewe debabe, e̱ ta̱ gehe̱ ke̱ boholo͡u kaha̱ nele̱ ke̱ne Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱moko͡u ne̱yedema, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u yedili. 14 Yobe, a̱ ta̱ gehe̱ ta̱e Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, a̱ ma̱ duo kaha̱no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di. Ke̱no͡u si ma̱ fima̱i̱ye sibige̱ ta tawaiyo mei. 15 Kegei degemo͡u, a̱ kage degele? A̱ tagalibe, ma̱ duo kaha̱ diho̱ baga̱ tobo͡u babe, ma̱ fima̱i̱yene diho̱ baga̱ tobo͡u yedili. Ma̱ duo kaha̱ die̱ feibane, ma̱ fima̱i̱yene die̱ feyedili. 16 Na̱ ne̱ duo kaha̱ ta̱ gehe̱ ta̱e Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma, damale̱do-yode tobo͡u babe, o taege na̱bo͡u de damale̱do-yodele saga̱i̱ mei. Yobe, e̱ ne̱ ta̱ uwo ko͡u duloye, ke̱no͡u si sibige̱ ta tawale mei kaha̱ degemo͡u. 17 Damale̱do, na̱ Godiko͡u ko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ye, ke̱no͡u si ne̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u kaha̱ sibige̱be o tae ta tawaleba dede̱i̱ degele mei. 18 A̱ ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u mo͡u hagulu kaha̱ degemo͡u, a̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ ta̱ gehe̱ gehe̱ye tobolo͡u idi ke̱me a̱ge gabama feleido dala. 19 Ke̱no͡u si damale̱yodele i o sasa̱i̱ sosi moso̱ko͡u kefeguo dalaguababe, a̱ egei, dia̱ tawale saga̱i̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u lamo͡u . A̱ ta̱ gehe̱ ta̱e sasado dege tobo͡u mo͡u iligi dele mei.

20 Mogo dia̱ma, sisigo̱ye fima̱di saga̱i̱ kege fima̱dama. Midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u koko͡u be, ni̱me dihi die̱ toto͡u degele i, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idiyo mei kedia̱ daladi saga̱i̱ kegeno͡u dalaguama. Ke̱no͡u si midiho̱ ilo kele milo͡u gale kelebe, ni̱ fima̱i̱be odoye fima̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele fima̱ma. 21 Kuolo͡u ta̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, Godiha̱ tobolo͡u gi,

A̱ sa ahudo tie kedia̱ ta̱e o sasa̱i̱ kuoko͡u hehegie tobo͡u babe, sa ko͟͡u tie kedia̱ge ma̱ ta̱ ta dulo ile mei. Aisaia 28:11-12

22 Kegei degemo͡u, ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u idi midiho̱, ke̱me Godiha̱ dede̱i̱ ke̱, damale̱yodele ili mei kedia̱ dugumabadomo͡u hegidi. Ke̱no͡u si, habage tama̱ degele ta̱, ke̱me Godiha̱ dede̱i̱ ke̱, damale̱yodele i o sasa̱i̱ di dugumabadomo͡u hegidi.

23 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ sosi moso̱ko͡u kefeguba, o damale̱yodele ili mei o ilo kedia̱ fologa dube, ni̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ gehe̱ gehe̱yeno͡u tobolo͡u iba dubabe, dia̱ge wa, ni̱me toto͡u degei oyade tawale ile. 24 Ke̱no͡u si, damale̱yodili mei o taha̱ foloba dugu, ni̱ egei hehegie tobolo͡u iba dubabe, e̱ yo͟͡usieno͡u file duguoba, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di odade tawale. 25 Fima̱i̱ kasaga̱i̱, e̱ duledu dala ke̱me tama̱ degeiba, e̱ yubu sugulo fiya, miye duwoli, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u be, damale̱do, Godibe ni̱bo͡u de dalayodele.

Ni̱ sosi moso̱ko͡u kefegubabe, Godiha̱ dabaibe do̱u̱dono͡u degema

26 Mogo dia̱ma, kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ sosi moso̱ko͡u kefegubabe, Godiha̱ dabai ke̱ kage degele ile? A̱ ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u. Ni̱me dabai tano͡u tano͡u degemo͡u ima. Ni̱ ilo kelebe die̱ feile. Ilo kele egei hehegie tobolo͡u. Ilo kele mogogou ta̱ ke̱ hehegile. Ilo kele ta̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u. Ilo kele ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u ba ke̱ boholo͡u. Ni̱ dabai olo͡u fe̱i̱ ke̱ degele ilebe, ke̱me ni̱ damale̱yodei ke̱ dede̱i̱ sagiba sagiba dele. 27 O ilo kele ta̱ gehe̱ gehe̱ye tobo͡u lababe, o bolo̱u̱ deba kamadia deba dia̱no͡u tobolo͡u ile ke̱me bolo̱. O tano͡u tano͡u tobo͡u mo͡u iba, o tae dia̱ tobolo͡u ili ke̱ boho͡u ma haba ta degayedili. 28 Sosi moso̱ko͡u be, ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobolo͡u ke̱ boho͡u di o ta dala mei debabe, ta̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di o na̱ge tobo͡u da, no͟͡uno͡u amafe̱i̱ Godiko͡u tobo͡u. 29 Egei hehegie tobo͡u labane, o bolo̱u̱ deba kamadia deba dia̱no͡u tobolo͡u ile ke̱me bolo̱. O ilo kelebe mo͡u dulo fimabeedili. 30 Sosi moso̱ko͡u duwo o tano͡u tako͡u, Godiha̱ mogogou ta̱ ta hegiba, e̱ tobo͡u la debabe, o ta to͡u gule tobolo͡u tafala ke̱ na̱me ta̱da. 31 Kege degeibasi bolo̱. Ni̱ tano͡u tano͡u egei hehegie tobo͡u mo͡u iba, o olo͡u fe̱i̱ tawale, nele̱do degele ile. 32 Egei hehegie tobolo͡u idi o kedia̱me amafe̱i̱ baha duwoli, ise dio͟͡u egei tobolo͡u aso̱ diho̱ kelegeno͡u egei kuhe tobo͡u mabeedili. 33 Yobe, Godi e̱me do̱u̱do dabai degedi o. Dine mogodo degeba, e̱ dabai ke̱ fi̱ tano͡u dege degele ke̱ tagali.

Godiko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ sosi moso̱ko͡u kefeguo, 34 Godiha̱ dabai degeibabe, sasa̱i̱ kedia̱me tale̱ mei, amafe̱i̱, o kedia̱ hayedu duwomabeedei. Sa sa olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne di midiho̱ ke̱no͡u milolo͡u idi. Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ene kegeno͡u ko͡u tobou dala. 35 Sasa̱i̱ kedia̱ yodu ta̱ ta dalababe, baha duwoli, moso̱ko͡u fogo͡u ya fologa, dio͟͡u die ma̱ko͡u no͡u yodumabeedei. Sasa̱i̱ye sosi moso̱ko͡u ge ta̱ tobo͡u babe, ke̱me midiho̱ do̱u̱do milo͡u yo mei. 36 Kageiye ni̱ dulo idiyo mei? Godiha̱ ta̱be ni̱ sabeko͡u ge yomogo͡u haguei kaha̱ degemo͡u? Kege mei. He, ni̱moko͡u no͡u mala̱ ile foloumo͡u, ni̱ tolo͡u i? Kegeli mei.

37 O ta na̱me egei hehegie tobo͡u di o degeidade tawaibabe, ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡ume na̱ damale̱do-yode tobo͡u . O ta na̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱bo͡u de dalayode tawaibane, na̱me ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡ume damale̱do-yode tobo͡u . Yobe, ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡ume Hiye Oha̱ di dumabeedei ke̱ tobolo͡u. 38 O koyoha̱ ma̱ ta̱ ke̱ du ho fogo͡u babe, o sasa̱i̱yene e̱ ta̱be dulo saga̱i̱ mei. 39 Mogo dia̱ma, egei hehegie tobolo͡u be hiyedo dege tagama. Ta̱ gehe̱ gehe̱ ta̱e tobo͡u di midiho̱ ke̱ akogudama. 40 Ke̱no͡u si, ni̱ sosi moso̱ko͡u dabai do̱u̱do ke̱no͡u degemo͡u ima.

Tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱ hagua̱ gehe̱ degele ile

(Ta̱ Hiye 15)

15

Kelesuha̱ tolo ilemo͡u haba hagua̱i̱

1 Mogo dia̱ma, ta̱ uwo bolofe̱i̱, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u mo͡u, ni̱ ko͡u dulo tawale, nele̱do dege dalagua ke̱me ni̱ defe̱i̱do tawamabadomo͡u haba kuhe nalolu̱. 2 Ta̱ uwo bolofe̱i̱be, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u mo͡u defe̱i̱do tolo͡u imo͡u, Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱ dalagua kehe̱. Kegeligi, ni̱ damale̱yodei ta sibige̱ mei degeiye.

3 Ta̱ sibige̱ hiyedo, a̱ ko͡u dulomo͡u, ni̱moko͡u hehegie tobou ke̱me ko͡u gue, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Kelesu e̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱ di mo͟͡udamabadomo͡u e̱ kuhe tolo i. 4 Godiha̱ kuguoko͡u nala̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, e̱ tolo imo͡u, widama sawisiei kamadia kege tiamo͡u, Godiha̱ e̱ hagua̱gi. 5 Godiha̱ e̱ hagua̱gimo͡u ile, Pitako͡u tama̱ degei. Haba e̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱moko͡u ne tama̱ degeimo͡u dia̱ dugulo i. 6 Haba, damale̱yodele i o sasa̱i̱ su̱do, 500 gabama folo kege kedia̱ kefeguo dalali dugube, e̱ tama̱ degeimo͡u dugulo i. O kedia̱me olo͡u fe̱i̱ tofigile ili mei, su̱do dala. Ilo keleno͡u tofigile i. 7 O sasa̱i̱ su̱do kedia̱moko͡u tama̱ degeimo͡u dugulo imo͡u, e̱ Jamesko͡u ne tama̱ degema, haba ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne tama̱ degei.

8 Kegemo͡u, uwage, Kelesuha̱ a̱moko͡u ne tama̱ degeimo͡u a̱ dugu. A̱me ma̱ adio͡u ha̱ dihi bolo̱ mala̱ feli̱ mei saga̱i̱ degeiye, ke̱no͡u si a̱moko͡u ne tama̱ degeimo͡u dugu. 9 A̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o tano͡u ta, ke̱no͡u si hiye o mei. Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o ilo kedia̱no͡u si hiye o. A̱me hiye oyodele idibe bolo̱ mei. Yobe, a̱ Godiko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ ko͡u makomo͡u haguei kaha̱ degemo͡u. 10 Ke̱no͡u si Godiha̱ a̱ habaguguegumo͡u, a̱ kegeno͡u dala kuhe̱. Godiha̱ habaguguei kaha̱ a̱ mo͡u yo͟͡uwa dala mei. A̱ dabai nele̱do dege degemo͡u iligi, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o ilo kedia̱ dabai degedi ke̱ gabama folodo dala. Ke̱no͡u si a̱ dabai ke̱ mayo͟͡uno͡u degediyo mei, Godiha̱ habagugueiyeno͡u, a̱ dabai degele dala kuhe̱. 11 A̱ degeibane, haba o ilo kedia̱ degeibane egei hehegie tobolo͡u idi ke̱me ta̱bo͡u mei. Ta̱ ei hehegie tobolo͡u idibe tano͡u fe̱i̱, Yesu tolo ilemo͡u, hagua̱ma iyode tobolo͡u imo͡u, ni̱ dulo damale̱yodele i.

Tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱me habage hagua̱ ile

12 Ei Kelesu e̱ tolo ilemo͡u, hagua̱i̱ ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u be, haba ni̱ kile o ilo kelege tobolo͡u gi, tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱me haguale̱ meiyode kadegeimo͡u tobolo͡u iya? 13 Tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱me haguale̱ mei debabe, Godiha̱ Kelesube ta hagua̱gili mei. 14 Godiha̱ Kelesube tolo imo͡u hagua̱gili mei debabe, ta̱ ei hehegie tobolo͡u idi ke̱me sibige̱ ta dala mei, haba ni̱ koko͡u damale̱yodele i ke̱ne sibige̱ ta dala mei. 15 Haba tage, Godiha̱ Kelesune hagua̱gili mei debabe, eibe ogo͡u gai egei hehegie tobolo͡u idi. Kelesu e̱ tolo imo͡u, Godiha̱ hagua̱giyode tobolo͡u idi kaha̱ degemo͡u. Haba, Godiha̱ Kelesu tolo i ke̱ hagua̱gili mei debabe, tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱ne hagua̱ ile mei. 16 Damale̱do, tofigile i o sasa̱i̱ hagua̱ ile mei debabe, Kelesu e̱ne tolo ilemo͡u haguali̱ mei. 17 Godiha̱ Kelesu tolo imo͡u hagua̱gili mei debabe, ni̱ damale̱yodei ke̱me sibige̱ ta dala mei, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u gamo͡u ili. 18 Kegei debabe, Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ tofigile i kedia̱ne makei dala. 19 Di Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱no͡u dia dalagua kuhe̱. Ke̱no͡u si, di sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bi molo͟͡u ke̱no͡u dia dala debabe, o sasa̱i̱ye dimoko͡u solo͡u do degele ile kaha̱ge gube dihiko͡u solo͡u do degele idi ke̱ gabama folodo degele.

20 Ke̱no͡u si kege mei. Godiha̱ Kelesu tolo imo͡u hagua̱gi ke̱me damale̱do. Godiha̱ o tofigiei ke̱ hagua̱gilebe, yufi e̱ Kelesu hagua̱gi ke̱me hebe hai segei yufido suwi degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. Habage, tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱ne hagua̱gile dala. 21 O tano͡u taha̱ degeiye, di olo͡u fe̱i̱ tofigiemo͡u ili saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, haba o tano͡u taha̱ degeiye, di olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ hagua̱giba, gehe̱ dege dalaguale. 22 O Adamha̱ degeiye, di olo͡u fe̱i̱ tofigile idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, Kelesuha̱ degeiye, di olo͡u fe̱i̱ gehe̱ degeba, tofousogo tofousogo kegeno͡u kuhe tofolo͡u. 23 Ke̱no͡u si, di tofigiema dia dalali, Godi yo͟͡u makai saga̱i̱ kelegeno͡u hagua̱ ile. Godiha̱ yufi Kelesu tolo imo͡u hagua̱gi, habage, Kelesuha̱ boholo͡u ma̱ haguale kelege, o sasa̱i̱ e̱ bi kedia̱ne hagua̱ ile.

24 Kegeba, uwage sawisiei kelege, bi olo͡u fe̱i̱ mei degele. Kelesuha̱ge duo daga dagabo͡u, e̱sol o daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne makoma mei degeiba, e̱ Aye Godiko͡u sa bolo̱do ke̱ kuhe dia dalayedele. 25 Yobe, Kelesu e̱me o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o dege dalaba, Godiha̱ge ho o olo͡u fe̱i̱ ke̱ Kelesuha̱ abogo͟͡u hayedu kefema dogoguba e̱ tofogo͡u dalale. 26 Ho o uwagedo, Godiha̱ makolobe, ke̱me todi ke̱ makoma mei degeibabe, haba ta tofigile meido dalaguale. 27 Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ kefeguo, o e̱ abogo͟͡u hayedu dogogu dala. Buk Song 8:6

Bi olo͡u fe̱i̱yode tobolo͡u mo͡u nala̱i̱ dala ke̱me Godi yo͟͡u e̱bo͡u de tobo͡u li mei. Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ e̱ Dihiha̱ hayedu dogogube, e̱ yo͟͡usiebo͡u dogogu dala meiyodei. 28 Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ e̱ Dihiha̱ hayedu dogoguo mei degeibabe, e̱ Dihi e̱me haba e̱ Ayeha̱ hayedu folo dalale. Kegeibabe, Godi yo͟͡u e̱me bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ widio hiyedo o dege dalale.

29 Tofigile i kedia̱ haguale̱ mei debabe, tofigile i kedia̱ dowoye, fafeleya tofolo͡u idi o kedia̱me kage degele? Tofigile i kedia̱ haguale̱ mei debabe, kagemo͡u o ilo kedia̱ tofigiei kedia̱ dogo͡u gumabadomo͡u fafeleya tofolo͡u idiya? 30 Eige tofigile i o kedia̱me Godiha̱ hagua̱gileyode tobo͡u mo͡u suluguadi kaha̱ dowoye, o ilo kedia̱ ei walamo͡u degele idi. Tofigile i kedia̱ hagua̱ ile mei debabe, ei kege ta tobo͡u mo͡u suluguadiyo mei. 31 Mogo dia̱ma, a̱ tobolo͡u ko͟͡ume damale̱do. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ a̱me o ilo kelege wouba tolo hafe̱i̱ degema fogo͡u di. A̱ ta̱ ko͟͡ume ni̱moko͡u ta mogogolo͡u mei, yobe a̱ ni̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli, dibe di Hiye O Yesu Kelesubo͡u de dalagua kaha̱ degemo͡u. 32 Tofigile i kedia̱ haguale̱ mei debabe, a̱ mayo͟͡u tagaiya ke̱ sa Efesus kuoko͡u si̱ sobo͡u de biyadi* kaha̱ a̱me ta dogo͡u gudiyo mei. Tofigile i kedia̱ haguale̱ mei debabe, di ko͡u gue tobo͡u me,

Di nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u na̱me, idiba di tofigile kaha̱ degemo͡u. Aisaia 22:13

33 Ni̱ tewe,

Di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o sasa̱i̱bo͡u de mogo degeibabe, dine die midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ saga̱i̱ milo͡u gale.*

O tae ta ogo͡u ga tobo͡u babe, e̱ ta̱ ke̱ dudama. 34 Toto͡u degedama. Bologua̱do fima̱ba, midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u gadi ke̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u ma. Ni̱ o ilo kedia̱me Godibe tawale iyo mei. A̱ ko͟͡ume ni̱ sidifi degemabadomo͡u tobolo͡u.

Tofigile i o sasa̱i̱ Godiha̱ hagua̱gile kedia̱, die to͡u be gehe̱do, sa sibige̱ o kedia̱ to͡u saga̱i̱ mei

35 O tae ko͡u gue yodulo, Godiha̱ tofigile i kedia̱ hagua̱gibabe, dia̱ kage hagua̱ ile? Die to͡u be kageido dugulo ile deibabe? 36 Ke̱me toto͡u degei o kedia̱ yodu ta̱no͡u. Ni̱ hebe hai koko͡u nale̱ hou ko̱u̱ tidi ke̱ sogoumo͡u be, kolo ke̱me tabale fiya mei degeimo͡u, e̱ ho kaha̱no͡u ko̱u̱ tile folodi. 37 Segei hou di sogodi ke̱me alasi hou debane nale̱ hou ta debane ko̱u̱ tili koko͡u dugubabe, alasi hou ke̱me alasi fua folo hiye degei ke̱ saga̱i̱ dugulo mei. Segei hou ta debane, e̱ fua folo hiye degei ke̱ saga̱i̱ dugulo mei. 38 Ke̱no͡u si, Godiha̱ yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u milolo͡u yodema, segei hou olo͡u fe̱i̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ milo͡u mo͡u fologadi. Di segei hou die midiho̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱no͡u fua fologoumo͡u dugudi. 39 To͡u olo͡u fe̱i̱be tano͡u fe̱i̱ mei, e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ degai. O sasa̱i̱ di to͡u be e̱sofe̱i̱, gali to͡u ne e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ degai. Sio to͡u e̱sofe̱i̱, miye̱ to͡u ne e̱sofe̱i̱. 40 Haba agudio kaha̱ bi ke̱ne to͡u e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ dala. Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bi ke̱ne to͡u e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ dala. Agudileto͡u bi kaha̱ similou ke̱ne e̱sofe̱i̱. Sa sibige̱ kuoko͡u bi kaha̱ similou ke̱ne e̱sofe̱i̱. 41 Aso̱ e̱ hoho̱ e̱sofe̱i̱. Oguo e̱ hoho̱ e̱sofe̱i̱. Kuidiho̱ die hoho̱ diesofe̱i̱ye, haba kuidiho̱ tano͡u tano͡u, die hoho̱be tano͡u fe̱i̱ mei, e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ de hoho̱gulo idi.

42 Tofigile i kedia̱ haguale̱be, nale̱ houye ko̱u̱ tidi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele. Tofigieiba widoubabe, to͡u ke̱me mihi̱ko͡u tabale ile. Fi̱ha̱ to͡u gehe̱ dege haguale̱ ke̱me, kasaga̱i̱ degele mei, yo͟͡u tofousogo tofousogo kegeno͡u kuhe dalale. 43 To͡u tolo imo͡u, di wida idi ke̱me kasaga̱i̱, nele̱ olo͡u fe̱i̱ mei degei. Fi̱ha̱ to͡u gehe̱ dege haguale̱ ke̱me bolo̱do. Nele̱do dege, yo͟͡u kegeno͡u dalale. 44 To͡u, di wida idi ke̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ to͡u . To͡u Godiha̱ hagua̱gile, ke̱me hebeniha̱ to͡u.

Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ to͡u dala kaha̱ degemo͡u, hebeniko͡u ne, di fi̱ha̱ to͡u gehe̱ molo͟͡u dala. 45 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Yomogo͡u milou o Adam e̱me Godiha̱ e̱moko͡u fi̱ ne̱i̱mo͡u fi̱bo͡u de delei. Stat 2:7

Haba Adam ta, habagedo haguei ke̱me yo͟͡uno͡u be fi̱ ne̱di o. 46 Godiha̱ o yomogo͡u milou o ke̱me hebeniha̱ to͡u gehe̱ ke̱ milo͡u li mei, mihi̱ gobolo͡u mo͡u milou. Habagesi, damale̱yodele i o sasa̱i̱ di hebeniha̱ to͡u gehe̱ ke̱ mala̱ ile. 47 Yomogo͡u do milou o Adam e̱me sa sibige̱ ko͟͡umahale. Godiha̱ e̱me sa sibige̱ kuoko͡u mihi̱ gobolo͡u mo͡u milou. Haba Adam ta e̱me hebenito͡u ge migi. 48 Sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be sa sibige̱ kuoko͡u mihi̱ye milou o e̱ saga̱i̱ dege dalagua. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me hebenito͡u ge migi o e̱ saga̱i̱no͡u dege dalagua. 49 Ifi dibe sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o baga i dala. Nebe ke̱no͡u tefei, habage dibe hebenito͡u ge migi o ke̱ baga ile.

50 Mogo dia̱ma, di to͡u, sa sibige̱ kuoko͡u tabale ile ke̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa kuoko͡u be fologale meidade tawama. Tabadi bi kaha̱ge tabadiyo mei bi bolo̱do ke̱me ta molo͟͡u saga̱i̱ mei. 51 A̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi ko͟͡ume mogogou ta̱. Ni̱ duma. Di olo͡u fe̱i̱ tofigile mei, ke̱no͡u si di to͡u olo͡u fe̱i̱ boholo͡u ba, to͡u gehe̱ dege dalaguale. 52 Sawisiei uwage kelege, kibi uwage haguisouba,* dibie bila na̱i̱ sa̱ degei, Godiha̱ tofigile i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ hagua̱giba, fi̱ha̱ to͡u gehe̱ bolo̱do, tabale mei ke̱ mala̱ ile. Haba tofigile ili mei, sosou dala dine di to͡u olo͡u fe̱i̱ boholo͡u ba gehe̱ degele ile. 53 Ni̱ ko͟͡u tawama, di to͡u, tabale ile ke̱me Godiha̱ boholo͡u ba tabale mei to͡u ke̱ ne̱i̱ba dalamabadomo͡u. Di to͡u, tofigile ile ke̱me boholo͡u ba, tolo mei to͡u ke̱ nele̱, di tofousogo tofousogo kegeno͡u kuhe dalamabeedema. 54 Di to͡u, tabale ile ke̱me Godiha̱ boholo͡u ba tabale mei to͡u ke̱ ne̱i̱ba dalaguale. Di to͡u, tofigile ile ke̱me boholo͡u ba, tolo mei to͡u ke̱ Godiha̱ ne̱i̱ba, di tofousogo tofousogo kegeno͡u kuhe dalaguale. Kegeiba, Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱,

O e̱ biyolugi, todi ke̱ makoma mei degeiba duguloyode tobolo͡u mo͡u nala̱i̱, Aisaia 25:8

ke̱me damale̱do kege tama̱ degele.

55 Todi, na̱ge ei wouba tofigile ile mei. Ne̱ nele̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me mei degei.

Todi, na̱ge ei wouba tofigile ke̱ ei ta gue̱ degele mei. Hosea 13:14

56 Di tolo ke̱ gue̱ degedi kaha̱ yobe ko͡u gue, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ molo͟͡u saga̱i̱ kaha̱ degemo͡u. Haba, Mosesha̱ kuolo͡u mali̱ mei debane, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me kasaga̱i̱dade tawale iyo mei. 57 Ke̱no͡u si di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiye, todi ke̱ mei degei kaha̱ degemo͡u, di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u me.

58 Ma̱ mogodo dia̱ma, kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ hobo͡u kesigidama, nele̱do dege dalaguama. Ni̱ Hiye Oha̱ dabai degele idi ke̱me nele̱do dege degema. Yobe ni̱ tewe, Hiye Oha̱ dabai ke̱me mo͡u yo͟͡uwa dabai mei. Dabai kaha̱ hebe, ni̱ mala̱ ile ke̱me bolo̱do.

Polha̱ dabai e̱ degeleyode tawai ke̱ tobou

(Ta̱ Hiye 16)

16

Polha̱ sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ sele kefema, sa Jerusalem o kedia̱moko͡u nela̱mo͡u degei ke̱ tobou

1 Sele ni̱ kefema, Godiha̱ o sasa̱i̱ Judia tie kedia̱moko͡u nela̱mo͡u degeli ke̱me ko͡u gue degema. A̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Galesia duo kile tie kedia̱moko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne kegeno͡u degema. 2 Fula tano͡u tano͡u, Sande kelege, ni̱ tano͡u tano͡u, fula koduge sele mala̱ ili ke̱ fileba, sele ilo kele o kedia̱moko͡u nele̱yodema, ni̱o͡u ni̱ moso̱ko͡u dogoguma. Ni̱ kege kefemo͡u iligi, sele huyadefe̱i̱ hiye degeiba, habage a̱ ile foloubabe, ni̱ sele olo͡u fe̱i̱ ko͡u kefema ma̱i̱ kaha̱ degemo͡u, ni̱ haba ta kefele mei. 3 A̱ ni̱ sako͡u ile foloubabe, ni̱ge sele kefei ke̱ mala̱ yale o ilo kelene maka degema. Maka degeiba, a̱ duguoba, kuguo ta nala̱ma ne̱i̱ba, dia̱ tolo͡u ya, sele ni̱ sa Jerusalem tie o sasa̱i̱ damale̱yodei kedia̱moko͡u solo͡u do nele̱yodema kefei ke̱ kuhe nele̱. 4 A̱ne ileyode tawaibabe, a̱ iba, o kedia̱ a̱ sesele yale.

Polha̱ sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ dugu ilamo͡u degei

5 A̱ sa Masedonia duo kile tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ile dala dema, ni̱ sako͡u kuhe ile. Yobe a̱ sa Masedonia keleya ke̱ ile kaha̱ degemo͡u. 6 A̱ ni̱moko͡u foloba, hiyedo tiamo͡u iligi, sa kulio degei ke̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele sa̱ degei. Habage, a̱ ni̱ to͡u fogo͡u, sa ta ilebe, ni̱ a̱ dogo͡u guba kuhe ile. 7 A̱ ni̱moko͡u toto ile folo huyadefe̱i̱ tiale ke̱me dafa. Hiye Oha̱ tagaibabe, a̱ habage ile foloba, ni̱ sa koko͡u hiyedo tafalale saga̱i̱ degeli. 8 Ke̱no͡u si a̱me sa Efesusko͡u ko͡u le kegeno͡u dalali, Pentikos Sawisiei* ke̱ mei degeiba kuhe fogo͡u ile. 9 Yobe, Godiha̱ a̱moko͡u a so͟͡ugo͡u mo͡u, a̱ e̱ dabai hiyedo degele dala. Godiha̱ dabai ke̱ akogudi one su̱do dalagua.

10 O Timoti e̱ ile ni̱moko͡u foloubabe, e̱ gue̱ degeiye deba, ni̱ e̱moko͡u midiho̱ bolo̱no͡u hehegiema. E̱me Hiye Oha̱ dabai, a̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u degedi. 11 E̱ ile foloubabe, e̱moko͡u hoho̱ degema. Hobo͡u duguo fogo͡u dama. Habage, e̱ ni̱ to͡u fogo͡u laba degeibane, ni̱ e̱ dogo͡u guba, e̱ fi̱ hoho̱ degeba ni̱ to͡u fogo͡u a̱moko͡u boholo͡u ma̱ haguale. A̱ ma̱ mogo dia̱bo͡u de e̱ haguale ke̱ baha duwoguale.

12 Di mogo Apolosbe, a̱ e̱me damale̱yodele i o ilo kedia̱bo͡u de ni̱moko͡u iyede hiyedo ko͡u tobo͡u diye, ke̱no͡u si ifibe e̱ ni̱moko͡u ile dafoulu. Habage, yo͟͡u fi̱ hoho̱ degeibasi ile.

Polha̱ ta̱ ilo kele tobolo͡u mo͡u nala̱i̱

13 Ni̱o͡u tawaibo͡u, damale̱yodema nele̱do dege dalaguama. Gue̱ degedama, dede̱i̱do dege dalaguama. 14 Godiko͡u bo͡u omoko͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ solo͡u do degebano͡u dabai degema.

15 Mogo dia̱ma, ni̱ge o Stefanasbo͡u e̱ soso͡u bo͡u dia̱me ko͡u tewe. Sa Akaia duo kilebe damale̱yodei o ta deleli mei kelege, dia̱buko͡u do Kelesuko͡u damale̱yodele i. Damale̱yodema, dio͟͡u die tagaiyano͡u, dia̱ Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gulo idi. Kegei degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u nele̱do dege tobo͡u ladi. 16 Ni̱ o sasa̱i̱ kegele i kedia̱ ta̱ defe̱i̱do dulo sesele ima. Haba o dabai kegei ke̱ dogo͡u guo degele idi kedia̱ ta̱ ke̱ne dulo sesele ima.

17 O Stefanasbo͡u, o Fortunatusbo͡u, o Akaikusbo͡u dia̱ haguasie fele̱goumo͡u, a̱ hoho̱ degei. Sa Korin o ni̱ olo͡u fe̱i̱ haguasiediyo meiye, ke̱no͡u si dia̱ haguasie fele̱goumo͡u, a̱ duguomo͡u hoho̱ hiyedo degei. 18 Fele̱gamo͡u, dia̱ degeiye, ma̱ duo hoho̱ degei, haba ni̱ duone ko͡u hoho̱ degei. O kegele i kedia̱me ni̱ge duguoba hoho̱ dege dema.

19 Damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Esia duo kile tie kedia̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. Akwila dilie Prisila diliene Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Haba damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, dilie moso̱ko͡u kefeguo, egei dulo idi kedia̱ne ni̱moko͡u Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili kuhe̱. 20 Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili. Ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ degei dalagua kaha̱ degeimo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie yogo nogo͡u ba nogo͡u ba degama.

21 Ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodili ko͟͡ume Pol, a̱ mayo͟͡u ma̱ dobogo͟͡uyeno͡u nalolu̱ kuhe̱.

22 O taha̱ Hiye O hoho̱ dege ho fogo͡u babe, o ke̱me makolo dala. Hiye O, na̱ hagua.

23 Hiye O Yesuha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dalale. 24 Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱, a̱ ni̱moko͡u solo͡u do degeliyode tobolo͡u kuhe̱.

* 1:20 1:20 1 Korin kuguo kuoko͡u be, Polha̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱yode tobo͡u dibe, ta̱ kaha̱ sibige̱be Yesuko͡u damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱yode tobo͡u di.

* 1:23 1:23 Polha̱ eiyodilike̱me yo͟͡ubo͡u, Godiha̱ dabai degedi o ilo kelebo͡u de. Tabe Sostenes sa̱ degei (1:1). Haba tabe Timoti sa̱ degei (4:17).

* 5:7 5:7 Gabama I Sawisieikelege, Juda o kedia̱ge wai sipsipbo͡u, o͡u mola mei ke̱bo͡u de nala̱ idi. Na̱ Matyu 26:2 kaha̱ tawale ta̱ koko͡u dugu.

* 7:18 7:18 O kedia̱me Juda o.

* 7:21 7:21 Fisimo͡u dabaidegedi o ke̱me sele dabai degediyo mei. O kegei ke̱me o tae fisimo͡u dabai mo͡u yo͟͡uwa degedi.

* 7:23 7:23 Afu, Polha̱ delei kelegebe, selebo͡u o taha̱ e̱ dabai degele o ta molo͟͡u saga̱i̱ degeimo͡u be, e̱ makisiko͡u ile, seleye fisiba dabai degele o ta mamo͟͡udi. Godiha̱si dibe seleye mamo͡u li̱ mei, Yesu e̱ kafei kaha̱no͡u di mamo̱u̱, di hebenito͡u bologua̱do dalamabadomo͡u.

* 8:1 8:1 Sa Korin koko͡u ge, Yesuko͡u damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱ gali sile, ogo͡u gai godi kedia̱moko͡u nele̱ idi.Gali si ke̱me makisiko͡u mo͟͡uma youmo͡u, o ilo kedia̱ seleye mamala̱ idi. Yesuko͡u damale̱yodei o kedia̱ Polko͡u ke̱ ko͡u yodulo i, ei gali si ke̱ mo͟͡uma nale̱be de bolo̱?

* 9:4 9:4 Polbo͡u Barnabasbo͡u dilieno͡u. Na̱ 9:6 dugu.

* 10:1 10:1 Kisim Bek 14:15-22

* 10:4 10:4 Kisim Bek 17:1-7

* 10:8 10:8 Namba 25:1-9

* 10:9 10:9 Namba 21:4-9

* 10:10 10:10 Namba 14:29

* 12:10 12:10 Ta̱ gehe̱ ta̱etobo͡u dibe ke̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ tobo͡u di ta̱.

* 15:32 15:32 Tewe o ilo kele fima̱ idibe, si̱ so mei, ho o kedia̱no͡u Pol makolamo͡u degele idi. Haba tewe o ilo kedia̱ fima̱ idibe, ho o kedia̱ die si̱ so kedia̱ Pol womabeede tobo͡u di kaha̱ ta̱.

* 15:33 15:33 Ta̱ ko͟͡ume sa Grikko͡u ge tewe o taha̱ nala̱i̱.

* 15:52 15:52 Mogogou Ta̱ Hegi 11:15

* 16:8 16:8 ‘Ista’ sawisiei mei degeimo͡u dalali, haba sawisiei olo͡u fe̱i̱ 50 kege mei degeimo͡u be, Pentikos sawisiei ke̱ kuhe to͡u di. Pentikos dagado koko͡u ge, Kelesuha̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u mo͡u migi. Na̱ Dabai 2:1-13 koko͡u dugu.

2 Korin

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Egei Sasama Polha̱

Sa Korin O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Pol e̱ sa Masedonia duo kile dalali, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Korin tie kedia̱moko͡u haba kuguo ta nala̱ma ne̱i̱. Yobe, o Taitusha̱ sa Korinko͡u ile, dala dema, Polko͡u fogo͡u ilemo͡u be, sa ke̱ tie kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱ fogo͡u mo͡u fi̱ boholo͡u iyode tobou kaha̱. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ ilo, fi̱ boholo͡u ili mei kedia̱ge wa, Pol e̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o mei, ogo͡u gai egei tobo͡u di oyade tawale i.

Kegei kaha̱ degemo͡u, fi̱ boholo͡u i o sasa̱i̱ kedia̱ hoho̱ degemabadomo͡u Polha̱ kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱. Haba fi̱ boho͡u li mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱be, e̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-oyode tobolo͡u mo͡u nala̱i̱. E̱ dabai kagei kagei degedi ke̱ne nala̱i̱.

Ta̱ ta nala̱i̱be, sa Korin o kedia̱ge Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, bi mei kedia̱ dogo͡u gulamo͡u ko͡u tobou kaha̱ degemo͡u, Pol e̱ sele kefemabeedei tobolo͡u mo͡u nala̱i̱.

Polha̱ kuguo ko͟͡u nala̱i̱ kuoko͡u uwagedo ta̱be ko͡u gue, ni̱o͡u tawaibo͡u, ogo͡u gai egei tolo͡u suluguadi o kedia̱ ta̱ hobo͡u dudamabeede tobou, ni̱ damale̱yodei ke̱ makeiye domo͡u.

Kuguo 2 Korin ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–7

Polha̱ge dabai, Godiha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ tama̱ dege tobou.

Ta̱ Hiye 8-9

Sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ sele kefema, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Judia duo kile tie kedia̱moko͡u nela̱ba dia dalamabeedei.

Ta̱ Hiye 10–13

O ilo kedia̱ Pol susuga tobolo͡u imo͡u, sa Korin tie o kedia̱ne e̱moko͡u gofo͟͡u degele imo͡u, Polha̱ hagi̱ ke̱ do̱u̱susu.

Polha̱ge dabai, Godiha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ tama̱ dege tobou

1

(Ta̱ Hiye 1–7)

1 A̱me Pol, Godi yo͟͡u tagaiyeno͡u a̱me Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-oyodema makai. A̱bo͡u, di mogo Timotibo͡u, ele kuguo ko͟͡u Godiko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ sa Korin tiebo͡u, haba Godiha̱ o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱, sa Akaia* duo kile tiebo͡u ni̱moko͡u nala̱ma neli̱. 2 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Polha̱ Godiha̱ e̱ dogo͡u gudi ke̱ bolofe̱i̱yode tobou

3 Di Godiha̱ hu̱ hebele fogume. E̱me di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ Aye. E̱me di Aye, solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ e̱ obo͡u, dimoko͡u dede̱i̱ sasagiedi Godi. 4 Ele hagi̱ dugumo͡u be, Godiha̱ elemoko͡u dede̱i̱ sasagiedi. Kegei kaha̱ degemo͡u, elene o hagi̱ dugulu ili kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagileno͡u. Godiha̱ elemoko͡u dede̱i̱ sasagiedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ele o hagi̱ dugulu kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagiedi. 5 Hagi̱ hiyedo Kelesuha̱ dugu saga̱i̱ ke̱me elene dugulo idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefeibe, Kelesuha̱ ele dogo͡u guomo͡u, elemoko͡u hiyedo dede̱i̱ sasagiei dala kuhe̱. 6 Ele hagi̱ dugubabe, ke̱me mo͡u dugulo iyo mei. Ele ni̱ dogo͡u guoba, dede̱i̱ sasagie iligi, Godiha̱ ni̱ mamo͟͡uyadomo͡u. Damale̱do, ele hagi̱ dugudiye, ke̱no͡u si Godiha̱ elemoko͡u dede̱i̱ sasagieimo͡u be, elene ni̱moko͡u dede̱i̱ sasagieli. Kegeibasi, ni̱ne hagi̱, ele dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugubabe, ni̱ nele̱do dege dalagualeno͡u. 7 Elege ni̱me nele̱ dege dalaledade tawali. Yobe, hagi̱ ele dugudi saga̱i̱ ke̱ ni̱ne dugudi kaha̱, Godiha̱ge dimoko͡u be tefeleno͡u dede̱i̱ sasagiledade tawali.

8 Mogo dia̱ma, ni̱ge ele sa Esia duo kile dalaguali, hagi̱ hiyedo dugulo delei ke̱no͡u tawama. Damale̱do, ele hagi̱ hiyedo duguo dalagualibe, nele̱ olo͡u fe̱i̱ mei degei. Elebe tofigile hafe̱i̱ degeidade tawale i. 9 Damale̱do, elebe didio̱ o sa̱ degei, ta̱ sai fidi o tae o ke̱me toloyode tobo͡u mo͡u hagi̱ dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, elene hagi̱ hiyedo kegei ke̱ dugulo i. Hagi̱ ke̱ dugu kaha̱ge, elebe olo͡u ele nele̱yeno͡u ta dalaguale saga̱i̱ duguli mei, Godiha̱ nele̱yeno͡u wolo͡u dalalesi bolo̱ dugu. E̱me tofigiei hagua̱giedi Godi. 10 Elebe ko͡u tolo hafe̱i̱ degeiye, ke̱no͡u si Godiha̱ figa̱ mugu. Habagene, elebe ke̱ degei saga̱i̱ kegeno͡u dugulo. Damale̱do, elebe Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ iligi, e̱ ele figa̱ molo͟͡udade tawali. 11 Kegei kaha̱, ni̱ge Godiha̱ ele dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Kegeibasi, Godiha̱ o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u ke̱ duloba, e̱ ele habagugueba dogo͡u gulo. Kege degeiba, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ ke̱ duguoba, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ile.

Polha̱ge sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱me ta ogo͡u gali mei

12 Ele hoho̱ degeli ko͟͡umaha̱ yobe ko͡u gue, ele fi̱ye tawalibe, ele sa sa olo͡u fe̱i̱ koko͡u ya ke̱ suluguadibe, elege Godiha̱ midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u defe̱i̱do milo͡u gamo͡u suluguadi. Ni̱moko͡u ne, ele midiho̱ bolo̱dono͡u defe̱i̱do milo͡u ga idi. Midiho̱ ele milo͡u gadibe, ke̱me sa sibige̱ midiho̱ ke̱ mei. Midiho̱ ele milo͡u gadi ke̱me Godiha̱ habaguguei midiho̱ ke̱no͡u milo͡u gadi. 13 Ele kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱be, ni̱ sasale huso͟͡uma tawale saga̱i̱. Mogogou ta̱ mei, ta̱ sibige̱ olo͡u fe̱i̱be ni̱ tawale saga̱i̱. 14 Damale̱do, ma̱ ta̱ ilo, a̱ ni̱moko͡u ko͡u nala̱ma ne̱i̱ ke̱me ni̱ge sibige̱ defe̱i̱do ta tawali meiye, haba ni̱ olo͡u fe̱i̱ huso͟͡uma tawaibabe, Hiye O Yesuha̱ haguale sawisiei kelegebe, ele ni̱moko͡u hoho̱ degeiba, ni̱ne ke̱no͡u tefele elemoko͡u hoho̱ degeledade tawali.

15 A̱ge ni̱ elemoko͡u hoho̱ degele ilidade tawalemo͡u, ele ile ni̱ dugulamo͡u degei. Duguo fogo͡u ileba, haba boholo͡u ma̱ hagulugine, ni̱ duguo fogo͡u ba kuhe hagualamo͡u degei. Ni̱ hoho̱ degemabeedema, a̱ ni̱bo͡u de bolo̱u̱ kege gelegulamo͡u ko͡u degeiye fogou. 16 Damale̱do, a̱ sa Masedoniako͡u ilamo͡u degeibe, a̱ ni̱ ali duo kele duguloyodema kuhe ilamo͡u degei. Haba, boholo͡u ma̱ hagulugine, ni̱moko͡u hagua fele̱yodema kuhe ilamo͡u degei. Ni̱ a̱ dogo͡u guba, a̱ sa Judiako͡u kuhe ileyodema fima̱i̱ye fogou. 17 A̱ ko͡u deyodema fogoube, a̱ fima̱i̱ bolo̱u̱ degemo͡u fogo͡u li meido. Ma̱ fima̱i̱be sa sibige̱ o ilo kedia̱ fima̱i̱ saga̱i̱ kegei mei. Degele meibo͡u, degelebo͡u debe a̱ ta tobo͡u diyo mei. 18 Godiha̱ e̱ degeleyodei ke̱me e̱ do̱u̱do degedi ke̱no͡u tefei, a̱ne a̱ degeleyode tobo͡u di ke̱me a̱ do̱u̱do degelamo͡u degedi. Degele meibo͡u, degelebo͡u debe a̱ ta tobo͡u diyo mei. 19 Godiha̱ dihi, Yesu Kelesuha̱ degei ta̱ ke̱me o Sailasbo͡u o Timotibo͡u eige ni̱moko͡u ko͡u hehegie tobo͡u mo͡u haguei, e̱ge degele meibo͡u, degelebo͡u de ta tobo͡u diyo mei. Kelesuha̱ e̱ degeleyode tobou ke̱me e̱ do̱u̱do degei. 20 Godiha̱ midiho̱ bolo̱ hegileyodema makai ke̱me Kelesu e̱ haguei kelegeno͡u damale̱do tama̱ degei kaha̱ degeimo͡u, di tewe, Godiha̱ degeleyodei ke̱me olo͡u fe̱i̱ damale̱do tama̱ degeiba, di dugulo ile. Kegei kaha̱ degemo͡u, di Godiha̱ ta̱ dulomo͡u be, dige Kelesuha̱ hu̱ya ke̱no͡u damale̱do-yode tobo͡u mamo͡u, Godiko͡u hoho̱bolo͡u idi. 21 Godi e̱no͡u degeiye, ifibe ni̱bo͡u eibo͡u de nele̱do dege dalagua. Yobe, Kelesube dibo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱. Damale̱do, Godiha̱ge dibe yo͟͡u e̱ bidoyodema makai dalagua kuhe̱. 22 E̱ yo͟͡u e̱ makabe, Duo Bolofe̱i̱ ke̱ dimoko͡u ne̱i̱ kaha̱ge, dibe yo͟͡u e̱ biyodema hegili. Kegei kaha̱ di tawale ibe, bi olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ dimoko͡u habage nele̱yodei ke̱ne e̱ nele̱dade tawale i.

Polha̱ sa Korinko͡u toto ili mei

23 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi ko͟͡ume damale̱do. Godi yo͟͡uno͡u tewe. A̱ sa Korinko͡u toto ili meibe, a̱ ni̱moko͡u hagi̱ nele̱ dafamo͡u kuhe fogou. 24 Eige ni̱ Kelesuko͡u totodo damale̱yodemabeedema fisilemo͡u tobolo͡u idiyo mei. Ni̱me Godiko͡u nele̱do dege damale̱yodema dala kehe̱. Eige ni̱ dogo͡u guba ni̱ hoho̱ degemabadomo͡u kuhe degeli.

2

1 A̱ ni̱moko͡u hagi̱ haba ta nele̱ dafamo͡u, a̱ ni̱ sabeko͡u kuhe ili mei. 2 A̱ hagi̱ ni̱moko͡u ta ne̱i̱ debabe, ni̱ge a̱moko͡u be ta hoho̱ degele meido. Ni̱o͡u no͡u dalale. A̱moko͡u hoho̱ degele o ta dala mei. 3 A̱ ni̱moko͡u ileba hagi̱ dugulobe dafai. Di geleguoba hoho̱bolo͡u saga̱i̱ ke̱ haba betei degelebe dafamo͡u, a̱ ni̱ do̱u̱susulamo͡u ta̱ ke̱ kuhe nala̱ma ne̱i̱. A̱ge ni̱me a̱bo͡u de hoho̱ degele iledade tawai. 4 A̱ ni̱moko͡u fima̱mo͡u, hagi̱ hiyedo duguo gosolomo͡u, kuguo ke̱ kuhe nala̱ma ne̱i̱. A̱ ni̱moko͡u hagi̱ ta nela̱mo͡u degeli mei. A̱ tagalibe, ni̱ge a̱ ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degelidade tawale ke̱ tagali.

Sa Korin tie o kedia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱, o taha̱ dia̱moko͡u milou ke̱me gebe meiyodemabeedei

5 Midiho̱ kasaga̱i̱ milou o taha̱ hagi̱ degei ke̱me a̱moko͡u degeli mei, ni̱moko͡u degei. A̱ge e̱moko͡u gofo͟͡u degele dafamo͡u kege kuhe tobolo͡u. 6 Midiho̱ kasaga̱i̱ milou kaha̱ hebe ke̱, o su̱do ni̱ o koko͡u nele̱ i ke̱me kege fogo͡u ma. 7 Kegei kaha̱ ni̱ge gebe meiyodemaba, e̱moko͡u dede̱i̱ sagima. Kegeligi, e̱ hagi̱ hiyedo degeba mihi̱ko͡u fiyeiye. 8 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ge ni̱ e̱moko͡u haba mogo degele ke̱ tagali. 9 A̱ afu ni̱ tefele dugulamo͡u ni̱moko͡u kuguo ke̱ kuhe nala̱ma ne̱i̱. A̱ge ni̱ ma̱ ta̱ ke̱ de dulo sesele ili domo͡u tawalamo͡u degei. 10 O tae midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u mo͡u, ni̱ ke̱ gebe meiyodeimo͡u be, a̱ne gebe meiyodedi. O tae a̱moko͡u hagi̱ ne̱i̱mo͡u be, a̱ge ni̱ dogo͡u gulamo͡u be, Kelesuha̱ dihi̱le koko͡u ge gebe meiyode tobo͡u di. 11 Kegeligi, Tama̱ha̱ di ogo͡u gouba, di mihi̱ko͡u fiyasigeiye. Tama̱ha̱ fima̱i̱ olo͡u fe̱i̱be di ko͡u tewe.

Polha̱ o Taitus dugulo saga̱i̱ degei

12 A̱ Kelesuha̱ degei ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tolo͡u mo͡u hagulugi, sa Troasko͡u fele̱mo͡u dugube, Hiye Oha̱ a̱ dabai ke̱ degele kaha̱ a ke̱ so͟͡ugo͡u mo͡u dugu. 13 A̱ fele̱mo͡u dugube, ma̱ mogo Taitus mei degemo͡u, a̱ hagi̱ hiyedo degei. Kegemo͡u, a̱ sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egema fogo͡u mo͡u, sa Masedoniako͡u fogo͡u haguei.

Godiha̱ nele̱yeno͡u ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Tama̱ha̱ nele̱ gabadi

14 A̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱, eibe Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, Godiha̱ ei wo͡u ma sa sa olo͡u fe̱i̱ Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegiemo͡u suluguadi kaha̱ degemo͡u. Ta̱ bolofe̱i̱ ke̱me ho̱ bolo̱do ke̱ saga̱i̱, o sasa̱i̱ kedia̱ ho̱ dulo idi. 15 Damale̱do, eibe ho̱ bolo̱do ke̱ sa̱ degei. Ho̱ ke̱ foloumo͡u be, Godiha̱ge Kelesuha̱ ho̱no͡u dudi. Ho̱ ke̱me Godiha̱ ko͡u molo͟͡u o sasa̱i̱bo͡u, haba makoma mei degele o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ olo͡u fe̱i̱ dulo idi. 16 Makolo ile o sasa̱i̱ kedia̱me todi kaha̱ hue̱ ke̱ dulo dalaguali kuhe tofigile ile. Godiha̱ ko͡u molo͟͡u o sasa̱i̱ kedia̱me fi̱ gehe̱ degele kaha̱ ho̱ ke̱ dulo dalaguali, tofousogo tofolo͡u ile. O koyoha̱ge yo͟͡u e̱ nele̱yeno͡u Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱ hehegile ke̱ tawalemo͡u dabai degedi? O kaha̱ yo͟͡u e̱ nele̱yeno͡u be dabai ke̱ degele saga̱i̱ mei. 17 O ilo kedia̱ge Godiha̱ ta̱ hehegile kaha̱ hebe ke̱me sele hiyedo mala̱ idi, ke̱no͡u si eibe o kedia̱ degedi saga̱i̱ kege degediyo mei. Eibe Godiha̱ tobo͡u mo͡u ya, e̱ ta̱ hehegiedi ke̱me hebebo͡u mei, mo͡u yo͟͡uwa hehegie suluguadi. Damale̱do, eibe Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalaguali, Godiha̱ dihi̱le koko͡u e̱ ta̱ ke̱ defe̱i̱do hehegile idi.

3

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱me Godiha̱ midiho̱ ebele kaha̱ dabai o degele i

1 Ei dabai degedi kaha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u ilibe, eige haba eiyo͡u ei hu̱ hebele fogulu? Kegeli meido. Ei o ta tobo͡u mo͡u, e̱ ei dogo͡u guomo͡u eibe bolo̱yodemo͡u kuguo ta nala̱ma neli̱ mei. Ei haba ni̱moko͡u ne ta tobo͡u mo͡u, ni̱ ei dogo͡u guomo͡u eibe bolo̱yodemo͡u kuguo ta nala̱ma neli̱ mei. 2 Eige kuguo kegei ke̱me hoho̱ mei. Ni̱me kuguo kegei ke̱ sa̱ degei. Obe midiho̱ ni̱ milo͡u di ke̱ duguoba hobo͡u, o ni̱moko͡u hehegiedi o kedia̱me bolo̱dade kuhe tawale ile. Kuguo ke̱me o sasa̱i̱ di duledu dala. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ huso͟͡uma tawale ileno͡u. 3 Midiho̱ bolo̱do, ni̱ milo͡u mo͡u tama̱ degei dala ke̱me kuguo, Kelesuha̱ nala̱i̱ ke̱ sa̱ degei. Damale̱do, dabai ei degedi kaha̱ge, midiho̱ bolofe̱i̱, ni̱ milolo͡u ili ke̱me kuguo sa̱ degei, nala̱di biye nalali̱ mei, Godi, yo͟͡u kegeno͡u daladi, e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱no͡u nala̱i̱. Igi ko͡u nala̱gali mei, o sasa̱i̱ di duledu nala̱gai dalagua.

4 Eibe Kelesubo͡u de dogo͡u guomo͡u, Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, ei ni̱moko͡u kege kuhe tobolo͡u ili. 5 Damale̱do, eige dabai ke̱me eiyo͡u ei teweyeno͡u degediyode tobolo͡u iyo mei. Dabai ei degedi ke̱me Godiha̱ nele̱yeno͡u degedi. 6 Godiha̱ degeiyeno͡u, ei e̱ midiho̱ ebele kaha̱ dabai ke̱ degele idi. Midiho̱ ebele ke̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kuguo koko͡u be ta nalali̱ mei, Duo Bolofe̱i̱ha̱ midiho̱no͡u. Yobe, kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱do ke̱ dulo sese ho fogo͡u babe, tofigileno͡u. Duo Bolofe̱i̱ha̱ midiho̱ ebele kaha̱no͡u degeiye, o kuhe tofousogo tofolo͡u ile.

7 Afu, Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ igiko͡u nala̱ma ne̱i̱ kelegebe, o sasa̱i̱ dulo idiyo mei kedia̱me tofigile i. Ke̱no͡u si Godiha̱ hoho̱ hiyedo ke̱ Mosesha̱ midiho̱ko͡u hoho̱gumo͡u, Israel o sasa̱i̱ kedia̱ge e̱ midiho̱ko͡u be defe̱i̱do dugulo saga̱i̱ dugulo ili mei, hoho̱ hiyedo kaha̱ degemo͡u.* Hoho̱ hiyedo ko͡u degeiye, haba yo͟͡uno͡u amafe̱i̱ somo͟͡uma iligi mei degei. 8 Kegei kaha̱ degemo͡u, dabai ebele, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeli kaha̱ hoho̱ kaha̱ge kuolo͡u ta̱ kaha̱ hoho̱ ke̱me gabama feleido dala. 9 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ dudiyo mei kaha̱ hebe ke̱me ta̱ sale ko͡u deleiye, ke̱no͡u si Godiha̱ nala̱ma ne̱i̱ kelegebe, hoho̱bo͡u de tama̱ degei. Dabai ebele, Godiha̱ge, o sasa̱i̱ e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do dalaguamabadomo͡u degei ke̱ne hoho̱bo͡u de tano͡u tama̱ degei. Dabai ebele kaha̱ hoho̱ kaha̱no͡u si afu dabai kaha̱ hoho̱ ke̱me gabama folodo dala. 10 Godiha̱ dabai afu degeibe hoho̱bo͡u de tama̱ degeiye, ke̱no͡u si dabai ebele, Godiha̱ habage degei kaha̱ hoho̱ kaha̱ degeiye, afu dabai kaha̱ hoho̱ ke̱me mei degeimo͡u dugulu. 11 Afu dabaibe ko͡u mei degeiye, ke̱no͡u si dabai ke̱me Godiha̱ hoho̱bo͡u de tama̱ degei. Kegei kaha̱ degemo͡u di tewe, dabai ebele ke̱me mei degediyo mei kaha̱ degemo͡u, e̱ hoho̱ kaha̱ge afu dabai kaha̱ hoho̱ ke̱me gabama folodo dala.

12 Ei damale̱yodema, Godiha̱ hoho̱ ke̱ hiyedo degeyadomo͡u dia dalagua kaha̱ degemo͡u, eige e̱ ta̱ hehegile ta gue̱ degediyo mei. 13 Eige Mosesha̱ degei saga̱i̱ kege ta degediyo mei. Mosesha̱ midiho̱ko͡u hoho̱ ke̱ hoho̱guo delei ke̱ ta somo͡u li̱ mei kelegebe, e̱ yo͟͡u e̱ midiho̱be, Israel o sasa̱i̱ kedia̱ duguye domo͡u yukueiye goguomo͡u kuhe delei. 14 Afu o kedia̱ fi̱ toto͡u degele i, yukuei sa̱ degei kaha̱ die fima̱i̱ ke̱ goguo dalamo͡u. Ifine, afu midiho̱ kaha̱ kuguo ke̱ huso͟͡umo͡u be, yukueiye gogu saga̱i̱ ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dala. O tae ta igile muguli mei. Kelesubo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱no͡u si yukuei ke̱ igile muguo mei degei. 15 Damale̱do, ifine obe Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ huso͟͡umo͡u be, yukuei sa̱ degei kaha̱ o sasa̱i̱ die fi̱ ke̱ gogu dalagua. 16 O taha̱ e̱ fi̱ boholo͡u ba, Hiye Oko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ yukuei ke̱ igile muguba, o ke̱me fi̱ gofo͟͡u dege tawaga dalale. 17 A̱ Hiye Oyodei ke̱me Duo Bolofe̱i̱ tobou. Hiye Oha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ o tako͡u dalababe, o ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ tae hagua dio͡u gulo saga̱i̱ mei. E̱me yo͟͡u sasale dalale. 18 Di midiho̱be yukueiye goguli mei, di olo͡u fe̱i̱be Hiye Oha̱ hoho̱ ke̱ duguomo͡u, dibe yo͟͡u e̱ saga̱i̱no͡u dalali, e̱ hoho̱bo͡u de daladi. Damale̱do, dibe midiho̱ dugudi galase ke̱ sa̱ degei. Hiye Oha̱ hoho̱ hiyedo ke̱ dimoko͡u hoho̱gumo͡u be, hoho̱ kaha̱ge haba boholo͡u mo͡u, o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u ne hoho̱gudi. Hiye O e̱me Duo Bolofe̱i̱, a̱ge e̱ hoho̱ ke̱no͡u tobolo͡u.

4

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱me mihi̱ bilika sa̱ degei

1 Godiha̱ ei solo͡u do degei kaha̱ degemo͡u, eige dabai, e̱ eimoko͡u ne̱i̱ ke̱me dafadiyo mei. 2 Midiho̱ ei milo͡u di ke̱me ta sidifi degemo͡u, mogogo͡u degedi midiho̱ mei. Ei ogo͡u gai midiho̱ ta milo͡u gadiyo mei. Godiha̱ ta̱ ke̱ne ei boholo͡u mo͡u haba ta̱ gehe̱ hehegiediyo mei, Godi yo͟͡u e̱ ta̱ ke̱no͡u defe̱i̱do hehegie tobolo͡u idi. Eige damale̱do ta̱ ke̱ tama̱no͡u do hehegie tobo͡u ba, o sasa̱i̱ tano͡u tano͡u dia̱ ei midiho̱ ke̱ file, dio͟͡u die fi̱ye tawagaba, eibe Godiha̱ dihi̱le koko͡u e̱ dabai do̱u̱dono͡u degedidade tawale ke̱ tagali. 3 O sasa̱i̱ ilo, Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱, ei hehegiedi kaha̱ sibige̱ ke̱ tawale iyo mei kedia̱me olo͡u fe̱i̱ makolo o sasa̱i̱no͡u. 4 Sa sibige̱ kuoko͡u ogo͡u gai godiha̱ degeiye, damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱me fi̱ toto͡u dege dalaguali, damale̱do ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ta tawale idiyo mei. Kelesube Godi yo͟͡u saga̱i̱. E̱ ta̱ damale̱do ke̱me hoho̱ sa̱ degei. Ke̱no͡u si dia̱ ta dugulo saga̱i̱ mei.

5 Ni̱ duma. Eige eiyo͡u ei hu̱ hebele fogudiyo mei. Ei Yesu Kelesuha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele fogudi. Damale̱do, Yesu e̱me di Hiye O. Ei e̱ ta̱ ke̱no͡u dulo seselemo͡u, ni̱ dogo͡u gulamo͡u degeli. 6 Afudo hulia̱yeno͡u dalamo͡u, Godiha̱ hulia̱ koduge hoho̱ tama̱ degeyede tobo͡u mo͡u,* hoho̱ tama̱ degemo͡u haguabe demo͡u, ifine e̱ hoho̱ kaha̱ ei duledu hiyedo hoho̱guo dala. Hoho̱guo dalamo͡u, ei Kelesuha̱ midiho̱ko͡u duguomo͡u, Godiha̱ hoho̱ hiyedo ke̱ tawale ili kuhe̱.

7 Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱ ke̱me sibige̱ hiyedo. Eige eiyo͡u ei nele̱yeno͡u ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u diyo mei. Yobe, eibe mihi̱ bilika sa̱ degei, sasale gagileno͡u dala kaha̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, ei Godiha̱ ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u idibe, Godi yo͟͡u e̱ nele̱ hiyedo kaha̱no͡u ei dogo͡u gumo͡u kuhe hehegie tobolo͡u idi. 8 Ei hagi̱ hiyedo ko͡u dugulo iliye, ke̱no͡u si ta mihi̱ko͡u fiyasigeiyo mei. Ei fi̱ hiyedo ko͡u ma̱ iliye, ke̱no͡u si ei fima̱i̱be ta makolo iyo mei. 9 Obe ei ko͡u makolo iliye, ke̱no͡u si Godiha̱ge eibe ta to͡u fogouyo mei. Ho oe ei fiyasigemabadomo͡u bo͡u basiado ko͡u wala iliye, ke̱no͡u si ei dolo makolo iyo mei. 10 Ho o kedia̱ Yesu woumo͡u tolo i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, eine wouba tofigileyodema kuhe degele idi. O sasa̱i̱ye eimoko͡u duguo tawale ilibe, Yesu e̱ hagua̱ gehe̱ degei kaha̱, e̱ ei dogo͡u guo daladade tawale ili. 11 Ei Yesuha̱ dabai degeimo͡u, ho o kedia̱ ei wala imo͡u, o sasa̱i̱ye eimoko͡u duguo tawale ilibe, Yesu e̱ hagua̱mo͡u gehe̱ degei dala kaha̱, e̱ ei dogo͡u guo daladade kuhe tawale ili. E̱ ei dogo͡u gu ho fogo͡u babe, eibe tofigile ile. 12 Ei ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegie suluguadi kaha̱ degemo͡u, ho o kedia̱ge eibe wouba tofigileyadomo͡u degele idi. Ke̱no͡u si, ni̱ ei ta̱ ke̱ dulo damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, ni̱me tofousogo tofolo͡u ile.

13 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

A̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, a̱ kuhe tobolo͡u. Buk Song 116:10

Eine ke̱no͡u tefele damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, ei ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ kuhe hehegie tobo͡u di. 14 Yobe, Godiha̱ Hiye O Yesu hagua̱gi kaha̱ degemo͡u, ei tewe, Godiha̱ eine hagua̱gieba, diyo͡u fe̱i̱ Yesuha̱ duwoko͡u wo͡u ma iledade tawale ili. 15 Hagi̱ olo͡u fe̱i̱, ei dugudi ke̱me ni̱ dowoyeno͡u dugudi. Kegei degemo͡u, Godiha̱ o sasa̱i̱ su̱do habagugueiba, dia̱ e̱moko͡u bolofe̱i̱yodema hoho̱bolo͡u ile.

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Godiko͡u damale̱yodema nele̱do dege deleiguei

16 Ei dabai bolo̱do, Godiha̱ degei ke̱me ei tawalemo͡u ta dafa idiyo mei. Damale̱do, ei to͡u no͡u si ko͡u makomo͡u iliye, ke̱no͡u si ei fi̱be sawisiei olo͡u fe̱i̱ gehe̱ degegano͡u daladi. 17 Ei hagi̱ hiyedo ko͡u dugulo iliye, ke̱no͡u si eige hagi̱ ko͟͡ume huyadeife̱i̱, totono͡u mei degeledadili. Ei hagi̱ ko͟͡u dugumo͡u hagulu kaha̱ge, eibe hebeni hoho̱ koko͡u tofousogo tofousogo tofolo͡u dade tawale ili. Hebeni hoho̱ kaha̱ge hagi̱ ei dugudi ke̱me gabama folodo dala. 18 Dige sa sibige̱ kuoko͡u bi di diho̱ye dugudi koko͡u be ta masediyo mei. Bi di dugudiyo mei koko͡u no͡u masedi. Bi di dugudi ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degele. Bi di dugudiyo mei ke̱no͡u si mei degele mei, tofousogodo dalaguale.

5

1 Di ko͡u gue ko͡u tewe, sa sibige̱ kuoko͡u be dibe falai moso̱* duledu dalagua sa̱ degei. Falai moso̱ ke̱ makoubabe, Godiha̱ moso̱ dimoko͡u nela̱mo͡u degeli ta dala. Moso̱ ke̱me oe tegeli mei, hebenito͡u moso̱, tofousogodo dalale. 2 Sa sibige̱ kuoko͡u di fi̱be hiyedo gosolo ili, di hebenito͡u moso̱, yukuei sa̱ degei ke̱ kale̱yadomo͡u be. 3 Yukuei gehe̱ ke̱ ko̱u̱babe, dibe bese dugulo mei. 4 Di sa sibige̱ falai moso̱ kuoko͡u daladibe, di hagi̱ hiyedo duguomo͡u gosolo idi. Di yukuei ko͡u ke̱ telebe gue̱ degele idi, haba hebeni yukuei gehe̱ ke̱ kale̱ ke̱no͡u si ko͡u tagale idi. Kegeibasi, di to͡u todi ke̱me mei degeiba, to͡u gehe̱ ke̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale. 5 Godi yo͟͡u dibe tofousogo kegeno͡u dalamabadomo͡u kuhe milou. Di dalamo͡u, Godiha̱ dimoko͡u bi e̱buko͡u dobe Duo Bolofe̱i̱ ke̱ ne̱i̱, dige hebeniha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ne dimoko͡u nele̱dade tawamabadomo͡u.

6 Kegei kaha̱ degemo͡u, dibe sawisiei olo͡u fe̱i̱ nele̱do dege ko͡u tafalaguaye, ke̱no͡u si sa sibige̱ to͡u ko͟͡ubo͡u de dalagua ko͡u legebe, dige Hiye Oha̱ duwo sako͡u be ta dalaguale saga̱i̱ meidade tawali. 7 Ko͡u legesi, di e̱moko͡u damale̱yodema suluguadi. E̱me di diho̱ye dugudiyo mei. 8 Damale̱do, di nele̱do dege dalaguali, sa sibige̱ to͡u ko͟͡u to͡u fogo͡u ba, Hiye Oha̱ duwo sa koto͡u fologalamo͡u degele ili, kegeiba sa e̱ dala ke̱me di sa degele. 9 Di sa sibige̱ kuoko͡u dalagua debane, haba hebeniko͡u dalagua debane, dige sawisiei olo͡u fe̱i̱, midiho̱, Hiye Oha̱ tagale saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u galamo͡u degele idi. 10 Yobe, di olo͡u fe̱i̱be Kelesuha̱ dihi̱le ta̱ sai ko͡u tafalaguali, sa sibige̱ kuoko͡u ge degegai kaha̱ hebe ke̱me tobo͡u ba di dulo ile. Di midiho̱ bolo̱ milo͡u gamo͡u haguei debabe, yo͟͡u e̱ hebe ke̱no͡u mala̱ ile. Haba midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u gamo͡u haguei debane, yo͟͡u e̱ hebe ke̱no͡u mala̱ ile.

Dige o kedia̱ dogo͡u guoba Godibo͡u de fi̱ tano͡u degeme

11 Damale̱do, eibe Hiye Oko͡u gue̱ degemo͡u e̱ hayedu dalagua kaha̱ degemo͡u, eige o sasa̱i̱ Godiko͡u damale̱yodemabeede kuhe tobolo͡u idi. Godiha̱ tewe, eibe e̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ga idi. A̱ tawali, ni̱ fi̱yene tawale ilibe, ei midiho̱be do̱u̱dono͡u dade tawale ili. 12 Kege tobolo͡u idi kaha̱ sibige̱be ei eiyo͡u ei hu̱ hebele fogulo idiyo mei. Ni̱ge midiho̱ ei milo͡u gadi koko͡u hoho̱ degemabadomo͡u ei kuhe nala̱ma neli̱. Kegei degemo͡u, o ilo kedia̱ dio͟͡u die hu̱ hebele fogubabe, ni̱ge ei midiho̱ bolo̱ ke̱ dia̱moko͡u tobo͡u ma. O kedia̱ge o duledu dala koko͡u hoho̱ degele idiyo mei. Haba die kolo tageto͡u, di dugudi koko͡u no͡u hoho̱ degele idi. 13 Ke̱no͡u si ni̱ge wa, ta̱ ei hehegiedi ke̱me toto͡u degeiyade tawaibabe, ta̱bo͡u meiye, ke̱no͡u si ni̱ge eibe Godiha̱ dabai degedidade tawama. Ni̱ge ta̱ ei hehegiedi ke̱me do̱u̱do ta̱dade tawaibabe, ni̱ge ei ni̱ dogo͡u gulamo͡u tobo͡u didade tawama. 14 Kelesuha̱ di solo͡u do degei kaha̱ degemo͡u, eige Godiha̱ dabai degele ta dafa idiyo mei, hili̱gedo degedi. Yobe, ei tewe, o tano͡u fe̱i̱ kaha̱ o olo͡u fe̱i̱ di dowoye tolo i kaha̱ degemo͡u, di olo͡u fe̱i̱be bolo̱ degei dalagua kuhe̱. 15 E̱ o sasa̱i̱ di dowoye tolo ibe, dibe diyo͡u sieno͡u fi̱ hiyedo maga suluguadamabadomo͡u kuhe tolo i. Kegei degemo͡u, dige, e̱ di dowoye tolo imo͡u Godiha̱ hagua̱gi koko͡u no͡u fima̱ba suluguame.

16 Kegei kaha̱, ifi ko͡u bo͡u ge tofogo͡u ilebe, sa sibige̱ o dige di mogo dia̱ figadame. Afudo, dige Kelesune ko͡u kege figa idiye, ke̱no͡u si ifibe kege ta degele iyo mei. 17 O koyoha̱ e̱me Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalababe, Godiha̱ degeiye, e̱ gehe̱ dege dalale. Afu degedi midiho̱ ke̱me mei degele. Midiho̱ gehe̱ kaha̱no͡u e̱bo͡u de dalale.

18 Godi yo͟͡u degeiyeno͡u, di gehe̱ dege dalagua kuhe̱. Afuge dibe Godiko͡u ho dege deleigueiye, ke̱no͡u si e̱ Kelesu tobo͡u mo͡u hagua, dibo͡u de dogo͡u guo delei kaha̱, di Godibo͡u de kuhe mogo degei. E̱ dibo͡u de mogo degema, eimoko͡u dabai ko͟͡u ne̱i̱be, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ di e̱bo͡u de mogo tano͡u degele kaha̱ dabai ke̱ ne̱i̱. 19 Damale̱do, Godiha̱ Kelesu tobo͡u mo͡u haguei kaha̱ degemo͡u, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be die midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ ta nele̱ saga̱i̱ mei. Godiha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱me yo͟͡u eimoko͡u tobo͡u mo͡u, ei kuhe hehegie suluguadi. 20 Kelesuha̱ eimoko͡u tobo͡u di ke̱no͡u ei Godiha̱ hu̱ya ke̱ tobolo͡u idi kaha̱ degemo͡u, eige ni̱me Kelesuha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, Godiha̱ ni̱bo͡u de mogo degele ta̱ ke̱ kuhe dumabeede tobolo͡u idi. 21 Midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱, di milo͡u ga idi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ hiyedo ke̱me Godiha̱ge kefema dimoko͡u ta neli̱ mei. Haba midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u diyo mei o e̱moko͡u no͡u ne̱i̱, e̱ di dogo͡u guyadomo͡u. Damale̱do, di Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalaguababe, Godiha̱ge dibe e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ dalaguaba dugulo.

6

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ hagi̱ hiyedo dugulo i, Godiha̱ dabai degele idi kaha̱ degemo͡u

1 Eibe Godibo͡u de dogo͡u guo dabai degeli kaha̱ degemo͡u, ei ni̱moko͡u nele̱do dege ko͡u gue tobolo͡u, Godiha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u, ni̱ mo͡u yo͟͡uwa suluguadama, Godiha̱ solo͡u do ni̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ ta sibige̱ dege ho fogouye domo͡u. 2 Godiha̱ ko͡u gue tobou,

A̱ na̱ dogo͡u gulamo͡u makai sawisiei kelege, na̱ diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u a̱ du. Sawisiei kamaha̱no͡u a̱ na̱ mamo͡u la̱mo͡u kuhe dogo͡u gu. Aisaia 49:8

Godiha̱ kuguoko͡u be kege nala̱i̱ dalamo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, sawisiei ko͟͡umaha̱no͡u Godiha̱ ni̱ dogo͡u gulo. Ifi e̱ ni̱ mamolo͟͡uyodema dala kuhe̱.

3 Obe ei dabai degedi ke̱me kasaga̱i̱yodeiye domo͡u, ei o tako͡u hagi̱ ta ne̱diyo mei. Kegediyo meido. 4 Eibe Godiha̱ dabai degedi o kaha̱ degemo͡u, ei o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ga idi. Ei ta dafadiyo mei. Hagi̱ne su̱do dugumo͡u haguasiei, oene ei makolamo͡u degemo͡u haguasiei, mo͡u yo͟͡uwane tiamo͡u haguasiei, ke̱no͡u si ei nele̱do dege dalaguadi. 5 O ilo kedia̱ ei wala idi, ei didio̱ degele idi, o su̱do kefema ei walamo͡u degele idi, ke̱no͡u si ei nele̱do dege dalaguadi. Ei haba dabai hiyedo degele idi. Hulia̱mene tiasigeiyo mei, hegiene hiyedo dugulo idi. 6 Ei midiho̱ sibigi mei ke̱ milo͡u ga idi. Ei tewe dala. Eige o sasa̱i̱ dogo͡u gulobe ta dafa idiyo mei. Eibe Duo Bolofe̱i̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalamo͡u suluguali, ei ta̱eno͡u tobolo͡u idiyo mei, solo͡u done degele idi. 7 Ei damale̱do ta̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u dibe, ei Godiha̱ nele̱yeno͡u tobo͡u di. Damale̱do, eibe biyadi o kedia̱ saga̱i̱ degei, dobogo͟͡u delebo͡u, dobogo͟͡u fofo͟͡ubo͡u de ei midiho̱ do̱u̱do midiho̱ ke̱me tabo͡u malabo͡u baga to͡u ma dalaguadi.

8 O ilo kelege eimoko͡u yilo̱ idi. Haba o ilo kelegesi eimoko͡u hoho̱bolo͡u idi. Damale̱do, o sasa̱i̱ ilo kelege ei susuga tobolo͡u idi. Haba o ilo kelegesi eibe o bolo̱yode tobolo͡u idi. Eige Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱ hehegie tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si o ilo kelege eibe ogo͡u gai egei tobolo͡u idi oyodele idi. 9 O ilo kelege eibe mo͡u oyodele idiye, haba o ilo kelegesi eibe Godiha̱ dabai degedi o bolo̱doyodele idi. O ilo kelegebe Godiha̱ ei egele wodiyode tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si damale̱do mei. Ei ta tofigili mei, eibe dalagua kuhe̱. 10 Ei hagi̱ dugudiye, ke̱no͡u si ei hoho̱ dege dalagua. Ei bi ta meiye, ke̱no͡u si ei degeiye, o sasa̱i̱ su̱do bi hiyedo mala̱mo͡u bologua̱do dalagua. Damale̱do, ei bi meiye, ke̱no͡u si ei bi bolo̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱ ko͡u tolo͡u dalagua.

11 Sa Korin o sasa̱i̱ dia̱ma, ei ni̱moko͡u tama̱ dege tobolo͡u kuhe̱, ei fima̱i̱be ta mogogo͡u yo mei. Yobe, ei ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeli kaha̱ degemo͡u. 12 Eige ni̱me tobeko͡u muguli mei. Ei ni̱moko͡u solo͡u do degeli. Ni̱no͡u si eibe solo͡u do degeiyo mei, ei tobeko͡u mugu dala. 13 Dihi aye taha̱ e̱ sisigo̱ dia̱moko͡u tobo͡u di saga̱i̱, a̱ ni̱moko͡u ke̱no͡u tefele tobo͡u ladi, ei ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degedi saga̱i̱, ni̱ne eimoko͡u ke̱no͡u tefele solo͡u do degema.

Dibe Godiha̱ moso̱

14 Damale̱yodili mei o kedia̱bo͡u de dogo͡u guo dalaguadama. Midiho̱ do̱u̱do midiho̱bo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di midiho̱bo͡u diliebe de geleguo dabai degeleno͡u? Kegele mei. Hoho̱ya siadi kaha̱ge hulia̱ya ke̱ siadiyo mei, e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ dei dala. 15 Kelesubo͡u Tama̱bo͡u diliebe fi̱ tano͡u degediyo mei. Haba, damale̱yodei obo͡u, damale̱yodili mei obo͡u diliene fi̱ tano͡u degediyo mei. 16 Dibo͡u ogo͡u gai godibo͡u de dabai ta degeleyodema degele idiyo mei. Dibe yo͟͡u kegeno͡u daladi Godi e̱ moso̱, yo͟͡uno͡u kege tobolo͡u kuhe̱,

A̱ dia̱bo͡u de duwoli, dia̱ duoya kile siale. A̱me die Godi. Dia̱me ma̱ o sasa̱i̱ dalale. Wok Pris 26:12

17 Kegei kaha̱ degemo͡u, Hiye O Godiha̱ tobolo͡u,

Ni̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱ kedia̱me to͡u fogo͡u ma. Haba dia̱bo͡u de ta dogo͡u guo dalaguadama.

Bi sibigibo͡u dala ke̱me hobo͡u ta kugudama.

Gelegu ho fogo͡u babe, a̱ ni̱ molo͟͡u. Aisaia 52:11

18 Hiye O Godi, e̱ nele̱be hiyedo folodo, yo͟͡u ko͡u gue tobolo͡u,

A̱ ni̱ aye dege dalaba, haba ni̱me ma̱ sisigo̱ dege dalale. 2 Samuel 7:8, 14

7

1 Ma̱ mogodo dia̱ma, Godiha̱ degeleyodema maka degegai ke̱me dimoko͡u tobo͡u di kaha̱ degemo͡u, di sibigi olo͡u fe̱i̱, di duledubo͡u, di fi̱bo͡u koko͡u dalagua ke̱ igisema mei degema, Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi meido degeba dalaguame. Kegeibasi, di Godiha̱ hayedu dalalibe, dibe e̱ saga̱i̱ dege do̱u̱do kegeno͡u dalaguale.

Sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ fi̱ boholo͡u imo͡u, Polha̱ hoho̱ hiyedo degei

2 Ni̱ ei tobeko͡u mugudama. Eimoko͡u solo͡u do degema. Eige ni̱ o tako͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei. Ei ni̱ o ta makeli mei. Haba ei ni̱ o ta ogo͡u gama, e̱ bi ta hiyouye mo͡u li̱ mei. 3 A̱ ni̱moko͡u hagi̱ nela̱mo͡u kege tobo͡u yo mei. A̱ ni̱moko͡u ko͡u gue ko͡u tobou, di sa sibige̱ kuoko͡u sosou dalagua debane, ha ko͡u tofigiei debane, ei ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeleyode tobou ke̱me damale̱do ta̱ tobou. 4 A̱ ni̱moko͡u tobolo͡u be ta gue̱ degeiyo mei. Ni̱me o sasa̱i̱ bolo̱do kaha̱ degemo͡u, ma̱ fima̱i̱be bolo̱no͡u dalali, ni̱moko͡u hoho̱ hiyedo dege dala. Eibe hagi̱ su̱do ko͡u duguluye, ke̱no͡u si ni̱ fi̱ boholo͡u i kaha̱ge ni̱ a̱moko͡u dede̱i̱ sasagieimo͡u, a̱ hoho̱ hiyedo dege dala kuhe̱.

5 Ei sa Masedoniako͡u haguasie fele̱gamo͡u, sa duo kile deleigueibe, bologua̱do deleigueli mei. Hagi̱ ei dugumo͡u hagueibe, o ilo kedia̱ eibo͡u de ta̱e biya imo͡u, ei gue̱ hiyedo degele idi. 6 Ke̱no͡u si, Godiha̱ hagi̱ dugulo idi o kedia̱ dede̱i̱ sasagiedi, e̱ degeiye, Taitusha̱ hagua fele̱i̱ kaha̱ge, ei dede̱i̱ degei. 7 Ke̱no͡u si, ke̱no͡u mei. Taitusha̱ hagua fele̱mo͡u, ni̱ne e̱moko͡u dede̱i̱ sasagieiyode tobo͡u mo͡u, ei dulomo͡u, dede̱i̱ degei. E̱ eimoko͡u ko͡u guene tobou, ni̱ a̱me dugulo saga̱i̱bo͡u, solo͡u dobo͡u, mogo degele saga̱i̱bo͡u de hiyedo degele iliyode tobo͡u mo͡u ei dulo i kaha̱ degemo͡u, a̱ hoho̱ hiyedo degeli.

8 A̱ge ma̱ kuguo ni̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱ kaha̱ge, ni̱ hagi̱ degele idade tawaliye, ke̱no͡u si a̱ge ke̱me defe̱i̱ ta solo͡u do degeiyo mei. Afu, nala̱ma ne̱i̱ kelegesi, a̱ huyadefe̱i̱ solo͡u do degei, yobe, ni̱ huso͟͡uma hagi̱ degele idade tawai kaha̱ degemo͡u. Ifibe a̱ defe̱i̱ ta solo͡u do degeiyo mei, yobe hagi̱ ni̱ degei ke̱me toto mei degei kaha̱ degemo͡u. 9 Ifibe a̱ hoho̱ degeli. Ni̱ hagi̱ degei kaha̱, a̱ hoho̱ degeiyo mei. Ni̱ ko͡u hagi̱ degele iye, ke̱no͡u si ni̱ fi̱ boholo͡u i kaha̱ degemo͡u, a̱ kuhe hoho̱ degeli. Ke̱me Godiha̱ degeiye, ni̱ hagi̱ ke̱ duguomo͡u fi̱ boholo͡u i. Kegemo͡u a̱ tewe, kuguo a̱ nala̱ma ne̱i̱ kaha̱ge ni̱ ta makeli mei. 10 Hagi̱, Godiha̱ ne̱di kaha̱ge o sasa̱i̱ dibe fi̱ boholo͡u no͡u. Fi̱ boho͡u babe, Godiha̱ di mamolo͟͡u. Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ fi̱ boho͡u mabeede tobo͡u babe, hagi̱ degedama. Ke̱no͡u si o taha̱ sa sibige̱ kuoko͡u hagi̱no͡u dege dalababe ke̱me tolono͡u. 11 Ni̱ fima̱ma. Godiha̱ degeiye, hagi̱ ni̱ dugu kaha̱ge, ni̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ milo͡u ga ili kuhe̱. Ni̱ kesigiemo͡u, ni̱o͡u sie do̱u̱susulo i. O midiho̱ kasaga̱i̱ milou ke̱ne ni̱ge do̱u̱susulo i. Haba tabe, ni̱ Godiko͡u ne gue̱ degemo͡u, eimoko͡u solo͡u do degele ili. Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱ milou o ke̱me ni̱ge do̱u̱susumamo͡u, midiho̱ bolo̱ ke̱ defe̱i̱do hehegile i. Ni̱ hagi̱ ke̱ do̱u̱susumo͡u haguasiei kaha̱ degemo͡u, a̱ge ni̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱ ta molo͟͡u meidade tawali.

12 Kuguo, a̱ afu ni̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milou o ke̱ do̱u̱susuyadomo͡u nala̱ma neli̱ mei. Haba o ta, midiho̱ kasaga̱i̱ milou o kaha̱ degeiye hagi̱ dugu ke̱ne a̱ dogo͡u gulamo͡u ta nala̱ma neli̱ mei. Godiha̱ dihi̱le koko͡u, ni̱ge eimoko͡u solo͡u do degeidade tawamabadomo͡u ei kuhe nala̱ma ni̱moko͡u ne̱i̱. 13 Ni̱ fi̱ boholo͡u mo͡u, midiho̱ bolo̱ ke̱ milolo͡u yode tobo͡u mo͡u dulomo͡u, ei bologua̱do dalagua.

Taitusha̱ haguamo͡u, ni̱me fi̱ boholo͡u iyode tobo͡u mo͡u du kaha̱ge, ei bologua̱do dalaguali dugube haba Taitus yo͟͡u e̱me hoho̱ hiyedo degeimo͡u dugu. Yobe, ni̱ Taitusko͡u dede̱i̱ sasagieimo͡u, e̱ hoho̱ degema fogo͡u hagua fele̱i̱ kaha̱ degemo͡u, eine hoho̱ hiyedo folodo kegeno͡u dalagua. 14 Afudo, a̱ge Taitusko͡u be, ni̱me midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u gadiyode tobo͡u mamo͡u, a̱ ni̱ hu̱ ke̱ hebele fogu. A̱ ke̱ tobou kaha̱ sidifi ta degeli mei, damale̱do ta̱ ke̱no͡u tobou. Ta̱ olo͡u fe̱i̱ ei ni̱moko͡u tobolo͡u i ke̱me damale̱do ta̱ ke̱no͡u tefei, midiho̱ bolo̱, ni̱ milo͡u gadi kaha̱ ta̱ ei Taitus e̱moko͡u ko͡u tobou ke̱ne e̱ge damale̱do dugu. 15 Taitus e̱ ni̱moko͡u ile foloumo͡u, ni̱ gue̱ dege, dio keibo͡u de e̱ wolo͡u dalaguamo͡u, e̱ Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱do ke̱ tobo͡u mo͡u, ni̱ dulo i. Ifine e̱ ni̱moko͡u fima̱mo͡u, e̱ ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeli. 16 A̱ne ifibe hoho̱ degeli, yobe, ni̱ midiho̱ bolo̱do milo͡u ga ilidade tawalemo͡u.

Sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ sele kefema, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Judia duo kile tie kedia̱moko͡u nela̱ba dia dalamabeedei

(Ta̱ Hiye 8–9)

8

Damale̱yodei kedia̱ sa Judia tie kedia̱moko͡u sele solo͡u do nela̱mo͡u kefele i

1 Mogo dia̱ma, ei ni̱moko͡u tawale ta̱ ko͟͡u tobo͡u ladi. Godiha̱ sa Masedonia duo kile tie o sasa̱i̱, damale̱yodele i kedia̱ habaguguemo͡u dogo͡u gudi. 2 O sasa̱i̱ kedia̱me hagi̱ hiyedo dugulo iye, haba hoho̱ hiyedone degele i. Dia̱me ko͡u bi meidoye, haba bi mei o ilo kedia̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, sele hiyedo kefema nele̱ i. 3 A̱ do̱u̱do tobolo͡u kuhe̱, dio͟͡u tagaiya ke̱no͡u sele kefema nele̱ ibe, bi dia̱ nele̱ saga̱i̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ ne̱i̱. Ke̱ nele̱ fogo͡u mo͡u habage kegeno͡u ne̱mo͡u i. 4 Damale̱do, sa Masedonia tie kedia̱ eimoko͡u yoduga ibe, dia̱ne sele kefemaba, Godiha̱ o sasa̱i̱, bi mei kedia̱moko͡u nele̱yodema yoduga i. 5 Eige dia̱me seleno͡u nele̱yode tawale iye, ha dia̱ ne̱i̱ kaha̱ge ei fima̱i̱ ke̱ gaba feleido. Dia̱ dio͟͡usie Hiye Oko͡u nele̱mo͡u, haba Godiha̱ tagaiya ke̱ dio͟͡usie eimoko͡u ne nele̱ i.

6 Afu, Taitus e̱ sele kefema solo͡u do ne̱di dabai ke̱ ni̱ sabeko͡u ge yoma degei. Kegei degemo͡u, ei e̱moko͡u be, na̱ sa Korinko͡u boholo͡u ma̱ ile dugu, sele kefema mei degeli mei debabe, dabai ke̱ toto degema mei degemabeede tobo͡u yede tobou. 7 Ni̱me midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u ga idibe, ke̱me Godiko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalaguali, e̱ ta̱ ke̱ dede̱i̱ dege hehegie tobolo͡u idi. Ni̱me tewe hiyedo dalali, Godiha̱ dabai hiyedo degelamo͡u degele idi. Eimoko͡u ne ni̱ hoho̱ degele idi. Kegei degemo͡u, ni̱ solo͡u do degedi dabai ke̱ne defe̱i̱do degema.

8 A̱ ni̱moko͡u diaseiyo mei. O sasa̱i̱ ilo kedia̱ sele kefedi dabai ke̱ hiyedo degele ili kaha̱ degeimo͡u, a̱ tawalamo͡u degeli, ni̱ne bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u de solo͡u do degele ile domo͡u kuhe tobolo͡u. 9 Ni̱ tewe, di Hiye O Yesu Kelesu e̱ dimoko͡u solo͡u do hiyedo degemo͡u, yo͟͡usie dimoko͡u ne̱i̱. Hebeni bi olo͡u fe̱i̱be e̱bo͡u de ko͡u deleiye, ke̱no͡u si e̱ hebeni to͡u fogo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u migi. Ni̱ dowoye, e̱me bi mei o baga siei, ni̱ hebeniko͡u bi ke̱ mala̱ba bologua̱do dalamabadomo͡u.

10 Sele kefema solo͡u do ne̱di dabaibe, a̱ ni̱moko͡u egele tobo͡u ladi. Sadebe ta ko͡u mei degei kaha̱, ni̱buko͡u sele yomogo͡u kefele ibe, ni̱ dabai ke̱ hoho̱ hiyedo dege degele i. 11 Ni̱me sele toto kefema. Afu ni̱ dabai ke̱ yomogou kelegebe, ni̱ hoho̱ hiyedo degele i. Ke̱no͡u tefele, ni̱ dabai ke̱ toto hoho̱ dege degema mei degema. Ni̱ tano͡u tano͡u be, sele ni̱ nele̱ saga̱i̱ dalaba ke̱no͡u ne̱ma. 12 O taha̱ bi ta solo͡u do nela̱ba degeibabe, Godiha̱ge bi ke̱ hoho̱ dege molo͟͡u. Damale̱do, bi hiyedo ne̱i̱bane, bi huyadefe̱i̱ ne̱i̱bane, Godiha̱ hoho̱ dege molo͟͡u.

13 A̱ ni̱me bi mei kaha̱ hagi̱ degeiba, ha sa ta o sasa̱i̱ ilo kedia̱si bibo͡u de bologua̱do dalale ke̱ ta tobo͡u yo mei. A̱ge di olo͡u fe̱i̱ tefei tefeino͡u dalamebeede tobolo͡u. 14 Ifibe ni̱me bi hiyedo dala. Bi mei o kedia̱moko͡u nele̱no͡u. Haba sabita ni̱ bi mei degeibane, o kedia̱me bi dalaba, ni̱moko͡u ne nele̱. Kegeibasi ni̱ olo͡u fe̱i̱ tefei tefeino͡u bologua̱do dalaguale. 15 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱no͡u tefele degema.

O nale̱ hiyedo mala̱ idi o kedia̱me nale̱ hiyedo daladiyo mei.

Haba o nale̱ huyadefe̱i̱ mala̱ idi o kedia̱me nale̱ ta mei degediyo mei. Kisim Bek 16:18

Polha̱ o ilo kedia̱ tobo͡u mo͡u, sa Korinko͡u yai

16 A̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱, Taitus e̱ne ni̱moko͡u solo͡u do degedi kaha̱ degemo͡u. Godiha̱ degeiye, a̱ ni̱ solo͡u do degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Taitus e̱ne ni̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, e̱ ni̱ dogo͡u gulamo͡u hiyedo degeli. 17 Ei Taitus e̱me ni̱moko͡u iyede tobo͡u mo͡u, e̱ge bolofe̱i̱yodema ilamo͡u hoho̱ hiyedo degei. Yo͟͡u e̱ fima̱i̱yene e̱ ni̱moko͡u ko͡u ilamo͡u degeli. 18 Ei damale̱yodei o tane tobo͡u ba, Taitusbo͡u de ile. E̱me damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱ge ta̱ uwo bolofe̱i̱ hehegiedi dabai bologua̱do degediyode tobolo͡u idi. 19 Haba tabe, o ke̱me damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ maka ibe, e̱me eibo͡u de ile, sele kefei ke̱ mala̱ ileyodema maka i. Sele kefema solo͡u do ne̱di dabai ke̱me ei mo͡u yo͟͡uwa degeiyo mei, ei Hiye Oko͡u hoho̱bo͡u lamo͡u degele ili. Haba eige, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge ei hoho̱ degeba, sele ke̱ defe̱i̱do mala̱ iledade tawale ke̱ tagali. 20 O tae eibe sele hiyedo ke̱ defe̱i̱do ta dia dalale meiyode tobolo͡u be ei dafa. 21 Eige Godibo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u die dihi̱leya ke̱ midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u lamo͡u degele ili.

22 Damale̱yodei o tane ei tobo͡u ba, e̱ Taitus diliebo͡u de ile.* Ei o ke̱me dabai ne̱mo͡u haguabe demo͡u dugube, e̱me dabai bologua̱do degeimo͡u dugulo i. Ifibe e̱ ni̱me midiho̱ bolo̱ milo͡u gadi ke̱ tawali kaha̱ degemo͡u, e̱ solo͡u do degedi dabai ke̱ degelebe hoho̱ hiyedo degeli.

23 O Taitus e̱me ni̱ tewe. E̱me ma̱ mogo, ele dabai tano͡u degedi, ni̱ dogo͡u gulamo͡u. O bolo̱u̱ diliebe, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱ tobo͡u mo͡u, dilie eibo͡u de dabai kuhe degele ili. Dilie dabai degele idi kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ Kelesuko͡u hoho̱bolo͡u idi. 24 Kegei degemo͡u, o kedia̱ ya ni̱ sabeko͡u folo dugulobe, ni̱ sele kefema solo͡u do ne̱di dabai degeiba duguoba, ta̱ uwo ke̱ mala̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefeiba, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ge ni̱ solo͡u do dabai degedi kaha̱ ta̱ ke̱ duloba tawalebe, ei ni̱me midiho̱ bolo̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱yode tobolo͡u idibe ko͡u damale̱do tobolo͡u ididade tawale ile.

9

Sele kefema, damale̱yodei o sasa̱i̱, bi mei kedia̱moko͡u solo͡u do ne̱yede tobou

1 Ni̱me damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u sele kefema solo͡u do nele̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u tawale ta̱ ke̱ sasado ta nala̱ma nele̱ saga̱i̱ mei. 2 A̱ ni̱me bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hiyedo dogo͡u gulamo͡u degele ilidade tawali. Damale̱do, a̱ sa Masedonia ko͡u le tie o ko͟͡udia̱moko͡u ni̱ hu̱ hebele foguomo͡u ko͡u gue tobo͡u di, sadebe ko͡u tolo͡u hagua mei degei kelege, sa Akaia duo kile tie o sasa̱i̱ kedia̱ sele kefema, bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do nela̱mo͡u degele iyode tobolo͡u i kaha̱ degemo͡u, sa ko͡u le tie o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne ni̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele ili kuhe̱. 3 Ke̱no͡u si, a̱ ni̱ hu̱ ke̱ ta̱eno͡u hebele foguo tobolo͡u ke̱me dafa. A̱ ni̱me sele kefema solo͡u do ne̱di dabai ke̱ degema mei degeiyode tobou kaha̱ degemo͡u, ni̱ solo͡u do nele̱yodemaba sele toto kefema dogoguoba kuhe baha duwoma. Kege degeiba, a̱ ma̱ mogo dia̱ tobo͡u ba, dia̱ dabai ni̱ kele degeli ke̱ dugu yale. 4 A̱ge ni̱me sele kefema dogoguo daladade tawali, ke̱no͡u si sa Masedonia ko͡u le o ilo ko͟͡udia̱ eibo͡u de ni̱moko͡u ya fologa dugu, sele kefema dogoguli mei debabe, eibo͡u ni̱bo͡u de sidifi degele iye. 5 Kegei degemo͡u, a̱ ma̱ mogo dia̱ tobo͡u ba dia̱buko͡u ya, sele hiyedo, ni̱ solo͡u do nele̱yode tobou ke̱me dia̱ ni̱ dogo͡u guo toto kefema mei degele. Kegeibasi, a̱ ni̱moko͡u ile foloba, ni̱ sele hiyedo kefema mei degema dalaba dugulo. Ni̱ kegeligi, ilo kelege dafai dalaba sele ke̱ kuhe ne̱i̱ye.

6 Ta̱ makai ko͟͡ume toto͡u degedama. O tae nale̱ hou huyadefe̱i̱no͡u sogoubabe, nale̱ segei ke̱me huyadefe̱i̱ molo͟͡u. Ha, o tae hiyedo sogoubabe, nale̱ segei ke̱me su̱do molo͟͡u. 7 O sasa̱i̱ tano͡u tano͡u ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱ye nela̱mo͡u degeli ke̱no͡u ne̱ma. Nele̱ dafama ne̱i̱babe, bolo̱ mei. Haba o tae diasele toto ne̱yede tobo͡u ba ne̱i̱bane bolo̱ mei. O koyoha̱ hoho̱ degeba bi ta solo͡u do ne̱i̱babe, Godiha̱ge o koko͡u be hoho̱ hiyedo degele. 8 Godiha̱ ni̱moko͡u bi hiyedo nela̱babe, e̱ solo͡u do nele̱no͡u. Ni̱ne kegeibasi, bi hiyedo dalaba iligi, bi mei o kedia̱moko͡u nela̱ba degele ibane, ni̱ne solo͡u do dege nele̱no͡u. Damale̱do, solo͡u do dabai olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ degemo͡u ileno͡u. 9 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O taha̱ nale̱ hou hebesedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, bi mei o kedia̱moko͡u e̱ bima̱i̱ ke̱ ne̱mo͡u ili kuhe̱.

O ke̱me do̱u̱do o. E̱ midiho̱ bolo̱ ke̱me ta mei degele mei, yo͟͡u kegeno͡u kuhe dalale. Buk Song 112:9

10 Godiha̱ hebe hai dabai degedi o kedia̱moko͡u nale̱ hou ne̱i̱mo͡u sogolo idi. Godiha̱ degeiye, segei sibige̱ ma̱i̱, suwi degeimo͡u di mala̱ na̱di saga̱i̱, ke̱no͡u tefei, Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ne ni̱moko͡u ne̱i̱bane ni̱ bologua̱do dalaguali, damale̱yodele i o sasa̱i̱ ilo, bi mei kedia̱moko͡u ne ni̱ dogo͡u gulono͡u. Damale̱do, ni̱ midiho̱ bolo̱ ke̱ kegeno͡u degemo͡u ibabe, oe nale̱ hou sogoumo͡u be, nale̱ segei hiyedo ma̱di saga̱i̱ ke̱me Godiha̱ ni̱moko͡u ne nele̱. 11 Godiha̱ ni̱moko͡u bi hiyedo ne̱mo͡u ile kaha̱ degemo͡u, ni̱ o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u ne sele hiyedo kefema solo͡u do nele̱ bolo̱. Ni̱ sele kefema dogoguba, ei mala̱ ya, bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱babe, o kedia̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ile. 12 Ni̱ sele kefema solo͡u do nele̱ dabai ke̱ degeli kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱me bi ta mei degele mei. Bologua̱do dalaguali, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mo͡u ile. 13 Dia̱ge ni̱ dabai bolo̱ ke̱ degeiba duguoba, ni̱me midiho̱ bolo̱do ke̱ kege milolo͡u ididade tawaleba, Godiko͡u hoho̱bolo͡u ile. Yobe, ni̱ damale̱yodema, Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo idi kaha̱ge, ni̱ dia̱bo͡u, haba bi mei o sasa̱i̱ ilo kedia̱bo͡u de sele hiyedo ke̱ solo͡u do ne̱i̱ba dugulo kaha̱ degemo͡u. 14 Dia̱ge ni̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeba, Godiha̱ ni̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobolo͡u ile, Godiha̱ ni̱ hiyedo habaguguei dala kaha̱ degemo͡u. 15 Damale̱do, Godiha̱ solo͡u do dimoko͡u ne̱i̱ ke̱me bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Di Godi e̱moko͡u hiyedo bolofe̱i̱yode tobo͡u me.

O ilo kedia̱ Pol susuga tobolo͡u imo͡u, sa Korin tie o kedia̱ne e̱moko͡u gofo͟͡u degele imo͡u, Polha̱ hagi̱ ke̱ do̱u̱susu

(Ta̱ Hiye 10–13)

10

O ilo kedia̱ Pol e̱ dabai ke̱ huyafe̱i̱ degelamo͡u degele imo͡u, e̱ sima tobou

1 Ni̱ o ilo kelege a̱ tobe tobolo͡u idibe, Pol e̱me dibo͡u de dalalibe, gue̱ degemo͡u, amafe̱i̱no͡u ta̱ tobo͡u di, ha fogo͡u ilemo͡u be, e̱ ta̱ gofo͟͡udo dege kuguo nala̱ma ne̱diyodele idi. Ke̱no͡u si, a̱ge ni̱me Kelesuha̱ midiho̱ e̱ milo͡u di koko͡u fima̱mabeede tobolo͡u kuhe̱. Kelesu e̱ge yo͟͡usie huyafe̱i̱ degemo͡u, ta̱ amafe̱i̱no͡u tobo͡u mo͡u siadi. Kegei degemo͡u, a̱ egele tobo͡u ladi ko͟͡ume ni̱ defe̱i̱do duma. 2 Ni̱o͡u tawaibo͡u, kegeiye, a̱ ni̱moko͡u ile foloba, ta̱ gofo͟͡u dege tobouye. Damale̱do, a̱ ile folobabe, ta̱ gofo͟͡u dege tobolo͡u. Yobe, ni̱ o ilo kelege eibe sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga idiyode tobolo͡u idi kaha̱ degemo͡u. 3 Ei sa sibige̱ kuoko͡u ko͡u dalaguadiye, ke̱no͡u si eige biyadi o kedia̱ degedi saga̱i̱ kege ta degele idiyo mei. 4 Ei biyadi bi ke̱me sa sibige̱ kuoko͡u biyadi bi ke̱ mei. Biyadi bi, ei tolo͡u dalagua ko͟͡ume Godiha̱ nele̱bo͡u de dalali, ho o kedia̱ kekai sio̱di saga̱i̱ kegei. 5 Kegei kaha̱ degemo͡u, ei obo͡u de ta̱e biyolugi, die fima̱i̱ kasaga̱i̱bo͡u, die ogo͡u gai ta̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me huyafe̱i̱ degele ili kuhe̱. Damale̱do, Godi tawalamo͡u degeli ke̱ akogudi fima̱i̱ ke̱ne eige didio̱ degele idi, o sasa̱i̱yege Godiha̱ ta̱ duloba, Kelesuha̱ tagaiya ke̱no͡u degemabadomo͡u. 6 Ei dia dalaba, ni̱ ei ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dulo seseibasi, eige ni̱ o ilo kedia̱ ei ta̱ du ho fogo͡u babe, dia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ nele̱ ile.

7 Ni̱ o die to͡u ke̱no͡u duguo fi̱ maga tobo͡u dama. O na̱ no͟͡usie na̱me Kelesuha̱ e̱ bidade tawaibabe, na̱ ko͡u gue tawa, na̱me Kelesuha̱ e̱ bi debabe, eine Kelesuha̱ bidade tawa. 8 Hiye Oha̱ eimoko͡u tobo͡u mo͡u, ei e̱ dabai ko͟͡u degeli kuhe̱. Ei ni̱ damale̱yodei ke̱ makolo ke̱me e̱ dafolu. E̱ tagaiya ke̱no͡u ei degeiye, ni̱ damale̱yodema nele̱do dege dalagua kehe̱. Kegei degemo͡u, ei dabai ke̱ degedi kaha̱ a̱ hoho̱bolo͡u ba, ei hu̱ huyadefe̱i̱ hebele fogubabe, a̱ sidifi ta degele mei. 9 Ke̱no͡u si a̱ kuguo olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ gue̱ degemabeedema nala̱ma neli̱dade hobo͡u tawadama. 10 Ko͡u kegeiye, ni̱ o ilo kelege tobolo͡u idibe, kuguo olo͡u fe̱i̱, Pol e̱ nala̱ma ne̱dibe ta̱ gofo͟͡ubo͡u, nele̱bo͡u de nala̱ma ne̱di. Ha e̱ hagua fele̱, di geleguo dalalibe, e̱ egei gofo͟͡u dege ta tobo͡u diyo mei. O dihi̱le ta̱ tobolo͡u toto͡u yodele idi. 11 Kege tobolo͡u idi o, ni̱ ni̱o͡u tawaibo͡u. Ei ile, ni̱moko͡u foloba, egele tobo͡u lababe, ei ahudo dalali tobo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tobo͡u lamo͡u. Damale̱do, ei ni̱moko͡u kuguo nala̱ma ne̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele haba tobo͡u lamo͡u.

12 O ilo kelegebe dio͟͡u die hu̱ ke̱no͡u hebele fogulo idi. Eige ei hu̱ hebele fogulobe dafa idi. O kegele i kedia̱ dio͟͡u die fima̱i̱yeno͡u dio͟͡usie tawaga file idi. Midiho̱ ke̱me toto͡u degele i o kedia̱ midiho̱. 13 Eino͡u si eiyo͡u ei hu̱ mo͡u yo͟͡uwa hebele fogudiyo mei. Godiha̱ ei tobo͡u mo͡u, e̱ dabai degemo͡u suluguali, ni̱ sabeko͡u ne ya fologamo͡u, egei hehegie tobolo͡u i. Kegei degemo͡u, eige Godiha̱ tagaiyano͡u si, ei hu̱ huyadefe̱i̱ hebele fogulo ili kuhe̱. 14 Ei ni̱moko͡u ya fologa dabai degeli mei debabe, ei eiyo͡u ei hu̱ hebele fogulobe kasaga̱i̱. Ke̱no͡u si Godiha̱ ei tobo͡u mo͡u eibuko͡u ya, Kelesuha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u i kaha̱ degemo͡u, eiyo͡u ei hu̱ huyadefe̱i̱ hebele fogulobe ta̱bo͡u mei. 15 O tae Godiha̱ dabai degeli ke̱me ei degeliyode tobo͡u ma, ei hu̱ ta hebele fogulo idiyo mei. Dabai, Godiha̱ eimoko͡u degemabeede tobou ke̱si ei defe̱i̱do degemo͡u iligi dugu, ni̱me damale̱yodei ke̱ nele̱do dege dalali, eimoko͡u hoho̱bo͡u ba, ei ni̱ sabeko͡u haba yaba, diyo͡u fe̱i̱ dabai hiyedo degele ile. 16 Ei sa sa ahudo, ni̱ dala figiya ke̱* ya, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u lamo͡u degele ili. Kegeligi, Godiha̱ dabai, sa tako͡u o tae ko͡u degei ke̱, haba eige ei degeiyodema, eiyo͡u sie ei hu̱ hebele foguye.

17 O taha̱ yo͟͡usie hoho̱bo͡u lababe, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱ hebele foguda, Hiye Oha̱ hu̱ ke̱no͡u hebele foguyedei. Jeremaia 9:24

18 Yobe, o taha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱ hebele fogubabe, o ke̱me Hiye Oha̱ dihi̱le koko͡u be hu̱ hiyefe̱i̱ mei. O taha̱ e̱ hu̱ Hiye Oha̱no͡u hebele fogubasi, o ke̱me e̱ hu̱be hiyedo kegeno͡u dalale.

11

Polha̱ midiho̱be ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ midiho̱ saga̱i̱ kegei mei

1 A̱me toto͡u degei oe ta̱ tobo͡u di saga̱i̱ kege tobo͡u lamo͡u, ni̱ mo͡u duwoli, ta̱ a̱ tobo͡u ladi ke̱ duma. 2 Godiha̱ ni̱ dowo kona degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, a̱ ni̱ne kona dege dia dala kuhe̱. Sasa̱i̱ gisiai e̱ ayeha̱ omoko͡u tileyodema makai saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, a̱ge ni̱me Kelesuko͡u tileyodema makai dala kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱me sasa̱i̱ gisiai bolo̱do sa̱ degei ke̱, Kelesuko͡u nela̱mo͡u degeli. 3 Ke̱no͡u si a̱ gue̱ degeli, bei kaha̱ sasa̱i̱ Ivko͡u ogo͡u ga tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, obe ni̱moko͡u ne kege ogo͡u ga tobouye domo͡u. Kegeligi, ni̱ fima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ kasaga̱i̱ degeba, ni̱ midiho̱ bolo̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba, Kelesuko͡u fima̱ idi ke̱ to͡u fogouye. 4 A̱ gue̱ degeli kaha̱ yobe ko͡u gue, o ilo kele ya, ni̱ sabeko͡u fologa, Yesu saga̱i̱ taha̱ ta̱ tobo͡u mo͡u be, ni̱ damale̱do Yesuha̱ ta̱, ei hehegiedi ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, o kedia̱ ogo͡u gai ta̱ koko͡u damale̱yodele ili kehe̱. Ogo͡u gai ta̱ koko͡u damale̱yodema dalali, duo gehe̱ ta mala̱ ilamo͡u degele ili. Duo ke̱me Duo Bolofe̱i̱, ni̱ afu ko͡u mo̱u̱ saga̱i̱ kegei mei. Duo ta mo͡u la̱mo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱, ni̱ dulo sesedi ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, ogo͡u gai egei dulo seselamo͡u hoho̱ degele ili.

5 Ni̱ge ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱me hu̱ hiyedo dalaguayade tawale iliye, ke̱no͡u si a̱ge die hu̱yege ma̱ hu̱be ta gaba feli meidade tawali. 6 A̱me egei hehegiedi o bolo̱do meiyodele iye, ke̱no͡u si a̱me tewe hiyedo dala. Ni̱ ko͡u tewe, eige ni̱moko͡u tewe ke̱bo͡u de hehegie tobo͡u mo͡u haguei.

7 A̱ Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u hehegiedi kaha̱ hebe sele ta mo͟͡udiyo mei. A̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ mo͡u yo͟͡uwano͡u hehegiedibe, a̱ mayo͟͡usie huyafe̱i̱ degemo͡u, ni̱ hu̱ ke̱no͡u hebele foguomo͡u daladi. A̱ ke̱ degedibe midiho̱ kasaga̱i̱ degediyo mei. 8 Damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱ sele a̱moko͡u nele̱ idi, a̱ ni̱ sabeko͡u Godiha̱ dabai degeyadomo͡u. Midiho̱ ke̱me hiyou mo͟͡udi midiho̱ saga̱i̱ kegei, a̱ o ilo kedia̱ sele mo͟͡udi, ni̱ sabeko͡u dabai degedi kaha̱ degemo͡u. 9 A̱ ni̱bo͡u de dalali, bi mei degeimo͡u be, a̱ ni̱moko͡u ta hawadiyo mei. Sa Masedonia duo kile tie o kedia̱no͡u si ni̱ sa Korinko͡u ya fologamo͡u be, a̱moko͡u bi, a̱ dala mei ke̱no͡u nele̱ idi. A̱ ni̱moko͡u hagi̱ nele̱ ke̱ dafamo͡u hagulugi, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala kuhe̱. 10 Kelesuha̱ ta̱ damale̱do ko͟͡u a̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. A̱ge ni̱ sele mo͟͡udiyo mei kaha̱, a̱ hoho̱ degeno͡u dala. Sa Akaia duo kile tie o ta na̱ midiho̱ bolo̱do a̱ milo͡u di kaha̱ hoho̱ ke̱me ta akogulo saga̱i̱ meido. 11 Ni̱ tawalibe, a̱ Godiha̱ dabai degedi kaha̱ hebe sele molo͟͡ube kageimo͡u dafadiya? A̱ ni̱ tagaiyo mei dale? Kege meido. Godiha̱ tewe, a̱ ni̱ tagaido.

12 Habagene, a̱ egei tobo͡u di kaha̱ hebe sele ta molo͟͡u saga̱i̱ meido. Yobe, ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ dio͟͡u die hu̱ hebele fogulamo͡u degeligi, o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u ei saga̱i̱ dalalamo͡u degeli. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ tagalibe, ni̱ge tawaleba, ei midiho̱be o kedia̱ midiho̱ saga̱i̱ kegei meidade tawamabadomo͡u, a̱ Godiha̱ dabai degedi kaha̱ hebe sele ta molo͟͡u tagaiyo mei. 13 O kedia̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o mei. Godiha̱ dabai ke̱ degele idi o mei. O kedia̱me ogo͡u gai midiho̱ milo͡u goumo͡u, o sasa̱i̱yege wa, dia̱me Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-oyade tawale idiye, ke̱no͡u si gulokou. 14 O kedia̱ ogo͡u gai midiho̱ milo͡u ga idi koko͡u be ni̱ hobo͡u kesigidama. Tama̱ e̱ne ogo͡u gai midiho̱ milo͡u goumo͡u, o sasa̱i̱ ilo kedia̱ duguomo͡u be, dia̱ge wa, e̱me e̱sol o bolo̱doyade tawale idi. 15 Tama̱ha̱ dabai degedi o kedia̱ge die hiye oha̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degegoubane, ni̱ hobo͡u kesigidama. O sasa̱i̱ ilo kedia̱ ke̱ duguomo͡u be, dia̱ge wa, midiho̱ do̱u̱do o kedia̱ degedi saga̱i̱ ke̱ degeliyade tawale idi. Dia̱me habagebe ogo͡u gai egei hehegiedi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me mala̱ ile.

Polha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siei kelegebe hagi̱ hiyedo dugudi

16 Ta̱, a̱ ko͡u tobou ke̱no͡u haba tobo͡u lamo͡u. Ni̱ge a̱me toto͡u degei oyade tawadama. Ke̱no͡u si ni̱ kege tawaibane, ta̱bo͡u mei. Toto͡u degei o ko͟͡umaha̱ tobo͡u ba duma. A̱ mayo͟͡usie huyadefe̱i̱ hiye degelamo͡u. 17 A̱ ko͟͡u tobo͡u ladibe, a̱ Hiye Oha̱ tagaliya ke̱ tobo͡u lamo͡u degeiyo mei. A̱ toto͡u degei oe ta̱ tobo͡u di saga̱i̱ kege mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogulamo͡u degeli. 18 O sasa̱i̱ su̱do sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱ sesele yolugi, dio͟͡u die hu̱ hebele fogulo idi kaha̱, a̱ne mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogulamo͡u.

19 Ni̱ge ni̱me fi̱ gofo͟͡udo oyode tawale idiye, haba toto͡u degele i o kedia̱ ni̱moko͡u ogo͡u gai egei tobo͡u mo͡u be, ni̱ge ta dafa idiyo mei, hoho̱ dege dulo idi. 20 Damale̱do, ogo͡u gai egei tobo͡u di o taha̱ ni̱ fisilemo͡u dabai degemabeede tobo͡u mo͡u ne, ogo͡u ga tobo͡u ma ni̱ bi mo͟͡uma imo͡u ne, ni̱moko͡u bo͡u basia degeimo͡u ne, ni̱ huyafe̱i̱ degeimo͡u ne, haba ni̱ midiho̱ko͡u fo̱u̱mo͡u ne, ni̱ge mo͡u duguo fogo͡u le idi. 21 Eige kege degele idiyo mei kaha̱ degemo͡u, ni̱ge eibe dede̱i̱ mei oyodele idi. Ni̱ ke̱ tobolo͡u be damale̱do debabe, a̱me sidifi hiyedo degeli.

Ke̱no͡u si o ilo kedia̱ge dio͟͡u die hu̱ hebele fogulobe ta gue̱ degele idiyo mei. Nebe ke̱no͡u tefei, a̱ne toto͡u degei o saga̱i̱ degeba, mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogulamo͡u. 22 O kedia̱me Hibru oye, ke̱no͡u si a̱ne Hibru o. O kedia̱me Israel oye, ke̱no͡u si a̱ne Israel o. O kedia̱ die hu̱ti yodobe Abraham, ke̱no͡u si a̱ne ma̱ hu̱ti yodobe Abraham. 23 O kedia̱me Kelesuha̱ dabai degedi oyode tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si dabai hiyedo, a̱ degedi kaha̱ge die dabai ke̱me gabama feleido dala. Kasaga̱i̱ hiyedo, a̱ toto͡u degei o baga mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele foguo tobolo͡u be sidifi hiyedo degeli. A̱si Kelesuha̱ dabai hiyedo degedi kaha̱ degemo͡u, a̱ hagi̱ hiyedo dugumo͡u haguei, hagi̱ o kedia̱ dugulo ili ke̱me gaba feleido. A̱me didio̱ hiyedo degega haguei. Dofo͡u yene hiyedo wala idi. Damale̱do, a̱me tolo ko͡u hafe̱i̱ degema fogo͡u dega haguei. 24 Juda o kedia̱ dofo͡u ye a̱ houyosi kege wala i kelegebe, olo͡u fe̱i̱ 39 kege fa̱ idi.* 25 Haba tabe, a̱me sa Rom o kedia̱ biyaye kamadia kege wala i. Haba tabe a̱me igiye wala i. Haba tabe, a̱ to̱ dawalako͡u mosoleye sulugi, wiye mosole boho͡u mo͡u, to̱yene kamadia kege wo fegei. Sawisiei tano͡u tabe, a̱me mosole fe̱ bafou koko͡u tolo͡u dalamo͡u, hulia̱mebo͡u agalibo͡u to̱ye mala̱ siei. 26 A̱ sa sa ahuya sulugi, hagi̱ su̱do dugudi. To̱yene walamo͡u degeimo͡u, haba ali duone hiyou mo͟͡udi oe walamo͡u degele imo͡u dei. Haba Juda obo͡u, sa ahudo tie obo͡u kedia̱ne walamo͡u degele idi. Sa hiyebo͡u, o mei sabo͡u kelegebe ho oyene wala idi. To̱ dawalako͡u ge mosole boholo͡u mo͡u ne, a̱me tolo hafe̱i̱ degedi. Haba ogo͡u gai o, gule damale̱yodele i kedia̱ne a̱ wala idi. 27 A̱ agalibo͡u hulia̱mebo͡u de dabai hiyedo degemo͡u hagueibe, a̱ ta tieli mei. A̱ nale̱bo͡u hue̱i̱bo͡u de nale̱ saga̱i̱ne dugumo͡u haguei. Haba kulio yukuei kali̱ mei mo͡u yo͟͡uwa duwoli, kulione hiyedo dugudi. 28 A̱me hagi̱ su̱do dugumo͡u haguei. Haba hagi̱ a̱ dugudi tabe ko͡u gue, a̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱ gue̱ degemo͡u hagulube, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱ die damale̱yodei ke̱me mihi̱ko͡u fiyasigeiye domo͡u, a̱ gue̱ degemo͡u hagulugi, ifine kuhe̱. 29 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ nele̱ mei degeimo͡u be, a̱ne fi̱ hagi̱ degedi. O sasa̱i̱ mihi̱ko͡u fiyasigeimo͡u ne, a̱ne hagi̱ hiyedo dugudi.

30 A̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogu ho fogo͡u babe, a̱ egei tobolo͡u be ni̱ ta dulo ile mei. Ke̱no͡u si a̱ mayo͟͡u ma̱ nele̱yeno͡u dabai ke̱ degediyo mei kaha̱ degemo͡u, a̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele foguoba, a̱me dede̱i̱ meiyodeno͡u tobo͡u lamo͡u. 31 Hiye O Yesuha̱ e̱ Aye Godiha̱ e̱ hu̱be di sawisiei olo͡u fe̱i̱do hebele fogume. Godiha̱ ko͡u tewe, a̱ dede̱i̱ mei degei kaha̱ ta̱, a̱ tobo͡u ladi ko͟͡ume gulokou ta̱ tobo͡u ladiyo mei. 32 A̱ sa hiyedo Damaskusko͡u dalamo͡u, die hiye o, e̱ hu̱ Aretasha̱ a̱ ta̱ saleyodema, e̱ dabai dia daladi hiye o koko͡u tobou, na̱ ami o kedia̱ tobo͡u ba, dia̱ di sa ko͟͡umaha̱ kekai adiya olo͡u fe̱i̱ amagamabeedei. 33 Ke̱no͡u si, ma̱ mogo dia̱ tigi moso̱ tegei hiyedo ta mala̱mo͡u, a̱ kodu sagiemo͡u, kekai a kaiya ke̱ tigi koko͡u tolo͡u to͡u fofo͡u gue mulu̱gi, mihi̱ko͡u dogogumo͡u, a̱ dabai dia daladi hiye o ke̱ to͡u fogo͡u kama fou.*

12

Pol e̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u dugube, Godiha̱ e̱moko͡u ta̱ hiyedo hehegieimo͡u dugu

1 A̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogu ho fogo͡u babe, ni̱ a̱ egei tobo͡u ba dulo ile saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u, a̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ haba hebele fogulamo͡u. Ke̱no͡u si a̱ ke̱ degeli kaha̱ge, di ta dede̱i̱ sasagile saga̱i̱ mei. Ta̱bo͡u mei, a̱ tieimi dugubo͡u, mogogou ta̱bo͡u de, Hiye Oha̱ a̱moko͡u hehegiei kaha̱ ta̱no͡u tobo͡u ladi. 2 A̱ Kelesubo͡u de dogo͡u guo daladi o ta tewe.* O kaha̱ yo͟͡usie dugube, e̱me Godiha̱ hebenito͡u to͡u gulido* mala̱ foloumo͡u dugu. Ke̱ duguomo͡u deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 14 kege mei degei. Godiha̱ o ke̱me to͡u bo͡u go͡u gue̱i̱ mala̱ felei, ha, fi̱no͡u mala̱ felei, ke̱me a̱ ta tewe mei. Godi yo͟͡uno͡u si tewe. 3 O ke̱me Godiha̱ to͡u bo͡u de mala̱ felei, he, fi̱no͡u mala̱ felei, ke̱me a̱ ta tewe mei. Godiha̱no͡u si tewe. 4 O ke̱me Godiha̱ hebeniko͡u mala̱ foloumo͡u, e̱ dube, ta̱ di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei ke̱ du. Ta̱ ke̱me kuolo͡u hiyedo. 5 A̱ o kegei kaha̱ hu̱ ke̱ hebele fogulamo͡u. Ke̱no͡u si mayo͟͡u ma̱ hu̱be a̱ hebele fogulo saga̱i̱ mei. A̱ dabai degedibe mayo͟͡u ma̱ nele̱yeno͡u degediyo mei. Kegei degemo͡u, a̱me dede̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u, a̱ ma̱ hu̱ hebele fogulamo͡u.

6 A̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogulaba degeibabe, a̱ toto͡u degei oe ta̱ tobo͡u di saga̱i̱ kege tobolo͡u mei. Yobe, a̱ ta̱ damale̱dono͡u tobolo͡u kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡u si a̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱be hebele fogulo saga̱i̱ mei, o tae ma̱ hu̱ mo͡u hebele foguye domo͡u. Midiho̱ a̱ degegoumo͡u dugulo idibo͡u, ta̱ a̱ tobo͡u mo͡u dulo idibo͡u koko͡u geno͡u o sasa̱i̱ kedia̱ge ma̱ midiho̱ tewe.

Pol e̱me aye̱ saga̱i̱ kegeiye wei dala

7 A̱ tieimi dugu saga̱i̱ kege dugube, Godiha̱ a̱moko͡u hehegieimo͡u dugu ke̱me di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Ke̱no͡u si, a̱ mayo͟͡usie hoho̱ degeiye domo͡u, Godiha̱ sesegumo͡u, Tama̱ha̱ e̱ dabai degedi o tobo͡u mo͡u hagua, aye̱ saga̱i̱ kaha̱ a̱ taho̱u̱mo͡u, do hiyedo dugumo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u dala kuhe̱. 8 Kegei degemo͡u, a̱ Hiye Oha̱ ma̱ do ke̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeyadomo͡u olo͡u fe̱i̱ kamadia kege diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u haguei. 9 A̱ kege diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u, Hiye Oha̱ge a̱moko͡u be, na̱me mayo͟͡uno͡u habagugueiba siayedei. Na̱ ko͡u nele̱ mei degeiye, haba ma̱ nele̱yeno͡u subabe, na̱ ma̱ nele̱ hiyedo ke̱ duguloyode tobou. Kegei degemo͡u, a̱me nele̱ mei degeimo͡u, Kelesuha̱ nele̱yeno͡u dogo͡u guo dalamo͡u sulu kaha̱, a̱me hoho̱ degeli. 10 Damale̱do, a̱ Kelesuha̱ dabai degega sulu koko͡u ge a̱ nele̱ mei degedibo͡u, oe a̱ susuga tobo͡u dibo͡u, a̱ hagi̱ kagei kagei dugudibo͡u, ho oe a̱ makolamo͡u degedibo͡u, a̱ mo͡u tiadibo͡u koko͡u be a̱ hoho̱no͡u degedi. A̱me nele̱bo͡u meiye, ke̱no͡u si nele̱ hiyedo dala kuhe̱.

Polha̱ sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ damale̱yodei ke̱ dede̱i̱ sasagielamo͡u degei

11 A̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogu kaha̱ ta̱ nala̱i̱ ke̱me kasaga̱i̱, toto͡u degei oe tobo͡u di sa̱ degei. Ke̱no͡u si ni̱ degeiye a̱ kege kuhe degei. Ni̱ge ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱me hu̱ hiyedodade tawale iliye, ke̱no͡u si a̱ge die hu̱yege ma̱ hu̱be gabama feli meidade tawali. Damale̱do, a̱me hu̱bo͡u meiye, ke̱no͡u si ni̱ ma̱ hu̱ hebele fogu debabe bolo̱. 12 A̱ ilemo͡u ni̱bo͡u de dalali, ni̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u, ni̱ duguo kesigiemo͡u, a̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-odade tawale i. A̱ hagi̱ hiyedo ko͡u dugudiye, dabai ke̱ nele̱do dege degedi. 13 A̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱bo͡u de sulugi, midiho̱, a̱ die sabeko͡u milo͡u ga siadi ke̱ ni̱ sabeko͡u ne milo͡u gadi. Ni̱ bima̱i̱ne a̱ molo͟͡u saga̱i̱ degediyo mei. Kegemo͡u, a̱ ni̱moko͡u degeibe kasaga̱i̱ degei ta de dala? Kegei debabe, ni̱ge ke̱me gebe meiyodema.

14 A̱ ni̱moko͡u bolo̱u̱ kege ko͡u ilemo͡u haguei. Ifibe a̱ tage iladi kehe̱. A̱ ile foloba, a̱ bi ta mei degeba, ni̱ a̱ dogo͡u gumabeede tobolo͡u saga̱i̱ mei. Damale̱do, a̱ ileba ni̱ bima̱i̱ ta molo͟͡u mei. A̱ ni̱no͡u dugu ilamo͡u degeli. Ni̱me ma̱ sisigo̱ sa̱ degei kaha̱, a̱ ni̱ dogo͡u gulamo͡u. Ni̱ tewe, dihi huyadeife̱i̱yege e̱ aye adio͡u diliemoko͡u nale̱ ne̱diyo mei. Aye adio͡u dilieno͡u dilie dihiko͡u nale̱ ne̱di. 15 Kegei degemo͡u, a̱ ma̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ hoho̱ dege ne̱maba, haba mayo͟͡usiene ni̱moko͡u nela̱mo͡u degeli. A̱ ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeimo͡u be, ni̱ge kageimo͡u a̱moko͡u huyadefe̱i̱no͡u solo͡u do degele iya?

16 Ni̱ tewe, a̱ ile ni̱bo͡u de delei kelegebe, a̱ ni̱moko͡u hagi̱ ta neli̱ mei, haba ni̱ bine a̱ ta mo͡u li̱ mei. Ke̱no͡u si, ni̱ o ilo kedia̱ge wa, Pol yo͟͡u e̱ fi̱ gofo͟͡uyeno͡u di ogo͡u gama, bi hiyedo amafe̱i̱ mo̱u̱yade tawale idi. 17 A̱ ma̱ dabai o tano͡u ta de tobo͡u mo͡u ni̱moko͡u ile ogo͡u gama, ni̱ bima̱i̱ ta de hiyou mo̱u̱? Kegeli mei. 18 A̱ Taitusbo͡u, di mogo tabo͡u dilie tobo͡u mo͡u ni̱moko͡u ile deleigueibe, di olo͡u fe̱i̱ tewe, Taitus e̱ge ni̱ ogo͡u gama ni̱ bima̱i̱ ta hiyou mo͡u li̱ meidade tawali. A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱, Taitus elebe fi̱ tano͡u degemo͡u, dabai tano͡u fe̱i̱ degele idi.

19 A̱ tawali, ni̱ge kuguo ko͟͡u huso͟͡uma, ei ni̱ dihi̱le koko͡u eiyo͡u sie do̱u̱susulo iliyade tawale ileye, ke̱no͡u si kege mei. Ma̱ mogodo dia̱ma, eibe Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalaguali, Godiha̱ dihi̱le koko͡u eige ni̱ damale̱yodei ke̱ dede̱i̱ sasagielamo͡u nalolu̱. 20 Yobe, a̱ ni̱moko͡u ileba dugu, ni̱me a̱ tagaliya ke̱ dalaguaba dugu ho fogo͡u ye domo͡u gue̱ degeli. Ha ni̱ge a̱ne o ni̱ tagali mei ke̱ duguye domo͡u. Kegeligi, ni̱ ta̱e biya, konabo͡u gofo͟͡ubo͡u degeba, ni̱o͡u ni̱ hu̱no͡u hebele foguo, yogo susuga tobolo͡u, tobe tobolo͡u, ta̱ du ho fogo͡u, kefema o walaba dege dele iba duguye domo͡u, a̱ gue̱ degeli. 21 A̱ ileba dugu, ni̱me midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga iba duguoba, a̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u sidifi degeiye. Ni̱ o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ sibigi degedi midiho̱ ke̱bo͡u, sasa̱i̱ hiyou siadi midiho̱ ke̱bo͡u, o hiyou siadi midiho̱ ke̱bo͡u, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gamo͡u haguei ke̱me, fi̱ boho͡u li mei dalaba, a̱ hagi̱ degeiye.

13

Sa Korin o sasa̱i̱ kedia̱ die damale̱yodei ke̱me defe̱i̱do dia dalamabeedei

1 A̱ ni̱moko͡u bolo̱u̱ kege ko͡u ile dala dema haguei. Ifibe a̱ haba tage iladi kehe̱. Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O bolo̱u̱yo, kamadia kege kedia̱ hagi̱ ke̱ duguo tawaleba do̱u̱susulo. Lo 19:15

2 A̱ ni̱moko͡u bolo̱u̱ kege ko͡u ile dala dema haguei. A̱ sasama ke̱ ilemo͡u dalali, ni̱moko͡u ko͡u egele tobou. Ifine, a̱me ko͡u ahudo dalaye, haba boholo͡u ma̱ ilamo͡u, egele tobolo͡u mo͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. O sasa̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱, afu miloune, ebele miloune, a̱ duguoba duguo fogolo͡u mei. 3 Ni̱ge a̱ tobolo͡u ke̱me Kelesuha̱ tobolo͡u dade tawalamo͡u degeli kaha̱ degemo͡u, ni̱ ko͟͡u tawama, Kelesuha̱ ma̱ mogouya ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u be, ta̱ nele̱ mei dege tobo͡u yo mei, e̱ nele̱do dege tobolo͡u. 4 Kelesu e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i kelegebe, e̱ ta nele̱ degeli mei. Haba Godiha̱ nele̱yeno͡u e̱ gehe̱ degei dala. Nebe, Kelesu e̱ nele̱ degeli mei saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, eine nele̱ meiye, ke̱no͡u si Godiha̱ eimoko͡u nele̱ ne̱i̱mo͡u, ei nele̱ dege dalagua kuhe̱. Godiha̱ nele̱ ke̱me ei ni̱moko͡u hehegile.

5 Ni̱ ni̱o͡u sie file duguma. Ni̱me Yesu Kelesuko͡u de damale̱yodei dalagua? Ni̱ge e̱me ni̱ duledube de daladade tawale ili? E̱ ni̱bo͡u de dala mei debabe, ni̱ e̱moko͡u damale̱yodele iyo mei. 6 Ni̱ge eibe Kelesuha̱ dabai degeligi, tefele dugumo͡u be, mihi̱ko͡u fiyasigeiyo meidade tawama. 7 Eige ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u iye domo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Eige oe eibe o bolo̱yode tawamabadomo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u idiyo mei. Haba oe eibe mihi̱ko͡u fiyasigeidade tawaibane ta̱bo͡u mei. Eige ni̱ midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u gamabadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 8 Ei damale̱do ta̱ ko͟͡ume ta huyafe̱i̱ degele saga̱i̱ mei. Ei damale̱do ta̱ ke̱no͡u hehegile idi. 9 Ni̱me ko͡u damale̱yodema nele̱ dege dalaguaba, eino͡u nele̱ mei dege dalaguababe, ta̱bo͡u mei. Ei hoho̱ degele ileno͡u . Damale̱do, eige ni̱me Godiko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalaguamabadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 10 A̱ ahudo dalali, egele tobolo͡u kaha̱ yobe, a̱ ni̱moko͡u ileba, ta̱ gofo͟͡udo dege tobolo͡u be ta tagaiyo mei. Hiye Oha̱ge a̱me ileba, ni̱ dede̱i̱ sasagieyedei. Haba a̱ ni̱ damale̱yodei ke̱ makoyadomo͡u iyedili mei.

Polha̱ uwage ta̱ tobolo͡u mo͡u nala̱gai

11 Mogo dia̱ma, a̱ ise ta̱ mei degelamo͡u uwage ta̱ tobolo͡u kuhe̱. Ni̱me nele̱do dege dalagualaba degema. A̱ tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do duma. Ni̱ fi̱ tano͡u degeba, ni̱o͡u sie mogo degeiba mogo degeiba dema. Kegeibasi, Godiha̱ ni̱bo͡u de dalale. E̱me solo͡u do degedi Godi. E̱ degeiye, ni̱ bologua̱do dalaguadi.

12 Ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ degei kaha̱ degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie yogo nogo͡u ba nogo͡u ba dema. Godiha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱.

13 Hiye O Yesu Kelesuha̱ ni̱ habagugueiba, Godiha̱ ni̱moko͡u solo͡u do degeiba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ne ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale.

* 1:1 1:1 Sa Korinbe sa hiye, sa Akaia duo kile delei.

* 3:7 3:7 Kisim Bek 34:29-30

* 4:6 4:6 Stat 1:3

* 5:1 5:1 Ko͟͡ume ta̱ makai. Falai moso̱ ke̱me di sa sibige̱ kuoko͡u to͡u no͡u. Hebenito͡u moso̱ ke̱me di to͡u gehe̱, Godiha̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ dimoko͡u ne̱mo͡u ile.

* 8:22 8:18, 22 O bolo̱u̱ dilie hu̱be di tewe mei.

* 10:16 10:16 Ahudo sa ke̱me sa hiyedo Rombo͡u, sa Spenbo͡u ke̱ tobou sa̱ degei. Na̱ Dabai 19:21-bo͡u Rom 15:24-28-bo͡u koko͡u dugu.

* 11:24 11:24 Juda o kedia̱ge o ta dofo͡u ye fa̱ idibe, Lo 25:1-3 kaha̱ tobolo͡u be, olo͡u fe̱i̱ 40 kege fa̱ idi. Ke̱no͡u si Juda o kedia̱ge maka 40 ke̱ gabama folobe gue̱ degemo͡u, 39 kegeno͡u fa̱ idi.

* 11:33 11:33 Dabai 9:23-25

* 12:2 12:2a Pol e̱ yo͟͡usieno͡u tobou. Na̱ 12:7 koko͡u dugu.

* 12:2 12:2b Grik ta̱ege ‘hebeni koma’ kodu mala̱ foloumo͡u dugu ke̱ nala̱i̱. Ta̱ kaha̱ sibige̱be hebeni to͡u gulidomala̱ felei.

Galesia

1

2

3

4

5

6

Egei Polha̱

Sa Galesia O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Afu, Pol e̱ sa Galesia duo kile sieibe, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ totobo͡u mo͡u siei. Sumo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u yoma damale̱yodele i. Damale̱yodele i dalaguamo͡u, e̱ dia̱ to͡u fogo͡u, sa ta koko͡u fogo͡u i. O sasa̱i̱ kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodele i dalaguamo͡u, ogo͡u gai ta̱ tobolo͡u idi o kedia̱ ya fologamo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ gula̱i̱ dege hehegie tobolo͡u idibe, Yesuko͡u damale̱yodemaba, haba Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ne dulo sesemabeede tobolo͡u idi. Ebele midiho̱ ke̱bo͡u, haba afu midiho̱ ke̱bo͡u kaha̱ ta̱ ke̱ dulo sese ho fogo͡u babe, ni̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ dalale saga̱i̱ meiyode tobolo͡u idi. Ta̱ ke̱me ko͡u ogo͡u gai egeiye, ke̱no͡u si dia̱ hehegie tobolo͡u imo͡u be, o sasa̱i̱ su̱do dulo sesele yai. Kegemo͡u, Polha̱ kuguo kuoko͡u ko͡u gue nala̱i̱, ni̱me Yesuko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, ogo͡u gai egei ke̱ dulo sesedamabeedei.

Kuguo Galesia ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–2:14

O Polbe Godiha̱ yo͟͡u e̱ ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ mala̱ siayadomo͡u kuhe makai.

Ta̱ Hiye 2:15–4:31

Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱no͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do degei dalagua.

Ta̱ Hiye 5–6

Dibe Kelesuha̱ degeiye kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u be, Duo Bolofe̱i̱ha̱ di dogo͡u guo dalamo͡u suluguali, diyo͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u mo͡u milo͡u mo͡u dele idi.

O Polbe Godiha̱ yo͟͡u e̱ ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ mala̱ siayadomo͡u kuhe makai

1

(Ta̱ Hiye 1:1–2:14)

1 A̱me Pol, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Dabai a̱ degedi ke̱me o taha̱ ta neli̱ mei. A̱me o tae ta tobo͡u mo͡u hagua dabai ko͟͡u degeiyo mei. Yesu Kelesubo͡u, Aye Godi, Kelesu hagua̱gi o ke̱bo͡u, dilie tobo͡u mo͡u a̱ hagua, dabai ko͟͡u kuhe degeli. 2 A̱bo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ kuoko͡u dalaguadi kedia̱bo͡u de ei kuguo nala̱ma neli̱ kuhe̱. Kuguo ko͟͡ume sa Galesia tie, Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱, sosi moso̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ kefegulo idi ni̱moko͡u nala̱ma neli̱.

3 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u. 4 Kelesu e̱me di Aye Godiha̱ tagaiya ke̱ hagua, yo͟͡usie sesegumo͡u, o kedia̱ e̱ wala imo͡u tolo i, kegeligi dibe midiho̱ kasaga̱i̱ diyo͡u milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱ mo̱u̱ye domo͡u. Damale̱do, di sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱ to͡u fogo͡u ba, e̱ di mamo͡u la̱mo͡u kuhe haguei. 5 Kegei degemo͡u, dige Aye Godiko͡u tofousogodo kegeno͡u hoho̱bo͡u mo͡u ime. Damale̱do.

Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me tano͡u fe̱i̱do

6 A̱ ni̱ degei ke̱ dulomo͡u kesigi. Yobe, Kelesuha̱ degeiye Godiha̱ ni̱ haguisamo͡u ko͡u habaguguegu ke̱me, ni̱ ke̱ toto to͡u fogou. To͡u fogo͡u mo͡u, ni̱me haba ta̱ uwo ta dulomo͡u, ke̱ sesele ili kaha̱ degemo͡u. 7 Ke̱no͡u si ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ mei. O ilo kelege degele ilibe, ni̱ fima̱i̱ ke̱bo͡u, Kelesuha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱bo͡u de gula̱i̱ degelamo͡u degele ili. 8 Kegemo͡u, ei saga̱i̱, ha, e̱sol o taha̱ saga̱i̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ a̱ ko͡u hehegie tobou ke̱ gula̱i̱ degeba, ogo͡u gai ta̱ ta tobolo͡u ba, ta̱ uwo ke̱me bolofe̱i̱yode tobo͡u babe, a̱ge o ke̱me ta̱ samaba, dou sako͡u ile ke̱ tagali. 9 Ei ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u a̱ ni̱moko͡u haba tobo͡u lamo͡u. Ta̱ bolofe̱i̱, a̱ hehegie tobo͡u mo͡u, ni̱ ko͡u dulomo͡u tolo͡u i ke̱, o taha̱ gula̱i̱ degeba, ogo͡u gai ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱yode tobo͡u babe, a̱ge o ke̱me dou sako͡u ile makolo ke̱ tagali.

10 Ni̱ kage tawaiya? A̱ge ma̱ hu̱be obe hebele fogulo ke̱ tagali? Haba Godiha̱ hebele fogulo ke̱ tagali? A̱ ma̱ hu̱be o sasa̱i̱ye hebele fogulo ile ke̱ tagali debabe, a̱me Kelesuha̱ dabai degedi o mei.

Pol e̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o degei kaha̱ ta̱

11 Mogo dia̱ma, ta̱ uwo bolofe̱i̱ a̱ ni̱moko͡u hehegie tobou ke̱me o tae ta yo͟͡u e̱ fima̱i̱yeno͡u tawaga tobo͡u li meidade tawama. 12 Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me o tae ta a̱moko͡u neli̱ mei. Haba o tae ta hehegie tobo͡u li mei. Ta̱ uwo ke̱me Yesu Kelesu yo͟͡u a̱moko͡u tama̱ degemamo͡u kuhe tobo͡u mo͡u du.*

13 Midiho̱ kasaga̱i̱ a̱ afu milo͡u di kaha̱ ta̱ ke̱me susulo imo͡u ni̱ ko͡u dulo idi. Damale̱do, a̱me Juda o degemo͡u, ei kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ seselemo͡u, a̱ Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u gofo͟͡u hiyedo degemo͡u makomo͡u siadi.* A̱ tagalemo͡u degedibe, damale̱yodei obe olo͡u fe̱i̱ tofigiema mei degeleyadomo͡u degedi. 14 A̱ o gisiai kelege, ei ko͡u guai o kedia̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do sesedibe, a̱me Juda o gisiai ilo kedia̱ saga̱i̱ mei, gaba folodo delei.

15 Ke̱no͡u si, ma̱ adio͡u ha̱ a̱ mala̱ feli̱ mei kelegebe, Godiha̱ge a̱me yo͟͡u e̱ bi degeleyodema makama̱i̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gamo͡u haguabe demo͡u, sawisiei yo͟͡u makai kelege, e̱ge a̱ habagugueguomo͡u kuhe haguisai. 16 Godiha̱ a̱ haguisamo͡u, e̱ Dihi a̱moko͡u hegi, a̱ e̱ Dihiha̱ degegai kaha̱ ta̱ ke̱ sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u yadomo͡u. Godiha̱ a̱moko͡u ko͡u hehegiei kaha̱ degemo͡u, a̱ge defe̱i̱do tawaleyodema omoko͡u ta yoduli mei. 17 A̱ge sa Jerusalemko͡u ta ilemo͡u, o ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o afu deleiguei kedia̱bo͡u de ta ta̱ keli mei. Ke̱no͡u si a̱ sa Arebiako͡u ilemo͡u dala dema, haba boholo͡u ma̱ hagua, sa hiye Damaskusko͡u fele̱mo͡u kele delei. 18 Sadebe kamadia kege mei degeimo͡u, a̱ sa Jerusalemko͡u boholo͡u ma̱ ile felei, Pitabo͡u de ta̱ kalamo͡u. Folomo͡u, sawisiei olo͡u fe̱i̱ 15 kege e̱bo͡u de kele delei. 19 Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o ilo kedia̱me a̱ge ta duguli mei. Hiye O Kelesuha̱ e̱ mala̱ Jemsno͡u si a̱ ko͡u dugu. 20 A̱ ni̱moko͡u ko͟͡u nalolu̱be, Godiha̱ tewe, a̱ ogo͡u gai ta̱ ta nalo̱u̱yo mei, damale̱do ta̱no͡u.

21 Kegemo͡u, habage a̱ ile, sa Siriabo͡u sa Silisiabo͡u duo kileya ke̱ siei. 22 Sa Judia duo kilebe a̱ge ta sieli mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa keleya dalagua kedia̱ge ma̱ midiho̱ ta duguo tawale ili mei. 23 Ke̱no͡u si dia̱ a̱ degeli ta̱ uwo ke̱ o iloye tobo͡u mo͡u dulo ibe, di walamo͡u degedi o kaha̱ge e̱ di damale̱yodei midiho̱, e̱ makolamo͡u degedi ke̱no͡u be, e̱ haba hehegiemo͡u siadiyode tobolo͡u imo͡u dulo i. 24 O sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u i, yobe Godiha̱ ma̱ fi̱ bohou kaha̱ degemo͡u.

2

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ Polbo͡u de fi̱ tano͡u degele i

1 Kegemo͡u, sadebe olo͡u fe̱i̱ 14 kege mei degemo͡u, a̱ sa Jerusalemko͡u haba boholo͡u ma̱ i. Kelegebe, o Barnabasbo͡u de i. O tabe Taitus wolo͡u yai. 2 A̱ ke̱ i kaha̱ yobe, Godiha̱ a̱ iyedei kaha̱ degemo͡u, a̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ die widio o kedia̱moko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱, a̱ sa sa ahudo o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u siadi kaha̱ ta̱ ke̱ dia̱moko͡u no͡u amafe̱i̱ tobo͡u lamo͡u kuhe i. Kegeligi, dabai a̱ ko͡u degeibo͡u, ha degeli ko͟͡ubo͡u de oe akoguba mei degeiye domo͡u. 3 A̱bo͡u de delei o Taitus e̱me ko͡u sa Grik oye, ke̱no͡u si widio o kedia̱ge e̱me kolo diafo͡u yede ta tobolo͡u ili mei.* 4 Damale̱do, ogo͡u gama gule damale̱yodele i o ilo kelege, eibe Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ de to͡u fogo͡u mo͡u, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i dalagua deimo͡u, amafe̱i̱ ei timi̱ya ke̱ haguasie fele̱ga dugulamo͡u degele i. O kedia̱ge damale̱yodele i o dine Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ seseleba, kolo diafigidi midiho̱ ke̱ milo͡u mabeede tobolo͡u idi. Ke̱no͡u si kolo diafigidi ke̱me bolo̱ mei, fisimo͡u dabai degedi saga̱i̱no͡u degele idi. 5 Ke̱no͡u si eige die ta̱ ke̱me ta dulo seseli mei, eige Taitusha̱ kolobe diafo͡u li mei. Kegeligi, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ gula̱i̱ degeiye domo͡u. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me damale̱do ta̱, ei defe̱i̱do dia daladi, ni̱me ta̱ bolo̱do ke̱no͡u sesemabadomo͡u.

6 Sa Jerusalem kelege, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱, die widio o kedia̱me hu̱bo͡u o sa̱ degei. Ma̱ fima̱i̱be, o hu̱bo͡u, hu̱bo͡u mei ke̱me sibige̱ ta mei. Godiha̱ge o hu̱bo͡u, hu̱bo͡u mei kegei ke̱me e̱ ta fidiyo mei. Ke̱no͡u si widio o kedia̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ sesemabeedebe eimoko͡u ta tobolo͡u ili mei. 7 A̱ dia̱moko͡u tobo͡u mo͡u tawale ibe, Godiha̱ Pita tobo͡u mo͡u ile, Juda o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u siadi. Ke̱no͡u tefeibe, Godiha̱ a̱ne tobo͡u mo͡u ile, sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u mo͡u siadidade tawale i. 8 Damale̱do, Pitabe Godiha̱ nele̱ya ke̱ Juda o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u siadi. Nebe ke̱no͡u tefei, a̱ne Godiha̱ nele̱ya ke̱no͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ mala̱mo͡u, sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemo͡u siadi. 9 Damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Jerusalemko͡u dalagua kedia̱ge Jemsbo͡u, Pitabo͡u, Jonbo͡u kedia̱me die widio o degeiyodele idi. O kamadia kedia̱ge a̱me Godiha̱ habagugueiya ke̱no͡u dabai degedidade tawalemo͡u, dia̱ Barnabas elebo͡u de dobogo͟͡u to͡u gimamo͡u mogo degele i. Ei ta̱ tobo͡u ma walama̱ ibe, o bolo̱u̱ elebe sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ileyodei, haba dia̱me Juda o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ileyode tobolo͡u i. 10 Ta̱ ta elemoko͡u tobolo͡u ibe, damale̱yodei o sasa̱i̱, bibo͡u mei, sa Jerusalemko͡u dalaguadi kedia̱me dogo͡u gumabeede tobolo͡u imo͡u, a̱ dulomo͡u hoho̱ degei. Kegemo͡u, a̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do dege dogo͡u gue hagulugi, ifine kege dogo͡u guo dala.

Pol e̱ Pitaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milou ta ke̱ tama̱ko͡u tobou

11 Ke̱no͡u si Pita e̱ sa Antiokko͡u * hagua fele̱i̱mo͡u, a̱ e̱moko͡u gofo͟͡u degemo͡u tama̱ko͡u tobou. Yobe midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ miloube tama̱do.

12 Midiho̱, Pitaha̱ milo͡u dibe ko͡u gue, Juda o Jemsha̱ mogo dia̱ haguasie fele̱gali mei kelege, Pita e̱ne ko͡u Juda oye, ha e̱me sa ta o kedia̱bo͡u de nale̱ na̱di.* Ke̱no͡u si, Juda o kedia̱ haguasie fele̱goumo͡u be, e̱ gue̱ degemo͡u fogo͡u ile, e̱sofe̱i̱ nale̱ na̱di. Yobe, o kedia̱me ko͡u damale̱yodele i oye, ke̱no͡u si dia̱ge Juda o kedia̱ kolo diafigile idi midiho̱ ke̱ne ko͡u sesele idi kaha̱ degemo͡u, Pita e̱ gue̱ degei. 13 Juda o damale̱yodele i ilo kedia̱ne gue̱ degemo͡u, Pitaha̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degele i. Midiho̱ ke̱me bolo̱ mei. Pitabo͡u dia̱me ta̱eno͡u bolo̱ degele idi o. Barnabas e̱ne o kedia̱ degele ili ke̱ duguomo͡u, e̱ne sa Antiok o kedia̱bo͡u de nale̱ na̱dibe gue̱ degei. 14 A̱ge o kedia̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do seseiyo mei ke̱ duguomo͡u, a̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u ge Pitako͡u ko͡u gue tobou, na̱me ko͡u Juda oye, ke̱no͡u si a̱ dugube, na̱me sa ahudo o kedia̱ midiho̱ ke̱ seseimo͡u dugu. Na̱ sa sa ahudo o kedia̱moko͡u kageimo͡u fisilemo͡u, Juda o di midiho̱ ke̱ milo͡u mabeede tobo͡u ya?

Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱no͡u si Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do degei dalagua

(Ta̱ Hiye 2:15–4:31)

O koyoha̱ Yesuko͡u damale̱yodeibabe, o ke̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do dalale

15 Eibe Juda o, ei adio͡u dia̱me Juda sasa̱i̱ kaha̱ degemo͡u. Juda obiyei eibe sa ahu o mei. Sa sa ahudo o kedia̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ sesediyo mei kaha̱, eige dia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi oyodele idi. 16 Ko͡u kegeiye, ei tewe, obe kuolo͡u ta̱ dulo sesele ibabe, Godiha̱ dihi̱le koko͡u o do̱u̱do ta dalale mei. Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeibasi, o ke̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do o. Kegei kaha̱ degemo͡u, Juda o sasa̱i̱ eine Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i, Godiha̱ eimoko͡u ni̱me do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobo͡u yadomo͡u. O taha̱ kuolo͡u ta̱ dulo sesele ila deibabe, o ke̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do ta dalale mei. 17 Di Kelesuko͡u damale̱yodema, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degelaba degeligi, ha di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, Godiha̱ge de bolo̱ dugulo? Bolo̱ dugulo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱, Juda o ei milo͡u bane, e̱ge ta bolo̱ dugulo mei. 18 A̱ kuolo͡u ta̱ dulo sesedi ke̱ to͡u fogo͡u, Kelesuko͡u damale̱yodeibabe bolo̱. Ke̱no͡u si haba Kelesuko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fogo͡u, kuolo͡u ta̱ haba dulo seseibabe, Godiha̱ dugulobe, a̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o dugulo. 19 A̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me ko͡u teweye, ke̱no͡u si a̱ olo͡u fe̱i̱ sesele saga̱i̱ mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, kuolo͡u ta̱ kaha̱ degeiyege, a̱me ko͡u tolo i o saga̱i̱ deleiye, ke̱no͡u si Godiha̱ degeiye ifi a̱me gehe̱ degei dala. A̱me Kelesubo͡u de hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo iye, 20 ke̱no͡u si a̱me Kelesuha̱ hagua̱giemo͡u, e̱ a̱bo͡u de dogo͡u guo dala kuhe̱. Kelesu e̱ a̱moko͡u solo͡u do dege dogo͡u gulamo͡u, e̱ yo͟͡usie omoko͡u sesegumo͡u, o kedia̱ e̱ wala imo͡u tolo i. A̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalabe, a̱ Godiha̱ Dihiko͡u damale̱yodei dala. 21 Godiha̱ habaguguei ke̱me a̱ge sibige̱ meiyodema tobeko͡u mugudiyo mei. Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ sesele idi kaha̱ degeiye, di Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do daladi debabe, Kelesu e̱ tolo i ke̱me sibige̱ mei. Ke̱no͡u si kege meido.

3

Kuolo͡u ta̱ dulo sesedi midiho̱bo͡u, ha Yesuko͡u damale̱yodei kaha̱ midiho̱bo͡u

1 Sa Galesia o ni̱me toto͡u degele i ono͡u. Kelesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degei ta̱ ke̱me a̱ ni̱moko͡u defe̱i̱do hehegieimo͡u, ni̱o͡u diho̱ye ko͡u dugu saga̱i̱ degele i. Ke̱no͡u si haba koyoha̱ degeiye, ni̱ fima̱i̱ toto͡u degele iya? 2 A̱ ni̱moko͡u yodu ta̱ huyadefe̱i̱ dala. Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱ duledu migile tolo͡u hobogoube, kagei koko͡u ge tolo͡u ilou? Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo sesedi kaha̱? Haba, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo damale̱yodili kaha̱? 3 Ni̱me toto͡u degele i o sa̱ degei. Yomamo͡u be, ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ nele̱ya ke̱no͡u suluguei. Haba ifibe ni̱me mei degelamo͡u, ni̱o͡u ni̱ nele̱ya ke̱no͡u kuhe sulugua? 4 Hagi̱ ni̱moko͡u tama̱ degemo͡u haguei ke̱me mo͡u yo͟͡uwa tama̱ degemo͡u haguei? Kegeli mei. Hagi̱ ni̱moko͡u ke̱ tama̱ degega haguei kaha̱ e̱ sibige̱be ko͡u dala. 5 Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ ke̱bo͡u, e̱ dede̱i̱ya ke̱ ni̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gadi ke̱bo͡u debe kagei koko͡u ge milo͡u ga idiya? Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo sesedi koko͡u ge? Haba, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo damale̱yodili koko͡u ge?

6 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Abraham e̱me Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge e̱me do̱u̱do oyode tobou. Stat 15:6

7 Kegei degemo͡u, Godiko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱be Abrahamha̱ e̱ soso͡u dade tawama. 8 Afudo, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ko͟͡u tobou ke̱ tama̱ degeli mei kelegebe, Godiha̱ tawaibe, sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱ne e̱moko͡u damale̱yodeiba, e̱ge dia̱me do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u yodei. Kegemo͡u, Godiha̱ Abrahamko͡u tobo͡u mo͡u, o taha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱,

Ne̱ soso͡u o taha̱ degeiye, Godiha̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hehegileyodei. Stat 12:3

9 Abrahamha̱ Godiko͡u damale̱yodeimo͡u be, Godiha̱ e̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ta hegi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Godiko͡u damale̱yodele ibabe, Godiha̱ge dia̱moko͡u ne midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegile. 10 O koyoha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱no͡u dulo seselaba degeligi, Godiha̱ dihi̱le koko͡u e̱me do̱u̱do oyode tawaibabe, o ke̱me damale̱do makolo dala. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O koyoha̱ Mosesha̱ kuguo kaha̱ kuolo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ dulo defe̱i̱do ta sese ho fogo͡u babe, o ke̱me makoloyodei. Lo 27:26

11 Damale̱do, kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo sesedi o ke̱me Godiha̱ge do̱u̱do o dugudiyo mei. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do o sasa̱i̱ dege dalaguali, fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡uyodei. Habakuk 2:4

12 Kuolo͡u ta̱ sesedi midiho̱ ke̱me damale̱yodei midiho̱ mei. Kuolo͡u ta̱ sesedi midiho̱be e̱sofe̱i̱. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O koyoha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱do sesele ibasi, e̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u. Wok Pris 18:5

13 Di kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do ta sese ho fogo͡u babe, dibe makolo ile dala. Kelesuha̱ migilemo͡u, di dogo͡u gulamo͡u be, o kedia̱ e̱ woumo͡u tolo i. Ke̱ degei kaha̱no͡u si, di makeiye domo͡u, e̱ di mamo̱u̱. Ke̱ne Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O koyobe hebe fogou koto͡u dio͡u go͡u babe, o ke̱me Godiha̱ makoloyodei. Lo 21:23

14 Kegemo͡u, Godiha̱ Abrahamko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hegiemo͡u, ko͡u gue tobou, ne̱ soso͡u o taha̱ degeiye, a̱ sa sa ahudo o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ hehegileyodei. Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u si, ta̱ Godiha̱ Abrahamko͡u tobou ke̱me damale̱do tama̱ degei. Kegemo͡u, di olo͡u fe̱i̱ damale̱yodema dalaguamo͡u, Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodema makai ke̱me ne̱mo͡u ili kuhe̱.

Ta̱, Godiha̱ degeleyodema maka degei kaha̱ge Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ gaba feleido dala

15 Mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u ta̱ makaibe, sa sibige̱ o sasa̱i̱ di degedi koko͡u ma̱ tobo͡u ladi. O bolo̱u̱ye dabai ta degeleyodemaba ta̱ tobo͡u ma walamo̱u̱babe, dilie ta̱ tobo͡u ma walama̱i̱ ke̱me ta fogolo͡u saga̱i̱ mei. Godiha̱ ta̱ tobolo͡u mo͡u yo͟͡u makama̱i̱ ke̱ne ke̱ sa̱ degei dala. 16 Godiha̱ degeleyodema makai, Abrahamko͡u tobou ke̱me Godiha̱ Abrahambo͡u e̱ soso͡u bo͡u koko͡u tobouye, ke̱no͡u si e̱ soso͡u yode tobou kaha̱ sibige̱be soso͡u olo͡u fe̱i̱do kege tobo͡u li mei. Godiha̱ toboube, Abrahamha̱ e̱ soso͡u o tano͡u ta tobou. O ke̱me Kelesu. 17 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u ko͟͡u tobolo͡u kaha̱ yobe ko͡u gue, Godiha̱ ta̱ Abrahamko͡u degeleyodema makama̱ deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ 430 kege hagua mei degemo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ Mosesko͡u kuhe hehegie tobou. Kuolo͡u ta̱ kaha̱ge, ta̱ Godiha̱ Abrahamko͡u tobou ke̱me ta gaba folo saga̱i̱ mei. Ta̱ Godiha̱ Abrahamko͡u tobou ke̱me ta mei degele mei. 18 Godiha̱ dibe Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ sesemabeede tobou debabe, bi bolofe̱i̱do e̱ Abrahamko͡u nele̱yodema makai ke̱me sibige̱ ta dala mei. Ke̱no͡u si kegeli mei, sibige̱ hiyedo dala. Godiha̱ Abrahamko͡u nele̱yodema makai koko͡u di damale̱yodebasi, di bi bolofe̱i̱do ke̱ molo͟͡u. 19 Ko͡u kegeiye, ha Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ sibige̱be kagei? Godiha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ yo ke̱ omoko͡u hegilamo͡u degei, o sasa̱i̱ye kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo sesele ibe deba, ise, Abrahamha̱ soso͡u o ta, Godi yo͟͡u ko͡u makama̱i̱ ke̱ kuhe hagualeyodei. Damale̱do, Godiha̱ge e̱sol o ilo kedia̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ moto͡u ladi o Mosesko͡u ne̱i̱ba, e̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieyedei. 20 Godiha̱ Abrahamko͡u degeleyodema makai kelegebe, ta̱ moto͡u ladi o tako͡u ta tobo͡u li mei. Godi yo͟͡uno͡u Abrahamko͡u tobou, yobe Godibe tano͡u fe̱i̱do kaha̱ degemo͡u, e̱ yo͟͡uno͡u Abrahamko͡u tobou.

Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge di Kelesuko͡u imabeedemamo͡u hehegiedi

21 Kegei degemo͡u, di diyo͡u sie ko͡u gue yodugame, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ sibige̱be e̱sofe̱i̱, haba Godi e̱ Abrahamko͡u degeleyodema makai kaha̱ sibige̱ ke̱ne e̱sofe̱i̱ degai? Kege mei. Godiha̱ Mosesko͡u fi̱ ne̱di ta̱ ke̱ ne̱i̱ debabe, di dulo sesele iligi, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degele i. 22 Ke̱no͡u si Godiha̱ kuguoko͡u ge tobolo͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dibe didio̱ o sasa̱i̱ sa̱ degeiyodei. Diyo͡u di nele̱ya ke̱ ta to͡u fogolo͡u saga̱i̱ meiyode tobolo͡u nala̱i̱. Di Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeibasi, dibe bi bolo̱do Godiha̱ Abrahamko͡u nele̱yodei ke̱me di molo͟͡u dala.

23 Kelesu hagueli mei kelegebe, kuolo͡u ta̱ kaha̱ge dibe didio̱ o sasa̱i̱ sa̱ dege deleiguei. Dalaguali, kuolo͡u ta̱ seselamo͡u degega haguabe demo͡u, ifi Kelesu e̱ hagumo͡u, dibe e̱moko͡u damale̱yodele i dalagua kuhe̱. 24 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge di Kelesuko͡u imabeedemamo͡u hehegiemo͡u haguabe demo͡u, Kelesuha̱ migi, di e̱moko͡u damale̱yodema, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degeba dalamabadomo͡u. 25 Ifi dibe kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu ta dala mei. Bolo̱do. Dibe Kelesuko͡u damale̱yodei dala kuhe̱.

Yesuko͡u damale̱yodili kaha̱no͡u si dibe Godiha̱ sisigo̱ dege dalale

26 Yesu Kelesuha̱ dogo͡u gumo͡u, ni̱ e̱moko͡u damale̱yodeimo͡u, ni̱me Godiha̱ sisigo̱ dege dala kehe̱. 27 Fafeleya degei kaha̱ge, ni̱me Yesu Kelesu e̱bo͡u de dogo͡u guo dalali, e̱ baga i dala kehe̱. 28 Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalagualibe, ni̱me e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ de ta dala mei. Juda o sasa̱i̱bo͡u, Grik o sasa̱i̱bo͡u ni̱me fi̱ tano͡u dege dalagua. Bose o sasa̱i̱bo͡u, dabai degedi o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ne fi̱ tano͡u degele i. Haba sasa̱i̱bo͡u obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne fi̱ tano͡u degele i. Ni̱me Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalagualibe, ni̱o͡u sie dogo͡u gumo͡u dogo͡u gumo͡u dele ili kehe̱. 29 Kegemo͡u, ni̱me Kelesuha̱ e̱ bi degei dalababe, ni̱me Abrahamha̱ e̱ soso͡u. Bi bolo̱do, Godiha̱ Abrahamha̱ soso͡u ko͡u nele̱yodema makai ke̱me Godiha̱ ni̱moko͡u ne nele̱.

4

Kelesuha̱ degeiyeno͡u, fisimo͡u dabai degedi o dibe Godiha̱ e̱ sisigo̱ degei dalagua

1 A̱ ta̱ makai ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u. Dihi tae e̱ ayebo͡u de dalali, habage e̱ aye tolo imo͡u be, dihi kaha̱ e̱ ayeha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ mo͟͡udi. Dihi huyadefe̱i̱ kelegesi, dihi ke̱me bi mei o, fisimo͡u dabai* degedi o sa̱ degei daladibe, e̱ ayeha̱ dabai degedi o saga̱i̱no͡u daladi. 2 Dihi kaha̱ge e̱ aye huguli kedia̱ ta̱no͡u dulo sesegamo͡u ibe deba, sadebe, e̱ ayeha̱ makama̱i̱ saga̱i̱ koko͡u kuhe folo kogulo. 3 Dine ke̱no͡u tefei. Di Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele ili mei kelegebe, dibe dihi ke̱ sa̱ degei deleiguei. Di Ayeha̱ fima̱i̱ ke̱me di defe̱i̱do ta tawale ili mei. Dibe sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u dia daladi duo kedia̱ fisimo͡u dabai degele idi. 4 Sawisiei Godiha̱ makai kelegeno͡u si, e̱ yo͟͡u e̱ Dihi tobo͡u mo͡u hagueibe, dihi die̱ bagamo͡u, sa sibige̱ sasa̱i̱ye mala̱ fele̱i̱. Mala̱ fele̱mo͡u, Dihi ke̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu delei. 5 Godiha̱ge kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dalagua o sasa̱i̱ di dogo͡u gulamo͡u, e̱ Dihi kuhe tobo͡u mo͡u haguei. Hagumo͡u, obe e̱ woumo͡u tolo ibe, e̱ di mamo͟͡uba, dibe Godiha̱ sisigo̱ degemabadomo͡u.

6 Damale̱do, ni̱me Godiha̱ sisigo̱ degei. Godiha̱ge e̱ Dihiha̱ Duo Bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u di duledu hagua dalalibe, Aye,* ma̱ Aye de tobo͡u di. 7 Kegei degemo͡u, na̱me fisimo͡u dabai degedi o mei, na̱me Godiha̱ dihi. Godiha̱ dihi dege dalali, bi bolo̱do, Aye Godiha̱ nele̱yodema makai ke̱me na̱ mo͡u la̱mo͡u dia dala kehe̱.

Pol e̱ sa Galesia o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do hiyedo degei

8 Afudo, ni̱ Godi tawali mei kelegebe, ni̱me ogo͡u gai godi kedia̱ fisimo͡u dabai degedi o dege deleiguei. Ogo͡u gai godibe mabo͡u no͡u, sibige̱ ta meido. 9 Ifisi ni̱ge Godi ko͡u tewe, ha, a̱ ko͡u gue tobolo͡u be bolo̱, Godiha̱ge ni̱me ko͡u tewe. Kegei degemo͡u, ni̱ kagemo͡u Godi tobeko͡u muguomo͡u, boholo͡u ma̱ ya, duo kasaga̱i̱ nele̱ mei kedia̱ fisimo͡u dabai degedi ke̱ haba degelamo͡u degele iya? 10 Ni̱me sawisiei hiye su̱do kaha̱ dowo ke̱ hoho̱bolo͡u idi, yobe, ni̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱ degelamo͡u degele ili kaha̱ degemo͡u. Oguo su̱do kaha̱ dowo ke̱bo͡u, sadebe su̱do kaha̱ dowo ke̱bo͡u de hoho̱bolo͡u idi. 11 A̱ midiho̱ ni̱ milo͡u gadi koko͡u fima̱mo͡u gue̱ degeli. Kegeligi, dabai a̱ ni̱bo͡u de degedi ke̱me mo͡u fogouye domo͡u.

12 Mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u egele tobolo͡u kuhe̱. A̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogou saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u ma. A̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u be, a̱me sa ta o sasa̱i̱ ni̱ sa̱ degei dala, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ta dulo sesediyo mei. Mogo dia̱ma, ni̱ge a̱moko͡u kasaga̱i̱ ta degele idiyo mei. 13 Ni̱ tewe, a̱ ni̱moko͡u dagado egei hehegieibe, a̱me dobo͡u ilemo͡u ni̱ dala kele felei kaha̱ ni̱moko͡u kuhe hehegiei. 14 Ma̱ to͡u be nele̱ meido felei kaha̱ ni̱ hagi̱ hiyedo ko͡u dugulo saga̱i̱ye, ke̱no͡u si ni̱ge a̱me ta tobeko͡u mugulo ili mei. Ni̱ge a̱bo͡u de tafalaguale ta dafa ili mei, a̱moko͡u hoho̱bo͡u no͡u degele i. Ni̱ a̱moko͡u hoho̱bolo͡u ibe, e̱sol o saga̱i̱, ha Yesu Kelesu saga̱i̱ kegeiye foloumo͡u hoho̱bolo͡u i saga̱i̱ degeimo͡u dugu. 15 Kelegebe, ni̱me a̱moko͡u ko͡u hoho̱bolo͡u imo͡u duguye, ke̱no͡u si ifi ni̱ a̱moko͡u hoho̱ degeiyo meibe kagemo͡u degele iya? A̱ ni̱moko͡u damale̱do tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ a̱moko͡u hoho̱bolo͡u i kelegebe, ni̱o͡u ni̱ diho̱ tigima a̱moko͡u nele̱ dei debabe, ni̱ kege degele i. 16 A̱ ni̱moko͡u damale̱do ta̱ ke̱ tobolo͡u kaha̱ge, ni̱ge a̱me ho o sa̱ degei dugulu dale?

17 Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ ni̱moko͡u hehegieladi ko͟͡umaha̱ge ni̱me bologua̱ dalaguale mei. O kedia̱ tagale ilibe, ni̱me ei to͡u fogo͡u ba, dio͟͡u die midiho̱, kuolo͡u ta̱ sesedi midiho̱ ke̱no͡u sesele ke̱ tagale ili. 18 Midiho̱ o kedia̱ ni̱ milo͡u mabeedei ke̱me bolo̱ debasi, ta̱bo͡u mei. A̱ ni̱bo͡u de dala kelegeno͡u mei, sawisiei olo͡u fe̱i̱do milo͡u mo͡u ima. 19 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, a̱me sasa̱i̱ye dihi mo͡u la̱mo͡u do dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, haba do hiyedo dugulu. A̱ge ni̱me Godiha̱ sisigo̱do degeba, e̱ Dihi Kelesu sa̱ dege dalaguamabadomo͡u kuhe solo͡u do degeli. 20 A̱ge ni̱moko͡u tobolo͡u be ta tawaiyo mei. A̱me ni̱bo͡u de dalali hobo͡u ta̱ kolo saga̱i̱ degeli. Ahudo dala kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱ dogo͡u gulobe ta tawaiyo mei.

Ta̱ makaibe Abrahamha̱ sasa̱i̱ e̱buko͡u hu Sarabo͡u, tage hu sasa̱i̱ Hagarbo͡u koko͡u ma̱ tobou

21 O sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ seselamo͡u degele ilibe, kuolo͡u ta̱ kaha̱ sibige̱be ni̱ de tawale ili? Ni̱ a̱moko͡u totodo tobo͡u ma. 22 Ta̱ Mosesha̱ kuguo koko͡u nala̱i̱ dalabe, fisimo͡u dabai degedi sasa̱i̱, Abrahamha̱ tage hu kaha̱ o dihi ta mala̱ fele̱i̱mo͡u, haba sasa̱i̱ e̱buko͡u hu kaha̱ne o dihi ta mala̱ fele̱i̱yode nala̱i̱. 23 Fisimo͡u dabai degedi sasa̱i̱ kaha̱ dihi mala̱ fele̱i̱be, ke̱me ko͡u mo͟͡udi kege mala̱ fele̱i̱. Haba sasa̱i̱ e̱buko͡u hu kaha̱ e̱ dihi mo̱u̱be, Godiha̱ Abrahamko͡u kege nele̱yodema ko͡u makai kaha̱ degemo͡u kuhe mala̱ fele̱i̱. 24 Ta̱ ko͟͡umaha̱ sibige̱be hiyedo. Ta̱ makai, sasa̱i̱ bolo̱u̱ koko͡u ma̱ tobou kaha̱ sibige̱be midiho̱ kaha̱ ta̱ bolo̱u̱ kege, Godiha̱ ko͡u tobo͡u ma walama̱i̱ dala. Tano͡u tabe midiho̱, Godiha̱ bito̱u̱ Sainaiko͡u ge Mosesko͡u hehegiei. Ke̱me sasa̱i̱ Hagarha̱ sisigo̱ dia̱me fisimo͡u dabai degedi o sasa̱i̱ degele i ke̱ sa̱ degei. 25 Damale̱do, sasa̱i̱ Hagarha̱, e̱ sibige̱ tabe bito̱u̱ Sainai, sa Arebiako͡u dala. Haba sibige̱ tabe sa Jerusalem, sa sibige̱ kuoko͡u dala. Sa bolo̱u̱ ke̱bo͡u, sa ke̱ tie o sasa̱i̱bo͡u kedia̱me olo͡u fe̱i̱ fisimo͡u dabai degele idino͡u. 26 Ke̱no͡u si Jerusalem tabe hebenito͡u dala. Sa ke̱me sasa̱i̱ e̱buko͡u hu, di adio͡u, e̱ midiho̱ ebele dimoko͡u hehegili kaha̱ sa. E̱ sa ke̱me fisimo͡u dabai degedi sa mei, bologua̱do daladi sa. 27 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Dihi mei sasa̱i̱ na̱ hoho̱bo͡u. Dihi mala̱ fela̱mo͡u do ta duguli mei sasa̱i̱ na̱ hoho̱ dege. Obo͡u daladiyo mei sasa̱i̱ na̱me sisigo̱ su̱do molo͟͡u, obo͡u daladi sasa̱i̱ kaha̱ sisigo̱ dia̱ gaba folodo dalaguale. Aisaia 54:1

28 Mogo dia̱ma, ni̱me o Aisak sa̱ degei. Yobe, Godiha̱ge Abraham e̱ dihi ta Aisak molo͟͡uyodema makai saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne Godiha̱ e̱ sisigo̱ degeleyodema ko͡u makai kaha̱ degemo͡u. 29 Abrahamha̱ sasa̱i̱ bolo̱u̱ dilie deleiguei kelegebe, dihi ko͡u mo͟͡udi kege mala̱ fele̱i̱ dihi kaha̱ge e̱ mala̱, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ mala̱ fele̱i̱ koko͡u be kasaga̱i̱no͡u degedi. Ifine ke̱no͡u tefei, o ilo kelegene di kasaga̱i̱ degele idi. 30 Ke̱no͡u si Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Na̱ge fisimo͡u dabai degedi sasa̱i̱ ke̱ dilie, e̱ dihi diliebe igile muguyedei. Sasa̱i̱ kaha̱ dihi kaha̱ge e̱ ayeha̱ timo͡u be ta molo͟͡u mei. Sasa̱i̱ e̱buko͡u hu kaha̱ dihi kaha̱no͡u si e̱ ayeha̱ timo͡u ke̱ molo͟͡u. Stat 21:10

31 Mogo dia̱ma, dibe fisimo͡u dabai degedi sasa̱i̱ kaha̱ sisigo̱ mei. Dibe bologua̱do daladi sasa̱i̱ kaha̱ e̱ sisigo̱.

Dibe Kelesuha̱ degeiye kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u be, Duo Bolofe̱i̱ha̱ di dogo͡u guo dalamo͡u suluguali, diyo͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u mo͡u milo͡u mo͡u dele idi

(Ta̱ Hiye 5–6)

5

Dige Mosesha̱ kuolo͡u ta̱be to͡u fogo͡u ba bologua̱do dalame

1 Kelesuha̱ degeiye, di Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u bologua̱do dala kuhe̱. Kegei degemo͡u, nele̱do dege dalama. O ilo kelege Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ haba sesele imabeede tobo͡u babe, ni̱ ta dudama. Kuolo͡u ta̱ sesele idi ke̱me fisimo͡u dabai degele idi ke̱ sa̱ degei. Ni̱ ke̱me ta sesedama.

2 A̱me Pol, a̱ tobo͡u ladi ko͟͡u ni̱ defe̱i̱do duma. Ni̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degelaba kolo diafigibabe, Godiha̱ ni̱ dogo͡u gulo saga̱i̱ mei. Yobe, ni̱ Kelesuko͡u damale̱yodeibe sibige̱ ta mei. 3 Ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ duloba, kolo diafigibabe, kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ne sesemabadomo͡u kuhe tobolo͡u. Yobe, Godiha̱ ta̱ege kege ko͡u tobou dala kaha̱ degemo͡u. 4 Ni̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degelaba kolo diafigibabe, ni̱ Kelesube to͡u fogo͡u le ili kehe̱. Ni̱me Godiha̱ habagugueibe mei degei. 5 Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ di Godiko͡u damale̱yodemamo͡u, Godiha̱ dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u ke̱ dia dalagua. 6 Yesu Kelesuha̱ di dogo͡u guo dalababe, kolo diafigidi midiho̱be sibige̱ mei. Haba kolo diafigidiyo mei ke̱ne sibige̱ mei. Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba debasi ke̱me damale̱do midiho̱.

7 Yomogo͡u mo͡u be, ni̱me defe̱i̱do Kelesuno͡u sesele yai. Ni̱me ta̱ damale̱do ke̱ dulo sesele yadi ke̱me haba koyoha̱ akogumo͡u, ogo͡u gai ta̱ ke̱ sesele youya? 8 Godiha̱ ni̱ haguisamo͡u, yo͟͡u e̱ bido degeleyadomo͡u maka degei. Ke̱no͡u si ta̱ ni̱ dulo sesele yolu ke̱me Godiha̱ge ta hehegie tobo͡u li mei. 9 O͡u saga̱i̱ sidi mola huyadefe̱i̱ ta o͡u saga̱i̱ ke̱bo͡u de tiagewoma fogo͡u mo͡u, yo͟͡uno͡u fofolugi hiye degedi. 10 A̱ Hiye Oko͡u damale̱yodema tawaibe, Hiye Oha̱ge ni̱ dogo͡u gubabe, ni̱ne a̱ fima̱di saga̱i̱ kegeno͡u fi̱ male̱dade tawai. Ni̱ fima̱i̱ gugula̱i̱ degelamo͡u degedi obe koyo, a̱ ta tewe mei. Ke̱no͡u si o ke̱me e̱ ke̱ degedi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ molo͟͡u daladade tawali.

11 Mogo dia̱ma, a̱ge ni̱me kolo diafigidi midiho̱ ke̱ sesemabeede tobo͡u di debabe, Juda o kedia̱ge a̱me makolamo͡u degele idiyo mei. Ke̱no͡u si a̱ge Kelesube hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i kaha̱ ta̱no͡u hehegie tobo͡u di kaha̱ degemo͡u, o kedia̱ a̱moko͡u gofo͟͡u hiyedo degele ili. 12 O ni̱ fima̱i̱ makalamo͡u kolo diafigidi midiho̱ milo͡u di kedia̱ge dio͟͡usie dio͟͡u die suabo͡u doho͟͡ubo͡u olo͡u fe̱i̱do diafigisemabeedei.*

13 Mogo dia̱ma, damale̱do, ni̱me Godiha̱ haguisamo͡u maka degei kaha̱ degemo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me to͡u fogo͡u mo͡u bologua̱do dala. Ke̱no͡u si kuolo͡u ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u dalalibe, to͡u e tagadi midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga suluguadama. Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do dege dogo͡u guba dogo͡u guba dema. 14 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ sibige̱be tano͡u fe̱i̱ dala.

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

15 Ni̱ ni̱o͡u sie gofo͟͡u degeba biya dalaguababe, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie yogo makouba makouba dema mei degeiye.

Duo Bolofe̱i̱ha̱ midiho̱bo͡u, to͡u ha̱ midiho̱bo͡u

16 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u be ko͡u gue. Ni̱me Duo Bolofe̱i̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba suluguama. Kegeibasi, ni̱me to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gale saga̱i̱ degele ile mei. 17 Midiho̱ kasaga̱i̱, di to͡u e tagali ke̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ tagaiyo mei. Haba Duo Bolofe̱i̱ha̱ tagali ke̱me di to͡u e tagaiyo mei. O bolo̱u̱ye biyolu sa̱ degei kaha̱ degemo͡u, dilie ni̱o͡u tagali saga̱i̱ ke̱ ta degele saga̱i̱ mei. 18 Duo Bolofe̱i̱ha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba suluguabasi, ni̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ hayedu dalale mei.

19 To͡u ha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ ko͡u tewe: sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u siadi midiho̱ ke̱bo͡u, midiho̱ sibigibo͡u degedi ke̱bo͡u, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱bo͡u, 20 ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u, hagai wodi midiho̱ ke̱bo͡u, omoko͡u dafadi midiho̱ ke̱bo͡u, ta̱e biyadi midiho̱ ke̱bo͡u, kona degedi midiho̱ ke̱bo͡u, toto gofo͟͡u degedi midiho̱ ke̱bo͡u, ni̱o͡u ni̱ hu̱no͡u hebele fogudi midiho̱ ke̱bo͡u, fi̱ tano͡u mei midiho̱ ke̱bo͡u, mogo degediyo mei midiho̱ ke̱bo͡u, 21 o taha̱ bi mo͡u la̱mo͡u tagadi midiho̱ ke̱bo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱ma fi̱ toto͡u degedi midiho̱ ke̱bo͡u, midiho̱ daga daga kegele i ke̱ milo͡u ga idi ke̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. A̱ haba egele tobo͡u lamo͡u. O koyo dia̱ midiho̱ kegele i ke̱ degele idi debabe, o kedia̱me Godiha̱ wolo͡u daladi sa koko͡u ya fologale mei.

22 Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiyeno͡u si, di midiho̱ bolo̱ milo͡u gadibe, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degedi midiho̱ ke̱bo͡u, hoho̱ degedi midiho̱ ke̱bo͡u, mogo degedi midiho̱ ke̱bo͡u, dafadiyo mei midiho̱ ke̱bo͡u, o sasa̱i̱ dogo͡u gudi midiho̱ ke̱bo͡u, midiho̱ bolo̱do hehegiedi ke̱bo͡u, degeleyodei ke̱ degedi midiho̱ ke̱bo͡u, 23 himi̱ degedi midiho̱ ke̱bo͡u, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ akogudi midiho̱ ke̱bo͡u de. Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ kaha̱ kuolo͡u ma̱i̱ ta dala mei. 24 O sasa̱i̱ Yesu Kelesuha̱ e̱ bi degei dalamo͡u be, dia̱ die to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ e̱bo͡u de hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degema mei degei.

25 Duo Bolofe̱i̱ha̱ dimoko͡u fi̱ gehe̱ ne̱i̱ degemo͡u, dibe yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba suluguame. 26 Di diyo͡u di hu̱ ke̱ hebele fogudame. Di yogoko͡u biyayedema, gofo͟͡u ne̱dame. Di diyo͡u sie yogoko͡u kona degegadame.

6

Nale̱ hoube di sogouba, haba segei saga̱i̱ kegeino͡u molo͟͡u

1 Mogo dia̱ma, ni̱ kile o taha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ba dugubabe, ni̱ge Duo Bolofe̱i̱ha̱ midiho̱ ke̱ seseleba, o ke̱ dogo͡u guoba, amafe̱i̱no͡u tobolo͡u gi, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u yedei. Ke̱no͡u si ni̱o͡u tawaibo͡u, Tama̱ha̱ ni̱ne tefele duguba, mihi̱ko͡u fiyasigeiye. 2 Hagi̱ dugubabe, ni̱ ni̱o͡u sie dogo͡u guba dogo͡u guba dema. Midiho̱ ke̱ milolo͡u idibe Kelesuha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ sesele yadi. 3 Hu̱ mei o taha̱ e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ hebele fogubabe, e̱me yo͟͡usie ogo͡u golu. 4 O koyo na̱ dabai na̱ degedi ke̱ dugu bolofe̱i̱ debabe, dabai na̱ degei koko͡u hoho̱bo͡u yedei. Ne̱ dabai degedibo͡u, o ilo kedia̱ dabai degele idibo͡u geleguoba figadayedei. 5 Yobe, o sasa̱i̱ tano͡u tano͡u be yo͟͡u e̱ hagi̱ ke̱me ko͡u dugulo dala kaha̱ degemo͡u.

6 O taha̱ Godiha̱ ta̱ na̱moko͡u hehegie tobo͡u babe, na̱ge no͟͡u ne̱ bi bolo̱do ta fileba, na̱ hehegili o koko͡u ne̱yedei.

7 Ni̱ tawalibe, Godiko͡u be ogo͡u gale saga̱i̱yade tawaibabe, midiho̱ ke̱me do̱u̱do mei, ni̱o͡u sieno͡u ogo͡u golu. Nale̱ hou di sogoumo͡u be, haba segei saga̱i̱ kegeino͡u mala̱ idi. 8 O koyoha̱ e̱ to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u mo͡u ibabe, o ke̱me to͡u e tagadi kaha̱ hebe ke̱ mala̱ba makolo. O koyoha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ midiho̱ ke̱no͡u milo͡u basi, o ke̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u. 9 Midiho̱ bolo̱do milo͡u galebe dafadame. Di dafa ho fogo͡u babe, sawisiei Godiha̱ makai kelegebe, di midiho̱ kaha̱ hebe bolo̱do ke̱ molo͟͡u. 10 Kegemo͡u, sawisiei ta kelege, di o dogo͡u gulo saga̱i̱ dalababe, di o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gume. Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne dige defe̱i̱do midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u hehegieme.

Polha̱ Kelesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degei koko͡u hoho̱ hiyedo degei

11 A̱ mayo͟͡u ma̱ dobogo͟͡uye kuoko͡u nala̱i̱ dalaba duguma. Ma̱ nala̱gaibe hiyedo dege nala̱i̱ kuhe̱. 12 Ni̱ duma, ni̱ kolo diafigimabeede tobolo͡u idi o kedia̱ge Juda o kedia̱ dihi̱le koko͡u dio͟͡u die hu̱ hebele fogulamo͡u degele idi. Dia̱ ko͡u gue fima̱ idi, ei Kelesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degei koko͡u damale̱yodeibabe, Juda o kedia̱ ei makolo iledademo͡u gue̱ degele i. 13 Kolo diafigidi o kedia̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do sesele idiyo mei. Ni̱moko͡u kolo diafigimabeede tobolo͡u idi kaha̱ yobe ko͡u gue, dia̱ge Juda o kedia̱ die hu̱ hebele fogumabadomo͡u tagale idi, ni̱ die ta̱ ke̱ dulo sesedi kaha̱ degemo͡u. 14 Ke̱no͡u si, a̱ mayo͟͡u ma̱ hu̱ hebele fogulobe dafa. O taha̱ hu̱ne a̱ hebele fogulo saga̱i̱ mei. Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ hu̱no͡u si a̱ hebele fogulo saga̱i̱. Di Hiye Oha̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i koko͡u no͡u si, a̱ hoho̱ degemo͡u tawalibe, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱, a̱ ko͡u milo͡u gadi ke̱me sibige̱ meidade tawali. A̱ haba kegei ke̱ milo͡u galebe dafa. 15 Kolo diafigidi midiho̱be sibige̱ mei. Haba kolo diafigidiyo mei ke̱ne sibige̱ mei. Godiha̱no͡u degeiye, di fi̱ boholo͡u mo͡u gehe̱ degei dalagua ke̱si sibige̱bo͡u. 16 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ ko͟͡u tolo͡u i kedia̱me Godiha̱ solo͡u do degeiba, bologua̱do dalagualeno͡u. Godiha̱ yo͟͡u e̱ Israel o sasa̱i̱ kedia̱ne kegele ile.

17 O tae a̱moko͡u hagi̱ nele̱be a̱ dafa. A̱me obe wei do doloubo͡u dala kaha̱ yobe, a̱me Yesuha̱ dabai degedi o.

18 Mogo dia̱ma, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ habagugueibe ni̱ duledu ni̱ fi̱bo͡u de dalale. Damale̱do.

* 1:12 1:12 Dabai 9:1-19

* 1:13 1:13 Dabai 8:1-3

* 2:3 2:3 Juda o kedia̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ sesele ili kaha̱ degemo͡u, o kedia̱ge die o sisigo̱ dia̱ kolo diafigidi. Ke̱me Godiha̱ge o sisigo̱be yo͟͡u e̱ biyodemo͡u makadi. Stat 17:12 koko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala, ni̱ o dihi die̱ olo͡u fe̱i̱ mala̱ fele̱ba dalali, sawisiei dimayosi kege mei degeibabe, die kolo diafigimabeedei.

* 2:11 2:11 Sa Antiokbe Juda o kedia̱ sa mei.

* 2:12 2:12 Mosesha̱ kuolo͡u ma̱i̱yege, Juda o sasa̱i̱ kedia̱ge sa ta o kedia̱bo͡u de nale̱ na̱diyo mei, kuolo͡u hiyedo.

* 4:1 4:1 Fisimo͡u dabai degedi o ke̱me sele dabai degediyo mei. O kegei ke̱me o tae fisimo͡u dabai mo͡u yo͟͡uwa degedi.

* 4:6 4:6 Yesuha̱ ta̱ege Aba dilibe, ma̱ ‘aye’ dili.

* 5:12 5:12 Polha̱ gofo͟͡u degemo͡u kege tobou.

Efesus

1

2

3

4

5

6

Egei Polha̱

Sa Efesus O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Pol e̱ didio̱ moso̱ko͡u duwoli, kuguo nala̱mamo͡u, o Tikikusko͡u, na̱ kuguo ko͟͡u mala̱ ile, sa Efesus o kedia̱moko͡u ne̱yede tobou.

Afu kelege, Polha̱ sa Efesusko͡u bolo̱u̱ kege ile folo, sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalali, Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u i. Dabai 18:19-21, 19:1-41, 20:1, na̱ koko͡u dugu. Habage, e̱ sa Efesus hafe̱i̱ dege ile dalali, die widio o kedia̱moko͡u haguamabeede tobo͡u mo͡u, haguasieimo͡u, e̱ dia̱moko͡u egele tobou. Dabai 20:17-38 koko͡u dugu.

Kuguo Efesus ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1-3

Godiha̱ degeiye, Kelesu e̱ dibo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, di gehe̱ dege dalagua kuhe̱.

Ta̱ Hiye 4-6

Dibe Yesu Kelesuha̱ to͡u sa̱ degei kaha̱ degemo͡u, di Godiha̱ midiho̱ ke̱no͡u milo͡u game.

Ta̱ hiye 4-6 ke̱me sibige̱ su̱do dala. Sibige̱ kamadia kegebe ko͡u gue:

Obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u daladi kaha̱ ta̱ - Efesus 5:21-33.

Adio͡u ayebo͡u sisigo̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ ta̱ - Efesus 6:1-4.

Tama̱bo͡u de biyadi bima̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ tefele to͡u ma dalale kaha̱ ta̱ - Efesus 6:10-20.

Godiha̱ degeiye, Kelesu e̱ dibo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, di gehe̱ dege dalagua kuhe̱

1

(Ta̱ Hiye 1–3)

1 A̱me Pol, Godi yo͟͡u tagaiyeno͡u a̱me Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o degei. A̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema sesedi o sasa̱i̱, sa Efesusko͡u dalagua ni̱moko͡u neli̱ kuhe̱. Ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱. 2 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u, Godiha̱ hebeni bima̱i̱ bolofe̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ dimoko͡u ne̱i̱

3 Di Godiha̱ hu̱ hebele fogume. E̱me di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ Aye Godi. Kelesuha̱ dibo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ hebeni bima̱i̱ bolofe̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ dimoko͡u ne̱i̱, di damale̱yodei midiho̱ ke̱no͡u sesele imabadomo͡u. 4 Damale̱do, sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u li mei kelegebe, Godiha̱ge Kelesube dibo͡u de dogo͡u guo dalaleyodema ko͡u makai. Kegei kaha̱ degemo͡u, dibe midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me ta molo͟͡u mei, Godiha̱ e̱ dihi̱le koko͡u dibe yo͟͡u e̱ bi bolo̱no͡u dalaguale. 5 Godiha̱ yo͟͡u tagaiyeno͡u dibe yo͟͡u e̱ sisigo̱do dege dalaguamabadomo͡u makai. Yobe, Yesu Kelesu e̱me dibo͡u de dogo͡u guo dalale kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ kege kuhe degei. 6 Godiha̱ge e̱ Dihibe yo͟͡u ko͡u tagaidoye, ke̱no͡u si e̱ dimoko͡u hiyedo habaguguemo͡u, e̱ Dihi ke̱ dimoko͡u ne̱i̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, dige Godiko͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogume.

7 Godiha̱ di habaguguemo͡u, Kelesu tobo͡u mo͡u hagua tolo ilemo͡u, di mamo̱u̱. Kelesuha̱ kafei ke̱ migi kaha̱ge, Godiha̱ge di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me gebe meiyodei. 8 Damale̱do, Godiha̱ di solo͡u do hiyedo degei kaha̱ degemo͡u, e̱ tewe hiyedobo͡u, e̱ fima̱i̱ bolo̱dobo͡u de dimoko͡u ne̱i̱ dala kuhe̱. 9 Afu, Godiha̱ge Kelesuha̱ habage degeleyodema makama̱ fogou ke̱me mogogou delei haguabe demo͡u, ise ifino͡u e̱ tagai saga̱i̱ ke̱ dimoko͡u hegi dala kuhe̱. 10 Godiha̱ tagai ke̱me ko͡u gue, sawisiei yo͟͡u makai kelegebe, e̱ sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bima̱i̱bo͡u, hebeni sa kaha̱ bima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ kefeguo, Kelesuha̱ hayedu dogoguba, e̱me widio hiyedo o dege dalale ke̱ tagai.

11 Godiha̱ e̱ dabai degedibe, yo͟͡u tagaiya ke̱bo͡u, yo͟͡u e̱ fima̱i̱ya ke̱bo͡u deno͡u degedi. Kegemo͡u, e̱ yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u Juda o sasa̱i̱ eibe Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalaba, Godiha̱ge eibe yo͟͡u e̱ sisigo̱do degeleyodema kuhe makai. 12 Juda o sasa̱i̱ eibe Kelesuko͡u eibuko͡u damale̱yodele i. Yomogou kelegebe, eino͡u Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱ boholo͡u ma̱ haguale ke̱ dia deleiguei. Godiha̱ ei makaibe, yo͟͡umako͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogumabadomo͡u kuhe makai.

13 Sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱ damale̱do ta̱ uwo bolofe̱i̱, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡uyodei ke̱ dulomo͡u, Kelesu e̱moko͡u damale̱yodeimo͡u be, e̱ge ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ ni̱moko͡u kuhe ne̱i̱. Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodei ke̱ ni̱moko͡u ne ne̱i̱ kaha̱ yobe, ni̱ne e̱ bi degei dalagua. 14 Duo Bolofe̱i̱be, Godiha̱ dimoko͡u ko͡u ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u, di tawale ilibe, bi olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ dimoko͡u nele̱yodei ke̱ne ko͡u nele̱dade tawale ili. Di baha duwolobe, Godiha̱ di mamolo͟͡uyodei ke̱no͡u baha duwoli, e̱moko͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogume.

Polha̱ge Godiha̱ sa Efesus tie kedia̱moko͡u tewe hiyedo ke̱ ne̱yedema diho̱ baga̱ tobou

15 Obe tobolo͡u imo͡u a̱ dube, ni̱me Hiye O Yesuko͡u damale̱yodema, Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degele idi ke̱ tobolo͡u imo͡u dudi. 16 Kegemo͡u, a̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u dibe, a̱ ni̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, e̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u di. 17 Godi e̱me di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ Aye. E̱ hoho̱bo͡u, e̱ nele̱bo͡u debe hiyedo, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. A̱ge Godiha̱ ni̱moko͡u fima̱i̱ bolofe̱i̱bo͡u, tewe hiyebo͡u de nele̱ba, e̱ yo͟͡usie ni̱moko͡u hegiba, ni̱ e̱ defe̱i̱do tawamabadomo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di. 18 A̱ Godiha̱ ni̱ duledu hoho̱guyadomo͡u tagali, bi bolofe̱i̱, yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ dimoko͡u nele̱yodei, di dia dalagua ke̱me ni̱ge tawamabadomo͡u . Bi ke̱me bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. 19 Ni̱ ke̱ tawaibabe, Godiha̱ dede̱i̱, damale̱yodele i o sasa̱i̱ di dogo͡u gudi dede̱i̱ ke̱me hiyedo. E̱ nele̱ hiyedo di dogo͡u gudi ke̱me tei hagua̱gidi nele̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 20 Kelesu e̱ tolo imo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ nele̱ hiyedo kaha̱no͡u hagua̱giemo͡u, hebeniko͡u wolo͡u folomo͡u, e̱ dobogo͟͡u deleko͡u bigimo͡u baha duwo. 21 Kegemo͡u, Kelesube hebeni sa to͡u gulido duwomo͡u, e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me e̱ hayedu dalagua. Damale̱do, ifibe Kelesu e̱ hu̱be hiyedo folodo, o hu̱bo͡u hu̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be gabama folodo dala. Habagene, yo͟͡u kegeno͡u dalale. 22 Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱be Kelesuha̱ hayedu kefeguo dogogu dala. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ dine e̱ hayedu dalagua. E̱me di widio o hiyedo. 23 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ dibe Kelesuha̱ to͡u sa̱ dege dala. Ke̱no͡u si di Kelesuko͡u damale̱yodili mei debabe, Kelesu e̱me to͡u mei, widiono͡u sa̱ dege dala.* Haba, bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ne Kelesubo͡u de dala mei debabe, bima̱i̱ ke̱me sibige̱ mei sa̱ dege dala.

2

Godiha̱ degeiyeno͡u, o tofigiei saga̱i̱ dibe Kelesubo͡u de fi̱ gehe̱ dege dalagua

1 Afu ni̱me Godiha̱ ta̱ dulo idiyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u ga idi kaha̱ degemo͡u, ni̱me tofigiei saga̱i̱ deleiguei. 2 Kelegebe, ni̱me sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u ga idibe, duo kasaga̱i̱, agudileto͡u dalagua kedia̱ hiye o kaha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u damale̱yodema milo͡u ga idi. Duo kasaga̱i̱ kedia̱ widio o ke̱me Godiha̱ ta̱ dudiyo mei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dogo͡u guo dala. 3 Damale̱do, afu di olo͡u fe̱i̱ne kegeno͡u degele idi. Midiho̱ kasaga̱i̱, di to͡u e tagali ke̱ sesele ibe, ke̱me di diyo͡u di fima̱i̱ ke̱no͡u sesele idi. Di adio͡u ha̱ di mala̱ fele̱mo͡u hagueibe, Godiha̱ gofo͟͡u feleiye dine hebe kasaga̱i̱ ke̱ ko͡u molo͟͡u saga̱i̱ye, 4 ke̱no͡u si Godiha̱ di tagalemo͡u, solo͡u do hiyedo degei kaha̱ degemo͡u, 5 di Kelesubo͡u de fi̱ gehe̱ dege dalagua. Di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱, dibe tofigiei sa̱ dege deleigueiye, ke̱no͡u si Godiha̱ habaguguei kaha̱no͡u di mamo̱u̱. 6 Godiha̱ Yesu Kelesu hagua̱gi saga̱i̱, e̱ dine hagua̱giemo͡u tobou, Kelesubo͡u de dogo͡u guoba, dine hebeni sa Kelesubo͡u de dia dalaleyode tobou. 7 Yesu Kelesuha̱ degeiyeno͡u, Godiha̱ e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ dimoko͡u hegi. Habaguguei midiho̱ ke̱me folodo, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Kegei kaha̱, habage dalaguale o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne Godiha̱ e̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegielamo͡u degei. 8 Godiha̱ ni̱ habagugueimo͡u, ni̱ Kelesuko͡u damale̱yodeimo͡u, Godiha̱ ni̱ kuhe mamo̱u̱. Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱ kaha̱ e̱ yobe ko͡u guei, Godiha̱ yo͟͡uno͡u ni̱moko͡u solo͡u do degemo͡u mo͡u yo͟͡uwa kuhe mamo̱u̱. Ko͟͡ume ni̱o͡u no͡u degeli mei, Godi yo͟͡uno͡u degei. 9 Godiha̱ di mamo̱u̱be, di e̱ dabai ta degeimo͡u kaha̱ hebeye mamo͡u li̱ mei, di diyo͡u sie di hu̱ hiye degeiye domo͡u. 10 Yesu Kelesuha̱ dibo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, Godiha̱ di duo gehe̱ degei, dige midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u mabadomo͡u, afudo yo͟͡u kege ko͡u degeleyode tawalemo͡u makai delei.

Kelesuha̱ biyadi midiho̱ ke̱ igile mugumo͡u, Juda o sasa̱i̱bo͡u, sa sa o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱do mogo tano͡u degei dala

11 Ni̱ tewe, Juda o eibe kolo diafigidi midiho̱ ke̱ milo͡u di, haba sa sa ahudo o ni̱me eige kolo diafigidiyo mei oyodele idi. Kolo diafigidi midiho̱ ke̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱no͡u milolo͡u idi. 12 Tawama, afuge, ni̱me Kelesube ahudo dege deleiguei. Ni̱me Israel o sasa̱i̱ mei, sa ahudo tie. Godiha̱ Israel o sasa̱i̱ eimoko͡u midiho̱ bolo̱ hegileyodema makai ke̱me ni̱moko͡u makali mei. Godiha̱ ta̱ tobo͡u ma walama̱i̱ ke̱ne ni̱moko͡u ta walamali̱ mei. Ni̱ge Godibe ta tawale ili mei. Ni̱ge e̱ ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ ta dia deleigueli mei. 13 Damale̱do, afuge, ni̱me Godibe ahudo dege deleiguei. Ke̱no͡u si, ifi Kelesuha̱ kafeiyeno͡u degeiye, ni̱me Godiko͡u hagua hafe̱i̱ dege dala kehe̱. 14 Kelesuha̱ degeiye, di olo͡u fe̱i̱be mogo tano͡u dege dalagua. Afudo, Juda o sasa̱i̱ eige sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱me ho oyodele idi. Biyadi midiho̱ ke̱me takisi sa̱ dege delei, Juda o sasa̱i̱ eibe iloko͡u, haba sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱ne iloko͡u. Ke̱no͡u si, Kelesuha̱ takisi ke̱ gobolo͡u mugumo͡u, ifi dibe mogo tano͡u dege dalagua kuhe̱. 15 Mosesha̱ Juda o sasa̱i̱ eimoko͡u kuolo͡u ta̱ daga daga ke̱ ei dulo sesemabadomo͡u hehegie tobou. Ke̱no͡u si Kelesu e̱ hagua tolo i kaha̱ degemo͡u, kuolo͡u ta̱ ke̱me mei degei. E̱ ke̱ igile mugube, Juda o sasa̱i̱ eibo͡u, sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱bo͡u de mogo degeba, di olo͡u fe̱i̱ geleguo e̱bo͡u de dalamabadomo͡u. 16 Kelesu e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i kaha̱ degemo͡u, Juda o sasa̱i̱bo͡u, sa sa ahudo o sasa̱i̱bo͡u di olo͡u fe̱i̱be Godibo͡u de mogo tano͡u degei. Kegemo͡u, biyadi midiho̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degei. 17 Kelesu e̱ haguamo͡u, dibo͡u de mogo degeiyode toboube, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱moko͡u bo͡u, haba hafe̱i̱ dege dala o sasa̱i̱ eimoko͡u bo͡u de hehegie tobou. 18 Damale̱do, Kelesuha̱ degeiye, Duo Bolofe̱i̱ha̱ a solo͟͡umo̱u̱mo͡u, Juda o eibo͡u, sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱bo͡u, di olo͡u fe̱i̱ Aye Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idibe bolo̱.

Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ dibe Godiha̱ e̱ moso̱

19 Afudo Godiha̱ soso͡u eige sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱me ho oyode tawale idi. Ifibe Kelesuha̱ dogo͡u gu kaha̱ degemo͡u, ni̱me eibo͡u de soso͡u tano͡u fe̱i̱, Godiha̱ e̱ soso͡u. 20 Ni̱bo͡u eibo͡u di olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ moso̱. Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u, haba habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u kedia̱me moso̱ mouti fe̱ya fofoguei ke̱ sa̱ degei. Haba Yesu Kelesu e̱me meleya mouti sa̱ degei. 21 Kelesube meleya mouti sa̱ degei, moso̱ hebe olo͡u fe̱i̱be meleya mouti koko͡u no͡u aso͡u giedi. Kegemo͡u, moso̱ hebe tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ dogogue hobogo͡u mo͡u be, moso̱ kuhe gofo͟͡u degedi. Hiye O Godiha̱ge moso̱ ke̱ togoulugi, hiye degeimo͡u be, yo͟͡u e̱ moso̱ bolo̱do ke̱ dugulu. 22 Kelesuha̱ ni̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱, ni̱ne Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ eibo͡u de geleguomo͡u dogo͡u guo dala kuhe̱. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱bo͡u eibo͡u di olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ moso̱, e̱ togoulu kodube e̱ Duo Bolofe̱i̱ne dala.

3

Pol e̱ dabaibe ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemo͡u siadi

1 Kelesuha̱no͡u degeiye, di mogo tano͡u degemo͡u, a̱ ni̱ dogo͡u gulamo͡u degei. Damale̱do, ni̱ dowoye a̱ Yesu Kelesuha̱ dabai degei kaha̱, a̱me didio̱ o degei dala kuhe̱. 2 Godiha̱ a̱moko͡u habagugueguomo͡u tobou, na̱ ma̱ solo͡u do degedi ta̱ ke̱ sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieyedei ke̱me a̱ge ni̱ ko͡u dulo idade tawali. 3 Godiha̱ ko͡u degeleyodemamo͡u mogogou delei ke̱me e̱ a̱moko͡u hegimo͡u, a̱ huyadefe̱i̱ ko͡u nala̱i̱. 4 A̱ nala̱i̱ ko͟͡ume ni̱ huso͟͡ubabe, ni̱ tawale ile, Kelesuha̱ dabai, mogogou delei kaha̱ sibige̱ ke̱me a̱ defe̱i̱do tewedadele ile. 5 Kelesuha̱ dabai kaha̱ sibige̱ ke̱me afu ko͡u guai o sasa̱i̱ kedia̱ge ta tawale ili mei. Godiha̱ defe̱i̱do ta hehegili mei kaha̱ degeimo͡u. Ifisi, Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u hagua, Godiha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u kedia̱moko͡u hehegie tobou. 6 Kelesuha̱ dabai, mogogou delei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱bo͡u, sa Israel o sasa̱i̱ eibo͡u de ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo sesele ili kaha̱ degemo͡u, dibe soso͡u tano͡u fe̱i̱ dala. Ei Kelesubo͡u de dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne Kelesubo͡u de dala. Damale̱do, di olo͡u fe̱i̱ to͡u tano͡u fe̱i̱ sa̱ dege dala. Godiha̱ eimoko͡u nele̱yodema makai ke̱me e̱ ni̱moko͡u ne ko͡u nele̱. 7 Godiha̱ a̱ habagugueguomo͡u, e̱ dede̱i̱ hiyedo ke̱ a̱moko͡u solo͡u do nele̱mo͡u, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ hehegiedi dabai degeyede tobou. 8 Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱me hu̱bo͡u o sasa̱i̱. Ke̱no͡u si a̱me hu̱bo͡u o meiye, haba Godiha̱ a̱ habagugueguomo͡u, a̱me sa sa ahudo o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ hehegieyedei. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me Kelesuha̱ degei ta̱. Dige Kelesuha̱ e̱ sibige̱be tefeiba tefele saga̱i̱ mei. Huso͟͡ubane husolo͟͡u saga̱i̱ mei. E̱ sibige̱be hiyedo folodo, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. 9 Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gama mei degeimo͡u be, e̱ yo͟͡u habage degele ke̱me o tako͡u ta tobo͡u li mei. Godiha̱ fima̱i̱ ke̱me mogogo͡u haguabe demo͡u, ifisi a̱moko͡u yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ke̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieyede tobou. 10 Godiha̱ tagaibe, Kelesuko͡u damale̱yodele i o dige e̱ fima̱i̱ ke̱ hebeni e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiemabadomo͡u tagai. Godiha̱ e̱ fima̱i̱be nele̱do, e̱ tewebe folodo. 11 Afu, Godiha̱ge sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dibe e̱bo͡u de dalaleyodemamo͡u, e̱ di Hiye O Yesu Kelesu tobo͡u mo͡u hagua, Godi yo͟͡u degeleyodei ke̱ degema mei degei. 12 Di Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱, di ta gue̱ degediyo mei. Dige Kelesu e̱me Godiko͡u yale adade tawale ili. 13 Kegemo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ge ni̱ dowoye a̱ hagi̱ degeli kuoko͡u fi̱ hiyedo ma̱dama. Ni̱ mo͡u hoho̱bo͡u ma, a̱ ni̱ Godiko͡u yale a ke̱ ni̱moko͡u ko͡u hegi kaha̱ degemo͡u, ni̱me hebeni hoho̱ ke̱ dugulo ile.

Polha̱ge sa Efesus o sasa̱i̱ kedia̱ nele̱do dege dalamabadomo͡u diho̱ baga̱ tobou

14 A̱ Aye Godiha̱ degei koko͡u fima̱mo͡u, e̱moko͡u yubu sugulo fiya duwodi. 15 Godibe di Aye. Hebenito͡u dalaguabo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u dalaguabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ die Ayeyodele idi. Soso͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ die Aye tano͡u. 16 Di Aye Godi e̱me hoho̱bo͡u nele̱bo͡u hiyedo, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Kegei kaha̱, e̱ge Duo Bolofe̱i̱ha̱ dede̱i̱ hiyedo ke̱ ni̱moko͡u ne̱yadomo͡u, a̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u kuhe̱. 17 Ni̱me damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, a̱ge Kelesuha̱ ni̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobolo͡u. Haba, a̱ge ni̱me Godiha̱ tagadi midiho̱ ke̱ne tawaleba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degemabadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u kuhe̱. Tagadi midiho̱ ke̱ tawale ibabe, ni̱me nele̱do dege tafalaguale, hebe sa̱ degei, tefeye mihi̱ko͡u hili̱gedo tou. Moso̱ sa̱ degei, mouti tageto͡u nele̱do dege duwolo. 18 Kegeiba, ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de nele̱do dege dalaguali, Kelesuha̱ di tagadi ke̱me hiyedo folodoyode tawale ile. Ni̱ ahudo ibane, Kelesuha̱ ni̱moko͡u solo͡u do dege dalale. Sugu̱to͡u foloubane, e̱ solo͡u do dege dalale. Hayemo͡u mu̱bane, e̱ solo͡u do dege dalale. 19 Damale̱do, Kelesuha̱ di tagadibe tewe olo͡u fe̱i̱ gabama feleido. A̱ge ni̱me Kelesuha̱ tagadi midiho̱ ke̱ tawaiba, Godiha̱ e̱ fi̱be ni̱ duledu ama̱ma̱do dalayadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u.

20 Godiha̱ nele̱be hiyedo folodo. Dige e̱ nele̱ hiyedo ke̱ defe̱i̱do ta tawaiyo meiye, ke̱no͡u si e̱ di duledube dabai hiyedo degedi. Godiha̱ di dogo͡u guyadomo͡u, di ke̱ diho̱ baga̱ tobo͡u dibe huyadefe̱i̱. Ke̱no͡u si Godiha̱ di solo͡u do degedibe hiyedo, di Godiko͡u yodulo idi ke̱ gabama feleido. 21 Kegei kaha̱ degemo͡u, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ di Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ Godiko͡u hiyedo hoho̱bo͡u me. Di soso͡u, habage dalaguale kedia̱ne Godiha̱ hu̱ hebele foguoba, tofousogo tofousogo kegeno͡u kuhe hoho̱bolo͡u dalale. Damale̱do.

Dibe Yesu Kelesuha̱ to͡u sa̱ degei kaha̱ degemo͡u, di Godiha̱ midiho̱ ke̱no͡u milo͡u game

(Ta̱ Hiye 4–6)

4

Damale̱yodele i o sasa̱i̱ dibe Kelesuha̱ to͡u sa̱ degei

1 A̱me Pol, a̱me didio̱ o degei dala, Hiye Oha̱ dabai degedi kaha̱ degemo͡u. A̱ge ni̱me midiho̱ bolo̱ ke̱ milo͡u mabeede tobolo͡u kuhe̱. Godiha̱ ni̱ e̱ midiho̱ ke̱ sesemabadomo͡u haguisai kaha̱ degemo͡u, ni̱ midiho̱ gehe̱ ta milo͡u gadama. 2 Ni̱ ni̱o͡u sie ni̱ hu̱ hebele fogudama. Omoko͡u himi̱do degema. Nele̱do dege dalali, oe ni̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, ni̱ dia̱moko͡u hobo͡u boholo͡u milo͡u dama. Amafe̱i̱ hemele̱ fiya, yogo tagaiba tagaiba dema. 3 Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, ni̱me mogo degei dala kaha̱, ni̱ ni̱o͡u sie himi̱ degeiba himi̱ degeiba dema, fi̱ tano͡u dege dalama. 4 Dibe Kelesubo͡u de to͡u tano͡u. Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ e̱ne tano͡u fe̱i̱. Nebe ke̱no͡u tefei, dine bi tano͡u fe̱i̱ dia dalagua, Godiha̱ di haguisai kaha̱ degeimo͡u. 5 Di Hiye O e̱me tano͡u fe̱i̱. Godiko͡u damale̱yodei midiho̱ ke̱ne tano͡u fe̱i̱. Fafeleya degedi midiho̱ ke̱ne tano͡u fe̱i̱. 6 Godibe tano͡u fe̱i̱do, di olo͡u fe̱i̱ di Aye. Godi e̱me di gabama folodo dala. E̱me dibo͡u de dogo͡u guo dalali dabai degeli. Di duledune e̱ dogo͡u guo dala.

7 Kegemo͡u, Kelesuha̱ yo͟͡u tagaiya ke̱ dimoko͡u dabai daga daga ke̱ degemo͡u ile kaha̱ nele̱ ke̱ di duledu solo͡u do ne̱mo͡u i. 8 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

E̱ sugu̱to͡u falamo͡u be, e̱ o ilo kelebo͡u de biyamamo͡u, e̱no͡u gaba tofogo͡u mo͡u, o kedia̱ didio̱ to͡u ma felei.

Dede̱i̱ hiyedo ke̱ e̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱mo͡u i. Buk Song 68:18

9 Sugu̱to͡u felei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, e̱me sugu̱to͡u buko͡u feli mei, e̱ sa sibige̱ kuoko͡u migilemo͡u be, mihi̱ duo mo͡u gulido ko͡u mulo̱mo͡u, haba sugu̱to͡u kuhe boholo͡u ma̱ felei. 10 O mo͡u gulido mu̱ o kaha̱ge hebenito͡u to͡u gulidone felei, hebenibo͡u, sa sibige̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱be, e̱ nele̱yeno͡u sile̱ma̱i̱ dala. 11 O kaha̱ge damale̱yodele i o sasa̱i̱ dige e̱ dabai daga daga degemabadomo͡u dede̱i̱ ne̱mo͡u i. Di ilo kelebe ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi dabai ke̱ degeiba, ilo kelebe habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi dabai ke̱ degeiba, ilo kelebe ya, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u suluguaba, ilo kelebe damale̱yodei o wolo͡u daladi dabai degeiba, ilo kelebe Godiha̱ midiho̱ hehegiedi dabai degeiba demabadomo͡u dede̱i̱ ke̱ ne̱mo͡u i. 12 Kelesuha̱ e̱ dabai daga daga ke̱ ne̱mo͡u i, damale̱yodele i o sasa̱i̱ di diyo͡u sie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba deiba, dibe yo͟͡u e̱ to͡u saga̱i̱ dege, nele̱do dege dalamabadomo͡u. 13 Di Godiha̱ dabai ke̱me hili̱gedo kegeno͡u degemo͡u iligi, damale̱yodei nele̱do degeba, fi̱ tano͡u dege, Godiha̱ Dihi ke̱ defe̱i̱do tawale ile. Di fi̱ haguaba, damale̱yodei nele̱do degeiba, Kelesu yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, yo͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamo͡u yale. 14 Kegeibasi, dibe sisigo̱ saga̱i̱ dege dalale mei. Ogo͡u gai egei o kedia̱ dio͟͡u die fima̱i̱ saga̱i̱ ke̱ tobo͡u babe, di ke̱ dulo sesele mei. Wibo͡u, to̱ boboubo͡u kaha̱ diou boho͡u guedi saga̱i̱ kege degeibabe, dige sisigo̱ ilo kelege degedi saga̱i̱ kege, ogo͡u gai midiho̱ ke̱ milo͡u gale mei. 15 Dige ogo͡u gai egei ke̱me hobo͡u ta dudame. Damale̱do ta̱ ke̱no͡u si di tobolo͡u ba, o sasa̱i̱ di yogo tagadi midiho̱ ke̱no͡u milo͡u game. Midiho̱ bolo̱ ke̱ milo͡u goubabe, dibe Kelesuha̱ dogo͡u guba, nele̱do dege dalaguale. E̱me di widio o. 16 Dibe Kelesu e̱ to͡u sa̱ degei. Di tano͡u tano͡u be e̱ dobogo͟͡udiobo͡u, e̱ ibigidiobo͡u, e̱ sa̱gidiobo͡u sa̱ dege dalaguamo͡u, e̱ momeye di dio olo͡u fe̱i̱ aso͡u giei dala. Kelesuha̱ dimoko͡u dede̱i̱ ne̱i̱ kaha̱, di diyo͡u di dabai ke̱ defe̱i̱do degeligi, di damale̱yodei ke̱ hiye degemo͡u, di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeimo͡u, solo͡u do degeimo͡u dedi.

Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ dibe ebele midiho̱ ke̱no͡u seseme

17 Kegemo͡u, a̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobolo͡u, damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱, ni̱ afu milo͡u di ke̱me haba ta milo͡u dama. O sasa̱i̱ kedia̱me dio͟͡u die fima̱i̱, sibige̱ mei keleya ke̱ suluguadi. 18 Die fima̱i̱be hulia̱ sa̱ degei. Dia̱ defe̱i̱do tawaiyo mei, yobe die fi̱be hili̱gido dalagua. Kegei kaha̱, fi̱ gehe̱ Godiha̱ nela̱mo͡u degeli ke̱me dia̱ge molo͟͡u saga̱i̱ mei. 19 Midiho̱ kasaga̱i̱ dio͟͡u milo͡u gadi ke̱me dio͟͡uge ta sidifi degele idiyo mei. Dio͟͡u die to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ko͡u milo͡u ga iligine, haba midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ ilo kelene milo͡u galamo͡u hiyedo degele idi.

20 Ni̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u ga idiyo mei. Ni̱me Kelesu tewe. 21 A̱ge Yesuha̱ damale̱do ta̱be oe ni̱moko͡u hehegile imo͡u, ni̱ ko͡u dulo idade tawali. 22 Afuge ni̱me midiho̱, ni̱o͡u tagai saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi. Afu degedi midiho̱ ke̱me bolo̱ mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u ga idibe, yukuei afuko͡u ke̱ sa̱ degei, ke̱ tele fila̱ma, kegeligi midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ ni̱ makeiye. 23 Ni̱me Godiha̱ ni̱ fi̱ boholo͡u gehe̱ degeiba kuhe suluguama. 24 Ni̱ fi̱ gehe̱ Godiha̱ miloube, Godi yo͟͡u e̱ fi̱ sa̱ dege milou. Ni̱me fi̱ gehe̱ ke̱bo͡u deno͡u sulugualibe, ni̱ Godiha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u ga ile.

25 Fi̱ gehe̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u, ogo͡u gai midiho̱ milo͡u di ke̱me fogo͡u ma. Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u damale̱do ta̱no͡u tobo͡u ba tobo͡u ba dema, dibe Kelesuha̱ to͡u koko͡u soso͡u tano͡u fe̱i̱ dege dala kaha̱ degeimo͡u.

26 Ni̱ gofo͟͡u degeba midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u dama. Buk Song 4:4

Gofo͟͡u dege dalali, aso̱ mu̱da. 27 Kegeligi, ni̱ Tama̱ko͡u a so͟͡ugo͡u ba e̱ feleiye. 28 Hiyou mo͟͡udi o, na̱ hiyou mo͟͡uda. Dabai degema, dabai kaha̱ hebe ke̱no͡u mala̱ba, nale̱bo͡u bi ilo kelebo͡u de mamo͟͡umaba, bi mei o kedia̱moko͡u ne̱. 29 Ta̱ kasaga̱i̱ tobo͡u dama. Ni̱ ta̱ bolo̱no͡u tobo͡u ba, o sasa̱i̱ huyadefe̱i̱ damale̱yodele i kedia̱ dubabe, ni̱ ta̱ kaha̱ dia̱ dede̱i̱ sasagieiba, die damale̱yodei ke̱ nele̱do dege dalale. 30 Ni̱ge Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ko͡u hagi̱ ne̱dama. Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ kaha̱, ni̱me e̱ bido dalaguaba, e̱ ni̱ mamolo͟͡uyodema maka degei. 31 O nogoko͡u gofo͟͡u degeba, hagi̱ ne̱i̱ba ne̱i̱ba dedama. Ta̱e biyaba susuga tobo͡u dama. Omoko͡u dafadama. 32 Damale̱yodei o sasa̱i̱, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u hegiba hegiba dema. Solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. Ni̱ ni̱o͡u sie o yogoha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ gebe meiyodema. Godiha̱ Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me gebe meiyodei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degema.

5

Dibe hoho̱ya ke̱no͡u suluguame

1 Godiha̱ge ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degeimo͡u, ni̱me e̱ sisigo̱ degei dalagua. Kegei kaha̱, ni̱ne midiho̱ e̱ milo͡u di ke̱no͡u sesema. 2 Kelesuha̱ di tagalemo͡u, di dowoye yo͟͡usie sesegumo͡u, wala imo͡u tolo i saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne ni̱o͡u sie yogo tagaiba tagaiba dema. Damale̱do, Kelesuha̱ yo͟͡usie sesegumo͡u, wala imo͡u tolo ibe, ho̱ bolofe̱i̱do, afu ko͡u guaiye wai sipsip simo͡u Godiha̱ dudi saga̱i̱ kegei.

3 Sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u de degedama. Sibigi degedi midiho̱ ke̱me milo͡u gadama. O taha̱ bima̱i̱ duguo tagadama. Midiho̱ kegei kaha̱ ta̱ ke̱me huyadefe̱i̱ne ta tobo͡u dama. Ta̱ kegei ke̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ dige ta tobolo͡u saga̱i̱ mei. 4 Ni̱ge mawalaba ta̱ bo͡u basia tobo͡u dama. Hobo͡u dou tobolo͡u ba ya̱dama. Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ dige kegei ke̱me to͡u fogo͡u ba, Godiko͡u no͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u basi bolo̱. 5 Ni̱ ko͡u gue tawama, sasa̱i̱ hiyou siadi obo͡u, o hiyou siadi sasa̱i̱bo͡u, midiho̱ sibigi degei ke̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱bo͡u, o taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi o sasa̱i̱bo͡u dia̱me Kelesubo͡u Godibo͡u dilie wolo͡u daladi sa koko͡u be ta fologale saga̱i̱ meido. O taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi o kedia̱me ogo͡u gai godiko͡u hoho̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei.

6 Ta̱ sebeno͡u degega suluguadi o kedia̱ ta̱be ni̱ ta dudama. Ni̱o͡u tawaibo͡u, o kegei kedia̱ ni̱ ogo͡u gaba, ni̱bo͡u de a kasaga̱i̱ koko͡u yaiye. Godiha̱ge midiho̱ kegei ke̱no͡u milo͡u gamo͡u e̱ ta̱ dulo idiyo mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be gofo͟͡u hiyedo degedi. 7 O kegele idi kedia̱bo͡u de hobo͡u mogo degedama. 8 Afuge ni̱me hulia̱ko͡u deleiguei. Ifibe, Hiye Oha̱ hoho̱ ke̱me ni̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degemo͡u, ni̱me e̱ hoho̱ kaha̱ duoya ke̱no͡u suluguama. 9 Hiye Oha̱ hoho̱ya ke̱ suluguadi kaha̱ sibige̱be, omoko͡u midiho̱ bolo̱ hehegiedibo͡u, midiho̱ do̱u̱do milo͡u gadibo͡u, damale̱do ta̱ tobo͡u dibo͡u ke̱no͡u. 10 Haba Godiha̱ tagadi midiho̱ ke̱ ni̱ kolugi duguo tawama. 11 Hulia̱ya suluguadi o kedia̱bo͡u de mogo degedama. Midiho̱ kegei kaha̱ge hebe bolofe̱i̱ ta molo͟͡u mei. Ni̱ge midiho̱ kegei ke̱me kasaga̱i̱dade tawaleba mala̱ tama̱ degeibasi bolo̱. 12 A̱ge o kegei kedia̱ mogogo͡u degele idi ke̱ tobolo͡u be sidifi degeli. 13 Ke̱no͡u si Hiye Oha̱ hoho̱ya ke̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱ tama̱ degeimo͡u be, dige ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱dade tawale idi. 14 Hoho̱ kaha̱ bi tako͡u hoho̱gumo͡u be, di bi ke̱ dugudi. Kegei kaha̱ degemo͡u, kuguo ta koko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O koyo na̱ tiei dala debabe, na̱ hagua̱.

Na̱ widaimiko͡u ge haguo̱u̱babe, Kelesuha̱ e̱ hoho̱ kaha̱ na̱moko͡u hoho̱gulo.

15 Kegei degemo͡u, ni̱ tawaibo͡u suluguama. Tewe mei o kedia̱ suluguadi saga̱i̱ kege hobo͡u suluguadama. Tewe o kedia̱ suluguadi saga̱i̱ kegeno͡u suluguama. 16 Sa ifi ko͟͡u biyamo͡u ili ko͟͡ume kasaga̱i̱ degei kaha̱ degemo͡u, ni̱ Godiha̱ midiho̱be ifi ko͡u bo͡u geno͡u fe̱i̱ milo͡u ma. Ni̱o͡u tawaibo͡u, sa biyei kasaga̱i̱ hiyedo ke̱ hagua kogubabe, ni̱ mo͡u yo͟͡uwa fogouye. 17 Toto͡u dege daladama. Hiye Oha̱ tagali saga̱i̱ ke̱me ni̱ defe̱i̱do tawama.

18 Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ hiyedo na̱dama, ni̱ to͡u bo͡u ni̱ fi̱bo͡u de makeiye. Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱bo͡u de dalabano͡u suluguama. 19 Damale̱yodei o sasa̱i̱ ni̱ ni̱o͡u sie ta̱ kolo ilebe, Die̱ Fedi Kuguo kaha̱ ta̱ ke̱bo͡u, sosi moso̱ko͡u ge die̱ feile idi kaha̱ ta̱ ke̱bo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ hehegieimo͡u die̱ fedi ke̱bo͡u deno͡u tobo͡u ma. Ni̱ die̱ feilebe, mogouyebo͡u duoyebo͡u olo͡u fe̱i̱ Hiye Oha̱ hu̱no͡u hebele foguma. 20 Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱, ni̱ge sawisiei olo͡u fe̱i̱ Aye Godiko͡u bolofe̱i̱yodeno͡u tobo͡u mo͡u ima, Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ dimoko͡u ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u.

Polha̱ obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u daladi kaha̱ ta̱ ke̱ tobou

21 Ni̱ge Kelesube ni̱ Hiye Odade tawaleba, ni̱ tano͡u tano͡u be Godiha̱ o sasa̱i̱ ilo kedia̱ hayedu dalaguama.

22 Sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ ma̱ha̱ ta̱be ni̱o͡u hiye Oha̱ ta̱ dulo idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele duma. 23 Yobe, damale̱yodei o sasa̱i̱ di widio o hiyedobe Kelesu. Nebe ke̱no͡u tefei, sasa̱i̱ ni̱ne ni̱ widio obe ni̱ ma̱. Dibe e̱ to͡u bo͡u de geleguo tano͡u degei dala. Haba Kelesu e̱me di Mamo̱u̱ O. 24 Damale̱yodei o sasa̱i̱ di Kelesuha̱ ta̱ dulo sesele yadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, sasa̱i̱ ni̱ne ni̱ ma̱ha̱ ta̱ ke̱ defe̱i̱do dulo sesema.

25 O dia̱ma, Kelesuha̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ dimoko͡u solo͡u do degemo͡u, di dowoye yo͟͡usie sesegu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne ni̱ sasa̱i̱ tagama. 26 Damale̱yodei o sasa̱i̱ dibe Godiha̱ bi bolo̱do degemabadomo͡u, Kelesuha̱ tagalibe, e̱ ta̱eno͡u dibe fafeleya degeba, bigima, sibigi olo͡u fe̱i̱ mei degema fogo͡u dalamabadomo͡u tagali. 27 Damale̱do, Kelesuha̱ge dibe e̱ dihi̱le koko͡u be sibigibo͡u mei dugulo tagali. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me dimoko͡u ta nele̱ tagaiyo mei. Damale̱do, Kelesuha̱ tagalibe, Godiha̱ hoho̱ kaha̱no͡u di sile̱ma̱ dalaba, dibe e̱ o sasa̱i̱ bolo̱do dege dalale tagali. Bolo̱do: ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ meido dalale. 28 Nebe ke̱no͡u tefei, o na̱ne ne̱ sasa̱i̱ tagalebe, na̱ no͟͡usie ne̱ to͡u tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele taga. O koyoha̱ e̱ sasa̱i̱ko͡u hoho̱ degeibabe, e̱ yo͟͡usiene hoho̱ degele. 29 Di tewe, obege yo͟͡u e̱ to͡u be ta makodiyo mei. E̱ yo͟͡usie bologua̱do dogo͡u guo daladi. E̱ to͡u ke̱ nele̱ mei degeiye domo͡u, nale̱ na̱di. Nebe ke̱no͡u tefei, Kelesuha̱ dine bologua̱do kege wolo͡u daladi. 30 Yobe, dibe e̱ dobogo͟͡ubo͡u e̱ abogo͟͡ubo͡u, haba e̱ to͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ sa̱ degei dala kaha̱ degeimo͡u. 31 Godiha̱ kuguoko͡u kegei ke̱ ko͡u gue ko͡u nala̱i̱ dala,

Kegei kaha̱ degemo͡u, obe e̱ aye e̱ adio͡u to͡u fogo͡u ile, e̱ sasa̱i̱bo͡u de dogo͡u gubabe, dilie to͡u tano͡u fe̱i̱ dege dalale. Stat 2:24

32 Ta̱ mogogou delei ke̱me sibige̱ hiyedo. A̱ge sibige̱ hiyedo ke̱me Kelesuha̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ dibo͡u de dogo͡u guo dala ke̱ tobolo͡u. 33 Ta̱ sibige̱ tabe ko͡u gue, o na̱ no͟͡usie hoho̱ degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ne̱ sasa̱i̱ko͡u ne hoho̱ degeiba, sasa̱i̱ na̱ne, ne̱ ma̱ha̱ ta̱ defe̱i̱do dulo seseiba dema.

6

Polha̱ sisigo̱bo͡u, die aye adio͡u bo͡u dia̱moko͡u tobou

1 Sisigo̱ dia̱ma, ni̱ge ni̱ aye adio͡u dia̱ ta̱ ke̱ dulo sesema. Midiho̱ ke̱me do̱u̱do, ni̱me Hiye O Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalagua kaha̱ degemo͡u. 2-3 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Aye adio͡u dia̱moko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegiema. Lo 5:16a

Egele ta̱ e̱buko͡u do ko͟͡u toboube, sabita bolo̱ degele ke̱bo͡u de tano͡u geleguomo͡u ko͡u gue tobou,

Kege degeibasi, dabai ni̱ degelebe bolo̱no͡u degemo͡u iligi, sa sibige̱ kuoko͡u tofousogo tafalaguale. Lo 5:16b

4 Aye dia̱ma, ni̱ sisigo̱ dia̱ gofo͟͡u degele saga̱i̱ hobo͡u ta degedama. Ni̱ Hiye Oha̱ tagaiya ke̱no͡u wo͡u ma dalali, dia̱moko͡u be defe̱i̱do yo͟͡u e̱ midiho̱ ke̱no͡u hehegiema.

Polha̱ge dabai degele idi o sasa̱i̱bo͡u, die bosebo͡u dia̱moko͡u tobou

5 Dabai degedi o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ge sa sibige̱ kuoko͡u ge ni̱ bose dia̱ ta̱no͡u dulo sesema. Ni̱ gue̱ degema, kegeligi ni̱ bose dia̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ye deba. Kelesuha̱ ta̱ dulo sesedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ bose dia̱ ta̱ne defe̱i̱do duloba, dabai nele̱do dege degema. 6 Ni̱ kegeligi, bose dia̱ hoho̱ degemabadeba, die dihi̱le koko͡u geno͡u dabai nele̱do dege degele iye. Dia̱ duguyo mei kelegene, ni̱me Kelesu yo͟͡u e̱ dabai degele ilidade tawaleba, Godiha̱ tagali saga̱i̱ya ke̱no͡u hoho̱bolo͡u ba dabai degema. 7 Kegei degemo͡u, ni̱ dabai hoho̱ dege degema. Ni̱me bose kedia̱ dabaino͡u degediyo mei. Ni̱ Hiye Oha̱ dabai degele idi. 8 Ni̱ tewe, o koyoha̱ dabai bologua̱do degeibabe, Hiye O Godiha̱ge dia̱moko͡u be hebe bolo̱do ke̱ ne̱mo͡u ile. Dabai degele idi o sasa̱i̱bo͡u, haba die bosebo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne tefeleno͡u ne̱mo͡u ile.

9 Bose dia̱ma, ni̱ne ni̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolo̱no͡u hehegiema. Ni̱ge dia̱ gue̱ degele saga̱i̱ ta degedama. Ni̱ tewe, Hiye O, hebenito͡u duwo, e̱me ni̱ olo͡u fe̱i̱ Hiye O. Damale̱do, Hiye O Godiha̱ge hu̱bo͡u ne, hu̱bo͡u mei one e̱ tefeleno͡u fidi.

Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ dibe Tama̱bo͡u de biyadi bima̱i̱ ke̱ mo͟͡uma to͡u ma dalame

10 A̱ ma̱ ta̱ uwage tobo͡u lamo͡u degeli kuhe̱. Hiye O ni̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱, e̱ nele̱ hiyedo ke̱ tawaleba, ni̱ne nele̱do dege dalaguama. 11 Biyadi bi olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ ka̱maba, Tama̱ha̱ ni̱moko͡u hagua ogo͡u goubabe, ni̱ nele̱do dege tafalaguali, kua̱gise dalaguama. 12 Damale̱yodei o sasa̱i̱ dibe sa sibige̱ kuoko͡u obo͡u de ta biya idiyo mei. Tama̱ha̱ e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u de biya idi. Sa hulia̱ degei kaha̱ widio o kedia̱bo͡u, duo kasaga̱i̱, agudileto͡u dalagua kedia̱bo͡u de biya idi. 13 Kegemo͡u, biyadi bi olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ ka̱maba dalali, hagi̱ dugubabe, nele̱do dege biyama mei degemaba, nele̱do dege tafalaguama.

14 Kegeba, ni̱ nele̱do dege tafalaguali, damale̱do ta̱be fiyati saga̱i̱ kaha̱ tufo̱guo ka̱ba, haba midiho̱ do̱u̱dobe kuwoye solo͡u moso̱ gogudi saga̱i̱ kege goguoba suluguama. 15 Haba, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u di ke̱me abogo͟͡u moso̱ saga̱i̱ kegei ka̱ma, Godibo͡u de mogo degedi ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegiemo͡u sulugualaba dia dalama. 16 Godiko͡u damale̱yodeibe hebe duli sei saga̱i̱ tolo͡u daladi kegeno͡u tolo͡u dalama. Tama̱ha̱ e̱ mala doubo͡u kaha̱ hagua ni̱moko͡u fogouye deba, hebe duli sei saga̱i̱ ke̱ tolo͡u ba, solo͡u moso̱ dio͡u guobano͡u suluguama. 17 Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱ koko͡u fimale̱be heti gofo͟͡udo, ni̱ widileto͡u muguoba, haba Godiha̱ ta̱ ke̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ e̱ aweki saga̱i̱ ke̱ to͡u ma suluguama. 18 Ni̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u suluguama. Diho̱ baga̱ tobo͡u dibe, ni̱ hobo͡u ta misihodama. Ni̱ge Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱me sawisiei olo͡u fe̱i̱ dogo͡u guyedema, nele̱do dege diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 19 Ni̱ge Godiha̱ a̱ne dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Godiha̱ a̱moko͡u hehegieiba, a̱ gue̱ degedi ke̱ fogo͡u ba, ta̱ uwo bolofe̱i̱, mogogou delei kaha̱ sibige̱ ke̱ kuhe hehegile. 20 Godiha̱ a̱ tobo͡u mo͡u, egei tobo͡u mo͡u siei kaha̱ degemo͡u, a̱me didio̱ degei dala. Ma̱ dabai ke̱me mei degeli mei, you degeli kaha̱, ni̱ge a̱ e̱ ta̱ ke̱ hehegile ke̱ gue̱ degeiye deba diho̱ baga̱ tobo͡u ma.

Polha̱ge Godiha̱ sa Efesus tie kedia̱me bologua̱do dia dalayedema diho̱ baga̱ tobou

21 A̱ o Tikikus tobo͡u ba, e̱ ile, a̱ degeli ke̱ ni̱moko͡u kuhe tobolo͡u. Tikikus e̱me ma̱ mogodo. E̱me Hiye Oko͡u damale̱yodema dabai degedi o. 22 Damale̱do, a̱ e̱ tobo͡u ba, ni̱moko͡u ilebe, ei degeli ke̱ ni̱moko͡u tobo͡u maba, haba ni̱moko͡u dede̱i̱ sasagieyadeba.

23 Mogo dia̱ma, Aye Godibo͡u, Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie degeiye, ni̱me bologua̱do dalaguali, ni̱ damale̱yodei ke̱me nele̱do degeba, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dele. 24 Haba, o sasa̱i̱ di Hiye O Yesu Kelesuko͡u hoho̱ degele idi kedia̱me, Godiha̱ habagugueibe dia̱bo͡u de dalale.

* 1:23 1:23 Grik ta̱ege ta̱ sibige̱ bolo̱u̱ dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, Tok Pisin bohoube e̱sofe̱i̱, Kala̱i̱ ta̱ bohoune e̱sofe̱i̱ kege nala̱i̱.

Filipai

1

2

3

4

Egei Polha̱

Sa Filipai O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Pol e̱ didio̱ moso̱du duwoli, sa Filipai o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u kuguo ko͟͡u nala̱ma ne̱i̱.

Afuge, e̱ sa Filipaiko͡u ko͡u ilemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de duwoli, Yesuha̱ degegai ke̱ hehegiei. Dabai 16:11-40 koko͡u dugu.

Polha̱ Filipai kedia̱moko͡u kuguo nala̱ma ne̱i̱ kaha̱ yobe ko͡u gue. O sasa̱i̱ kedia̱ sele kefemamo͡u, o Epafroditusko͡u nele̱mo͡u, na̱ mala̱ ile, Polko͡u ne̱yede tobolo͡u imo͡u, e̱ mala̱ ile Polko͡u kuhe ne̱i̱. Kegei kaha̱, Polha̱ bolofe̱i̱yode kuhe tobolo͡u mo͡u nala̱i̱.

Pol e̱ didio̱ moso̱ko͡u ko͡u duweiye, ke̱no͡u si e̱ ta fi̱ hagi̱ degeli mei, hoho̱no͡u delei. Filipai o sasa̱i̱ kedia̱ne hoho̱ degemabeedei. Yobe, Yesuha̱ dia̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degemo͡u.

Kuguo Filipai ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Sa Filipai tie kedia̱ Polbo͡u de mogo degele i kaha̱, e̱ hoho̱ hiyedo degei

1

(Ta̱ Hiye 1–4)

1 Polbo͡u Timotibo͡u elebe Yesu Kelesuha̱ dabai degele idi o. Godiha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, sa Filipaiko͡u dalagua, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i ni̱bo͡u, ni̱ wolo͡u daladi obo͡u, ni̱ dikenbo͡u olo͡u fe̱i̱ ni̱moko͡u ele kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. 2 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Polha̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobou

3 A̱ ni̱ tawaimo͡u be, ma̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u di. 4 Damale̱do, a̱ Godiha̱ ni̱ olo͡u fe̱i̱ dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, hoho̱bo͡u no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di. 5 A̱ ni̱moko͡u hoho̱bolo͡u kaha̱ yobe ko͡u gue, sawisiei a̱ dabai yoma degei kelege tofogo͡u hagueibe, ni̱ge a̱ dogo͡u guomo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobo͡u di dabai ke̱ degemo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u degele ili kaha̱. 6 A̱ tawalibe, Godiha̱ dabai, ni̱ duledu yoma haguei ke̱me ta mei degeli mei. Godiha̱ dabai ke̱me yo͟͡u kegeno͡u degemo͡u ibe deba, Yesu Kelesuha̱ boholo͡u ma̱ haguale kelegeno͡u mei degeledade tawali. 7 A̱ ni̱moko͡u solo͡u do degei kaha̱ degemo͡u, a̱ kege tawali ke̱me bolo̱. Yobe, a̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobo͡u di dabai ke̱ hili̱gedo degelibo͡u, haba a̱ didio̱ degei dalabo͡u kelegebe, Godiha̱ habagugueibe dibo͡u de dala. 8 Godiha̱ tewe, Yesu Kelesuha̱ ni̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, a̱ne ni̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, ni̱ dugulo saga̱i̱ hiyedo degeli.

9 A̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u dibe, ni̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ nele̱ degeba koko͡u ge tewe hiyedo mala̱ba, solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tawamabadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobo͡u di. 10 Ni̱ tewe ke̱ dalababe, midiho̱ olo͡u fe̱i̱, obe milo͡u ga idi ke̱me ni̱ sasale fileba, midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u sesele ile. Midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u sesele iligibe, Kelesuha̱ ta̱ sale sawisiei kelegebe, ni̱me ta sibigibo͡u dalale mei, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱me ni̱ ta molo͟͡u mei. 11 Damale̱do, Yesu Kelesuha̱ degeiye, midiho̱ bolo̱do, ni̱ milo͡u ga idibe, o sasa̱i̱ye duguo, Godiko͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogulo ile.

Pol e̱ didio̱ degei dala kaha̱ge, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ ile tefei dala

12 Mogo dia̱ma, ni̱ tawama, a̱ hagi̱ ko͟͡u dugulu ko͟͡umaha̱ge ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me ta akoguli mei. Kegei kaha̱ge, o sasa̱i̱ su̱do ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo ili kehe̱. 13 Kegemo͡u, hiye o Sisarha̱ moso̱ dia dalaguadi obo͡u, o ilo kelebo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge a̱me Kelesuha̱ dabai degedi kaha̱ dowoyeno͡u didio̱ degei dalayode tawale ili. 14 Di Hiye O Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ne, a̱ didio̱ degei koko͡u fima̱mo͡u nele̱do dege dalaguali, Godiha̱ ta̱ ke̱ hiyedo dege hehegile ili. Dia̱ ta gue̱ degele iyo mei.

15 Ko͡u kegeiyeno͡u si, o ilo kelebe a̱moko͡u kona degemo͡u, gule, dio͟͡u die hu̱ ke̱ hebele fogulamo͡u egei kuhe hehegile ili. O ilo kedia̱si damale̱do Kelesuha̱ degei ta̱ ke̱no͡u hehegile ili. 16 O damale̱do hehegile ili kedia̱ge a̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobo͡u di kaha̱ dowoye didio̱ degeiyode tawalemo͡u, a̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, dia̱ne Kelesuha̱ ta̱ ke̱ kuhe hehegile ili. 17 O ilo dio͟͡u die hu̱no͡u hebele fogulamo͡u, Kelesuha̱ ta̱be gule hehegile ili. Yobe, a̱me didio̱ moso̱du dalamo͡u, haba dia̱ge hagi̱ tage a̱moko͡u nela̱mo͡u degele ili. 18 Ko͡u kegeiye, gebe mei. Fi̱ kasaga̱i̱ ma̱ ili obo͡u, fi̱ bolo̱ ma̱ ili obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge Kelesuha̱ ta̱ ke̱no͡u hehegile idi degeimo͡u bolo̱do. Ta̱bo͡u mei, a̱me hoho̱no͡u dala kuhe̱.

Pol e̱me sosou dalali, sa Filipai o sasa̱i̱ dogo͡u gulamo͡u degei

19 A̱ hoho̱ degeli kaha̱ yobe, ni̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi ke̱bo͡u, Duo Bolofe̱i̱, Yesu Kelesuha̱ a̱moko͡u ne̱i̱bo͡u kaha̱ge a̱ dogo͡u guba, a̱ didio̱ moso̱ to͡u fogo͡u ile. 20 Kegeiba, a̱ sidifi degeiye deba, midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u milo͡u galamo͡u. A̱ ifibo͡u habagebo͡u de nele̱do dege dalali, midiho̱ bolo̱, a̱ ifi ko͡u bo͡u ge milolo͡u saga̱i̱ ke̱no͡u tefele milo͡u galamo͡u. A̱ sosou dalabane, tolo ibane ta̱bo͡u mei. O sasa̱i̱ye Kelesuha̱ hu̱ ke̱ hebele fogulo ile ke̱no͡u tagali. 21 A̱ ifi sosou dala ko͡u bo͡u gebe a̱me Kelesuha̱ dogo͡u gumo͡u dala kuhe̱. Haba, a̱ tolo ibabe, a̱me bi bolo̱do hebeniko͡u dala ke̱ molo͟͡u. 22 A̱ sosou dalababe, a̱ o sasa̱i̱ su̱do dogo͡u gudi dabai ke̱ degele. Ke̱no͡u si a̱ degelebe a̱ ta tawaiyo mei. 23 Ma̱ fima̱i̱be bolo̱u̱ kege dala. A̱ tolo ile foloba, Kelesubo͡u de dalalebe bolofe̱i̱do. A̱ hoho̱ hiyedo degele. 24 Ke̱no͡u si a̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalabane bolo̱. Kegeibasi, a̱ ni̱ dogo͡u gulo. 25 Damale̱do, a̱ ke̱ tewe. A̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalali, ni̱bo͡u de dabai degelamo͡u degeli, ni̱ damale̱yodema, nele̱do degeba hoho̱bolo͡u dalamabadomo͡u. 26 Kegeba, a̱ haba ile folo, ni̱bo͡u de dalababe, ni̱ge a̱moko͡u hoho̱bolo͡u ba, Yesu Kelesuha̱ hu̱no͡u hebele fogulo ile.

Sa Filipai kedia̱ hagi̱ dugumo͡u be, Godiha̱ge mo͡u duguo fogo͡u diye, ke̱no͡u si e̱me dia̱bo͡u de dogo͡u guo dala

27 Sibige̱ hiyebe ko͡u gue, Kelesuha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me ni̱ ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u, ni̱ge midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u ma. Kegeibasi, a̱ tawalebe, a̱ ni̱moko͡u ibane, ha i ho fogo͡u ba, ni̱ degeli ta̱ hebe ke̱no͡u dubane, a̱ge ni̱me nele̱do dege, mogo tano͡u dege dalali, ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobo͡u di dabai ke̱ fi̱ tano͡u dege degele ilidade tawale. 28 Haba a̱ge ni̱me ho o kedia̱moko͡u gue̱ degele saga̱i̱ meidade tawale. Ni̱ dia̱moko͡u ta gue̱ dege ho fogo͡u babe, dia̱ge dia̱me makoma mei degeledade tawale ile. Ni̱no͡u si Godiha̱ mamolo͟͡uyodema makaiye daladade tawale ile. 29 Yobe, Godiha̱ge ni̱me Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱ dabai degemabadomo͡u maka degei. Haba dabai ke̱ degele ile koko͡u gene ni̱me hagi̱ ko͡u duguloyodema maka degei dala. 30 Kelesuha̱ dabai degedi koko͡u ge hagi̱ ni̱ dugulo ili ke̱me a̱ ko͡u dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ili. Ifi ko͡u bo͡u gene, obege a̱me hagi̱ kegeno͡u duguluyode tobolo͡u imo͡u ni̱ dulo ili kehe̱.

2

Di fi̱ tano͡u dege dalali, diyo͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hegiba hegiba deme

1 Kelesuha̱ge ni̱bo͡u de dalali, ni̱moko͡u de dede̱i̱ sasagiedi? Kelesuha̱ ni̱moko͡u solo͡u do degedi kaha̱, ni̱me de bologua̱no͡u dalagua? Ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ de dogo͡u guo dala? Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u de solo͡u do degeimo͡u solo͡u do degeimo͡u dele idi? 2 Kegele ibabe, haba fi̱ tano͡u fe̱i̱ tolo͡u ba, yogo tagadi midiho̱ ke̱no͡u sesema. Ni̱ mogo degeba, fi̱ tano͡u degele ibasi, a̱ hoho̱ hiyedo degele. 3 Ni̱ ni̱o͡u siebe hiye oyodema, ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogudama. Ni̱o͡u sie huyafe̱i̱ degema. Ni̱ mogo ilo kedia̱ge ni̱ gabama folodo daladade tawama. 4 Na̱ no͟͡usieno͡u dogo͡u guda. Ni̱ ni̱o͡u sie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba dema. Ni̱ olo͡u fe̱i̱be bologua̱ dalagualebe bolo̱.

Kelesuha̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeimo͡u, Godiha̱ e̱ hu̱ hebele fogu

5 Ni̱ne Yesu Kelesuha̱ fima̱di saga̱i̱ kegeno͡u fima̱ma.

6 Kelesu e̱me ko͡u Godino͡u deleiye, ke̱no͡u si e̱ kegeno͡u dalale saga̱i̱ ta degeli mei.

7 E̱ migilemo͡u be, mo͡u yo͟͡uwa sa sibige̱ kuoko͡u dabai degedi o, di bagai.

8 O sasa̱i̱ye dugube, e̱me sa sibige̱ o baga, Godiha̱ hayedu dalali, e̱ ta̱ dulo sesele iligi kuhe tolo i.

Damale̱do, e̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i.

9 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ e̱me to͡u gulido mala̱ folomo͡u, e̱moko͡u hu̱ bolo̱do ta, hu̱ ilo kele gabama feleido ke̱ ne̱i̱.

10 Godiha̱ Yesuko͡u hu̱ hiye ke̱ ne̱i̱be, hebenito͡u tiebo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u tiebo͡u, mihi̱ hayemo͡u tiebo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, e̱ hu̱ ke̱ hebele foguoba, e̱ hayedu dalaguamabadomo͡u kuhe ne̱i̱. 11 O sasa̱i̱ye Yesu Kelesube Hiye Oyode tobolo͡u ibabe, midiho̱ kaha̱ge Aye Godiha̱ hu̱ hiye degeli.

Dibe hoho̱ye o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hoho̱gudi saga̱i̱ kege dalame

12 Ma̱ mogodo dia̱ma, a̱ ni̱bo͡u de delei kelege, ni̱ ma̱ ta̱ dulo sesele idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ifi a̱ ahudo dala ko͡u legene, ni̱ defe̱i̱do sesema. Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱ kaha̱ degemo͡u, ni̱ge sidifibo͡u gue̱bo͡u degeba Godiha̱ dabai ke̱no͡u nele̱do dege defe̱i̱do degemo͡u iligi, hebe bolofe̱i̱ ke̱ mo͟͡uma. 13 Yobe, Godiha̱ degeiye, ni̱ge midiho̱ bolo̱, yo͟͡u tagai saga̱i̱ ke̱ milo͡u galababe milo͡u galeno͡u.

14 Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱ milo͡u galebe, kona dege ta̱e biya idama. 15 Kege dege ho fogo͡u babe, ni̱me Godiha̱ sisigo̱ bolo̱do, sibigibo͡u mei dalale, haba midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebene ta molo͟͡u saga̱i̱ mei. Sa sibige̱ o sasa̱i̱, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kedia̱ die sa hulia̱ degei koko͡u ni̱me kuidiho̱ hoho̱ hiyedo ke̱ sa̱ dege hoho̱guoba, 16 Godiha̱ ta̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ tolo͡u suluguale. Ni̱ kege degeibasi, Kelesuha̱ boholo͡u ma̱ haguba, a̱ge a̱ dabai ke̱ degeibe ta mo͡u yo͟͡uwa degeli meidade tawaleba hoho̱ degele.

17 Ni̱ damale̱yodema, Kelesuha̱ dabai degele idi ke̱me afu ko͡u guai o kedia̱ wai sipsip sile Godiko͡u nele̱ idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. A̱ne wai sipsip baga, o tae wouba ma̱ kafei mu̱babe ta̱bo͡u mei, a̱ hoho̱ degeba, ni̱bo͡u de hoho̱bolo͡u. 18 Nebe ke̱no͡u tefele, ni̱ne hoho̱ degeba, a̱bo͡u de hoho̱bo͡u me.

Polha̱ o Timoti tobo͡u ba, sa Filipaiko͡u ileyodei

19 Hiye Oha̱ tagaibabe, hiye tiale mei, a̱ Timoti tobo͡u ba ni̱moko͡u ile. Timotiha̱ ile, ni̱ degeli ke̱ duguo, boholo͡u ma̱ hagua, a̱moko͡u tobo͡u ba, a̱ hoho̱ hiyedo degele. 20 O a̱bo͡u de dalagua kedia̱me Timoti sa̱ degei ta dala mei. Eleno͡u si ni̱moko͡u solo͡u do degeli, ni̱ dogo͡u gulamo͡u hiyedo degele ili. 21 O ilo kedia̱ge dio͟͡u die bima̱i̱ koko͡u no͡u fima̱ iligibe, Yesu Kelesuha̱ dabai ke̱me ta amu̱gie degele idiyo mei. 22 Ni̱ tewe, Timotibe dabai degedi o bolo̱do. Dihiye e̱ aye dogo͡u gudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Timoti elene ta̱ uwo bolofe̱i̱ kaha̱ dabai ke̱ne kege degele idi. 23 Kegei degemo͡u, oe a̱moko͡u degele ke̱me a̱ ko͡u tawale fogo͡u ba hobo͡u, a̱ e̱ toto tobo͡u ba, ni̱moko͡u kuhe ile. 24 Ke̱no͡u si a̱ Hiye Oko͡u damale̱yodema, tafe̱i̱ habagene a̱ ni̱ dugu iledade tawali.

Polha̱ o Epafroditus tobo͡u ba, sa Filipaiko͡u ileyodei

25 Damale̱yodei o Epafroditus, e̱me ma̱ mogo, ni̱ a̱ dogo͡u guyadomo͡u tobo͡u mo͡u haguei. Ele dabai tano͡u, nele̱do dege degele idi. Ke̱no͡u si, a̱ge e̱me ni̱moko͡u haba boholo͡u ma̱ iyedele. 26 E̱ ni̱moko͡u solo͡u do degemo͡u, ni̱ dugulo saga̱i̱do degeli. Yobe, e̱ do degeimo͡u, obe duguma ya tobolo͡u imo͡u, ni̱ ko͡u dulo i kaha̱ degemo͡u, e̱ ni̱moko͡u solo͡u do degei dala. 27 Ta̱ ni̱ dulo i ke̱me damale̱do. Do hiyedo ke̱ dugu kaha̱ ko͡u tolo saga̱i̱ye, ke̱no͡u si Godiha̱ solo͡u do degemo͡u e̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei dala kuhe̱. Godiha̱ a̱moko͡u ne solo͡u do degei, kegeligi e̱ tolo iba, a̱ solo͡u do hiyedo duguye domo͡u. 28 Kegemo͡u, a̱ge e̱ tobo͡u ba, ni̱moko͡u iba, ni̱ge ni̱ mogo ke̱ haba duguoba, hoho̱ hiyedo degele ke̱ tagali. Kegeibasi, a̱ne hagi̱ degei dala ke̱ fogolo͡u. 29 Kegei degemo͡u, ni̱ mogo Epafroditus e̱ ni̱moko͡u ile foloubabe, ni̱ge Hiye O Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ e̱moko͡u hoho̱bo͡u ma. E̱me o bolo̱do. O kegei kedia̱ hu̱ ke̱ne ni̱ hebele foguma. 30 Yobe, e̱me Kelesuha̱ dabai degeligi, do hiyedo duguomo͡u, ko͡u tolo ile saga̱i̱ye, ke̱no͡u si e̱ gebe meiyode tobou. Yobe, e̱me ni̱ timo͡u ke̱ mala̱ba, a̱bo͡u de dogo͡u guo dabai degelamo͡u haguei kaha̱ degemo͡u.

3

Kelesuko͡u damale̱yodei obe do̱u̱do o

1 Mogo dia̱ma, a̱ ta̱ mei degelamo͡u uwagebe ko͡u gue tobolo͡u. Ni̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ hoho̱bo͡u ma. A̱ kuguo ko͡u nala̱i̱ ke̱no͡u haba tage nalale̱be ta dafouyo mei. Yobe, ni̱ bologua̱do dalamabadomo͡u a̱ haba tage nalolu̱ kuhe̱.

2 Ni̱o͡u tawaibo͡u, o si̱ so sa̱ degei kedia̱ ni̱ ogo͡u gaiye. O kedia̱ge Israel o ei ko͡u guai o kedia̱ midiho̱ ke̱ hehegiemo͡u, kolo diafigimabeede tobolo͡u idi. Midiho̱ ke̱me bolo̱ mei, to͡u makodi midiho̱no͡u. 3 Di tewe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiyeno͡u, di Godiha̱ dabai degelemo͡u, Yesu Kelesuko͡u hoho̱bolo͡u idi kaha̱, Godiha̱ge dibe yo͟͡u e̱ biyodema makai dala. Kegemo͡u, kolo diafigidi midiho̱ ke̱me sibige̱ ta mei. 4 Afu a̱ne tawaibe, Israel o ei kolo diafigidi midiho̱ ke̱me sibige̱ hiyedoyade tawai. Kegemo͡u, a̱ ei ko͡u guai o kedia̱ midiho̱ ke̱ milo͡u gadibe, a̱ge o ilo kelebe gabama folodo degedi. 5 Ma̱ adio͡u ha̱ a̱ mala̱ fele̱mo͡u dalali, sawisiei dimayosi kege mei degeimo͡u, Israel o tae ma̱ kolo diafou. Damale̱do, a̱me Israel o. Ma̱ hu̱tibe Benjaminha̱ hu̱ti. A̱me Hibru o, Hibru o kedia̱me ma̱ soso͡u. A̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ Farisi o kedia̱bo͡u de defe̱i̱do dulomo͡u sesedi. 6 A̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ defe̱i̱do dulo sesemo͡u iligi, Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ makodi. Damale̱do, a̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱do dulo sesedi kaha̱ge, a̱me hebe kasaga̱i̱ molo͟͡u meiyade tawai. 7 A̱ge midiho̱, mayo͟͡u afu milo͡u di kaha̱ hebe bolo̱ ke̱me ko͡u molo͟͡u saga̱i̱ye, ke̱no͡u si ifi a̱ tawalibe, a̱me Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, midiho̱ kaha̱ hebe ke̱ a̱ molo͟͡ube dafa. 8 Haba tabe, a̱ tawali, midiho̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ afu milo͡u gadi ke̱me sibige̱ ta dala meido. A̱ ma̱ Hiye O Yesu Kelesu tewe degei ke̱no͡u si sibige̱ hiyedo folodo. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ afu mayo͟͡u milo͡u gadi ke̱ tobeko͡u muguo dalali dugumo͡u be, midiho̱ ke̱me sibige̱bo͡u meido, kofai sa̱ degei dugulu. 9 A̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo sesedi kaha̱ge Godiha̱ dihi̱le koko͡u be a̱me do̱u̱do o mei. Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱no͡u si Godiha̱ge e̱ dihi̱le koko͡u be a̱me do̱u̱do o dugulu. Damale̱do, di Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeibasi, Godiha̱ge dibe do̱u̱do o sasa̱i̱yode tobolo͡u. 10 A̱ Kelesube tawalamo͡u degeli. Kelesu e̱ tolo ilemo͡u hagua̱i̱ kaha̱ e̱ nele̱ hiyedo ke̱me a̱ defe̱i̱do tawalamo͡u degeli. A̱ne hagi̱ e̱ dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulamo͡u. Obe a̱ wouba tolone ta̱bo͡u mei. A̱ne e̱ tei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele talamo͡u. 11 Kegemo͡u, e̱ tolo ilemo͡u hagua̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele a̱ne tolo ileba haguale̱dade tawali.

Polbe e̱buko͡u falamo͡u hili̱gedo fo̱u̱kuadi

12 A̱ Yesu Kelesuha̱ midiho̱ ke̱ milo͡u mo͡u ilibe, olo͡u fe̱i̱ yo͟͡u milo͡u di saga̱i̱ kege ta milo͡u yo mei. Ke̱no͡u si a̱ e̱ midiho̱ ke̱ nele̱ dege to͡u lamo͡u degelibe, nebe, e̱ a̱ tou ke̱ sa̱ degelamo͡u degeli. 13 Mogo dia̱ma, a̱me midiho̱ bolofe̱i̱dono͡u milo͡u di oyode tobo͡u yo mei. Ke̱no͡u si, a̱ ma̱ tobeko͡u ta boholo͡u duguyo mei. A̱me habage tama̱ degele ke̱ molo͟͡u koko͡u no͡u nele̱do dege fima̱mo͡u ili kuhe̱. 14 A̱me ma̱buko͡u falamo͡u hili̱gedo fo̱u̱kuadi. Yobe, a̱ hebe bolo̱do, hebeniko͡u dala, Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodema haguisai ke̱ molo͟͡u, Yesu Kelesu e̱ di dowoye tolo i kaha̱ degemo͡u.

15 O sasa̱i̱ fi̱ hagua, Kelesuko͡u nele̱do dege damale̱yodei dibe a̱ kuguo kuoko͡u nala̱i̱ kegeno͡u fima̱me. Ni̱ haba fima̱i̱ tabo͡u dalababe, Godiha̱ do̱u̱susuba, ma̱ ta̱ ko͟͡ume ni̱moko͡u tama̱do degele. 16 Ko͡u kegeiye, di midiho̱ bolo̱do ke̱ ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u, di ke̱no͡u milo͡u me.

17 Mogo dia̱ma, midiho̱ a̱ milo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ma. Damale̱do, midiho̱, ei ni̱moko͡u milo͡u mabeedei, o ilo kelege milolo͡u ili ke̱ duguoba, ni̱ne ke̱no͡u sesele milo͡u mo͡u ima. 18 Mogo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u mo͡u haguei, o ilo kelebe Kelesuha̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i ke̱ dafa iliyodedi. Ta̱ ke̱me damale̱do ta̱ kaha̱ degemo͡u, a̱ haba tage geseibo͡u tobolo͡u kuhe̱. 19 O kegele ili kedia̱me makolo. Yobe, dia̱me dio͟͡u die to͡u e tagai ke̱no͡u degele idi kaha̱, die to͡u be die godi sa̱ degei. Midiho̱, di milo͡u ba, di sidifi degele saga̱i̱ ke̱me dia̱ sidifi meino͡u milolo͡u idi. Damale̱do, o sasa̱i̱ kedia̱ge sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱no͡u tagale ili. 20 Ke̱no͡u si, hebeniko͡u dalale o sasa̱i̱ dibe di Mamo̱u̱ O e̱ boholo͡u ma̱ haguale ke̱ dia dalagua. O ke̱me di Hiye O Yesu Kelesu. 21 Kelesuha̱ yo͟͡u e̱ nele̱ kaha̱no͡u bi olo͡u fe̱i̱ kefeguo yo͟͡u e̱ hayedu dogoguo dalale. E̱ nele̱ hiyedo folodo kaha̱, di to͡u kasaga̱i̱ ke̱ boholo͡u ba, e̱ to͡u saga̱i̱no͡u degele ile. E̱ to͡u be bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ meido.

4

Di fi̱ tano͡u degema, hoho̱bolo͡u ba, fima̱i̱ bolo̱no͡u dalame

1 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ nele̱do dege dalaguama. A̱ ni̱ solo͡u do degemo͡u dugulo saga̱i̱ hiyedo degeli. Ni̱ dowoye a̱ hebe bolo̱ ke̱ molo͟͡u kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli.

2 Sasa̱i̱ Yuodiabo͡u, Sintikebo͡u nele ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡u duma. Nelebe Hiye Oha̱ soso͡u degei kaha̱ degemo͡u, nele fi̱ tano͡u degema. 3 Mogo, na̱me* dolo͡u fa dabai tano͡u degedi kaha̱, a̱ na̱moko͡u ne tobo͡u lamo͡u, na̱ge sasa̱i̱ bolo̱u̱ diliebe fi̱ tano͡u degeba dalamabeede. Dilie afu a̱bo͡u de ta̱ uwo bolofe̱i̱ kaha̱ dabai hiyedo degele idi. O Klemenbo͡u, o ilo kedia̱bo͡u dene olo͡u fe̱i̱ a̱bo͡u de dabai tano͡u degele idi. Die hu̱be olo͡u fe̱i̱do Fi̱ha̱ Kuguoko͡u nala̱gai dala.

4 Sawisiei olo͡u fe̱i̱ Hiye Oko͡u no͡u hoho̱bo͡u ma. A̱ haba tage tobolo͡u be, ni̱ hoho̱bo͡u mabeedili.

5 Ni̱ omoko͡u himi̱no͡u degema, dia̱ ni̱ midiho̱ bolo̱ ke̱ dugumabadeba. Ni̱ tawama, Hiye O e̱ hagualebe hafe̱i̱do degei. 6 Ni̱ hagi̱ dugubabe, hobo͡u gue̱ degedama. Godiko͡u no͡u bolofe̱i̱yode diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Damale̱do, bi ni̱ tagali kagei kagei ke̱ yodulababe, Godiko͡u no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 7 Ni̱ hagi̱ duguba, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, Godiha̱ degeiye, Yesu Kelesu e̱ ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale kaha̱ degemo͡u, ni̱ gue̱ degele mei. Yobe, himi̱ degedi midiho̱ Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱ ke̱me bolo̱do. Himi̱ degedi midiho̱ kaha̱ sibige̱be di ta tawale saga̱i̱ mei.

8 Mogo dia̱ma, a̱ ta̱ mei degelamo͡u uwagedo tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di koko͡u fima̱dama. Ni̱ fimale̱be damale̱do ta̱ ke̱bo͡u, do̱u̱do midiho̱ ke̱bo͡u, sibigibo͡u mei midiho̱ ke̱bo͡u, o sasa̱i̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱bo͡u, damale̱yodele i o kedia̱ milo͡u ga idi midiho̱ ke̱bo͡u, haba midiho̱ bolo̱do kegele i koko͡u no͡u fima̱ma. 9 Ni̱ge ma̱ midiho̱ ni̱ dulomo͡u sesele idi ke̱bo͡u, haba ni̱ dugudi ke̱bo͡u deno͡u milo͡u gamo͡u suluguama. Ni̱ midiho̱ ke̱ milo͡u goubabe, Godiha̱ ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalale. E̱me bologua̱do daladi kaha̱ e̱ obo͡u do.

Polha̱ sa Filipai tie kedia̱moko͡u bolofe̱i̱yodei, dia̱ bima̱i̱ ilo kele e̱moko͡u solo͡u do ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u

10 A̱ Hiye O Godiko͡u hoho̱bolo͡u, ni̱ a̱ solo͡u do dege dogo͡u gulu kaha̱ degemo͡u. Afune ni̱ a̱ ko͡u dogo͡u gulamo͡u fima̱ iye, ke̱no͡u si ta dogo͡u gulo saga̱i̱ degeli mei. 11 A̱ bi mei degemo͡u dalali ta̱ ko͟͡u tobo͡u yo mei. Hagi̱ kageiye a̱moko͡u hagumo͡u ne a̱me hoho̱no͡u daladi ke̱ ko͡u tewe. 12 Bi meine, ha dalane a̱ kege daladi. Nale̱ nali̱ meine tiadi. Na̱mane tiadi. Hagi̱ dalane, hagi̱ meine a̱ hoho̱no͡u dege daladi. 13 Midiho̱ kagei kagei a̱moko͡u tama̱ degeimo͡u be, a̱me Kelesuha̱ nele̱ kaha̱no͡u bologua̱do wolo͡u dalamo͡u kuhe daladi.

14 Ko͡u kegeiye, ke̱no͡u si a̱ hagi̱ dugumo͡u, ni̱ a̱moko͡u midiho̱ bolo̱do ke̱ hegi kaha̱ degemo͡u, a̱ge ni̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. 15 Sa Filipai o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ ko͡u tewe, a̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ yoma hehegiemamo͡u, a̱ ni̱ sa Masedonia to͡u fogo͡u imo͡u be, ni̱no͡u si a̱ mogo degemo͡u, a̱moko͡u sele nele̱ i. Damale̱yodei o sasa̱i̱, sa ilo kele tie kedia̱ge a̱moko͡u kege ta degele ili mei. 16 A̱ sa hiye Tesalonaikako͡u ile dalali, bi mei degeimo͡u be, ni̱ a̱ dogo͡u guemo͡u haguei. 17 A̱ge ni̱moko͡u bi ta hawagadiyo mei. Kegediyo meido. A̱ge, ni̱ mogo degedi midiho̱ ke̱ hiye degeiba, Godiha̱ hebe bolo̱ ke̱ ni̱moko͡u hiyedo nele̱ ke̱ tagali. 18 A̱ bi ta mei degeli mei, bolo̱do dala kuhe̱. Sele, ni̱ kefemamo͡u, Epafroditusko͡u ne̱i̱mo͡u mala̱ haguei ke̱me a̱ ko͡u mo̱u̱. Kegemo͡u, a̱me sele kaha̱ bi mo̱u̱ ke̱no͡u fe̱i̱ dala. Ni̱ a̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me gali sidi sa̱ degei, obe Godiko͡u ne̱i̱mo͡u be, e̱ge ho̱ bolo̱do ke̱ dulomo͡u hoho̱ degedi. 19 Ma̱ Godiha̱ bi bolo̱ bolo̱ su̱do olo͡u fe̱i̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ dimoko͡u nele̱yodema makai dala. Bi ke̱me bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. Kegemo͡u, bi ni̱ dala mei ke̱me Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱mo͡u ile. 20 Di Aye Godiko͡u hoho̱bolo͡u no͡u dalame. Damale̱do.

Polha̱ sa Filipai tie kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobou

21 Godiha̱ o sasa̱i̱, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i kedia̱moko͡u ne ni̱ agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Di mogo, a̱bo͡u de dalagua kedia̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodele ili. 22 Godiha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, ko͡u le dalagua kedia̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u i. Sa Rom kedia̱ hiye o Sisarha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ kedia̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodele ili. 23 Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ habagugueibe ni̱ duledu ni̱ fi̱bo͡u de dalale. Damale̱do.

* 4:3 4:3 Mogo - di o kaha̱ hu̱be tewe mei.

Kolosi

1

2

3

4

Egei Polha̱

Sa Kolosi O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Polha̱ didio̱ moso̱ko͡u duwoli, kuguo ko͟͡u nala̱mamo͡u, o Tikikusbo͡u, o Onesimusbo͡u diliemoko͡u nele̱mo͡u, kuguo ko͟͡u mala̱ ya, sa Kolosi tie kedia̱moko͡u ne̱mabeede tobou.

Sa Kolosibe sa Efesusko͡u gebe huyadefe̱i̱ hafe̱i̱. Polha̱ sa Efesusko͡u ile folomo͡u, Godiha̱ dabai degele dalali, o Epafras tobo͡u mo͡u ile, Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ sa Kolosi tie kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u mo͡u, dia̱ Yesuko͡u damale̱yodema deleiguei.

Polha̱ sa Kolosi tie kedia̱moko͡u kuguo ko͟͡u nala̱ma ne̱i̱ kaha̱ e̱ yobe, e̱ ta̱ uwo dube, ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ge sa Kolosi tie kedia̱ damale̱yodei ke̱ makaladiyode tobo͡u mo͡u dulomo͡u, e̱ kuguo ko͟͡u kuhe nala̱i̱, dia̱ Yesuko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalamabadomo͡u. Yesu Kelesube di Hiye Oyode tobolo͡u mo͡u nala̱i̱. Abe ta dala mei. E̱no͡u si a. Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ tobolo͡u idi ke̱me Godiko͡u yale a mei. Godiha̱ degeiye, Kelesuha̱ sa sibige̱bo͡u hebenibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gamamo͡u, di dowoye e̱ tolo i kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ di mamolo͟͡uyodema dala kuhe̱.

Kelesube di duledu dala kaha̱ degemo͡u, di fi̱ gehe̱ dege dalali, midiho̱ e̱ milo͡u gadi ke̱ kuhe tagale idi.

Kuguo Kolosi ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–3:4

Kelesube bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ widio o. Godiha̱ fi̱bo͡u de dala kaha̱, e̱ Ayeha̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gadi.

Ta̱ Hiye 3:5–4:18

Kelesube di duledu dala kaha̱, dibe fi̱ gehe̱ degei dalagua.

Kelesube bi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ widio o. Godiha̱ fi̱bo͡u de dala kaha̱, e̱ Ayeha̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gadi

1

(Ta̱ Hiye 1:1–3:4)

1 A̱me Pol, Godiha̱ yo͟͡u tagaiyeno͡u a̱me Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-oyodema makai dala. O Timoti, di mogo, elege kuguo ko͟͡u nalolu̱ kuhe̱. 2 Godiha̱ o sasa̱i̱, sa Kolosiko͡u dalagua ni̱me ele mogo. Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema sesele idi o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱moko͡u ele kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Di Aye Godiha̱ ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Sa Kolosi tie kedia̱me Yesuko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalagua

3 Ele Godiha̱ ni̱ dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idibe, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ Aye Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u idi. 4 Yobe, o taha̱ elemoko͡u tobo͡u mo͡u dulo ibe, ni̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degele idiyode tobo͡u mo͡u dulo i. 5 Ni̱ damale̱yodema, solo͡u do degedi midiho̱ milolo͡u idi kaha̱ yobe ko͡u gue, ni̱ damale̱do ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dulo tawalemo͡u, bi bolo̱do hebenito͡u dala, Godiha̱ nele̱yodema makai ke̱ ni̱ mo͡u la̱mo͡u dia dalaguayode tobo͡u mo͡u dulo i. 6 Ta̱ uwo bolofe̱i̱ kaha̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefeimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do dulo sesegamo͡u, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ milo͡u gamo͡u haguasiedi. Ni̱ sabeko͡u ne kege tama̱ degei dala. Yomogo͡u do, ma̱ mogoha̱ ile ni̱moko͡u ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u, ni̱ne dulo damale̱yodema, Godiha̱ habaguguei kaha̱ sibige̱ olo͡u fe̱i̱ tawalemo͡u dalagua. 7 O ni̱moko͡u kege hehegiedi o ke̱me Epafras. E̱me elebo͡u de dabai degedi o, ele mogodo. E̱ge ni̱ dogo͡u gulobe dafadiyo mei, Kelesuha̱ dabai bologua̱do degedi. 8 E̱ elemoko͡u ko͡u gue tobou, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, ni̱me yogo tagadi midiho̱ ke̱ milolo͡u idiyodei.

Polha̱ sa Kolosi tie kedia̱me nele̱do dege dalamabadomo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di

9 Kegei kaha̱ degemo͡u, ma̱ mogoha̱ ni̱me midiho̱ bolo̱ ke̱ milolo͡u idiyode tobo͡u mo͡u ele dulomo͡u, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u haguabe demo͡u, ifine kegeno͡u dala kuhe̱. Ele Godiko͡u yodulo idibe, ni̱me e̱ tagali ke̱ tawaiba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ tewe daga daga ke̱bo͡u, fima̱i̱ bolo̱ ke̱bo͡u ni̱moko͡u ne̱mo͡u iyadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 10 Ni̱me Hiye Oha̱ e̱ bi kaha̱ degeimo͡u, ni̱ge e̱ tagaleba hoho̱ degele saga̱i̱ keleya ke̱no͡u milo͡u gamo͡u imabadomo͡u, ele kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Damale̱do, ni̱ge dabai bolo̱ ke̱ bologua̱no͡u degeligi, Godibe defe̱i̱do tawamabadomo͡u. 11 Godiha̱ e̱ nele̱ hiyedo, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei kaha̱no͡u ni̱ dogo͡u guba, ni̱me nele̱do dege dalamabadomo͡u, ele kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Ni̱ hagi̱ dugubane, nele̱ dege dalali, hoho̱ degeba, 12 Aye Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u mabadomo͡u, ele kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Yobe, Godiha̱ degeiyeno͡u, ni̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ milo͡u ga iligi, bi bolo̱do, e̱ ni̱moko͡u nele̱yodema makai dala ke̱me ni̱ mo͟͡umabadomo͡u. Bi ke̱ molo͟͡ube, Godiha̱ o sasa̱i̱, e̱ hoho̱ kaha̱ sile̱ma̱i̱ dala kedia̱bo͡u de ni̱ olo͡u fe̱i̱ bi ke̱ molo͟͡u dala. 13 Dibe hulia̱ kaha̱ duo kodu dalamo͡u, Godiha̱ di mala̱mo͡u, e̱ Dihi yo͟͡u tagaido kaha̱ hoho̱ koko͡u dogogumo͡u, e̱ge di wolo͡u dala. 14 Godiha̱ Dihi e̱ di mamo̱u̱ kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱be gebe meiyodei.

Polha̱ge midiho̱bo͡u dabaibo͡u Kelesuha̱ degedi ke̱ tobou

15 Dige Godibe dugulo saga̱i̱ meiye, ke̱no͡u si Godiha̱ Dihi e̱me yo͟͡u e̱ Aye saga̱i̱, ei ko͡u dugulo i. E̱me Godiha̱ e̱ Dihi wolo. Godiha̱ sa sibige̱bo͡u hebenibo͡u de milo͡u li mei kelegene, e̱ Dihibe widio o hiye kegeno͡u kuhe delei. Ifine kegeno͡u dala. 16 Godiha̱ degeiye, e̱ Dihiha̱ge hebeniha̱ bibo͡u, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bibo͡u olo͡u fe̱i̱do milo͡u gai. Bi di dugulo idibo͡u, dugulo idiyo meibo͡u de milo͡u gai. Hebeni e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u, hu̱bo͡u bi ilo kelebo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gai. Bi olo͡u fe̱i̱, e̱ milo͡u gai ke̱me yo͟͡u e̱ bima̱i̱no͡u. 17 Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bibo͡u, hebeniha̱ bibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gali mei kelege, e̱me yo͟͡u kege kuhe delei. Dalali, bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u gama, dia dalamo͡u, bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me geleguomo͡u, dabai tano͡u bologua̱do degeli kuhe̱. 18 E̱me damale̱yodei o sasa̱i̱ di widio o hiye. Dibe e̱ to͡u koko͡u soso͡u tano͡u fe̱i̱ dege dala. Di fi̱ gehe̱ degedi kaha̱ obo͡u be e̱. E̱me tolo ilemo͡u e̱buko͡u hagua̱i̱. Tofigile i o ilo kelebe habage haguale̱. Yo͟͡uno͡u si gabama folodo dala. 19 Godiha̱ge yo͟͡u e̱ fi̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ e̱ Dihiha̱ duledu ama̱ma dalayadomo͡u tagai. 20 Godiha̱ge sa sibige̱ o sasa̱i̱ dibo͡u, hebeniha̱ bibo͡u olo͡u fe̱i̱be e̱bo͡u de fi̱ tano͡u degele ke̱ tagalemo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ Dihi tobo͡u mo͡u migile, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i. E̱ Dihiha̱ kafei kaha̱ degeiye, e̱ dibo͡u de mogo tano͡u degei kuhe̱.

21 Afuge, ni̱me Godibe ahudo dege deleiguei. Ni̱ fima̱i̱ kasaga̱i̱no͡u delei kaha̱ge, ni̱me Godibo͡u ho ma̱i̱ dalali, midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u ga idi. 22 Ke̱no͡u si Kelesuha̱ tolo i kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ ni̱bo͡u de mogo degei. Ni̱me e̱ dihi̱le koko͡u sibigi ta mei dalaba duguoba, ko͡u gue tobolo͡u, ni̱me ma̱ o sasa̱i̱. A̱ge ni̱moko͡u be midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ta nele̱ meiyode tobolo͡u. 23 Ke̱no͡u si, ni̱ damale̱yodei ke̱me dede̱i̱do dege tolo͡u ba tafalaguama. Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodei, di mo͡u la̱mo͡u degeli ke̱me ni̱ne dia dalama. Ta̱ ni̱ dulo i ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱. Damale̱do, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱me oe hehegile i kaha̱ degemo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ ko͡u tefei. A̱ne dabai ke̱ degedi o.

Pol e̱me sa Kolosi o kedia̱ dogo͡u gudi o

24 A̱ ni̱ dogo͡u gudi kaha̱ hagi̱ dugulu ke̱me a̱me hoho̱ degeli. Kelesuha̱ge e̱ to͡u be damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gulamo͡u hagi̱ hiyedo dugu saga̱i̱, a̱ne ke̱no͡u tefele dugulu. Hagi̱, Kelesuha̱ dugu ke̱me mei degeli mei, a̱ne dugulu kuhe̱. 25 Godiha̱ tobo͡u mo͡u, a̱ ile, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dabai degeligibe, sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱moko͡u ne egei hehegiedi. Damale̱do, Godiha̱ a̱ e̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱do ke̱ hehegieyede tobo͡u mo͡u, a̱ kuhe hehegiedi. Yobe a̱me egei dabai degedi o. 26 Afuge Godiha̱ ta̱ ke̱me mogogou delei kaha̱, ko͡u guai o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ tawale ili mei dalamo͡u haguabe demo͡u, ifisi ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱me Godiha̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u no͡u tama̱ degei dala kuhe̱. 27 Damale̱do, Godiha̱ yo͟͡u tagaiya ke̱, e̱ ta̱, afudo mogogou delei kaha̱ sibige̱ ke̱me e̱ o sasa̱i̱ dimoko͡u hehegieimo͡u tawale ili. Ta̱ ke̱me sa sa ahudo o sasa̱i̱ ni̱ne dulomo͡u tawale ili kehe̱. Ta̱ kaha̱ sibige̱, di tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei ke̱me ko͡u gue, Kelesuha̱ sa ta o sasa̱i̱ ni̱bo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degeimo͡u, hebeni hoho̱ ke̱me ni̱ dugulamo͡u dia dalagua kehe̱. 28 Kelesuha̱ degei ta̱ ke̱bo͡u, egei ke̱bo͡u de ei hehegie tobolo͡u idibe, ei o sasa̱i̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u tewe ke̱bo͡u de hehegie tobolo͡u idi. Ei tagalibe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ Kelesuko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalaguaba, ei dia̱ wo͡u ma ile, Godiko͡u fologaba tafalaguale ke̱ tagali. 29 Kegemo͡u, a̱ dabai ke̱ nele̱do dege degedibe, Kelesuha̱ nele̱ya ke̱no͡u a̱ e̱ dabai ke̱ kuhe degedi.

2

Di damale̱yodema nele̱do dege dalalibe, ogo͡u gai ta̱be hobo͡u dulo sesedame

1 Ni̱ge a̱ ni̱ dogo͡u gulamo͡u dabai hiyedo degedi ke̱me ni̱ defe̱i̱do tawama. A̱ge ni̱bo͡u, sa Laodisia o sasa̱i̱bo͡u, haba sa sa o sasa̱i̱, ma̱ midiho̱ dugulo ili mei kedia̱bo͡u de dogo͡u gulamo͡u dabai hiyedo degedi. 2 A̱ dabai ke̱ degedi kaha̱ yobe ko͡u gue, ni̱ olo͡u fe̱i̱ nele̱do dege dalali, fi̱ tano͡u degeba, ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba demabadomo͡u. A̱ tagalibe, ni̱ fima̱i̱ bolo̱ ke̱bo͡u, tewe hiyedo ke̱bo͡u de mo͟͡umaba, Godiha̱ ta̱ mogogou kaha̱ sibige̱ ke̱me ni̱ tawamabadomo͡u. Ta̱ kaha̱ sibige̱be Kelesu e̱no͡u. 3 Kelesube sibige̱ hiyedo. E̱ duledube Godiha̱ tewebo͡u, fima̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ ama̱ma dala.

4 O tae ni̱moko͡u ta̱ sebe degeba ogo͡u gai ta̱ ta tobo͡u ba, kegeligi ni̱ ke̱ dulo sesele iye domo͡u, a̱ egei ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe tobolo͡u. 5 A̱me ni̱bo͡u de dala meiye, ke̱no͡u si ma̱ fima̱i̱be ni̱bo͡u de dala. Ni̱ Kelesuko͡u damale̱yodema, nele̱do dege dalali, midiho̱ bolo̱do ke̱ milo͡u goluyodeimo͡u dulomo͡u, a̱ hoho̱ hiyedo degeli.

Dibe fi̱ gehe̱ ke̱ mo̱u̱ kaha̱, di Kelesubo͡u de dogo͡u guono͡u suluguame

6 Ni̱ge Yesu Kelesube ni̱ Hiye Oyodema damale̱yodele i degemo͡u, ni̱me e̱bo͡u deno͡u dogo͡u guo suluguama. 7 Ni̱me e̱moko͡u hebe tefeye mihi̱ko͡u hili̱gedo tou ke̱ sa̱ dege nele̱do dege tafalama. Moso̱, mouti tageto͡u nele̱do dege duwo ke̱ sa̱ dege tafalama. Egei, ei ni̱moko͡u hehegiei koko͡u no͡u damale̱yodema hili̱gedo tolo͡u ba, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u no͡u suluguama.

8 Ni̱o͡u tawaibo͡u, o tae ogo͡u gai ta̱bo͡u, sibige̱ mei ta̱bo͡u de tobo͡u ba, ni̱ ke̱ dulo sesele iye. O kedia̱me die ko͡u guai o kedia̱ kuolo͡u ta̱bo͡u, sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u dia daladi kedia̱ ta̱ ke̱bo͡u de dulo tobo͡u mo͡u suluguadi. O kegele i kedia̱ge Kelesuha̱ ta̱ hehegiemo͡u suluguadiyo mei.

9 Ni̱ tewe, Kelesu e̱me ko͡u Godiye, ke̱no͡u si e̱ sa sibige̱ kuoko͡u migilemo͡u be o baga siei. 10 E̱me e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ die widio o. Ni̱me e̱ bi kaha̱ degemo͡u, fi̱ gehe̱, Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me ni̱ duledu ama̱ma̱i̱ dala. 11 Ni̱me Kelesubo͡u de dogo͡u guo dala kaha̱ degemo͡u, ni̱me kolo diafigi ke̱ sa̱ degei dalagua. Ko͟͡ume to͡u do kaha̱ kolo diafigidi ke̱ tobo͡u yo mei. Ko͟͡ume midiho̱ kasaga̱i̱, di milo͡u gadi ke̱ Kelesuha̱ igile mugu ke̱ tobolo͡u. 12 Fafeleya tofolo͡u imo͡u be, ni̱me Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalaguali, e̱ widai saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne Godiha̱ widai. Haba, ni̱ Godiha̱ Kelesu hagua̱gi kaha̱ nele̱ koko͡u damale̱yodema, fafeleya tofo͡u ma fogo͡u mo͡u be, ni̱ne Kelesu e̱bo͡u de hagua̱, gehe̱ dege dalagua. 13 Afu ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gamo͡u, ni̱o͡u ni̱ fi̱ye tagaiya ke̱no͡u seseimo͡u be, ni̱me tofigile i sa̱ dege delei. Ke̱no͡u si Godiha̱ di olo͡u fe̱i̱ Kelesubo͡u de hagua̱gie, fi̱ gehe̱ ke̱ dimoko͡u nele̱mo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ di milo͡u ga ibe e̱ gebe meiyodei. 14 Di Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ sesediyo mei kaha̱ hebe ke̱ Godiha̱ to̱guei. Damale̱do, Godiha̱ e̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ hebe fufuguoma̱i̱ko͡u dio͡u go͡u mo͡u, ikoke degema mei degei. 15 Kelesu hebe fufuguoma̱i̱ko͡u tolo i kelege, Godiha̱ hegibe, e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me huyafe̱i̱ degeimo͡u, dia̱ sidifi hiyedo degele i. Godiha̱ nele̱ hiyedo kaha̱ die nele̱ ke̱ gabama folodo dalamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ne dugulo i.

Dibe Kelesubo͡u de tofigile i sa̱ dege dalagua kaha̱ degemo͡u, kuolo͡u ta̱ege dibe ta dogo͡u gulo saga̱i̱ mei

16 Kegemo͡u, o tae kuolo͡u ta̱ ta ni̱moko͡u tobo͡u babe, ni̱ge dulo sesedama. Nale̱ ta na̱damabeedeiba, hue̱i̱ na̱damabeedeiba ke̱ hobo͡u ta dulo sesedama. Haba sawisiei hiye daga daga kaha̱ dowobo͡u, oguo gehe̱ hegili kaha̱ dowobo͡u, misiholo duwodi sawisiei ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ne ni̱ dudama. 17 Kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me sibige̱ mei, habage tama̱ degele kaha̱ tayeno͡u. Kelesu e̱no͡u si sibige̱ hiyedo. 18 O taha̱ tieimi dugu ta ni̱moko͡u susubabe, ni̱ ta dudama. Haba e̱sol o kedia̱moko͡u yubu sugulo fiyamabeedeibane, ni̱ ta dudama. O kegei kedia̱me dio͟͡u die fima̱i̱yeno͡u tawaga tobolo͡u idi, sibige̱ ta mei. Godi sesele idi midiho̱yade tawale idiye, ke̱no͡u si ke̱me dio͟͡u die hu̱no͡u hebele fogulo idi. 19 O kedia̱me Kelesu sesele idiyo mei. Kelesu e̱me di widio o. Dibe e̱ to͡u sa̱ degei, e̱ momeye dio olo͡u fe̱i̱ aso͡u giemo͡u, e̱ dimoko͡u nale̱ ne̱i̱mo͡u be, Godiha̱ degeiye, e̱ to͡u ke̱me hiye degemo͡u ili.

20 Kelesu e̱ tolo i saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne e̱bo͡u de tofigile i kaha̱, ni̱me sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u dia daladi kedia̱ hayedu dalagua mei. Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ kuolo͡u ta̱ kegele i ke̱me ni̱ kageimo͡u dulo sesele idiya? 21 Ni̱ mo͟͡udama, ni̱ na̱dama, ni̱ kugudamabeedele idi ke̱me ni̱ kageimo͡u dulo sesele idiya? 22 Ta̱ ke̱me bibo͡u nale̱bo͡u kaha̱ kuolo͡u ma̱i̱no͡u. Bi kegei ke̱me makoma mei degele. Godiha̱ge kuolo͡u kege ta mali̱ mei. O kedia̱no͡u ma̱ i. 23 Ko͡u kegeiye, o taha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seseimo͡u be, sa sibige̱ oyege wa, o ke̱me tewe oyade tawale idi. Yobe, o kegei kaha̱ yo͟͡u e̱ to͡u e tagadi ke̱ akogulamo͡u kuolo͡u gehe̱ gehe̱ ke̱ kuhe ma̱di. Kege ma̱mo͡u imo͡u be, o sasa̱i̱ kedia̱ge wa, o ke̱me Godiko͡u hoho̱ degedi oyade tawale idi. Ke̱no͡u si e̱me kegei mei, e̱ge yo͟͡u e̱ hu̱no͡u hebele fogudi. Haba kuolo͡u ma̱di midiho̱ e̱ sesedi kaha̱ge, e̱ to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ ta akogulo saga̱i̱ mei.

3

Dibe Kelesubo͡u de hagua̱ gehe̱ degele i

1 Ni̱me tofigile i sa̱ dege dalamo͡u, Godiha̱ ni̱me Kelesubo͡u de hagua̱gi kaha̱ degemo͡u, ni̱ge bi hebenito͡u dala ke̱ mo͡u la̱ba degema. Bi ke̱me Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u, Kelesuha̱ duwo koko͡u dala. 2 Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bima̱i̱ mo͡u la̱ba degedama. Bima̱i̱ hebenito͡u dala ke̱no͡u mo͡u la̱ba degema. 3 Ni̱me tofigile i sa̱ dege dala. Ni̱ fi̱ gehe̱be Kelesubo͡u de mogogo͡u mo͡u, ni̱me Godibo͡u de dogo͡u guo dalagua. 4 Kelesu e̱me fi̱ gehe̱ degele ke̱ ne̱di o. E̱ habage hagua tama̱ degeiba, ni̱ne e̱bo͡u de hoho̱ kaha̱ duoya ke̱ tama̱ degele.

Kelesube di duledu dala kaha̱, dibe fi̱ gehe̱ degei dalagua

(Ta̱ Hiye 3:5–4:18)

Dibe gehe̱ degele i o sasa̱i̱ dalagua

5 Kegemo͡u, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi fi̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ woma. Midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u suluguadi ke̱bo͡u, duo sibigi degedi ke̱bo͡u, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱bo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u tagadi ke̱bo͡u, o taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi ke̱bo͡u debe hobo͡u milo͡u dama. O taha̱ bima̱i̱ duguo tagadi midiho̱ ke̱me ogo͡u gai godiko͡u hoho̱ degedi midiho̱. 6 Godiha̱ge midiho̱ kegegai koko͡u gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, e̱ ta̱ dulo idiyo mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nela̱mo͡u ama dala. 7 Afu ni̱ne o kegele idi kedia̱bo͡u de suluguali, midiho̱ kasaga̱i̱ kegei ke̱ milo͡u ga idi.

8 Midiho̱ ni̱ degedamabeedili ke̱me ko͡u gue, totono͡u gofo͟͡u degedi midiho̱ ke̱bo͡u, omoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ hehegiedi ke̱bo͡u, susuga tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u, dou tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be to͡u fogo͡u mabeedili. 9 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u ogo͡u gai ta̱ tobo͡u ba tobo͡u ba dedama. Yobe, ni̱ afu degedi midiho̱ ke̱me to͡u fogou kaha̱ degemo͡u. 10 Ni̱ afu degedi midiho̱ ke̱ tobeko͡u mugumo͡u, Godiha̱ degeiye, ni̱ fi̱ gehe̱ dege dalagua kehe̱. Ni̱ fi̱ gehe̱ kaha̱ degeiye, ni̱ tewe hiyedo degemo͡u, di milou o yo͟͡u e̱ saga̱i̱no͡u degele ili. 11 Kegei kaha̱ degemo͡u, fi̱ gehe̱bo͡u de dalagua o sasa̱i̱ di olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ dihi̱le koko͡u tefeino͡u dala. Di o ilo kelebe sa Grik o sasa̱i̱, haba ilo kelebe Juda o sasa̱i̱yode tawadame. Di o ilo kelebe kolo diafigi o, haba ilo kelebe kolo diafigili mei oyode tawadame. Dibe ta̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ deiyode tawadame. Sane e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ deiyode tawadame. Di o ilo kelebe dabai degele idi o sasa̱i̱, haba ilo kelebe bose o sasa̱i̱yode tawadame. Yobe, di olo͡u fe̱i̱be tefeino͡u dalamo͡u, Kelesuha̱ di duledu dalali, di olo͡u fe̱i̱ dogo͡u gulu kaha̱ degemo͡u.

Di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba deme

12 Ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱. Godiha̱ ni̱ tagalemo͡u, e̱ge ni̱me yo͟͡u e̱ biyodema makai dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ne o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u solo͡u do degeba, midiho̱ bolo̱ ke̱ dia̱moko͡u hehegiema. Ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogudama. Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u himi̱ degeiba himi̱ degeiba dema. O yogoko͡u dafadama. 13 Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u gofo͟͡u degeiba gofo͟͡u degeiba dedama. Ni̱ mogo dia̱ ni̱moko͡u hagi̱ ta ne̱i̱babe, ni̱ge dia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ boholo͡u ne̱dama. Hiye Oha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u ga idi ke̱ gebe meiyodedi saga̱i̱ kege, ni̱ne ni̱o͡u sie ke̱no͡u tefele degema. 14 Solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱no͡u si midiho̱ bolo̱ ilo ke̱ gabama feleido. Ni̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degeibabe, ni̱ midiho̱ bolo̱ olo͡u fe̱i̱do ke̱ne milo͡u ga ile. Solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ge midiho̱ bolo̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱bo͡u de geleguomo͡u dabai tano͡u degedi. 15 Himi̱ degedi fi̱, Kelesuha̱ ne̱i̱ ke̱bo͡u deno͡u suluguama. Godiha̱ ni̱me e̱ biyodema makaibe, e̱ge ni̱me Kelesuha̱ to͡u koko͡u soso͡u tano͡u fe̱i̱ dege dalali, himi̱ degeba mogo tano͡u dege suluguamabadomo͡u kuhe makai. Haba, Godiko͡u ne bolofe̱i̱yode tobolo͡u no͡u dalama. 16 Ni̱ Kelesuha̱ ta̱ defe̱i̱do tolo͡u bano͡u suluguama. Ni̱ e̱ ta̱ ke̱me ni̱o͡u sie yogoko͡u tewebo͡u de hegiba hegiba deba, egele tobo͡u ba tobo͡u ba degama. Die̱ Fedi Kuguo kaha̱ die̱ ke̱bo͡u, sosi moso̱ko͡u ge feile idi die̱ ke̱bo͡u, haba Duo Bolofe̱i̱ha̱ hehegieimo͡u feile idi die̱ ke̱bo͡u de feileba, ni̱ duleduge hoho̱bolo͡u ba, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. 17 Hiye O Yesuha̱ hu̱ya ke̱no͡u suluguama. Ta̱ ni̱ tobolo͡u ne, Yesuha̱ hu̱ya ke̱no͡u tobo͡u ma. Aye Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ne, Yesuha̱ hu̱ya ke̱no͡u tobo͡u ma.

Polha̱ge soso͡u, Yesuko͡u damale̱yodei koko͡u tobou

18 Sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱me Hiye Oha̱ bi kaha̱ degeimo͡u, ni̱ge ni̱ ma̱ha̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ dulo sesema. 19 O dia̱ma, ni̱ne ni̱o͡u ni̱ sasa̱i̱ solo͡u do degema. Dia̱moko͡u gofo͟͡u ta̱ ta tobo͡u dama.

20 Sisigo̱ dia̱ma, ni̱ ayebo͡u, ni̱ adio͡u bo͡u kedia̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ dulo sesema. Midiho̱ kegei ke̱me Hiye Oha̱ge hoho̱ degedi. 21 Aye dia̱ma, ni̱ sisigo̱ dia̱ gofo͟͡u degele saga̱i̱ hobo͡u ta degedama, kegeligi dia̱ fi̱ hagi̱ degele iye.

Polha̱ge dabai degele idi o sasa̱i̱bo͡u, die bosebo͡u dia̱moko͡u tobou

22 Dabai degedi o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ge sa sibige̱ kuoko͡u ge ni̱ bose dia̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱do dulo sesema. Ni̱ kegeligi, ni̱ bose dia̱ hoho̱ degemabadeba, die dihi̱le koko͡u geno͡u, dabai nele̱ dege degele iye. Dia̱ duguyo mei kelegene, dia̱ tobo͡u mo͡u du saga̱i̱ ke̱no͡u tawaleba, Kelesuha̱ hayedu dalali, dabai defe̱i̱do degema. 23 Dabai olo͡u fe̱i̱ ni̱ degeli ke̱me defe̱i̱do degema. Dabai ke̱me sa sibige̱ o kedia̱ dabaino͡u degediyo mei. Ni̱me ke̱me Hiye Oha̱ dabaibo͡u de degedi. 24 Bi bolo̱do, Hiye Oha̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nele̱yodema makai ke̱me dala kaha̱ degemo͡u, ni̱ge dabai degedi kaha̱ hebe bolofe̱i̱ ke̱me ni̱moko͡u ne nele̱dade tawama. Yobe, dabai olo͡u fe̱i̱ ni̱ degedi kaha̱ bose hiyedobe Kelesu e̱no͡u dala. 25 O koyoha̱ midiho̱ do̱u̱do mei ta degeibabe, o ke̱me midiho̱ do̱u̱do mei kaha̱ hebe ke̱no͡u molo͟͡u. Hiye O Godiha̱ge o sasa̱i̱ fidibe, hu̱bo͡u obo͡u, hu̱bo͡u mei obo͡u olo͡u fe̱i̱do tefeleno͡u fidi.

4

1 Bose dia̱ma, ni̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne midiho̱ bolo̱no͡u hehegiema. Dabai kaha̱ hebe ke̱ne dia̱moko͡u do̱u̱dono͡u ne̱ma. Ni̱ tawama, ni̱ne ni̱ Bose Hiyedo hebenito͡u dala.

Di diho̱ baga̱ tobolo͡u ba, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u ga ime

2 Ni̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u dalama. Ni̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, defe̱i̱do tawale ama dalali, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u dalama. 3 Ni̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, Godiha̱ elene dogo͡u guyede tobo͡u ma. A̱ egei hehegiemo͡u siadi kaha̱ degemo͡u, a̱me didio̱ degei. Ke̱no͡u si Kelesuha̱ dabai, mogogou delei kaha̱ sibige̱ ke̱ hehegile kaha̱ a ke̱me Godiha̱ elemoko͡u so͟͡ugo͡u yedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 4 Godiha̱ tagaliya ke̱no͡u, a̱ e̱ ta̱ ko͟͡u tama̱ dege hehegieyadeba diho̱ baga̱ tobo͡u ma.

5 Ni̱ damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de duwogualibe, ni̱ fima̱i̱ bolofe̱i̱do kaha̱no͡u Kelesuha̱ e̱ midiho̱be dia̱moko͡u kelegeno͡u fe̱i̱ hehegiema. 6 O sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de ta̱ koubabe, hemele̱ fiyaba, ta̱ sebedo dia̱ dulo tagale saga̱i̱ ke̱no͡u tobo͡u ma. Ni̱ defe̱i̱do fima̱ma, ta̱ olo͡u fe̱i̱do dia̱ yodugale ke̱me bologua̱do gobolo͡u tobo͡u ma.

Polha̱ o Tikikus dilie, Onesimus diliemoko͡u tobo͡u mo͡u, dilie sa Kolosiko͡u yai

7 A̱ o Tikikus tobo͡u ba e̱ ile, a̱ degeli ke̱ ni̱moko͡u kuhe tobolo͡u. Tikikus e̱me di mogodo. E̱me Hiye Oko͡u damale̱yodema, dibo͡u de dabai degedi. 8 A̱ Tikikus tobo͡u ba, ni̱moko͡u ile kaha̱ yobe, e̱ ni̱moko͡u ile, ele degeli ke̱ defe̱i̱do tobo͡u maba, haba ni̱moko͡u ne dede̱i̱ sasagile. 9 Tikikus e̱me di mogo ta Onesimusbo͡u de ile. O Onesimus* e̱me Yesuko͡u damale̱yodema sesedi o bolo̱do, ni̱ sa tano͡u tie. Ko͡u lege kage degeli olo͡u fe̱i̱ ke̱me dilie ni̱moko͡u tobolo͡u ile.

Polha̱ sa Kolosi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobou

10 O Aristarkus, e̱me a̱bo͡u de didio̱ degei dalali, ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Mak, e̱me o Barnabasha̱ e̱ kiya, e̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodili. A̱ ko͡u hu̱ so̱u̱ o Mak e̱ne ni̱ sako͡u ile foloubabe, ni̱ e̱moko͡u hoho̱bo͡u ma. 11 O ta e̱ hu̱be Jisas, haba e̱ hu̱ ta̱be Jastus, e̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u. Juda o kamadia kedia̱no͡u si a̱bo͡u de dogo͡u guo dabai degele idi. Ei Godiha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalale ta̱ ke̱ hehegieimo͡u be, dia̱ne a̱moko͡u dede̱i̱ sasagile idi.

12 Ni̱ sa tano͡u tie o Epafras e̱me Yesu Kelesuha̱ dabai degedi o, e̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u. E̱ Godiha̱ ni̱ dogo͡u guba, nele̱do dege dalaguaba, ni̱ fi̱ haguaba, ni̱ Godiha̱ tagali ke̱ olo͡u fe̱i̱ tawamabadomo͡u diho̱ baga tobo͡u di. 13 A̱ ni̱moko͡u tobo͡u lamo͡u, Epafras e̱me ni̱bo͡u, sa Laodisia kedia̱bo͡u, sa Hierapolis kedia̱bo͡u de dogo͡u gulamo͡u dabai hiyedo degemo͡u ili. 14 Di mogo Luk, e̱me medigo dabai degedi o, e̱bo͡u o Demasbo͡u diliene ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili.

15 A̱ tagalibe, ni̱ge damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Laodisia tie kedia̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u mabeedili. Haba, sasa̱i̱ Nimfabo͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱, e̱ moso̱ko͡u kefeguomo͡u egei dulo idibo͡u dia̱moko͡u ne agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. 16 Kuguo ko͟͡u ni̱ huso͟͡uma mei degeibabe, ni̱ o taha̱ mala̱ ile, sa Laodisia o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱ba, dia̱ne huso͟͡uma. Haba kuguo, a̱ sa Laodisia o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱ ke̱ne o kaha̱ mala̱ boholo͡u ma̱ haguba, ni̱ne kuguo ke̱ huso͟͡uma. 17 Ni̱ o Arkipusko͡u ko͡u gue tobo͡u ma, dabai Hiye Oha̱ na̱ degeyedema makai ke̱me defe̱i̱do degeligi, olo͡u fe̱i̱do mei degeyede tobo͡u ma.

18 Ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodili ko͟͡ume Pol, a̱ mayo͟͡u ma̱ dobogo͟͡uyeno͡u nalolu̱ kuhe̱. A̱me didio̱ degei dala ke̱me toto͡u degedama. Godiha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dalale.

* 4:9 4:9 O Onesimus e̱ ta̱be kuguo Filemonko͡u dala.

1 Tesalonaika

1

2

3

4

5

Polha̱ Egei Sasafe̱i̱

Sa Tesalonaika O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Sa Tesalonaikabe sa hiye, sa Masedonia duo kile dala.

Polha̱ sa Korinko͡u dalali, kuguo ko͟͡u sa Tesalonaika tie kedia̱moko͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱. Kuguo ke̱ nalali̱ mei kelege, e̱ sa koko͡u ile folomo͡u dalali, Yesuha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱ ko͡u hehegie tobou. Dabai 17:1-9 koko͡u ne ta̱ ke̱ nala̱i̱ dala.

Polha̱ kuguo ko͟͡u nala̱i̱ kaha̱ yobe ko͡u gue, Juda o kedia̱ sa Tesalonaika tie o ilo kele makolo idi kaha̱ degeimo͡u, e̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ dede̱i̱ sasagiemo͡u, kuguo ko͟͡u kuhe nala̱i̱. Yesuha̱ boholo͡u ma̱ haguale ta̱ ke̱bo͡u de hehegie tobolo͡u mo͡u nala̱i̱.

Tewe o ilo kedia̱ tawale ibe, Polha̱ kuguo ko͟͡u nala̱i̱be kuguo ilo kele nalale̱ ko͡u dalamo͡u, kuguo ko͟͡ume e̱buko͡u do nala̱i̱yode tawale i.

Kuguo 1 Tesalonaika ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–3

Polbo͡u, e̱bo͡u de dabai degele idi o kedia̱bo͡u dia̱ sa Tesalonaika tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degele i.

Ta̱ Hiye 4–5

Sa Tesalonaika tie o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamabadomo͡u.

Polbo͡u, e̱bo͡u de dabai degele idi o kedia̱bo͡u dia̱ sa Tesalonaika tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degele i

1

(Ta̱ Hiye 1–3)

1 Pol a̱bo͡u, o Sailasbo͡u, o Timotibo͡u ei sa Tesalonaika tie o sasa̱i̱ damale̱yodele i ni̱moko͡u kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Ni̱me Aye Godibo͡u, Hiye O Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalagua.

Godiha̱ ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Polha̱ sa Tesalonaika tie kedia̱ Yesuko͡u damale̱yodele i kaha̱ degeimo͡u hoho̱ degei

2 Ei ni̱moko͡u fima̱mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u idi. Ei ni̱ hu̱ solo͟͡umo͡u, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 3 Ni̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱ dabai degele idi. Tabe, ni̱me Yesu Kelesuko͡u hoho̱ hiyedo dege, e̱ dabai hiyedo degele idi. Tabe, ni̱me nele̱do dege dalaguadi o sasa̱i̱, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ boholo͡u ma̱ haguale ke̱ne ni̱ dia dalaguadi. Eige ni̱ kegele idi olo͡u fe̱i̱be tawale i kaha̱ degemo͡u, ei di Aye Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u idi. 4 Mogo dia̱ma, Godiha̱ge ni̱me tagai hiyedo dala. Eige ni̱me Godiha̱ yo͟͡u e̱ biyodema makaidade tawale i.

5 Ta̱ uwo bolofe̱i̱, ei ni̱moko͡u tobolo͡u i ke̱me ta̱eno͡u tobolo͡u ili mei. Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, ei ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ nele̱do dege tobolo͡u i. Ei fima̱i̱ bolo̱u̱ dege tobolo͡u ili mei. Ni̱ dowoye, ei ni̱bo͡u de dogo͡u guo dalamo͡u, ei milo͡u gadi ke̱me ni̱ duguo tawale i.

6 Ni̱ Godiha̱ ta̱ dulomo͡u tolo͡u igolugi, hagi̱ hiyedo dugulo i. Ke̱no͡u si ni̱me eibo͡u Hiye Obo͡u ei degei saga̱i̱ ke̱no͡u seseimo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱moko͡u dede̱i̱ sasagieimo͡u, ni̱ hoho̱ degele i. 7 Ni̱ midiho̱ kege milo͡u ga idi ke̱me, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa bolo̱u̱ Masedoniabo͡u Akaiabo͡u duo kile tie kedia̱moko͡u midiho̱ bolo̱ ke̱ hehegile idi. 8 Hiye Oha̱ ta̱, ni̱ hehegie tobolo͡u i ke̱me bala wodi uwo saga̱i̱ kege, sa Masedoniabo͡u Akaiabo͡u duo kilegeno͡u dulo ili mei. Sa sa olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne ni̱ Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ ta̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u dulo tefei kaha̱ degeimo͡u, ei sa sa suluguadibe, ta̱ ke̱me eige ta tobo͡u mo͡u suluguadiyo mei. 9 Ei sa ta iga fologoumo͡u be, sa ke̱ tie o kedia̱ge eimoko͡u ko͡u gue susulo tobolo͡u idi, Polbo͡u dia̱ sa Tesalonaika tie kedia̱moko͡u fologa, egei hehegie tobo͡u mo͡u be, sa Tesalonaika tie kedia̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u, ogo͡u gai godi tobeko͡u muguo, damale̱do Godi, yo͟͡u kegeno͡u daladi koko͡u damale̱yodema, e̱ dabai ke̱no͡u degelamo͡u degele idiyode tobolo͡u idi. 10 Haba sa sa o kedia̱ ko͡u gue susulo tobolo͡u idi, Godiha̱ Dihi e̱ tolo imo͡u hagua̱gimo͡u, hebenito͡u felei. Folo dalali, habage boholo͡u ma̱ haguale ke̱me sa Tesalonaika tie o kedia̱ dia dalagua ke̱ eimoko͡u susulo idi. Damale̱do, Godiha̱ Dihi e̱me Yesu. Godiha̱ gofo͟͡u, habage tama̱ degele kaha̱ di makeiye domo͡u, e̱ di boholo͡u mo̱u̱ dala.

2

Polha̱ sa Tesalonaikako͡u ge dabai degei ke̱ tobou

1 Mogo dia̱ma, ni̱ge tewe, ei ile folo, ni̱bo͡u de dalaguali, dabai degei ke̱me mo͡u ta fogo͡u li mei, sibige̱ tama̱ degei dala.* 2 Ei ni̱ sabeko͡u ile feli mei kelegebe, ei sa Filipaiko͡u dalamo͡u, sa ke̱ tie o kedia̱ ei susuga tobolo͡u i, hagi̱ hiyedo eimoko͡u nele̱ i ke̱ne ni̱ ko͡u tewe. Ke̱no͡u si Godiha̱ ei dede̱i̱ sasagieimo͡u, ei ni̱ sa Tesalonaikako͡u iga fologoumo͡u, ni̱ o ilo kelegene akogulamo͡u degele iye, ei ta kesigie gue̱ degele ili mei, Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u i. 3 Ei ni̱moko͡u egei hehegie tobolo͡u idibe gula̱i̱ dege ta tobolo͡u idiyo mei. Ei ta̱ ke̱me gulokou ta̱ mei. Ei ni̱moko͡u ogo͡u ga tobolo͡u idiyo mei. 4 Godi yo͟͡uno͡u ei fima̱i̱ file duguomo͡u, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mabeedema ei kuhe makai kaha̱ degeimo͡u, eige do̱u̱dono͡u hehegie tobolo͡u idi. Eige o sasa̱i̱ye eimoko͡u hoho̱ degele ke̱ tagale idiyo mei, eige Godiha̱ hoho̱ degele ke̱ tagale idi. 5 Ni̱ ko͡u tewe, ei ni̱ hoho̱ degemabadomo͡u ogo͡u ga tobolo͡u idiyo mei. Haba ni̱ bima̱i̱ ke̱ne ei tagale idiyo mei. Godiha̱ tewe, eige ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milolo͡u idi. 6 Eige ni̱ ei hu̱ ke̱ hebele fogumabadomo͡u degele ili mei. Haba o ilo kelege ei hu̱ hebele foguyadomo͡u degele ili mei. 7 Damale̱do, eibe Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o dalaye, ke̱no͡u si ei iga fologamo͡u be, eige ni̱moko͡u bi ta ne̱mabeedema hawa tobolo͡u idiyo mei. Dihigidio͡u taha̱ e̱ dihi bu ne̱di saga̱i̱, ei ni̱moko͡u ne nebe ke̱ saga̱i̱no͡u degele idi. 8 Ei ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u i. Haba tabe, ei ni̱ dogo͡u gula deba, ho oe ei wouba tofigile ke̱ne ta̱bo͡u mei, yobe ni̱me ei mogodo degei kaha̱ degeimo͡u.

9 Mogo dia̱ma, ni̱ tewe, ei ni̱bo͡u de dalali, dabai hiyedo degemo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u idi. Eige ni̱ eimoko͡u nale̱bo͡u bi ilo kelebo͡u de ne̱mabeedema yodulo dafamo͡u be, ei hulia̱mebo͡u agalibo͡u Godiha̱ dabaibo͡u sele dabaibo͡u de hiyedo degele idi.

10 Ni̱ ko͡u tewe, ei Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱bo͡u de dalali, Godiha̱ tagali midiho̱ya ke̱no͡u ei e̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱dono͡u suluguei. Godi yo͟͡u tewe ei midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ga ili mei. 11 Ni̱ ko͡u tewe, ei ni̱ do̱u̱susulo idibe o taha̱ yo͟͡u e̱ sisigo̱ do̱u̱susudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele do̱u̱susulo idi. 12 Ei ni̱ do̱u̱susumo͡u ibe, ni̱me bologua̱do dalaguamabadomo͡u dede̱i̱ sasagile idi. Ni̱me Godiha̱ yo͟͡u e̱ bi kaha̱ degeimo͡u, eige ni̱me midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u gamabadomo͡u kuhe egele tobolo͡u idi. Godi yo͟͡u ni̱ haguisamo͡u, e̱ sa, yo͟͡u wolo͡u dala koko͡u haguamabeedili. Sa ke̱me hebeni sa, Godiha̱ hoho̱bo͡u de dala.

O sasa̱i̱, Kelesuko͡u damale̱yodema hagi̱ duguo nele̱do dege deleiguei

13 Ei Godiha̱ ta̱ ni̱moko͡u hehegie tobo͡u mo͡u be, ni̱ge ta̱ ke̱me sa sibige̱ o kedia̱ ta̱dade tawale ili mei. Ni̱ge Godiha̱ ta̱be damale̱dodade tawalemo͡u tolo͡u i kaha̱ degeimo͡u, ei Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u idi. Godiha̱ ta̱ kaha̱ge damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ duledu dabai degedi. 14 Mogo dia̱ma, sa Judiako͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱, die midiho̱ ke̱me ni̱ne sesele igolugi, ifine kegeno͡u dala kehe̱. O sasa̱i̱ kedia̱me Yesu Kelesuha̱ dogo͡u guo dalamo͡u, Juda o, dio͟͡u die moso̱ma̱ kedia̱ge dia̱moko͡u hagi̱ hiyedo ne̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne ni̱o͡u ni̱ moso̱ma̱ kedia̱ge ni̱moko͡u hagi̱ hiyedo nele̱ idi. 15 Juda o kedia̱ge habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱me woumo͡u tofigile i. Haba Hiye O Yesune wala imo͡u tolo i. Eine gagale̱ mugulo i. Godiha̱ge o kedia̱me hoho̱ degediyo mei. Dia̱ge o olo͡u fe̱i̱do ho degele idi. 16 Yobe, Godiha̱ sa ta o sasa̱i̱ mamo̱u̱ye domo͡u, dia̱ge ei Yesu Kelesuha̱ ta̱ hehegiedi ke̱ akogulo idi. Kegele idi kaha̱ degemo͡u, die midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me hiye dege haguabe demo͡u, Godiha̱ gofo͟͡u tama̱ degele ke̱me hafe̱i̱ degeli.

Polha̱ sa Tesalonaika o sasa̱i̱ kedia̱me haba dugu ile saga̱i̱do degei

17 Mogo dia̱ma, wefe̱i̱do, Juda o kedia̱ ei hele mugumo͡u, fogo͡u haguasiemo͡u, ahudo dege tiasigeliye, ke̱no͡u si ei fi̱be ni̱bo͡u de dala. Kegei degemo͡u, ei haba ni̱ dugu ile saga̱i̱ degeimo͡u hiyedo a ka ili. 18 Eige ni̱moko͡u igalamo͡u degele idi. Pol a̱ ilamo͡u hiyedo degediye, ke̱no͡u si Tama̱ha̱ ei akoguo dala. 19 Ni̱ degeiyege, di Hiye O Yesuha̱ boholo͡u ma̱ haguale kelege, ei e̱ dihi̱le koko͡u ge hoho̱bolo͡u ile. Yobe, ni̱ge egei, ei ni̱moko͡u hehegiei ke̱ tolo͡u mo͡u, Yesuko͡u damale̱yodele i kaha̱ degeimo͡u, ei e̱ boholo͡u ma̱ haguale ke̱ hoho̱ dege dia dalali, hebe bolo̱do e̱ nele̱ ke̱ mala̱ ile. 20 Damale̱do, ei ni̱moko͡u hoho̱bolo͡u idi. Ni̱ damale̱yodele i kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ eimoko͡u hoho̱bo͡u di.

3

Polha̱ o Timoti sa Tesalonaika o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagieyadomo͡u tobo͡u mo͡u i

1 Ei ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degemo͡u, ni̱moko͡u igale ke̱ dia dalale dafamo͡u, ei tobolo͡u gi, a̱bo͡u Sailasbo͡u elebe sa Atensko͡u dalaba, 2 ele mogo Timotiha̱no͡u iyede tobolo͡u i. Timoti e̱me Godiha̱ dabai degedi o, elebo͡u de Kelesuha̱ degei kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobolo͡u idi. Kelegeno͡u be, ele Timoti ni̱ dede̱i̱ sasagieiba, ni̱ damale̱yodei ke̱ nele̱do dege dalamabadomo͡u iyedele i. 3 Kegeligi, ni̱ ilo kele hagi̱ hiyedo ke̱ duguoba, fi̱ hiyedo ma̱ iye. Ni̱o͡u tewe, Godiha̱ge damale̱yodele i o sasa̱i̱ dibe hagi̱ kegei ke̱ dugulo ileyodei. 4 Ei ni̱bo͡u de delei kelegene, eige dibe hagi̱ gehe̱ gehe̱ dugulo ileyode tobou saga̱i̱ ke̱me, ni̱ tewe, damale̱do, di hagi̱ hiyedo ko͡u tama̱ degeimo͡u dugulo i. 5 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ge ni̱moko͡u igale a ke̱ kaba dia dalale dafamo͡u, a̱ Timotino͡u tobo͡u mo͡u i, ni̱ damale̱yodei ke̱ tawalamo͡u. Tefele dugudi o kaha̱* ni̱ damale̱yodei ke̱ tefele duguba, ni̱ olo͡u fe̱i̱ fiyasigeiba, ei dabai hiyedo degele idi ke̱me sibige̱ mei degeiye domo͡u.

Timotiha̱ Tesalonaika kedia̱ bologua̱do degeli ta̱ ke̱ mala̱ hagumo͡u, Polha̱ hoho̱ degei

6 Kegemo͡u, Timotiha̱ ni̱moko͡u ile dala dema, haba boholo͡u ma̱ hagua fele̱i̱. Fele̱mo͡u, eimoko͡u toboube, sa Tesalonaika tie ni̱me damale̱yodema, nele̱do dege dalali, ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeimo͡u solo͡u do degeimo͡u dedi ke̱ susulo tobou. Haba tabe, ei ni̱ dugulo saga̱i̱ degeli ke̱no͡u tefei, ni̱ne eimoko͡u fima̱ hoho̱ degemo͡u, ei dugulo saga̱i̱ hiyedo degele iliyode tobo͡u mo͡u dulo i. 7 Mogo dia̱ma, eibe hagi̱ hiyedo duguo deleiye, Timotiha̱ hagua eimoko͡u ni̱me damale̱yodema nele̱do dege dalayode tobo͡u mo͡u dulomo͡u, eibe dede̱i̱ degei. 8 Ni̱me Hiye Oko͡u damale̱yodema, nele̱do dege dalagua kaha̱ degeimo͡u, eine bologua̱do dalagua kuhe̱. 9 Ei ni̱moko͡u fima̱mo͡u, Godiha̱ dihi̱le koko͡u hoho̱ hiyedo degele ili kaha̱ degemo͡u, eige di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili. Ke̱no͡u si ei Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u kaha̱ge Godiha̱ hoho̱ degedi eimoko͡u ne̱i̱ ke̱me tefele saga̱i̱ mei. 10 Godiha̱ dogo͡u guba, ei haba iga, ni̱ duguloyodema, hulia̱mebo͡u agalibo͡u de, hiyedo diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Kegeiba, ni̱ damale̱yodei ke̱me nele̱ mei degei debabe, ei degeiye haba nele̱do degele.

Polha̱ sa Tesalonaika o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ileyodema, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobou

11 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesubo͡u dilie ei ni̱moko͡u igale a ke̱ milo͡u yadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u ili. 12 A̱ tagalibe, ei ni̱moko͡u solo͡u do hiyedo degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, Hiye Oha̱ degeiye, ni̱ne solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ hiye degeiba, ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema, o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u ne solo͡u do degele ke̱ tagali. 13 Kege degeiba, Godiha̱ degeiye, ni̱ nele̱do dege dalaguali, di Hiye O Yesuha̱ e̱moko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de hagubabe, ni̱me hebe kasaga̱i̱ ta molo͟͡u mei, di Aye Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o sasa̱i̱no͡u dalaguale. Damale̱do.

Sa Tesalonaika tie o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamabadomo͡u

(Ta̱ Hiye 4–5)

4

Di sasa̱i̱ hiyoubo͡u o hiyoubo͡u degedi midiho̱ ke̱me milo͡u dame

1 Mogo dia̱ma, a̱ ma̱ ta̱ mei degelamo͡u uwage tobolo͡u kuhe̱. Ei ni̱moko͡u egele tobolo͡u idibe, ni̱ midiho̱ Godiha̱ tagali ke̱no͡u milo͡u gale ke̱ hehegie tobolo͡u idi. Damale̱do, ta̱ ei tobo͡u mo͡u ni̱ dulo sesele ili kehe̱. Ke̱no͡u si, ifi ei Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ ta̱ nele̱do dege haba ni̱moko͡u tobolo͡u be, ni̱ midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱no͡u milo͡u gamo͡u imabeedili.

2 Ei ni̱moko͡u Hiye O Yesuha̱ hu̱ya ke̱ egele tobolo͡u i olo͡u fe̱i̱do ke̱me ni̱o͡u ko͡u tewe. 3 Godiha̱ge ni̱ ni̱o͡u sie e̱moko͡u seseguba, e̱ degeiye ni̱me e̱ o sasa̱i̱ bolo̱do dalamabadomo͡u tagali. Kegei kaha̱ degemo͡u, sasa̱i̱ hiyoubo͡u o hiyoubo͡u degedama. 4 To͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u dama. Fi̱ye tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ne milo͡u dama. Midiho̱ bolo̱do, Godiha̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamo͡u ima. 5 Godi tewe mei o sasa̱i̱ kedia̱ dio͟͡u die to͡u e tagadi midiho̱ ke̱ degele idi saga̱i̱ kege degedama. 6 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u gaba ogo͡u gadama. O tae kegeibabe, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe molo͟͡u ke̱me ei ni̱moko͡u defe̱i̱do ko͡u egele tobou. 7 Godiha̱ge dibe midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u mabadomo͡u haguisali mei. E̱ge dibe yo͟͡u e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u mabadomo͡u kuhe haguisai. 8 Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ koyoha̱ ta̱ ke̱ du ho fogo͡u babe, e̱me o kedia̱ tobeko͡u muguyo mei, Godi ni̱moko͡u Duo Bolofe̱i̱ ne̱i̱ o ke̱ tobeko͡u mugulu.

Di defe̱i̱do midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga ime

9 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ di diyo͡u sie yogo tagadi midiho̱ ke̱me eige ni̱moko͡u ta nala̱ma sagile saga̱i̱ mei, yobe Godiha̱ ni̱moko͡u hegimo͡u ni̱o͡u ko͡u tewe degei kaha̱ degeimo͡u. 10 Ei tewe, ni̱ge damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, sa Masedonia duo kile dalagua kedia̱moko͡u ne solo͡u do degele idi. Mogo dia̱ma, ei ni̱moko͡u haba dede̱i̱ sasagie tobolo͡u be, ni̱ge midiho̱ ke̱me hiyedo dege degemo͡u ima. 11 Ei ni̱moko͡u ko͡u tobo͡u mo͡u dulo i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele amafe̱i̱no͡u dalali, ni̱o͡u ni̱ dabai ke̱no͡u degemo͡u ima. Ni̱o͡u ni̱ dobogo͟͡uye defe̱i̱do dabai degeleba, ni̱o͡u sie dia dalama. 12 Kege degeibasi, ni̱ge omoko͡u bi hawagale mei. Damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱ne ni̱ dabai kege degeiba dugubabe, dia̱ge ni̱ midiho̱ ke̱ hoho̱ degele ile.

Hiye Oha̱ boholo͡u ma̱ hagua di gelegulo

13 Mogo dia̱ma, eige ni̱me defe̱i̱do midiho̱ tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tama̱ degele ke̱me tawale ile ke̱ tagali. Kegeligi, damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ye die mogo dia̱ sihou gosolo idi saga̱i̱, ni̱ne ke̱no͡u tefeiye domo͡u ei kuhe tobolo͡u ili. O kedia̱me Godiha̱ ko͡u tofigile i ke̱ haba hagua̱gile ke̱me ta tawale dia dalagua mei. 14 Yesuha̱ tolomo͡u hagua̱i̱ ke̱me dige ko͡u damale̱yodele i. Kegei kaha̱ degemo͡u, Yesuha̱ degeiye, Godiha̱ge Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱, tofigile i kedia̱me olo͡u fe̱i̱ hagua̱gieiba, Yesuha̱ boholo͡u ma̱ haguale kelege dia̱ne Yesubo͡u de haguasile.

15 Damale̱do ta̱, Hiye Oha̱ toboube ei ni̱moko͡u tobolo͡u ili kuhe̱. Hiye Oha̱ boholo͡u ma̱ haguale kelegebe, tofigile ili mei, sa sibige̱ kuoko͡u sosou dalagua, dibe hebeniko͡u be dibuko͡u fologale mei. 16 Yobe, Godiha̱ hili̱gedo tobo͡u ba, e̱sol o hiye kaha̱ haguisa tobo͡u ba, haba Godiha̱ kibi ke̱ haguisouba, Hiye O yo͟͡uno͡u hebeni to͡u fogo͡u migiba, ise, yo͟͡umako͡u damale̱yodema tofigile i kedia̱me dia̱buko͡u hagua̱ ile. 17 Tofigile ili mei, sa sibige̱ kuoko͡u sosou dalagua, dibe habage mabi timi̱ya ke̱ fologaba, tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de Hiye Obe agudileto͡u kuhe gelegulo ile. Kegeiba, dibe Hiye Obo͡u de tofousogo tofousogo kegeno͡u dalaguale. 18 Kegei kaha̱ degemo͡u, ta̱ a̱ nala̱i̱ ko͟͡umaha̱ge ni̱ ni̱o͡u sie tobolo͡u ba, yogoko͡u dede̱i̱ sagiba dede̱i̱ sagiba degama.

5

Dige Hiye Oha̱ haguale ke̱me ama dalaguame

1 Mogo dia̱ma, Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me eige ni̱moko͡u nala̱ma nele̱ mei. 2 Yobe, ni̱o͡u ko͡u tewe, Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me hiyou mo͟͡udi oe hulia̱me haguadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele haguale. 3 O sasa̱i̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge bologua̱do dalayode tawale ili kelegeno͡u, hagi̱ hiyedo ke̱ tama̱ degeiba dugulo ile. Sasa̱i̱ye dihi mala̱ fela̱mo͡u do dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo ile. O taha̱ ta kama folo meido. 4 Mogo dia̱ma, ni̱no͡u si hulia̱ koko͡u ta dalagua mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, Hiye Oha̱ haguale sawisiei kelegebe, hiyou mo͟͡udi oe hagumo͡u, moso̱ obo͡u kaha̱ kesigidi saga̱i̱ kege, ni̱ ta kesigile ile mei. 5 Ni̱ olo͡u fe̱i̱be hoho̱yabo͡u agalibo͡u no͡u suluguadi o sasa̱i̱. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ dibe hulia̱ timi̱ya ta suluguadiyo mei. 6 Dibe o ilo kedia̱ dege kege tiadame. Di diho̱ kusiaba ama dalame. To͡u e tagadi midiho̱ ke̱me degedame. 7 O tiadi kedia̱me, hulia̱me tiasigedi. O tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱ma fi̱ toto͡u degele idi kedia̱me hulia̱me hue̱i̱ gofo͟͡udo nala̱ idi. 8 Ke̱no͡u si agali suluguadi o dibe to͡u e tagadi midiho̱ ke̱me degedame. Di Hiye Oko͡u damale̱yodema, solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me kuwoye solo͡u moso̱ gogudi saga̱i̱ kege goguoba suluguame. Di Godiha̱ di mamolo͟͡u ke̱ dia daladi midiho̱ ke̱me heti gofo͟͡udo ke̱ saga̱i̱ dege, di widileto͡u muguoba kuhe suluguame.* 9 Godiha̱ge dibe e̱ gofo͟͡u hiyedo ke̱ dugumabeedema makali mei. Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ degeiye, e̱ di mamolo͟͡uyodema makai. 10 Di dowoye, Yesu e̱ tolo i kaha̱ degeimo͡u, di tei debane, teli mei debane, dibe e̱bo͡u de dogo͡u guo dalaguale. 11 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱o͡u ifi degele ili saga̱i̱ kegeno͡u ni̱o͡u sie ta̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u tobolo͡u ba, yogoko͡u dede̱i̱ sagiba sagiba dema.

Godiha̱ge Kelesuko͡u damale̱yodele i o kedia̱me midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamabeedema dogo͡u gulo

12 Mogo dia̱ma, ta̱ ei tobo͡u ladi ko͟͡ume ni̱ duma. Ni̱ widio o kedia̱ ta̱ defe̱i̱do dulo sesema. O kedia̱me Hiye Oko͡u damale̱yodema, ni̱ widio o degemo͡u, ni̱ dogo͡u gulamo͡u, ni̱moko͡u egele tobolo͡u mo͡u, dabai hiyedo degele idi. 13 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ge dia̱moko͡u solo͡u do degeba, die ta̱ ke̱ defe̱i̱do dulo sesema. Haba tabe, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u mogo degeiba mogo degeiba dema.

14 Mogo dia̱ma, ta̱ ta, ei ni̱moko͡u tobo͡u ladi ko͟͡une defe̱i̱do duma. Dabai degele dafa idi o kedia̱moko͡u egele tobo͡u ma. Gue̱ degedi o kedia̱moko͡u ne dede̱i̱ sasagiema. Nele̱ mei degei o sasa̱i̱ne dogo͡u guma. Omoko͡u amafe̱i̱ himi̱ degeno͡u tobo͡u ma. Gofo͟͡u dege tobo͡u dama.

15 O ilo kedia̱ ni̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga ibabe, ni̱ne kegeligi dia̱moko͡u boholo͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga iye. Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolo̱do hegiba hegiba dema. O ilo kedia̱moko͡u ne midiho̱ bolo̱no͡u hehegiema.

16 Sawisiei olo͡u fe̱i̱do hoho̱ degema. 17 Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u ima. 18 Midiho̱ kagei kagei ta dugubane, Godiko͡u bolofe̱i̱yodeno͡u tobo͡u mo͡u ima. Godiha̱ge ni̱me kege degele ke̱ tagali. Yobe, ni̱me Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalagua kaha̱ degeimo͡u.

19 Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱ dogo͡u guo dabai degelaba degeibabe hobo͡u akogudama. 20 O taha̱ habage degele duguo tobo͡u laba degeibabe, ni̱ hobo͡u dafaba gofo͟͡u degedama. 21 Ke̱no͡u si o tae ta̱ tobolo͡u yodeibabe, ta̱ ke̱ defe̱i̱do file duguoba, ta̱ bolofe̱i̱do ke̱no͡u to͡u ma. 22 Midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱do to͡u fogo͡u ma.

23 Godi e̱me bologua̱do daladi kaha̱ e̱ obo͡u do. A̱ tagalibe, e̱ ni̱ dogo͡u guo dalaba suluguale ke̱ tagali. Ni̱me e̱ o sasa̱i̱ bolo̱do dalaba, e̱ ni̱ duobo͡u, ni̱ fi̱bo͡u, ni̱ to͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia dalale. Kegeligi, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ haguale kelege, ni̱me sibigibo͡u dalali, hebe kasaga̱i̱ ke̱ mo̱u̱ye domo͡u. 24 Ni̱ haguisai o Godiha̱ge yo͟͡u degeleyodei ke̱me do̱u̱do dege milo͡u di. E̱ degeiye, yo͟͡u tobou saga̱i̱ ke̱me ni̱moko͡u tama̱ degele.

25 Mogo dia̱ma, ni̱ge Godiha̱ eine dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma.

26 Godiko͡u damale̱yodei midiho̱ kaha̱no͡u ni̱ mogo dia̱moko͡u bolofe̱i̱yodema nogo͡u gama.

27 A̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱, ni̱ge kuguo ko͟͡ume damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u husolo͟͡uba hehegiema.

28 Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dalale.

* 2:1 2:1 Dabai 17:1-9

* 3:5 3:5 Tefele dugudi o kaha̱ - e̱ hu̱be Tama̱ sa̱ degei.

* 5:8 5:8 Efesus 6:10-20

2 Tesalonaika

1

2

3

Egei Sasama Polha̱

Sa Tesalonaika O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Polha̱ sasafe̱i̱ kuguo ke̱ nala̱ma, damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Tesalonaika tie kedia̱moko͡u nele̱mo͡u dalali, habage sasama kuguo ko͟͡une nala̱ma, dia̱moko͡u ne̱i̱. Hiye Oha̱ haguale ke̱me dia̱ defe̱i̱do ta tawale ili mei. Dia̱ge wa, ko͡u hagueiyade tawale i.

Kegei kaha̱ degemo͡u, Polha̱ge midiho̱ gehe̱ gehe̱, Yesuha̱ haguale hafe̱i̱ degeiba tama̱ degele ke̱ kuhe tobolo͡u mo͡u nala̱ma ne̱i̱.

Kuguo 2 Tesalonaika ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–2

Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me habage tama̱ degele.

Ta̱ Hiye 3

Sa Tesalonaika tie kedia̱ge dabai degele dafa idi o kedia̱me do̱u̱susuloba egele tobo͡u mabeedei.

Hiye Oha̱ haguale sawisiei ke̱me habage tama̱ degele

1

(Ta̱ Hiye 1–2)

1 Pol a̱bo͡u, o Sailasbo͡u, o Timotibo͡u ei damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Tesalonaika tie ni̱moko͡u kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Ni̱me di Aye Godibo͡u, Hiye O Yesu Kelesubo͡u de dogo͡u guo dalagua.

2 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Sa Tesalonaika o sasa̱i̱ kedia̱ hagi̱ duguomo͡u be, nele̱do degeno͡u deleiguei

3 Mogo dia̱ma, eige Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u idi. Kege degedibe bolo̱, yobe, ni̱ damale̱yodeibo͡u solo͡u do degedi midiho̱bo͡u ke̱ hiyedo degeligi, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeimo͡u solo͡u do degeimo͡u dili kaha̱ degemo͡u. 4 Ni̱me damale̱yodema dalaguamo͡u, ho oe ni̱ makoloyodema degele imo͡u be, ni̱ ke̱ duguo nele̱do dege dalagua ke̱me eige damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱moko͡u susulo tobolo͡u mo͡u, ni̱ hu̱ ke̱ hebele foguo suluguadi.

Godiha̱ di fidibe do̱u̱dono͡u fidi

5 Ni̱ damale̱yodema, hagi̱ olo͡u fe̱i̱ dugumo͡u be, Godiha̱ge dimoko͡u yo͟͡u di fidibe do̱u̱doyode hegili. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ ni̱ midiho̱ ke̱ file duguobabe, bolo̱yodema, ni̱me sa, e̱ wolo͡u dala koko͡u fologaleyode tobolo͡u. 6 Godibe midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u di o. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱moko͡u hagi̱ ne̱di o kedia̱moko͡u be Godiha̱ge hagi̱ nele̱. 7 Haba tabe, e̱ degeiye, o sasa̱i̱, ifi hagi̱ hiyedo dugulu ni̱me diyo͡u fe̱i̱ misiholo duwoguale. Hiye O Yesubo͡u, e̱ e̱sol o nele̱do kedia̱bo͡u de hebeni to͡u fogo͡u, dou wobolo͡u keleya ke̱ haguababe, Godiha̱ge di misiholo duwoguamabeede tobolo͡u. 8 Yesuha̱ haguaba, o sasa̱i̱ Godi tewe mei kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱. Di Hiye O Yesuha̱ e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tawali mei o kedia̱moko͡u ne hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱. 9 O sasa̱i̱ kedia̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱ mala̱ba, Hiye Oha̱ hoho̱bo͡u nele̱bo͡u ke̱me ahudo dege dalaba, kasaga̱i̱ koko͡u tofousogo tofousogo kegeno͡u dalale. 10 Sawisiei Godiha̱ makai kelege, Hiye O e̱ hagubabe, Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u hoho̱bolo͡u ile. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ e̱ hu̱ hebele fogulo ile. Ni̱ne kegele ile, yobe, ta̱ ei hehegie tobolo͡u i ke̱me ni̱ damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u.

Polbo͡u dia̱ge Godiha̱ sa Tesalonaika o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dede̱i̱ hiyedo ke̱ ne̱yadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i

11 Ei Hiye Oha̱ haguale koko͡u fima̱mo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u idibe, Godiha̱ ni̱ dogo͡u guyedema kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Eige midiho̱, Godiha̱ ni̱ sesemabadomo͡u haguisai ke̱ ni̱ milo͡u ba Godiha̱ duguyedema kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Haba, Godiha̱ nele̱ya ke̱ midiho̱ bolo̱, ni̱ degele saga̱i̱ ke̱bo͡u, damale̱yodei kaha̱ midiho̱ ni̱ milolo͡u saga̱i̱ ke̱bo͡u de bologua̱no͡u milo͡u mabadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 12 Eige ni̱me midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u milo͡u mabadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi, ni̱ Hiye O Yesuha̱ hu̱ hebele foguba, haba e̱ne ni̱moko͡u hoho̱bo͡u yadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Di Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie habagugueibe ni̱bo͡u de dala kaha̱, ei kege kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u idi.

2

Kuolo͡u ta̱ gobo͡u di obe habage tama̱ degele

1 Mogo dia̱ma, di Hiye O Yesu Kelesu haguba, di e̱ gelegulo ke̱ ei ni̱moko͡u tawale ta̱ tobo͡u ladi. 2 O ilo kelege Hiye Oha̱ haguale sawisieibe ko͡u hagua gabama iyode tobo͡u babe, ni̱ kesigidama. O tae ta habage degele ta̱ tobo͡u bane, Duo Bolofe̱i̱ha̱ o tako͡u ko͡u hegiyode tobo͡u bane, haba kuguo ko͡u Pol a̱ nala̱i̱yode tobo͡u bane ke̱ dulobabe, hobo͡u kesigie gue̱ degedama. 3 Ogo͡u gai ta̱ ke̱ duloba damale̱yodedama. Hiye Oha̱ hagualebe mogogo͡u haguale mei. E̱ hagualaba degeibabe, kelege o sasa̱i̱ su̱do Godi tobeko͡u mugulo ile. Godi tobeko͡u muguoba ibe deba, kuolo͡u ta̱ gobo͡u di widio o ke̱ kuhe tama̱ degele. O ke̱me Godiha̱ makoma mei degeleyodema makai dala. 4 O kaha̱ge kuolo͡u ta̱bo͡u, godiyodele idi ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ tobeko͡u muguoba, yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱no͡u hebele fogulo. Haba, e̱ge di Godiha̱ moso̱ko͡u folobabe, e̱me Godiyode tobolo͡u.

5 A̱ ni̱bo͡u de dalali, midiho̱ kagei kagei tama̱ degele olo͡u fe̱i̱ ke̱ hehegie tobou ke̱me ni̱ de tawale i? 6 Ni̱ ko͡u tewe. Ifi ko͡u bo͡u ge, kuolo͡u ta̱ gobo͡u di o e̱ akoguo dala dede̱i̱ ke̱ne ni̱ ko͡u tewe. E̱me Godiha̱ makai kelegeno͡u tama̱ degele. 7 Kuolo͡u ta̱ gobo͡u di midiho̱ ke̱me o sasa̱i̱yene ifi milolo͡u iliye, ke̱no͡u si tama̱do milolo͡u iyo mei. Yobe, akoguo dala o e̱ge Godiha̱ tobo͡u ba, ko͡u a so͟͡ugolo͡u ye, ke̱no͡u si you dala. 8 Kegeba, kuolo͡u ta̱ gobo͡u di o ke̱me o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u tama̱ degele. Tama̱ degeiba, Hiye O Yesuha̱ e̱ mogou hoho͟͡u kaha̱ o ke̱ wouba tolo ile. Damale̱do, Hiye Oha̱ hagua, e̱ hoho̱ kaha̱ne kuolo͡u ta̱ gobo͡u di o ke̱ makoma mei degele. 9 Kuolo͡u ta̱ gobo͡u di o kaha̱ hagualebe, Tama̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u haguale. Hagua fele̱ba, o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u Tama̱ha̱ ogo͡u gadi midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u gouba duguoba hiyedo kesigile ile. 10 Ogo͡u gai midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gamo͡u iba, o makolo ile kedia̱ koko͡u damale̱yodele ile. Yobe, Godiha̱ mamolo͟͡u kaha̱ ta̱ damale̱do ke̱me dia̱ ta hoho̱ dege dulo ili mei kaha̱ degemo͡u. 11 Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ ogo͡u gai ta̱ koko͡u damale̱yodele ibabe, Godiha̱ge mo͡u duguo fogolo͡u. 12 Kegema, o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ ta̱ samaba, hebe kasaga̱i̱ nele̱. Yobe, dia̱ olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ ta̱ damale̱do koko͡u ta damale̱yodele ili mei, midiho̱ kasaga̱i̱no͡u hoho̱ dege milolo͡u idi kaha̱ degemo͡u.

Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡uyodema makai

13 Mogo dia̱ma, Hiye Oha̱ge ni̱me tagadido. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ ei ni̱ tawalemo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yodedi. Yobe, Godiha̱ tagaliya ke̱, ni̱me dia̱buko͡u damale̱yodei o kedia̱ timi̱du dalaguaba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ni̱ duledu dabai degeiba, ni̱ge damale̱do ta̱ koko͡u damale̱yodeba, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡uyodema makai dala. 14 Ni̱ kegemabeedema, Godiha̱ ni̱ haguisaibe, yo͟͡u e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱, ei tobo͡u di kaha̱no͡u haguisai, ni̱ olo͡u fe̱i̱ di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hoho̱ koko͡u no͡u dalamabadomo͡u. 15 Mogo dia̱ma, ni̱ nele̱do dege dalaguama. Ta̱ ei ni̱moko͡u hehegie tobou ke̱bo͡u, kuguoko͡u nala̱i̱ ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ tolo͡u sesema.

16 Di Hiye O Yesu Kelesubo͡u, di Aye Godibo͡u dilie dimoko͡u solo͡u do dege habaguguemo͡u, dede̱i̱ sasagieimo͡u be, di nele̱do dege tofousogo tofousogo dalagua. Dilie degeiye, di Godiha̱ dimoko͡u bologua̱do degele ke̱ dia dalagua. 17 Ei tagalibe, e̱ ni̱moko͡u dede̱i̱ sasagieiba, ni̱me midiho̱ bolo̱dono͡u milo͡u gaba, ta̱ne bolo̱do ke̱no͡u tobolo͡u ile ke̱ tagali.

Sa Tesalonaika tie kedia̱ge dabai degele dafa idi o kedia̱me do̱u̱susuloba egele tobo͡u mabeedei

(Ta̱ Hiye 3)

3

Ni̱ge Godiha̱ ei dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u mabeedei

1 Mogo dia̱ma, a̱ ma̱ ta̱ mei degelamo͡u uwage tobolo͡u kuhe̱. Ni̱ge Godiha̱ ei dogo͡u guba, Hiye Oha̱ ta̱ ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tobolo͡u tefeyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Ni̱ e̱ hu̱ hebele fogulo idi saga̱i̱, sa sa o sasa̱i̱ ilo kedia̱ne e̱ hu̱ hebele fogumabeedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. 2 Haba tabe, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o kedia̱ eimoko͡u bo͡u basia degeiye deba ke̱me diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Ni̱o͡u ko͡u tewe, o olo͡u fe̱i̱do Kelesuko͡u damale̱yodele ili mei.

3 Ke̱no͡u si, Hiye Oha̱ge yo͟͡u ko͡u degeleyodei ke̱me do̱u̱do degedi kaha̱ degemo͡u, e̱ ni̱moko͡u dede̱i̱ nele̱ba, ni̱ wolo͡u dalale. Hiye Oha̱ ni̱ wolo͡u dalababe, Tama̱ha̱ ni̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ta degele mei. 4 Hiye Oha̱ degeiye, eige ta̱ ei ni̱moko͡u hehegie tobolo͡u ko͟͡ume ni̱ dulo sesele ilidade tawale i. Habagene ni̱ ei tobolo͡u ko͟͡ume dulo sesele iledade tawale i.

5 Ei tagalibe, ni̱me Hiye Oha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba, Godiha̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱bo͡u, Kelesuha̱ hagi̱ duguo nele̱do dege daladi midiho̱ ke̱bo͡u de milo͡u gale ke̱ tagali.

O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dabai degemabeedei

6 Mogo dia̱ma, Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ ei ni̱moko͡u egele tobolo͡u kuhe̱. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ilo kele mo͡u yo͟͡uwa duwoli, ta̱ ei hehegiedi ke̱ dulo sese ho fogo͡u babe, ni̱me o kegele i kedia̱bo͡u de suluguadama. 7 Ei ni̱bo͡u de delei kelegebe, mo͡u yo͟͡uwa deleli mei ke̱me ni̱o͡u ko͡u tewe. Nebe ke̱no͡u tefele, ni̱ne kegeno͡u dalaguama. 8 Ei nale̱ mo͡u yo͟͡uwa ta mo͟͡udiyo mei, seleyeno͡u mamo͟͡udi. Damale̱do, eige ni̱ eimoko͡u nale̱ ta dogo͡u gumabeediyo mei, ni̱moko͡u hagi̱ nele̱ ilebe dafa idi. Ei hulia̱mebo͡u agalibo͡u de Godiha̱ dabaibo͡u, sele dabaibo͡u de hiyedo degele idi. 9 Ei ni̱ nale̱ mo͡u yo͟͡uwa molo͟͡ube ko͡u bolo̱ye, ke̱no͡u si mo͡u yo͟͡uwa ta mo͟͡udiyo mei. Ke̱ degedi kaha̱ yobe ko͡u gue, ei ni̱moko͡u midiho̱ bolo̱do hegiba, ni̱ge ke̱no͡u duguo sesemabadomo͡u.

10 Ni̱o͡u ko͡u tewe, ei ni̱bo͡u de deleiguei kelegebe, ni̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u di,

O taha̱ dabai dege ho fogo͡u babe, nale̱ne na̱dayedei.

11 Eige oe tobolo͡u imo͡u dube, ni̱ kile o sasa̱i̱ ilo kedia̱ge mo͡u yo͟͡uwa duwoguali, dabai degele dafaiyode tobolo͡u imo͡u du. Die bi kaha̱ ta̱ ke̱no͡u tobolo͡u idi. Dio͟͡u die dabai ta degele idiyo mei. 12 Ei Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ o kegele ili kedia̱moko͡u egele tobolo͡u be, ni̱me amafe̱i̱ dalali, ni̱o͡u ni̱ nale̱ dabai ke̱no͡u degemabeede tobolo͡u kuhe̱.

13 Mogo dia̱ma, ni̱ge midiho̱ bolo̱ milo͡u gale ke̱me dafadama. 14 O taha̱ ta, ei kuguo kuoko͡u hehegiemo͡u nala̱i̱ ke̱ dulo sese ho fogo͡u babe, ni̱me o ke̱ duguo tawaleba, ahu dege dalama. Kegeiba, e̱ yo͟͡u degei ke̱ tawaleba sidifi degele. 15 Ke̱no͡u si o kegei ke̱me ni̱ge ho ma̱dama. O ke̱me damale̱yodei o, ni̱ mogo. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ge amafe̱i̱ himi̱ dege egele tobolo͡u ba do̱u̱susuma.

Polha̱ sa Tesalonaika tie kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobou

16 Hiye O e̱me bologua̱do daladi kaha̱ e̱ obo͡u do. E̱ degeiye, ni̱me bologua̱do dalaguale. Damale̱do, Hiye Oha̱ ni̱ olo͡u fe̱i̱ dogo͡u guo dalale.

17 Pol a̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodili ko͟͡ume a̱ mayo͟͡u ma̱ dobogo͟͡uyeno͡u nalolu̱ kuhe̱. Kuguo olo͡u fe̱i̱ a̱ nala̱ma ne̱di koko͡u be ko͡u gueno͡u nala̱di.

18 Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ habagugueibe o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱bo͡u de dalaleyode tobo͡u di.

1 Timoti

1

2

3

4

5

6

Egei Sasafe̱i̱ Polha̱

Timotiko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

O Timoti e̱me o gisiai, Yesuko͡u damale̱yodei o. E̱ sabe Listra. Sa ke̱me sa Galesia duo kile dala. E̱ adio͡u be Juda sasa̱i̱, e̱ hu̱be Yunis. E̱ abo͡u ha̱ hu̱ne di tewe. E̱ hu̱be Lois (2 Tim 1:5). E̱ ayebe Grik o. E̱ hu̱be di tewe mei.

Timoti e̱ hiye degeimo͡u, Polha̱ e̱ wolo͡u, Godiha̱ ta̱ hehegiemo͡u siei (Dabai 16:1-3). Habage, Timoti e̱ sa Efesus kele Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u dalamo͡u, Polha̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, o tako͡u ne̱i̱mo͡u mala̱ ile, e̱moko͡u kuhe ne̱i̱ (1 Tim 1:3).

Kuguo ko͟͡umaha̱ sibige̱ tabe, o ilo kelege ogo͡u gai egei ko͡u gue hehegile idi, o koyoha̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ tagaibabe, e̱ nale̱ ilo kelebo͡u, sasa̱i̱ hulobo͡u de kuolo͡u dogogubasi, e̱me tolo mei, tofousogo tofolo͡u yode tobolo͡u idi. Polha̱ge Timotiko͡u na̱ ogo͡u gai egei ke̱ akoguyedei.

Ta̱ sibige̱ tabe ko͡u gue, sosiko͡u dabai degedi. Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi dabai degedi kaha̱ ta̱ Polha̱ nala̱i̱ (1 Tim 3:1-7). O kedia̱me sosiko͡u widio o, damale̱yodei o kedia̱ sosogo͡u idi (1 Tim 5:17-20). 1 Tim 3:8-13 koko͡u be, diken dabai degedi kaha̱ ta̱ ke̱ nala̱i̱.

Kuguo 1 Timoti ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Timotiha̱ge midiho̱ yo͟͡u milo͡u di ke̱bo͡u haba midiho̱ o sasa̱i̱ damale̱yodele i kedia̱ milo͡u di ke̱bo͡u de defe̱i̱do tawaibo͡u wolo͡u dalayadomo͡u

1

(Ta̱ Hiye 1–6)

1 A̱me Pol, Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Godi, di Mamo̱u̱ Obo͡u, Yesu Kelesu, di e̱ haguale ke̱ dia dalaguadi obo͡u, dilie tobo͡u mo͡u, a̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o kuhe degei.

2 Timoti, na̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, na̱me ma̱ dihido. A̱ kuguo ko͟͡u na̱moko͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie na̱moko͡u solo͡u do dege, habagugueguba, na̱ bologua̱do dalale.

Dige ogo͡u gai ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ akogume

3 A̱ sa Masedoniako͡u ilamo͡u, na̱moko͡u ta̱ nele̱do dege ko͡u tobou ke̱no͡u haba tobolo͡u mo͡u nalolu̱ kuhe̱. A̱ tagalibe, na̱me sa Efesusko͡u no͡u dalali, o ilo kedia̱moko͡u ta̱ nele̱do dege, ni̱ Godiha̱ ta̱ hehegiligibe ogo͡u gai ta̱bo͡u debe tobo͡u damabeede tobolo͡u ke̱ tagali. 4 O kedia̱ge ko͡u guai o kedia̱ degele idi ta̱ ke̱ tobolo͡u ba, die hu̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ so͟͡usele iligi gofo͟͡u degemo͡u, ta̱e biya idi ke̱me na̱ge fogo͡u mabeede tobo͡u. Godiko͡u no͡u damale̱yodele ibasi, e̱ dabai ke̱me hiye degeiba dugulo ile. 5 Ta̱ nele̱do ko͟͡umaha̱ sibige̱be ko͡u gue, dia̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, die duledube bolo̱no͡u dalali, Godiha̱ dihi̱le koko͡u dia̱me sibigi ta meidade tawaibasi, dia̱ dio͟͡usie yogo tagaiba tagaiba dele ile. 6 O ilo kelegebe midiho̱ do̱u̱do ko͟͡ume to͡u fogo͡u mo͡u, ta̱ sibige̱ mei ke̱no͡u tobolo͡u idi. 7 O kedia̱ Godiha̱ kuolo͡u ta̱ hehegile idibe, dia̱ ko͡u damale̱dodade tawalemo͡u tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si dia̱ hehegile idi kaha̱ sibige̱ ke̱me dio͟͡uge ta tawale idiyo mei.

8 Di tewe, Godiha̱ kuolo͡u ta̱ bolo̱do ke̱me bologua̱do hehegieibabe bolo̱. 9 Godiha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge do̱u̱do o kedia̱moko͡u ta hehegiediyo mei ke̱ tawame. Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱me e̱ kuolo͡u gobo͡u gile idi obo͡u, e̱ ta̱ dulo idiyo mei obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dumabadomo͡u ma̱i̱. Godi tobeko͡u mugulo idi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne dumabadomo͡u ma̱i̱. Godiha̱ midiho̱ tagale idiyo mei obo͡u, sa sibige̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u sesega ili obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne dumabadomo͡u ma̱i̱. O wala idi obo͡u, o die aye adio͡u wala idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne dumabadomo͡u ma̱i̱. 10 Haba, Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ ma̱i̱be, sasa̱i̱ hiyou mala̱ idi obo͡u, o yogoha̱ yogo hulo idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne dumabadomo͡u ma̱i̱. Fisimo͡u dabai degedi o sasa̱i̱ hiyouye mo͟͡uma sele tiga mala̱ idi obo͡u, gulokou tobolo͡u idi obo͡u, Godiha̱ hu̱ya ogo͡u ga tobolo͡u idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne dumabadomo͡u ma̱i̱. Haba ta̱ damale̱do sesediyo mei midiho̱ ilo olo͡u fe̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ne dumabadomo͡u ma̱i̱. 11 Kuolo͡u ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ Godi yo͟͡u a̱ tobo͡u yadomo͡u a̱moko͡u ko͡u ne̱i̱ ke̱no͡u tefei. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ kaha̱ge dimoko͡u be, Godi e̱me hoho̱bo͡u nele̱bo͡u hiyedo kodu dalayodei. Hoho̱bo͡u nele̱bo͡u kaha̱ yobe e̱no͡u.

Polha̱ Godiha̱ e̱moko͡u solo͡u do degei ke̱ bolofe̱i̱yode tobou

12 Di Hiye O Yesu Kelesu e̱ a̱moko͡u dede̱i̱ ne̱i̱mo͡u, a̱ e̱moko͡u bolofe̱i̱yodili, e̱ge a̱me dafadiyo mei ke̱ duguo, e̱ dabai degeyadomo͡u makai kaha̱ degemo͡u. 13 Afu a̱ge Yesu Kelesu huyafe̱i̱ degemo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ makodi. A̱ gofo͟͡u hiyedo degediye, ke̱no͡u si e̱ge a̱moko͡u solo͡u do degei, a̱ ta tawalemo͡u, e̱moko͡u damale̱yodili mei kaha̱ degemo͡u. 14 A̱me di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hiyedo habaguguegu kaha̱ degemo͡u, a̱ e̱moko͡u damale̱yodema, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne hoho̱ dege dala kuhe̱.

15 Yesu Kelesuha̱ sa sibige̱ kuoko͡u hagueibe, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱ kedia̱ mamo͡u la̱mo͡u haguei. Ta̱ ke̱me damale̱do ta̱, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ duloba damale̱yodema. Damale̱do, afuge a̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ ko͡u milo͡u gadi. Midiho̱ kasaga̱i̱ a̱ milo͡u gaibe folodo. O iloye milo͡u gadibe huyadefe̱i̱. 16 Ke̱no͡u si Yesu Kelesuha̱ a̱moko͡u solo͡u do hiyedo degei. Midiho̱ kasaga̱i̱ a̱ milo͡u dibe hiyedoye, ke̱no͡u si e̱ge a̱ dogo͡u gulobe ta dafali mei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ ma̱ habage haguasili kedia̱ne Yesuha̱ a̱ solo͡u do degei ke̱ duguo tawaleba, dia̱ne e̱moko͡u damale̱yodeibasi, fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ mala̱ ile. 17 Hiye O, e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale, e̱me ta tolo ile mei. Oe ta dugulo ile mei. Di Godi tano͡u do. E̱ hu̱be hiyedo folodo. Di hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele foguono͡u dalame. Damale̱do.

Timoti e̱ o sasa̱i̱ye midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱ nele̱do dege akoguyedei

18 Ma̱ dihi Timoti, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ na̱moko͡u ko͡u tobolo͡u i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, a̱ne na̱moko͡u nele̱do dege tobolo͡u kuhe̱. Na̱ge ta̱ dia̱ tobolo͡u i ke̱ seseleba, ogo͡u ga tobo͡u di o kedia̱ hehegile idi ke̱me akogu. 19 Na̱ kege degeligibe, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodemaba, ne̱ duledube bolo̱no͡u daladade tawa. O ilo kedia̱ge die midiho̱ kasaga̱i̱be ko͡u daladade tawale iliye, ke̱no͡u si Godiko͡u kusigile tobolo͡u be dafa idi. Die damale̱yodeibe mosole igiko͡u ile koloma̱mo͡u sie̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 20 O kegele ibe Himeneus dilie Aleksander dilie. Diliebe a̱ Tama̱ko͡u sesegu, dilie Godibe huyafe̱i̱ degele saga̱i̱ meidade tawamabadomo͡u.

2

Di Godiha̱ge o sasa̱i̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u me

1 Yomogo͡u do, a̱ na̱moko͡u nele̱do dege tobolo͡u be ko͡u gue, na̱ tobo͡u ba, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u be, Godiha̱ dio͟͡u dia̱bo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱bo͡u de dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u mabeede. Haba Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, bolofe̱i̱yodemabeede, Godiha̱ di olo͡u fe̱i̱ dogo͡u gue ili kaha̱ degemo͡u. 2 Haba Godiha̱ge sa sibige̱ kuoko͡u gamani hiye o olo͡u fe̱i̱ ke̱ne dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Kegeibasi, di hagi̱ ta dugulo mei, bologua̱no͡u dalaguali, Godiha̱ midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u ga dalaguale. 3 Kege diho̱ baga̱ tobolo͡u idi ke̱me Godiha̱ dihi̱lebe bolofe̱i̱do. O di Mamo̱u̱ O Godiha̱ge di kege diho̱ baga̱ tobolo͡u idi ke̱me hoho̱ hiyedo. 4 E̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do mamo͟͡uba, dia̱ damale̱do ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawale ke̱ tagali. 5 Di tewe, Godibe tano͡u dofe̱i̱. Godi e̱ iloko͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ di iloko͡u dalamo͡u, o Yesu Kelesu e̱me mogo͡u du dala. 6 Sawisiei Godiha̱ maka degei kelegeno͡u, Yesu Kelesu e̱ yo͟͡usie seseguomo͡u tolo i, di mamo͡u la̱mo͡u. Kegei kaha̱ Godiha̱ dimoko͡u hegibe, e̱ di mamolo͟͡u ke̱ hegi. 7 A̱me Godiha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o makai. E̱ tobo͡u mo͡u, a̱ egei tobo͡u mo͡u siadi. A̱ge ogo͡u ga tobo͡u yo mei, damale̱do tobolo͡u kuhe̱. E̱ge a̱me sa sa obiyei kedia̱moko͡u hehegieyadomo͡u makai, o sasa̱i̱ kedia̱ne Yesu Kelesuko͡u damale̱yodemaba, damale̱do ta̱ ke̱ tawamabadomo͡u.

8 A̱ tagalibe, o sa sa keleya tie kedia̱ Godiko͡u damale̱yodema, gofo͟͡u dege ta̱e biya idi ke̱ fogo͡u ba, die dobogo͟͡u hebele foguo diho̱ baga̱ tobo͡u mabeedili.

Sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ bolo̱do milo͡u di ke̱me damale̱do dio͟͡usie similo͡u di

9 A̱ tagali tabe ko͡u gue, sasa̱i̱yege yukueibe bologua̱no͡u ka̱ma, kegeligi sidifi degele iye deba. Widio towe similo͡u dibo͡u, bi sele igi golye milo͡u gaibo͡u, we̱bo͡u, yukuei sele hiyeye mamo̱u̱bo͡u deno͡u ka̱dama. 10 Sasa̱i̱ Godiko͡u hoho̱bo͡u diyode tobolo͡u idi kedia̱ o sasa̱i̱ dogo͡u guomo͡u, midiho̱ bolofe̱i̱do ke̱no͡u milo͡u ga idi ke̱me dio͟͡u die similolo͡u idi ke̱ sa̱ degei. 11 Sasa̱i̱yege Godiha̱ ta̱ dulobabe, dio͟͡u die hu̱ hebele fogudama. 12 A̱ge sasa̱i̱ kedia̱ omoko͡u ta̱ hehegiedibo͡u, haba obe sasa̱i̱ kedia̱ hayedu daladibo͡u ke̱me dafadi. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ kefeguoba, sasa̱i̱ye Godiha̱ ta̱ hehegiedama. 13 Yobe, Godiha̱ge Adambuko͡u milo͡u mamo͡u, habage sasa̱i̱ Iv kuhe milou kaha̱ degemo͡u. 14 Adam e̱ge ogo͡u gai ta̱ ta duli mei. Ivha̱no͡u si dulomo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ yomogo͡u milou. 15 Sasa̱i̱ kedia̱me dihi mo͟͡ubasi, Godiha̱ dia̱ mamolo͟͡u. Ko͡u kegeiye, dia̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tagaleba, Godi e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u ga ibasi, e̱ sasa̱i̱ kedia̱ mamolo͟͡u.

3

Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o kedia̱me midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u mabeedei

1 O taha̱ ta damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi dabai ke̱ degele tagaibabe, dabai e̱ ke̱ tagali ke̱me bolo̱do. Ta̱ ke̱me damale̱do ta̱. 2 Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi oyege midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u, o sasa̱i̱yege e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ba dugulo mei. E̱me sasa̱i̱ tano͡u fe̱i̱ huloba defe̱i̱do dalayede. Yo͟͡u e̱ to͡u e tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degedayede. Obege e̱me midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ba dugulo. O taha̱ e̱ moso̱ko͡u hagubabe, fele̱yedemaba, hoho̱ degeyede. Tabe, e̱me Godiha̱ ta̱ hehegiedi ke̱no͡u tewe hiyedo degeyede. 3 Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi oyege tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ na̱da, fi̱ toto͡u degeiye deba. Toto gofo͟͡u degeba biyada, ta̱ne amafe̱i̱no͡u tobo͡u yede. Ta̱ene ta biyada, sele hiye molo͟͡u saga̱i̱ne ta degedayede. 4 Damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi oyege yo͟͡u e̱ soso͡u dia̱me bologua̱do dia dalayede. E̱ sisigo̱ dia̱ge e̱ ta̱ dulo seseleba, e̱moko͡u be midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u mabeede. 5 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ soso͡u dia̱me bologua̱do ta dia daladiyo mei debabe, e̱ Godiko͡u damale̱yodele i kedia̱ne kage wolo͡u dalale? 6 Ebele damale̱yodei oyege dabai ke̱ degedayede. Kegeligi, e̱no͡u si bolo̱yode tawaleba dabai degeligi, yo͟͡usie yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱ hebele foguba, Godiha̱ Tama̱ ta̱ sale kelege e̱ne ta̱ saiye domo͡u. 7 Haba tabe ko͡u gue, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi dabaibe, midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milo͡u di oyeno͡u degeibasi, o fe̱ko͡u dalagua kedia̱ne duguoba bolo̱yodele. Kegeligi, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ba, Tama̱ha̱ sale̱ma̱i̱ye e̱ touye domo͡u.

Diken o kedia̱ne midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u mabeedei

8 Nebe ke̱no͡u tefei, diken oyene midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u ma. Fima̱i̱ bolo̱u̱ degeba, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱ma fi̱ toto͡u degeba, sele hiyou mo͟͡udama. 9 Diken oyege, die duledube bolo̱no͡u daladade tawaleba, ta̱ Godiha̱ damale̱yodei o dimoko͡u hehegiei ke̱ hili̱gedo tolo͡u dalama. 10 Ni̱ge o sosiko͡u yomogo͡u dabai degeladi ke̱me defe̱i̱do file dugu, e̱ bologua̱do dabai degele saga̱i̱ dugubasi, e̱moko͡u dabai ke̱ ne̱ma. 11 Diken o kedia̱ sasa̱i̱yene* midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u gamabeede. Tobe tobo͡u dama, to͡u e tagadi midiho̱ ke̱no͡u degedama, sosiko͡u dabai degele hobo͡u dafadamabeede. 12 Diken oyege sasa̱i̱ tano͡u fe̱i̱ huloba, e̱ sasa̱i̱bo͡u e̱ sisigo̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ bologua̱do wolo͡u dalayede. 13 Diken dabai bologua̱do degeli o die hu̱be bolo̱no͡u dalale. Dia̱ge dio͟͡u Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei ke̱ hehegilebe ta gue̱ degele mei.

Godiha̱ midiho̱be sibige̱ hiyedo folodo

14 A̱ na̱moko͡u toto ile ko͡u tagaliye, ke̱no͡u si a̱ kuguo ko͟͡uno͡u nala̱ma, o tako͡u ne̱i̱ba, na̱moko͡u kuhe mala̱ ile nele̱. 15 Kegei kaha̱, a̱ toto i ho fogo͡u babe, na̱ kuguo kuoko͡u no͡u duguoba, midiho̱ Godiha̱ soso͡u dia̱ milolo͡u saga̱i̱ ke̱ kuhe tawa. Di Godi e̱me yo͟͡u kegeno͡u daladi o. E̱ soso͡u be damale̱yodele i o sasa̱i̱ dino͡u. Dibe mouti sa̱ degei. Mouti kaha̱ sosi moso̱ hili̱gedo tolo͡u dala saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, dine Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱ hili̱gedo tolo͡u hebele foguo dala kuhe̱. 16 Di tewe, Godiha̱ midiho̱be sibige̱ hiyedo folodo. Ta̱ e̱ dimoko͡u hehegiedi kaha̱ sibige̱be ko͡u gue,

E̱me damale̱do o baga tama̱ degeimo͡u, o sasa̱i̱ye dugulo i.

Duo Bolofe̱i̱ha̱ge e̱me midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u di oyodemo͡u hegi.

E̱ tama̱ degeimo͡u, e̱sol o kedia̱ne dugulo i.

E̱ degegai ke̱ oe sa sa obiyei kedia̱moko͡u hehegiemo͡u suluguei.

Sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u damale̱yodele i.

E̱ hebeni hoho̱ko͡u folomo͡u, hu̱ hiyedo ke̱ mo̱u̱.

4

Ogo͡u gai egei kaha̱ degeiye, o sasa̱i̱ ilo kele fi̱ toto͡u degele i

1 Duo Bolofe̱i̱ha̱ tama̱do ko͡u gue tobolo͡u, habagebe o ilo kele Godiko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fofo͡u guemaba, ogo͡u gai egei duo kasaga̱i̱ye hehegieimo͡u tobolo͡u ili ke̱ dulo ile. 2 Ogo͡u gadi o kedia̱ ogo͡u gai egei hehegile idibe ta̱eno͡u tobolo͡u idi. Die duledube kasaga̱i̱no͡u. Midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milolo͡u idi ke̱me dio͟͡uge bolo̱yode tawale idi. 3 Dia̱ge obo͡u sasa̱i̱bo͡u hudi ke̱ kuolo͡u dogogulo idi. Haba, nale̱ na̱di ilo kelene kuolo͡u dogogulo idi. Ta̱ damale̱do ke̱ tewe o dige kuolo͡u ta dala mei. Nale̱ olo͡u fe̱i̱be Godi yo͟͡uno͡u milo͡u gai kaha̱, damale̱yodei o sasa̱i̱ dige e̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u maba mo͟͡uma nala̱ ileno͡u. 4 Nale̱ Godiha̱ milo͡u gai olo͡u fe̱i̱be bolo̱no͡u. Dige kasaga̱i̱yodedame, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u maba kuhe mo͟͡ume. 5 Yobe, Godiha̱ ta̱bo͡u, di diho̱ baga̱ tobolo͡u ke̱bo͡u kaha̱ge nale̱ olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ bino͡u degedi, kuolo͡u ta dala mei.

Timoti e̱me Kelesuha̱ dabai o bologua̱do degele dalayedei

6 Na̱ ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieibabe, na̱me Yesu Kelesuha̱ dabai bologua̱do degele. Kegeiba, na̱me ta̱ bolo̱do ei damale̱yodema hehegiedi ke̱ olo͡u fe̱i̱ to͡u ma sesedi kaha̱ dede̱i̱ sagiba kuhe hehegile. 7 Na̱ge ko͡u guai o kedia̱ degele idi kaha̱ ta̱ ke̱me hobo͡u duda. Ta̱ ke̱me sibige̱ mei, Godiko͡u damale̱yodei o kedia̱ dulo saga̱i̱ mei. Na̱ Godiha̱ midiho̱ya ke̱no͡u sulugi, dabai hiyedo dege. 8 To͡u nele̱ degelaba dabai hiyedo degeibabe ke̱me huyadefe̱i̱ ko͡u bolo̱ye, haba Godiha̱ midiho̱ ke̱ seselaba dabai hiyedo degeibasi bolofe̱i̱do. Kege degeli o ke̱me sa sibige̱ kuoko͡u tofousogo tafalali, habagene tofousogo tofousogo tofolo͡u. 9 Ta̱ ke̱me damale̱do ta̱, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ duloba damale̱yodemabadomo͡u kuhe nala̱i̱. 10 Kegei kaha̱ degemo͡u, di dabai hiyedo degemo͡u ili. Ke̱me mo͡u degemo͡u iyo mei. Godibe yo͟͡u kegeno͡u daladi, dibe e̱ dimoko͡u bolo̱do ta degele ke̱ dia dalagua. E̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mamolo͟͡u tagaliye, ke̱no͡u si e̱moko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ dibe e̱ ko͡u mamolo͟͡uye dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, di dabai hiyedo degele ili kuhe̱.

11 Na̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be ta̱ ko͟͡uno͡u dulo sesemabeedema hehegie tobo͡u. 12 Na̱me gisiai kaha̱, dia̱ge wa, na̱me mo͡u oyade tawale iye. Na̱ midiho̱ bolofe̱i̱no͡u milo͡u babe dia̱ne duguo tawaleba sesele ile. Kegeibasi, na̱ ta̱ tobolo͡u deba, siale deba, o sasa̱i̱ tagale deba, Godiko͡u damale̱yodele deba, e̱ dihi̱le koko͡u sibigibo͡u mei dalale deba na̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u gamo͡u sia de. 13 A̱ na̱moko͡u toto i ho fogo͡u babe, na̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Godiha̱ kuguo ke̱ huso͟͡uma hehegie tobo͡u de. 14 Godiha̱ge e̱ nele̱ ke̱me na̱moko͡u ko͡u solo͡u do ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u, na̱ hobo͡u tatabai degeda, dabai ke̱me defe̱i̱do dege. Na̱ tewe, sosiko͡u widio o kedia̱ na̱moko͡u dobogo͟͡u dogoguo, diho̱ baga̱ tobolo͡u i kelegebe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o taha̱ midiho̱ na̱ degele ke̱ tobo͡u mo͡u, Godiha̱ge e̱ nele̱ ke̱ na̱moko͡u kuhe ne̱i̱.* 15 Sawisiei olo͡u fe̱i̱ ne̱ dabai ke̱me kegeno͡u dege. Na̱ dabai ke̱ defe̱i̱do degeibabe, o sasa̱i̱ kedia̱ge midiho̱ bolo̱ na̱ milo͡u di ke̱me hiye dege kegeno͡u kuhe iledade tawale ile. 16 Na̱ no͟͡usie midiho̱ no͟͡u milolo͡u ke̱ne file dugu, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ye deba. Haba o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegili dabai, no͟͡u degeli ke̱ne defe̱i̱do file dugu. Na̱ no͟͡usie kege file dugubasi, Godiha̱ na̱bo͡u, ne̱ ta̱ dulo damale̱yodele ili o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de mamolo͟͡u.

5

Timotiha̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱me yo͟͡u e̱ soso͡u saga̱i̱do duguyedei

1 Na̱ odo kedia̱moko͡u ne gofo͟͡u degeda. No͟͡u ne̱ ayeko͡u ta̱ do̱u̱susudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tobo͡u. O gisiai kedia̱moko͡u ne, midiho̱, no͟͡u ne̱ eye̱ mala̱ dia̱moko͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dege. 2 Haba sobo͡u de kedia̱moko͡u ne, midiho̱, no͟͡u ne̱ adio͡u ko͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dege. Sasa̱i̱ gisiai kedia̱moko͡u ne, Godiha̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ do̱u̱do, no͟͡u ne̱ bobasi dia̱moko͡u degedi saga̱i̱ kegeno͡u dege.

Kuei sasa̱i̱ kedia̱me o koyoha̱ dia dalale?

3 Kuei sasa̱i̱ ta e̱sofe̱i̱ dalababe, na̱ e̱moko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hegi. 4 Ke̱no͡u si, kuei sasa̱i̱ kaha̱ e̱ sisigo̱bo͡u, e̱ abo͡u dia̱bo͡u dalaguababe, na̱ge dia̱me die adio͡u ke̱ dia dalaguamabeede tobo͡u, die dabai ke̱ tawamabadomo͡u. Yobe, Godiha̱ midiho̱ sesedi kelene dabai dala. Dio͟͡u die soso͡u dia daladi ke̱me sibige̱ hiyedo dabai. Die adio͡u ha̱ dia̱ wolo͡u daladi kaha̱ hebe ke̱me dia̱ge die adio͡u sobo͡u dedo degei ke̱ defe̱i̱do dia dalaguamabeede. Godiha̱ge midiho̱ ke̱me hoho̱ hiyedo.

5 Kuei sasa̱i̱ye e̱sofe̱i̱do dalalibe, e̱ Godiha̱ e̱moko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia daladi. Agalibo͡u hulia̱mebo͡u de e̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di, e̱ dogo͡u guyadomo͡u. 6 Kuei sasa̱i̱ koyoha̱ midiho̱ yo͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga dalababe, e̱me ko͡u tolo i sa̱ degei dala. 7 Egele ta̱ a̱ nala̱i̱ ke̱me na̱ge kuei sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie, o sasa̱i̱ye dia̱ susuga tobolo͡u iye domo͡u. 8 O koyoha̱ yo͟͡u e̱ soso͡u dia̱ dogo͡u gu ho fogo͡u babe, e̱me Godiko͡u damale̱yodeibe to͡u fogo͡u mo͡u, meido degei dala. Haba e̱ sasa̱i̱bo͡u e̱ sisigo̱bo͡u dene wolo͡u dala ho fogo͡u babe, midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ degeli ke̱me damale̱yodili mei o sasa̱i̱ye degele idibe gabama folodo. 9 Kuguo, kuei sasa̱i̱ die hu̱ nala̱gai dala koko͡u be, na̱ hu̱ mo͡u yo͟͡uwa ta nala̱da.* Kuei sasa̱i̱, na̱ e̱ hu̱ kuguoko͡u nalale̱be, e̱me o tano͡u fe̱i̱ hulo dalali, o ke̱ tolo imo͡u, e̱sofe̱i̱ deleibe sadebe olo͡u fe̱i̱ 60 kege mei degei kedia̱ hu̱ ke̱no͡u nala̱. 10 Kuei sasa̱i̱ kegei ke̱me o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegiedi sasa̱i̱yodele idi. E̱me sisigo̱ bologua̱do dia daladi sasa̱i̱. Sa ta oe hagumo͡u ne, e̱ge bologua̱do dia daladi. Godiha̱ o sasa̱i̱ die abogo͟͡u bigidi.* Obe hagi̱ dugumo͡u ne, e̱ dogo͡u gudi. E̱me midiho̱ bolo̱do kegeino͡u milo͡u gadi. Na̱ kuei sasa̱i̱ kegele i kedia̱ hu̱no͡u kuguo koko͡u nala̱ga, ni̱ge dia̱ dogo͡u gumabadomo͡u.

11 Kuei sasa̱i̱, sobo͡u de degele ili mei kedia̱ hu̱be nala̱da, dia̱ haba o hulo saga̱i̱ye Kelesuha̱ dabai degedi ke̱ to͡u fogo͡u ye domo͡u. 12 Kegeligi, dia̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ mo̱u̱ye domo͡u. Yobe, dia̱ Godiha̱ dabaino͡u ko͡u degeleyodeiye, haba degele ili mei kaha̱ degemo͡u. 13 Kuei sasa̱i̱, gisiai degele i kedia̱ge haba o huli mei degeimo͡u be, dia̱ midiho̱ bolo̱ mei milolo͡u idi. Dabai degele dafama, moso̱ ta moso̱ ta suluguali, midiho̱ yogo dia̱ degedi ke̱ dulomo͡u, dia̱ne susuga tobolo͡u idi. Ta̱ di tobolo͡u saga̱i̱ meine, tobolo͡u idi. 14 Kegei kaha̱, kuei sasa̱i̱ gisiai degele i kedia̱moko͡u be, a̱ ko͡u gue egele tobo͡u lamo͡u, ni̱me o gehe̱ huloba, dihi mo͟͡uma fele̱ba bologua̱do dia dalaguama. Kegeibasi, fe̱ko͡u dalagua o sasa̱i̱ye ni̱ ta susuga tobolo͡u ile mei. 15 Ni̱ tewe, kuei sasa̱i̱ ilo kelebe midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Tama̱ha̱ ta̱ dulo sesele idi. 16 Damale̱yodei sasa̱i̱ ta na̱, ne̱ soso͡u kile kuei sasa̱i̱ ta dalababe, no͟͡uno͡u dogo͡u guo dala. Kegeibasi, damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ kuei sasa̱i̱ ke̱ ta dogo͡u gulo mei. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ge kuei sasa̱i̱, die soso͡u mei kedia̱no͡u dogo͡u guma.

Dige sosiko͡u widio o, dabai bolo̱ degedi kedia̱me defe̱i̱do dogo͡u gume

17 Sosiko͡u widio o, damale̱yodei o sasa̱i̱ bologua̱do sosogo͡u ili kedia̱moko͡u be dige die ta̱ defe̱i̱do dulo seseleba, midiho̱ bolo̱no͡u hehegieba, dia̱ dabai bologua̱do degedi kaha̱ hebe ne̱me. Egei tobolo͡u idi obo͡u, Godiha̱ ta̱ hehegile idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u be dige kege degeme. 18 Di tewe, Godiha̱ kuguoye tobou,

Ni̱ge wai bulumakou kedia̱ alasi kolo tofo͡u tofo͡u gugulo ibabe, kegeligi dia̱ alasi nala̱ iye deba, die mogou hobo͡u komuguo tigadama. Lo 25:4

Kegemo͡u, di tewe,

Dabai oyege die hebe mo͟͡udi. Luk 10:7

19 O tano͡u ye fele̱ba, sosiko͡u widio oe midiho̱ kasaga̱i̱ ta milouyode tobo͡u babe, na̱ duda. O bolo̱u̱ saga̱i̱, ha kamadia saga̱i̱ kegeye tobolo͡u ibasi na̱ du. 20 Sosiko͡u widio oe damale̱do midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u babe, na̱ damale̱yodei o kedia̱ dihi̱le koko͡u mala̱ folo tefegieba, do̱u̱susu. Kegeibasi, o ilo kedia̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u gue̱ degele ile.

Timoti e̱ midiho̱ yo͟͡u milo͡u di ke̱ defe̱i̱ tawaibo͡u

21 Godibo͡u, Yesu Kelesubo͡u, Godiha̱ e̱sol o yo͟͡u makaibo͡u die dihi̱le koko͡u a̱ na̱moko͡u do̱u̱do ko͡u gue tobolo͡u, ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡ume na̱ defe̱i̱do sesele iligi, o hu̱bo͡u obo͡u, hu̱bo͡u mei obo͡u kedia̱moko͡u tefeleno͡u hehegie. Na̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱me hiye obo͡u, ne̱ mogodobo͡u dia̱moko͡u no͡u hehegieda. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne hehegie. 22 Na̱ o ta Godiha̱ dabai degeyadeba maka degeba, e̱moko͡u toto dobogo͟͡u dogoguo diho̱ baga̱ tobo͡u da. Kegeligi, e̱ haba midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ba, na̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milou kaha̱ touye deba. Na̱ no͟͡u ne̱ midiho̱ne defe̱i̱do file dugu, Godiha̱ dihi̱le sibigi ta deleiye deba.

23 Na̱ hue̱i̱dono͡u na̱da. Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udone huyadefe̱i̱ dogo͡u guoba na̱ de, na̱me guadobo͡u, do ilobo͡u de degedi kaha̱.

24 Midiho̱ kasaga̱i̱ o ilo kelege milo͡u gadibe ko͡u tama̱ dalaye, haba ta̱ saba filebe you dala. Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ o ilo kelege milo͡u gadibe mogogou dala, habageno͡u si tama̱ degele. 25 Ke̱no͡u tefei, midiho̱ bolofe̱i̱ o sasa̱i̱ye milo͡u gadine tama̱ko͡u dala. Midiho̱ bolo̱ ilo kelebe toto ta tama̱ degele mei, ke̱no͡u si kegeno͡u mogogou dalale mei, habage tama̱ degele.

6

Dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱ne die boseha̱ dabai bologua̱do degemabeedei

1 Damale̱yodei o sasa̱i̱, fisimo͡u dabai degedi kedia̱me hebe mala̱ idiyo meiye, ke̱no͡u si dia̱ge die boseha̱ ta̱ duloba, e̱ hayeduno͡u dalaguama. Kegeligi, die boseha̱ Godiha̱ hu̱bo͡u, di hehegiedi dabai ke̱bo͡u de susuga tobouye domo͡u.

2 Dabai degedi o ilo kedia̱ die bosebe damale̱yodei o debabe, dia̱ne e̱ ta̱ defe̱i̱do duma. Die bosebe damale̱yodei o, dia̱me eye̱ mala̱ saga̱i̱. Kegeligi, dia̱ e̱ ta̱ dulo ile meiyode tobolo͡u iye. Die bosebe damale̱yodei o kaha̱, dia̱ e̱ tagaleba, e̱ ta̱ duloba, e̱ dabai defe̱i̱do degemabeede.

Sele tagadi midiho̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ yo

A̱ na̱moko͡u nalolu̱ ko͟͡u na̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiligine, kegeno͡u egele tobo͡u. 3 Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ ta̱ kaha̱ge dimoko͡u be do̱u̱do hehegiedi kaha̱ degemo͡u, dige Godiha̱ midiho̱ ke̱no͡u seselemo͡u hehegiedi. O taha̱ge midiho̱ ke̱ tobeko͡u muguoba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ogo͡u gai egei hehegieba, 4 yo͟͡u e̱si bolo̱yode tawaleye, e̱ ta tawaiyo mei. O kegei kaha̱ge o ilo kelebo͡u de sibige̱ mei ta̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ tobolo͡u mo͡u ta̱e biya idi. Kegedi kaha̱ degemo͡u, obe kona degele idi, gofo͟͡u degele idi, susuga tobolo͡u idi, o ilo kelebe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi oyode tobolo͡u idi. 5 O kegele i kedia̱ge dio͟͡usie yogoko͡u gofo͟͡u degeimo͡u gofo͟͡u degeimo͡u dele idi. Die fima̱i̱be do̱u̱do mei. Damale̱do ta̱dade tawale iyo mei. Dia̱ge wa, Godiha̱ midiho̱ sesedi kaha̱ge, dia̱ sele hiyedo molo͟͡uyade tawale idi.

6 Di Godiha̱ midiho̱ ke̱no͡u seseligi, bi yo͟͡u dimoko͡u ne̱di koko͡u hoho̱ degeibasi, di bologua̱do dalaguale. 7 Di adio͡u ha̱ di mala̱ fele̱i̱ kelegebe, di bi tabo͡u de mala̱ feli̱ mei. Di tofigile kelegene, di bi tabo͡u mala̱ ile mei. 8 Sa sibige̱ kuoko͡u be nale̱bo͡u yukueibo͡u deno͡u dalababe, di hoho̱ dege dalame. 9 O koyoha̱ sele hiye mo͡u la̱ba degeibabe, o ke̱me tefele duguye haguaba, sale̱ma̱i̱ye to͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tolo͡u male̱. O kegei kaha̱ e̱ degele saga̱i̱bo͡u, e̱ molo͟͡u saga̱i̱bo͡u ke̱me sibige̱ mei, yo͟͡usie makolo saga̱i̱ ke̱ degega ili kaha̱ge, e̱me makoma mei degele. 10 Sele tagadi midiho̱ ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi olo͡u fe̱i̱ kaha̱ yo. Damale̱yodei o ilo kelene seleko͡u no͡u hoho̱ hiyedo degeligi, Yesuko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fogou kaha̱, dia̱me hagi̱ kagei kagei ke̱ dugumo͡u ili kehe̱.

Na̱ na̱buko͡u hili̱gedo fo̱u̱kua iligi, fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ mo͟͡uyedei

11 Ke̱no͡u si, na̱me Godiha̱ bi. Na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobeko͡u muguoba, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u sese. Na̱ Godiha̱ midiho̱ ke̱ milo͡u gaba, e̱moko͡u damale̱yodema, o sasa̱i̱ tagaleba, nele̱do dege iligibe, omoko͡u gofo͟͡u degeda. 12 O Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei ke̱me o tae e̱buko͡u fo̱u̱kua ile folodi ke̱ sa̱ degei. Na̱ o kegei ke̱no͡u tefele fo̱u̱kua i, fi̱ tofousogo tofousogo ke̱ mo͡u la̱ba. A̱ mo͡u tobo͡u yo mei, afu na̱ o dihi̱le koko͡u tafalali tama̱ dege toboube, a̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeiyodei kelege, Godiha̱ na̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡uyodema ko͡u makai kaha̱.

13 Bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o Godibo͡u, Pontius Pailatko͡u damale̱do ta̱ ke̱ tama̱do tobou o Yesu Kelesubo͡u, dilie dihi̱le koko͡u, a̱ na̱moko͡u do̱u̱do dege tobolo͡u kuhe̱, 14 Godiha̱ ta̱ a̱ na̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡ume na̱ defe̱i̱do sesele iligi, di Hiye O Yesu Kelesu hagua tama̱ degeiba di dugume. Kegeligi, na̱ midiho̱ ta, oe kasaga̱i̱yodele saga̱i̱ ke̱ milo͡u ba dugulo iye. 15 E̱ hagualebe, aso̱ diho̱ Godi yo͟͡u makai kelegeno͡u haguale. E̱me hoho̱ degedi kaha̱ obo͡u. Sa sa olo͡u fe̱i̱be yo͟͡uno͡u dia dala. E̱me hiye o kedia̱ Hiye O. Gamani hiye o kedia̱ die Hiye O. 16 Godi e̱no͡u be todi tewe mei. E̱me hoho̱ hiyedoye sile̱ma̱i̱, di ile hafe̱i̱ degele saga̱i̱ mei. O tae e̱me dugudiyo mei, habagene dugulo saga̱i̱ mei. E̱ hu̱be hiyedo folodo. E̱ nele̱be mei degele mei. Damale̱do.

Selebo͡u o kedia̱ Godiko͡u damale̱yodema, bi mei o kedia̱ dogo͡u gumabeedei

17 Na̱ selebo͡u o kedia̱moko͡u be dio͟͡usie hiye degedamabeede tobo͡u. Dia̱ die bima̱i̱ ko͡u su̱doye, dia̱me tofousogo tofolo͡u ile mei. Bima̱i̱ ke̱ne tofousogo dalale mei. Dia̱ Godiko͡u damale̱yodeibasi Godiha̱ bi bolo̱ bolo̱, dia̱ hoho̱ degele saga̱i̱ ke̱ dia̱moko͡u nele̱. 18 Na̱ge dia̱moko͡u be, o sasa̱i̱ dogo͡u guo, midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u gaba, bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do ne̱mabeede tobo͡u. 19 Dia̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge kege degeibabe, dia̱me hebe bolo̱do, dio͟͡u habage molo͟͡u ke̱ kefele ili. Kegeibasi, dia̱ fi̱ gehe̱ mala̱ba, tofousogo tofolo͡u ile.

Timotiha̱ e̱ dabai ke̱ yo͟͡u defe̱i̱do dia dalayedei

20 Timoti, Godiha̱ na̱moko͡u ko͡u ne̱i̱ ke̱me no͟͡u defe̱i̱do dia dala. Ta̱ daga daga, Godiha̱ tagale saga̱i̱ mei ke̱me olo͡u fe̱i̱ tobeko͡u mugu. Oe tewe o kedia̱ ta̱yodema, ta̱e biya idi ke̱ne na̱ duda, ahu dege dala. 21 Damale̱yodei o ilo kelene ogo͡u gai ta̱ kegei ke̱ dulomo͡u ke̱ sesele iligi, Yesuko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fogou dalagua.

Godiha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dalale.

* 3:11 3:11 Tewe o ilo kelege tawalibe, sasa̱i̱ kedia̱me diken o kedia̱ sasa̱i̱ mei, dia̱me diken sasa̱i̱dade tawali.

* 4:14 4:14 Na̱ Rom 12:3-8 dugu.

* 5:9 5:9 Tewe o kedia̱ tawali, kuei sasa̱i̱, o tae haba hulo saga̱i̱ mei kedia̱ die hu̱ oe kuguoko͡u nalo̱u̱mo͡u be, dia̱ sosiko͡u dabai degeimo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ ilo kedia̱ dia̱moko͡u nale̱bo͡u bibo͡u solo͡u do nele̱ idi.

* 5:10 5:10 Juda o kedia̱ midiho̱be ko͡u gue, o taha̱ hagua, die moso̱ko͡u fele̱i̱mo͡u be, dia̱ge o fele̱i̱ kaha̱ abogo͟͡u ke̱ bigile idi, e̱ hoho̱bo͡u yadomo͡u.

2 Timoti

1

2

3

4

Egei Sasama Polha̱

Timotiko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

O Timoti e̱me Polbo͡u de dabai degedi o. Polha̱ sa Romko͡u didio̱ moso̱du duwoli tolo hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma o tako͡u ne̱i̱mo͡u mala̱ ile, Timotiko͡u kuhe ne̱i̱.

Polha̱ nala̱i̱ kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, Timotiha̱ e̱ damale̱yodei ke̱ tatabai degeba, Yesuha̱ ta̱ hehegiedi ke̱ to͡u fogo͡u dayedemamo͡u kuhe nala̱i̱. E̱ Godiha̱ ta̱ defe̱i̱do seseligi, obe e̱moko͡u hagi̱ ne̱i̱bane, ta̱bo͡u meiyode tobo͡u yedei.

Haba tabe, Timotiha̱ge ogo͡u gai egeibe hobo͡u dudayedei. Polha̱ yo͟͡u e̱ midiho̱no͡u seseyedei.

Kuguo 2 Timoti ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Timotibe dabai nele̱do dege degeligi, damale̱do Godiha̱ dabai degedi o degeyedei

1

(Ta̱ Hiye 1–4)

1 A̱me Pol, Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Godi yo͟͡u tagaiya ke̱ a̱me obe Yesu Kelesuko͡u damale̱yodemaba tofousogo tofousogo tofolo͡u kaha̱ ta̱ mala̱ siadi o degeyedema makai.

2 Timoti, na̱me ma̱ dihi, a̱ na̱moko͡u hoho̱ degeimo͡u, kuguo ko͟͡u na̱moko͡u kuhe nala̱ma neli̱. Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie na̱moko͡u solo͡u do dege, habagugueguba, na̱ bologua̱do dalale.

Di ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobolo͡u be hobo͡u gue̱ degedame

3 Ma̱ ko͡u guai o kedia̱ Godiha̱ dabai degele idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele a̱ne degeli. A̱ dabai degemo͡u iligibe, ma̱ duledune bolo̱no͡u daladade tawali. A̱ Godiko͡u bolofe̱i̱yodema, e̱ na̱ dogo͡u guyadomo͡u, agalibo͡u hulia̱mebo͡u de diho̱ baga̱ tobo͡u di. 4 A̱ na̱ fogo͡u imo͡u, na̱ ma̱ sihou gosoumo͡u dugu ke̱ tawalemo͡u be, haba na̱ dugulo saga̱i̱ degeli, na̱ duguoba, hoho̱ degelamo͡u. 5 Ne̱ fima̱i̱be su̱do mei, a̱ge na̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei ke̱ ko͡u tobolo͡u imo͡u du. Ne̱ abo͡u Loisbo͡u, ne̱ adio͡u Yunisbo͡u dilie damale̱yodele i saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, na̱ne damale̱yodei ke̱ a̱ tewe. 6 A̱ na̱ tawayadomo͡u tobolo͡u be, afu, a̱ na̱moko͡u dobogo͟͡u dogoguo diho̱ baga̱ tobou kelege, Godiha̱ na̱moko͡u e̱ nele̱ ke̱ solo͡u do ne̱i̱ ke̱me toto͡u degedayedemamo͡u kuhe tobolo͡u. Godiha̱ na̱moko͡u e̱ nele̱ ke̱ ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u, na̱ e̱ nele̱ya ke̱ dabai defe̱i̱do dege. 7 Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱ ke̱me di gue̱ degemabadomo͡u neli̱ mei, haba di nele̱do degeba, o sasa̱i̱ dia̱moko͡u solo͡u do degeba, diyo͡u di midiho̱ ke̱ defe̱i̱do dia dalamabadomo͡u kuhe ne̱i̱.

8 Kegei degemo͡u, na̱ge di Hiye Oha̱ degedi kaha̱ ta̱ ke̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegilebe, gue̱ degeda. Haba a̱me e̱ dabai degedi o kaha̱ degemo͡u kuhe didio̱ degei koko͡u ne na̱ gue̱ degeda. Na̱ Godiha̱ nele̱ ke̱ mala̱ba, a̱bo͡u de dogo͡u guo hagi̱ hebeleba ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u me. 9 Godiha̱ di mamolo͟͡uyode tobou, dibe yo͟͡u e̱ bi degelamo͡u. E̱ge di midiho̱ bolo̱do milolo͡u ke̱ duguomo͡u makali mei. Yo͟͡uno͡u tagalemo͡u, di mamo͡u la̱mo͡u kuhe makai, di solo͡u do degemo͡u. Damale̱do, afudo, e̱ bi ta milo͡u li mei kelegebe, e̱ Yesu Kelesuha̱ di habagugueyede tobou. 10 Godiha̱ kege ko͡u tobo͡u mamo͡u dalali, habage di mamolo͟͡u o ke̱ kuhe tama̱ degei. E̱me Yesu Kelesu. E̱ hagua, todi ke̱ makoma mei degei. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ e̱ tobo͡u di ke̱ e̱ dimoko͡u hehegieibe, dine tofigile ile mei, tofousogo tofousogo tofolo͡u ileyode tobou.

11 Godiha̱ge a̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ mala̱ hehegiemo͡u siayadomo͡u kuhe makai. 12 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱me hagi̱ hiyedo duguo dalaye,* ke̱no͡u si a̱ sidifi degeiyo mei. O a̱ e̱moko͡u damale̱yodei ke̱me a̱ge ko͡u tewe. A̱ tewe, dabai e̱ a̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me yo͟͡u bologua̱do dia dalaba ibe deba, uwage sawisiei ke̱ kuhe tama̱ degele.

13 Na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegilebe, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱moko͡u hoho̱ degeba, do̱u̱do ta̱, a̱ tobo͡u mo͡u na̱ ko͡u dudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele hehegie tobolo͡u dala. 14 Duo Bolofe̱i̱ di duledu dala, e̱ nele̱ya ke̱ na̱ge bi Godiha̱ na̱moko͡u ne̱i̱ ke̱me defe̱i̱do dia dala.

15 Sa Esia o olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u, haba o Figelus dilie o Hermogenes diliebo͡u, dia̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ to͡u fogo͡u fogo͡u yai ke̱me na̱ ko͡u tewe.

16 A̱ge Hiye Oha̱ o Onesiforusbo͡u e̱ soso͡u bo͡u dia̱moko͡u solo͡u do degele ke̱ tagali, e̱ a̱moko͡u dede̱i̱ sasagiei kaha̱ degemo͡u. E̱ge didio̱ moso̱ko͡u a̱ dugu hagualebe ta gue̱ degediyo mei. 17 Damale̱do, e̱ge sa Rom kuoko͡u hagua fele̱, a̱ dugulamo͡u hiyedo kolugi kuhe dugu. 18 A̱ tagalibe, Hiye Oha̱ge uwage sawisiei kelegebe, e̱moko͡u solo͡u do degeyedili. Yobe na̱ tewe, a̱ sa Efesusko͡u delei kelegene, e̱ a̱ ko͡u dogo͡u guo delei kaha̱ degemo͡u.

2

Timoti e̱me Yesu Kelesuha̱ ami o bolo̱do dalayedei

1 Ma̱ dihi, na̱ nele̱do dege tafala, Yesu Kelesuha̱ na̱ habaguguegu kaha̱ degemo͡u. 2 Godiha̱ ta̱, a̱ o su̱do kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u mo͡u na̱ne dudi ke̱me na̱ kegeno͡u fima̱i̱ do̱u̱do dege o kedia̱moko͡u hehegie tobo͡u ba, dia̱ne o ilo kedia̱moko͡u kuhe hehegie tobolo͡u.

3 Na̱ hagi̱ dugubabe, na̱ Yesu Kelesuha̱ ami o bolofe̱i̱ ke̱no͡u tefele tafalali, eibo͡u de hagi̱ ke̱ hebeleba dabai degemo͡u ime. 4 Ami o kedia̱ge dabai tabo͡u de degele idiyo mei, ami dabaino͡u degele idi, die hiye oha̱ hoho̱ degeyadomo͡u. 5 Nebe, o tae e̱buko͡u fo̱u̱kua ile foloba, hebe bolo̱do molo͟͡uye. Ke̱no͡u si fo̱u̱kuayediliya ke̱ i ho fogo͡u babe, hebe bolo̱do ke̱me e̱ ta molo͟͡u mei. 6 Hebe hai obo͡u taha̱ dabai hiyedo degeleba, e̱ hebe hai bologua̱do dia dalali suwi degeibabe, nale̱ segei ke̱me yo͟͡ubuko͡u mo͟͡uba, o ilo kelebe habage mo͟͡uyedei. 7 A̱ ke̱ tobou koko͡u na̱ defe̱i̱do fimo̱u̱babe, Hiye Oha̱ degeiye, na̱ ta̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱do tawale.

8 Na̱ Yesu Kelesube toto͡u degeda. E̱me hiye o Devitha̱ hu̱ti. E̱ tolo imo͡u, Godiha̱ hagua̱gi kaha̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ a̱ tobo͡u di. 9 A̱ ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u di kaha̱ degemo͡u, a̱ hagi̱ hiyedo dugulugi, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o bagama, didio̱ moso̱du duwo kuhe̱. Ke̱no͡u si Godiha̱ ta̱be didio̱ degeli mei. 10 Kegemo͡u, a̱ hagi̱ ke̱ gogogulube, o sasa̱i̱ Godiha̱ makai kedia̱ dogo͡u gulamo͡u degeli. Dia̱ne Yesu Kelesuha̱ mamo͟͡uba, yo͟͡u e̱ hoho̱ koko͡u tofousogo tofousogo tofo͡u mabadomo͡u.

11 Ta̱ ko͟͡ume damale̱do ta̱,

Di Yesubo͡u de tofigiei debabe, haba gehe̱ dege e̱bo͡u de tofolo͡u ile.

12 Di hagi̱ haguba mo͡u duguo fofoguemo͡u ibabe, di e̱bo͡u de hiye o degema, sa sa olo͡u fe̱i̱ dia dalaguale.

Dige e̱me tewe meiyode tobolo͡u ibabe, e̱ge dine tewe meiyode tobolo͡u.

13 Di damale̱do ko͡u degeleyodei ke̱ dege ho fogo͡u mo͡u be, e̱no͡u si yo͟͡u ko͡u degeleyodei ke̱me damale̱do degedi.

Yobe, e̱ yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ta boho͡u diyo mei kaha̱ degemo͡u.

Timoti e̱me dabai nele̱do dege degeligi, damale̱do Godiha̱ dabai degedi o degeyedei

14 Na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegie tobolo͡u be, ta̱ a̱ na̱moko͡u nalolu̱ ko͟͡une hehegie tobo͡u. Godiha̱ dihi̱le koko͡u na̱ dia̱moko͡u egele tobolo͡u be, ta̱ sibige̱ mei ta tobolo͡u ba ta̱e biyadamabeede. Ta̱ kegei kaha̱ge o ta dogo͡u gulo saga̱i̱ mei, damale̱yodei ke̱no͡u makodi.

15 Na̱ Godiha̱ dabai degelebe, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u laba dege de, Godiha̱ bolo̱doyode tobo͡u yadeba. Na̱ damale̱do ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u be, bologua̱no͡u do hehegie tobo͡u de, na̱ Godiha̱ dihi̱le sidifi degeiye deba. 16 Ta̱ kagei kagei, Godiha̱ tagali mei ke̱me na̱ tobeko͡u mugu. Yobe, ta̱ kegegai kaha̱ degeiyege o sasa̱i̱ kedia̱me Godi to͡u fogo͡u fogo͡u yolugi, ahudo degeli kaha̱ degemo͡u. 17 Ta̱ kasaga̱i̱ dia̱ hehegie tobolo͡u idi ke̱me kolo kai do kaha̱ hui̱ tabalemo͡u, to͡u olo͡u fe̱i̱ makodi ke̱ saga̱i̱. O Himeneus dilie o Filetus diliebe ta̱ kasaga̱i̱ kegei ke̱no͡u hehegile idi. 18 Dilie damale̱do ta̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, ogo͡u gai egei ko͡u gue tobolo͡u idi, Godiha̱ge tofigiei o sasa̱i̱ kedia̱me ko͡u hagua̱gima mei degeiyode tobolo͡u idi kaha̱ge, o sasa̱i̱ ilo kedia̱ damale̱yodei ke̱ makolo ili.

19 Ke̱no͡u si Godiha̱ e̱ moso̱ kaha̱ moutibe ko͡u fofoguema mei degei. Mouti koko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Hiye Oha̱ge yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱be olo͡u fe̱i̱ yo͟͡u ko͡u tewe. Namba 16:5

Nala̱i̱ tabe kuhe̱,

O koyoha̱ Godiha̱ hu̱ hebele fogubabe, e̱ge midiho̱ do̱u̱do mei ke̱me tobeko͡u muguyedei.

20 Moso̱ hiye kodu meleki su̱do ke̱ dalaguabe, sele igi golbo͡u, silvabo͡u deye milo͡u gaiyeno͡u dalagua mei. Haba hebebo͡u, mihi̱bo͡u deye milo͡u gaine dalagua. Ilo kelebe bolo̱do, yoti kelege nale̱ sama nala̱ idi. Haba ilo kelebe sibigibo͡u, koko͡u be nale̱ sadiyo mei. 21 Nebe, o koyoha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tobeko͡u muguoba, e̱ duledu sibigi olo͡u fe̱i̱ ke̱ igisema mei degeibabe, e̱me meleki bolo̱do ke̱ sa̱ degei, moso̱ obo͡u kaha̱ bi bolo̱do. Hiye Oha̱ e̱moko͡u dabai nele̱, yo͟͡u e̱ dabai bolo̱do ke̱ degeyadeba.

22 Na̱ge midiho̱ kasaga̱i̱, o gisiai kedia̱ milo͡u ga idi ke̱me tobeko͡u muguoba, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u sesele i. Godiko͡u damale̱yodema, o sasa̱i̱ tagaleba, amafe̱i̱no͡u dala. O sasa̱i̱, Hiye Oha̱ hu̱ hebele fogulo idi kedia̱ degele idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele na̱ne kege dege. Dia̱me die duledube sibigi ta dala mei. 23 O toto͡u degele i kedia̱ ta̱ kasaga̱i̱ tobolo͡u idi ke̱me na̱ hobo͡u duda, na̱ne dia̱bo͡u de ta̱e biyeiye deba. Ta̱ dia̱ tobolo͡u idi ke̱me sibige̱ meido. 24 Hiye Oha̱ dabai degedi oyege o ilo kelebo͡u de ta̱e biyada, o olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱no͡u hehegie de. Haba o tae midiho̱ kasaga̱i̱ na̱moko͡u milo͡u babe, na̱ hobo͡u gofo͡u degeda, Godiha̱ ta̱no͡u bologua̱do hehegie de. 25 O ta̱ dudiyo mei kedia̱moko͡u be, na̱ge amafe̱i̱ hehegiemo͡u i. Kegeibasi, Godiha̱ degeiye, die fi̱ boholo͡u ba, damale̱do ta̱dade tawale ile sa̱ degei. 26 O kegele i kedia̱me Tama̱ha̱ tou dalagua, yo͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degemabadomo͡u. Damale̱do ta̱ ke̱ duloba, fi̱ boho͡u basi, Tama̱ha̱ sale̱ma̱i̱ye tou dala ke̱ to͡u fogo͡u ba kama fosigile.

3

Uwage sabiyamo͡u ile kelegebe, o sasa̱i̱ su̱do midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga ile

1 Na̱ ko͟͡uno͡u tawa, uwage sabiyamo͡u ile kelegebe, hagi̱ hiyedo dugumo͡u ile. 2 Hagi̱ ke̱me, o sasa̱i̱ye midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo milo͡u ga ile, yo͟͡usieno͡u tagadi midiho̱, sele tagadi midiho̱, yo͟͡u e̱ hu̱ hiye degemo͡u, e̱no͡u si tewe oyodedi midiho̱, o sasa̱i̱ huyafe̱i̱ degedi midiho̱, aye adio͡u ta̱ dudiyo mei midiho̱, bolofe̱i̱yode tobo͡u diyo mei midiho̱, Godiha̱ midiho̱ dafa idi midiho̱ kegele i olo͡u fe̱i̱do. 3 Dia̱ o sasa̱i̱ tagale ile mei. O tae dia̱moko͡u hagi̱ ne̱i̱babe, dia̱ge ta gebe meiyodele ile mei. Midiho̱ dia̱ milo͡u ga ilebe, tobe tobo͡u di midiho̱, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ akogudiyo mei midiho̱, o wodi midiho̱. Midiho̱ bolo̱ ke̱ ta tagale ile mei. 4 Yogo ho o kedia̱moko͡u sesegudi midiho̱, totono͡u gofo͟͡u degedi midiho̱, e̱si bolo̱dade tawadi midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga ile. Kegele iligibe, Godi tagale ile mei, sa sibige̱ o sasa̱i̱ye degedi midiho̱ koko͡u no͡u hoho̱ degele ile. 5 Mogouyeno͡u Godiha̱ midiho̱ milolo͡u yode tobolo͡u ile, ke̱no͡u si Godiha̱ dede̱i̱ ke̱ dia̱ ta tawale ile mei. Na̱ o kegele i kedia̱bo͡u de siada.

6 O kegele i kedia̱ moso̱ ta moso̱ ta amafe̱i̱ ya fologa ogo͡u ga tobo͡u mo͡u be, sasa̱i̱ toto͡u degele i kedia̱ge die ta̱ dulomo͡u sesele idi. Yobe, sasa̱i̱ kegele i kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gai kaha̱ hagi̱ hiyedo dege dalaguali, midiho̱ kagei kagei, sibige̱ mei ke̱no͡u tagale idi. 7 Sasa̱i̱ kedia̱ge ta̱ gehe̱ gehe̱ ke̱no͡u tawalamo͡u degele iligibe, damale̱do ta̱ ke̱me ta tawale idiyo mei. 8 Afu kelege, o Janes dilie o Jambres dilie Moses akogu* saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ne ta̱ damale̱do ke̱ akogulo idi. O kegele i kedia̱me toto͡u degele ino͡u. Godiha̱ die damale̱yodei ke̱ tefele dugube, dia̱ olo͡u fe̱i̱ mihi̱ko͡u fiyasigeimo͡u dugu. 9 Ogo͡u gai egei kamaha̱ge, sa sa olo͡u fe̱i̱ tefele saga̱i̱ mei. Yobe, o sasa̱i̱yege ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱ ta̱be toto͡u degei ta̱dade tawale ile kaha̱ degemo͡u. Afu o sasa̱i̱ye o bolo̱u̱ dilie ta̱ toto͡u degei ta̱ ke̱ tobolo͡u imo͡u dulo tawale i saga̱i̱ kegeno͡u tawale ile.

Timotiha̱ge Godiha̱ ta̱be nele̱do dege to͡u yedei

10 Na̱no͡u si ta̱ a̱ hehegiedi ke̱me ko͡u tewe. Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ a̱ milo͡u gadi ke̱ne na̱ ko͡u tewe. A̱ degelamo͡u degeli ke̱bo͡u, a̱ damale̱yodei ke̱bo͡u, dabai degele dafadiyo mei ke̱bo͡u, a̱ o sasa̱i̱ tagadi ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be na̱ ko͡u tewe. A̱ hagi̱ mo͡u duguo fogo͡u di ke̱ne na̱ ko͡u tewe. 11 Sa Antiokbo͡u, sa Aikoniambo͡u, sa Listrabo͡u kele tie o kedia̱ a̱ makolamo͡u degele i.* Hagi̱ hiyedo a̱ dugumo͡u haguei olo͡u fe̱i̱ ke̱me na̱ ko͡u tewe. Ke̱no͡u si Hiye Oha̱ a̱ dogo͡u gumo͡u, a̱ teli mei dala kuhe̱. 12 Damale̱do, o Yesu Kelesubo͡u de dalali, Godiha̱ midiho̱ ke̱ milo͡u goumo͡u be, o ke̱me oe makolamo͡u degele idi. 13 O midiho̱ do̱u̱do mei milo͡u ga idi obo͡u, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ midiho̱ dia̱ milolo͡u idi ke̱me hiyedo degeli. Dia̱ omoko͡u ogo͡u ga tobolo͡u imo͡u be, haba obene dia̱moko͡u ogo͡u ga tobolo͡u idi.

14 Na̱no͡u si, ta̱ na̱ dulomo͡u damale̱yodei ke̱me defe̱i̱do tolo͡u dala, na̱ hehegiedi o eibe no͟͡u ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u. 15 Ta̱ Godiha̱ kuguoko͡u nala̱ga i ke̱me na̱me dihi huyadefe̱i̱ kelege yoma tawagamo͡u hagulugi, ifi na̱ tewe, na̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ na̱ mamolo͟͡u. 16 Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, Godiha̱ ta̱, kuguoko͡u dala olo͡u fe̱i̱ ke̱ o kedia̱ kuhe nala̱ga i. Godiha̱ kuguo kaha̱ dabaibe ko͡u gue, o sasa̱i̱ hehegiedibo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ do̱u̱susudibo͡u, egele tobo͡u dibo͡u, haba do̱u̱do midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ hehegie tobo͡u dibo͡u de. 17 Kegei degemo͡u, Godiha̱ ta̱ kaha̱ degeiye, yo͟͡u e̱ dabai degele idi o di midiho̱ bolo̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do tolo͡u ba, dabai bolo̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱ kuhe degega ile.

4

Timotiha̱ge Godiha̱ ta̱be nele̱do dege hehegieyedei

1 Yesu Kelesuha̱ haguaba, sa sibige̱ ko͟͡u wolo͡u dalali, o sasa̱i̱ teli mei sosou dalaguabo͡u, tofigieibo͡u de ta̱ sale. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ge Godibo͡u Yesu Kelesubo͡u dilie dihi̱le koko͡u a̱ na̱moko͡u nele̱do dege tobolo͡u kuhe̱. 2 Na̱ge Godiha̱ ta̱be o egei duyo meibo͡u, egei dulo hoho̱ degeli obo͡u kedia̱moko͡u defe̱i̱do hehegie tobo͡u. Na̱ hehegie tobolo͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱ do̱u̱susuloba, dede̱i̱ sasagie tobo͡u de. Na̱ dabai degelebe hobo͡u dafada. Godiha̱ ta̱ defe̱i̱do hehegie tobolo͡u dala. 3 Damale̱do, habagebe, o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ ta̱ do̱u̱do ke̱ dulobe dafa ile. Ta̱ dio͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱no͡u dulaba, dia̱ hehegiedi o su̱do haguisouba haguasie, sa sibige̱ ta̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ hehegieiba dulo ile. 4 Dia̱ ta̱ damale̱do ke̱ tobeko͡u muguoba, ta̱ sibige̱ mei ke̱no͡u dulo saga̱i̱ degele ile. 5 Na̱no͡u si defe̱i̱do fima̱ba, fi̱ gofo͟͡udo dege dabai dege. Hagi̱ dugubabe, dafada. Ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegie. Damale̱do, dabai olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ na̱moko͡u tobolo͡u ke̱me dege.

Pol e̱ tolo hafe̱i̱ degei

6 A̱ na̱moko͡u Godiha̱ dabai defe̱i̱do degeyede tobolo͡u kaha̱ yobe ko͡u gue, a̱me tolo iladi. A̱me Godiko͡u tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ so͡u gudi* saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ma̱ kafei kege so͡u guba, a̱ fogo͡u ile. 7 O tae e̱buko͡u fo̱u̱kua ile folodi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, a̱ne a̱buko͡u tofo͡u mo͡u hagulugi fele̱i̱, a̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodeibe to͡u fogo͡u li mei dala kuhe̱. 8 Kegemo͡u, uwage sawisiale kelege, hebe bolo̱do a̱ molo͟͡u dala ke̱me Hiye Oha̱ a̱moko͡u nele̱ba tobolo͡u, a̱ge na̱me do̱u̱do o dalamo͡u duguyodele. Ta̱ sai fidi o do̱u̱do kaha̱ a̱moko͡u ke̱ tobolo͡u kegeno͡u be, haba o olo͡u fe̱i̱ e̱ haguale ke̱ dia dalaguadi kedia̱moko͡u ne kegeno͡u tobolo͡u.

Timoti e̱ Polko͡u toto haguayedei

9 Na̱ a̱moko͡u toto hagualaba dege. 10 Yobe, o Demasha̱ a̱ to͡u fogo͡u, sa Tesalonaikako͡u fogo͡u i, e̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱no͡u tagali kaha̱ degemo͡u. O Kresens e̱ne sa Galesiako͡u fogo͡u imo͡u, Taitusne sa Dalmesiako͡u imo͡u dei. 11 Lukha̱no͡u si a̱bo͡u de dala. Na̱ Makne wolo͡u hagua, yobe e̱si a̱ dogo͡u guo Godiha̱ dabai degele saga̱i̱ kaha̱ degemo͡u. 12 A̱ o Tikikus tobo͡u mo͡u sa Efesusko͡u i.

13 Na̱ hagulugi, sa Troasko͡u fele̱ba ma̱ yukuei sasado, o Karpusha̱ moso̱ko͡u fogou ke̱ mala̱ba kuhe hagua. Ma̱ kuguone mo͟͡uma hagua. Ilo kelebe wai sipsip kolo koko͡u nala̱gai ke̱ne mo͟͡uma hagua. Toto͡u degeda.

14 Sele igi kopa dabai degedi o Aleksanderha̱ a̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo milou kaha̱ degemo͡u, Hiye Oha̱ e̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱. 15 O koko͡u be na̱ne no͟͡u tawaibo͡u, e̱ gofo͟͡u degemo͡u, ta̱ da hehegiedi ke̱ akogu kaha̱ degemo͡u.

16 A̱ ta̱ sai koko͡u yoma ta̱ tobou kelegebe, a̱me ma̱sofe̱i̱ delei, o taha̱ ta a̱ dogo͡u guo ta̱ tobo͡u li mei. O olo͡u fe̱i̱ a̱ to͡u fogo͡u yai. Godiha̱ge ke̱me mo͡u duguo fogo͡u babe bolo̱. 17 Ke̱no͡u si Hiye Oha̱ a̱bo͡u de dogo͡u guo tafalali, a̱moko͡u dede̱i̱ sasagiei, a̱ e̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ tobo͡u ba, sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ dumabadomo͡u . Hiye Oha̱ a̱ dogo͡u gumo͡u, a̱me fuse hiyedo laionye ta woumo͡u teli mei dala kuhe̱. 18 Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ a̱ walaba degeibabe, Hiye Oha̱ a̱ dogo͡u guo mala̱ ile hebenito͡u wolo͡u dalale. Di e̱moko͡u hoho̱bolo͡u no͡u dalame. Damale̱do.

19 Na̱ Prisila dilie, e̱ ma̱ Akwila diliebo͡u, Onesiforusha̱ soso͡u bo͡u dia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u. 20 O Erastusbe sa Korinko͡u no͡u kege delei. O Trofimus e̱me sa Miletusko͡u do tilamo͡u a̱ kuhe fogo͡u haguei. 21 Na̱ toto hagualaba dege, kuliobo͡u wi hiyedobo͡u haguaba na̱ akoguye deba.

O Yubulusbo͡u, o Pudensbo͡u, o Linusbo͡u, sasa̱i̱ Klodiabo͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱bo͡u dia̱ na̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili kuhe̱.

22 Hiye Oha̱ na̱bo͡u de dalale. E̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dalale.

* 1:12 1:12 Pol e̱me didio̱ degei dalali, kuguo ko͟͡u kuhe nala̱i̱.

* 3:8 3:8 Kisim Bek 7:22, 9:11

* 3:11 3:11 Dabai 13:14–14:20

* 4:6 4:6 Namba 28:7

Taitus

1

2

3

Egei Polha̱

Taitusko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

O Taitus e̱me Juda o mei, sa ta o, e̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, Polbo͡u de dabai degemo͡u siadi. Polha̱ e̱moko͡u kuguo ko͟͡u nala̱ma ne̱i̱ kelegebe, e̱me to̱ tibi sa Kritko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u delei.

Sa Krit o sasa̱i̱ kedia̱me midiho̱ bolo̱do ta milo͡u gadiyo mei kaha̱ degemo͡u, Polha̱ Taitusko͡u, sosiko͡u widio o kolugi maka degegayede tobou. Haba tabe, odobo͡u, sobo͡u debo͡u, o gisiaibo͡u, dabai degele idi o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u gamabeedema hehegie tobo͡u yedei.

Polha̱ Taitusko͡u nala̱ma ne̱i̱ kaha̱ sibige̱ saga̱i̱ ke̱no͡u be o Timotiko͡u ne nala̱ma ne̱i̱.

Dabai kuguoko͡u be, hu̱ Taitusbe ta dala mei. Tewe o ilo kelege o Sailas e̱ hu̱be bolo̱u̱, tabe Sailas, tabe Taitus sa̱ degei tawale ili. Kegei degemo͡u, di o Sailas e̱ dabai degedi, Dabai kuguoko͡u huso͟͡udibe ke̱me Taitus e̱ degedino͡u, ke̱no͡u si dige ke̱me defe̱i̱do ta tawale iyo mei.

Kuguo Taitus ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Taitusha̱ to̱ tibi sa Krit tie o sasa̱i̱ kedia̱ damale̱yodei ke̱ dede̱i̱ sasagieba do̱u̱susuyedei

1

(Ta̱ Hiye 1–3)

1 A̱me Pol, Godiha̱ dabai degedi o, Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. E̱ tobo͡u mo͡u, a̱ sa sa siadibe, o sasa̱i̱, Godi yo͟͡u makai kedia̱ damale̱yodei ke̱ dede̱i̱ sasagieba, Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱ hehegieiba, o sasa̱i̱ kedia̱me tawaleba, Godiha̱ midiho̱no͡u milo͡u mabadomo͡u. 2 O koyoha̱ damale̱yodema, nele̱do dege dalali, damale̱do ta̱ ke̱ tawaibabe, o ke̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ne dia dala. Sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u li mei kelege, Godiha̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱be tofousogo tofousogo tofolo͡u yodema makai. Da ko͡u tewe, Godiha̱ge ogo͡u ga tobo͡u diyo meido. 3 Kegemo͡u, sawisiei yo͟͡u ko͡u makai kelegebe, da Mamo̱u̱ O Godiha̱ tobo͡u mo͡u, a̱ ile, e̱ ta̱ ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u, e̱ ta̱ tama̱ dege dala kuhe̱.

4 A̱ ma̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, Taitus na̱moko͡u neli̱ kuhe̱. Na̱me ma̱ dihiyodili, da fi̱ tano͡u dege dalali damale̱yodei kaha̱ degemo͡u. Aye Godibo͡u, da Mamo̱u̱ Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie na̱moko͡u habagugueguba, na̱ bologua̱do dalayadomo͡u.

Taitus na̱ sosiko͡u widio o bolo̱do ilo kele maka

5 A̱ge na̱me to̱ tibi sa Kritko͡u dalamo͡u to͡u fogo͡u ilamo͡u, na̱ da dabai degema mei degeligi, sa sa olo͡u fe̱i̱ya ke̱, a̱ afu ko͡u tobou saga̱i̱ kege, sosiko͡u widio o kama maka degega iyedei. 6 Sosiko͡u widio oyege midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u, o sasa̱i̱yege e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ba dugulo iye. E̱me sasa̱i̱ tano͡u fe̱i̱ huyede. E̱ sisigo̱ dia̱ne olo͡u fe̱i̱ damale̱yodemabeede. Dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ga iligi, aye adio͡u dilie ta̱ ta tobeko͡u mugudama. 7 Godiha̱no͡u o ta tobo͡u mo͡u ile, damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi kaha̱ degemo͡u, o ke̱me midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u, o sasa̱i̱yege e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ba dugulo iye deba. E̱ yo͟͡u e̱ fima̱i̱ya ke̱no͡u degeleba toto gofo͟͡u degedayede. Tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ na̱da, fi̱ toto͡u degeiye deba. Gofo͟͡u degeba, biyadayede. Sele hiyedo molo͟͡u tagadayede. 8 Bolofe̱i̱be ko͡u gue, o tae e̱ moso̱ko͡u hagubabe, fele̱yedemaba, hoho̱ degeyede. Midiho̱ bolo̱ milo͡u di ke̱no͡u tagayede. Yo͟͡u e̱ to͡u e tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degedayede. Godiha̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u seseyede. Yo͟͡u e̱ fima̱i̱ ke̱me defe̱i̱do dia dalayede. 9 Damale̱do ta̱ a̱ hehegiedi ke̱no͡u dulo seseyede. Kege degeleba, e̱ damale̱do ta̱no͡u omoko͡u hehegie tobolo͡u ba dede̱i̱ sasagieyede. Haba o ile kele e̱ ta̱ ke̱ dulo i ho fogo͡u ba, ta̱ gehe̱ gehe̱ tobo͡u babe, e̱ge die ta̱ ke̱ do̱u̱susuloyode.

To̱ tibi sa Kritko͡u be o sasa̱i̱ kedia̱ damale̱yodei ke̱ makodi o su̱do deleiguei

10 Na̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ wolo͡u daladi o maka degega i. Yobe, sa Kritko͡u be, Godiko͡u damale̱yodei o su̱do ko͡u dalaguaye, ke̱no͡u si dia̱ defe̱i̱do dulo sesediyo mei. Dia̱ ta̱eno͡u tobolo͡u mo͡u, ogo͡u gai ta̱no͡u tobolo͡u ili. O kegele i su̱do kedia̱me Juda o kedia̱ kolo diafigile idi midiho̱ ke̱ne sesele idi.* 11 Dia̱ ta̱ hehegiedamabeedei ke̱me dia̱ sele molo͟͡u tagamo͡u hehegile idi. O su̱do, die soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me ogo͡u gai ta̱ ke̱ dulo sesele iligi, mihi̱ko͡u fiyasigili. Na̱ge o kedia̱ ogo͡u gai ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u ili ke̱ fogo͡u mabeedema sima tobo͡u. 12 Tewe hiye o, die sa Krit tie o tano͡u taha̱ ko͡u gue tobou,

Sa Krit o kedia̱me ogo͡u gai ta̱ tobolo͡u idi o. Gofo͟͡u degedi midiho̱, si̱ soye dege kege gofo͟͡u hiyedo degele idi. Dabai ta degele idiyo mei. Nale̱ hiyedono͡u nala̱ idiyode tobou.

13 O kaha̱ toboube damale̱do. Kegei degemo͡u, na̱ge sa Krit tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱ gofo͟͡u dege egele tobo͡u, Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱no͡u dulo seseleba damale̱yodemabeede. 14 Kegeligi, dia̱me Juda o ei ko͡u guai o kedia̱ ta̱bo͡u, kuolo͡u ta̱ kagei kagei ke̱bo͡u de duye domo͡u. Ta̱ kegei ke̱ hehegie tobo͡u di o kedia̱ge damale̱do ta̱ ke̱me tobeko͡u muguomo͡u kuhe ogo͡u ga idi.

15 O ta Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigibo͡u mei debabe, nale̱ ta kuolo͡u degele mei. Nale̱ sibigibo͡u mei, olo͡u fe̱i̱ bolo̱, nale̱no͡u. Damale̱yodili mei o kaha̱no͡u si, Godiha̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ sibigi degei ke̱ milo͡u ba, bi olo͡u fe̱i̱ sibigibo͡u dalaba, yo͟͡u e̱ fi̱bo͡u, e̱ duledubo͡u de sibigibo͡u dala kaha̱ degemo͡u. 16 Ogo͡u gai egei o kedia̱ tobo͡u dibe, eibe Godi ko͡u teweyode tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si midiho̱ dia̱ milo͡u golu koko͡u ge di duguo tawalibe, dia̱me Godi tobeko͡u mugulo i odade tawale ili. Kasaga̱i̱ hiyedo, dia̱me o bolo̱ mei, ta̱ dudiyo mei o. Dia̱me midiho̱ bolo̱ ta milolo͡u saga̱i̱ mei.

2

Odo sobo͡u de kedia̱ge Godiha̱ tagale saga̱i̱ ke̱no͡u degema

1 Na̱ge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u be Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱no͡u hehegie, dia̱ dulo sesemabeedema. 2 Na̱ Godiha̱ ta̱ hehegiligibe, ko͡u gue tobo͡u, odo dia̱ma, fi̱ toto͡u degedi tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ na̱damabeede. Amafe̱i̱ dalaguali, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u gama. Dio͟͡u die to͡u e tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degedamabeede. Dia̱me Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱no͡u dulo sesele iligi, omoko͡u solo͡u do degeba, nele̱do dege dalamabeede.

3 Nebe ke̱no͡u tefele, sobo͡u de kedia̱ne Godiha̱ tagale saga̱i̱ ke̱no͡u degele dalamabeede. Tobe tobo͡u damabeede. Fi̱ toto͡u degedi tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱damabeede. Midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u hehegiemabeede. 4 Kegei degemo͡u, sobo͡u de kedia̱ge sasa̱i̱do ilo kedia̱ die ma̱bo͡u die sisigo̱bo͡u ke̱me solo͡u do degemabeedema hehegie tobo͡u mabeede tobo͡u. 5 Kegeligi, dio͟͡u die to͡u e tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degeleba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi ta deleiye deba. Die ma̱bo͡u sisigo̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ dia dalali, midiho̱ bolofe̱i̱no͡u dia̱moko͡u milo͡u gamabeede. Die ma̱ha̱ ta̱ ke̱ dulo sesemabeede. Kege degeibasi, Godiha̱ ta̱be oe susuga tobolo͡u saga̱i̱ dugulo mei.

O gisiai kedia̱ge Taitusha̱ midiho̱ bolo̱ milo͡u gouba ke̱ duguo sesema

6 Nebe ke̱no͡u tefele, na̱ o gisiai kedia̱moko͡u hehegilebe, dia̱ne dio͟͡u die to͡u e tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degedamabeede. 7 Na̱ kagei kagei ta degelababe, midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u, o gisiai kedia̱ duguo sesemabeedema. Na̱ Godiha̱ ta̱ hehegie tobolo͡u gibe, ogo͡u gai ta̱ kasaga̱i̱ dege tobolo͡u ba ya̱da. Godiha̱ ta̱ bologua̱do hehegie tobo͡u de. 8 Na̱ ta̱ damale̱do ke̱no͡u hehegie tobo͡u basi, ho oe na̱moko͡u ta tobolo͡u mei. Damale̱do, na̱ ta̱ do̱u̱dono͡u tobo͡u babe, damale̱yodili mei o kedia̱ ta gofo͟͡u dege sima tobolo͡u mei, dia̱ sidifi degele ile.

Dabai degele idi o kedia̱ die boseha̱ ta̱ dulo sesema

9 Na̱ge Godiha̱ ta̱be ko͡u gue hehegie tobo͡u, dabai degele idi o kedia̱ge die boseha̱ tobolo͡u be defe̱i̱do dulo sesemabeede, die boseha̱ duguo tagayedema. Kegeligi, dia̱ gofo͟͡u dege die boseha̱ ta̱ ke̱ sima tobouye domo͡u. 10 Die bose dia̱ bima̱i̱ ke̱ hiyou mo͟͡udamabeede. Hiyou mo͟͡u ho fogo͡u basi, bose kedia̱ge dia̱me hiyou mo͟͡udiyo mei o sasa̱i̱dade tawale, di Mamo̱u̱ O Godiha̱ ta̱, di hehegiedi ke̱me ta̱ bolo̱dodade tawale ile.

Dige Godiha̱ midiho̱ ke̱no͡u milo͡u gaba, Kelesuha̱ haguale sawisiei ke̱no͡u dia dalaguame

11 Di tewe, Godiha̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ habagugueimo͡u, e̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ kuhe tama̱ degei. Solo͡u do degedi midiho̱ koko͡u ge di tawalibe, Godiha̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be sasale mamolo͟͡uno͡u dadele ili. 12 Godiha̱ di habaguguemo͡u, e̱ mamo͟͡udi midiho̱ ke̱ dimoko͡u hegili kaha̱, di e̱ tobeko͡u mugudi midiho̱bo͡u, sa sibige̱ ko͟͡u tagadi midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me to͡u fogo͡u mabadomo͡u kuhe hegili. Damale̱do, dibe sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o sasa̱i̱bo͡u de suluguadiye, ke̱no͡u si Godiha̱ di habagugueiba, di to͡u e tagai saga̱i̱ ke̱no͡u degeiye domo͡u, yo͟͡u e̱ midiho̱ ke̱ milo͡u gamabadomo͡u kuhe hegili. 13 Kege hehegiemo͡u suluguali, di Mamo̱u̱ O Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, e̱ hoho̱ hiyedobo͡u de haguale ke̱ dia dalagua. E̱me di Hiye O Godi. 14 E̱ di dowoye tolo i, di mamala̱ba, di Godiha̱ ta̱ dulo idiyo mei kaha̱ hebe ke̱me igiseiba, dibe yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱, sibigibo͡u mei degeba, gehe̱no͡u dalaguali, midiho̱ bolo̱do milo͡u gale ke̱no͡u tagale imabadomo͡u.

15 Ta̱, a̱ ko͡u le nala̱i̱ ke̱ defe̱i̱do hehegie tobo͡u. Godiha̱ge na̱me ile e̱ ta̱ ke̱ hehegieyedei kaha̱ degemo͡u, na̱ gue̱ degeda, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u dede̱i̱ sasagieba, egele tobo͡u. Oe ne̱ ta̱ ke̱ kasaga̱i̱yodeibane hobo͡u duguo fogo͡u da.

3

Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱ ke̱ hegi degemo͡u, dige midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u milo͡u me

1 Na̱ Godiha̱ ta̱ hehegie tobolo͡u gibe, o sasa̱i̱ dia̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u, ni̱me gamani obo͡u, die dabai degele idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱ dulo seseleba, ama dalali, midiho̱ olo͡u fe̱i̱ bolo̱ ke̱no͡u milo͡u laba degemabeede tobo͡u. 2 Susuga tobolo͡u ba, ta̱e biyadamabeede tobo͡u . Amafe̱i̱ dalali, omoko͡u ni̱o͡u sie huyafe̱i̱ degemabeede tobo͡u.

3 Na̱ tewe, afuge di olo͡u fe̱i̱be toto͡u dege dalaguali, Godiha̱ ta̱ ke̱ dulo sesele ili mei. Dibe Tama̱ha̱ ogo͡u gai kaha̱ midiho̱ kagei kagei ke̱ milo͡u ga idi. Damale̱do, di to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u, gofo͟͡u degedi midiho̱bo͡u, kona degedi midiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u ga idi. Di diyo͡u sie yogoko͡u dafoumo͡u dafoumo͡u dele i.

4 Ke̱no͡u si, di Mamo̱u̱ O Godiha̱ di solo͡u do degemo͡u, midiho̱ bolo̱do ke̱ dimoko͡u hegimo͡u tama̱ degeimo͡u, 5 e̱ di mamo̱u̱. Di midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ degemo͡u, e̱ di kuhe mamo͡u li̱ mei. E̱ge di solo͡u do degemo͡u kuhe mamo̱u̱. E̱ di bigi kaha̱ degemo͡u, dibe dihi die̱, e̱ adio͡u ha̱ ebeledo mala̱ fele̱i̱ ke̱ saga̱i̱ degema, Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiyeno͡u di gehe̱ degei dalagua kuhe̱. 6 Duo Bolofe̱i̱ e̱me Godiha̱ tobo͡u mo͡u hagua, di wolo͡u dalamo͡u, nele̱do dege dalagua, di Mamo̱u̱ O Yesu Kelesu e̱me e̱buko͡u haguei kaha̱ degemo͡u. 7 Kegemo͡u, Yesu Kelesuha̱ di habagugueimo͡u, di Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱dono͡u dalaguali, fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ke̱ molo͟͡u ke̱ dia dalagua. 8 Ta̱ a̱ nala̱i̱ ke̱me dige damale̱dodade tawame.

Na̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ hehegilebe, a̱ nala̱i̱ ko͟͡ume defe̱i̱do tobo͡u . Damale̱do, Godiko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me midiho̱ bolo̱do ke̱me defe̱i̱do milo͡u gamabeede tobo͡u. Midiho̱ ke̱me o sasa̱i̱ dogo͡u gudi midiho̱ bolo̱do. 9 Ke̱no͡u si, ko͡u guai o kedia̱ hu̱bo͡u, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ yobo͡u olo͡u fe̱i̱ koko͡u ta̱e biyaba gegadamabeede tobo͡u. Ta̱e biyadi kamaha̱ge di ta dogo͡u gudiyo mei, sibige̱ mei.

10 O taha̱ ni̱me di egei dudi ke̱ to͡u fogo͡u ba, egei gehe̱ dumabeedeibabe, na̱ge o kegei ke̱me egele tobo͡u. Haba o kaha̱ ta̱ ke̱ ta du ho fogo͡u babe, haba egele tobo͡u. Haba egele tobou ke̱ne ta du ho fogo͡u babe, na̱ge o ke̱me mo͡u duguo fogo͡u. 11 O kegei ke̱me a defega sulu, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u sulugi e̱ yo͟͡usie makolamo͡u degeli.

Polha̱ Taitusbe e̱ dugu haguayedei

12 A̱ o Artemasbo͡u, o Tikikusbo͡u dilie tano͡u ta tobo͡u ba na̱moko͡u ile foloubabe, na̱ hobo͡u mosoda, sa Nikopolisko͡u a̱moko͡u toto hagua. Yobe, sa kulio degedi kelegebe, a̱me kele dalali makai kaha̱.* 13 Kuolo͡u yo du o Senas dilie, o Apolos dilie, sa tako͡u yalaba degele ibabe, nale̱bo͡u bibo͡u ali duo kilege mei degeiye deba, na̱ge diliebe defe̱i̱do dogo͡u gu.

14 Da mogo dia̱me solo͡u do ne̱di midiho̱ defe̱i̱do milo͡u ba tawamabeedema hehegieme, o sasa̱i̱ ilo kele bi mei degeiye deba. Kegeligi, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ Godiha̱ midiho̱ milo͡u ho fogo͡u ba, die damale̱yodei sibige̱ dege ho fogouye deba.

15 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, a̱bo͡u de ko͡u le dalagua kedia̱ge na̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili. Ei mogo dia̱, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i, sa na̱ dala kele tie kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u.

Godiha̱ habagugueibe ni̱ olo͡u fe̱i̱bo͡u de dalale.

* 1:10 1:10 kolo diafigile idi midiho̱ - Na̱ kuguo Galesia 2:3 kaha̱ tawale ta̱ ke̱ duguoba, haba Galesia 6:15 ke̱ne dugu.

* 3:12 3:12 Sa kelege, sa kulio degedi kelegebe, wibo͡u haguadi kaha̱, mosoleya sulugualebe hagi̱ hiyedo. Kegei degemo͡u, Polha̱ Taitusbe toto kuhe haguayedei, wi hiyedoye e̱ haguale ke̱ akoguye domo͡u.

Filemon

Egei Polha̱

Filemonko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Polha̱ didio̱ moso̱ko͡u dalali, o Filemonko͡u kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱. Filemonbe Kelesuko͡u damale̱yodei o. Haba tabe, e̱me bose. E̱me bi su̱do dala. E̱ sabe Kolosi. Polha̱ kuguo ko͟͡u nala̱i̱be, mo͡u yo͟͡uwa nalali̱ mei. Polha̱ge Filemonha̱ fisimo͡u dabai degedi o Onesimus, sa Romko͡u kama fou kaha̱ hagi̱ ke̱ do̱u̱susulamo͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱.

Ke̱me ko͡u gue, Onesimus e̱ Romko͡u ile, Pol duguomo͡u, e̱ fi̱ boholo͡u mo͡u, Hiye O Yesuko͡u damale̱yodei. Dalamo͡u, habage Polha̱ge e̱me Filimonko͡u boholo͡u ma̱ iyede tobou. Kege tobo͡u mo͡u, Onesimusha̱ boholo͡u ma̱ ilamo͡u degeimo͡u, Polha̱ kuguo ko͟͡u mala̱ iyedema nala̱ma ne̱i̱. Kegeligi, Filimonha̱ge e̱ dabai degedi o, ko͡u kama fou kaha̱ degeimo͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ne̱i̱ye domo͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱.

Kegemo͡u, Onesimusha̱ kuguo nala̱i̱ ko͟͡u kuhe mala̱ i.

Kuguo Filemon ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

O Filemonha̱ fisimo͡u dabai* degedi o ta kama fou. Sulugi, Kelesuko͡u damale̱yodeimo͡u, Polha̱ tobo͡u mo͡u, e̱ bose Filemonko͡u boholo͡u ma̱ i

1

1 A̱me Pol. A̱ Yesu Kelesuha̱ dabai degedi kaha̱ degemo͡u, a̱me didio̱ degei dala. Da mogo, o Timoti, ele kuguo ko͟͡u Filemon na̱moko͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Na̱me ele mogodo, dibe dabai tano͡u degele idi. 2 Elebo͡u de dabai nele̱do dege degedi o Arkipusbo͡u, sasa̱i̱ Apiabo͡u, haba damale̱yodele i o sasa̱i̱, ne̱ moso̱ko͡u kefegulo idi olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u bo͡u de, Timoti ele agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱.

3 Di Aye Godibo͡u, di Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

O Filemonha̱ midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u di kaha̱, Pol e̱ hoho̱ degei

4 A̱ge ma̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, na̱moko͡u ne fima̱mo͡u, Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u di. 5 Yobe, a̱ o sasa̱i̱ye tobolo͡u imo͡u dudibe, na̱me Hiye O Yesuko͡u damale̱yodema, Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degediyode tobolo͡u imo͡u dudi kaha̱ degeimo͡u. 6 Da mogo degema, Kelesuko͡u damale̱yodemamo͡u, a̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u be, bi bolo̱do, Kelesuha̱ dimoko͡u ne̱di ke̱ na̱ne tawayadomo͡u kuhe diho̱ baga̱ tobolo͡u. 7 Ma̱ mogo, na̱ Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degedi kaha̱ge a̱ dede̱i̱ sagimo͡u, hoho̱ dege dala. Yobe, na̱ degeiye, dia̱ne hoho̱ dege dalagua kaha̱ degeimo͡u.

O Onesimus e̱ boholo͡u ma̱ ile folouba, Filemonha̱ mogo dege wolo͡u dalayedei

8 A̱ tagalibe, na̱me midiho̱ daga ta a̱ Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ fisiba degeyede tobo͡u lamo͡u degeliye, 9 ke̱no͡u si dabe mogodo kaha̱ degemo͡u, a̱ amafe̱i̱no͡u tobo͡u ladi. Pol a̱me Yesu Kelesuha̱ dabai degemo͡u haguabe demo͡u, ifi dabai ke̱ degedi kaha̱, ho o kedia̱ a̱ tolo͡u mo͡u didio̱ degei dala. 10 Didio̱ degei dalamo͡u, Onesimus e̱ hagua fele̱i̱mo͡u, a̱ Kelesuko͡u damale̱yodei midiho̱ ke̱ e̱moko͡u hehegieimo͡u, e̱ne damale̱yodema dala kaha̱ degeimo͡u, e̱me ma̱ dihi degei. Mogo, na̱ ma̱ dihi e̱ ile, na̱moko͡u foloubabe, na̱ge midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u hegi. 11 Damale̱do, afuge e̱me ne̱ dabai bo͡u basiano͡u degediye, ke̱no͡u si ifi a̱ dugulube, ma̱ dabaibo͡u ne̱ dabaibo͡u de bologua̱do degelamo͡u degeimo͡u dugulu.*

12 Onesimus e̱me a̱ tobo͡u mo͡u na̱moko͡u boholo͡u ma̱ iladi kehe̱. Ke̱no͡u si ma̱ fi̱be e̱bo͡u de dalaba ile. 13 A̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ hehegiedi kaha̱ dowoye didio̱ degei kaha̱ degeimo͡u, a̱ge e̱me a̱bo͡u de dalali, ne̱ timo͡u mala̱ba, a̱ dogo͡u gulo ke̱ tagali. 14 Ke̱no͡u si a̱ge na̱buko͡u bolo̱yode tobo͡u ba hobo͡u kuhe degelamo͡u. A̱ge na̱ a̱moko͡u midiho̱ bolo̱ ta milo͡u yedema ta fisile tobolo͡u mei. No͟͡u tagaiya ke̱no͡u milo͡u ga.

15 Damale̱do, Onesimusha̱ na̱ to͡u fogo͡u ile, huyadefe̱i̱ ahudo delei kaha̱ yobe ko͡u gue, na̱ e̱ boholo͡u mo͟͡ubabe, e̱ na̱bo͡u deno͡u dalale sa̱ degei. 16 E̱me ko͡u ne̱ fisimo͡u dabai degedi o kehe̱ye, ke̱no͡u si e̱me Hiye Oko͡u damale̱yodema dala kaha̱ degeimo͡u, na̱ge e̱me ne̱ mogodo degeba dalama. E̱me ma̱ mogo ko͡u degeiye, ke̱no͡u si e̱ ile, na̱moko͡u foloubabe, e̱me ne̱ dabai degedi o bolo̱do degeba, haba Hiye Oko͡u damale̱yodei kaha̱, na̱ge e̱me ne̱ mogodo degeba dalama.

17 Dabe mogodo kaha̱ degemo͡u, a̱ na̱moko͡u ile folouba na̱ a̱moko͡u hoho̱ degele saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, Onesimus e̱ na̱moko͡u ile foloubabe, na̱ge e̱moko͡u nebe ke̱no͡u tefele hoho̱ dege. 18 E̱ na̱moko͡u bo͡u basia ta degei deba, haba ne̱ bi ta ulu mo̱u̱ debane, kegei kaha̱ dowo ke̱me a̱ na̱moko͡u nele̱. 19 Pol a̱ge ta̱ huyadefe̱i̱ ko͟͡ume mayo͟͡u ma̱ dobogo͟͡uye nalolu̱ kuhe̱. Onesimusha̱ ne̱ bi ta ulu mo̱u̱ debabe kaha̱ dowo ke̱me a̱ na̱moko͡u nele̱. Na̱ne a̱moko͡u bi ta ulu mo̱u̱. Bi ke̱me no͟͡u ne̱ fi̱, ke̱no͡u si a̱ge kegei ke̱bo͡u tobo͡u lamo͡u degeiyo mei. 20 Mogo, a̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ na̱ge a̱ tagale saga̱i̱ ke̱no͡u degeyedili. Dabe Kelesuko͡u damale̱yodele i o kaha̱ degeimo͡u, na̱ge a̱ hoho̱ degele saga̱i̱ ke̱no͡u dege.

21 A̱ tewe, a̱ na̱moko͡u degeyedili ke̱me na̱ge degele kaha̱ degeimo͡u, a̱ kuguo ko͟͡u na̱moko͡u nalolu̱ kuhe̱. A̱ tewe, a̱ na̱ degeyedili ko͟͡ume na̱ bologua̱do degele. 22 A̱ ta̱ haba ta dala. Ne̱ moso̱ko͡u be a̱ tiale timo͡u ta do̱u̱susu. Yobe, ni̱ diho̱ baga̱ tobo͡u ba, Godiha̱ duloba, a̱ dogo͡u guba, a̱ ni̱moko͡u ile, ni̱bo͡u de dalale kaha̱ degeimo͡u.

Polbo͡u de dabai tano͡u degele idi o kedia̱ Filemonko͡u agali bolofe̱i̱yodele i

23 O Epafras e̱ na̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u kuhe̱. E̱ne a̱bo͡u de didio̱ degei dala, Yesu Kelesuha̱ dabai degedi kaha̱ degemo͡u. 24 A̱bo͡u de dabai tano͡u degele idi o Makbo͡u, Aristarkusbo͡u, Demasbo͡u, Lukbo͡u dia̱ne olo͡u fe̱i̱ na̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili.

25 Hiye O Yesu Kelesuha̱ habagugueibe ni̱ duledu ni̱ fi̱bo͡u de dalale.

* 1: (Widio ta̱ hiye) Fisimo͡u dabaidegedi o ke̱me sele dabai degediyo mei. O kegei ke̱me o tae fisimo͡u dabai mo͡u yo͟͡uwa degedi.

* 1:11 1:11 Grik ta̱ege, hu̱ Onesimus kaha̱ sibige̱be, dabai bologua̱do degediyodili.

Hibru

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Egei, O Taha̱

Hibru O Kedia̱moko͡u

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

O taha̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, Juda o kedia̱moko͡u ne̱i̱. Juda obiyei kedia̱ hu̱ tabe Hibru. O ilo kelege dia̱moko͡u hagi̱ ne̱di kaha̱ degeimo͡u, kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱, Yesuko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fogouye domo͡u. O kuguo ko͟͡u nala̱i̱ kaha̱ hu̱ ke̱me di ta tewe mei. Tewe oyene tewe mei.

Kuguo Hibru ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–2

Yesuha̱ge e̱sol o kedia̱me gaba feleido dala.

Ta̱ Hiye 3:1–4:13

Yesuha̱ hu̱ hiyedo kaha̱ge Mosesha̱ hu̱ hiye ke̱me gaba feleido dala.

Ta̱ Hiye 4:14–10:39

Yesu e̱me hebenito͡u be Godiha̱ midiho̱ ebele kaha̱ mogo͡u du daladi hiye o degei dala.

Ta̱ Hiye 11–13

Di Godiko͡u damale̱yodemaba, nele̱do dege tafalaguame.

Yesuha̱ge e̱sol o kedia̱me gaba feleido dala

1

(Ta̱ Hiye 1–2)

Godiha̱ e̱ Dihi tobo͡u mo͡u hagua, dimoko͡u hehegiei

1 Afudo, Godiha̱ ta̱ ke̱ di ko͡u guai o kedia̱moko͡u yoma hehegiemo͡u hagueibe, yo͟͡u habage-degele-duguo-tobo͡u di-o tano͡u tano͡u kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u dia̱ kuhe̱ hehegieimo͡u haguasiei. 2 Ifisi, uwage sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degeimo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ Dihi tobo͡u mo͡u hagua, dimoko͡u hehegiei. Afu, e̱ Dihi hagueli mei kelegebe, Godiha̱ nele̱yeno͡u, e̱ Dihiha̱ agudiobo͡u sa sibige̱ ko͟͡ubo͡u de milo͡u goumo͡u, Godiha̱ge e̱me sa hiye ko͟͡umaha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ mo͟͡uyadomo͡u makai. 3 Godibe hoho̱no͡u. E̱ Dihiha̱ge e̱ Ayeha̱ hoho̱ hiyedo ke̱ dimoko͡u hoho̱guono͡u dala. E̱me e̱ Ayeno͡u tefei dala. E̱ ta̱be nele̱ hiyedo kaha̱ degeimo͡u, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ne nele̱do dege dalagua. Kegemo͡u, Dihi e̱ haguamo͡u, dibe Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do degemabadomo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ di milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ e̱ igile muguomo͡u, e̱me hebeniko͡u folo, Hiye O Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo.

Godiha̱ Dihiha̱ge e̱sol o kedia̱me gaba feleido dala

4 Hu̱, Aye Godiha̱ e̱ Dihiko͡u ti ke̱me hu̱ hiyedo, e̱sol o kedia̱ hu̱ gabai dala. Nebe ke̱no͡u tefei, Godiha̱ Dihi e̱me gaba folodo dalamo͡u, e̱sol o kedia̱me e̱ hayedu dalagua. 5 Damale̱do, o taha̱ kuguoko͡u nala̱i̱be, Godiha̱ ko͡u gue tobou ke̱ nala̱i̱ dala,

Na̱me mayo͟͡u ma̱ Dihi. Ifibe a̱me ne̱ Aye degei. Buk Song 2:7

Haba ta toboube,

A̱me e̱ Aye degeiba, e̱me ma̱ Dihi degeleyodei. 2 Samuel 7:14

Godiha̱ge e̱sol o kedia̱moko͡u be ta̱ kege ta tobo͡u li mei. 6 Haba tabe, Godiha̱ e̱ Dihi Wolo ke̱ tobo͡u mo͡u sa sibige̱ kuoko͡u haguei kelegebe, Godiha̱ ko͡u gue tobou,

Ma̱ e̱sol o kedia̱ge yubu sugulo fiya duwoli, e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u mabeedei. Lo 32:43

7 Godiha̱ge e̱sol o kedia̱moko͡u be ko͡u gue tobolo͡u,

A̱ degeiye, ma̱ e̱sol o kedia̱me ma̱ nele̱yeno͡u wi baga suluguadi.*

Ma̱ dabai degele idi o kedia̱me douye wobolo͡u sulugua saga̱i̱ degedi.*Buk Song 104:4

8 Ke̱no͡u si Godiha̱ge e̱ Dihiko͡u be ko͡u gue tobou,

Na̱me Godi, na̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladibe, no͟͡u kegeno͡u daladi.

Na̱ ne̱ o sasa̱i̱ wo͡u ma daladibe, midiho̱ do̱u̱do koko͡u no͡u wo͡u ma daladi.

9 Na̱ge ta̱ dudiyo mei midiho̱ ke̱me dafadi. Midiho̱ do̱u̱do milo͡u gadi ke̱no͡u si na̱ hoho̱ degedi.

Kegei kaha̱ degemo͡u, ne̱ Godi a̱ ne̱ hu̱ hiye folodo tiba, na̱me hiyedo hoho̱bolo͡u dalayadomo͡u, a̱ ne̱ widioko͡u gusege hue̱i̱ kuhe so͡u gu.*

Na̱ hoho̱bolo͡u be nogo dia̱ hoho̱bolo͡u ke̱ saga̱i̱ mei, gaba folodo dalayodei. Buk Song 45:6-7

10 Godiha̱ haba e̱ Dihiko͡u tobou,

Na̱me Hiye O. Yomogo͡u do, na̱ sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u gai kaha̱, sa sibige̱ ko͟͡u nele̱do dege dala kuhe̱.

Agudio ke̱ne, no͟͡u ne̱ dobogo͟͡uyeno͡u milo͡u gai.

11 Sa sibige̱bo͡u, agudiobo͡u de makoma mei degele.

Na̱no͡u si makolo mei, na̱me no͟͡u kegeno͡u dalale.

Sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u ko͟͡ume yukuei ko͡u ye kagi fegema mei degedi ke̱no͡u tefele kagi fegema mei degele.

12 Obe yukuei ka̱i̱ dile tigama ma̱mo͡u, haba gehe̱ ka̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, na̱ sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u de boho͡u gama, gehe̱ degele.

Na̱no͡u si boholo͡u mei.

Na̱ dalalebe sadebebo͡u mei, na̱me no͟͡u kegeno͡u dalaleyodei. Buk Song 102:25-27

13 Tabe, Godiha̱ e̱ Dihiko͡u ko͡u gue tobou,

Na̱ ma̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo ke̱me kegeno͡u ibe deba, habage a̱ ne̱ ho o kedia̱ mo͟͡umaba, ne̱ abogo͟͡u hayedu kefeguloyodei. Buk Song 110:1

Godiha̱ge e̱ e̱sol o kedia̱moko͡u be ta̱ kege ta tobo͡u li mei. 14 E̱sol o kedia̱me ta to͡u bo͡u mei, dia̱me fi̱no͡u. Dia̱me Godiha̱ dabai degedi o. Godiha̱ tobo͡u mo͡u ya, Godi yo͟͡u mamo͡u la̱mo͡u degeli o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gulo idi.

2

Godiha̱ di mamo̱u̱ ke̱me sibige̱ hiyedo

1 Godiha̱ e̱ Dihiha̱ hu̱be hiyedo folodo kaha̱ degeimo͡u, ta̱ di dumo͡u haguei ke̱ defe̱i̱do tolo͡u seseme, kegeligi di ke̱ doho͡u gouye. 2 Afudo, Godiha̱ e̱ e̱sol o kedia̱ tobo͡u mo͡u ya, e̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ Mosesko͡u hehegieimo͡u, Mosesha̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ni̱ defe̱i̱do dulo sesemabeede tobou.* O Godiha̱ ta̱ ke̱ gobolo͡u idi kedia̱me hebe kasaga̱i̱ mala̱ idi, Godiha̱ ta̱ ke̱ dulo idiyo mei kaha̱ degeimo͡u. 3 Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ di mamo̱u̱be dabai hiyedo degei ke̱ di tobeko͡u mugubabe, di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱me kage gabama ile? Gabale saga̱i̱ meido.

Di mamo̱u̱be dabai hiyedo degei, ke̱me di Hiye O yo͟͡u yoma ko͡u gue tobou, a̱ o sasa̱i̱ ni̱ mamolo͟͡uyode tobo͡u mo͡u, o ilo kedia̱ dulomo͡u, dimoko͡u be ta̱ ke̱me damale̱do ta̱yode tobolo͡u i. 4 Godiha̱ e̱ Dihi tobo͡u mo͡u hagua, midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goumo͡u, o ilo kelege duguo tawale ibe, ta̱ Godiha̱ Dihi e̱ tobou ke̱me damale̱dade tawale i. Haba tabe, Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u mo͡u hagua, damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u bi tano͡u tano͡u Godiha̱ tagaiya ke̱ solo͡u do dege fimo͡u i. Kege degei kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ e̱ Dihiha̱ tobou ke̱me dia̱ damale̱dade tawale i.

Yesube di Hiye O tano͡u fe̱i̱, e̱ di mamo̱u̱

5 Di tewe, sa gehe̱ Godiha̱ habage milolo͡u yodei ke̱me e̱ge e̱sol o kedia̱moko͡u be ta dia dalamabeede tobo͡u li mei. 6 Godiha̱ kuguo kodu o taha̱ ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O eibe kageiye, na̱ eimoko͡u fima̱ dala?

Eibe mabo͡u sa̱ degeiye, ke̱no͡u si na̱ge ei bologua̱do dia dala kuhe̱.

7 Na̱ eibe milo͡u mo͡u be, eibe e̱sol o kedia̱ hayedu huyadefe̱i̱ dala demamo͡u, na̱ ei hu̱ hebele fogumo͡u, ei hu̱ hiyedo degei.

8 Na̱ bi olo͡u fe̱i̱ kefeguo, ei abogo͟͡u hayedu dogogu dalayodei. Buk Song 8:4-6

Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱ ke̱ o kedia̱ dihi kaha̱ e̱ abogo͟͡u hayedu dogogube, bi ta fogo͡u li mei. Ifisi dige bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me o kaha̱ dia dalamo͡u duguyo mei. 9 Ke̱no͡u si di dugulube, Yesu e̱me hu̱ hiyedo dalamo͡u dugulu. E̱me e̱sol o kedia̱ hayedu huyadefe̱i̱ dala demamo͡u, Godiha̱ e̱ hu̱ hebele fogumo͡u, e̱ hu̱ hiyedo degei, yobe e̱ tolo i kaha̱ degeimo͡u. Godiha̱ habagugueimo͡u, Yesu e̱ tolo i kaha̱no͡u be, e̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ di timo͡u ke̱ kuhe mo̱u̱.

10 Godiha̱ge bi olo͡u fe̱i̱do milo͡u gai. E̱me bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kaha̱ obo͡u . E̱ tagalibe e̱ sisigo̱ su̱do hebenito͡u fologaba, e̱ hoho̱ kaha̱ duledu dalamabadomo͡u. E̱ di mamolo͟͡u hiye o tobo͡u mo͡u migile, do hiyedo duguo tolo i. Tolo ilemo͡u, di kuhe mamo̱u̱. Midiho̱ Godiha̱ milou ke̱me midiho̱ bolo̱do. 11 Yesuha̱ degeiye, Godiha̱ o sasa̱i̱ dibe e̱ biyodei kaha̱ degeimo͡u, dibe Yesu e̱bo͡u de soso͡u tano͡u fe̱i̱ degei. E̱ dibe e̱ mala̱ bobasi dia̱yodelebe ta gue̱ degediyo mei. 12 Yesuha̱ Godiko͡u ko͡u gue tobou,

A̱ ne̱ hu̱ ke̱ ma̱ mala̱ dia̱bo͡u, ma̱ bobasi dia̱bo͡u kedia̱moko͡u tama̱ dege tobolo͡u. Dia̱ kefema duwoguaba, a̱ die̱ feileba, ne̱ hu̱ hebele foguba, dia̱ dulo ileyodei. Buk Song 22:22

13 Haba tobou,

A̱ge na̱ degegaleyode tobou ke̱me degeiba dugulaba baha duwoloyodei. Aisaia 8:17

Haba tabe,

A̱me kuhe̱. Godi ne̱ sisigo̱, no͟͡u a̱moko͡u ne̱i̱ kedia̱me a̱bo͡u de dalaguayodei. Aisaia 8:18

Yesuha̱ di dogo͡u gulamo͡u sa sibige̱ o bagai

14 O sasa̱i̱, Godiha̱ Yesuko͡u makama̱i̱ kedia̱me sa sibige̱ o kaha̱ degeimo͡u, Yesu e̱ne sa sibige̱ o baga mala̱ fele̱ tolo i, todi kaha̱ obo͡u o Tama̱ makoyadomo͡u. 15 Yobe, o sasa̱i̱ di sa sibige̱ kuoko͡u daladibe, Tama̱ha̱ degeiye, di tolo koko͡u gue̱ degele idi. Dibe didio̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dalaguadi. Ke̱no͡u si Yesuha̱ tolo ibe, di gue̱ degedi kaha̱ didio̱ masai saga̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u mabadomo͡u tolo i.

16 Damale̱do, Yesuha̱ tolo ibe e̱sol o kedia̱ dogo͡u gulamo͡u mei. Abrahamha̱ hu̱ti kedia̱ dogo͡u gulamo͡u kuhe tolo i. 17 Kegemo͡u, Yesu e̱me sa sibige̱ o bagama, Godiha̱ dabai degele dalali, mogo͡u du daladi hiye o degei,* midiho̱ kasaga̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱ milolo͡u idi kaha̱ hebe ke̱ igile muguyadomo͡u. Solo͡u do hiyedo degeba, dabai kege degelebe, dafale saga̱i̱ mei. 18 Tama̱ha̱ Yesu tefele dugumo͡u, Yesu e̱ hagi̱ hiyedo dugu. Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ Tama̱ha̱ tefele dugubabe, Yesuha̱ge dia̱me dogo͡u gulono͡u.

Yesuha̱ hu̱ hiyedo kaha̱ge Mosesha̱ hu̱ hiye ke̱me gaba feleido dala

(Ta̱ Hiye 3:1–4:13)

3

Yesuha̱ hu̱be hiyedo, Mosesha̱ hu̱ gabama folodo dala

1 Ma̱ mogo dia̱ma, ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱. Godiha̱ge ni̱ne hebenito͡u fologaleyodema makama̱i̱ dalagua. Ni̱ defe̱i̱do Yesu tawama, e̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-obo͡u, mogo͡u du daladi hiye obo͡u degeyadomo͡u, Godiha̱ tobo͡u mo͡u kuhe haguei. Di e̱moko͡u damale̱yodema, e̱ hu̱ ke̱ tama̱ dege tobolo͡u idi. 2 Godiha̱ Yesu makama̱ tobo͡u mo͡u be, e̱ge ta dafali mei, e̱ dulo sesei. Nebe, afu Godiha̱ Moses ko͡u tobo͡u mo͡u, e̱ge ta̱ ke̱ dulomo͡u, Godiha̱ moso̱du bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱* defe̱i̱do dia delei ke̱no͡u tefei. 3 Obe moso̱ togomamo͡u, o yo͟͡u e̱ hu̱ solo͟͡umo͡u e̱ moso̱yode tobo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, Yesuha̱ hu̱be hiyedo, Mosesha̱ hu̱ gabama folodo dala. Yobe, moso̱ ke̱me Yesu yo͟͡u e̱ moso̱. 4 Moso̱ olo͡u fe̱i̱be obeno͡u togoga i. Ke̱no͡u si Godibe bi olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o. 5 Mosesbe Godiha̱ dabai o degei dalali, moso̱du dabai do̱u̱dono͡u degedi. E̱ge Godiha̱ e̱moko͡u tobolo͡u ke̱ dulomo͡u ta dafali mei. Godiha̱ habage tobolo͡u dala ke̱ne e̱ tama̱ dege hehegie tobo͡u di. 6 Ke̱no͡u si Kelesube Godiha̱ Dihi, e̱ge e̱ Ayeha̱ moso̱be do̱u̱dono͡u dia daladi. Godiha̱ e̱moko͡u tobo͡u mo͡u ne, e̱ge dulomo͡u ta dafali mei. Di damale̱yodema, midiho̱ bolo̱do, Hiye Oha̱ dimoko͡u degele ke̱ dia dalaguababe, dibe Godiha̱ moso̱, yo͟͡u dia daladi ke̱ sa̱ degei.

O sasa̱i̱ Godiha̱ ta̱ tobeko͡u mugulo idi kedia̱me misiholo duwodi sa koko͡u be ta fologale mei

7 Kegemo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ko͡u gue tobolo͡u,

Ifi, ni̱ Godiha̱ tobolo͡u ta dulobabe, 8 ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱ya ke̱ suluguadama.

Afudo, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u ge, Godiha̱ ni̱ ko͡u guai o kedia̱moko͡u tefele dugumo͡u be, o kedia̱ge Mosesha̱ ta̱ ta dulo ili mei. Die fi̱be hili̱gido degemo͡u, dio͟͡u die fima̱i̱ya ke̱no͡u suluguadi. Ni̱me dia̱ degei saga̱i̱ kegebe hobo͡u ta degedama.

9 Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ suluguali sadebe olo͡u fe̱i̱ 40 kege mei degei kaha̱ duo kilegebe, a̱ dia̱moko͡u midiho̱ bolo̱do ke̱ hehegieimo͡u duguomo͡u, dia̱ a̱moko͡u hiyedo tefele duguga haguasiei. Damale̱do, a̱moko͡u be bo͡u bagano͡u degegamo͡u haguasiei.

10 Kegei kaha̱, a̱ gofo͟͡u degemo͡u tobou, o sasa̱i̱ kedia̱ ma̱ ta̱ dulo sesele idiyo mei. Midiho̱ a̱ dia̱moko͡u hehegiedi ke̱me dia̱ tawale idiyo mei.

11 A̱ gofo͟͡u degemo͡u ko͡u gue makama̱ tobou, damale̱do, dia̱me ma̱ misiholo duwodi sa koko͡u be fologale meido. Buk Song 95:7-11

12 Mogo dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u. Ni̱ kile o taha̱ damale̱yodili mei, fima̱i̱ kasaga̱i̱bo͡u de dalali, Godi yo͟͡u kegeno͡u daladi o ke̱ tobeko͡u muguye. 13 Ifibo͡u, sawisiei olo͡u fe̱i̱bo͡u ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u dede̱i̱ sagiba, dede̱i̱ sagiba dema. Kegeligi, ni̱ fi̱ hili̱gido degeba, midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u gadi ke̱me wa ko͡u bolo̱yade tawaleba, ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱ya ke̱no͡u sulugueiye. 14 Di Kelesuko͡u yoma damale̱yodele i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele nele̱do dege dalali, di tofigiei debabe, dibe Kelesuha̱ e̱ mogo dia̱ dalagua.

15 Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱me di ko͡u tewe,

Ifi, ni̱ Godiha̱ tobolo͡u ta dulobabe, ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱ya ke̱ suluguadama. Ni̱ ko͡u guai o kedia̱ Mosesha̱ ta̱ dulo ili mei saga̱i̱ kegebe hobo͡u ta degedama. Buk Song 95:7-8

16 O sasa̱i̱ Godiha̱ ta̱ ko͡u dulo iye, ha die fima̱i̱ya ke̱no͡u suluguadi kedia̱me koyo dia̱? Ke̱me Mosesha̱ sosogo͡u mo͡u, sa Isipko͡u ge yai kedia̱.* 17 Sadebe olo͡u fe̱i̱ 40 kege mei degei kaha̱ duo kilegebe, Godiha̱ge koyo dia̱moko͡u gofo͟͡u degele dalalou? Ke̱me hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u ge o sasa̱i̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga dalaguali, tofigile i kedia̱moko͡u gofo͟͡u degei. 18 Godiha̱ge ni̱me ma̱ misiholo duwodi sa koko͡u be fologale meiyodema makama̱i̱ ke̱me o koyo dia̱moko͡u tobolou? Ke̱me Godiha̱ ta̱ dudiyo mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobou. 19 Kegemo͡u, dige o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ misiholo duwodi sa koko͡u be fologali meidade tawali, dia̱me damale̱yodele ili mei kaha̱ degemo͡u.

4

Godi yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ kedia̱me misiholo duwodi sa koko͡u fologale

1 Godiha̱ o sasa̱i̱ e̱ misiholo duwodi sa koko͡u fologaleyode toboube, e̱ ko͡u guai o kedia̱moko͡u no͡u tobo͡u li mei, e̱ dibo͡u de fologaleyodema maka dege tobou. Kegei kaha̱ degemo͡u, di tawaibo͡u, kegeligi ni̱ tano͡u ta folo ho fogouye. 2 Ta̱ uwo bolofe̱i̱, ifi di dulo idi ko͟͡ume di ko͡u guai o kedia̱ne ko͡u dulo idiye, ke̱no͡u si dia̱ge ta̱ uwo bolofe̱i̱ koko͡u ta damale̱yodele ili mei, mo͡u dulo idi. 3 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ dino͡u si misiholo duwoguadi sa koko͡u fologale. Yobe, Godiha̱ge damale̱yodele ili mei kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou,

A̱ gofo͟͡u degemo͡u ko͡u gue makama̱ tobou, damale̱do, dia̱me ma̱ misiholo duwodi sa koko͡u be fologale meido. Buk Song 95:11

Godiha̱ kege tobouye, ke̱no͡u si e̱ bi olo͡u fe̱i̱ dala ko͟͡u milo͡u gai kelegebe, e̱ misiholo duwodi sa ke̱ne milo͡u ma ma̱i̱ dala. 4 Godiha̱ sawisiei dio kaha̱ ta̱ ke̱ e̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Godiha̱ dabai olo͡u fe̱i̱ ke̱ degegamo͡u haguabe demo͡u, dio sawisiei kaha̱ge, e̱ misiholo duwei. Stat 2:2

5 Di ko͡u huso̱u̱ ke̱no͡u haba huso͟͡ume,

Dia̱me ma̱ misiholo duwodi sa koko͡u be fologale meido. Buk Song 95:11

6 Ta̱ Godiha̱ tobou ke̱ dala kaha̱ degeimo͡u, di tewe, o ilo kele misiholo duwodi sa koko͡u fologale. Ke̱no͡u si afuge o ilo kedia̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ko͡u dulo iye, ha damale̱yodele ili mei kaha̱ degemo͡u, dia̱ Godiha̱ sa bolo̱do koko͡u be fologali mei. 7 Kegei kaha̱ degemo͡u, habagedo, Godiha̱ sawisiei ta o sasa̱i̱ e̱ misiholo duwodi sa koko͡u fologale makama̱i̱, e̱ sawisiei ke̱me ifiyode tobou. E̱ Devitha̱ mogouya ko͡u gue ko͡u tobou saga̱i̱ kegeno͡u haba tobou,

Ifi, ni̱ Godiha̱ tobolo͡u ta dulobabe, ni̱o͡u ni̱ fima̱i̱ya ke̱ suluguadama. Buk Song 95:7-8

8 Josuaha̱ afuge o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u misiholo duwodi sa ke̱me ne̱i̱ debabe,* Godiha̱ge sawisiei habage degele ta̱ ko͟͡ume ta tobo͡u li mei. 9 Kegemo͡u, di tewe, misiholo duwodi sawisiale ta dala. Sawisiei ke̱me Godiha̱ge e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ misiholo duwogualeyodema makai. 10 O koyoha̱ Godiha̱ misiholo duwodi sa koko͡u foloubabe, o ke̱me dabai hiyedo degedi ke̱me to͡u fogolo͡u. Godiha̱ e̱ dabai degema misiholo duwei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele misiholo duwolo. 11 Kegemo͡u, di misiholo duwodi sa koko͡u fologalaba nele̱do degeme. Kegeligi, di o ta, afu ko͡u guai o, Godiha̱ ta̱ duli mei ke̱ makolo i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele makeiye.

12 Godiha̱ ta̱be yo͟͡u kegeno͡u dalali, dabai hiyedo degedi. Ta̱ kaha̱ e̱ gofo͟͡u kaha̱ge, aweki me̱ bolo̱u̱ kai kaha̱ me̱ gofo͟͡u ke̱ gabama feleido. Ta̱ kaha̱ o di duledu ti solo͡u go͡u mo͡u be, fi̱bo͡u duobo͡u, haba dio fogogaibo͡u, dio mesele̱i̱bo͡u de gegeleguei koko͡u ne folomo͡u, di fima̱i̱bo͡u di tagaibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ file daladi. 13 Bi olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ milo͡u gai ke̱me yo͟͡umako͡u be ta mogogou dala mei. Godiha̱ dihi̱le koko͡u be ta dio͡u gu dala mei, e̱ diho̱ tageya ke̱no͡u dalagua. Kegei kaha̱ degemo͡u, di fi̱ye ma̱i̱bo͡u, di degegaibo͡u olo͡u fe̱i̱be Godi yo͟͡uno͡u file.

Yesu e̱me hebenito͡u be Godiha̱ midiho̱ ebele kaha̱ mogo͡u du daladi hiye o degei dala

(Ta̱ Hiye 4:14–10:39)

Yesube di mogo͡u du daladi hiye o hiyedo

14 Damale̱do, mogo͡u du daladi hiye o hiyedo, e̱me hebenito͡u folo dala. O ke̱me Godiha̱ Dihi Yesu. Kegei kaha̱ degemo͡u, dige di damale̱yodei, diyo͡u omoko͡u hehegiedi ke̱me defe̱i̱do to͡u me. 15 Dibe dede̱i̱ mei. Diyo͡u no͡u be di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me igile mugulo saga̱i̱ mei. Ke̱no͡u si dige di mogo͡u du daladi hiye oha̱ge dimoko͡u be solo͡u do degele meiyode tawadame. Tama̱ha̱ di tefele dugudi saga̱i̱, ke̱no͡u tefele, e̱ne ko͡u tefele duguye, ke̱no͡u si e̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei. 16 Kegei kaha̱, di gue̱ degedame. Godibe di wolo͡u daladi hiye o. Hagi̱ ta dugubabe, di Godiko͡u ile hafe̱i̱ degeiba, e̱ di habagugueba solo͡u do degele.

5

Mogo͡u du daladi hiye o Yesu e̱no͡u si di sasale mamolo͟͡u

1 Sa sibige̱ kuoko͡u, mogo͡u du daladi hiye o tano͡u tano͡u maka degegamo͡u hagueibe, mogo͡u du daladi dabai degeleba, o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u guyadomo͡u. Dabai ke̱me Godiha̱ dabai, Godiko͡u bi daga daga ke̱ nele̱mo͡u, gali woma sile idi. Kegeligi, o sasa̱i̱ kedia̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱ mala̱ iye domo͡u. 2 Godiha̱ dabai ke̱me hiyedo folodoye, haba dabai o kaha̱ e̱ nele̱be hiyefe̱i̱ mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, e̱ge tawale idiyo mei obo͡u, damale̱yodei to͡u fofo͡u gule i obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u be amafe̱i̱no͡u tobo͡u di, yobe e̱me dede̱i̱ mei kaha̱ degeimo͡u. 3 Kegemo͡u, Godiko͡u gali woma sile idi kaha̱ yobe, o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱bo͡u, mogo͡u du daladi o yo͟͡u e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱bo͡u de igiseyadomo͡u, Godiko͡u gali kuhe woma sile idi.

4 Mogo͡u du daladi dabai degele idi hiye o kedia̱me, die hu̱be hiyedo dala. Dabai ke̱ degelebe dio͟͡usie dio͟͡u die tagaiya ke̱ maka idiyo mei. Godiha̱no͡u o Aron haguisamo͡u maka degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele maka degedi, mogo͡u du daladi dabai ke̱ degemabadomo͡u.

5 Nebe, Kelesu e̱ne mogo͡u du daladi hiye o degeleyodema, e̱ yo͟͡usie yo͟͡u tagaiya ke̱ makali mei. E̱ yo͟͡u e̱ hu̱ yo͟͡usie hebele fogo͡u li mei. Godiha̱no͡u makama̱mo͡u ko͡u gue tobou,

Na̱me mayo͟͡u ma̱ Dihi. Ifibe a̱me ne̱ Aye degei. Buk Song 2:7

6 Godiha̱ ta̱ tabe ko͡u gue tobou,

Na̱me mogo͡u du daladi o, o Melkisedekha̱* delei saga̱i̱ kege, na̱ne tofousogo no͟͡u kegeno͡u tafalale. Buk Song 110:4

7 Yesu e̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalali tawaibe, Godiha̱ge e̱ boholo͡u molo͟͡udade tawai. E̱ tolo ile hafe̱i̱ degeimo͡u, Godiko͡u gosolomo͡u, ta̱ nele̱do dege toboube, e̱ yo͟͡u tagaiya ke̱ tobo͡u li mei, Godiha̱ tagaiya ke̱no͡u tobou kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ e̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u ke̱ du.* 8 Yesube Godiha̱ Dihiye, ke̱no͡u si e̱ do dugu koko͡u ge Godiha̱ ta̱ ke̱no͡u dulomo͡u sesedi ke̱me tewe degei. 9 E̱ge e̱ Ayeha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, do̱u̱do o degemamo͡u, e̱me o sasa̱i̱ di mamolo͟͡u kaha̱ obo͡u degemo͡u, e̱ ta̱ ke̱ dulo sesedi o sasa̱i̱ dimoko͡u fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ nele̱yodema dala. 10 Kegemo͡u, Godiha̱ tobou, na̱me mogo͡u du daladi hiye o, o Melkisedekno͡u tefele dalayede tobou.

Dibe dihi die̱ baga dalaguadame

11 Ei o Melkisedekha̱ degei ta̱ ke̱me hiyedo ko͡u tobolo͡u saga̱i̱ye, ke̱no͡u si ei ni̱moko͡u hehegie tobolo͡u be hagi̱. Yobe, ni̱ ta̱ kaha̱ sibige̱be totodo ta tawale ile mei kaha̱ degeimo͡u. 12 Ni̱me afudo damale̱yodema hagueiye, ke̱no͡u si Godiha̱ ta̱ omoko͡u hehegile ke̱me ni̱ ta tewe mei. Ni̱me o tae hehegile saga̱i̱ dala kehe̱. Dihi die̱ye buno͡u na̱di saga̱i̱, ni̱ne Godiha̱ ta̱ huyadefe̱i̱no͡u tawale ili. Dihi die̱ kedia̱me nale̱do ta na̱diyo mei ke̱no͡u tefei, ni̱ne Godiha̱ ta̱ sibige̱do ke̱ ta tawaga iyo mei. 13 Bu nala̱ idi kedia̱me dihi die̱no͡u fe̱i̱. Midiho̱ do̱u̱do milo͡u di ke̱ hehegie tobo͡u babe dia̱ ta duloba tawale ile mei. 14 Nale̱do ke̱me fi̱ haguei kedia̱no͡u nala̱ idi. O kegei kaha̱ge tawalamo͡u degemo͡u iligi, midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u, midiho̱ bolo̱bo͡u ke̱ filemo͡u tawagamamo͡u dalagua.

6

Di nele̱do dege dalali, Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ dia dalame

1 Kegemo͡u, Kelesuha̱ ta̱, oe dimoko͡u yoma hehegiei ke̱me di tawagoubabe, haba tage hehegiedama. Di haba tagebe fi̱ haguei o kedia̱ tawagai ke̱ tawagalaba degeme. Afu ko͡u hehegiema fogou, ke̱no͡u haba hehegile ke̱me mouti fofoguema fogou dalali, haba tage fofoguele ke̱ sa̱ degei. Moso̱ sibige̱ togouyo mei. Damale̱do, ni̱ge fi̱ boholo͡u mo͡u, sibige̱ mei dabai degedi ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, Godiko͡u damale̱yodedi ke̱me ni̱ ko͡u tewe degei. Ta̱ ke̱me hiyedo dege haba tage hehegie tobo͡u dama. 2 Fafeleya degedi midiho̱ ke̱bo͡u, dobogo͟͡u omoko͡u dogoguomo͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u, tofigieiba hagua̱gile ke̱bo͡u, uwage sawisiei kelege ta̱ sale ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me ni̱ ko͡u tewe degei kaha̱ degemo͡u, hiyedo dege haba tage hehegie tobo͡u dama. 3 Godiha̱ bolo̱yode tobo͡u babe, Kelesuha̱ ta̱ kaha̱ sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ne di tewe degele ile.

4 O sasa̱i̱ ilo kelege Godiha̱ hoho̱ ke̱ duguo, e̱ midiho̱ ke̱ tawalemo͡u, hebenito͡u duwo o kaha̱ ne̱i̱ ke̱ huyadefe̱i̱ mala̱mo͡u, Duo Bolofe̱i̱ye dia̱ ko͡u touye, ke̱no͡u si dia̱ Godiko͡u damale̱yodei to͡u fofo͡u gule i debabe, kegele i o kedia̱me dige boholo͡u ma̱ haguamabeedeibabe, dia̱ haguasile saga̱i̱ mei. 5 Dia̱me Godiha̱ ta̱be ko͡u dulomo͡u bolo̱yodele i. Godiha̱ nele̱ hiyedo, habage tama̱ degele ke̱ne dia̱ dugulo i. 6 O sasa̱i̱ kegele i kedia̱ die damale̱yodei ke̱ to͡u fogo͡u ba, haba di dia̱moko͡u, ni̱ fi̱ boho͡u mabeede tobo͡u babe, dia̱ dulo saga̱i̱ mei. Yobe, dia̱ Godiha̱ Dihi tobeko͡u mugulu ke̱me e̱me haba hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeli saga̱i̱ kege, o dihi̱le kele e̱moko͡u sidifi nele̱ ili kaha̱.

7 Hue̱i̱ toumo͡u be, mihi̱ kolo hihi̱ degeimo͡u, segei hou segei bologua̱do fua foloumo͡u, hebe hai obo͡u kaha̱ segei sibige̱ mo͟͡udi. Ke̱me Godiha̱ yo͟͡uno͡u ne̱di. 8 Haba, mihi̱ kolo tako͡u ge aye̱ tibo͡u kogoubo͡u deno͡u foloubabe, ke̱me sibige̱ mei. Kegeligi, Godiha̱ makoloyodeiba, douye na̱ma mei degeiye.

9 Mogo dia̱ma, ei ni̱moko͡u ta̱ nele̱do ko͡u tobolo͡u ye, ke̱no͡u si ei tewe, ni̱me kege makolo mei. Ni̱me Godiha̱ mamo͟͡uba, bologua̱do duwoguale. 10 Godibe midiho̱ do̱u̱do o. Ni̱ e̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, e̱ dabai degele idi ke̱me e̱ ta toto͡u degele mei, ni̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u guemo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u degele ili ke̱me e̱ tewe. 11 Eige ni̱ damale̱yodei ke̱me nele̱do dege dalaguali, midiho̱ bolo̱do, Godiha̱ dimoko͡u degele ke̱ dia dalagua ke̱me damale̱do tama̱ degeiba dugumabadomo͡u tagali. 12 Godiha̱ dabai degelebe dafadama. Nele̱do dege damale̱yodele i kedia̱ midiho̱ ke̱no͡u sesema. O sasa̱i̱ kegele idi kedia̱ge Godiha̱ habage nele̱yodema makai ke̱ mala̱ ile.

Dige Godiha̱ degeleyodema makai koko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalame

13 Afu, Godiha̱ Abrahamko͡u e̱ degeleyodema makama̱ tobou kelegebe, o taha̱ e̱ hu̱ gabali mei kaha̱, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ ko͡u gue tobou,

14 A̱ midiho̱ bolo̱ na̱moko͡u hegiba, ne̱ hu̱ti o, habage hagua̱ ile kedia̱me su̱u̱do degeleyodei. Stat 22:17

15 Kegemo͡u, Abraham e̱ dafali mei, e̱ dia dalali, Godiha̱ degeleyodema makai ke̱ damale̱do tama̱ degeimo͡u dugu.

16 Obe ta̱ damale̱do makama̱ tobolo͡u idibe, o hu̱bo͡u o, dio͟͡u die hu̱ gaba folo dala kedia̱ hu̱ya ke̱ tobolo͡u idi. Kege degedi kaha̱ yobe ko͡u guei, dige ta̱, o kaha̱ tobolo͡u ke̱me damale̱dodade ko͡u tawale ili kaha̱, o taha̱ ta ta̱ ke̱ tobeko͡u mugulo saga̱i̱ mei. 17 Godiha̱ge Abrahamha̱ e̱ hu̱ti o di dogo͡u guloyodema, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ maka dege tobou. E̱ tagaibe, e̱ ta̱ dulo ili o kedia̱ge e̱ ta̱ ke̱me damale̱dade tawale ile ke̱ tagai. 18 Kegemo͡u, ta̱ bolo̱u̱ dala. Godiha̱ degeleyodema makama tobou ke̱bo͡u, haba yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ maka degeibo͡u kaha̱, e̱me ogo͡u ga tobolo͡u saga̱i̱ mei ke̱me di ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ fosige yamo͡u, Godiko͡u mogogo͡u dalagua dibe ta̱ ke̱ tawalemo͡u, e̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degele ke̱ nele̱do dege dia dalagua. 19 Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do degeleyodema makai ke̱me mosole baga̱gidi ti nele̱do ke̱ sa̱ degei. Kegei kaha̱, di fi̱ nele̱do dege dalame. Godiha̱ kuolo͡u moso̱ko͡u fologalebe bolo̱. Yukuei hiyedo, adiko͡u dio͡u gou duladi ke̱me duoya bafou kaha̱, di Godiko͡u ile a dala. 20 Yesuha̱ e̱buko͡u widio degemo͡u, Godiha̱ moso̱ko͡u feleibe, e̱ di dogo͡u gulamo͡u felei. Yobe, e̱me mogo͡u du daladi hiye o degei kaha̱, e̱me o Melkisedek e̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tofousogo tofousogo tafalale.

7

O Melkisedek e̱me hu̱be hiyedo dala

1 O Melkisedek* e̱me sa Salem o sasa̱i̱ ke̱ wolo͡u daladi hiye o, haba e̱me damale̱do Godiha̱ dabai degedi o, mogo͡u du daladi o ke̱. Kegemo͡u, sawisiei ta kelege, Abrahamha̱ hiye o ilo kelebo͡u de biyama mei degemo͡u, boholo͡u ma̱ hagumo͡u, Melkisedekha̱ ali duo geleguomo͡u, Godiha̱ na̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hegileyode tobou. 2 Kege tobo͡u mo͡u, Abrahamha̱ bi yo͟͡u biyolugi mo̱u̱ ke̱ kefema ma̱mo͡u ile olo͡u fe̱i̱ 10 degeimo͡u be, kefei tano͡u ta ke̱ mala̱mo͡u, Melkisedekko͡u ne̱i̱. Hu̱ Melkisedek kaha̱ e̱ sibige̱be do̱u̱do midiho̱ kaha̱ hiye o. Haba e̱no͡u be sa Salem o sasa̱i̱ kedia̱ hiye o. Hu̱ Salem kaha̱ sibige̱be mogo degedi hiye o. 3 E̱ ayebo͡u, e̱ adio͡u bo͡u ta deleli mei. E̱ ko͡u guai one ta deleli mei. E̱ adio͡u ha̱ e̱ mo̱u̱ sawisieibo͡u, e̱ tolo i sawisieibo͡u debe di ta tewe mei. Melkisedek e̱me Godiha̱ Dihi sa̱ degemo͡u, tofousogo yo͟͡u kegeno͡u mogo͡u du daladi dabai o degei.

4 O Melkisedekha̱ e̱ hu̱ hiyedo delei ke̱ ni̱ defe̱i̱do fima̱ma. Di ko͡u guai o Abrahamha̱ne bi yo͟͡u biyolugi mo̱u̱ ke̱ kefema ma̱mo͡u ile olo͡u fe̱i̱ 10 degeimo͡u be, kefei tano͡u ta ke̱ mala̱mo͡u, Melkisedekko͡u ne̱i̱. 5 Ni̱ tewe, mogo͡u du daladi dabaibe o Livaiha̱* hu̱ti o kedia̱no͡u degemo͡u hagumo͡u be, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ma̱i̱yege, sa Israel o sasa̱i̱ dia̱ tano͡u tano͡u die bima̱i̱ ke̱ kefema ma̱mo͡u ile olo͡u fe̱i̱ 10 degama, dia̱ olo͡u fe̱i̱be die bima̱i̱ kefei tano͡u ta mala̱ba, mogo͡u du daladi o kedia̱moko͡u ne̱mo͡u imabeedei.* Israel o sasa̱i̱ kedia̱me Livaiha̱ e̱ soso͡u dia̱, die ayebe Abrahamye, ke̱no͡u si bima̱i̱ ilo kelebe Livaiha̱ hu̱ti o kedia̱moko͡u nele̱ idi. 6 Melkisedek e̱me Livaiha̱ e̱ hu̱ti meiye, ke̱no͡u si Abrahamha̱ e̱ bima̱i̱ ke̱ kefema ma̱mo͡u ile olo͡u fe̱i̱ 10 degeimo͡u be, kefei tano͡u ta ke̱ mala̱mo͡u, Melkisedekko͡u ne̱i̱mo͡u, e̱ Abrahamko͡u ko͡u gue tobou, Godiha̱ na̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hegileyodei. Bi ke̱ ne̱i̱ obe Abraham, Godiha̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ hegileyodema ko͡u maka degei delei obe e̱no͡u. 7 Di tewe, di midiho̱be ko͡u guei, midiho̱ bolofe̱i̱ hegileyodili o ke̱me hu̱ hiyedo. Haba midiho̱ bolofe̱i̱ hegileyodeimo͡u dulu o ke̱me ta̱ ke̱ tobolo͡u o kaha̱ hayedu dala.

8 O Livaiha̱ hu̱ti o, Israel o sasa̱i̱ die bima̱i̱ ilo kele mala̱ idi kedia̱me tofigile idi. Ke̱no͡u si, Abrahamha̱ bi ilo kele mo̱u̱ o Melkisedekbe, Godiha̱ kuguoko͡u be, e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalaleyode nala̱i̱ dala. 9 Ifibe Israel o kedia̱ge Livaiha̱ hu̱ti o kedia̱moko͡u bima̱i̱ ilo kele nele̱ idi. Ke̱no͡u si a̱ tobolo͡u be, afu, Abrahamha̱ Melkisedekko͡u bima̱i̱ ilo kele ne̱i̱ kelegebe, Livaiha̱ne dogo͡u guo ne̱i̱. 10 Yobe, Melkisedekha̱ Abrahambo͡u de gelegu kelegebe, Livai e̱me e̱ adio͡u ha̱ mo͡u li̱ mei, ke̱no͡u si e̱ ko͡u guai o Abrahamha̱ bima̱i̱ ne̱i̱mo͡u be, Livaiha̱ne Melkisedekko͡u dogo͡u guo ne̱i̱, dilie soso͡u tano͡u fe̱i̱ kaha̱ degeimo͡u.

Mogo͡u du daladi hiye o ebele kaha̱ge mogo͡u du daladi o ilo, afu deleiguei kedia̱me gabama folodo dala

11 Kuolo͡u ta̱ Mosesha̱ ma̱i̱yege, Livaiha̱ hu̱ti o kedia̱me mogo͡u du daladi dabai degele idi. Dabai ke̱ degemo͡u hagueibe, Israel o sasa̱i̱ kedia̱ge Godiha̱ dihi̱le koko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ta degele idiyo mei. Bolofe̱i̱no͡u degele idi debabe, Godiha̱ o ta tobo͡u mo͡u hagueli mei. Ke̱no͡u si midiho̱ bolo̱ ta degele ili mei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ o ta tobo͡u mo͡u haguei, Godi yo͟͡u dalaba, di dalaba, e̱ge mogo͡u du dalayadomo͡u. O ke̱me Livaiha̱ hu̱ti o Aron* sa̱ degei mei. E̱me o Melkisedek sa̱ degei. 12 O kaha̱ge Livaiha̱ hu̱ti o kedia̱ timo͡u mo̱u̱ kaha̱ degemo͡u, kuolo͡u ta̱ ke̱ne igile muguomo͡u gehe̱ ma̱i̱ dala kuhe̱. 13 O di tobolo͡u be e̱me hu̱ti ta o. E̱ hu̱ti o kedia̱me o tae mogo͡u du daladi dabai degedi ke̱ ta degeli mei. Godiko͡u wai sipsip woma sidi ke̱ne ta degeli mei. 14 Di tewe, di Hiye Obe Judaha̱ hu̱ti o. Mosesha̱ge Judaha̱ hu̱ti o kedia̱me mogo͡u du daladi dabai degele ke̱ ta tobo͡u li mei.

15 Mogo͡u du daladi o ta, Melkisedek saga̱i̱ degei ta ke̱me, Godiha̱ tobo͡u mo͡u haguei kaha̱ degeimo͡u, di ta̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡ume defe̱i̱do tawame, e̱ dabai degele kaha̱ge o Livaiha̱ soso͡u dia̱ degele idi ke̱me gabama folodo degele. 16 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege, Livaiha̱ hu̱ti o kedia̱me mogo͡u du daladi dabai degemabeedei. Ke̱no͡u si Yesu e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ e̱me mogo͡u du daladi o degeyadomo͡u kuhe tobo͡u mo͡u haguei. 17 Yobe, Godiha̱ ko͡u gue tobou,

Na̱me mogo͡u du daladi o, o Melkisedekha̱ delei saga̱i̱ kege, na̱ne tofousogo no͟͡u kegeno͡u tafalale. Buk Song 110:4

18 Kege ko͡u tobouye di tewe, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱ge di hiyefe̱i̱ dogo͡u gudiyo mei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ midiho̱ ebele ke̱ kuhe hegi. 19 Di Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seselamo͡u degele idiye, ke̱no͡u si di Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do ta degele idiyo mei. Kegemo͡u, Godiha̱ midiho̱ ebele ke̱ kuhe hegi, dige Godiko͡u ya hafe̱i̱ degeba, e̱ dimoko͡u nele̱ ke̱ dia dalamabadomo͡u. Ebele midiho̱ kaha̱ge afu midiho̱, Mosesha̱ hegi ke̱ gaba feleido dala.

20 Godiha̱ Yesube mogo͡u du daladi dabai degeyadomo͡u makaibe, e̱ mo͡u makali mei, yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ damale̱do maka degei. O ilo kedia̱ mogo͡u du daladi o maka degele idibe, o tae dia̱me Godiha̱ hu̱ya ke̱ kege ta maka degele idiyo mei. 21 Damale̱do, Yesube mogo͡u du daladi o degeimo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ damale̱do makama̱mo͡u tobou,

A̱me ne̱ Hiye O.

Na̱me mogo͡u du daladi o, tofousogo no͟͡u kegeno͡u tafalale.

Hiye O Godiha̱ kege tobou kelegebe, e̱ fima̱i̱ bolo̱u̱ ma̱mo͡u tobo͡u li mei. Buk Song 110:4

22 Godiha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ ta̱ makama̱ tobou kaha̱ degemo͡u, di tewe, midiho̱ ebele Yesuha̱ hegi ke̱me bolo̱do, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ gaba feleido dala.

23 Afuge mogo͡u du daladi o su̱do maka degega, dabai degeligi tofigiemo͡u haguei. Yobe, dia̱ dabai ke̱me ta tolo͡u ba tofousogo kegeno͡u dalale mei kaha̱ degemo͡u. 24 Yesu e̱no͡u si mogo͡u du daladi dabai degeleba, tofousogo tofousogo tofolo͡u. Yesuha̱ timo͡u be o gehe̱ye ta molo͟͡u mei. 25 Kegei kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ Yesuha̱ hu̱ya ke̱ Godiko͡u youbabe, e̱ o kedia̱ mamo͟͡uba, dia̱me tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. Yobe, e̱ge yo͟͡u kegeno͡u dalali, Godiha̱ di dogo͡u guyadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u daladi.

26 Mogo͡u du daladi hiye o kaha̱ge dibe sasale dogo͡u gudi. E̱me Godiha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u sesega milo͡u di o. Midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u diyo mei. E̱ duledube sibigi ta dala mei, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱ kedia̱ saga̱i̱ mei, e̱me gabama feleido dalamo͡u, Godiha̱ e̱ hebenito͡u mala̱ felei. 27 Mogo͡u du daladi hiye o kedia̱ Godiko͡u gali woma sile idibe, dia̱ dio͟͡u die midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱bo͡u, haba o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱bo͡u de igiselamo͡u kuhe sile idi. Yesu e̱no͡u si kege degeli mei. E̱me tano͡u fe̱i̱ tolo i kehe̱. E̱ haba ta tolo ile mei. O sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ igile mugulamo͡u, e̱ yo͟͡usie Godiko͡u ne̱i̱. 28 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege o dede̱i̱ mei o kedia̱no͡u mogo͡u du daladi hiye o degemabadomo͡u kuhe makadi. Kuolo͡u ta̱ ke̱me e̱buko͡u haguei. Habage, Godiha̱ge yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ e̱ Dihibe mogo͡u du daladi dabai degeyadomo͡u makai. E̱me o do̱u̱do, yo͟͡u kegeno͡u dalale o.

8

Yesube hebeniko͡u mogo͡u du daladi hiye o dala

1 Ta̱ a̱ tobou kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, Godi dalamo͡u, di dalamo͡u, mogo͡u du daladi hiye o e̱me hebenito͡u folomo͡u, o sasa̱i̱ di wolo͡u daladi Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do kaha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo. 2 Yesu e̱ hebenito͡u dalali, Godiha̱ moso̱ damale̱do koko͡u ge dabai degedibe, e̱ mogo͡u du daladi dabai ke̱ degedi. Godiha̱ moso̱ ke̱me obe tegeli mei, Godi yo͟͡uno͡u tegei.

3 Sa sibige̱ kuoko͡u be, mogo͡u du daladi hiye o kedia̱ge galibo͡u, bi ilo kelebo͡u de Godiko͡u ne̱mabadomo͡u makai. Nebe ke̱no͡u tefei, mogo͡u du daladi dabai degedi o Yesu, e̱ne Godiko͡u bi nele̱no͡u. 4 E̱me sa sibige̱ kuoko͡u dala debabe, e̱me mogo͡u du daladi dabai degedi o mei. Yobe, mogo͡u du daladi dabai degele idi o sa sibige̱ kuoko͡u dalagua kedia̱ge Mosesha̱ tobou saga̱i̱ kege Godiko͡u bi daga daga ke̱ nele̱ idi kaha̱. 5 Dia̱me Godiha̱ moso̱, sa sibige̱ kuoko͡u dala kodu dabai degele idi. Moso̱ ke̱me figisa sa̱ degeino͡u. Godiha̱ moso̱ damale̱dobe hebeniko͡u dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, Mosesha̱ Godiha̱ falai moso̱ tagalamo͡u degeimo͡u be, e̱ Mosesko͡u ko͡u gue tobou,

Na̱ defe̱i̱do a̱ bito̱u̱ko͡u ge hegimo͡u dugu saga̱i̱ ke̱no͡u sesele togoyedei. Kisim Bek 25:40

6 Ke̱no͡u si, mogo͡u du daladi dabai, Godiha̱ Yesuko͡u ne̱i̱ kaha̱ge mogo͡u du daladi dabai o ilo kedia̱ degele idi ke̱ gabai. Yobe, midiho̱ ebele Yesuha̱ hegi kamaha̱ne afu midiho̱, Mosesha̱ hegi ke̱ gaba folodo dala. Haba, Godiha̱ yo͟͡u e̱ midiho̱ ebele ke̱ hegi kelegebe, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ya ke̱ damale̱do makama̱ tobou.

Midiho̱ ebele Yesuha̱ hegi kaha̱ge afu midiho̱ ke̱ gabai

7 Ni̱ tawama, afu midiho̱, Mosesha̱ hegi ke̱me bolo̱ debabe, Godiha̱ midiho̱ ebele ke̱me ta hegili mei. 8 Ke̱no͡u si Godiha̱ dugube, o sasa̱i̱ kedia̱me Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo sesele i ho fogo͡u mo͡u, e̱ ko͡u gue tobou,

Hiye O a̱ tobolo͡u kuhe̱,

Sawisiei ta, a̱ Israel obo͡u, Juda obo͡u kedia̱moko͡u midiho̱ ebele ta hehegielamo͡u ko͡u makai dala. 9 Midiho̱ ebele ke̱me a̱ die ko͡u guai o kedia̱moko͡u hehegiei midiho̱ ke̱ saga̱i̱ mei. Kelegebe, a̱ o sasa̱i̱ kedia̱ sosogo͡u, sa Isip to͡u fogo͡u imo͡u be, dia̱ge midiho̱ a̱ hegi ke̱me ta sesele ili mei kaha̱ degeimo͡u, Hiye O a̱ge dia̱me tobeko͡u mugu.

10 Hiye O a̱ge, sawisiei ta, Israel o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ ebele ke̱ hehegie tobo͡u ma walamale̱. A̱ die fima̱i̱du ma̱ kuolo͡u ta̱ dogogulo. A̱ die duledu ma̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱do nala̱gale. Kegema, a̱me die Godi dalaba, dia̱me ma̱ o sasa̱i̱ dalaguale. 11 Kegeiba, o taha̱ ta e̱ mogoko͡u, na̱ Hiye O tawayedele mei. E̱ eye̱ha̱ e̱ mala̱ne ta hehegile mei. Yobe, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ a̱me ko͡u tewe degele ile kaha̱. O hu̱bo͡u bo͡u, o hu̱ meibo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge a̱me ko͡u tewe degele ile. 12 Midiho̱ kasaga̱i̱, dia̱ milolo͡u idi ke̱me a̱ gebe meiyodele. Midiho̱ do̱u̱do mei, dia̱ degele idi ke̱me a̱ haba ta tawale mei. Jeremaia 31:31-34

13 Godiha̱ midiho̱ ebele ke̱ hehegie tobo͡u ma walama̱i̱be, e̱ midiho̱ ebeleyode tobou kaha̱ degemo͡u, di tewe, midiho̱, Godiha̱ di ko͡u guai o kedia̱moko͡u hehegiei ke̱me afu midiho̱. Afu midiho̱ ke̱me kegeno͡u ta dalale mei. Mei degele hafe̱i̱ degeli.

9

Mogo͡u du daladi dabai degele idi o, afu tofolo͡u i kedia̱ gali kafei do͡u lamo͡u, Godiko͡u nele̱ idi

1 Godiha̱ afu midiho̱ ke̱ hegibe, e̱ egei dudi kaha̱ midiho̱ ke̱ne hegi. Egei dudi moso̱, sa sibige̱ kuoko͡u delei.* 2 Moso̱ ke̱me falai moso̱, Godiha̱ ko͡u togomabeedeimo͡u togolo i. Moso̱ kodu fologa dugube, fo͡u gou moso̱ ta kodube kama̱i̱bo͡u, fafaibo͡u, o͡u si, Godiha̱ dihi̱le koko͡u dala ke̱bo͡u de dalamo͡u dugu. Fo͡u gou moso̱ ke̱me Godiha̱ Moso̱yodele idi.* 3 Fo͡u gou moso̱ kaha̱ tobeko͡u be yukuei hiyedo kaha̱ kisigu dalamo͡u dugu. Godiha̱ yo͟͡u e̱ Kuolo͡u Moso̱yodele idi ke̱me yukuei ke̱ kisigu kaha̱ ilo koko͡u delei.* 4 Fo͡u gou moso̱ koko͡u be hebe ho̱ bolo̱do sidi dou moso̱ ke̱ne delei. Dou to͡u di fafai sile̱ma̱i̱ ke̱ dugube, sele igi golye sile̱ma̱i̱ dugu. Tabe, di ko͡u guai o kedia̱ bisai bokisi ke̱ne delei, afu midiho̱, Godiha̱ hegi ke̱ dia̱ tawamabadomo͡u. Bokisi ke̱ne sele igi golye sile̱ma̱i̱ dugu. Bokisi kodu bisai ke̱me bilika sele igi golye milou kodube o͡u mana* sai. Tabe, Aronha̱ e̱ bulukai, afudo tolo͡u siadi kaha̱ ko̱u̱ tile fele̱i̱ ke̱ne kodu sagi delei. Tabe, igi bolo̱u̱, Godiha̱ kuolo͡u ta̱ nala̱gai ke̱ne kodu sagi delei.* 5 Bokisi tage figiko͡u be e̱sol o saga̱i̱ bolo̱u̱, sele igi golye milo͡u gai ke̱dilie tefeleiguei. Bokisi ke̱me dilie tifigiya kaha̱ hayedu delei. E̱sol o ke̱dilie koto͡u tefeleiguei kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, Godiha̱ bokisi koto͡u dalali, o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ igile mugudi.* Ke̱no͡u si ko͡u bo͡u gebe, bi tano͡u tano͡u kaha̱ sibige̱ ke̱me a̱ ni̱moko͡u ta defe̱i̱do hehegie tobolo͡u mei.

6 Bi olo͡u fe̱i̱ kegei ke̱ do̱u̱susuga ma̱mo͡u ima mei degeimo͡u be, mogo͡u du daladi dabai o kedia̱ fo͡u gou moso̱ sasafe̱i̱ kodu fologamo͡u, Godiha̱ dabai degele idi. 7 Fo͡u gou moso̱ sasama kodube, mogo͡u du daladi hiye o kaha̱no͡u sadebe tano͡u tano͡u kelegebe tano͡u fe̱i̱no͡u folodi. Ke̱me mo͡u folodiyo mei, gali kafei do͡u la tolo͡u no͡u folodi. Folomo͡u be, gali kafei ke̱ Godiko͡u ne̱di, Godiha̱ge e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱bo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ toto͡u dege midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱bo͡u de igiseyadomo͡u. 8 Kege degele idi kaha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ dimoko͡u hehegilibe, falai moso̱ ke̱no͡u dala debabe, di Godiha̱ Kuolo͡u Moso̱du folo abe ta dala meido. 9 Damale̱do, dia̱ kege degele idi kaha̱ ifi dimoko͡u hegilibe, gali woma sidibo͡u, bi ilo kelebo͡u de Godiko͡u nele̱ idiye, ke̱no͡u si midiho̱ ke̱ degele idi kaha̱ge, o midiho̱ kegei koko͡u damale̱yodele idi kedia̱ die midiho̱ kasaga̱i̱be ta igisele saga̱i̱ mei. 10 Falai moso̱duge dabai ke̱ degele idi kaha̱ge o die to͡u no͡u dogo͡u gulo idi. Nale̱ na̱dibo͡u, hue̱i̱ na̱dibo͡u, bilika bigidibo͡u, to̱ todibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ degele idi kaha̱ge, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be obe sibigi ta dalale meiyade tawalemo͡u degele idi. Kege degega imo͡u, Godiha̱ o ta tobo͡u mo͡u migile, midiho̱ ebele ke̱ kuhe hegi.

Kelesuha̱ yo͟͡usie seseguomo͡u, e̱ kafei migibe, di dogo͡u gulamo͡u

11 Kegemo͡u, Kelesu e̱ hagua, mogo͡u du daladi hiye o degemamo͡u, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱me dimoko͡u hegi dala kuhe̱. E̱ midiho̱ ke̱ hegiemo͡u, Godiha̱ moso̱ bolo̱do koko͡u kuhe felei. Moso̱ ke̱me obe tegeli mei, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ bi mei. 12 E̱ge Godiha̱ Kuolo͡u Moso̱ kilebe wai memebo͡u, wai bulumakou wilibo͡u kaha̱ kafei ta do͡u la tolo͡u mo͡u feli mei. E̱ tano͡u fe̱i̱ yo͟͡u e̱ kafeiyeno͡u a so͟͡ugo͡u mo͡u feleibe, di mamo͟͡uba, tofousogo tofousogo tofo͡u mabadomo͡u. 13 Afudo, o sasa̱i̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigibo͡u dalaguamo͡u be, mogo͡u du daladi dabai degele idi o kedia̱ge wai memebo͡u, wai bulumakou oyebo͡u kedia̱ kafei ke̱bo͡u, wai bulumakou osobo͡u wili ke̱ douye na̱ma mei degei kugulo̱ ke̱bo͡u de mala̱mo͡u be, o sasa̱i̱ die tageto͡u fifigile idi, Godiha̱ die to͡u be bolofe̱i̱no͡u dalaba duguyadomo͡u. 14 Ke̱no͡u si Kelesu e̱ kege degeli mei. E̱ kafei kaha̱ge gali kafei ke̱me gaba folodo dala, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u diyo mei kaha̱ degemo͡u. Duo Bolofe̱i̱ yo͟͡u kegeno͡u dalale, e̱ nele̱ya ke̱ Kelesuha̱ yo͟͡usie Godiko͡u seseguomo͡u tolo i, Godiha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kaha̱ hebe ke̱ igile muguyadomo͡u. E̱ kafeiyeno͡u di fi̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degema, di sibige̱ mei dabai ke̱ to͡u fogo͡u ba, Godi yo͟͡u kegeno͡u daladi kaha̱, e̱ dabai ke̱no͡u degemabadomo͡u.

Kelesu e̱ kafei kaha̱no͡u Godiha̱ midiho̱ ebele ke̱ maka degei dala kuhe̱

15 Godi iloko͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ iloko͡u dalamo͡u, Kelesu e̱me duo kele dala, Godibo͡u dibo͡u de mogo degemabadomo͡u. Midiho̱ ke̱me ebele. Kelesu e̱me duo kele dala kaha̱ degemo͡u, o sasa̱i̱ Godiha̱ haguisama, e̱ sa bolo̱do koko͡u fologaleyodema makai kedia̱me fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ mala̱ ile. Yobe, Yesu e̱ tolo ibe, o sasa̱i̱ye Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ dulo sesele idiyo mei kaha̱ hebe ke̱ e̱ igile mugulamo͡u kuhe tolo i.

16-17 Sisigo̱yege die aye sosou dalamo͡u be, die ayeha̱ bima̱i̱be mala̱ idiyo mei. Die aye tolo imo͡u si, die ayeha̱ bima̱i̱ ke̱ file mala̱ idi. Yobe, die ayeha̱ge, a̱ tolo ibabe, ni̱ ma̱ bima̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ file mo͟͡umabeedema ko͡u maka dege nala̱i̱ kaha̱ degemo͡u. O tolo ili mei dalamo͡u be, e̱ makama̱ nala̱i̱ ke̱me yo͟͡u mo͡u kege daladi. 18 Nebe ke̱no͡u tefei, afu midiho̱, Godiha̱ Mosesko͡u hegi ke̱ne, Godiha̱ mo͡u maka degeli mei. Gali kafeiyeno͡u, Godiha̱ afu midiho̱ kaha̱ ta̱ ke̱ kuhe maka degei. 19 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegiema mei degemo͡u, wai bulumakou wilibo͡u, wai meme oyebo͡u womamo͡u, kafei do͡u ma, hue̱i̱bo͡u de abugamamo͡u, hebe hisop* susubo͡u, wai sipsip towe we̱i̱ degei ke̱bo͡u de mala̱mo͡u, kafeibo͡u, hue̱i̱bo͡u abugai kodu muguo dilemo͡u, Godiha̱ kuguobo͡u, o sasa̱i̱ tageyabo͡u fifigimo͡u, hihi̱ degele i. 20 E̱ fifigiligi ko͡u gue tobou,

Kafei ko͟͡umaha̱ge Godiha̱ midiho̱ ni̱ sesemabeedei ke̱ maka degeliyodei. Kisim Bek 24:8

21 Haba ke̱no͡u tefele, Mosesha̱ hebe susu kafei dou kodu muguo dile fifigimo͡u, falai moso̱ ke̱bo͡u, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kodu dalagua ke̱bo͡u de hihi̱ degei. 22 Damale̱do, Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u kasaga̱i̱ degeimo͡u be, kafeiyeno͡u bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degedi. Kafei ta mu̱ ho fogo͡u babe, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadibe Godiha̱ge gebe meiyodele mei.

Kelesuha̱ o sasa̱i̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ igile mugulamo͡u, e̱ yo͟͡usie Godiko͡u nele̱mo͡u kuhe tolo i

23 Falai moso̱ kaha̱ bima̱i̱ ke̱me gali kafei kaha̱no͡u Godiha̱ dihi̱le koko͡u bolo̱ degedi. Moso̱ ke̱me sa sibige̱ kuoko͡u tegei, moso̱ damale̱do hebeniko͡u dala kaha̱, e̱ figisano͡u. Hebeni bima̱i̱ ke̱me gali kafeiye bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degediyo mei. Kafei ta, gali kafei ke̱ gabai kaha̱no͡u si bologua̱di. 24 Damale̱do, Kelesu e̱ Godiha̱ moso̱ko͡u feleibe, moso̱ obe tegei, mo͡u figisano͡u kegei koko͡u feli mei. E̱ Godiha̱ moso̱ damale̱do, hebenito͡u duwo koko͡u felei. Folomo͡u, Godibo͡u de duwoli, di dogo͡u gudi.

25 Sa sibige̱ kuoko͡u gebe, sadebe tano͡u tano͡u, mogo͡u du daladi hiye oyege gali kafei dou tolo͡u, Godiha̱ Kuolo͡u Moso̱ kodu folomo͡u, Godiko͡u ne̱di. Kafei ke̱me yo͟͡u e̱ kafei mei, gali kafeino͡u ne̱di. Ke̱no͡u si Kelesu e̱ge kegega degeli mei. E̱ yo͟͡usie Godiko͡u nele̱mo͡u, tano͡u fe̱i̱ tolo ilemo͡u, e̱ hebenito͡u folo duwo. 26 Yesuha̱ mogo͡u du daladi o kedia̱ degegadi kege degedi debabe, Godiha̱ sa sibige̱ ko͟͡u milou kelege tofogo͡u, do hiyedo kegeno͡u duguo tomo͡u hagulugi, ifine kuhe̱. Ke̱no͡u si kege degeli mei. Ifibe uwage sawisiei ke̱ hafe̱i̱ dege dalamo͡u, e̱ migilemo͡u tano͡u fe̱i̱ tolo i, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ igile mugulamo͡u. 27 Ke̱no͡u tefei, o sasa̱i̱ dine tano͡u fe̱i̱ tolo hagua̱ba, habagebe Godiha̱ di ta̱ sale. 28 Kegemo͡u, Kelesu e̱ tano͡u fe̱i̱ tolo ilemo͡u, o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ igile mugu. Habage e̱ boholo͡u ma̱ hagualebe, o di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ haba igile mugulaba haguale mei. O sasa̱i̱ e̱ haguale ke̱ dia dalagua kedia̱ mo͡u la̱ba haguale.

10

Gali sile Godiko͡u ne̱di midiho̱ kaha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱me igile mugudiyo mei

1 Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ege, mogo͡u du daladi hiye oyege sadebe tano͡u tano͡u, Godiko͡u gali sile ne̱mabeedei. Midiho̱ ke̱me sibige̱ ta dala mei, sibige̱do ko͡u dalamo͡u kaha̱ figisano͡u. Midiho̱ damale̱do ke̱me habage tama̱ degeiba duguloyodei. Kegei kaha̱ degemo͡u, gali sidi midiho̱ kaha̱ wolo͡u haguasili o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be ta do̱u̱do dalagua mei. 2 Ke̱ degedi kaha̱ degeiye, do̱u̱do degedi debabe, gali sidi midiho̱be ko͡u mei degei. Yobe, gali tano͡u fe̱i̱ siye die midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi kaha̱ hebe ke̱me igile mugu debabe, dio͟͡une dia̱me bolo̱ degeidade ko͡u tawale i. 3 Ke̱no͡u si gali sidi midiho̱ kaha̱ge dibe Godiha̱ dihi̱le koko͡u be ta bolo̱ degele idiyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ko͡u dala ke̱ toto͡u degeiye domo͡u, mogo͡u du daladi o kedia̱ Godiko͡u sadebe tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ gali kuhe woma sile nele̱ idi. 4 Wai bulumakou oyebo͡u, wai memebo͡u kaha̱ kafeiyege Godiha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱me ta igile mugudiyo mei.

5 Kegei kaha̱ degemo͡u, Kelesuha̱ sa sibige̱ kuoko͡u migilamo͡u Godiko͡u tobou,

Na̱ge gali woma sile, na̱moko͡u nele̱ idi ke̱me na̱ge tagadiyo mei.

Ke̱no͡u si na̱ge ma̱ to͡u milo͡u mamo͡u, a̱moko͡u ne̱i̱ dala.

6 Gali woma douluko͡u simo͡u, olo͡u fe̱i̱ douye na̱ma mei degeimo͡u, na̱moko͡u kugulo̱no͡u ne̱di ke̱me na̱ge dafadi.

Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ igile mugulo dowo na̱moko͡u gali sile ne̱di ke̱ne na̱ hoho̱ degediyo mei.

7 Kegemo͡u, a̱* tobou,

A̱me haguei dala kuhe̱.

Ne̱ kuguoko͡u obe a̱ degele ke̱me ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Ma̱ Godi, a̱me na̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degelamo͡u haguei. Buk Song 40:6-8

8 Kelesuha̱ yomogo͡u ko͡u gue tobou, na̱moko͡u gali woma sile ne̱di ke̱bo͡u, wai sipsip wala douluko͡u simo͡u, olo͡u fe̱i̱ douye na̱ma mei degeimo͡u, na̱moko͡u kugulo̱no͡u ne̱di ke̱bo͡u debe na̱ge dafadi. Midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ igile mugulo dowo na̱moko͡u gali sile ne̱di ke̱ne na̱ hoho̱ degediyo mei. Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ kaha̱no͡u si gali daga daga ke̱ simabeede tobolo͡u nala̱i̱ dalaye, ke̱no͡u si na̱ge koko͡u hoho̱ degediyo meiyodei. 9 Haba ko͡u gue tobou, a̱me haguei dala kuhe̱. A̱me na̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degelamo͡u haguei. Kegemo͡u, e̱ afu midiho̱ ke̱ igile muguomo͡u, midiho̱ ebele ke̱ ma̱i̱ dala kuhe̱. 10 Damale̱do, Yesu Kelesuha̱ Godiha̱ tagaliya ke̱no͡u sesemo͡u iligi, yo͟͡usie Godiko͡u nele̱mo͡u, tano͡u fe̱i̱ tolo i kaha̱ degemo͡u, dibe Godiha̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ do̱u̱do degei dalagua.

Kelesu e̱ tolo i kaha̱no͡u si, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ sasale igile mugulo saga̱i̱

11 Sawisiei tano͡u tano͡u, mogo͡u du daladi o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ egei moso̱du fologa, gali woma sile Godiko͡u nele̱ idi. Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ya ke̱ dia̱ dabai hiyedo degele idiye, ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱me ta igile mugudiyo mei. 12 Kelesu e̱ haguamo͡u, tano͡u fe̱i̱ tolo i kaha̱no͡u si, midiho̱ kasaga̱i̱ di milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ olo͡u fe̱i̱ igile muguomo͡u mei degei. Kegemamo͡u, e̱me ifibe Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo. 13 E̱me Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwoli, Godiha̱ e̱ ho o kedia̱ kefema, e̱ abogo͟͡u hayedu kefegulo ke̱ dia dala. 14 Yobe, e̱ tano͡u fe̱i̱ tolo i kaha̱ degeiyege, o sasa̱i̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do degemaba, dia̱me yo͟͡u e̱ bi degeba, e̱bo͡u de tofousogo tofousogo tofolo͡u ile.

15 Duo Bolofe̱i̱ha̱ne dimoko͡u ko͡u gue hehegili,

16 Hiye Oha̱ tobolo͡u be, a̱ habage o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ma̱ midiho̱ ebele ke̱ hehegie tobo͡u ma walama̱babe, die duledu ma̱ kuolo͡u ta̱ dogoguoba, haba ma̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱do ke̱ne die fima̱i̱du nala̱gale. Jeremaia 31:33

17 E̱ haba tabe ko͡u gue tobolo͡u,

Midiho̱ kasaga̱i̱, dia̱ milolo͡u idi ke̱bo͡u, ma̱ kuolo͡u ta̱ dia̱ gobo͡u gile idi ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me a̱ge haba ta tawale mei. Jeremaia 31:34

18 Midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi olo͡u fe̱i̱ ke̱me gebe meiyodei kaha̱ degemo͡u, Godiko͡u gali sima nele̱ idi midiho̱ ke̱ne mei degei.

Di defe̱i̱do damale̱yodema, Godiko͡u ile hafe̱i̱ dege dalame

19 Mogo dia̱ma, Yesuha̱ kafei kaha̱ degeiye, di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ igile mugu kaha̱ degemo͡u, di ileba, Godiha̱ Kuolo͡u Moso̱ kodu folobe akogu ta dala mei. Di gue̱ degedame. 20 Yesu tolo i kelegeno͡u be, yukuei hiyedo, Godiha̱ Kuolo͡u Moso̱ adiko͡u dio͡u gou duladi ke̱me yo͟͡uno͡u duoya ke̱ bafolo͡u mo͡u, Godiko͡u ile a ebele ke̱ dimoko͡u hegi. Yukuei ke̱me Yesu yo͟͡u e̱ to͡u ke̱ saga̱i̱. 21 Mogo͡u du daladi hiye o hiyedo kaha̱ge Godiha̱ moso̱ koduge o sasa̱i̱ di dia daladi. 22 Kegei kaha̱ degemo͡u, di Godiko͡u ile hafe̱i̱ degeme. Fi̱ bolo̱u̱ ma̱di ke̱ to͡u fogo͡u ba, Godiko͡u defe̱i̱do damale̱yodema, Yesuha̱ kafei kaha̱ degeiye, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱me ta molo͟͡u meidade tawaleba, di hemele̱ fiya dalali, hue̱i̱liko͡u fafeleya tofo͡u maba, Godiko͡u ile hafe̱i̱ degeme. 23 Di Godiha̱ dimoko͡u bolo̱do degele ke̱ dia dalaguadi, diyo͡u omoko͡u hehegiedi ke̱me dige defe̱i̱do to͡u me. Tobeko͡u mugudame, Godiha̱ dimoko͡u makama̱i̱ ke̱me damale̱do tama̱ degeiba, di dugulo ile kaha̱ degemo͡u. 24 Di yogo tagaleba dogo͡u gulo ke̱ tawame. Di diyo͡u sie solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba deme. Di diyo͡u sie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba deme. 25 Damale̱yodei o sasa̱i̱ ilo kedia̱ge kefeguo Godiha̱ ta̱ dulobe dafa idi. Ke̱no͡u si kegebe ta degedame. Dige diyo͡u sie yogoko͡u dede̱i̱ sagiba sagiba deme. Yobe, Hiye Oha̱ boholo͡u ma̱ hagualebe hafe̱i̱ degeli kaha̱ degeimo͡u.

Di Godiha̱ Dihi tobeko͡u mugudame

26 Kegemo͡u, di Kelesuha̱ ta̱ damale̱do ke̱ ko͡u dulo tawaleba, haba di diyo͡u tagaiya ke̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kegeno͡u milo͡u gamo͡u ibabe, Kelesuha̱ o kegele ili ke̱ dogo͡u gulaba haba tage ta hagua tolo ile mei. 27 Di midiho̱ kegei ke̱no͡u degemo͡u ibabe, hebenito͡u folo abe ta dala meido. Kegei degemo͡u, di gue̱ degeba, Godiha̱ ta̱ sale sawisiei ke̱bo͡u, dou gofo͟͡udo, Godiha̱ e̱ ho o kedia̱ nala̱ dalaleyodei ke̱bo͡u de tama̱ degeiba dugulo. 28 Di tewe, o koyoha̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ gobo͡u giba, o bolo̱u̱ saga̱i̱, kamadia saga̱i̱ kege kedia̱ ke̱ degeli duguoba tama̱ dege tobo͡u babe, ta̱ sai fidi o kaha̱ge e̱moko͡u ta solo͡u do degele mei, wouba tolo ileyode tobolo͡u. 29 Kegei degemo͡u, o Godiha̱ Dihi tobeko͡u mugu ke̱me ni̱ge kage tawale iya? O ke̱me hagi̱ hiyedo dugulo. Yobe, Godiha̱ge e̱ Dihiha̱ kafeiye dimoko͡u yo͟͡u e̱bo͡u de mogo degedi midiho̱ ebele ke̱ hegi ke̱bo͡u, haba dibe e̱ bi degelamo͡u ko͡u degeiye, ke̱no͡u si o kaha̱ge Kelesuha̱ kafeibe sibige̱ meiyade tawai kaha̱ degemo͡u, e̱me hebe kasaga̱i̱do molo͟͡u. Duo Bolofe̱i̱, di habaguguedi o, e̱ hu̱ne huyafe̱i̱ degedi kaha̱ degemo͡u, ni̱ tawama, hebe kasaga̱i̱ e̱ molo͟͡ube gaba folodo. 30 Yobe, di tewe, Godiha̱ ko͡u gue tobou,

A̱ muwo͡u dia̱moko͡u milolo͡u. Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe nele̱ ke̱me ma̱ dabai. Lo 32:35

Godiha̱ haba tabe ko͡u gue tobou,

Hiye Oha̱ e̱ o sasa̱i̱ kedia̱me yo͟͡u fileba ta̱ saleyodei. Lo 32:36

31 Godi tobeko͡u muguomo͡u dala o na̱me no͟͡u tawaibo͡u. Godi, yo͟͡u kegeno͡u daladi, e̱ge o kegeli ke̱me yo͟͡u tawale tolo͡u dala, kegeligi kege degeiye deba, ni̱o͡u tawale gue̱ degeba tawaibo͡u dalama.

Di Yesuko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalame

32 Hagi̱, ni̱o͡u afu dugulo i ke̱, ni̱ haba tawama. Yobe, Godiha̱ hoho̱ bolofe̱i̱ ke̱ ni̱ yoma duguo hagueibe, hagi̱ su̱u̱do dugumo͡u hagueiye, ke̱no͡u si ni̱ Godiko͡u damale̱yodei ke̱ ta to͡u fogo͡u li mei, nele̱do dege deleiguei. 33 Kelegebe, o ilo kelege ni̱me o sasa̱i̱ kedia̱ dihi̱le koko͡u tefegiesa̱ma susuga tobolo͡u mo͡u makolo idi. Hagi̱ kegei ke̱ dugulo i o sasa̱i̱ ilo kedia̱ne ni̱ mogo dege dogo͡u gulo idi. 34 Ni̱ mogo ilo kele didio̱ degeimo͡u be, ni̱ solo͡u do degele idi. O ilo kelege ni̱ bima̱i̱ hiyou mo͟͡uma youmo͡u be, ni̱ ta̱bo͡u meiyodema, hoho̱no͡u degele idi. Yobe, ni̱ge bi hebeniko͡u dala ke̱me sa sibige̱ kuoko͡u bima̱i̱ ke̱ gaba feleido dala, ta mei degele meidade tawalemo͡u.

35 Kege degeli ke̱ dugubabe, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Godiko͡u damale̱yodema nele̱do dege dalaguaba, Godiha̱ ni̱moko͡u hebe bolo̱do ke̱ nele̱. 36 Dafadama. Ni̱ nele̱do dege amafe̱i̱ dalaguali, Godiha̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degeiba, yo͟͡u nele̱yodema makai ke̱ e̱ ni̱moko͡u nele̱. 37 Yobe,

O hagualeyodele idi ke̱me totodo haguale. Dalali, mosoba haguale mei.

38 O taha̱ damale̱yodemaba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o degeibabe, e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale.

Ke̱no͡u si, a̱moko͡u damale̱yodema haba boholo͡u ma̱ ibabe, a̱ge e̱moko͡u be ta hoho̱ degele meido. Habakuk 2:3-4

39 Dibe Godiko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u habageko͡u boholo͡u ma̱ i o sasa̱i̱ mei. Dibe Godiko͡u damale̱yodeimo͡u, yo͟͡u mamo̱u̱ o sasa̱i̱. Di damale̱yodei ke̱ makoma mei degele mei.

Di Godiko͡u damale̱yodemaba, nele̱do dege tafalaguame

(Ta̱ Hiye 11–13)

11

Godiko͡u damale̱yodedi kaha̱ sibige̱

1 Godiko͡u damale̱yodedi kaha̱ sibige̱ ke̱me ko͡u gue, Godiha̱ nele̱yodema makai ke̱me dige molo͟͡udade tawale idi. Di diho̱ye ta duguyo meiye, ke̱no͡u si dige bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me Godiha̱ dimoko͡u nele̱dade tawale idi. 2 Afu ko͡u guai o kedia̱ge ke̱me damale̱dade tawale idi kaha̱, Godiha̱ hoho̱ degemo͡u bolo̱yode tobou. 3 Di Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, di tawale idibe, Godiha̱ ta̱eno͡u tobouye, agudiobo͡u, sa sibige̱ ko͟͡ubo͡u de kuhe tama̱ degeidade tawale idi. Kegei kaha̱ degemo͡u, di ko͡u gue tawale idi, bi olo͡u fe̱i̱ di dugulu ko͟͡ume Godiha̱ge bi di dugulo saga̱i̱ meiye milo͡u gaidade tawale idi.*

O Abelbo͡u, Enokbo͡u, Noabo͡u kedia̱ Godiko͡u damale̱yodele i

4 O Abel e̱me Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, e̱ gali wala sile Godiko͡u ne̱i̱mo͡u be, Godiha̱ hoho̱ degei. Ke̱no͡u si Keinha̱ segei sile ne̱i̱ ke̱me Godiha̱ hoho̱ degeli mei. Kegemo͡u, Abelha̱ damale̱yodema, gali wala si kaha̱no͡u si Godiha̱ e̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, na̱me do̱u̱do oyode tobou. Kege tobo͡u ma fogou dalali, Abel tolo i. E̱me ko͡u tolo iye, ke̱no͡u si e̱ damale̱yodei kaha̱ degeiyege, e̱ degei ta̱ uwo ke̱me sa sa olo͡u fe̱i̱ tefele dala kuhe̱.*

5 O Enok e̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ge e̱me to͡u bo͡u go͡u gue̱i̱ kege mala̱ i. E̱ ta teli mei. Kegemo͡u, oe hiyedo ka iye, ke̱no͡u si dia̱ge ta dugulo ili meido. Yobe, Enok mo͡u li̱ mei kelege, Godiha̱ e̱moko͡u hoho̱ degemo͡u, na̱me o bolo̱doyode tobo͡u mamo͡u mo̱u̱ kaha̱ degemo͡u.* 6 Ke̱no͡u si, damale̱yodele idiyo mei o kedia̱moko͡u Godiha̱ge hoho̱ degediyo mei. Yobe, o koyoha̱ Godiko͡u ile hafe̱i̱ degelababe, e̱ge Godibe damale̱do daladade tawa. Haba, o sasa̱i̱, Godi dugulamo͡u ka ili kedia̱ge die damale̱yodei kaha̱ dowo bolo̱do nele̱yodei koko͡u damale̱yodema.

7 O Noa e̱ damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ e̱moko͡u tawale ta toboube, e̱ diho̱ye dugulu ke̱ tobo͡u li mei, habage degeiba dugulo ke̱ tobou. Noaha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, e̱ soso͡u dia̱ tofigieiye domo͡u, mosole moso̱ tegei. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ Noaha̱ Godiko͡u damale̱yodei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele damale̱yodele ili mei kaha̱ degemo͡u, tofigile i. Noa e̱no͡u si Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ e̱moko͡u na̱me o do̱u̱doyode tobou. Ke̱me midiho̱, Godiha̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u degedi.*

O Abraham dilie e̱ sasa̱i̱ Sara dilie Godiko͡u damale̱yodele i

8 Abraham e̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ e̱moko͡u, na̱me sa, a̱ na̱moko͡u nele̱yodema makai koko͡u iyede tobo͡u mo͡u be, e̱ dulomo͡u fogo͡u i. Sa ke̱me ko͡u e̱moko͡u nele̱yode tobouye, ke̱no͡u si e̱ge sa ke̱me ta tewe mei. E̱me Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u fogo͡u i.* 9 E̱ ile, sa, Godiha̱ habage e̱moko͡u nele̱yodema makai koko͡u folo deleiye, ke̱no͡u si e̱ Godiko͡u damale̱yodema, sa koko͡u falai moso̱ togoma deleibe, sa ta tie o baga delei. O Aisakbo͡u Jekopbo͡u diliene* kele falai moso̱ togogama deleiguei. Godiha̱ge sa ke̱me Abrahambo͡u e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u nele̱yodema makai. 10 Kegemo͡u, Abraham e̱ mo͡u deleli mei, e̱ sa hiye ta dugulamo͡u dia delei. Sa ke̱me mei degele mei, nele̱do dege yo͟͡u kegeno͡u dalale. Godiha̱ yo͟͡uno͡u fima̱ma milo͡u gaiye dala.

11 Abrahamha̱ sasa̱i̱ Sara e̱ne Godiko͡u damale̱yodei. E̱ sobo͡u dedo degeimo͡u, dihi molo͟͡u saga̱i̱ meiye, ke̱no͡u si e̱ damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ nele̱ya ke̱ e̱ dihi mo̱u̱. Saraha̱ Godiha̱ degeleyode tobou koko͡u damale̱yodei.* 12 Kegemo͡u, Abraham e̱ odo dege, tolo ile hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ dihi degemamo͡u, e̱ soso͡u be su̱do degei. Damale̱do, e̱ soso͡u be di agudileto͡u kuidiho̱ su̱u̱do dugudi ke̱no͡u tefei. Nebe, to̱ ko we sa̱ degei, obe hu̱ solo͟͡u hobogolo͡u saga̱i̱ mei.*

13 O sasa̱i̱ kedia̱me dia̱ Godiko͡u damale̱yodei ke̱me kegeno͡u dalaguali, sa Godiha̱ dia̱moko͡u nele̱yodema tobou ke̱me mala̱ ili mei tofigile i. Sosou dalaguali, sa Godiha̱ nele̱yodei ke̱me ahudo dalamo͡u duguo hoho̱ degele i. Dia̱ge dia̱me o ilo kedia̱ sako͡u dalagualebe, ta sidifi degele ili mei. Dia̱ge eibe sa sibige̱ kuoko͡u be hiyefe̱i̱ dalale meiyode tobolo͡u i. 14 O sasa̱i̱ kege tobolo͡u ili kedia̱me di tewe, dia̱me dio͟͡u die sado ke̱ dugulamo͡u ka ili. 15 Sa dia̱ to͡u fogo͡u haguasiei koko͡u fima̱ i debabe, dia̱me boholo͡u ma̱ yai. 16 Ke̱no͡u si dia̱me dio͟͡u die sa koko͡u ta boholo͡u ma̱ yale saga̱i̱ degele ili mei. Sa bolo̱do ta dala ke̱ dugulo saga̱i̱ degele i. Sa ke̱me die sado hebeni. Sa hebeniko͡u fologale saga̱i̱ degemo͡u dalaguali, Godiko͡u be na̱me ei Godiyode tobolo͡u imo͡u be, Godiha̱ge dia̱me tobeko͡u muguli mei, hoho̱no͡u dege delei. Yobe, e̱ge sa hiye bolo̱do ke̱me die biyodema milou dala kaha̱ degemo͡u.

17 Abraham e̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ e̱ tefele dugumo͡u be, e̱ge do̱u̱do dege yo͟͡u e̱ dihi Aisak ke̱ gali baga wala sileba, Godiko͡u nela̱mo͡u degei. Yo͟͡u e̱ dihi, Godiha̱ e̱moko͡u nele̱yodema ne̱i̱ ke̱me gali baga wala silamo͡u degei.* 18 Afu, dihi ke̱me Godiha̱ge ko͡u gue tobou,

Ne̱ dihi Aisakha̱ dalali, ise habage ne̱ hu̱ti obe hiyedo dege kuhe biyomo͡u ileyodei. Stat 21:12

O dihi ke̱me Abraham yo͟͡u gali baga wala silamo͡u degei. 19 Abrahamha̱ tawaibe, dihi ke̱ wouba tolo ibabe, Godiha̱ haba hagua̱giba, gehe̱ degeledade tawai. Damale̱do, dihi ke̱me woumo͡u tolo ili meiye, ke̱no͡u si e̱ wouba tolo ile hafe̱i̱ degeimo͡u, Godiha̱ Abraham yo͟͡umako͡u boholo͡u ne̱i̱.

O Aisakbo͡u, Jekopbo͡u, Josepbo͡u kedia̱ Godiko͡u damale̱yodele i

20 Aisak e̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, e̱ dihi bolo̱u̱ Jekop dilie Iso diliemoko͡u, Godiha̱ nelemoko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hehegileyode tobou. Diliemoko͡u habage tama̱ degele ke̱no͡u kege tobou.*

21 Jekop e̱ne Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, e̱ tolo ile hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ Josepha̱ dihi bolo̱u̱ ke̱diliemoko͡u tobou, Godiha̱ge nelemoko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u hehegileyodei. Tobolo͡u gi, yo͟͡u e̱ bulukai tefegie koko͡u gofuguomo͡u tafalali, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobou.*

22 Josep e̱ne Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, e̱ tolo ile hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ yo͟͡u e̱ hu̱ti o kedia̱moko͡u ko͡u gue tobou, Israel o soso͡u habagedo hagua̱ ile o sasa̱i̱ kedia̱me sa Isip to͡u fogo͡u yale. Yalababe, ma̱ diobo͡u de kefema imabeede tobou.*

O Moses e̱ Godiko͡u damale̱yodei

23 Mosesha̱ e̱ ayebo͡u e̱ adio͡u bo͡u dilie Godiko͡u damale̱yodema dalaguali, sasa̱i̱ kaha̱ dihi Moses mala̱ fele̱mo͡u dugube, dihi ke̱me bolofe̱i̱do degeimo͡u, dilie dihi ke̱ mogogo͡u dalaguali, oguo olo͡u fe̱i̱ kamadia kege mei degei. Ta̱, Isip hiye o kaha̱ Israel kedia̱moko͡u o dihi mala̱ fele̱i̱babe wouba tofigile ileyodei koko͡u ta gue̱ degeli mei.*

24 Kegemo͡u, dihi Moses e̱ hiye degemo͡u, Godiko͡u damale̱yodema, e̱me Isip kedia̱ hiye o kaha̱ sasa̱i̱ dihi kaha̱ e̱ dihiyodele idibe e̱ dafayode tobou. 25 E̱me Godiha̱ o sasa̱i̱bo͡u de hagi̱ duguloyodemamo͡u, Isip tie kedia̱bo͡u de to̱u̱ degefe̱i̱ hoho̱bo͡u di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me e̱ dafai. 26 E̱me Godiha̱ makai o Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ o dihi̱le koko͡u sidifi degeli kaha̱ hebe bolo̱do ke̱ molo͟͡udade tawai. Bi bolofe̱i̱do, Godiha̱ nele̱yodei kaha̱ge sa Isip kedia̱ bima̱i̱ bolo̱do olo͡u fe̱i̱ ke̱me gabama feleidodade tawai.

27 Moses e̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, e̱ge sa Isip hiye o kaha̱ gofo͟͡u degeli koko͡u ta gue̱ degeli mei, e̱ sa Isip to͡u fogo͡u i. O sasa̱i̱ dige Godibe dugulo saga̱i̱ meiye, ha e̱no͡u si Godibe ko͡u dugu kaha̱ degemo͡u, e̱ ta dafali mei, nele̱do dege delei. 28 E̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Gabama I Sawisiei* kaha̱ge, e̱ Israel o kedia̱moko͡u tobou, ni̱ gali woma, kafei ke̱ ni̱o͡u ni̱ moso̱ adiko͡u humaba, hui̱no͡u sima na̱mabeede tobou. Kegeiba, dihi womo͡u siale e̱sol o kaha̱ge Israel o kedia̱moko͡u hagi̱ ta nele̱ mei. *

Israel o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ Godiko͡u nele̱do dege damale̱yodele i

29 Israel o sasa̱i̱ kedia̱ Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, dia̱ dawala We̱i̱ Degei* duoya ke̱ ilobo͡u dama yaibe, to̱ kamo͡u ile dalamo͡u, mihi̱ fafagai degeiya ke̱ dasigei. Isip o kedia̱ sesele youmo͡u, to̱ kaha̱ boholo͡u ma̱ hagua gelegumo͡u dia̱ olo͡u fe̱i̱ to̱ye togolo͡u i.*

30 Israel o sasa̱i̱ kedia̱ Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degeimo͡u, dia̱ sa Jeriko kekai ke̱ si̱ga tafalaguali, sawisiei olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege mei degeimo͡u be, kekai ke̱ igilema̱ fiyei.*

31 O hiyou siadi sasa̱i̱ Rahap e̱ Godiko͡u damale̱yodemamo͡u, Israel o bolo̱u̱ ta ga fologala degeimo͡u, e̱ diliemoko͡u sa kile fologale a amafe̱i̱ hegi. Habage, Israel o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ fologa, sa ke̱ tie kedia̱me Godiha̱ ta̱ ke̱ ta dulo idiyo mei kaha̱ degeimo͡u, woma mei degele i. O bolo̱u̱ diliemoko͡u a hegi sasa̱i̱ ke̱no͡u si weli mei.*

32 Ifibe a̱ haba ke̱i̱ ta̱ tobolo͡u? Aso̱ diho̱ mei degeli kaha̱ degeimo͡u, a̱ge o Gideonbo͡u, Barakbo͡u, Samsonbo͡u, Jeptabo͡u, Devitbo͡u, Samuelbo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱bo͡u, dia̱ degele idi kaha̱ ta̱be a̱ ta susulo tobolo͡u mei. 33 O kedia̱ Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, dia̱ sa sa ami o su̱do kedia̱bo͡u de biyamamo͡u, dia̱ degeiyeno͡u olo͡u fe̱i̱ woma mei degedi. Dia̱me Godiha̱ ta̱ dulo sesega yolugi, Godiha̱ nele̱yodema makai ke̱ mala̱ i. Fuse sosouwedo laionye* dia̱ walamo͡u degeimo͡u ne, dia̱ Godiha̱ dede̱i̱yeno͡u akogogule i. 34 Dou hiyedo wobo͡u mo͡u ne dia̱ somolo͟͡u i. Ho o kedia̱ awekiye walamo͡u degeimo͡u ne, dia̱ kama fosigeimo͡u, awekiye dia̱ ta woli mei. Dia̱me nele̱ meiye, ke̱no͡u si nele̱ hiyedo degemo͡u, biyadi o nele̱do degele i. Biyadi o nele̱do degema, sa sa ami hiye o kedia̱bo͡u de biyolugi, dia̱ degeiye ho o kedia̱ kama fosigei. 35 O kedia̱ Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, dia̱ ilo kelebe ko͡u tofigile iye, ke̱no͡u si haba hagua̱ gehe̱ degemo͡u, die soso͡u dia̱moko͡u boholo͡u ma̱ yai. Haba ilo kelebe ho o kedia̱ tolo͡u ma̱ wala iligibe, ni̱ Godi tobeko͡u mugubasi, ei ni̱ to͡u fogo͡u ba fogo͡u yaleyode tobolo͡u imo͡u, dia̱ ke̱ dulomo͡u dafa i. Yobe, dia̱me tofigieba, habage haba hagua̱ gehe̱ degeba, sa bolo̱do koko͡u tofousogo tofousogo tofolo͡u iledade tawalemo͡u.

36 Damale̱yodele i o ilo kedia̱moko͡u be ho o kedia̱ge susuga tobolo͡u mo͡u yilo̱ ima, tigi dofo͡u ye wala i. Haba ilo kelebe, ho o kedia̱ge dobogo͟͡ubo͡u abogo͟͡ubo͡u de tigi nele̱doye tigigimamo͡u, didio̱ degele i. 37 Damale̱yodele i o ilo kelebe, ho o kedia̱ igiye wala i. Ilo kelebe, dobogo͟͡u soye* duoya ke̱ diafigile imamo͡u, isimobo͡u isimobo͡u de dodogogule i. Ilo kelebe, awekiye woumo͡u tofigile i. Dia̱ yukuei mei degemo͡u, wai sipsip kolobo͡u, wai meme kolobo͡u deno͡u ka̱ma suluguadi. Bi mei obiyei kedia̱me ho o kedia̱ge hiyedo makolo idi. 38 Kegemo͡u, Godiko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me fosigemo͡u, hebe mei mihi̱no͡u saya ke̱bo͡u, bito̱u̱ saya ke̱bo͡u, sala̱haiya ke̱bo͡u, ulouya ke̱bo͡u deno͡u titiamo͡u suluguei. Godiha̱ dihi̱le koko͡u be, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ die midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ge damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ die midiho̱ bolo̱do ke̱bo͡u debe ta tefeli meido.

39 O sasa̱i̱ kedia̱me Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ge dia̱moko͡u hoho̱ hiyedo degei. Ke̱no͡u si dia̱ sa sibige̱ kuoko͡u deleiguei kelegebe, bi, Godiha̱ dia̱moko͡u habage nele̱yodema makai ke̱me ta mala̱ ili mei. 40 Yobe, bi bolo̱do Godiha̱ nela̱mo͡u makama̱i̱ dala ke̱me dibo͡u, yufido damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de habage ko͡u mala̱ ile dala. Kegemaba, dia̱bo͡u dibo͡u debe Godiha̱ dihi̱le koko͡u geleguoba do̱u̱do dege tafalagualeyodei.

12

Di Yesuko͡u maseleba damale̱yodeme

1 O sasa̱i̱ afudo damale̱yodema tefeleiguei kedia̱ge di sile̱ma̱ dalaguali, Godiko͡u damale̱yodele idi kaha̱ midiho̱ ke̱ dimoko͡u hehegie dalagua kuhe̱. Kegemo͡u, dige midiho̱ kasaga̱i̱ diyo͡u degeli saga̱i̱ ke̱bo͡u, di egei dulo akogudi olo͡u fe̱i̱ ke̱bo͡u de to͡u fogo͡u ba, di nele̱do degeba, Godiko͡u damale̱yodema, midiho̱ e̱ ko͡u hegi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele sesele ime. 2 Di Yesuko͡u no͡u bahaba defe̱i̱do sesele ime. Yesu e̱me damale̱yodei kaha̱ obo͡u. Di e̱moko͡u damale̱yodili kaha̱no͡u si habage e̱ degeiye di damale̱yodei ke̱ nele̱do degele. Godiha̱ge Yesu e̱me hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degeiba tolo ileyodeimo͡u be, e̱ge ta dafali mei, nele̱do dege dalali, habage e̱me hoho̱ hiyedo degeba kegeno͡u tafalaledade tawai. E̱ o sasa̱i̱ dihi̱le koko͡u tolo ibe, sidifi ta degeli mei. Tolo ilemo͡u, gehe̱ degema hagua̱ma folomo͡u, ifibe, Godiha̱ duwodi bolo̱do kaha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwo.

Godiha̱ di egele wodi kaha̱ yobe di bolo̱ degemabadomo͡u degedi

3 Yesuha̱ge, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o kedia̱ e̱moko͡u betei degele imo͡u be, e̱ koko͡u ta dafali mei, nele̱do dege delei. Kegei degemo͡u, ni̱ne kegei ke̱ duguba hobo͡u dafadama. Godiko͡u damale̱yodei ke̱ hobo͡u ta kesigie to͡u fogo͡u dama. 4 Damale̱do, ni̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ nele̱ ke̱ igile mugulamo͡u, nele̱do degele iligi, tofigile ko͡u hafe̱i̱ degeiye, ke̱no͡u si ni̱ ta tofigile ili mei. 5 Godiha̱ kuguoko͡u ge, Godiha̱ ni̱me ma̱ sisigo̱yode tobolo͡u dala ke̱me ni̱ge de tawali? Ni̱ dede̱i̱ sasagiemo͡u be, Godiha̱ ko͡u gue tobolo͡u,

Ma̱ dihi, Hiye Oha̱ na̱ egele woubabe, na̱ge ke̱me sibige̱ meiyade tawada.

Di Hiye Oha̱ gofo͟͡udo dege tobo͡u babe, gue̱ degeda.

6 Yobe, Hiye O yo͟͡u tagadi o taha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u be, o ke̱me Hiye Oha̱ egele wodi.

O sasa̱i̱, Hiye O yo͟͡u e̱ dihiyodei taha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u ne, Hiye Oha̱ egele wodi. Gutpela Sindaun 3:11-12

7 Ni̱moko͡u hagi̱ degei hagubabe, ni̱ nele̱do dege dalaguama. Godiha̱ ni̱me yo͟͡u e̱ dihiyodei kaha̱ degemo͡u, aye dia̱ adio͡u dia̱ die sisigo̱ egele wala idi saga̱i̱, Godiha̱ ni̱ne ke̱no͡u tefele do̱u̱susudi. Dihibe e̱ ayeha̱ egele wodiyo mei ta de dala? Ta dala meido. 8 Godiha̱ yo͟͡u e̱ sisigo̱ olo͡u fe̱i̱ egele womo͡u ili. Kegemo͡u, ni̱me e̱ ta egele wouyo mei debabe, damale̱do, ni̱me e̱ sisigo̱ mei. 9 Haba tabe, sa sibige̱ kuoko͡u be, di olo͡u fe̱i̱ dibe aye dala. Di dihife̱i̱ kelegebe, di ayeha̱ di egele wala idi kaha̱ di e̱ ta̱ dulo sesele idi. Nebe ke̱no͡u tefei, di Aye, hebenito͡u dala kaha̱ di egele wouba, di e̱ ta̱ ke̱ defe̱i̱do dulo seseibabe, di tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. 10 Sa sibige̱ kuoko͡u gebe, di ayeha̱ge yo͟͡u e̱ tagaiya ke̱no͡u di egele wala idi ke̱me to̱u̱ degeife̱i̱. Godiha̱no͡u si di do̱u̱susulamo͡u egele womo͡u ili kuhe̱, di yo͟͡u e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u mabadomo͡u. 11 Di ayeha̱ di egele woumo͡u be, di ta hoho̱ degediyo mei. Hagi̱ hiyedo degele idi. Habage, egele woma mei degeimo͡u, di ise midiho̱ do̱u̱do degedibo͡u, mogo degedibo͡u ke̱ tawalemo͡u dalaguadi.

Di nele̱do degeba tafalaguame

12 Ni̱ dobogo͟͡u nele̱ mei degeibabe, dabai degeleba nele̱do degema. Ni̱ abogo͟͡u tofigieibabe, hagua̱ba tofo͡u tofo͡u suluguama.

13 Ni̱ sulugualebe, a do̱u̱do ke̱no͡u suluguama. Gutpela Sindaun 4:26

Kegeligi, ibigidio tofigiei ke̱ olo͡u fe̱i̱ kasaga̱i̱do degeiye. Ni̱ a do̱u̱doya ke̱no͡u suluguabasi, ni̱ ibigidio tofigiei ke̱me haba bolo̱ degele ile.

14 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do mogo degema. Haba ni̱ge Godiko͡u damale̱yodema, e̱ midiho̱no͡u seselaba degemo͡u ima. Kege dege ho fogo͡u babe, ni̱ge Hiye Obe ta dugulo ile mei. 15 Ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ kile o tano͡u ta fiyaba Godiha̱ habaguguei ke̱ to͡u fogouye. Kegeligi, o tano͡u taha̱ hebe afibo͡u hebe ke̱ sa̱ dege foloba, afi kaha̱ ni̱ olo͡u fe̱i̱ obo͡u ba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigibo͡u de deleiye. 16 Ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ kile o tae sasa̱i̱ hiyou sieiye. Haba o Isoha̱ degei ke̱no͡u tefele Godi tobeko͡u muguye. O Iso e̱me Aisakha̱ e̱ dihi wolo. Sawisiei ta, Iso e̱ hegie hiyedo degeimo͡u, e̱ mala̱ko͡u tobou, na̱ a̱moko͡u nale̱ tano͡u fe̱i̱ ta sama ne̱i̱basi, da ayeha̱ timo͡u be na̱ molo͟͡uyode tobou.* 17 Ni̱ge Isoha̱ degei kaha̱ ta̱ ke̱me ko͡u tewe. Habage, e̱ ayeha̱ timo͡u ke̱ yo͟͡u haba boholo͡u mo͡u la̱mo͡u degeiye, ke̱no͡u si e̱ ayeha̱ge, na̱ molo͟͡u meiyode tobou. Kege tobo͡u mo͡u e̱ gosolomo͡u haba su̱do yodugaiye, ke̱no͡u si e̱ ayeha̱ge yo͟͡u ko͡u tobou saga̱i̱ ke̱no͡u tobou. Ta̱ gehe̱ ta tobo͡u li mei.*

Dibe sa Jerusalem hebenito͡u dala koto͡u fologai dala

18 Sa ni̱ ya fologai ke̱me bito̱u̱ Sainai sa̱ degei mei. Sa ni̱ ya fologai ke̱me ni̱ ta duguo, dobogo͟͡uye kugulo saga̱i̱ mei. Afu, ni̱ ko͡u guai o sasa̱i̱ kedia̱no͡u si ya, bito̱u̱ Sainai hafe̱i̱ dege fologa dugube, dou hiyedo wobo͡u mo͡u dugu. Haba dugube, hulia̱ hiyedobo͡u, wi hiyedobo͡u de degeimo͡u dugu. 19 Dia̱ge kibi haguisoumo͡u dulomo͡u tafalaguali dube, o ta̱ uwo hiyedo ta hagumo͡u dulo i. Ta̱ uwo ke̱ dulomo͡u, gue̱ hiyedo degemo͡u, dia̱ Mosesko͡u, ei haba dulo dafayode tobolo͡u i.* 20 Ta̱ Godiha̱ tobou ke̱ dulo gue̱ hiyedo degele i. Yobe,

one, galine bito̱u̱ koko͡u ta fologoubabe, igiye wouba tofigile ileyode tobou kaha̱ degeimo͡u. Kisim Bek 19:12-13

21 Dia̱ ke̱ dugu kaha̱ gue̱ hiyedo degeimo͡u, Moses e̱ne tobou,

A̱me gue̱ hiyedo degemo͡u, dio koulu kuhe̱yodei. Lo 9:19

22 Ke̱no͡u si ni̱me bito̱u̱ kegei koto͡u ta ya fologali mei. Ni̱ bito̱u̱ Saionko͡u ya fologaibe, sa hiyedo, hebenito͡u dala sa, sa Jerusalemko͡u ya fologai. Sa ke̱me Godi yo͟͡u kegeno͡u daladi o, e̱ sa. Fologamo͡u dugube, e̱sol o su̱u̱do kedia̱ kefeguomo͡u, hoho̱ degele imo͡u dugu. 23 Godiha̱ sisigo̱do, die hu̱ yo͟͡u e̱ kuguoko͡u nala̱gai kedia̱ne kefeguo tafalaguamo͡u dugu. Ni̱ne ta̱ sai fidi o Godiko͡u fologai. O sasa̱i̱ bolo̱do, Godiha̱ do̱u̱doyode tobou kedia̱ tofigiema fologa dalagua koko͡u ni̱ne fologa dogo͡u guo dalagua. 24 Ni̱ne Yesuko͡u ya fologai dalagua. Yobe, Godi dalamo͡u, o sasa̱i̱ di dalamo͡u, e̱me duo kele dabai degedi o kaha̱ degemo͡u. Damale̱do, Yesuha̱ yo͟͡u e̱ kafeiyeno͡u, e̱me midiho̱ ebele ke̱ hegi o. E̱ kafei kaha̱ge o Abel tolo i kaha̱ kafei ke̱me gaba feleido dala kuhe̱.

Di defe̱i̱do tawaibo͡u dalame

25 Ni̱o͡u tawaibo͡u, ta̱, Godiha̱ tobou ke̱me ni̱ du ho fogouye. Afu, sa sibige̱ kuoko͡u ge, ko͡u guai o kedia̱ge ta̱, Godiha̱ tobolo͡u ke̱ dulo ili mei kaha̱ degemo͡u, dia̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱me ta gabama fosigili mei. Nebe ke̱no͡u tefei, ifi dine, haba, ta̱, Godiha̱ hebenito͡u ge tobolo͡u ke̱ ta du ho fogo͡u babe, dine hebe kasaga̱i̱ ke̱ ta gabama fosigile mei. 26 Afu Godiha̱ to̱u̱mo͡u, e̱ ta̱ uwo kaha̱no͡u be gigima haguei. Ifi ko͡u bo͡u gene e̱ haba kege degeleyode tobou ke̱ ko͡u gue nala̱i̱ dala,

A̱ ke̱ degei saga̱i̱ ke̱ haba degeiba, gigima hiyedo haguba, mihi̱bo͡u agudiobo͡u de tatabai degeba awale ile. Hagai 2:6

27 Godiha̱ge, a̱ ke̱ degei saga̱i̱ ke̱ haba degeleyode tobou kaha̱ sibige̱be, gigima haba haguba, mihi̱bo͡u, agudiobo͡u, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱, yo͟͡u milo͡u gai ke̱bo͡u de mei degeleyodemo͡u tobou. Haba ta dalale mei. Haba bi ta awale saga̱i̱ mei ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale.

28 Sa bolo̱do Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodema dala ke̱me Godi yo͟͡u wolo͡u dala. Di sa ebele ke̱me tatabai degeba ta awale mei. Kegei degemo͡u, di Godiko͡u bolofe̱i̱yodema, e̱ tagaiya ke̱ dabai degeleba, e̱ hu̱ hebele foguoba, e̱ ta̱ dume. 29 Yobe,

di Godibe dou gofo͟͡udo ke̱ saga̱i̱ kaha̱ degemo͡u, bi olo͡u fe̱i̱do ke̱me na̱ma mei degeleye dala. Lo 4:24

13

Di diyo͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeba, dogo͡u guba dogo͡u guba deme

1 Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ di diyo͡u sie mogo tano͡u degeba, yogo tagaiba tagaiba deme. 2 Sa ta o sasa̱i̱ye ni̱ sabeko͡u fologoubabe, ni̱ bologua̱do dia dalama. Yobe, afudo, sa ta o kedia̱ ya sa ta koko͡u fologoumo͡u be, sa ke̱ tie o kedia̱ge moso̱ko͡u wo͡u ma fologamo͡u be, dia̱ge wa, o kedia̱me damale̱ odo oyade tawale i, ke̱no͡u si dia̱me odo o mei, e̱sol o wo͡u ma fologai.

3 Ni̱ge didio̱ o sasa̱i̱ kedia̱me hobo͡u toto͡u degedama. Ni̱ ni̱o͡u siebe o kedia̱bo͡u de didio̱ degei saga̱i̱ degeba, dia̱moko͡u solo͡u do degema. O sasa̱i̱ ho oe makoubane, ni̱ge obe ni̱ makolo imo͡u ni̱o͡u sie solo͡u do degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, dia̱moko͡u ne kege solo͡u do degema.

4 O sasa̱i̱ hulo idi midiho̱be bolofe̱i̱do. O na̱ sasa̱i̱ hu deba, ha sasa̱i̱ na̱ o hu debane, ni̱o͡u sie tagaleba, dogo͡u guba dogo͡u guba deno͡u dalama. Ni̱ tewe, sasa̱i̱ hiyou degedi obo͡u, o hiyou degedi sasa̱i̱bo͡u kedia̱me, Godiha̱ ta̱ samaba, hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱ dala.

5 Ni̱ sele hiyedo molo͟͡u koko͡u fima̱dama. Ni̱ bi kagefe̱i̱ ta dalababe, kuhe kehefe̱i̱. Haba bi su̱do molo͟͡u tawadama. Yobe, Godiha̱ ko͡u gue ko͡u tobou dala,

A̱ ni̱me ta to͡u fogolo͡u mei.

A̱ge ni̱me ta to͡u fogo͡u ba, ni̱o͡u no͡u dalale mei. Lo 31:6

6 Di geime dege ko͡u gue tobo͡u me,

Hiye O e̱no͡u si a̱ dogo͡u gudi.

A̱ ta gue̱ degele mei.

Sa sibige̱ o dia̱ge a̱me ta wolo mei. Buk Song 118:6-7

Dige Yesu sesele ilebe gue̱ degedame

7 Ni̱ge ni̱ wo͡u ma dalaguadi o, ni̱moko͡u Godiha̱ ta̱ hehegile idi kedia̱me toto͡u degedama. Midiho̱ bolo̱do, dia̱ milo͡u mo͡u haguei ke̱ fi̱ye tawaleba sesele ima. O kedia̱ Godiko͡u damale̱yodema, nele̱do dege tefeleiguei saga̱i̱ ni̱ne ke̱no͡u tefele degemo͡u ima.

8 Yesu Kelesube afu delei, ifi dala, haba sabitane yo͟͡u delei saga̱i̱ kegeno͡u kuhe dalale. 9 O ilo kelege haguasie, ogo͡u gai egei gehe̱ gehe̱ hehegie tobolo͡u ibabe, ni̱ ta kesigie dudama. Kegeligi, ni̱ Godiko͡u damale̱yodei ke̱ to͡u fogouye. Godiha̱ habaguguei kaha̱ di duo nele̱do dege dalabano͡u suluguame. Di nale̱ kuolo͡u ma̱ idi kaha̱ge dibe ta nele̱ dege dalaguale mei. Ogo͡u gai midiho̱ sibige̱ ta dala mei kegei kaha̱ge di ta dogo͡u guo dalaba suluguale mei.

10 Mogo͡u du daladi o, Godiha̱ falai moso̱ kodu dabai degele idi kedia̱me, nale̱, di dou moso̱ko͡u sidi ke̱me dia̱ nale̱be kuolo͡u.* 11 Mogo͡u du daladi hiye o, e̱ Godiha̱ Kuolo͡u Moso̱ kodu falamo͡u be, gali kafei do͡u la tolo͡u mo͡u folodi, midiho̱ kasaga̱i̱, yo͟͡u milo͡u dibo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ milo͡u ga idibo͡u kaha̱ hebe ke̱ igiseyadomo͡u. Gali sibige̱be olo͡u fe̱i̱ mo͟͡uma ile, a̱i̱ko͡u dou to͡u ma, douluko͡u simo͡u, douye nolu̱gi, kugulo̱no͡u degeimo͡u fogo͡u di. 12 Mogo͡u du daladi hiye o kaha̱ kege ko͡u degemo͡u haguei kaha̱ degeimo͡u, Yesu e̱ne sa Jerusalemha̱ figiko͡u ge woumo͡u tolo ibe, dibe Godiha̱ dihi̱le koko͡u yo͟͡u e̱ kafei kaha̱no͡u bologuo̱u̱ba bolo̱ degemabadomo͡u. 13 Kegei degemo͡u, di Yesu e̱ sesele, figiko͡u iba, o sasa̱i̱ye e̱moko͡u sidifi nele̱ i saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, dimoko͡u ne ne̱i̱babe, di gue̱ degedame. 14 Yobe, sa sibige̱ ko͡u lebe, sa tofousogo degele sabe ta dala mei. Dibe sa bolofe̱i̱do ke̱ tama̱ degeiba dugulamo͡u dia dalagua. 15 Kegei degemo͡u, Yesuha̱ hu̱ya ke̱ di Godi e̱moko͡u hoho̱ degeba, e̱ hu̱no͡u hebele fogume. Di gali sile, Godiko͡u ne̱di midiho̱ ke̱me mei degei. Di ke̱ degedi ke̱me fogo͡u, e̱ hu̱ solo͟͡uba, di Hiye Oyode tobolo͡u ba, hili̱gedo e̱moko͡u hoho̱bo͡u me. 16 Ni̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u degeleba, o yogo dogo͡u guba dogo͡u guba dedi ke̱me toto͡u degedama. Ni̱ kege degeli ke̱me Godiha̱ tagalido. Midiho̱ kegei ke̱me Godiko͡u gali sile ne̱di saga̱i̱ kegei mei.

Godiha̱ degeiyeno͡u di bologua̱do dalale

17 Ni̱ge ni̱ wo͡u ma dalaguadi o kedia̱ ta̱ dulo seseleba, die hayedu dalaguama. Yobe, habage, Godiha̱ dia̱moko͡u yodugoubabe, dia̱ge ni̱ degele idi olo͡u fe̱i̱ ke̱ tama̱ dege tobolo͡u ile. Kegei degemo͡u, ni̱ die ta̱ ke̱ duloba sesema. Ni̱ die ta̱ dumo͡u ibabe, dabai dia̱ degeli koko͡u be hagi̱ ta dugulo mei, hoho̱no͡u degemo͡u ile. Ni̱ kege ho fogo͡u babe, hagi̱be ni̱ dugulo ile.

18 Ni̱ge Godiha̱ ei dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Eige ei midiho̱ kasaga̱i̱ miloube ta meidade tawalemo͡u, midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u milo͡u galamo͡u tagale idi. 19 A̱ tagalibe, ni̱ge Godiha̱ a̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ba, e̱ge a̱ dogo͡u guba, a̱ ni̱moko͡u totono͡u ile.

20 Di Hiye O Yesube wai sipsip dia daladi hiye o. E̱ kafeiye midiho̱ ebele, kegeno͡u dalale ke̱ hegi dala kuhe̱. E̱ tolo imo͡u be, Godiha̱ midiho̱ ebele kaha̱ge e̱me hagua̱gimo͡u gehe̱ degemo͡u dala kuhe̱. Kege degei o Godi e̱me bologua̱do daladi kaha̱ obo͡u do. 21 A̱ Godiko͡u ni̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ba, e̱ge ni̱ dogo͡u guba, ni̱me midiho̱ bolo̱do, yo͟͡u tagaliya ke̱no͡u milolo͡u ile. Damale̱do, dabai Yesu Kelesuha̱ degei kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ di dogo͡u guoba, midiho̱ yo͟͡u tagali ke̱me di yo͟͡u e̱ nele̱yeno͡u milo͡u ga ile. Di Yesu Kelesuko͡u hoho̱bolo͡u no͡u dalame. Damale̱do.

Kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱ uwage

22 Mogo dia̱ma, a̱ ko͟͡u tobolo͡u be ni̱ duloba dafa idama, a̱ ta̱ sasado ta nalale̱ mei, kuguo to̱u̱ degeife̱i̱ nalolu̱ kuhe̱. 23 A̱ ni̱ tawamabadomo͡u tobo͡u ladi. Di mogo Timotibe didio̱ degei telema̱i̱ dala. E̱ a̱moko͡u totodo hagubabe, a̱ e̱bo͡u de ni̱ dugu ile.

24 Ni̱ge ni̱ wolo͡u dalaguadi obo͡u, haba Godiha̱ o sasa̱i̱ ilobo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobo͡u ma. Sa Itali o sasa̱i̱ kedia̱ge ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodele ili kuhe̱.

25 Godiha̱ habagugueibe o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱bo͡u de dalale.

* 1:7 1:7 Wibo͡u, duobo͡u, fi̱bo͡u ke̱me Grik ta̱ege tano͡u fe̱i̱ ‘pneuma’-yode tobo͡u di.

* 1:7 1:7 Dabai 7:30

* 1:9 1:9 Juda o kedia̱ dio͟͡u dia̱ wolo͡u dalale hiye o ebele maka degele idibe, gusege hue̱i̱ e̱ widileto͡u so͡u gulo idi, e̱ hu̱ hebele fogulo ile kaha̱ degemo͡u.

* 2:2 2:2 Juda o kedia̱ge wa, Godiha̱ ta̱ ke̱me e̱sol o kedia̱ Mosesko͡u hehegieiyade tawale iye, ke̱no͡u si kegeli meido. Na̱ kuguo Kisim Bek 19, 20 koko͡u dugu. Godi yo͟͡uno͡u Mosesko͡u hehegie tobou.

* 2:17 2:17 Mogo͡u du daladi o ke̱me (‘pris’) Godiha̱ moso̱ kodu dabai degedi. Dabai degeimo͡u be, Godibe tageto͡u dalamo͡u, ha o sasa̱i̱ kedia̱ hayedu dalamo͡u, yo͟͡uge mogo͡u du daladi.

* 3:2 3:2 Godiha̱ moso̱du bima̱i̱ - ta̱ kaha̱ sibige̱be Godiha̱ o sasa̱i̱.

* 3:16 3:16 Namba 14:1-35

* 4:8 4:8 Lo 31:7

* 5:6 5:6 Stat 14:17-20

* 5:7 5:7 Yesuha̱ hebe hai Getsemaniko͡u dalali, Godiko͡u kege diho̱ baga̱ tobou. Matyu 26:36-46.

* 7:1 7:1 Stat 14:17-20

* 7:5 7:5 Stat 24:34; Kisim Bek 1:2

* 7:5 7:5 Namba 18:21

* 7:11 7:11 Aron e̱me Mosesha̱ e̱ eye̱. Kisim Bek 28:1; Kisim Bek 4:14

* 9:1 9:1 Kisim Bek 26:1-30

* 9:2 9:2 Kisim Bek 25:23-40, 26:1-30

* 9:3 9:3 Kisim Bek 26:31-33

* 9:4 9:4 Israel ko͡u guai o kedia̱ hebe mei sa mihi̱no͡u sa keleya suluguali, o͡u mana fiyasigeimo͡u nala̱ idi. Kisim Bek 16:4, 15

* 9:4 9:4 Kisim Bek 16:33, 25:10-16, 30:1-6

* 9:5 9:5 Kisim Bek 25:17

* 9:19 9:19 Hisop ke̱me hebe hu̱.

* 10:7 10:7 Kelesuha̱ tobolo͡u no͡u dala.

* 11:3 11:3 Stat 1:1

* 11:4 11:4 Stat 4:3-10

* 11:5 11:5 Stat 5:21-24

* 11:7 11:7 Stat 6:13-22

* 11:8 11:8 Stat 12:1-5

* 11:9 11:9 O Aisakbe Abrahamha̱ e̱ dihi. Jekopbe Aisakha̱ dihi.

* 11:11 11:11 Stat 17:19

* 11:12 11:12 Stat 15:5

* 11:17 11:17 Stat 22:1-14

* 11:20 11:20 Stat 27:27-29

* 11:21 11:21 Stat 48:1-20

* 11:22 11:22 Stat 50:24-25

* 11:23 11:23 Kisim Bek 1:22, 2:2

* 11:28 11:28 Na̱ Matyu 26:2 koko͡u tawale ta̱ nala̱i̱ ke̱ dugu.

* 11:28 11:28 Kisim Bek 12:21-30

* 11:29 11:29 Hu̱ tabe dawala Fefe̱ Su̱.

* 11:29 11:29 Kisim Bek 14:21-31

* 11:30 11:30 Josua 6:12-21

* 11:31 11:31 Josua 2:1-21

* 11:33 11:33 Fuse sosouwedo laion yodele idi ke̱me o wodi fuse, sa dodou su̱ degeiya ke̱ suluguadi. Na̱ Daniel 6:16-24 koko͡u ne dugu.

* 11:37 11:37 Dobogo͟͡u so ke̱me hebe diafo͡u di so ke̱ tobolo͡u.

* 12:16 12:16 Stat 25:29-34

* 12:17 12:17 Stat 27:30-40

* 12:19 12:18-19 Kisim Bek 19:16-22

* 13:10 13:10 Ta̱ makaibe, mogo͡u du daladi o kedia̱ gali woma sile, Godiko͡u nele̱ idi koko͡u ma̱ tobou. Di midiho̱ ke̱me fogou. Midiho̱ ebele di sesele idi ke̱me Yesuhale.

Jems

1

2

3

4

5

Egei

Jemsha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

O Jems e̱me Yesuha̱ e̱ mala̱. Jems e̱ dabai degedibe, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa Jerusalem tie kedia̱ dia delei. Dia dalamo͡u, ho o ilo kelege gofo͟͡u dege walamo͡u degele imo͡u, damale̱yodele i o kedia̱ kama fosigemo͡u, sa sa ilo ahudoya deleiguei. Sa ahu ahudo keleya dalaguamo͡u, Jemsha̱ dia̱moko͡u kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱.

Kuguo ko͟͡umaha̱ sibige̱be ko͡u gue, Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ge midiho̱ bolo̱dono͡u milo͡u goubasi, di dia̱me damale̱yodeidade tawale ile.

Kuguo Jems ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1-18

Di tefele duguba nele̱do dege dalaguababe, Godiha̱ dibo͡u de dogo͡u guo dalaba suluguale.

Ta̱ Hiye 1:19–5:6

Di Godiko͡u damale̱do-yodebabe, dibe midiho̱ bolo̱done milo͡u ga suluguale.

Ta̱ Hiye 5:7-20

Di nele̱do dege dalali, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ba, Hiye Oha̱ haguale ke̱ dia dalaguame.

Di tefele duguba nele̱do dege dalaguababe, Godiha̱ dibo͡u de dogo͡u guo dalaba suluguale.

1

(Ta̱ Hiye 1:1-18)

1 A̱me Jems, Godibo͡u, Hiye O Yesu Kelesubo͡u dilie dabai degedi o. Israel kedia̱ hu̱ti olo͡u fe̱i̱ 12 kege o sasa̱i̱ ilo kele, afu kama fosige, sa sa ahuya dalagua ke̱ ni̱moko͡u be a̱ge kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. Agali bolofe̱i̱.

Tefele duguyege di dede̱i̱ sasagiedi

2 Ma̱ mogo dia̱ma, ni̱moko͡u tefele duguye hagubabe, ke̱me hoho̱ degedi midiho̱no͡u dade tawama. 3 Ni̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema dalamo͡u be, tefele dugu hiyedo ko͡u dugumo͡u haguluye, ke̱no͡u si ni̱ damale̱yodei ke̱me nele̱do dege dalagua kaha̱ degemo͡u, habagene ni̱ kegeno͡u dalaguale ke̱me ni̱ ko͡u tewe. 4 Ni̱ hagi̱ duguoba nele̱do dege dalababe, ni̱me fi̱ haguaba dalaguale. Godiha̱ midiho̱ ta to̱u̱ degele mei. Ni̱ midiho̱be bolo̱dono͡u dalaguale.

O taha̱ fima̱i̱ to̱u̱ degeibabe, Godiko͡u no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u yedei

5 Ni̱ o tae ta tawaiyo mei debabe, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u ba, Godiha̱ duloba na̱moko͡u fima̱i̱ bolo̱ ke̱ nele̱. Godibe gofo͟͡u ta̱ tobo͡u di o mei. E̱ ne̱dibe hiyedo, o sasa̱i̱ dimoko͡u fima̱i̱ bolo̱ ne̱di o. 6 Ke̱no͡u si na̱ Godiko͡u damale̱yodema diho̱ baga̱ tobo͡u lababe, na̱ fima̱i̱ bolo̱u̱ degeba diho̱ baga̱ tobo͡u da. O fima̱i̱ bolo̱u̱ kegei ke̱me to̱ bobou, wiye mala̱ ima haguama dedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 7 Na̱me kegedi debabe, Godiha̱ge na̱moko͡u bi ta nele̱ meidade tawa. 8 Yobe, ni̱ o tae fima̱i̱ bolo̱u̱ dalalibe, e̱ge midiho̱ su̱do milo͡u gadi kaha̱ degemo͡u.

Jemsha̱ bi mei obo͡u, bibo͡u obo͡u kedia̱moko͡u egele tobou

9 Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ bi mei kaha̱ hoho̱ dege. Godiha̱ dihi̱le koko͡u ni̱ hu̱be hiyedo daladade tawama. 10 Bibo͡u o e̱ hu̱be Godiha̱ huyafe̱i̱ degeibabe, e̱ hoho̱ degeleno͡u. Yobe, bibo͡u o e̱me e̱ bima̱i̱ koko͡u no͡u hoho̱ dege dalali, hebeye fi degema, toto mei degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele toto tolo ile. 11 Di tewe, aso̱ difi hiyedo degeimo͡u be, hebe fi fafagalemo͡u, mihi̱ko͡u duolugi mei degedi. Nebe ke̱no͡u tefei, bibo͡u oyege dabai hiyedo degemo͡u iligi tolo.

Godiha̱ dimoko͡u midiho̱ bolo̱do hehegiligibe, e̱ di ta tefele dugudiyo mei

12 O koyo na̱ tefele dugu ke̱ duguoba nele̱do dege dalababe, na̱ hoho̱ degeleno͡u. Yobe, na̱ nele̱do dege dalababe, fi̱ bolo̱do, Godi yo͟͡u e̱ tagadi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ko͡u nele̱yodema dala ke̱ mala̱ba, tofousogo tofousogo tofolo͡u. 13 Na̱ tefele dugu ta dugubabe, ke̱me Godiha̱ a̱ tefele duguluyode tobo͡u da. Midiho̱ kasaga̱i̱ taege Godibe ta tefele dugulo saga̱i̱ meido. Haba Godiha̱ge o sasa̱i̱ ta tefele dugudiyo mei. 14 Di tefele dugudibe, diyo͡u di fi̱ye tagai kaha̱no͡u, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi. 15 Sasa̱i̱ye dihi guoko͡u degema dalali, dihi kuhe mo͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u lamo͡u be fimolu̱gi, ise, midiho̱ kasaga̱i̱ kuhe milo͡u di. Kege milo͡u mo͡u iligi tolo idi.

16 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kegei kaha̱ ni̱o͡u sie ogo͡u gaiye. 17 Bi bolo̱do olo͡u fe̱i̱, sibigi dala mei ke̱me Aye Godiha̱ hebenito͡u ge dimoko͡u ne̱di. Agudileto͡u hoho̱ ke̱me yo͟͡u milou kegeno͡u dala kehe̱. Godibe taye sa̱ degei mei. Tayebe sasado degema, to̱u̱ degema kegegadi. Godi hebenito͡u duwo ke̱me kegediyo mei. 18 Godiha̱ yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u dimoko͡u fi̱ gehe̱ ke̱ nele̱yodemamo͡u, e̱ ta̱ damale̱do kaha̱ degeiye, dibe fi̱ gehe̱ ke̱bo͡u de dalagua kuhe̱. Kegei degemo͡u, damale̱yodei o sasa̱i̱ dibe yo͟͡u e̱ dihi wolo ke̱ sa̱ degei. Yo͟͡u milo͡u gai ilo kelebe sisigo̱ habage fele̱gai ke̱ sa̱ degei.

Di Godiko͡u damale̱do-yodebabe, dibe midiho̱ bolo̱done milo͡u ga suluguale

(Ta̱ Hiye 1:19–5:6)

Di ta̱ dulo seseme

19 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱ a̱ tobo͡u ladi ko͟͡u defe̱i̱do tawama. Oe egei tobo͡u ba defe̱i̱ toto duma. Ke̱no͡u si ni̱ge toto ta sima tobo͡u dama. Haba gofo͟͡une toto degedama. 20 Yobe, o koyo na̱ ta̱ gofo͟͡u dege tobolo͡u ba, haba midiho̱ ta milo͡u babe, na̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do ta milo͡u yo mei. 21 Kegei degemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱, sibigi degedi ke̱me ta degedama. Haba midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱, ni̱ milo͡u ga idi ke̱ne haba ta milo͡u dama. Ni̱o͡u sie huyafe̱i̱ degeba, Godiha̱ ta̱, e̱ ni̱ duledu segei dala ke̱me defe̱i̱do tolo͡u ba sesema. Kege degeibasi, Godiha̱ ni̱ mamolo͟͡u.

22 Godiha̱ ta̱ ni̱ dumo͡u haguei ke̱me mo͡u yo͟͡uwa dulo fogo͡u dama. Ni̱ duloba defe̱i̱do sesema. Dulo sese ho fogo͡u babe, ni̱o͡u sieno͡u ogo͡u gama fiyasigeiye. 23 O taha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ mo͡u dulo fogo͡u babe, o ke̱me yo͟͡u e̱ midiho̱ galaseya duguo fogo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefeli. 24 O kegei kamaha̱ge yo͟͡u e̱ midiho̱be kagei dugu de ta tawadiyo mei, mo͡u toto͡u degemo͡u fogo͡u di. 25 Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱ ke̱me do̱u̱do. Di koko͡u damale̱yodeibabe, dibe hebe kasaga̱i̱ ke̱me ta mala̱ ile mei. O sasa̱i̱ koyo na̱, ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ defe̱i̱do dulo seseligi tawaleba, ta toto͡u dege ho fogo͡u babe, na̱me Godiha̱ dogo͡u guba, dabai degeba, hoho̱ degele.

26 O sasa̱i̱ koyo na̱ no͟͡usie a̱me egei dudi oyode ko͡u tobolo͡u ye, no͟͡usie ne̱ mogou dia dala ho fogo͡u babe, na̱me no͟͡usieno͡u ogo͡u golu. O kegei ke̱me Godiha̱ ta̱ dudi o mei. E̱ egei dudibo͡u, e̱ damale̱yodeibo͡u ke̱me sibige̱ ta mei. 27 Egei dudi midiho̱, di Aye Godi e̱ tagalibe ko͡u gue, gube dihibo͡u kuei sasa̱i̱bo͡u kedia̱ hagi̱ degeibabe defe̱i̱do dogo͡u gumabeedei. Midiho̱ ke̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be bolo̱do. Haba tabe, sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga ho fogo͡u mo͡u si, Godiha̱ dihi̱le koko͡u be sibigibo͡u mei, bolo̱no͡u dalamo͡u duguo tagali.

2

Dige o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolo̱do tefeleno͡u hehegieme

1 Mogo dia̱ma, di Hiye O Yesu Kelesu, e̱me bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ meido. Ni̱ e̱moko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, ni̱ge o sasa̱i̱ fileba, ilo kelebe hu̱bo͡u, haba ilo kelebe hu̱bo͡u meiyode tawadama. Midiho̱ bolo̱do tefeleno͡u hehegiema. 2 Ke̱no͡u si ni̱ ko͡u kegeleye, hu̱bo͡u o ta yukuei bolo̱dobo͡u, dobogo͟͡u sele igi gol makabo͡u de ka̱i̱ kaha̱ egei moso̱ko͡u folouba dugulo. Haba o ta, e̱me bi mei, yukuei kasaga̱i̱ ka̱i̱ne ile folouba dugulo. 3 Ni̱ kegei ke̱ dugubabe, yukuei bolo̱ ka̱i̱ o ke̱no͡u mogo degeba timo͡u bolo̱do koko͡u duwoyede tobo͡u ma, haba o yukuei kasaga̱i̱do ka̱i̱ ke̱ fele̱i̱ba, na̱me ko͡u le hafe̱i̱ degeda, ile ahu dege duwoyede tobo͡u babe, midiho̱ kegei ke̱me kasaga̱i̱do. 4 Ni̱ o bolo̱u̱ ke̱dilie fileba, tabe hu̱ mei, ha tabe hu̱bo͡u yode tawaibabe ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱. Kege fidama.

5 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱ duma. Bi mei o sasa̱i̱, sa sibige̱ kuoko͡u hu̱bo͡u mei kedia̱me Godiha̱ yo͟͡umako͡u damale̱yodema, nele̱do dege dalaguale ke̱ makai. Damale̱do, Godiha̱ge yo͟͡u tagadi o sasa̱i̱be e̱ sa bolo̱do koko͡u fologouba, yo͟͡u wo͡u ma dalaleyodema ko͡u makai. 6 Ke̱no͡u si ni̱me bi mei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u sidifi nele̱ idi o sasa̱i̱. Ni̱ fima̱ma. O koyo dia̱ge ni̱moko͡u hagi̱ hiyedo nele̱mo͡u, haba ni̱ tolo͡u ya ta̱ saiko͡u tefegile idiya? Bibo͡u o sasa̱i̱ kedia̱ degele idi. 7 Ni̱ hu̱ bolo̱do, Kelesu sesedi hu̱. O koyo dia̱ge ni̱ hu̱ bolo̱do ke̱ susuga tobolo͡u idiya? Bibo͡u o sasa̱i̱ kedia̱ degele idi.

8 Godibe di Hiye O, e̱ ta̱ hiye, kuguoko͡u nala̱i̱ tabe ko͡u gue,

Na̱ no͟͡usie tagadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, nogo dia̱moko͡u ne kegeno͡u tagayedei. Wok Pris 19:18

Na̱ kege degeibabe, na̱me midiho̱ bolo̱do milolo͡u dala kehe̱. 9 Na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ tefeleno͡u hehegie ho fogo͡u ba, ilo kedia̱moko͡u no͡u midiho̱ bolo̱do hehegiligi, haba o ilo kedia̱me tobeko͡u mugubabe, midiho̱ ke̱me bolo̱ mei. Godiha̱ kuolo͡u ta̱ koko͡u huso͟͡uma tawalebe, na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u be, kuolo͡u ta̱ ke̱ gobolo͡u dade tawayedei. 10 O sasa̱i̱ koyo na̱ kuolo͡u ta̱, Godiha̱ Mosesko͡u ne̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ dulo seseligi, haba ta̱ tano͡u fe̱i̱ ta gobo͡u babe, na̱ kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱do gobou kehe̱. Kuolo͡u ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ gobou kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me na̱ molo͟͡u. 11 Di tewe, Godiha̱ ko͡u gue ko͡u tobou,

Sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u hobo͡u mo͟͡udama. Kisim Bek 20:14

Haba tobou,

O hobo͡u wodama. Kisim Bek 20:13

Na̱ sasa̱i̱ hiyou ta mo͡u li̱ meiye, ha na̱ o ta woumo͡u tolo i debabe, na̱me Godiha̱ ta̱be bo͡u gobou kehe̱. 12 Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱ dimoko͡u ne̱i̱ kaha̱ degeimo͡u, ni̱ damale̱yodebabe, hebe kasaga̱i̱ ke̱me ta molo͟͡u mei. Kegei degemo͡u, ta̱bo͡u midiho̱bo͡u de kagei kagei ke̱ ni̱ tobo͡u ma milo͡u di debabe, ni̱o͡u tawaibo͡u, kegeligi ta̱ sale ke̱ toto͡u degele iye. 13 O sasa̱i̱ koyo na̱ omoko͡u solo͡u do dege ho fogo͡u babe, Godiha̱ne na̱moko͡u solo͡u do degele mei. Na̱ omoko͡u solo͡u do degeibasi, ta̱ saiye na̱ ta tolo͡u mei.

O tae Yesuko͡u damale̱yodema mo͡u dalali, midiho̱ bolo̱ ke̱ ta milo͡u ho fogo͡u babe, e̱ damale̱yodei ke̱me sibige̱ ta mei

14 Ma̱ mogo dia̱ma, midiho̱ bolo̱ milo͡u diyo mei o tae yo͟͡usie e̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei oyode tobo͡u babe, Godiha̱ge o kegei ke̱me de mamolo͟͡u? Ta molo͟͡u meido. 15 Damale̱yodei o ta yukuei kasaga̱i̱ ka̱i̱ debane, nale̱ mei debane, haba damale̱yodei sasa̱i̱ ta yukueibo͡u nale̱bo͡u mei debane, 16 ni̱ kilege o tae o kegei koko͡u, na̱ ile, kulio yukuei ka̱ba, nale̱ na̱ma guoko͡u dege bologua̱do dalayede ko͡u tobolo͡u ye, ha nale̱bo͡u yukueibo͡u be ta ne̱ ho fogo͡u babe, na̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u kaha̱ge bi mei o ke̱me de dogo͡u gulo? Ta dogo͡u gulo meido. 17 Nebe ke̱no͡u tefei, na̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema, midiho̱ bolo̱ ta milo͡u ho fogo͡u babe, na̱ mo͡u damale̱yodei, sibige̱ ta dala mei.

18 Ke̱no͡u si, o ilo kelege ko͡u gue tobolo͡u, Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema dalabe e̱sofe̱i̱. Midiho̱ bolo̱ milo͡u dibe e̱sofe̱i̱yode tobo͡u babe, a̱ge sima ko͡u gue tobolo͡u, na̱ damale̱yodema dala ke̱ ko͡u tobolo͡u ye, ha midiho̱ bolo̱ ta milo͡u ho fogo͡u babe, a̱ge na̱me damale̱yodei odade tawale mei. Haba a̱ midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u milo͡u basi, na̱ duguo tawalebe, a̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodei odade tawale. 19 Na̱ Godibe tano͡u fe̱i̱yode tawalemo͡u damale̱yodilibe ko͡u bolo̱. Ke̱no͡u si duo kasaga̱i̱ kedia̱ne Godibe tano͡u fe̱i̱yode tawalemo͡u ko͡u damale̱yodema gue̱ degemo͡u, dio kolo idi. 20 Na̱me toto͡u degei o. Na̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodema dalalibe, midiho̱ bolo̱ ta milo͡u gadiyo mei kaha̱ degemo͡u, ne̱ damale̱yodei ke̱me sibige̱ ta mei. Na̱ a̱ tobolo͡u ko͟͡u tawalababe, na̱ ma̱ ta̱ du. 21 Di ko͡u guai o Abrahamha̱ge e̱ dihi Aisak wai sipsip baga wala douluko͡u silamo͡u degeimo͡u, Godiha̱ e̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ ma̱ ta̱ ke̱ dulo sesei kaha̱ degemo͡u, na̱me do̱u̱do o.* 22 Kegei degemo͡u di tewe, Abraham e̱me Godiko͡u damale̱yodema, e̱ midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u di. E̱ ta̱eno͡u tobo͡u li mei. E̱ damale̱yodei kaha̱ge sibige̱ degei. 23 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Abraham e̱me Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge e̱me do̱u̱do oyode tobou. Stat 15:6

Kegema, Godiha̱ge Abrahambe ma̱ mogoyodei. Damale̱do, Abrahamha̱ e̱ dihibe Godiko͡u ne̱i̱ kaha̱, Godiha̱ ta̱, kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me damale̱do kuhe tama̱ degei. 24 Mo͡u yo͟͡uwa damale̱yodeino͡u daladi obe Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do o mei. Ha o ta, Godiko͡u damale̱yodema, midiho̱ bolo̱ milo͡u di ke̱me Godiha̱ge do̱u̱do oyode tobolo͡u.

25 Nebe ke̱no͡u tefei, o hiyou degedi sasa̱i̱ Rahap e̱ne Godiha̱ e̱ dihi̱le koko͡u sasa̱i̱ do̱u̱doyode tobou. Yobe, sasa̱i̱ Rahap e̱ midiho̱ bolo̱ miloube, e̱ge o bolo̱u̱, Josuaha̱ tobo͡u mo͡u haguasie fele̱goumo͡u wolo͡u dalali, dilie a taya ke̱ boholo͡u ma̱ yamabeedei kaha̱ degemo͡u.* 26 Di tewe, o e̱ to͡u be fi̱ dala mei, o ke̱me tei dala. Nebe ke̱no͡u tefei, mo͡u yo͟͡uwa damale̱yodema dala obe tei saga̱i̱ dala. Yobe e̱ damale̱yodei kaha̱ge midiho̱ bolo̱ ta milo͡u diyo mei kaha̱ degemo͡u.

3

Di mogoube bologua̱do dia dalame

1 Ma̱ mogo dia̱ma, ni̱ o su̱do tisa dabai* degelaba degedama. Yobe, Godiha̱ di dabai degele idi ke̱ figa dugulobe, tisa dabai degele idi ke̱si fileba, huyadefe̱i̱ kasaga̱i̱ ta dalababe, tisa dabai degele idi kedia̱moko͡u be hebe kasaga̱i̱ hiyedo ke̱ nele̱ kaha̱ degemo͡u. 2 Di olo͡u fe̱i̱be midiho̱ bolo̱ milo͡u galamo͡u ko͡u degediye, ke̱no͡u si mihi̱ko͡u fiyasigedi. Kegei degemo͡u, o tae ta̱ kasaga̱i̱ ta tobo͡u diyo mei debabe, o ke̱me bolo̱do, e̱ to͡u ye midiho̱ kasaga̱i̱ milouye domo͡u yo͟͡usie bologua̱do dia daladi. 3 Di howili dio ta wai hos kedia̱ mogoudu muguomo͡u, die mogoubo͡u, die to͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ di do̱u̱susu, di tagali saga̱i̱ keleyano͡u suluguadi. 4 Mosolene ni̱ fima̱ma. Mosolebe hiyedo, mosole bala ke̱me huyadefe̱i̱do. Wi gofo͟͡udoye hagua, mosole to͡u mo͡u be, mosole dia daladi o kaha̱ bala huyadefe̱i̱ kaha̱no͡u do̱u̱susugumo͡u, sa e̱ ile tagai koko͡u idi. 5 Nebe ke̱no͡u tefei, di mogoube huyadefe̱i̱ye, ke̱no͡u si e̱ yo͟͡usie hiye degedi.

Doube huyadefe̱i̱doye, dibi fafagai degei koko͡u migimo͡u be e̱ hiyedo degemo͡u, hebe olo͡u fe̱i̱ wobo͡u mo͡u idi ke̱me di ko͡u tewe. 6 Di mogoube huyadefe̱i̱, di to͡u be hiyedono͡u. Ke̱no͡u si di mogoube dou sa̱ degei, di tolo͡u mimigie suluguadi ke̱no͡u tefei. Dou gofo͟͡udo ke̱me dou saha̱ bi. Damale̱do, di mogouye degeiye, di midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo milo͡u goumo͡u, di fi̱bo͡u to͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱be sibigi degeimo͡u, ta̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u tobolo͡u suluguadi. 7 Gali olo͡u fe̱i̱, waibo͡u, siobo͡u, beibo͡u, to̱ dulemo͡u galibo͡u olo͡u fe̱i̱be o di mo͟͡umamo͡u dia daladi, dia̱ge di tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degele idi. 8 Ke̱no͡u si di mogoube diyo͡u bologua̱do ta dia dalale saga̱i̱ mei. Mogou kaha̱ge yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u tobo͡u di. Di ta̱ kasaga̱i̱ tobolo͡u idi ke̱me beiye galoumo͡u do gofo͟͡udo dugudi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, di mogouya ke̱ fele̱di. 9 Di Hiye O, e̱me di Aye, di mogouyege e̱ hu̱ hebele fogulo idi. Haba di mogou kaha̱no͡u be ta̱ kasaga̱i̱ne tobolo͡u idi, o sasa̱i̱, Godiha̱ yo͟͡u saga̱i̱ dege dalamabadomo͡u milou kedia̱moko͡u ne ta̱ bo͡u basia tobolo͡u idi. 10 Di mogou kaha̱ge ta̱ bolo̱u̱ kege tobolo͡u idi. Tabe Godiha̱ hu̱ hebele fogulo idi, haba tabe ta̱ kasaga̱i̱ tobolo͡u idi. Ma̱ mogo dia̱ma, midiho̱ ke̱me kasaga̱i̱do, kege degedama. 11 To̱ sou dugebe, hue̱i̱ bolofe̱i̱bo͡u, hue̱i̱ kasaga̱i̱bo͡u de geleguo fele̱diyo mei. 12 Ma̱ mogo dia̱ma, hebe kiyouye kolo ma̱dibe, dese̱ kolo de ma̱di? Kegediyo meido. Haba hebe gohoye kolo ma̱dibe, hebe kiyou kolo de ma̱di? Kegediyo meido. Nebe ke̱no͡u tefei, hue̱i̱ kasaga̱i̱ fele̱di to̱ sou kodugebe hue̱i̱ bolo̱ de fele̱? Kegebe ta degediyo meido.

O koyobe hebeniha̱ tewebo͡u debabe, e̱ge midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ba dugulo

13 Ni̱ kile o tano͡u tabe fima̱i̱bo͡u tewebo͡u bolo̱do ta de dala? O kegei ta dalababe, e̱ yo͟͡usie huyafe̱i̱ degeba, midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u ba, di duguoba, e̱me tewe odade tawale ile. 14 Ke̱no͡u si ni̱ yogoko͡u dafaba kona dege, ni̱o͡u ni̱ hu̱no͡u hebele fogulaba degeligine, ni̱o͡u sie tewe oyodedama. Kegeligi, ni̱ ogo͡u gai midiho̱ kaha̱ damale̱do ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ huyafe̱i̱ degeiye domo͡u. 15 Tewe kegei ke̱me hebenihale mei, sa sibige̱ kuoko͡u ge tama̱ degei. O kegei kaha̱ge yo͟͡usie fima̱dibe, e̱me Godiha̱ ta̱ seseliyade tawadiye, ke̱no͡u si gulokou. Tewe ke̱me Tama̱ha̱ neli̱ ke̱ seseli. 16 Ni̱ duma, yogoko͡u kona dege dafama, dio͟͡u die hu̱no͡u hebele fogulo idi kedia̱ sa koko͡u be, midiho̱ kasaga̱i̱no͡u hiyedo milo͡u gamo͡u, bologua̱ dalaguadiyo mei. 17 Hebeniha̱ tewe ke̱me o tae mo͟͡umo͡u be, e̱ tewe ke̱me ta sibigi degediyo mei, omoko͡u ne hagi̱ ta ne̱diyo mei. O kaha̱ge amafe̱i̱ hemele̱ fiyano͡u ta̱ tobo͡u di. E̱me ta̱ dudi o. Haba e̱me solo͡u do degemo͡u, midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u di o. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u be midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u di. E̱ midiho̱ bolo̱ milolo͡u yodemamo͡u be, e̱ damale̱do milo͡u di. 18 Di fi̱ tano͡u dege daladibe ke̱me hebe haimiko͡u debe sogodi ke̱ saga̱i̱. Sogoma fogo͡u dalali, nale̱ hou bologua̱do fua fologolu saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, dine fi̱ tano͡u dege dalabasi, midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u hiyedo milo͡u gouba dugulo.

4

Sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱no͡u tagale idi o kedia̱me Godibo͡u ho ma̱i̱ dalagua

1 Ni̱ ni̱o͡u sie ta̱e biyadibo͡u gegadibo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ yobe ke̱i̱? Ke̱me ni̱ to͡u e tagadi kaha̱no͡u ni̱ duledu milo͡u ga idi. 2 Ni̱ bi su̱do ko͡u molo͟͡u saga̱i̱ degele idiye, ke̱no͡u si ta molo͟͡u mei. Ni̱ bi ta kona dege dalaguali, o woumo͡u tofigieimo͡u be, bi ke̱me ni̱ ta mo͟͡udiyo mei. Ni̱ ta̱e gegamo͡u, biyamo͡u haguadiye, bi ni̱ tagalemo͡u biyolu ke̱me ta mo͟͡udiyo mei. Yobe, ni̱ge Godiha̱ ni̱moko͡u ne̱yedema diho̱ baga̱ tobolo͡u idiyo mei kaha̱ degemo͡u. 3 Haba ni̱ bi ta molo͟͡uyodema diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u be, ni̱ ta mo͟͡udiyo mei, ni̱ fi̱ do̱u̱do ke̱ ma̱diyo mei kaha̱ degemo͡u. Damale̱do, bi ni̱ to͡u e tagaliya ke̱no͡u molo͟͡uyodema diho̱ baga̱ tobo͡u di kaha̱ degeimo͡u, Godiha̱ ni̱moko͡u ta ne̱diyo mei. 4 Ni̱me o hiyou degedi sasa̱i̱ ke̱ sa̱ degei. Sasa̱i̱ kegei kaha̱ge e̱ ma̱ to͡u fogo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga siadi. Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne Godi to͡u fogo͡u mo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u ga suluguadi. Duma, sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ tagadi o ke̱me Godibo͡u ho ma̱i̱ dala. Damale̱do, ni̱ o taha̱ sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u yodema milo͡u babe, o ke̱me Godiha̱ mogo meido. 5 Godiha̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱i̱ dala ke̱me mo͡u yo͟͡uwa nalali̱ mei, di fi̱, Godiha̱ di duledu ma̱i̱ ke̱me Godiha̱ kona degedi, e̱ tagaliya ke̱no͡u degeyedei.

6 Godiha̱ dimoko͡u hiyedo habaguguedi. Kegei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱ dio͟͡u die hu̱ hebele fogulo idi kedia̱me Godiha̱ degeiye, dia̱me huyafe̱i̱ dege daladi. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ dio͟͡usie huyafe̱i̱ degele idi kedia̱me, Godiha̱ habagugueibe dia̱bo͡u de daladi. Gutpela Sindaun 3:34

7 Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ Godiha̱ hayeduno͡u dalaguama. Ni̱ Tama̱ tobeko͡u muguba, e̱ kama folo. 8 Ni̱ ile Godiko͡u hafe̱i̱ dege dalababe, e̱ne hagua ni̱moko͡u hafe̱i̱ dege dalale. Midiho̱ kasaga̱i̱ degedi o sasa̱i̱ dia̱ma, oe dobogo͟͡u bigidi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne ni̱ duo bigima. Fima̱i̱ bolo̱u̱ o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ fima̱i̱be tano͡u fe̱i̱ Godiko͡u no͡u fima̱ma dalama. 9 Ni̱o͡u sie hagi̱ degeba, ni̱o͡u ni̱ sihou gosoma. Yilo̱ idi o sasa̱i̱ dia̱ma, hobo͡u yo̱dama, gosoma. Hoho̱ degedi o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ hobo͡u hoho̱ degedama, hagi̱ dege dalama. 10 Ni̱ Hiye Oha̱ dihi̱le koko͡u ni̱o͡u sie huyafe̱i̱ dege dalababe, Hiye Oha̱ ni̱ hebele fogulo.

Ni̱ ni̱o͡u sie yogo tobe tobo͡u ba tobo͡u ba dedama

11 Mogo dia̱ma, ni̱ ni̱o͡u sie yogo tobe tobo͡u ba tobo͡u ba dedama. Damale̱yodei o koyoha̱ yogoko͡u tobe tobolo͡u ba figoubabe, o kegeli kaha̱ge Godiha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ne tobe tobolo͡u ba figale. O koyoha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ fibabe, o ke̱me Godiha̱ kuolo͡u ta̱ dulo sesedi o mei. Godiha̱ kuolo͡u ta̱ fidi obe e̱. 12 Kuolo͡u ta̱be Godiha̱no͡u omoko͡u ne̱i̱. E̱no͡u be ta̱ sai fidi o. E̱ge o sasa̱i̱ ilo kelebe yo͟͡u mamolo͟͡uye dalamo͡u dugulu, ha o ilo kelebe makoloye dalamo͡u dugulu. Ke̱no͡u si o ta na̱ nogo fidi ke̱me na̱ degele saga̱i̱ meido ke̱ degedi.

Di Godiha̱ ta̱ dafadame

13 Sele dabai hiyedo degelamo͡u degeli o dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi. Yobe, ni̱ diabaya, idibaya kele ya, sa hiyeko͡u foloba, bi tiga mo͟͡udi dabai ke̱ hiyedo degele iligi, sadebe tano͡u ta mei degeiba kuhe fogo͡u hagualeyode tobolo͡u idi kaha̱. 14 Ta̱ ke̱me ni̱ ta̱eno͡u tobolo͡u idi. Idiba tama̱ degele ke̱me ni̱ ta tewe mei. Sa sibige̱ kuoko͡u daladibe, ni̱me mabiye migile goguo dalali, igilema̱ folodi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 15 Bolofe̱i̱be ko͡u gue, a̱me Hiye Oha̱ tagaiya ke̱ tolo i ho fogo͡u babe, a̱ degeleyode tawai ke̱me damale̱do degeleyode tobo͡u ma. 16 Ke̱no͡u si ni̱ ni̱o͡u sie hiye degemo͡u, ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogulo idi. Midiho̱ ke̱me kasaga̱i̱. 17 Kegei degemo͡u, o sasa̱i̱ koyo na̱ midiho̱ bolo̱ milo͡u di ke̱me ko͡u teweye, ke̱ haba milo͡u ho fogo͡u babe, na̱me midiho̱ kasaga̱i̱ degeli.

5

Bi su̱do o sasa̱i̱ kedia̱me gili degeibabe, hebe kasaga̱i̱ molo͟͡u

1 A̱ bibo͡u o sasa̱i̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi. Ni̱me hagi̱ hiyedo dugulo dala kaha̱ degemo͡u, ko͡u bo͡u ge hili̱gedo gosolo dalama. 2 Ni̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ tabale i. Ni̱ yukuei olo͡u fe̱i̱ sigo̱ye nala̱ hobogou. 3 Ni̱ sele igi golbo͡u, silvabo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me asa guaye tou saga̱i̱ kegei dalamo͡u dugulu ke̱me ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱be tama̱ degeimo͡u dugulu kehe̱. Asa gua kaha̱ sele na̱di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ to͡u ne olo͡u fe̱i̱ douye nale̱. Yobe, uwage sawisieibe hafe̱i̱ degeli ko͡u lege, ni̱ge bi su̱do kefema gili degele ili kaha̱ degemo͡u. 4 Ni̱ defe̱i̱do duma. Ni̱ dabai degele idi o kedia̱ ni̱ hebe haiko͡u ya, segei mo͟͡uma haguasieimo͡u be, ni̱ge sele ko͡u nele̱yodele idi ke̱me nele̱ idiyo mei kaha̱ degemo͡u, dia̱ hagi̱ hiyedo degele i. Hagi̱ hiyedo degemo͡u haguisoumo͡u be, Hiye O Godi, e̱ nele̱be hiyedo folodo, e̱ge o kedia̱ haguisolu uwobe ko͡u dudi. 5 Ni̱me sa sibige̱ kuoko͡u bi bolo̱ ke̱ hiyedo dege kefema bologua̱do dalagua. Nale̱ne hiyedo nala̱mo͡u haguasiligi, ni̱ to͡u dalale̱ ili kaha̱, ise, ni̱ wolo sawisiei ke̱me hafe̱i̱ degeli. 6 Bibo͡u o ni̱ge do̱u̱do o sasa̱i̱, ni̱moko͡u ta degele ili mei kedia̱me ta̱ saiye tolo͡u ba woma mei degele.

Di nele̱do dege dalali, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ba, Hiye Oha̱ haguale ke̱ dia dalaguame

(Ta̱ Hiye 5:7-20)

Di hagi̱ duguoba, nele̱do dege dalali, Hiye Oha̱ haguale ke̱ dia dalaguame

7 Mogo dia̱ma, Hiye Oha̱ haguale ke̱ dia dalagualibe, hobo͡u dafadama. Ni̱ tewe, hebe hai dabai degedi o kedia̱ge die nale̱ segei kaha̱ suwi degele ke̱ dia dalalebe ta dafa idiyo mei. Hue̱i̱bo͡u aso̱bo͡u kaha̱ degeiye, segei sibige̱ degele ke̱ dia dalaguadi. 8 Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne dafadama. Nele̱do dege dalama, Hiye Oha̱ haguale hafe̱i̱ degeli kaha̱ degemo͡u.

9 Mogo dia̱ma, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u gofo͟͡u degeiba gofo͟͡u degeiba deba, tobe tobo͡u dama, ta̱ sai fidi Hiye O Godi e̱me hafe̱i̱ degei dala kaha̱ degemo͡u, ni̱ degeli ke̱ duguoba fiye domo͡u. 10 Mogo dia̱ma, ni̱ habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱moko͡u fima̱ma. O kedia̱ Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱no͡u hehegile i kelegebe, hagi̱ hiyedo dia̱ dugulo i. Ke̱no͡u si dia̱ dafa ili mei, nele̱do dege deleiguei. Ni̱ne dia̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefema. 11 Duma, di ko͡u gue tobolo͡u idi, o koyoha̱ hagi̱ hiyedo dugumo͡u hagueiye, e̱ ta dafadiyo mei, nele̱do dege daladi, o kegei ke̱me hoho̱ dege. O Jop e̱ hagi̱ dugu kaha̱ ta̱ ko͟͡u ni̱ ko͡u dulo i.* E̱ hagi̱ hiyedo dugumo͡u, nele̱do dege dalali, ta dafali mei. Godiha̱ olo͡u fe̱i̱ bologuo̱u̱mo͡u bolo̱ degei. Damale̱do, Hiye O e̱me solo͡u do degedi, dimoko͡u habaguguedi o.

Hebeniha̱ hu̱ya ke̱bo͡u, sa sibige̱ hu̱ya ke̱bo͡u de ta̱ maka dege tobo͡u dama

12 Ma̱ mogo dia̱ma, ni̱ defe̱i̱do duma. Hebeniha̱ hu̱ya ke̱bo͡u, sa sibige̱ hu̱ya ke̱bo͡u, hu̱ daga taya ke̱bo͡u de ta̱ maka dege tobo͡u dama. Na̱ ta degeleyodebabe, damale̱do dege. Na̱ ta degele mei ke̱me hobo͡u tobo͡u da. Hu̱ daga daga taya maka dege tobo͡u dama, ni̱ ta̱ saiye touye domo͡u.

Damale̱yodei oe Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u be nele̱ hiyedo

13 Ni̱ kilege o tano͡u tae hagi̱ dugubabe, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u yede. Ha, ni̱ kile o tano͡u tae hoho̱ degeibane, Godiha̱ hu̱ hebele foguoba die̱ feyede. 14 Ni̱ o ta do degeibabe, sosiko͡u widio o kedia̱ haguayede tobo͡u ba, dia̱ ya fologa, Hiye Oha̱ hu̱ya ke̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u gi, do o kaha̱ to͡u guebo͡u gusege hue̱i̱ ke̱ hulo. 15 Godiha̱ dabai degedi o kedia̱ damale̱yodema, diho̱ baga̱ tobo͡u babe, Hiye Oha̱ do o ke̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degele. Midiho̱ kasaga̱i̱, do o kaha̱ milo͡u gadi ke̱ne Hiye Oha̱ gebe meiyodele. 16 Kegei degemo͡u, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ degei ke̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u kusigile tobo͡u ba tobo͡u ba dema. Haba ni̱o͡u siene Godiha̱ ni̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ba tobo͡u ba dema. Damale̱yodei o taha̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u be nele̱ hiyedo. Nele̱ kaha̱ge do o ke̱me dogo͡u guba toto bolo̱ degele. 17 O Elaija* e̱me di sa̱ degei dalali, hue̱i̱ todayedema Godiko͡u hiyedo diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u, hue̱i̱ teli mei deleibe, sadebe olo͡u fe̱i̱ kamadia, oguone olo͡u fe̱i̱ wala̱i̱yosi kege mei degei. 18 Elaijaha̱ haba diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u, hue̱i̱ toumo͡u, hebe hai saya nale̱ segei olo͡u fe̱i̱ haba fologamo͡u suwi degele i.

O mihi̱ko͡u fiyei ke̱me di dogo͡u guoba boholo͡u mala̱ haguame

19 Ma̱ mogo dia̱ma, ni̱ o tano͡u taha̱ damale̱do ta̱ ke̱ dulo seseligi to͡u fogo͡u, mo͡u duwoba, e̱ mogo tae haba boholo͡u ma̱ mala̱ hagubabe, 20 o ke̱me dabai bolo̱do degeli. Ni̱ ko͟͡u tawama, o taha̱ ile, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o ke̱ Godiko͡u mala̱ hagubabe, ta tolo ile mei. Kefe̱i̱ degeli kaha̱no͡u be, Godiha̱ge o kaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ igile mugulu.

* 2:21 2:21 Stat 22:1-14

* 2:25 2:25 Josua 2:1-21

* 3:1 3:1 Tisa dabai ko͟͡ume Godiha̱ ta̱ hehegiedi dabai.

* 5:11 5:11 Jop 1:21-22; 2:10; 42:10

* 5:17 5:17 1 King 17:1; 18:1, 42-45

1 Pita

1

2

3

4

5

Egei Sasafe̱i̱

Pitaha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱be 12 kege deleiguei. O tano͡u ta e̱ hu̱be Pita, e̱ hu̱ tabe Saimon. Kuguo ko͟͡ume e̱ nala̱i̱.

Pita e̱ kuguo ko͟͡u, o sasa̱i̱ hagi̱ dugulo idi kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱. O sasa̱i̱ kedia̱me Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, ho oe dia̱moko͡u hagi̱ hiyedo nele̱ idi. Pitaha̱ kegedi ke̱ tawale gue̱ degemo͡u, kegeligi dia̱ kesigieba, die damale̱yodei ke̱ to͡u fogo͡u ye domo͡u, e̱ dia̱ dede̱i̱ sasagiemo͡u kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma ne̱i̱.

Kuguo ta̱ uwage nala̱i̱ koko͡u be, Pitaha̱ge e̱me sa Babilon tie oyodei.* Ta̱ ke̱me ta̱ makai. Tewe o kedia̱ge Pita e̱me sa hiyedo Romko͡u dalali, kuguo ko͟͡u kuhe nala̱i̱yode tawale ili. Yobe, sa hiyedo Babilon oe midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo milo͡u ga idi saga̱i̱be, sa hiyedo Romko͡u gene ke̱no͡u tefele degele idi kaha̱ degemo͡u.

Kuguo 1 Pita ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–2:10

Dibe Godiha̱ o sasa̱i̱ degei kaha̱ degemo͡u, di bi bolo̱do Godiha̱ dimoko͡u nele̱ ke̱no͡u diaba, midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ga dalame.

Ta̱ Hiye 2:11–3:22

O sasa̱i̱ kedia̱ diho̱ tageya ke̱ di midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u ga suluguame.

Ta̱ Hiye 4–5

Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me tefele dugu hiyedo duguomo͡u, hagi̱ hiyedo dugulo i.

Dibe Godiha̱ o sasa̱i̱ degei kaha̱ degemo͡u, di bi bolo̱do Godiha̱ dimoko͡u nele̱ ke̱no͡u diaba, midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ga dalame

1

(Ta̱ Hiye 1:1–2:10)

1 A̱me Pita, Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. A̱ kuguo ko͟͡ume Godiha̱ yo͟͡u e̱ biyodema makai o sasa̱i̱ ni̱moko͡u nalolu̱. Mogo dia̱ma, afu ni̱ di sa to͡u fogo͡u fogo͡u ya, sa ahudo Pontusbo͡u, Galesiabo͡u, Kapadosiabo͡u, Esiabo͡u, Bitiniabo͡u keleya ke̱ dalagua o sasa̱i̱ ni̱moko͡u a̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma neli̱ kuhe̱. 2 Afudo, Aye Godiha̱ge ni̱me ko͡u tewe delei, yo͟͡u e̱ bi bolo̱ degeleyodema makai. Habage, Duo Bolofe̱i̱ha̱ hagua, ni̱ duledu dabai degeiba, ni̱me Yesu Kelesuha̱ ta̱ dulo sesemabadomo͡u, e̱ kafeiye ni̱ bigima mei degei. Godiha̱ ni̱moko͡u hiyedo habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Dibe hebenito͡u fologaba, bologua̱do dalaguale

3 Di Godiha̱ hu̱ hebele fogume. E̱me Godi, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ e̱ Aye. Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do hiyedo degeimo͡u, Yesu Kelesu tobo͡u mo͡u hagua, tolo imo͡u, yo͟͡u hagua̱gi kaha̱ degemo͡u, dine fi̱ gehe̱, Godiha̱ dimoko͡u nele̱yodei ke̱ molo͟͡uyodema dia dalagua kuhe̱. 4 Bi Godiha̱ habage dimoko͡u nele̱ ke̱me bolo̱do, ta tabale mei, ta kasaga̱i̱ degele mei, ta mei degele mei, hebenito͡u yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ mala̱ ile. 5 Ni̱ Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ yo͟͡u e̱ nele̱yeno͡u ni̱ wolo͡u dalali, uwage sabiyale kelege, Godiha̱ degeleyodei ke̱me do̱u̱do tama̱ degeiba duguba, e̱ ni̱ mamolo͟͡u.

6 Tefele dugu kaha̱ ni̱moko͡u haguadibe to̱u̱ degeife̱i̱. Ha Godiha̱ degeleyodei ke̱me ni̱ ko͡u tawalemo͡u hoho̱ degele ili kehe̱. 7 Ni̱moko͡u tefele dugudi ke̱me mo͡u yo͟͡uwa degediyo mei. Ni̱ damale̱yodeibe de sele igi gol saga̱i̱ domo͡u kuhe tefele dugudi. Ni̱ tewe, sele igi gol ke̱me bi bolo̱do, douluko͡u sidibe, igi ta, haba, sele igi goldo domo͡u kuhe sile dugudi. Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne tefele duguga ibe deba, ni̱ damale̱yodei ke̱ ta to͡u fogo͡u ho fogo͡u ba, Yesu Kelesuha̱ boholo͡u ma̱ hagubabe, o sasa̱i̱ye Godiko͡u bolofe̱i̱yodema, e̱moko͡u hoho̱bolo͡u ba, e̱ hu̱ hebele fogulo ile. Yobe, bi olo͡u fe̱i̱ mei degeiba, sele igi gol ke̱ne mei degele. Ni̱ damale̱yodei ke̱no͡u si sibige̱ hiyedo, ta mei degele mei. 8 Ni̱ge Yesu Kelesube ko͡u dugulo ili meiye, ke̱no͡u si ni̱ e̱ tagalemo͡u, e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degele ili. Damale̱do, ifibe ni̱ge e̱me ta duguyo meiye, haba e̱moko͡u damale̱yodema, hoho̱ hiyedo degele ili. Hoho̱ ke̱me di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. 9 Godiha̱ ni̱ mamo͡u la̱mo͡u degeli, ni̱ Kelesuko͡u damale̱yodei dalamo͡u kaha̱.

10 Habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o, afu deleiguei kedia̱ Godiha̱ ni̱ habaguguele kaha̱ ta̱ ke̱ tobolo͡u mo͡u, Godiha̱ di mamolo͟͡u kaha̱ yo ke̱ dugulamo͡u ka idi. 11 Kelesuha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ o kedia̱ die duledu dalamo͡u, dia̱ge ko͡u gue tobolo͡u idi, sabita, Kelesu e̱me hagi̱ hiyedo duguoba, hu̱ hiyedo ke̱ molo͟͡u. Kege hehegiemo͡u, ko͡u gue yoduga idi, di mamolo͟͡u o e̱me koboge haguale? E̱ haguale sawisiei hafe̱i̱ degeibabe, ke̱i̱ye tama̱ degeiba dugulo? 12 Ke̱no͡u si Godiha̱ dia̱moko͡u be, ni̱ hehegile idi ke̱me ni̱ o habage hagua̱ ile kedia̱moko͡u tama̱ degeleyode tobou. Kegemo͡u, wefe̱i̱ Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ tobo͡u mo͡u, hebenito͡u ge migilemo͡u, ta̱ uwo bolofe̱i̱ tobolo͡u idi o kedia̱ dogo͡u guomo͡u, ni̱moko͡u ne ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ tobo͡u mo͡u suluguei. E̱sol o kedia̱ne ta̱ bolofe̱i̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawalamo͡u degele ili.

Godiha̱ dibe yo͟͡u e̱ bi bolo̱do dege dalamabadomo͡u haguisolu

13 Kegei kaha̱, ni̱ fi̱yege amaba, do̱u̱dono͡u dalaguama. Yesu Kelesuha̱ ni̱moko͡u tama̱ degeiba, Godiha̱ ni̱ habaguguele ke̱ defe̱i̱do dia dalama. 14 Afu, ni̱ tawali mei kelege, ni̱o͡u ni̱ to͡u e tagaiya ke̱no͡u suluguadi ke̱me haba ta degedama. Sisigo̱ dia̱ die ayeha̱ ta̱ dulo sesedi saga̱i̱, ke̱no͡u tefema. 15 Godi, ni̱ haguayadomo͡u haguisai e̱me bolofe̱i̱do. Nebe ke̱no͡u tefei, ni̱ne Godiha̱ o sasa̱i̱ bolo̱do dege dalaguama. 16 Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

A̱me ni̱ Godi bolo̱do kaha̱ degemo͡u, ni̱ne ma̱ soso͡u bolo̱do dalaguama. Wok Pris 11:44-45

Godiha̱ di mamo̱u̱be, bi sibige̱ hiyedoye mamo̱u̱

17 Ni̱ge Godiko͡u be ni̱ Ayeyode diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Di Aye e̱ di fidibe, e̱ge hu̱ mei obo͡u, hu̱bo͡u obo͡u koko͡u ta duguo fidiyo mei. Godiha̱ge midiho̱, di milo͡u gadi ke̱no͡u duguo fidi. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱ sa sibige̱ kuoko͡u dalagualibe, Godiko͡u gue̱ degeba, sa sibige̱ ko͟͡ume ni̱ sado meidade tawama. 18 Afu ni̱me sibige̱ mei midiho̱, ni̱ ko͡u guai o kedia̱ ni̱moko͡u hehegiei ke̱no͡u milo͡u ga idi. Ke̱no͡u si, Godiha̱ dugube, kasaga̱i̱do degeimo͡u, e̱ ni̱ kuhe mamo̱u̱. Ni̱ tewe, Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱be, sele igi silvabo͡u, golbo͡u kegeiye mamo͡u li̱ mei. Bi ke̱me kasaga̱i̱ degedi bino͡u. 19 Godiha̱ ni̱ mamo̱u̱be, Kelesuha̱ kafeiyeno͡u mamo̱u̱. Kelesube wai sipsip wili bolo̱do ke̱ sa̱ degei, sibigibo͡u mei, kasaga̱i̱ ta dala mei. E̱ kafeibe sibige̱ hiyedo. 20 Sa sibige̱ ko͟͡u milo͡u li mei kelege, Godiha̱ge Kelesuha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u ko͡u maka degei. Ke̱no͡u si uwage sawisiei hafe̱i̱ degeimo͡u, e̱ ni̱ dogo͡u gulamo͡u tama̱ degei. 21 Kelesu e̱ degeiye, ni̱ Godiko͡u damale̱yodele ili. E̱ tolo imo͡u, Godiha̱ e̱ hagua̱giemo͡u, e̱ hu̱ hiyedo ke̱ e̱moko͡u ne̱i̱. Kegei kaha̱, ni̱ Godiko͡u damale̱yodema, e̱ degeleyodei ke̱ tama̱ degeiba dugulamo͡u dia dalagua kehe̱.

Di di mogo dia̱ defe̱i̱do tagame

22 Ni̱ ta̱ damale̱do ke̱ dulo sesele iligi, Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi ta dala mei kaha̱, ni̱ damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degele ili kehe̱. Kegei degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie tagaleba solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. 23 Yobe, ni̱me fi̱ boholo͡u, dihi baga mala̱ fele̱mo͡u, fi̱ gehe̱ dege dalagua,* yobe ni̱ Aye Godiha̱ tobou kaha̱ degeimo͡u. Godiha̱ ta̱be ta mei degele mei, yo͟͡u kegeno͡u dalale. 24 Godiha̱ kuguoko͡u ne kege nala̱i̱ dala,

O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dibe dio̱ sa̱ degei.

Dibe hebe fi saga̱i̱ kegei, obe dugumo͡u be bolo̱do.

Dio̱ ke̱me fafagadi.

Hebe fi ke̱me migima mei degedi.

25 Ke̱no͡u si Hiye Oha̱ ta̱be yo͟͡u tofousogo kegeno͡u dalale. Aisaia 40:6-8

Ta̱ ke̱me ta̱ uwo bolofe̱i̱ o ilo kedia̱ ni̱moko͡u hehegile i.

2

Ta̱ makaibe Hiye O e̱me fi̱ ne̱di mouti* bolo̱do koko͡u ma̱ tobou

1 Ni̱me gehe̱ dege dala kaha̱ degemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱bo͡u, ogo͡u gadi midiho̱ ke̱bo͡u, ta̱eno͡u bolofe̱i̱ degedi midiho̱ ke̱bo͡u, kona degedi midiho̱ ke̱bo͡u, tobe tobo͡u di midiho̱ ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be to͡u fogo͡u ma. 2 Dihi die̱ye bu nale̱ saga̱i̱ hiyedo degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, ni̱ne Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ dulo saga̱i̱ hiyedo degema. Bu sibigibo͡u mei kegei kaha̱ge, ni̱ fi̱ ke̱ dogo͡u guba, e̱ hiyedo degele, haba nele̱ne hiyedo dege dalale. Gehe̱ degeno͡u dalali, Godiha̱ ni̱ mamala̱ba, ni̱ Godibo͡u de bologua̱do dalaguale. 3 Hiye O e̱ midiho̱ ke̱ dimoko͡u hehegieimo͡u ni̱ ko͡u dugulo i kaha̱ degemo͡u, ni̱ge Hiye O e̱me bolofe̱i̱yode tawale ili.

4 Ni̱ Hiye Oha̱ so͡u guedu ima. E̱me fi̱ ne̱di mouti bolo̱do, o kedia̱ sibige̱ mei baga ko͡u igile muguye, haba Godiha̱ makaibe, e̱me sibige̱ hiyedo dala. 5 Ni̱ne fi̱ gehe̱bo͡u de mouti sa̱ degei, Godiha̱ mala̱mo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u moso̱ togoulu. Moso̱ togoma mei degeba, ni̱me Godiha̱ e̱ mogo͡u du daladi o* degele iba, bi Godiha̱ tagale saga̱i̱ ke̱no͡u ni̱ge Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ e̱moko͡u ne̱mabeedei.

6 Godiha̱ kuguoko͡u ne ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Duguma, bito̱u̱ Saion koto͡u a̱ mouti* ta fogolo͡u kuhe̱.

Mouti ke̱me meleya mouti, sibige̱ hiyedo, Godiha̱ ko͡u makai dala.

O taha̱ e̱moko͡u damale̱yodebasi, o ke̱me habage ta sidifi degele mei. Aisaia 28:16

7 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ dugulube mouti ke̱me bolo̱do, sibige̱ hiyedo. Damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱ dugulube, ko͡u guei dugulo ili,

Mouti, moso̱ togodi o kedia̱ dugube kasaga̱i̱ degeimo͡u ko͡u igile file̱i̱ ke̱me e̱ haba meleya mouti fogou. Buk Song 118:22

8 Ko͡u guene ko͡u nala̱i̱ dala,

Die abogo͟͡uye mouti koko͡u kuwagaba fiyasigile.

Damale̱do, mouti hiyedo koko͡u be obe kuwagaba, mihi̱ko͡u fiyasigile. Aisaia 8:14

O kedia̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ tobeko͡u mugudi kaha̱ degemo͡u, kuwoumo͡u be, dia̱ mihi̱ko͡u fiyasigedi. Afudo, Godiha̱ge o kedia̱me kegeno͡u degeleyodema ko͡u tobou.

9 Ke̱no͡u si ni̱me Godiha̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱yodema ko͡u makai. Ni̱me e̱ mogo͡u du daladi hiye o debane, e̱ hu̱ti debane, e̱ soso͡u debane, ni̱me e̱ midiho̱ bolo̱do ke̱ omoko͡u hehegiemabadomo͡u makai. E̱ge ni̱me hulia̱ sako͡u dala ke̱ to͡u fogo͡u ba, hoho̱ bolofe̱i̱ koko͡u fogo͡u haguamabeedema haguisai. 10 Afu, ni̱me mo͡u yo͟͡uwa deleigueiye, ke̱no͡u si ifibe ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ degei. Afuge, ni̱me Godiha̱ habaguguei midiho̱ ke̱ ta tawale ili meiye, haba ifisi Godiha̱ habagugueibe ni̱bo͡u de dala kehe̱.

O sasa̱i̱ kedia̱ diho̱ tageya ke̱ di midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u ga suluguame

(Ta̱ Hiye 2:11–3:22)

Dibe Godiha̱ dabai degedi o sasa̱i̱no͡u dalame

11 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱me sa mei o saga̱i̱ kaha̱, a̱ egele tobo͡u ba ni̱ duma. Sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱, ni̱ to͡u e tagali saga̱i̱ya ke̱ hobo͡u degedama. Midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ fi̱bo͡u de biyadi ke̱ tobolo͡u. 12 Ni̱ Godiko͡u damale̱yodili mei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalagualibe, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u gama. Kege degeibasi, ni̱ susuga tobolo͡u idi o kedia̱ ni̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ duguoba, Godiha̱ di dugu haguale kelege, dia̱ Godiko͡u hoho̱bolo͡u ile.

13 Ni̱me Hiye O Kelesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kaha̱ degemo͡u, ni̱ gamani o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ta̱ dulo sesema. Gamani o olo͡u fe̱i̱ die hiye o, e̱me hu̱ hiyedo, sa sibige̱ kuoko͡u o sasa̱i̱ di hu̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ gabama felei. 14 Gamani hiye o kaha̱ dabai degele idi o kedia̱ ta̱ne dulo sesema. Gamani hiye o kaha̱ge e̱ dabai degele idi o kedia̱ tobo͡u mo͡u ya, sa sa olo͡u fe̱i̱ kile midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o kedia̱ egele womo͡u, haba midiho̱ bolo̱ degedi o kedia̱moko͡u be bolofe̱i̱yode tobo͡u mo͡u suluguamabeede tobou. 15 Godiha̱ge ni̱me midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u mabeedema tagali. Kege degeibasi, toto͡u degei o, ta̱eno͡u tobolo͡u idi kedia̱ ni̱ midiho̱ bolo̱ ke̱ duguoba, ni̱moko͡u susuga tobolo͡u idi midiho̱ ke̱ to͡u fogo͡u le ile. 16 Ni̱me hebe kasaga̱i̱ ta molo͟͡u meidade tawaleba suluguama. Ke̱no͡u si ni̱ kege tawaleba sulugualibe, midiho̱ kasaga̱i̱ haba ta milo͡u gadama. Ni̱me Godiha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱dade tawaleba suluguama. 17 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u hehegiema. Damale̱yodele i o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ne solo͡u do degeba, Godiha̱ hayedu dalali, gamani hiye o e̱ hu̱ hebele foguma.

Di Kelesu e̱ hagi̱ dugudi midiho̱ ke̱no͡u seseme

18 Dabai degedi o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ bose dia̱ ta̱ ke̱ dulo sesema. A̱ge bose bolofe̱i̱ kedia̱ ta̱ ke̱no͡u sesemabadomo͡u tobo͡u yo mei. Bose ilo kelebe ko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi oye, ke̱no͡u si ni̱ge die ta̱ ke̱ne dulo sesema. 19 Ni̱me Godiha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba dabai degeligi, bose dia̱ ni̱moko͡u hagi̱ mo͡u yo͟͡uwa ne̱i̱ba, ni̱ nele̱do dege dalabasi, Godiha̱ ni̱moko͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u. 20 Haba ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u ba, ni̱ bose dia̱ ni̱ egele wouba, ni̱ nele̱do dege dalababe, Godiha̱ge ni̱moko͡u be ta hoho̱ degele mei. Ke̱no͡u si, ni̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u ko͡u milo͡u ba, haba ni̱ bose dia̱ mo͡u yo͟͡uwa egele woubabe, ni̱ nele̱do dege dalabasi, Godiha̱ge ni̱me midiho̱ do̱u̱do degeiba dugulo.

21 Ni̱ dowoye, Kelesu e̱ hagi̱ hiyedo dugu kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ ni̱ne hagi̱ dugumabeedema haguisai. Hagi̱, Kelesuha̱ dugu ke̱me yo͟͡u ni̱moko͡u hegi, ni̱ne tawaleba sesemabadomo͡u. 22 Damale̱do,

E̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u li mei. Haba ogo͡u gai ta̱ne ta tobo͡u li mei. Aisaia 53:9

23 O kedia̱ Kelesuko͡u ta̱ bo͡u basia tobo͡u mo͡u be, e̱ge ta sima tobo͡u li mei. E̱ hagi̱ hiyedo duguye, ke̱no͡u si e̱ge dia̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ta nele̱yode tobo͡u li mei. E̱ yo͟͡usie Godiko͡u ne̱i̱, Godiha̱ge obe do̱u̱dono͡u fidi kaha̱ degemo͡u. 24 Kelesuha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ mala̱, hebe fufuguoma̱i̱ko͡u dio͡u go͡u mo͡u, e̱ tolo i. Dige di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba, gehe̱ dege dalaguali, midiho̱ do̱u̱do ke̱ milo͡u gamabadomo͡u e̱ kuhe tolo i. O kedia̱ Kelesu hili̱gedo wala imo͡u, e̱ do hiyedo dugu kaha̱, ni̱me bolo̱ degele i kehe̱.

25 Afu, ni̱me wai sipsip sa̱ degei, fi̱ toto͡u dege suluguadi, a do̱u̱do ke̱no͡u sesele yadiyo mei. Ke̱no͡u si, ni̱ boholo͡u ma̱ ya, wai sipsip dia daladi Hiye Oko͡u fologa dalaguamo͡u be, e̱ge ni̱ fi̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia dala kehe̱.

3

Obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u daladi midiho̱

1 Sasa̱i̱ o hu dia̱ma, ni̱ne ni̱ ma̱ha̱ ta̱ dulo sesema. Ni̱ ma̱ha̱ Godiha̱ ta̱ dulo sese ho fogo͡u babe, sasa̱i̱ ni̱ge midiho̱ bolo̱ ke̱ milo͡u basi, dia̱ duguo fi̱ boholo͡u ile. Ni̱ Godiha̱ ta̱ dia̱moko͡u ko͡u hehegie tobolo͡u saga̱i̱ meiye, ke̱no͡u si ni̱ midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u babe, dia̱ ke̱ duguoba fi̱ boholo͡u ile. 2 Yobe, dia̱ dugulobe, ni̱me ta̱ dudi sasa̱i̱, haba ni̱ midiho̱ne do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u ba dugulo ile. 3 Sasa̱i̱ ni̱ similolo͡u be, ni̱ to͡u bo͡u, ni̱ widio towebo͡u debe sele igi golbo͡u, yukuei bolo̱ bolo̱bo͡u ke̱no͡u ka̱ idama. 4 Sasa̱i̱ ni̱ degele bolofe̱i̱be ko͡u gue, ni̱ duledune, nebe ke̱no͡u tefele similo͡u ma. Kegema, amafe̱i̱no͡u dalaguababe, ni̱ fi̱ bolofe̱i̱ ke̱me ta mei degele mei. Godiha̱ dihi̱le koko͡u ni̱me bologua̱do dalaguaba, Godiha̱ dugulobe sibige̱ hiyedo dugulo. 5 Godiko͡u damale̱yodele i sasa̱i̱, afudo deleiguei kedia̱ne kege degele idi. Dia̱ Godiha̱ degeleyodei ke̱ dia dalaguali, die duledu amafe̱i̱no͡u similolo͡u dalaguali, die ma̱ha̱ ta̱ ke̱ dulo sesedi. 6 Sasa̱i̱ Sara e̱ne e̱ ma̱ha̱ ta̱ dulo seseligibe, na̱me ma̱ hiye oyode tobo͡u di. Ni̱ midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ milolo͡u gue̱ dege ho fogo͡u babe, ni̱me Saraha̱ e̱ sisigo̱ saga̱i̱ dege dalaguale.

7 Sasa̱i̱ hu o dia̱ma, ni̱ne ni̱ sasa̱i̱bo͡u de dogo͡u guo sulugibe, ni̱ sasa̱i̱ko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ma. Sasa̱i̱be nele̱ hiyefe̱i̱ mei. Nele̱, o ni̱ dala saga̱i̱ kegei mei kaha̱ degemo͡u, dia̱ ni̱moko͡u ta̱ tobo͡u babe, ni̱ge defe̱i̱do duma. Godiha̱ o ni̱moko͡u solo͡u do fi̱ gehe̱ nele̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne fi̱ gehe̱ nele̱. Ni̱ a̱ tobolo͡u ke̱ dulo seseibasi, ni̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱ye ta akogulo saga̱i̱ mei.

Ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u degeiba degeiba dema

8 Ise, a̱ uwage ta̱ tobo͡u ladi. Ni̱ ni̱o͡u sie fi̱ tano͡u degeiba, fi̱ tano͡u degeiba dema. Tabe, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. Ni̱me Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie tagaiba tagaiba dema. Haba ni̱o͡u sie yogoko͡u habagugueiba habagugueiba dema. Tabe, ni̱o͡u ni̱ hu̱ hebele fogudama. 9 Oe ni̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ hegibane, ta̱ bo͡u basia tobo͡u bane, ni̱ hobo͡u muwo͡u milo͡u dama. Midiho̱ kegei ke̱ ni̱moko͡u degeibabe, ni̱ge Godiha̱ o kedia̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u ma. Godiha̱ ni̱ kege degemabeedema haguisaibe, e̱ge ni̱moko͡u midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱ hegilamo͡u degei.

10 Di tewe,

O koyo na̱ bologua̱do dalale ke̱bo͡u,

haba sawisiei bolofe̱i̱ dugulo ke̱bo͡u de tagaibabe,

na̱ ta̱ kasaga̱i̱bo͡u, ogo͡u gai ta̱bo͡u de hobo͡u tobo͡u mo͡u siada.

11 Na̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u, fi̱ boholo͡u ba, midiho̱ bolofe̱i̱ ke̱no͡u milo͡u yedei.

O sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de mogo degeba, fi̱ tano͡u dege dalayedei.

12 Yobe, Hiye Oha̱ge midiho̱ do̱u̱do milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱me duguomo͡u dia daladi.

Dia̱ e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u imo͡u be e̱ dudi.

Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o sasa̱i̱ kedia̱me e̱ge tobeko͡u mugu dala. Buk Song 34:12-16

Di midiho̱ bolo̱ milo͡u mo͡u dimoko͡u hagi̱ hagulu ke̱me ta̱bo͡u mei

13 Ni̱ midiho̱ bolo̱do milo͡u laba degeibabe, o koyoha̱ge ni̱ wolo? O ta mei. 14 Ke̱no͡u si, ni̱ midiho̱ bolo̱ milo͡u di kaha̱ dowo ke̱ hagi̱ dugubabe, ni̱ hoho̱no͡u degema. Yobe, Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

O taha̱ ni̱moko͡u gue̱ ne̱i̱babe, ni̱ hobo͡u kesigie gue̱ degedama. Aisaia 8:12

15 Ni̱ Kelesuko͡u no͡u damale̱yodema, e̱no͡u si ni̱ Hiye Oyode tawama. O tae ni̱moko͡u ko͡u gue yodubabe, kagemo͡u ni̱me hebenito͡u bologua̱do duwolo ke̱ dia dalagua deibabe, ni̱ ama dala kaha̱ yo ke̱ o koko͡u defe̱i̱do tobo͡u ma. 16 Ke̱no͡u si ni̱me damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de ta̱ koubabe, dia̱ yoduga ili ke̱ duloba, dia̱moko͡u be himi̱do degeba, amafe̱i̱no͡u tobo͡u ma. Ni̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do dalaguadade tawaibabe, ni̱ge damale̱yodele ili mei o kedia̱moko͡u midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u hegiba, dia̱ ke̱ duguoba, Kelesuha̱ midiho̱ ni̱ milo͡u gadi ke̱ susuga tobolo͡u idi ke̱ to͡u fogo͡u ba, dio͟͡usie file dugu kasaga̱i̱ deba, sidifi degele ile. 17 Dibe Godiha̱ tagaiya ke̱ midiho̱ bolo̱do milo͡u gadi kaha̱ dowoye di hagi̱ dugubabe, ke̱me ta̱bo͡u mei. Haba midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ dowoye hagi̱ dugubasi, ke̱me kasaga̱i̱do.

Kelesuha̱ teibe e̱ di mamo͡u la̱mo͡u kuhe tolo hagua̱i̱

18 Kelesu e̱me ta degeli meiye, ke̱no͡u si do̱u̱do mei o sasa̱i̱ di dowoye, e̱ tolo i, di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ ta mo̱u̱ye domo͡u. Ni̱ Godiko͡u wo͡u ma ilamo͡u, e̱ tano͡u fe̱i̱ tolo i kehe̱. Haba tage ta tolo ile mei. Sa sibige̱ kuoko͡u ge o kedia̱ woumo͡u tolo i. Ke̱no͡u si Duo Bolofe̱i̱ha̱ degeiye, e̱ hagua̱ gehe̱ degei. 19 Kegemo͡u, e̱ fi̱ kaha̱ mulo̱mo͡u, Godiha̱ ta̱ ke̱ tei fi̱ ilo didio̱ degei dalagua kedia̱moko͡u hehegie tobou. 20 Tei fi̱ ke̱me Noaha̱ delei kelege Godiha̱ ta̱ dulo ili mei o sasa̱i̱ tofigile i kedia̱ fi̱. Damale̱do, Noa e̱ dalali, mosole moso̱ togoumo͡u be, dia̱ midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u ga imo͡u, Godiha̱ duguo fogo͡u dalali, Noaha̱ mosole moso̱ tegei ke̱ mei degei. Kegemo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ 8 kege kedia̱ mosole foudu fologoumo͡u, to̱ giho̱u̱ hiyedo ko͡u hagueiye, ke̱no͡u si dia̱me ta hue̱i̱ye weli mei, Godi yo͟͡u dogo͡u gu. Sa sa o sasa̱i̱ su̱u̱do, olo͡u fe̱i̱be to̱ giho̱u̱ye woma mei degei. Yobe, dia̱ Godiha̱ ta̱ dulo sesele ili mei kaha̱ degemo͡u. 21 To̱ giho̱u̱ ke̱me fafeleya tofo͡u di ke̱ sa̱ degei. Fafeleya tofolo͡u imo͡u, Godiha̱ ni̱me yo͟͡u ko͡u mo̱u̱. Fafeleya tofo͡u di midiho̱ ke̱me to̱ todi saga̱i̱ kegei mei. Di to̱ toumo͡u be, sibigi di to͡u guebo͡u dala ke̱no͡u bigima mei degedi. Ke̱no͡u si, fafeleya tofolo͡u idibe, di duo sibigi mei degeba, Godiha̱ dihi̱le koko͡u bolo̱no͡u dalagualeyodema kuhe degele idi. Godiha̱ Yesu Kelesu hagua̱gi kaha̱ degemo͡u, di fafeleya tofo͡u mo͡u be, e̱ di mo͟͡udi. 22 Kegemo͡u, Kelesu e̱ hebenito͡u folo, Godiha̱ dobogo͟͡u deleko͡u duwomo͡u be, e̱sol o daga dagabo͡u, duo daga dagabo͡u, hu̱bo͡u bi ilo kelebo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ e̱ nele̱ kaha̱ hayedu dalaguali, e̱ ta̱ dulo sesele idi.

Damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me tefele dugu hiyedo duguomo͡u, hagi̱ hiyedo dugulo i

(Ta̱ Hiye 4–5)

4

Di to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u me

1 Kelesu e̱ to͡u be do hiyedo dugu kaha̱ degemo͡u, ni̱ e̱ fima̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele fima̱ma. Yobe, o taha̱ e̱ to͡u be do dugu debabe, midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milo͡u di ke̱me tobeko͡u muguo mei degei. 2 O kegei ke̱me sa sibige̱ kuoko͡u dalabe, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me e̱ge dafadi. Godiha̱ tagali ke̱no͡u sesele ile saga̱i̱ degedi. 3 Damale̱yodili mei o kedia̱ die to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u ga idi ke̱me afu ni̱ne hiyedo milo͡u ga idi. Damale̱do, sasa̱i̱ hiyou siadi midiho̱bo͡u, o hiyou siadi midiho̱bo͡u ke̱me ni̱ ko͡u milo͡u ga idi. Ni̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱ma fi̱ toto͡u degemo͡u, ta̱ kasaga̱i̱ tobo͡u dibo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u dibo͡u ke̱ hiyedo degele idi. Haba ogo͡u gai godi kedia̱ egei ke̱ne ni̱ ko͡u dulo sesele idi ke̱me kasaga̱i̱ hiyedo. Midiho̱ olo͡u fe̱i̱ kegei ke̱me haba ta degedama. 4 Ifibe ni̱me damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de geleguoba, midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u be dafa ili. Dia̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u, damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱moko͡u ta̱ bo͡u basia tobolo͡u idi kehe̱. 5 O sasa̱i̱ kedia̱ kege degemo͡u ibe deba, ta̱ sale sawisiei ke̱ tama̱ degeiba, Ta̱ Sai Fidi O kaha̱ dia̱moko͡u be, ni̱ kadegeimo͡u kege degemo͡u haguei? de yodulo. Ta̱ Sai Fidi O e̱ge ama dalali, tofigili mei obo͡u, tofigile i obo͡u olo͡u fe̱i̱ ta̱ sale dala. 6 Kegei kaha̱ yobe, tofigile i o sasa̱i̱ kedia̱me teli mei kelegebe, o ilo kelege dia̱moko͡u ne ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ ko͡u hehegiemo͡u suluguei. Dia̱me sa sibige̱ kuoko͡u be ko͡u dalaguali tofigile i, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ degemo͡u. Ke̱no͡u si Godiha̱ dia̱moko͡u fi̱ gehe̱ ne̱i̱mo͡u, dia̱me Godi yo͟͡u sa̱ degei dalagua.

Nele̱, Godiha̱ dimoko͡u ne̱mo͡u i dala kaha̱ degemo͡u, di dabai defe̱i̱do degeme

7 Uwage sawisiei ke̱ hafe̱i̱ degeli kaha̱ degemo͡u, ni̱ fi̱ gofo͟͡udo dege tawaleba, defe̱i̱do sulugualibe, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u suluguama. 8 Ni̱me Godiko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ degei dalagua kaha̱ degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u defe̱i̱do solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema. Solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me olo͡u fe̱i̱ akogudi. 9 Sa ta tie o sasa̱i̱, Godiko͡u damale̱yodele i kedia̱ ni̱ sabeko͡u ya fologoubabe, bologua̱do dia dalama. Kege degedi midiho̱ ke̱me dafadama. 10 Godiha̱ ni̱ habaguguemo͡u, nele̱ daga daga ke̱ ni̱moko͡u solo͡u do ne̱mo͡u i kaha̱ degemo͡u, ni̱ dafa idama, Godiha̱ dabai defe̱i̱do degeleba, ni̱ ni̱o͡u sie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba dema. 11 Godiha̱ e̱ ta̱ hehegie tobo͡u di dabai ke̱me na̱moko͡u ne̱i̱ debabe, na̱ Godiha̱ ta̱ ke̱no͡u hehegie tobo͡u yedei. Haba Godiha̱ o sasa̱i̱ dogo͡u gudi dabai ke̱ na̱moko͡u ne̱i̱ debabe, na̱ Godiha̱ e̱ nele̱ya ke̱no͡u dabai degemo͡u i. Ni̱ kege degeibabe, o sasa̱i̱ ilo kedia̱ duguoba, dia̱ne Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ Godiha̱ hu̱ hebele fogulo saga̱i̱ degele ile. Godiha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱me hiyedo folodo. Dige e̱moko͡u hoho̱bolo͡u ba, tofousogo tofousogo kegeno͡u dalaguame. Damale̱do.

Dige Kelesu e̱ hagi̱ dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele duguoba, hoho̱no͡u degeme

12 Mogo dia̱ma, ni̱ tefele dugulu ke̱me douye galai do saga̱i̱ kegei ke̱ dugubabe, ni̱ ta kesigidama. Ni̱ hobo͡u a̱no͡u duguluyode tawadama. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kegei duguludade tawama. 13 Kelesu e̱ hagi̱ hiyedo dugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ni̱ne hagi̱ dugudi kaha̱ degemo͡u hoho̱ degema. Kegeibasi, ni̱ge Kelesuha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱ tama̱ degeiba duguoba, ni̱ hoho̱ hiyedo degele ile. 14 Ni̱ Kelesuha̱ hu̱ ke̱ tolo͡u dala kaha̱ degemo͡u, oe ni̱ susuga tobo͡u babe, ni̱ hoho̱no͡u degema, Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ e̱me ni̱bo͡u de dala kaha̱ degemo͡u. E̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱me hiyedo folodo. 15 Hagi̱ ni̱ dugulobe, ni̱ o wei deba, hiyou mo̱u̱ deba, midiho̱ kasaga̱i̱ ta milou deba, haba, o ilo kedia̱ dabai degeli ta makei deba kaha̱ dowoye hagi̱ dugubabe kasaga̱i̱. 16 Ha, Kelesuko͡u damale̱yodei kaha̱ dowoye hagi̱ dugubabe bolo̱, sidifi degedama. Hagi̱ kegei ke̱ dugubabe, ni̱me Godiko͡u hoho̱bolo͡u no͡u dalama, yobe ni̱me Kelesuha̱ hu̱ ke̱ tolo͡u dalagua kaha̱ degemo͡u.

17 Godiha̱ yo͟͡u e̱ soso͡u di ta̱ sale ke̱me hafe̱i̱ degei. Godiha̱ dibuko͡u ta̱ sama mei degeiba, haba o sasa̱i̱, e̱ ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ tobeko͡u mugulo idi kedia̱moko͡u kage tama̱ degele ke̱me di ta tewe mei. 18 Godiha̱ kuguoko͡u be ko͡u gue nala̱i̱ dala,

Do̱u̱do o sasa̱i̱ kedia̱me hagi̱ hiyedo dugumo͡u ibe deba, Godiha̱ dia̱ kuhe mamolo͟͡uyodei. Ke̱no͡u si, Godi tobeko͡u muguo dalagua o sasa̱i̱bo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o sasa̱i̱bo͡u kedia̱moko͡u be Godiha̱ge kage degele? Gutpela Sindaun 11:31

19 Kegemo͡u, Godiha̱ tagaliya ke̱no͡u hagi̱ dugumo͡u suluguadi oyege dio͟͡usie Godiko͡u nele̱ba, midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u mo͡u suluguamabeedei. Dibe Godi yo͟͡u milou kaha̱ degemo͡u, e̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱ di bologua̱do wolo͡u daladi, di ta to͡u fogo͡u diyo mei.

5

Sosiko͡u widio o dia̱ma, ni̱ge Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱me bologua̱do dia dalama

1 Sosiko͡u widio o dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi kuhe̱. Yobe, a̱ne sosiko͡u widio o. A̱ge Kelesu e̱ hagi̱ hiyedo dugumo͡u mayo͟͡u ma̱ diho̱ye dugu. A̱bo͡u ni̱bo͡u di olo͡u fe̱i̱be hebeniha̱ hoho̱ ke̱ tama̱ degeiba dugulo ile kaha̱ degeimo͡u, a̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi ko͟͡u duma. 2 O ilo kelege wai sipsip dia daladi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ne Godiha̱ o sasa̱i̱ dia dalaguama. Dabai ke̱ degelebe, oe ni̱moko͡u ta̱e diasele tobo͡u bano͡u degedama, Godiha̱ tagaiya ke̱no͡u hoho̱ degeba degemo͡u ima. Dabai kaha̱ dowo molo͟͡u saga̱i̱ hobo͡u degedama. Mo͡u tagaleba hoho̱bolo͡u degema. 3 O sasa̱i̱ ni̱ hayedu dalagua kedia̱moko͡u be ni̱ge ta diasedama. Ni̱ midiho̱ bolo̱dono͡u milo͡u ba, dia̱ duguo sesele. 4 Kege degeibasi, wai sipsip dia daladi Hiye Oha̱ hagua tama̱ degeibabe, ni̱me dabai ni̱ degedi kaha̱ hebe bolo̱do ke̱ mala̱ ile. Hebe bolo̱do ke̱me di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei, ta tabaleba mei degele mei, yo͟͡u tofousogo tofousogo kegeno͡u kuhe dalale.

Di diyo͡u sie Godiha̱ hayedu dogogume

5 Gisiai o dia̱ma, nebe ke̱no͡u tefele, ni̱me odo kedia̱ ta̱ ke̱no͡u dulo sesema. Ni̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱o͡u sie huyafe̱i̱ degeiba huyafe̱i̱ degeiba dema. Yobe,

O sasa̱i̱ dio͟͡u die hu̱ hebele fogulo idi kedia̱me Godiha̱ degeiye, dia̱me huyafe̱i̱ dege daladi. Ke̱no͡u si o sasa̱i̱ dio͟͡usie huyafe̱i̱ degele idi kedia̱me, Godiha̱ habagugueibe dia̱bo͡u de daladi. Gutpela Sindaun 3:34

6 Kegei degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie huyafe̱i̱ degeba, Godiha̱ hayedu dalaguababe, sawisiei yo͟͡u makai kelegeno͡u si, e̱ ni̱ hebele fogulo. 7 Godiha̱ ni̱moko͡u solo͡u do degedi kaha̱ degeimo͡u, hagi̱ olo͡u fe̱i̱ ni̱ dugulo idi ke̱ kefemaba, Godiko͡u no͡u dogoguma.

8 Ni̱ fi̱ gofo͟͡udo dege tawaleba, amaga suluguama. Ni̱bo͡u ho ma̱i̱ o Tama̱be ta̱ uwo hiyedo, nebe fuse hiyedo laionye degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ta̱mo͡u siadi. Hegie hiyedo degeimo͡u, o nala̱mo͡u ka sulu. 9 Ke̱no͡u si, ni̱ damale̱yodei ke̱me nele̱do dege dalaguali, Tama̱ tobeko͡u muguma. Ni̱ tewe, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ tie kedia̱ne hagi̱ hiyedo, nebe ni̱ dugulu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele dugulo idi. 10 Godi e̱me habaguguedi midiho̱ olo͡u fe̱i̱ kaha̱ e̱ yo. Damale̱do, Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ Godiha̱ge ni̱me hebeniha̱ hoho̱ koko͡u haguamabeedema haguisai. Ni̱ hagi̱ to̱u̱ degeno͡u fe̱i̱ dugumo͡u ibe deba, ise yo͟͡u ni̱ bologuo̱u̱ba bolo̱ degeiba, ni̱ damale̱yodei ke̱ dede̱i̱ sasagieiba, ni̱me nele̱do dege dalaguali, tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. 11 Godiha̱ e̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u debe hiyedo folodo, tofousogo tofousogo kegeno͡u dalale. Damale̱do.

Uwage ta̱

12 O Sailas e̱ge a̱ dogo͡u guomo͡u, kuguo to̱u̱ degei ko͟͡u nalolu̱. A̱ dugulube, e̱me di mogodo, e̱me damale̱yodeibe defe̱i̱do tolo͡u dalamo͡u dugulu. Kuguo ko͟͡ume a̱ ni̱ dede̱i̱ sasagielamo͡u nalolu̱. Haba tabe, Godiha̱ habaguguei kaha̱ ta̱, a̱ hehegiedi ke̱me damale̱do ta̱, ni̱ ke̱ tawamabadomo͡u a̱ kuhe nalolu̱. Ni̱ ke̱ damale̱do-yodema, nele̱do dege dalama.

13 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ sa hiye Babilon* tie ko͟͡udia̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili. Ni̱bo͡u, dia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ yo͟͡u e̱ biyodema makai. Ma̱ dihi Mak* e̱ne ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u. 14 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱ ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeimo͡u solo͡u do degeimo͡u dedi kaha̱ degemo͡u, ni̱ ni̱o͡u sie nogo͡u gama.

A̱ge ni̱me Kelesubo͡u de dogo͡u guoba, bologua̱do dalaguale ke̱ tagali.

* : (Tawale ta̱) Na̱ 1 Pita 5:13 dugu.

* 1:23 1:23 Jon 3:3-6 - Yesuha̱ge Nikodemusko͡u be, na̱me haba dihi baga mala̱ fele̱yede tobou.

* 2: (2:0 widio ta̱) Grik ta̱ege mouti-yodili mei, igi-yodei, Juda o kedia̱ igi moso̱ togolo idi kaha̱ degeimo͡u.

* 2:5 2:5 Afudo, mogo͡u du daladi o (‘pris’) kedia̱ Mosesha̱ kuolo͡u ta̱ ke̱ dulo seselemo͡u, gali sile, Godiko͡u nele̱ idi.

* 2:6 2:6 Mouti ke̱me damale̱do mouti mei, ke̱me Yesu. Bito̱u̱ Saion ke̱me sa Jerusalem.

* 5:13 5:13 Sa hiye Babilonbe sa hiye Rom sa̱ degei. Sa Babilonyodei kaha̱ e̱ sibige̱be ko͡u gue, sa Rombe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi sa, Babilonno͡u tefei.

* 5:13 5:13 Mak e̱me Pitaha̱ e̱ dihido mei. E̱me o gisiai Pitabo͡u de dabai degedi. Kegei kaha̱ degemo͡u, Pitaha̱ge e̱ dihiyode kuhe tobou.

2 Pita

1

2

3

Egei Sasama

Pitaha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Ko͟͡ume sasama kuguo Pitaha̱ Yesu Kelesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱. Pita e̱ tobolo͡u mo͡u nala̱i̱be, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱ ta̱ dulo sesedamabeedei, kegeligi mihi̱ko͡u fiyasigeiye domo͡u. Damale̱do ta̱ ke̱no͡u dulo sesemabeedema kuhe tobolo͡u mo͡u nala̱i̱. Ta̱ ke̱ ko͡u dulo tawai obe, o tae ogo͡u gai ta̱ tobo͡u ba e̱ge ta dulo sesele saga̱i̱ mei.

Pitaha̱ ta toboube, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o eige Yesube ei diho̱ye duguyode tobolo͡u mo͡u nala̱i̱.

Haba tabe, o ilo kelege Yesube boholo͡u ma̱ haguale meiyode tobolo͡u idi kaha̱ degemo͡u, Pitaha̱ge kuguo kuoko͡u be Yesube hagualeyode tobou. Damale̱do, di dugulube, e̱me toto haguale saga̱i̱ mei. Kegei kaha̱ yobe ko͡u gue, Godiha̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ tano͡u ta makolobe dafamo͡u, e̱ge di olo͡u fe̱i̱ fi̱ boho͡u mabadomo͡u kuhe dia dala.

Kuguo 2 Pita ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Dige midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u nele̱do dege milo͡u golugibe, ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ ta̱ ke̱me tobeko͡u mugume

1

(Ta̱ Hiye 1–3)

1 A̱me Saimon Pita, Yesu Kelesuha̱ dabai degelemo͡u, e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-siadi-o. Yesu Kelesu e̱me Godi, di Mamo̱u̱ O. E̱me midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u degedi kaha̱ degemo͡u, ni̱ e̱moko͡u damale̱yodei ke̱me sibige̱ hiyedo, ei damale̱yodei ke̱no͡u tefei kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma neli̱. 2 Ni̱me Godibo͡u, di Hiye O Yesubo͡u de ko͡u tawale dala kaha̱ degemo͡u, dilie ni̱moko͡u hiyedo habagugueiba, ni̱me bologua̱do dalamabadomo͡u.

Godiha̱ge dibe yo͟͡u e̱ biyodema makai

3 Damale̱do, Godiha̱ midiho̱ do̱u̱do, e̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱me hiyedo, e̱ dimoko͡u haguamabeedema haguisoumo͡u, di dulomo͡u e̱me ko͡u tawale i kaha̱. Kegemo͡u, Yesu Kelesuha̱ge Godiha̱ nele̱yeno͡u * dimoko͡u bi olo͡u fe̱i̱do ne̱i̱be, di dogo͡u guba, di nele̱do degeba, yo͟͡u e̱ midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga suluguamabadomo͡u kuhe ne̱i̱. 4 Godiha̱ nele̱yeno͡u, e̱ kege haguisamamo͡u, bi bolo̱do olo͡u fe̱i̱, yo͟͡u afu ko͡u nele̱yodema makai ke̱ dimoko͡u kuhe ne̱i̱. E̱ kege degei kaha̱ge di dogo͡u guba, dibe sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fogo͡u ba, Godiha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u mabadomo͡u.

5 Kegei degemo͡u,

ni̱ damale̱yodei ke̱me nele̱do dege dalalibe,

midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u mo͡u ima.

Ni̱ midiho̱ bolo̱ ke̱no͡u defe̱i̱do milo͡u ga dalalibe,

Godiha̱ midiho̱ ke̱ne tawama.

6 Ni̱ Godiha̱ e̱ midiho̱ ke̱ tawaleba dalalibe,

to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ akogoguema.

Ni̱ to͡u e tagadi midiho̱ kegei ke̱ akogogue dalalibe,

hagi̱ kagei kagei ke̱ dugubane nele̱do dege dalama.

Nele̱do dege dalalibe,

midiho̱, Godiha̱ degei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele degema.

7 Ni̱ Godiha̱ midiho̱ ke̱ milo͡u ga dalalibe,

ni̱o͡u sie yogoko͡u midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ba milo͡u ba dema.

Ni̱ midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u ba milo͡u ba dega dalalibe,

ni̱o͡u sie yogoko͡u solo͡u do degeiba solo͡u do degeiba dema.

8 Ni̱ge di Hiye O Yesu Kelesube ko͡u tewe. Kegei degemo͡u, ni̱ midiho̱ bolo̱ olo͡u fe̱i̱, a̱ ko͡u husolo͟͡umo͡u nala̱ma mei degei ke̱ milo͡u ga dalababe, ni̱ tewe ke̱me mo͡u yo͟͡uwa ta dalale mei. Sibige̱ hiyedo ma̱mo͡u ile. 9 O tae midiho̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ milo͡u ga ho fogo͡u babe, bima̱i̱ ahudo dalagua ke̱me e̱ge ta dugulo saga̱i̱ mei, e̱me diho̱ du degei o ke̱ sa̱ degei dala. O kegei kaha̱ge Godiha̱ e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ ko͡u igile mugu ke̱me olo͡u fe̱i̱ toto͡u dege dala. 10 Ma̱ mogo dia̱ma, Godiha̱ge ni̱me haguamabeedema haguisamo͡u, yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ degeleyodema makai kaha̱ degemo͡u, ni̱ Godiha̱ midiho̱ ke̱no͡u nele̱do dege milo͡u ma. Ni̱ kege degeibasi, ni̱me mihi̱ko͡u fiyasigile mei. 11 Damale̱do, ni̱me Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ sa bolo̱ koko͡u fologouba, Godiha̱ a so͟͡ugo͡u ba, hoho̱ degeba, ni̱ wo͡u ma kodu fologale. Sa bolo̱do ke̱me di Mamo̱u̱ O Yesu Kelesuha̱ sa, tofousogo kegeno͡u dalale sa.

12 Damale̱do, a̱ tobolo͡u ko͟͡ume ni̱ ko͡u tewe. Ni̱ ko͡u dulo nele̱ dege sesele iliye, ke̱no͡u si a̱ge ni̱ toto͡u degeiye deba tobolo͡u no͡u dalale. 13 A̱ sa sibige̱ kuoko͡u be, ma̱ fi̱be falai moso̱du dalali, ma̱ dabai ko͟͡u defe̱i̱do degelamo͡u, a̱ egei, ni̱ ko͡u tewe ke̱no͡u haba tage tobolo͡u ke̱me, ni̱ toto͡u degedama. 14 A̱me falai moso̱ ko͟͡u to͡u fogo͡u ba, tolo ile hafe̱i̱ degelidade tawali, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ a̱moko͡u ko͡u tobou kaha̱ degemo͡u. 15 Kegei degemo͡u, a̱ ko͡u le dalali, ni̱moko͡u egei ko͟͡u defe̱i̱do hehegiemo͡u iligi tolo ibabe, ni̱ge ta̱, a̱ ni̱moko͡u hehegie tobolo͡u mo͡u nala̱gai ke̱ haba huso͟͡umaba tawale ile.

Ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ Godiha̱ hoho̱ kaha̱ Kelesuko͡u hoho̱gumo͡u dugulo i

16 Di Hiye O Yesu Kelesuha̱ nele̱ hiyedo ke̱bo͡u, e̱ haguale ke̱bo͡u de ei ni̱moko͡u tobolo͡u idi ke̱me o tae e̱ fima̱i̱ ta̱ mei. Ei ta̱eno͡u tobolo͡u idiyo mei. Ei eiyo͡u ei diho̱ye Godiha̱ hoho̱ kaha̱ Yesu Kelesuko͡u hoho̱gumo͡u ko͡u dugulo i kaha̱, ei ni̱moko͡u kuhe hehegie tobolo͡u idi.* 17 Eige Yesu Kelesube, e̱ Aye Godiha̱ hoho̱ hiyedo kaha̱ e̱moko͡u hoho̱gumo͡u dugulo i. Kelegeno͡u, ei hebeniha̱ hoho̱ hiyedo koto͡u ge ta̱ uwo ta hagumo͡u dulo ibe, Hiye O Godiha̱ e̱moko͡u hu̱ hiyedo ke̱ nele̱mo͡u ko͡u gue tobou,

Ko͟͡ume ma̱ Dihi. A̱ge e̱me tagadido, e̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeliyode tobo͡u mo͡u dulo i.*

18 Eibe e̱bo͡u de Godiha̱ bito̱u̱ koto͡u dalaguali, hebenito͡u ge ta̱ uwo ke̱ kuhe hagumo͡u dulo i. 19 Kegei degemo͡u, eige ta̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ hehegie tobolo͡u idi ke̱me damale̱dade tawale ili. Ni̱ne kege tawama. Ta̱ ke̱me hoho̱ye, sa hulia̱ degei koko͡u hoho̱guo dalali, sabiyouba, kuidiho̱ oguoha̱ soyodele idi saga̱i̱ kegeiye ni̱ duledu foloba hoho̱gulo ke̱ saga̱i̱.

20 Ni̱ defe̱i̱do ko͡u gue tawama, afu, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ hehegie tobolo͡u idi, Godiha̱ kuguoko͡u nala̱gai dala ke̱me o tae e̱ fima̱i̱yeno͡u tawaga tobolo͡u mo͡u nalali̱ mei. 21 Yobe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ hehegie tobolo͡u idi ke̱me dio͟͡u die fima̱i̱yeno͡u tawaga hehegile idiyo meido. O kedia̱ ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u idibe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ dogo͡u gumo͡u, dia̱me ta̱, Godiha̱ dia̱moko͡u hehegieimo͡u ke̱no͡u kuhe tobolo͡u idi.

2

Ogo͡u gai egei o kedia̱ge damale̱yodele i o kedia̱ fi̱ ke̱ makoumo͡u dia̱ toto͡u degele i

(Jut 4-13)

1 Damale̱do, Israel obiyei kile, ogo͡u gai egei o ilo kedia̱ suluguei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, ni̱ dala kilene o kegele i ke̱ suluguale. Ogo͡u gai egei o kedia̱ge dia̱me Godiha̱ ta̱ hehegiediyode ko͡u tobolo͡u ileye, ke̱no͡u si dia̱ gulokouno͡u. Dia̱ tama̱ko͡u ta tobolo͡u ile mei, amafe̱i̱ tobolo͡u suluguali, ta̱ gehe̱ gehe̱ tobo͡u ba, ni̱ dulo seseibabe, ni̱ damale̱yodei ke̱me makolo saga̱i̱. Dia̱ Wolo͡u Daladi Hiye Oha̱ge dia̱me ko͡u mamo̱u̱ye, ke̱no͡u si dia̱ Hiye O tobeko͡u mugubabe, dia̱me dio͟͡u degeiye, dio͟͡usie toto makolo ile. 2 Ogo͡u gai egei o kedia̱ die to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u gouba, damale̱yodele i o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ ke̱ duguo sesele youbabe, o ilo kelege duguoba, dia̱ di damale̱yodei midiho̱ ke̱ susuga tobolo͡u ile. 3 Ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱me sele molo͟͡uno͡u tagale idi kaha̱ degemo͡u, dia̱ gulokou ta̱no͡u tobolo͡u idi. Ke̱no͡u si, Godiha̱ ko͡u tewe, o kedia̱me ta̱ saiye to͡u ba, makolo ileyodema ko͡u makai dala. Ogo͡u gai egei o kedia̱, midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ke̱ molo͟͡u sawisiei kelegebe, dia̱me ta kama fosigile meido. Makolo o e̱me tiadiyo mei, afudo amai ke̱me yo͟͡u kegeno͡u dala.

4 Ni̱ tewe, e̱sol o ilo kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u be, Godiha̱ mo͡u ta duguo fogo͡u li mei, mihi̱ duo mo͡u gulido ulou sogodo hulia̱ sa koko͡u didio̱ degema fogou dala, habage ta̱ sale. 5 Afudo deleiguei o sasa̱i̱ kedia̱ne Godi tobeko͡u mugumo͡u be, e̱ge ta duguo fogo͡u li mei, e̱ degeiye, to̱ giho̱u̱ hiyedo kaha̱ haguamo͡u woma mei degei. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o sasa̱i̱ to̱ giho̱u̱ye wei kelegebe, Godiha̱ge damale̱do ta̱ hehegie tobo͡u di o Noabo͡u,* e̱ soso͡u olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ke̱no͡u mo̱u̱. 6 Sa Sodombo͡u, sa Gomorabo͡u * tie o sasa̱i̱ kedia̱ne Godiha̱ figa duguo tobo͡u mamo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱, dia̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ ne̱i̱be, sa bolo̱u̱ kege ke̱ douye na̱ma mei degei. Kegei degemo͡u o sasa̱i̱, Godi tobeko͡u mugulo idi kedia̱ge dia̱moko͡u ne habage kege degeledade tawama. 7 O Lot* e̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u be do̱u̱do o. E̱ dugube, e̱ sa tie o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ ta̱ dulo idiyo mei, dio͟͡u die to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga imo͡u duguomo͡u, e̱ hagi̱ hiyedo dugumo͡u ibe demo͡u, Godiha̱ e̱ mo̱u̱ kaha̱, e̱me ta makeli mei. 8 Damale̱do, Lot e̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do o delei. Sa e̱ tie koko͡u ge midiho̱ kasaga̱i̱ hiyedo milo͡u ga imo͡u duguomo͡u, e̱ duledu hagi̱ hiyedo dugumo͡u ibe demo͡u, Godiha̱ e̱ kuhe mo̱u̱. 9 Hiye O Godiha̱ kege ko͡u degemo͡u haguei kaha̱ degemo͡u, Godiha̱ge yo͟͡u e̱ midiho̱no͡u milo͡u di o sasa̱i̱ kedia̱ hagi̱ dugumo͡u be, e̱ dogo͡u guo mo͟͡udidade tawame. Haba midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idi o sasa̱i̱ kedia̱me Hiye O Godi yo͟͡u egele womo͡u iligi, ta̱ sale sawisiei kuhe hagua kogulodade tawame. 10 O sasa̱i̱ ilo kelebe hebe kasaga̱i̱ hiyedo mala̱ ile. Dia̱me sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u suluguadi midiho̱ ke̱bo͡u, haba Hiye O Godiha̱ ta̱ ke̱ tobeko͡u mugulo idi midiho̱ ke̱bo͡u de milo͡u ga idi o sasa̱i̱.

Damale̱do, ogo͡u gai egei o kedia̱ge ta̱ ta dulo idiyo mei, dio͟͡u die fima̱i̱ya ke̱no͡u degele idi. Dia̱ge hebeni e̱sol hiye o kedia̱moko͡u susuga tobolo͡u ne ta gue̱ degele idiyo mei. 11 E̱sol o kedia̱ die hu̱bo͡u die nele̱bo͡u kaha̱ge ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ die hu̱bo͡u die nele̱bo͡u ke̱me gabama feleido. Ke̱no͡u si e̱sol o kedia̱ge Godiha̱ dihi̱le koko͡u ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱me ta susugamo͡u ta̱ sa idiyo mei.

12 Ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱me fi̱bo͡u mei, gali sa̱ degei, to͡u e tagadi midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi. Oe gali sale̱ma̱i̱ye to͡u mo͡u wodi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, o kedia̱ne kege makolo ile. Yobe, dia̱ ta tewe mei dalali, Godiha̱ ta̱ hehegiediyode tobolo͡u mo͡u be, dia̱ge Godi huyafe̱i̱ degele idi kaha̱ degemo͡u. 13 Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kedia̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱no͡u mala̱ ile. Dia̱ agali nale̱bo͡u, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱bo͡u de nala̱ idi ke̱me dia̱ge wa, hoho̱bo͡u di midiho̱ bolofe̱i̱yade tawalemo͡u degele idi. Ni̱ dia̱bo͡u de geleguo kege nala̱ imo͡u, o ilo kelege dugulube, ni̱o͡u fa ni̱ duledube sibigibo͡u, haba ni̱ hu̱ne kasaga̱i̱do dalamo͡u dugulu, ke̱no͡u si dia̱ koko͡u hoho̱bolo͡u idi. 14 Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ge sasa̱i̱ duguomo͡u, fi̱ye tagalemo͡u be, hiyouye molo͟͡u saga̱i̱ degele idi. Dia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u tagadi midiho̱be ta akogulo saga̱i̱ mei. O sasa̱i̱ die damale̱yodei nele̱ mei degei kedia̱moko͡u ogo͡u ga tobo͡u mo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi. Dia̱me gili degele idi o. Kegele idi kaha̱ degemo͡u, dia̱me Godiha̱ makoloye dala. 15 Midiho̱ do̱u̱do milo͡u di ke̱ tobeko͡u muguomo͡u sulugualibe, o Balam,* e̱me o Beorha̱ dihi, e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, dia̱ne ke̱ sesele ili. Balam e̱me midiho̱ kasaga̱i̱, yo͟͡u milo͡u goulu koko͡u ge sele hiyedo molo͟͡u ke̱no͡u tagadi. 16 Sawisiei ta, o Balam e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u lamo͡u fima̱ma, wai do̱ki tageto͡u folo duwomo͡u i. Do̱ki ke̱me waino͡u ye, ke̱no͡u si do̱ki kaha̱ iligi, ali duo kelege o baga ta̱ fuamo͡u, gofo͟͡u dege tobo͡u mo͡u du. Kegemo͡u, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o Balam e̱ toto͡u degemo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u lamo͡u ili ke̱, wai do̱ki kaha̱ kege akogumo͡u e̱ fogou.

17 Ogo͡u gai egei o kedia̱me hue̱i̱, tolo̱fe̱i̱ hebe tio degeimo͡u mei degedi ke̱ saga̱i̱. Dia̱me mabidi, wiye mo͟͡uma ima haguama dedi ke̱ sa̱ degei. Sa hulia̱ hiyedo, Godiha̱ ko͡u makai dala koko͡u be dia̱ ya dalaguale. 18 Ta̱ dia̱ tobolo͡u be tige̱do degemo͡u, sibige̱ mei ta̱no͡u tobolo͡u idi. Ogo͡u gai ta̱ tobolo͡u mo͡u, dio͟͡u to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ gehe̱ gehe̱ kaha̱ ta̱ tobolo͡u imo͡u be, ebele damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ dulo sesele yadi. O sasa̱i̱ kedia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milo͡u gadi ke̱ ebeleno͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u le iye, ke̱no͡u si ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ tobolo͡u ke̱ dulomo͡u, boholo͡u ma̱ yolu kehe̱. 19 Dia̱ge ni̱me ni̱o͡u tagaliya ke̱no͡u degega suluguamabeedele idi. Hebe kasaga̱i̱ ta dala meiyode tobolo͡u idi. Ke̱no͡u si kege mei. Dio͟͡u dia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ fisilemo͡u dabai degele idi o. O koyoha̱ e̱me midiho̱ kege degeli ke̱ ta to͡u fogolo͡u saga̱i̱ mei debabe, midiho̱ kaha̱ge o ke̱me didio̱ degei dala. 20 Ko͡u kegeiye, ogo͡u gai egei o kedia̱ di Hiye O Yesu Kelesu ko͡u tawale i kaha̱ degemo͡u, dia̱ sa sibige̱ kuoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ ko͡u to͡u fogo͡u mo͡u dalaguali, haba boholo͡u ma̱ ya, dio͟͡u afu degele idi ke̱ haba degele ili kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me hiye folodo. Dia̱ge di Mamo̱u̱ O ke̱me ko͡u teweye, haba dia̱ e̱ tobeko͡u mugu kaha̱ degemo͡u, hebe kasaga̱i̱ dia̱ molo͟͡ube folodo, hebe kasaga̱i̱, Yesu Kelesu tewe mei o kedia̱ molo͟͡u ke̱me gabama folodo molo͟͡u. 21 Huyadefe̱i̱ bolo̱be ko͡u gue, Godiha̱ midiho̱ do̱u̱do ke̱ ta tawali mei debabe, hebe kasaga̱i̱ ko͡u molo͟͡uye, ke̱no͡u si oe Godiha̱ ta̱ dia̱ dumabeedei ke̱ ko͡u dulo tawaiye, haba tobeko͡u mugu kaha̱ degemo͡u, hebe kasaga̱i̱ dia̱ molo͟͡ube, ta tawali mei o kedia̱ molo͟͡u ke̱me gabama folodo. 22 O kegele i kedia̱me di ko͡u gue tobolo͡u idi,

Soe buguma fogo͡u dala dema, haba boholo͡u ma̱ ile, yo͟͡u e̱ bugu ke̱ na̱di. Gutpela Sindaun 26:11

Tabe,

Waiye kifi toma fogo͡u mo͡u ile suluguali, haba boholo͡u ma̱ hagua, yo͟͡u kifi tei koko͡u no͡u haba kifi toma dedi.

3

Hiye O e̱me damale̱do haguale

1 Ma̱ mogodo dia̱ma, ko͟͡ume sasama kuguo, a̱ ni̱moko͡u nalolu̱ kuhe̱. Kuguo, a̱ afu nala̱ma ne̱i̱ ke̱bo͡u haba ifi nala̱ma neli̱ ko͟͡ubo͡u kaha̱ yobe ko͡u gue, a̱ge ni̱me fi̱ do̱u̱dono͡u ma̱mabeedema kuhe dede̱i̱ sasagieli. 2 A̱ge, ni̱me Godiha̱ ta̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ afu ko͡u hehegile idi ke̱ tawale ile ke̱ tagali. Haba Hiye O, di Mamo̱u̱ O kaha̱, e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ ta̱ ni̱ dumabeedei ke̱ne ni̱ tawama.

3 Ni̱ defe̱i̱do tawama, uwage sawisiei hafe̱i̱ degeli ko͡u legebe, oe dio͟͡u die tagadi midiho̱ kasaga̱i̱no͡u degeleba, damale̱yodele i o sasa̱i̱ dimoko͡u susuga tobolo͡u iba dugulo ile. 4 Susugaba ko͡u gue tobolo͡u ile, di ko͡u guai o kedia̱me ko͡u tofigiema mei degei, haba ke̱no͡u si o hagualeyodeibe kou? Sa sibige̱ ko͟͡u yomogo͡u mo͡u hagueibe, bi olo͡u fe̱i̱be yo͟͡u afu delei saga̱i̱ kegeno͡u bo͡u dala kuhe̱. 5 O kedia̱ ke̱ tobo͡u di kaha̱ yobe ko͡u gue, afudo Godiha̱ tobouyeno͡u, agudiobo͡u hue̱i̱bo͡u de tama̱ dege dalamo͡u, mihi̱be hue̱i̱ duo kelege fele̱ fueiyode tawalemo͡u be dia̱ dafa idi. 6 Kegemo͡u dalali, Godiha̱ haba tobo͡u mo͡u, hue̱i̱ tolomo͡u, to̱ giho͟͡umamo͡u, sa sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ makoma mei degei. 7 Ifine ke̱no͡u tefele, agudiobo͡u sa sibige̱ ko͟͡ubo͡u olo͡u fe̱i̱ dalaba ibe deba, Godiha̱ haba tobo͡u ba, olo͡u fe̱i̱ douye na̱ma mei degele, afu kege ko͡u degeleyodema makai dala kaha̱ degemo͡u. Kegei degemo͡u, sawisiei, Godiha̱ o sasa̱i̱ ta̱ sama file kelegebe, o Godi tobeko͡u mugudi kedia̱me olo͡u fe̱i̱ makoma mei degele ile.

8 Ma̱ mogodo dia̱ma, a̱ tobo͡u ladi ko͟͡u defe̱i̱do tawama. Hiye Oha̱ tawalibe, sawisiei tano͡u fe̱i̱ ke̱me sadebe su̱do, olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege ke̱ sa̱ degei. Haba sadebe su̱do, olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege, ke̱me sawisiei tano͡u fe̱i̱ ke̱ sa̱ degei. 9 O ilo kelege tawale ilibe, Hiye Oha̱ge dabai yo͟͡u degeleyodema makai ke̱me e̱ amafe̱i̱ amafe̱i̱no͡u degeliyade tawale ili, ke̱no͡u si e̱ge kegeiyo mei. Yobe, Godiha̱ge o sasa̱i̱ ni̱ tano͡u ta to͡u fogolo͡u be dafamo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱ fi̱ boho͡u mabadomo͡u amafe̱i̱ kuhe dia dala.

Sa sibige̱ ko͟͡ubo͡u agudiobo͡u debe mei degele

10 Ke̱no͡u si, sawisiei, Hiye Oha̱ haguale ke̱me di ta tewe mei. Hiyou mo͟͡udi oe haguadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele haguale. Fuale uwo hiyedo degeiba duloba, kelegeno͡u agudio olo͡u fe̱i̱ mei degeiba dugulo. Aso̱bo͡u oguobo͡u kuidiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me douye na̱ma mei degele. Sa sibige̱ ko͟͡ubo͡u, bima̱i̱ kuoko͡u dalagua ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ mei degele. 11 Kegei degemo͡u, ni̱ defe̱i̱do fima̱ma. Bi olo͡u fe̱i̱ ke̱me kege ko͡u makolo dala kaha̱ degemo͡u, ni̱me kage degele ile? A̱ ni̱moko͡u tobo͡u ladi. Ni̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ bolo̱do degeba, midiho̱ do̱u̱do, Godi yo͟͡u milo͡u di saga̱i̱ ke̱no͡u tefele milo͡u ma. 12 Midiho̱ kegei ke̱no͡u milo͡u ga iligi, sawisiei Godi yo͟͡u makai ke̱ tama̱ degele ke̱ dia dalagualibe, sawisiei ke̱ toto tama̱ degeyadeba, dabai nele̱do dege degema.* Sawisiei kelegebe, agudio olo͡u fe̱i̱ douye nale̱. Aso̱bo͡u, oguobo͡u, kuidiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me douye no̱u̱ba bisiama mei degele. 13 Ke̱no͡u si, Godiha̱ge agudiobo͡u, sa sibige̱bo͡u ke̱ haba gehe̱ dege milolo͡u yodema ko͡u makai kaha̱ degemo͡u, dibe ke̱ tama̱ degele ke̱no͡u baha duwogua kuhe̱. Sa gehe̱ koko͡u gebe dibe midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u ga dalaguale.

Dige Hiye Oha̱ haguale ke̱ dia dalagualibe, defe̱i̱ tawaibo͡u do dalaguame

14 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱me sawisiei hiye ke̱ dia dalagualibe, defe̱i̱do, Godiha̱ dihi̱le koko͡u ni̱ duledube sibigi mei degeba, hebe kasaga̱i̱ ta molo͟͡u meidade tawaleba, Godibo͡u de fi̱ tano͡u degema. Kegeibasi, Hiye Oha̱ haguale sawisiei kelege, Godiha̱ge ni̱moko͡u be midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u gouba dugulo. 15 Hiye Oha̱ amafe̱i̱ dia dala kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, e̱ge o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ fi̱ boho͡u ba yo͟͡u mamolo͟͡uyadomo͡u, e̱ amafe̱i̱ kuhe dia dala. Di mogodo Pol, e̱ ni̱moko͡u kuguo ta nala̱ma ne̱i̱be, nebe ke̱no͡u tefele nala̱ma ne̱i̱. Godiha̱ e̱moko͡u tewe ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u, e̱ kege kuhe tobolo͡u mo͡u nala̱ma ne̱i̱. 16 Kuguo olo͡u fe̱i̱, e̱ nala̱gadibe, e̱ ta̱ kegei ke̱no͡u kuhe tobolo͡u mo͡u nala̱gadi. Damale̱do, ta̱ ilo kele, e̱ nala̱gadi kaha̱ sibige̱be tama̱do mei. Kegei degemo͡u, toto͡u degele i o sasa̱i̱bo͡u, damale̱yodei nele̱ mei degele ibo͡u kedia̱ge, e̱ ta̱ ke̱bo͡u, haba Godiha̱ ta̱ ilo kelebo͡u debe wa, ta̱ gehe̱yade tawalemo͡u bo͡u basia tobolo͡u idi kaha̱ degemo͡u, dia̱me olo͡u fe̱i̱ makoma mei degele.

17 Ma̱ mogodo dia̱ma, habage tama̱ degele ke̱me ni̱ ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ kegeligi kuolo͡u ta̱ gobo͡u gile idi o kedia̱ ogo͡u gai ta̱ ke̱ dulo seseligi, ni̱ damale̱yodei ke̱ mihi̱ko͡u fiyasigeiye. 18 Di Hiye O Yesu Kelesu e̱me di Mamo̱u̱ O. E̱ habagugueibe ni̱bo͡u de hiyedo degeiba, haba ni̱ge e̱me tawaleno͡u iligi, ni̱ tewe ke̱ hiyedo degele. Dige sawisiei olo͡u fe̱i̱do e̱moko͡u hoho̱bolo͡u no͡u ime. Damale̱do.

* 1:3 1:3 Ta̱ sibige̱be Yesu Kelesu e̱me Godi.

* 1:16 1:16 Matyu 17:1-13

* 1:17 1:17 Matyu 17:5

* 2:5 2:5 Stat 6:5-10, 7:1

* 2:6 2:6 Stat 19:1-29

* 2:7 2:7 O Lot e̱me sa Sodom tie o, Abrahamha̱ e̱ mala̱ha̱ dihi.

* 2:15 2:15 Namba 22:4-35.

* 3:12 3:12 2 Pita 3:9 koko͡u tobolo͡u be, o sasa̱i̱ fi̱ toto boholo͡u iyo mei kaha̱ degemo͡u, Hiye Oha̱ toto haguyo mei. O sasa̱i̱ su̱do fi̱ boho͡u mo͡u iligi olo͡u fe̱i̱ tefele mei degeibasi, Hiye O Yesu Kelesu e̱ toto haguale.

1 Jon

1

2

3

4

5

Egei Sasafe̱i̱

Jonha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Yesuha̱ dabai degedi o olo͡u fe̱i̱be 12 kege. O tano͡u ta e̱ hu̱be Jon. Kuguo ko͟͡ume e̱ nala̱i̱.

Damale̱do, Jon e̱ odo degemo͡u, kuguo ko͟͡u nala̱ma, damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱.

Ta̱ ko͟͡umaha̱ sibige̱ tabe ko͡u gue, Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do degei kaha̱ degemo͡u, dige diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba deme.

Sibige̱ tabe ko͡u gue, ni̱me ogo͡u gai egei ke̱ duye deba tawaibo͡u. Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ge Godiha̱ Dihi e̱ hagueibe, o baga hagueli meiyode tobolo͡u idi. Kegeligi, di ogo͡u gai ta̱ kegei koko͡u damale̱yodele iye.

Godiha̱ ta̱ kuguo olo͡u fe̱i̱ Jonha̱ nala̱gaibe kuhe̱:

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱ Jonha̱ Nala̱i̱

Egei Sasafe̱i̱ Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Egei Sasama Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Egei Koma̱ Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Mogogou Ta̱ Yesu Kelesuha̱ Jonko͡u Hegi

Kuguo 1 Jon ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1:1–3:10

Di hoho̱ya ke̱no͡u suluguame, kegeligi hulia̱ya suluguadi o kedia̱ di ogo͡u gaiye.

Ta̱ Hiye 3:11–5:21

Dige diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba deme.

Di hoho̱ya ke̱no͡u suluguame, kegeligi hulia̱ya suluguadi o kedia̱ di ogo͡u gaiye

1

(Ta̱ Hiye 1:1–3:10)

Fi̱ gehe̱ tofousogo tofolo͡u Ta̱* ke̱ tama̱ degei

1 A̱ ni̱moko͡u nalolu̱ ko͟͡ume fi gehe̱ tofousogo tofolo͡u Ta̱, afudo yo͟͡u kegeno͡u delei, ifine dala kuhe̱. Ta̱ ke̱me ei dulomo͡u, eiyo͡u ei diho̱ye dugu. Ei Ta̱ koko͡u duguomo͡u, ei dobogo͟͡uye kugulo i. 2 Damale̱do, fi̱ gehe̱ ke̱me tama̱ degeimo͡u ei dugulo i. Ei duguomo͡u, ni̱moko͡u tama̱ dege hehegie tobolo͡u idi ke̱me yo͟͡u tofousogo kegeno͡u dalale. Afudo e̱me yo͟͡u e̱ Aye Godibo͡u de dalali, habage tama̱ degeimo͡u, ei dugulo i. 3 Ei ko͡u duguomo͡u, dulo i ke̱no͡u ei ni̱moko͡u kuhe hehegie tobolo͡u idi, ni̱ne eibo͡u de fi̱ tano͡u degemabadomo͡u. A̱ge dibe Aye Godibo͡u, e̱ Dihi Yesu Kelesubo͡u de fi̱ tano͡u dege dalamebadomo͡u kuhe tobolo͡u. 4 Ei ta̱ ko͟͡u nalolu̱ kaha̱ yobe, di duledube hoho̱ hiyedo degeno͡u dalamebadomo͡u kuhe nalolu̱.

Di hoho̱ya ke̱no͡u suluguame

5 Ta̱ Yesu Kelesuha̱ eimoko͡u tobo͡u mo͡u dulo i ke̱me ei ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱. Godibe hoho̱ hiyedo, e̱moko͡u be hulia̱ degei ta dala meido. 6 Dige dibe Godibo͡u de fi̱ tano͡u dege dalayode tobo͡u maba, haba hulia̱ya ke̱ kegeno͡u suluguababe, ta̱ di ke̱ toboube gulokoudo, dibe Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱me ta seseiyo mei. 7 Ke̱no͡u si di hoho̱, Yesu yo͟͡u dala saga̱i̱ya ke̱no͡u suluguababe, di olo͡u fe̱i̱be fi̱ tano͡u dege dalaguaba, Godiha̱ Dihi Yesuha̱ e̱ kafei kaha̱no͡u di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱ to̱gule muguba, dibe sibigi ta dalale mei.

8 Dibe midiho̱ kasaga̱i̱ degediyo meiyode tobo͡u babe, ke̱me diyo͡u sieno͡u ogo͡u golu. Ta̱ damale̱do ta̱ ke̱me di duledube ta dala meido. 9 Dige di midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱ kusigile tobo͡u basi, Godiha̱ gebe meiyodele. E̱ degeiyeno͡u si, dibe sibigi ta dalale mei, do̱u̱do o sasa̱i̱ degele. Yobe, Godi e̱me do̱u̱do milo͡u di o. E̱ degeleyodeibe damale̱do degedi kaha̱ degemo͡u. 10 Godiha̱ge o dibe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di oyode ko͡u tobou kaha̱ degemo͡u, haba di dibe midiho̱ kasaga̱i̱ ta milo͡u diyo meiyodeibabe, ta̱ kaha̱ge Godibe ogo͡u gadi oyodili. Di kege tobolo͡u kaha̱ sibige̱be di duledube Godiha̱ ta̱be ta dala mei.

2

Yesu Kelesu e̱me di dogo͡u gudi

1 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, ni̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milouye domo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u kuhe ni̱moko͡u nalolu̱. Di o taha̱ ta midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u babe, di dogo͡u gulo saga̱i̱ obe Aye Godibo͡u de dala. O ke̱me Yesu Kelesu, Midiho̱ Do̱u̱do ke̱no͡u Degedi O. 2 Yo͟͡uno͡u tolo i, Godiha̱ di midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ igile muguyadomo͡u. E̱ di dowoyeno͡u teli mei. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱bo͡u de solo͡u do degemo͡u kuhe tei.

O Godi ko͡u tewe kaha̱ge Godiha̱ midiho̱no͡u sesedi

3 Di Godiha̱ ta̱, di dumabeedei ke̱ dulo seseibabe, dige dibe Godi ko͡u teweyode tawale ile.

4 O koyoha̱ge e̱ Godibe ko͡u teweyode tobo͡u maba, haba Godiha̱ ta̱ ta sese ho fogo͡u babe, e̱me ogo͡u ga tobo͡u di o. Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱me e̱ duledube ta dala meido. 5 O taha̱ Godiha̱ ta̱ dulo seseibabe, e̱me Godiha̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ tewe. Dibe o kegei ke̱ saga̱i̱ debabe, dige dibe Godibo͡u de dogo͡u guo daladade tawame.

6 O koyoha̱ge e̱me Godibo͡u de dogo͡u guo dalayode tobo͡u babe, e̱ge Yesuha̱ siei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele siayedei. 7 Ma̱ mogo dia̱ma, ta̱ a̱ nalolu̱ ko͟͡ume ta gehe̱ mei. Ta̱ di dumabeedei ko͟͡ume ni̱ ko͡u dulo tawale hobogou ke̱no͡u. Damale̱do, egei ko͟͡ume ni̱ ko͡u dumo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u dulo ili kuhe̱. 8 Haba, a̱ nalolu̱ ko͟͡umaha̱ sibige̱be gehe̱ ta dala. Yesu e̱ sumo͡u, o sasa̱i̱ye duguomo͡u be, e̱ siadi kaha̱ sibige̱be gehe̱ ta dalayodele i. Haba ni̱ne damale̱yodema suluguamo͡u, o sasa̱i̱ye duguo tawale ilibe, ni̱ suluguane sibige̱bo͡u dade tawale ili. Yobe, hulia̱ mei degeimo͡u, hoho̱ tama̱ degei dala kaha̱ degemo͡u.

9 O koyoha̱ e̱me hoho̱ koko͡u dalayode tobo͡u maba, haba Godiha̱ soso͡u kile o ta dafoubabe, e̱me hulia̱ ke̱ ta to͡u fogo͡u li mei, yo͟͡u hulia̱ko͡u kegeno͡u dala. 10 O taha̱ Godiha̱ soso͡u kile o tako͡u solo͡u do degeibasi, e̱me hoho̱ koko͡u no͡u dala kaha̱ degemo͡u, tefele dugu midiho̱ kasaga̱i̱ye haguba, mihi̱ko͡u fiyale mei. 11 Ke̱no͡u si o koyoha̱ Godiha̱ soso͡u kile o ta dafoubabe, e̱me hulia̱ koko͡u no͡u dala. Hulia̱ya ke̱no͡u sulugi, a kageiya ke̱ ili ke̱me, e̱ ta tawaiyo mei, hulia̱ kaha̱ e̱ diho̱ dio͡u gu kaha̱ degemo͡u.

12 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, Godiha̱ Yesuha̱ hu̱ya ke̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ni̱ milo͡u gadi ke̱ gebe meiyodei. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe nalolu̱.

13 Aye dia̱ma, o afudo delei, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala ke̱me ni̱ ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe nalolu̱.

Gisiai dia̱ma, ni̱ge Tama̱ha̱ nele̱ ke̱ gabai. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe nalolu̱.

14 Sisigo̱ dia̱ma, Aye Godibe ni̱ ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe nalolu̱.

Aye dia̱ma, o afudo delei, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala ke̱me ni̱ ko͡u tewe. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe nalolu̱.

Gisiai dia̱ma, ni̱me nele̱do, haba Godiha̱ ta̱ne ni̱ duledu dalali, Tama̱ha̱ nele̱be ni̱ gabai dala. Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u ni̱moko͡u kuhe nalolu̱.

Di sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱ tagadamebeedei

15 Ni̱ge sa sibige̱ ko͟͡u tagadama. Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱ne ta tagadama. O taha̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge degedi ke̱ tagaibabe, e̱me Aye Godiko͡u be hoho̱ degeiyo mei. 16 Yobe, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱, to͡u e tagadibo͡u, diho̱ye duguo tagadibo͡u, dio͟͡u die hu̱ hebele fogudibo͡u ke̱me Aye Godiko͡u ge hagueli mei. Midiho̱ kegei ke̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱no͡u. 17 Sa sibige̱ ko͟͡ume mei degele. Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ne olo͡u fe̱i̱ mei degele. O koyoha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ seseibasi, e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale, mei degele mei.

Kelesuha̱ ho o kedia̱me haguasiei dalagua

18 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, uwage sawisieibe hafe̱i̱ degeli. Afuge Kelesuha̱ ho obe* hagualeyode tobo͡u mo͡u ni̱ ko͡u dulo i. Ke̱no͡u si o kegele ibe su̱do ko͡u haguasiei dalagua. Kegei kaha̱ degemo͡u, dige uwage sawisiei ke̱me hafe̱i̱ degelidade tawame. 19 O kedia̱me afuge dibo͡u de ko͡u deleigueiye, haba dia̱ di to͡u fogo͡u fogo͡u yai. Ke̱no͡u si dia̱me di soso͡u do dege deleigueli mei. Di soso͡u do delei debabe, ifine dibo͡u de dalagua. Dia̱ di to͡u fogo͡u fogo͡u yai kaha̱ degemo͡u, dige dia̱me di bi meiyode tawale ili.

20 Ke̱no͡u si ni̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ to͡u mo͡u imo͡u, ta̱ damale̱do ke̱me ni̱ olo͡u fe̱i̱ ko͡u tawale hobogou. 21 A̱ge damale̱do ta̱ ke̱me ni̱ ta tawale iyo meidade tawalemo͡u kuhe nalo̱u̱yo mei. Damale̱do ta̱ ke̱me ni̱ ko͡u tawale hobogou kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u kuhe nalolu̱. Ta̱ damale̱do ta̱ koko͡u gebe ogo͡u gai ta tama̱ degediyo mei. 22 Ogo͡u gai ta̱ tobo͡u di o ke̱me koyo? O kegei kaha̱ge Yesube Godiha̱ makai o Kelesu* meiyode tobo͡u di. Damale̱do, o ke̱me Kelesuha̱ ho o, yobe e̱ge Aye Godibo͡u, e̱ Dihi Kelesubo͡u diliebe tobeko͡u muguo dala kaha̱ degemo͡u. 23 O Godiha̱ Dihi tobeko͡u mugu kaha̱ge Aye Godine tobeko͡u mugu dala. O taha̱ Godiha̱ Dihiko͡u damale̱yodeibabe, e̱ Aye Godiko͡u ne damale̱yodei.

Duo Bolofe̱i̱ha̱ge dimoko͡u be ta̱ damale̱do ke̱ hehegiedi

24 Ta̱ ni̱ ko͡u dumo͡u haguei ke̱me ni̱ defe̱i̱do to͡u ma. Defe̱i̱do to͡u basi, ni̱me Aye Godibo͡u e̱ Dihibo͡u de dalagua. 25 Godiha̱ e̱ Dihiha̱ge dimoko͡u bi bolo̱do ta nela̱mo͡u makai ke̱me fi̱ gehe̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱ nele̱yodema makai.

26 Kuguo a̱ ni̱moko͡u nalolu̱ ko͟͡umaha̱ yobe ko͡u gue, ni̱ ogo͡u gai egei duye deba tawaibo͡u dalamabadomo͡u a̱ kuhe nalolu̱. 27 Ke̱no͡u si ni̱ Duo Bolofe̱i̱ ko͡u mo̱u̱. Godiha̱ e̱ Dihiha̱ ni̱moko͡u ne̱i̱mo͡u, ni̱bo͡u de dogo͡u guo dala. Duo Bolofe̱i̱ha̱ dalali, ni̱moko͡u hehegieibasi, o tae ta ni̱moko͡u hehegile saga̱i̱ mei. E̱ hehegiedibe gulokoubo͡u mei, damale̱dono͡u. Ni̱me e̱ hehegiei saga̱i̱ kegeno͡u Godiha̱ Dihibo͡u de dogo͡u guo dalama.

Ifibe dibe Godiha̱ sisigo̱ye dalagua

28 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, ni̱me Yesubo͡u de dogo͡u guo dalama. Kege dalaguaba, e̱ kuhe hagubasi, di gue̱bo͡u sidifibo͡u ta degele mei, nele̱do dege tafalaguale. 29 Ni̱ge e̱me do̱u̱do oyodei ke̱me ko͡u tewe debabe, midiho̱ do̱u̱dono͡u milo͡u gadi o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ sisigo̱ degele idade tawale ile.

3

1 Bolo̱do, Aye Godiha̱ di tagalemo͡u, dimoko͡u solo͡u do degemo͡u, dibe e̱ sisigo̱yodili. Damale̱do, dibe Godiha̱ e̱ sisigo̱ degei dalagua. Damale̱yodili mei o kedia̱ge dibe ta tawale iyo mei, dia̱ Godi yo͟͡u e̱ne ta tawale iyo mei kaha̱ degemo͡u. 2 Ma̱ mogo dia̱ma, dibe ifi Godiha̱ sisigo̱ degei dala. Habage, di kage dalale ke̱me di ta tewe mei. Di tewebe ko͡u gueno͡u, Yesuha̱ tama̱ degele kelegebe, di e̱ damale̱do duguoba, e̱ saga̱i̱no͡u degele ile. 3 Yesuha̱ haguale ke̱ dia daladi o ta e̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u sibigi olo͡u fe̱i̱ e̱ duledu dala ke̱ igile muguoba, Yesu saga̱i̱, sibigi mei kege dalalamo͡u degeli.

4 Obe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me Godiha̱ ta̱, di dumabeedei ke̱ gobo͡u di. Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di ke̱me Godiha̱ ta̱ dudiyo mei midiho̱. 5 Ni̱ tewe, Yesuha̱ hagueibe, di midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to̱gule mugulamo͡u haguei. Ke̱no͡u si e̱me midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u mei. 6 O Yesubo͡u de dogo͡u guo dalayege midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u diyo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o taha̱ge Yesube duguli mei, haba tewe mei.

7 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, ni̱o͡u tawaibo͡u, oe ni̱ ogo͡u gaiye. Midiho̱ do̱u̱do milo͡u mo͡u siadi o ke̱me do̱u̱do o, Yesu saga̱i̱ dala. 8 Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o kedia̱me Tama̱ha̱ bi. Yobe, Tama̱ha̱ afudo midiho̱ kasaga̱i̱ yomamo͡u milo͡u gamo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u milo͡u ga dala kaha̱. Godiha̱ e̱ Dihiha̱ haguei kaha̱ yobe Tama̱ha̱ dabai degedi ke̱ makoma mei degelamo͡u haguei. 9 O Godiha̱ sisigo̱ degele i kedia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u diyo mei. Yobe, Godiha̱ fi̱be die duledu dala kaha̱. O kegele i kedia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱be ta milolo͡u saga̱i̱ mei, dia̱me Godiha̱ sisigo̱ degei dalagua kaha̱ degemo͡u. 10 O koyobe Godiha̱ dihi? Ha, o koyobe Tama̱ha̱ dihi? Ke̱me ko͡u gue, o midiho̱ do̱u̱do ke̱ milo͡u diyo mei o ke̱me Godiha̱ dihi mei, o ke̱me Tama̱ha̱ dihidade tawame. Haba, o Godiha̱ soso͡u dia̱ tagadiyo mei o ke̱ne Godiha̱ dihi mei, o ke̱ne Tama̱ha̱ dihidade tawame.

Dige diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba deme

(Ta̱ Hiye 3:11–5:21)

Yesuha̱ dimoko͡u diyo͡u sie yogo tagaimo͡u tagaimo͡u dedi midiho̱ ke̱ hegi

11 Ta̱ ni̱ afu ko͡u dumo͡u hagueibe ko͡u gue, ni̱ge ni̱o͡u sie yogo tagaiba tagaiba demabeedei. 12 Dibe o Kein sa̱ dege daladame. E̱me Tama̱ha̱ bi kaha̱, e̱ yo͟͡u e̱ mala̱ woumo͡u tolo i. Yobe, e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o. Ha, e̱ mala̱be midiho̱ do̱u̱do milo͡u di o kaha̱ degemo͡u.

13 Ma̱ mala̱ dia̱ma, damale̱yodili mei o kedia̱ ni̱moko͡u dafoubabe, ni̱ hobo͡u kesigidama. 14 Di Godiha̱ soso͡u dia̱ tagale idi kaha̱ degemo͡u, di tewe, dibe todi midiho̱ ke̱ to͡u fogo͡u mo͡u, fi̱ gehe̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱bo͡u de daladadele idi. O koyoha̱ Godiha̱ soso͡u dia̱ taga ho fogo͡u babe, e̱me todi midiho̱ keleno͡u dala. 15 Damale̱do, o koyoha̱ Godiha̱ soso͡u kile o tako͡u dafoubabe, e̱me o wodi o ke̱ sa̱ degei. Ni̱ ko͡u tewe, o wodi o ke̱me fi̱ gehe̱bo͡u de dala mei. 16 Yesu e̱ di dowoye tolo i kaha̱ degemo͡u, dige solo͡u do degedi midiho̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawame. Dine ke̱no͡u tefele, Godiha̱ soso͡u dia̱ dowoye di to͡u hagi̱ko͡u seseguoba dia̱ dogo͡u gume. Tofigilene tabo͡u mei. 17 O taha̱ bi su̱do dalali, mogo ta bi mei ke̱ solo͡u do ne̱ ho fogo͡u babe, e̱me Godiha̱ solo͡u do degedi midiho̱be tewe mei. 18 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, dige di mogo dia̱ tagaliyodebe ta̱eno͡u tobo͡u dame. Di solo͡u do degeba, diyo͡u sie yogo dogo͡u guba dogo͡u guba deme. Ke̱me damale̱do tagadi midiho̱.

Damale̱yodei o kedia̱ Godiha̱ dihi̱le koko͡u nele̱do dege tafalagualeno͡u

19 Dige di mogo dia̱ damale̱do tagaibabe, di tawalebe, dibe ta̱ damale̱do ke̱ seselidade tawame. Kegeibasi, di Godiha̱ dihi̱le koko͡u hemele̱ fiya dalagualeno͡u. 20 Kegeba, di duleduge di diyo͡u sie ta̱ soubane, di ta gue̱ degedame. Yobe, Godiha̱ge di duledu dala olo͡u fe̱i̱ ke̱me ko͡u tewe kaha̱ degemo͡u. Di fima̱i̱be huyadefe̱i̱no͡u. E̱ tewebe hiyedo folodo. 21 Ma̱ mogo dia̱ma, di duleduge diyo͡u sie ta̱ sa ho fogo͡u babe, dibe e̱ dihi̱le koko͡u nele̱do degele ile. 22 Kegeba, di bi ta ne̱yedema Godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u babe, e̱ge dimoko͡u nele̱. Yobe, di e̱ ta̱ dulo seselemo͡u, e̱ tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degedi kaha̱ degemo͡u. 23 Godiha̱ e̱ ta̱, di dumabeedei ke̱me ko͡u gue, di e̱ Dihi Yesu Kelesuko͡u damale̱yodemaba, e̱ hehegiediya ke̱ dige diyo͡u sie yogo tagaiba, tagaiba demabeedei. 24 Kegemo͡u, o koyoha̱ Godiha̱ ta̱ ke̱ dulo seseli debabe, e̱me Godibo͡u de dogo͡u guo dala. Haba Godibe e̱bo͡u de dogo͡u guo dala. Duo Bolofe̱i̱, Godiha̱ dimoko͡u ne̱i̱, e̱ge Godibe dibo͡u de dogo͡u guo dala ke̱ hehegiedi.

4

O tae Godiha̱ ta̱yodema tobo͡u babe, ni̱ge defe̱i̱do file duguma

1 Ma̱ mogo dia̱ma, ogo͡u gai egei tobo͡u di obe su̱do sa sa olo͡u fe̱i̱ tefele dalagua. Kegei degemo͡u, o taha̱ e̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ hu̱ya ke̱ egei tobolo͡u yode tobo͡u babe, ni̱ge ta̱ e̱ tobolo͡u ke̱me defe̱i̱do file duguma. Damale̱do Godiha̱ ta̱, ha Godiha̱ ta̱ mei deba. 2 O koyoha̱si Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ hu̱ya ke̱ egei tobolo͡u? O ta e̱ge Yesu Kelesube o baga hagueiyode tobo͡u babe, ni̱ge Duo Bolofe̱i̱be e̱bo͡u de daladade tawama. 3 Ke̱no͡u si o taha̱ Yesube o baga hagueiyode tobo͡u ho fogo͡u babe, e̱me Godiha̱ bi mei. Fi̱ kege molu̱ ke̱me Kelesuha̱ ho o fima̱i̱. Ho o ke̱me hagualeyodeimo͡u ni̱ ko͡u dulo i. Ifibe haguamo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u dala.

4 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, ni̱me Godiha̱ bi. Ni̱ge ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱me gabai. Yobe Duo Bolofe̱i̱, ni̱ duledu dala e̱ge sa sibige̱ kaha̱ hiye o ke̱ne ko͡u gaba dala kaha̱ degemo͡u. 5 Ogo͡u gai egei o kedia̱me sa sibige̱ o, damale̱yodele ili mei. Dia̱ sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ ta̱ ke̱no͡u tobolo͡u imo͡u be, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge die ta̱ ke̱ dulo idi. 6 Ke̱no͡u si dibe Godiha̱ bi. Godi ko͡u tewe o sasa̱i̱ kedia̱ge di ta̱ dulo idi. O Godiha̱ bi mei kedia̱ge di ta̱ dulo idiyo mei. Koko͡u gebe, di file duguo tawale ilibe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ tou kedia̱ge damale̱do ta̱ dulo idi, haba duo tae tolo͡u i kedia̱ge ogo͡u gai egei tobo͡u mo͡u dulo idi.

O na̱ Godi tagaibabe nogo dia̱ne tagayedei

7 Ma̱ mogo dia̱ma, dige diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba deme. Yobe, midiho̱ kegei ke̱me Godiko͡u ge haguei. O yogo tagadi o ke̱me Godiha̱ dihi degei, e̱me Godi ko͡u tewe. 8 Yogo tagadiyo mei o kedia̱ge Godibe tewe mei. Yobe, solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me Godiko͡u ge haguei kaha̱ degemo͡u. 9 Godiha̱ dimoko͡u fi̱ gehe̱ ke̱ nela̱mo͡u, yo͟͡u e̱ Dihido ke̱ tobo͡u mo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u kuhe haguei. Ke̱ degei kaha̱ge, Godiha̱ e̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ dimoko͡u hegi. 10 Damale̱do tagadi midiho̱ ke̱me dibuko͡u Godi tagali mei, Godiha̱ e̱buko͡u di tagalemo͡u, dimoko͡u solo͡u do degemo͡u, yo͟͡u e̱ Dihi tobo͡u mo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u haguei, e̱ toloba, midiho̱ kasaga̱i̱ di milo͡u gadi kaha̱ hebe ke̱ igile muguyadomo͡u.

11 Ma̱ mogo dia̱ma, Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do degei kaha̱ degemo͡u, dine diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba deme. 12 O taege Godibe ta duguli mei. Ke̱no͡u si di diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba debabe, Godibe dibo͡u de dogo͡u guo dala. Dige e̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me tewedo.

13 Godiha̱ e̱ Duo Bolofe̱i̱ ke̱ dimoko͡u ne̱i̱ kaha̱ degemo͡u, dibe Godibo͡u de dogo͡u guo dalaguamo͡u, haba Godine dibo͡u de dogo͡u guo daladade tawale ili. 14 Eige Aye Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u yo͟͡u e̱ Dihi tobo͡u mo͡u, sa sa o sasa̱i̱ dimoko͡u haguei ke̱ duguomo͡u kuhe hehegie tobolo͡u ili. 15 O koyoha̱ Yesube Godiha̱ Dihiyodema tama̱ dege tobo͡u babe, Godibe e̱bo͡u de dogo͡u guo dala. Haba e̱ne Godibo͡u de dogo͡u guo dala. 16 Kegemo͡u, Godiha̱ dimoko͡u solo͡u do degedi ke̱me di tawalemo͡u damale̱yodele i.

Solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me Godiko͡u geno͡u haguei. O koyoha̱ yogo tagaleba, solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ seseibabe, e̱me Godibo͡u de dogo͡u guo dala. Haba Godine e̱bo͡u de dogo͡u guo dala. 17 Dibe kegei dalababe, Godiha̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱me dibo͡u de dala. Kegeba, ta̱ sale sawisiei kelegebe, di ta gue̱ degele mei. Yobe, dibe sa sibige̱ kuoko͡u dalaye, ke̱no͡u si dibe Yesu saga̱i̱ dalagua kaha̱ degemo͡u. 18 Godiha̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ ko͡u tewe o kaha̱ge Godiko͡u gue̱ degediyo mei. Damale̱do, dige Godiha̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ tewedo debabe, di ta gue̱ degele saga̱i̱ mei. O gue̱ degedi ke̱me e̱ hebe kasaga̱i̱ molo͟͡udademo͡u kuhe gue̱ degedi. E̱ge Godiha̱ e̱moko͡u solo͡u do degedi ke̱me defe̱i̱do ta tawadiyo mei.

19 Di diyo͡u sie yogo tagaimo͡u tagaimo͡u dele idibe, Godiha̱ e̱buko͡u dimoko͡u solo͡u do degei kaha̱ degemo͡u kuhe degele idi. 20 O taha̱ e̱me Godiko͡u hoho̱ degeliyode tobo͡u maba, haba Godiha̱ soso͡u kile o ta dafoubabe, e̱me ogo͡u ga tobo͡u di o. Yobe, e̱ o yo͟͡u ko͡u dugudi ke̱me ta mogo degeiyo mei, haba Godi e̱ duguyo mei ke̱me e̱ge ta tagale saga̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u. 21 Kelesuha̱ ta̱, di dumabeedei ke̱me ko͡u gue, o koyoha̱ Godi tagaibabe, e̱ Godiha̱ soso͡u dia̱ne tagayedei.

5

O damale̱yodei o kedia̱ge sa sibige̱ kaha̱ nele̱be gabai

1 O koyoha̱ Yesube Godiha̱ makai o Kelesuyodema damale̱yodeibabe, e̱me Godiha̱ dihi degei dala. Oyege di Ayeko͡u hoho̱ degeibabe, di Ayeha̱ sisigo̱ dia̱moko͡u ne hoho̱ degeli. 2 Di Godiko͡u hoho̱ degeba, e̱ ta̱ seseibabe, di Godiha̱ e̱ sisigo̱ne tagalidade tawame. 3 Di Godiko͡u hoho̱ degeibabe, dibe e̱ ta̱, di dumabeedei ke̱ seseli. Godiha̱ ta̱ ke̱ dulo sesedi kaha̱ge dimoko͡u hagi̱ ta ne̱diyo mei. 4 Yobe, Godiha̱ sisigo̱ degele i dibe sa sibige̱ kaha̱ nele̱ ke̱me gabai dalagua. Damale̱do, di sa sibige̱ kaha̱ nele̱be gabai dala, di Godiko͡u damale̱yodei kaha̱ degemo͡u.

Godiha̱ Yesube yo͟͡u e̱ Dihiyodema tama̱ dege hegi

5 O koyoha̱ge sa sibige̱ kaha̱ nele̱be gabai dala? Yesube Godiha̱ Dihiyodema damale̱yodei o kaha̱no͡u si gabai dala. 6 Yesu Kelesu e̱ hagua, fafeleya tofo͡u ma sulugi, tolo imo͡u, e̱ kafei ke̱ migi kaha̱ dimoko͡u hegibe, e̱me Godiha̱ Dihiyodemo͡u hegi. Ta̱leko͡u fafeleya tofou kaha̱no͡u mei, e̱ kafei kaha̱ne e̱me Godiha̱ Dihiyodemo͡u hegi. Haba, Duo Bolofe̱i̱ha̱ne dimoko͡u e̱me Godiha̱ Dihiyodema tama̱ dege hehegiedi. Duo Bolofe̱i̱ e̱me damale̱do ta̱ kaha̱ obo͡u kaha̱ degemo͡u kuhe hehegiedi. 7 Midiho̱ kamadia kaha̱ge Yesube Godiha̱ Dihiyodemo͡u hegili. 8 Kamadia ke̱me Duo Bolofe̱i̱bo͡u, hue̱i̱bo͡u, kafeibo͡u de, dia̱ sibige̱ tano͡u be, Yesube Godiha̱ Dihi.

9 O taha̱ yo͟͡u ko͡u duguomo͡u du ke̱ hehegie tobo͡u mo͡u be, di dulomo͡u damale̱yodele idi. Haba, Godiha̱ hehegie tobolo͡u kaha̱ge oe tobolo͡u ke̱me gabai. Damale̱do, Godiha̱ Yesube e̱ Dihiyodemo͡u dimoko͡u ko͡u hegi. 10 Godiha̱ Dihiko͡u damale̱yodei o kaha̱ge Godiha̱ e̱moko͡u ko͡u hehegiei ke̱me e̱ duledube damale̱yodei dala. O taha̱ Godiha̱ hehegili ke̱ damale̱yode ho fogo͡u babe, e̱ge Godibe gulokou tobo͡u di oyodili. Yobe, e̱ge Godiha̱ yo͟͡u e̱ Dihiyodema tama̱do hehegili koko͡u be ta damale̱yodili mei kaha̱ degemo͡u. 11 Godiha̱ dimoko͡u ko͡u hegi kaha̱ e̱ sibige̱be ko͡u gue, e̱ dimoko͡u fi̱ gehe̱ ke̱ ne̱i̱, di tofousogo tofousogo tofo͡u mabadomo͡u. Fi̱ gehe̱ ke̱me Godiha̱ Dihi e̱moko͡u ge haguei. 12 O ta Godiha̱ Dihibo͡u de dogo͡u guo dala ke̱me fi̱ gehe̱ ke̱ e̱bo͡u de dala. Ke̱no͡u si o Godiha̱ Dihibo͡u de ta dogo͡u guo dala mei ke̱me fi̱ gehe̱be e̱bo͡u de dala meido.

Dibe fi̱ gehe̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱bo͡u de daladade tawame

13 Godiha̱ Dihiko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ dia̱ma, ni̱ge ni̱me fi̱ gehe̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱bo͡u de dalayode tawamabadomo͡u, a̱ ta̱ ko͟͡u kuhe nalolu̱. 14 Di Godi e̱ tagaiya ke̱no͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u gibe, dige di tobolo͡u ke̱me e̱ ko͡u duludade tawale idi. Kegei kaha̱ degemo͡u, di ta gue̱ degedame, e̱moko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u no͡u dalame. 15 Di tewe, di diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u be, e̱ge dudi. Kegei kaha̱ degemo͡u, di e̱moko͡u bi ta ne̱yede tobolo͡u gibe, bi ke̱me di molo͟͡udade tawale idi.

16 Damale̱yodei o taha̱ge e̱ yogoha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ta e̱ wala tolo saga̱i̱ mei ke̱ milo͡u ba dugubabe, e̱ Godiko͡u o yogo ke̱ dogo͡u guyedema diho̱ baga̱ tobo͡u yedei. Kegeibasi, o yogo ke̱ mihi̱ko͡u fiyale mei, fi̱ gehe̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱bo͡u de tofolo͡u. A̱ge o wala tolo saga̱i̱ midiho̱ ke̱ tobo͡u yo mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ ta dala. Midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milolo͡u kaha̱ge tofigileno͡u, tofousogo ta tofolo͡u saga̱i̱ mei. A̱ge e̱me kegei ke̱ diho̱ baga̱ tobo͡u yede tobo͡u yo mei. 17 Midiho̱ do̱u̱do mei ke̱me midiho̱ kasaga̱i̱no͡u. Ke̱no͡u si midiho̱ kasaga̱i̱ ilo kelebe o wala tolo saga̱i̱ mei.

18 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ sisigo̱ degele i kedia̱ge midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ milo͡u ga idiyo mei ke̱me di ko͡u tewe. Godiha̱ Dihi e̱no͡u si o kegei ke̱ dia daladi. Tama̱ha̱ge makolo saga̱i̱ meido. 19 Dibe Godiha̱ sisigo̱yeno͡u dala, ke̱no͡u si sa sibige̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡ume Tama̱ha̱ hayedu dala ke̱ne di ko͡u tewe.

20 Haba, di tewe, Godiha̱ Dihi e̱ haguamo͡u, dimoko͡u fima̱i̱ ne̱i̱, di damale̱do Godidade tawamabadomo͡u. Ne̱i̱mo͡u, dibe damale̱do Godibo͡u de dogo͡u guo dalagua. Haba, Godiha̱ Dihi Yesu Kelesu e̱bo͡u dene dogo͡u guo dalagua. E̱me damale̱do Godi, fi gehe̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale kaha̱ obo͡u.

21 Ma̱ sisigo̱ dia̱ma, ni̱me ogo͡u gai godi kedia̱me ahudo dege dalama.

* 1: 1:0 Ta̱ ke̱me Yesu Kelesu yo͟͡uno͡u. Na̱ Jon 1:1-5 dugu.

* 2:18 2:18 Kelesuha̱ ho obe bo͡u ta̱ege ‘antichrist’.

* 2:22 2:22 Kelesube Godiha̱ di mamo͟͡uyadomo͡u makai o.

2 Jon

Egei Sasama

Jonha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Jon e̱ kuguo tage nala̱mamo͡u, sobo͡u debo͡u e̱ sisigo̱bo͡u kedia̱moko͡u ne̱i̱. Ke̱no͡u si, tewe o ilo kelege tawale ibe, sobo͡u debo͡u e̱ sisigo̱bo͡u kaha̱ sibige̱be sa ta damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱dade tawale i. Haba ilo kelegebe damale̱do sobo͡u debo͡u e̱ sisigo̱bo͡u kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱dade tawale i.

Jonha̱ egei sasafe̱i̱ nala̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefele haba nala̱i̱. Tabe, ni̱ge ni̱o͡u sie yogo tagaiba tagaiba demabeedei ke̱ nala̱i̱. Haba tabe, ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱ ta̱ dudamabeedei ke̱ nala̱i̱.

Kuguo 2 Jon ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Di Godiha̱ ta̱ defe̱i̱do to͡u me, kegeligi oe ogo͡u gai egei tobo͡u ba, di duye deba

1

1 A̱me odo, a̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, sobo͡u de na̱bo͡u, ne̱ sisigo̱bo͡u de* ni̱moko͡u neli̱ kuhe̱. Na̱me Godi yo͟͡u e̱ biyodema makai. A̱ ni̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli. Damale̱do, a̱no͡u mei, damale̱do Godi tewe o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne ni̱ tagale idi. 2 Damale̱do ta̱ ke̱me ifi dibo͡u de dala, habagene tofousogo kegeno͡u dalale kaha̱ degemo͡u, ei ni̱ tagale idi. 3 Di damale̱do ta̱ ko͡u duloba, diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba debabe, Aye Godibo͡u, e̱ Dihi Yesu Kelesubo͡u dilie dimoko͡u solo͡u do dege, habagugueiba, di bologua̱do dalaguale.

Di diyo͡u sie yogo tagaimo͡u tagaimo͡u dedi midiho̱ ke̱ degeme

4 A̱ hoho̱ hiyedo degeli. Yobe, oe tobo͡u mo͡u a̱ dube, ne̱ sisigo̱ ilo kedia̱me ta̱ damale̱do, di Ayeha̱ di dumabeedei ke̱ dulo sesele iliyode tobo͡u mo͡u du kaha̱ degemo͡u. 5 Sobo͡u de, ta̱ a̱ nalolu̱ ko͟͡ume ta gehe̱ mei. Ta̱ ke̱me ko͡u gue, dige diyo͡u sie yogo tagaiba tagaiba deme. Egei ko͟͡ume di ko͡u dumo͡u hagulugi, ifine kegeno͡u dulo ili kuhe̱. 6 Di Godiko͡u hoho̱ degedi midiho̱be ko͡u gue, di ta̱ olo͡u fe̱i̱ e̱ ko͡u tobou ke̱no͡u seseme. Damale̱do, yo͟͡u tobo͡u mo͡u ni̱ dumo͡u hagueibe ko͡u gue, ni̱ ni̱o͡u sie yogo tagaiba tagaiba dema.

Di Kelesuha̱ ta̱ ke̱ defe̱i̱do to͡u me

7 Ni̱ duma, o su̱do sa sa olo͡u fe̱i̱ ogo͡u ga tobo͡u mo͡u suluguadi. O kedia̱me damale̱yodili mei, Yesu Kelesube o baga hagueli meiyode tobolo͡u idi. Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kegei ke̱me Kelesuha̱ ho o. 8 Kegei degemo͡u, ni̱o͡u tawaibo͡u, ni̱ dabai di degele idi kaha̱ hebe bolofe̱i̱ ke̱ to͡u fogouye. Ni̱ nele̱do dege tafalaguali, hebe bolofe̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ mo͟͡uma. 9 O koyoha̱ Kelesuha̱ hehegiedi ta̱ ke̱ to͡u ho fogo͡u ba, haba ta̱ gehe̱ ta seseibabe, e̱me Godibo͡u de dogo͡u guo dala mei. O taha̱ Kelesuha̱ ta̱ ke̱ to͡u basi, e̱me Aye Godibo͡u e̱ Dihibo͡u de dogo͡u guo dala. 10 O ta ni̱moko͡u haguale kaha̱ge, ta̱ bolofe̱i̱ ke̱ tolo͡u haguyo mei debabe, ni̱ o koko͡u ta agali bolofe̱i̱yodema, ni̱ moso̱ko͡u hobo͡u wolo͡u folodama. 11 O koyoha̱ge o kegei koko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u babe, e̱me o ke̱bo͡u de dogo͡u guo, dabai kasaga̱i̱ o kaha̱ degedi ke̱ degele.

Odo Jonha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ dugulo saga̱i̱ degeli

12 A̱ ni̱moko͡u ta̱ hiyedo ko͡u tobolo͡u saga̱i̱ye, ke̱no͡u si a̱ kuguono͡u nala̱ma nele̱be dafa. Mayo͟͡uno͡u ile, ni̱ geleguoba, di ta̱ koloba hoho̱ hiyedo degele ke̱ tagali.

13 Ne̱ owo͡u,* e̱me Godi yo͟͡u e̱ biyodema makai, e̱ sisigo̱ olo͡u fe̱i̱ dia̱ ni̱moko͡u agali bolofe̱i̱yodili.

* 1:1 1:1 Sobo͡u debo͡u e̱ sisigo̱bo͡u de kaha̱ ta̱ sibige̱be ko͡u gue saga̱i̱, damale̱yodei o sasa̱i̱, sa ta tie kedia̱ sa̱ degei. Na̱ 1:13 kaha̱ tawale ta̱ koko͡u ne dugu.

* 1:13 1:13 Ta̱ ne̱ owo͡u ha̱ sisigo̱yodei kaha̱ sibige̱ ke̱me damale̱yodei o sasa̱i̱ Jon e̱bo͡u de deleiguei kedia̱ tobolo͡u.

3 Jon

Egei Koma̱

Jonha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Egei koma̱ ko͟͡une Jonha̱ nala̱i̱. Kuguo ko͟͡u nala̱ma, o e̱ mogo Gaiusko͡u ne̱i̱be, Godiha̱ dabai degedi o kedia̱ dogo͡u guyadomo͡u nala̱ma ne̱i̱.

Tabe, Jonha̱ o Diotrefes e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o, haba o Demitrius e̱me midiho̱ bolo̱ milo͡u di oyodemo͡u nala̱i̱.

Kuguo 3 Jon ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Di Godiha̱ dabai degedi o kedia̱ dogo͡u gume

1

1 A̱me odo, a̱ o ma̱ mogodo Gaius na̱moko͡u hoho̱ hiyedo degeli kaha̱, a̱ kuguo ko͟͡u nala̱ma, na̱moko͡u neli̱ kuhe̱.

2 Ma̱ mogodo, a̱ na̱ degeli olo͡u fe̱i̱ ke̱me bolo̱no͡u degeyadomo͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u, na̱ do degeiye domo͡u ne diho̱ baga̱ tobolo͡u. Ne̱ duobe bolofe̱i̱do dala ke̱me a̱ ko͡u tewe. 3 Damale̱yodele i o ilo kedia̱ haguasiemo͡u be, na̱me ta̱ damale̱do ke̱ seseliyode tobolo͡u i. A̱ ta̱ ke̱ dulomo͡u, hoho̱ hiyedo degei, na̱me damale̱do ta̱ya ke̱no͡u siadiyode tobolo͡u imo͡u du kaha̱ degemo͡u. 4 A̱ ma̱ sisigo̱ dia̱ damale̱do ta̱ ke̱ sesele iliyodeimo͡u dulomo͡u be, a̱ hoho̱ hiyedo degeli. Hoho̱ a̱ dugulube hoho̱ a̱ afu dugudi ke̱me gabama folodo.

O Gaius e̱me dabai bologua̱do degedi o

5 Ma̱ mogodo, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱ dogo͡u gulobe ta dafadiyo mei. Damale̱do, sa ta o sasa̱i̱ye fologoumo͡u ne, na̱ dogo͡u gudi. 6 O sasa̱i̱ kedia̱ge ei sosi moso̱ko͡u haguasiemo͡u, na̱ solo͡u do degedi midiho̱ ke̱ eimoko͡u tama̱ dege tobolo͡u i. Haba, o kegele i kedia̱ yala deibabe, na̱ge dia̱moko͡u nale̱ ta ne̱i̱ba, dio͟͡u to͡u ma aba yolugi nale̱. Na̱ Godi yo͟͡u tagaiya ke̱no͡u dogo͡u gulobe bolo̱. 7 Dia̱ Yesuha̱ dabai degelamo͡u youmo͡u be, sa ta o sasa̱i̱, damale̱yodili mei kedia̱ge ta dogo͡u gulo idiyo mei. 8 Kegei degemo͡u, di o kegele i kedia̱ bologua̱do dia dalame, di olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ dabai fi̱ tano͡u dege degeiba, ta̱ damale̱do ke̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tefeyadeba.

O Diotrefes e̱me midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di o

9 Afu, a̱ kuguo to̱u̱ dege ta nala̱mamo͡u, ne̱ sa o sasa̱i̱, damale̱yodei kedia̱moko͡u ko͡u ne̱i̱. Ke̱no͡u si o Diotrefes e̱ yo͟͡usie ni̱ hiye o degelamo͡u degeligibe, ei ta̱be ta dudiyo mei. 10 Kegei degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u ile foloubabe, e̱ midiho̱ kege degedi ke̱me a̱ tama̱ dege ni̱moko͡u tobolo͡u. Damale̱do, e̱ ei tobe susuga tobolo͡u mo͡u, haba damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱ ni̱ sako͡u ya fologoumo͡u be, e̱ yo͟͡u e̱ moso̱ko͡u ta sosogo͡u folodiyo mei. Ni̱ o ilo kelegeno͡u, die moso̱ko͡u wolo͡u falamo͡u degeimo͡u be, e̱ ile akogoguemo͡u, ni̱ sosi moso̱ko͡u ne folodamabeede tobo͡u di.

O Demitrius e̱me midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u di o

11 Ma̱ mogodo, na̱ oe midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mo͡u dugu saga̱i̱ ke̱ hobo͡u seseda. Midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u mo͡u dugu saga̱i̱ ke̱no͡u sese. Midiho̱ bolofe̱i̱ milo͡u di o ke̱me Godiha̱ bi. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi oyege Godibe ta duguli mei.

12 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge o Demitriusbe midiho̱ bolo̱ milo͡u gadi oyodele idi. Godiha̱ ta̱ damale̱do kaha̱ne midiho̱ bolo̱do e̱ milo͡u goulu saga̱i̱ ke̱no͡u tobo͡u di. Haba eine e̱me o bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili kuhe̱. Na̱ ko͡u tewe, ei ta̱be damale̱do.

Odo Jon e̱ o Gaius dugulo saga̱i̱

13 A̱ na̱moko͡u ta̱ hiyedo ko͡u tobolo͡u saga̱i̱ye, ke̱no͡u si a̱ kuguoko͡u no͡u nala̱ma, na̱moko͡u nele̱be dafa. 14 Mayo͟͡uno͡u ile, na̱ duguoba, da ta̱ kolobe hafe̱i̱ degeidade tawali.

15 Na̱ bologua̱ dala. Ma̱ mogo ko͡u le dalagua dia̱ na̱moko͡u agali bolofe̱i̱yode tobolo͡u ili. Haba, na̱ge a̱ agali bolofe̱i̱yodili ke̱ di mogo tano͡u tano͡u kele dalagua dia̱moko͡u ne tobo͡u yedili.

Jut

Egei

Jutha̱

Nala̱ma Ne̱i̱

Tawale Ta̱

Tewe o ilo kedia̱ tawale ibe, kuguo ko͟͡ume Yesuha̱ e̱ mala̱, e̱ hu̱be Jutha̱ nala̱ma, damale̱yodele i o sasa̱i̱ ilo kedia̱moko͡u ne̱i̱yode tawale i. O Jemsbo͡u o Jutbo͡u diliebe eye̱ mala̱.

Kuguo ko͟͡umaha̱ sibige̱be ta̱, 2 Pita 2-ko͡u nala̱gai ke̱no͡u tefei. Jutha̱ ko͡u gue nala̱i̱, ni̱o͡u tawaibo͡u, kegeligi, ni̱ ogo͡u gai egei o, ta̱ uwo bolofe̱i̱ dafa idi kedia̱ ta̱ dulo sesele iye.

Kuguo Jut ko͟͡umaha̱ sibige̱ kaha̱ widio ta̱ hiyebe tano͡u fe̱i̱ dala.

Ni̱ damale̱yodei ke̱ defe̱i̱do tolo͡u dalaguali, ogo͡u gai egei o, ta̱ uwo bolofe̱i̱ ke̱ dafa idi kedia̱ ta̱ ke̱ tobeko͡u muguma

1

1 A̱me Jut, Yesu Kelesuha̱ dabai degedi o, o Jemsha̱ e̱ mala̱. Ni̱me Aye Godiha̱ tagalemo͡u haguamabeedema haguisai. Yesu Kelesuha̱ ni̱ wolo͡u dala kaha̱ degemo͡u, a̱ ni̱moko͡u kuguo ko͟͡u kuhe nala̱ma neli̱. 2 A̱ge Godiha̱ ni̱moko͡u solo͡u do degedi midiho̱bo͡u, hoho̱ degedi midiho̱bo͡u ke̱ degegouba, ni̱ bologua̱do dalaguale ke̱ tagali.

Ogo͡u gai egei o, ta̱ uwo bolofe̱i̱ dafa idi kedia̱me damale̱yodele i o kedia̱ timi̱du deleiguei

(2 Pita 2:1-18)

3 Ma̱ mogodo dia̱ma, a̱ ni̱moko͡u Godiha̱ di mamo̱u̱ kaha̱ ta̱ ke̱ ko͡u nalala̱mo͡u degeiye, ke̱no͡u si a̱ haba fima̱i̱ ke̱ fogo͡u mo͡u, dede̱i̱ sasagile ta̱no͡u nala̱ma nela̱mo͡u degeli kuhe. Godiha̱ge, e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ e̱moko͡u damale̱yodemabeedema ko͡u tobou kaha̱ degeimo͡u, ni̱ damale̱yodei ke̱me defe̱i̱do tolo͡u bano͡u suluguama. 4 Ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o ilo kedia̱me ni̱ duo kile amafe̱i̱ fologa dalagua. Afu Godiha̱ o kegele i ke̱me ta̱ sama makoloyodema makai ta̱ ke̱me kuguoko͡u nala̱i̱ dala. Damale̱do, o kedia̱ Godi tobeko͡u muguomo͡u tobolo͡u idibe, Godiha̱ habagugueibe dibo͡u de dala kaha̱ degeimo͡u, di to͡u e tagadi midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u goubabe, e̱ge dimoko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ kaha̱ hebe ta nele̱ meiyode tobolo͡u idi. Ke̱me kasaga̱i̱ hiyedo, dia̱ge di Hiye O Yesu Kelesu, di Wolo͡u Daladi Hiye O e̱me tobeko͡u mugu dalagua.

5 A̱ tobo͡u ladi ko͟͡ume ni̱o͡u ko͡u teweye, ke̱no͡u si ni̱ toto͡u degeiye domo͡u, a̱ haba tobo͡u lamo͡u. Hiye Oha̱ge e̱ o sasa̱i̱ sosogo͡u mo͡u, sa Isip to͡u fogo͡u mo͡u ko͡u yaiye, ke̱no͡u si habage, e̱ damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ woma mei degei.* 6 E̱sol o kedia̱ degei ke̱ne tawama. Godiha̱ge e̱ dabai ke̱ e̱sol o ilo kedia̱moko͡u ko͡u ne̱mo͡u iye, ke̱no͡u si dia̱ dabai ke̱ degele dafamo͡u fogo͡u yai. Kegei kaha̱ degemo͡u, Hiye Oha̱ge dia̱me tigi tabale saga̱i̱ mei kaha̱ tigigimamo͡u, mihi̱ duo mo͡u gulido didio̱ degema fogou dalagua. Kege dalaguali, sawisiei hiye ke̱ tama̱ degeiba, kelege Godiha̱ dia̱ ta̱ sama file. 7 Nebe ke̱no͡u tefei, sa Sodombo͡u, sa Gomorabo͡u,* sa sa hafe̱i̱ dege deleigueibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u suluguadi midiho̱ ke̱bo͡u, to͡u e tagadi midiho̱ kasaga̱i̱ ilo kelebo͡u de milo͡u ga idi kaha̱ hebe ke̱ mala̱ ibe, die sa olo͡u fe̱i̱be dou mei degediyo mei kaha̱ na̱ma mei degei.

Godiha̱ afu o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ kege ko͡u ne̱mo͡u i kaha̱, dige midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ dowo ke̱se hebe kasaga̱i̱ daladade tawame. 8 Nebe ke̱no͡u tefei, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱ne midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga ili. Dia̱ge diho̱ boho͡u ga duguomo͡u, dio͟͡u die to͡u e tagali saga̱i̱ ke̱no͡u degelemo͡u, Godiha̱ ta̱ tobeko͡u muguomo͡u, e̱sol o kedia̱moko͡u ne susuga tobolo͡u idi. 9 Afu e̱sol o hiye Maikel dilie Tama̱ dilie, koyoha̱ge Moses tei ke̱ molo͟͡u domo͡u ta̱e biya i. Ta̱e biya iligibe, Maikelha̱ge Tama̱ko͡u be ta̱ kasaga̱i̱ tobolo͡u mo͡u ta susuga tobo͡u li mei, mo͡u ko͡u gueno͡u tobou, Hiye O Godi yo͟͡uno͡u na̱bo͡u de biya tobolo͡u yode tobou. 10 Ke̱no͡u si, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱ge bi olo͡u fe̱i̱, dia̱ sibige̱ ta tawaiyo mei koko͡u be bo͡u bagano͡u tobolo͡u idi. Dia̱me gali toto͡u degele i ke̱ saga̱i̱. Die midiho̱ kegei kaha̱ge, dio͟͡usieno͡u makolo idi. 11 Ogo͡u gai egei o kedia̱me dio͟͡u tawaibo͡u.

Midiho̱ kasaga̱i̱, o Keinha̱* milou ke̱, dia̱ne milolo͡u idi.

Dia̱me o Balamno͡u * tefei, die ogo͡u gai egei hehegiedi dabai kaha̱ hebe sele molo͟͡u saga̱i̱ hiyedo degele idi.

O Kora* e̱ Godiha̱ ta̱ tobeko͡u mugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, dia̱ne Godiha̱ ta̱ ta dulo ili mei kaha̱ degemo͡u, dia̱me makolo ile dala.

12 Ni̱ kefeguo, fi̱ tano͡u degemo͡u, nale̱ nala̱ imo͡u be, ogo͡u gai egei o kedia̱ne ya fologa, ni̱bo͡u de nale̱ nala̱ idi. Nale̱ nala̱ iligi, ni̱ dihi̱le koko͡u sidifibo͡u mei, midiho̱ sibigibo͡u degelemo͡u, gili dege dio͟͡u die fi̱no͡u tolo͡u idi. Dia̱me mabi, wiye mala̱ ima haguama dedi ke̱ sa̱ degei, hue̱i̱ todiyo mei. Dia̱me hebeye e̱ a̱ kelege kolo ma̱diyo mei ke̱ sa̱ degei. Hebe sale̱ fiyoumo͡u obe yoko͡u tolo͡u tele file̱i̱ ke̱ sa̱ degei. 13 Dia̱me midiho̱ kasaga̱i̱ kege ko͡u mo͡u milo͡u gamo͡u suluguadi, sidifi ta degele idiyo mei. To̱ bobouye to̱ biya̱ko͡u to̱ tuobo͡u kofaibo͡u de ma̱di ke̱no͡u tefei. Tabe, dia̱me kuidiho̱, agudileto͡u mo͡u yo͟͡uwa suluguadi ke̱ sa̱ degei. Kegei kaha̱, dia̱me sa hulia̱do, Godiha̱ ko͡u milo͡u ma ma̱i̱ dala koko͡u ya, tofousogo tofousogo kegeno͡u dalaguale.

14 O Enok e̱ ko͡u guai obe Adam. O Adambe sasafe̱i̱ o, haba o habage hagua̱ ibe demo͡u o Enokbe dio hagua̱i̱. Kegemo͡u, Enokha̱ge ogo͡u gai egei o kedia̱moko͡u habage tama̱ degele ke̱ ko͡u gue tobou, Hiye Oha̱ e̱ yo͟͡u e̱ e̱sol o 1000 olo͡u fe̱i̱ su̱u̱do kege sosogo͡u haguale. 15 Haguasieba, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱ sama fileba, egei dulo idiyo mei obo͡u, Godi tobeko͡u muguomo͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi obo͡u, e̱moko͡u ta̱ kasaga̱i̱ tobolo͡u idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me hebe kasaga̱i̱ mala̱ ileyode tobo͡u ba dio͟͡u dulo tawale ile. 16 Ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o kedia̱ge hoho̱ degele idiyo mei. Gofo͟͡u ta̱no͡u tobolo͡u mo͡u, dio͟͡u die to͡u e tagali midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamo͡u suluguali, dio͟͡usie hiye degele idi. O ilo kelege die midiho̱ ke̱ sesemabadomo͡u, ta̱ sebe dege tobolo͡u idi.

Ni̱me ni̱ damale̱yodei kaha̱no͡u nele̱do dege dogo͡u guo dalaba suluguamabeedei

17 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱ge habage tama̱ degele kaha̱ ta̱, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o kedia̱ tobolo͡u idi ke̱ tawama. 18 Dia̱ge ko͡u gue tobolo͡u idi, uwage sawisiei hafe̱i̱ degeli kelegebe, susuga tobolo͡u idi o ilo kedia̱ Godi tobeko͡u muguoba, dio͟͡u tagaliya ke̱no͡u sulugualeyode tobolo͡u idi. 19 O kedia̱me ogo͡u gai egei tobolo͡u idi ono͡u. Dia̱ degeiye, damale̱yodele i o ilo kele di egei dulo idi ke̱ dafama, haba egei gehe̱ dulamo͡u fogo͡u yadi. Ogo͡u gai egei tobo͡u di o kedia̱me sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ midiho̱ ke̱no͡u milo͡u ga idi, Duo Bolofe̱i̱be dia̱bo͡u de dala mei.

20 Ma̱ mogodo dia̱ma, ni̱no͡u si Godiko͡u damale̱yodele i kaha̱ degemo͡u, ni̱me Godiha̱ yo͟͡uno͡u dogo͡u guo dalaba suluguama. Sulugualibe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ hu̱ya ke̱ diho̱ baga̱ tobo͡u mo͡u suluguama. 21 Ni̱me Godiha̱ ni̱ tagaibano͡u suluguama. Kege sulugualibe, di Hiye O Yesu Kelesuha̱ hagua, ni̱ solo͡u do dege mala̱ ile folouba, ni̱me e̱ sako͡u tofousogo tofousogo kegeno͡u dalale ke̱ dia dalaguama. 22 Damale̱yodele i o sasa̱i̱ ilo kele fima̱i̱ bolo̱u̱ dege dalaguababe, ni̱ge dia̱moko͡u solo͡u do degeba dede̱i̱ sasagiema. 23 O sasa̱i̱, douye nala̱ dalagua saga̱i̱ kedia̱me ni̱ge toto figa̱ muguma. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u solo͡u do degema. Ke̱no͡u si, solo͡u dobo͡u gue̱bo͡u de degema. Yobe, midiho̱ kasaga̱i̱ dia̱ milou kaha̱ge, die duobo͡u, haba die yukueibo͡u debe sibigibo͡u dalagua kaha̱ degemo͡u. Kegeligi, ni̱ne midiho̱ dia̱ degeli saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u ga iye.

Di Godiha̱ hu̱ hebele fogume

24 Godiha̱ge ni̱me mihi̱ko͡u fiyasigeiye domo͡u defe̱i̱do dia dala. E̱ge ni̱ mala̱ ile, e̱ sa bolo̱do koko͡u dogoguba, ni̱ hoho̱ hiyedo degele ile, yobe ni̱me hebe kasaga̱i̱ ke̱ ta mala̱ ile mei. Kegei kaha̱ degemo͡u, di Godiko͡u hoho̱bo͡u me. 25 Godibe tano͡u fe̱i̱. E̱me di Mamo̱u̱ O kaha̱ degeimo͡u, Hiye O Yesu Kelesuha̱ hu̱ya ke̱ di e̱moko͡u hoho̱bo͡u me. E̱ hoho̱be bolo̱do, di ta tawaga tobolo͡u saga̱i̱ mei. E̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u debe hiyedo folodo. O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do e̱ ta̱ dulo sesemabeedei. Godi e̱me afudo delei, ifine dala, habagene yo͟͡u kegeno͡u dalale. Damale̱do.

* 1:5 1:5 Namba 14:26-35

* 1:7 1:7 Stat 19:1-29

* 1:11 1:11 Stat 4:3-8.

* 1:11 1:11 Namba 22:4-35.

* 1:11 1:11 Namba 16:1-35.

Mogogou Ta̱ Hegi

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Mogogou Ta̱

Yesu Kelesuha̱ Jonko͡u Hegi

Tawale Ta̱

Jon, e̱me to̱ tibi Patmosko͡u dalamo͡u, Yesu Kelesuha̱ e̱moko͡u habage tama̱ degegale ke̱ hehegiei. Yobe, Yesuko͡u damale̱yodele i o sasa̱i̱ kedia̱me ho o kedia̱ makomo͡u haguei kaha̱ degeimo͡u, hagi̱ hiyedo kaha̱ die damale̱yodei ke̱ to͡u fogouye domo͡u. Yesuha̱ Jonko͡u hehegieibe, yo͟͡u boholo͡u ma̱ haguale hafe̱i̱ degeiba tama̱ degegale ke̱ hehegiei. Dimoko͡u ne kegeno͡u hehegili kuhe̱.

Kuguo kuoko͡u be ta̱ makai su̱do dalagua. Damale̱yodele i o sasa̱i̱, afudo deleiguei kedia̱no͡u si ta̱ makai kedia̱ sibige̱be olo͡u fe̱i̱ ko͡u tawale i sa̱ degei. Godiko͡u damale̱yodele ili mei o kedia̱ge sibige̱ ta tawale ili mei.

Habage tama̱ degele, Yesuha̱ Jonko͡u hehegiei ke̱me ko͡u gue:

Uwage sawisiei kelegebe, Yesuha̱ ho o olo͡u fe̱i̱ woma mei degeiba dugulo ile. Ho o kedia̱me Tama̱ha̱ e̱ mogo dia̱.

Tama̱ha̱ e̱ soso͡u:

Tama̱ha̱ e̱ hu̱ tabe Bei Kagasio͡u – 12:9.

Kolu̱kuabe, to̱ a̱i̱ hiyedo koko͡u ge fele̱i̱ – 13:1.

E̱me Tama̱ha̱ dabai degedi o.

Si̱ So Gofo͟͡udo ke̱me mihi̱ dulemo͡u ge fele̱i̱ – 13:11.

E̱ hu̱ tabe Ogo͡u gai Egei Tobo͡u di Hiye O – 16:13.

E̱ne Tama̱ha̱ dabai degedi o.

Yesuko͡u damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ – 11:18.

Godiha̱ e̱ soso͡u:

Godibe e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo – 12:5

Yesuha̱ e̱ hu̱ tabe Wai Sipsip Wili – 5:6.

E̱ hu̱ tabe Wai Hos Fo̱ Degei Kaha̱ Tageto͡u Duwodi O – 19:1.

E̱ diho̱be douye wobolo͡u dala saga̱i̱ kegei – 19:12.

Duo Bolofe̱i̱ – 14:13.

E̱sol o su̱do – 5:11.

E̱sol o tabe Maikel – 12:7.

Odo olo͡u fe̱i̱ 24 kege – 4:4.

Fi̱bo͡u bi bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege – 4:6.

Godiha̱ o sasa̱i̱ – 14:12.

Dia̱me Wai Sipsip Wili kaha̱ sasa̱i̱yode tobolo͡u idi – 19:7.

Yesuha̱ ho o olo͡u fe̱i̱ woma mei degeiba, damale̱yodele ili o sasa̱i̱ kedia̱me dio͟͡u kegeno͡u dalali, Godiha̱ bi bolo̱do dia̱moko͡u ne̱i̱ba, fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u ile. Hagi̱ olo͡u fe̱i̱ mei degele. Godiha̱ sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u de gehe̱ milolo͡u kaha̱ degemo͡u.

Yesuha̱ ta̱ makai olo͡u fe̱i̱ ke̱ Jonko͡u hehegiema mei degeimo͡u, e̱ kuguoko͡u kuhe nala̱i̱. Jon e̱me Yesuha̱ge e̱ mogodoyode tobo͡u di o. Jonbe odo degeimo͡u e̱ kuguo ko͟͡u kuhe nala̱i̱.

Jonha̱ge kuguo olo͡u fe̱i̱be houyosi kege nala̱gai dala:

Ta̱ Uwo Bolofe̱i̱ Jonha̱ Nala̱i̱

Egei Sasafe̱i̱ Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Egei Sasama Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Egei Koma̱ Jonha̱ Nala̱ma Ne̱i̱

Mogogou Ta̱ Yesu Kelesuha̱ Jonko͡u Hegi (Ke̱me kuguo ko͟͡u.)

Kuguo Mogogou Ta̱ Hegi ko͟͡umaha̱ ta̱ sibige̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be kuhe̱:

Ta̱ Hiye 1–3

Yesu Kelesuha̱ Jonko͡u, na̱ egele ta̱ ko͟͡u nala̱ma, damale̱yodele i o sasa̱i̱, sosi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege koko͡u kefegulo idi kedia̱moko͡u ne̱yede tobou.

Ta̱ Hiye 4–11

Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo hebenito͡u dala ke̱ haguo̱u̱ba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ hagi̱ gehe̱ gehe̱ dugulo ile.

Ta̱ Hiye 12–20

Yesuha̱ Tama̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ makoma mei degei.

Ta̱ Hiye 21–22

Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱do haba gehe̱no͡u milo͡u gale.

Yesu Kelesuha̱ Jonko͡u, na̱ egele ta̱ ko͟͡u nala̱ma, damale̱yodei o sasa̱i̱, sosi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege koko͡u kefegulo idi kedia̱moko͡u ne̱

1

(Ta̱ Hiye 1–3)

1 Ta̱, afu mogogou delei ko͟͡ume Godiha̱ Yesu Kelesuko͡u hegi, Godiha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tama̱ degeladi ke̱ hehegieyadomo͡u. Damale̱do, Godiha̱ Yesuko͡u hegimo͡u, e̱ e̱sol o ta tobo͡u mo͡u haguei, e̱ dabai degedi o Jon a̱moko͡u hehegieyadomo͡u. 2 A̱me Jon. A̱ bi olo͡u fe̱i̱ Godiha̱ hehegieimo͡u, ma̱ diho̱ye ko͡u dugulu ke̱ ni̱moko͡u tobolo͡u. A̱ Godibo͡u Yesu Kelesubo͡u dilie ta̱ ke̱ damale̱do ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

3 Ta̱ ko͟͡ume Godiha̱ ta̱, habage degeiba dugulo ta̱. O sasa̱i̱ koyo na̱ kuguo ko͟͡u huso͟͡uba, o ilo kelege dulo seseibabe, ni̱ olo͡u fe̱i̱ hoho̱bo͡u ma, yobe bi habage tama̱ degele ke̱me hafe̱i̱ degeli kaha̱ degeimo͡u.

Jonha̱ kuguo ko͟͡u Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sosi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege koko͡u kefegulo idi kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

4 A̱me Jon. A̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Esia duo kodu sosi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege koko͡u kefegulo idi ni̱moko͡u nala̱ma neli̱. Godi e̱me afu yo͟͡u kege delei, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala, habage e̱ haguale. A̱ge e̱ ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱ bologua̱do dalaguale. Haba Duo Bolofe̱i̱, e̱ nele̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege, Godiha̱ duwodi kaha̱ midiho̱ko͡u tafaladi, e̱ne ni̱moko͡u habagugueiba, ni̱ bologua̱do dalaguale ke̱ tagali. 5 Yesu Kelesuha̱ ni̱ dogo͡u guba, bologua̱do dalaguale ke̱ne a̱ tagali. E̱me Godiha̱ ta̱ damale̱dono͡u tobo͡u di o. E̱me tolo ilemo͡u hagua̱i̱ o dagado. Sa sibige̱ hiye o olo͡u fe̱i̱ne e̱no͡u wolo͡u daladi.

Yesu Kelesu e̱ge dibe tagadido kaha̱ e̱ tolomo͡u, e̱ kafeiye di midiho̱ kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ igile mugu. 6 Yesu Kelesu e̱ degeiye, dibe mogo͡u du dalaguadi o degei. Damale̱do, Godibe sugu̱to͡u dalamo͡u, o sasa̱i̱ hayedu dalaguamo͡u, dibe duo kele dala. Yesuha̱ e̱ Aye Godibe di Hiye O, di wolo͡u daladi. Yesuha̱ hu̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u debe hiyedo folodo. Di e̱moko͡u tofousogo kegeno͡u hoho̱bo͡u me. Damale̱do.

7 Duguma, Yesu Kelesuha̱ hagualebe, mabiye tigama migiba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dio͟͡u die diho̱ye dugulo ile. O malaye e̱ figiko͡u gulo i kedia̱ne dugulo ile. Sa sa obiyei olo͡u fe̱i̱ duguoba, e̱moko͡u fima̱ba gosolo ile. Habage kege degele. Damale̱do.

8 Hiye O Godiha̱ tobolo͡u, a̱me amulo̱ aliko͡u bo͡u habageko͡u bo͡u de dala. Damale̱do, Godi e̱me afu yo͟͡u kege delei, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala, habage e̱ haguale. Godiha̱ e̱ nele̱be hiyedo folodo.

Jonha̱ Yesu Kelesu dugu

9 A̱me ni̱ eye̱ Jon. Dibe Yesu sesele yolu kaha̱, hagi̱ hiyedo dugulo ili, ke̱no͡u si Godiha̱ di wolo͡u dalamo͡u, di nele̱ dege dalagua. A̱ Godibo͡u Yesubo͡u dilie ta̱ hehegiligibe, a̱me damale̱yodeiyodei kaha̱, damale̱yodili mei o kedia̱ a̱ hele mugumo͡u hagua, to̱ tibi sa Patmosko͡u dala kuhe̱. 10 Hiye Oha̱ sawisiei ta kelege, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ma̱ duledu nele̱do degeimo͡u, a̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u, ma̱ tobeko͡u ge ta̱ uwo hiyedo kibi haguisai saga̱i̱ degeimo͡u du. 11 Ta̱ uwo ke̱me ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, midiho̱ kagei kagei na̱ dugulu ke̱me olo͡u fe̱i̱ kuguoko͡u nala̱gama, damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Efesusbo͡u, sa Smernabo͡u, sa Pergamumbo͡u, sa Taiatairabo͡u, sa Sardisbo͡u, sa Filadelfiabo͡u, sa Laodisiabo͡u kele sosi dioyosi kege koko͡u kefegulo idi kedia̱moko͡u ne̱yedeimo͡u du.

12 Kege tobo͡u mo͡u dulomo͡u, a̱ o ke̱ dugulamo͡u, boholo͡u mo͡u dugube, kama̱i̱ dioyosi kege, sele igi golye milo͡u gai ke̱ duwoguamo͡u dugu. 13 Kama̱i̱ dioyosi kege kaha̱ duo kodube o ta O Kedia̱ Dihi* saga̱i̱ kaha̱ tafalamo͡u dugu. E̱me yukuei sasado, sele igi gol fiyati baga milou kaha̱ e̱ bilie̱ko͡u sile̱ma̱ ka̱i̱ dugu. 14 E̱ widio towe olo͡u fe̱i̱be fo̱ degei, wai sipsip towebo͡u, mabi fo̱ degeibo͡u ke̱ saga̱i̱. E̱ diho̱be douye wobolo͡u dala saga̱i̱ dugu. 15 E̱ abogo͟͡ube sele igi kopa, obe douluko͡u sili ke̱ saga̱i̱ dugu. E̱ ta̱ uwobe to̱ si uwo saga̱i̱ du. 16 E̱ dobogo͟͡u deleko͡u be kuidiho̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege tou dugu. E̱ mogoudube aweki gofo͟͡udo, me̱ bolo̱u̱ kege ke̱ bofa̱ tafalamo͡u dugu. E̱ midiho̱be aso̱ gofo͟͡udo ke̱ saga̱i̱ dugu.

17 A̱ o ke̱ duguomo͡u, e̱ abogo͟͡u hafe̱i̱ dege tolo fiyoumo͡u, e̱ dobogo͟͡u dele ke̱ a̱moko͡u dogoguomo͡u ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, gue̱ degeda. A̱me widio o, haba a̱no͡u be habageko͡u do dala. 18 A̱me yo͟͡u kegeno͡u daladi. A̱me tolo ilemo͡u hagua̱, gehe̱ degemo͡u tofousogo tofousogo dala kuhe̱. Todi kibo͡u, Tofigiei Kedia̱ Sa a so͟͡udi kibo͡u debe a̱no͡u tou dala. 19 A̱ na̱moko͡u bi ifi dalabo͡u, habage tama̱ degele ke̱bo͡u de hehegili, ko͟͡ume na̱ olo͡u fe̱i̱ nala̱. 20 Kuidiho̱ dioyosi kege, na̱ ma̱ dobogo͟͡u deleye tou dugu ke̱me kuidiho̱do mei. Kaha̱ sibige̱be e̱sol o dioyosi kege. E̱sol o kedia̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sosi dioyosi kege koko͡u kefegulo idi ke̱ wo͡u ma dalaguadi. Haba kama̱i̱ dioyosi kege, sele igi golye milo͡u gai ke̱me kama̱i̱do mei. Kaha̱ sibige̱be damale̱yodei o sasa̱i̱, sosi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege koko͡u kefegulo idi kedia̱.

2

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Efesusko͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

1 O a̱ dugulu kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Efesus sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

Dobogo͟͡u deleye kuidiho̱ dioyosi kege tolo͡u mo͡u, kama̱i̱ sele igi golye milo͡u gai dioyosi kege kaha̱ hoho̱ya ke̱ siadi o kaha̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

2 Midiho̱ ni̱ milo͡u gadibo͡u, dabai hiyedo ni̱ degedibo͡u ke̱me a̱ tewe. Ni̱ ta dafadiyo mei, nele̱do dege dalaguadi. Ni̱ge o midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kedia̱moko͡u be ta hoho̱ degediyo mei. Ogo͡u gai o kedia̱ dio͟͡usie dia̱me ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-oyodele idi ke̱me ni̱ file dugube, dia̱me ogo͡u gai egei o dugu. 3 O ilo kelege ni̱ ko͡u makolamo͡u degele idi, yobe ni̱ ma̱ hu̱ya ke̱ dabai hiyedo degedi kaha̱ degeimo͡u. Ke̱no͡u si a̱ tewe, ni̱ nele̱do dege dalaguali, a̱moko͡u damale̱yodei ke̱me ta to͡u fogo͡u li mei.

4 Ke̱no͡u si, a̱ ni̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u lamo͡u. Ni̱ yomogo͡u damale̱yodei kelegebe, a̱moko͡u hoho̱ hiyedo degele iye, ifibe ta kegeiyo meido. 5 Ni̱ afu midiho̱ bolo̱no͡u milo͡u mo͡u hagulugi fiyei ke̱ haba tawaleba, fi̱ boholo͡u ba, afu degedi ke̱ haba degema. Ni̱ kege ho fogo͡u babe, a̱ ile, kama̱i̱ ni̱bo͡u de dala ke̱ boholo͡u molo͟͡u. 6 Midiho̱ tano͡u fe̱i̱ ni̱ degedi ke̱me bolo̱do. Ni̱ge ogo͡u gai egei o Nikolasha̱ dabai o kedia̱ hehegili ke̱me dafamo͡u tobeko͡u mugu. Ogo͡u gai egei o kedia̱ hehegiedi ke̱me, a̱ne dafa.

7 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du. Hebeniko͡u, Godiha̱ hebe haimiko͡u hebe ta tafala. O sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degeibabe, a̱ dogo͡u guoba, na̱ ma̱ fi̱ ne̱di hebe kolo ke̱ gala no̱u̱babe, na̱me no͟͡u kegeno͡u dalali, fi̱ tofousogo tofousogo tofolo͡u.

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Smernako͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

8 O kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Smerna sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

O e̱me widio o, haba e̱no͡u be habageko͡u do dala. E̱me tolo ilemo͡u hagua̱, gehe̱ degemo͡u, yo͟͡u kegeno͡u dalali, ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

9 Ni̱ hagi̱bo͡u bi meibo͡u dugumo͡u hagulu ke̱me a̱ ko͡u tewe. Ke̱no͡u si ni̱ fi̱be bibo͡u. O ni̱ susuga tobolo͡u idi o kedia̱ne a̱ tewe. O kedia̱ge dia̱me ko͡u Juda oyode tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si dia̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ mei, ogo͡u gai egei tobolo͡u idi o, Tama̱ha̱ ta̱ dulo idi o sasa̱i̱. 10 Habage ni̱ hagi̱ duguloye, ni̱ hobo͡u gue̱ degedama. Duma. Tama̱ha̱ degeiye, ho o kedia̱ ni̱ o ilo kele didio̱ degele ile. Ke̱me Godiha̱ ni̱ tefele dugulo. Ni̱ hagi̱ hiyedo dugumo͡u iligi, sawisiei olo͡u fe̱i̱ 10 kege mei degele. Ke̱no͡u si ni̱ damale̱yodeibe tolo͡u no͡u dalali touba, a̱ hebe bolo̱do fi̱ tofousogo tofolo͡u ke̱ nele̱.

11 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du. O sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degeibabe, ne̱ fi̱be ta tolo ile mei.

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Pergamumko͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

12 O kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Pergamum sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

Aweki gofo͟͡udo, me̱ bolo̱u̱ kaha̱ e̱ obo͡u kaha̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

13 Sa ni̱ dala ke̱me a̱ ko͡u tewe. Sa ke̱me Tama̱ha̱ daladi saye, ke̱no͡u si ni̱ ma̱ hu̱ hili̱ge tolo͡u mo͡u, a̱moko͡u damale̱yodema, damale̱yodei ke̱ ta to͡u fogo͡u li mei. Ni̱ sa Tama̱ha̱ daladi koko͡u ge, ho oe ma̱ ta̱ tobo͡u di o, e̱ hu̱ Antipas, woumo͡u tolo i kelegene, ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei ke̱ ta to͡u fogo͡u li mei.

14 Ke̱no͡u si, a̱ ni̱moko͡u ta̱ ilo kele tobo͡u lamo͡u. Midiho̱ kasaga̱i̱, o Balamha̱ milou ke̱me ni̱ o ilo kelegene milolo͡u idi. Ni̱ tewe, o Balam e̱ o Balakko͡u Israel o sasa̱i̱ ogo͡u gaba, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u mabadomo͡u hegi. Kegemo͡u, o Balakha̱ Israel o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ogo͡u gai godiko͡u gali sidi ke̱ na̱mabeede hehegiei. Haba sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u siadi midiho̱ ke̱ne hehegiei.* 15 Tabe, ogo͡u gai egei hehegiedi o Nikolasha̱ ta̱ e̱ dabai o kedia̱ ni̱moko͡u hehegiedi ke̱me ni̱ o ilo kelege dulo sesele idi. 16 Ni̱ fi̱ boho͡u ma. Fi̱ boho͡u ho fogo͡u babe, a̱ ni̱moko͡u toto ileba, ma̱ aweki mogoudu dala kaha̱ o kedia̱bo͡u de biyolugi ilo kele wouba tofigieiye.

17 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du. O sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degeibabe, a̱ o͡u mana,* mogogou dala ke̱ na̱moko͡u nele̱. Igi fo̱ degei ta ke̱ne a̱ na̱moko͡u nele̱. Igi koko͡u be hu̱ gehe̱ nala̱i̱ dala. O koyo na̱, igi ke̱ mo͟͡ubabe, na̱no͡u si hu̱ ke̱ tawale. O ilo kelege ta tawale mei.

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Taiatairako͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

18 O kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Taiataira sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

Godiha̱ Dihi, e̱ diho̱be douye wobolo͡u saga̱i̱, e̱ abogo͟͡ube sele igi kopa, obe bigimamo͡u bolo̱ degei ke̱ saga̱i̱ kaha̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

19 Ni̱ midiho̱be a̱ ko͡u tewe. Ni̱ ni̱o͡u sie yogo tagale idi ke̱bo͡u, a̱moko͡u damale̱yodei ke̱bo͡u, ni̱ nele̱do dege dabai degedi ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me a̱ tewe. Dabai ni̱ ifi degele ilibe hiyedo, dabai ni̱ afu degedi ke̱ gabama feleido.

20 Ke̱no͡u si, a̱ ni̱moko͡u ta̱ ko͟͡uno͡u tobo͡u lamo͡u. Ni̱ kile tie sasa̱i̱ ta, e̱ hu̱be Jesebel, sasa̱i̱ ke̱me ni̱ duguo fogo͡u mo͡u, e̱ge yo͟͡usiebe habage-degele-duguo-tobo͡u di-sasa̱i̱yodema, ma̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ogo͡u gai egei, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u siadi midiho̱bo͡u, gali obe ogo͡u gai godiko͡u sile ne̱i̱ ke̱ na̱di midiho̱bo͡u de hehegiedi. 21 A̱ge sasa̱i̱ ke̱me fi̱ boho͡u yadomo͡u ko͡u dia deleiye, ke̱no͡u si e̱ dafai. E̱ e̱ o hiyou siadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱ to͡u fogolo͡u be ta tagali mei. 22 Kegei kaha̱ degemo͡u, a̱ degeiye, e̱ do degeba, do hiyedo dugulo. Sasa̱i̱ ke̱ hiyouye wolo͡u siei o kedia̱ne fi̱ boho͡u ho fogo͡u babe, dia̱ne hagi̱ hiyedo dugulo. 23 Sasa̱i̱ kaha̱ e̱ sisigo̱ne* a̱ wouba tofigile. Kegeiba, a̱moko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ ni̱ge ni̱ fi̱ tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱be a̱ file duguludade tawale ile. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadibe hebe kasaga̱i̱do nele̱. Midiho̱ bolo̱ milo͡u gadibe hebe bolofe̱i̱do ke̱ nele̱.

24 Sa Taiataira o sasa̱i̱ ilo kele, ni̱no͡u si sasa̱i̱ kaha̱ ogo͡u gai egei ke̱ seselemo͡u, Tama̱ha̱ mogogou ta̱yodele idi ke̱me ta dulo idiyo mei kaha̱ degeimo͡u, a̱ge ni̱moko͡u be hagi̱ ta nele̱ mei. 25 Ke̱no͡u si, ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei ke̱ hili̱gedo tolo͡u dalali, a̱ boholo͡u ma̱ haguale sawisiei koko͡u dema.

26 O sasa̱i̱ koyoha̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degema, a̱ sesele iligi uwage sawisiei ke̱ tama̱ degeibabe, a̱ e̱moko͡u hu̱ hiyedo ke̱ ne̱i̱ba, e̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do wolo͡u dalale.

27 Hu̱bo͡u o kegei kaha̱ge biya gofo͟͡udo ke̱ tolo͡u ba, o sasa̱i̱ nele̱do dege wo͡u ma dalale. Obe mihi̱ bilika ke̱ biyaye fo̱u̱ba gagile filale̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei, hu̱bo͡u o kaha̱ o sasa̱i̱ nele̱do dege wolo͡u dalale. Buk Song 2:9

O sasa̱i̱ wolo͡u daladi dabai, a̱ o kegei koko͡u nele̱ ke̱me dabai ma̱ Ayeha̱ a̱moko͡u ne̱i̱ saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 28 Haba kuidiho̱ oguo soyode tobolo͡u idi ke̱ne a̱ o kegei koko͡u nele̱.

29 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du.

3

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Sardisko͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

1 O kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Sardis sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱, e̱ nele̱be olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ke̱ wolo͡u daladi o, kuidiho̱ dioyosi kege ke̱ tolo͡u dala kaha̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

Ni̱ midiho̱be a̱ ko͡u tewe. O sasa̱i̱yege ni̱me fi̱bo͡u dalaguayodili, ke̱no͡u si a̱ge ni̱me tofigiei dalaguamo͡u dugulu. 2 Yogo͡u gua tiei kesigie hagua̱ma. Midiho̱ bolofe̱i̱ ni̱ milo͡u gadi ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degeladi. Hagua̱ba, nele̱do dege tafalaguali, midiho̱ do̱u̱do ke̱no͡u milo͡u gama. Yobe a̱ dugube, midiho̱ ni̱ milo͡u ga idi ke̱me di Godiha̱ dihi̱le koko͡u be bolo̱ mei kaha̱ degemo͡u. 3 Egei ni̱ dumo͡u haguei ke̱me hobo͡u toto͡u degedama. Fi̱ boholo͡u ba, ta̱ bolo̱do ke̱ defe̱i̱do to͡u ma. Ni̱ yogo͡u gua tiei kesigie hagua̱ ho fogo͡u babe, a̱ ni̱moko͡u hiyou mo͟͡udi oe haguadi saga̱i̱ kege haguale. A̱ ni̱moko͡u haguale sawisiei ke̱me ni̱ge ta tawale mei.

4 Ke̱no͡u si sa Sardis o sasa̱i̱ ilo a̱moko͡u damale̱yodemamo͡u, die yukuei sibigi degeli mei kedia̱si yukuei fo̱ degei ke̱ ka̱ma, a̱bo͡u de dalaguale. Yobe, dia̱me Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱do dalagua kaha̱ degemo͡u.

5 Damale̱do, o sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degeibabe, a̱ yukuei fo̱ degei dia̱ ka̱i̱ saga̱i̱ ke̱ na̱moko͡u ka̱gile. Ne̱ hu̱, Fi̱ha̱ Kuguoko͡u nala̱i̱ dala ke̱me a̱ ta to̱gule meido. A̱ ma̱ Ayebo͡u e̱ e̱sol obo͡u die dihi̱le koko͡u ne̱ hu̱ husolo͟͡uba hegile.

6 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du.

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Filadelfiako͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

7 O kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Filadelfia sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

O bolofe̱i̱do, Godiha̱ tobo͡u mo͡u haguei ke̱me damale̱do ta̱no͡u tobo͡u di o. E̱me hiye o Devitha̱ ki tolo͡u dala. A e̱ so͟͡ubabe, o tae ta tefegulo saga̱i̱ mei. A e̱ tefegubane, o tae ta solo͟͡u saga̱i̱ mei. O kaha̱ ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

8 Ni̱ midiho̱be a̱ ko͡u tewe. Ni̱ duguma, a̱ a ta so͟͡ugou. A ke̱me o tae ta tefele saga̱i̱ mei. A̱ tewe, ni̱ nele̱be huyafe̱i̱ye, ke̱no͡u si ni̱ ma̱ ta̱ dulo seselemo͡u, ma̱ hu̱ tobeko͡u mugulo ili mei. 9 O sasa̱i̱ Tama̱ soso͡u kedia̱me ni̱ ko͡u tewe. Dia̱ge dia̱me Juda o sasa̱i̱yode tobolo͡u idiye, ke̱no͡u si dia̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ mei, ogo͡u gadi o sasa̱i̱. A̱ degeiye, dia̱ ni̱moko͡u haguasie, yubu sugulo fiya duwoguali, Hiye Oha̱ ni̱ tagaliyode tobolo͡u ile. 10 Ta̱ a̱ ni̱moko͡u, ni̱ a̱moko͡u damale̱yodei ke̱ defe̱i̱do to͡u mabeedei ke̱me ni̱ tolo͡u mo͡u hagi̱ duguomo͡u nele̱do dege deleiguei kaha̱ degeimo͡u, sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ habage tefele dugulo ke̱me a̱ akoguba, ni̱ ta dugulo ile mei. 11 A̱ ni̱moko͡u hagualebe hafe̱i̱ degeli. Bi ni̱ tou dala ke̱me defe̱i̱do to͡u ma, kegeligi o tae ni̱ hebe bolofe̱i̱ ke̱ hiyouye mo̱u̱ye.

12 O sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degeibabe, a̱ge na̱me Godiha̱ moso̱ mouti sa̱ dege tefegiba tafalale. Na̱ Godiha̱ moso̱ ta to͡u fogolo͡u meido, no͟͡u kegeno͡u dalali, tofousogo tofousogo tafalale. Tafalaba, a̱ na̱moko͡u ma̱ Godiha̱ hu̱ ke̱ nalale̱. Haba Godiha̱ sa Jerusalem ebele, hebenito͡u ge migile kaha̱ hu̱ne na̱moko͡u nalale̱. Haba ma̱ hu̱ ebele ke̱ne na̱moko͡u nalale̱.

13 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du.

Egele ta̱, Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Laodisiako͡u dalagua kedia̱moko͡u nala̱ma ne̱i̱

14 O kaha̱ haba a̱moko͡u, na̱ge damale̱yodei o sasa̱i̱, sa Laodisia sosiko͡u kefegudi kedia̱ wolo͡u daladi e̱sol o koko͡u ta̱ ko͟͡u nala̱ma ne̱yedei.

Godiha̱ ta̱ damale̱do-yodema, ta̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ hehegiedibe damale̱do ta̱no͡u tobo͡u di o ke̱me bi olo͡u fe̱i̱, Godiha̱ milo͡u gai ke̱ dia dalali, ni̱moko͡u tobolo͡u kuhe̱.

15 Midiho̱ ni̱ milo͡u gadibe olo͡u fe̱i̱ a̱ ko͡u tewe. Ni̱me kulio degediyo mei, difi degeiyo mei, duo kegei. A̱ tagalibe, ni̱me kulio dege dalale, haba, difi dege dalale. 16 Ke̱no͡u si, ni̱me duo kegei dalagua. Ni̱ damale̱yodeibe hiyedo mei, haba meido mei. Kegei kaha̱ ni̱me ma̱ soso͡u mei. 17 Ni̱ge ni̱me selebo͡u bibo͡u hiyedo dala o sasa̱i̱, bi tano͡u ta to̱u̱ degediyo meiyodele idi. Ke̱no͡u si kege mei. Ni̱me selebo͡u bibo͡u mei. O iloye ni̱moko͡u solo͡u do degele saga̱i̱. Yobe, ni̱me bibo͡u mei, diho̱ du degei, yukueibo͡u mei, bese dalagua saga̱i̱ kaha̱. Ke̱no͡u si ni̱o͡u ge ta tawale iyo mei. 18 Kegei kaha̱, ni̱ ma̱ sele igi gol, douye siligi sibigi olo͡u fe̱i̱do mei degei ke̱ mamo͟͡uma, selebo͡u o degeba, yukuei fo̱ degei ke̱ mamo͟͡uma ka̱ma, sidifi dugudi ke̱ mei degema. Haba diho̱ molane mamo͟͡umaba, diho̱ du degei ke̱ bolo̱ dege duguma. 19 O sasa̱i̱ a̱ tagali kedia̱me a̱ gofo͟͡u dege egele woma do̱u̱susugadi. Kegeiba, ni̱ fi̱ bolo̱u̱ ma̱dama. Fi̱ boholo͡u ba, Godiha̱ ta̱ ke̱no͡u sesema.

20 Duguma, a̱me adiko͡u koga tafala. O koyo na̱, ma̱ ta̱ uwo ko͟͡u duloba, a so͟͡ubabe, a̱ folo, na̱bo͡u de dalali, da nale̱ nala̱ ile. 21 O sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama wini degeibabe, a̱ge na̱me a̱bo͡u de, ma̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwoyedele. A̱ Tama̱bo͡u de ko͡u biyama wini degemamo͡u, ma̱ Ayeha̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo saga̱i̱ ke̱no͡u tefele na̱ne a̱bo͡u de duwolo.

22 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe, Duo Bolofe̱i̱ha̱ Yesuko͡u damale̱yodei o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡u defe̱i̱do du.

Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo hebenito͡u dala ke̱ haguo̱u̱ba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ hagi̱ gehe̱ gehe̱ dugulo ile

(Ta̱ Hiye 4–11)

4

Dia̱ hebenito͡u ge Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i

1 Jon a̱ haba dugube, hebeni a so͟͡ugou dalamo͡u, ta̱ uwo, kibi uwo saga̱i̱ a̱moko͡u dagado tobou saga̱i̱ kaha̱no͡u haba, na̱ fele̱i̱ba, a̱ habage tama̱ degele ke̱ na̱moko͡u hehegileyodeimo͡u du. 2 Kege tobo͡u mo͡u, Duo Bolofe̱i̱ha̱ ma̱ duledu nele̱do dege to͡u mo͡u, a̱ diho̱ boholo͡u ma̱mo͡u dugube, duwodi bolo̱do ta hebenito͡u dalamo͡u, koto͡u Hiye O ta duwomo͡u dugu. 3 O ke̱ duwo kaha̱ hoho̱be igi kuidiho̱ fai degei igi jaspa galase hoho̱ ke̱bo͡u, igi konilian igi we̱i̱ degei saga̱i̱ ke̱bo͡u kaha̱ hoho̱no͡u tefei dugu. Haba sioko͟͡utine Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do ke̱ sile̱ma̱ dalamo͡u dugu. Sioko͟͡uti ke̱ne igi kuidiho̱ fai degei emeral igi hebe guo gehe̱ degei ke̱ saga̱i̱ dugu. 4 Haba duwodi olo͡u fe̱i̱ 24 kegene Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do ke̱ sile̱ma̱ dalamo͡u, koto͡u be odo yukuei fo̱ degei ke̱ ka̱ i olo͡u fe̱i̱be 24 kege duwoguamo͡u dugu. Dia̱me hiye oha̱ heti saga̱i̱ kegei, sele igi golye milo͡u gai ke̱, die widileto͡u ka̱ i dugu. 5 Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do koko͡u ge dibie biligile no̱u̱mo͡u fufuale uwo hiyedo degeimo͡u du. Duwodi kaha̱ midiho̱ko͡u be, disio mi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege tefegiemo͡u i wobolo͡u dalamo͡u dugu. Ke̱me disio mido mei, ke̱me Godiha̱ Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ke̱. 6 Hiye Oha̱ duwodi kaha̱ midiho̱ko͡u be, to̱ dawala, galase sa̱ degei duo tama̱no͡u ke̱ dalamo͡u dugu.

Haba fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do ke̱ hafe̱i̱ dege sile̱ma̱ tafalaguamo͡u dugu. Fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱me diho̱ su̱do. Tobeko͡u bo͡u, midiho̱ko͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱be diho̱yeno͡u dalamo͡u dugu. 7 Fi̱bo͡u bi tabe fuse hiyedo laion sa̱ degei. Tabe wai bulumakou oye wili sa̱ degei. Tabe e̱ midiho̱be o midiho̱ sa̱ degei. Tabe sio hiyedo mo͡u si sa̱ degei kaha̱ fulo͡u sumo͡u dugu. 8 Fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege tano͡u tano͡u kedia̱, die tifigiya olo͡u fe̱i̱be wala̱i̱yosi kege, die to͡u guebo͡u be diho̱ su̱do, tifigiya hayedune diho̱ su̱do dugu. Fi̱bo͡u bi kedia̱ge agalibo͡u hulia̱mebo͡u olo͡u fe̱i̱,

Hiye O Godi, e̱me nele̱ hiyedo folodo.

Godi e̱me bolo̱do.

Godi e̱me afu yo͟͡u kege delei, ifine yo͟͡u kegeno͡u dala, habage e̱ hagualeyode tobolo͡u no͡u dalaguadi.

9 Fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱ o e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo, yo͟͡u tofousogo kegeno͡u daladi koko͡u hoho̱bolo͡u mo͡u, e̱ hu̱ hebele foguomo͡u, bolofe̱i̱yode tobolo͡u no͡u dalaguamo͡u, 10 odo olo͡u fe̱i̱ 24 kege kedia̱ne o yo͟͡u kegeno͡u daladi o, e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo koko͡u yubu sugulo fiya diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. Hoho̱bolo͡u iligi, die heti duwodi bolo̱do koko͡u hafe̱i̱ dege dogoguomo͡u ko͡u gue tobolo͡u idi,

11 Na̱me bolo̱do.

Na̱me ei Hiye O, ei Godi.

O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ na̱moko͡u hoho̱bolo͡u ba, ne̱ hu̱ hebele foguoba, ne̱ hu̱be hiyedo folodoyodele ile.

Yobe, bi olo͡u fe̱i̱ ifi dala ko͟͡ume na̱ no͟͡u ne̱ tagaiya ke̱no͡u milo͡u gai kaha̱ degeimo͡u.

5

Jon e̱ kuguo folou ta dugu

1 Kegemo͡u a̱ dugube, Hiye O, e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo kaha̱ e̱ dobogo͟͡u deleye kuguo folou ta tolo͡u dalamo͡u dugu. Kuguo ke̱me iloko͡u bo͡u iloko͡u bo͡u de nala̱gai dugu. O tae kusieiye domo͡u, dioyosi kege tigama kuolo͡u ma̱i̱ dalamo͡u dugu. 2 A̱ haba dugube, e̱sol o ta, nele̱ hiyedo kaha̱ hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ ko͟͡ume o bolofe̱i̱do koyoha̱si kusiale saga̱i̱? 3 E̱sol o kaha̱ kege ko͡u yoduye, ke̱no͡u si hebeni obo͡u, sa sibige̱ obo͡u, mihi̱ hayemo͡u obo͡u olo͡u fe̱i̱be kuguo folou ke̱ kusia dugulo saga̱i̱ o bolofe̱i̱dobe ta dala meido. 4 A̱ hiyedo gesei, kuguo folou ke̱ kusia dugulo saga̱i̱ o bolofe̱i̱dobe ta dala mei kaha̱. 5 A̱ gosoumo͡u, odo kile tano͡u taha̱ a̱moko͡u tobou, gosoda. Juda hu̱ti hiye kedia̱ Fuse Hiyedo Laion ke̱ dugu. E̱me hu̱bo͡u o, hiye o Devitha̱ soso͡u. E̱no͡u si Tama̱bo͡u de biyama wini degei kaha̱, kuolo͡u ma̱i̱ dioyosi kege ke̱me e̱si kusiale saga̱i̱.

Jonha̱ Wai Sipsip Wili dugu

6 A̱ haba dugube, Wai Sipsip Wili ta dia̱ woumo͡u tolo i saga̱i̱ kaha̱ Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do ke̱ hafe̱i̱ dege tafalamo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱bo͡u odo kedia̱bo͡u de e̱ sile̱ma̱ tafalaguamo͡u dugu. E̱ widioko͡u be ikoke dioyosi kege, diho̱ne dioyosi kege dalamo͡u dugu. Diho̱ dioyosi kege ke̱me diho̱do mei, ke̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege, Godiha̱ tobo͡u mo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u migigai ke̱. 7 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ ile, kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ dioyosi kege ke̱, Hiye O, e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo kaha̱ dobogo͟͡u deleye tolo͡u dala ke̱ mo̱u̱. 8 E̱ kuguo ke̱ mo͟͡umo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱bo͡u, odo 24 kege kedia̱bo͡u de e̱moko͡u yubu sugulo fiyasigei. Dia̱ olo͡u fe̱i̱be gitabo͡u sele igi gol melekibo͡u de tolo͡u i dugu. Meleki kodube bi ho̱ bolo̱do ke̱ sama dou migi kaha̱ ho̱ bolo̱do ke̱ fele̱i̱mo͡u dugu. Ke̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ diho̱ baga̱ tobolo͡u idi ke̱. 9 Dia̱ yubu sugulo fiya duwoguali, die̱ gehe̱ ta ko͡u gue feile i,

Na̱no͡u si o bolo̱do kuguo folou ko͟͡u mala̱ba, kuolo͡u ma̱i̱ dioyosi kege ke̱ kusiale saga̱i̱.

Yobe, o kedia̱ na̱ woumo͡u tolomo͡u, ne̱ kafeiye sa sibige̱ o sasa̱i̱,

hu̱ti gehe̱ gehe̱bo͡u,

ta̱ gehe̱ gehe̱ tobo͡u dibo͡u,

kolo gehe̱ gehe̱bo͡u,

sa sibige̱ ko͟͡ubo͡u olo͡u fe̱i̱ mamala̱mo͡u, Godiko͡u ne̱i̱ kaha̱.

10 Na̱ degeiye, o sasa̱i̱ na̱ mamo̱u̱ kedia̱me mogo͡u du dalaguadi o degei.

Damale̱do, Godibe sugu̱to͡u dalamo͡u,

sa sibige̱ o sasa̱i̱ hayemo͡u dalaguamo͡u,

mogo͡u du dalaguadi o kedia̱me duo kele dalagua.

Ei Godi die Hiye O, e̱ge dia̱ wolo͡u daladi.

Habage, dia̱me sa sibige̱ko͡u hiye o degema, sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ dia dalaguale.

Dia̱ Wai Sipsip Wili kaha̱ hu̱ hebele fogulo i

11 A̱ haba dugube, e̱sol o su̱u̱do kedia̱ ta̱ uwo du. E̱sol o su̱u̱do, hu̱ so͟͡uba hu̱ solo͟͡u hobogolo͡u saga̱i̱ meido. Dia̱ Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do ke̱bo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱bo͡u, odo 24 kege kedia̱bo͡u de sile̱ma̱ tafalaguamo͡u dugu. 12 Dia̱ hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i,

Wai Sipsip Wili, obe woumo͡u tolo i ke̱me bolo̱do.

E̱moko͡u no͡u si Godiha̱ hu̱ hiyedobo͡u, bima̱i̱ hiyedobo͡u, tewe hiyedobo͡u, nele̱ hiyedobo͡u de nele̱yodele i.

O sasa̱i̱yege e̱ hu̱ hebele foguoba, e̱moko͡u hoho̱bolo͡u ba, bolofe̱i̱yodemabeedei.

13 Kegemo͡u, bi Godiha̱ milo͡u gai olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne ta̱ i. Bi hebenito͡u dalaguadibo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u dalaguadibo͡u, mihi̱ hayemo͡u dalaguadibo͡u, to̱ dawala tageto͡u dalaguadibo͡u, dawala dulemo͡u dalaguadibo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ ko͡u gue tobolo͡u imo͡u a̱ du,

Di duwodi bolo̱do koto͡u duwodi Hiye Obo͡u, Wai Sipsip Wilibo͡u diliemoko͡u tofousogo kegeno͡u bolofe̱i̱yode tobolo͡u ba,

dilie hu̱ hebele foguoba,

hoho̱bolo͡u ba, dilie hu̱be hiyedoyodemebeede tobolo͡u imo͡u du.

14 Kegemo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱ damale̱do-yode tobolo͡u imo͡u, odo 24 kege kedia̱ yubu sugulo fiya duwoguali, diliemoko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u imo͡u dugu.

6

Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ wala̱i̱yosi* kege ke̱ kusigi

1 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ sasafe̱i̱ ke̱ kusioumo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱ tano͡u taha̱ na̱ haguayede tobo͡u mo͡u dugu. E̱ ta̱ uwobe dibie ta̱ saga̱i̱ du. 2 Kege tobo͡u mo͡u, o ta toubo͡u ta wai hos fo̱ degei kaha̱ tageto͡u duwomo͡u hagumo͡u, e̱sol o taha̱ e̱moko͡u hiye o heti ke̱ ne̱i̱mo͡u, e̱ heti ke̱ ka̱mo͡u, o ko͡u biyama wini degeiye idi saga̱i̱ kege ilemo͡u, su̱do biyama wini degegai.

3 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ sasama ke̱ kusioumo͡u, fi̱bo͡u bi sasama kaha̱ na̱ haguayede tobo͡u mo͡u, 4 o ta wai hos we̱i̱ degei kaha̱ tageto͡u duwomo͡u hagumo͡u, e̱sol o taha̱ e̱moko͡u sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ bologua̱do daladi midiho̱ ke̱ akoguba, dio͟͡usie yogo wouba wouba demabadomo͡u nele̱ hiyedo ne̱i̱. Dabai ke̱ degele aweki sasado, me̱ bolo̱u̱ ke̱ne ne̱i̱.

5 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ koma̱ ke̱ kusioumo͡u, fi̱bo͡u bi koma̱ kaha̱ na̱ haguayede tobo͡u mo͡u, o ta tefegadi bi toubo͡u kaha̱ wai hos dosogo̱ degei kaha̱ tageto͡u duwomo͡u hagumo͡u, 6 fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱ dalagua kilege ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, na̱ ile, ne̱ dabai degeiba, o sasa̱i̱ dio͟͡u hegie hiyedo degele ile. Kegeba, dabai o kedia̱me sele hiye ta molo͟͡u mei. Dabai sawisiei tano͡u tano͡u degeli kaha̱ selebe hiye mei, o͡u sai tano͡u fe̱i̱ mamo͟͡u de, segei sai kamadiano͡u mamo͟͡u de dele saga̱i̱ dugulo. Ke̱no͡u si, na̱ hebe olivbo͡u, hebe wainbo͡u be makoda.

7 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ doso͡u ke̱ kusioumo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u kaha̱ na̱ haguayede tobo͡u mo͡u, 8 o ta e̱ hu̱be Todi ke̱ wai hos biye degei kaha̱ tageto͡u duwomo͡u hagumo͡u, o ta, e̱ hu̱be Tofigiei Kedia̱ Sa, e̱ne o Todi sesele hagumo͡u, e̱sol o taha̱ diliemoko͡u hu̱ hiyedo ne̱i̱, sa ilo tano͡u taha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ woma mei degemabadomo͡u. Dilie aweki me̱ bolo̱u̱ kaha̱ o sasa̱i̱ ilo kele wouba tofigile ile. Dilie degeye o sasa̱i̱ ilo kelebe hegieye tofigile, ilo kelebe doye tofigile, ilo kelebe si̱ soye wouba tofigile. Haba sa ilo olo͡u fe̱i̱ kamadia kege o sasa̱i̱be bolo̱ dalaguale.

9 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ hou ke̱ kusioumo͡u, o sasa̱i̱ afu damale̱yodema Godiha̱ ta̱ hili̱gedo tolo͡u mo͡u hehegile idi kaha̱ dowoye woumo͡u tofigiei kedia̱ fi̱ olo͡u fe̱i̱be Godiha̱ dou moso̱ hayedu dalaguamo͡u dugu. 10 Tei fi̱ kedia̱ hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u i, Wolo͡u Daladi Hiye O, na̱me bolo̱do. Na̱ degeleyodei ke̱me na̱ degeleno͡u. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ ei woumo͡u tofigiei kedia̱me koboge ta̱ sama, hebe kasaga̱i̱ ke̱ dia̱moko͡u toto nele̱? 11 Kege tobo͡u mo͡u, e̱sol o taha̱ dia̱moko͡u yukuei fo̱ degei ke̱ ne̱mamo͡u tobou, ni̱ tafe̱i̱ dia dalama. Ni̱ mogo dia̱bo͡u, Godiha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱ ilo kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱, ho oe ni̱ woumo͡u tofigiei saga̱i̱ kege, dia̱ne Godiha̱ maka degei saga̱i̱ kege olo͡u fe̱i̱ wouba tofigieiba, hobo͡u ni̱ kafei kaha̱ hebe ke̱ ho o kedia̱moko͡u nele̱.

12 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ wala̱i̱ ke̱ kusioumo͡u, gigima hiyedo hagumo͡u, aso̱ dosogo̱ degemo͡u, sa hulia̱ degeimo͡u, oguo we̱i̱ degemo͡u, kafei saga̱i̱ degeimo͡u dugu. 13 Haba kuidiho̱ agudileto͡u dalaguadi ke̱ne mihi̱ko͡u tigilema̱ fiyasigeimo͡u dugu, wiye hebe kiyou kolo we̱i̱ degeli mei ke̱ gasei saga̱i̱ degeimo͡u dugu. 14 Agudione, kiata tigadi saga̱i̱ kege tigama mei degeimo͡u dugu. Sa sibige̱ kuoko͡u be, bito̱u̱bo͡u, to̱ tibi sabo͡u olo͡u fe̱i̱ awalemo͡u, dio͟͡u die timo͡u to͡u fofo͡u gueimo͡u dugu. 15 Kegegoumo͡u, sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kama fosigei. Sa sa o sasa̱i̱ wolo͡u dalaguadi hiye obo͡u, hiye o kedia̱ sisigo̱bo͡u, ami o wolo͡u dalaguadi hiye obo͡u, selebo͡u obo͡u, hu̱bo͡u obo͡u, bose obo͡u, dabai degele idi obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ bito̱u̱ko͡u fosige ya ulouya, sala̱haiya koko͡u ya mogogou duwoguamo͡u dugu. 16 Dia̱ duwoguali, ko͡u gue tobolo͡u imo͡u dugu, bito̱u̱bo͡u bogobo͡u ni̱ge Hiye O, duwodi bolo̱do koto͡u duwodibo͡u, Wai Sipsip Wilibo͡u dilie eimoko͡u gofo͟͡u dege haguasieiye domo͡u, ni̱ge ei dio͡u guoba wo̱mogo͡u dalaguamabeede tobolo͡u imo͡u du. 17 Yobe, ifibe uwage sawisiei, Godibo͡u Wai Sipsip Wilibo͡u dilie gofo͟͡u hiyedo degeba, eimoko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ne̱i̱ba, tofigile kaha̱ degemo͡u.

7

Israel o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ 144,000 kege Godiha̱ maka degele i dala

1 Kegemo͡u, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ isimobo͡u isimo͡u bo͡u figi ilobo͡u ilobo͡u koko͡u e̱sol o olo͡u fe̱i̱ bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege tafalaguamo͡u dugu. Dia̱me wi olo͡u fe̱i̱ bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege kaha̱ mihi̱bo͡u, to̱ dawalabo͡u, dibibo͡u kuoko͡u hagueiye domo͡u akoguo tafalaguamo͡u dugu. 2 A̱ e̱sol o ta Godi yo͟͡u kegeno͡u daladi kaha̱ maka ke̱ tolo͡u mo͡u, aso̱ haguluya ke̱ fele̱mo͡u, e̱sol o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege, Godiha̱ hu̱ hiyedo ko͡u nele̱mo͡u, mihi̱bo͡u to̱ dawalabo͡u de makomabeedei kedia̱moko͡u hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u dugu. 3 Ni̱ aso͡u kolobo͡u, to̱bo͡u, dibibo͡u toto makodama. Ei di Godiha̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱me Godi yo͟͡u e̱ bi degemabadeba die wodemeko͡u maka degema fogo͡u ba, kuhe makoma. 4 Kegemo͡u, a̱ haba o sasa̱i̱ ilo die wodemeko͡u Godiha̱ maka mo̱u̱ olo͡u fe̱i̱ 144,000 kege kedia̱me Israel hu̱ti olo͡u fe̱i̱ 12 kege kaha̱ o sasa̱i̱ ilo keleyode tobo͡u mo͡u du.

5 Judaha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Rubenha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Gatha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

6 Aserha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Naptaliha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Manaseha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

7 Simeonha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Livaiha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Isakarha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

8 Sebulunha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Josepha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

Benjaminha̱ hu̱ti o sasa̱i̱be 12,000 kegeye maka mala̱ i.

O sasa̱i̱ su̱do kedia̱ Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u i

9 Kegemo͡u, a̱ haba o sasa̱i̱ kefei su̱do hu̱ solo͟͡u hobogolo͡u saga̱i̱ mei, sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, obiyei olo͡u fe̱i̱bo͡u, kolo gehe̱ gehe̱bo͡u, ta̱ gehe̱ gehe̱ tobo͡u di o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kefema duwodi bolo̱do koto͡u duwodi Hiye Obo͡u, Wai Sipsip Wilibo͡u dilie midiho̱ko͡u tafalaguamo͡u dugu. Dia̱me yukuei fo̱ degei ke̱ ka̱ imamo͡u, fagai guo saga̱i̱ ke̱ tolo͡u i dugu. 10 O sasa̱i̱ kedia̱ hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u imo͡u du,

Duwodi bolo̱do koto͡u duwodi Hiye O, di Godibo͡u, Wai Sipsip Wilibo͡u

dilieno͡u si di mamo͟͡udi.

11 E̱sol o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ge Hiye Oha̱ duwodi bolo̱do ke̱bo͡u, odo 24 kege kedia̱bo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kege kedia̱bo͡u de sile̱ma̱ tafalaguali, Hiye Oha̱ duwodi midiho̱ko͡u yubu sugulo fiyasigemo͡u, miye duwoguali, Godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u imo͡u dugu. 12 Dia̱ ko͡u gue tobolo͡u i,

Damale̱do, dige di Godi e̱moko͡u no͡u bolofe̱i̱yodemaba, hoho̱bo͡u me.

E̱no͡u si tewe hiyedo.

Damale̱do, di e̱moko͡u no͡u bolofe̱i̱yodema, e̱ hu̱ hebele fogume.

E̱ hu̱be hiyedo folodo.

Di Godibe nele̱ hiyedo.

Godi e̱me yo͟͡u kegeno͡u dalale. Tofousogo tofousogo ta mei degele mei.

Damale̱do-yode tobolo͡u imo͡u du.

O sasa̱i̱ yukuei fo̱ degei ka̱i̱ kedia̱me hagi̱ hiyedo ko͡u duguomo͡u mei degele i

13 Kegemo͡u, odo 24 kege tano͡u taha̱ a̱moko͡u yodu, o sasa̱i̱ yukuei fo̱ degei ka̱i̱ kedia̱me koyo dia̱? Kili̱yage haguasiei? 14 Kege yodumo͡u, a̱ sima tobou, hiye o, no͟͡usi teweyodeimo͡u, odo kaha̱ a̱moko͡u haba tobou, o sasa̱i̱ kedia̱me hagi̱ hiyedo duguo dalagua demamo͡u haguasiei. Die yukuei ke̱me Wai Sipsip Wili kaha̱ kafeiye bigima, sibigi olo͡u fe̱i̱ mei degemo͡u, fo̱ degeino͡u kuhe̱. 15 Kegei kaha̱ degemo͡u,

Dia̱ Godiha̱ duwodi midiho̱ko͡u tafalaguali,

Godiha̱ moso̱du agalibo͡u hulia̱mebo͡u de dabai degele idi.

Godiha̱ yo͟͡u e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwoli, dia̱bo͡u de dalali, dia̱ dia dalale.

16 Godiha̱ dia̱ wolo͡u dalababe,

dia̱ hegie ta degele mei.

Hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ne ta degele mei.

Aso̱ difine dugulo mei, bi taye degeiyene dia̱ ta difi degele mei.

17 Yobe, Wai Sipsip Wili, Godiha̱ duwodi bolo̱do ke̱ hafe̱i̱ dege tafala kaha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱me,

fi̱ ne̱di hue̱i̱ sou su̱do koko͡u wo͡u ma ile, hue̱i̱ ne̱i̱ba,

Godiha̱ die diho̱ hue̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ to̱gueiba, dia̱ haba ta gosolo ile meido.

8

Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ dioyosi ke̱ kusiei

1 Kegemo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ dioyosi ke̱ kusioumo͡u, hebenito͡u uwo ta degeli meido dalali, aso̱ iloko͡u i. 2 A̱ e̱sol o olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege Godiha̱ dihi̱le koko͡u tafalaguamo͡u, e̱sol o tae dia̱moko͡u kibi olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege ke̱ ne̱mo͡u imo͡u dugu.

3 Kegemo͡u, e̱sol o taha̱ sele igi gol bilika ta mala̱ hagua, Godiha̱ dou moso̱ ke̱ hafe̱i̱ dege tafalamo͡u, e̱sol o taye bilika kodu ho̱ bolo̱do mola hiyedo ke̱ sagiemo͡u, na̱ dou moso̱, sele igi golye milou kuoko͡u, ho̱ bolo̱do mola sai ko͟͡u dogoguoba, ta̱ Godiha̱ o sasa̱i̱ye diho̱ baga̱ tobolo͡u idi ke̱bo͡u de tiagewoma, dou migiba daha̱i̱ kaha̱ yo͟͡u foloyode tobo͡u mo͡u dugu. 4 E̱sol o kaha̱ kege degeimo͡u, ho̱ bolo̱do mola dou daha̱i̱ ke̱bo͡u, diho̱ baga̱ tobolo͡u idi ta̱ ke̱bo͡u de tiagewoma foloumo͡u, Godiha̱ ho̱ bolofe̱i̱ ke̱ dulomo͡u hoho̱bou. 5 Dou daha̱i̱ foloumo͡u, e̱sol o kaha̱ Godiha̱ dou moso̱ koko͡u dou ta dilemo͡u, bilika kodu sagiemo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u boholo͡u mugumo͡u, dibie biligile no̱u̱mo͡u fufuale uwo hiyedo degeimo͡u du. Gigimane hagumo͡u dugu.

E̱sol o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege kedia̱ kibi haguisa i

6 E̱sol o dioyosi kege, kibi to͡u ma dalagua kedia̱ kibi haguisalamo͡u ama deleiguei.

7 Kegemo͡u, e̱sol o sasafe̱i̱ kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, bilie hue̱i̱,* igi sa̱ degei ke̱ hue̱i̱ todi saga̱i̱ kege doubo͡u kafeibo͡u de sa sibige̱ kuoko͡u migi. Sa ilo tano͡u ta hebebo͡u dio̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ douye na̱ma mei degei. Haba sa ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei.

8 Kegemo͡u, e̱sol o sasama kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, e̱sol o tae bito̱u̱ sasado, douye wobolo͡u saga̱i̱ ke̱ to̱ dawalako͡u hebele mugumo͡u, to̱ dawala ilo tano͡u ta kafei bagai. Haba dawala ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei. 9 Miye̱bo͡u galibo͡u, to̱ dawala ilo kafei bagai koko͡u deleiguei olo͡u fe̱i̱be tofigile i. Mosolene olo͡u fe̱i̱ to̱ dulemo͡u molo͡u go͡u le i. Haba dawala bolo̱u̱ kege kaha̱ galibo͡u mosolebo͡u debe bolo̱no͡u deleiguei.

10 Kegemo͡u, e̱sol o koma̱ kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, kuidiho̱ hiyedo disio mi sa̱ degei agudileto͡u duwodi ke̱ telema̱, sa ilo tano͡u ta to̱bo͡u, hue̱i̱ soubo͡u koko͡u fiyoumo͡u dugu. Haba to̱bo͡u, hue̱i̱ soubo͡u de sa ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei. 11 Kuidiho̱ kaha̱ hu̱be Afi. Kuidiho̱ kaha̱ sa ilo tano͡u ta koko͡u tale̱ko͡u fiyamo͡u, to̱ olo͡u fe̱i̱ afi degeimo͡u, o sasa̱i̱ su̱do hue̱i̱ ke̱ na̱ma, tofigile imo͡u dugu. Haba to̱bo͡u sa ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei.

12 Kegemo͡u, e̱sol o doso͡u kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, aso̱bo͡u, oguobo͡u, kuidiho̱bo͡u ilo kele makoma mei degeimo͡u, sa ilo tano͡u ta nugu. Haba aso̱bo͡u, oguobo͡u, kuidiho̱bo͡u ilo kelebe bolo̱ delei, sa ilo bolo̱u̱ kegebe ta nuguli mei. Aso̱ makoma mei degeimo͡u, agali ilo tano͡u ta ke̱ nugu. Haba agali ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei. Hulia̱mene, oguobo͡u kuidiho̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kaha̱ hoho̱ ilo tano͡u ta mei degei. Haba hulia̱ ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei.

13 Kegemo͡u, a̱ sio mo͡u si ta kaha̱ agudileto͡u fulo͡u sulugi hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, solo͡u do solo͡u do hiyedo, sa sibige̱ o sasa̱i̱ ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u. E̱sol o kamadia kedia̱ne die kibi haguisaladi. Haguisa ibabe, sa sibige̱ o sasa̱i̱ ni̱me hagi̱ hiyedo dugulo ile.

9

E̱sol o hou kaha̱ e̱ kibi haguisai

1 Kegemo͡u, e̱sol o hou kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, a̱ kuidiho̱ ta agudileto͡u ge fiyoumo͡u, kuidiho̱ koko͡u e̱sol o taye a so͟͡udi ki ne̱i̱mo͡u dugu. Ki ke̱me ulou sogodo yosibo͡u mei kaha̱ a so͟͡udi ki. 2 Kuidiho̱ kaha̱ a so͟͡udi ki kaha̱ ulou sogodo ke̱ a so͟͡ugo͡u mo͡u, dou daha̱i̱ dou hiyedo wobolo͡u kaha̱ daha̱i̱ folodi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele fele̱mo͡u, aso̱bo͡u agudiobo͡u gogumo͡u sa olo͡u fe̱i̱do hulia̱ degeimo͡u dugu. 3 Dou daha̱i̱ koduge sigo̱ su̱do fele̱goumo͡u dugu. Ke̱me mo͡u fele̱gali mei, e̱sol o taha̱ ni̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ yaba, ho̱moguye o galadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, sa sibige̱ o sasa̱i̱ makomabeedeimo͡u fele̱gai. 4 Sigo̱ kedia̱ yala degeimo͡u, e̱sol o kaha̱ tobou, ni̱ yaba, dio̱bo͡u, hebe guobo͡u, bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mihi̱ko͡u dala ke̱me na̱dama. O sasa̱i̱ Godiha̱ maka ke̱ die wodemeko͡u dala mei kedia̱no͡u makomabeedei. 5 Ni̱ o sasa̱i̱ galaba, do nele̱ dalaguali, oguo houyosi kege mei degema, ke̱no͡u si hobo͡u wouba tofigiedama. Kegemo͡u, sigo̱ kedia̱ yamo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u do hiyedo nele̱ i. Do ke̱me ho̱moguye galai do saga̱i̱ ke̱no͡u tefei. 6 Kelegebe, o sasa̱i̱ye tofigile saga̱i̱ degeba, tolo a ka ileye, ke̱no͡u si tofigile ile mei. Tofigile tagale ileye, ke̱no͡u si todibe mei degele.

7 Kegeimo͡u, a̱ dugube, sigo̱ kedia̱me wai hos biyalamo͡u degele ili ke̱ saga̱i̱ degele i dugu. Die widileto͡u be hiye o heti, sele igi golye milo͡u gai saga̱i̱ kegei ke̱ mugulo i. Die midiho̱be o midiho̱ saga̱i̱ degele i dugu. 8 Die widio towebe sasa̱i̱ kedia̱ widio towe sasado ke̱ sa̱ degei. Die me̱ne gofo͟͡udo, fuse sosouwedo laion* kedia̱ me̱ saga̱i̱. 9 Die bilie̱be biyalamo͡u bilie̱ gogudi kuwo saga̱i̱ kaha̱ gogulo i. Die tifigiya uwobe hiyedo, obe biyalamo͡u, wai hosye kalo͡u dufolo͡u ili uwo saga̱i̱ du. 10 Sigo̱ kedia̱ hibiabe ho̱mogu hibia sa̱ degei, aye̱bo͡u, kaha̱ o sasa̱i̱ to͡u guebo͡u tahale̱ba, ko͡u kasaga̱i̱ ke̱ soso͡u gueibabe, do gofo͟͡udo dugulo ile. Sigo̱ kasaga̱i̱ kedia̱ oguo houyosi kege do nele̱ dalaguale. Die dede̱i̱be die hibiako͡u dalagua. 11 Sigo̱ kedia̱me die hiye o dala. Die hiye obe e̱sol o kasaga̱i̱, ulou sogodo yosibo͡u mei kaha̱ obo͡u ke̱. Hibru ta̱ege, e̱sol kaha̱ hu̱be Abadon. Grik ta̱ege Apolion. Hu̱ kaha̱ sibige̱be Makodi O.

12 Kegemo͡u, hagi̱ hiyedo sasafe̱i̱be mei degei. Ke̱no͡u si duma, ni̱o͡u tawaibo͡u. Hagi̱ bolo̱u̱be habage tama̱ degele.

E̱sol o wala̱i̱ kaha̱ e̱ kibi haguisai

13 Kegemo͡u, e̱sol o wala̱i̱ kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, a̱ wai bulumakou ikoke doso͡u yosi kege, dou moso̱ sele igi golye milo͡u gai Godiha̱ dihi̱leko͡u dala koko͡u ge ikoke timi̱ kilege o taha̱ ta̱ uwo ta tobo͡u mo͡u du. 14 Ta̱ uwo kaha̱ge e̱sol o wala̱i̱, e̱ kibi tolo͡u tafala koko͡u, na̱ge e̱sol o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege, to̱ hiye Yufretisko͡u didio̱ degele i dalagua kedia̱me to͡u fogo͡u yedei. 15 E̱sol o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kege, sa sibige̱ o sasa̱i̱ walamo͡u dia dalagua kedia̱me aso̱ diho̱bo͡u, sawisieibo͡u, oguobo͡u, sadebebo͡u de makai kelegeno͡u e̱sol o taye to͡u fogo͡u mo͡u, sa ilo tano͡u taha̱ o sasa̱i̱ woma mei degelamo͡u yai. Haba sa ilo olo͡u fe̱i̱ bolo̱u̱ kegebe wouba tofigile ile mei, bolo̱no͡u dalaguale. 16 A̱ dube, e̱sol o bolo̱u̱ bolo̱u̱ kedia̱, die ami o, wai hos tageto͡u duwogua kedia̱me su̱u̱do, olo͡u fe̱i̱be 200 milion kegeyode tobolo͡u imo͡u du. 17 A̱ diho̱ boholo͡u ma̱ dugu kelegebe, ami o, wai hos tageto͡u duwogua kedia̱me kuwoye die bilie̱ gogulo i dugu. Bilie̱ gogudi kuwo ilo kelebe we̱i̱ degei. Ilo kelebe dosogo̱ degei. Ilo kelebe biye degei. Haba wai hos kedia̱ widiobe fuse sosouwedo laion widio sa̱ degele i dugu. Die mogouduge, doubo͡u, dou daha̱i̱bo͡u, kasele igi difi hiyedobo͡u de fele̱goumo͡u dugu. 18 Ami o, wai hos tageto͡u duwogua kedia̱ ya, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ ilo tano͡u taha̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ woumo͡u tofigile i. Wai hos kedia̱ mogouduge dou daha̱i̱bo͡u, doubo͡u, kasele igi difi hiyedo ke̱bo͡u kaha̱ o sasa̱i̱ woumo͡u tofigile i. Haba, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ ilo bolo̱u̱ kegebe bolo̱no͡u delei. 19 Wai hos kedia̱, die biyadi nele̱be die mogoudubo͡u, die hibiako͡u bo͡u de dala. Die hibiabe bei saga̱i̱, widiobo͡u kaha̱ o wala idi.

20 Ke̱no͡u si, o sasa̱i̱ woumo͡u tofigile ili mei kedia̱ne ta fi̱ boholo͡u ili mei. Ogo͡u gai godi, dio͟͡u die dobogo͟͡uye milo͡u ga idi ke̱ne ta to͡u fogo͡u le ili mei. Duo kasaga̱i̱bo͡u, ogo͡u gai godibo͡u kedia̱moko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi midiho̱ ke̱ne ta to͡u fogo͡u le ili mei. Damale̱do, die ogo͡u gai godi ilo kelebe sele igi golye milo͡u gai, ilo kelebe sele igi silvaye milo͡u gai, ilo kelebe sele igi kopaye milo͡u gai, ilo kelebe igidoye milo͡u gai, ilo kelebe hebeye milo͡u gai. Kegele i kedia̱me ta baha idiyo mei, ta̱ ta dulo idiyo mei, ta suluguadiyo meiye, ke̱no͡u si o sasa̱i̱ kedia̱ ogo͡u gai bima̱i̱ koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi. 21 O sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milolo͡u idibe o wodibo͡u, hagai wodibo͡u, sasa̱i̱ hiyoubo͡u, o hiyoubo͡u siadibo͡u, bi hiyou mo͟͡udibo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱ne ta to͡u fogo͡u le ili mei, kegeno͡u degele idi.

10

E̱sol o taha̱ kuguo huyadefe̱i̱ ta Jonko͡u ne̱i̱mo͡u na̱i̱

1 Kegemo͡u, a̱ e̱sol o nele̱ hiyedo ta, hebenito͡u ge mabiye tigama migimo͡u dugu. E̱ widioko͡u be sioko͟͡utiye sile̱ma̱i̱ dugu. E̱ midiho̱be aso̱ hoho̱ sa̱ degei. E̱ ibigidione douye wobolo͡u saga̱i̱ dugu. 2 E̱ dobogo͟͡uko͡u be kuguo huyadefe̱i̱ ta hagua̱mo͡u tolo͡u hagumo͡u dugu. E̱ abogo͟͡u delebe to̱ dawalako͡u tofogo͡u mo͡u, e̱ abogo͟͡u fofo͟͡ube mihi̱ko͡u tofogo͡u dalamo͡u dugu. 3 E̱ hili̱gedo ta̱ digio dege, fuse sosouwedo laionye ta̱i̱ saga̱i̱ degema mei degeimo͡u, dibie dioyosi kege fufuoumo͡u du. 4 A̱ dibie dioyosi ke̱ fufuei kaha̱ tobou ke̱ ma̱ kuguoko͡u nalala̱mo͡u degeiye, ke̱no͡u si hebenito͡u ge ta̱ uwo ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, ta̱ dibie kedia̱ tobou ke̱me nala̱da. Na̱ fi̱yeno͡u tawa.

5 Kegemo͡u, a̱ e̱sol o, to̱ dawalabo͡u mihi̱bo͡u koko͡u tafalamo͡u dugu kaha̱, e̱ dobogo͟͡u dele ke̱ hebenito͡u fogumo͡u dugu. 6 E̱sol o kaha̱ Godi yo͟͡u kegeno͡u daladi kaha̱ hu̱ya ke̱ makama̱mo͡u ko͡u gue tobou, agudiobo͡u e̱ bima̱i̱bo͡u, sa sibige̱bo͡u e̱ bima̱i̱bo͡u, to̱ dawalabo͡u e̱ bima̱i̱bo͡u, olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o kaha̱ hu̱ya ke̱ uwage sawisieibe tama̱ degeladi. Godiha̱ge ta dia dalale mei. Meido. 7 Damale̱do, e̱sol o dio kaha̱ e̱ kibi haguisouba, Godiha̱ degeleyodei ta̱ mogogou dala ke̱ tama̱ degele. Egei, Godiha̱ e̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u ko͡u tobo͡u mo͡u haguei saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tama̱ degele. Damale̱do, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱ tobolo͡u idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tama̱ degele.

8 A̱ ta̱ uwo hebenito͡u ge tobo͡u mo͡u du kaha̱ a̱moko͡u haba, e̱sol o, to̱ dawalabo͡u mihi̱bo͡u koko͡u tafala kaha̱ dobogo͟͡uko͡u kuguo hagua̱ma̱i̱ dala ke̱ na̱ ile mo͟͡uyede tobo͡u mo͡u du. 9 A̱ ke̱ dulomo͡u, tafe̱i̱ teguomo͡u, e̱sol o koko͡u na̱ kuguo ke̱ a̱moko͡u ne̱yede tobo͡u mo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u tobou, na̱ kuguo ko͟͡u mala̱ na̱. No̱u̱babe, kule na̱i̱ sebe saga̱i̱ duguloye, ke̱no͡u si na̱me gua gaga degeleyode tobo͡u mo͡u du. 10 Kege tobo͡u mo͡u, a̱ kuguo ke̱ mala̱ na̱i̱. Ko͡u kule na̱i̱ sebe saga̱i̱ duguye, ke̱no͡u si gua gaga hiyedo dugu.

11 Kegemo͡u, e̱sol o taye a̱moko͡u tobou, na̱ habage tama̱ degele ke̱, kolo e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, ta̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ dia dalaguadi hiye obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u tobo͡u yede tobou.

11

O bolo̱u̱ ke̱dilie Godiha̱ ta̱ hehegiei

1 Kegemo͡u, e̱sol o tae tefegadi biya ta a̱moko͡u nele̱mo͡u, na̱ ile, Godiha̱ moso̱ hiyebo͡u, Godiha̱ dou moso̱bo͡u de tefegamaba, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, kile diho̱ baga̱ tobolo͡u idi kedia̱ne hu̱ so͟͡uyede tobou. 2 Ke̱no͡u si Godiha̱ moso̱ kekaimidube tefeda. Yobe, kelebe Godiko͡u damale̱yodele ili mei o sasa̱i̱ kedia̱ kefele idi timo͡u kaha̱ degeimo͡u. O kedia̱ haguasie, Godiha̱ sa hiye kodu fologaba suluguali, oguo olo͡u fe̱i̱ 42 kege mei degeiba, sa ke̱ olo͡u fe̱i̱ makoma mei degele.* 3 Godiha̱ tobou, a̱ ma̱ ta̱ hehegiedi o bolo̱u̱ ke̱dilie tobo͡u ba dilie solo͡u do degedi yukuei kasaga̱i̱ ke̱ ka̱ma ya, habage tama̱ degele kaha̱ ta̱ ke̱ hehegile iligi, sawisiei olo͡u fe̱i̱ 1,260 kege mei degele.

4 O bolo̱u̱ ke̱diliebe hebe oliv bolo̱u̱ ke̱ saga̱i̱, tabe diliebe kama̱i̱ bolo̱u̱, sa sibige̱ dia daladi Hiye O Godiha̱ midiho̱ko͡u tafalagua ke̱ saga̱i̱. 5 O taye dilie walaba degeibabe, dilie mogouduge douye fele̱ba wouba tolo ile. Kegei kaha̱, o koyoha̱ dilie walaba degeibabe, douye kege wouba tolo ile. 6 Godiha̱ diliemoko͡u dede̱i̱ hiyedo ne̱i̱ kaha̱ degeimo͡u, dilie Godiha̱ ta̱ habage tama̱ degele ke̱ hehegili kelege, hue̱i̱ todi akogubabe, hue̱i̱ tolo mei. Dilie dede̱i̱ye to̱ olo͡u fe̱i̱ boholo͡u ba, kafei degeleno͡u. Dilie tagaiya ke̱ dilie dede̱i̱ye, hagi̱ gehe̱ gehe̱ tama̱ degeba sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ makolono͡u.

7 Kegemo͡u, o bolo̱u̱ dilie Godiha̱ ta̱ hehegiema mei degeiba, si̱ so, ulou sogodo yosibo͡u mei kodu daladi kaha̱ fele̱ba, diliebo͡u de biyolugi, dilie wouba tofigile ile. 8 Tofigieiba, dilie to͡u be sa hiye ta̱ makai Sodombo͡u Isipbo͡u yodele idi kaha̱ aliko͡u tilaguale. Sa hiye ke̱me dilie Hiye O hebe fufuguoma̱i̱ko͡u ikoke degele i sa ke̱. 9 Dilie to͡u ke̱me tilaguaba sawisiei kamadiabo͡u haba sawisiei ta tolo͡u ile agali duwo kegebo͡u kelege o sasa̱i̱ su̱do, kolo e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱bo͡u, obiyei tano͡u tano͡u bo͡u, ta̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ dugulo ile. Duguoba, widale akogulo ile. 10 Damale̱do, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ o bolo̱u̱ ke̱dilie tofigiei ke̱ duguoba, hoho̱ hiyedo dege yotile, dio͟͡usie bi ne̱i̱ba ne̱i̱ba dele ile. Yobe, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o bolo̱u̱ ke̱diliege dia̱moko͡u hagi̱ nele̱ iligi tofigiei kaha̱ degeimo͡u.

11 Ke̱no͡u si sawisiei kamadiabo͡u haba sawisiei ta tolo͡u ile agali duwo kege ke̱ mei degeimo͡u, Godiha̱ diliemoko͡u fi̱ gehe̱ ne̱i̱mo͡u, dilie hagua̱ tofolo͡u imo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ duguo kesigiemo͡u gue̱ hiyedo degele i. 12 Dilie hagua̱ tafalaguali, hebenito͡u ge ta̱ uwo ta hili̱gedo, nele fele̱mabeedeimo͡u dulo i. Kegemo͡u, ho o kedia̱ masele dalaguamo͡u, dilie mabi timi̱ya ke̱ hebenito͡u fologai. 13 Kelegeno͡u gigima hiyedo hagulugi, sa ilo tano͡u ta makoma, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ 7,000 kege woma mei degei. Haba sa ilo olo͡u fe̱i̱ 9 kegebe bolo̱no͡u deleiguei. Kegeimo͡u, o sasa̱i̱ tofigili mei kedia̱ gue̱ hiyedo degemo͡u, hebeni Godiha̱ hu̱ hebele fogulo i.

14 Kegemo͡u, hagi̱ hiyedo sasamabe mei degei. Ni̱o͡u tawaibo͡u. Hagi̱ koma̱be hagualadi.

E̱sol o dio kaha̱ e̱ kibi haguisai

15 E̱sol o dio kaha̱ e̱ kibi haguisoumo͡u, a̱ hebenito͡u ge ta̱ uwo hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u imo͡u du,

Sa sibige̱ dia daladi o bolo̱u̱ ke̱diliebe di Hiye Obo͡u, yo͟͡u makai o Kelesubo͡u dilie. Diliebe Hiye O degele i.

Di Hiye Oha̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ tofousogo tofousogo kegeno͡u dia dalale.

16 Kege tobolo͡u imo͡u, odo olo͡u fe̱i̱ 24 kege, die duwodi koto͡u, Godiha̱ dihi̱le koko͡u duwoguadi kedia̱ yubu sugulo fiya, miye duwoguali, Godiko͡u ko͡u gue diho̱ baga̱ tobolo͡u i,

17 Hiye O Godi, ne̱ nele̱be hiyedo folodo.

Na̱me afudo no͟͡u kegeno͡u delei, ifine no͟͡u kegeno͡u dala.

Ei na̱moko͡u bolofe̱i̱yodili.

Yobe, ne̱ nele̱be hiyedo. Na̱me sa sibige̱ olo͡u fe̱i̱ dia daladi Hiye O degei kaha̱.

18 Sa sa o sasa̱i̱, na̱moko͡u damale̱yodele ili mei kedia̱ gofo͟͡u degele idiye, ke̱no͡u si ne̱ gofo͟͡ube tama̱ degeli kehe̱.

Na̱ tofigiei o sasa̱i̱ kedia̱ ta̱ salebe hafe̱i̱ degei kuhe̱.

Na̱ge ne̱ dabai degele idi o kedia̱moko͡u hebe bolo̱do ke̱ ne̱mo͡u ile. O kedia̱me habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-o kedia̱.

Damale̱do, ne̱ o sasa̱i̱ na̱moko͡u gue̱ degemo͡u, ne̱ hayedu dalaguadi kedia̱me ilo kelebe hu̱bo͡u, ilo kelebe hu̱bo͡u meiye, ke̱no͡u si na̱ ne̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hebe bolo̱do ke̱ nele̱.

Haba o sa sibige̱ o sasa̱i̱ wodi kedia̱moko͡u be na̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ nele̱.

19 A̱ odo olo͡u fe̱i̱ 24 kege kedia̱ kege tobo͡u ma mei degeimo͡u, e̱sol o taye Godiha̱ moso̱, hebenito͡u duwo kaha̱ a ke̱ so͟͡umo͡u, Godiha̱ mogo degedi bokisi ke̱ tama̱ degeimo͡u, dibie biligile no̱u̱mo͡u fufuale uwo hiyedo degeimo͡u du. Gigimane hagumo͡u, bilie hue̱i̱ne, igi sa̱ degei ke̱ hue̱i̱ todi saga̱i̱ kege migi.

Yesuha̱ Tama̱bo͡u e̱ soso͡u bo͡u olo͡u fe̱i̱ makoma mei degei

(Ta̱ Hiye 12–20)

12

Jonha̱ sasa̱i̱ tabo͡u bei kagasio͡u bo͡u de dugu

1 A̱ midiho̱ gehe̱ ta agudileto͡u ge tama̱ degeimo͡u dugube, sasa̱i̱ tabe aso̱ yukuei baga ka̱i̱ dugu, oguobe e̱ abogo͟͡u hayedu dalamo͡u dugu. Kuidiho̱ olo͡u fe̱i̱ 12 kege heti baga e̱ widileto͡u ka̱i̱ dalamo͡u dugu. 2 Sasa̱i̱ ke̱me dihi guoko͡u dalali, dihi mala̱ fela̱mo͡u go͡u go̱u̱mo͡u du. 3 Kegema haba midiho̱ gehe̱ ta agudileto͡u tama̱ degeimo͡u dugube, bei kagasio͡u hiyedo, we̱i̱ degei kaha̱ dalamo͡u dugu. Bei kagasio͡u kaha̱ e̱ widiobe go͡u lu olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege. E̱ widio tano͡u tano͡u koto͡u be ikoke olo͡u fe̱i̱ 10 kege ke̱bo͡u, hiye o kedia̱ hetibo͡u de ka̱i̱ dalaguamo͡u dugu. 4 A̱ dugube, bei kagasio͡u kaha̱ e̱ suwaye agudio figi iloko͡u kuidiho̱ olo͡u fe̱i̱do ke̱ sa sibige̱ kuoko͡u kogosoumo͡u dugu. Kuidiho̱be agudileto͡u olo͡u fe̱i̱ kamadia kege kefeguo dogoguomo͡u, kefei bolo̱u̱be to͡u dalamo͡u kefei tabe olo͡u fe̱i̱do sa sibige̱ko͡u fiyasigei.

Kegemo͡u, bei kagasio͡u kaha̱ge sasa̱i̱ kaha̱ dihi mala̱ fele̱i̱ba, wala nale̱yodemamo͡u e̱ midiho̱ko͡u dia tefelei. 5 Sasa̱i̱ kaha̱ o dihi mala̱ fele̱i̱mo͡u, e̱sol o taha̱ dihi ke̱ figa̱mo͡u, Godiha̱ duwodi bolo̱do koto͡u felei. O dihi ke̱me hiye degeibabe, e̱ biya gofo͟͡udo ke̱ tolo͡u ba, sa sa o sasa̱i̱ wolo͡u dalale. 6 Dihi mala̱ fogo͡u imo͡u, sasa̱i̱ ke̱ hebe mei mihi̱no͡u sa Godiha̱ sasa̱i̱ ke̱ sawisiei olo͡u fe̱i̱ 1,260 kege ke̱ koko͡u dalaba e̱ dia dalaleyodema timo͡u milo͡u gai koko͡u kama fou.

7 Kegemo͡u, hebenito͡u ge, e̱sol o Maikelha̱ e̱ mogobo͡u dia̱ bei kagasio͡u bo͡u e̱ e̱sol obo͡u de biyolugi, 8 bei kagasio͡u bo͡u dia̱me nele̱ mei kaha̱ degemo͡u, dia̱me biyadi tefei mei. Kegeimo͡u dia̱me hebeniko͡u timo͡u ke̱ to͡u fogo͡u le i. 9 E̱sol o Maikelha̱ e̱ mogobo͡u dia̱ bei kagasio͡u bo͡u e̱ e̱sol o kedia̱bo͡u de biyolugi gaba tofogo͡u mo͡u, hebesoumo͡u, sa sibige̱ kuoko͡u fiyasigei. Bei kagasio͡u kaha̱ e̱ hu̱be Tama̱. Afu yo͟͡u kegeno͡u delei, ifine kegeno͡u dala. Ogo͡u ga tobo͡u di o, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱ hehegiedi o.

10 Kegemo͡u, a̱ ta̱ uwo ta hebenito͡u ge ko͡u gue tobo͡u mo͡u du,

Ifibe di Godiha̱ di mamo̱u̱ dala.

Godiha̱ e̱ nele̱ hiye ke̱me tama̱ degemo͡u, di wolo͡u daladi O Hiyedo dala.

Godiha̱ makai o Kelesu e̱ne hu̱bo͡u nele̱bo͡u hiyedo ke̱ mala̱mo͡u, di wolo͡u dala.

Yobe, di mogo dia̱ ta̱ sadi o Tama̱, e̱me e̱sol o Maikelha̱ hebele mugumo͡u sa sibige̱ kuoko͡u fiyei kaha̱ degeimo͡u.

Agalibo͡u hulia̱mebo͡u e̱ge Godiha̱ dihi̱le koko͡u tafalali, di mogo dia̱ ta̱ samo͡u haguabe demo͡u, e̱me e̱sol o kedia̱ sa sibige̱ko͡u hebele mugumo͡u fiyei.

11 Di mogo dia̱ge sa sibige̱ kuoko͡u tafalagualebe defe̱i̱ tagale idiyo mei.

Dia̱ Wai Sipsip Wili kaha̱ kafeibo͡u,

Godiha̱ ta̱ dia̱ hehegie tobolo͡u idi ke̱bo͡u de fima̱mo͡u be,

tofigile ke̱me ta gue̱ degele idiyo mei.

Kegeimo͡u, dia̱ ile, Tama̱bo͡u de biyolugi, dia̱ gaba tofou.

12 Kegei kaha̱ degemo͡u,

hebeniko͡u tafalagua, ni̱me hoho̱bo͡u ma.

Sa sibige̱bo͡u to̱ dawalabo͡u koko͡u tafalagua, ni̱me ni̱o͡u tawaibo͡u,

Tama̱be kele mulo̱mo͡u, ni̱moko͡u gofo͟͡u hiyedo dege dala,

e̱me aso̱ diho̱ tou degefe̱i̱ dalale ke̱ tewe kaha̱ degemo͡u.

13 Bei kagasio͡u kaha̱ e̱se sa sibige̱ kuoko͡u hebele mugulo idade tawalemo͡u, sasa̱i̱, o dihi mala̱ fele̱i̱ ke̱ makolamo͡u sesele siei. 14 Sesele sumo͡u, e̱sol o taha̱ sasa̱i̱ koko͡u sio mo͡u si hiyedo kaha̱ tifigiya bolo̱u̱ ne̱i̱, e̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u fulo͡u iba, dia̱ dia dalaguali, sadebe olo͡u fe̱i̱ kamadia kegebo͡u, haba oguo wala̱i̱yosi kegebo͡u de mei degeyedemamo͡u. Sa ke̱me ahudo sa, bei kagasio͡u ha̱ ile saga̱i̱ mei sa koko͡u fogo͡u iyadomo͡u. 15 Kegemo͡u, bei kagasio͡u ha̱ mogouduge hue̱i̱ hiyedo to̱ giho͟͡udi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele fele̱i̱, giho͟͡uma sasa̱i̱ ke̱ woyadomo͡u. 16 To̱ giho̱u̱ kaha̱ e̱ sesele imo͡u, mihi̱yeno͡u e̱ dogo͡u guo, mihi̱ yo͟͡uno͡u a so͟͡ugo͡u mo͡u, hue̱i̱, bei kagasio͡u ha̱ mogouduge fele̱i̱ ke̱ mihi̱ dulemo͡u mulu̱gi mei degei. 17 To̱ ke̱ giho͟͡uma mei degeimo͡u, bei kagasio͡u ha̱ e̱moko͡u gofo͟͡u hiyedo degemo͡u, sasa̱i̱ kaha̱ sisigo̱ ilo kedia̱bo͡u de biyalamo͡u i. Sisigo̱ ke̱me Godiha̱ ta̱ dia̱ dumabeedei ke̱bo͡u, haba Yesuha̱ ta̱bo͡u de tolo͡u suluguadi o sasa̱i̱ ke̱. 18 Kegemo͡u, bei kagasio͡u ke̱me ile, to̱ hiyedo ko koko͡u tefelei.

13

Kolu̱kuabo͡u si̱ so gofo͟͡udobo͡u dilie fele̱gai

1 Kegemo͡u a̱ kolu̱kua ta to̱ hiye komo͡u ge fele̱i̱mo͡u dugu. Kolu̱kua kaha̱ e̱ widiobe olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege. E̱ widio tano͡u tano͡u koko͡u be ikoke 10 kege dalagua. Haba ikoke tano͡u tano͡u koko͡u be hiye o kedia̱ hetibo͡u no͡u dala. E̱ widio olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege koko͡u be hu̱ nala̱gaibo͡u no͡u dalamo͡u dugu. Hu̱ nala̱gai kaha̱ e̱ sibige̱be Godi huyafe̱i̱ degedi hu̱. 2 Kolu̱kua a̱ dugu ke̱me fuse hiyedo ta lepat-yodele idi ke̱ saga̱i̱ kegei. E̱ abogo͟͡ube hiyedo, dibi so hiyedo bea abogo͟͡u saga̱i̱ kegei. E̱ mogoune hiyedo, fuse sosouwedo laion kedia̱ mogou saga̱i̱ kegei, me̱ gofo͟͡udo. Bei kagasio͡u ha̱ge yo͟͡u e̱ nele̱ ke̱ kolu̱kua koko͡u ne̱i̱. Haba, yo͟͡u e̱ hu̱ hiyedo ke̱bo͡u, yo͟͡u e̱ timo͡u ke̱bo͡u dene kolu̱kua koko͡u ne̱i̱, e̱ge sa sibige̱ o sasa̱i̱ wolo͡u dalayadomo͡u. 3 Kolu̱kua kaha̱ widio tano͡u ta koko͡u be, obe woma fogou doloubo͡u dalamo͡u dugu. Sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne duguo kesigiemo͡u e̱ sesele yai. 4 O sasa̱i̱ kedia̱ kolu̱kua ke̱ sesele ya, bei kagasio͡u ko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u idi, bei kagasio͡u ha̱ge kolu̱kua koko͡u hu̱ hiyedo ne̱i̱ kaha̱ degeimo͡u. Haba kolu̱kua koko͡u ne yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱mo͡u, kolu̱kua e̱ne hu̱ hiyedo folodo, o tae gabama folo saga̱i̱ mei. O taha̱ e̱bo͡u de biyale saga̱i̱ meiyode tobolo͡u idi.

5 Kegemo͡u, Godiha̱ gule duguo fogo͡u mo͡u, kolu̱kua kaha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ ke̱no͡u hebele foguomo͡u, Godiha̱ hu̱ ke̱ huyafe̱i̱ dege dalali, oguo olo͡u fe̱i̱ 42 kege mei degei. 6 Damale̱do, kolu̱kua kaha̱ge Godibo͡u, Godiha̱ hu̱bo͡u, Godiha̱ sa hebenibo͡u, hebenito͡u dalagua kedia̱bo͡u de huyafe̱i̱ degelamo͡u tobo͡u mo͡u i. 7 Godiha̱ ke̱ duguo fogo͡u mo͡u, kolu̱kua ke̱ nele̱ hiyedo mo̱u̱, Godiha̱ o sasa̱i̱bo͡u de biyolugi woma mei degeyadomo͡u. Haba e̱ obiyei tano͡u tano͡u o sasa̱i̱bo͡u, kolo e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, ta̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u de wo͡u ma dalayadomo͡u hu̱ hiyedo ke̱ ne̱i̱. 8 Godiha̱ sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u milo͡u li mei kelege, o sasa̱i̱ die hu̱ Fi̱ha̱ Kuguoko͡u nala̱i̱ dala mei kedia̱me kolu̱kua koko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u ile. Fi̱ha̱ Kuguo ke̱me Wai Sipsip Wili, oe woumo͡u tolo i o kaha̱ e̱ kuguo.

9 O koyo na̱ kihiyo̱u̱bo͡u debabe defe̱i̱do du.

10 Godiha̱ o didio̱ degeyedema makai debabe, o ke̱me didio̱ degele.

O awekiye wouba toloyodema makai debabe, o ke̱me awekiye wouba tolo ile.

Kege degegoubabe, Godiha̱ o sasa̱i̱ di nele̱do dege dalaguali, di damale̱yodei ke̱ defe̱i̱do to͡u me.

11 Kegemo͡u, a̱ si̱ so gofo͟͡udo ta mihi̱ dulemo͡u ge tama̱ degeimo͡u dugu. Si̱ so gofo͟͡udo kaha̱ e̱ widioko͡u ikoke bolo̱u̱ kege ke̱me wai sipsip wili ikoke saga̱i̱ye dalamo͡u dugu. E̱ ta̱be bei kagasio͡u ha̱ ta̱no͡u tefei. 12 Si̱ so kaha̱ mihi̱ dulemo͡u ge tama̱ dege fele̱mo͡u, kolu̱kua kaha̱ dihi̱le koko͡u tefelei. Kolu̱kua kaha̱ si̱ so koko͡u nele̱ hiyedo ke̱ nele̱mo͡u tobo͡u mo͡u ile, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ta̱e fa̱mo͡u, ni̱ kolu̱kua e̱ widioko͡u oe woma fogou doloubo͡u koko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobo͡u mabeede tobou. 13 Si̱ so kaha̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ hiyedo milo͡u gai. E̱ degeiyene dou agudileto͡u ge migimo͡u, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do kedia̱ dugulo i. 14 Godiha̱ duguo fogo͡u mo͡u, si̱ so kaha̱ hu̱ hiyedo mala̱mo͡u, ogo͡u gai ta̱ tobo͡u mo͡u be, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge e̱ ta̱be damale̱doyade tawale idi. Yobe, e̱ kolu̱kua dihi̱le koko͡u midiho̱ gehe̱ gehe̱ milo͡u gadi kaha̱ degeimo͡u. E̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u, ni̱ kolu̱kua, awekiye woumo͡u tolo ilemo͡u hagua̱i̱ kaha̱, e̱ hu̱ ke̱me ni̱ hebele foguoba, igi kolu̱kua ke̱ baga milo͡u mabeede tobou. 15 Godiha̱ duguo fogo͡u mo͡u, si̱ so kaha̱ kolu̱kua baga milou igi koko͡u fi̱ ne̱i̱, igi kaha̱ ta̱ tobo͡u ba, o koyo dia̱ igi koko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobo͡u ho fogo͡u babe, fi̱bo͡u igi kaha̱ degeiye, dia̱me tofigile.

16 Kegemo͡u, si̱ so gofo͟͡udo kaha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱moko͡u tobo͡u mo͡u ya, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ta̱e fisilemo͡u maka ta magamo͡u i, o sasa̱i̱ kedia̱ dobogo͟͡u deleyabo͡u, wodemeyabo͡u maka magamo͡u i. Hu̱bo͡u obo͡u, hu̱bo͡u mei obo͡u, selebo͡u obo͡u, sele mei obo͡u, bose obo͡u, dabai degedi obo͡u olo͡u fe̱i̱do maka ke̱ magamo͡u i. 17 Maka degegamamo͡u, e̱ ko͡u gue tobou, o sasa̱i̱ koyo dia̱ kolu̱kua kaha̱ hu̱ nala̱i̱ ke̱bo͡u mei deba, haba e̱ hu̱ kaha̱ maka ke̱bo͡u mei debabe, o kaha̱ yogoko͡u bi ta tiga molo͟͡u mei, ha bi ta tiga nele̱ mei. 18 Di olo͡u fe̱i̱ defe̱i̱do fima̱me. O koyobe tewe o debabe, o kaha̱ge kolu̱kua kaha̱ e̱ hu̱ maka ke̱ defe̱i̱do so͟͡uba, hu̱ kaha̱ sibige̱ ke̱ tawame. Hu̱ maka ke̱me o taha̱ maka. Hu̱ kaha̱ makabe 666.

14

Wai Sipsip Wili kaha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ die̱ gehe̱ ta feile i

1 Haba kegemo͡u dugube, Wai Sipsip Wili ke̱me bito̱u̱ Saionko͡u tafalamo͡u dugu. O sasa̱i̱ 144,000 kege, Wai Sipsip Wili kaha̱ hu̱bo͡u e̱ Aye Godiha̱ hu̱bo͡u de die wodemeko͡u nala̱ga i dala kedia̱me e̱bo͡u de dalaguamo͡u dugu. 2 A̱ ke̱ duguomo͡u tafalali dube, uwo ta hebenito͡u ge hagumo͡u du. Uwo ke̱me to̱ si̱ hiyedo kaha̱ uwo saga̱i̱ kegeimo͡u du, dibie uwo saga̱i̱ kegei du. Uwo a̱ dube gita su̱do wala ili uwo saga̱i̱ kegei du. 3 Kegemo͡u, o sasa̱i̱ kedia̱ge Hiye Oha̱ duwodi midiho̱ko͡u bo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kegebo͡u, haba odo olo͡u fe̱i̱ 24 kegebo͡u kedia̱ dihi̱le koko͡u tafalaguali, die̱ gehe̱ ta feile i. Die̱ ke̱me o tae ta tawale saga̱i̱ mei. O sasa̱i̱ 144,000 kege, Godiha̱ sa sibige̱ kuoko͡u ge mamo̱u̱ kedia̱no͡u si die̱ ke̱ tawalemo͡u feile i. 4 O kedia̱me sasa̱i̱ hiyou suluguadiyo mei. Die duledu sibigi ta dala mei, Godiha̱ dihi̱le koko͡u do̱u̱dono͡u dalaguadi. Dia̱me Wai Sipsip Wili kaha̱ sulu ke̱no͡u sesele suluguadi. O sasa̱i̱ kedia̱me bi yomogo͡u do, Godiha̱ Wai Sipsip Wilibo͡u dilie biyodemamo͡u mamo̱u̱. 5 Dia̱me ogo͡u gadi o sasa̱i̱ mei. Die duledube sibigi ta dala mei.

E̱sol o kamadia kege kedia̱ egei tobolo͡u i

6 Kegemo͡u, a̱ dugube, e̱sol o ta agudileto͡u fulo͡u sumo͡u dugu. E̱sol o ke̱me egei hehegie siadi o. E̱ Godiha̱ ta̱ bolofe̱i̱, yo͟͡u kegeno͡u dalale ke̱, sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, obiyei tano͡u tano͡u o sasa̱i̱bo͡u, ta̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ tobou o sasa̱i̱bo͡u, kolo e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u kedia̱moko͡u hehegie siadi. 7 E̱sol o kaha̱ hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, Godiko͡u gue̱ degeba, e̱ hayedu dalali, e̱ hu̱ hebele foguma, e̱ ta̱ salebe hafe̱i̱ degeli kaha̱ degeimo͡u. Agudiobo͡u, sa sibige̱bo͡u, to̱ dawalabo͡u, to̱ soubo͡u olo͡u fe̱i̱ milo͡u gai o koko͡u ni̱ yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobo͡u mabeede tobou.

8 Kegemo͡u, e̱sol o sasama kaha̱ne hagua tobou, sa hiyedo Babilonko͡u be, moso̱ olo͡u fe̱i̱ biligilema̱ fiyasigei. Sa kaha̱ge e̱ sasa̱i̱ hiyou degedi midiho̱ ke̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieimo͡u, dia̱me tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo nama̱ fi̱ toto͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele idi.

9 Kegemo͡u, e̱sol o koma̱ kaha̱ne e̱ mogo dilie sesele hagua, hili̱gedo tobou, o koyoha̱ kolu̱kuabo͡u, haba e̱ baga milou igi koko͡u bo͡u yubu sugulo fiya duwoli diho̱ baga̱ tobo͡u di deba, haba e̱ maka ke̱ dobogo͟͡u deleyabo͡u, wodemeyabo͡u ke̱ mo̱u̱ dalababe, 10 Godiha̱ tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo ke̱ do͡u la, o koko͡u nele̱ba na̱yede tobolo͡u. Damale̱do, Godiha̱ kopeko͡u e̱ gofo͟͡u hiyedo so͡u gu ama̱ma̱i̱ ke̱ ne̱i̱ba, e̱ hagi̱ hiyedo dugulo. Godiha̱ e̱sol o kedia̱bo͡u, Wai Sipsip Wilibo͡u, die dihi̱le koko͡u ge doubo͡u, kasele igi difi hiyedo kaha̱ no̱u̱ba, do hiyedo dugulo. 11 O sasa̱i̱ kolu̱kua koko͡u yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u idi kedia̱me douye no̱u̱ba, dou daha̱i̱ hiyedo ke̱ folobe ta mei degele mei, yo͟͡u kege folono͡u dalale. O sasa̱i̱ kolu̱kua baga milou igi koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idibo͡u, e̱ maka ke̱ mo̱u̱ dalaguabo͡u kedia̱ne kegeino͡u dugulo ile. Damale̱do, agalibo͡u hulia̱mebo͡u kegeno͡u dalale. Do hiyedo dugulo ile. Ta misiholo mei.

12 Kege degegoubabe, Godiha̱ o sasa̱i̱ dibe nele̱do dege tafalaguali, di damale̱yodei ke̱ defe̱i̱do to͡u me, dibe Yesuko͡u damale̱yodemamo͡u, Godiha̱ ni̱ dumabeedei ke̱ dulo sesele idi kaha̱ degemo͡u.

13 Kegemo͡u, a̱ ta̱ uwo ta hebenito͡u ge a̱moko͡u ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, na̱ ko͡u gue nala̱, o sasa̱i̱ Hiye Oko͡u damale̱yodei dalaguali tofigile ile kedia̱me hoho̱bolo͡u ile. Ifi yoma habage ke̱ ilebe yo͟͡u kegeno͡u dalaguale. Duo Bolofe̱i̱ha̱ne ko͡u gue tobou, o sasa̱i̱ kedia̱ dabai hiyedo degele idi, ke̱me mei degema, misiholo duwoguale, yobe midiho̱ bolofe̱i̱ dia̱ milo͡u ga idi ke̱me dia̱bo͡u de ili kaha̱ degemo͡u.

Sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ nale̱ suwi degei ke̱ molo͟͡u sawisiei

14 Kegemo͡u, a̱ dugube, mabi fo̱ degei ke̱ dugu. O ta mabi koto͡u duwei ke̱me O Kedia̱ Dihi* saga̱i̱ kaha̱ duwomo͡u dugu. E̱ widileto͡u be hiye o kedia̱ heti, sele igi golye milo͡u gai ke̱ muguomo͡u, e̱ dobogo͟͡uye aweki tafa̱do ta tolo͡u duwomo͡u dugu. 15 A̱ ke̱ duguo masele tafalamo͡u, e̱sol o ta Godiha̱ moso̱duge migile tama̱ko͡u tafalali, mabi tageto͡u duwo o koko͡u hili̱gedo ko͡u gue tobou, sa sibige̱ko͡u nale̱ olo͡u fe̱i̱be suwi degei kaha̱ degeimo͡u, na̱ ne̱ aweki mala̱ba olo͡u fe̱i̱do kege diafigiyede tobo͡u mo͡u du. 16 Kege tobo͡u mo͡u, o mabi tageto͡u duwo kaha̱ e̱ aweki tolo͡u, sa sibige̱ko͡u bale̱ mulo̱mo͡u, nale̱ suwi degei ke̱ olo͡u fe̱i̱do kege diafigi.

17 Kegemo͡u, a̱ e̱sol o tane Godiha̱ moso̱, hebenito͡u duwo koduge migile tama̱ko͡u tafalamo͡u dugube, aweki tafa̱ degei ke̱ tolo͡u tafalamo͡u dugu. 18 Aweki tolo͡u tafalamo͡u, e̱sol o ta Godiha̱ dou moso̱ ke̱ to͡u fogo͡u haguei. E̱sol o ke̱me dou dia daladi o. E̱ hagua, e̱sol o aweki tafa̱ degei tolo͡u tafala koko͡u hili̱gedo tobou, sa sibige̱ko͡u be, hebe kolo olo͡u fe̱i̱ ke̱me suwi degei dala kaha̱ degeimo͡u, na̱ ile, ne̱ aweki tafa̱ degei kaha̱ diafigiyede tobou. 19 Kege tobo͡u mo͡u, e̱sol o kaha̱ e̱ aweki tolo͡u, sa sibige̱ko͡u bale̱ mulo̱mo͡u, hebe kolo suwi degei ke̱ diafigima kefeguomo͡u, mihi̱ dai kodu hebesai ke̱ obe koto͡u tofo͡u tofolo͡u i dugu. Ke̱ degei kaha̱ sibige̱ ke̱me Godiha̱ gofo͟͡ube hiyedoyode hegi. 20 Mihi̱ dai ke̱me sa hiye kaha̱ hagule̱ko͡u dala kodu hebesama tofo͡u tofolo͡u imo͡u, kafei hiyedo folo, to̱ giho̱u̱ saga̱i̱ kaha̱no͡u iligi, sa ahudo, kilomita olo͡u fe̱i̱ 300 kege gogu. Kafei kaha̱ hilo̱ foulugi, o widiobo͡u de tefele fogou.

15

E̱sol o kedia̱ hagi̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege to͡u ma tafalagua

1 Kegemo͡u, a̱ hebenito͡u midiho̱ gehe̱ ta tama̱ degeimo͡u duguo kesigi. E̱sol o dioyosi kege kedia̱ hagi̱ hiyedo dioyosi kege to͡u ma tafalaguamo͡u dugu. Hagi̱ dioyosi kege ke̱me uwagedo, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ duguma mei degeibabe, Godiha̱ e̱ gofo͟͡une olo͡u fe̱i̱ mei degele.

2 Kegemo͡u, a̱ haba to̱ dawala, galase hoho̱ saga̱i̱ komo͡u dou saga̱i̱ wobo͡u mo͡u dugu. O sasa̱i̱ne gita, Godiha̱ dia̱moko͡u ne̱i̱ ke̱ to͡u ma, dawala biya̱ koko͡u tafalaguamo͡u dugu. O sasa̱i̱ kedia̱me kolu̱kuabe gabama felei. E̱ baga milou igi koko͡u be ta diho̱ baga̱ tobolo͡u idiyo mei. E̱ hu̱ kaha̱ maka nala̱i̱ ke̱ne die to͡u guebo͡u ta dala mei. 3 Dia̱ tafalaguali, Wai Sipsip Wili kaha̱ die̱, Godiha̱ dabai degedi o Mosesha̱ afu ko͡u gue fei ke̱ feile imo͡u du,

Hiye O Godi, ne̱ nele̱be hiyedo folodo.

Na̱ dabai hiyedo degegoumo͡u be, ei duguomo͡u kesigile idi.

Na̱me sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ wolo͡u daladi o.

Ne̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱be do̱u̱dono͡u, damale̱dono͡u.

Ta̱ na̱ tobo͡u dibe, damale̱do ta̱ ke̱no͡u tobo͡u di.

4 Godi na̱me tano͡u fe̱i̱, na̱no͡u si bolo̱do.

O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ na̱moko͡u gue̱ degeba, ne̱ hayedu dalali, ne̱ hu̱ hebele fogulo ile.

Sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ kedia̱ na̱moko͡u haguasie, yubu sugulo fiya duwoguali, diho̱ baga̱ tobolo͡u ile.

Yobe, midiho̱ do̱u̱do, na̱ milo͡u gadi ke̱me tama̱ degei kaha̱ degeimo͡u.

5 Kegemo͡u, a̱ kuolo͡u moso̱, hebenito͡u ge Godiha̱ falai moso̱du dala kaha̱ a ke̱me so͟͡ugo͡u mo͡u dugu. 6 A so͟͡ugo͡u mo͡u, a̱ e̱sol o dioyosi kege kedia̱ hagi̱ hiyedo dioyosi kege ke̱ to͡u ma haguasie tama̱ko͡u tafalaguamo͡u dugu. Yukuei fo̱ degele i ka̱ i ke̱, fiyati sele igi golye milou kaha̱ tufo̱guo ka̱ma tafalaguamo͡u dugu. 7 E̱sol o dioyosi kege kedia̱ tafalaguamo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi duo kile tano͡u taha̱ge Godiha̱ gofo͟͡u hiyedo ke̱ meleki, sele igi golye milou dioyosi kege koko͡u sai ke̱ mo͟͡uma ne̱mo͡u i. Godi e̱me yo͟͡u kegeno͡u daladibe, ta mei degele mei. 8 Meleki ke̱ ne̱mo͡u imo͡u, Godiha̱ e̱ hoho̱bo͡u e̱ nele̱bo͡u ke̱me dou daha̱i̱ saga̱i̱ kegei kaha̱ Godiha̱ moso̱du ama̱ma dalamo͡u, o tae ta Godiha̱ moso̱ kodu folo saga̱i̱ kegeli mei. Ke̱me kegeno͡u dalali, e̱sol o dioyosi kege kedia̱ hagi̱ dioyosi kege ke̱ olo͡u fe̱i̱ sa sibige̱ko͡u boho͡u sama mei degeibasi.

16

E̱sol o kedia̱ Godiha̱ gofo͟͡u, meleki dioyosi kege sai ke̱ sa sibige̱ko͡u boho͡u sa i

1 Kegemo͡u, a̱ ta̱ uwo ta, Godiha̱ moso̱duge e̱sol o dioyosi kege kedia̱moko͡u hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, ni̱ ile, Godiha̱ gofo͟͡u, meleki dioyosi kege sai ke̱, sa sibige̱ko͡u boho͡u samabeede tobo͡u mo͡u du.

2 Kegemo͡u, e̱sol o sasafe̱i̱ kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ sa sibige̱ko͡u boholo͡u mugumo͡u, o sasa̱i̱, kolu̱kua kaha̱ maka ke̱ mo̱u̱ dalaguabo͡u, haba kolu̱kua baga milou igi koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me dobodo hiyedo dugulo i.

3 Kegemo͡u, e̱sol o sasama kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ to̱ dawalako͡u boholo͡u mugumo͡u, dawala ke̱me o tei aiyo͡u saga̱i̱ degeimo͡u, gali dawalako͡u dalaguadi ke̱ olo͡u fe̱i̱do tofigile i.

4 Kegemo͡u, e̱sol o koma̱ kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ to̱doyabo͡u, hue̱i̱ souyabo͡u koko͡u boholo͡u mugumo͡u, olo͡u fe̱i̱ kafeino͡u degei. 5 Meleki koma̱ ke̱ boholo͡u muguomo͡u, to̱ olo͡u fe̱i̱ dia daladi e̱sol o kaha̱ ko͡u gue tobo͡u mo͡u du,

Na̱me Godi, na̱ afudo no͟͡u kege delei, ifine dala kuhe̱.

Ne̱ midiho̱be bolo̱dono͡u.

Hebe kasaga̱i̱, na̱ sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u nele̱yodei ke̱me do̱u̱do,

die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi ke̱no͡u tefeleba nele̱.

6 Damale̱do, sa sibige̱ o sasa̱i̱ kedia̱ge ne̱ o sasa̱i̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u kedia̱ wala imo͡u, die kafei migi kaha̱ degeimo͡u, na̱ degeiye dia̱me hue̱i̱ olo͡u fe̱i̱ mei degema, kafei ke̱no͡u na̱mabadomo͡u degei dala kehe̱.

7 A̱ haba Godiha̱ dou moso̱ kaha̱ ko͡u gue to̱u̱mo͡u du,

Damale̱do, Hiye O Godi, ne̱ nele̱be hiyedo folodo.

Na̱ge o sasa̱i̱be file duguomo͡u, damale̱do, do̱u̱do koko͡u no͡u ta̱ sadi.

8 Kegemo͡u, e̱sol o doso͡u kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ aso̱ tageto͡u boholo͡u mugumo͡u, Godiha̱ aso̱ko͡u nele̱ ne̱i̱mo͡u, difi hiyedo, dou difi saga̱i̱ degei. O sasa̱i̱ e̱ difiye siyadomo͡u. 9 O sasa̱i̱ aso̱ difi hiyedo kaha̱ simo͡u, dia̱ge Godiko͡u ta̱ bo͡u baga tobolo͡u i, e̱ degeiye do hiyedo dugulo iliyodemamo͡u. Ke̱no͡u si fi̱ boholo͡u ili mei, Godiko͡u hoho̱bolo͡u be dafa i.

10 Kegemo͡u, e̱sol o hou kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ kolu̱kua kaha̱ duwodi koko͡u boholo͡u mugumo͡u, e̱ sa ke̱ olo͡u fe̱i̱ nugugu. Sa nugugumo͡u, o sasa̱i̱ e̱ sa kile dalaguadi kedia̱ hagi̱ hiyedo duguomo͡u, dio͟͡usie dio͟͡u die i me̱ye kagile i. 11 Hagi̱ hiyedo ke̱ duguo dalaguali, Godi hebenito͡u daladi koko͡u ta̱ bo͡u baga tobolo͡u i, dobodo su̱do kaha̱ do hiyedo duguomo͡u. Ke̱no͡u si, die midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi ke̱me ta to͡u fogo͡u mo͡u, fi̱ boholo͡u ili mei.

12 Kegemo͡u, e̱sol o wala̱i̱ kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ to̱ hiye Yufretisko͡u boholo͡u mugumo͡u, to̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ haga fiyei. Kegemo͡u, biyadi o aso̱ haguluko͡u dalaguadi kedia̱ haguasile a ke̱ so͟͡ugou. 13 A̱ haba kegemo͡u dugube, duo kasaga̱i̱ olo͡u fe̱i̱ kamadia kege, sai baga fele̱goumo͡u dugu. Sai tabe bei kagasio͡u ha̱ mogouduge fele̱i̱. Tabe kolu̱kuaha̱ mogouduge fele̱i̱. Tabe ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye oha̱* e̱ mogouduge fele̱i̱. 14 Sai bagai kedia̱me duo kasaga̱i̱do, midiho̱ gehe̱ gehe̱ ke̱ milo͡u ga idi. Dia̱ ya, sa sa olo͡u fe̱i̱ suluguali, sa sibige̱ hiye o kedia̱ die biyadi o kedia̱ mo͟͡uma haguasie kefeguoba, uwage sawisiei kelege Godi, e̱ nele̱be hiyedo folodo, e̱bo͡u de biyamabeedema haguasie kefegulo ile.

15 Ni̱ duma, a̱ hagualebe, ni̱ ta tawale mei. A̱ ni̱moko͡u hagualebe hiyou mo͟͡udi oye haguadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele haguale. O koyo na̱ tiadiyo mei, ne̱ yukuei ka̱i̱ digima, hafe̱i̱do dege dogoguo dalababe, na̱me hoho̱bolo͡u no͡u. Yobe, na̱me o dihi̱le koko͡u bese sidifi degele mei kaha̱ degemo͡u.

16 Kegemo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱ge hiye o kedia̱ wo͡u ma haguasiemo͡u, Hibru ta̱e sa Armagedon-yodele idi koko͡u kefegulo i.

17 Kegemo͡u, e̱sol o dio kaha̱ ile, e̱ meleki ke̱ agudileto͡u boholo͡u filo̱u̱mo͡u, ta̱ uwo ta, Godiha̱ moso̱, yo͟͡u duwodi bolo̱do koduge hili̱gedo, ma̱ dabaibe mei degeiyode tobo͡u mo͡u du. 18 Ta̱ uwo ke̱ tobo͡u mo͡u, dibie biligile no̱u̱mo͡u fufuale uwo hiyedo degei. Haba gigima hiyedo folodo haguei. Ko͡u guai o kedia̱ne gigima hiyedo kegei ta dugulo ili mei. 19 Sa hiyedo Babilon bafolo͡u mo͡u, olo͡u fe̱i̱ kamadia degei. Sa sa hiyedo olo͡u fe̱i̱ne, moso̱ olo͡u fe̱i̱ biligisema mei degei. Damale̱do, midiho̱ kasaga̱i̱, sa hiye Babilon o sasa̱i̱ kedia̱ milo͡u ga idi ke̱me Godiha̱ge ta toto͡u degeli mei, e̱ kope gofo͟͡u hiyedo kaha̱ ama̱ma̱i̱ ke̱ sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ne̱i̱mo͡u nala̱ i. 20 Gigima hiyedo ke̱ hagumo͡u, to̱ tibibo͡u bito̱u̱bo͡u olo͡u fe̱i̱do mei degele i. 21 Bilie hue̱i̱ne, hue̱i̱ todi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele migi. Bilie hue̱i̱ ke̱me kasaga̱i̱do, bogo saga̱i̱ degei kaha̱ agudileto͡u ge fiyasigeimo͡u dugulo i. Bogo sa̱ degei kaha̱ hagi̱ tano͡u tano͡u be 50 kilo saga̱i̱ kege ke̱me o hiyedo taha̱ hagi̱no͡u tefei. O sasa̱i̱ kedia̱ tageto͡u fiyasigeimo͡u, dia̱ Godiko͡u bo͡u baga tobolo͡u i, bogo saga̱i̱ degei kaha̱ dia̱ makolo imo͡u duguomo͡u.

17

O hiyou hiyedo siadi sasa̱i̱ ke̱ hebe kasaga̱i̱ mo̱u̱

1 E̱sol o dioyosi kege kedia̱ meleki dioyosi kege to͡u ma tafalagua kedia̱ tano͡u taha̱ haguamo͡u, a̱moko͡u da ileba, o hiyou hiyedo siadi sasa̱i̱ to̱ su̱do kaha̱ tageto͡u duwo kaha̱ e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u di kaha̱ hebe molo͟͡u ke̱ na̱moko͡u hegilamo͡u yode tobou. 2 Sa sa hiye o kedia̱ge sasa̱i̱ ke̱ hiyou degele idi.* Hu̱bo͡u mei o kedia̱ne kegeno͡u degele imo͡u be, tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱i̱ye toto͡u degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele idi.

3 Kegemo͡u, a̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ ma̱ duledu nele̱do degeimo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱ wolo͡u ile, hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u folomo͡u dugube, sasa̱i̱ ta kolu̱kua tageto͡u duwomo͡u dugu. Kolu̱kua ke̱me we̱i̱ degei. E̱ to͡u guebo͡u be hu̱ kasaga̱i̱ nala̱gai su̱do dalaguamo͡u dugu. Hu̱ su̱do ke̱me Godi huyafe̱i̱ degedi hu̱. Kolu̱kua kaha̱ widiobe olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege. Widio tano͡u tano͡u koko͡u be ikoke olo͡u fe̱i̱ 10 kege dalaguamo͡u dugu. 4 Sasa̱i̱ ke̱me yukuei we̱i̱ degei bolo̱u̱ kege ka̱mo͡u, e̱ similou hiyedo, sele igi golbo͡u, igi bolo̱do kuidiho̱ fai degei ke̱bo͡u, we̱ bolo̱do, sele hiyedoye mo̱u̱ ke̱bo͡u de ka̱i̱ dugu. Kope, sele igi golye milou ke̱ e̱ dobogo͟͡uye tolo͡u duwei. Kope kodu sai ke̱me o hiyou siadi midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱bo͡u, sibigibo͡u kaha̱no͡u ama̱ma̱i̱. 5 Sasa̱i̱ kaha̱ e̱ wodemeko͡u be hu̱ nala̱gaibo͡u. Nala̱i̱ kaha̱ e̱ sibige̱be mogogou dalaye, ke̱no͡u si nala̱i̱ ke̱me ko͡u gue nala̱gai:

SA HIYEDO BABILON.

O HIYOU SIADI SASA̱I̱ OLO͡UFE̱I̱ KEDIA̱ DIE ADIO͡UDO.

SA SIBIGE̱KO͡U MIDIHO͡U KASAGA̱I̱ MILO͡UGADI KAHA̱ OBO͡U.

6 Sasa̱i̱ ke̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ Yesuko͡u damale̱yodema Yesuha̱ hu̱ya ke̱ egei tobolo͡u idi o sasa̱i̱ kedia̱ kafei na̱mamo͡u, fi̱ toto͡u degei dalamo͡u dugu. A̱ sasa̱i̱ ke̱ duguo kesigiemo͡u fi̱ hiyedo ma̱i̱.

7 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u ko͡u gue tobou, na̱ kageimo͡u fi̱ hiyedo mo̱u̱ya? Kolu̱kua, e̱ widio olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege tano͡u tano͡u koko͡u ikoke olo͡u fe̱i̱ 10 kege dalagua ke̱bo͡u, haba sasa̱i̱, e̱ tageto͡u duwo ke̱bo͡u dilie degei kaha̱ sibige̱ ke̱me a̱ na̱moko͡u tobo͡u lamo͡u. 8 Kolu̱kua, na̱ dugu ke̱me afu ko͡u delei, haba ifibe dala mei. Habagesi e̱me ulou yosibo͡u mei koko͡u ge fele̱ba, dala demaba ise damale̱do kuhe mei degele. O sasa̱i̱, sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u milo͡u li mei kelege, Godiha̱ die hu̱ Fi̱ha̱ Kuguoko͡u nala̱gali mei dalagua kedia̱me kolu̱kua ke̱ duguo kesigieba, fi̱ hiyedo maga ile. Yobe, e̱me afu ko͡u delei, ifibe dala mei, habagesi tama̱ degele kaha̱ degeimo͡u.

9 Di olo͡u fe̱i̱ defe̱i̱do fima̱me. O koyo na̱ tewe o debabe, na̱ ko͡u gue tawa, kolu̱kua e̱ widio olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege kaha̱ sibige̱be bito̱u̱ olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege. Sasa̱i̱ ke̱me bito̱u̱ dioyosi kege koko͡u buboga siadi.* 10 Haba kolu̱kua e̱ widio olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege kaha̱ sibige̱ tabe sa ke̱ dia daladi hiye o olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege. Hiye o olo͡u fe̱i̱ houyosi kegebe mihi̱ko͡u fiyasigei. Tabe ifi ko͡u bo͡u gene kege dala. Hiye o tabe you, haguale̱ dala. E̱ haguo̱u̱babe, tofousogo dege tafalale mei, to̱u̱ degeno͡u fe̱i̱ dala dema mei degele. 11 Kolu̱kua afu ko͡u delei, haba ifibe dala mei. E̱me hiye o dioyosi kege kedia̱ ko͡u tano͡u ye, ke̱no͡u si e̱me hiye o dima ke̱ dalale E̱me hagua̱ba mihi̱ko͡u totono͡u fe̱i̱ fiyaba mei degele.

12 Kolu̱kua kaha̱ e̱ widio tano͡u tano͡u koto͡u, ikoke olo͡u fe̱i̱ 10 kege, na̱ dugu ke̱me hiye o olo͡u fe̱i̱ 10 kege, haba dia̱me die sa tano͡u tano͡u you mala̱ ile dala. Kolu̱kua kaha̱ hu̱ hiye mo͟͡ubabe, o 10 kege kedia̱ne hu̱ hiyedo mala̱ ile, sa tano͡u tano͡u ke̱ to̱u̱ degeno͡u fe̱i̱ dia dalaguale, aso̱ diho̱ tano͡u fe̱i̱ dalaguale. 13 Hiye o kedia̱ge fi̱ tano͡u degeba, kolu̱kua kaha̱ hu̱no͡u hebele foguo, e̱ hayedu dalaguali, eibe ne̱ dabai degelamo͡u yode tobolo͡u ile. 14 Dia̱ kegema ya, Wai Sipsip Wilibo͡u, o sasa̱i̱ yo͟͡u haguisoumo͡u dulo haguasieimo͡u makai kedia̱bo͡u de biyoubabe, dia̱ ta gabama fologale meido. Yobe, Wai Sipsip Wili e̱me gamani hiye o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ die Hiye O kaha̱ degeimo͡u. Damale̱do, e̱me hiye o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ die Hiye O.

15 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u haba tobou, to̱ hiye su̱do, o hiyou siadi sasa̱i̱ kaha̱ duwomo͡u na̱ dugu* kaha̱ sibige̱be ko͡u gue, kolo e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, o sasa̱i̱ kefele idi kedia̱bo͡u, sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱bo͡u, ta̱ e̱sofe̱i̱ e̱sofe̱i̱ tobou o sasa̱i̱bo͡u de. 16 Kolu̱kuabo͡u, e̱ ikoke olo͡u fe̱i̱ 10 kege ke̱me hiye o 10 kege ke̱bo͡u kedia̱ge o hiyou siadi sasa̱i̱ ke̱ dafa ile. Dafaba, makomaba, e̱ yukuei olo͡u fe̱i̱ digima, bese to͡u fogo͡u le ile. Haba, o kedia̱ e̱ hui̱ ke̱ nala̱ imaba, douluko͡u siba, olo͡u fe̱i̱ douye na̱ma mei degele. 17 Yobe, Godiha̱no͡u degeiye, hiye o kedia̱ fima̱i̱ tano͡u fe̱i̱ degema, sa olo͡u fe̱i̱ kolu̱kua koko͡u nele̱ ile. Ne̱i̱ba, e̱ge sa sa olo͡u fe̱i̱ ke̱ dia dalali, ise Godiha̱ tobou ke̱ kuhe tama̱ degele. 18 Sasa̱i̱ na̱ dugu kaha̱ sibige̱be sa hiyedo. Sa hiyedo kaha̱ge sa sa olo͡u fe̱i̱ kaha̱ hiye o ke̱ wo͡u ma daladi.

18

Sa hiyedo Babilon makoma mei degei

1 Kegemo͡u, a̱ e̱sol o ta hebenito͡u ge migimo͡u dugu. E̱sol ke̱me hu̱ hiyedo o. E̱ migilemo͡u, e̱ hoho̱ hiyedo kaha̱, sa sibige̱ ko͟͡u olo͡u fe̱i̱ hoho̱guo delei. 2 E̱ migilemo͡u, hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u du,

Sa hiyedo Babilonbe makoma mei degei.

Moso̱ olo͡u fe̱i̱ biligisema mei degei.

O mei degeimo͡u, duo kasaga̱i̱ kedia̱no͡u dalagua.

Sio kasaga̱i̱ kedia̱ die timo͡u degele i.

3 Yobe, sasa̱i̱ kaha̱ sa sa o olo͡u fe̱i̱ hiyouye wo͡u ma sumo͡u,

tigi kolo hue̱i̱ gofo͟͡udo na̱i̱ oye fi̱ toto degedi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele idi.

Damale̱do, sa sibige̱ kaha̱ hiye o kedia̱ge sasa̱i̱ ke̱ hiyou degele idi.

Bi tiga mo͟͡udi o kedia̱ne, sasa̱i̱ kaha̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ dowo,

dia̱ne sele hiyedo mala̱ i dalagua.

4 Kegemo͡u, a̱ hebenito͡u ge ta̱ uwo gehe̱ ta ko͡u gue tobo͡u mo͡u du,

Ma̱ o sasa̱i̱ ni̱ sa ke̱ to͡u fogo͡u haguama.

Kegeiye, ni̱ne sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga iligi,

ni̱bo͡u de hebe kasaga̱i̱ ke̱ mala̱ iye.

5 E̱ midiho̱ kasaga̱i̱ kefema ma̱mo͡u feleibe, hebeniko͡u folo kogu dala.

Godiha̱ge e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱do tewe dala.

6 Midiho̱ kasaga̱i̱ e̱ milo͡u di kaha̱ hebe ke̱me ni̱ne e̱moko͡u ke̱no͡u tefele ne̱ma.*

E̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ dowo ke̱me ni̱ge e̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱me bolo̱u̱ ko̱go͡u ne̱ma.

E̱ kope kodube sibigi kasaga̱i̱yeno͡u ama̱ma̱i̱ kaha̱ degeimo͡u,

ni̱ne e̱ kope kodu hebe kasaga̱i̱ hiyedo ke̱me bolo̱u̱ ko̱go͡u ne̱i̱ba, e̱ olo͡u fe̱i̱do na̱le.

7 Sasa̱i̱ kaha̱ yo͟͡u e̱ hu̱ hebele fogudi kaha̱, ni̱ge e̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u gadi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me yo͟͡u milo͡u gadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele ne̱ma.

E̱ge yo͟͡usie e̱me sasa̱i̱ hiyedo, sa hiye ko͟͡umaha̱ o sasa̱i̱ wolo͡u daladi sasa̱i̱yode tobo͡u di.

A̱me kuei sasa̱i̱ mei kaha̱ degemo͡u,

kuei sasa̱i̱ kedia̱ gosolo idi saga̱i̱ kege, a̱ ma̱ ma̱ha̱ sihou ta gosolo meiyode tobo͡u.

8 Kegei kaha̱ degemo͡u, sawisiei tano͡u fe̱i̱ kelege, sasa̱i̱ ke̱me hagi̱ daga daga hiyedo dugumo͡u ile,

do hiyedobo͡u, hegie hiyedobo͡u, o tofigiei kedia̱ sihoubo͡u de gosolo.

Kegeiba, douye na̱ma mei degele.

Yobe, Hiye O Godi nele̱ hiyedo o kaha̱ge sasa̱i̱ kaha̱ midiho̱ olo͡u fe̱i̱ file dala kaha̱ degeimo͡u.

9 Kegeiba, sa sibige̱ ko͟͡umaha̱ hiye o kedia̱ge sasa̱i̱ Babilon douye no̱u̱ba, daha̱i̱ folouba duguoba, e̱ sihou gosolo ile. Yobe, dia̱ sasa̱i̱ ke̱ hiyou degemo͡u, e̱bo͡u de midiho̱ kasaga̱i̱ daga daga milo͡u ga idi kaha̱ degemo͡u. 10 Sa Babilon douye no̱u̱ba duguo gue̱ degeba, ahudo dege tafalaguali, ko͡u gue tobolo͡u ile,

Ano͡u we, ano͡u we, sa hiyedo Babilon, solo͡u do hiyedo.

Ne̱ hu̱ hiyedo deleiye, ke̱no͡u si hebe kasaga̱i̱ kaha̱ haguamo͡u,

aso̱ diho̱ tano͡u fe̱i̱ kelegeno͡u douye ne̱ bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ na̱ma mei degei.

11 Kegeiba, bi tiga mo͟͡udi o kedia̱ne Babilonha̱ sihou gosolo ile. Yobe, die bima̱i̱be sa Babilon o sasa̱i̱ kedia̱ seleye haba ta mamala̱ ile mei kaha̱ degeimo͡u. 12 Mosoleya mo͟͡uma haguadi bima̱i̱ bolo̱do kegele i ke̱me sele igi golbo͡u, igi silvabo͡u, igi bolo̱do kuidiho̱ fai degei ke̱bo͡u, we̱ bolo̱do sele hiyedoye mo͟͡udi ke̱bo͡u, yukuei fo̱ degele ibo͡u, yukuei we̱i̱ degele i daga daga ke̱bo͡u, yukuei sisibe degei ke̱bo͡u, hebe ho̱ bolo̱do ke̱bo͡u, bi daga daga wai elefan miye sasadoye milo͡u gai ke̱bo͡u, sele igi kopabo͡u, hebe daga daga sele hiyedoye mo͟͡udi ke̱bo͡u, kuwo igibo͡u, igi dosogo̱ degeibo͡u fo̱ degeibo͡u deye nala̱gai igi ke̱bo͡u de olo͡u fe̱i̱ kege. 13 Bima̱i̱ ilo kelebe kasala sa̱ degei daga daga ke̱bo͡u, ho̱ bolo̱do mola daga daga ke̱bo͡u, hebe du kolo saga̱i̱ kegei daga daga ke̱bo͡u, hebe kolo hue̱i̱bo͡u, gusege hue̱i̱bo͡u, o͡u saga̱i̱ kegei ke̱bo͡u, nale̱ segeibo͡u, wai bulumakoubo͡u, wai sipsipbo͡u, wai hosbo͡u, wai hosye dufo͡u di kalo͡u bo͡u, fisimo͡u dabai degele idi o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ke̱me mamolo͟͡u obe mei. 14 Bi tiga mo͟͡udi o kedia̱ Babilon douye no̱u̱ba duguo ko͡u gue tobolo͡u ile, bi bolo̱do na̱ molo͟͡u tagadi ke̱me ahudo dala, na̱ haba molo͟͡u mei. Bi bolo̱dobo͡u, similou kuidiho̱ fai degei ke̱bo͡u olo͡u fe̱i̱do mei degei. O tae ta kolugi dugulo meido.

15 Sa koko͡u bima̱i̱ tigamo͡u, sele hiyedo mala̱ idi o kedia̱, sa kaha̱ hagi̱ hiyedo degeli ke̱ duguoba, gue̱ dege ahudo tafalaguali, gosoloba ko͡u gue tobolo͡u ile,

16 Ano͡u we, ano͡u we sa hiyedo Babilon, solo͡u do hiyedo.

Sa ke̱ tie o sasa̱i̱ kedia̱ yukuei bolo̱do, fo̱ degeibo͡u, we̱i̱ degei daga daga ke̱bo͡u de ka̱ idi.

Similo͡u dibe sele igi golbo͡u, igi bolo̱do kuidiho̱ fai degei ke̱bo͡u, we̱ bolo̱do seleye mo̱u̱ ke̱bo͡u de ka̱ idi.

17 Haba bima̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱me aso̱ diho̱ tano͡u fe̱i̱ kaha̱no͡u makoma mei degei.

Mosole to͡u ma suluguadi obo͡u, bima̱i̱ tiga mo͟͡udi o mosoleya ke̱ suluguadi obo͡u, mosole kodu dabai degele idi obo͡u, mosole dabai degele idi o ilo kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ ahudo tafalaguali, 18 douye sa hiyedo ke̱ nolu̱ kaha̱ daha̱i̱ ke̱ folouba duguo hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u ile, sa tabe sa hiyedo Babilon sa̱ degei ta dala meiyode tobolo͡u ile. 19 Kege tobo͡u ma, mihi̱ko͡u duotele̱ mo͟͡uma, dio͟͡u die widio tageto͡u hebeseleba, sa kaha̱ sihou gosoloba, haba hili̱gedo ko͡u gue tobolo͡u ile,

Ano͡u we sa hiyedo.

Bi moto͡u ladi mosole obo͡u kedia̱me sa hiyedo kaha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ sele hiyedo mala̱ idi ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degei.

Solo͡u do hiyedo, sa hiyedo ke̱me aso̱ diho̱ tano͡u fe̱i̱ kaha̱no͡u makoma mei degei.

20 Hebenito͡u tafalagua o sasa̱i̱ ni̱ hoho̱bo͡u ma, sa Babilonbe Godiha̱ makoma mei degei kaha̱ degeimo͡u.

Godiha̱ o sasa̱i̱bo͡u, ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-obo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u, ni̱ olo͡u fe̱i̱do hoho̱bo͡u ma.

Godiha̱ sa hiye Babilon o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ne̱i̱, dia̱ ni̱ makolo idi kaha̱ degeimo͡u.

21 Kegemo͡u, e̱sol o ta kaha̱ nele̱ hiyedo degemo͡u, bogo hiyedo ta mala̱mo͡u, to̱ dawalako͡u hebele muguomo͡u tobou,

A̱ bogo hiye ke̱ dawalako͡u hebele mugu saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, sa hiyedo Babilonne nele̱do dege hebele muguba, haba ta dugulo ile mei.

22 Sa Babilon, ne̱ o sasa̱i̱ kedia̱ die̱ feile uwo ke̱me ei haba ta dulo ile mei.

Die gita wala uwo ke̱ne ei haba ta dulo ile mei.

Die kibi haguisale uwo ke̱ne ei haba ta dulo ile mei.

Die bi milo͡u gadi o kedia̱ne ei haba ta dugulo ile mei.

Die o͡u togolo uwo ke̱ne ei haba ta dulo ile mei.

23 Na̱moko͡u be eige kama̱i̱ hoho̱ haba tage ta dugulo ile mei.

Obo͡u sasa̱i̱bo͡u hulomo͡u hoho̱bolo͡u uwo ke̱ne ei haba ta dulo ile mei.

Ne̱ bi tiga mo͟͡udi o kedia̱ne hu̱ hiyedo deleiguei.

Na̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ hiyedo milo͡u goumo͡u,

sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do kedia̱ duguomo͡u, ogo͡u gai midiho̱, na̱ degeli ke̱me damale̱yodema sesele idi.

24 Damale̱do, sa Babilon o kedia̱ge Godiha̱ o sasa̱i̱bo͡u, habage-degele-duguo-tobolo͡u-idi-obo͡u, woumo͡u tofigile i kaha̱ degeimo͡u Godiha̱ dia̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ne̱i̱. Haba sa sa olo͡u fe̱i̱ o sasa̱i̱ woumo͡u tofigile idi kaha̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱ne Godiha̱ge olo͡u fe̱i̱do Babilonko͡u no͡u ne̱i̱.

19

O sasa̱i̱ kedia̱ sa Babilon makei kaha̱ degeimo͡u, hoho̱ degele i

1 Kegemo͡u, a̱ ta̱ uwo hiyedo, hebeniko͡u o sasa̱i̱ su̱do kedia̱ hili̱gedo tobolo͡u ili saga̱i̱ kegei ko͡u gue du,

Di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u me.

Godiha̱no͡u di mamo̱u̱ dala kuhe̱.

Di Godiko͡u no͡u hoho̱bo͡u me.

E̱ hu̱be hiyedo folodo.

2 Godiha̱ge o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱be file duguomo͡u, damale̱do, do̱u̱do keleno͡u ta̱ sadi.

O hiyou siadi sasa̱i̱ hiyedo kaha̱* e̱ o hiyou degedi midiho̱ kaha̱ge sa sibige̱ o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ makei kaha̱ degeimo͡u,

Godiha̱ge e̱moko͡u hebe kasaga̱i̱ ke̱ ne̱i̱.

Yobe, e̱ Godiha̱ dabai degele idi o kedia̱ woumo͡u tofigile i kaha̱ degeimo͡u.

3 Kegemo͡u, hebenito͡u tafalagua o sasa̱i̱ kedia̱ haba tobolo͡u i,

Di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u me.

Douye sa hiyedo Babilon nolu̱ kaha̱ daha̱i̱ ke̱me ta mei degele mei, yo͟͡u kege folono͡u dalale.

4 Kege tobo͡u mo͡u, odo olo͡u fe̱i̱ 24 kegebo͡u, fi̱bo͡u bi doso͡u yosi kegebo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱ yubu sugulo fiya duwoguali, Godi, e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo koko͡u ko͡u gue diho̱ baga̱ tobolo͡u i,

Damale̱do, di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u me.

5 Godiha̱ duwodi bolo̱do koko͡u ge, ta̱ uwo ta ko͡u gue toboumo͡u du,

hu̱bo͡u obo͡u, hu̱bo͡u mei obo͡u, Godiha̱ dabai degele idi o sasa̱i̱, Godiko͡u gue̱ degemo͡u, e̱ hayedu dalaguadi,

ni̱ge di Godiko͡u no͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u ma.

Wai Sipsip Wili kaha̱ sasa̱i̱ hulomo͡u, nale̱ hiyedo kefeguomo͡u nala̱ i

6 Kegemo͡u, a̱ uwo ta, to̱ nele̱ hiyedo kaha̱ uwo saga̱i̱ kegei du, dibie uwo hili̱gedo fuale uwo saga̱i̱ kegei. Uwo ke̱me o sasa̱i̱ su̱doye ta̱so͡u degeli saga̱i̱ ke̱no͡u tefeimo͡u du,

Di Godiko͡u bolofe̱i̱yode tobo͡u me.

Di Hiye O Godi, e̱ nele̱be hiyedo folodo.

E̱ge di wolo͡u dala kuhe̱yode tobo͡u mo͡u du.

7 Di ifi hoho̱ hiyedo degeba, Godiko͡u no͡u hoho̱bolo͡u ba,

e̱ hu̱ hebele fogume.

Yobe, Wai Sipsip Wili kaha̱ sasa̱i̱ hulobe hafe̱i̱ degeli kaha̱ degeimo͡u.

Sasa̱i̱ e̱ hulo kaha̱ge ama dala.

8 Godiha̱ yukuei fo̱ degei, bolo̱do ke̱me sasa̱i̱ koko͡u ko͡u ne̱i̱.

Yukuei fo̱ degei, bolo̱do kaha̱ sibige̱be midiho̱ do̱u̱do, Godiha̱ yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱ kedia̱ milo͡u ga idi ke̱.

9 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u tobou, na̱ kuguoko͡u ko͡u gue nala̱, o koyo na̱me Wai Sipsip Wili kaha̱ sasa̱i̱ hulo dowo nale̱ hiyedo koko͡u ko͡u digu debabe, na̱me hoho̱bolo͡u no͡u. A̱ tobolo͡u ko͟͡ume Godiha̱ ta̱ damale̱do ke̱ tobolo͡u. 10 E̱sol o kaha̱ kege tobo͡u mo͡u, a̱ yubu sugulo fiya duwoli, e̱sol o koko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u degeimo͡u, e̱ haba a̱moko͡u tobou, kegeda. Na̱ Godiko͡u no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u. A̱ne Godiha̱ dabai degedi o, nebe na̱bo͡u Yesuha̱ ta̱ hili̱gedo tolo͡u suluguadi o sasa̱i̱bo͡u ni̱no͡u tefei. Habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ne Yesuha̱ ta̱be Duo Bolofe̱i̱ha̱ nele̱ya ke̱no͡u tobolo͡u idi.

Jonha̱ o ta wai hos fo̱ degei kaha̱ tageto͡u duwomo͡u dugu

11 A̱ hebeni a so͟͡ugou dalamo͡u masele dalali dugube, wai hos fo̱ degei ta tafalamo͡u dugu. O, wai hos tageto͡u duwo kaha̱ e̱ hu̱be bolo̱u̱. E̱ hu̱ tabe Damale̱yodema Sesedi, haba hu̱ tabe Ta̱ Damale̱do. O kaha̱ e̱ ta̱ sadi midiho̱bo͡u e̱ biyadi midiho̱bo͡u ke̱me, e̱ge do̱u̱do koko͡u no͡u milo͡u gadi. 12 E̱ diho̱be douye wobolo͡u saga̱i̱ kegei dugu. E̱ widileto͡u be hiye o kedia̱ heti su̱do kai dalaguamo͡u dugu. E̱ to͡u guebo͡u be hu̱ ta nala̱i̱ dalamo͡u dugu. Hu̱ ke̱me yo͟͡uno͡u tewe. O tae tewe mei. 13 E̱me yukuei sasado, kafeiko͡u muguomo͡u ka̱i̱. E̱ hu̱be Godiha̱ Ta̱. 14 Hebeni ami kedia̱ wai hos fo̱ degele i kedia̱ tageto͡u foloma die Hiye O sesele yai. Dia̱me yukuei fo̱ degele i ebeledo ke̱no͡u ka̱ma youmo͡u dugu. 15 O e̱buko͡u hagulu kaha̱ e̱ mogouduge aweki tafa̱do kaha̱ telema̱ migimo͡u dugu. Aweki kaha̱ge sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do kedia̱bo͡u de biyale. Biyamaba, o olo͡u fe̱i̱ e̱ hayedu dalaguaba,

e̱ biya gofo͟͡udo ke̱ tolo͡u ba, o sasa̱i̱ nele̱do dege wo͡u ma dalale. Buk Song 2:9

E̱ge Godi nele̱do kaha̱ e̱ gofo͟͡u hiyedo folodo kaha̱ nele̱ya ke̱ sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱be hebe kolo kefeguomo͡u mihi̱ daiko͡u hebesama, koto͡u tofo͡u tofolo͡u idi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele, kege degele. 16 Hiye Oha̱ e̱ yukuei ka̱i̱ koko͡u bo͡u, e̱ misie̱ko͡u bo͡u koko͡u be hu̱ ko͡u gue nala̱i̱ dugu.

HIYE O OLO͡UFE̱I̱ KEDIA̱, DIE HIYE O.

HABA GAMANI HIYE O KEDIA̱, DIE HIYE O.

17 Kegemo͡u, a̱ e̱sol o ta aso̱ tageto͡u tafalamo͡u dugu. Tafalali, sio agudileto͡u fulo͡u sulugua kedia̱moko͡u ta̱ hili̱gedo ko͡u gue tobou, ni̱ haguasie, Godiha̱ nale̱ hiyedo nala̱ ile koko͡u kefegumabeede tobou. 18 Sio dia̱ma, ni̱ haguasie, gali hiyedo na̱ma. Sa sa dia daladi hiye o kedia̱ hui̱bo͡u, ami hiye o kedia̱ hui̱bo͡u, biyadi o kedia̱ hui̱bo͡u, wai hos kedia̱ hui̱bo͡u, wai hos tageto͡u duwoguadi o kedia̱ hui̱bo͡u de na̱ma. Haba, bose o sasa̱i̱ kedia̱ hui̱bo͡u, dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱ hui̱bo͡u, hu̱bo͡u o sasa̱i̱ kedia̱ hui̱bo͡u, hu̱bo͡u mei o sasa̱i̱ kedia̱ hui̱bo͡u de na̱ma.

19 Kegemo͡u a̱ dugube, kolu̱kuabo͡u, sa sa hiye o olo͡u fe̱i̱ kedia̱bo͡u, die ami obo͡u olo͡u fe̱i̱ haguasie kefeguo tafalaguali, wai hos tageto͡u duwo o ke̱bo͡u, e̱ ami obo͡u kedia̱moko͡u biyalamo͡u degele imo͡u dugu. 20 Biyamamo͡u, wai hos tageto͡u duwo o kaha̱ kolu̱kuabo͡u, ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye obo͡u ke̱* didio̱ degei. Ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye o kaha̱ge kolu̱kuaha̱ hu̱ya ke̱ midiho̱ gehe̱ gehe̱ ko͡u milo͡u gamo͡u siei. Kelegebe, o sasa̱i̱ kolu̱kua kaha̱ e̱ maka ke̱ mala̱mo͡u, haba e̱ baga milou igi koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u imo͡u be, dia̱ ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye o e̱ tobolo͡u ke̱no͡u dulo idi. Wai hos tageto͡u duwo o kaha̱ haguamo͡u, kolu̱kuabo͡u, ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye obo͡u ke̱ mo͟͡uma sosou kege, ulou doubo͡u, kasele igibo͡u difi hiyedo dala komo͡u hebesai. 21 Dilie mogo dia̱ne o wai hos tageto͡u duwo o kaha̱ aweki, e̱ mogouduge telema̱ fele̱i̱ kaha̱ olo͡u fe̱i̱ woma mei degeimo͡u, sio su̱do kedia̱ haguasie nala̱ iligi, guoko͡u hiyedo degele i.

20

Tama̱ didio̱ degeibe dalali, sadebe olo͡u fe̱i̱ 1000 kege mei degele

1 Kegemo͡u, a̱ dugube, e̱sol o ta hebeni to͡u fogo͡u, ulou sogodo yosibo͡u mei kaha̱ a so͟͡udi kibo͡u, kuwo ti nele̱do ke̱bo͡u de tolo͡u migimo͡u dugu. 2 Migilemo͡u, bei kagasio͡u ke̱ hili̱gedo tolo͡u ma̱ tigei. Tigama fogo͡u ba dalalebe sadebe olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege mei degele. Bei kagasio͡u ke̱me afu yo͟͡u kege delei. Ifine kegeno͡u dala. E̱ hu̱be Tama̱. 3 E̱sol o kaha̱ Tama̱ tigama, ulou sogodo yosibo͡u mei kodu hebele muguomo͡u, a ke̱ hili̱gedo tefeguo fogou. Tama̱ha̱ o sasa̱i̱ ogo͡u gaiye domo͡u dalali, sadebe olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege mei degele. Sadebe 1,000 kege mei degeibasi, e̱sol o kaha̱ ulou ke̱ a solo͟͡uba, tigiye tigei ke̱ kusiouguba, o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u ogo͡u gamo͡u sialebe to̱u̱ degeino͡u fe̱i̱ siale.

4 Kegemo͡u a̱ dugube, duwodi bolo̱ su̱do dalaguamo͡u, o sasa̱i̱ ilo kele koto͡u duwoguamo͡u dugu. Duwoguamo͡u, Godiha̱ dia̱moko͡u ta̱ sai fidi dabai ke̱ ne̱mo͡u i. Kegemo͡u haba dugube, o sasa̱i̱ Yesuko͡u damale̱yodema Godiha̱ ta̱ hehegie suluguamo͡u ho o kedia̱ die gabaigi diafigimo͡u, tofigile i kedia̱ fi̱be olo͡u fe̱i̱ koko͡u dalaguamo͡u dugu. Dia̱me kolu̱kuabo͡u, e̱ baga milou igibo͡u koko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idiyo mei. E̱ maka ke̱ne die dobogo͟͡u deleya wodemeya kele ta dala mei. Tofigieimo͡u, die fi̱be gehe̱ degema, hiye o dege, Kelesubo͡u de sa sibige̱ o sasa̱i̱ wo͡u ma dalaguali, sadebe olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege mei degei. 5 Ke̱me dia̱buko͡u do hagua̱ ile o sasa̱i̱. Haba tofigile i o sasa̱i̱ ilo kedia̱me hagua̱ ili mei dalaguali, sadebe olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege mei degeibasi, dia̱ne kuhe hagua̱ ile. 6 Tofigiei o, dia̱buko͡u hagua̱ ile o sasa̱i̱ kedia̱me Godiha̱ o sasa̱i̱ bolo̱do. Dia̱me hoho̱bolo͡u no͡u. Die fi̱be haba ta tofigile ile mei. Dia̱me mogo͡u du dalaguadi o. Damale̱do, Godibo͡u Kelesubo͡u dilie sugu̱to͡u dalaguaba, sa sibige̱ o sasa̱i̱ hayemo͡u dalaguaba, haba dia̱buko͡u hagua̱ ile o sasa̱i̱ kedia̱me hiye o degema, Kelesubo͡u de dalaguali, sadebe olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege mei degele.

Tama̱ e̱me makoma mei degei

7 Sadebe olo͡u fe̱i̱ 1,000 kege mei degeiba, e̱sol o tae migile, Tama̱ didio̱ degei ke̱ telemale̱. 8 Telemo̱u̱ba ile, sa sa olo͡u fe̱i̱ sulugi, sa Gok obo͡u, sa Magok obo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱moko͡u ogo͡u gai ta̱ tobolo͡u ba ya kefeguoba, Godiha̱ o sasa̱i̱bo͡u de biyalaba degele ile. Tama̱ha̱ ami o kedia̱me su̱u̱do, to̱ dawala ko weno͡u tefei. 9 Tama̱bo͡u dia̱ kefeguo, sa sa olo͡u fe̱i̱ sulugua dema, boholo͡u ma̱ ya, sa hiye, Godiha̱ tagali ke̱ sile̱ma̱ ile. Godiha̱ o sasa̱i̱ sa kile dalagua kedia̱me sile̱mo̱u̱ba, ise dou gofo͟͡udo kaha̱ hebenito͡u ge migileba, ho o kedia̱ olo͡u fe̱i̱ no̱u̱ba, tofigile ile. 10 Tofigiema mei degeiba, o sasa̱i̱ ogo͡u gadi o Tama̱be Godiha̱ge ulou, kasele igi doubo͡u difi hiyedo dala komo͡u hebele mugulo. Ulou koko͡u be kolu̱kuabo͡u, ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye o ke̱bo͡u de ko͡u hebesai dala koko͡u no͡u, haba Tama̱ne hebele muguba, dio͟͡ufe̱i̱ douye no̱u̱ba, do hiyedo dugulo ile. Do ke̱me mei degele mei, hulia̱mebo͡u agalibo͡u yo͟͡u kegeno͡u dalale.

Ta̱ sai hiyedo uwage

11 Kegemo͡u, a̱ dugube, duwodi hiyedo, fo̱ degei ke̱ dalamo͡u dugu. Duwodi fo̱ degei koto͡u be Hiye Oha̱ duwomo͡u dugu. Sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u debe Hiye O duguomo͡u kama fosigeimo͡u dugu. 12 Sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u de mei degeimo͡u, hu̱bo͡u o sasa̱i̱bo͡u, hu̱bo͡u mei o sasa̱i̱bo͡u tofigile i kedia̱me Hiye Oha̱ duwodi fo̱ degei kaha̱ midiho̱ko͡u tafalaguamo͡u dugu. E̱sol o kedia̱ kuguo su̱do hagua̱gimamo͡u, haba kuguo tane hagua̱i̱. Ke̱me Fi̱ha̱ Kuguo. Hiye Oha̱ge kuguo koko͡u duguomo͡u, tofigiei o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u, haba midiho̱ bolo̱bo͡u milo͡u ga idi olo͡u fe̱i̱ ke̱ kuhe figoumo͡u dugu. 13 Damale̱do, to̱ hiyeye woumo͡u tofigiei o sasa̱i̱ kedia̱ne hagua̱ma fologa tafalaguamo͡u dugu. Todibo͡u, Todi kaha̱ Sabo͡u ke̱diliene tofigiei olo͡u fe̱i̱ to͡u fogo͡u mo͡u fologa tafalaguamo͡u, Hiye Oha̱ o sasa̱i̱ tano͡u tano͡u figamo͡u ibe, midiho̱ kasaga̱i̱bo͡u, haba midiho̱ bolo̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ dia̱ milo͡u ga idi ke̱ figai. 14 Tofigiei o sasa̱i̱ kedia̱ hagua̱ imo͡u, e̱sol o tae Todibo͡u, Todi kaha̱ Sabo͡u ke̱ ulou hiyedo dou wobolo͡u kodu hebesai. Ulou hiyedo dou wobolo͡u dala ke̱me fi̱ha̱ todi sa. 15 O sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱, die hu̱ Fi̱ha̱ Kuguoko͡u nala̱i̱ dala mei kedia̱ne e̱sol o kedia̱ ulou hiyedo dou wobolo͡u kodu hebesoumo͡u dugu.

Godiha̱ bi olo͡u fe̱i̱do haba gehe̱no͡u milo͡u gai

(Ta̱ Hiye 21–22)

21

Godiha̱ sa sibige̱bo͡u agudiobo͡u haba gehe̱ milo͡u gai dalamo͡u dugu

1 Kegemo͡u, a̱ dugube, agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u de gehe̱ milo͡u gai dalamo͡u dugu. Agudiobo͡u sa sibige̱bo͡u afu delei ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degei. Dawalane mei degei dugu. 2 A̱ baha dalali dugube, Godiha̱ sa Jerusalem ebele ke̱me sasa̱i̱ye o hulamo͡u similou nebo͡u do ke̱no͡u tefei kaha̱ hebeni to͡u fogo͡u migimo͡u dugu. 3 Godiha̱ duwodi bolo̱do koto͡u ge ta̱ uwo ta hili̱gedo ko͡u gue tobo͡u mo͡u du, na̱ du, Godiha̱ moso̱be o sasa̱i̱ kedia̱ duledu dala. Godi e̱me o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalale. Dia̱me yo͟͡u e̱ o sasa̱i̱. Damale̱do, Godibe o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dogo͡u guo dalale. E̱me die Godi. 4 Godi e̱me o sasa̱i̱ kedia̱bo͡u de dalababe, ta gosolo ile mei, Godiha̱ die diho̱ hue̱i̱ ke̱ olo͡u fe̱i̱ towa̱ muguo mei degele. Tofigiedi ke̱ne mei degeiba, sihou gosodibo͡u, do dugudibo͡u ke̱ne mei degele. Afu delei midiho̱ ke̱me olo͡u fe̱i̱ mei degele.

5 Kegemo͡u, Hiye O, e̱ duwodi bolo̱do koto͡u duwo kaha̱ tobou, na̱ du, a̱ bi olo͡u fe̱i̱ gehe̱ milo͡u goluyodei. E̱ haba tobou, a̱ tobolo͡u ko͟͡ume damale̱do ta̱, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ duloba damale̱yodema sesemabeedili ko͟͡ume na̱ge nala̱yede tobou. 6 Hiye Oha̱ a̱moko͡u haba tobou, ma̱ dabaibe mei degei kehe̱. A̱me amulo̱ aliko͡u bo͡u habageko͡u bo͡u de dala. A̱me yomogouko͡u dala, haba yosiko͡u ne dala. O koyo na̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeibabe, a̱ dogo͡u guba, na̱me fi̱ ne̱di kaha̱ hue̱i̱ sou koko͡u hue̱i̱ nale̱. Hue̱i̱ kaha̱ dowo sibile mei, mo͡u do͡u la nama̱, tofousogo tofousogo tofolo͡u. 7 O sasa̱i̱ koyo na̱ Tama̱bo͡u de biyama gaba tofo͡u babe, a̱ bi olo͡u fe̱i̱ ko͟͡u na̱moko͡u nele̱. A̱me ne̱ Godi dalale. Na̱me ma̱ dihi dalale.

8 O sasa̱i̱ damale̱yodele ili mei kedia̱me ulou dou wobolo͡u koko͡u hebesale. Ho o kedia̱ duguo gue̱ degedi obo͡u, midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi obo͡u, o wodi obo͡u, sasa̱i̱ hiyou siadi obo͡u, hagai wodi obo͡u, ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u di obo͡u, ogo͡u gai ta̱ tobo͡u di o kedia̱bo͡u olo͡u fe̱i̱be ulou, dou gofo͟͡udo kasele igi difi dala komo͡u hebesale. Ulou hiyedo dou wobolo͡u dala ke̱me fi̱ha̱ todi sa.

Jonha̱ sa Jerusalem ebele dugu

9 Kegemo͡u, e̱sol o dioyosi kege, hagi̱ uwage olo͡u fe̱i̱ dioyosi kege, meleki dioyosi kege kodu sai ke̱ to͡u ma tafalagua kedia̱ tano͡u taha̱ hagua a̱moko͡u ko͡u gue tobou, da ileba, a̱ sasa̱i̱, Wai Sipsip Wili kaha̱ hulo ke̱ na̱moko͡u hegilamo͡u yode tobou. 10 Kegemo͡u, a̱me Duo Bolofe̱i̱ha̱ ma̱ duledu nele̱do degeimo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱ wolo͡u ile, ele bito̱u̱ sasado hiyedo koto͡u fologamo͡u, e̱ Godiha̱ sa Jerusalem a̱moko͡u hegi. Sa Jerusalem ke̱me hebenito͡u ge Godiha̱ to͡u fogo͡u mo͡u migimo͡u dugu. 11 Migimo͡u, dugube, Godiha̱ hoho̱ hiyedo, sa koko͡u hoho̱guo delei, igi bolo̱do kuidiho̱ fai degei jaspa hoho̱ saga̱i̱, galaseno͡u tefei dalamo͡u dugu. 12 Sa hiye Jerusalembe kekai hiyedo sasado kaha̱ olo͡u fe̱i̱ sile̱ma̱i̱. Kekai koko͡u be a olo͡u fe̱i̱ 12 kege dalamo͡u dugu. A tano͡u tano͡u koko͡u be e̱sol o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ dia deleiguei. Israel kedia̱ hu̱ti olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ hu̱be tano͡u tano͡u adi tano͡u tano͡u koko͡u nala̱gai dalaguamo͡u dugu.

13 Aso̱ haguluyabe a kamadia kege dalaguamo͡u dugu.

Aso̱ mulu̱yabe a kamadia kege dalaguamo͡u dugu.

Figi ilo dobogo͟͡u deleko͡u ne a kamadia kege dalaguamo͡u dugu. Figi ilo dobogo͟͡u fofo͟͡uko͡u ne a kamadia kege dalaguamo͡u dugu.

14 Kekai ke̱me igi olo͡u fe̱i̱ 12 kegeye mouti. Igi tano͡u tano͡u koko͡u be o hu̱ tano͡u tano͡u nala̱ga i dalaguamo͡u dugu. Hu̱ ke̱me Wai Sipsip Wili kaha̱ e̱ ta̱-bolofe̱i̱-mala̱-suluguadi-o olo͡u fe̱i̱ 12 kege kedia̱ hu̱ nala̱gai dugu.

15 Kegemo͡u, e̱sol o a̱moko͡u ta̱ kolu kaha̱ge sa hiyedo Jerusalembo͡u, e̱ kekai ke̱bo͡u, kekai kaha̱ a olo͡u fe̱i̱ ke̱bo͡u de tefegadi biya, sele igi golye milou ke̱ tolo͡u tefelei. 16 Sa hiye gehe̱ ke̱me figi ilobo͡u figi ilobo͡u, tou isimobo͡u tou isimobo͡u olo͡u fe̱i̱be tefeino͡u. Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ sa hiyedo ke̱ tefegama dugube, figi ilobo͡u figi ilobo͡u, tou isimobo͡u tou isimobo͡u de olo͡u fe̱i̱ tano͡u 2,200 kilomita dugu. Figi ilobo͡u figi ilobo͡u, tou isimobo͡u tou isimobo͡u, haba sugu̱to͡u ne e̱ sogobe olo͡u fe̱i̱do tefeino͡u. 17 Sa hiyedo kaha̱ tokuwe fa̱i̱ tefegamamo͡u dugube, e̱ sumu̱be 144* kegei dugu. E̱sol o kaha̱ sa hiyedo kaha̱ tokuwe fa̱i̱ sumu̱ ke̱ tefeibe, obe bi tefegadi saga̱i̱ ke̱no͡u tefele tefegai.

18 Sa Jerusalem ebele kaha̱ tokuwe fa̱i̱be igi jaspa igiye fa̱i̱ dugu. Moso̱ olo͡u fe̱i̱be sele igi golyeno͡u togogai dugu. Sele igi gol ke̱me sibigi ta dala mei, galase hoho̱no͡u tefei. 19 Tokuwe fa̱i̱ kaha̱ moutibe igi bolo̱do, sibige̱ hiyedo kuidiho̱ fai degele i kaha̱no͡u mouti dugu.

Igi sasafe̱i̱be jaspa.

Igi sasamabe du degei sapaia.

Igi koma̱be aget.

Igi doso͡u be hebe guo gehe̱ degei emeral.

20 Haba, igi hoube sadonikis. Igi ke̱me we̱i̱ degeibo͡u fo̱ degeibo͡u dei.

Igi wala̱i̱be we̱i̱ degei konilian.

Igi diobe biye degei krisolait.

Igi dimabe hebe guo gehe̱ degei ta beril.

Igi desebe biye degei ta topas.

Igi 10 ke̱me krisopres.

Igi 11 ke̱me haiasin.

Igi 12 ke̱me we̱i̱ degei ta ametis.

21 Tokuwe fa̱i̱ kaha̱ a tefedi olo͡u fe̱i̱be we̱ bolofe̱i̱do kaha̱no͡u milo͡u gai dugu. We̱ ke̱me fo̱ degeiye, sibige̱ hiyedo. A tefedi tano͡u tano͡u olo͡u fe̱i̱ 12 kege ke̱me we̱ hiyedo tano͡u tano͡u kaha̱ tefegadi dugu. Sa hiye ebele kaha̱ abogo͟͡u abe sele igi golyeno͡u milo͡u gai dugu. Sele igi gol ke̱me bolo̱do, e̱ hoho̱be galase hoho̱no͡u tefei.

22 Sa Jerusalem gehe̱ koko͡u be sosi moso̱ ta duwomo͡u duguli mei. Hiye O Godi, e̱ nele̱be hiyedo folodo, e̱bo͡u Wai Sipsip Wilibo͡u dilieno͡u si sa kaha̱ sosi moso̱ saga̱i̱ dala. 23 Aso̱bo͡u oguobo͡u ne ta duguli mei. Yobe, Godiha̱ hoho̱ hiyedo ko͡u hoho̱gu dala kaha̱. Wai Sipsip Wili kaha̱ge kama̱i̱ baga hoho̱guo dala. 24 Hoho̱ hiyedo kaha̱ sa sa olo͡u fe̱i̱ hoho̱guba, o sasa̱i̱ kedia̱me hoho̱ keleyano͡u suluguale. Sa sa hiye o olo͡u fe̱i̱ kedia̱ne die bima̱i̱ bolo̱do ke̱ mo͟͡uma haguasie, sa gehe̱ koko͡u fologa dogogulo ile. 25 Sa gehe̱ ke̱me hoho̱ sano͡u, a ta tefegadiyo mei, hulia̱ degele mei kaha̱ degemo͡u. Godiha̱ hoho̱ ke̱me yo͟͡u kegeno͡u hahama̱ daladi. 26 Sa sa o sasa̱i̱ kedia̱ olo͡u fe̱i̱ haguasieba, die bima̱i̱ sibige̱ hiye bolo̱do ke̱ mo͟͡uma fologa sa koko͡u dogogulo ile. 27 Sa gehe̱ koko͡u be bi sibigibo͡u ta mo͟͡uma fologale mei. Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱bo͡u, haba ogo͡u gai ta̱ tobolo͡u idi o sasa̱i̱bo͡u kedia̱ne ta fologale mei. O sasa̱i̱ die hu̱ Wai Sipsip Wili kaha̱ e̱ Fi̱ha̱ Kuguo koko͡u nala̱gai dala kedia̱no͡u si fologale.

22

Jonha̱ fi̱ ne̱di to̱bo͡u, fi̱ ne̱di hebebo͡u ke̱ dugu

1 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u fi̱ ne̱di to̱ ke̱ hegi. To̱ ke̱me sibigibo͡u mei, galase hoho̱no͡u tefei. To̱ kaha̱ e̱ soube Godibo͡u Wai Sipsip Wilibo͡u dilie duwodi bolo̱do koto͡u ge fele̱i̱. 2 Sa gehe̱ kodube a hiyedo tilamo͡u, duledube to̱ kaha̱ tilamo͡u dugu. A duo koko͡u, to̱ biya̱ kelebe, fi̱ ne̱di hebe kaha̱ tafala. Hebe ke̱me sadebe tano͡u kelegebe oguono͡u tefele kolo ma̱i̱yeno͡u daladi. Hebe kaha̱ guobe sa sa o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱ ke̱ bologua̱di mola. Hebe ke̱me tano͡u fe̱i̱ye tafala, ke̱no͡u si to̱ ilobo͡u ne tafala, haba ilobo͡u ne tafala. 3 Godiha̱ tagale mei bima̱i̱, e̱ igisele saga̱i̱ ke̱me kele ta dalale mei.

Godibo͡u Wai Sipsip Wilibo͡u dilie duwodi bolo̱do ke̱me sa gehe̱ kodu dalale. Godiha̱ e̱ dabai degedi o kedia̱no͡u e̱ dabai degele ile. 4 O kedia̱ge Godiha̱ midiho̱ dugulo ile. Die wodemeko͡u be Godiha̱ e̱ hu̱ nala̱i̱ dalale. 5 Kegeiba, hulia̱ ta degele mei. Aso̱ hoho̱bo͡u, kama̱i̱ hoho̱bo͡u ta dalale mei, Hiye O Godiha̱ yo͟͡u e̱ hoho̱ kaha̱no͡u dia̱moko͡u hoho̱guo dalale. Dia̱me hiye o sasa̱i̱ degema, Godibo͡u de tofousogo tofousogo dio͟͡u kegeno͡u dalaguale.

Yesuha̱ hagualebe hafe̱i̱ degeli

6 Kegemo͡u, e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u tobou, ta̱ a̱ na̱moko͡u tobolo͡u ko͟͡ume damale̱do, o sasa̱i̱ olo͡u fe̱i̱do damale̱yodema sesema. Hiye O Godiha̱ nele̱ya ke̱, habage-degele-duguo-tobo͡u di-o kedia̱ e̱ ta̱ ke̱ hehegie tobolo͡u idi o kaha̱, hagi̱ tama̱ degele hafe̱i̱ degeli ke̱ e̱ dabai degedi o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieyadomo͡u, yo͟͡u e̱ e̱sol o tobo͡u mo͡u haguei. 7 Na̱ du, Yesuha̱ge ko͡u gue tobolo͡u, a̱ ni̱moko͡u ilebe hafe̱i̱ degeli.

Kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱, habage tama̱ degele ko͟͡ume, o sasa̱i̱ koyo na̱ hili̱gedo to͡u babe, na̱me hoho̱bo͡u.

8 A̱me Jon, a̱ ta̱ olo͡u fe̱i̱ ko͟͡ume ma̱ kihiyo̱u̱ye du, haba degegolu olo͡u fe̱i̱ ke̱ne ma̱ diho̱ye dugu. Duguomo͡u, a̱ yubu sugulo fiya duwoli, e̱sol o a̱moko͡u hehegiei koko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u lamo͡u degeiye, 9 ke̱no͡u si e̱sol o kaha̱ a̱moko͡u tobou, kegeda, na̱ a̱moko͡u diho̱ baga̱ tobo͡u da. Na̱ Godiko͡u no͡u diho̱ baga̱ tobo͡u. A̱ne Godiha̱ dabai degedi ono͡u, na̱bo͡u habage-degele-duguo-tobo͡u di-o ne̱ mogo dia̱bo͡u ni̱no͡u tefei. A̱ne kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱ ke̱ tolo͡u siadi o, nebe ni̱no͡u tefei. 10 E̱ haba tobou, kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱, habage tama̱ degele ke̱me na̱ge hobo͡u mogogo͡u dalada. Na̱ o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u hehegieno͡u dala, Godiha̱ degele ke̱me tama̱ degele hafe̱i̱ degeli kaha̱ degeimo͡u. 11 Midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱me dio͟͡u midiho̱ kasaga̱i̱ kegeno͡u milo͡u gamo͡u iba, fima̱i̱ kasaga̱i̱ ma̱ idi o sasa̱i̱ kedia̱ne dio͟͡u kegeno͡u fi̱ maga iba dema. Haba midiho̱ bolo̱do milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱me dio͟͡u midiho̱ bolo̱do ke̱no͡u milo͡u gamo͡u iba, Godiha̱ o sasa̱i̱ kedia̱ne Godi yo͟͡u tagali saga̱i̱ ke̱no͡u milo͡u gamo͡u iba dema.

12 Yesuha̱ge ko͡u gue tobolo͡u, ni̱ duma. A̱ ni̱moko͡u hagualebe hafe̱i̱ degeli. A̱ hagualebe, midiho̱ bolo̱do milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱ bibo͡u, haba midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱ bibo͡u de, mo͟͡uma haguale. 13 A̱me amulo̱ aliko͡u bo͡u habageko͡u bo͡u de dala. A̱me widio o, haba a̱no͡u be habageko͡u do dala. A̱me yomogouko͡u dala, haba yosiko͡u ne dala.

14 O koyo na̱me yukuei bigima ma̱ dalababe, na̱me hoho̱bo͡u. Na̱me fi̱ ne̱di hebe kaha̱ kolo ke̱ gala nale̱. Sa gehe̱ kaha̱ a so͟͡usei keleya ke̱ na̱ sasale folo. 15 Midiho̱ kasaga̱i̱no͡u milo͡u ga idi o sasa̱i̱ kedia̱me ya fologale mei. Hagai wodi o sasa̱i̱bo͡u, sasa̱i̱ hiyou suluguadi obo͡u, o hiyou suluguadi sasa̱i̱bo͡u, o wodi o sasa̱i̱bo͡u, ogo͡u gai godiko͡u diho̱ baga̱ tobolo͡u idi o sasa̱i̱bo͡u, haba ogo͡u gai midiho̱ ke̱no͡u tagale milo͡u ga idi o sasa̱i̱bo͡u olo͡u fe̱i̱ kedia̱me hagule̱ko͡u no͡u tafalaguale. 16 A̱me Yesu, a̱ damale̱yodele i o sasa̱i̱ ni̱moko͡u egei hehegieyadomo͡u, ma̱ e̱sol o tobo͡u mo͡u i. A̱me hiye o Devitha̱ soso͡u, a̱me soso͡u kilege haguei. A̱me kuidiho̱ oguo soyodele idi ke̱.

17 Duo Bolofe̱i̱bo͡u, Wai Sipsip Wili kaha̱ sasa̱i̱bo͡u diliege na̱me toto haguayede tobolo͡u ili. O sasa̱i̱ koyoha̱ ta̱ ke̱ dubabe, ilo kedia̱moko͡u toto haguamabeede tobo͡u ma. O koyoha̱ hue̱i̱ nale̱ saga̱i̱ degeibabe, haguba, a̱ fi̱ ne̱di hue̱i̱ ke̱ ulu mo͡u do͡u la ne̱i̱ba, e̱ nale̱.

Jonha̱ kuguo ko͟͡umaha̱ ta̱ dulo i o sasa̱i̱ kedia̱moko͡u egele tobou

18 O sasa̱i̱ habage tama̱ degele ta̱, kuguo kuoko͡u nala̱gai dulo i, ni̱moko͡u a̱ egele tobolo͡u kuhe̱. O koyoha̱ ta̱ ko͟͡ubo͡u, haba ta̱ gehe̱ gehe̱ ilo kelebo͡u de hehegie tobo͡u babe, Godiha̱ hagi̱ hiyedo kuguo koko͡u nala̱gai dala ke̱me o koko͡u nele̱. 19 O taha̱ habage tama̱ degele ta̱, kuguo kuoko͡u dala ke̱ ilo kele e̱ igiseibabe, Godiha̱ne bi bolo̱do, kuguo ko͟͡umaha̱ tobou ke̱me e̱moko͡u be igisele. Fi̱ ne̱di hebe kolo ke̱ne e̱ ta gala nale̱ mei. Godiha̱ sa koko͡u ne e̱ ta folo meido.

20 Egei hehegie tobolo͡u o kaha̱ge ko͡u gue tobolo͡u, damale̱do, a̱me ni̱moko͡u haguale hafe̱i̱do degeli.

Damale̱do, Hiye O Yesu na̱ hagua.

21 Hiye O Yesuha̱ habagugueibe dibo͡u de dalale. Damale̱do.

* 1:13 1:13 Daniel 7:13

* 2:14 2:14 Namba 22-24

* 2:17 2:17 O͡u manabe nale̱, Israel o sasa̱i̱ kedia̱ hebe mei mihi̱no͡u sa koko͡u suluguamo͡u, Godiha̱ dia̱moko͡u ne̱i̱ ke̱. Kisim Bek 16:4, 31

* 2:23 2:23 Sasa̱i̱ kaha̱ e̱ sisigo̱do mei, ogo͡u gai egei dudi o sasa̱i̱.

* 6: (6:0 widio ta̱) Kuguo folou kuolo͡u ma̱i̱ uwage kusiei ta̱be ta̱ hiye 8-ko͡u dala.

* 8:7 8:7 Kulio hue̱i̱

* 9:8 9:8 Fuse sosouwedo laionbe o wodi fuse, sa dodou su̱ degeiya ke̱ suluguadi.

* 11:2 11:2 Oguo 42 kege ke̱me sawisiei 1,260 kege. Sawisiei olo͡u fe̱i̱ 1,260 kege ke̱me sadebe olo͡u fe̱i̱ 3 kegebo͡u, haba oguo 6 kegebo͡u de. Daniel 7:25, 9:27, 12:7; Luk 21:24

* 14:14 14:14 Daniel 7:13

* 16:13 16:13 Ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye o e̱me si̱ so gofo͟͡udo, Jonha̱ mihi̱ dulemo͡u ge fele̱i̱mo͡u dugu. Na̱ Mogogou Ta̱ Hegi 13:11 huso͟͡u.

* 17:2 17:2 Sasa̱i̱ ke̱ hiyou degele idi kaha̱ sibige̱be ko͡u gue: O sasa̱i̱ Godi to͡u fogo͡u mo͡u, ogo͡u gai godi sesele yadi kedia̱me sasa̱i̱ hiyou siadi o sa̱ degei.

* 17:9 17:9 Sa hiyedo Rom ke̱me bito̱u̱ sa. Moso̱ olo͡u fe̱i̱be bito̱u̱ dioyosi kege kaha̱ tageto͡u togogama deleiguei.

* 17:15 17:15 Mogogou Ta̱ 17:1

* 18:6 18:6 Sasa̱i̱ ke̱me sasa̱i̱do mei, sa hiyedo Babilon tie o sasa̱i̱ kedia̱ midiho̱ kasaga̱i̱ milo͡u ga idi kaha̱ degeimo͡u, e̱sol o kaha̱ge o ilo kedia̱ hebe kasaga̱i̱ ke̱me sa ke̱ tie o kedia̱moko͡u ne̱mabeede tobou.

* 19:2 19:2 Sasa̱i̱do mei, sa Babilon tobou.

* 19:20 19:20 Ogo͡u gai egei tobo͡u di hiye o ke̱me si̱ so gofo͟͡udo.

* 21:17 21:17 Di tefegadibe 144 kege ke̱me mita olo͡u fe̱i̱ 65 saga̱i̱ kege.