^

Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape

Ruth, Jonah, and the New Testament in the Kuni dialect of the Kuni-Boazi language of Papua New Guinea

Rut, Jona, na Nupela Testamen long tokples Kuni-Boazi long Niugini

copyright © 2015 Wycliffe Switzerland
Language: Kuni-Boazi
Dialect: Kuni
Translation by: Wycliffe Switzerland

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2024-02-23

ePub generated by Haiola 23 Feb 2024 from source files dated 23 Feb 2024
eBible.org certified

f10a11c4-6a0c-5775-9168-c6e73df1a68f

INT

Megeat manqat-qase, nqanek Niu Testamen-qa yaq-te

Nqanek Niu Testamen, Kuni manqat-te, Mbumbukiam-qá Manqát. Ni khanakhanakh kandambá, Mbumbukiam ginitøke, nqanek mbuk ndakin qeikhouim. Iz eqawat matev ate ndægo, taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa begó.

Ibugukhokhof Keliso-gi u-anim neka ezoqa nøme, Niu Testamen, Glik manqat-té ginø-peaomém. Geté vaev-te, ezoqa āv giniqeivím nqǽgo: Ezoqa kopoáv, ndigu Glik manqat zøtezateáv. Yaq ndigu nqanek mbuk, manqat vinivinimba-té ginø-qambugimém. Ibugukhokhof, manqat kopokopo-te mbá, giqambugimem. Até Inglis manqat-té-a, nupøkhán mbá, Baebol mbaín. Vaev-te mbá ginø-qambugimém, manqat vinivinimba nøme namba. Geté ndakin Baebol manqat, manqat kopoav-qape-té, giqambugimem. Manqat nøme mbaín, ezoqa manqat kopoav-qape-te giqambugimem, av Baebol manqat ndægo. Zapa ndǿgo, nqanek Mbumbukiam-qá Manqát. Yaq ndøgo gigiap-qapé. Ezoqa mokho, ùni bembøe-ndapém. Soqaín ndøgo, manqat vini-te tigeve꞉mat o ti-ewagat, yaq mokho vini tindapat.

Manqat ndøgo, Mozes ibugukhokhof Izlael ezoqam gezø-ein, ate ni-té-a, gigiap-qapé. Ta manqat ndøgo, āv qanengáz nqǽgo: “Gèndoyogé, Izlael ezoqam!” Geté ta manqat-te ndøgo, Kuni iz tizi-sokhofem, yaq ta manqat-qa wag, av nqǽgo:

Gèndoyogé, zo Kuni ezoqam! Evezøza, nigi Mbumbukiam, Evezøza sa ndégo. Mbumbukiam nøme mbaín.

Kuku yà betaqagó, Evezøza-te, ndego qoge Mbumbukiam, uni qoqa mbøni-te neka uni qoge nqova-te neka uni qoqa bazaføgakh-te.

Nqanek guguna manqat, no nqægo nqazø-etoumit, zo oskia mbomataváp. Zogi nakheis zøté-zømesimát. Khoev-te tozo-qonumat o nakhoa-te tozo-okhoat o venanqei nonqo-te tozo-sømbimat o tozosuzat, manqa oskia zøløvuát.

Deut 6:4-7

Niqa viam manqat, Mbumbukiam-te, nqánek: Ndego zo Kuni ezoqam, bèzøtøkeé, yaq zo teqa Manqat neka tege Nqova Mbomambaqape mokho-te, Klisten matev-te vø̄efisam, neka ezoqa kopoav-qape bēqeivi, av nqægo, teqa manqat unimanqatīn neka mokho kandambā nqambogo.

Mbumbukiam ndø̀goát, zo namba, ate ndøzøte꞉go.

Lut

1

2

3

4

Lut-qa emanqat

1

Elimelek Moab manqei-te geyag

1 Qàgoám. Ta khøuwa-te ndøgo, manqa ovøyam megetapak Izlael manqei gimbo-kewagam, vikia sekeqape ndømát. Yaq Betliem vemiav-te ndøgo, Zuda manqei-te, ezoqa kopo mø̀ndøyagám. Yaq ngenek ezoqam Moab manqei-té genøyág, zas neka nakhei angana menas namba. Zapa ndǿgo, Zuda manqei-te ndøgo, lou mbaín. Vikia sekeqape ndømát. 2 Ngenek ezoqam, teqa iz Elimelék. Neka zas-qa iz Naomí. Neka nakhei angana-qa iziz nqánek, Malon neka Kilion. Elimelek, ndego Eflat khagua bawan-ák. Betliem vemiav-té geyagám, ndøgo Zuda manqei-te. Yaq geyag, ndǿgo temøqóm, Moab manqei-te.

3 Yaq Moab manqei-te giyagam, Elimelek gènaním. Yaq Naomi neka nakhei angana menas sègezuváz. 4 Nginik nakhei angana menas Moab sakheis ndøzøkɨ́m. Sakhei gizøkɨm, tiqa iziz nqazǿgo, Opa neka Lut. 5 Naomi nakheis namba, Moab manqei-te guyagam, viav ande āv tén ndægó. Yaq vaev até ndigú-a, nakhei menas, Malon neka Kilion, vø̄pakhaez. Yaq Naomi yakhapús segeyagám. Zivis mbaín-a, nakheis mbain.

Naomi Lut namba ekeza manqei-te guiqavan

6 Yaq Naomi Moab manqei-te guqotam, manqat āv guni-ewág nqǽgo, *Yawe ekeza ezoqam nqawa mø̀ndøzø-tøké, lou-qa yaq-te. Yaq ndugu matavap āv gunivé nqǽgo. Ekeza manqei-té gunǿqaván. Yaq ziupim-pakha-za namba gigiap vø̄khakheinam, 7 manqei ndøgo sasa ndø-ivøvem, ma gi꞉yagam. Yaq ndigu tinø-qavanát ndǿgo, Zuda manqei-te, ziupim-pakha-za namba.

8 Geté ate av-té gi꞉-apat, yaq Naomi nginik ziupim-pakha-za guzø-ein,

“Zøkeza zøvøndipakha-té qazonǿ-qavøním. Zo matev mbomømbomá qazogoam no-te neka zogi zøivis-pakha-te, ndigu gipakhaez. 9 Yaq Yawe matev mbomambaqape ndø̀matanám zo-te, neka yage eqeieqei vøzǿ-etoām, angana ndakinak namba.”

Yaq Naomi ziupim-pakha-za menas sègegavém, sasa ndø-eivam. Eiv gèzømbo-eqavát.

10 Yaq ziupim-pakha-za gindu-einim,

“Tiá. Ni qo namba, qogí ezoqam-té qazinǿ-niáv.”

11 Geté Naomi guzø-ein,

“Nogí sæ-pakha-za. Zøvøndipakha-té qazonǿ-qavøním. Gekha zapâ, no namba tiziniav? Ge zô ndozo-matavap? No nakhei angana nøme ndønǿfakhaz, zo vǿezøkɨ̄m? Mbaín. 12 Yaq nakémbá. Zo vø̀qavøním, zøkeza zøvøndipakha-te. No khàpe nøte-ngæpuka-én, anganeam nøme vøténdāf. Até ndøgó-a, no nqægo lova anganeam ndakinak tændaf, yaq nakheis tinøfakhaz, 13 yaq ge zô, viav kopoav ndozotó-kewagat atema nginik nakheis vumúfīs? Ge zô, ngængæm até ndozóyagat, atema nogi nakheis zo vǿzøkɨ̄m? Nogí sæ-pakha-za. Āv taoká. Noqa yage mø̀ndøsoqá. Yawe gènøngiú. Geté zo kopømbaqapé, yage ndakinak nqawa tozomø-ndapem. Yaq nakémbá, zøkeza ezoqam-te vø̀qavøním.”

14 Naomi nqanek manqat gu-ein, yaq ndigu nangó ginø-eivám. Yaq Opa até gundigu, zakhapuka-pakha sège-møvøiú, ouo manqat vømbō-ein, sasa ndøwav. Geté Lut sègeqóm, Naomi namba.

15 Yaq Naomi gundu-ein,

“Nqáe! Qoge qakhapikia-pakha-gu zas, ekeza ezoqam-té neka mbumbuk-té gunøqaván. Até qó-a, qakeza ezoqam-te vø̀qaváq.”

16 Geté Lut gundu-ein,

“No qavønim-qa yaq-te nøpòuwe᷄t. No qó namba nøténáv. Qo ande āv khoqotéqāv, no ndǿgo tøtǿnáv. Qo ande āv khoqoté-yagāt, no ndǿgo tǽyagát. Qogi ezoqam, ndigu nogí ezoqam ndǿgoát. Neka qoge Mbumbukiam, ndego nogé Mbumbukiam ndǿgoát. 17 Qo ande āv khoqomé-naqanīm, até nó-a, no ndǿgo tæmǿnaním. Neka no ndǿgo tǽ-otambát. Ni løvøte mbá mé꞉qatanó. No manqat av nqate-manqate, matanapøteav tøgoat, yaq Yawe kopømbaqapé. Bèngiænó.”

18 Yaq Naomi guqeiv av nqægo, Lut matavap mø̀ndøgō, tu namba tu-iwav, yaq ndugu manqat nøme einiáv. 19 Yaq nginik sakhei menas sègezáv, atema Betliem vemiav-te vømø̄fakhaz.

Yaq Betliem vemiav-te gimøfakhaz, ezoqa ate gi꞉goam nqova zøndáf. Ti-mbá tiwabám. Yaq sakheis vemiav-te gigoam ndøgo, āv gini-akhaém nqǽgo,

“Gê, ngunuk unimanqatîn, Naomì?”

20 Geté Naomi guzø-qavøiu,

“No Naomi nø-akhàya᷄m. Taqa manqa mokho, ‘Yage qanimāv’. Geté Mala zonǿ-akhaemát. Taqa manqa mokho, ‘Yage soqaín’. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam Bazaføgakh-Qape noqa yage gènøngiú. 21 No bugukhokhof nqanek manqei ande qate-ivav, no anganeam-ús neka nakhei angana-ús. Geté Yawe ndakin no nqawa gendo-itumb, nqanek manqei-te, no anganeam mbaín, neka nakheis mbain. Gê, gekha zapâ no Naomi tozonø-akhaemat? Yawe noqa yage mø̀ndønø-ngiú.”

22 Naomi tugu ziwap-pakha Lut, ndugu Moab ezoqam, tu namba Moab manqei gindi-ivøvem, atema Betliem vemiav-te vømø̄fakhaz, ta khøuwa-te ndøgo, bali vingisam viav ndø-ogitát. (Bali ndigu loge gigiáp. Tiqa bugug andé eketóp.)

2

Lut Boaz-gi sasae ezoqam namba gi꞉sasaetat

1 Naomi ekesu mø̀ndømbo-goám. Teqa iz Boáz. Ngenek tugi zivis-pakha Elimelek, tegé ekeza ezoqám. Ngenek ezoqam gigiap kopoav ezoqám, neka ndego iz-akhaé.

2 Yaq khøuwa nøme, Lut, ndugu Moab sævam, Naomi gumbo-ein,

“No ambá khae-té qatønavɨ́n. Yaq bali khakhayakh ndigu, ezoqa tizuvatet, tæmǿpisám. Ezoqa nøme tanakh ndø̀nøgó, vønǿ-eīn.”

Yaq Naomi gundu-ein,

“Sǽ-pakha. Qanimáv. Vø̀qáv.”

3 Yaq Lut tunøwáv ndǿgo, khae-te, bali khakhayakh vømø̄pisam, ndigu sasae ezoqam gi꞉qogavat, gi꞉zuvatat. Geté ndugu mè꞉-otevák av nqægo, nqanek khae Boaz-qā, ndego Elimelek-ge ekeza ezoqam.

4 Ndugu ate av-té bali khakhayakh guipisumat, yaq Boaz tendowáv ndǿgo, Betliem vemiav-te, tegi sasae ezoqam khanakhanakh manqat vøzø̄-ein,

“Yawe ndø̀goát zo namba.”

Yaq ndigu sasae ezoqam gindu-einim, “Yawe zenda ndò꞉vé qo-te.”

5 Yaq Boaz Lut gu-omet, yaq ndego ezoqam, sasae ezoqa gezø-kewagat, āv gembøebeváp nqǽgo,

“Ndugu gekha mbasønakâm ndunduya?”

6 Yaq ndego gendo-ein,

“Ndugu Moab manqei-ak mbasønakám. Naomí namba me꞉geavún. 7 Ngunuk no āv gunømbe-eín nqǽgo, ‘No ambá bali khakhayakh nopisamɨ́n, qogi sasae ezoqam ndi꞉zuvatet.’ Ngunuk qanaqanus-qape sasae gungaz atema ndakin, pusa-qase agé taeveáv. Khoev-qase-te ndøgo, khapémbá gumøqomɨn, nango é-vø̄sasaeɨn.”

8 Yaq Boaz nqanek manqat ge-ewag, ndego Lut āv gembøe-eín nqǽgo,

“Sǽ-pakha. Qotøndé-ewāg. Noqa manqat nqánek. Qo ezoqa nøme-qa khae-te ndø̀qa᷄v, bali khakhayakh voqomǿ-pisām. Geté sa nqánek, qoqógót, nogi sasae mbasønakheis namba. 9 Gèzømeté, nogi sasae ezoqam. Bali av kini-qogavet, mbasønakheis até vøzøpáev, ndigu ndiløvønøvemet. No angana manqa mø̀ezø-løvuá. Qo matev-qase geqá-gonemák. Yaq qo ibøkha naq taqapap, ibøkha vø̀mø-íz ndøgo, angana giziøvemem.”

10 Yaq Lut Boaz-qa manqat mbomambaqape gu-ewag, ndugu até gundigu, katuk gumø̀kuī, teqa megemege-te, sasa ndøkhafutav, kawa até manqei vømbō-khanaz. Yaq gumbo-ein,

“No manqei vini-ák. Geté qo tanakh kandambá qoqonøgo.”

11 Yaq Boaz gendo-ein,

“No manqat ate ndægo mø̀e-ewág, ndøgo qogu qakhapuka-pakha-te matev mbomømboma ndoqombogo, yaq qævis vøndēnanim-a, atema ndakin. Qavøndipakha neka qakeza ezoqam-qa manqei mòqotøndo-iváv. Yaq qo ndakin nqánek qoqoyagé. Geté bugukhokhof niqa bawan qateqateáv. 12 Qo Yawe yaq-fia ndø̀qagó, av qo matev eqeieqei qoqotego. Yaq-fia kandambá teqago, ndego Izlael ezoqam-ge Mbumbukiam, qo tøke-qa qoqotøndoqav te-te.”

13 Yaq Lut gundu-ein,

“Khanánqa. No ezoqam khapúmbá. Qogi sasae mbasønakheis mø̀ndømø-løvumbumím. Geté qo tøke kandambá nqoqonøgot. No khanakhanakh kandambá, qo nqanek manqat qoqonø-ein.”

14 Yaq khøuwa muin, lou loge khøuwa qandap ndøgo, Boaz Lut tùmbøe-akhá,

“Qotøndéqāv. Lou qólóg, neka lou yaf-te voqotú-afanām.”

Yaq Lut Boaz-gi sasae ezoqam namba gi꞉qonav, Boaz bali lonqotøvap mbo-etoám. Gulouz, qambo-ewez, nøme sègeziváz. 15 Yaq Lut lou gumulog, gu-itan neka sasae manqei-te nqawa guwav, Boaz ekeza sasae ezoqam manqa āv gezømbe-løvuá nqǽgo,

“Ndugu mbasønakam mbøe-khafène᷄m. Até ndøgó-a, bali løvøtap ndi-abap, ndugu kopømbaqapé bali khakhayakh tupisumit. 16 Geté bali løvøtap ndi-abap ndigu, nøme zó-ovobém, neka manqei-té qazonǿ-abømém. Yaq ndugu kopømbaqapé tupisam. Manqat mbo-eìni᷄m ta zapaya.”

17 Yaq Lut bali khakhayakh gupisumat, até vømø̄khagus. Yaq bali nanga tag gukoqogimat ndøgo, andé kandambá gunqeitaz, ava-te. Ande āv 10 kilogrém ndægó. 18 Yaq bali nanga gumokhopez, vemiav-te guqavan, zakhapuka-pakha gèmbozømét, gimbogoam. Yaq Lut bali lonqotøvap ndigu, khøuwa muin guizivaz, qambo-ewez, zakhapuka-pakha vømbō-etoam.

19 Yaq Naomi gèmbøe-ogofám, bali nanga khape gimbøekhouwez, gumbobevap,

“Nginik bali nanga gekha ezoqam-qâ khae-tē qoqó-pisumam? Yawe zenda ndò꞉vé, te-te ndego qo geqatøke.”

Yaq Lut zakhapuka-pakha gumbo-ein,

“No bali nanga qæpisumam, khae eve iz nqambógo, Boáz.”

20 Yaq Naomi gundu-ein,

“Yáiyé! Qanimav tantáv. Yawe zenda ndò꞉vé, Boaz-te. Manqa mbusa ndøgo, Yawe khandi ezoqam-te neka løvøte ezoqam-te geve, ni tini-kewagat, ndego oskia mbomataváp. Nande Boaz, nigi angana, ndigu gipakhaez, tigí ekeza ezoqám. Ezoqam av nde꞉go, Mozes-qa guguna manqat āv qane-eín nqǽgo: Sævam ndugu anganeam tembonanim, yaq anganeam-gi ekeza ezoqam yà bembo-tøkeé.”

21 Yaq Lut gundu-ein,

“No ndego manqat nøme mba nømbo-eín av nqægo, ‘Até vøgó, nqanek nogi sasae ezoqam namba, atema bali nanga viav bemø̄-navøem.’ ”

22 Yaq Naomi ziwap-pakha gumbo-ein,

“Nanda mbomá, qo tegi sasae mbasønakheis toqozø-pavat. Tiqa zita-te bali khakhayakh toqotøndó-pisumát. Geté qo khae vini-te toqomø-pisam, ezoqam andé matev vinivinimba vøqambé-matønømēm.”

23 Yaq Lut ndǿgo tusasaetám, Boaz-gi sasae mbasønakheis-qa avønin-te, atema bali nanga neka wit nanga viav vømø̄-navøem. Yaq ndugu zakhapuka-pakhá namba me꞉yagám.

3

Lut Boaz-te tøke-qa yaq-te guwav

1 Khøuwa nøme, Naomi Lut gumbo-ein,

“Sǽ-pakha. No anganeam é-bataqa-omét. Yaq qo mbomambá tøneyagé. 2 Qo mòqote-qatéq. Boaz, tegi sasae mbasønakheis namba qoqote-sasaetat, ndego nigí angana-gé ezoqám. Nqáe! Nqægo lova ndego bali nanga ndø̀-evemét, bali nanga tøkuza manqei-te. 3 Ndakin āv qoqotégó nqǽgo: Vø̀khæ-khakuám. Tae et sisip mbomambaqape qógé, neka ndabua eqeieqei voqó-uzām. Yaq teqa bali nanga tøkuza manqei-té qonǿqáv. Geté Boaz beqàme᷄kh. Ndego lou loge ùni bembøe-navøém. 4 Yaq ndego temøbuv, qo ùnime꞉-omét, ma te꞉buv ndøgo. Yaq venanqei tebuvit ndøgo, qo toqonǿqáv ndøgo, teqa ndabua khafuvam nonqo voqombó-onqā, teqa zenda tokhotapak-te, sasa qóbūv. Yaq manqat ndǿgo, tenøqá-eín, qo ande gekha matev me qógō.”

5 Yaq Lut nqanek manqat gu-ewag, gundu-ein,

“Qanimáv. No matev ndæ̀matanám, av qonømbe-manqatat ndægo.”

6 Yaq ta lova ndøgo, ndugu tunøwáv ndǿgo, bali nanga tøkuza manqei-te, yaq manqat ate ndægo vømbōpaev, av zakhapuka-pakha gumøndæ-ein.

7 Yaq Boaz lou gumulog ndøgo, khanakhanakh gendap, yaq bali nanga møvøza avønin-té segebúv. Yaq venanqei gebuvat ndøgo, Lut até gundigu, aiyav-tē gunøwāv, Boaz-qa ndabua khafuvam nonqo vø̄-onqa, sa zenda tokhotapak-te ndøgo, sasa ndøbuv, teqa zenda tokhotapak qame-vavøem.

8 Ande āv lova u mbá ndægó, Boaz tènesuzám. Yaq ma ge꞉qambun, nqova mbondáf. Áe, teqa zenda tokhotapak vavap-te sævam gubuvam.

9 Yaq gumbobevap,

“Qo gekha ezoqâm?”

Yaq gundu-ein,

“No Lút. No ezoqam khapúmbá. No andé qogú sasae mbasønakám. Qoqa ndabua khafuvam nonqo, ov-qase nandav, no qonǿkhafuí. Yaq no tàbate-nøtén, av nqægo, qonǿ-kewagát. Zapa ndǿgo, qo nogé anganeam-pakha-gé ekeza ezoqám. No ambá qonøkeɨ́n.”

10 Yaq Boaz gumbo-ein,

“Sǽ-pakha. Yawe ndø̀goát qo namba. Qo qakhapuka-pakha matev qaniqanimáv qoqombo-goam. Geté matev ndakin ndoqo-matønumit, qo no-te tøke-qa qoqotøndoqav, ndøgo mø̀ndøløvú qoqa matev mbomømboma ate ndægo, qoqo-matønumam. Angana ndakinak kopoáv ngiyage. Nøme gigiap kopoav ezoqám neka nøme gigiap-av ezoqám. Geté qo matavapøteáv av nqægo, ‘No anganeam ndakinak sǣndāf.’ 11 Sǽ-pakha. Qo møe ndø̀go᷄. Gekha manqāt ndøgo, qo toqonø-ein, sǽmatanám. Ezoqa ate ngi꞉gu, nqanek vemiav-te ngiyage, mø̀ndæzøtéz, qo sævam matev mbomambaqapú. 12 Unimanqatín. No qogé anganeam-pakha-gé ekeza ezoqám. No yà bataqa-keogé. Geté ezoqa nøme ndêgó, ndego uni qoge qøivis-pakha-ge ekeza ezoqam. Ndego bàmbokho-beváp. 13 Até vøkhægót nqanek, nqægo lova. Yaq qanaqanus sizíqeivím, andé gekha matev me petéfakhān, penømakhaya. Ndego tømbopoe teqakɨ, ság, beqakɨ́. Geté ndego tømbøeqasi, kopømbá. No Yawe-qá bugug-té qataqambø-manqaté, no ndæ̀qakɨ́, ndego poeveav tøgoat. Até vøkhæbuvít nqanek, atema qanaqanus.”

14 Yaq Lut Boaz-qá zenda tokhotapak-té gubuvát, atema vøndōnqoe. Geté agé paveateáv. Até gupøistám. Yaq é-møndosuzám. Ezoqa bøi vizu møe ndøgó. Zapa ndǿgo, Boaz āv gumbøe-eín nqǽgo,

“Ezoqa nøme betezø̀te᷄z av nqægo, sævam mø̀ndøgoām, no namba, nqanek bali nanga tøkuza manqei-te.”

15 Yaq Boaz Lut manqat nøme gumbo-ein,

“Qakeza ndabua nøme nandav, nqanqa-te nandaqambovi꞉, vøkhofá. Qóvøndáz.”

Yaq Lut ndabua vø̄vøndaz. Yaq Boaz até gendego, bali nanga vømbø̄e-qoutaz. Kopoáv gumbøeqoutaz, ndabua até vømømbō-qoqovøem. Taqa viniv andé áv 20 kilogrém ndægó. Yaq Boaz Lut bali nanga kawa-té gumbøezáv, Lut vø̄wav, yaq ndego ekeza vemiav-te sasa ndøqavan.

16 Yaq Lut zakhapuka-pakha-te guqavan, zakhapuka-pakha āv gumbøebeváp nqǽgo,

“Sǽ-pakha. Matev áv khaqambé-fakhan?”

Yaq Lut emanqat ate ndægo vømbø̄e-votot, av Boaz matev qaniqanimav gumbøe-matanam. 17 Yaq manqat nøme gundu-ein,

“Nginik bali nanga-qape Boaz nø-etoám. Ndego āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Qo qakhapuka-pakha-te zenda-zenda mba ndøqàva᷄q.’ ”

18 Yaq Naomi gundu-ein,

“Sǽ-pakha. Sizió-kewagét, andé gekha matev me ndǿfakhān. Ndego Boaz pusa naqanøká gétayák. Matev unimé꞉gó, nqægo khøuwa.”

4

Boaz Lut gu-okɨ

1 Yaq Boaz até gendego, vemiav mboqog tambav-té genøwáv, angana ma manqat gi꞉vøovumam, vømø̄qom. Yaq Elimelek-ge ekeza ezoqam ge-omet ndøgo, teqa yaq-te Boaz Lut manqat gembøe-ein, yaq sègembo-akhá,

“Khanánqa. Qotøndéqā. Qànøqóm nqanek.”

Yaq ndego ezoqam gendowav, vø̄qom. 2 Yaq Boaz vemiav megetapak ten sasa zø-akha, gezø-ein,

“Qànøqonáv nqanek,”

yaq ndigu vø̄qonav.

3 Yaq Boaz ndego ezoqam gembo-ein,

“Qo mòqote-qatéq. Naomi, ndugu sævam, Moab manqei-te gunduqavan, tugi anganeam-pakha Elimelek, ndego nigé ezoqám. Yaq ndakin ndugu Naomi, teqa manqei wi-qa ndøgó, tege ekeza ezoqa nøme-te. 4 No āv qate-matøvém nqǽgo, qo bàtaqa-eín, taqa yaq-te. Qo nqanek manqei taqa-pøovat, kopømbá. Nginik vemiav megetapak neka ezoqa ewaqape-qa bøi-te, ngiqonøve, soqó-eín. Geté qo wii poeveav tøgoat, taqambo-qasi, sègenø-eín. Zapa ndǿgo, qoqa zita-te ezoqa nøme mbaín, nqanek manqei tewi. No mba nogó.”

Yaq ndego Elimelek-ge ekeza ezoqam gendo-ein,

“Qanimáv. Manqei ndæ̀wí.”

5 Yaq Boaz manqat nøme gembo-ein,

“Geté nqanek manqei Naomi-te toqondap, até Lut voqó-okɨ̄, ndugu Moab sævam, Elimelek-ge yo-pakha-gu zas. Yaq av ndægo, ta manqei ndøgo løvøte ezoqam-qa iz-te sekembá segégoát.”

6 Yaq ndego ezoqam gendo-ein,

“Av tægoat ndægo, yaq no kopømba mbaín manqei tæwi. Soqaín ndøgo, nogi nakheis sa timøløvuz, noqa løvøte khøuwa-te manqei tiqaqaem. Qo taqa-pøovat, qakeza ndøndáp. No kopømba mbaín tændap.”

7 Ta khøuwa-te ndøgo, Izlael manqei-te, matev āv qazømbe-goám nqǽgo. Ezoqa manqei o gigiap ezoqa nøme-qa zenda-te ge-ivavɨn, ndego tamak kopo ndøkhofaɨ́n, ndego ezoqa nøme vømbō-etoamɨn. Yaq ezoqa ewaqape tìabiti-zøtéz, av nqægo, ta gigiap ndøgo, ndakin ezoqa vini-qá. Nqanek Izlael ezoqam-qá matév.

8 Yaq ndego Elimelek-ge ekeza ezoqam Boaz gembo-ein,

“Qo qakeza ndøwí.”

Yaq ndego até gendego, tamak kopo gèkhofá, Boaz sasa mbo-etoam.

9 Ndego nqanek matev gego, yaq Boaz vemiav megetapak neka ezoqa ewaqape giqonavam, āv gezømbe-eín nqǽgo,

“Nqægo khøuwa, zo ezoqa ewaqape ate nqazøte-qonøve, zo mòzoqeivím. Manqei ndøgo, Elimelek neka tegi nakheis, Kilion neka Malon, tiqa manqei qagoam, no nowí, Naomi-te. 10 Yaq ngunuk ngæmam, Lut, Moab sævam, Malon gu-okɨam, ndugu ndakin nogú sævám. Neka yaq nakhasam anganeam tumumbu-fakhan, ngenek løvøte ezoqam-qá íz neka manqei teabete-ndapét. Yaq av nqægo, Malon-qa iz sa gemǿ-navøemák teqa bawan-te neka nqanek vemiav-te. Nqægo khøuwa zo ezoqa ewaqape ate nqazøte-qonøve, matev mòzoqeivím.”

11 Yaq ndigu megetapak neka ezoqa nøme, mboqog-te ndøgo giqonavam, gindu-einim,

“Qanimáv. Ni mø̀iqeivím. Yawe zenda ndò꞉vé, ngunuk sævam-te, qo toqo-okɨ, qoqa khoev-te tunduwav. Yaq ngunuk sævam nakheis kopoav tìabembøe-fakház, av nginik sakhei menas ngi꞉gu, Laisol neka Lea nakheis gizømbe-fakhaz, ni Izlael bawan ate nqazi꞉gu qazindu-manazømem. Yaq Eflat khagua bawan mokho-te neka Betliem vemiav-te nqanek, qoqa iz kandambaqape tàbetaqambegó neka gigiap kopoav ezoqam voqógoāt. 12 Yaq nakheis ndigu Yawe teqa-etoam, ngunuk sævam-te, tigi zi kopoav-qape tìabitigú, av Pelez-gi zi ndi꞉gu, ndego Tama neka Zuda, tige yo.”

Lut patu qamboqata

13 Yaq Boaz até gendego, Lut vø̄-okɨ, venanqei nonqo vø̄tøkuanem. Yaq Yawe gèmbotøké, kha viniv vø̄ndap. Yaq nakhasam anganeám gundaf, gui-ova. 14 Yaq Lut gui-ova, sakheis vemiav-te ndøgo, Naomi āv gimbøe-einím nqǽgo,

“Khanakhanákh Yawe-te, ndego qo qazeo geqa-etoam. Ngenek ezoqam iz akhae ndǿgoát, Izlael manqei-te. 15 Ngenek qazeo, qo khanakhanakh ndø̀qa-etoám, qoqa yage-te. Yaq qo toqotumu-ngæpuka-eq, ndego qo qákewagát. Neka qo khanakhanákh. Qogu qæwap-pakha, ngenek nakhasam gui-ova, ndugu poev kandambá qo-te. Qo amba nakhei angana seven tiqagonɨn, ndigu ambá kopømba mbaín tiqa-tøkeemɨn, av Lut nguigu, matev guimatanam qo-te.”

16 Yaq Naomi nakhasam sègendáf, vø̄ngenøtam. Yaq ndugu Lut noundape mbotøkeám. 17 Yaq ndigu sakheis, ta vemiav-te ndøgo giyagam, gi-einim,

“Yáiyé! Ndakin Lut nakhasam anganeam mø̀ndømboqán. Ndego andé Naomi-gé nakhasám.”

Yaq ndigu iz Obed mbo-akhaém.

Yaq ndego Obed gumu-khouwev, nakhasam gembo-fakhan, Zesí. Neka ndego Zesi gumu-khouwev, nakhasam gembo-fakhan, Deivíd, ndego iz akhae kandambaqape gegoam, Izlael manqei-te ndøgo.

Deivid-gi atanakha-zapazapa-za

18 Deivid-qa zapa av nqǽgo qande-itán:

Tege atanakha-zapa Peléz. Pelez gemanaz, Ezlon ndøqán.

19 Yaq Ezlon gemanaz, Lam vø̄qan.

Yaq Lam gemanaz, Aminadab vø̄qan.

20 Yaq Aminadab gemanaz, Nason vø̄qan.

Yaq Nason gemanaz, Salmon vø̄qan.

21 Yaq Salmon gemanaz, Boaz vø̄qan.

Yaq Boaz gemanaz, Obed vø̄qan.

22 Yaq Obed gemanaz, Zesi vø̄qan.

Yaq Zesi gemanaz, Deivid vø̄qan.

Ziona

1

2

3

4

Ziona-qa emanqat

1

Ziona Mbumbukiam-qa sasae møe gekhokhon

1 Qàgoám. Khøuwa nøme, Evezøza, ndego Mbumbukiam, até gendego, Ziona, Amitai-ge yo, vømbō-ein, 2 “Niniva taon kandambaqape-té qonǿqáv. Qomézømás, av nqægo, Mbumbukiam géngiæzó. Zapa ndǿgo, no mø̀ezømét, nandiv. Ndigu soqa matev khàpe zømbe-khouwév.”

3 Geté Ziona, Evezøza-qa manqat gè-ogí. Yaq viní genøwáv. Tasis taon-te okho-qa ndøgoám. Yaq gevis ndøgo, Ziopa taon-te gemøfakhan, palai khagua ndøqeív, qabøetam. Ndøgo Tasis taon-te teiti-qa ndøgoám. Yaq Ziona até gendego, fia vø̄go, vø̄uketao, sasa ndøteit. Evezøza-qá møe ndøkhokhonát.

4 Yaq ndigu anana-mba mø̀ndu꞉bǿen, Evezøza khamøe-qape tēāndō-khōfōtāv, palai khagua ambá vø̄tøkuiamin. 5 Yaq ndigu ezoqam, khagua-te gu꞉sasaetam, qambuat møe ndøgoném. Yaq ezoqa ewaqape, ekeza mbumbuk-te tøke-qa ndø-akhayám. Yaq gigiap ndøgo qøugeipam, gènqagemém. Palai khagua takh-qa mbogoám.

Geté Ziona otevateáv. Ndego gù꞉buvát, ndøgo palai khagua mokho-te. Nqova mokho-té gembøi-teitát. 6 Yaq ndego palai khagua gembo-kewagam, até gendego, Ziona vømø̄tiu. Gembo-ein, “Gekha zapâ, venanqei mba ndoqobuvit? Mòqosuzám. Qakeza Mbumbukiam-té qonǿ-akhá. Éisa, ndego ni tanakh ndø̀nigú. Yaq ni zípakhaenák.”

7 Yaq ndigu ezoqam, palai khagua-te gu꞉sasaetam, āv gini-einím nqǽgo, “Iziz zípeawám, pepa-qasis-te. Yaq ava-té qazinǿ-nqeitøvém. Yaq zíqeivím. Ezoqam teqá manqa-zapa ndégo tǿgoát, teqa iz tizilivim.” Yaq av gi꞉gonem ndægo, Ziona-qá iz ndølivím. 8 Yaq gèmbo-bevøpém, “Qonimbí-eīn. Nqanek matev qafakhan, gekha ezoqam-qâ manqa-zapà? Qo gekhā sasae qógo? Neka qo gekha manqei-âk? Neka gekha bawan-âk?”

9 Yaq Ziona gezø-qavøiu, “No Iblu ezoqám. No Evezøza nombovizáp, ndego Mbumbukiam, yan-te ngo꞉yage neka ndego ndaola neka manqei-qape gekhakheinam. 10 Yaq no Evezøza-qa manqat, nò-ogí. Nòkhokhonét.”

Yaq ndigu ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu møe kandambá gigonem. Yaq Ziona gimbo-einim, “Manqa-zapá nandav. Gekha zapâ, matev av qoqotego nqægo?”

11 Yaq khamøe, sà tønø-fitumát. Yaq Ziona āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Gê, gekhā nitaqá-gonēm, nqanek khamǿe vønimbí-vøitáv?”

12 Yaq Ziona gezø-qavøiu, “No ibøkha-té qazonǿ-ogenønám. Yaq nqanek khamøe segévøitáv. No mø̀tenøtén, nqanek khamøe-qape qandowav, ndøgo noqá manqa-zapá.”

13 Geté ndigu ezoqam, palai khagua-te gu꞉sasaetam, ndigu bazaføgakh-us amba me꞉tiæemém, manqei khanøzu-qa. Geté kopømba mbaín. Khamøe-qape sà tønø-fitumát. 14 Yaq ndigu Evezøza-té ginø-akhaém, gi-einim, “Evézøza, ni ngenek ezoqam, teqa yage teingi꞉nam, ni løvøte ni-etòa᷄m neka manqa ovøyam-te ndò-a᷄mb, av qo pepen ezoqam qoqote-abumatun, ndigu manqa-zapa mbain ezoqam gizitagatun. Zapa ndǿgo, Evezøza, nqanek khamøe-qape qandowav, ndøgo qoqá poév.”

15 Yaq até gindigonem, Ziona gèndafém, ibøkha-te sasa ndø-oginam. Yaq ndaføyambá, khamøe sègevøitáv. 16 Yaq ndigu sasae ezoqam, palai khagua-te gu꞉guvam, nqanek Evezøza-qa bazaføgakh giqeivim, ndigu møe kandambá gigonem. Yaq até gindigonem, søvakha gigiap ndølaém, Evezøza-te sasa ndøtaem, neka manqa mbusa vø̄veem, av nqægo, Evezøza zimbōpavāt.

17 Yaq Evezøza zongøyam-qape ndokhofotáv, Ziona vø̄-khoutav. Yaq Ziona zongøyam-qá emu mokho-té gunu꞉goám. Khøuwa misiká neka lova misika.

2

Ziona Mbumbukiam-te geguligulim

1 Yaq Ziona ate av-té zongøyam-qa emu mokho-te gu꞉goam, ndego Evezøza-té genø-akhá, tege Mbumbukiam. 2 Geguligulim,

“Evezøza, no soqaqape-te qægoam, qo-té qatøndo-akhá. Yaq qo mòqonø-tøké.

No løvøte avønin-te qæmø-itan, qo-té qatøndo-akhá, tøke-qa. Yaq qo noqa akhayam mòqo-ewág.

3 Qo no ibøkha-té qonø-ogenó, anana-mba-qape ndøugu, igian-te. Ibøkha ùnime꞉-gutambát. Yaq qoqa khamøe makhamakha, noqá mumát qanø-okhoát.

4 No qæmatavupam, qo gèqambo-qasí, no qoqa bøi-te totogoat. Geté no qoqa khoev mbomambaqape, nango ndø̀møqeív.

5 Khamøe-qape qandowav, no vø̄khølutan, ibøkha-qape ùnime꞉-gutambát, neka kik noqa kawa vø̄løvønam.

6 Yaq no até nogeonát, atema manqei popotap-qa zapazapa-te, ibøkha mokho-te ndøugu. Yaq no ùnime꞉-tokán.

Geté qo, Evezøza, noge Mbumbukiam, qo no mòqoliván, neka khandi voqonø̄-etoam.

7 Noqa khandi qænavøemtat, yaq noqa matavap qo-té qandoveséz, Evezøza. Yaq no nø̀taqa-viám. Yaq qo noqa viam manqat toqomø-ewág ndǿgo, qakeza khoev-te.

8 Ezoqa ndigu khokho mbumbuk ndizøvizap, ndigu qo zita gi꞉wuaqabem, ndigu qoqa kuku matev géqeivimák.

9 Geté no khanakhanakh ouv nøtaqá-qaqayám, neka etoam matev vøtaqágō, av bugukhokhof manqa mbusa qateve.

Zapa ndǿgo, khandi etoam matev, qo-té qando-okhó, Evezøza.”

10 Yaq zongøyam-qape ndego, Ziona gekhoutav, Evezøza ndøgeg-té genø-khofotáv, Ziona vømø̄-qozao.

3

Ziona Niniva taon-te gewav

1 Yaq Evezøza Ziona manqat nqawá genømbo-eín, 2 “Niniva taon kandambaqape-té qonǿqáv. Yaq manqat qomézømás, av tøtaqambe-ein ndægo.”

3 Yaq Ziona Evezøza-qa manqat, o-mba mo꞉ndáp, Niniva taon-te sasa ndøwav. Niniva taon ndøgo, kandambá tantáv. Taon toqokepaz, khøuwa misiká toqotuma, atema yaq voqomǿ-fakhāq. 4 Ziona Niniva taon-te gemøfakhan, yaq sègemát. Khøuwa kopó. Yaq manqa manqate ndøngáz. Gezø-ein, “Khøuwa foti mbá ngu꞉yoza. Nqanek Niniva taon, Mbumbukiam géngiú.” 5 Yaq ndigu Niniva taon-ak, nqanek Mbumbukiam-qa manqat giyogem, gè-unimanqatiním. Yaq ndigu manqa ndøvøovømém, gi-einim, “Ndakin ni ate nqazi꞉gu, lou logemav matev zígoném.” Yaq ezoqa ewaqape, av tinigoném ndǽgo, ezoqa kandakanda neka꞉ ezoqa khasøkhasis, yaq ndigu ndabua soqøsoqa vø̄-uzam-a, mutøkhop vø̄wanim, tiqa manqa-zapazapa zapaya.

6 Yaq ndego Niniva taon-ak-ge kawa, nqanek manqat ge-ewag, ndego até gendego, ekeza qonam nonqo-te geqonumam, gèvís. Ndabua mbomømboma ge-uzupam, gekhòfoē, yaq ndabua soqøsoqa vø̄-uzam, pakhakh-te sasa ndøqom. 7 Yaq ndego manqa ndøkhofotám, Niniva taon-qape ate qægoam. Manqat gekhoføtam nqánek, “Nqanek niqá manqát, no Niniva kawa neka nogi vesøtapak. Zo ezoqa ewaqape, nqanek Niniva taon-te nqazoyage, lou neka ibøkha ndølòge᷄. Até zogí søvakha gigiáp-a, lou neka ibøkha belòge᷄. 8 Yaq zo ezoqa ewaqape ndabua soqøsoqa zó-uzám. Até zogí søvakha gigiáp-a, ndabua soqøsoqa vozozømbó-khafuzām. Neka viam bazaføgakh-us zógoném Mbumbukiam-te. Zóqambúz te-te, neka matev soqøsoqa neka gekha manqa-zapazapa nøme ndøgot, vø̀-ivøvém. 9 Éisa, Mbumbukiam teqa matavap peté-enēnd penømakhaya, neka ndego qaqa pømbøé-navøēm penømakhaya. Yaq ni zīpakhaenāk.”

10 Yaq Mbumbukiam geqeiv av nqægo, matev gi-enend neka manqa-zapazapa vø̄-ivøvem, yaq ndego tanakh zøgó ti-te. Yaq ndego Niniva taon ngi꞉wateáv, av bugukhokhof manqat ge꞉-ein.

4

Ziona qaqa gego, Mbumbukiam-qa tanakh matev-qa yaq-te

1 Geté Ziona geqeiv av nqægo, Evezøza Niniva taon ngi꞉wateav qagoam, yaq ndego khanakhanakh mbaín, neka mbøni mbonqosøgím. 2 Yaq āv gene-guligulím nqǽgo, “Evézøza. No nøkeza manqei-te qægoam, no mø̀e-eín, matev av nqægo, ndø̀fakhán. Yaq nakémbá, no amba Tasis manqei-te tækhokhonɨn. No é-møtenøtén, qo kuku matev-us Mbumbukiám. Neka qo ezoqam tanakh qozøgoatún. Qo qaqa nakha-nakhamas-te gonemáv. Geté qo poev kandambá, ezoqam-te. No mø̀tenøtén, qo matavap sòqo-enendɨ́n, yaq ezoqam-qa yage ngi꞉watáv. 3 Yaq nakémbá, Evezøza, qo noqa khandi vø̀ndáp. É-batenaním. No poeveáv sekemba tæyagat.”

4 Yaq Evezøza gendo-ein, “Zíona. Ge qô ndoqo-matavap. Nandav matev eqeieqeî, qo qaqa ndoqogot?”

5 Yaq Ziona Niniva taon gè-iváv. Khøuwa fakhanám genøwáv. Agé okhoeáv, khoev-qase tēmø̄wēv, taqa guzuguzu-te sasa ndøqom. Yaq taon-qape, bøi mba mbøevé, ande gekha matev me mbøéfakhān. 6 Yaq Evezøza, ndego Mbumbukiam, gumbag ndøkhofotáv, Ziona-te. Yaq tønøqavíg ndǿgo, Ziona-qa khoev-qase qawevam, guzuguzu nøme vømbō-etoam, teqa mbøni nqosøgeap navap nonqo. Yaq Ziona khanakhanakh kandambá gendap, nqanek gumbag guzuguzu qambo-etoam.

7 Geté khøuwa nøme qandopave, qanaqanus lovalova-us, Mbumbukiam oiyam ndokhofotáv, gumbag ngum vø̄louz, gumbag vø̄pakha. 8 Yaq khøuwa gendo-eqan, muin ge-itan, Mbumbukiam khamøe tatas-qape tènde-khofotáv. Yaq Ziona khøuwa tatas-te ge꞉qotat ndøgo, kha mø̀ndømømbo-khatá, ambá bøi vømbō-guain. Yaq ekeza manqat ge-ein, “Ság. Bànønaním. No poeveáv sekemba tæyagat.”

9 Geté Mbumbukiam Ziona gembo-ein, “Ge qô ndoqo-matavap, Nandav eqeieqeî, qo qaqa ndoqogot, gumbag-qa yaq-te?”

Yaq Ziona gendo-ein, “No kopømbá qaqa nqægot, gumbag-qa yaq-te. No é-batenaním.”

10 Yaq Evezøza gendo-ein, “Gekha zapâ, gumbag-qa yaq-te mbøni ndøqa-nqosøgeapet? Qo ambá av nqǣgo, qakeza qo-ogeākh. Neka qo sasae-qase goneáv, taqa yaq-te. Lova qoqobuvat, ekeza mbá segefakhán. Yaq ekeza mbá segepakhá, nqægo lova. 11 Ge qô ndoqo-matavap, qo gumbag tanakh ndoqombogot, yaq gê, no tanakh mbaîn, Niniva ezoqam-te? Tiqa bawan-qape, kandambá tantáv. Ndigu wan andled tuenti taosen ezoqam mø̀ndømø-løvú, ndigu zøtezateav ndigu, gekha nakhōa eqeieqei neka gekha nakhōa soqain. Neka søvakha gigiap nanak kopoáv ndiyage.”

Metiu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Manqat Mbomambaqape

Metiu

gepeawam

Megeat Manqat-qase

Nqanek emanqat Yesu-qa yaq-te, ndego Mbumbukiam-ge Yo, Metiu ndøpeawám. Yesu-gi paev ezoqam tuelv, nøme ndégo tegoám. Iz nøme qambogoam, Livaí. Yesu gembo-akha, tembopavat, ndego teks moni upøgim ezoqam ndøgoám. Lom gaman mbosasaetám.

Nakhoa mbaín, uni tizi꞉nøten, Metiu nqanek manqat gekha manqei-tē gēpeawam. Éisa, ndego Izlael manqei-tē o Antiok taon-tē, Silia manqei-te ndøgo, gepøtē-peawam-a?

Metiu nqanek manqat, Yesu-qa yaq-te, Zu ezoqam nonqo ndøpeawám. Ndigu bètezøtéz neka bè-unimanqatiním, av nqægo, Yesu ndégo, Mbumbukiam nupøkhan mba geveatav. Ndego Mesayá. Ndégo, Zu ezoqam oskia gimbøe-kewagam. Yaq nakémbá, Metiu manqat andé kandambá, taqa yaq-te nqánek gene-peawám, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ibugukhokhof Mesaya-qa yaq-te gipeaumam, yaq ndakin Yesu mokho-te vø̄-unimanqatin.

Yesu Mbumbukiam-qa Megeat Matev neka matev kandakanda nøme-qa yaq-te, manqat kopoáv gemanqatam. Yaq Metiu gèpeawám.

1

Yesu-gi atanakha-zapazapa-za

(Luk 3:23-38)

1  *Yesu Keliso-gi atanakha-zapazapa-za gindu-manazømem, tiqa iziz nqánek. Ngenek Yesu, Deivid-gé zeó neka Eibleem-gé zeó.

2 Eibleem gendomanaz, Aezek vø̄qan.

Aezek gendomanaz, Zekop vø̄qan.

Zekop gendomanaz, Zuda, tegi zaim neka emekheis namba, vø̄qaz.

3  *Zuda gendomanaz, Pelez neka Zela vø̄qaz. Tigu evo, Tamá.

Pelez gendomanaz, Ezlon vø̄qan.

Ezlon gendomanaz, Lam vø̄qan.

4 Lam gendomanaz, Aminadab vø̄qan.

Aminadab gendomanaz, Nason vø̄qan.

Nason gendomanaz, Salmon vø̄qan.

5  *Salmon gendomanaz, Boaz vø̄qan. Tegu evo, Leiáb.

Boaz gendomanaz, Obed vø̄qan. Tegu evo, Lút.

Obed gendomanaz, Zesi vø̄qan.

6 Zesi gendomanaz, Deivid vø̄qan. Ngenek Deivid, Izlael ezoqam kawa zøgoám.

*Deivid gendomanaz, Solomon vø̄qan. Tegu evo, ibugukhokhof Ulia-gú zas ndøgoám.

7 Solomon gendomanaz, Leoboam vø̄qan.

Leoboam gendomanaz, Abaeza vø̄qan.

Abaeza gendomanaz, Asa vø̄qan.

8 Asa gendomanaz, Zeosafat vø̄qan.

Zeosafat gendomanaz, Zeolam vø̄qan.

Zeolam gendomanaz, Uzia vø̄qan.

9 Uzia gendomanaz, Zotam vø̄qan.

Zotam gendomanaz, Eiaz vø̄qan.

Eiaz gendomanaz, Ezekaya vø̄qan.

10 Ezekaya gendomanaz, Manase vø̄qan.

Manase gendomanaz, Amon vø̄qan.

Amon gendomanaz, Zosaya vø̄qan.

11  *Zosaya gendomanaz, Zeoyakin,* emekheis namba, vø̄qaz.

Ta khøuwa-te ndøgo, Bebilon manqei-ak, Izlael ezoqam, Bebilon manqei-té ginø-upøzó. Pingim-ák.

12  *Izlael ezoqam Bebilon manqei-te gi-upøzo, nakhag-te gizøgeagim, taqa zita-te, ezoqa nøme gifakhaz, ngínik:

Zeoyakin gendomanaz, Sealtiel vø̄qan.

Sealtiel gendomanaz, Zelubabel vø̄qan.

13 Zelubabel gendomanaz, Abiud vø̄qan.

Abiud gendomanaz, Eliakim vø̄qan.

Eliakim gendomanaz, Azo vø̄qan.

14 Azo gendomanaz, Zadok vø̄qan.

Zadok gendomanaz, Akim vø̄qan.

Akim gendomanaz, Eliud vø̄qan.

15 Eliud gendomanaz, Eleaza vø̄qan.

Eleaza gendomanaz, Matan vø̄qan.

Matan gendomanaz, Zekop vø̄qan.

16 Zekop gendomanaz, Zosef vø̄qan. Ngenek Zosef, Meli-gé zivís. Neka Meli ngunuk, Yesu-gú evó. Yesu, ngének, Keliso nqazimbo-akhayam.

17 Eibleem gendo-manazam, atema Deivid vømø̄fakhan, atanakha-zapazapa-za ate gi꞉goam 14́. Yaq Deivid gendo-manazam, atema Bebilon manqei-ak, Izlael ezoqam Bebilon manqei-te gi-upøzo, nakhag-te gizøgeagim, até ndøgó-a, atanakha-zapazapa-za ate gi꞉goam 14́. Neka ta khøuwa-te ndøgo, Izlael ezoqam Bebilon manqei-te gi-upøzo, nakhag-te gizøgeagim, atema Keliso vømø̄fakhan, até ndøgó-a, atanakha-zapazapa-za ate gi꞉goam 14́.

Yesu ge꞉qan, taqa emanqat

(Luk 2:1-7)

18  *Yesu Keliso āv geneqán nqǽgo: Tegu evo, Meli, søvøta mba mbogoám, Zosef-te. Geté ndigu uni nøkepøteáv neka venanqei nonqo tøkuateáv. Geté Meli emu é-møndæ-itán. Nqanek matev qambo-fakhan, Nqova Mbomambaqape mbøisasáe. 19 Meli-ge zivis, Zosef, teqa matev mbomambaqapé, yaq ndego poeveáv, ndugu ezoqam-qa bøi-te to꞉-ivav, mivi vømbó-etoām. Yaq ndego khonoam-te ivøve-qa ndøgoám. 20 Zosef ate av-té gembøe-matavupat, yaq Evezøza-gé enzol ezoqam mbofakhán. Venanqei-tam-té genømbo-fakhán, gembo-ein, “Zósef, Deivid-ge zeo, qo ndøfofògea᷄p, Meli toqo-okɨ, qogu sævam tugoat. Zapa ndǿgo, ndugu emu nduiyæt, ndøgo Nqova Mbomambaqape ndømatanám. 21  *Nanduv tui-ova, nakhasam anganeam mbóqán. Yaq iz Yesu† qombó-akhá. Zapa ndǿgo, ngenek ekeza ezoqam, gékhandí꞉z, ndigu manqa-zapazapa-us ndiyage.”

22 Nqanek matev ate nqægo, tøne-fakhanám ndǿgo: Manqat ndøgo, Mbumbukiam ekeza manqa vevezam ezoqam mokho-te ge-ein, ta manqat ndøgo, tàbete-unimanqatín, qa-ein av nqægo, 23  *“Mbasønakam zivis namba venanqei nonqo, naqanøká gétøkuanemák. Geté ndugu emu é-ndæ-itán. Yaq ndugu nakhasam anganeam mbóqán. Neka teqa iz ‘Emanuel’ mbó-akhá.” Emanuel, taqa manqa mokho nqánek, “Mbumbukiam ngêgó, ni namba.”

24 Zosef gendosuzam, yaq ndego matev āv tenegó, av enzol ezoqam gembøe-ein, neka Meli vø̄-okɨ. 25  *Geté ndigu venanqei nonqo tøkuateáv, atema Meli vø̄e-ova, nakhasam anganeam vø̄ndaf. Yaq nakhasam geqan, Zosef, iz Yesu mbo-akhá.

2

Nduku gevezoat ezoqam, Yesu-te okha gi-apat

1 Yesu Betliem vemiav-té geqán. Ta khøuwa-te ndøgo, Zudia plovins-te, kawa, Elod ndøgoám. Yaq Yesu geqan, nqáe! Zelusalem taon-te ndøgo, nduku gevezoat ezoqam ndøfakház. Sa khøuwa fakhanám ginduzáv. 2  *Yaq āv gini-bevupát nqǽgo, “Ngenek nakhasam, ndaki geqan, ndego Zu ezoqam kawa tezøgoat, kenáqape? Ni tegú ndukuam ni-ometám, khøuwa fakhanam ndøgo. Yaq vizam-qa nimøndæ-niáv.”

3 Elod ndego, Zudia ezoqam-ge kawa, nqanek manqat ge-ewag, ndego gò꞉khouwá. Até ezoqa ewaqapé-a, ndigu Zelusalem taon-te giyagam, vō꞉khouwønem. 4 Yaq Elod até gendego, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam vø̄møvab, sasa zøbevap, gezø-ein, “Ngenek Mesaya, Mbumbukiam ge꞉-ein, av nqægo, manqei-qape-te tendo-khofotav, gekha vemiav-tē gemǿqān?”

5 Yaq gimbo-einim, “Betliem vemiav-té gemǿqán, Zudia plovins-te ndøgo. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, āv gene-peawám nqǽgo,

6  *‘Qo Betliem vemiav, Zuda manqei mokho-te ndoqotu꞉gu,

qo ambá av nqǣgo, iz mbaīn, Zuda khagua bawan mokho-te. Āv taoká.

Zapa ndǿgo, qo mokho-te, megeat ezoqam kopo ndǿqán.

Ndego nogi bawan ezoqam zǿkewagát, Izlael ezoqam.’ ”

7 Elod nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego nduku gevezoat ezoqam ndømøváb. Khonoam-té genømøváb, neka ndukuam-qa yaq-te vøzømbē-bevap, gekha khøuwa-tê, ande gi꞉-ometam. 8 Yaq gi꞉-ometem ndøgo, ndego Betliem vemiav-té genø-khofotáz, vøzø̄-ein, “Nakhasam nandev, ùni mbøevawém. Yaq tozo-ometam, vø̀ndozáv, no vø̄e-nømøndem. Yaq até nó-a, tàbatenáv, bamømbō-vizam.”

9 Nginik nduku gevezoat ezoqam, kawa ezoqam-qa manqat gumuyogem, tìnizáv. Yaq gi꞉-apat ndøgo, nqáe! Ndukuam ndugu, khøuwa fakhanam gi-ometam, gèzømbo-megetát. Yaq ndǿgo, tumø-itán, ma nakhasam ge꞉goam. 10 Ndukuam gi-ometam, yaq ndigu khanakhanakh kandambá gindapem.

11  *Khoev-te gimøfakhaz, nakhasam gi-ometam, evo namba, Meli, yaq até gindigonem, katuk ndømøkuí, sasa mbovizumem. Yaq moqos ndømboqogím, gol neka gigiap sisip mbomømboma, mboqotam nonqo, neka mel tae et, vømbō-etøomem. Ta gigiap-qa fia kandakandá.

12 Yaq ekeza manqei-te giqavaz, nakhoa vini ndøgeveém. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam venanqei-tam-te, āv genezømás nqǽgo, “Elod-te nqawa ndøqàva᷄z.”

Zosef neka Meli, Yesu Izip manqei-te gi꞉khokhoz

13 Nduku gevezoat ezoqam gi-ivøvem, yaq nqáe! Zosef, Evezøza-gé enzol ezoqam mbofakhán, venanqei-tam-té, vømbō-ein, “Mòqosuzám. Nakhasam neka evo, Izip manqei-té qoté-khokhóq. Zapa ndǿgo, Elod ngenek nakhasam gemøndǽ-váo. Løvøwe-qa mbogó. Yaq Izip manqei-te ndøgo, até vøndoyagé, atema nqawa vøtaqandó-akhā.” 14 Yaq Zosef até gendego, gè-itán, lová, nakhasam neka evo vø̄-upøzo, Izip manqei-te sasa ndøkhokhoz. 15  *Yaq ndǿgo tiyagám, atema Elod vø̄nanim. Nqanek matev tønefakhán ndǿgo, Evezøza-qa manqat gè-unimanqatín, ndøgo ibugukhokhof tege manqa vevezam ezoqam mokho-te ge-ein, av nqægo, “Noge Yo, Izip manqei-té gegoám. Yaq nòmbo-akhá, vøndōwav.”

Elod nakhei angana nqonqon gezitagat

16 Elod ge꞉-otev, av nqægo, nduku gevezoat ezoqam gìmbøe-khavozømēm, yaq qaqa kandambá gego. Yaq até gendego, nakhei zitøge manqat ndøkhofotám. Betliem vemiav-te neka vemiav avøavun vø̄goat, gekha nakhei anganā ndigu, ndakinak qaniap, atema viav menas qazøndap, bèpakhaéz. Yaq tegi nakhag ezoqam ndigu nakheis vø̄zitag. Nduku gevezoat ezoqam Elod gi꞉-ometem, gekha khøuwa-te ndukuam ande guifakhan, yaq ndego sège-matøvém, nakhasam-qa viav, ndego løvøwe-qa gegoam, áv atægó.

17 Nqanek matev qafakhan, yaq Mbumbukiam-qa Manqat, tege manqa vevezam ezoqam Zelemaya mokho-te ge-ein, gè-unimanqatín, ge-ein av nqægo,

18  *“Eiv ndøyogém, Lama manqei-te.

Einu neka osombo kandambaqapé ndiwani.

Ndigu sakheis, Laisol-gi zi, ekeza nakheis-qa ndø-eivumít,

neka ezoqa kopømba mbaín, tiqa mokho-te tizø-khakheinam.

Zapa ndǿgo, tigi nakheis gèpakhaéz. Mbaín.”

Zosef neka Meli, Yesu Izip manqei-te gindi꞉qavaz

19 Elod ge꞉nanim, yaq nqáe! Izip manqei-te ndøgo, Zosef, Evezøza-ge enzol ezoqam mbofakhán, venanqei-tam-té, 20 gembo-ein, “Mòqosuzám. Nakhasam neka evo, Izlael manqei-te nqawá qotéveséz. Zapa ndǿgo, ezoqam ndigu nandev nakhasam ambā tilaemɨn, ndigu mø̀ndø-pakhaéz.” 21 Yaq Zosef gesuzam, nakhasam neka evo vø̄-upøzo, Izlael manqei-te sasa ndøqavaz.

22 Geté Izlael manqei-te gimøfakhaz ndøgo, Zosef āv gene-ewág nqǽgo: Kawa, Elod-gé yo Akileus ndø-itán, Zudia plovins-te ndøgo. Yaq ndego møe ndøgó, vǿewāv. Yaq venanqei-tam-te, Mbumbukiam manqat nøme mbo-eín. Yaq ndego até gegegevát, Gelili plovins-te vømø̄fakhaz. 23  *Yaq Nazalet vemiav-té gimøqóm.

Mbumbukiam tege manqa vevezam ezoqam mokho-te, Yesu-qa yaq-te, é-møndæ-eín, av nqægo, “Ndego Nazalet-ak mbó-akhaemát.” Yaq ndakin nqanek manqat gè-unimanqatín.

3

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, Yesu-qa nakhoa gekhakheinumat

(Mak 1:1-8; Luk 3:1-18; Zion 1:19-28)

1 Ta khøuwa-te ndøgo, Zion ndøfakhán, ndego ibøkha iz etoam ezoqam. Yaq ndego ezoqa zømesim ndøngáz. Leg-av manqei-té gene-zømesimám, Zudia plovins-te ndøgo. 2  *Āv gezømbe-manqatám nqǽgo, “Mòzoqambúz. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev avønín.”

3  *Mbumbukiam tege manqa vevezam ezoqam Aezaya mokho-te, é-møndæ-eín, Zion-qa yaq-te. Āv gene-eín nqǽgo,

“Leg-av manqei-te ndøgo, ezoqam-qa manqa wag ndǿ-akhayam.

Āv qane-akhayám nqǽgo,

‘Evezøza-qa nakhoa é-mozoto-khakheinømém.

Nakhoa ndaføyamba-qape zombøé-viæém, ndego te꞉geav.’ ”

4  *Zion, ndabua ge-uzupam, kemol-qá su gini-geveaném, neka ndabua segim nonqo, søvakha gigiap-gí ngusúm gini-khakheinøvemém. Neka lou gelogam, bamøkhokeakh neká ndokhos, ti-mba ndígu telouzám. 5 Ezoqa kopoáv gindupindam te-te. Nøme Zelusalem taon-té gindu-okhoám, neka até ndøgó-a, Zudia manqei-te ate qægoam, neka ta manqei ate qægoam ndøgo, Zoden kea avøavun qagoat, vøndō-okhoam. 6 Yaq manqa-zapazapa ndøgo, gimatønumam, gèvøndæmám, neka Zoden kea-te ndøgo, ibøkha iz vø̄-upøgimam.

7  *Ezoqa ndigu, ibøkha iz upøgim-qa ginduzav, nøme Felisi ezoqám neka nøme Sadusi ezoqám. Andé kandambá ginduzav. Yaq Zion gezømet, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo waza soqøsoqa. Ge zô, ndozo-matavap? Zo é-ndozó-khokhoz, Mbumbukiam-qa qaqa tøfakhan? 8 Matev eqeieqei vø̀khæ-matønømém. Yaq mokho tøfakhan ndøgo, tǿ-unimanqatín ndǿgo, zo unimanqatin zoqambúz, Mbumbukiam-te. 9  *Neka zøkeza mokho-mba ndømanqàte᷄, av nqægo, ni Mbumbukiam gēngiænoāk, zapa ndø̄go, ni Eibleem-gī zī. No nqazǿ-manqate: Mbumbukiam kopømbaqapé, nginik nandi manqat mba zǿ-eín. Yaq segé-Eibleem-gí-zi-íz. 10  *Ila khakheinøváp. Tae ndǿbóu. Zapa-té qanømú-løvuvøemét. Gekha tāe ndøgo, nanga eqeieqei vi꞉mav ndøgo, gébouím, gøinam-te vǿnqagimēm.

11  *No zo ibøkha iz, ibøkhá qazømbe-etoumít, gekha ezoqām ndigu, manqa-zapazapa-te gigoam, ginduqambuz. Geté ndego ezoqam, noqa zita-te ngegeav, ndego no ùnime꞉-løvumbám. No ezoqa khàpe nøte-khapelavøqase-én. Até nqanek sasae khapelavøqasé-a, no teqa tamak khofoe-te tæmbotøke, no kopømba mbaín. Ndego zo ibøkha iz, Nqova Mbomambaqapé neka gøina wageáp gezømbé-etoumát. 12 Ndego andé wit nanga evem ezoqam me mé꞉geáv. Wit evem nonqo ndǿ-ndapaváv. Yaq wit nanga ndǿ-evém, neka louzi nonqo ndigu, lou nqeitam nonqo khoev-té genǿ-nqeisám. Geté tag ndøgo, gøinam-té genǿløvutám. Ta gøinam ndøgo, miavmiav ndøwageáp. Khouvøemáv.”

Yesu Zion-te ibøkha iz gendap

(Mak 1:9-11; Luk 3:21-22)

13 Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu Gelili manqei-té gegoám. Yaq até ndegó-a, Zion-te vø̄mat, Zoden kea-te ndøgo. Ibøkha iz ndape-qa ndømát, te-te. 14 Geté Zion Yesu-qa matavap ambá ge-enendɨ́n, gembo-ein, “Ambá qo qonø-etoamɨ́n, ibøkha iz. Nō begó. Taoká ndøgo, qo no-te qoqotøndoqav, ibøkha iz tøtaqa-etoam.”

15 Geté yaq Yesu gembo-qavøiu, “Ság. Ibøkha iz sègenø-etoám. Matev eqeieqei ate ndægo, sà bizimu-matanám, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.” Yaq Zion sègembopóe, ibøkha iz vømbō-etoam.

16  *Yesu ibøkha-te gende-fakhan, yaq nqáe! Yan tø̀ne-mboqoé. Yaq āv geneqeív nqǽgo: Yan-te ndo꞉go, Mbumbukiam-gé Nqova ndovís. Andé kuvøkuvuam me me꞉løvuvavún, te-te vō꞉qom. 17  *Yaq yan-te ndo꞉go, manqa wag ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Ngenek nogé yó. No poev kandambá te-te, neka no nø̀mbøe-khafuát.”

4

Saitan Yesu ge꞉khamasimat

(Mak 1:12-13; Luk 4:1-13)

1  *Yaq Nqova Mbomambaqape, Yesu leg-av manqei-té genø-itú. Yaq nqova soqaqape tèabeme-khamás. 2  *Leg-av manqei-te ndøgo, Yesu khøuwa kopoáv, ate gi꞉goam, khøuwa fotí, lovølova neká pavpave, lou logemav matev ndøgoám. Yaq ifin mbovín. 3 Yaq nqova soqaqape, ndego ezoqa khamasim matev-te nde-abam, tendowáv ndǿgo, vømbō-ein, “Qo Mbumbukiam-ge Yo toqogoat, yaq nginik nandi, manqat mba qozǿ-eín. Yaq segé-lou-éz.”

4  *Geté yaq Yesu manqat gembo-qavøiu, “Āv taoká. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Ezoqa kopømba mbaín lou mba ti꞉yagat. Geté Mbumbukiam-qa manqat ate ndægo, teqa tou-te ndøndo-fakhate, ndǿgo tiníyagát.’ ”

5 Yaq nqova soqaqape, Zelusalem taon-té genø-itú, Mbumbukiam-qa khoev uni ova-in ndo꞉go vømø̄ve, sasa mbo-ein, 6  *“Qo Mbumbukiam-ge Yo toqogoat, soqóvuáq nqánek, atema manqei-te. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Mbumbukiam ekeza enzol ezoqam, manqat ndø̀zø-eín, qo zapaya. Yaq ndigu sogó-ndøpøqém. Yaq qoqa zenda tokhotapak, nandi-te kha geqá-khanøyák.’ ”

7  *Geté Yesu gembo-qavøiu, “Mbumbukiam-qa Manqat nøme, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Qo Evezøza, qoge Mbumbukiam, khamasim-te ndø-àwa᷄m.’ ”

8 Yaq vaev-te, ndego nqova soqaqape, Yesu olol ová genø-itú, taqa eqæv kandambá tantáv, neka manqei-manqei ate ndægo, manqei-qape-te nqago, neka gigiap mbomømboma ate ndægo, ta manqei-manqei-te ndøugu, vø̄e-omat, 9 sasa mbo-ein, “Noqa megemege-te nqanek, qakeza kha, manqei toqote-lavao, neka voqonǿ-vizām, yaq nqanek gigiap ate nqægo, nøtaqá-etoám.”

10  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Mòqoqáv qo, Saitan. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Evezøza-qá iz qó-eqatát, ndego qoge Mbumbukiam. Neka te-mba ndégo, toqombó-vizupát.’ ”

11 Yaq nqova soqaqape, Yesu sège-iváv, vø̄wav. Yaq enzol ezoqam ndozáv, vømømbō-tøkeem.

Yesu sasae ande ge꞉ngaz

(Mak 1:14-15; Luk 4:14-15)

12  *Yesu ge-ewag av nqægo, Zion ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ndimbula-tē ginø-utøvēm, yaq ndego Gelili plovins-té genøveséz. 13 Geté ndego ambá av nqǣgo, ekeza vemiav-tē gemøqōm, Nazalet, geté Kapenaum taon-té genøyág. Ta taon ndøgo, Gelili kewan avønin-té qagó. Zebulon neka Naftali, tiqá khagua bawan-qá manqeí. 14 Yesu av ge꞉matanam ndægo, yaq manqat ndøgo, Mbumbukiam tege manqa vevezam ezoqam Aezaya mokho-te ge-ein, gè-unimanqatín, av qæ-ein nqægo,

15  *“Ndigu ezoqam, Zebulon neka Naftali manqei-te ndiyage,

ta nakhoa-te ndøgo, ndaola-te ndø-ovøev,

ndøgo Zoden kea yaq-keoqa,

ndøgo Gelili manqei ndimbo-akhayam, bawan vini-ak-qa manqei,

16 ndigu ezoqam, bøivun-te ndiyage, ndigu waev ndøqeivím. Waev kandambaqapé.

Tiqa manqei andé løvøte manqeí. Bøivunín.

Geté ti mokho-te, waev ndøfakhán.”

17  *Yesu, sasae, ta khøuwa-té ndǿgo tenøngáz. Ezoqa āv gene-zømesimám nqǽgo, “Mòzoqambúz. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev avønín.”

Yesu tegi paev ezoqam ande gezømbe-akha

(Mak 1:16-20; Luk 5:1-11)

18 Yesu Gelili kewan ndøgeg-te ge-ewat, yaq evenap menas tezømét ndǿgo. Nøme Saemón. Iz nøme gimbo-akhaemam, Pitá. Neka nøme, Endlú. Voe ndø-ogiát. Zapa ndǿgo, nginik ezoqa menas, voe nqagim ezoqám. Ndøgo tiqá sasáe. 19 Yaq Yesu gezø-ein, “Vø̀ndozáv. No zonøndó-paevém. Yaq zo ezoqa takhaset matev nøté-zømesím.” 20 Yaq até gindigonem, voe sège-ivøvém, sasa mbopaevem.

21 Yaq até ge-ewát, ndøgeg-te ndøgo, evenap menas nøme vø̄zømet, Zēms neka Zion. Ndigu Zebedi-gí nakheís. Khagua-té gunuguvám, eve namba. Voe ndøkhakheinumát. Yaq Yesu gèzø-akhá. 22 Yaq ndigu evenap menas, ndaføyambá, sègeqá. Eve sège-ivøvém, khagua-te, Yesu vømbō-paevem.

Yesu Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat neka enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvemat

(Luk 6:17-19)

23  *Yesu Gelili plovins ate ndǽgo sugumu-vatát, ezoqa tiqa guliguli khoev-te vø̄e-zømesimat. Manqat Mbomambaqape, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qá yaq-té zømbe-manqatát, neka ezoqa enqoni bugug vinivinimba vø̄khakheinøvemat. 24  *Teqa manqat, sège-panqavøém. Qámbá. Ambá ta-mba ndø̄go, Gelili plovins-te mbā, geté até Silia plovins-té-a, ate ndægo, sège-panqavøém. Yaq ezoqa ate gi꞉goam, enqoni qazøgoam, te-te ndégo tinø-upøgimám. Enqoni bugug vinivinimbá. Nøme nqosøgeap kandakanda zøgoám neka nøme nqova soqøsoqa vøzømbū-goam. Nøme ndigu gèzø-qanøvøemám, neka nøme kha vøzø̄-wauwauwam. Yaq Yesu gèkhakheinøvemám. 25  *Ezoqa kandambá gimbopavam. Nøme, Gelili plovins-ák, neka nøme vemiav-ten-manqei-ák neka nøme Zelusalem taon-ák, neka nøme Zudia plovins-ák. Neka nøme Zoden kea yaq-keoqá gindu-okhoám.

Yesu ezoqa manqei poyat-te ge꞉zømesimat

5

5:1–7:29

1 Yesu ezoqa kopoav-qape gezømet, te-te gindupindam, yaq manqei poyat-té genøqavíg, vømø̄qom, neka tegi paev ezoqam vømbō-qonav.

Gekha ezoqâm ndigu, khanakhanakh ndøzøgo

(Luk 6:20-23)

2 Yaq Yesu nømendim manqat ndøngáz, gezø-ein,

3  *“Ezoqa ndigu, Mbumbukiam-qa megemege-te, ande khakha-mba ndigu, khanakhanakh mbá giabitigú.*

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, tiqa ndígu.

4  *Ezoqa mutøkhop ndiwaniap, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam tiqa mokho-te ndø̀khakheinám.†

5  *Ezoqa ekeza iz eqawatav ndigu, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, manqei-qape tiqa ndígu tǿgoát.

6  *Ezoqa matev eqeieqei-te, ande ifin me ndøzømbe-viti neka ande ibøkha naq me ndøzømbe-papat, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndø̀zø-etoám, ate vøzǿ-ewēz.

7 Ezoqa tanakh matev ndøzøgo, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam tanakh matev ndø̀mbogoát ti-te.

8 Ezoqa tiqa mbøni mokho-te, eqeieqei ndigu, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam ndǿ-ometám.

9 Ezoqa sambi matev ndikhakheinam, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndigu ekeza nakhei mé꞉zǽb.

10  *Ezoqa ndigu matev eqeieqei zapaya, ngiæzoat matev-te ndiyage, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, tiqa ndígu.

11  *Unimanqatín. Zo khanakhanakh mbá qanegó, zo ezoqa no zapaya tingenøzotat neka yage tizøngi꞉tat neka khavozam manqat vinivinimba timanqatat, zoqa yaq-te. 12  *Até Mbumbukiam-gí manqa vevezam ezoqám-a, ibugukhokhof giyageapam, āv tini-ngiæzotám. Yaq nakémbá, zo gèkhóum neka khanakhanakh mba bezø-asøtøvé. Zapa ndǿgo, yan-te nqo꞉go, zo yaq-fia kandambaqape ndøzømbó-keoge.”

Ngalam neka waev, taqa yaya etæ manqat

(Mak 9:50; Luk 14:34-35)

13 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo manqei-qape ezoqam-qa mokho-te, andé ngalám. Geté ngalam mokhov tømømbo-navøem, yaq nqawa áv kiní-ngalam-mokho-mba-ēz? Nakhoa mbaín. Soqóqousám. Yaq ezoqa segé-tokhonøvemát.

14  *Neka zo nqanek manqei-qape-te, andé wáev. Gèmbo-mataváp. Taon manqei poyat-te to꞉goat, kopømba mbaín tøkhonawat. 15  *Neka ezoqa lampa gimagemɨn, yaq ndigu ambá av nqǣgo, ndis mo꞉khafuzimīn. Geté lampa asøzam nonqo-té ginø-wuøemín. Yaq ezoqa ewaqape, khoev mokho-te tu꞉goat, waev sugumú-ndapét. 16  *Yaq zo até kopó. Zoqa matev andé waev me betekháev, ezoqam-qa megemege-te. Yaq ndigu zoqa matev eqeieqei tiqeivat, ndigu Mbumbukiam-qá iz ndǿ-eqatát, ndego zoge Zøve, yan-te ngo꞉yage.”

Mozes-qa guguna manqat-qa yaq-te

17  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo ndømatàva᷄p av nqægo, no Mozes-qa guguna manqat neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat nqagim-qa nøgeavūn. Āv taoká. No ambá av nqǣgo, tiqa manqat nqagim-qa nøgeavūn. Geté no nqánek qategeavún: Tiqa manqat tàbete-unimanqatín. 18  *No unimanqatín nqazø-manqate. Yan neka manqei-qape bugukhokhof mó꞉navøém. Geté Mbumbukiam-qa guguna manqat mokho-te, peawap-qase o iz-zapa-qase naqanøká gemǿ-navøemák. Ndøgo até gégoát, atema matev ate ndægo vømú-fakhanām, av bugukhokhof ge꞉-ein. 19  *Yaq nakémbá. Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa guguna manqat-qase tenqawa, até ndøgó-a, manqat khapelavøqase mba tøgoat, neka ezoqa nøme matev av nqægo vǿe-zømesimāt, ndego Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, iz mbain ezoqam mé꞉vewát. Geté gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa guguna manqat tembopavat, neka ezoqa nøme matev av nqægo vǿe-zømesimāt, ndego Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, iz kandambaqape mbógoát. 20 No nqazǿ-manqate: Zoqa matev eqeieqei, ndigu Felisi neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qa matev eqeieqei løvupøteav tøgoat, yaq zo Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te zomǿ-ozák.”

Qaqa-qa yaq-te

(Luk 12:57-59)

21  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz, Mozes-qa guguna manqat, nigi atanakha-zapazapa-za qazøfakhan, āv qane-eín nqǽgo, ‘Ezoqa pakhapakha zøkhanèa᷄m. Gekha ezoqām ndego, ezoqa pakhapakha tekhana, ndego manqa ovøyam-té geabenø-itán.’ 22  *Geté no nqazǿ-manqate: Ti-mbá tiuká ndigu, manqa ovøyam-te timøwanim, ndigu pakhapakha sa ndikhanæ. Geté até ndegó-a, gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-te qaqa ndømbogo, manqa ovøyam-té gemǿ-itán. Neka gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-te naqei telouzat, ndego manqa ovøyam kandambaqape-té gemǿ-itán. Neka gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme bianav nde꞉vewe, ndego yà beto-feaiwát. Soqaín ndøgo, Mbumbukiam gøinam-te temø-ogiu. 23  *Yaq nakémbá. Qo Mbumbukiam-te, etoam matev gone nonqo lou-qase-te, etoam matev-qa toqogoat, yaq qo qombō-matøvēm, av nqægo, ezoqa nøme qaqa ndømbôgō qo-te, 24 yaq qo gigiap sègekhæ-iváv ndøgo. Yaq soqotøkhǽ-qaváq, ndego ezoqam namba manqat vozomǿ-khakheinømēm. Yaq tozotumu-khakheinømem, Mbumbukiam-qa khoev-te, até khæ qóveséz, etoam matev voqomǿgō.

25 Gèmbo-mataváp. Qo ezoqa nøme-te moni ndiqambo-løfoke, yaq ndego qo manqa ovøyam-te ndapaqat-qa tegoat, qo manqat vø̀kho-khakheinám, te namba, ate av-té nakhoa-te tøzøte-apet. Soqaín ndøgo, ngenek ezoqam qo manqa ovøyam megeat-qa zenda-te teve, yaq ndego qo polis ezoqam-qa zenda-te vǿvē, ndimbula-te sasa ndǿ-utøqēm. 26 No unimanqatín nqataqa-manqate. Qo ndøgo naqanøká qotøndøkhǽ-fakhaqák, atema fia ate ndægo voqotumúgū.”

Mambe okho matev-qa yaq-te

27  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz, Mozes-qa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo, ‘Qo nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t.’ 28 Geté no nqazǿ-manqate: Ta-mbá taoká ndøgo. Geté gekha ezoqām ndego, sævam sa tewawam, neka poev vømbówāv, ndego nqova-te, mambe mø̀ndømbogó, nøkenøkem matev vø̄ngiu.

29  *Yaq nakémbá, qoqa nakeamo bøi, manqa-zapa-te tø-ituq, gèkhofá. Yaq qó-ogí. Kha kopo sa tøqa-navøem, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, Mbumbukiam qoqa kha ate ndægo gøinam-te sa tumu-ogi.

30  *Yaq qoqa nakeamo zenda, manqa-zapa-te tø-ituq, gèkepáz. Yaq qó-ogí. Kha kopo sa tøqa-navøem, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, qoqa kha ate ndægo gøinam-te sa tømuwav.”

Sakhei zøuvis-qa yaq-te

(Met 19:9; Mak 10:11-12; Luk 16:18)

31  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Mozes-qa guguna manqat mokho-te, manqat nøme āv qane-eín nqǽgo, ‘Gekha ezoqām ndego, zas ivøve-qa tegoat, ndego sakhei zøuvis pepa bepeawám, bembō-etoam.’ 32  *Geté no nqazǿ-manqate: Gekha ezoqām ndego, sævam te-ivav, getē ndugu mambe okhoeāv, ndego nøkenøkem ngi꞉wat matev neka mambe matev-té gunǿvé, ndugu. Neka gekha ezoqām ndego, sævam av nguigu tu-okɨ, ndego mambe mé꞉wáv, tu namba, neka nøkenøkem matev vǿngiū.”

Unimanqatin manqat manqate-qa yaq-te

33  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Até nqanék-a, zo mø̀zøte-zøtéz. Mozes-qa guguna manqat, nigi atanakha-zapazapa-za qazøfakhan, āv qane-eín nqǽgo, ‘Manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam-qa bøi-te qoqove, betaqambèpa᷄. Geté vø̀matanám, av Evezøza qoqombøe-ein.’ 34  *Geté no nqazǿ-manqate: Ta-mbá taoká ndøgo. Geté zoqa manqat, unimanqatin mba begó. Zo Mbumbukiam-te zenda ndø-eqàgi᷄m neka yan-qa iz ndøvèwa᷄m, zoqa manqat bazaføgakh etoam nonqo. Zapa ndǿgo, yan Mbumbukiam-qá qonam nonqó. Ndego ndǿgo teno꞉qomát, manqei-qape ndo꞉kawaevat. 35  *Neka zo manqei-qape-qa iz ndøvèwa᷄m, zoqa manqat bazaføgakh etoam nonqo. Zapa ndǿgo, manqei-qape, Mbumbukiam-qá zenda tokhotapak awam nonqó. Neka zo Zelusalem taon-qa iz ndøvèwa᷄m, zoqa manqat bazaføgakh etoam nonqo. Zapa ndǿgo, Zelusalem, Mbumbukiam-qá taón, ndego Kawa Ezoqam Kandambaqape. 36 Neka ndømanqàte᷄, av nqægo, noqa kawa yà besoqá, noqa manqat unimanqatinteav tøgoat. Zapa ndǿgo, até nqanek matev-qasé-a, qo kopømba mbaín toqogo, qoqa kawa-te izum kopo toqo-enend, tiqapaqez o vøqákisēz. 37 ‘Ya’ tozo-manqatat, yaq ‘ya’ begó. ‘Mbain’ tozo-manqatat, yaq ‘mbain’ begó. Matev nøme tozogoat, zøkeza manqat bazaføgakh etoam nonqo, ndøgo nqova soqaqape-té qando-okhó.”

Yaq-fia tawat-qa yaq-te

(Luk 6:29-30)

38  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz, Mozes-qa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo, ‘Gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-qa bøi tepusua, até ndegó-a, yaq teqa bøi bèmbo-pusuaném. Neka gekha ezoqām ndego, ezoqam-gi khayam tekhaozo, até ndegó-a, yaq khayam bèmbo-khaozonám.’ 39 Geté no nqazǿ-manqate: Ezoqa manqa-zapa tego qo-te, qo yaq-fia ndø̀ta᷄. Gekha ezoqām ndego, nakeamo tømøi teqatøkub, yaq até yogea tømǿi-a betaqā-tøkub. 40 Neka ezoqa nøme, qo manqa ovøyam-te teve, neka qoqa ndabua-qase ndape-qa vǿgoāt, yaq qo ndego até qoqá ndabua sekeqapé-a, soqombó-etoám. 41 Neka ezoqa tetøpøtaq, teqa gigiap ande av 1 kilomita ndægo toqombo-eqa, yaq qo 2 kilomita qombó-eqá. 42 Ezoqa gigiap-qa teqaviam, o av teqambe-ein nqægo, ‘Gigiap sætøkhǣndāp. Nango ndø̀taqa-etoām.’ Yaq qo sègembo-etoám.”

Ni kuku binigú, nigi qaqa ezoqam-te

(Luk 6:27-28, 32-36)

43  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz, ezoqa āv gini-manqaté nqǽgo, ‘Qogi ezoqam-te, kuku betaqagó. Neka qogi qaqa ezoqam, qozǿ-sanqawupát.’ 44  *Geté no nqazǿ-manqate: Zo kuku bezøgó, zogi qaqa ezoqam-te. Neka gèzø-guligulím, ndigu zo yage føgakh-qape ndizø-etoam. 45 Av tøzøtegoat ndægo, yaq zo unimanqatin Mbumbukiam-gí nakheís. Zapa ndǿgo, até zogé Zøvé-a, ndego yan-te ngo꞉yage, teqa matev kopó. Ndego khøuwa waev, ezoqa eqeieqei neka soqøsoqa, sùguzumbu-etoám, neka ndego qæ ndēzø̄-ētōām, ndigu matev eqeieqei ndigu neka ndigu matev soqøsoqa ndigu. 46 Zo kuku ti-te mba tøzøgoat, ndigu zo-te kuku ndøzøgo, yaq zo Mbumbukiam-te gekha yaq-fia zomǿqeivīm? Yaq-fia zomǿ-qeivimák. Gèmbo-mataváp. Até teks moni upøgim ezoqám-a, ndigu Mbumbukiam-qa manqat paeveav ndigu, ndigu kuku ndøzø̂gó, gekha ezoqa nøme-te, ti-te kuku ndøzøgo. 47 Neka gê, zogi zøfuap mba ndozozø-khanakhanakhat, yaq zo matev vini tozógo? Āv taoká. Até bavokho-ák-a, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu, ndigu matev kopo ndøgó. 48  *Geté zoge Zøve, ndego yan-te ngo꞉yage, ndaføyamba-qapé. Yaq até zó-a, ndaføyamba-qape āv tøne꞉gó.”

6

Ezoqam tøkeam-qa yaq-te

1  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Aiyá qagó. Matev eqeieqei tozo-matønumat, kopømba mbaín, ezoqa ewaqape-qa bøi-te tozogoat, yaq ndigu zoqa matev tinīqeivāt. Av tøzøtegoat ndægo, yaq zo yaq-fia zomǿ-ndapemák, zoge Zøve-te, ndego yan-te ngo꞉yage. 2 Zo gigiap-av ezoqam tozozø-tøkeat, yaq zo ezoqa ewaqape-te me꞉khambùva᷄p, taqa yaq-te, av khavozam ezoqam guliguli khoev-te o nakhoa-te gi꞉goatun, yaq ezoqa tiqa iz vøzømbé-eqatāt. No unimanqatín nqazø-manqate: Ndigu yaq-fia mø̀ndømu-ndapém. Nøme gemǿ-ndapemák. 3 Geté gigiap-av ezoqam toqombo-tøkeat, yaq qoqa yogea zenda bete-otèva᷄t, matev ndøgo, qoqa nakeamo zenda ndoqote-matanam. 4 Gigiap khonoam-té qanø-etoám. Yaq qoge Qave, ndego ezoqam-qa matev ndeqeivi, khonoam-te ndimatanam, ndego yaq-fia ndø̀qa-etoám.”

Mbumbukiam-te toqo-guligulimat, taqa yaq-te

(Luk 11:2-4)

5  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Tozo-guligulimat, zo matev ndø̀go᷄, av khavozam ezoqam ndi꞉matanam. Ndigu tøzømbe-khaneát ndǿgo: Guliguli khoev-tē neka nakhoa-té ginǿ-wanimát, neka ezoqa ewaqape-qa bøi-te sasa ndǿguligulimāt, yaq ezoqa tiqa matev vǿe-qeivāt. No unimanqatín nqazø-manqate: Ndigu yaq-fia mø̀ndømu-ndapém. Nøme gemǿ-ndapemák. 6 Geté qo Mbumbukiam-te toqo-guligulimat, qo khoev mokho-té qanø-oqát, mboqog voqotó-tokazāt, Tat-te sasa qóguligulimāt, ndego ezoqam ometupav. Yaq qoge Qave, ndego ezoqam-qa matev ndeqeivi, khonoam-te ndimatanam, ndego yaq-fia ndø̀qa-etoám.

7  *Zo tozo-guligulimat, yaq khokho manqat khapé bezømbe-khouwèva᷄t, av bavokho ezoqam ndi꞉matanam, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. Ndigu ndimatavap, manqat seke-mba ndimanqate, yaq tigi mbumbuk tìabezømbe-ewág. 8  *Geté zo tiqa ndigu me꞉qeìvi᷄. Zapa ndǿgo, zoge Zøve é-møndæ-otevɨ́n, av zo-te mbain ndægo. Zo okhokho-té qazonømbo-viømemɨ́n, taqa yaq-te.

9 Yaq nakémbá, zo āv qane-guligulím, av nqægo:

‘Nigi Tat, qo yan-te nqoqoto꞉go.

Qoqa iz, yà beto-eqawát.

10  *Qoqa Megeat Matev bètøndowáv ni-te.

Qoqá poev matev mba bambupáev, nqanek manqei-qape-te, ate av-té, yan-te ndimbøe-paev.

11 Qo nqægo khaiya lou vø̀ni-etoám, av ni lou mbain nqati꞉gu.

12  *Niqa manqa-zapazapa, sà betaqambo-naváp, ate av-té, ni ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa sa qanimbo-navupatun, ni-te gimatønumatun.

13  *Qo ni khamasim-te ndø-àmba᷄m. Geté gìnitøkeé, ezoqa soqaqape andé vǿe-ngiænō.’ ”*

14  *Yesu nqanek guliguli manqat gumu-zømesim, yaq nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Unimanqatín. Zo ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa sa tøzømbo-navupat, yaq zoge Zøve, ndego yan-te ngo꞉yage, até zó-a, zoqa manqa-zapazapa segembøé-navøemát. 15 Geté zo ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa sa navøepøteav tøgoat, yaq zoge Zøve, matev até kopó, zoqa manqa-zapazapa, sa gembøé-navøemák.”

Lou logemav matev-qa yaq-te

16  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo lou logemav matev tozo-gonemat, yaq zo khavozam ezoqam-qa me꞉qeìvi᷄. Ndigu tiqa bugug, khanakhanakh mbaín sege-kewagatún, ezoqa nøme vǿezøtezīn, ndigu lou logemav matev ndøgōt. No unimanqatín nqazø-manqate. Ndigu yaq-fia mø̀ndømu-ndapém. Nøme gemǿ-ndapemák. 17 Geté qo lou logemav matev toqogoat, bugug qósunguzát neka eqeieqei voqó-kewagāt, av qo oskia ndoqote-keoge. 18 Yaq ezoqa gézøtezák, av nqægo, qo lou logemav matev qōgōt. Qave mba mé꞉-otév, ndego ezoqam ometupav. Yaq qoge Qave, ndego ezoqam-qa matev ndeqeivi, khonoam-te ndimatanam, ndego yaq-fia ndø̀qa-etoám.”

Gigiap møvøyam-qa yaq-te

(Luk 12:33-34)

19  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo gigiap qaniqanim khapé bezømbe-møvø̀ya᷄m, nqanek manqei-qape-te, khotet mba ngiloge, neka nagi mba nqavøtøyam, neka aqonam ezoqam ngī-āqōnām. 20  *Geté zo gigiap qaniqanim, yan manqei-té qanø-møvøemét. Yan manqei-te ndo꞉go, khotet gemǿ-logemák neka nagi gemǿ-vøtøeamák neka aqonam ezoqam gemǿ-aqonamák. 21 Matev āv tøzøté-goném. Zapa ndǿgo, ma qoqa gigiap qaniqanim ndægo, até qoqa mataváp-a, sa ndǿgo tǿgoát.”

Bøi, kha-qá waév

(Luk 11:34-36)

22 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Qoqa kha, waev bøi mbo-etoám. Bøi eqeieqei tøgoat, yaq kha ate ndægo, waev-té qágoát. 23 Geté qoqa bøi soqain tøgoat, yaq qoqa kha ate ndægo bøivun-té qanú꞉goát. Yaq ta waev ndøgo, qoqa mokho-te ndøugu, ande bøivun me tægoat, yaq bøivun ndøgo, kandambá tantáv.”

Mbumbukiam neka Moni-qa yaq-te

(Luk 16:13)

24 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Ezoqa kopømba mbaín, kawa ezoqa menas timbogoat, tezø-sasaetat. Kawa ezoqa menas timbogoat, yaq nøme ndego, gembó-pøovát. Geté nøme ndego, gembøé-qasi꞉vát. Nøme ndego, teqa manqat o-mba mbøéndapát. Geté nøme ndego, teqa manqat gembó-sanqawát. Yaq até zó-a. Zo kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa mokho-te neka moni-qa mokho-te sa tozotumu-goat.”

Fofogeap-qa yaq-te

(Luk 12:22-31)

25  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Yaq nakémbá, no nqazǿ-manqate: Zo yage-qa yaq-te ndøfofògea᷄p, av nqægo, gekha lou o gekha ibøkha zólogāt. Neka kha-qa yaq-te ndøfofògea᷄p, av nqægo, gekha ndabua zó-uzumāt. Yage-qa mokho, taoká ndøgo, lou mba toqologat. Neka kha-qa mokho, taoká ndøgo, ndabua mba toqo-uzumat.

26  *Pipisi zøtézømēt. Ndigu avøe gigiap ogekhæmáv, neka gendó-peanemák, lou khoev-te vǿnqeitøvēm. Geté zogé Zøve ndøzøkefé, ndego yan-te ngo꞉yage. Gèmbo-mataváp. Zo teqa bøi-te, pipisi ùni zøte-løvubám. 27 Ge zô ndozo-matavap, ezoqa kopo zo mokho-te tefofogeapat, ndego yage elavøqase ndømbó-seketet? Mbaín!

28 Neka gekha zapâ, ndabua-qa ndozo-fofogeap? Flawas zøtézømēt, gagayag-te ndi-umizan. Ndigu sasae gonemáv neka ndabua potofumáv. 29  *Geté no nqazǿ-manqate: Até Solomón-a, ndego kawa ezoqam kandambaqape, gigiap mbomømboma kopoav-qape qambogoam, teqa ndabua bugug keoge mbaín, av flawas ndi꞉gu, tiqa bugug ndækeoge. 30 Nginik flawas, ndakin gagayag-te ndi-umianet, nakhamas-te ambá giní-pakhaéz. Yaq gøinam-té ginǿ-nqagivemém. Geté Mbumbukiam ndabua bugug keoge eqeieqei zø-etoám. Yaq ge zô ndozo-matavap, Mbumbukiam zo ndabua gezǿ-uzamāk? Āv taoká. Zoqa unimanqatin khapémbá, Mbumbukiam-te.

31 Yaq nakémbá, zo ndøfofògea᷄p, av nqægo, ‘Gekha lou zílogāt?’ neka ‘Gekha ibøkha zí-izumāt?’ o ‘Gekha ndabua zí-uzumāt?’ 32  *Gigiap av nqægo upøgim-qa yaq-te, miavmiav bavokho-ak mba ndømataváp, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. Geté zoge Zøve, ndego yan-te ngo꞉yage, ndego mø̀ndæ-otév, zo gigiap av nqægo bèzøgó. 33  * Zo bugukhokhof Mbumbukiam-qa Megeat Matev neka teqa matev eqeieqei zombó-vawemát. Yaq ndego zo nqanek gigiap nøme ate ndægo ndø̀zø-etoám.

34 Yaq nakémbá, zo ndøfofògea᷄p, qasun-qa yaq-te, andé gekha matev me ndǿfakhān. Qasun-qa viniv qasun mba qó-eqatét. Ság, nqægo khaiya, nqægo khaiya-qa viniv mba toqo-eqatet.”

7

Ezoqam-qa matev gevewat-qa yaq-te

(Luk 6:37-38, 41-42)

1  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo ezoqa nøme ndøvøozòa᷄t. Soqaín ndøgo, Mbumbukiam zo tevøozo. 2  *Av zo ezoqa nøme-qa matev ndøzøte-gevewat, Mbumbukiam zoqa matev āv tené-geveá. Neka av zo gigiap o matev ndøzøte-geveam, Mbumbukiam zo āv tezømbé-geveám.

3 Gekha zapâ, qafu-qa bøi-te kupuk-qase ndoqoqeivi, getē tae-qape ndøgo, qakeza bøi-te nandaqa-genøe, qo qeivupāv? 4 Gekha zapâ, qafu av ndoqombøe-manqate, ‘No kupuk-qase, bøi-te nandaqa-genøe, nøtaqālīv,’ getē qakeza bøi-te, tae-qape nandaqa-genøe? 5 Qo khavozam ezoqám. Bugukhokhof nándav, toqólív, tae-qape, qakeza bøi-te nandaqa-genøe, eqeieqei voqókewāg. Yaq váev, qafu-qa bøi-te, kupuk-qase ndøugu, toqoliv.”

Ezoqa ndigu Mbumbukiam-qa Manqat sa ndi꞉vøngi꞉wat

6 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Mbumbukiam-qa gigiap mbomømboma gaqo zø-ètoa᷄m. Ndigu segendó-qambúz, zo vǿfoqobām. Neka gigiap fia kandakanda bøsik-te ndønqàgi᷄m. Ndigu segé-tokhonumát.”

Mbumbukiam-te viam-qa yaq-te

(Luk 11:9-13)

7  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gèviám. Yaq Mbumbukiam ndø̀zø-etoám. Gèváo. Yaq zo ndòzo-qeivím. Gèkhaneám. Yaq Mbumbukiam zo mboqog ndø̀zø-mboqozó. 8  *Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, ndeviam, ndego ndø̀ndáp. Neka gekha ezoqām ndego, ndevao, ndego ndø̀qeív. Neka gekha ezoqām ndego, mboqog-te ndekhaneam, ndego mboqog ndø̀mbo-mboqóz.*

9 Gê, zo mokho-te, ezoqa nøme, ekeza nakhasam lou-qa temboviam, ndego nandi mbó-etoām? 10 O gê, ndego wazeam mbó-etoām, zongøyam-qa temboviam? Āv taoká. 11  *Zo manqa-zapazapa-us ambá qazøtegó. Geté zo zøkeza nakheis, gigiap eqeieqei etoam mø̀zøte-zøtéz. Yaq av tægoat ndægo, zoge Zøve, yan-te ngo꞉yage, gigiap eqeieqei nøme mba zømbó-etoám, gekha ezoqām ndigu, timbo-viømemat.”

Ezoqa nøme-te matev eqeieqei gone-qa yaq-te

(Luk 6:31)

12  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha matēv ndøgo, zo ndøzøpoev, ezoqa tizø-matønumat, zo matev āv tozozømbé-matønumát. Manqat ndøgo, Mozes neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gipeaomem, taqa mokho nqánek.”

Nakhoa menás, nøme khandi-té, neka nøme soqaqape-té

(Luk 13:24)

13 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Mboqog khapelavøqasi-té qanø-óz. Zapa ndǿgo, mboqog kandambaqapi neka nakhoa vøndæv, soqaqape-té qanømá. Ta nakhoa vøndæv-te ndøgo, ezoqa kopoáv ndi-okho. 14 Geté mboqog ndigu, khandi-te ndimboqozoat, khapímbá, neka nakhoa ndøgo ndøløwe, føgákh. Neka ezoqa khapímbá, ta nakhoa ndøgo ndiqeivi.”

Khavozam ezoqam-te, yà bizio-feanoát

(Luk 6:43-44)

15  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Khavozam ezoqam-te, ndigu ekeza kha Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ndivewe, zo gò꞉feazoát. Ndigu andé sip nanak me nde-okhó, zo-te. Geté tiqa mokho-te ndøugu, ndigu andé gaqo khobokhobós. 16  *Zo matev mba zozǿqeivát. Yaq søzøté-zøtezát, ndigu unimanqatin Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam tipøtigú-a. Gê, bøning fakiafakia-us-te, kopømbâ, nanga mbomømboma, kopømba ande av gleips ndi꞉gu, toqo-løvus? O kopømbâ, khouwe-khouwe-te ndøgo, fig nanga toqo-vingisam? Kopømba mbaín. 17 Tae eqeieqei, nanga eqeieqei ndǿviám. Geté tae soqain, nanga soqøsoqa ndǿviám. 18 Tae eqeieqei, kopømba mbaín, nanga soqøsoqa tøviam. Neka tae soqain, kopømba mbaín, nanga eqeieqei tøviam. 19  *Gekha tāe ndøgo, nanga eqeieqei vi꞉pøteav ndøgo, gébouím. Yaq gøinam-té ginǿ-nqagimém. 20  *Yaq matev até kopó. Zo ndigu ezoqam-qa mokho tozo-qeivimat, yaq zo søzøté-zøtéz, ndigu unimanqatin Mbumbukiam-gī manqa vevezam ezoqām, ó, khavozam ezoqām.”

Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, ti-mba ndígu timǿ-óz, ndigu Tat-qa poev ndimbopaev

(Luk 13:25-27)

21  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo ndømatàva᷄p, av nqægo, ezoqa ewaqape ndigu no Evezøza Evezøza-qa ndinø-akhayam, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te sugumū-ōz. Āv taoká. Ti-mba ndígu timǿ-óz, ndigu noge Tat-qa poev ndimbopaev, ndego yan-te ngo꞉yage. 22 Manqa ovøyam khøuwa kandambaqape timø-khantaz, ezoqa kopoáv, āv ginømbé-manqatát nqǽgo, ‘Evézøza. Evézøza. Qoqa iz-te, ni Mbumbukiam-qá Manqat nivevezumám, neka nqova soqøsoqa vø̄i-ngeasumam, neka umingiap matev kopoáv qeimatønumam.’ 23  *Geté yaq no ndigu āv qazømbé-qavøitát nqǽgo, ‘No zo nø̀tenøtenák. Mòzozáv, zo manqa-zapazapa-us ezoqam.’ ”

Khoev puanam matev menas-qa yaya etæ manqat

(Luk 6:47-49)

24 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, noqa manqat te-ewag neka vømbópavāt, ndego matavap loloakh ezoqám. Ndego andé khoev manqei føgakh-té genøwév. 25 Yaq qæ neka khamøe-qape qandowav, neka vøndō-khouwa, sògoqatá. Geté ta khoev ndøgo nqoeveáv. Zapa ndǿgo, manqei føgakh-té qawevám.

26 Geté gekha ezoqām ndego, noqa manqat te-ewag, yaq paeveāv, ndego matavap loloakh mbaín. Ndego andé khoev ndivind-té genøwév. 27 Yaq qæ neka khamøe-qape qandowav, neka vøndō-khouwa, sògoqatá. Yaq ta khoev ndøgo gèkhawá, vø̄-evøvøem.”

Ezoqa Yesu-qa manqat-qa yaq-te nqova qazøndaf

28 Yesu nqanek nømendim manqat ate ndægo qamømbøe-navøem, yaq ezoqa ewaqape nqova ndafe kandambá. Mbøni zølév. 29  *Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-qá iz-té neka bazaføgakh-té gene-zømesimám. Ambá av nqǣgo, av tigi guguna manqat nømendim ezoqam gi꞉zømesimam.

8

Yesu kha sisi-us ezoqam gekhakheinøvem

(Mak 1:40-45; Luk 5:12-16)

1 Yesu manqei pøyat-te gendovis, yaq ezoqa gèmbopavát. Ezoqa kandambá. 2 Yaq nqáe! Kha sisi-us ezoqam tendowáv ndǿgo, ekeza kha, Yesu-qa megemege-te, manqei vø̄elavao, sasa mbo-ein, “Evézøza. Ambá qokhakheinømbemín. Poev taqagoat, qo kopømbaqapé, toqo-khakheinømbem.”

3 Yaq Yesu zenda mbøevé, vømbō-ein, “Nqanø̂poév. Qo vø̀-eqeieqei-éq.” Yaq nqova mbaín, ndego ezoqam, kha sisi sègembo-navøém.

4  *Yaq Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “Nqáe! Qotøndé-ewāg. Ezoqa nøme zø̀-ei᷄n, av matev qaqambe-fakhan. Geté Mbumbukiam-gé iziz ezoqam-té qonǿqáv, bemø̄qamekh, neka Mbumbukiam-te etoam matev vø̄go, av Mozes gezømbe-ein. Yaq ezoqa tìabiti-zøtéz, av nqægo, qo mòqo-eqeieqei-éq.”

Yesu Lom nakhag kawa ezoqam-ge sasae ezoqam gekhakhæv

(Luk 7:1-10)

5 Yesu Kapenaum taon-te geme-on, yaq Lom nakhag kawa ezoqam ndowáv, vømbōviam, 6 “Evézøza, noge sasae ezoqam enqoní. Khoev-té gegó. Sègebuvít. Ndego kha khokhokemáv, neka nqosøgeap khàpe mbøe-khouwév.”

7 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Notøndónáv, ndego vǿe-khakhǣv.”

8 Geté ndego nakhag kawa ezoqam gendo-ein, “Evézøza. Āv taoká. No ezoqa eqeieqeí mbá, noqa khoev-te toqotøndo-oq. Geté manqat mba qó-eín, yaq noge sasae ezoqam segé-khakhǽv. 9 Até nó-a, no ezoqam-qá mokho-té qatu꞉gú. Neka no mokho-te, nakhag ezoqam mu꞉gú. Ndigu ezoqa kopo tæmbo-ein, ‘Vø̀qāv’, yaq ndego segéwáv. Neka ezoqa nøme tæmbo-ein, ‘Mòqotøndoqāv’, yaq ndego segendówáv. Neka noge sasae ezoqam tæmbo-ein, ‘Mòqo-matanām, nqanek’, yaq ndego segé-matanám.”*

10 Yesu nqanek manqat ge-ewag, ndego nqova ndafe kandambá, neka ezoqam ndigu gimbopavam, gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. No nqanek Izlael bawan mokho-te, unimanqatin matev qeiviáv, av ngenek bawan vini-ak nge꞉-unimanqatinat. 11  *No nqazǿ-manqate: Vaev khøuwa-te, ezoqa khøuwa fakhanam neka khøuwa sininím gindúzáv. Ezoqa kopoáv. Ndigu Eibleem neka Aezek neka Zekop namba mé꞉qonáv, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, lou loge kandambaqape vǿgonēm. 12  *Geté ndigu ezoqam, Mbumbukiam ibugukhokhof gevevesam, ambā teqa Megeat Matev mokho-te ti-ozɨn, ndigu bavokhó ginǿ-nqagevém. Bøivun-té. Yaq tí-eivumát ndǿgo, neka khaya vǿvivisumāt.”

13 Yaq Yesu ndego nakhag kawa ezoqam gembo-ein, “Soqóqaváq. Matev āv tønéfakhán, av qo qoqote-unimanqatin.” Yaq até ta khøuwa iz-te ndøgo, tege sasae ezoqam enqoni tø̀mbøe-navøém.

Yesu ezoqa kopoav gekhakhæz

(Mak 1:29-34; Luk 4:38-41)

14 Yesu Pita-qá khoev-té genøwáv. Yaq ge-on, tu-omét ndǿgo, Pita-gu zimpuka, ngusu tatas enqoni mbovitát. Venanqei nonqo-té gubuvám. 15 Yaq Yesu pingim mbogeá. Yaq enqoni sègembo-navøém. Yaq ndugu até gundigu, gè-itán, lou vømbōta.

16 Yaq qakhagus ndøgo, nqova soqøsoqa-us ezoqam kopoáv, Yesu-té gindu-upøgím. Yaq nqova soqøsoqa gèngeasám, ezoqam-qa mokho-te gu꞉goam. Manqat mba ndømanqatám, gengeasam. Neka ezoqa ate gi꞉goam, enqoni qazøgoam, vø̄khakheinøvem. 17 Yesu av ge꞉matanam ndægo, yaq manqat ndøgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya ibugukhokhof ge-ein, mø̀ndø-unimanqatín. Āv gene-eín nqǽgo,

*“Ndego niqa nqosøgeap mø̀ndøndáp neka enqoni vønī-evøzam.”

Yesu toqombo-paev, taqa yaq-te

(Luk 9:57-62)

18 Khøuwa nøme, Yesu ezoqa kopoav gezømet, gimbo-waniapam, ndego ekeza paev ezoqam āv gezømbe-eín nqǽgo, “Kewan yaq-keoqá qazinǿ-qantáv.” 19 Yaq Mozes-qá guguna manqat nømendim ezoqam ndowáv, vømbō-ein, “Nøméndim ezoqam. Qo ande āv khoqoté-okhoāt, no até nøtaqá-pavát.”

20  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Qanimáv. Geté gèmbo-mataváp. Gaqo lozokhak, sømbiam nonqo, manqei nqa ndøzø̂gó neka pipisi viviap ndø̄zø̄gō. Geté Ezoqam-ge Yo khoev mbaín, te꞉sømbimat, pusa vǿe-tayāt.”

21  *Neka ezoqa nøme, Yesu gimbopavam, gendo-ein, “Evézøza. Até vøkhæ-keogé. Tat bàtøkhæ-otáv.”†

22 Geté yaq Yesu gembo-qavøiu, “Āv taoká. Ekeza pakhaezat-ak tiabe-osám ndigu, gipakhaez.‡ Geté qo, no qonøndó-páev.”

Yesu manqat mba ge-ein, khamøe sa qavøitav

(Mak 4:35-41; Luk 8:22-25)

23 Yesu khagua-té genøketáo. Yaq tegi paev ezoqam gèmbo-paevém, vø̄guv, kewan yaq-keoqa sasa ndøqantav. 24  *Giqantavat, anana-mba mø̀ndu꞉bǿen, mbe-qape tāndōfeā. Kandamba tantáv, khagua sasa ndøngetøyam, ambá vø̄-qambuanemɨn. Geté Yesu até gebuvám. 25 Yaq tegi paev ezoqam, gèti꞉nám, vø̄suzam. Yaq gimbo-einim, “Evézøza. Qonítøké. Ni avønín zígeón.”

26  *Geté Yesu gezø-qavøiu, “Gekha zapâ, zo møe ndozogo? Zoqa unimanqatin Mbumbukiam-te khapémbá.” Yaq Yesu gè-itán. Yaq até gendego, khamøe ndøgo, vø̄fegimam-a, vø̄vumøyat, manqat sasanqa-us mbo-eín. Yaq ndøgo sègevøitáv. Manqeí sege꞉veát.

27 Yesu av ge꞉matanam ndægo, yaq tegi paev ezoqam nqova ndafe kandambá, neka ekeza mokho-mba gibond, “Ngenek gekha ezoqâm? É, até khamøe fegim neka khamøe vumøe, manqat o-mba mbøendapé.”

Yesu ezoqa menas, nqova soqøsoqa gezø-ngeasam

(Mak 5:1-20; Luk 8:26-39)

28 Yesu paev ezoqam namba, kewan yaq-keoqa gimøqa, yaq Gadala manqei-te ndøgo, ezoqa nqova soqøsoqa-us ndozáv. Menás. Nandi nqa-té gindu-fakház. Ta nandi nqa-te ndøgo, løvøte ezoqam ndø-osupám. Nginik ezoqa menas, bazaføgakh kandambá neka møe-ús. Ezoqa nøme ta nakhoa-te ndøgo okhomáv. 29  *Yaq Yesu gi-ometam, āv gini-akhaemám nqǽgo, “Mbúmbukiam-ge Yo! Qo ni gekha gone-qa qonígu? Qo ndakin ni nqosøgeap etoam-qa qotøndóqav? Ta khøuwa ndøgo khantøzateáv. Zuá!”

30 Ta manqei avønin-te ndøgo, bøsi nen mø̀ndø-vagimám. Kopoav-qapé. 31 Yaq nqova soqøsoqa, Yesu gimbo-viømem, “Ni ngeandam-qa toqogoat, yaq bøsik-qá mokho-té qanø-khofotán.”

32 Yesu gezø-ein, “Mòzozáv.” Yaq nqova soqøsoqa, sègefakház, ezoqa menas-qa mokho-te gu꞉goam, bøsik-te vømø̄-oz. Yaq bøsik manqei khavoe-té ginøbøín, ibøkha-te vømø̄-geonim.

33 Yaq ezoqam ndigu, bøsik gizø-kewagam, møe ndøbøín. Vemiav-té ginøbøín. Yaq ezoqa emanqat zømbe-votót, matev ate ndægo, qafakhan. Até ndøgó-a, vøzømbē-votot, matev av ezoqa menas qazømbe-fakhan, ndigu nqova soqøsoqa gizømbu-goam. 34 Yaq ezoqa ewaqape, vemiav-te gigoam, Yesu omete-qa ndøgoám, vøndōzav. Matev giqeivim, qafakhan, yaq āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Niqa manqei ambá qo-ivavɨ́n.”

9

Yesu kagi ezoqam gekhakheinøvem neka manqa-zapazapa vømbō-evøzam

(Mak 2:1-12; Luk 5:17-26)

1  *Yaq Yesu khagua-té genøketáo, vø̄søkuzim, Gelili kewan yaq-keoqa sasa ndøqantav, ekeza vemiav-te vømø̄qa. 2 Ezoqa Yesu gi-ometam, yaq kagi ezoqam ndondafém. Kumøkuma-té gindu-ndafém. Yesu tiqa unimanqatin geqeiv, yaq ngenek kagi ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Áti. Ndøfofògea᷄p. Qoqa manqa-zapazapa mø̀ndøqa-navøém.”

3 Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, teqa manqat giyogem, ekeza mokho-mba āv ginibondát nqǽgo, “Ngenek ezoqam, Mbumbukiam-qá iz ndøngi꞉tít. Ezoqam-qa manqa-zapazapa, Mbumbukiam yakhapús, ndezø-evøzam.”

4  *Geté Yesu é-møndæ-otév, av ndigu gi꞉matavupat. Yaq gezø-ein, “Gekha zapâ, zoqa mbøni-te matavap soqøsoqa nandozombo-matavupit? 5 Gê, gekha manqât ndøgo, føgakh mbain? Ndǿgò, no ngenek ezoqam tæmbo-ein, ‘Qoqa manqa-zapazapa mø̀ndøqa-navøēm,’ o ndǿgò, tæmbo-ein, ‘Mòqo-itán, neka okho vø̄ngaz’? 6  *Geté no ndakin nøtézømás, Ezoqam-ge Yo, bazaføgakh nqambôgó, ezoqam-qa manqa-zapazapa tezø-evøzam, nqanek manqei-qape-te.”

Yaq Yesu até gendego, ngenek kagi ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Mòqo-itán, neka kita vø̄khazo, khoev-te sasa ndøqav.”

7 Yaq ngenek ezoqam, gè-itán, kita vø̄khazo, khoev-te sasa ndøwav. 8 Yaq ezoqa nqanek matev giqeivim, ndigu møe ndøgoném neka Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqanem. Ndigu mø̀ndø-matøvemém, ezoqa bazaføgakh Mbumbukiam zø-etoám, matev av nqægo timatønumat.

Yesu Metiu gembo-akha

(Mak 2:13-17; Luk 5:27-32)

9 Yesu ta manqei ndøgo ge-ivav, nakhoa gegeveat, teks moni upøgim ezoqam ndø-omét. Teqa iz Metiú. Teks upøgim khoev-qase mokho-té gunu꞉qotám. Yaq Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “No qonøndó-páev.” Yaq Metiu até gendego, gè-itán, neka vømbōpaev.

10 Taqa zita-te, Yesu Metiu-qa khoev-te, lou mølóg. Ta lou loge-te ndøgo, teks moni upøgim ezoqa nøme neka ezoqa nøme, ndigu manqa-zapazapa-us ndizæza, mø̀ndøgoám. Kopoáv. Yaq ndigu Yesu neka paev ezoqam, namba me꞉qonavát. 11  *Felisi ezoqam nqanek matev giqeivim, yaq ndigu Yesu-gi paev ezoqam, āv gizømbe-beváp nqǽgo, “Gekha zapâ, zoge nømendim ezoqam, teks moni upøgim neka manqa-zapazapa-us ezoqam namba, lou ngiloget?”

12 Yaq Yesu nqanek manqat ge-ewag, gezø-ein, “Ezoqam ndigu enqoni mbain ndigu, ndigu mulømula etoam ezoqam mbain tøgoat, kopømbá. Geté enqoni-us ezoqam bezøgó, mulømula etoam ezoqam. 13  *Zo manqat nøme-qa mokho vø̀mezøtéz, Mbumbukiam-qa Manqat-te ndøpeawap. Manqat nqánek, ‘Mbumbukiam ge-ein: Noqa poev kandambaqape nqánek, tanakh matev. Ambá ndøgo, ezoqa søvakha gigiap tindu-løvusumat no-te.’ ”

Yaq Yesu sasa zø-ein, “No ambá av nqǣgo, ezoqa eqeieqei akhayam-qa nøgeavūn. Geté no manqa-zapazapa-us ezoqam akhayam-qa nøgeavún.”

Yesu lou logemav matev-qa yaq-te gimbøe-bevøpem

(Mak 2:18-22; Luk 5:33-39)

14  *Khøuwa nøme, Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, tegi paev ezoqam, Yesu-té ginduzáv, vømbō-einim, “Gekha zapâ, ni neka Felisi ezoqam lou logemav matev qeigoatun, getē qogi paev ezoqam gonemāv?”

15 Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein, “Ge zô ndozo-matavap, ezoqa sæva te-okɨ, yaq zifuap lou loge-te tekhatob, ndigu zifuap kopømbâ, mutøkhop ndø̄wanim, ndego ti namba te꞉goat? Āv taoká. Kopømba mbaín. Ndigu khanakhanakh zǿ-asøtáv. Geté khøuwa ndø̀fakház. Yaq ndego ezoqam, sævam ge-okɨ, ndø̀ndafém, ti namba nde꞉go. Yaq tegi zifuap lou logemav matev, ndǿgo tinígoát.

16 Ezoqa kopømba mbaín, ndabua mbewat ndakinak, awenege ndabua-te to꞉tøke. Matev av nqægo, mokho mbaín. Zapa ndǿgo, ndabua toqosunguz, yaq ndabua ndakinak segé-khapelavøqasé. Yaq ndabua keqæv sa tømǿ-khouwév.

17 Neka ezoqa kopømba mbaín, waen ndakinak, awenege søvakha ngusum-te te-ewa. Zapa ndǿgo, awenege søvakha ngusum-te toqo-ewa, yaq waen tøpopon, ndigu gékeqáz. Yaq waen vǿqouvøēm, neka søvakha ngusum vǿsoqoēz. Geté waen ndakinak ndøgo, søvakha ngusum ndakinak-té qotúqóuz. Yaq waen neká ngusum, qanimáv, segégoát.”

Yesu sævam gukhakheinøvem, ndugu kouk qambowavam, neka mbasønakam vø̄khandi꞉v

(Mak 5:21-43; Luk 8:40-56)

18 Yesu Zion-gi paev ezoqam namba, ate av-té manqat gi꞉manqatam. Yaq Zu kawa ezoqam tendowáv ndǿgo, teqa megemege-te katuk vø̄møkui, gembo-ein, “Nogu yu ndakin ndønaním. Geté vø̀ndoqáv, zenda vømbø̄eve. Yaq kopømbá tukhandi꞉v.” 19 Yaq Yesu gè-itán, ekeza paev ezoqam namba, vømbō-paevem.

20 Yaq ate av-té nakhoa gi꞉geveat, sævam tunduwáv ndǿgo. Ndugu kouk mbowavám. Nupøkhán mbá. Viav ate qægoam tuélv, kouk qambowavam. Yaq Yesu-qá zita-té gunduwáv, neka ndabua ov-qase vømbō-khanaz. 21  *Ndugu ekeza mokho-mba āv guni-matøvém nqǽgo, “No ngenek ndabua mba tæmbokhanaz, yaq no sǽ-eqeieqei-én.”

22 Yesu gendoqambun, ndugu vø̄-omet, gumbo-ein, “Ngólam. Qo ndøfofògea᷄p. Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khakheinøqavém.” Yaq ndaføyambá, ngunuk sævam, sège-eqeieqei-év.

23 Yaq Yesu Zu kawa ezoqam-qa khoev-te gemøfakhan, vømø̄-on, pøinda khambøyam* ezoqam ndøzømét. Neka ezoqa kandambá giwambupam. Tiqa manqa feazu gèzømbo-eqavát. 24 Yaq Yesu gezø-ein, “Zo mòzofakház. Ngunuk mbasønakam nanimateáv. Gèbuvít.” Geté ndigu gèvøngi꞉nám. 25 Yaq ezoqa ate gi꞉goam gumu-nataz, Yesu tène-ón, ma mbasønakam gui-veam ndøgo, zenda vømbōgea. Yaq mbasønakam, sègendo-suzám, vø̄-itan.

26 Yaq manqat ndøgo, Yesu av matev ge꞉matanam ndægo, sège-panqavøemát, ta manqei-te ate qægoam.

Yesu bøi waev mbain ezoqa menas gekhakheinøvem

27  *Yesu ta manqei nqanek ge-ivav, yaq nakhoa ge꞉geveat, bøi waev mbain ezoqa menas, sègembo-pavát, gimbo-akhaem, “Déivid-ge Zeo. Ni tanakh gìnigú.”

28 Yaq Yesu khoev-te gemøfakhan, gemø-on, ndigu ezoqa menas até gembopavát. Yaq gezø-ein, “Zo mozó-unimanqatinim, av nqægo, no bazaføgakh nqanø̂gō, zoqa bøi tækhakheinam?”

Yaq gindu-qavøinam, “Evézøza. Ni mø̀i-unimanqatiním.”

29 Yaq Yesu até gendego, bøi vøzø̄-khanøzam, gezø-ein, “Matev sà bezøfakhán, av zo qazøte-unimanqatinim.” 30  *Yaq bøi sègezø-eqeieqei-ám. Geté Yesu ndigu gègugúb, gezø-ein, “Zo ezoqa nøme me꞉zø̀ma᷄s!”

31 Geté ndigu ezoqa menas Yesu gi-ivøvem, teqa emanqat sège-vøndazát, ta manqei-te ndøgo, ate qægoam.

Yesu manqa-khou ezoqam gekhakheinøvem

32 Ndigu ezoqa menas gi꞉qavaz, yaq ezoqa nøme, manqa-khou ezoqam ndondafém, Yesu-te. Ndego manqa-khou gegoam, zapa ndǿgo: Ndego nqova soqa mbøigoám. 33  *Geté Yesu ndego nqova soqa é-vøngeatám-ae, ndego ezoqam, manqa manqate é-vø̄ngaz. Yaq ezoqa ewaqape, matev ndøgo giqeivim, ndigu nqova ndafe kandambá. Gi-einim, “Ni matev av nqægo ibugukhokhof qeiviáv, nqanek Izlael manqei-te.”

34  *Geté Felisi ezoqam āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek nqova soqøsoqa ngengeasam, nqova soqøsoqa-gé kawa-qá bazaføgákh gene-ngeasumatún.”

Mbumbukiam yà bizimbo-viám, sasae ezoqam betøndē-khofotaz

35  *Yesu taon neka vemiav ate ndægo sùgumu-vatát, tiqa guliguli khoev-te, Manqat Mbomambaqape vømē-zømesim. Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qá yaq-té gene-zømesimát. Neka ezoqa ewaqape, gekha enqoni bugug vinivinimba qazøgoat, vø̄khakheinøvemat. 36  *Yesu ndigu ezoqa kopoav gezømetat, yaq ndego tanakh zøgoát. Zapa ndǿgo, ndigu fofogeap-ús neka ezoqa tøke nonqo mbaín. Ndigu andé síp, keoge ezoqam mbain ndigu.

37  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Khae-te avøe gigiap kandambá qakhatøkhatoam. Geté sasae ezoqam khapímbá, vøndé-peanēm. 38 Yaq nakémbá. Khae eve, zombó-vi꞉mát, Mbumbukiam. Yaq sasae ezoqam tèabetønde-khofotáz, teqa avøe gigiap qakhatøkhatoam ndøgo, betøndō-peanem.”

10

Yesu-gi u-anim tuelv-qa iziz

(Mak 3:13-19; Luk 6:12-16)

1  *Yesu ekeza paev ezoqam tuelv gèmøváb, neka bazaføgakh vøzø̄-etoam. Bazaføgakh tezømbe-etoám ndǿgo, ezoqa nqova soqøsoqa zǿngeasumát, neka enqoni soqøsoqa-us vinivinimba vǿe-khakheinøvemāt.

2 Nginik Yesu-gi u-anim tuelv, tiqa iziz nqánek: Bugukhokhof, Saemón. Iz nøme gimbo-akhaem, Pitá. Neka nøme Endlú. Pita neka Endlu, ndigu evenáp. Neka nøme Zéms, neka nøme Zión. Até ndigu ezoqa menás-a, evenáp. Zebedi-gí nakheís. 3 Nøme Filíp. Nøme Batolomeú. Nøme Tomás. Neka nøme Metiú. Metiu, ndego teks moni upøgim ezoqam ndøgoám. Neka nøme Zéms. Zems, ndego Alfius-gé yó. Neka nøme Tadiés. 4 Neka nøme Saemón nømé. Ngenek Saemon, Zelot ezoqam ndøgoám. Neka nøme Zudas Iskaliót, ndego vaev-te Yesu sa gemboqambun, tegi qaqa ezoqam-qa zenda-te geve.

Yesu ekeza u-anim tuelv, manqa gezø-løvua, gekhofosam

(Mak 6:7-13; Luk 9:1-6)

5 Yaq Yesu nginik ezoqa tuelv gèkhofosám. Manqa mø̀ndøzømbøkhæ-løvuá, gezø-ein, “Zo manqei vini ezoqam-te o Samalia bawan-ak-qa vemivemiav-te ndø̀za᷄v. 6  *Geté Izlael manqei-ak-té qazonǿ-okhoát, ndigu kopømba ande av sip ndi꞉gu ndiyoniapet. 7  *Ti-te ndigu tozo-okhoat, manqat nqánek qazozǿ-manqatát, ‘Mbumbukiam-qa Megeat Matev avønín.’ 8 Zo enqoni-us ezoqam vø̀khakhætét, neka løvøte ezoqam vø̄khandi꞉tet. Kha sisi-us ezoqam gèkhakheinøvemét, neka nqova soqøsoqa-us ezoqam, nqova soqøsoqa vøzø̄-ngeasumit. No nqanek bazaføgakh yaq-mbá sæzø-etoám. Yaq até zó-a, zo ezoqa yaq-mbá sozozǿ-tøkeét.

9  *Zo tozo-okhoat, moni ndø-upø̀gi᷄m. Gol moni mbaīn, neka silva moni mbaīn, neka kopa moni mbaīn. 10  *Neka zo moqos namba me꞉-òkho᷄. Neka ndabua nøme o tamak nøme o tatuag ndø-upø̀gi᷄m. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, ndesasaeat, ndego teqa yage nonqo gigiap, yà bembo-etoám. 11 Zo taon-te o vemiav-te tozomø-fakhazat, matev eqeieqei ezoqam-qa vø̀møkho-vawemát, ndego zo khoev tezø-einat. Yaq nambá tøzøté-sokhoát ndégo, atema ta manqei nqawa vozó-ivøvemāt. 12  *Khoev-te tozomø-ozat, ezoqa manqat nqánek qazozǿ-einát, ‘Sambí, zo-te.’ 13 Yaq ndigu zo tikhatobat, zoqa sambi manqat até begó ti-te. Geté mbain tøgoat, zoqa sambi manqat nqawa zo-té qabenø-vesezát. 14  *Ezoqa zo khatobeav tøgoat neka zoqa manqat yogeav vǿgoāt, yaq ta khoev o vemiav ndøgo sège-ivøvemát. Yaq pakhakh ndøgo, zoqa zenda tokhotapak-te tøgoat, sozó-pomoememát. 15  *No unimanqatín nqazø-manqate. Manqa ovøyam khøuwa kandambaqape timø-khantaz, ndigu vemiav-ak-te unimé꞉-soqá. Yaq-fia nqosøgeap ndøgo, ndigu tindapem, ndø̀mø-løvuám, av Sodom neka Gomola taon-ak timindapem.”

Yesu zapaya matev føgøføgakh tøfakhanam

(Mak 13:9-13; Luk 21:12-17)

16  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Nqáe! Zo andé síp. Geté zo gaqo khobokhobos-té qatø-khofosumít. Yaq nakémbá. Zo andé waza me me꞉gó. Matavap loloakh-ús. Neka zo andé kuvøkuvu me me꞉gó. Manqa-zapazapa mbaín. 17  *Geté gò꞉feazoát. Ezoqa zo manqa ovøyam-té ginǿ-abumát neka Zu ezoqam-qa guliguli khoev mokho-te vǿfebumāt. 18 Neka no zapaya, zo megetapak neka kawakawa-za-qá megemege-té ginǿ-abumát. Yaq zo kopømbaqapé, até ndigú-a neka bawan vini-ak, Manqat Mbomambaqape vøzøté-zømesimāt. 19 Zo manqa ovøyam-te ti-upøgimat, zo ndøfofògea᷄p, av nqægo, andē gekha manqat me zomǿ-einimāt, o ande āv khazøté-einimāt. Zapa ndǿgo, matev tøfakhanumat, yaq matavap Mbumbukiam zǿ-etoumát, zo andé gekha manqat me zøté-manqatāt. 20  *Yaq manqat ndøgo, zo tozo-manqatat, ndøgo ambā zoqa manqat, geté zogé Zøve-gé Nqova Mbomambaqape ndǿmanqatát, zoqa mokho-te.

21  *Ezoqa nøme, ekeza namba-qaniap løvøte-té ginǿ-abumát neka evøndipakha nøme, ekeza nakheis løvøte-te vǿ-abumāt. Neka nakheis nøme, ekeza evøndipakha segezǿ-qambuzát, løvøte-te vǿ-abumāt. 22 Ezoqa ewaqape zo gésanqabát neka qaqa vøzǿgoāt, no zapaya. Geté gekha ezoqām ndego, bazaføgakh-us teyat, atema vaev-te, ndego ndø̀mø-khandí꞉v. 23 Zo vemiav nøme-te tingiæzotat, yaq vemiāv nøme-té qazonǿ-khokhozát. No unimanqatín nqazø-manqate. Zo nqanek Izlael manqei-te, vemivemiav nqagot, sasae zókhouimák, atema Ezoqam-ge Yo vøndóqavān.

24  *Paev ezoqam kopømba mbaín, tege nømendim ezoqam teløvuam, neka sasae ezoqam kopømba mbaín, tege megeat ezoqam teløvuam. 25  *Paev ezoqam tege nømendim ezoqam namba ti꞉viit, ság. Neka sasae ezoqam tege megeat ezoqam namba ti꞉viit, ság. Ndigu no Saitan-qa iz Belzebul ginø-akhaemam, no ande khoev eve me nqate꞉go, yaq ndigu nogi ezoqam, iziz soqøsoqa nøme mba zømbó-akhayám.”

Møe Mbumbukiam-te mbá qazinǿgoát, ambá ndøgo, ezoqam-te

(Luk 12:2-7)

26  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo ezoqam-qa møe ndø̀go᷄. Zapa ndǿgo, gekha matēv ndøgo, ndøgutøve, bavokhó qandó-fakhanám. Neka gekha manqāt ndøgo, ndøkhonøwe, ndø̀ndo-veveám. 27 Manqat ndøgo, no lova nqazø-manqate, paveat zómanqatát. Neka manqat ndøgo, no gea-te nqazø-manqate, zo khoev ová qazøtøndó-manqatát, ezoqa ewaqape betēyogem. 28  *Zo ndigu møe zø̀go᷄, ndigu ezoqa pakhapakha sa ndikhanæ. Zapa ndǿgo, ndigu kha mba zǿngiú. Geté zoqa khandi kopømba mbaín, tizøngiu. Geté zo møe ndégo tozombó-goát, Mbumbukiam. Zapa ndǿgo, ndego kopømbaqapé, khā neka khandi, gøinam-te sugumú-ngiú.

29 Zo mø̀zøte-zøtéz. Pipisi nakheis-qa fia khapekhapémbá. Moni mokho kopo, menas soqotéwí. Pipisi, fia khasøkhasis ambá ginigú. Geté zoge Zøve ndezø-keôgé, ndigu. Pipisiam kopo, kopømba mbaín, manqei-te sa tubøiav, ndego poeveav tøgoat. 30 Geté gèmbo-mataváp. Zo-te até zogí izúm-a, zoqa kawa-te ate nandigu, Mbumbukiam mø̀ndø-gevebám. 31  *Yaq nakémbá. Zo møe ndø̀go᷄. Zo Mbumbukiam-qa bøi-te, pipisi kopoav-qape ùni zøte-løvubám.”

Ni mivi bizìgu᷄, Yesu-qa yaq-te

(Luk 12:8-9)

32 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa bøi-te te-unimanqatintat, av nqægo, ‘No Yesu-gē ezoqām,’ teqa yaq-te, até nó-a, Tat-qa megemege-te, ndego yan-te ngo꞉yage, āv qaté-unimanqatín nqǽgo, ‘Ngenek nogē ezoqām.’ 33  *Geté gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa bøi-te noqa yaq-te to꞉nawam, teqa yaq-te, até nó-a, ndæ̀tonawám, Tat-qa bøi-te, ndego yan-te ngo꞉yage.”

Niqa kuku matev Yesu-te, yà bemøløvú, av kuku matev ezoqa nøme-te nqanimbi꞉gu

(Luk 12:51-53; 14:26-27)

34 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo ndømatàva᷄p, av nqægo, no nqanek manqei-qape-te, ezoqa sambi etoam nonqo nøgeavūn. Āv taoká. No ambá av nqǣgo, sambi etoam-qa nøgeavūn. Geté no nakhag kaiya nøndøpavavún. 35  *No ezoqa qaqaza-qa nøgeavún. Yo eve namba segé-qatøném, neka yu evo namba vǿ-qatønēm, neka ziwap zakhapuka namba sasa ndǿqatønēm. 36 Ezoqam-gi qaqa ezoqam ndígu timbógoát, te namba khoev kopo-te ndiyage.

37 Gekha ezoqām ndego, teqa kuku matev evøndipakha-te, kandambaqape ndømbogo, getē no-te andē khapēmbā, ndego kopømba mbaín, noge paev ezoqam tegoat. Neka gekha ezoqām ndego, teqa kuku matev nakhei angana-te o nakhei sakheis-te, kandambaqape ndømbogo, getē no-te andē khapēmbā, ndego kopømba mbaín, noge paev ezoqam tegoat. 38  *Neka gekha ezoqām ndego, ekeza tae mutui eqawateav tegoat neka no paeveav vǿgoāt, ndego kopømba mbaín, noge paev ezoqam tegoat. 39 Gekha ezoqām ndego, yage ekeza mokho-mba tendapet, ndego ndæ̀khambuá. Geté gekha ezoqām ndego, ekeza yage te꞉khambua, no zapaya, ndego ndø̀møqeív.”

Yesu-ge paev ezoqam toqombo-tøke, taqa yaq-te

(Mak 9:41)

40  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, zo tekhatob, ndego até nó-a, ndø̀khatómb. Neka gekha ezoqām ndego, no tekhatomb, ndego até Mbumbukiám-a, vǿkhatō, ndego no gendo-khofotan. 41 Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam tekhato, zapa ndøgō, ndego Mbumbukiam-gē manqa vevezam ezoqām, ngenek ezoqam yaq-fia āv teméndáp, av ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam ekezan temendap. Neka gekha ezoqām ndego, matev eqeieqei ezoqam tekhato, zapa ndøgō, ndego matev eqeieqei ezoqām, ngenek ezoqam yaq-fia āv teméndáp, av ndego matev eqeieqei ezoqam ekezan temendap. 42 No unimanqatín nqazø-manqate: Gekha ezoqām ndego, noge paev ezoqa nøme tembotøke, oskiá ndøgo, ndego iz mbain ndego, neka gigiap-qase kopømba ande av ibøkha vatap ndægo tembo-etoam, ngenek ezoqam yaq-fia eqeieqei ndø̀møndáp.”

11

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, tegi paev ezoqam, Yesu-te gekhofotaz

(Luk 7:18-35)

1 Yesu tegi paev ezoqam tuelv manqa løvuat qamømbøe-navøem, yaq ta vemiav ndøgo gè-iváv. Yaq vemivemiav nøme-té genøwáv, Gelili manqei-te ndøgo, ezoqa vømē-zømesim.

2 Ta khøuwa-te ndøgo, Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ndimbula-té ge-utavám. Yaq manqat ge-ewag, av Keliso matev ge꞉matønumam, ndego ekeza paev ezoqa nøme ndokhofotáz, te-te. 3 Yaq Yesu āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Qonimbí-eīn. Ezoqam qô, Mbumbukiam ge꞉manqatam, tendo-khofotav? Ó, ezoqa vini-qa nitó-kewagāt?”

4 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zion-te nqawa tozovesez, yaq āv qazømømbøé-einím, av zo manqat nqazøte-yoge neka matev nqazøte-qeivi. 5  *Ezoqam ndigu bøi waev mbain qagoam, ndakin gèkeogé. Neka ezoqam ndigu kagi gigoam, ndakin gè-okhó. Neka ezoqa ndigu kha sisi-us gigoam, kha sisi mø̀ndøzø-navøém. Neka ezoqa ndigu gea kandøgeap gigoam, ndakin gèyogé. Neka ezoqa ndigu gipakhaetat, nango mø̀ndø-khandí꞉z. Neka gigiap-av ezoqam, Mbumbukiam-qá Manqat Mbomambaqape ndøyogé. 6 Neka gekha ezoqām ndigu, no-te nakeapav ndigu, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.”

7 Zion-gi paev ezoqam gi꞉qavaz, yaq Yesu Zion-qa yaq-te manqa manqate ndøngáz, ezoqa ewaqape-te, gezø-ein, “Gê, zo Zion-te qazo-apat, leg-av manqei-te ndøgo, zo gekha qeivi-qa zó-apat? Gê, zo ezoqa omete-qa zó-apat, ndego kopømba ande av gagayag ndægo, sa tøpovøemet, yaq vǿepovēt, yaq vǿepovēt, khamøe sa tøqambuvøemet? 8 O gê, qazo-apat, zo ezoqa ndabua eqeieqei uzap omete-qa zó-apat? Nqáe! Ezoqa ndabua eqeieqei ndi-uzap, ndigu kawa ezoqam-qá khoev-té giyageáp. 9 Geté zonømbé-einīm. Zo gekha qeivi-qa zó-apat? Mbumbukiam-gê manqa vevezam ezoqam omete-qa zó-apat? Unimanqatín. Ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám. Geté no nqazǿ-manqate. Ndego Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate ndi꞉gu, mø̀ndø-løvubám. 10  *Zapa ndǿgo, ezoqam ngének, teqa yaq-te Mbumbukiam-qa Manqat av nqæpeawap nqægo,

‘Nqáe! Noge u-anem notó-khofotáv, qoqa megemege-te.

Ndego nakhoa møqá-khakheinám.’

11 No unimanqatín nqazø-manqate. Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ndego kandambaqapé. Ndego ezoqa ewaqape, nqanek manqei-qape-te gifakhatat, mø̀ndø-løvubám. Geté até ezoqa khasøkhasís-a, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, ndigu Zion mø̀ndø-løvu꞉mém.

12  *Ta khøuwa-te ndøgo, Zion manqa manqate ge꞉ngaz, atema ndakin, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, bazaføgakh-us ndøkhouwevtét. Geté ezoqa keføkefak ngi꞉wat-qa mbógo. 13 Qageavun, atema꞉ Zion vø̄fakhan, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate gi꞉goam neka Mozes-qa guguna manqat, ndǿgo tini-manqatám, matev zo ndakin nqazo-qeivi. 14  *Oskiá ndøgo, zo tozo-unimanqatinim o unimanqatinteav tøgoat: Ndigu manqat gi-einim, av nqægo, Mbumbukiam Ilaiza ndōkhofotāv, ndigu Zion me꞉manqatám. 15 Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat, yà beyogé.

16 Nginik ezoqam, ndakin ngiyage, andé gekha me nøtékhamās? No nakheis nøtékhamás, maket manqei-te ndi-otam. Ndigu yaqyaq-a, āv gini-akhayám nqǽgo, 17 ‘Ni zo pøinda nizø-khambøemám. Khanakhanakh-ús. Geté zo ogipøteáv. Neka ni osombo ouv nizø-qaqaemám. Geté zo eivøpøteáv.’ 18 Zó-a, até kopó. Gekha matēv ndøgo, zo ndozoqeivi, zo khanakhanakh mbaín. Zion gefakhan, lou logemav matev gegoam, neka waen izumav vø̄goam, yaq ezoqa ewaqape āv gimbøe-manqatám nqǽgo, ‘Ngenek nqova soqa mbøigú!’ 19  *Geté ndakin Ezoqam-ge Yo gefakhan, ngenek lou mø̀ndø-logatún, neka waen vø̄-izumatun. Yaq ezoqam āv gimbøe-manqaté nqǽgo, ‘Ngenek ezoqam zøté-ometām. Lou loge møqǽ, neka waen izam møqǽ. Neka ngenek teks moni upøgim ezoqam neka manqa-zapazapa-us ezoqam-gí zifú.’ Ezoqa av nqægo ambá gini-manqaté. Geté Mbumbukiam-qa matev, ni āv qaninømánd nqǽgo, teqa matavap loloakh, unimanqatín.”

Mø̀ndø-soqoéz, ndigu Keliso gisanqawem

(Luk 10:13-15)

20 Vemivemiav nøme-te, Yesu umingiap matev kopoáv gematønumam. Geté ndigu vemiav-ak, Mbumbukiam-te qambuzaneáv. Yaq Yesu gèzøponqóm, vøzø̄-ein, 21  *“Zo Kolazin-ak neka Betsaida-yak, zo mòzo-soqoéz. Zapa ndǿgo, no umingiap matev, zo mokho-te qæmatønumam, ambā Taya neka Saedon taon mokho-te tæmatanamɨn, ndigu ambá nupøkhán mbá, Mbumbukiam-te é-ndo꞉qambuzɨ́n, neka tiqa manqa-zapazapa zapaya, ndabua soqøsoqa vø̄-uzamɨn neka pakhakh vø̄geɨn. 22 No nqazǿ-manqate: Manqa ovøyam khøuwa kandambaqape timø-khantaz, zo-te unimé꞉-soqá. Yaq-fia nqosøgeap ndøgo, zo tozomø-ndapem, ndø̀mø-løvuám, av Taya neka Saedon taon-ak timindapem.

23  *Neka ge zô, Kapenaum taon-ak? Zo, yan-té ginǿ-eqazō, av zo ndøzøte-matavap? Āv taoká. Zo gøinam-té ginǿ-nqagevém. No umingiap matev, zo mokho-te qæmatønumam, ambā Sodom taon-te tæmatanamɨn, yaq ndigu ambá Mbumbukiam-té ginø-qambuzín. Yaq ta taon ndøgo, gøinam-te ambá gélonqotamák. Geté ambá oskia ndøgonɨ́n. 24  *No nqazǿ-manqate: Manqa ovøyam khøuwa kandambaqape-te, yaq-fia ndøgo, zo tozomø-ndapem, ndø̀mø-løvuám, yaq-fia, av Sodom taon-ak timindapem.”

Qàndozáv nqanek, Yesu-te, pusa vø̄ta

(Luk 10:21-22)

25  *Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu āv gene-guligulím nqǽgo, “Tat, qo yan neka manqei-qape-ge Evezøza ndoqogo. No ike kandambá qo-te. Zapa ndǿgo, qoqa matavap qòkhonáo, ti-te ndigu, ekeza kha zøtezat neka matavap loloakh-us ezoqam ndizæza. Geté qo ti-te ndígu toqonø-vevezám, ezoqam ndigu ande av nakhei nqonqon ndi꞉gu. 26 Unimanqatín. Tat. Qoqā poev, āv tønegoám.”

27  *Yaq Yesu manqat nøme ge-ein, “Gigiap neka matev ate ndægo, Tat noqá zenda-té genøvé. Ndego yakhapús, Yo ge꞉-otev. Ezoqa nøme, ndigu Yo mè꞉zøtezák. Neka ezoqa Eve mè꞉zøtezák. Yo mba me꞉-otév, neka ndigu vǿezøtēz, Yo Eve-qa yaq-te vevezam-qa ndezøgo.”

28  *“No-té qandozáv, zo ezoqa ewaqape, qazø-ewez neka viniv-qape ndozo-eqatet. No pusup nøzǿ-etoám. 29 Kopømba ande av kao nduigu, tae monqo-te toqombøe-ve, yaq gigiap gēlīv, zo noqá viniv zóndapém, neka zøtezat vozóndapēm, no-te. Yaq zoqa yage-te, zo pusa zótá. Zapa ndǿgo, no matev aiyav-té qatø-matanám. Neka no nøkeza iz eqawatáv. 30  *Viniv ndøgo, no ezoqam-te totove, tákh. Taqa viniv khapémbá.”

12

Yesu ndego kawá, Sabat khøuwa

(Mak 2:23-28; Luk 6:1-5)

1  *Khøuwa nøme, Sabat khøuwá, Yesu ekeza paev ezoqam namba, wit khae livin-mbá gunu꞉-apát. Yaq tegi paev ezoqam, ifi zøvín. Yaq wit nanga ndøvingisømém, sasa ndølouz. 2  *Yaq Felisi ezoqam tiqa matev giqeivim, Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nqáe! Khafeáp nandav, qogi paev ezoqam Sabat khøuwa-te wit nanga nandi-vingisumit. Kopømba mbaín, Sabat khøuwa-te, sasae toqogo.”

3  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ge zô, emanqat mozó-geveømem, av Deivid ge꞉matanam, tegi ezoqam namba ifi qazøvin? 4  *Mbumbukiam-qá khoev-té genø-ón, flawa vømøndō-upøzo, ndigu lou-qase-te go꞉-abam, Mbumbukiam-gi, yaq tegi ezoqam namba sasa ndølouz. Matev av nqægo khafeáp ti-te. Mbumbukiam-gí iziz ezoqam mba zø-mboqoatám, nginik flawa tilouzat.*

5  *Neka ge zô, Mozes-qa guguna manqat mozó-geveømem? Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, Sabat khøuwa-te, sasae ndøgoatún, Mbumbukiam-qa khoev-te. Yaq av nqægo ndigu khafeap ndømøkuimatún. Geté ndigu manqa-zapazapa gonemáv. 6  *No nqazǿ-manqate: Ezoqa ngêgó nqanek. Ngenek Mbumbukiam-qa khoev ùnime꞉-løvuám.

7  *Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-eín nqǽgo, ‘Noqa poev kandambaqape nqánek: Zo tanakh matev zǿgoát, ezoqa nøme-te. Ambá ndǿgo, zo søvakha gigiap tozotøndo-løvusumat no-te.’ Zo nqanek manqat ambā mokho tozombo-ndapemɨn, yaq zo nginik manqa-zapazapa-yav ezoqam, soqøsoqa ambá zøtézæbák.

8 Ezoqam-ge Yo, ndego kawá. Sabat khøuwa, ndégo teno-kawaevát.”

Yesu ezoqam pingim qambowau, gekhakheinøvem

(Mak 3:1-6; Luk 6:6-11)

9 Yesu ta manqei ndøgo ge-ivav, yaq Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té genøwáv. 10  *Ta guliguli khoev-te ndøgo, ezoqam mø̀ndøgoám. Ndego pingim gèmbowaú. Yaq ezoqa Yesu gimbo-bevøpem, “Gê, ezoqa kopømbâ, Sabat khøuwa-te, ezoqa nøme tekhakheinøvem, ó, khafeâp?” Av gimbøe-bevøpem nqægo, zapa ndǿgo: Ndigu Yesu manqa ovøyam-te vee-qa mbogoám.

11  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zonømbé-einīm. Ezoqa sip timbowanat, yaq Sabat khøuwa-te, kopo ndugu manqei ozu-tē gunūbøiāv, yaq ndego ngunuk sip segé-ivāv? Āv taoká. Ndø̀liváv. 12 Geté ezoqam sip ùnime꞉-løvuám. Yaq nakémbá, khafeap mbaín, ezoqam toqombo-tøke, Sabat khøuwa-te.”

13 Yaq até gendego, ndego ezoqam āv gembøe-eín nqǽgo, “Pingim qoté-ovøyām.” Yaq ndego ezoqam, pingim sège-ovøyám, vømbō-eqeieqei, kopømba ande av pingim nøme qambøegoam. 14  *Yaq Felisi ezoqam Yesu-qa matev giqeivim, ndigu sège-ivøvém. Yaq āv gini-pøoném nqǽgo: Pakhapakha zimbó-khanøém.

Yesu mokho-te, Mbumbukiam-qa Manqat mø̀ndø-unimanqatín, ndøgo ibugukhokhof ge-ein

15 Yaq Yesu ge꞉-otev, av nqægo, Felisi ezoqam gèmbo-voqoēm, yaq ndego manqei nøme-té genøwáv. Ezoqa kopoáv gimbopavat, yaq ndego enqoni-us ezoqam ate gi꞉goam, vø̄khakheinøvemat. 16  *Geté Yesu āv gene-gugubát nqǽgo: Ndigu teqa yaq-te, ezoqa nøme bete-zømèsi᷄m. 17 Yesu av ge꞉matanam nqægo, yaq manqat ndøgo, Mbumbukiam tege manqa vevezam ezoqam Aezaya mokho-te ge-ein, gè-unimanqatín. Manqat nqánek,

18  **“Nqáe! Ngenek nogé sasae ezoqám. Nō nøveatáv.

No poev kandambá te-te, neka no nø̀mbøe-khafuát.

Nøkeza Nqova nombó-etoám.

Ndego manqei-manqei ate ndægo, ezoqa matev eqeieqei-qá yaq-té mé꞉zømesimát.

19 Ndego qaqa manqat gémanqateák. Neka ndego manqa sas gémanqateák.

Ezoqa teqa manqat gé-ewagák, nakhoa-te.

20 Pefa køfi꞉v, ndego ma génqawayák.

Neka lampa ndøgo, tøkhouvøemat, ma gékhoutavák.†

Ndego sasae gé-ivavák. Sasae até gégót, atema matev soqøsoqa ate ndægo vumú-nqagīm, yaq matev eqeieqei vøndó-oē.

21 Manqei-qape ate nqægo, ezoqa te-te ndégo tinǿtabát.”

Yesu av gimbøe-einim nqægo, Saitan-qā bazaføgakh-tē genø-sasaeāt

(Mak 3:20-30; Luk 11:14-23)

22 Khøuwa nøme, manqa-khou neka bøi waev mbain ezoqam ndondafém, Yesu-te. Ndego manqa-khou neka bøi waev mbain gegoam, zapa ndǿgo: Ndego nqova soqa mbøigoám. Yaq Yesu gèkhakheinøvém. Yaq ndego ezoqam kopømbá, manqat vø̄-ein-a, bøi vømbō-eqeieqei. 23 Yesu nqanek matev gematanam, yaq ezoqa ewaqape nqova ndafe kandambá. Yaq ekeza mokho-mba gibond, “Gê, ngenek Deivid-gê Zeò penømakhaya, Mbumbukiam ge꞉manqatam, tendo-khofotav?”

24  *Geté Felisi ezoqam nqanek manqat giyogem, ndigu āv gini-einím nqǽgo, “Āv taoká. Ngenek nqova soqøsoqa, Belzebul-qá bazaføgákh gene-ngeasám, ndego nqova soqøsoqa-ge kawa.”

25 Yesu tiqa matavap é-møndæ-otév, yaq gezø-ein, “Zoqa manqat mokho mbaín. Zapa ndǿgo, gekha bawān ndigu, giqatønem, yaq ndigu izuizu ndǿnøfeapāt, nginik gékhoumbám, até vømú-nasinīm. Neka vemiav o evenap tiqatønem, yaq ndigu izuizu ndǿnøfeapāt, ta vemiav ndøgo o ndigu evenap, kopømba mbaín, oskia tiyagat. 26 Saitan-qa bawan-qa yaq-te, matev até kopó. Ndego amba ekeza ezoqa tengeasamɨn, yaq teqa bawan géqatá. Yaq segé-navøém. 27 No nqova soqøsoqa amba Belzebul-qa bazaføgakh-te tøte-ngeasamɨn, av zo ndøzøte-manqate, yaq gê, zogī ezoqam, nqova soqøsoqa gekha ezoqam-qâ bazaføgakh-tē ginǿ-ngeasumatun? Gê, Saitan-qâ bazaføgakh-tē ginǿ-ngeasumatun? Āv taoká. Yaq nakémbá. Tiqa matev mø̀ndø-unimanqatín, av nqægo, zoqa manqat mokho mbaín. 28  *No nqova soqøsoqa, Mbumbukiam-gé Nqová qate-ngeasumatún. Ndøgo zo āv qanezømás nqǽgo: Mbumbukiam-qa Megeat Matev, mø̀ndø-fakhán zo-te.

29 Neka nøme nqánek: Gê, ezoqa bazaføgakh-qape, kopømba ande av Saitan nde꞉go, teqa gigiap aqonam-qa toqogoat, yaq qo khoev-tē soqombó-ōq, gigiap voqombó-aqonām? Āv taoká. Geté vø̀kho-løvønøvém. Váev, gigiap toqombo-aqonam, teqa khoev-te.

30  *Gekha ezoqām ndigu, no-te nøzøzaneav ndigu, ndigu nogí qaqa ezoqám. Neka gekha ezoqām ndigu, no ezoqa møvøbam-qa yaq-te tøkemav ndigu, ndigu ezoqa gèpanqasumít. 31  *Yaq nakémbá, no nqazǿ-manqate: Gekha manqa-zapazapā ndøgo, ezoqa ndimatanam, até ndøgó-a, Mbumbukiam-qa iz ndingi꞉wat, ta manqa-zapazapa ndøgo, Mbumbukiam kopømbá, segembøé-navøém. Geté ezoqa Nqova Mbomambaqape-qa iz tengiu, Mbumbukiam ta manqa-zapa ndøgo gembøé-navøemák. 32 Ezoqam ndego, Ezoqam-ge Yo-qa yaq-te, manqa soqøsoqa ndemanqate, Mbumbukiam teqa manqa-zapa ndø̀mbøe-navøém. Geté ezoqa Nqova Mbomambaqape-qa yaq-te, manqa soqa te-ein, Mbumbukiam teqa manqa-zapa gembøé-navøemák, ndaki yage-te neka yage nøme, megemege-te ndo꞉go.”

Tae nanga eqeieqei o soqain toqoqeiv, yaq soqoté-qatéq, av nqægo, tae ndøgo eqeieqeī o soqain

(Luk 6:43-45)

33  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Tae eqeieqei tøgoat, yaq até nangá-ya, eqeieqeí. Geté tae soqain tøgoat, yaq até nangá-ya, soqaín. Tae nanga eqeieqei o soqain toqoqeivat, yaq soqoté-qateqát, av nqægo, tae ndøgo eqeieqeī o soqaīn.

34  *Zo waza soqøsoqa. Gê, manqat eqeieqei áv khazøté-manqatāt, zo manqa-zapazapa-us ndozogo? Nakhoa mbaín. Ezoqa ndǿgo témanqatát, gekha matavāp ndøgo, teqa mokho-te qamømbo-tøva. 35 Ezoqa eqeieqei, matev eqeieqei ndøgoatún. Zapa ndǿgo, teqa mokho-te, matavap eqeieqei mbøigú. Geté ezoqa soqaqape, matev soqøsoqa ndøgoatún. Zapa ndǿgo, teqa mokho-te, matavap soqøsoqa mbøigú.

36 No nqazǿ-manqate: Gekha manqāt ndøgo, ezoqa khokho sa ndimanqate, Manqa ovøyam khøuwa kandambaqape-te, Mbumbukiam-te manqa ndø̀-ovøemém. 37 Gekha manqāt ndøgo, qo ndoqo-manqate, Mbumbukiam qo eqeieqei o soqain ndǿgo tenéqǽq.”

Felisi ezoqam Yesu-qa umingiap matev qeivi-qa gigoam

(Mak 8:11-12; Luk 11:29-32)

38  *Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqa nøme, Yesu gimbo-einim, “Nøméndim ezoqam. Umingiap matev qómatanám. Yaq ni tàbati-nøtén, qo Mbumbukiam ndokhofotāq.”

39  *Geté Yesu gezø-qavøiu, “Zo ezoqa ndakin nqazoyage, zo ezoqa soqøsoqá neka zo Mbumbukiam-te tøkebeáv. Yaq ndakin, zo umingiap matev qeivi-qa mba zøgó. Geté zo matev nøme zóqeivimák. Sa ndǿgo tozóqeivím, av Ziona qambøe-fakhan, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam. 40  *Kopømba ande av Ziona khøuwa misika neka lova misika zongøyam-qa mokho-te gu꞉goam, yaq até Ezoqam-gé Yó-a, manqei mokho-te āv tenégoát, khøuwa misikā neka lova misika. 41  *Mbumbukiam-qa Manqa Ovøyam Khøuwa Kandambaqape-te, ndigu Niniva vemiav-ak, segéwán. Yaq ndigu zo ezoqa soqøsoqa mé꞉zǽb, zo ndakin nqazoyage. Zapa ndǿgo, ndigu manqa-zapazapa-te gigoam, màndo-qambúz, Ziona-qa manqat gi꞉yogem. Geté, nqáe! Ngenek ezoqam zo namba nge꞉go, ngenek Ziona ùnime꞉-løvuám. Geté zo qambuzaneáv, teqa manqat qazoyogem. 42  *Neka Mbumbukiam-qa Manqa Ovøyam Khøuwa Kandambaqape-te, até ndugú-a, Siba manqei kawa sævam kandambaqapu, segé-itán. Yaq ndugu zo ezoqa soqøsoqa mé꞉zǽb, zo ndakin nqazoyage. Zapa ndǿgo, ndugu qámbá gunduwav, Solomon-qa matavap loloakh manqat vømømbō-ewag, ndego kawa ezoqam kandambaqape. Geté, nqáe! Ngenek ezoqam zo namba nge꞉go, ngenek Solomon ùnime꞉-løvuám. Geté zo teqa nømendim manqat ndapeáv.”

Matev soqaqape tøfakhan, ezoqa manqa-zapa-te nqawa tevesez

(Luk 11:24-26)

43 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Nqova soqa ezoqam-te tefakhan, yaq ndego mbenga qaqaniap manqei-té gé-okhoát. Manqei eqeieqei-qa ndǿvawét, te꞉yagat. Geté qeiviav tøgoat, 44 ekeza manqat āv gené-eín nqǽgo, ‘Ság. Nøkeza khoev-té qatǿveséz, ma qatønde-fakhan ndøgo.’ Yaq ndego nango tevesez, ta khoev-te ndøgo, ezoqam mbaín, tembøe-khaz, viayáp neka gapuk mbaín. 45  *Yaq nangó genǿwáv, nqova soqøsoqa seven nøme vømøndó-khatōb, ndigu uni gi꞉soqøsoqoezam. Āv teoká, av ndego ekezan nde꞉go. Yaq ndigu tindúzáv ndǿgo, namba vøméqōm. Yaq vaev-te ndøgo, ndego ezoqam, teqa yage unimé꞉-soqá. Āv taoká, av bugukhokhof ge꞉yagam. Matev āv tøzømbé-fakhán, nginik manqa-zapazapa-us ezoqam, ndakin khøuwa-te ngiyage.”

Yesu-gu evo neka emekheis, gekha ezoqâm?

(Mak 3:31-35; Luk 8:19-21)

46 Yesu ezoqa ewaqape namba, manqa mo꞉manqatám, yaq nqáe! Evo neka tegi emekheis tīnø̄fākhāz. Bavokhó sogowán. Te namba manqa manqate-qa ndøgoám. 47 Yaq ezoqa nøme āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nqáe! Qavo neka qamekheis, ngówani, bavokho. Ndigu manqa manqate-qa ndøgó, qo namba.”

48 Geté yaq Yesu āv gende-qavøiú nqǽgo, “Nogu evo neka nogi nqamekheis kinǿgoam?” 49 Yaq Yesu zenda ekeza paev ezoqam-té genøqantáv, ge-ein, “Nqáe! Nogu evo neka nogi nqamekheis, ngínik, ngiwaniap. 50  *Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, noge Tat-qa poev ndimbopaev, ndego yan-te ngo꞉yage, nogu evo neka nogi nqamekheis ndígu.”

13

Ezoqa manqei vinivinimba-te, wit nanga gezøgeakhat, taqa yaya etæ manqat

(Mak 4:1-9; Luk 8:4-8)

1 Ta khøuwa kopo-te ndøgo, Yesu khoev gè-iváv. Yaq ndøgeg-té genø-ová, vømø̄qom. 2  *Geté ezoqa khàpumu-khouwéz, gindupindam te-te. Yaq Yesu khagua-té genøketáo, vø̄uqom. Ezoqa ndøgeg-té giwaniapám. 3 Yaq ndego yaya etæ manqat me꞉zømás. Kopoáv. Āv genengáz nqǽgo,

“Nqáe! Ezoqam mø̀ndøgoám. Khae-té genøwáv, wit nanga vømø̄-zøgeakh. 4 Yaq wit nanga ge꞉panqabumat, nøme nakhoa-té ginø-o꞉atát. Yaq pipisi tindu-løvuvám ndǿgo, vø̄louz.

5 Geté nøme ndigu, nandi-té ginø-o꞉atát. Nandi-te ndøgo, manqei khapekhapémbá qatøke꞉pat. Yaq mbusa nakhamas-té ginø-fakhanøvém. Zapa ndǿgo, manqei andé mbaín. 6 Geté yaq, khøuwa gendosasev, mbusa ndigu gifakhatat, khøuwa tatas ndølouwáz. Yaq gèkusíz. Zapa ndǿgo, ndigu ngum uni mbunipøteáv.

7 Wit nanga nøme, gapuk-té ginø-o꞉atát. Yaq gapuk ndøgo qa-eqa, ndigu gèvøtøgeám.

8 Geté wit nanga nøme, manqei eqeieqei-té ginø-o꞉atát. Yaq kopømbá gi-eqanat, nanga vø̄qataz. Wit nanga nøme ndigu, 100́, louzi nonqo gitøkebupat. Nøme ndigu 60́, neka nøme ndigu 30́.”

9 Yaq Yesu gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat, yà beyogé.”

Yesu gekha zapā, ezoqa yaya mba gezø-etæam

(Mak 4:10-12; Luk 8:9-10)

10 Yaq Yesu-gi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-bevøpem, “Qo gekha zapâ, yaya mba ndoqo-etæ, ezoqa ndoqote-zømesim?”

11 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Mbumbukiam zo mba zøtáke, zo nogi paev ezoqam, mokho manqat tøzøte-zøtez, teqa Megeat Matev-qa yaq-te. Geté ezoqa nøme-te, ndego takeáv. 12  *Gekha ezoqām ndego, mokho gendap, Mbumbukiam otevat nøme mba mbøé-etoám. Yaq ndego otevat kandambá tømbogoat. Geté gekha ezoqām ndego, mokho ndapeav ndøgo, yaq Mbumbukiam até otevat-qasé-a, ndømbogo, segéviwám. 13 No ndigu yaya mba tæzømbe-etǽ ndǿgo: Ndigu ndikeôgé. Geté géqeivimák. Neka ndigu ndiyôgé. Geté mokho géndapemák. 14  *Yaq av nqægo, manqat ndøgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya gepeawam, gè-unimanqatín, ndøgo qa-ein,

‘Zo ndòzo-ewagát.

Geté manqa mokho zombó-ndapemák.

Zo ndòzo-kewagát.

Geté zóqeivimák.

15 Nginik ezoqam,

mbøni gèzø-føgøføgakhám.

Neka gea gèzø-tokeáp,

neka bǿi ndīkōpø̄ītāp.

Zapa ndǿgo, ndigu poeveáv,

bøi ti꞉qeivat neka gea ti꞉-ewagat,

neka mokho tindapem,

yaq no-te vøndé-qambūz,

no vøté-khakheinøvēm.’

16  *Geté zo khanakhanakh mbá qanegó. Zapa ndǿgo, zo bøi ndøzøte-qêiví neka gea ndø̄zø̄tē-yōgē. 17 No unimanqatín nqazø-manqate. Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam neka matev eqeieqei ezoqa kopoáv, matev qeivi-qa ndøgoám, zo ndakin nqazo-qeivi. Geté ndigu qeiviáv. Neka ndigu manqat yoge-qa vø̄goam, zo ndakin nqazoyoge. Geté ndigu yogeáv.”

Ezoqa manqei vinivinimba-te, wit nanga gezøgeakhat, taqa yaya etæ-qa manqa mokho

(Mak 4:13-20; Luk 8:11-15)

18 Yaq Yesu tegi paev ezoqam gezø-ein, “Gèndoyogé, yaya manqat ndøgo, wit nanga zøgekhæm-qa yaq-te qazø-eta, taqa manqa mokho.

19 Wit nanga ndigu, nakhoa-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, ndigu Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te, manqat giyogemɨn, mokho upøgimáv. Yaq nqova soqaqape, até gendewavɨn, manqat vø̄e-vibamɨn, tiqa mbøni mokho-te tøu-ogeakhat.

20 Neka wit nanga ndigu, nandi-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat nakhamas-té ginø-ndapemɨ́n. Khanakhanakh-ús. 21 Geté ta manqat ndøgo, uni mbuvøemáv, tiqa mokho-te. Yaq ndigu føgøføgakh wanimáv. Mbumbukiam-qa Manqat zapaya, yage føgakh-qape o ngenøgim matev qazø-fakhanɨn, ndigu nakhamas-té ginø-o꞉azɨ́n.

22  *Neka wit nanga nøme ndigu, gapuk-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat ambá giniyogé. Geté ndigu fofogeap khàpe zømbe-khouwevɨ́n, tiqa yage zapaya, neka tiqa poev matev, gigiap kopoav-qa yaq-te, vø̄tubamɨn. Yaq Mbumbukiam-qa Manqat, tiqa mokho-te ndøugu, gèvøtagɨ́n. Yaq kopømba mbaín, mokho tømbo-fakhan.

23 Neka wit nanga ndigu, manqei eqeieqei-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat gèyogemɨ́n neka mokho vømbō-ndapemɨn. Yaq Mbumbukiam-qa Manqat, mokho mbófakhán. Kandambá. Ezoqa nøme-te 100́, neka ezoqa nøme-te 60́, neka ezoqa nøme-te 30́.”

Wit neka avøeavøe sa qamu-umiavat, taqa yaya etæ manqat

24 Yaya etæ manqat nøme, Yesu ge꞉zømas, nqánek. Gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo: Ezoqa mø̀ndøgoám. Khae-té genøwáv, wit nanga mbomømboma vømø̄-zøgeakh. 25 Geté ezoqa ewaqape ate av-té gi꞉sømbiapat, tege qaqa ezoqam tendowáv ndǿgo, avøeavøe nanga vø̄pomogim, ndøgo wit ma gi꞉zøgeakham, sasa ndøwav. 26 Yaq wit nanga mbusa gifakhaz, gi-umianat, mokho vø̄tøkebam, yaq até avøeavøé-a, namba me꞉-umiavát.

27 Yaq khae eve-gi sasae ezoqam, nqanek matev giqeivim, tinøzáv ndǿgo, vømømbō-einim, ‘Khanánqa. Qo wit nanga eqeieqeí aboqo-zøgeákh. Geté ndakin avøeavøe áv khané-fakhanam?’

28 Yaq gendo-ein, ‘Qaqa ezoqám abe-matanám.’

Yaq sasae ezoqam gimbo-einim, ‘Gê, batíniav? Avøeavøe ambá nimø-khofoemɨ́n.’

29 Geté ndego āv gezømbe-qavøiú nqǽgo, ‘Mbaín. Avøeavøe naqanøkā ndøkhofòe᷄m. Soqaín ndøgo, wit namba tøzøte-khofobem. 30 Wit avøeavøé namba sa bete-umianét, atema vingisam khøuwa vizimǿ-khantøzēm. Yaq no sasae ezoqam āv qazømbé-eín nqǽgo, “Avøeavøe vø̀khæ-khofoém, vø̄-møvøemem, yaq sasa zósønqotøvēm. Yaq wit zóvingisumém, noqa lou møvøyam khoev-te vozó-nqeitøzēm.” ’ ”

Masted tae nanga-qa yaya etæ manqat

(Mak 4:30-32; Luk 13:18-19)

31 Yaya etæ manqat nøme, Yesu ge꞉zømas, nqánek. Gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, ndøgo andé masted tae nangá, ezoqa khae-te gezøgeakhɨn. 32 Nginik tae nanga khapímbá. Geté mbusa qafakhanɨn, qakhouwevɨn, tae kandambá. Avøe gigiap nøme mø̀ndø-løvuamɨ́n. Yaq tae ndøgo tøyat, pipisi até gindi-løvuvamɨn, taqa tang-te vō꞉viviamɨn.”

Flawa poponøvem nonqo, taqa yaya etæ manqat

(Luk 13:20-21)

33 Yesu yaya nøme gezø-eta, nqánek, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, andé flawa poponøvem nonqó. Sakheis khasøkhasis ndø-upøgimatún, khapémbá, flawa-te vø̄u-pomogimimin. Flawa poponøvem nonqo, khapelavøqase ambá qanegó, neka flawa kandambā. Geté flawa ate ndi꞉gu, sègemø-popoezɨ́n.”

Manqat nøme, yaya etæ-qa yaq-te

(Mak 4:33-34)

34 Yesu nqanek manqat ate ndægo, ezoqa ewaqape gezø-manqatam, ndego yaya mba zø-etæám. Ndego manqat bavokho manqatemáv. Geté yaya mba zø-etæám. 35  *Yesu av ge꞉matønumam ndægo, yaq manqat ndøgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam ge꞉-ein, gè-unimanqatín. Ta manqat nqánek, “No ezoqa manqat tæzø-manqatat, yaya mba nøzǿ-etæát. Manqat ndøgo, no ezoqa tøte-zømesimat, khonoam-té qagoám. Nupøkhán mbá, Mbumbukiam manqei-qape gekhakheinam, atema ndakin.”

Wit neka avøeavøe, taqa yaya etæ-qa manqa mokho

36 Yesu ezoqa ewaqape gezivaz, khoev mokho-te vømø̄-on, yaq tegi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-einim, “Yaya etæ ndøgo, ezoqa avøeavøe nanga khae-te gepomogim, taqa manqa mokho gekhâm? Kopømbâ toqoti-nømand?”

37 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ezoqam ndego wit nanga eqeieqei gezøgeakh, khae-te, ndego Ezoqam-gé Yó. 38 Khae ndøgo, manqei-qapé, neka wit eqeieqei ndigu, Mbumbukiam-gí ezoqám, teqa Megeat Matev-te ndu꞉gu. Geté avøeavøe ndøgo, ndigu nqova soqaqape-gí ezoqám. 39 Qaqa ezoqam, ndego avøeavøe nanga soqøsoqa gepomogim, ndego nqova soqaqapé. Neka wit vingisam khøuwa ndøgo, manqei-qape-qá vaév. Neka sasae ezoqam ndigu, enzol ezoqám. 40  *Kopømba ande av ezoqam avøeavøe gikhofoem neka vø̄sonqotøvem, yaq manqei-qape-qa vaev-te, matev āv tønéfakhán. 41  *Ezoqam-ge Yo, ekeza enzol ezoqam ndókhofotáz, yaq gekha ezoqām ndigu, teqa Megeat Matev mokho-te, manqa-zapazapa ndigu neka ezoqa nøme manqa-zapa-te ndi-ituza, vǿmøvāb. 42  *Yaq ndigu gøinam wageap-té ginǿ-nqagivém. Yaq tí-eivumát ndǿgo, neka khaya vǿvivisumāt.

43  *Geté ezoqa eqeieqei ndigu, andé khøuwa me mé꞉sanqatavát, Tat-qa Megeat Matev-te. Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat, yà beyogé.”

Yakhaseke moni-us, khae-te qakhonawam, taqa yaya etæ manqat

44 Yaq Yesu yaya nøme zø-etá, gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo: Ezoqa khae nøme-te, yakhaseke ndøqeív. Moni-ús. Manqei mokho-té qakhonawám. Ta yakhaseke mokho-te ndøugu, moni kandambá gu꞉nqeitavam. Yaq ndego ezoqam, nqanek yakhaseke nqawá genø-khonáo, sasa ndøqavan. Khanakhanakh khàpe mbøe-khouwév. Yaq até gendego, ekeza gigiap ate qambøegoam, gèwí. Yaq moni geqas ndigu, khae ndǿgo tewí, ma moni yakhaseke-us ge꞉qeiv.”

Ezoqa agiwa qanimav-qapi gezømet, taqa yaya etæ manqat

45 Yesu yaya etæ manqat nøme ge꞉zømas, nqánek. Gezø-ein, “Neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo: Stoa eve mø̀ndøgoám. Ndego agiwa-qasis qaniqanimav-qa ndøvawám. 46 Yaq khøuwa nøme, agiwa qanimav-qapi ndøzømét. Tiqa fia kandambá. Yaq ndego até gendego, gigiap ate qambøegoam, gèwí. Yaq moni geqas ndigu, agiwa-qasi me꞉wí.”

Zonga voe gi꞉ndapɨn, taqa yaya etæ manqat

47 Yesu yaya etæ manqat nøme ge꞉zømas, nqánek. Gezø-ein, “Neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo: Ezoqa voe gi-ogimin, zonga bugug vinivinimbá gindapɨn. 48 Zonga voe gumu-khazemɨn, yaq ndøgeg-té ginø-itimín, vø̄qonavɨn, zonga sasa ndøgevezonamɨn. Zonga eqeieqei ndigu, lagu-té ginø-qonøzemɨ́n. Geté zonga soqøsoqa, gènqagevemɨ́n.

49 Manqei-qape-qa vaev-te, matev kopo āv tønéfakhán. Enzol ezoqam tindúzáv ndǿgo, ezoqa vǿ-qatøzō, eqeieqei vini neka manqa-zapazapa-us vini. 50  *Yaq manqa-zapazapa-us ezoqam, gøinam wageap-té ginǿ-nqagivém. Yaq tí-eivumát ndǿgo, neka khaya vǿvivisumāt.”

Awenege nømendim matev neka ndakinak nømendim matev

51 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezøbevap, “Ge zô, nqanek manqat ate nqægo, taqa manqa mokho mozóndapem?”

Yaq gimbo-qavøinam, “Ni mø̀indapém.”

52 Yaq Yesu gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, Mozes-qa guguna manqat ge꞉-otev, yaq ndego Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, ge-noge-paev-ezoqam-ev, ndego andé khoev evé. Ndego teqa khoev kouwat mokho-te, gigiap ndemøvøyam, gigiap qaniqanim vinivinimbá ndømbogo, nøme ndakinák neka nøme awenegé, yaq ta gigiap ndøgo, nøme vøndō-ovøe.”

Yesu ekeza vemiav-ak gisanqawem

(Mak 6:1-6; Luk 4:16-30)

53 Yesu nqanek yaya etæ manqat zømesim qamømbøe-navøem, yaq ta manqei ndøgo ge-ivav, 54  *ekeza vemiav-té genøwáv, Nazalet, neka Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, ezoqa vøme-zø̄mesim. Yaq ndigu manqat gimboyogem, nqova ndafe kandambá neka ekeza mokho-mba gibond, “Ngenek ezoqam, matavap loloakh neka bazaføgakh, umingiap matev gone nonqo, gekham-tê gendap? 55  *Gê, ngenek khoev puanam ezoqam-gê yò? Neka tegu evo, Melî? Neka tegi emekheis Zêms, neka Zosêf, neka Saemôn, neka Zudâs? 56 Neka até tegi sænakheis ate ndi꞉gú-a, ni namba zí꞉yage? Gê, ngenek ezoqam, teqa matev ate ndægo gekham-tê gendap?” 57  *Yaq ndigu vemiav-ak, Yesu gèsanqawém.

Geté yaq Yesu gezø-ein, “Manqei nøme-te, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, gèmbovizáp. Geté ekeza manqei-te neka ekeza khoev-te, ezoqa vizupáv.”

58 Ta vemiav-te ndøgo, Yesu umingiap matev, agé matanapøteáv. Zapa ndǿgo, ndigu unimanqatinteáv.

14

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, gilaem

(Mak 6:14-29; Luk 9:7-9)

1 Ta khøuwa-te ndøgo, Elod ndego, Gelili plovins-ge kawa ezoqam gegoam, Yesu-qa yaq-te, manqat ndø-ewág. 2 Yaq ekeza sasae ezoqam gezø-ein, “Ngenek Zión ategó, ndego ezoqa ibøkha iz gezø-etoumam. Løvøte-te nangó abetøndo-khandí꞉v. Yaq nakémbá, bazaføgakh teqa mokho-te ndøu-sasaeat, umingiap matev ndematanam.”

3  *Elod nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo. Ibugukhokhof Elod Zion gèmøvøiú, ndimbula-te vø̄-utav. Elodias zapayá gene-matanám. Ndugu Elodias, ibugukhokhof tege namba qawan Filip-gú zas ndøgoám. Geté Elod sègeviwám. 4 Yaq Zion Elod āv gembøe-manqatám nqǽgo, “Khafeáp nandav, namba qawan-gu sævam qoqo-okɨ.” 5  *Yaq Elod Zion ambá gelavawɨ́n, ta zapaya. Geté ndego ezoqam-qá møe ndøgoám. Zapa ndǿgo, ndigu Zion Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam me꞉vewám.

6 Yaq Elod ge꞉qan, ta khøuwa iz gemø-khantaz, zifuap namba lou gilog, Elodias-gu yu tiqa megemege-te, gè-ogiám. Yaq Elod poev kandambá qambowav, tuqa ogiam-te. 7 Yaq Elod até gendego, vømbō-ein, “No unimanqatín nqataqa-manqate. Nøtaqambé-khavozák. Gekha gigiāp ndøgo, qo poev taqagoat, soqonǿ-eín, yaq søtaqá-etoám.” 8 Yaq ndugu evo mbobeváp, taqa yaq-te. Yaq ndugu Elod manqat āv tumbøe-qavøiú, av evo-qa poev qægoam, gumbo-ein, “Noqa poev nqánek. Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, teqa kawa melek-té qazøtøndó-qonøvém, no-te sasa zotøndó-ndapēm.”

9 Yaq Elod nqanek manqat ge-ewag, ndego khanakhanakh mbaín. Mbøni mbová. Geté ndego nakhag ezoqam āv tezømbe-eín, av tuqa poev qægoam. Zapa ndǿgo, ndego manqat ezoqa ewaqape-qá bøi-té genø-eín. 10 Yaq ndigu até gindigonem, ndimbula khoev-té ginøzáv, Zion monqo vømømbō-kepøzem. 11 Yaq Zion-qa kawa, melek-té ginø-qonøvém, mbasønakam vømømbó-etøomem. Yaq ndugu evo-té gunøndáp, vømømbó-etoam. 12 Yaq Zion-gi paev ezoqam manqat giyogem, tinduzáv ndǿgo, Zion-qa kha vø̄ndapem, sasa mø-ozem. Yaq Yesu-té ginøzáv, vømømbō-einim.

Yesu ezoqa bawan-qape ge꞉zøkef

(Mak 6:30-44; Luk 9:10-17; Zion 6:1-14)

13 Yesu Zion-qa yaq-te manqat ge-ewag, gilaem, ndego khagua-té genøketáo, yaq-keoqa sasa ndøqantav. Ndego ambá ezoqam-av manqei-té genøtinín, neka vømē-yakhapusivin. Geté ezoqam giyogem, av nqægo, mø̀ndø-qantāv, ndigu tiqa vemivemiav sège-yovitát, Yesu gimbopavat. Zapá ginøzáv. 14 Yesu gemø-asa, ezoqa bawan-qape mba mo꞉qeív. Yaq ndego tanakh zøgó, neka enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvem.

15 Yaq qakhagus ndøgo, ekeza paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-einim, “Gèkhagustét, neka vemiav mbaín, nqanek. Ezoqa bawan-qape é-moqo-khofosám. Yaq vemivemiav-té giabenøzáv, ekeza lou bemø̄wi.”

16 Geté Yesu gezø-ein, “Mbaín. Ndigu qavønipøteav tøgoat, kopømbá. Lou zo zozǿ-etoám, tilog.”

17 Yaq gimbo-einim, “Gê, áv khatígonēm? Ni flawa faev neka zonga menas mba nigú.”

18 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zøtøndé-upøzonām.” 19  *Yaq ndego ezoqa bawan-qape, gagayag-te qonam manqat zø-eín. Yaq até gendego, nginik flawa faev neka zonga menas, gè-upøzó, yan-te sasa ndøqan, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein. Yaq flawa gèmbegím, ekeza paev ezoqam vøzø̄-etoam, yaq ndigu ezoqa ewaqape sasa zø-etoam. 20 Yaq ezoqa ewaqape lou tilóg ndǿgo, até vøzø̄-ewez. Yaq lou mbegeap ndøgo, ezoqa gi-ivøvem, gèpizumém. Yakhav tuélv ginqeitømem, qamøvea.

21 Ezoqa kopoav-qapé, nqanek lou gilog. Angana ate gi꞉goam, ande āv faev taosén ndi꞉gú. Geté sakheis neka nakheis, lou gilog, ndigu gevebøpøteáv.

Yesu ibøkha mumat go꞉geavun

(Mak 6:45-52; Zion 6:15-21)

22 Yesu nginik ezoqa kopoav-qape, lou guzumbu-etoam, yaq até gendego, tegi paev ezoqam vøzø̄-ein, “Zo khagua-té qanøketáb, yaq-keoqa vō꞉qantav. No nginik ezoqa ndø̀tokho-khofosám.” Yaq ndigu vø̄søkuzim, sasa ndøtinim. 23  *Yesu ezoqa gumu-khofosam, yaq manqei poyat-té genøqavíg, yakhapus-mba vømø̄-guligulim. Yaq qapøistat, yakhapus mbá segegoát. 24 Ndakin tegi paev ezoqam-qa khagua, anana-mbá qanuteitát. Qámbá. Khamøe sògo-qaqavøemám neka vø̄sintavam.

25 Yaq lova ande av 3 o 4 oklok ndægo, Yesu ekeza paev ezoqam-té genøwáv. Ibøkha mumát gono꞉mát. 26  *Geté ibøkha mumat go꞉geavun, gi-ometam, ndigu møe kandambá gigonem. Até vøe-einim, ndego gevøgév. Yaq gèzøgeá.

27 Geté Yesu até gendego, gèzøndo-akhá, “Zo møe ndøgòne᷄m. Nó!”

28 Yaq Pita gembo-ein, “Evézøza. Unimanqatin qo toqogoat, qonǿ-eín. Yaq ibøkha mumát qatøndónáv qo-te.”

29 Yaq gembo-qavøiu, “Qanimáv. Mòqotøndoqáv.”

Yaq Pita até gendego, khagua gè-iváv, ibøkha-te vø̄vuao, Yesu-te sasa ndøwav, ibøkha mumat. 30 Geté khamøe-qape geqeiv, ndego møe ndøgó. Yaq gègeonát. Gendo-akha, “Evézøza. Gènøtøké.”

31  *Yaq Yesu nakhamas-té genøvisí, vømbōgea. Gembo-ein, “Qoqa unimanqatin khapémbá, Mbumbukiam-te. Gekha zapâ ndoqoto-nake?”

32 Yaq ndigu ezoqa menas khagua-te gi꞉ketab, khamøe-qape sègevøitáv. 33 Yaq ezoqam ndigu, khagua-te gu꞉guvam, Yesu gèmbo-vizumém. Gimbo-einim, “Unimanqatín. Qo uni Mbumbukiam-gé-Yo-ín.”

Yesu Genesalet manqei-te, enqoni-us ezoqam gekhakheinøvem

(Mak 6:53-56)

34 Yesu tegi paev ezoqam namba giqantavat, yaq Genesalet manqei-té gimøqá. 35 Ta manqei-te ndøgo, ezoqa Yesu gimatøvemem, yaq vemivemiav ndøgo, avøavun qagoat, manqa ndøkhofotømém, yaq ndigu enqoni-us ezoqa ate gi꞉goam, te-te sasa ndo-upøgim. 36  *Yaq ezoqa āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Kopømbâ, nginik enqoni-us ezoqam, ndabua ov-qase mba tiqa-khanøzumat. Yaq enqoni segezǿ-navøemát.” Yaq gekha ezoqām ndigu, teqa ndabua gimbo-khanazumat, enqoni sègezø-navøemtát.

15

Mbumbukiam-qa nømendim matev, atanakha-zapazapa-za-qa nømendim matev, gèløvuám

(Mak 7:1-13)

1 Khøuwa nøme, Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam ndozáv, Yesu-te. Zelusalem taon-té ginduzáv. Gimbo-einim, 2 “Gekha zapâ, qogi paev ezoqam, nigi atanakha-zapazapa-za-qa nømendim matev ndimøkuiam? Ndigu bugukhokhof zenda uni sunguzumáv, lou gilogɨn.”

3 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Geté ge zô, gekha zapâ, zøkeza nømendim matev zapaya, Mbumbukiam-qa guguna manqat ndozo-møkuiam? 4  *Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo, ‘Qave neká qavo, gèzøvizáp. Gekha ezoqām ndego, eve o evo soqa manqat tembo-ein, ndego ezoqa yà belaém.’ 5 Geté zo ndozo-manqate, ezoqa kopømbaqapé, eve o evo sa tembo-ein, av nqægo, gekha gigiāp ndøgo, no amba qo tøtaqa-etoamɨn, ndøgo Mbumbukiam-qā. 6 Geté gekha ezoqām ndego, manqat av nqægo nde꞉manqate, ndego vizap mbaín, eve-te neka evo-te. Yaq av nqægo, zo zøkeza nømendim matev mokho-te, Mbumbukiam-qá Manqat zomøkuiám. 7 Zo khavozam ezoqám. Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya, zo me꞉-eín, av ge꞉-ein nqægo,

8  *‘Nginik no tou mbá ginømbe-vizáp.

Geté tiqa mbøni qámbá no-te.

9 Ndigu noqa iz, khokhó sege-eqawát.

Zapa ndǿgo, ndigu ezoqam-qá nømendim matev mba me꞉zømesimít.

Ambá ndøgo, noqā nømendim matev.’ ”

Ezoqam ande áv kené-manqa-zapa-us-ev-ɨn?

(Mak 7:14-23)

10 Yaq Yesu ezoqa ewaqape ndømøváb, gezø-ein, “Ùnime꞉-yogé, neka mokho vømbō-ndapem! 11  *Ezoqam ambá ndø̄go, tenē-manqa-zapa-us-ēv, Mbumbukiam-qa bøi-te, lou ndøgo, teqa manqa-nqa-te ndø-oev. Geté tene-manqa-zapa-us-evɨ́n ndǿgo, manqat ndøgo, teqa manqa-nqa-te ndøndo-fakhate.”

12 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq taqa zita-te, tegi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, gimbo-einim, “Ge qô, moqoté-qateq? Felisi ezoqam mbøni nqosøgeap mboyogém, qo nqanek manqat qoqo-ein.”

13 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Gekha gigiāp ndøgo, noge Tat, ndego yan-te ngo꞉yage, ogekhæav ndøgo, ndø̀khofoé. 14  *Ság! Sègezø-iváv. Ndigu bøi waev mbain ezoqam ituza-qa ndøgó. Geté até ndigú-a, bøi waev mbaín. Bøi waev mbain ezoqam, bøi waev mbain ezoqa nøme te-itu, yaq ndigu ezoqa menas, manqei ozu-te, até sugumú-o꞉áz.”

15 Yaq Pita gendo-ein, “Kopømbâ, yaya ndøgo, ezoqa qoqozø-eta, mokho toqoti-nømand?”

16 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Gê, até zó-a, manqa mokho upøgimâv? 17 Ge zô, møzøté-zøtez? Gekha lōu ndøgo, manqa-nqa-te ndø-oev, gus-té qanø-okhó. Yaq vaev-te nqawa mø̀ndø-fakhanɨ́n. 18 Geté manqat soqøsoqa ndøgo, manqa-nqa-te ndøndo-fakhate, ndøgo mbøni-té qando-fakhanɨ́n. Matev nqánek, ezoqam Mbumbukiam-qa bøi-te ge꞉-manqa-zapa-us-evɨn. 19 Zapa ndǿgo, matavap soqøsoqa, kopømba ande av ezoqam pakhapakha khaneam matev neka nøkenøkem ngi꞉wat matev neka mambe matev neka aqonam matev neka meakha manqat manqate matev neka manqat ponqom matev, ndøgo mbøni-té qando-fakhaté. 20 Ezoqam nqánek gene-manqa-zapa-us-ev-ɨ́n, Mbumbukiam-qa bøi-te. Geté ezoqam bugukhokhof zenda uni sunguziav tegoat, lou telog, ndøgo gé꞉-manqa-zapa-us-ev-ák.”

Bawan vini-ak sævam, Yesu gu-unimanqatin

(Mak 7:24-30)

21 Yesu nqanek manqei ge-ivav, yaq Taya neka Saedon taon avønin-té genøwáv. 22 Yaq nqáe! Keinan bawan sævam ndøwáv, ta manqei-te ndøgo guyagam, gundu-akha, “Evézøza. Deivid-ge Zeo. No tanakh gènøgó. Nogu yu, nqova soqa mbøigú. Gèngiitét.”

23 Geté Yesu yaq manqat-qase qavøiwateáv, tu-te. Yaq tegi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-einim, “Vø̀khofotáv, ngunuk, niqa zita-te ngundu-akhayam.”

24  *Yaq Yesu gendo-ein, “No Mbumbukiam Izlael ezoqam-te mbá gendo-khofotán, ndigu kopømba ande av sip ndi꞉gu, gi-ewaz.”

25 Geté ndugu tunduwáv ndǿgo, katuk vø̄møkui, gundu-ein, “Evézøza. Vø̀nøtøké.”

26 Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Matev eqeieqeí mbá, nakheis-qa lou toqondap, yaq gaqo sasa qozǿnqagīm.”

27 Yaq ndugu gundu-qavøiu, “Evézøza. Nandav unimanqatín. Geté gaqo, lou khakhayakh ndølogatún, ndøgo eve-qa lou-qase-te qando-pomovatun.”

28 Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Ngólam. Qoqa unimanqatin kandambá tantáv. Matev āv tønéfakhán, av qo ndaqambe-poev.” Yaq ndaføyambá, tugu yu sège-eqeieqei-év.

Yesu ezoqa kopoav gekhakheinøvem

29 Yesu ta manqei ndøgo ge-ivav, yaq Gelili kewan ndøgeg-té genø-ewát. Yaq manqei poyat-té gemøqavíg, vømø̄qom. 30 Yaq ezoqa bawan kandambá gindupindam te-te, ezoqa nøme vøndó-upøgim, kagi ezoqam neka bøi waev mbain ezoqam neka bov o pingim kumbøgeap ezoqam neka manqa-khou ezoqam neka ezoqa nøme, gekha enqoni nøme ndøgo, qazøgoat. Yesu-qá megemege-té ginø-abám, vø̄khakheinøvem. 31  *Ezoqa ewaqape nqova ndafe kandambá, matev ndøgo, bøi gi꞉qeivim, manqa-khou ezoqam manqat gimanqatam, neka bov o pingim kumbøgeap ezoqam vø̄-eqeieqei-ez, neka kagi ezoqam okho vø̄ngazem, neka bøi waev mbain ezoqam, bøi vø̄kewag. Yaq ndigu Mbumbukiam-qá iz ndø-eqánem, ndego Izlael ezoqam-ge Mbumbukiam.

Yesu ezoqa bawan-qape nøme ge꞉zøkef

(Mak 8:1-10)

32  *Yesu ekeza paev ezoqam tenø-møváb ndǿgo, gezø-ein, “No nginik ezoqam tanakh nøzøgó. Zapa ndǿgo, nginik no namba ngigu, khøuwa misiká. Yaq ndakin ndigu lou mbaín. No poeveáv, ndigu ififin-us sa tækhofosam. Soqaín ndøgo, nakhoa-te bøi tømøzø-gugim, ti꞉qavoniapet.”

33 Yaq paev ezoqam gimbo-einim, “Gê, lou gekham-tē qazíqeivīm, nqanek ezoqam-av manqei-te, nginik ezoqa bawan-qape vizí꞉zøkēf.”

34 Yaq Yesu gendo-ein, “Flawa gekhâm nandizøgo?”

Yaq gindu-qavøinam, “Flawa ate gi꞉goam sevén neka zonga khasøkhasis khapímbá.”

35 Yaq Yesu ndigu ezoqa bawan-qape, manqei-te qonam manqat zø-eín. 36 Yaq até gendego, nginik flawa seven neka zonga, gè-upøzó, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein, sasa ndømbegim, ekeza paev ezoqam vøzø̄-etoam, yaq ndigu ezoqa ewaqape sasa zø-etoam.

37 Yaq ezoqa ewaqape lou tilóg ndǿgo, até vøzø̄-ewez. Yaq lou mbegeap ndøgo, ezoqa gi-ivøvem, gèpizumém. Yakhav kandakanda sevén, ginqeitømem, qamøvea. 38 Ezoqa kopoav-qapé, nqanek lou gilog. Angana ate gi꞉goam, fo taosén. Geté sakheis neka nakheis, lou gilog, gevebøpøteáv.

39 Yesu ezoqa ewaqape gumu-khofosam, yaq ekeza paev ezoqam namba, khagua-té ginøketáb, Magadan manqei-te sasa ndøqantav.

16

Ezoqa Yesu-qa umingiap matev qeivi-qa gigoam

(Mak 8:11-13; Luk 12:54-56)

1  *Yaq Felisi ezoqam neka Sadusi ezoqam ndozáv, Yesu-te. Matemateam-qa mbogoám. Gimbo-einim, “Umingiap matev qómatanám. Yaq tàbati-nøtén av nqægo, qo Mbumbukiam ndokhofotāq.”

2 Geté Yesu gezø-qavøiu, “Khaiya køkouk tøgoat, khøuwa gemøsinanɨn, yaq zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, khaiya eqeieqeí segení-goát. 3 Yaq khaiya kikis neka bøivun tøgoat, qanaqanus qando-paveɨn, zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, qæ ndǿlanqá. Zo khaiya qazo-qeivimin, zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, khaiya ande āv khanégoāt. Geté zo matev nqazo-qeivi, av ndakin nqæfakhanumit, yaq zo taqa mokho upøgimáv. 4  *Zo ezoqa ndakin nqazoyage, zo ezoqa soqøsoqá neka zo Mbumbukiam-te tøkebeáv. Yaq ndakin, zo umingiap matev qeivi-qa mba zøgó. Geté zo matev nøme zóqeivimák. Sa ndǿgo tozóqeivím, av Ziona qambøe-fakhan.”

Yaq Yesu sègeziváz, vø̄wav.

Yesu Felisi neka Sadusi ezoqam-qa nømendim matev, flawa poponøvem nonqo ge꞉khamas

(Mak 8:14-21)

5 Yesu-gi paev ezoqam, kewan yaq-keoqa gimøqa, flawa upøzoateáv. Manqa mate zømbo-navøém.

6  *Yaq Yesu gezø-ein, “Aiyá qagó. Felisi neka Sadusi ezoqam, tiqa flawa poponøvem nonqo, gèmbøe-feazoát.”

7 Yaq ndigu paev ezoqam, ekeza mokho-mba gibond, “Yesu nqanek manqat ekeqa ndǿgo tene-eín, ni flawa upøzoateav qazigoam.”

8 Yesu é-møndæ-otév, ndigu gekha manqat mē꞉bondat. Yaq gezø-ein, “Zo gekha zapâ, flawa-qa yaq-te nqazøte-fofogeap? Zoqa unimanqatin Mbumbukiam-te khapémbá. 9  *Gê, zo mokho ndapeâv? Zo tozombó-matavap, no flawa faev, ndigu faev taosen ezoqam qatezøkef? Yaq yakhav andē gekhâm qazo-nqeitømem, lou ndøgo qamøvea? 10  *Neka gê, zo tozombó-matavap, no flawa seven, fo taosen ezoqam qatezøkef? Neka yakhav andē gekhâm qazo-nqeitømem, lou ndøgo qamøvea? 11 Zo gekha zapâ, noqa manqa mokho qeiviav ndozogo? No ambá av nqǣgo, lou-qā yaq-tē qazømbe-eīn. Geté no Felisi neka Sadusi ezoqam-qa flawa poponøvem nonqo nøte-eín. Zo ndǿgo tozombøé-feazotát.”

12 Yaq ndakin, Yesu-gi paev ezoqam, manqa mokho tinømbo-ndapém ndǿgo, ndego ambá flawa poponøvem nonqo me꞉-eīn, ndøgo flawa-te toqotu-nqagim. Geté ndego Felisi neka Sadusi ezoqam, tiqa nømendim matev-qa yaq-té gene-eín.

Pita gematøvem, Yesu, ndego Mesayā

(Mak 8:27-30; Luk 9:18-21)

13 Yaq Yesu, Sæzalia-Filipai taon avønin-té genøwáv. Yaq ekeza paev ezoqam gezøbevap, “Gê, Ezoqam-ge Yo, ezoqam gekha mé꞉vewe?”

14  *Yaq gimbo-qavøinam, “Ezoqa nøme ndimanqate, qo Zión, ndego ibøkha iz etoam ezoqam. Neka nøme ndimanqate, qo Ilaizá. Neka nøme ndimanqate, qo Zelemayá, o Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqá nømé, ndigu ibugukhokhof giyageapam.”

15 Yaq Yesu gezøbevap, “Gemâ zo? No gekha ezoqām zøténæna?”

16  *Yaq Saemon Pita gembo-qavøiu, “Qo Mesayá. Khandi Mbumbukiam-gé Yó.”

17  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Saemon, Ziona-ge yo, qo khanakhanakh mbá qanegó. Zapa ndǿgo, nqanek matavap, qo ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam qaveāz. Geté nogé Tat qaveáz, ndego yan-te ngo꞉yage. 18  *Neka no nqataqá-manqate. Qo Pitá. Taqa manqa mokho, ‘Nandí.’ Yaq ta nandi-qape-te nginik, no ndigu ezoqam, no ndi-unimanqatinat, tiqa bawan andé khoev me notó꞉wév. Nqova soqaqape-qa bazaføgakh kopømba mbaín, nqanek bawan tøtømbua. 19  *No Mbumbukiam-qa Megeat Matev mboqogim nonqo nøtaqá-etoám. Gekha matēv ndøgo, qo nqanek manqei-qape-te toqotø-tokimat, até yan-té-a, āv tønétokát. Neka gekha matēv ndøgo, nqanek manqei-qape-te toqo-mboqogimat, até yan-té-a, āv tøné-mboqovát.”

20 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam manqa āv gezømbe-løvuá nqǽgo, “Zo ezoqa nøme zø̀-ei᷄n, av nqægo, no Mesayā.”

Yesu ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te, ande ge꞉zømas

(Mak 8:31-33; Luk 9:22)

21 Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu ekeza paev ezoqam, teqa løvøte-qa yaq-te zømesim ndøngáz. Gezø-ein, “No Zelusalem taon-té qabatønáv, nqosøgeap kandambaqape bamø̄ndap, ti-te ndigu, megetapak neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, neka bemø̄lambem. Geté khøuwa timønø-misika-ez ndøgo, Mbumbukiam no nqawa ndø̀khandí꞉n.”

22 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq Pita até gendego, sègekható, vø̄gugu, gembo-ein, “Evézøza. Āv taoká! Matev av nqægo, betaqa-fàkha᷄n.”

23 Geté Yesu, gèndoqambún, Pita vømbō-ein, “Mòqoqáv qo, Saitan! Qo qònømbø-khazét. Qoqa matavap nandav, ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-tē qandowāv. Geté manqei-qape ezoqam-té qandowáv.”

Yesu-te paev-qa toqogoat

(Mak 8:34–9:1; Luk 9:23-27)

24  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, no-te paev-qa ndego, ndego ekeza poev matev zitá geabetewuá, neka ekeza tae mutui bē-eqa, neka no sasa benøndopaev. 25  *Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, ekeza yage tendapet, ndego ndæ̀khambuá. Geté gekha ezoqām ndego, no zapaya ekeza yage te꞉khambua, ndego ndø̀møqeív. 26  *Gèmbo-mataváp. Ezoqa manqei-qape gigiap ate nqægo tømbogawam, yaq ekeza yage gēkhambuā, ta gigiap ate ndægo áv khambøé-tøkē? Neka gê, ngenek ezoqam, gekha fia ndǿgō, yage nango temendap?

27  *Ezoqam-ge Yo tendoqavan, enzol ezoqám namba mé꞉geáv. Eve-qa waev neka bazaføgakh namba mé꞉geáv, neka ezoqa ewaqape yaq-fia vøzǿ-etoām, av ndigu matev ndi꞉matanam. 28 No unimanqatín nqazø-manqate. Zo ezoqa nøme nqazo-waniap, naqanøká zópakhaezák. Geté Ezoqam-ge Yo ndòzotøkhæ-ometám, teqa Megeat Matev namba te꞉geav.”

17

Yesu bugug qambo-enend

(Mak 9:2-13; Luk 9:28-36)

1 Yaq khøuwa siks-qa zita-te, Yesu, Pita neka Zems neka tege namba qawan Zion, manqei poyat-qape-té genø-itúb, vømø̄-yakhapus-mokho-mba-ez. 2  *Yaq Yesu-te gi꞉kewagam, ndego bugug sògo-enendtát, tiqa bøi-te. Teqa bugug andé khøuwa waev me me꞉sanqatavavún, neka teqa ndabua ùnime꞉-papaqá. Andé wáev. 3 Yaq nqáe! Mozes neká Ilaiza, sègezø-fakház. Yesu namba, manqat ndømanqatám.

4 Yaq Pita Yesu gembo-ein, “Evézøza. Qanimáv, ni nqeigu. Qo taqa-pøovat, no khoev-qasis misika nøzǿpuán, qoqa kopo neka Mozes-qa kopo neka Ilaiza-qa kopo.”

5  *Pita ate av-té manqat ge꞉manqatam, yaq ozoz ndøgutáz. Waev-ús. Yaq nqáe! Ozoz-te ndøgo, manqat ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Ngenek nogé Yó. No poev kandambá te-te, neka no nø̀mbøe-khafuát. Zo teqa manqat gèyogé.”

6 Yaq ndigu paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, møe kandambá gigonem. Yaq sège-o꞉áz. Bugug até manqei-té. 7 Geté Yesu tendowáv ndǿgo, kha vøzø̄-khanøzam. Gezø-ein, “Mòzowán. Møe ndøgòne᷄m!”

8 Yaq kawa gi-eqagim, gikewag, Yesu mba ndø-ometám. Ezoqa nøme mbaín.

9 Manqei poyat-te nango gi꞉visat, Yesu manqa zøløvuá. Gezø-ein, “Matev nqanek, zo qazoqeivim, ezoqa nøme naqanøká me꞉zø̀ma᷄s. Geté Ezoqam-ge Yo, løvøte-te bètøndokhæ-khandí꞉v.”

10  *Yaq tegi paev ezoqam gimbo-bevøpem, “Gekha zapâ Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam ndimanqate, av nqægo, ‘Ilaiza betøkhæ-fakhān.’?”

11 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Unimanqatín, Ilaiza bugukhokhof ndø̀khæ-fakhán, gigiap ate ndægo vǿkhakheinām. 12  *Geté no nqazǿ-manqate: Ilaiza mø̀ndø-fakhán. Geté ezoqa ndego matavapøteáv. Yaq matev āv timbi-matønømém, av ekezan qazømbe-pøovat. Yaq até Ezoqam-gé Yó-a, nqosøgeap ndǿndáp, tiqa zenda-te.”

13  *Yaq paev ezoqam, manqa mokho tinømbo-ndapém ndǿgo, Yesu Ilaiza ge꞉manqatam, ndego Zion me꞉manqatám, ndego ibøkha iz etoam ezoqam.

Yesu opønakam gekhakheinøvem, ndego nqova soqa gembøigoam

(Mak 9:14-29; Luk 9:37-43a)

14 Yesu paev ezoqa misika namba, manqei pøyat-te ginduvis, ezoqa bawan-qape mø̀ndøgoám. Yaq ezoqam tendowáv ndǿgo, teqa megemege-te katuk vø̄møkui. 15 Gembo-ein, “Evézøza. Noge yo tanakh gèmbogó! Gèmbo-qanavøém. Ùnime꞉-soqoevɨ́n. Nøme gøinam-té genø-bøiavɨ́n neka nøme ibøkha-te vø̄bafɨn. 16 No qogi paev ezoqam-te qændafat, ndigu amba me꞉khamasém. Geté ndego eqeieqeivateáv.”

17 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Zo matev køfigiap neka unimanqatin mbain ezoqam, zo ndakin nqazoyage, gê, no khøuwa andé gekhâm, zo namba tizi꞉yagat neka zoqa viniv vǿe-eqatāt? Geté ság! Opønakam vø̀ndo-ndafém.”

18 Yaq gindu-ndafem, Yesu nqova soqa gèmbøe-khafén, ndego opønakam-qa mokho-te gu꞉goam, yaq ndego vømbō-fakhan. Yaq opønakam, sège-eqeieqei-év.

19  *Taqa zita-te, tegi paev ezoqam, Yesu namba gimi-yakhapus-mokho-mba-ez, gèmbo-bevøpém, “Ni gekha zapâ, nqova soqa amba qambøi-ngeatømem?”

20  *Yaq gezø-ein, “Zapa ndǿgo, zoqa unimanqatin khapémbá. No unimanqatín nqazø-manqate: Zoqa unimanqatin Mbumbukiam-te, kopømba ande av masted tae nanga-qasis ndægo tøgonɨn, yaq zo ambá kopømbá, manqei poyat nqanek ambá āv qazømbøe-einimín nqǽgo, ‘Manqei nøme-té qonǿqáv.’ Yaq ndøgo ambá segewavɨ́n. Matev ate ndægo, zo ambá kopømbá tozo-matønømemɨn.”*

Yesu qambo-menas, ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te ge꞉zømas

(Mak 9:30-32; Luk 9:43b-45)

22  *Khøuwa nøme, Yesu tegi paev ezoqam namba, Gelili plovins-te gipindam, Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ezoqam-ge Yo, avønín, ezoqam-qá zenda-té ginǿveém, 23 neka vǿlaēm. Geté khøuwa timømbo-misika-ez ndøgo, ndego Mbumbukiam nango ndø̀khandí꞉v.” Ndigu paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, yaq mbøni zøvá. Mbøni vaev kandambá.

Teks moni abam-qa yaq-te, Mbumbukiam-qa khoev nonqo

24  *Yesu tegi paev ezoqam namba, Kapenaum taon-te gimøfakhaz, yaq teks moni upøgim ezoqam ndozáv, ndigu Mbumbukiam-qa khoev teks moni gi-upøgimatun. Pita-té ginduzáv, gimbo-einim, “Gê, zoge nømendim ezoqam, teks moni møndǿ-abumatun, Mbumbukiam-qa khoev nonqo?”

25 Yaq Pita gendo-qavøiu, “Mø̀ndø-abumatún.”

Yaq Pita khoev-te gendoqavan, ambá Yesu mbo-einín, taqa yaq-te. Geté Yesu ekezan, é-mando-eín, “Sáemon. Qoqa matavap áv khané꞉go? Manqei-qape-gi kawakawa-za, teks moni gekha ezoqam-tē gindú-upøgimatun? Ekeza ezoqam-tê, ó, ezoqa vini-tè?”

26 Yaq Pita gendo-ein, “Ezoqa vini-té gindu-upøgimatún.”

Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Unimanqatín. Kawakawa-za-gi ezoqam, teks moni gé-abamák ti-te. 27 Geté, ság, soqaín ndǿgo, nginik teks moni upøgim ezoqam, qaqa tizizø-løwaz. Yaq nakémbá. Kewan-té qanø-ová, vømø̄-faleam. Yaq zongøyam ndego, bugukhokhof toqo-tøkhatav, manqa-nqa qombó-mboqoá. Yaq moni mokho toqózømét ndǿgo. Yaq ndigu moni mokho, teks moni upøgim ezoqam-té qonǿ-ndapáz. Yaq qo neka no, nigi teks moni nándiv.”

18

Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, iz akhae gekha ezoqām ndǿgoāt?

(Mak 9:33-37; Luk 9:46-48)

1  *Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu-gi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-bevøpem, “Gê, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, iz akhae kandambaqape, gekha ezoqām ndǿgoāt?”

2 Yaq Yesu nakhasam mbo-akhá, tiqa mokho-te livin-mba ndøugu, vø̄ve. 3  *Gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo enendateav tøgoat, neka kopømba ande av nakhei nqonqon ndi꞉gu vozomǿgō, yaq zo Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, zomǿ-ozák. 4 Gekha ezoqām ndego, ekeza kha tevoa, kopømba ande av nakhasam nge꞉go, kandambaqape ndégo tégoát, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te.

5  *Neka gekha ezoqām ndego, noqa iz-te, nakhasam av nge꞉go tekhato, ndego no ndǿkhatómb.”

Matev ndøgo, ezoqa manqa-zapa-te ndø-ituza

(Mak 9:42-48; Luk 17:1-2)

6 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, nakhei nqonqon av ngi꞉gu, ndigu no ndi-unimanqatinat, manqa-zapa-te te-itub, teqa manqa-zapa kandamba tantáv. Ndego amba nandi-qape monqo-te timbo-møpøtøzemɨn, yaq anana-mba sasa mø-oginamɨn, vømø̄-geonɨn, yaq ta yaq-fia te-te ndego, ambá andé khapémbá. Geté yaq-fia kandambaqape ndǿgo, Mbumbukiam-te temøndap.

7 Manqei-qape ezoqam mø̀ndø-soqoéz, ndigu ezoqa nøme, manqa-zapa-te ndi-ituza. Unimanqatín. Khamasim matev, ndø̀fakhanám, ndøgo ezoqa manqa-zapa-te tø-itubat. Geté ndigu ezoqam ndø̀soqoéz, ndigu ezoqa nøme manqa-zapa-te ti-itubat.

8  *Qoqa pingim o bov manqa-zapa-te tø-ituqabat, gèkepáz, vø̄-ogi. Pingim o bov kopo mba taqagoat, khandi miavmiav-te toqomø-oq, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, qoqa bov menas neka pingim menas namba, gøinam-te timø-ogeqænam, ndøgo miavmiav ndøwageap. 9 Neka qoqa bøi manqa-zapa-te tø-ituqabat, gèkhofá, vø̄-ogi. Bøi kopo mba taqagoat, qo khandi miavmiav-te toqomø-oq, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, qo bøi menas taqagoat, yaq gøinam-tē gimǿ-ogeqænām.”

Sip kopo gu-ewan, yaq nqawa gufakhan, taqa yaya etæ manqat

(Luk 15:3-7)

10  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo aiyá qagó. Zo ezoqa khasøkhasis, av nginik nakheis ngi꞉gu, khokho ezoqam me꞉zæ̀za᷄. No nqazǿ-manqate: Enzol ezoqam ndigu, nginik ezoqam ndizø-keoge, noge Tat-qá bugug-té giwaniáp, ndego yan-te ngo꞉yage.**

12 Ge zô ndozo-matavap? Ezoqa sip wan andled timbogoat, yaq kopo gembō-ewān, yaq gê, ndego gekhā ndǿgō? Ndego ndigu nainti-nain nøme, segéziváz, ta manqei poyat-te ndøgo, gagayag gilogatun, nøme-qa vømǿvaō, ndugu gumbo-ewan. 13 No unimanqatín nqazø-manqate. Ndugu sip kopo tu-omet, ndego khanakhanakh kandambá tendap. Teqa khanakhanakh tu-ti ndugu, ndø̀mø-løvuám, av khanakhanakh, sip nainti-nain-te ndømbøego, ndigu yozaneav ndigu. 14 Yaq matev até kopó. Zoge Tat yan-te ngo꞉yage, ndego poeveáv, nginik ezoqa khasøkhasis, kopo te-ewan.”

Klisten qafu manqa-zapa tego qo-te

15  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Klisten qafu manqa-zapa tego qo-te, yaq vø̀mboqáv, teqa manqa-zapa vø̄e-omat, zo ezoqa menas zøkhapus-mba vø̄khakheinømem. Ndego qoqa manqat te-ewag, yaq nango mø̀ndøqa-Klisten-qafu-év. 16  *Geté ndego qoqa manqat yogeav tøgoat, yaq qo ezoqa kopo o menas namba zøtézáv, te-te. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-manqaté nqǽgo, ‘Manqa ovøyam tøgoat, yaq bøi vizu ezoqam menas o misika begó.’ 17 Geté ndego tiqa manqat te-ogi, yaq Klisten bawan ezoqam-té qanø-ndafém. Yaq ndego até tiqá manqát-a te-ogi, qo ndego bavokho-ak o teks moni upøgim ezoqam qotéveó.

18  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha matēv ndøgo, zo nqanek manqei-qape-te tozoto-tokimat, até yan-té-a, āv tønétokát. Neka gekha matēv ndøgo, nqanek manqei-qape-te tozo-mboqogimat, até yan-té-a, āv tøné-mboqovát.

19  *Neka nøme nqazǿ-manqate: Nqanek manqei-qape-te, zo mokho-te, ezoqa menas manqat tikoponemat, yaq Mbumbukiam sasa mbóviømemāt, noge Tat, yan-te ngo꞉yage, matev ndø̀matanám ti-te. 20 Zapa ndǿgo, ezoqa menas o misika noqa iz-te timøvab, no ndæ̀goát, ti namba.”

Yaya etæ manqat, qo ezoqam-qa manqa-zapazapa sa navøepøteav tøgoat

21 Yaq Pita tendowáv ndǿgo, Yesu vømbō-ein, “Evézøza. Noge Klisten nøfu, no-te manqa-zapazapa sekemba tegoat, yaq gê, no andé gekhâm tæmbo-geveam, sa tønømbo-navøem? Até tægoat sevên?”

22  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Ambá av nqægo, seven mbā. Ndøgo khapémbá. Geté sà betaqambo-navøemát. Seven até tægoat seventí, sa tøqambo-navøemat. 23 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo: Kawa ezoqam mø̀ndøgoám. Ndego moni upøgim-qa ndøgoám, tegi sasae ezoqam te-te qazømbo-løfokam. 24 Yaq ndego moni tonqogim gengaz, sasae ezoqa nøme tindu-ndafém ndǿgo. Ndego moni milión, qambøe-løfokam. 25 Geté ndego moni mbaín, tege kawa ezoqam vømbøé-etoām. Yaq kawa ezoqam, manqat āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Av tægoat ndægo. Gigiap ate ndaqambe꞉go, qówí. Até qogu sævam neka nakheís-a, voqówī. Yaq fia qotégó, no-te.’ 26 Yaq ndego sasae ezoqam, kawa ezoqam-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, vømbō-ein, ‘Káwa ezoqam. Tanakh gènøgó. Até vøkhæ-keogé. Fia ate ndægo, nqanømbo-løfoke, ndø̀taqa-etoám.’ 27 Yaq ndego kawa ezoqam, tanakh mbogó, gembo-ein, ‘Ság! Fia nø-ètoa᷄m.’ Yaq sègemboták, vø̄wav.

28 Geté ndego sasae ezoqam gendo-fakhan, sasae kopømba ezoqam mba mo꞉qát. Ndego moni mbøe-løfokám, te-te. Khapímbá. Geté yaq até gendego, sège-khoteiú. Monqo mba mbøegeá, gembo-ein, ‘Fia qonǿ-etoám, no-te ndaqambo-løfoke.’

29 Yaq ndego sasae ezoqa nøme, katuk ndømøkuí, teqa megemege-te, gembo-ein, ‘Tanakh gènøgó. Até vøkhæ-keogé. Yaq fia ndæ̀gó.’ 30 Geté ndego gèmbøeqasí. Yaq até gendego, ndimbula-te vø̄-utav. Yaq ndego até gú꞉goát ndøgo, atema yaq-fia vǿgō.

31 Yaq sasae ezoqa nøme, nqanek matev giqeivim, ndigu mbøni zønqosøgím. Yaq kawa ezoqam-té ginøzáv, emanqat ate ndægo vømømbō-vototem.

32 Yaq ndego kawa ezoqam, ngenek sasae ezoqam, gèmbo-akhá. Gembo-ein, ‘Qo ezoqa soqaqapé. Moni kandambaqapi ate ndi꞉gu, no-te qaqambo-løfokam, no sø̀taqaták, qo qoqonø-viam. 33 Geté gekha zapâ, qo sasae kopømba ezoqam-te tanakh goneav qagoam, av no tanakh qataqambego?’ 34  *Yaq ndego kawa ezoqam, qaqa kandambá gego. Yaq até gendego, ngenek sasae ezoqam ndimbula-te vø̄-utav. Yaq ndego até gú꞉goát ndøgo. Neka yaq-fia nqosøgeap ndǿ-upøgimát, atema fia ate ndægo vømúgū.”

35  *Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, nøme āv gene-eín nqǽgo, “Noge Tat, ndego yan-te ngo꞉yage, zo-te matev até kopó, āv tenégó, zo ezoqa nøme-te, tiqa manqa-zapazapa, sa navøepøteav tøgoat.”

19

Sakhei zøuvis-qa yaq-te

(Mak 10:1-12)

1 Yesu nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, Gelili plovins tène-iváv. Yaq Zudia plovins-té genøwáv, ndøgo Zoden kea yaq-keoqa. 2 Ezoqa mø̀ndømbo-pavát, bawan-qape kandambá, neka ndego enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvemat.

3 Yaq Felisi ezoqam ndozáv, Yesu-te. Ambá gembo-matemateømemín, gimbo-einim, “Gê, Mozes-qa guguna manqat, áv khané-ein? Ezoqa kopømbâ, sævam sa te-ivav, ndego poev tømbogoat, ó, kopømba mbaîn?”

4  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ge zô, Mbumbukiam-qa Manqat mozó-geveømem, av qæ-ein nqægo? ‘Mbumbukiam ezoqa ande ge꞉khakheinøvem, anganeam neká sævam, tèkhakheinøvém.’ 5  *Yaq Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo, ‘Yaq nakémbá, anganeam eve neka evo géziváz. Yaq zās namba mé꞉tøkuaném, yaq ndigu ezoqa menas, vømǿ-kha-kopo-ēz.’ 6 Yaq ndakin ndigu ambá av nqǣgo, kha menās, av bugukhokhof gi꞉goam. Geté kha kopó. Ndigu Mbumbukiam ndøtøkuzú. Yaq ezoqa beqatø̀zo᷄.”

7  *Yaq Felisi ezoqam gimbo-einim, “Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, Mozes-qa guguna manqat av qæ-ein av nqægo? Anganeam sævam ivøve-qa tegoat, ndego sakhei zøuvis pepa bepeawám, bembō-etoam, sasa bekhofotav.”

8 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Mozes sakhei zøuvis matev sa gezøtak, zapa ndǿgo: Zo khàpe zøtesapí꞉z. Geté Mbumbukiam ezoqa ande ge꞉khakheinøvem, av me꞉matøvemák, av ndægo. 9  *No nqazǿ-manqate: Gekha ezoqām ndego, sævam te-ivav, getē ndugu mambe okhoeāv, yaq sævam vini vǿ-okɨ̄, ndego nøkenøkem matev ndǿngiú neka mambe mé꞉wáv.”

10 Yaq Yesu-gi paev ezoqam gimbo-einim, “Av tægoat ndægo, anganeam kopømba mbain tøgoat, sævam sa te-ivav, yaq qanimav ndǿgo, nøkenøkem tiá, sà biziyagé.”

11 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Nandav manqat, nøkenøkem mbain-qa yaq-te, ezoqa ewaqape-qá mbá. Geté tiqa mba ndígu, Mbumbukiam matev tezø-etoam. 12 Ezoqa sakhei zøkemav ndigu, zapazapa vinivinimbá. Nøme ndigu āv tiniqáz. Neka ezoqa nøme, zapa ndǿgo: Ezoqa āv tizømbe-matanám. Geté ezoqa nøme, sakhei zøkemav ndigu, Mbumbukiam-qá Megeat Matev zapayá.

Gekha ezoqām ndego, kopømba tegoat, nqanek nømendim matev tendap, sà bendáp.”

Yesu nakhei nqonqon zenda gezømbø-awam

(Mak 10:13-16; Luk 18:15-17)

13 Yaq ezoqa nøme, Yesu-te, nakheis ndo-upøgím. Ndigu mø̀ndøzøpoé, Yesu ambá zenda zømbø-awamɨ́n neka vøzø̄-guligulimɨn. Geté tegi paev ezoqam gèzømbe-khafén, ndigu ezoqam.

14  *Geté Yesu gendo-ein, “Nakheis bègeáv, no-te. Zømbo-khakhàza᷄m. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, tiqa ndígu, av nakheis ngi꞉gu.”

15 Yaq Yesu até gendego, nakheis zenda vøzømbø̄-awam neka vøzø̄-guligulim. Yaq qamømbøe-navøem, tènewáv.

Gigiap kopoav ezoqa ndakinak, Yesu-te gendowav

(Mak 10:17-27; Luk 18:18-27)

16 Khøuwa nøme, ezoqa tendowáv ndǿgo, Yesu-te, vømbō-ein, “Nøméndim ezoqam. Gekha matev eqeieqei nómatønumāt, khandi miavmiav vøténdāp?”

17  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Gekha zapâ, no matev eqeieqei-qa yaq-te, ndoqonømbe-bevap? Eqeieqei Mbumbukiam mba me꞉gó. Geté qo khandi miavmiav ndape-qa ndoqombogo, qo Mbumbukiam-qá guguna manqat qombópavát.”

18  *Yaq ndego gendo-ein, “Gekha guguna manqat nombópavāt?”

Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Guguna manqat nqánek qoqombó-pavát: Qo ezoqa pakhapakha zøkhanèa᷄m. Neka nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t. Neka ndø-aqòna᷄m. Neka meakha manqat ndømanqàte᷄. 19  *Qave neká qavo, gèzøvizáp. Ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go.”

20 Yaq ngenek ezoqa ndakinak gendo-ein, “Nqanek guguna manqat ate ndægo nqæmbôpáev. Yaq gekha matev nøme ndǿgò, no matønumav ndøgo?”

21 Yaq Yesu gembo-ein, “Qo ndaføyamba-qape gone-qa toqogoat, vø̀khæqáv, qoqa gigiap ate ndægo, vømø̄wi. Yaq moni ndigu toqoqas, gigiap-av ezoqam qozǿ-etoám. Av toqotego ndægo, yaq qo gigiap qaniqanim yan manqei-té qoqonǿ-møvøemét. Yaq vø̀ndoqáv. No qonøndó-páev.”

22 Yaq ndego ezoqa ndakinak, nqanek manqat ge-ewag, sègewáv. Avus-mba mbovoé. Zapa ndǿgo, ndego gigiap kopoáv qambogoam.

23 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Ezoqam ndego gigiap kopoav tømbogoat, te-te ndego unimé꞉-føgákh, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te te-on. 24 Unimanqatín. Kemol ndugu, søvakha gigiap kandambaqapu, mil nqa-te one-qa tugoat, tu-te ndugu, føgakh andé mbaín, av gigiap kopoav ezoqam-te føgakh ndægo, ndego Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te one-qa tegoat.”

25 Yaq paev ezoqam nqanek manqat giyogem, ndigu nqova ndafe kandambá, yaq gimbo-bevøpem, “Av tægoat ndægo, yaq gekha ezoqām ndǿkhandī꞉v?”

26  *Yaq Yesu ti-te gekewag, gezø-ein, “Matev av nqægo, ezoqa kopømba mbaín. Geté Mbumbukiam kopømbaqapé. Gekha matēv ndøgo, ndego gone-qa ndembogo, kopømbá, segégó.”

Yesu toqombo-pavet, taqa yaq-fia

(Mak 10:28-31; Luk 18:28-30)

27 Yaq Pita gembo-qavøiu, “Nqáe! Ni gigiap ate qanimbi-goam, zitá qati-wuøém, qo nqeitaqambe-paev.”

28  *Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Gigiap neka matev ate ndægo tøndakinak, yaq Ezoqam-ge Yo iz kandambaqape tendap, neka kawa ezoqam-qa qonam nonqo qanimav-qape-te vó꞉qotāt, yaq até zó-a, zo ezoqa tuelv, no nqazonøndo-paev, zøkeza kawa ezoqam-qá qonam nonqo-té qazotó-qonavát, neka Izlael khagua bawan tuelv vozozømbó-kawaeztāt. 29 Gekha ezoqām ndego, khoev te-ivav, o namba-qaniap o eve o evo o nakheis tezivaz, o khae te-ivav, no zapaya; ndego Mbumbukiam nøme mba mbøé-etoám, kopoav-qapé, wan andléd ate tægoat, yaq ndego khandi miavmiav vømǿndāp. 30  *Geté ezoqa kopoáv, ndigu ndakin nduo-megetap, gendópavát. Neka ezoqa kopoav, ndigu ndakin ndindopaev, gó꞉megetát.”

20

Yaya etæ manqat, ezoqam-qa yaq-te, khae-te gisasaetat

1 Yaq Yesu yaya zø-etá, gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo:

Ezoqam mø̀ndøgoám. Waen khae evé. Yaq qanaqanus lovølova-ús. Ndego tenøwáv ndǿgo, teqa khae-te sasae gone nonqo ezoqam vømø̄-upøzo. 2 Tiqa yaq-fia, manqat āv gini-kopo꞉ném, av sasae ezoqam khøuwa kopo-te, oskia gi-upøgimatun. Yaq khae-té genø-khofotáz.

3 Yaq ande av 9 oklok ndægo, ndego maket manqei-te gewav, ezoqá nøme ndøzømét. Ndigu khokhó sege-waniapám. 4 Yaq gezø-ein, ‘Até zó-a, noqá khae-té qazonǿzáv, vozomǿ-sasaē. No yaq-fia eqeieqei nøzǿ-etoám.’ 5 Yaq ndigu sègezáv, sasae vømømbō-gonem.

Yaq khøuwa muin neka 3 oklok qandap, ndego matev até kopó, āv tenegó, av bugukhokhof ge꞉go. 6 Yaq até 5 oklók-a, ndego maket manqei-te, nangó genøwáv, ezoqa nøme vø̄zømet, ndigu khokho giwaniapam. Yaq gezø-ein, ‘Gekha zapâ, zo khokho nqazo-waniapet, khøuwa mba nqazotø-ngiaomit?’

7 Yaq gindu-qavøinam, ‘Zapa ndǿgo, ezoqa ni upøngipøteáv, sasae teizøgo.’

Yaq ndego gezø-ein, ‘Ság! Até zó-a. Noqá khae-té qazomǿ-sasaeném.’

8  *Yaq khøuwa gemøsinan, ndego khae eve, tege sasae keoge ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Sasae ezoqam mòqozø-akhayám, fia vøzø̄-etoam. Fia etoam toqotøndó-ngáz ndǿgo, ezoqam ndakin gindu-oz, sasae-te. Yaq ndigu, no bugukhokhof qato-upøzo, fia vaev-té qonøzǿ-etoám.’

9 Yaq ezoqam ndigu 5 oklok sasae gingazem, khøuwa ate ndægo-qá fia ndøndapém.

10 Yaq ezoqam ndigu bugukhokhof sasae go꞉ngazem, fia ndape-qa ginduzav, ndigu āv gini-matavupám nqǽgo: Fia andé kandambá tizindapem. Geté fia ndøgo gindapem, até kopó, av ezoqa nøme gi꞉ndapem. Khøuwa kopo-qá fiá. 11 Ndigu moni gumu-tonqogim, yaq khae eve, manqat mboponqomém, 12 gi-einim, ‘Ezoqam nginik, sasae vaev-te gingazem, khapémbá gisasaenem. Yaq gê, áv khanégo, ndigu yaq-fia kopo gindapem, av ni qazi꞉ndapem, ni khøuwa ate ndægo, khøuwa tatas-te qazi-sasaetat?’

13 Yaq ndego khae eve, ezoqa nøme-te, ma manqat geponqomat, āv gembøe-qavøiú nqǽgo, ‘Nǿfu! Qoté-ewāg. No ambá av nqǣgo, nøtaqambe-khavōz, av qo ndoqote-matavap. Āv taoká. Fia ndøgo, qo qoqondap, eqeieqeí. Fia ndǿgo, av ni manqat qazi꞉-kopo꞉nem. 14 Ndakin vø̀qáv, qoqa fia namba. No āv qanømbe-pøovám nqǽgo: No ndego ezoqam, vaev-te tendowav, fia até kopó, āv tæmbøé-etoám, av qo tøtaqambe-etoam. 15 Ge qô ndoqo-matavap? Ndøgo eqeieqeî mbà, nøkeza moni matev tøtego, av no nqanømbe-poev? O ge qô, qónønguvim, no ndigu matev eqeieqei qazø-matanam, ndigu sasae-te vaev gindu-oz?’ ”

16  *Yesu nqanek yaya gumu-eta, yaq manqat nøme āv gene-eín nqǽgo, “Matev até kopó, āv tønégoát. Ezoqam ndigu, ndakin ndindopaev, ndigu gó꞉megetát. Neka ndigu ndakin nduo-megetap, ndigu gendópavát.”

Yesu qambo-misika, ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te ge꞉zømas

(Mak 10:32-34; Luk 18:31-34)

17 Yesu ekeza paev ezoqam tuelv namba, Zelusalem taon-te gi꞉qavigat, yaq sègekhatób, vømø̄-yakhapus-mokho-mba-ez, gezø-ein, 18  *“Nqáe! Ni Zelusalem taon-té qazinø-qavigít. Yaq Zelusalem taon-te ndøgo, Ezoqam-ge Yo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qá zenda-té ginǿveém. Yaq ndigu manqa ovøyam-te sasa ndǿveēm, manqat vǿkopo꞉nēm, av nqægo, yà benanīm, 19 neka manqei vini-ak-qa zenda-te vǿveēm, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. Yaq ndigu otøotam mé꞉vewém, vǿzuīm, tae mutui-te sasa ndǿtøkewēm, vǿnanīm. Geté khøuwa timømbo-misika-ez ndøgo, ndego Mbumbukiam nango ndø̀khandí꞉v.”

Zems neka Zion, iz akhae ndape-qa gigoam

(Mak 10:35-45)

20 Zebedi-gi nakheis-gu evo, Yesu-té gunduwáv. Até nakhei menás-a, Zems neka Zion, vøndōzav. Yaq ndugu katuk ndømøkuí, teqa megemege-te, vømbō-ein, “Nø̀taqa-viám. Kopømbâ, noqa poev matev toqogo?”

21  *Yaq Yesu gumbo-ein, “Gekhā qápoev?”

Yaq gundu-qavøiu, “Noqa poev nqánek. Qo kawa iz toqomøndap, nginik nogi nakhei menas, nøme ngenek, qoqa nakeamo zenda-té gemǿqóm, neka nøme ngenek, qoqa yogea zenda-te vømǿqōm.”

22  *Geté Yesu gendo-qavøiu, “Zo zø̀tezøtezák, gekha matev-qa zonø̄-einim. Gê, zo ezoqa menas, kopømbâ, ibøkha khaqain-qape tozo-izam, av no tøte-iz?”*

Yaq gimbo-einim, “Ni kopømbaqapé.”

23 Yaq Yesu gezø-ein, “Unimanqatín. Zo ibøkha khaqain-qape ndòzomø-izám, av no tøte-iz. Geté gekha ezoqām, noqa nakeamo zenda neka yogea zenda-te timøqonav, ambá av nqǣgo, no nǿvevesām. Geté ta qonam nonqo tiqa ndígu tǿgoát, noge Tat gevevesam.”

24 Yesu-gi paev ezoqa ten nøme, nqanek manqat giyogem, yaq qaqa ndøgoném, ndigu ezoqa menas-te. 25  *Yaq Yesu tegi paev ezoqam ate gi꞉goam, tenø-møváb ndǿgo, gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz. Bawabawan-gi kawakawa-za, ezoqa gètokhonøzát. Neka tigi megetapak gò꞉kawaezát, av ekeza poev ndøzømbe꞉go. 26  *Geté zo mokho-te, matev av nqægo bègo᷄. Gekha ezoqām ndego, zo mokho-te iz kandambaqape ndape-qa tegoat, ndego yà be-zoge-tøke-ezoqam-év. 27 Neka gekha ezoqām ndego, zo mokho-te megeat-qa tegoat, ndego andé zogé yaq-fia mbain sasae ezoqam bezømbegó.

28  *Até Ezoqam-gé Yó-a, ndego matev até kopó. Ndego ambá ndø̄go tenegeavūn, ezoqa sasae timbogoat neka vømbó-tøkeāt. Geté ndego ezoqa tøke-qa neka teqa kha løvøte-te vee-qa ndøgeavún. Yaq ezoqa kopoav, tèabete-nqovotáz.”

Yesu bøi waev mbain ezoqa menas gekhakheinøvem

(Mak 10:46-52; Luk 18:35-43)

29 Yesu tegi paev ezoqam namba, Zeliko taon gi꞉-ivøvem, ezoqa bawan-qape kandambá gimbopavat. 30 Yaq nakhoa keoqa-te ndøgo, bøi waev mbain ezoqa menas mø̀ndø-qonavám. Giyogem, Yesu geløvubat, yaq até gindigonem, vømbō-akhaem, “Evézøza! Déivid-ge Zeo! Ni tanakh gìnigú!”

31 Yaq ezoqa ewaqape, gègugúb, “Zo manqat tiá.” Geté ndigu kandakanda nøme mba mo꞉-akhaemém, “Evézøza. Déivid-ge Zeo. Ni tanakh gìnigú.”

32 Yaq Yesu sège-itán, vøzø̄-akha, “Zo gekhā zǿpoev, no tæzø-matanam?”

33 Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Evézøza. Ni ambá bøi waev qoni-etoamɨ́n.”

34 Yaq Yesu tanakh zøgó. Yaq até gendego, bøi vøzø̄-khanøzam. Yaq ndigu ndaføyambá, bøi sègezø-eqeieqei-ám, neka Yesu vømbō-paevem.

21

Yesu Zelusalem taon-te, ande kawa ezoqam me ge꞉-on

(Mak 11:1-11; Luk 19:28-40; Zion 12:12-19)

1 Yesu ekeza paev ezoqam namba, Zelusalem taon gi꞉khatoat, yaq Betfage vemiav avønin-te, Oliv manqei pøyat-te ndøgo, ndego paev ezoqa menas tène-khofotáz, 2 gezø-ein, “Tozonǿzáv ndǿgo, vemiav zoqa megemege-te ndo꞉go. Yaq zo ndaføyambá, donki evo zomǿ-ometám, nakhasam namba. Gémoposupát. Yaq zónqovosám, no-te sasa zotøndó-itūb. 3 Ezoqa manqat tezø-ein, yaq zo āv qazømbøé-einím nqǽgo, ‘Evezøza mbopóe, nginik.’ Yaq ndego zo segezǿták.”

4 Nqanek matev qafakhan, zapa ndǿgo. Manqat ndøgo, Mbumbukiam tege manqa vevezam ezoqam mokho-te ge-ein, tàbete-unimanqatín. Manqat nqánek,

5  *Zayon ezoqam, ndigu Zelusalem taon-ak, gèzø-eín,

“Nqáe! Zoge kawa ngégeav.

Ndego khambuvap matev mbaín.

Donki-qá zita-té gonoqotáv, donki ndugu ndakinak-qapu.”

6 Yaq ndigu paev ezoqa menas gizav, matev āv tini-matønømém, av Yesu gezømbe-ein. 7 Yaq donki nakhasam, evo namba, Yesu-té ginø-itúb, ndabua vøzømbō-khafuzam, yaq Yesu sasa mo꞉qom. 8 Yaq ezoqa kopoav-qapé, Yesu-qa megemege-te, ekeza ndabua mo꞉møtagát, nakhoa-te, neka ezoqa nøme vuv vøndōqogaz, sasa mo꞉møtag. 9  *Yaq ezoqa bawan-qape, Yesu-qa megemege-te vō꞉megetam-a, nøme vøndōpavam, ndigu āv gini-akhaemát nqǽgo, “Hosána! Iké꞉ te-te, Deivid-ge Zeo! Mbumbukiam ngenek ezoqam bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav! Hosána! Iké꞉ te-te, ndego uni ova-in ngo꞉yage!”

10 Yaq Yesu Zelusalem taon-te gemø-on, ezoqa ewaqape nqova zøndáf, gibevøpem, “Gekha ezoqâm, ngenek?”

11 Yaq ndigu ezoqa kopoav-qape, Yesu namba gi꞉geavun, gindu-qavøinam, “Ngenek Yesú. Nazalet vemiav-ák. Gelili plovins-té gendowáv. Ngenek Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám.”

Yesu Mbumbukiam-qa khoev-te gegoam

(Mak 11:15-19; Luk 19:45-48; Zion 2:13-22)

12 Yesu Mbumbukiam-qa khoev uta-te ge-on, yaq até gendego, ezoqam ndigu gigiap gu꞉wiat, gèngeasám, neka lou-qasis vøzø̄-nqagim, ndigu møni gi꞉-enendtat neka ndigu kuvøkuvu, Mbumbukiam-te løvusam nonqo, vø̄wiat. 13  *Yaq gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Noqa khoev, guliguli khoev ndǿgoát.’ Geté zo Mbumbukiam-qa khoev zò-enendtēt, vømǿ-aqonam-ezoqam-qa-pebam-khōev.”

14 Yaq bøi waev mbain neka kagi ezoqam ndozáv, Yesu-te, ndøgo Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te. Yaq gèkhakheinøvém. 15 Geté Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, umingiap matev giqeivim, Yesu gematønumat neka vø̄yogem, av nakheis Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te gi-akhaemam, av nqægo, “Hosána! Iké꞉ te-te, Deivid-ge Zeo,” yaq ndigu qaqa ndøgoném.

16  *Yaq Yesu gimbo-einim, “Ge qô, toqóyoge, av nginik nakhei ndindi-akhayam?”

Yaq Yesu gendo-ein, “No nqazøyôgé. Gê, zo Mbumbukiam-qa Manqat mozó-geveømem, av qæ-ein nqægo? ‘Qoqa iz, nakheis neka nakhei nqonqon ndø-eqatét.’ ”

17 Yaq Yesu sègeziváz, neka Zelusalem taon vø̄-ivav. Yaq Betani vemiav-té genøwáv, ta lova ndøgo, vømø̄buv.

Yesu fig tae manqat mba gembo-ein, sa qakusi

(Mak 11:12-14, 20-24)

18 Khøuwa nøme qandopave, lovølova-ús, Yesu Zelusalem taon-te nqawa ge꞉vesezat, ndego ifi mbovín. 19 Yaq nakhoa keoqa-te ndøgo, ndego fig tae ndøqeív. Geté avønin-te gewav, nanga-qa gemøkewag, esokho mba ndøqeív. Tae nanga mbaín. Yaq Yesu até gendego, fig tae manqat vømbō-ein, “Qo tae nanga nqawa qóviamák.” Yaq ndaføyambá, ndøgo fig tae sègekusí.

20 Yaq tegi paev ezoqam, nqanek matev giqeivim, ndigu nqova ndafe kandambá. Yaq gimbo-bevøpem, “Áv khanégo, nqanek fig tae nakhamas-te qakusi?”

21  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo tozo-unimanqatintat neka nakeap mbain vozógoāt, zo kopømbaqapé, matev āv tøzøté-matønumát, av no fig tae qambøe-matanam. Geté ta-mbá taoká. Zo nqanek manqei pøyat tozombo-einim, av nqægo, ‘Mòqo-itān. Yaq ibøkha-tē qanøbāf,’ yaq matev segéfakhán. 22  *Gekha matēv ndøgo, Mbumbukiam tozombo-viømemat, zo tozo-unimanqatintat, tozo-guligulimemat, yaq zo ndòzo-upøgimemát.”

Yesu gimbo-bevøpem, gekha ezoqam-qâ iz-tè, ndego matev gematønumat

(Mak 11:27-33; Luk 20:1-8)

23 Yesu Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te nqawa ge-on, ezoqa vømē-zømesim, yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak ndozáv, te-te, gimbo-einim, “Qo gekha ezoqam-qâ iz-tē qonǿgot, nandav matev nandoqo-matønumit? Iz gekha ezoqām qá-etoam?”

24 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Até nó-a, bevap kopo nqanø̂gó, zo-te. Zo yaq tozonø-qavøinam, yaq até nó-a, ndæ̀zø-eín, av nqægo, no matev gekha ezoqam-qâ iz-tē qatø̄-matønumit. 25 Noqa bevap manqat nqánek: Gê, Zion, ndego ezoqam ibøkha iz gezø-etoumam, ndego iz gekha ezoqam-tē géndap? Mbumbukiam-tê, ó, manqei-qape ezoqam-tè?”

Yaq ndigu ekeza mokho-mba gibond, “Áv khazí꞉-einīm? Tizimbo-einim av nqægo, ‘Ndego iz Mbumbukiam-tē gendāp,’ yaq ndego ni āv ginimbí-eín nqǽgo, ‘Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, zo Zion unimanqatinteav qazogoam?’ 26  *Geté tizimbo-einim av nqægo, ‘Zion, iz, manqei-qape ezoqam-tē gendāp,’ yaq nginik ezoqa bawan-qape, qaqa nígú. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape āv gini-unimanqatinát nqǽgo: Zion, ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám.”

27 Yaq Yesu āv gimbøe-qavøinám nqǽgo, “Ni nìtinøtenák.”

Yaq Yesu gezø-ein, “Av tægoat ndægo, yaq até nó-a, nøzǿ-einák, no gekha ezoqam-qā iz-tē qatø̄got, nqanek matev.”

Yaya etæ manqat, nakhei angana menas-qa yaq-te

28 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Ge zô, nqanek emanqat-qa yaq-te, no ndakin tæzømbe-votot, áv khazømbøé-matøvemēm?

Qàgoám. Ezoqam mø̀ndøgoám. Nakhei angana menás gimbogoam. Khøuwa nøme, eve, yo-khøuwa, āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Ndáe. Nqægo khøuwa, khae-té qomǿsasáe.’ 29 Yaq gembo-qavøiu, ‘Tía. No gènømbo-qasí.’ Geté vaev-te, ndego matavap gè-enénd, sasa ndøwav, vømø̄sasae. 30 Yaq eve, até eveqase-té-a, vø̄wav, manqat kopo vømømbō-ein. Yaq ndego gendo-qavøiu. ‘Tát! Qanimáv. Ndæ̀náv.’ Geté ndego okhoeáv.”

31 Yesu nqanek emanqat gumuvotot, yaq āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Ge zô, ndozo-matavap? Nakhei menas ndigu, eve-qa manqat gekha ezoqām ndǿndap?”

Gindu-qavøinam, “Ndégo, yo-khøuwa.”

Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Matev soqøsoqa-us ezoqam, av teks moni upøgim ezoqam neka sakheis, ekeza kha giwiatun, ndigu zo ndø̀løvubám, neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te vømó꞉-ōz. 32  *Zapa ndǿgo, Zion gegeavun, neka zo ge꞉zømas, eqeieqei ande āv khazøté-yagāt, zo ndego unimanqatinteáv. Geté teks moni upøgim ezoqam neka sakheis ekeza kha giwiatun, ndigu mø̀ndø-unimanqatiním. Zo tiqa matev ambá qazøte-qeivím. Geté até ndøgó-a, zo qambuzaneáv neka Zion unimanqatinteáv.”

Yaya etæ manqat, waen khae keoge ezoqam-qa yaq-te

(Mak 12:1-12; Luk 20:9-19)

33  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Nqanek yaya etæ manqat nøme, zøtéyogēm:

Qàgoám. Ezoqam mø̀ndøgoám. Khae evé. Ndego waen khae ndøkhá, uta vø̄-ogi, neka waen nanga pesegim nonqo, manqei vø̄-oz, neka khae qeivi nonqo, khoev eqawat-qape vø̄wev. Yaq khae ndøgo, ezoqā nøme-qá zenda-té genøvé, timbøe-kewagat, ekezan manqei nøme-te vø̄wav. 34 Yaq waen nanga khata viav qamøkhanaz, ndego khae eve, sasae ezoqam ndøkhofotáz, ti-te ndigu, ma khae gimbøe-kewagam. Ekeza waen nanga upøgim-qa ndøgoám. 35 Geté ndigu khae keoge ezoqam, gègavém. Ezoqa nøme gèzuím, neka nøme vø̄laem; neka nøme nandí gini-pouwím, vø̄nanim. 36 Yaq ndego khae eve, sasae ezoqa nøme mba mo꞉khofotáz. Geté ndigu khae keoge ezoqam, matev āv tizømbe-matanám, av ezoqa nøme gizømbe-matanam.

37 Yaq vaev-te, ndego khae eve, ekeza yo ndøkhofotáv, ge-ein, ‘Ngenek nogé yó. Ndego ndø̀mbo-vizumém.’

38  *Geté ndigu khae keoge ezoqam, khae eve-ge yo gi-ometam, ekeza mokho-mba, āv gini-einím nqǽgo, ‘Ngenek khae eve-gé yó. Waen khae ngének genó-kawa-év. Zílaém. Yaq khae nqanek, ni zíndapém.’ 39  *Yaq até gindigonem, gèmøvøinám, khae bavokho sasa ndø-ituim, pakhapakha vømømbō-khanøem.”

40 Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq gezø-ein, “Ge zô, ndozo-matavap? Ndego khae eve tendowav, gekha matev zǿmatanām, ndigu khae gimbo-kewagam?”

41 Yaq gindu-qavøinam, “Ndego, ndigu ezoqa soqøsoqa ndø̀zitág, vø̄pakhaez. Yaq khae ndøgo, keoge ezoqa vini-qá zenda-té genǿvé. Tiqá zenda-té tenǿvé ndígu, khata viav-te, tegi waen nanga timbo-etoumat.”

42  *Yaq Yesu gezø-ein, “Ge zô, Mbumbukiam-qa Manqat mozó-geveømem, av qæ-ein nqægo?

‘Nandi-qapi ndigu, khoev puanam ezoqam gisanqabem,

ndigu mø̀ndømø-gigiap-qape-éz, khoev puanam nonqo.

Nqanek matev, Evezøza ndømatanám.

Ndøgo qanimav tantáv, niqa bøi-te.’

43 Yaq nakémbá, no nqazǿ-manqate: Mbumbukiam teqa Megeat Matev, zo-te nandøgo, gévibám. Yaq ezoqa ta bawan ndígu tezǿ-etoám, ti-te mokho eqeieqei ndøfakhate.”*

45 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Felisi ezoqam, nqanek yaya etæ manqat giyogem, ndigu sògo-matøvemém, ngenek ni me꞉manqatē. 46 Yaq ndigu ambá gimøvøinamɨ́n, ndimbula-te vø̄-utøvemɨn. Geté ndigu ezoqa bawan-qape-qá møe ndøgoném. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape, Yesu Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam me꞉vewám.

22

Yaya etæ manqat, nøkenøkem lou loge-qa yaq-te

(Luk 14:15-24)

1 Yesu yaya gezø-etæam, nøme kopo nqánek. Gezø-ein, 2 “Mbumbukiam-qa Megeat Matev kopømba ande av nqǽgo:

Kawa ezoqam mø̀ndøgoám. Tege yo, sæva okɨ-qa ndøgoám. Yaq ndego kawa, lou kandambaqape ndøkhakheinám, 3 neka tegi sasae ezoqam vø̄khofosam, ti-te ndigu, ibugukhokhof manqa gezø-khofotam, taqa yaq-te. Geté ndakin sasae ezoqam gizø-ein, av nqægo, yà betøndozāv, ndigu gèzømbo-qasí, tinduzav. 4 Yaq ndego kawa ezoqam, sasae ezoqā nøme ndøkhofosám, ti-te ndigu, ibugukhokhof manqa gezø-khofotam, gezø-ein, ‘Nandiv ezoqam gèmøzø-eín. Lou khakheitáp. No kao angana mbomømboma neka søvakha gigiap enaq-us mø̀ezitág, lou loge nonqo. Gigiap ate ndægo khakheitáp. Sà betøndozáv, nøkenøkem lou loge-te.’ 5 Geté ndigu ezoqam, ma gezømbe-akha, kawa ezoqam-qa manqat, gèsanqawém. Yaq ekeza poev matev møgoném. Ezoqa nøme, ekeza khae-té gemøsasáe, neka ezoqa nøme stoa-te vømø̄sasae. 6  *Neka ezoqa nøme até gindigonem, ndigu kawa-gi sasae ezoqam sègegavém, vø̄zitag, pakhapakha sasa zøkhaneam.

7 Yaq ndego kawa ezoqam, qaqa kandambá gego. Yaq até gendego, nakhag ezoqam ndøkhofotáz, ndigu ezoqam vømø̄zitag, pakhapakhá, ndigu tegi sasae ezoqam gizitag, neka tiqa vemiav vø̄sonqotøvem.

8 Yaq ndego kawa ezoqam, ekeza sasae ezoqam gezø-ein, ‘Noqa nøkenøkem lou khakheitáp. Geté ndigu, no qazø-akha, lou namba tizilog, ndigu ezoqa soqøsoqá. 9 Geté ndakin nakhoa-té søzøtú-okhoát. Yaq gekha ezoqām ndigu, tozo-zømetet, sègendo-khatobát, ndigu noqa nøkenøkem lou loge-te betøndōzav.’ 10 Yaq ndigu sasae ezoqam sège-panqaním. Yaq gekha ezoqām ndigu, nakhoa-te gizømetɨn, sègendo-khatobɨ́n. Ezoqa nøme ndigu, eqeieqeí, neka nøme ndigu, soqøsoqá. Yaq nøkenøkem khoev ndøgo, ùnime꞉-khazém.

11 Geté kawa ezoqam khoev-te ge-on, ezoqa gegevezo, ezoqa kopo mø̀ndu꞉goám ndøugu. Ndego nøkenøkem ndabua eqeieqei uzøpøteáv. 12 Yaq kawa ezoqam gembo-ein, ‘Nǿfu. Qo áv khoqotøndé-oq nqanek, nøkenøkem ndabua mbomømboma uzøpøteav ndoqogo.’ Geté ndego otevateáv, gekha manqat mbøé-eīn.

13  *Yaq ndego kawa ezoqam até gendego, ekeza sasae ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, ‘Bov neka pingim zombó-løvønømém, neka bavokhó qazomǿ-oginám. Bøivun-té. Yaq té-eivumát ndǿgo, neka khaya vǿvivisumāt.’ ”

14 Yaq Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, gezø-ein, “Mbumbukiam ezoqa kopoáv gezø-akhayam. Geté ezoqa khapímbá gevevesam.”

Yesu amba teks moni abam-qa yaq-te timbøe-matemateømemɨn

(Mak 12:13-17; Luk 20:20-26)

15  *Yaq Felisi ezoqam gèpindám, matavap vømø̄gonem, av nqægo, Yesu beváp qazimbøé-matemateømém. 16 Yaq Felisi ezoqam, ekeza paev ezoqam ndøkhofotáz, Yesu-te, ezoqa nøme namba, ndigu Elod-te ginøzaz. Yaq ndigu gimbo-einim, “Nøméndim ezoqam. Ni mø̀tinøtén, qo unimanqatin ezoqám. Qo ezoqam Mbumbukiam-qa poev-qa yaq-te ndoqote-zømesim, unimanqatin manqat mba qomanqaté. Qo møe mbaín, ezoqam-te. Geté qo manqat sòqo-manqaté, oskiá ndøgo, ezoqa kandakanda o ezoqa khasøkhasis. 17 Qonimbí-eīn. Qoqa matavap, áv khanégo? Kopømbâ, Siza-te teks moni tizi-abumat, ndego Lom kawa kandambaqape, ó, khafeâp?”

18 Geté Yesu tiqa matavap soqøsoqa é-møndøqeív, gezø-ein, “Zo khavozam ezoqam, gekha zapâ, no matemateam-qa ndozogo? 19 Moni mokho zøté-nømøndēm, ezoqam teks-te ndi-abam.” Yaq ndigu moni mokho gindu-ndøpøzem, vø̄e-ometem.

20 Yaq Yesu gezø-ein, “Gê, gekha ezoqam-qâ bugug neka iz mó꞉go, nginik moni mokho-te?”

21  *Yaq gindu-qavøinam, “Siza-qá bugúg, neka teqá íz mo꞉gó.”

Yaq gezø-ein, “Av tægoat ndægo, Siza-qa gigiap, Siza zombó-etoumemát. Geté gigiāp ndøgo, Mbumbukiam-qa, Mbumbukiam zombó-etoumemát.”

22 Ndigu teqa manqa qavøiwat giyogem, yaq ndigu nqova ndafe kandambá. Yaq sège-ivøvém, vø̄zav.

Sadusi ezoqam, Yesu løvøte-te nango khandi꞉nat-qa yaq-te gimbøe-bevøpem

(Mak 12:18-27; Luk 20:27-40)

23  *Ta khøuwa kopo-te ndøgo, Sadusi ezoqam ndozáv, Yesu-te. Nginik Sadusi ezoqam, āv gini-unimanqatinát nqǽgo: Ezoqa tipakhaetat, ndigu nango gemǿ-khandi꞉zák, løvøte-te. Yaq ndigu Yesu bevap mbogoném, 24  *gimbo-einim, “Nøméndim ezoqam. Mozes āv gene-eín nqǽgo: Ezoqa tenanimat, yaq ndego nakheis mbaīn, yaq ngæmam ndugu te-ivavat, namba qawan ndǿ-okɨát, neka tege namba qawan, ndego genanim, patu bembøē-qatayat. 25 Qotøndé-ewāg, nqanek emanqat. Ni mokho-te, angana mø̀ndøgoám. Evenáp. Ate gi꞉goam sevén. Yaq khøuwa ndego, sævam ndø-okɨ́. Yaq gènaním. Zas sège-iváv. Nakheis mbaín. Yaq eveqase ndø-okɨ́, ngunuk ngæmam. 26 Yaq matev até kopó. Até ndegó-a, vø̄nanim. Nakheis mbaín. Yaq vaev até ndigú-a, emekheis, ndugu ngæmam kopo sège-kawawát, atema evenap seven ate gi꞉goam vømū-pakhaez. 27 Yaq vaev até sævám-a, vø̄nanim.

28 Gê, ezoqa unimanqatin løvøte-te tikhandi꞉z, yaq ta khøuwa-te ndøgo, timø-khandi꞉z, ngunuk sævam, gekha ezoqam-gû zas ndǿgoāt? Zapa ndǿgo, ndigu evenap ate gi꞉goam, ngunuk sævam kopo ndøkawawát.”

29 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zoqa matavap soqaín, zo ndozo-matavap av nqægo, ezoqa tipakhaetat, ndigu løvøte-te nango gemø̄-khandi꞉zāk. Zo Mbumbukiam-qa Manqat neká teqa bazaføgakh, zøtezateáv. 30 Ezoqa løvøte-te nango timø-khandi꞉z, ndigu andé enzol ezoqam me mé꞉goát, ndigu yan-te ngo꞉yage. Nøkenøkem matev mbaín.

31 Geté løvøte-te toqo-khandi꞉q, taqa yaq-te, gê, zo mozó-geveømem, manqat ndøgo Mbumbukiam ge-ein? 32  *Ndego āv gene-eín nqǽgo, ‘No Eibleem-gé Mbumbukiám, neka Aezek-gé Mbumbukiám, neka Zekop-gé Mbumbukiám.’ Nqanek manqat ni āv qaninømánd nqǽgo: Ndigu ezoqam zua ndøkhandi꞉zát, Mbumbukiam namba. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndego ambá av nqǣgo, løvøte ezoqam-gē Mbumbukiām, geté ndego khandi ezoqam-gé Mbumbukiám.”

33 Yaq ezoqa ewaqape nqanek manqat giyogem, ndigu nqova ndafe kandambá, Yesu-qa nømendim matev-qa yaq-te.

Matev kandakanda menas ndøgo, matev ate ndægo qaløvuam

(Mak 12:28-34; Luk 10:25-28)

34 Felisi ezoqam giyogem av nqægo, Yesu ndigu Sadusi ezoqam ùnime꞉-tokāz, yaq ndigu gèpindám, manqat vø̄-einim. 35 Yaq tigi ezoqa kopo, ndego Mozes-qa guguna manqat otevat ezoqam gegoam, Yesu matemateam-qa mbogoám, gembobevap, 36 “Nøméndim ezoqam. Mozes-qa guguna manqat mokho-te, matev uni kandambaqape-in ākhanégo?”

37  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Matev kandambaqape nqánek: ‘Kuku yà betaqagó, Evezøza-te, ndego qoge Mbumbukiam, uni qoqa mbøni-te neka uni qoge nqova-te neka uni qoqa matavap-te.’ 38 Matev uni kandambaqape-in nqánek. Nqanek gò꞉megeát. 39  *Geté até nqanék-a, kandambaqapé. ‘Ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go.’ 40  *Mozes-qa guguna manqat ate ndægo neka nømendim manqat ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gipeaomem, nqanek matev menas-té qanø-vøgií.”

Yesu ambá av nqǣgo, Deivid-ge zeo mbā, geté ndego até tege Evezøzá

(Mak 12:35-37; Luk 20:41-44)

41 Ndigu Felisi ezoqam, ate av-té giwaniapam, yaq Yesu tenøzø-beváp ndǿgo, gezø-ein, 42  *“Gê, zo ndozo-matavap? Mesaya ndego, Mbumbukiam tendo-khofotav, ndego gekha ezoqam-gê zeò?”

Yaq gimbo-qavøinam, “Ndego Deivid-gé Zeó.”

43 Yaq Yesu gezø-ein, “Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, Deivid ndego Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, Evezøza gembo-akha? Manqat ndøgo, Deivid ge-ein, nqánek:

44  *Evezøza Mbumbukiam, noge Evezøza, āv gembøe-eín nqǽgo,

‘Noqá nakeamo zenda-té qanøqóm.

Até qóqotát, atema no qogi qaqa ezoqam,

qoqa zenda tokhotapak mokho-te vøtaqambú-āb.’

45 Gê, Deivid ndego Mesaya, Evezøza ndembo-akhayam, yaq ngenek Mesaya, áv kené-Deivid-ge-zeo-ev?”

46 Yesu nqanek bevap manqat gezø-ein, ndigu Felisi ezoqam kopømba mbaín, gembó-qavøinām. Yaq ta khøuwa-qa zita-te, ezoqa møe ndøgoném, Yesu bevap nøme vømbøé-gonēm.

23

Yesu ezoqa Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam-qa yaq-te gegugub

(Mak 12:38-39; Luk 11:43, 46; 20:45-46)

1 Yesu ekeza paev ezoqam neka ezoqa ewaqape gezø-ein, 2 “Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam, Mozes-qá iziz ndøndapém, zo ndi꞉zømesim. 3  *Yaq nakémbá, zo tiqa manqat, o-mba zømbo-ndapé, neka matev ate ndægo vø̀gó, av ndizømbe-manqate! Geté tiqa matev mbòpa᷄ev. Zapa ndǿgo, matev ndøgo, ezoqa nøme ndi꞉zømesim, ndigu ekezan matønumáv. 4 Ndigu ezoqam-qa nqanqa-te, viniv-qape mo꞉-aumatún. Yaq ezoqa amba-amba me꞉-eqagimatún. Geté ndigu zenda-qase aumáv, ezoqa vøzømbé-tøkeāt, ndigu nqanek viniv ndi-eqawat. 5  *Ndigu matev ate ndægo, ezoqa qeivi nonqo mba ndøgoatún. Mboges-qase ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat-qase ndøu-peawap, tiqa kawa-pap-te neka pingim-te giløvønumatun, kandakandá sege-khakheinumatún, neka ndabua gi-uzamɨn, gi loloákh segezǿ-følæpát. Yaq ezoqa iz tìabezømbe-eqawát.* 6 Ndigu tøzømbe-khaneát ndǿgo, lou loge kandakanda-te neka guliguli khoev-te, iz akhayapak-qá qonam nonqo-té gíqonumát, 7 neka ezoqa ewaqape, maket manqei-te, ndigu khaiya mboma manqat vizap-us bezø̄-manqate, neka ‘nømendim ezoqam’ sasa bezø-akhayam. 8 Geté zo, ‘nømendim ezoqam’ bezø-akhàya᷄m. Zapa ndǿgo, zo nømendim ezoqa kopo zømbegó. Geté zo evenáp. Vinivinimba mbaín. 9 Neka zo ezoqa ‘Tat’ mbo-akhàya᷄m, nqanek manqei-qape-te. Zapa ndǿgo, zo tat kopo zømbegó. Ndégo, yan-te ngo꞉yage. 10 Neka zo ‘megeat ezoqam’ bezø-akhàya᷄m. Zapa ndǿgo, zo megeat ezoqam kopo zømbegó. Kelisó. 11  *Gekha ezoqām kandambaqape ndego, zo mokho-te, ndego zogé sasae ezoqam begó. 12  *Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, ekeza iz te-eqatat, teqa iz gévoatát. Neka gekha ezoqām ndego, ekeza iz tevoatat, teqa iz gó꞉-eqatát.”

Yesu Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam, tiqa manqa-zapazapa gezø-vøndøyam

(Mak 12:40; Luk 11:39-52; 20:47)

13 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo mòzo-soqoéz, zo Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka zo Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo mboqog, zòto-tokøvém, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te, ezoqa vǿe-ōz. Zo zøkezan onimáv. Neka ezoqam ndigu, onim-qa ndigu, zo zòzømbe-khafeáp.†

15 Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, neka zo Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo qamba-qambá ndozo-okho neka ndozo-ane, ezoqa kopo-qa ndozovawe, zo tezøpaev. Yaq ndego zo tezøpaev, zo manqa-zapa-te nøme mba zotóveém, āv taoká, av zo zøkezan ndøzøte꞉go. Yaq até ndegó-a, gøinam-té gemǿwáv, zo namba.

16  *Zo mòzo-soqoéz. Zo bøi waev mbain ezoqam, ituza-qa zogó. Geté até zó-a, bøi waev mbaín. Zo āv qazøte-manqaté nqǽgo, ‘Ezoqa Mbumbukiam-qa khoev-qa iz-te, manqa mbusa teve, gete manqa mbusa geawateav tøgoat, ndøgo kopømbá. Mbumbukiam te-te ndego yaq-fia gétayák. Geté ezoqa gol-qa iz-te, ndøgo Mbumbukiam-qa khoev-te ndøuve, manqa mbusa teve, yaq ndego manqa mbusa até begeawát.’ 17 Ge zô, matavap neka bøi waev mbain ezoqam, gigiap kandambaqape ākhanégo? Gôl, ó, Mbumbukiam-qâ khòev? Gol, ndøgo khokhó. Geté Mbumbukiam-qa khoev-te qamø-oeɨn, ndǿgo tøme-gigiap-qape-ɨ́n, vømø̄-Mbumbukiam-qa-gigiap-ɨn.

18 Neka zo nøme, āv qazøte-manqaté nqǽgo, ‘Ezoqa lou-qase-qa iz-te, manqa mbusa teve, ndøgo Mbumbukiam-te søvakha gigiap ndiløvutam, gete manqa mbusa geawateav tøgoat, ndøgo kopømbá. Mbumbukiam te-te ndego yaq-fia gétayák. Geté ezoqa søvakha gigiap-qa iz-te, manqa mbusa teve, ndøgo lou-qase-te to꞉ve, yaq ndego manqa mbusa até begeawát.’ 19 Zo bøi waev mbain ezoqam, gê, gigiap kandambaqape ākhanégo? Ndǿgò, søvakha gigiâp, o ndǿgò, søvakha løvutam nonqo, Mbumbukiam-qa khoev-te ndøugu? Søvakha gigiap ndøgo, khokhó. Geté sa ndǿgo, tøme-gigiap-qape-ɨ́n, søvakha løvutam nonqo toqomo꞉ve, vømø̄-Mbumbukiam-qa-gigiap-ɨn. 20 Yaq nakémbá. Gekha ezoqām ndego, søvakha gigiap løvutam nonqo-qa iz-te, manqa mbusa teve, ndego manqa mbusa, gigiap menas-qá iz-té genǿvé, søvakha løvutam nonqo neka gigiap ate ndægo, ndøgo ndo꞉ve. 21 Neka gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa khoev-qa iz-te, manqa mbusa teve, ndego até Mbumbukiam-qá iz-té-a, vǿvē. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndǿgo teyagé. 22  *Neka gekha ezoqām ndego, yan-qa iz-te, manqa mbusa teve, ndego Mbumbukiam-qá qonam nonqo-qá iz-té genǿvé. Zapa ndǿgo, yan ndøgo, Mbumbukiam-qá qonam nonqó. Neka ndego, manqa mbusa, até Mbumbukiam-qá iz-té-a, vǿvē.

23  *Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo até avøe gigiap uni khasøkhasis-ín-a, qazøtøndo-pe꞉tatun, zòqaqaemɨ́n, qaqageap vømø̄-ten-ɨn, yaq qatoat kopo, Mbumbukiam vozombō-etøomemɨn. Matev khasøkhasis av nqægo, zo mòzogoatún. Geté matev kandakanda, Mbumbukiam-qa guguna manqat-te nqapeawap, zòsanqawatún, kopømba ande av ezoqa nøme-te, matev eqeieqei matanam matev, neka tanakh matev, neka unimanqatin matev. Matev eqeieqei khasøkhasis tozogoat, ndøgo kopømbá. Geté gigiap-qape ndǿgo, matev eqeieqei kandakanda tozogoat. 24 Zo bøi waev mbain ezoqam, ituza-qa zøgó. Geté até zó-a, bøi waev mbaín. Zo yaf-te, piopam zoqombinamɨ́n. Geté kemol-qapu ndu꞉vøete, zo sòzo-khoutøve꞉mɨ́n.

25  *Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo kap neka melek, mumat mba zoto-sunguzumatún. Geté mokho-te ndøugu, khavim-ús. Ta kap neka melek ndøgo, zó. Zoqa mokho-te, gigiap qovet møqæ neka zøkeza kha mba qeivi matev zømbu꞉gú. 26 Zo Felisi ezoqam, zo bøi waev mbaín. Bugukhokhof, mokho-té qazonǿ-sunguzám. Yaq até bavokhó-a, segébæbǽs.

27  *Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo andé manqei-pakha ozáp. Bavokho ndo꞉go, khakheitáp neka busøgeáp neka voqoát. Geté mokho-te ndøugu, bazag neka peakha vøvanq mba mu꞉gú. 28  *Zo até kopó. Bavokho nandozo-keoge, bugug eqeieqeí. Geté zoqa mokho-te nandøugu, khavozam neka manqa-zapazapá qazømbe-tøtøvøyám.

29 Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam neka gekha ezoqa eqeieqei nøme, ibugukhokhof giyageapam, khoev qaniqanimav zozø-puanumatún, tiqa manqei-pakha-te, neka vozozø̄-fegatun. 30 Neka zo āv qazøte-manqatatún nqǽgo, ‘Ni amba nigi atanakha-zapazapa-za-qa khøuwa-te tizi-yageɨn, ni ndigu ambá nizǿ-tøkeák, ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gizitagat.’ 31  *Zo av ndøzøte-manqate, yaq zo āv qazøte-vøndæmét nqǽgo, zo tigí zí, ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gizitagat. 32 Ság. Vø̀-apét. Nandav matev, ùnime꞉-khouím, av zogi atanakha-zapazapa-za gi꞉matønumam.

33  *Zo waza soqøsoqa. Ge zô ndozo-matavap, gøina wageap-qa møe, áv khazømbøé-khokhōz? 34 Nqáe! No Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam neka matavap loloakh ezoqam neka nømendim ezoqam notøndó-khofosumát, zo-te. Geté zo ndigu ezoqa nøme, pakhapakha zozǿ-khanæmát, neka nøme tae mutui-te vozó-tøkebumāt, neka nøme Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te vozó-febumāt, neka vemiav nøme-te atema vemiav nøme-te vozó-ngeasumāt. 35  *Yaq nakémbá, ezoqa eqeieqei ate ndi꞉gu, pakhapakha gizø-khanæmam, Eibol gilaem, qamat, atema zo Zekalaya, Belekia-ge yo, pakhapakha qazombo-khanøem, yaq Mbumbukiam-qa khoev-a, yaq søvakha gigiap løvusam nonqo lou-qase-te, taqa yaq-fia nqosøgeap zo-té qanǿ-nqeivøém. 36 No unimanqatín nqazø-manqate: Nqanek yaq-fia nqosøgeap ate nqægo, zo-té qanǿ-nqeivøém, zo ndakin nqazoyage.”

Yesu Zelusalem-ak-qa mbøni qambova

(Luk 13:34-35)

37 Yaq Yesu manqat nøme ge-ein, “Zelusalem, Zelusalem, zo Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, pakhapakha ndozozø-khaneam, neka nandī ndø̄zø̄tē-zītø̄gē, ndigu Mbumbukiam zo-te ndendo-khofosam, no khøuwa kopoáv, baqa amba nøte-eqagimám zo-te, kopømba ande av kokolok evo nduigu, nakheis gukhatobɨn, ekeza taf mokho-te vø̄-ozɨn. Geté zo gèzømbo-qasi꞉vám. 38  *Nqáe! Zoqa khoev nqanek, gésoqá. Ezoqam mbaín, segégoát. 39  *No nqazǿ-manqate: Zo no nango naqanøká zónømendamák. Geté ta khøuwa-te ndǿgo, sa tøzøté-nømendám, zo tozo-einim, av nqægo, ‘Mbumbukiam ngenek ezoqam bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav!’ ”

24

Mbumbukiam-qa khoev tøsoqa

(Mak 13:1-2; Luk 21:5-6)

1 Yesu Mbumbukiam-qa khoev ge-ivav, nakhoa gegeveat, yaq ekeza paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, gimbo-einim, “Qotéqeīv. Khoev mbomømbomá ndøpuate, Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te.”

2  *Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Khoev ate ndægo, ndozoqeivi, manqei-té qamǿ-khakhandám. Nandi kopo nøme, nandi nøme-te, gó꞉zaveák.”

Viniv vinivinimba tøfakhanam

(Mak 13:3-13; Luk 21:7-19)

3 Taqa zita-te, Yesu Oliv manqei poyat-té genøwáv, vømø̄qom. Tegi paev ezoqam mba ndøgoám, te namba. Yaq āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Qonimbí-eīn. Matev nandav qoqote-manqatam, gekha khøuwā qanéfakhān? Neka andé gekha matev me nitíqeivīm, ni tøtinøten, av nqægo, qo qotøndō-qavāq neka nqanek manqei-qape gemø̄-navøēm?”

4 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Aiyá qagó. Zo ezoqa betùba᷄m. 5  *Ezoqa kopoáv, noqá iz-té gindú-okhoát. Ndigu ezoqa āv gizømbé-manqatát nqǽgo, ‘No Kelisó’, neka ezoqa kandambá titubumat. 6 Zo nakhag-qa yaq-te tozo-ewagat neka nakhag u vozó-ewagāt, zo møe ndø̀go᷄. Matev av nqægo, ndø̀khæ-fakhanám. Geté manqei-qape-qa vaev zuá. 7 Manqei nøme, manqei nøme namba, nakhag ndǿgoát, neka kawa ezoqa nøme-qa bawan, kawa ezoqa nøme-qa bawan namba, vǿnøfeapāt. Manqei nøme-te, lou mbaimbai zǿwagát, neka manqei nøme-te, manqei vǿkukuvøemāt. Manqei vinivinimbá. Kopoáv. 8 Geté nqanek matev ate ndægo, ngazu mbá. Ndøgo kopømba ande av-té, sævam tui-ova, nqosøgeap ande tuikhantav.

9  *Zo ndø̀gavemát neka vǿngiæzotāt, løvøte-te sasa ndǿ-abumāt. Manqei-manqei ate ndægo, zo gezǿ-sanqawupát, no zapaya. 10 Ta khøuwa-te ndøgo ezoqa kopoáv, tiqa unimanqatin no-te segemǿ-ivøvemát. Ndigu yaqyaq-a gésanqambupát neka qaqa ezoqam-qa zenda-te izuizu vǿ-ambumāt. 11  *Yaq khavozam manqa vevezam ezoqam ndǿfakhanám, kopoáv, ezoqa kopoav vǿtubām. 12 Yaq matev soqøsoqa sa tønǿ-khouwevtét. Yaq ta zapaya ndøgo, ezoqa kopoáv, tiqa kuku matev segezǿ-navøém. 13  *Geté gekha ezoqām ndego, bazaføgakh-us teyat, atema vaev-te, ndego ndø̀mø-khandí꞉v. 14  *Manqat Mbomambaqape, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te, ezoqa sugumú-zømesimít, manqei-qape ate nqægo. Bawan vinivinimba ate ndægo, sugumú-ewagét. Manqei-qape-qa vaev, khæ ndǿfakhán.”

Gigiap soqaqape tøfakhan Mbumbukiam-qa khoev-te, Zelusalem taon-te

(Mak 13:14-23; Luk 21:20-24)

15  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo gigiap soqaqape zóqeivím, ndøgo Deniel, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, ge꞉manqatam. Mbumbukiam-qá khoev-té qanú-wuøyát. Geté khafeap kandambá, gigiap av nqægo tøu-wuøyat ndøugu. (Gekha ezoqām ndego, nqanek manqat tegeveam, mokho bèmboqeív.) 16 Zo nqanek gigiap tozoqeivim, yaq gekha ezoqām ndigu, Zudia plovins-te tiyagat, manqei popotap-té giabenø-khokhóz. 17  *Gekha ezoqām ndego, khoev ova to꞉yat, ndego khoev mokho-te bè-o᷄n, gigiap vømøndó-upøgīm. 18 Neka gekha ezoqām ndigu, khae-te tisasaetet, ndigu ndabua upøgim-qa bevèse᷄z. 19 Ta khøuwa-te ndøgo, ti-te ndigu unimé꞉-soqá, sakheis emu-us ndigu neka nakhei tete ndizøloge. 20 Mbumbukiam zombó-vi꞉mát. Nqanek matev, qozaq viav-te o Sabat khøuwa-te, befàkha᷄n. 21  *Viniv ndøgo, ta khøuwa-te tøfakhan, føgakh-mbá tantáv. Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, atema ndakin, matev føgakh-qape fakhaneáv, av ta khøuwa-te ndøgo tæfakhan. Yaq até taqa zita-té-a, matev føgakh-qape av nqægo, nango gemǿ-fakhanák. 22 Geté Mbumbukiam matavap é-møndo꞉vé, av nqægo, khøuwa ndø̀-tokhopogeaqasí꞉z. Mbain tøgonɨn, yaq ezoqa kopo ambá gemǿ-khandi꞉vák. Mbumbukiam, khøuwa, ti zapaya ndígu tené-tokhopogeaqasí꞉z, ndigu ekezan gevevesam.

23  *Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa tezø-ein, av nqægo, ‘Ngé! Keliso ngének,’ ó, ‘Ndé. Keliso ndégo,’ yaq zo ndø-unimanqatìni᷄m. 24  *Zapa ndǿgo, khokho Keliso neka khokho Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ndø̀fakhanám. Ndigu matev kandakanda neka umingiap matev ndǿmatønumát. Yaq kopømba tøgønɨn, até ndigú-a, Mbumbukiam ekezan gevevesam, ambá ndætubám. 25 Ndakin zo mø̀zøte-zøtéz. Mø̀ezø-eín, matev av nqægo, ndø̀mø-fakhanám.

26  *Yaq nakémbá, ezoqa zo tizø-manqatat, av nqægo, ‘Ndǽ! Ndego ndendóya, leg-av manqei-te,’ yaq zo ndøgo ndø̀za᷄v. O tizø-manqatat, av nqægo, ‘Ndǽ! Ndego ndendópewe,’ zo ndøgo ndø-unimanqatìni᷄m. 27  *Zapa ndǿgo, Ezoqam-ge Yo tegeav, nakhamas-té gendó-fakhán. Andé ndand mé꞉vøiyám, ndøgo khaiya ate ndægo sa tumukhazet, khøuwa vøndē-fakhanɨn-a, vømē-sinanɨn.

28  *Søvakha pikia ande āv kenéveāt, koe ndǿgo tinø-piaɨ́n.”

Yesu nango tendoqavan

(Mak 13:24-27; Luk 21:25-28)

29  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Matev føgøføgakh khøuwa timi-nasinim, yaq nqova mbaín, khøuwa waev segembó-navøém, neka løvøyak beawap mbaín, neka nduku yan-te ngo꞉go vøndó-o꞉āz, neka gigiap føgøføgakh, yan-te nqo꞉go, vǿkukuvøēm. 30  *Yaq yan-te nqo꞉go, Ezoqam-gé Yo-qá khakhatap ndó꞉fakhán. Yaq bawabawan ate nqægo, manqei-qape-te nqago, mbøni zømbǿvá neka vǿ-eivām. Yaq Ezoqam-gé Yo ndǿ-ometám. Khaiya ozoz-té genǿgeáv. Bazaføgakh-ús neka waev-qape-ús. 31  *Yaq kipi ndǿwáv. Wag gembøé-eqavét. Yaq ndego ekeza enzol ezoqam ndókhofosám, manqei-qape ate nqægo, khøuwa vøndē-fakhanɨn-a, vømē-sinanɨn, neka sanqa-sanqa vømbō-anam. Yaq gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam gevevesam, manqei-qape ande āv khandēvavet, enzol ezoqam gémøváb.”

Yesu ge꞉zømas, ande āv kinízøtēz, av nqægo, teqa qavøne khøuwa avønīn

(Mak 13:28-31; Luk 21:29-33)

32 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo fig tae-té qazøté-zøtéz. Tang-te mbusa tøfakhanam, esokho vǿqabām, yaq zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, wavam khøuwa avønín. 33 Yaq matev até kopó. Zo nqanek matev ate ndægo tozo-qeivimat, no qate-manqatavun, yaq zo søzøté-zøtéz, Ezoqam-ge Yo, avønín gendóqaván.

34  *No unimanqatín nqazø-manqate. Ezoqa nøme, ndakin ngiyage naqanøká gépakhaezák. Até géyagát, atema ta khøuwa-te ndøgo, nqanek matev ate ndægo vømú-fakhanām.* 35  *Yan neka manqei-qape ndø̀mø-navøém. Geté noqa manqat gemǿ-navøemák.”

Ezoqa mè꞉zøtezák, Yesu gekha khøuwa-tē gendé-qavān

(Mak 13:32-37; Luk 17:26-30, 34-36)

36  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Ezoqa mè꞉zøtezák, nqanek matev gekha khøuwa-tē neka khøuwa iz-tē qanéfakhān. Até enzol ezoqám-a, yan-te ngo꞉yage, neka até Yó-a, zøtezateáv. Geté Eve yakhapús sege꞉-otév. 37  *Ezoqam-ge Yo-qa qavøne khøuwa āv tønégoát, av Noa-qa khøuwa-te qægoam. 38 Ta khøuwa-te ndøgo, khouwat-qape fakhaneav qagoam, ezoqa lou loge zøgoupám, neka izam vøzø̄-goupam, neka sakhei vø̄zøkɨmam-a, vø̄-etoumam, até gemát, atema Noa khagua-qape-te vø̄u-on. 39  *Ndigu mè꞉zøtezák, ande gekha matev me ndǿfakhān ti-te, atema vøndō-khouwa, vø̄ngiæzo. Yaq Ezoqam-ge Yo tendoqavan, matev até kopó, āv tønéfakhán. 40 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa menas khae-te tisasaetet, nøme ndego, Mbumbukiam ndø̀ndáf. Geté nøme ndego, segé-iváv. 41 Neka sakhei menas, flawa timivisumit, nømu ndugu, Mbumbukiam ndø̀ndáf. Geté nømu ndugu, segé-iváv. 42  *Yaq nakémbá. Gò꞉feazoát. Zapa ndǿgo, zo khøuwa neka khøuwa iz zø̀tezøtezák, zoge Evezøza te꞉fakhan. 43  *Gèmbo-mataváp: Khoev eve amba te꞉-otevɨn, av nqægo, ande gekha khøuwa iz-te, aqonam ezoqam tendowav, yaq ndego ambá gé꞉buvák. Geté ambá sege-tiawatɨ́n. Yaq ndego aqonam ezoqam ambá gembótakák, khoev sa tembo-nqawaɨn. 44 Yaq nakémbá. Até zó-a, zo vò꞉khakheinám. Zapa ndǿgo, Ezoqam-ge Yo, ta khøuwa-te ndǿgo tendéqaván, zo matavapøteav tøgoat, ndego tendoqavan.”

Yaya etæ manqat, sasae ezoqam eqeieqei neka sasae ezoqam soqaqape-qa yaq-te

(Luk 12:41-48)

45 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha sasae ezoqâm, ndego eqeieqei neka matavap loloakh-us? Sasae ezoqam eqeieqei neka matavap loloakh-us av ngé꞉go. Tege kawa ezoqam, manqei nøme-te tewav, yaq ndego sasae ezoqam, keoge ezoqam teve, teqa khoev teqeivat neka tegi sasae ezoqa nøme, khøuwa eqeieqei-te lou vøzǿ-etoumāt, 46 yaq vaev-te nqawa tendoqavan, teqeiv av nqægo, ndego sasae eqeieqei ndøgōt, ndego sasae ezoqam kopømbá, khanakhanákh. 47  *No unimanqatín nqazø-manqate. Ndego kawa ezoqam gigiap ate ndømbøego, keoge ezoqam ndégo tévé, ngenek sasae ezoqam.

48 Geté ndego sasae ezoqam, soqaqape tegoat neka av te꞉matavupat nqægo, noge kawa ezoqam nakhamas-te gendō-qavanāk, 49 yaq ndego tegi sasae kopømba ezoqam kha zǿkhanæmāt, neka lou vǿlogāt neka ibøkha soqa vǿ-izumāt, ezoqa nøme namba, ndigu oskia gi-izumatun, 50 yaq tege kawa ezoqam ta khøuwa-te ndǿgo tendéqaván, ndego sasae ezoqam khakheinøpøteav tøgoat neka otevateav vǿgoāt, ndego tefakhan. 51 Yaq kawa ezoqam, ndego sasae ezoqam, yaq-fia nqosøgeap mbó-etoám. Yaq-fia kandambá teta, te-te ndego. Yaq ndǿgo tenǿ-khofotáv, ma khavozam ezoqa nøme ndi꞉gu. Yaq té-eivumát ndǿgo, neka khaya vǿvivisumāt.”

25

Yaya etæ manqat, mbasønakheis ten-qa yaq-te

1  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, ande āv qanégoát nqǽgo:

Mbasønakheis mø̀ndøgoám. Tén ate gi꞉goam. Ezoqam, sævam te-okɨ, qatøzu-qa ndøgoám. Lampá namba me꞉záv. 2 Faev nøme ndigu, matavap loloakh-ús. Geté faev nøme ndigu, matavap loloakh mbaín. 3 Ndigu matavap loloakh mbain mbasønakheis, oil nøme upøgipøteáv, lampa-te qouzam nonqo.* 4 Geté ndigu matavap loloakh-us, oil nøme mø̀ndø-upøgím. 5 Yaq ndego ezoqam, sævam te-okɨ, yakha mø̀ndævá. Yaq ndigu mbasønakheis, venanqei zøvín, vø̄føyam, venanqei sasa ndøsømbiam.

6 Yaq qamø-umba ndøgo, ezoqa tìndi-akhaém, ‘Ezoqam sævam te-okɨ, ngégeav! Mòzotøndozáv. Zimbøé-qatøzém.’ 7 Yaq ndigu mbasønakheis ten ate gi꞉goam, sùgumusúz, tiqa lampa waev vø̄-khouwe-khouwevam. 8 Yaq ndigu matavap loloakh mbain mbasønakheis, matavap loloakh mbasønakheis gizø-ein, ‘Ni oil zoní-etoám, zoqa nanda. Niqa lampa avønín gékhouvøém.’ 9 Yaq matavap loloakh mbasønakheis gindu-qavøinam, ‘Nakhoa mbaín. Oil nqanek nqanigu, kopømba mbaín, zo vøizǿ-etoām neka ni nikeza nonqo. Geté oil wi ezoqam-té qanøzáv, nøme vømø̄wi.’ 10 Yaq ndigu vø̄zav. Geté gi-ivøvem, ndego ezoqam sævam te-okɨ, tènefakhán. Yaq mbasønakheis faev ndigu, go꞉khakheinam, namba me꞉záv ndego, neka nøkenøkem lou loge-te vømø̄-oz. Yaq mboqog keoge ezoqam, até gindigonem, mboqog vø̄tokøzem. 11  *Yaq vaev até ndigú-a, matavap loloakh mbain mbasønakheis, vø̄fakhaz. Gi-akhaem, ‘Khanánqa. Khanánqa. Mboqog qoní-mboqozó!’ 12  *Geté yaq ndego sævam te-okɨ, gezø-qavøiu, ‘Āv taoká. No nø̀tenøtenák zo.’ ”

13  *Yaq Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, gezø-ein, “Yaq nakémbá. Gò꞉feazoát. Zapa ndǿgo, zo khøuwa neka khøuwa iz zø̀tezøtezák, Ezoqam-ge Yo te꞉fakhan.”

Yaya etæ manqat, sasae ezoqam-qa yaq-te, kawa ezoqam moni gezø-etoam, ti꞉sasaetat

(Luk 19:11-27)

14 Yaq Yesu yaya etæ manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, ande āv qanégoát nqǽgo:

Ezoqam mø̀ndøgoám. Manqei nøme-te okho-qa ndøgoám. Yaq ndego ekeza gigiap, sasae ezoqam-qá zenda-té genø-awám, timbøe-qeivat. 15  *Sasae ezoqa nøme, moni pus fáev gembo-etoam. Nøme ndego, menás. Neka nøme ndego, kopó. Moni ndego gezø-etoumat, ndǿgo tø-einín, tiqa matev eqeieqei neka zøtezat, ande āv khazømbēgo. Yaq ndego até gendego, vø̄wav. 16 Yaq ndego ezoqam, moni pus faev ge-upøzo, gème-sasáe, moni pus faev nøme vø̄qas. 17 Yaq até ndegó-a, moni pus menas ge-upøzo, nøme menas vø̄qas. 18 Geté ndego ezoqa nøme, moni pus kopo gendapaz, manqei mba ndø-óz, tege kawa ezoqam-gi moni vø̄khonab.

19 Yaq møi-mbá sege-awám, tige kawa ezoqam nqawa tēāndō-qāvān. Yaq gezøbevap, ‘Nginik nogi moni, áv khazømbøé-matønumam?’

20 Yaq ndego sasae ezoqam, moni pus faev ge-upøzo, faev nømé namba sùgumu-upøzotavún, neka moni ate gi꞉goam, kawa ezoqam vømbō-etoam, gembo-ein, ‘Káwa ezoqam. Qotézømēt. Moni pus faev ndigu, noqa zenda-te qoqo-ab, no moni pus faev nøme nøteqás. Moni ate ndi꞉gu, ngínik.’

21  *Yaq ndego kawa ezoqam gendo-ein, ‘Mbomambaqapé. No khanakhanákh. Qo sasae ezoqam qanimáv. Gigiap-qase ndøgo, qoqa zenda-te qæve, qo eqeieqei qombo-kewagám. No gigiap nøme mba nøtaqambó-etoám, toqombo-kewagat. Vø̀ndo-óq. Khanakhanakh zígoném, no namba.’

22 Yaq até kopó, ndegó-a, sasae ezoqam, moni pus menas ge-upøzo. Kawa ezoqam-te gewav, āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Káwa ezoqam. Qotézømēt. Moni pus menas ndigu, noqa zenda-te qoqo-ab, no moni pus menas nøme nøteqás. Moni ate ndi꞉gu, ngínik.’

23 Yaq ndego kawa ezoqam gembo-ein, ‘Mbomambaqapé. No khanakhanákh. Qo sasae ezoqam qanimáv. Gigiap-qase ndøgo, qoqa zenda-te qæve, qo eqeieqei qombo-kewagám. No gigiap nøme mba nøtaqambó-etoám, toqombo-kewagat. Vø̀ndo-óq. Khanakhanakh zígoném, no namba.’

24 Yaq até ndegó-a, ndego moni pus kopo gendapaz, vøndō-on. Yaq ndego kawa ezoqam āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Káwa ezoqam. No mø̀tenøtén, qo matev føgakh-qape ezoqám. Qo gigiap sòqo-peaɨ́n. Geté khae sasae kandakanda, ezoqá nøme qagoatún. Qo toqopewát ndǿgo, qo qakezan ogekhæmav ndoqogo. 25 Yaq nakémbá. No møe nogoám. Yaq no qogi moni nòkhonáb. Manqei-té qæmø-otáz. Yaq ndakin qogi moni ngínik.’

26 Yaq ndego kawa ezoqam gendo-ein, ‘Qo sasae ezoqam soqaín neka wau-qapé. Qo ndoqo-matavap, no ezoqa matev føgakh-qape, no avøe gigiap qæpe꞉tatun, no nøkeza ogekhæmav ndøgo, 27 yaq qo moni, ambá moni nqeisam nonqo-té qomø-utazɨ́n. Yaq no ndakin qatøndo-qavan, ndigu moni elavøqase, bèkhouwezɨ́n, tæ-upøzoɨn.’

28 Yaq ndego kawa ezoqam ge-ein, ‘Moni pus kopo, vø̀e-viomém. Yaq ndégo tozombó-etøomém, ndego moni pus ten ndimbogo. 29  *Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, gigiap ndømbogo neka eqeieqei vømbó-kewagāt, no nøme mba nømbøé-etoám. Geté ndego, gigiap eqeieqei keogeav tøgoat, até ndøgó-a, gigiap-qase ndømbogo, nøtéviwám. 30  *Ngenek wau ezoqam, bavokhó qazonǿ-oginám. Bøivun-té. Yaq té-eivumát ndǿgo, neka khaya vǿvivisumāt.’ ”

Manqa ovøyam kandambaqape tøfakhan

31  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Ezoqam-ge Yo tegeav, ndego kawa ezoqam ndǿgeáv. Bazaføgakh-ús neka waev-ús. Ndego ekeza enzol ezoqam ate ti꞉goat namba mé꞉geáv. Yaq ekeza kawa qonam nonqo qanimav-qape-té gonóqotáv. 32  *Yaq bawabawan ate ndi꞉gu, teqá megemege-té ginǿmøváb. Yaq ndego ezoqa ewaqape, géqatøzó. Āv gené-qatøzó, av sip keoge ezoqam gi꞉goatun, sip mba vinī, neka naningus mba vini. 33 Ezoqa eqeieqei, ekeza nakeamo zenda-té genǿ-áb, neka ezoqa soqøsoqa, ekeza yogea zenda-te vǿ-āb.

34 Yaq ndego kawa ezoqam, ndigu ekeza nakeamo zenda-te tiwanat, āv gezømbé-eín nqǽgo, ‘Vø̀ndozáv, zo ezoqam. Noge Tat, zo mø̀ndø-khakheinøvém. Mbumbukiam-qa Megeat Matev, ndego ibugukhokhof zo gezønøza, manqei-qape ande ge꞉khakheinam, zoqá. 35  *Zapa ndǿgo, no ifi qanø-vinumam, zo lou zonø-etøumám. Neka ibøkha naq qanø-papumam, zo ibøkha zonø-etøumám. Neka no manqei vini-ak qægoam, zo khoev zonø-manqatám. 36 Neka no ndabua mbain qægoam, zo ndabua zonø-etøumám. Neka no enqoni qanøgoam, zo zònø-kewagám. Neka no ndimbula-te qægoam, zo okha zonøndo-okhoám.’

37 Yaq ndigu ezoqa eqeieqei timbo-qavøinam, ‘Evézøza. Gê, ni gekha khøuwa-tē qatí-qamekham, qo ifi qaqa-vinumam, yaq lou vøitaqā-etøumam, neka ibøkha naq vøqā-papumam, yaq ibøkha vøitaqā-etøumam? 38 Neka ni gekha khøuwa-tē qatí-qamekham, qo manqei vini-ak qoqogoam, yaq ni khoev vøitaqā-manqatam, neka qo ndabua mbain qoqogoam, yaq ni ndabua vøitaqā-etøumam? 39 Neka ni gekha khøuwa-tē qatí-qamekham, qo enqoni qaqagoam, o ndimbula-te qoqogoam, yaq ni okha vøitaqandō-okhoam?’

40  *Yaq ndego kawa ezoqam tezø-ein, ‘No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha matēv ndøgo, zo ndigu qazozø-matønumam, ndigu no ndinøpaev, oskiá ndǿgo, ndigu iz mbain ndigu, yaq ndøgo zo no-té qazonø-matønumám.’

41  *Geté yaq ndego kawa ezoqam, manqat ndígu tezǿ-eín, ndigu ekeza yogea zenda-te tiwanat. Āv gezømbé-eín nqǽgo, ‘Mòzozáv. Zo mòzo-soqoéz. Gøinam-té qazonǿzáv, ndøgo miavmiav ndøwageap, ndøgo Mbumbukiam nqova soqaqape neka tegi enzol ezoqam nonqo gekhakheinam. 42 Zapa ndǿgo, no ifi qanø-vinumam, zo no lou etoumáv. Neka no ibøkha naq qanø-papumam, zo no ibøkha etoumáv. 43 Neka no manqei vini-ak qægoam, zo no khoev manqatemáv. Neka no ndabua mbain qægoam, zo no ndabua etoumáv. Neka no enqoni qanøgoam neka ndimbula-te qægoam, zo no-te okha okhomáv.’

44 Yaq ndigu timbo-qavøinam, ‘Evézøza. Ni qo gekha khøuwa-tē qatí-qamekham, qo ifi qaqa-vinumam, o ibøkha naq qaqa-papumam, o qo manqei vini-ak qoqogoam, o ndabua mbain qoqogoam, o enqoni qaqagoam, o ndimbula-te qoqogoam, yaq ni qo tøkemâv?’

45 Yaq ndego kawa ezoqam tezø-ein, ‘No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha matēv ndøgo, zo qazømbo-qasi꞉vupam, ezoqa vozozømbé-goāt, ndigu no ndinøpaev, oskiá ndǿgo, ndigu iz mbain ndigu, zo no zømbo-qasi꞉vupám.’

46  *Nginik ezoqam, yaq-fia nqosøgeap miavmiav-us-qape ndǿndapém. Geté ezoqa eqeieqei ndigu, khandi miavmiav mǿndapém.”

26

Yesu gimbo-voqoem

(Mak 14:1-2; Luk 22:1-2; Zion 11:45-53)

1 Yesu nqanek manqa manqate ate qægoam qamømbøe-navøem, yaq ekeza paev ezoqam gezø-ein, 2  *“Zo mø̀zøte-zøtéz, khøuwa menas mba mui-ozá, niqa Pasova khøuwa kandambaqape tizi-khantøzem. Yaq Ezoqam-ge Yo gémøvøinám, tae mutui-te vǿtøkewēm.”

3 Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak, gèmøváb. Kayafas-qá khoev-té ginømøváb, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape. 4 Yaq matavap āv giniveém nqǽgo: Yesu gémøvøinám, khonoam-té, vǿlaēm. 5 Geté āv gini-einím nqǽgo, “Ni khøuwa kandambaqape-te, bizi-matønø̀me᷄m. Soqaín ndøgo, ezoqa qaqa tigonem ni-te, yaq nøfe kandambaqape ndǿfakhān, ti mokho-te.”

Sævam tae et sisip mbomambaqape, Yesu-qa kha-te gumbøe-qouz

(Mak 14:3-9; Zion 12:1-8)

6 Yesu Betani vemiav-te gegoam, Saemon-qá khoev-té geqotám. Ngenek Saemon, bugukhokhof kha sisi-us ndøgoám. 7  *Yaq Yesu ate av-té lou ge꞉logat, sævam kopo tunduwáv ndǿgo, botol-qase vøndōndap. Tae et sisip qanimav-qape mu꞉nqeitavám. Taqa fia kandamba tantáv. Yaq ndugu até gundigu, Yesu, kawa-té gumbøe-qóuz. 8 Tegi paev ezoqam, nqanek matev giqeivim, ndigu khanakhanakh mbaín, gi-einim, “Gekha zapâ, ngunuk nqanek tae et fia kandambaqape, sa ngungiitit? 9 Ngunuk ambá gewiín, fia kandambaqape vø̄qasɨn, yaq ni moni gigiap-av ezoqam vizizø̄-etoamɨn.”

10 Yesu é-møndæ-otév, av manqat gi꞉manqatam, yaq gezø-ein, “Gekha zapâ, zo ngunuk sævam viniv nqazombøe-veet? Ngunuk matev mbomambaqapé gunø-matanam. 11  *Zo gigiap-av ezoqam namba oskia zøté-yageapát. Geté no namba, oskia zí꞉yageák. 12 Ngunuk nqanek tae et sisip mbomambaqape, noqa kha-te guoqouz, ndugu no otønat nonqo me꞉khakheinømbém. 13 No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha manqei-tē ndøgo, ezoqa nqanek Manqat Mbomambaqape ti꞉zømesimat, manqei-qape-te ate nqægo, ezoqa ngunuk sævam-qa yaq-te mé꞉manqatát, matev mbomambaqape av guimatanam, neka ngunuk vømbøé-matavupāt.”

Zudas Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda namba, manqa gi꞉kopo꞉nem, Yesu tiqa zenda-te teve

(Mak 14:10-11; Luk 22:3-6)

14 Taqa zita-te ndøgo, ndigu Yesu-gi paev ezoqa tuelv, ezoqa kopo, iz nqambogo, Zudas Iskaliot, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda-té genøwáv, 15  *vøzø̄-ein, “Yaq-fia gekha zønǿ-etøomēm, ndego Yesu zoqa zenda-te tæve?” Yaq ndigu até gindigonem, moni mokho 30 vø̄gevebømem, sasa mbo-etøomem. 16 Yaq Zudas ndakin nakhoa-qa ndøváo, Yesu tiqa zenda-te ande āv kenévē.

Yesu tegi paev ezoqam namba, Pasova lou gilog

(Mak 14:12-21; Luk 22:7-13, 21-23; Zion 13:21-30)

17  *Zu ezoqam-qa khøuwa kandakanda qangaz, ndøgo flawa poponøvemav gilouzatun, ta bugukhokhof khøuwa-te ndøgo, Yesu-gi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-bevøpem, “Gê, qoqa poev gekhâm? Ni Pasova lou gekham-tē qeimøqá-khakheinømēm?”

18 Yaq Yesu manqa gezø-qavøiu, ezoqam-qá iz zø-etoám, gezø-ein, “Zelusalem taon mokho-té qazonǿzáv, ngenek ezoqam manqat vømømbó-einīm. Āv qazømbøé-einím nqǽgo, ‘Nømendim ezoqam, āv gene-eín: Noqa khøuwa iz mø̀ndøndáp. No paev ezoqam namba, Pasova lou, qoqá khoev-té qeitǿlóg.’ ”

19 Yaq paev ezoqam āv tini-matønømém, av Yesu gezømbe-ein, Pasova lou vømø̄-khakheinømem.

20 Yaq qakhagus ndøgo, Yesu tegi paev ezoqam tuelv namba tinøpindám ndǿgo, lou loge-te vø̄qonav. 21 Yaq ate av-té lou gi꞉logat, Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqazø-manqate: Zo ezoqa kopo segenǿ-qambún, neka no qaqa ezoqam-qa zenda-te vǿvē.”

22 Yaq ndigu mbøni zøvá, nqanek manqat giyogem. Mbøni vaev kandambá. Yaq ezoqa kopokopo ate gi꞉goam āv gimbøe-bevupát nqǽgo, “Evézøza. Éisa. Qo ekeqá no qote-manqaté.”

23  *Yaq gezø-qavøiu, “Ezoqam ndégo tégoát, ndego no namba lou yaf-te sa qeitumu-afønam. 24 Ezoqam-ge Yo ndø̀naním, av Mbumbukiam-qa Manqat qæ-ein. Geté te-te ndego, unimé꞉-soqá, ndego Ezoqam-ge Yo sa temboqambun, neka qaqa ezoqam-qa zenda-te vǿvē. Ngenek ezoqam qaneav tøgonin, ambá qanimáv te-te.”

25 Yaq Zudas, ndego Yesu sa gemboqambun, āv gembøe-eín nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Éisa. Qo ekeqá no qote-manqaté?”

Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Nándav, av qo ndoqote-manqate.”

Evezøza-qa lou loge matev ande qæfakhan

(Mak 14:22-26; Luk 22:14-20; 1 Ko 11:23-25)

26 Ndigu ate av-té lou gi꞉logat, yaq Yesu flawa ndøndapáz, Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, sasa ndømbegim, ekeza paev ezoqam vøzø̄-etoam, gezø-ein, “Mòzo-upøgím, neka vø̄louz. Nqanek noqá khá.”

27 Yaq izam nonqo ndøndáp, waen-ús, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein, ekeza paev ezoqam vøzø̄-etoam, gezø-ein, “Mòzo-izám, zo ate ndøzøte꞉go. 28  *Nqanek noqá kóuk. Mbumbukiam poev mé꞉-unimanqatín, tegi ezoqam namba. Noqa kouk, ezoqam kopoav zapayá qanéwá. Manqa-zapazapa zømbé-sunguzát. 29 No nqazǿ-manqate: No waen tae nanga-qa et, nqawa naqanøká nǿ-izák. No sa ndǿgo tømé-íz, ta khøuwa-te ndøgo, zo namba Tat-qa Megeat Matev-te, waen ndakinak tizimø-izømem.”

30  *Lou gumulog, Mbumbukiam-te ouv sasa ndøqaem, yaq Oliv manqei pøyat-té ginøzáv.

Yesu Pita gembo-vøndøyam, ndego teqa yaq-te to꞉nawam

(Mak 14:27-31; Luk 22:31-34; Zion 13:36-38)

31  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Nqægo lova, zo ate nqazøte꞉go, møe zóbøín. No sozó-nøuvøném. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘No sip keoge ezoqam nólaváo. Yaq sip segemǿ-panqaním.’ Yaq ndakin matev āv tønéfakhán, av ndǽgo.

32  *Geté no løvøte-te tøtøndo-khandi꞉n, yaq Gelili plovins-té qatǿnáv. No é-ndøto꞉má ndøgo, zoqa megemege-te.”

33 Yaq Pita gendo-ein, “Ezoqa ewaqape, qo ambá giní-qouvøqém. Geté no, nóqouvaqák.”

34  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No unimanqatín nqataqa-manqate: Nqægo lova kokolok naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam.”

35 Geté Pita gembo-qavøiu, “Āv taoká. Oskiá ndøgo, qo namba tøtenanim. No notó-nawamák, qoqa yaq-te.”

Yaq até tegi paev ezoqa nømé-a, manqat kopó, āv tini-manqatám.

Yesu Getsemani manqei-te, Mbumbukiam-te gemø-guligulim

(Mak 14:32-42; Luk 22:39-46)

36 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam namba, khae manqei-té ginøzáv. Taqa iz, Getsemaní. Yaq gimøfakhaz ndøgo, tegi paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Até vo꞉qonøvé nqanek. No elavøqase nøme nǿnáv. Nomǿ-guligulím.”

37 Yaq ndego ti-mba ngínik gekhatób, namba gi꞉zav, Pita neka Zebedi-gi nakhei menas. Yaq Yesu mbøni vaev matev mbongáz. Viniv kandambá gembo-ewag. 38  *Yaq gezø-ein, “Noqa mbøni kandambá qanevá. No avønín, nǿnaním. Até vøgó nqanek, neka até vo꞉tiawét, no namba.”

39 Yaq Yesu elavøqase nøme vø̄wav. Khapémbá. Yaq ekeza kha, manqei me꞉laváo, bugug até manqei-té, Mbumbukiam-te sasa ndøviam. Āv gene-guligulím nqǽgo, “Tát! Kopømba tøgoat, nqanek nqosøgeap kandambaqape, ndøgo ande ibøkha khaqain-qape me tønømbe-fakhan, ambá qøndapɨ́n. Geté matev āv tabete-fakhán, av qoqa poev ndægo. Ambá ndø̄go, av no nqanømbe-poev.”

40 Yaq ndego tegi paev ezoqa misika-te gevesez, tezømét ndǿgo. Gèsømbiám. Yaq Yesu Pita gembo-ein, “Ge zô, kopømba mbaîn, no namba elavøqase tøzøte-tiawet? 41 Até vo꞉tiawét, neka gèguligulimít. Soqaín ndøgo, khamasim matev tøndowav zo-te, yaq zo zō-o꞉āz. Unimanqatín. Nqova poev ndømbôgó. Geté kha, bazaføgakh mbaín.”

42 Yaq Yesu nangó genøwáv, vømø̄-guligulim, ge-ein, “Tát! Nakhoa nøme mbain tøgoat. Qo taqa-pøovat, no nqanek ibøkha khaqain-qape sa tæ-iz, ság. Qoqa poev matev sà befakhán.”

43 Yaq tegi paev ezoqa misika-te nango gendovesez, gezømet, ndigu nqawá ginø-sømbiám. Kopømba mbaín, to꞉tiawet.

44 Yaq Yesu sègezø-iváv, nango vø̄wav. Yaq gèmømbo-misiká, geguligulimat. Manqat ge-ein, até kopó, av bugukhokhof ge꞉manqatam.

45 Yaq tegi paev ezoqam-te nango gendovesez, gezø-ein, “Zo sekembā sozó-sømbiapet neka pusa zótavet? Nqáe! Khøuwa iz mìzi-khanøzém. Ezoqam-ge Yo, manqa-zapazapa-us ezoqam-qá zenda-té ginǿveém. 46  *Mòzosúz. Bìziniáv. Ngé! Ezoqam ngének, no ezoqam-qa zenda-te teve!”

Yesu gimøvøinam

(Mak 14:43-50; Luk 22:47-53; Zion 18:3-12)

47 Yesu ate av-té manqat ge꞉manqatam, Zudas tènefakhán. Tegi paev ezoqa tuelv, ezoqa nøme ndégo tegoám. Ezoqa kopoáv, namba me꞉geavún, ndigu kaiya neka ndawa vøndō-upøgim. Nginik Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak ndokhofotáz. 48 Zudas, manqa é-møndøzø-eín, av nqægo, “Ezoqam ndégo, no tængenøtam. Ndégo tozó-møvøinám.”

49 Yaq Zudas até gendego, Yesu-té genøwáv, gembo-ein, “Nøméndim ezoqam. Lova mbomá.” Neka sasa ndøngenøtam.

50 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Nǿfu. Matev vø̀matanám, ma qoqombøe-geavun.”

Yaq ndigu ezoqa nøme tinduzáv ndǿgo, Yesu vø̄-møvøinam.

51  *Yaq nqáe! Ezoqa kopo, Yesu namba ge꞉goam, até gendego, kaiya mba ndøliváz, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, tege sasae ezoqam, gea vømbōkawa.

52  *Geté Yesu gembo-ein, “Kaiya nandiv, nango vø̀-utáz, ma qoqotønde-livaz. Ezoqam ndigu kaiya ti꞉khanæmat, kaiyá gimí-pakhaéz. 53 Ge qô, qateqateâv, av nqægo? No amba tønø-poevɨn, yaq no ambá kopømbá. Ambá Tat nombo-akhaɨ́n, tøke-qa. Yaq ndego até tendegonɨn, enzol ezoqam vøndō-khofotazɨn, no vønø̄-tøkeemɨn. Ndego enzol ezoqam kopoav-qapé tendo-khofotazɨn. Tiqa bawan ate tægonɨn, tuelv ndø̀mø-løvuín. 54 Geté Mbumbukiam tegi enzol ezoqam amba tendo-khofotazɨn, yaq gê, Mbumbukiam-qa Manqat áv khané-unimanqatīn, ndøgo qa-ein, av nqægo, matev yà befakhān, av ndakin tæfakhan ndægo?”

55  *Yaq Yesu ezoqa ewaqape gezø-ein, “Ge zô, no pepen ezoqam zøténæmbem, nakhag kaiya neka ndawa-us qazogeavun, no vozó-møvønonām? No khøuwa ate qæpavpavemam, Mbumbukiam-qá khoev-té qæqoám, ezoqa vøtē-zømesimam. Geté ndøgo, zo no møvønoateáv. 56 Geté nqanek matev ate ndægo, tønefakhán ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat tàbete-unimanqatín, av tegi manqa vevezam ezoqam gi꞉peaumam.”

Yaq Yesu nqanek manqat qamømbøe-navøem, tegi paev ezoqam sège-ivøvém. Møe ndøbøín.

Yesu manqa ovøyam-te gindafem

(Mak 14:53-65; Luk 22:54-55, 63-71; Zion 18:13-14, 19-24)

57 Ezoqam ndigu, Yesu gimøvøinam, yaq Kayafas-qá khoev-té ginøndafém, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape. Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Zu megetapak nøme, é-møndømøváb ndøgo. 58 Pita Yesu até gembopavát. Andé qámbá gendopavam. Yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qa khoev-te gemøfakhan, até ndegó-a, uta mokho-te vø̄-on, vos keoge ezoqam namba vømēqonav. Ndego matev qeivi-qa ndøgoám, Yesu andé gekha matev me mbøégonēm. 59 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu ezoqam-gi manqa ovøyam megetapak ate gi꞉goam, Yesu, manqa-zapazapa-qa mbovawát. Yaq ezoqa amba khokho manqat ti-einimin, teqa yaq-te, ndigu ambá gelaemɨ́n.

60 Ezoqa kopoáv gindu-okhoat, khokho manqat gimanqatat, teqa yaq-te. Geté ndigu megetapak nakhoa qeiviáv, vǿelaēm. Yaq vaev, ezoqa menas tinduzáv ndǿgo, gindu-einim, 61  *“Ngenek ezoqam āv gene-eín nqǽgo, ‘No kopømbá. Mbumbukiam-qa khoev nó-evøzám. Yaq khøuwa misika mokho-te, nangó qatǿwév.’ ”

62 Yaq Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqape ndø-itán, Yesu vømbō-ein, “Ge qô, yaq manqa qavøiwat taqágo, nginik qo-te manqat ngi-møvøet?”

63  *Geté Yesu manqat einiáv. Yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape gembo-ein, “Khandi Miav-ak Mbumbukiam-qa iz-te, soqoní-eín. Gê, qo Mesayâ? Mbumbukiam-gê Yò?”

64  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No nándev, av qo ndoqote-manqate. Geté no nqazǿ-manqate. Zuá. Zo Ezoqam-ge Yo zomǿ-ometám. Mbumbukiam Bazaføgakh-qape-qá nakeamo zenda-té géqotát. Yaq ndego khaiya ozoz-té genǿgeáv.”

65  *Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, mbøni mbonqosøgím, nqanek manqat ge-ewag. Yaq até gendego, ekeza ndabua vø̄keqa, gendo-ein, “Ngenek Mbumbukiam-qá iz ndøngiú. Ság! Bøi vizu ezoqa nøme-qa bizivàwe᷄m. Nqáe! Zo mòzombo-yogém, Mbumbukiam-qa iz gengiu. 66  *Ge zô, áv khazømbøé-matavap?”

Yaq ndigu ezoqa ewaqape gindu-qavøinam, “Unimanqatín. Ngenek manqa-zapa ndøgó. Yà benaním.”

67  *Yaq ndigu até gindigonem, køse vømbø̄e-pisibømem, teqa bugug-te, neka vø̄zuim. Ezoqa nøme, tømøi mbotøkubím, 68 yaq āv gimbøe-einím nqǽgo, “Qo Mesaya toqogoat, ndego Mbumbukiam tendo-khofotav, yaq qotínømánd, av nqægo, qo gekha ezoqām ndǿlavaq?”

Pita Yesu-qa yaq-te go꞉nawam

(Mak 14:66-72; Luk 22:56-62; Zion 18:15-18, 25-27)

69 Pita khoev uta mokho-te gu꞉qotam, yaq sasae mbasønakam ndowáv, gumbo-ein, “Até qó-a, Yesú namba qotegoám, ndego Gelili plovins-ak.”

70 Geté ndego gò꞉nawám. Yaq ezoqa ewaqape-qa bugug-te, āv gene-eín nqǽgo, “No nø̀tenøtenák, qo gekhā qotē-manqate.” 71 Yaq ndego uta mboqog-te gendo-fakhan, sasae mbasønakam nømu tùni-omét. Yaq ndugu ezoqa nøme, giwaniapam ndøgo, āv guzømbe-eín nqǽgo, “Ngenek Yesú namba me꞉goám, ndego Nazalet vemiav-ak.”

72 Yaq até nangó, Pita gò꞉nawám, gendo-qavøiu, “No unimanqatín nqataqa-manqate. Mbumbukiam-qa iz-te, no ngenek ezoqam nø̀tenøtenák.”

73 Yaq khapélæ qa-auwam. Yaq até ezoqa nømé-a, giwaniapam, Pita-te vø̄ndozáv, gimbo-einim, “Unimanqatín. Ezoqa nøme qó, te namba qazøtegoam. Ni tøtinøtén ndǿgo, qoqa manqat elavøqase viní. Gelili ezoqam-qá manqát.”

74 Yaq Pita gezø-qavøiu, “No unimanqatín nqazø-manqate. No nandev ezoqam nø̀tenøtenák. No tøte-khavozumit, yaq Mbumbukiam kopømbaqapé, bèlavámb.”

Pita nqanek manqat ge-ein, yaq ndaføyambá, kokolok tūndū-ōgeā. 75  *Yaq Pita manqat gèmbo-matøvém, av Yesu gembøe-ein nqægo, “Kokolok naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam.”

Yaq Pita bavokhó genøfakhán, vømø̄vin. Eiv baza ùni mbøepós, ge-eivat.

27

Yesu Pailøt-te gindafem, ndego Lom gaman ezoqam

(Mak 15:1; Luk 23:1-2; Zion 18:28-32)

1 Yaq qanaqanus, lovølova-ús. Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak, manqat ndøkopo꞉ném, gi-einim, “Yesu zílaém.” 2 Yaq gèløvønøvemém, Lom gaman ezoqam-qa zenda-te vømø̄veem. Teqa iz Pailǿt.

Zudas genanim

(Kel 1:18-19)

3 Zudas, ndego Yesu sa gemboqambun, ge꞉-otev, ndigu matavap giveem, av nqægo, Yesu zīlaēm, yaq ndego mutøkhop ndø-itán, av matev ge꞉matanam ndægo. Yaq até gendego, moni mokho 30 gimbo-etøomem, nangó genø-upøzó, ti-te ndigu, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka megetapak. 4 Yaq Zudas āv gezømbe-eín nqǽgo, “No manqa-zapa nøgó, ndego manqa-zapa mbain ezoqam, zoqa zenda-te qæve, tozolaem.”

Geté ndigu gindu-qavøinam, “Nandav niqá vinív mbá. Qakeza manqa-zapá.”

5  *Yaq Zudas até gendego, moni mokho Mbumbukiam-qá khoev mokho-té genø-nqagevém, sasa ndøwav. Yaq gewav ndøgo, ekeza monqo møfók, vø̄nanim.

6 Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, moni mokho gèpisumém, Zudas Mbumbukiam-qa khoev-te genqagevem. Geté gi-einim, “Khafeáp, nginik moni, Mbumbukiam-qa khoev moni namba tizi꞉-tøkuzunam. Zapa ndǿgo, nginik moni mokho, ezoqam me꞉laém.” 7 Yaq ndigu manqat āv gini-kopo꞉ném nqǽgo: Ndigu moni, ganda pot khakheinam ezoqam-qá khae mé꞉wiím. Manqei vini-ak-qá ezoqa osam nonqó, Zelusalem taon-te løvøte tiqeivimat. 8 Yaq nakémbá, ndøgo khae, ndakin iz “khae kouk-us” mbo-akhayám.

9  *Nqanek matev qafakhan, yaq manqat ndøgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Zelemaya gepeawam, gèmø-unimanqatín, av qæ-ein nqægo, “Ndigu moni mokho 30 gi-upøzonam, ta fia ndøgo, Izlael ezoqam manqat gikopo꞉nem, ndego ti꞉wiim, 10 yaq nginik moni, pot khakheinam ezoqam-qá khae me꞉wiím. Ate av-té, av Evezøza manqat genømbe-ein.”

Yesu Pailøt-qa bugug-te manqa ge-ovøyam, ndego Lom gaman ezoqam

(Mak 15:2-5; Luk 23:3-5; Zion 18:33-38)

11 Yaq Yesu Lom gaman ezoqam-qá megemege-té genø-itán. Yaq ndego gembobevap, “Gê, qo Zu ezoqam-gê kawà?”

Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Nándav, av qo ndoqote-manqate.”

12  *Geté ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka megetapak manqat te-te gimøvøyat, ndego manqat einiáv. 13 Yaq Pailøt gembo-ein, “Gê, qo tiqa manqat toqóyoge, ndigu qo-te mba ndimøvøet?”

14 Geté Yesu yaq manqa qavøiwateáv. Yaq ndego Lom gaman ezoqam, nqova ndafe kandambá.

Pailøt manqa gevøovam, Yesu tae mutui-te titøkewem

(Mak 15:6-15; Luk 23:13-25; Zion 18:39–19:16)

15 Zu ezoqam-qa Pasova khøuwa kandambaqape-te, ndego Lom gaman ezoqam, ndimbula ezoqa kopo sège-nqonqotavɨ́n, ezoqam-te, vø̄fakhanɨn, av ndigu qazømbe-poeɨn. 16 Ta khøuwa-te ndøgo, ndimbula ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Teqa iz Balabás. Ezoqa ewaqape mø̀ndæzøtéz, ndego pepen ezoqam soqaqapé. 17 Yaq ezoqa ewaqape, Pailøt-te gimøvab, ndego āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Gekha ezoqā nøzǿ-mboqoiū, ndimbula-te tefakhan? Balabâs, ó, Yesû, ndego Mesaya ndimbo-akhayam?” 18  *Ndego mø̀ndæ-otév, Zu megetapak, Yesu teqa zenda-te, ta zapaya ndǿgo tiniveém. Ndigu ova ndø-einím.

19 Pailøt manqa ovøyam khoev-te ge꞉qotam, yaq tegu zas manqat ndokhofotáv. Manqat av nqǽgo, “Nandev ezoqam, matev-qase mbomatàna᷄m. Ndego manqa-zapa mbaín. No lova venanqei notamát, te zapaya. Venanqei-tam soqaqapé.”

20 Geté Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak, ezoqa ewaqape āv gizømbe-pouweát nqǽgo, “Pailot āv qazømbøé-einím nqǽgo: Balabas benqonqotáv, bavokho. Geté Yesu løvøte-té geabenøvé.”

21 Yaq Pailøt ezoqa ewaqape gezøbevap, “Nginik ezoqa menas, gekha ezoqām nøzǿ-nqonqotāv?”

Yaq ezoqa ewaqape gimbo-qavøinam, “Nándev, Balabas, toqoní-nqonqotáv!”

22 Yaq Pailøt gezø-ein, “Av tægoat ndægo, yaq ngenek Yesu, Mesaya ndimbo-akhayam, gekha nombógō?”

Yaq ezoqa ewaqape gimbo-qavøinam, “Tae mutui-té geabe-tøkewé.”

23 Yaq Pailøt gezøbevap, “Gekha zapâ? Ngenek gekha manqa-zapā ndǿgo?”

Geté ndigu kandakanda nøme mba mo꞉-akhaemém, “Tae mutui-té geabe-tøkewé.”

24  *Yaq Pailøt geqeiv, av nqægo, ndigu teqa manqat gēyogemāk neka avønīn nøfe ndø̄ngazēm, yaq ndego ibøkha ndøndáp, ezoqa ewaqape-qa bøi-te, zenda vø̄sunguz, gezø-ein, “Nqanek noqá manqa-zapá mbá, zo ngenek ezoqam tozolaem. Zoqá manqa-zapá.”

25  *Yaq ezoqa ewaqape gindu-qavøinam, “Yaq-fia nqosøgeap, teqa kouk waev-qa yaq-te, ni-té qabenø-nqeivøém, nigi nakheis namba.”

26 Yaq Pailøt até gendego, Balabas vøzø̄-nqonqotav. Geté Yesu nakhag ezoqam-qá zenda-té genøvé, bemø̄feomem, tae mutui-te sasa bemø-tøkewem.

Nakhag ezoqam, Yesu otøotam gi꞉vewem

(Mak 15:16-20; Zion 19:2-3)

27 Yaq Pailøt-gi nakhag ezoqam, Yesu gaman-qá khoev-té gimøndafém, yaq nakhag ezoqa ewaqape vøzø̄-akha, te-te vøndō-pindam. 28  *Yaq até gindigonem, ekeza ndabua sègembo-khofoném, neka ndabua køkouk, kopømba ande av kawa ezoqam-qa ndabua ndægo, vømbō-uzim. 29 Yaq gumbag fakiafakia-us ndø-ogeaném. Yaq kawa-té gimbøe-uzím. Andé kawa ezoqam-qá wawáq. Yaq teqa nakeamo zenda-te, tatuag, kopømba ande av kawa ezoqam-qa tatuag ndægo, vømbō-etøomem. Yaq otøotam me꞉vewém. Katuk ndømøkuí, teqa megemege-te, gimbo-einim, “Zu ezoqam-ge kawa. Iké꞉ qo-te.” 30  *Yaq køse mbøe-pisibømém, teqa kha-te, tatuag nqawa vø̄e-viomem, kawa sasa mbøe-khanæmem. 31 Otøotam gumuvewem, yaq ndabua køkouk, nqawá ginømbo-khofoném, neka ekeza ndabua vømbō-uzim. Yaq tinøndafém ndǿgo, tae mutui-te vømǿ-tøkewēm.

Yesu tae mutui-te gitøkewem

(Mak 15:21-32; Luk 23:26-43; Zion 19:17-27)

32 Nakhag ezoqam, Yesu taon bavokho gi꞉-ituat, ezoqa ndø-ometám. Sailini taon-ák. Teqa iz Saemón. Yaq ndigu até gindigonem, ndego Yesu-qa tae mutui eqawat-qa yaq-te vø̄tøpøtøvem. 33 Yaq gi꞉-apat, manqei ndǿgo timøfakház, Golgota ndimbo-akhayam. Taqa manqa mokho, “Kawa-pakha manqeí.” 34  *Yaq Yesu ambá waen mbo-etøomemɨ́n. Gigiap khaqain-qapé namba me꞉tøkuaném. Geté ndego ge꞉khamas, yaq gèmbøeqasí, vǿe-īz.

35  *Yaq Yesu tae mutui-té ginø-tøkewém. Gumu-tøkewem, yaq teqa ndabua, kas me꞉-otám. 36 Yaq qame-navøem, ndigu sègeqonáv ndøgo, Yesu vømbō-gazinem. 37 Teqa kawa-te, ova ndo꞉go, manqat ndøtøkeém, ndego andé gekha manqa-zapa zapayā ginīlaem. Āv qane-peaupám nqǽgo, “Ngenek Yesú. Zu ezoqam-gé kawá.”

38  *Yesu gitøkewem, pepen ezoqam menás namba me꞉tøkebám. Nøme ndego, teqa nakeamo zenda-té ginø-tøkewém, neka nøme ndego, yogea zenda-te vø̄tøkewem.

39  *Ezoqa gi-okhoat ndøgo, Yesu sège-ngenøitát. Kawa mba ndøngetæát, 40  *manqat vombō-manqatat, av nqægo, “Qo Mbumbukiam-qa khoev ngi꞉wat-qa neka khøuwa misika mokho-te nango weve-qa qoqogoam, qo qakeza mokho-mba vø̀khandí꞉q. Soqotøndó-vís, nandav tae mutui-te, qo unimanqatin Mbumbukiam-ge Yo toqogoat.”

41 Yaq até Mbumbukiam-gí iziz ezoqa kandakandá-ya, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka megetapak nøme namba, otøotam me꞉vewém. 42 Gi-einim, “Ezoqa nøme gèkhandi꞉ztám. Geté ekeza kha, kopømba mbaín tekhandi. Ngenek unimanqatin Izlael ezoqam-ge kawa tegoat, yaq ndakin yà betøndovís, nqanek tae mutui-te. Yaq ni tàbizi-unimanqatiním. 43  *Ndego Mbumbukiam-te mbá genøtawé. Yaq Mbumbukiam yà bekhandí꞉v, unimanqatin poev tømbogoat te-te. Ngenek ekezan āv gene-eín nqǽgo, ‘No Mbumbukiam-gé Yó.’ ”

44 Yaq até pepen ezoqám-a, Yesu namba tae mutui-te gitøkebupam, vø̄ngenøinam.

Yesu ge꞉nanim

(Mak 15:33-41; Luk 23:44-49; Zion 19:28-30)

45 Yaq khøuwa muin qandap, qamat atema khagus 3 oklok vø̄ndap, manqei ate qægoam, bøivun ndønqeivøém. 46  *Yaq ande av 3 oklok ndægo, Yesu kandambaqape tène-ogeá. Ekeza manqat-te āv gene-akhá nqǽgo, “Eli, Eli, lømá sabaxtáni?” Taqa manqa mokho nqánek: “Mbumbukiam, Mbumbukiam. Gekha zapâ, no qoqo-nøuvan?” 47 Geté ezoqa nøme, avønin giwaniapam ndøgo, teqa akhayam giyogem, ndigu manqa mokho ndapeáv. Yaq āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek Ilaiza mbo-akhayám.” 48  *Yaq ezoqa nøme até gendego, ndabua-qa ndøteít, waen khaqain-qape-te vø̄uqoqom, tae-te sasa ndøløvønam, Yesu vømbō-qantav. Izam-qa mbogoám.

49 Geté ezoqa nøme gindu-einim, “Qombó-iváv. Yaq zíqeivím, Ilaiza petøndéwāv, penømakhaya, ngenek vǿkhandī꞉v.”

50 Yaq Yesu kandambaqape, nangó genø-akhá, vø̄nanim.

51  *Yaq nqáe! Mbumbukiam-qa khoev-te, ndabua ndøgo, khafeap kouwat mboqog-te qafaleam, livin-mbá qanømu-qatavát. Sa ová qandoqatá, atema manqei-te. Neka manqei vø̄kukuvøem, neka nandi kandakanda vø̄-qaqanimat. 52 Yaq Mbumbukiam-gi ezoqa kopoáv, ndigu ibugukhokhof gipakhaetat, tiqa manqei-pakha sège-mboqovøemát, ma gi-osupat ndøgo, neka løvøte-te vøndōsuz, 53 neka tiqa manqei-pakha vø̄-ivøvem. Yaq Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v, taqa zita-te, ndigu Zelusalém ginø-óz, Mbumbukiam-qa taon-te. Ezoqa kopoáv gizømet, ndigu løvøte ezoqam.

54 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam neka ndigu nakhag ezoqa nøme, Yesu gimbo-kewagat, manqei kukuvøem neka matev ate ndægo giqeivim, qafakhanumat, ndigu møe ndøgoném. Møe kandambá. Yaq āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek unimanqatín Mbumbukiam-gé Yó.”

55  *Ta manqei-te ndøgo, até sakheís-a, vø̄goam. Sakheis kandambá. Andé qambaqapé gindu-waniapát, matev giqeivat. Nginik sakheis Yesú namba me꞉geavún, Gelili plovins-te ginduzav, neka vømbō-tøkeam. 56 Sakhei nøme, namba gi꞉waniapam, nømu Melí. Magdala vemiav-ák. Neka Meli nømu, ndugu Zems neka Zosef, tigú evó. Neka nømu ndugu, Zebedi-gú zás. Zems neka Zion, tigú evó.

Yesu manqei ozu-te gi-eoeinam

(Mak 15:42-47; Luk 23:50-56; Zion 19:38-42)

57 Ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Teqa iz Zoséf. Alimatea vemiav-ák. Gigiap kopoav ezoqám. Ndego Yesu-gé paev ezoqam nøme ndøgoám. Yaq Yesu gitøkewem, qakhagus ndøgo, 58  *ndego Pailøt-té genøwáv, Yesu-qa kha-qa yaq-te vømømbō-viam. Yaq Pailøt ekeza nakhag ezoqam gezø-ein, “Ság. Ngenek teqa kha, sà bendáp.” 59 Yaq Zosef até gendego, teqa kha vø̄ndap, ndabua ndakinak sasa me꞉løvønøvem. 60  *Yaq ekeza manqei ozu-té gemø-eoeiú, ndøgo nandi-te ge-oz. Yaq nandi-qape ndøqambesám, manqei-pakha mboqog vø̄tok, sasa ndøwav. 61 Yaq Meli Magdala vemiav-ak neka Meli nømu, manqei-pakha avønin-té giqonavát, gimbo-kewagat.

Nakhag ezoqam, Yesu-qa manqei-pakha gimbo-kewagat

62 Yaq khøuwa nøme qandopave, khøuwa kandakanda-qa lou khakheinam khøuwa qame-navøem, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Felisi ezoqam, Pailøt-té ginøzáv. 63  *Gimbo-einim, “Khanánqa. Ni matavap āv qanimbi-veséz nqǽgo: Ndego khavozam ezoqam gekhandi꞉vtam, ndego āv gene-eín, ‘No løvøte-te nango ndæ̀khandí꞉n, khøuwa misika-qa zita-te.’ 64 Yaq nakémbá. Nakhag ezoqam qókhofotáz, ndøgo manqei-pakha-te. Yaq ùni bembøe-keogé, atema khøuwa misika bemø̄-nasinim. Soqaín ndøgo, tegi paev ezoqam teqa kha ti-aqonømem, yaq ezoqa vøzømbé-khavozām, av nqægo, ‘Ndego løvøte-tē gendo-khandī꞉v.’ Khavozam manqat av nqægo, amba tøfakhanɨn, yaq ndøgo, teqa khavozam manqat ate ndægo, ibugukhokhof gemanqatam, ambá unime꞉-løvuamɨ́n.”

65 Yaq Pailøt gezø-ein, “Qanimáv. Nakhag ezoqam zó-upøzó. Neka ùni mbøe-keogé, nandav manqei-pakha.” 66 Yaq ndigu manqei-pakha-te vø̄zav. Yaq nandi-qape-te ndøgo, ndigu mboqog-te go꞉zavam, khakhatap mo꞉goném. Soqaín ndøgo, ezoqa sa ti-oz. Yaq nakhag ezoqam, sègeziváz ndøgo, manqei-pakha gimbo-kewagat.

28

Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v

(Mak 16:1-10; Luk 24:1-12; Zion 20:1-10)

1 Sabat khøuwa qame-navøem, yaq Sande qanaqanus qandopave, Meli, ndugu Magdala vemiav-ak, neka Meli nømu, manqei pakha-té ginøzáv. Ambá gèmø-qeivimín.

2 Yaq nqova mbaín, manqei qando-kukuvøem. Manqei kukuvøem kandambá. Zapa ndǿgo, Evezøza-gé enzol ezoqam ndovís, yan-te, nandi-qape vø̄-qambesam, manqei-pakha mboqog tambav-te go꞉zavam, nandi mumat sasa mo꞉qom. 3 Teqa kha waev kandambá, vøiyam-ús, neka teqa ndabua ùnime꞉-papaqá. 4 Yaq nakhag ezoqam gi-ometam, ndigu møe kandambá. Kha sègezømbu-wageapát, vø̄-o꞉az. Andé løvøte ezoqam me me꞉singitavát.

5 Geté ndigu sakheis, enzol ezoqam āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo møe ndøgòne᷄m. No mø̀tenøtén. Zo Yesu-qa zovawét, ndego tae mutui-te gitøkewem. 6  *Ndego nqanek mbaín. Mbumbukiam mø̀ndø-khandí꞉v, løvøte-te. Ate av-té, ekezan manqat ge꞉manqatam. Zøtøndézāv. Manqei ndøgo, ma kha qæveam, nqánek. 7  *Ndakin nakhama ndøzáv, tegi paev ezoqam manqat vømøzø̄-ein. Āv qazozømbé-eín nqǽgo, ‘Ndego mø̀ndø-khandí꞉v, løvøte-te. Yaq ndakin Gelili plovins-té genømá. Ndego é-ndo꞉má ndøgo, zoqa megemege-te. Yaq ndǿgo, tozomǿ-ometám.’ Nqáe! No ndakin mø̀ezø-eín.”

8 Yaq ndigu sakhei menas, manqei-pakha sège-ivøvém. Nakhamas-té. Møe-ús. Geté até khanakhanakh kandambá. Yaq tegi paev ezoqam-té ginøbøín. Ambá manqat møzø-einín.

9 Geté nakhoa livin ndøugu, nqáe! Yesu zøfakhán, vøzø̄-ein, “Qanaqanus mbomá, zo-te!” Yaq ndigu tinøzáv ndǿgo, katuk vømbō-møkuim, zenda tokhotapak sasa mbogeagimem, vømbō-vizumem. 10  *Yaq Yesu gezø-ein, “Zo møe ndøgòne᷄m. Nogi paev ezoqam-té qanøzáv, manqat vømøzø̄-ein. Gelili plovins-té giabenøzáv. Yaq no ndǿgo timǿ-nømendám.”

Khokho emanqat, Yesu-qa kha-qa yaq-te qapanqavøem

11 Ndigu sakheis nakhoa-te gi꞉-apat, yaq nakhag ezoqa nøme ndigu, manqei-pakha gimbo-kewagat, taon-té ginøveséz, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, matev ate ndægo, ande āv khanē-fakhanumat, vømēzømas. 12 Yaq ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, megetapak nømé namba me꞉qonáv, manqat vø̄kakambam. Manqat gumu-kopo꞉nem, yaq até gindigonem, nakhag ezoqam moni vøzø̄-etoam. Moni andé kandambá. 13 Gizø-ein, “Zo ezoqa āv qazozømbé-manqatét, ‘Ni nìsømbiát, lova. Yaq tegi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, teqa kha vø̄-aqonømem.’ 14 Geté ndego Lom gaman ezoqam, taqa yaq-te te-ewag, yaq ni āv qeimbøé-einím nqǽgo: Ndøgo zoqá manqa-zapá mbá. Zo mbofofògea᷄p.”

15 Yaq ndigu nakhag ezoqam, moni gindøpøzem, āv tini-matønumám, av gizømbe-ein. Yaq nqanek khokho emanqat, sège-panqavøemát, Zu ezoqam-qa bawan mokho-te. Até ndaki khøuwa-té-a, sège-panqavøemét.

Yesu ekeza paev ezoqam, sasae-qa yaq-te manqa gezø-løvua

(Mak 16:14-18; Luk 24:36-49; Zion 20:19-23; Kel 1:6-8)

16  *Yaq Yesu-gi paev ezoqam ileven, Gelili plovins-té ginøzáv, manqei pøyat-te vømø̄qavig. Ate av-té, av Yesu gezømbe-manqatam. 17 Yaq gi-ometam ndøgo, katuk ndømøkuím, vømbō-vizumem. Geté nøme ndigu, gò꞉nakém. 18  *Yaq Yesu sègezø-khanøgím, gezø-ein, “Gigiap ate ndægo, yan-te neka manqei-qape-te nqago, Mbumbukiam noqá zenda-té genøvé. No notó-kawaentát.

19  *Yaq nakémbá. Bawabawan-te ate ndækhazet, sozó-okhoát, ezoqa noqa manqat vømē-zømesim, yaq ndigu bemø̄-nogi-paev-ezoqam-ez. Yaq ibøkha iz zozǿ-etoumát, Tat-qā iz-tē, neka Yo-qā iz-tē, neka Nqova Mbomambaqape-qā iz-tè. 20 Neka vø̀e-zømesimít. Manqat ate ndægo, av no qazømbe-manqatam, bemø̄ndapem.

Nqáe! No ndæ̀goát zo namba, khøuwa ate ndægo, atema manqei-qape vaev-te.”

* 1:1 1:1 1 Chr 17:11; Gen 22:18

* 1:3 1:3 Gen 38:27-30; Rut 4:18-22

* 1:5 1:5 Rut 4:13-17

* 1:6 1:6 2 Sam 12:24

* 1:11 1:11 2 King 22–24; 2 Chr 36:10; Jer 27:20

* 1:11 1:11 Iz nøme qambogoam, Zekoniá

* 1:12 1:12 Ezra 3:2

* 1:18 1:18 Luk 1:27, 35

* 1:21 1:21 Luk 1:31; 2:21

† 1:21 1:21 Yesu, taqa manqa mokho nqánek: Evezøza ezoqa ndø̀khandí꞉z.

* 1:23 1:23 Isa 7:14

* 1:25 1:25 Luk 2:21

* 2:2 2:2 Num 24:17

* 2:6 2:6 Mica 5:2; Zion 7:42

* 2:11 2:11 Psa 72:10-15; Isa 60:6

* 2:15 2:15 Hos 11:1

* 2:18 2:18 Jer 31:15; Gen 35:19

* 2:23 2:23 Isa 11:1; 53:2; Luk 2:39; Zion 1:45

* 3:2 3:2 Met 4:17; Mak 1:15

* 3:3 3:3 Isa 40:3

* 3:4 3:4 2 King 1:8

* 3:7 3:7 Met 12:34; 23:33

* 3:9 3:9 Zion 8:33, 39; Lom 4:12

* 3:10 3:10 Met 7:19; Luk 13:6-9

* 3:11 3:11 Zion 1:26-27, 33; Kel 1:5; 2:1-13

* 3:16 3:16 Zion 1:32

* 3:17 3:17 Psa 2:7; Isa 42:1; Met 12:18; 17:5; Luk 9:35

* 4:1 4:1 Iblu 2:18; 4:15

* 4:2 4:2 Exo 34:28

* 4:4 4:4 Deut 8:3

* 4:6 4:6 Psa 91:11-12

* 4:7 4:7 Deut 6:16

* 4:10 4:10 Deut 6:13

* 4:12 4:12 Met 14:3; Mak 6:17; Luk 3:19-20

* 4:15 4:15-16 Isa 9:1-2

* 4:17 4:17 Met 3:2; 19:27

* 4:23 4:23 Met 9:35; Mak 1:39; Kel 10:38

* 4:24 4:24 Mak 6:55

* 4:25 4:25 Mak 3:7-8

* 5:3 5:3 Isa 57:15

* 5:3 5:3 Ndígu tini-manqaté, ndi꞉zøtezat av nqægo, ekeza mokho-mba, kopømba mbaīn eqeieqei tiyagat, geté Mbumbukiam-qá tøke bezøgó.

* 5:4 5:4 Isa 61:2-3; Veve 7:17

† 5:4 5:4 Ndígu tini-manqaté, ndigu ekeza manqa-zapa zapaya ndi-eivumit neka Mbumbukiam-te tiqambuz. Yaq Mbumbukiam gezǿtøké.

* 5:5 5:5 Psa 37:11

* 5:6 5:6 Isa 55:1-2

* 5:10 5:10 1 Pita 3:14

* 5:11 5:11 1 Pita 4:14

* 5:12 5:12 2 Chr 36:16; Kel 7:52

* 5:14 5:14 Zion 8:12; 9:5

* 5:15 5:15 Mak 4:21; Luk 8:16; 11:33

* 5:16 5:16 Ef 5:8-9; 1 Pita 2:12

* 5:17 5:17 Lom 3:31

* 5:18 5:18 Luk 16:17; 21:33

* 5:19 5:19 Zems 2:10

* 5:21 5:21 Exo 20:13; Deut 5:17

* 5:22 5:22 1 Zion 3:15

* 5:23 5:23 Mak 11:25

* 5:27 5:27 Exo 20:14; Deut 5:18

* 5:29 5:29 Met 18:9; Mak 9:47

* 5:30 5:30 Met 18:8; Mak 9:43

* 5:31 5:31 Deut 24:1-4; Mak 10:4

* 5:32 5:32 1 Ko 7:10-11

* 5:33 5:33 Deut 23:21; Lev 19:12; Num 30:2

* 5:34 5:34 Isa 66:1; Zems 5:12; Met 23:22

* 5:35 5:35 Isa 66:1; Psa 48:2

* 5:38 5:38 Exo 21:24; Lev 24:20; Deut 19:21

* 5:43 5:43 Lev 19:18

* 5:44 5:44 Exo 23:4-5; Luk 23:34; Kel 7:60; Lom 12:14, 20

* 5:48 5:48 Lev 19:2; Deut 18:13

* 6:1 6:1 Met 23:5

* 6:5 6:5 Met 23:5; Luk 18:10-14

* 6:7 6:7 1 King 18:26-29

* 6:8 6:8 Met 6:32

* 6:10 6:10 Met 26:39; Luk 22:42

* 6:12 6:12 Met 6:14-15; 18:21-35

* 6:13 6:13 Luk 22:40; Zems 1:13; Zion 17:15; 2 Tes 3:3; 2 Tim 4:18

* 6:13 6:13 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: Zapa ndǿgo, megeat matev neka bazaføgakh neka vizap matev, qoqá. Miavmiáv.

* 6:14 6:14 Mak 11:25-26

* 6:16 6:16 Isa 58:5-9

* 6:19 6:19 Zems 5:1-3

* 6:20 6:20 Met 19:21; Luk 18:22

* 6:25 6:25 Filip 4:6; 1 Tim 6:6-8; 1 Pita 5:7

* 6:26 6:26 Met 10:29-31; Luk 12:6-7

* 6:29 6:29 1 King 10:4-7; 2 Chr 9:3-6

* 6:32 6:32 Met 6:8

* 6:33 6:33-34 1 King 3:11-14; Psa 37:4, 25; Lom 14:17

* 7:1 7:1 Lom 2:1; 1 Ko 4:5; Zems 4:11-12

* 7:2 7:2 Mak 4:24

* 7:7 7:7 Mak 11:24; Zion 14:13; 15:7; 16:23-24

* 7:8 7:8 1 Zion 3:22; 5:14-15

* 7:8 7:8 Taqa manqa mokho av nqǽgo: Qo Mbumbukiam-te toqoqambuq, neka ande teqa mboqog-te me toqote-khanæmat, yaq ndego segékhatóq. Kopømbaqapé teqa bawan-te toqomø-oq.

* 7:11 7:11 Zems 1:17

* 7:12 7:12 Met 22:39-40; Lom 13:8-10

* 7:15 7:15 Met 24:24; Kel 20:29; 2 Pita 2:1

* 7:16 7:16 Gal 5:19-22; Zems 3:12

* 7:19 7:19 Met 3:10; Luk 3:9; Zion 15:6

* 7:20 7:20 Met 12:33

* 7:21 7:21 Luk 6:46; Zems 1:25

* 7:23 7:23 Psa 6:8; 2 Tim 2:19

* 7:29 7:29 Mak 1:22; Luk 4:32

* 8:4 8:4 Lev 14:1-32; Met 9:30; Luk 17:14

* 8:9 8:9 Ndego nakhag kawa ezoqam nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo: Ndego mø̀ndø-unimanqatín, av nqægo, Yesu ta enqoni ndøgo, ivøve manqat tembo-ein, yaq ndøgo segé-iváv.

* 8:11 8:11 Luk 13:29

* 8:12 8:12 Met 22:13; 25:30; Luk 13:28

* 8:17 8:17 Isa 53:4

* 8:20 8:20 2 Ko 8:9

* 8:21 8:21 1 King 19:20

† 8:21 8:21 Ta khøuwa-te ndøgo, ngenek ezoqam-ge eve nanimateáv, as ndǿgoát. Geté ndego bugukhokhof tege eve namba yage-qa ndøgoám. Yaq Yesu paev-qa sa ndǿgo tenegoám, eve tembøe-nanim.

‡ 8:22 8:22 Ezoqa ndigu gipakhaez, ndígu tøne-manqaté, ndigu Yesu paeveav ndigu.

* 8:24 8:24 Psa 4:8

* 8:26 8:26 Met 14:31; Psa 89:9

* 8:29 8:29 Mak 1:24; Luk 4:41

* 9:1 9:1 Met 4:13

* 9:4 9:4 Luk 9:47; Zion 2:25

* 9:6 9:6 Zion 17:2

* 9:11 9:11 Luk 15:2

* 9:13 9:13 Met 12:7; Hos 6:6

* 9:14 9:14 Luk 18:12

* 9:21 9:21 Met 14:36

* 9:23 9:23 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa genanimin, ezoqa pøinda ndøkhamboememɨ́n. Ndøgo tiqá matév.

* 9:27 9:27 Met 20:29-34

* 9:30 9:30 Met 8:4

* 9:33 9:33 Mak 2:12

* 9:34 9:34 Met 12:24; Mak 3:22; Luk 11:15

* 9:35 9:35 Met 4:23; Mak 1:39

* 9:36 9:36 Zech 10:2; Num 27:17; 1 King 22:17; Met 14:14; Mak 6:34

* 9:37 9:37 Luk 10:2

* 10:1 10:1 Mak 6:7; Luk 9:1

* 10:6 10:6 Jer 50:6

* 10:7 10:7 Met 3:2; 4:17; Luk 10:9, 11

* 10:9 10:9 Luk 10:4

* 10:10 10:10 Luk 10:7; 1 Ko 9:14

* 10:12 10:12 Luk 10:5-6

* 10:14 10:14 Luk 10:10-12; Kel 13:51

* 10:15 10:15 Met 11:24; Zud 7

* 10:16 10:16 Luk 10:3; Lom 16:19

* 10:17 10:17-20 Mak 13:9-11; Luk 12:11-12; 21:12-15

* 10:20 10:20 Zion 14:26

* 10:21 10:21 Mica 7:6; Met 10:35; Mak 13:12; Luk 21:16

* 10:24 10:24 Luk 6:40; Zion 13:16; 15:20

* 10:25 10:25 Met 9:34; 12:24; Mak 3:22; Luk 11:15

* 10:26 10:26 Mak 4:22; Luk 8:17

* 10:28 10:28 Zems 4:12; Lom 8:31

* 10:31 10:31 Met 6:26

* 10:33 10:33 Mak 8:38; Luk 9:26; 2 Tim 2:12

* 10:35 10:35-36 Mica 7:6

* 10:38 10:38-39 Met 16:24-25; Mak 8:34-35; Luk 9:23-24; 17:33; Zion 12:25

* 10:40 10:40 Mak 9:37; Luk 10:16; Zion 13:20

* 11:5 11:5 Isa 35:5-6; 61:1

* 11:10 11:10 Mal 3:1; Luk 1:76

* 11:12 11:12-13 Luk 16:16

* 11:14 11:14 Mal 4:5; Met 17:10-13; Mak 9:11-13

* 11:19 11:19 Met 9:14

* 11:21 11:21-22 Isa 23; Ezek 26–28; Joel 3:4-8; Amos 1:9-10; Zech 9:2-4

* 11:23 11:23 Isa 14:13-15; Gen 19:24-28

* 11:24 11:24 Met 10:15; Luk 10:12

* 11:25 11:25 1 Ko 1:26-29

* 11:27 11:27 Met 28:18; Zion 3:35; 17:2; 1:18; 10:15

* 11:28 11:28 Jer 31:25

* 11:30 11:30 1 Zion 5:3

* 12:1 12:1 Deut 23:25

* 12:2 12:2 Exo 20:10

* 12:3 12:3-4 1 Sam 21:1-6

* 12:4 12:4 Lev 24:5-9

* 12:4 12:4 Deivid av ge꞉matanam ndægo, yaq ezoqa teqa matev, soqain veweáv. Yaq nakémbá, Yesu teqa yaq-te, nqanek manqat ge-ein.

* 12:5 12:5 Num 28:9-10

* 12:6 12:6 Met 12:41-42

* 12:7 12:7 Hos 6:6; Met 9:13

* 12:10 12:10 Luk 14:3

* 12:11 12:11-12 Luk 14:5

* 12:14 12:14 Zion 5:16

* 12:16 12:16 Met 8:4; Mak 3:12

* 12:18 12:18 Met 3:17

* 12:18 12:18-21 Isa 42:1-4

† 12:20 12:20 Ta yaya etæ-qa manqa mokho nqánek: Ezoqam ndigu bazaføgakh mbain ndigu, Yesu ma géngiæzoák, geté gèzøtøkeé.

* 12:24 12:24 Met 9:34; 10:25

* 12:28 12:28 Kel 10:38; 1 Zion 3:8

* 12:30 12:30 Mak 9:40; Luk 9:50

* 12:31 12:31 Iblu 6:4-6

* 12:33 12:33 Met 7:16-20

* 12:34 12:34 Met 3:7; 15:18; Luk 3:7; 6:45

* 12:38 12:38 Met 16:1; Luk 11:16; Zion 6:30

* 12:39 12:39 Met 16:4; Mak 8:12

* 12:40 12:40 Jona 1:17

* 12:41 12:41 Jona 3:5

* 12:42 12:42 1 King 10:1-10

* 12:45 12:45 2 Pita 2:20

* 12:50 12:50 Lom 8:29

* 13:2 13:2 Luk 5:1-3

* 13:12 13:12 Met 25:29; Mak 4:25; Luk 8:18; 19:26

* 13:14 13:14-15 Isa 6:9-10; Zion 12:40; Kel 28:26-27

* 13:16 13:16-17 Luk 10:23-24

* 13:22 13:22 Luk 12:16-21; 1 Tim 6:9-10, 17

* 13:35 13:35 Psa 78:2

* 13:40 13:40 Zion 15:6

* 13:41 13:41 Met 24:31; 25:31; Mak 13:27

* 13:42 13:42 Met 8:12

* 13:43 13:43 Dan 12:3

* 13:50 13:50 Met 13:42; Luk 13:28

* 13:54 13:54 Zion 7:15

* 13:55 13:55 Zion 6:42

* 13:57 13:57 Zion 4:44

* 14:3 14:3-4 Lev 18:16; 20:21; Luk 3:19-20

* 14:5 14:5 Met 21:26

* 14:19 14:19 Met 15:35-39; Mak 8:6-10

* 14:23 14:23 Luk 6:12; 9:28

* 14:26 14:26 Luk 24:37

* 14:31 14:31 Met 8:26; Mak 4:39

* 14:36 14:36 Met 9:20-21

* 15:4 15:4 Exo 20:12; 21:17; Deut 5:16

* 15:8 15:8-9 Isa 29:13

* 15:11 15:11 Met 12:34

* 15:14 15:14 Luk 6:39; Lom 2:19

* 15:24 15:24 Met 10:6

* 15:31 15:31 Mak 7:37

* 15:32 15:32 Met 14:14

* 16:1 16:1 Met 12:38; Luk 11:16

* 16:4 16:4 Met 12:39; Luk 11:29

* 16:6 16:6 Luk 12:1

* 16:9 16:9 Met 14:17-21

* 16:10 16:10 Met 15:34-38

* 16:14 16:14 Met 14:1-2; Mak 6:14-15; Luk 9:7-8

* 16:16 16:16 Zion 6:69

* 16:17 16:17 Gal 1:15-16

* 16:18 16:18 Zion 1:42; Ef 2:20

* 16:19 16:19 Met 18:18; Zion 20:23

* 16:24 16:24 Met 10:38; Luk 14:27

* 16:25 16:25 Met 10:39; Luk 17:33; Zion 12:25

* 16:26 16:26 Met 4:8-9

* 16:27 16:27 Met 25:31; Psa 62:12; Prov 24:12; Lom 2:6; Veve 22:12

* 17:2 17:2 2 Pita 1:16-18

* 17:5 17:5 Psa 2:7; Isa 42:1; Met 3:17; Mak 1:11; Luk 3:22; Deut 18:15

* 17:10 17:10 Mal 4:5

* 17:12 17:12 Met 11:14

* 17:13 17:13 Luk 1:17

* 17:19 17:19 Met 10:1

* 17:20 17:20 Met 21:21; Mak 11:23; Luk 17:6; 1 Ko 13:2

* 17:20 17:20 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 21Geté nqova soqøsoqa av ngi꞉gu, kopømba mbaín sa toqo-ngeasam. Geté sa ndǿgo toqoté-ngeasám, Mbumbukiam-te toqovi꞉mat neka lou logemav matev voqógoāt.

* 17:22 17:22 Met 16:21

* 17:24 17:24 Exo 30:13; 38:26

* 18:1 18:1 Luk 22:24

* 18:3 18:3 Met 19:14; Mak 10:15; Luk 18:17

* 18:5 18:5 Met 10:40; Luk 10:16; Zion 13:20

* 18:8 18:8 Met 5:29-30

* 18:10 18:10 Iblu 1:14

* 18:10 18:10 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 11Ezoqam-ge Yo, ezoqa khandi꞉zat nonqo ndøgeavún, ndigu gi꞉-ewaz.

* 18:10 18:11 Luk 19:10

* 18:15 18:15 Luk 17:3; Gal 6:1

* 18:16 18:16 Deut 19:15; Zion 8:17

* 18:18 18:18 Met 16:19; Zion 20:23

* 18:19 18:19 Mak 11:24; Zion 15:7

* 18:22 18:22 Luk 17:4

* 18:34 18:34 Met 5:25-26

* 18:35 18:35 Met 6:15; Mak 11:25; Ef 4:32; Kol 3:13

* 19:4 19:4 Gen 1:27; 5:2

* 19:5 19:5 Gen 2:24; Ef 5:31

* 19:7 19:7 Deut 24:1-4; Met 5:31

* 19:9 19:9 Met 5:32; 1 Ko 7:10-11

* 19:14 19:14 Met 18:2-3

* 19:17 19:17 Lev 18:5; Luk 10:28

* 19:18 19:18 Exo 20:13-16; Deut 5:17-20

* 19:19 19:19 Exo 20:12; Lev 19:18

* 19:26 19:26 Job 42:2

* 19:28 19:28 Met 25:31; Luk 22:30; Veve 3:21

* 19:30 19:30 Met 20:16; Luk 13:30

* 20:8 20:8 Lev 19:13; Deut 24:15

* 20:16 20:16 Met 19:30; Mak 10:31

* 20:18 20:18 Met 16:21; 17:22-23

* 20:21 20:21 Met 19:28; Luk 22:30

* 20:22 20:22 Met 26:39; Zion 18:11

* 20:22 20:22 Ibøkha khaqain-qape, Yesu-qa nqosøgeap me꞉manqaté, ndego tendap.

* 20:25 20:25 Luk 22:25-26

* 20:26 20:26 Met 23:11; Mak 9:35

* 20:28 20:28 Luk 22:27; Filip 2:7

* 21:5 21:5 Zech 9:9

* 21:9 21:9 Psa 118:25-26; 148:1

* 21:13 21:13 Isa 56:7; Jer 7:11

* 21:16 21:16 Psa 8:2

* 21:21 21:21 Met 17:20; Luk 17:6; 1 Ko 13:2; Zion 14:12

* 21:22 21:22 Met 7:7-11; 18:19

* 21:26 21:26 Met 14:5

* 21:32 21:32 Luk 3:12; 7:29-30

* 21:33 21:33 Isa 5:1-2

* 21:38 21:38 Met 27:18

* 21:39 21:39 Iblu 13:12

* 21:42 21:42 Psa 118:22-23; Lom 9:33; 1 Pita 2:6-8

* 21:43 21:43 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 44Gekha ezoqām ndego, nginik nandi-te to꞉bøiav, ndego keqaniáp. Neka nandi ndigu, teqa kha-te to꞉bøiaz, ndego peseinøváp.

* 22:6 22:6 Met 21:35

* 22:13 22:13 Met 8:12; 25:30; Luk 13:28

* 22:15 22:15 Mak 3:6

* 22:21 22:21 Lom 13:7

* 22:23 22:23 Kel 23:8

* 22:24 22:24 Deut 25:5

* 22:32 22:32 Exo 3:6; Met 8:11

* 22:37 22:37 Deut 6:5

* 22:39 22:39 Lev 19:18; Met 7:12

* 22:40 22:40 Lom 13:10; Gal 5:14

* 22:42 22:42 Zion 7:42

* 22:44 22:44 Psa 110:1; Met 26:64

* 23:3 23:3 Mal 2:7-8

* 23:5 23:5 Met 6:1; Exo 13:9; Deut 6:8; Num 15:38-39

* 23:5 23:5 Nginik Felisi ezoqam, Mbumbukiam-qa Manqat-qase, pepa-té gini-peaomemɨ́n, mboges-qasis-te vø̄nqeitumemɨn, neka kawa-pap-te neka pingim-te vø̄løvønømemɨn, giguligulimam. Ndigu āv gini-matavupám nqǽgo: Ndøgo Mbumbukiam-qá poév, matev av nqægo gimatønumam. Taqa yaq-te qoté-geveām, Exo 13:9, 16, neka Deut 6:4-9 neka Deut 11:13-21. Neka tiqa ndabua-te, gi loloákh segezø-følæpám. Yaq ezoqa tini-zøtezɨ́n ndǿgo, ndigu Mbumbukiam-qá sasae ndøgoatún. Taqa yaq-te qoté-geveām, Num 15:37-41. Geté ndigu Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, nqanek matev ate ndægo, ekeza iz eqawat nonqo mba me꞉matønumám.

* 23:11 23:11 Met 20:26; Mak 9:35; Luk 22:26

* 23:12 23:12 Job 22:29; Prov 29:23; Luk 14:11; 18:14

† 23:13 23:13 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 14Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, neka zo Felisi ezoqam. Zo khavozam ezoqám. Zo ngængæm zozømbe-khavozumatún, tiqa khoev neka gigiap vozozø̄-aqonumatun. Neka zo ezoqa ewaqape-qa bøi-te, guliguli loloakh sozogoatún. Yaq nakémbá zoqa yaq-fia, viniv kandambá tozomø-ndapem.

* 23:16 23:16 Met 15:14

* 23:22 23:22 Isa 66:1; Met 5:34

* 23:23 23:23 Lev 27:30; Mica 6:8

* 23:25 23:25 Mak 7:4

* 23:27 23:27 Kel 23:3

* 23:28 23:28 Luk 16:15

* 23:31 23:31 Kel 7:52

* 23:33 23:33 Met 3:7; 12:34; Luk 3:7

* 23:35 23:35 Gen 4:8; 2 Chr 24:20-21

* 23:38 23:38 1 King 9:7-8; Jer 22:5

* 23:39 23:39 Psa 118:26

* 24:2 24:2 Luk 19:44

* 24:5 24:5 Met 24:23-24; 1 Zion 2:18

* 24:9 24:9 Met 10:22

* 24:11 24:11 Met 24:5, 24; 1 Zion 4:1

* 24:13 24:13 Met 10:22

* 24:14 24:14 Met 28:19

* 24:15 24:15 Dan 9:27; 11:31; 12:11

* 24:17 24:17 Luk 17:31

* 24:21 24:21 Dan 12:1

* 24:23 24:23 Met 24:5

* 24:24 24:24 Deut 13:1-3; 2 Tes 2:8-9; Veve 13:13-14

* 24:26 24:26 Luk 17:23-24

* 24:27 24:27 Met 24:37-39

* 24:28 24:28 Luk 17:37

* 24:29 24:29 Isa 13:10; 34:4; Ezek 32:7; Joel 2:10, 31; 2 Pita 3:10; Veve 6:12-13

* 24:30 24:30 Zech 12:10; Veve 1:7; Dan 7:13

* 24:31 24:31 1 Ko 15:52; 1 Tes 4:16

* 24:34 24:34 Met 16:28

* 24:34 24:34 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndego Mbumbukiam-qá khoev ngi꞉wat-qa yaq-té abete-manqatám, neka gekha matev vinivinimba nøme ndøgo, ta khøuwa-te ndøgo tøfakhanam.

* 24:35 24:35 Met 5:18

* 24:36 24:36 Kel 1:7; 1 Tes 5:1-2

* 24:37 24:37 Gen 6:5-8

* 24:39 24:39 Gen 7:21-23

* 24:42 24:42 Met 25:13

* 24:43 24:43 Luk 12:39-40; Veve 16:15

* 24:47 24:47 Met 25:21, 23

* 25:1 25:1 Veve 19:7; Luk 12:35

* 25:3 25:3 Ta khøuwa-te ndøgo, kelesen mbaín. Geté ezoqa oliv oil ndøqouzumám, tiqa lampa-te. Ta oil ndøgo, oliv tae nanga-qá ét. Nandí gini-pesegimám, oil sasa ndøwaɨn.

* 25:11 25:11 Luk 13:25-27

* 25:12 25:12 Met 7:23

* 25:13 25:13 Met 24:42

* 25:15 25:15 Lom 12:6

* 25:21 25:21 Met 24:45-47; Luk 16:10

* 25:29 25:29 Met 13:12; Mak 4:25; Luk 8:18

* 25:30 25:30 Met 8:12; Luk 13:28

* 25:31 25:31 Met 16:27; 19:28

* 25:32 25:32 Ezek 34:17; Veve 20:11-13

* 25:35 25:35 Isa 58:7

* 25:40 25:40 Prov 19:17; Met 10:42; Mak 9:41

* 25:41 25:41 Met 7:23

* 25:46 25:46 Dan 12:2; Zion 5:29

* 26:2 26:2 Exo 12:1-27; Met 20:18

* 26:7 26:7 Luk 7:37-38

* 26:11 26:11 Deut 15:11

* 26:15 26:15 Zech 11:12; Zion 11:57

* 26:17 26:17 Exo 12:14-20

* 26:23 26:23 Psa 41:9

* 26:28 26:28 Zech 9:11; Exo 24:8; Jer 31:31-34; 1 Ko 10:16

* 26:30 26:30 Luk 22:39; Zion 18:1

* 26:31 26:31 Zech 13:7; Zion 16:32

* 26:32 26:32 Met 28:7, 16

* 26:34 26:34 Met 26:69-75

* 26:38 26:38 Zion 12:27

* 26:46 26:46 Zion 14:31

* 26:51 26:51 Zion 18:26

* 26:52 26:52 Gen 9:6; Veve 13:10

* 26:55 26:55 Luk 19:47; 21:37

* 26:61 26:61 Zion 2:19-21

* 26:63 26:63 Isa 53:7; Met 27:12

* 26:64 26:64 Psa 110:1; Dan 7:13; Met 24:30

* 26:65 26:65 Met 9:3; Zion 10:33

* 26:66 26:66 Lev 24:16; Zion 19:7

* 26:67 26:67 Isa 50:6; 53:5

* 26:75 26:75 Met 26:34

* 27:5 27:5 Kel 1:18-19; Met 26:14-15

* 27:9 27:9-10 Zech 11:12-13

* 27:12 27:12 Isa 53:7

* 27:18 27:18 Zion 11:47-48; 12:19

* 27:24 27:24 Deut 21:6-9

* 27:25 27:25 Kel 5:28

* 27:28 27:28 Luk 23:11

* 27:30 27:30 Isa 50:6

* 27:34 27:34 Psa 69:21

* 27:35 27:35 Psa 22:18

* 27:38 27:38 Isa 53:12

* 27:39 27:39 Psa 22:7; 109:25

* 27:40 27:40 Met 26:61; Zion 2:19

* 27:43 27:43 Psa 22:8

* 27:46 27:46 Psa 22:1

* 27:48 27:48 Psa 69:21

* 27:51 27:51 Exo 26:31-33; Iblu 10:19-20

* 27:55 27:55 Luk 8:2-3

* 27:58 27:58 Deut 21:22-23

* 27:60 27:60 Isa 53:9

* 27:63 27:63 Met 12:40; 16:21; Mak 9:31; 10:33-34; Luk 9:22; 18:31-33; Zion 2:19-21

* 28:6 28:6 Met 12:40; 16:21

* 28:7 28:7 Met 26:32; Mak 14:28

* 28:10 28:10 Met 26:32

* 28:16 28:16 Met 26:32

* 28:18 28:18 Zion 13:3; Ef 1:20-22

* 28:19 28:19 Mak 16:15-16; Kel 1:8

Mak

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Manqat Mbomambaqape

Mak

gepeawam

Megeat Manqat-qase

Nqanek emanqat, Yesu-qa yaq-te, ndego Mbumbukiam-ge Yo, Mak ndøpeawám. Ndego iz nøme, Zion-Mak mbo-akhaemám. Ndego ambá av nqǣgo, Yesu-gī paev ezoqam tuelv mokho-tē gunu꞉goām.

Mak, ndego Pol-ge zifu Banabas, tegé ekeabøí (Kol 4:10). Ndego Zelusalem taon-té gekhouwév, neka Pita neka Pol neka Banabas, tiqa sasae-te vøzø̄-tøkeam.

Ni kopømba mbaín uni tizi꞉nøten, gekha manqei-tē ndøgo, Mak nqanek manqat gepeawam. Geté Klisten bawan megetapak, nupøkhan mba giyagam, āv gini-matavupám nqǽgo: Mak Lom taon-té abewáv, yaq ndego ta taon-te ndøgo, Pitá namba abetegoám, ngenek Yesu-qa yaq-te ge꞉vototupam, yaq Mak vø̄peawam.

Mak nqanek manqat, Yesu-qa yaq-te, Lom ezoqam nonqo ndøpeawám. Nginik ezoqam, tiqa poev, bazaføgakh matev zøgoám. Yaq nakémbá, Mak manqat andé kandambá, Yesu-qa bazaføgakh-qa yaq-té gene-peawám, av ndego enqoni-us ezoqa kopoav ge꞉khakhæz, neka ezoqam ndigu nqova soqøsoqa gizømbu-goam, vøzø̄-ngeasumam, neka tiqa manqa-zapazapa-te vø̄nqovotaz, ndøgo qazø-geageapam.

Nqanek manqat-qa vaev, Mak 16:9 qangaz, ta manqat ndøgo, ezoqa viní abe-peawám.

1

Zion Yesu-qa nakhoa gekhakheinumat

(Met 3:1-12; Luk 3:1-18; Zion 1:19-28)

1 Emanqat Mbomambaqape, Yesu Keliso-qa yaq-te, ndego Mbumbukiam-ge Yo, nqánek. 2  *Matev āv qanengáz, av Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya ge꞉peawam. Ndego āv gene-peawám nqǽgo,

“Mbumbukiam ge-ein:

Nqáe! Noge u-anem notó-khofotáv, qoqa megemege-te.

Ndego nakhoa møqá-khakheinám.

3  *Leg-av manqei-te ndøgo, ezoqam-qa manqa wag ndǿ-akhayam.

Āv qane-akhayám nqǽgo,

‘Evezøza-qa nakhoa é-mozoto-khakheinømém.

Nakhoa ndaføyamba-qape zombøé-viæém, ndego te꞉geav.’ ”

4  *Yaq Zion ndøfakhán, leg-av manqei-te ndøgo, ezoqam ibøkha iz vøzø̄-etoumam neka Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesimam. Āv gezømbe-manqatám nqǽgo, “É-mozoqambúz, neka ibøkha iz vø̄-upøgim. Yaq Mbumbukiam zoqa manqa-zapazapa, ndø̀mbøe-navøém.” 5 Ezoqa kopoáv, gindupindam te-te. Zudia plovins-té gindu-okhoám, plovins ate ndægo, neka Zelusalem taon-ak vøndō-pindam. Yaq manqa-zapazapa ndøgo, gimatønumam, gèvøndæmém, neka Zoden kea-te ndøgo, ibøkha iz vø̄-upøgim.

6  *Zion ndabua eqeieqei uzøpøteáv. Geté ndabua ge-uzupam, kemol-qá su gini-geveaném, neka ndabua segim nonqo, søvakha gigiap-gí ngusúm gini-khakheinøvemém. Neka lou gelogam, bamøkhokeakh neká ndokhos, ti-mba ndígu telouzám.

7  *Zion ezoqa manqat āv gezømbe-manqatám nqǽgo, “Noqa zita-te, ezoqa kopo ndø̀geáv. Ndego no ùnime꞉-løvumbám. No ezoqa khàpe nøte-khapelavøqase-én. Até nqanek sasae khapelavøqasé-a, no katuk tæmøkui, teqa tamak khofoe-te tæmbotøke, no kopømba mbaín.

8 No zo ibøkha iz, ibøkhá qazømbe-etoumít. Geté ndego ibøkha iz, Nqova Mbomambaqapé gezømbé-etoumát.”

Yesu ibøkha iz gendap

(Met 3:13-17; Luk 3:21-22)

9 Ta khøuwa-te ndøgo, até Yesú-a, Zion-te vø̄mat. Nazalet vemiav-té gendowáv, Gelili plovins-te ndøgo. Yaq até ndegó-a, Zion-te ibøkha iz vø̄ndap, Zoden kea-te ndøgo. 10 Yesu ibøkha-te é-vøndo-fakhán-ae, yaq āv geneqeív nqǽgo: Yan gèmboqoé. Yaq Nqova Mbomambaqape ndovís. Andé kuvøkuvuam me me꞉løvuvavún, te-te. 11  *Yaq yan-te ndo꞉go, manqa wag ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Qo nogé Yó. No poev kandambá qo-te. No nø̀taqambo-khafuát.”

Saitan Yesu ge꞉khamasimat

(Met 4:1-11; Luk 4:1-13)

12 Taqa zita-te, Nqova Mbomambaqape, Yesu leg-av manqei-té genø-itú. 13  *Khøuwa fotí, leg-av manqei-te geyagam. Yaq Saitan Yesu teme-khamasím ndǿgo. Yesu søvakha gigiap lozokhák namba me꞉yagám. Yaq enzol ezoqam tinduzavɨ́n ndǿgo, Yesu vømbō-tøkeemɨn.

Yesu Gelili plovins-te sasae gengaz

(Met 4:12-22; Luk 4:14-15; 5:1-11)

14  *Zion ndimbula-te gi꞉-utøvem, yaq Yesu Gelili plovins-té genøwáv, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape vømē-zømesim. 15  *Āv gene-zømesimát nqǽgo, “Khøuwa mìzi-khantøzém. Mbumbukiam-qa Megeat Matev, avønín. É-mozoqambúz neka Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape vø̄-unimanqatinim!”

16 Yesu Gelili kewan ndøgeg-te ge-ewat, yaq evenap menas tezømét ndǿgo, Saemon neka Endlu. Voe ndø-ogiát. Zapa ndǿgo, ndigu ezoqa menas, voe nqagim ezoqám. Ndøgo tiqá sasáe. 17 Yaq Yesu gezø-ein, “Vø̀ndozáv. No zonøndó-paevém. Yaq zo ezoqa takhaset matev nøté-zømesím.” 18 Yaq até gindigonem, voe sège-ivøvém, sasa mbopaevem.

19 Yesu agé okhoeáv, evenap menas nøme tenøzømēt, Zems neka Zion. Ndigu Zebedi-gí nakheís. Khagua-té gunuguvám. Voe ndøpotofumát. 20 Yaq ate ndigú-a, Yesu vøzø̄-akha. Yaq ndigu gèqá. Eve sège-ivøvém, tegi sasae ezoqam namba, Yesu vømbō-paevem.

Yesu ezoqa kopo, nqova soqa gembo-ngeatam

(Luk 4:31-37)

21 Yesu ekeza paev ezoqam namba, Kapenaum taon-té ginøzáv. Yaq Sabat khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té gemø-ón, ezoqa vømē-zømesim. 22  *Ezoqam ndigu, teqa nømendim manqat giyogem, mbøni zølév. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-qá iz-té neka bazaføgakh-té gene-zømesím. Ambá av nqǣgo, av Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam gi꞉zømesimam.

23 Ta guliguli khoev-te ndøgo, ezoqa kopo mø̀ndu꞉goám. Ndego nqova soqa mbøigoám. Yaq ndego kandambaqapé sege-akhá, 24  *“Yésu, Názalet-ak! Gê, qo ni gekha qonígū? Ni ngiænoat-qā qotøndóqav? No mø̀tenøtén, qo gekha ezoqām. Qo Mbumbukiam-gé Ezoqa Ndaføyamba-qapé.”

25 Yaq Yesu ndego nqova soqa, gèmbøe-khafén, gembo-ein, “Qo manqat tía! Mòqotøndo-fakháq, qo nandav ezoqam-qa mokho-te ndoqotu꞉gu.”

26  *Yaq ndego nqova soqa, até gendego, ndego ezoqam mø̀ndøkhæ-qantám, sùgumu-waguvupát, sasa ndøfakhan. Akhayam-ús, gendo-fakhan.

27 Yaq ezoqa ewaqape, nqova ndafe kandambá, neka yaqyaq-a gibond, “Nqanek gekha matêv? Teqa nømendim matev viní. Ndakinák, neka bazaføgakh-ús. Ngenek nqova soqøsoqa sègezømbe-khafenɨ́n, yaq ndigu teqa manqat o-mba vømbø̄e-ndapemɨn.”

28  *Yesu nqanek matev gego, yaq ndaføyambá, teqa emanqat sùgumu-panqavøemát, Gelili plovins-te ate qægoam.

Yesu ezoqa kopoav gekhakhæz

(Met 8:14-17; Luk 4:38-41)

29 Yesu Zu ezoqam-qa guliguli khoev gendo-ivav, yaq Saemon neka Endlu, tiqá khoev-té genøwáv. Até Zems neka Zion, namba me꞉-apát. 30 Yaq khoev-te gimøfakhaz, Saemon-gu zimpuka, ngusu tatas enqoni mbovitát. Venanqei nonqo-té gubuvám. Yaq Yesu tøke-qa mboviømém, tuqa yaq-te. 31 Yaq Yesu tenøwáv ndǿgo, zenda vømbōgea, neka vø̄-eqeiu. Yaq ngusu tatas enqoni, sègembo-navøém. Yaq ndugu até gundigu, lou vøzø̄ta.

32 Yaq khøuwa gumusinan ndøgo, ezoqa ewaqape, enqoni qazøgoam o nqova soqøsoqa gizømbu-goam, Yesu-té gindu-upøgím. 33 Vemiav-ak ezoqa ewaqape ndozáv. Khoev vimá ginømøváb. 34  *Yaq gekha enqonī, bugug vinivinimba qazøgoam, Yesu gèkhakhǽz. Ezoqa kopoáv. Neka nqova soqøsoqa kopoav, ezoqam-qa mokho-te gizømbu-goam, vøzø̄-ngeasam. Ndego nqova soqøsoqa takeáv, manqat timanqatat. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, ndego gekha ezoqām.

Yesu manqei vinivinimba nøme-te ge-okhoam

(Luk 4:42-44)

35  *Khøuwa nøme qandopave, lovølova-ús, até gupøistám, Yesu gesùzām, khoev vø̄-ivav, ezoqam-av manqei-te sasa ndøwav, vømø̄-guligulim. 36 Yaq Saemon-za, gèmbovawát. 37 Yaq gi-ometam ndøgo, gimbo-einim, “Ezoqa ewaqape qoqa ndøvawét.”

38 Geté Yesu manqat gezø-qavøiu, “Ni até vemivemiav nøme-té-a, avønin nqagot, bìziniáv, Mbumbukiam-qa Manqat bamē-zømesim. Zapa ndǿgo, no ta zapaya nqánek qatøndenáv.”

39  *Yaq Yesu Gelili plovins ate ndǽgo sugumu-vatát, ezoqa tiqa guliguli khoev-te vø̄e-zømesimat, neka nqova soqøsoqa vøzø̄-ngeasumat, ezoqam-qa mokho-te gu꞉goat.

Yesu kha sisi-us ezoqam gekhakheinøvem

(Met 8:1-4; Luk 5:12-16)

40 Khøuwa nøme, kha sisi-us ezoqam ndowáv. Yaq Yesu-qa megemege-te, katuk ndømøkuí, vømbōviam, “Ambá qokhakheinømbemín. Poev taqagoat, qo kopømbaqapé, toqo-khakheinømbem.”

41 Yaq Yesu ngenek ezoqam tanakh mbogó, zenda vømbø̄eve, gembo-ein, “Nqanø̂poév. Qo vø̀khakhǽq.” 42 Yaq nqova mbaín, ndego ezoqam, kha sisi sègembo-navøém.

43 Yaq Yesu ngenek ezoqam gèkhofotáv. Geté āv genegugú nqǽgo, 44  *“Qo ezoqa nøme zø̀-ei᷄n, av matev qaqambe-fakhan. Geté Mbumbukiam-gé iziz ezoqam-té qonǿqáv, bemø̄qamekh, neka Mbumbukiam-te etoam matev voqógō, av Mozes gezømbe-ein, kha sisi tøqa-navøem. Yaq ezoqa tìabiti-zøtéz, qo mòqo-eqeieqei-éq.”

45 Geté ngenek ezoqam gewav, ndego Yesu-qa manqat sège-vøndazát. Ezoqa ewaqape zømanqatát. Yaq ta zapaya ndøgo, Yesu kopømba mbaín, ezoqa ewaqape-qa bøi-te, vemivemiav-te vǿe-onimīt. Geté vemiav bavokho ndøgo, ezoqam-av manqei-té genø-qonumát. Geté ezoqa ta manqei vinivinimba-te giyagam, sègendo-okhoám, te-te.

2

Yesu kagi ezoqam gekhakheinøvem neka manqa-zapazapa vømbō-evøzam

(Met 9:1-8; Luk 5:17-26)

1 Khapé outøpøteáv. Yaq Yesu Kapenaum taon-té genøveséz. Yaq ezoqa mø̀ndøyogém, av nqægo, ndego khoev-tē gegō. 2 Yaq gèndopindám te-te. Ezoqa kopoáv. Khoev ùnime꞉-khazém. Até bavokhó-a, mboqog-te ndo꞉go, løvøzupøteáv. Yaq Yesu Mbumbukiam-qá Manqat me꞉zømesimát. 3 Ge꞉zømesimat, yaq ezoqa foa tìndizáv. Kagi ezoqam ndø-eqeitavún. 4 Ambá Yesu-té ginø-eqeinamɨ́n. Geté ezoqa khàpumu-khouwéz, vǿe-ōz. Yaq até gindigonem, khoev ová ginøqavíg, yaq ova ndo꞉go, ma Yesu ge꞉qotam, nqa vømø̄-løozem, neka ndego enqoni-us ezoqam, kita-te geqeiam, sasa ndøføløtøvem. 5 Yesu tiqa unimanqatin geqeiv, yaq ngenek kagi ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Áti. Qoqa manqa-zapazapa mø̀ndøqa-navøém.”

6 Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, wambap-te giqonavam, ekeza mokho-mba āv gini-matavupát nqǽgo, 7 “Gekha zapâ, ngenek av nge꞉manqate? Mbumbukiam-qá iz ndøngi꞉tít. Ezoqam-qa manqa-zapazapa, Mbumbukiam yakhapús, ndezø-evøzam.”

8 Yesu é-møndæ-otév, av gi꞉matavupat. Yaq gezø-ein, “Zo gekha zapâ, zoqa mbøni-te av ndøzøte-matavupit? 9 Gê, gekha manqât ndøgo, føgakh mbain? Ndǿgò, no ngenek kagi ezoqam tæmbo-ein, ‘Qoqa manqa-zapazapa mø̀ndøqa-navøēm,’ o ndǿgò, tæmbo-ein, ‘Mòqo-itán, kita vø̄khazo, okho sasa ndøngaz?’ 10 Geté no ndakin nøtézømás, Ezoqam-ge Yo, bazaføgakh nqambôgó, ezoqam-qa manqa-zapazapa tezø-evøzam, nqanek manqei-qape-te.” 11 Yaq Yesu até gendego, ngenek kagi ezoqam āv gembøe-eín nqǽgo, “No nqataqá-manqate. Mòqo-itán, neka kita vø̄khazo, khoev-te sasa ndøqav.”

12 Yaq ndaføyambá, ngenek ezoqam sège-itán, kita vø̄khazo, bavokho sasa ndøwav. Ezoqa ewaqape até gembo-kewagát, gemat. Ndigu nqova ndafe kandambá, neka Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqanem. Gi-einim, “Ni bugukhokhof matev av nqægo qeiviáv.”

Yesu Livai gembo-akha, tembopavat, neka teqa khoev-te lou vø̄log

(Met 9:9-13; Luk 5:27-32)

13 Taqa zita-te, Yesu Gelili kewan-té genøveséz. Yaq ezoqa kandambá, gindupindam te-te. Yaq Yesu Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesim. 14 Yesu ta manqei ndøgo ge-ivav, nakhoa gegeveat, ezoqam ndø-omét. Teqa iz Livái.* Alfius-gé yó. Teks upøgim khoev-qase mokho-té gunu꞉qotám. Yaq Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “No qonøndó-páev.” Yaq Livai até gendego, gè-itán, vømbōpaev.

15 Taqa zita-te, Yesu Livai-qa khoev-te, lou mølóg. Ta lou loge-te ndøgo, teks moni upøgim ezoqa nøme neka ezoqa nøme, ndigu manqa-zapazapa-us ndizæza, mø̀ndøgoám. Kopoáv. Yaq ndigu Yesu neka paev ezoqam, namba me꞉qonavát. Ezoqam av ngi꞉gu, kopoáv, Yesu gimbopavam. 16  *Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, ndigu Felisi gizø-akhaemam, Yesu gi-ometam, ezoqam av ngi꞉gu, lou namba gi꞉logat, yaq ndigu tegi paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gekha zapâ, ngenek teks moni upøgim ezoqam neka manqa-zapazapa-us ezoqam namba lou ndiloget?”

17 Yesu tiqa manqat ge-ewag, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ezoqam ndigu enqoni mbain ndigu, ndigu mulømula etoam ezoqam mbain tøgoat, kopømbá. Geté enqoni-us ezoqam bezøgó, mulømula etoam ezoqam. No ambá av nqǣgo, ezoqa eqeieqei akhayam-qa nøgeavūn. Geté no manqa-zapazapa-us ezoqam akhayam-qa nøgeavún.”

Yesu lou logemav matev-qa yaq-te gimbøe-bevøpem

(Met 9:14-17; Luk 5:33-39)

18 Khøuwa nøme, Zion-gi paev ezoqam neka Felisi ezoqam, lou logemav matev ndøgoát. Yaq ezoqa nøme tinduzáv ndǿgo, Yesu vømbō-bevøpem, “Gekha zapâ, Zion-gi paev ezoqam neka Felisi ezoqam, lou logemav matev gigoatun, getē qogi paev ezoqam gonemāv?”

19 Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein, “Ge zô ndozo-matavap, ezoqa sæva te-okɨ, yaq zifuap lou loge-te tekhatob, ndigu zifuap kopømbâ, lou logemav matev ndø̄gonem, ndego ti namba te꞉goat? Āv taoká. Ndego anganeam, zifuap namba zua tiqoqongeapet, ndigu kopømba mbaín, lou logemav matev tigoat. 20 Geté khøuwa ndø̀fakház. Yaq ndego ezoqam, ndego sævam ge-okɨ, ndø̀ndafém, ti namba nde꞉go. Yaq tegi zifuap lou logemav matev, ta khøuwa-te ndǿgo tinígoát.

21 Ezoqa kopømba mbaín, ndabua mbewat ndakinak, awenege ndabua-te to꞉tøke. Av toqotego ndægo, yaq ndabua toqosunguz, ndabua ndakinak ndøgo, segé-khapelavøqasé. Yaq ndabua keqæv sa tømǿ-khouwév.

22 Neka ezoqa kopømba mbaín, waen ndakinak, awenege søvakha ngusum-te te-ewa. Zapa ndǿgo, awenege søvakha ngusum-te toqo-ewa, yaq waen tøpopon, ndigu gékeqáz. Yaq waen vǿqouvøēm, neka søvakha ngusum vǿsoqoēz. Geté waen ndakinak ndøgo, søvakha ngusum ndakinak-té qotúqóuz.”

Yesu ndego kawá, Sabat khøuwa

(Met 12:1-8; Luk 6:1-5)

23 Khøuwa nøme, Sabat khøuwá, Yesu ekeza paev ezoqam namba, wit khae livin-mbá gunu꞉-apát. Yaq tegi paev ezoqam, wit nanga ndøvingisømém, sasa ndølouz. 24  *Yaq Felisi ezoqam tiqa matev giqeivim, Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nqáe! Gekha zapâ, qogi paev ezoqam nqanek Sabat khøuwa-te sasae ngigut. Khafeáp nandav?”

25  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ge zô, emanqat mozó-geveømem, av Deivid ge꞉matanam, tegi ezoqam namba ifin qazøvin? 26  *Ta khøuwa-te ndøgo, Abiata Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape gegoam, Deivid Mbumbukiam-qá khoev-té genø-ón, flawa vømø̄louz, ndigu lou-qase-te go꞉-abam, Mbumbukiam-gi. Matev av nqægo khafeáp. Mbumbukiam-gí iziz ezoqam mba zø-mboqoatám, nginik flawa tilouzat. Geté Deivid sègelóuz, neka até ndigú-a, vøzø̄-etoam, te namba gi꞉goam.”†

27  *Yaq Yesu nøme gezø-ein, “Mbumbukiam ambá av nqǣgo, ezoqa Sabat khøuwa nonqo ndøkhakheinøvēm. Geté ndego Sabat khøuwa, ezoqam nonqo ndøkhakheinám. 28 Ezoqam-ge Yo, ndego kawá. Até Sabat khøuwá-ya, ndégo teno-kawaevát.”

3

Yesu ezoqam pingim qambowau, gekhakheinøvem

(Met 12:9-14; Luk 6:6-11)

1 Khøuwa nøme, Yesu Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te gemat, ezoqa kopo mø̀ndu꞉goám ndøgo. Ndego pingim gèmbowáu. 2 Yaq ezoqa Yesu-te bøi mba mo꞉veém, ndego ngenek ezoqam peté-khakheinøvēm, penømakhaya, Sabat khøuwa-te. Zapa ndǿgo, ndigu Yesu manqa ovøyam-te vee-qa mbogoám. 3 Yaq Yesu ngenek ezoqam pingim qambowau gembo-ein, “Qoté-itān, livin-mba nqøugu.”

4  *Yaq Yesu ezoqa ewaqape gezøbevap, “Gekha matêv ndøgo, Sabat khøuwa-te toqogo, kopømba? Ndǿgò, matev eqeieqei toqogo, o ndǿgò, matev soqain toqogo? Ndǿgò, ezoqa toqo-khandi꞉v, o ndǿgò, ezoqa pakhapakha toqokhana?” Geté ndigu yaq manqat qavøiwateáv.

5 Yesu geqambunim, ezoqa vø̄zømet, ndego qaqa ndøgó, neka mbøni mbonqosøgím. Zapa ndǿgo, ndigu mokho qeiviáv. Yaq até gendego, ndego ezoqam gembo-ein, “Pingim qoté-ovøyām.” Yaq ndego ezoqam, pingim vø̄-ovøyam. Sègembo-eqeieqeí.

6  *Yaq Felisi ezoqam, Yesu-qa matev giqeivim, ndigu sège-ivøvém, vø̄zav, yaq gaman ezoqam Elod, tegi ezoqam namba, vømø̄-møvab, manqat vø̄-einim, Yesu ande āv kinílaēm.

Ezoqa bawan-qape Yesu gimbopavam

7 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam namba, Gelili kewan-té ginøzáv. Geté Gelili plovins-ak kopoáv, até gezøpavát. Até Zudia plovins-ák-a, 8 neka Zelusalem taon-ak, neka Idumea manqei-ak, neka Zoden kea yaq-keoqa manqei-ak, neka Taya-yak neka Saedon manqei-ak, vøndō-okhoam. Ndigu tindi-okhoám ndǿgo, Yesu matev vinivinimba ge꞉matønumam, manqat giyogem. 9 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam, khagua khakheinam manqat zø-eín. Yaq tèabete-ketáo, ezoqa andé vǿe-nqonøtøvēm. 10  *Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, Yesu ezoqa kopoáv, gekhakheinøvem. Yaq enqoni-us ezoqa nøme, ezoqam gèqaqagimám, atema Yesu-te, kha vømbō-khanøzemɨn. 11  *Yaq ezoqam ndigu, nqova soqøsoqa gizømbu-goam, Yesu gi-ometamɨn, ndigu Yesu-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉lavawɨ́n, vø̄-akhæmemɨn, “Qo Mbumbukiam-gé yó.” 12  *Geté Yesu ndigu gèzømbe-khafén. Ezoqa bezø-manqàte᷄ av nqægo, ndego gekha ezoqām.

Yesu u-anim tuelv gi-upøzo

(Met 10:1-4; Luk 6:12-16)

13 Yesu manqei poyat-té genøqavíg, ezoqa vø̄møvab, ndigu ekeza ma qambøe-pøovam. Yaq ndigu te-te sasa ndøzav. 14 Yaq Yesu até gendego, ezoqa tuelv vø̄vevesam. Ndigu ezoqa tuelv, u-anim zø-akhá. Ndigu namba mé꞉goát. Yaq gékhofosám, ezoqam Mbumbukiam-qa Manqat vømé-zømesīm, 15 neka bazaføgakh vøzǿ-etoām, yaq ndigu nqova soqøsoqa vǿngeasumāt, ezoqam-qa mokho-te tu꞉goat.

16  *Ezoqa tuelv gi-upøzo, ngínik: Saemón. Yaq Yesu iz nøme gembo-akha, Pitá. 17  *Nøme Zéms neka Zión. Ndigu Zebedi-gí nakhéis. Yesu iz nøme gezø-akha, Boanezéz. Taqa manqa mokho, “Ndand nakhéis.” 18 Nøme gi-upøzo, Endlú neka Filíp, neka Batolomeú, neka Metiú, neka Tomás, neka Zéms. Ngenek Zems, Alfius-gé yó. Neka nøme Tadiés neka Saemón. Ngenek Saemon, Zelot ezoqam ndøgoám. 19 Neka nøme Zudas Iskaliót. Ezoqam ngének, vaev-te Yesu tegi qaqa ezoqam-qa zenda-te geve.

Yesu av gimbøe-einim nqægo, Saitan-qā bazaføgakh-tē genø-sasaeāt

(Met 12:22-32; Luk 11:14-23; 12:10)

20 Yesu khoev-te gevesez, yaq ezoqa kopoáv, nqawa gindupindam. Yaq Yesu tegi paev ezoqam namba, ambá lou ndølogɨ́n. Geté ezoqam khàpumu-khouwéz. 21 Yesu-gi ekeza ezoqam, nqanek manqat giyogem, yaq tinduzáv ndǿgo. Ambá gekhatowemɨ́n. Zapa ndǿgo, ndigu até vø̄e-einim, gèkawakawaév.

22  *Neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, Zelusalem taon-te ginduzav, āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek Belzebul mbøigú, ndego nqova soqøsoqa-ge kawa. Teqá bazaføgakh-té genø-ngeasumatún, nqova soqøsoqa.”

23 Yaq Yesu ndigu ezoqam gèmøváb, gezø-ein, “Manqat nandav, mokho mbaín. Gê, Saitan ekeza kha áv kené-ngeatām, ezoqam-qa mokho-te tu꞉goat?” Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein, 24 “Bawan kopo tigoat, yaq livin-mbā gunumú-qatønēm, izuizu nakhag vǿgonēm, ndigu sugumú-nasiním. 25 Neka evenap tigoat, yaq livin-mbā gunumú-qatønēm, izuizu vǿnøfē, yaq ndigu sugumú-nasiním. 26 Neka matev até kopó. Saitan ekeza kha livin-mba tumuqata, yaq ekeza kha namba vǿenøfē, ndego até segemǿ-navøém.

27 Neka nøme nqánek: Ezoqa kopømba mbaín, bazaføgakh ezoqam-qa khoev-te sa te-on, gigiap vømbó-aqonām. Geté ndego bazaføgakh ezoqam bètøkho-løvønøvém. Váev gigiap tembo-aqonam, teqa khoev-te.

28 No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha manqa-zapazapā ndøgo, ezoqa ndimatanam, até ndøgó-a, Mbumbukiam-qa iz ndingi꞉wat, ta manqa-zapazapa ndøgo, Mbumbukiam kopømbá, segembøé-navøém. 29 Geté ezoqa Nqova Mbomambaqape-qa iz tengiu, Mbumbukiam ta manqa-zapa ndøgo, gembøé-navøemák. Ndøgo miavmiáv, até gégoát.”

30 Yesu nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo: Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam āv gini-einím nqǽgo, “Nandev nqova soqa mbøigú, teqa mokho-te.”

Yesu-gu evo neka emekheis, gekha ezoqâm?

(Met 12:46-50; Luk 8:19-21)

31  *Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu-gu evo neka emekheis ndøfakház. Khoev vimá sogowán. Yaq manqat mba ndøkhofotøvém, av nqægo, Yesu yà betøndowáv. 32 Ezoqa kopoáv, Yesu-qa avønin-te giqonavat. Ùnime꞉-khøogøvém. Yaq ezoqa gimbo-einim, “Nqáe! Qogu qavo neka qamekheis ngó꞉wani, bavokho. Qoqa mo꞉keogé.”

33 Yaq Yesu gezø-ein, “Nogu evo neka nogi nqamekheis kinǿgoam?” 34 Yaq gèqambuním, ezoqa vø̄zømet, uni gi꞉khøogøvem, giqonavam, gezø-ein, “Nqáe! Nogu evo neka nogi nqamekheis ngínik! 35 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-qa poev ndimbopaev, nogi nqamekheis neka evo ndígu.”

4

Ezoqa manqei vinivinimba-te, wit nanga gezøgeakhat, taqa yaya etæ manqat

(Met 13:1-9; Luk 8:4-8)

1  *Khøuwa nøme, Yesu Gelili kewan-te ndøgo, zømesim manqat nqawa gengaz, ezoqa kopoáv gindupindam. Yesu ùnime꞉-khøogøvém. Yaq ndego khagua-té genøketáo, khagua elavøqase vø̄søkuz, sasa mo꞉qom. Ezoqa ewaqape, ndøgeg-té gigoám. 2  *Yaq ndego yaya etæ manqat zømanqatát. Kopoáv. Nøme gezø-eta, nqánek,

3 “Nqáe! Ezoqam mø̀ndøgoám. Khae-té genøwáv, wit nanga vømø̄-zøgeakh. 4 Yaq wit nanga ge꞉panqabumat, nøme nakhoa-té ginø-o꞉atát. Yaq pipisi tindu-løvuvám ndǿgo, vø̄louz.

5 Geté nøme ndigu, nandi-té ginø-o꞉atát. Nandi-te ndøgo, manqei khapekhapémbá qatøke꞉pat. Yaq mbusa nakhamas-té ginø-fakhanøvém. Zapa ndǿgo, manqei andé mbaín. 6 Geté yaq, khøuwa gendosasev, mbusa ndigu gifakhatat, khøuwa tatas ndølouwáz. Yaq gèkusíz. Zapa ndǿgo, ndigu ngum uni mbunipøteáv.

7 Wit nanga nøme, gapuk-té ginø-o꞉atát. Yaq gapuk ndøgo qa-eqa, ndigu gèvøtøgeám. Yaq louzi nonqo fakhazaneáv. Mbaín.

8 Geté wit nanga nøme ndigu, manqei eqeieqei-té ginø-o꞉atát. Yaq kopømbá gi-eqanat, nanga vø̄qataz. Wit nanga nøme ndigu, 30́, louzi nonqo gitøkebupat. Nøme ndigu 60́, neka nøme ndigu 100́.”

9 Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat neka yoge kopømba vømbógoāt, yà beyogé!”

Yesu gekha zapā, ezoqa yaya mba gezø-etæam

(Met 13:10-17; Luk 8:9-10)

10 Ezoqa bawan-qape gi꞉zav, yaq Yesu-gi paev ezoqam tuelv neka ezoqa nøme gimbopavam, yaya etæ-qá manqa mokho mbobevøpém. 11 Yaq gezø-ein, “Mbumbukiam zo mba zøtáke, mokho manqat tøzøte-zøtez, teqa Megeat Matev-qa yaq-te. Geté ezoqa nøme, no yaya mba nøzø-etǽ.

12  *No ndigu yaya mba tæzømbe-etǽ ndǿgo: Ndigu ndikeôgé. Geté géqeivimák. Neka ndigu ndiyôgé. Geté mokho géndapemák. Amba tiqeivimin neka mokho vø̄ndapemɨn, yaq ndigu ambá Mbumbukiam-té ginø-qambuzín, yaq ndego tiqa manqa-zapazapa vøzø̄-evøzamɨn.”

Ezoqa manqei vinivinimba-te, wit nanga gezøgeakhat, taqa yaya etæ-qa manqa mokho

(Met 13:18-23; Luk 8:11-15)

13 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Gê, zo nqanek yaya etæ-qa manqa mokho ndapeâv? Yaq av tægoat ndægo, zo yaya etæ nøme-qa mokho áv khazøté-upøgīm?

14 Noqa yaya etæ-qa manqa mokho nqánek: Ezoqam ndego wit nanga gezøgeakhat, ndego Mbumbukiam-qá Manqat me꞉zømesimát. 15 Wit nanga ndigu, nakhoa-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat giyogemɨn, Saitan até gendewavɨn, manqat vø̄e-vibamɨn, tiqa mokho-te tøu-ogeakhat.

16 Neka wit nanga ndigu, nandi-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat nakhamas-té ginø-ndapemɨ́n. Khanakhanakh-ús. 17 Geté ta manqat ndøgo, uni mbuvøemáv, tiqa mokho-te. Yaq ndigu føgøføgakh wanimáv. Mbumbukiam-qa Manqat zapaya, yage føgakh-qape o ngenøgim matev qazø-fakhanɨn, ndigu nakhamas-té ginø-o꞉azɨ́n.

18 Neka wit nanga nøme ndigu, gapuk-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat ambá giniyogé. 19  *Geté ndigu fofogeap khàpe zømbe-khouwevɨ́n, tiqa yage zapaya, neka tiqa poev matev, gigiap kopoav neka matev vinivinimba-qa yaq-te, vø̄tubamɨn. Yaq Mbumbukiam-qa Manqat, tiqa mokho-te ndøugu, gèvøtagɨ́n. Yaq kopømba mbaín, mokho tømbo-fakhan.

20 Neka wit nanga ndigu, manqei eqeieqei-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat, ùnime꞉-yogemɨ́n neka manqa o-mba vømbø̄e-ndapemɨn. Yaq Mbumbukiam-qa Manqat, mokho mbófakhán. Kandambá. Ezoqa nøme-te 30́, neka ezoqa nøme-te 60́, neka ezoqa nøme-te 100́.”

Waev-qa yaya etæ manqat

(Luk 8:16-18)

21  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Gê, ezoqa lampa tøzøgoat, ndigu ndis o lou-qase mokho-té gunú꞉-wuøēm? Āv taoká! Geté lampa asøzam nonqo-té ginǿ-wuøém. 22  *Yaq até kopó. Gekha matēv ndøgo, ndøkhonøwe, bavokhó qandó-fakhanám. Neka gekha mokho manqāt ndøgo, ndøkhonøwe, segendó-veveám.

23 Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat neka yoge kopømba vømbógoāt, yà beyogé!”

24  *Yaq Yesu nøme gezø-ein, “Ùnime꞉-yogé, manqat nqæmanqate. Av zo gigiap o matev ndøzøte-geveam, Mbumbukiam zo āv tezømbé-geveám. Yaq Mbumbukiam-qa matev ndø̀mø-løvuám, av zo matev ndøzøte-matanam.* 25  *Gekha ezoqām ndego, mokho gendap, Mbumbukiam otevat nøme mba mbøé-etoám. Geté gekha ezoqām ndego, mokho ndapeav ndøgo, yaq Mbumbukiam até otevat-qasé-a, ndømbogo, segéviwám.”

Yesu Mbumbukiam-qa Megeat Matev, wit nanga ge꞉khamas

26 Yesu yaya nøme gezø-eta, nqánek. Gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev, kopømba ande av nqǽgo: Ezoqa khae-te wit nanga tezøgeakh, 27 yaq tebuvat, neka vǿsuzamāt, ndigu wit nanga yakhapus mokho-mbá segé-qatazát neka vǿfisamāt. Geté ndego gé꞉-otevák, ande āv kinífakhāz. 28 Manqei yakhapús, ewa qambo-etoamin, gifisamin. Bugukhokhof wit gagayag ndøfitamɨ́n, yaq wit nanga sasa ndøqatazɨn, yaq louzi nonqo vø̄gonɨn. 29  *Yaq louzi nonqo gumu-fisamɨn, yaq ngenek avøe ogekhæm ezoqam tewavɨ́n ndǿgo, vømø̄-qogazɨn.”

Masted tae nanga-qa yaya etæ manqat

(Met 13:31-32; Luk 13:18-19)

30 Yaq Yesu nøme gezø-ein, “Gê, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, áv khazí꞉-khamasēm? Gekha yaya zí-etæēm, taqa yaq-te? 31 Masted tae nanga zí꞉khamasém. Manqei-te toqo-zøgeakh, yaq ndigu khapímbá. Āv tiuká, av tae nanga nøme ndi꞉gu. 32 Geté yaq giqatazin, mbusa vø̄fakhanɨn, yaq tae kandambá tøyat. Khae gigiap nøme mø̀ndø-løvuamɨ́n, neka tangtang kandakandá. Yaq ta tae tangtang guzuguzu-te ndøgo, kopømbaqapé, pipisi go꞉viviamɨn.”

Manqat nøme, yaya etæ-qa yaq-te

(Met 13:34)

33 Yesu ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam, yaya av nqægo kopoáv gezø-etæam. Yaq ndǿgo, ndigu mokho tìabembøe-ndapém.

34 Ezoqa ewaqape, ndego yaya mba zø-etæám. Geté ekeza paev ezoqam namba, gimi-yakhapus-mba-ezɨn, ndego manqa mokho ate ndægo mø̀ndøzø-ovøyamɨ́n.

Yesu manqat mba ge-ein, khamøe sa qavøitav

(Met 8:23-27; Luk 8:22-25)

35 Ta khagus ndøgo, Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Kewan yaq-keoqá qazinǿ-qantáv.” 36 Yaq ezoqam ndigu, namba gi꞉goam, ekeza vemivemiav-té ginø-khofosám. Yesu khagua-te é-møndøketáo, yaq até tegi paev ezoqám-a, vø̄ketab, yaq sasa ndøsøkuzim. Até khagua nømé-a, namba me꞉-áz. 37 Yaq giqantavat, anana-mba mø̀ndu꞉bǿen, mbe-qape tāndōfeā, khamøe khagua sasa ndøngetøyam, ibøkha vø̄u-yovøem. Lokh bøi-té qanø-tøvøyát. 38 Geté Yesu khagua okho-te ndøgo, gèbuvám. Kawa kaoqa-té qamboveám. Yaq ekeza paev ezoqam gèti꞉nám, gimbo-einim, “Nøméndim ezoqam! Qo ni-te toqó-matavap? Ni avønín zígeón!”

39 Yaq Yesu gendosuzam, vø̄-itan. Yaq até gendego, khamøe ndøgo, vø̄fegimam-a, vø̄vumøyat, manqat sasanqa-us mbo-eín. Yaq khamøe sègevøitáv. Qavøitav mbómā. Manqeí sege꞉veát.

40 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Zo, gekha mbøni zǿva? Ge zô, Mbumbukiam unimanqatinteav sekembā sozógo?”

41 Yesu matev av nqægo gematanam, yaq tegi paev ezoqam, møe kandambá gigonem, neka yaqyaq-a gibond, “Ngenek gekha ezoqâm? É, até khamøe fegim neka khamøe vumøe, manqat o-mba mbøendapé.”

5

Yesu ezoqam nqova soqøsoqa gembo-ngeasam

(Met 8:28-34; Luk 8:26-39)

1 Yesu ekeza paev ezoqam namba, kewan yaq-keoqá ginøqantáv, Gelasa ezoqam-qa manqei-te vømø̄fakhaz. 2 Yesu khagua-te é-vøndovuáo-ae, ezoqa nqova soqøsoqa-us é-vøndōwav. Nandi nqa-té gendo-fakhán. 3 Ta nandi nqa-te ndøgo, løvøte ezoqam ndø-osupám. Ngenek ndǿgo teyagám. Ndego bazaføgakh kandambá. Até auli sén-a, kopømba mbaín, toqote-løvønøvem. 4 Khøuwa kopoáv, ezoqa ambá gini-løvønøvemám, bov-té neka pingim-te. Geté sen sègezø-løvusám. Ezoqa bazaføgakh-qape mbaín, vømbøé-khāz. 5 Pavpave neká lovølova, ndego manqei-pakha-te neka manqei popotap-té genø-okhoám. Sugú-akhaemét neka ekeza kha nandí gene-qaqagumám. 6 Yesu qámbá gegoam. Yaq ndego ezoqam Yesu ge-omet, gèndovuáo, Yesu-qa megemege-te, ekeza kha, manqei vø̄elavao.

7  *Yaq ndego ezoqam, kandambaqapé møndæ-akhá, ge-ein, “Yésu, Mbumbukiam-ge Yo, ndego Eqeiwat-Qape, qo no gekha qonǿgō? Mbumbukiam-qa iz-te, nø̀taqa-viám, no nqosøgeap nø-etòa᷄m!” 8 Ndego nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo: Yesu āv gene-eín nqǽgo, “Qo nqova soqa, nandev ezoqam-qa mokho-te ndoqotu꞉gu, mòqotøndo-fakháq.”

9 Yaq Yesu gembobevap, “Qo gekha îz?” Yaq gembo-qavøiu, “Noqa iz Bawan-qapé. Zapa ndǿgo, ni nqova soqøsoqa kopoáv.”

10 Yaq ngenek nqova soqa, Yesu āv gembøeviám nqǽgo, “Ni nqanek manqei-te nqeigu, ndøkhofòta᷄n.” Viam kandambá gego.

11 Ta manqei avønin-te ndøgo, bøsi nen mø̀ndøwanám. Kopoav-qapé. Manqei poyat-té givagimám. 12 Yaq nqova soqøsoqa Yesu gimbo-viømem, “Ni bøsik-qá mokho-té qanø-khofotán.” 13 Yaq Yesu sègezøták. Yaq ndigu nqova soqøsoqa até gindigonem, vø̄fakhaz, ndego ezoqam-qa mokho-te gu꞉goam, bøsik-te sasa mø-oz. Yaq bøsik manqei khavoe-té ginøbøín, ibøkha-te vømø̄-geonim. Bøsik kopoav-qapé, ande āv tu taosén ndægó, gigeonim.

14 Yaq ezoqam ndigu, bøsik gizø-kewagam, møe ndøbøín, yaq taon-te neka vemivemiav-te, ezoqa emanqat vømøzømbē-vototap. Yaq ezoqa tinduzáv ndǿgo, matev ndǿqeivím, ma qæfakhan. 15 Yaq Yesu-te gifakhaz, matev āv giniqeivím nqǽgo: Ezoqam ndego nqova soqøsoqa gimbøigoam, geqotam, ndabua ndø-uzupám neka matavap kopømbá qambogoam. Yaq ndigu møe ndøgoném. 16 Yaq ezoqam ndigu, matev bøi gi꞉qeivim, emanqat zømbe-vototáp, teqa yaq-te ndego, nqova soqøsoqa gimbøigoam, neka bøsik, matev ande āv khazømbē-fakhan. 17 Yaq ezoqa Yesu āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Niqa manqei ambá qo-ivavɨ́n.”

18 Yesu khagua-te ge꞉ketawat, yaq ezoqam ndego, nqova soqøsoqa gembo-ngeasam, te namba okho-qa mboviám. 19 Geté Yesu ndego takeáv, gembo-ein, “Qakeza khoev-té neka ezoqam-té qonǿqáv. Neka matev kandambaqape qaqafakhan, emanqat qozømbé-vototupát, av Mbumbukiam Evezøza geqambe-matanam neka tanakh āv keqambēgo.” 20 Yaq ndego ezoqam tènewáv. Ta vemiav ten ate qægoam, ekeza manqei-te, ezoqa sùguzumbu-manqatát, Yesu ande āv kembøē-matanam. Yaq ezoqa nqova ndafe kandambá, giyogem.

Yesu sævam gukhakheinøvem, ndugu kouk qambowavam, neka mbasønakam vø̄khandi꞉v

(Met 9:18-26; Luk 8:40-56)

21 Yesu kewan yaq-keoqa nqawa giqantavat, gimøqa, yaq ezoqa kopoáv gindupindam te-te. Ndego ndøgeg-te até gegoám, 22 yaq Zu ezoqam-qa guliguli khoev megeat ezoqam ndowáv. Teqa iz Zailés. Yaq Yesu ge-omet, ndego teqa zenda tokhotapak-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, 23 vømbōviam, gembo-ein, “Nogu yu avønín génaním. Ambá qotondo-qavɨ́n. Zenda qombøévé. Yaq ndugu enqoni tàbembøe-navøém neka tùabete-khandí꞉v.”

24 Yaq Yesu ndego ezoqam, namba me꞉wáv. Yaq ezoqa kopoáv, segembo-paevém, neka sège-nqonondumát, teqa avønin-te.

25 Ezoqam gi-apat ndøgo, sævam kopo mø̀ndu꞉goám. Ngunuk kouk mbowavám. Nupøkhán mbá. Viav ate qægoam, tuélv qambowavam. 26 Ngunuk sævam, mulømula etoam ezoqam-te vinivinimba, ambá guni-okhoám, neka tugi moni ate gi꞉goam vō꞉ngiæzotam. Geté ndigu nqosøgeap mba mbo-etoumám. Tuqa enqoni navøepøteáv. Sà tønø-khouwevtát. 27 Ngunuk Yesu-qa manqat mø̀ndø-ewág. Yaq ezoqa bawan-qape-qa mokho-te gu꞉goam, ndugu Yesu-qá zita-té gunduwáv, neka ndabua vømbō-khanaz. 28 Āv guni-matøvém nqǽgo, “No ngenek ndabua mba tæmbokhanaz, yaq no sǽ-eqeieqei-én.” 29 Ndugu ndabua até é-vømbokhanáz-ae, yaq kouk waev sègembo-navøém. Yaq ndugu sège꞉-otév, ekeza kha-te, “Nqanek enqoni mø̀ndønø-navøém.”

30  *Yesu tene-otév ndǿgo, teqa bazaføgakh nøme, ezoqam-té qanøwáv, vø̄khakheinøvem. Yaq gèndoqambún, ezoqa ewaqape-qa mokho-te, gezø-ein, “No ndabua gekha ezoqām nǿkhanaz?”

31 Yaq ekeza paev ezoqam gimbo-einim, “Ezoqam toqó-zømete, nginik qoqa avønin-te khape gindikhas? Yaq gekha zapâ, qo av qoqote-ein nqægo, ‘No kha gekha ezoqām nǿkhanaz?’ ” 32 Geté Yesu sekembá segevawám, av nqægo, kha uni gekha ezoqām mbókhanaz? 33 Yaq ngunuk sævam sègendowáv. Møe-ús. Kha sègembøi-wageapát. Zapa ndǿgo, ndugu mø̀ndæ-otév, ezoqa nó, matev qanøfakhan. Yaq ndugu Yesu-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, neka tuqa emanqat ate qægoam, vømbō-vøndaz. 34  *Yaq Yesu gumbo-ein, “Ngólam. Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khakheinøqavém. Mòqoqáv. Qo mbøni betaqàva᷄ev. Enqoni mø̀ndøqa-navøém.”

35 Yesu ate av-té manqat ge꞉manqatam, yaq Zailes-qa khoev-te, ndego Zu ezoqam-qa guliguli khoev gezømbo-megetam, ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-einim, “Qogu yu mø̀ndønaním. Nandev nømendim ezoqam, sekemba mbopòuwe᷄꞉t, tendowav.”

36 Yesu tiqa manqat mø̀ndø-ewág. Geté guliguli khoev megeat ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo ndøfofògea᷄p! Soqó-unimanqatín.”

37 Yesu ezoqa nøme gèzømbe-khafén, te namba ti꞉zav. Geté ti-mba ndígu tekhatób, Pita neka Zems neka Zion, Zems-ge yakhasek. 38 Yaq guliguli megeat ezoqam-qa khoev-te gimøfakhaz, eiv neka osombo kandambá geqeiv. Manqa feazu khàpumu-khouwév. 39 Yaq Yesu khoev-te ge-on, ezoqa āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo gekhā zǿ-eivumit? Neka gekha osombo zówanet? Ngunuk nakhasam nanimateáv. Geté gèbuvít.”

40 Geté ndigu Yesu gèvøngi꞉nám. Yaq Yesu ezoqa ewaqape gènatáz. Evøndipakha neka tegi paev ezoqam misika mba ndøkhatób, neka kouwat mokho-te vø̄-oz, ma nakhasam guigoam. 41  *Yaq Yesu até gendego, zenda vømbōgea neka ekeza manqat-te sasa mbo-ein, “Talita, kóum!” Taqa manqa mokho nqánek, “Khapúlav. Nqataqá-manqate. Mòqo-itán!”

42 Yaq ndaføyambá, ngunuk mbasønakam sège-itán, okho vø̄ngaz. (Ngunuk mbasønakam, tuqa viav tuélv.) Nqanek matev qafakhan, yaq ezoqa nqova ndafe kandambá. 43 Geté Yesu gèzømbe-khafén. Ezoqa nøme bezø̀-ei᷄n, av matev qæfakhan ndægo. Yaq ndego mbasønakam lou etoam manqat zø-eín.

6

Yesu ekeza vemiav-ak gisanqawem

(Met 13:53-58; Luk 4:16-30)

1 Yesu nqanek manqei ge-ivav, yaq ekeza vemiav-té genøwáv. Até ekeza paev ezoqám-a, namba me꞉-apát. 2  *Yaq Sabat khøuwa qandap, ndego nømendim manqat ndøngáz, tiqa guliguli khoev-te ndøgo. Ezoqa kopoáv, teqa manqat giyogem. Neka ndigu nqova ndafe kandambá, gi-einim, “Ngenek ezoqam, otevat neka matavap loloakh gekham-tê gendap? Neka bazaføgakh gekham-tê gendap, umingiap matev vinivinimba ndematanam? 3 Gê, ngenek ndégò, khoev puanam ezoqam? Meli-gê yò? Zems neka Zosef neka Zudas neka Saemon, tigî zapikià? Neka até tegí sænakheís-a, ni namba zí꞉yage?” Yaq ndigu vemiav-ak, Yesu gèsanqawém.

4  *Geté yaq Yesu gezø-ein, “Manqei nøme-te, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, gèmbovizáp. Geté ekeza manqei-te neka ekeza ezoqam-te, ndego vizupáv.” 5 Ta manqei-te ndøgo, Yesu kopømba mbaín, umingiap matev tematanam. Geté zenda enqoni-us ezoqa kopokopo mba zømbø-awám, yaq ndigu vø̄khakhæz. 6 Yesu nqova ndafe kandambá, tiqa unimanqatin mbain matev-qa yaq-te.

Yesu ekeza u-anim tuelv, manqa gezø-løvua, gekhofosam

(Met 10:5-15; Luk 9:1-6)

Yaq Yesu vemivemiav nøme-té genø-okhoám, ta manqei ndøgo, ezoqa vømē-zømesim. 7 Yaq ekeza paev ezoqa tuelv gèmøváb, vøndōzav, yaq ndigu menømenas sasa ndøkhofosam, neka nqova soqøsoqa ngeasam nonqo bazaføgakh vøzø̄-etoam. 8  *Āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gigiap mbaín, sozó-panqaním. Tatuag mba zótonqogím, okho nonqo. Geté lou neka moqos neka moni ndøtonqògi᷄m. 9 Zo kopømbaqapé, tamak tozo-uzam. Geté ndabua nøme ndøtonqògi᷄m, sa nándav, nandozo-uzap.” 10 Neka nøme gezø-ein, “Zo ezoqa khoev tizø-einat, ta khoev-te ndøgo, até vøsokhoé. Yaq ta-mbá tøzøté-ivøvemát ndǿgo, vemiav nøme-te tozozavat. 11  *Geté manqei nøme-te tozomø-fakhazat, yaq ndigu ezoqam zo khatobeav tøgoat neka zoqa manqat yogeav vǿgoāt, ta manqei ndøgo sège-ivøvemát. Yaq pakhakh ndøgo, zoqa zenda tokhotapak-te tøgoat, sozó-pomoememát. Yaq ndigu tìabiti-zøtezát, ni manqa-zapa zigonēm.”

12 Yaq Yesu-gi paev ezoqam gèpanqaním, neka ezoqa Mbumbukiam-te qambuzan manqat vøzø̄-manqatat. 13  *Yaq nqova soqøsoqa kopoáv, ezoqam-qa mokho-te gu꞉goat, gèzø-ngeasumám. Neka enqoni-us ezoqam, oil vøzømbō-qouzumam. Yaq ndigu sège-khakhæzɨ́n. Ezoqa kopoáv.

Zion ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ande āv kinīlaem

(Met 14:1-12; Luk 9:7-9)

14  *Yesu-qa manqat sège-panqavøemát. Até Elód-a, ndego Gelili plovins-ge kawa ezoqam gegoam, vø̄-ewag. Ezoqa nøme āv gini-manqatám nqǽgo, “Yesu, ndego Zión ategó, ndego ezoqam ibøkha iz gezø-etoumam. Ekeqa nangó gendo-khandí꞉v. Yaq nakémbá, ndego umingiap matev vinivinimba ndematanam.” 15 Geté ezoqa nøme gimanqatam, “Ilaizá ategó.” Neka ezoqa nøme gimanqatam, “Yesu ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám, av ibugukhokhof gi꞉yagam.” 16 Yaq Elod nqanek manqat ge-ewag, ndego āv gene-eín nqǽgo, “Ngenek Zión ategó, no teqa monqo kepøzu manqat qævøovam. Nqawá gendo-khandí꞉v.”

17-18  *Ta matev ndøgo, āv qanefakhán nqǽgo: Elod-gu zas Elodias, ndugu ibugukhokhof tege namba qawan Filip-gú zas ndøgoám. Yaq Zion Elod āv gembøe-manqatám nqǽgo, “Manqa-zapá nandav, qoge namba qawan-gu sævam qoqondaf.” Yaq Elod-qa qavøiwat, nakhag ezoqam ndøkhofotáz, Zion vø̄-møvøinam neka ndimbula-te vø̄-utøvem. 19 Elodias ndugu, qaqa mbogoám, Zion-te, teqa manqat zapaya. Yaq ndugu Zion løvøwe-qa mbogoám. Geté ndugu nakhoa qeiviáv, ande āv kumbøé-matanām. 20 Zapa ndǿgo, Elod møe ndøgoám, Zion-te. Ndego mø̀ndæ-otév, Zion ezoqam eqeieqeí neka ndaføyamba-qapé. Yaq Elod gèmbøe-vigimám. Elod, Zion-qa manqat, viniv ambá qambøe-etoumám. Geté ndego gèmbøe-khaneatám, teqa manqat ge-ewagam.

21 Geté vaev, Elodias khøuwa mbomambaqape tumø-khantáz ndǿgo, Zion-qa løvøte-qa yaq-te. Elod ge꞉qan, ta khøuwa iz gemø-khantaz, ndego lou kandambaqape ndølóg, gaman ezoqam kandakanda neka nakhag megetapak neka Gelili plovins-ak kandakanda namba. 22 Yaq ate av-té lou gi꞉logat, Elodias-gú yu ndo-ón, ogiam-ús. Yaq Elod neka ezoqa ewaqape, namba gi꞉logat, poev kandambá qazøwav, tuqa ogiam-te.

Yaq Elod, ndego Zudia ezoqam-ge kawa, até gendego, mbasønakam vømbō-ein, “No unimanqatín nqataqa-manqate. Nøtaqambé-khavozák. Gekha gigiāp ndøgo, qo toqonø-viam, soqonǿ-eín. Yaq søtaqá-etoám.” 23 Yaq manqa mbusa āv genevé nqǽgo, “Unimanqatín. Gekha gigiāp ndøgo, qo taqapoe. Søtaqá-etoám. Qo toqonø-ein, av nqægo, no gigiap neka manqei ate ndægo, nqæmbo-keoge, livin-mba sa tøtumu-qata, neka nøme qo vøtaqá-etoām, ság. Yaq sǽgó.”

24 Yaq mbasønakam evo-té gunøwáv, vømbōbevap, “No gekha gigiap-qa manqat nombó-eīn?” Yaq evo gundu-ein, “Gigiap nqánek: Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, teqá kawa-qá manqat qombøé-eín.”

25 Yaq ndaføyambá, mbasønakam kawa ezoqam-té gunøveséz, vømbō-ein, “Noqa poev nqánek. Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, teqa kawa melek-té qotøndó-qonáv, ndakin.”

26 Elod nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego khanakhanakh mbaín. Mbøni mbová. Geté ndego poeveáv, tuqa manqat tesanqao. Zapa ndǿgo, ndego manqa mbusa é-møndo꞉vé, taqa yaq-te, neka ezoqa ewaqape lou namba gi꞉logat, mø̀ndøyogém. 27 Yaq ndaføyambá, nakhag ezoqam ndøkhofotáv, ndimbula khoev-te, Zion-qa kawa vømøndó-ndāp. Yaq ndego nakhag ezoqam gèwáv, Zion-qa monqo vømø̄kepaz. 28 Yaq nqawa gendoqavan, kawa melek-té gendové, mbasønakam vømbō-etoam. Yaq mbasønakam evo sasa mbo-etoam. 29 Zion-gi paev ezoqam manqat giyogem, yaq ndigu tinduzáv ndǿgo, teqa kha vø̄ndapem, sasa mø-ozem.

Yesu ezoqa bawan-qape ge꞉zøkef

(Met 14:13-21; Luk 9:10-17; Zion 6:1-14)

30  *Yesu-gi u-anim, gekhofosam, nqawa gindu-vesezam, yaq te-te gindupindam, emanqat mbøe-vototém, matev ate ndægo gi꞉matønumam neka ezoqa vø̄e-zømesimam. 31 Yaq Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo neka no, ezoqam-av manqei-té qazinǿ-niáv, vizimǿ-nikhapus-mokho-mba-ēn, neka pusa sasa zomǿtā.” Yesu nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo. Ezoqa kopoáv, sege-vesendám, yaq vøndē-okhoam-a, yaq vø̄-okhoam. Yaq Yesu tegi paev ezoqam namba, kopømba mbaín, lou tilog.

32 Yaq ndigu khagua-té ginøketáb, ezoqam-av manqei-te sasa ndøtinim. Ambá gimi-yakhapus-mokho-mba-ezín. 33 Geté ezoqa kopoáv, é-møndøzømét, gisøkuzim. Yaq mø̀ndø-matøvemém, ande āv kinítinīm. Yaq vemiav vinivinimba ate qægoat, ezoqa gèndobøín. Zapá ginøzáv. Yaq é-vømø̄fakhaz, ma Yesu neka tegi paev ezoqam gimbøe-pøotat. 34  *Yaq Yesu gemø-asa, ezoqa bawan-qape mba mo꞉qeív. Yaq ndego tanakh zøgó. Zapa ndǿgo, ndigu ezoqam, andé síp, keoge ezoqam mbain tigøat. Yaq ndego nømendim manqat vinivinimba zøngáz.

35  *Yaq qakhagus ndøgo, ekeza paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-einim, “Gèkhagustét, neka vemiav mbaín, nqanek. 36 Ezoqam é-moqo-khofosám. Yaq vemivemiav neka khoev avøavun nqagot, ekeza lou bemø̄wi.”

37 Geté yaq Yesu manqa qavøiwat gezø-ein, “Lou zo zozǿ-etoám, tilog.”

Yaq gimbo-einim, “Nakhoa mbaín. Taqa fia khàpumu-khouwév. Geté ni amba-té, 200 moni mokho tinigunin, amba lou teimø-wiin, nginik ezoqa zøkefe nonqo.”

38 Yaq Yesu gezøbevap, “Gê, zo flawa gekhâ nandizøgo? Zøtézāv, neka zøtévawēm.” Yaq giqasem, gi-einim, “Flawa faév, neka zonga menas.”

39 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Ezoqa ate nandi꞉gu, gagayag-té giabe-qoqongeapét.” 40 Yaq ndigu vø̄qoqongim. Bawabawan nøme-te, ezoqa 50́ giqonavat, nøme-te 100́. 41 Yaq Yesu até gendego, nginik flawa faev neka zonga menas gè-upøzó, yan-te sasa ndøqan, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein. Yaq flawa gèmbegím, tegi paev ezoqam vøzø̄-etoam, ezoqa ewaqape-te etoam nonqo. Até zongá-ya, paev ezoqam vøzø̄-etoam, yaq ndigu ezoqa ewaqape sasa zø-etoam. 42 Yaq ezoqa ewaqape, lou tilóg ndǿgo, até vøzø̄-ewez. 43 Yaq flawa neka zonga mbegeap ndøgo, ezoqa gi-ivøvem, gèpizumém. Yakhav tuélv ginqeitømem, qamøvea. 44 Ezoqa kopoav-qapé, nqanek lou gilog. Angana ate gi꞉goam, faev taosén.*

Yesu ibøkha mumat go꞉geavun

(Met 14:22-33; Zion 6:15-21)

45 Yesu nginik ezoqa kopoav-qape, lou guzumbu-etoam, yaq até gendego, tegi paev ezoqam vøzø̄-ein, “Zo khagua-té qanøketáb, yaq-keoqa, Betsaida vemiav-te, vō꞉qantav. No nginik ezoqam ndø̀tokho-khofosám.” Yaq ndigu vø̄søkuzim, sasa ndøtinim. 46  *Yaq Yesu ezoqa gumu-khofosam, manqei poyat-té genøqavíg, vømø̄-guligulim.

47 Yaq qamupøis ndøgo, Yesu sekembá segegoám, manqei-te. Yakhapús. Geté tegi paev ezoqam, kewan livin-mbá gunu-tiamát. 48 Yaq Yesu āv genezømét nqǽgo: Khamøe ndøsintavám. Yaq kave kandakandá sege-itimát. Yaq lova ande av 3 o 4 oklok ndægo, Yesu ekeza paev ezoqam-té genøwáv. Ibøkha mumát gono꞉mát. Yaq ndego tiqa khagua løvui-qa ndøgoám. 49  *Geté ndigu Yesu gi-ometam, ibøkha mumat go꞉geavun, ndigu até vø̄e-einim, ndego gevøgēv. Yaq ndigu møe ndøzøgeá. 50 Ndigu ate gi꞉goam, gi-ometam, møe kandambá gigonem.

Geté Yesu nakhamas-té genøzø-akhá, gezø-ein, “Zo møe ndøgòne᷄m. Nó!” 51  *Yaq khagua-té gezømbu-ketáo. Yaq khamøe sègevøitáv. Yaq ndigu nqova ndafe kandambá. 52 Ndigu mø̀ndæzøtéz, av nqægo, Yesu ezoqa kopoav-qape lou gezø-etoam. Geté ndigu mokho ndapeáv, teqa yaq-te. Matavap zua zøtokeapám.

Yesu Genesalet manqei-te, enqoni-us ezoqam gekhakheinøvem

(Met 14:34-36)

53 Yesu tegi paev ezoqam namba giqantav, yaq Genesalet manqei-té gimøfakház, vømø̄-asa. 54 Manqei-te givøvuam ndøgo, yaq ndaføyambá, ezoqa Yesu gèmatøvømém. 55 Yaq ndigu sège-panqaním, nakhamas-té, neka enqoni-us ezoqam vømøndō-upøgim. Gekha manqei-tē ndøgo, ezoqa Yesu-qa yaq-te giyogemɨn, ndigu enqoni-us ezoqam kita-té ginø-abamín, Yesu-te sasa ndø-upøgimin, ma ndego te꞉goat. 56 Neka gekha manqei vinivinimba-tē ndøgo, ge-okhoam, vemiav khasøkhasis-te neka vemiav kandakanda-te, ezoqa enqoni-us ezoqam, maket manqei-té ginø-upøgimín. Yaq Yesu āv gimbøe-viømemɨ́n nqǽgo, “Kopømbâ, nginik enqoni-us ezoqam, ndabua ov-qase mba tiqa-khanøzumat.” Yaq gekha ezoqām ndigu, ndabua gimbo-khanøzemin, ndigu sège-khakhæzɨ́n.

7

Mbumbukiam-qa nømendim matev, atanakha-zapazapa-za-qa nømendim matev, gèløvuám

(Met 15:1-9)

1 Khøuwa nøme, Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam ndozáv, Yesu-te. Zelusalem taon-té ginduzáv. 2  *Yaq āv giniqeivím nqǽgo: Yesu-gi paev ezoqa nøme, lou gilog, ndigu zenda uni sunguziáv, av Felisi ezoqam, ezoqa gi꞉zømesimam. 3 (Nginik Felisi ezoqam neka Zu ezoqam ate gi꞉goam, lou logemáv, zenda uni sunguzumav tøgoat. Geté atanakha-zapazapa-za-qá matev mbopaevemɨ́n, taqa yaq-te. 4  *Yaq ezoqam maket manqei-te gindu-qavazɨn, ndigu mø̀ndøkhæ-khakuamɨ́n, váev lou gilogɨn. Ndigu matev nøme kopoáv ndimbopaev, tigi atanakha-zapazapa-za-te gindu-upøgimam, kopømba ande av kap neka pot neka melek neka venanqei nonqo sunguzam matev.)

5 Yaq ndigu Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, Yesu gimbo-bevøpem, “Gekha zapâ ndøgo, qogi paev ezoqam nigi atanakha-zapazapa-za-qa matev pøpøvumav ndøgo? Ndigu bugukhokhof zenda uni sunguzumáv, lou gilogɨn.”

6  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya, unimanqatin manqat ndø-eín, zo khavozam ezoqam-qa yaq-te. Ndego āv gene-peawám nqǽgo,

‘Mbumbukiam ge-ein: Nginik no tou mbá ginømbe-vizáp. Geté tiqa mbøni qámbá no-te.

7 Ndigu noqa iz, khokhó sege-eqawát. Zapa ndǿgo, ndigu ezoqam-qá nømendim matev mba me꞉zømesimít. Ambá noqā nømendim matev.’

8 Mbumbukiam-qa nømendim matev, zo mòzo-ivøvém. Geté ezoqam-qá nømendim matev zombopavét.”

9 Yaq Yesu gezø-ein, “Mbumbukiam-qa nømendim manqat sanqawe neka zøkeza matev paev-qa yaq-te, zo ùni zøtezøtéz. 10  * Mozes āv gene-eín nqǽgo, ‘Qave neká qavo, gèzøvizáp. Gekha ezoqām ndego, eve o evo soqa manqat tembo-ein, ndego ezoqa, yà belaém.’ 11 Geté zo ndozo-manqate, ezoqa kopømbaqapé, eve o evo sa tembo-ein, av nqægo, gekha gigiāp ndøgo, no amba qo tøtaqa-etoamɨn, ndøgo Kobán. (Taqa manqa mokho, ‘Mbumbukiam-qá.’) 12 Zo av ndøzøte-manqate, yaq zo ezoqa evøndipakha tøkeam-qa yaq-te, zòzømbø-khazú. 13 Yaq zo zøkeza nømendim matev mokho-te, atanakha-zapazapa-za-te qazo-upøgim, Mbumbukiam-qá Manqat zosanqawé. Neka zo matev av nqægo, kopoáv nandozogot.”

Ezoqam áv kené-manqa-zapa-us-ev-ɨn?

(Met 15:10-20)

14 Yaq Yesu ezoqa ewaqape nqawá genømøváb, gezø-ein, “Noqa manqat ùnime꞉-yogé, zo ate nqazøte꞉go, neka mokho vømbō-ndapem! 15  *Gigiap ndøgo, ezoqam-te ndø-oev, kopømba mbaín, te꞉-manqa-zapa-us-ev, Mbumbukiam-qa bøi-te. Geté ndǿgo tené-manqa-zapa-us-év, matev neka manqat ndøgo, te-te ndøndo-fakhate.”*

17 Yesu nginik ezoqam gezivaz, neka khoev mokho-te vømø̄-on, yaq ekeza paev ezoqam, nqanek manqat mokho-qa yaq-te mbobevøpém. 18 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Gê, até zó-a, manqa mokho upøgimâv? Ge zô, møzøté-zøtez? Gekha gigiāp ndøgo, ezoqam-te ndø-oev, ndøgo kopømba mbaín, te꞉-manqa-zapa-us-ev, Mbumbukiam-qa bøi-te. 19 Zapa ndǿgo, ta gigiap ndøgo, ambá av nqǣgo, mbøni-tē qanø-oeɨ́n, geté emu-té qanø-oeɨ́n, neka nqawa vømø̄-fakhanɨn.” (Nqanek manqat mokho-te, Yesu āv gene-eín nqǽgo: Mbumbukiam-qa bøi-te, lou ate ndægo eqeieqeí. Qoté-manqa-zapa-us-eq-ák.)

20 Yaq Yesu gezø-ein, “Ezoqam ndǿgo tené-manqa-zapa-us-év, matev neka manqat ndøgo, te-te ndøndo-fakhate. 21 Zapa ndǿgo, ezoqam-qa matavap soqøsoqa, ndøgo matev soqøsoqa-te nakhoa ndøløwe, teqa mbøni-té qando-fakhaté. Ta matev soqøsoqa nqánek: Mambe matev, neka aqonam matev, neka ezoqa pakhapakha khaneam matev, 22 neka nøkenøkem ngi꞉wat matev, neka gigiap qovetam matev, neka sanqambap matev, neka khavozam matev, neka sapi matev, neka ova matev, neka manqa ponqom matev, neka qakeza iz eqawat matev, neka kawakawa matev. 23 Matev nqanek ate ndægo, ezoqam-qá mokho-té qando-fakhaté. Yaq ezoqa ndǿgo tene-manqa-zapa-us-evɨ́n.”

Bawan vini-ak sævam, Yesu gu-unimanqatin

(Met 15:21-28)

24 Yesu ta manqei ndøgo ge-ivav, yaq Taya taon avønin-té genøwáv. Yaq khoev-te gemø-on, ndego poeveáv ezoqa nøme ti꞉zøtez av nqægo, ndego ngêgō. Geté ndego kopømba mbaín tekhonawat. 25 Ta manqei-te ndøgo, sævam mø̀ndøgoám. Tugu mbasønakam-yu, nqova soqa mbøigoám. Ngunuk sævam, Yesu-qa yaq-te até é-vøe-ewág-ae, vøndōwav, teqa zenda tokhotapak-qa megemege-te, ekeza kha, manqei vø̄elavao. 26 Ngunuk sævam, bawan vini-ák. Glik sævám. Finisia taon-té guqán, Silia plovins-te ndøgo. Yaq ndugu Yesu āv gumbøe-viám nqǽgo, “Nogu yu, ambá nqova soqa qombo-ngeatamín?”

27 Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Matev eqeieqeí mbá, nakheis-qa lou toqondap, yaq gaqo sasa qozǿnqagīm. Geté lou bugukhokhof nakheis betølóg, bezø̄-ewez.”†

28 Geté yaq ndugu gundu-ein, “Evézøza. Nandav unimanqatín. Geté gaqo ndigu, lou-qase mokho-te ngu꞉sømbiap, lou khakhayakh ndølogatún, nakheis gi-ivøvemin.”

29 Yaq Yesu gumbo-ein, “Qoqa manqat, mokho kandambá. Khoev-té qonǿqáv. Nqova soqa ndego, qogu yu-qa mokho-te gu꞉goam, mø̀ndømbo-fakhán.”

30 Yaq ndugu khoev-te guqavan, tukewág ndǿgo, mbasønakam-yu, venanqei nonqo-té gumbobuvám. Neka nqova soqa mø̀ndø-fakhán, tu mokho-te gu꞉goam.

Yesu gea kandøgeap neka manqa-khou ezoqam gekhakheinøvem

31 Yesu nqanek manqei Taya taon avønin-te ndøgo, nqawá genø-iváv. Yaq Saedon taon-té genøwáv, vømø̄løvu, Gelili kewan-te vømø̄-ova, neka vemiav ten manqei-te sasa ndøwav. 32 Yesu gefakhan ndøgo, yaq gea kandøgeap neka manqa-khou ezoqam ndøndafém, te-te. Yaq zenda awam-qa mboviømém.

33 Yaq Yesu ndego ezoqam, ezoqa ewaqape-qa mokho-te gu꞉goam, manqei vini-té genøndáf, vømø̄-yakhapus-mokho-mba-ez. Yaq até gendego, kokosov gea nqa-te vømbōwasam, neka kokosov-te køse sasa ndøpisib, yaq nasam vømbō-khantav. 34 Yaq Yesu yan-té genøqán, mbøni sekeqape vø̄fok, ekeza manqat-te ge-ein, “Efatá!” Taqa manqa mokho nqánek, “Sà bemboqoé!” 35 Yesu nqanek manqat até é-vø-eín-ae, yaq ngenek ezoqam-qa gea gèmbo-mboqovøém, neka nasam kopømbá gembo-sasaetam, yaq ndego manqa manqate eqeieqei vø̄ngaz.

36  *Yaq Yesu ndigu ezoqam āv genegugúb nqǽgo, “Ezoqa nøme zø̀-ei᷄n, taqa yaq-te.” Ndego manqat kopømbá gegugubam. Geté ndigu teqa emanqat, nøme mba mo꞉vøndazát. 37  *Ndigu nqova ndafe kandambá, yaq gimanqatam, “Matev ate ndægo ndematanam, qanimav tantáv. Ezoqa gea qazø-kandøgeapam neka manqa-khou vø̄goam, ndigu ndakin kopømbá ndiyoge neka manqat ndimanqate.”

8

Yesu ezoqa bawan-qape nøme ge꞉zøkef

(Met 15:32-39)

1  *Khøuwa nøme, até nqawá, ezoqa kopoáv, Yesu-te gindupindam. Yaq ndigu lou mbaín, vǿelōg. Yaq Yesu ekeza paev ezoqam ndømøváb, gezø-ein, 2 “No tanakh nøzøgó, nginik ezoqam. Zapa ndǿgo, nginik no namba ngigu, khøuwa misiká. Yaq ndakin, ndigu lou mbaín. 3 No ndigu ififin-us sa tækhofosam, ekeza vemivemiav-te, yaq bøi møzǿgugím, livin-qase. Ezoqa nøme, andé qámbá gindu-okhoam.”

4 Yaq Yesu-gi paev ezoqam gimbo-qavøinam, “Gê, lou gekham-tē qazíqeivīm, nqanek ezoqam-av manqei-te, nginik ezoqam vizí꞉zøkēf.”

5 Yaq Yesu gezøbevap, “Flawa gekhâm nandizøgo?”

Ndigu gindu-qavøinam, “Flawa ate gi꞉goam sevén.”

6 Yaq Yesu ndigu ezoqa bawan-qape, manqei-te qonam manqat zø-eín. Yaq até gendego, nginik flawa seven gè-upøzó, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein, sasa ndømbegim, ekeza paev ezoqam, ezoqa ewaqape etoam nonqo, vøzø̄-etoam, yaq ndigu sasa zø-etoam. 7 Até zonga khasøkhasís-a, vøzø̄goam. Khapémbá. Yaq Yesu Mbumbukiam-te ike manqat qambøeva, até nginik zongá-ya, ekeza paev ezoqam, ezoqa ewaqape etoam nonqo, vøzø̄-etoam. 8 Yaq ezoqa ewaqape lou tilóg ndǿgo, até vøzø̄-ewez. Yaq lou mbegeap ndøgo, ezoqa gi-ivøvem, gèpizumém. Kandambá qamøvea. Yakhav kandakanda sevén, ginqeitømem. 9 Ezoqa kopoav-qapé, nqanek lou gilog. Angana ate gi꞉goam, ande āv fo taosén ndi꞉gú.* Yaq Yesu ndigu ezoqam, ekeza vemivemiav-té genø-khofosám. 10 Yaq ndego até gendego, ekeza paev ezoqam namba, khagua-té ginøketáb, Dalmanuta manqei-te sasa ndøtinim.

Felisi ezoqam Yesu-qa umingiap matev qeivi-qa gigoam

(Met 12:38-42; 16:1-4)

11 Yaq Felisi ezoqam ndozáv, Yesu-te, neka te namba manqa itumbam vø̄ngazem. Ndigu matemateam-qa mbogoám. Neka ambá umingiap matev mboqeivimín, ndego uni Mbumbukiam-qa bazaføgakh tøpømbøégo-a. 12  *Geté Yesu mbøni sekeqape ndøfók, gezø-ein, “Zo ezoqa ndakin nqazoyage, gekha zapâ, zo umingiap matev qeivi-qa ndøzøgo? No unimanqatín nqazø-manqate, zo umingiap matev zóqeivimák.” 13 Yaq Yesu Felisi ezoqam tenøziváz ndǿgo, khagua-te vø̄ketao, yaq-keoqa sasa ndøqantav.

Yesu Felisi ezoqam neka Elod, tiqa matev, flawa poponøvem nonqo ge꞉khamas

(Met 16:5-12)

14 Yesu tegi paev ezoqam namba gi꞉qantavat, flawa kopo zømbu-khokhonavám, khagua-te. Nøme tonqozoateáv. Manqa matev zømbo-navøém. 15  *Yaq Yesu gezø-ein, “Aiyá qagó. Felisi ezoqam neka Elod, tiqa flawa poponøvem nonqo, gèmbøe-feazoát.”

16 Yaq tegi paev ezoqam, āv ginibondát nqǽgo, “Ngenek nqanek manqat ekeqá tene-eín ndǿgo, ni flawa mbain nqazigu.”

17  *Yesu é-møndæ-otév, ndigu gekha manqat mē꞉bondat. Yaq gezø-ein, “Zo gekha zapâ, flawa-qa yaq-te nqazøte-fofogeap? Gê, zo sekemba sozó-bevupit, neka mokho ndapeâv? Gê, zoqa matavap gétokeap? 18 Zo bøi ndøzø̂gó. Geté zo qeivupáv. Neka zo gea ndøzø̂gó. Geté zo yogeapáv. Gèmbo-mataváp, 19  *ta khøuwa-te ndøgo, no flawa faev qæmbegim, neka yaq ezoqa faev taosen vøtēzøkef. Zo yakhav ate qægoam gekhâm, lou mbegeap qazo-nqeitømem, ndøgo qamøvea?”

Yaq gimbo-einim, “Yakhav ate qægoam tuélv, qeinqeitumem.”

20 Yaq Yesu nøme gezø-ein, “Neka flawa seven qæmbegim, ezoqa fo taosen nonqo. Zo yakhav ate qægoam gekhâm, lou mbegeap qazo-nqeitømem, ndøgo qamøvea?”

Yaq gimbo-einim, “Yakhav ate qægoam, sevén qeinqeitumem.”

21 Yaq Yesu gezø-ein, “Yaq ge zô, gekha zapâ, noqa manqat-qa mokho sekemba qeivupav ndozogo?”

Yesu bøi waev mbain ezoqam gekhakheinøvem

22 Yesu ekeza paev ezoqam namba, Betsaida vemiav-te gimøfakhaz, yaq bøi waev mbain ezoqam ndondafém, neka Yesu te-te zenda awam-qa vømbō-viømem. 23 Yaq Yesu ndego bøi waev mbain ezoqam pingi mbogeá, vemiav bavokho vø̄-itu. Yaq até gendego, teqa bøi-te, køse mbøe-pisíb, neka zenda sasa mbøeve, gembobevap, “Toqóqeivi?”

24 Yaq ngenek ezoqam bøi ge-eqa, gembo-ein, “Ezoqam nqæzømêté. Geté nginik ngi-okhoet, andé tae nøteqeiví.”

25 Yaq Yesu teqa bøi-te, zenda nqawá genøvé. Yaq ngenek ezoqam bøi gemboqoa, sègembo-eqeieqeí. Gigiap ate qægoam ùnime꞉-qeiváp. Bavokho-qapé. 26 Yaq Yesu gembo-ein, “Qakeza khoev-té qanøqáv. Geté vemiav mokho-te ndø̀qa᷄v.”

Pita gematøvem, Yesu, ndego Mesayā

(Met 16:13-20; Luk 9:18-21)

27 Yesu ekeza paev ezoqam namba, Sæzalia-Filipai taon avønin-té ginø-apát, vemiav vinivinimba qagoat. Ate av-té gi꞉-apat, yaq Yesu gezøbevap, “Gê, ezoqa no gekha ezoqām mé꞉næna?”

28  *Yaq gimbo-einim, “Ezoqa nøme ndimanqate, qo Zión, ndego ibøkha iz etoam ezoqam. Neka nøme ndimanqate, qo Ilaizá, o Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqá nømé, ndigu ibugukhokhof giyageapam.”

29  *Yaq Yesu gezøbevap, “Gemâ zo? No gekha ezoqām zøténæna?”

Yaq Pita gembo-qavøiu, “Qo Mesayá.”

30  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam manqa āv gezømbe-løvuá nqǽgo, “Zo ezoqa nøme zø̀-ei᷄n, no gekha ezoqām.”

Yesu ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te, ande ge꞉zømas

(Met 16:21-23; Luk 9:22)

31 Yesu tegi paev ezoqam, ekeza løvøte-qa yaq-te zømesim ndøngáz. Gezø-ein, “Ezoqam-ge Yo, nqosøgeap kandambaqape bendáp. Neka Zu megetapak neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam bèsanqawém, sasa belaem. Geté khøuwa misika-qa zita-te, nqawa ndø̀khandí꞉v.” 32 Yesu manqat bavokho-qapé gezø-ein, taqa yaq-te. Yaq Pita até gendego, Yesu sègekható, guguna manqat manqate vømbōngaz. 33 Geté Yesu, gèndoqambún, ekeza paev ezoqam vø̄zømet, Pita sasa mboponqom, gembo-ein, “Mòqoqáv qo, Saitan! Zapa ndǿgo, qoqa matavap nandav, ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-tē qandowāv. Geté manqei-qape ezoqam-té qandowāv.”

Yesu-te paev-qa toqogoat

(Met 16:24-28; Luk 9:23-27)

34  *Yaq Yesu ezoqa bawan-qape ndømøváb, ekeza paev ezoqam namba, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, no-te paev-qa ndego, ndego ekeza poev matev, zitá geabetewuá, neka ekeza tae mutui bē-eqa, neka no sasa benøndopaev. 35 Gekha ezoqām ndego, ekeza yage geawat-qa tegoat, ndego ndæ̀khambuá. Geté gekha ezoqām ndego, no neka Manqat Mbomambaqape zapaya, ekeza yage te꞉khambua, ndego ndø̀møqeív. 36 Gèmbo-mataváp. Ezoqa manqei-qape gigiap ate nqægo tømbogawam, yaq ekeza yage gēkhambuā, ta gigiap ate ndægo, áv khambøé-tøkē? 37 Neka gê, ngenek ezoqam, gekha fia ndǿgō, yage nango temendap?

38  *Gekha ezoqām ndego, noqa yaq-te neka noqa manqat-qa yaq-te, mivi tegoat, nginik manqa-zapazapa-us ezoqam mokho-te, ndakin ngiyage, ndigu Mbumbukiam-te tøkebeav ndigu, yaq até Ezoqam-gé Yó-a, ndego mivi ndø̀gó te-te, Eve-qa waev neka bazaføgakh-te tegeav, Mbumbukiam-gi enzol ezoqam namba.”

9

1  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo ezoqa nøme, nqazo-waniap, naqanøká zópakhaezák. Geté Mbumbukiam-qa Megeat Matev ndòzotøkhæ-qeivím. Bazaføgakh-us ndǿgeáv.”

Yesu bugug qambo-enend

(Met 17:1-13; Luk 9:28-36)

2  *Yaq khøuwa siks-qa zita-te, Yesu, Pita neka Zems neka Zion, manqei poyat-qape-té genø-itúb, vømø̄-yakhapus-mba-ez. Yaq Yesu-te gi꞉kewagam, ndego bugug sògo-enendtát, tiqa bøi-te, 3 neka teqa ndabua vømømbō-papaqa-qape. Bøi sanqatøve-ús. Manqei-qape-te ate nqægo, ezoqa kopømba mbaín, ndabua tezunguz, vǿpapaqā, kopømba ande av teqa ndabua qægoam. 4 Yaq Ilaizā neka Mozes, sègezø-fakház. Yesu namba, manqat ndømanqatám.

5 Yaq Pita Yesu gembo-ein, “Nøméndim ezoqam. Qanimáv, ni nqeigu. Ni khoev-qasis misika nizǿpuán, qoqa kopo neka Mozes-qa kopo neka Ilaiza-qa kopo.” 6 Pita nqanek manqat khokhó sege-eín. Ndego otevateáv gekha manqat ndǿ-eīn. Zapa ndǿgo, ndigu møe ndøgoném.

7 Yaq ozoz ndokawá, vø̄gutaz. Yaq ta ozoz-te ndøgo, manqat ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Ngenek nogé Yó. No poev kandambá te-te. Zo teqa manqat gèyogé.”

8 Yaq ndigu amba me꞉qambuním. Geté ezoqa nøme zømeteáv. Yesu mba ndø-ometám, ti namba ge꞉goam.

9 Yaq manqei poyat-te gi꞉visat, Yesu manqa āv gezømbe-løvuá nqǽgo, “Matev nqanek, zo qazoqeivim, ezoqa nøme naqanøká me꞉zø̀ma᷄s. Geté Ezoqam-ge Yo, løvøte-te bètøndokhæ-khandí꞉v.”

10 Yaq ndigu teqa manqat gèkhatiwím. Geté yakhapus mokho-mba, āv ginibondát nqǽgo, “Ngenek løvøte-te khandi꞉vat-qa yaq-te, manqat ge-ein, taqa manqa mokho áv khanégo?”

11  *Yaq Yesu gèmbo-bevøpém, “Gekha zapâ ndøgo, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam ndimanqate, av nqægo, ‘Ilaiza betøkho-fakhān.’?”

12  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Unimanqatín, Ilaiza bugukhokhof ndø̀kho-fakhán, gigiap ate ndægo vǿkhakheinām. Geté Ezoqam-ge Yo-qa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat nøme mozó-geveømem? Ndøgo āv qane-eín nqǽgo, ‘Ndego nqosøgeap kandambaqape ndǿqeív neka ezoqa gésanqawém.’ 13  *Geté Ilaiza-qa yaq-te, no nqazǿ-manqate: Ndego mø̀ndø-fakhán. Yaq ezoqam ndego, āv timbøe-matønumát, av ndigu ekeza qazømbe-pøovam. Nqanek matev āv tønefakhán, av Mbumbukiam-qa Manqat teqa yaq-te qæ-ein.”*

Yesu opønakam gekhakheinøvem, ndego nqova soqa gembøigoam

(Met 17:14-21; Luk 9:37-43a)

14 Yaq Yesu, Pita neka Zems neka Zion namba, tegi paev ezoqa nøme-te nango ginduqavaz, givisavun, yaq tizømét ndǿgo, ezoqa kopoáv giwaniapam ti-te. Neka ndigu Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam namba, manqa ndø-itumbumát. 15 Yaq ezoqa ewaqape, Yesu gi-ometam, ndigu nqova zøndáf. Yaq tinøbǿin ndǿgo, khaiya mboma manqat vømbō-einim.

16 Yaq Yesu gezø-ein, “Gekha zapayā zøté-ponqombupit?”

17 Yaq ezoqa tendowáv ndǿgo, manqat vømbō-ein, “Nøméndim ezoqam. No nøkeza yo notøndo-ndáf qo-te. Ndego nqova soqa mbøigú, neka manqa khóu. 18 Nqova soqa gè-uvutumatún. Yaq manqei me꞉lavawɨ́n. Yaq køse møndæqouzín, teqa manqa-nqa-te, neka khaya vø̄vivisamɨn, neka kha vømbō-føgakhɨn. No qogi paev ezoqam, mø̀ezø-eín. Nqova soqa ambá gengeatømemɨ́n. Geté ndigu amba me꞉goném. Kopømba mbaín.” 19 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Zo unimanqatin mbain ezoqam, zo ndakin nqazoyage, gê, no khøuwa andé gekhâm, zo namba tizi꞉yagat neka zoqa viniv vǿe-eqatāt? Geté ság! Opønakam vø̀ndo-ndafém.”

20 Yaq opønakam vøndō-ndafem. Yaq nqova soqa Yesu ge-omet, ndego até gendego, nakhasam vø̄-uvutam. Kha sègembøi-wageapát. Yaq nakhasam manqei-té genø-ogiú. Sège-qambinimát, neka manqa-nqa-te køse vømbō-qounat.

21 Yaq Yesu eve gèmbobeváp, “Gekha khøuwā qambǿengaz?”

Yaq ndego gendo-ein, “Ndǿgo, khapelavøqase ge꞉goam, tø̀mbøe-ngáz. 22 Khøuwa nøme, nqova soqa, gøinam-té neka ibøkha-té genø-nqagevemám. Laelae-qa mbogoám. Geté qo kopømba toqogoat, ambá tanakh qoniguɨ́n neka voqonī-tøkein.”

23  *Yaq Yesu gembo-ein, “Gekha zapâ, av nqoqote-manqate nqægo, ‘Qo kopømba toqogoat?’ Matev ate ndægo kopømbá, te-te ndego, nde-unimanqatinat.”

24 Yaq nakhamas-té, ndego nakhasam-ge eve, āv gene-akhá nqǽgo, “No mø̀e-unimanqatín. Gènøtøké. Yaq no kopømbaqapé, tæ-unimanqatin.”

25 Yaq Yesu geqeiv, av nqægo, ezoqa bawan-qape gèpindumīt, yaq ndego nqova soqa gèmboponqóm, gembo-ein, “Qo nqova soqa, manqa-khou neka gea kandøgeap, no nqataqá-manqate. Ngenek nakhasam mòqo-iváv, neka nango ndø̀-o᷄q, teqa mokho-te.”

26  *Yaq ngenek nqova soqa, gè-ogeá, neka nakhasam vø̄-uvutam. Kandambá ge-uvutam, sasa ndøfakhan. Yaq ndego nakhasam, andé løvøte bugug me me꞉kewagám. Yaq ezoqa nøme āv gini-einím nqǽgo, “Ndego mø̀ndønaním.” 27 Geté Yesu zenda mbogeá, sasa ndø-eqeiu, vø̄-itan.

28 Yaq vaev-te, Yesu khoev-te ge-on, ekeza paev ezoqam namba gimi-yakhapus-mba-ez, ndigu gèmbo-bevøpém, “Ni gekha zapâ ndøgo, nqova soqa amba qati-ngeatømem?”

29 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Nqova soqa av nge꞉go, guligulim mbá qoté-ngeatám.”

Yesu qambo-menas, ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te ge꞉zømas

(Met 17:22-23; Luk 9:43b-45)

30  *Yesu ekeza paev ezoqam namba, nqanek manqei gi-ivøvem, yaq Gelili plovins mokho-té sugu-apát. Yaq ndego poeveáv, ezoqam ti꞉zøtez av nqægo, ndego gekham-tē gego. 31  *Zapa ndǿgo, ndego ekeza paev ezoqam me꞉zømesimát. Gezø-ein, “Ezoqam-ge Yo, ezoqam-qá zenda-té ginǿveém, neka pakhapakha vømbó-khanøēm. Geté tenanim, yaq khøuwa misika-qa zita-te, nqawa ndø̀khandí꞉v.” 32  *Tegi paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu manqa mokho ndapeáv. Geté møe ndøgoném, vømbøé-bevøpēm.

Yesu-gi paev ezoqam mokho-te, megeat ezoqam, gekha ezoqâm?

(Met 18:1-5; Luk 9:46-48)

33 Yaq Yesu, ekeza paev ezoqam namba, Kapenaum taon-té ginøzáv. Khoev-te gimø-oz ndøgo, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo nakhoa-te ndøgo, gekha zapayá qazøté-ponqombem?” 34 Geté ndigu yaq manqat qavøiwateáv. Zapa ndǿgo, nakhoa-te ndøgo, taqa yaq-te ndǿgo tini-ponqombém, ti mokho-te, iz akhae kandambaqape, gekha ezoqām ndǿgo.

35  *Yaq Yesu segeqóm ndǿgo, ekeza paev ezoqam tuelv, sasa ndømøvab, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, megeat iz ndape-qa tegoat, ndego yà betøndo-páev, neka ndego ezoqa ewaqape-gé sasae ezoqam begó.”

36 Yaq Yesu nakhasam ndo-itú, tiqa mokho-te livin-mba ndøugu vø̄ve, sasa ndøngenøtam, gezø-ein, 37  *“Gekha ezoqām ndego, noqa iz-te, nakhasam av nge꞉go tekhato, ndego no ndǿkhatómb. Neka gekha ezoqām ndego, no tekhatomb, ndego no mba gékhatombák, geté até ndegó-a, Mbumbukiam, no gendo-khofotan.”

Ezoqam ni sanqaupav ndigu, ndigu nigí

(Luk 9:49-50)

38 Zion Yesu gembo-ein, “Nøméndim ezoqam. Ni ezoqam mø̀i-ometám. Ndego nqova soqøsoqa ndøngeasumatún. Qoqá iz-té genøgoatún. Yaq ni ndego nìmbøe-khafeném. Zapa ndǿgo, ndego ni namba okhomáv.”

39 Geté yaq Yesu gezø-qavøiu, “Mbøe-khafèa᷄p, ndego. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, noqa iz-te umingiap matev ndematanam, ndego noqa iz nakhamas-te géngiuák. 40  *Gekha ezoqām ndego, ni-te sanqaupav ndego, ndego nigí. 41  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, zo noqa iz-te, ibøkha-qase tezø-etoam, zapa ndø̄go, zo Keliso-gē ezoqām, ngenek ezoqam yaq-fia eqeieqei ndø̀møndáp.”

Matev soqøsoqa ndøgo, unimanqatin matev ndøngi꞉wat

(Met 18:6-9; Luk 17:1-2)

42 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, nakhei nqonqon av ngi꞉gu, ndigu no ndi-unimanqatinat, manqa-zapa-te te-itub, teqa manqa-zapa kandamba tantáv. Ndego amba nandi-qape monqo-te timbo-møpøtøzemɨn, kewan-te sasa mø-oginamɨn, yaq ta yaq-fia te-te ndego, ambá andé khapémbá. Geté yaq-fia kandambaqape ndǿgo, Mbumbukiam-te temøndap.

43  *Qoqa zenda kopo, manqa-zapa-te tø-ituqabat, sègekepáz. Zenda kopo mba taqagoat, khandi miavmiav-te toqomø-oq, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, qo zenda menas taqagoat, yaq gøinam-tē qonǿqāv, ta gøinam ndøgo, khouvøemav ndøgo.†

45 Neka qoqa zenda tokhotapak kopo, manqa-zapa-te tø-ituqabat, sègekepáz. Zenda tokhotapak kopo mba taqagoat, khandi miavmiav-te toqomø-oq, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, qo zenda tokhotapak menas taqagoat, yaq gøinam-tē gimǿ-ogeqænām.‡

47  *Neka qoqa bøi kopo, manqa-zapa-te tø-ituqabat, sègekhofá. Qo bøi kopo mba taqagoat, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te toqomø-oq, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, qo bøi menas taqagoat, yaq gøinam-tē gimǿ-ogeqænām. 48  *Ta gøinam-te ndøgo, nonqou ndigu, ezoqam-qa kha ndiloge, nasiniapáv, neka gøinam khouvøemáv.

49 Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, te-te søvakha gigiap giløvusamɨn, gøinam-te, ndigu ngalam mo꞉geemɨ́n. Yaq ndǿgo, søvakha gigiap sège-eqeieqei-ín, Mbumbukiam-qa bøi-te. Yaq matev até kopó, matev føgøføgakh yà betøndo-fakhaté, ezoqa ewaqape-te, ndigu bemø̄-eqeieqei-ez, Mbumbukiam-qa bøi-te.

50  *Ngalam gigiap qanimáv. Geté mokhov tømømbo-navøem, yaq áv khoqotégō, nqawa ti-mokhov-us-ez? Zo ngalam bezømbu꞉gú, zo mokho-te. Neka sambi matev-té qanøyagé, yaqyaq-a.”

10

Nøkenøkem matev ngi꞉wat-qa yaq-te

(Met 19:1-12; Luk 16:18)

1 Yesu ta manqei ndøgo ge-ivav, yaq Zudia plovins-te neka Zoden kea yaq-keoqá genøwáv. Yaq até nqawá, ezoqa kopoáv gindupindam, yaq ndego vø̄e-zømesim, av oskia ge꞉goam.

2 Yaq Felisi ezoqam ndozáv, Yesu-te. Ambá gembo-matemateømemín, gimbo-bevøpem, “Gê, Mozes-qa guguna manqat, áv khané-ein? Ezoqa kopømbâ, sævam sa te-ivav, ó, kopømba mbaîn?”

3 Yaq Yesu gèzøbeváp, “Gê, zo Mozes gekha manqat zǿ-ein, taqa yaq-te?”

4  *Yaq gimbo-qavøinam, “Mozes āv gene-eín nqǽgo: Anganeam sævam ivøve-qa tegoat, ndøgo kopømbá. Sakhei zøuvis pepa bepeawám, bembō-etoam, ndugu sasa bekhofotav.”

5 Yaq Yesu gezø-ein, “Mozes nandav manqat gepeawam, zapa ndǿgo: Zo khàpe zøtesapí꞉z. 6  *Geté Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, ndego ezoqam, anganeam neká sævam, tèkhakheinøvém. 7  *Yaq nakémbá, anganeam eve neka evo géziváz. Yaq zās namba mé꞉tøkuaném, 8 yaq ndigu ezoqa menas, vømǿ-kha-kopo-ēz. Yaq ndakin ndigu ambá av nqǣgo, kha menās, av bugukhokhof gi꞉goam. Geté kha kopó. 9 Ndigu Mbumbukiam ndøtøkuzú. Yaq ezoqa beqatø̀zo᷄.”

10 Yaq Yesu tegi paev ezoqam namba, khoev-te givesez, ndigu gèmbo-bevøpém, taqa yaq-te. 11  *Yaq gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, sævam te-ivav neka sævam vini vǿ-okɨ̄, ndego manqa-zapa ndǿgó, zas-te. Ndego nøkenøkem matev ndǿngiú neka mambe mé꞉wáv. 12 Yaq até kopó. Sævam ndugu, zivis tu-ivav, anganeam vini vǿndāf, até ndugú-a, nøkenøkem matev ndǿngiú neka mambe mé꞉wáv.”

Yesu nakhei nqonqon zenda gezømbø-awam

(Met 19:13-15; Luk 18:15-17)

13 Ezoqa nøme, Yesu-te, nakheis ndo-upøgím. Ndigu mø̀ndøzøpoé, Yesu ambá zenda zømbø-awamɨ́n. Geté tegi paev ezoqam gèzømbe-khafén, ndigu ezoqam. 14 Yesu nqanek matev geqeiv, ndego khanakhanakh mbaín, ekeza paev ezoqam-te, gezø-ein, “Nakheis bègeáv no-te. Zømbo-khakhàza᷄m. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, tiqa ndígu, av nakheis ngi꞉gu.

15  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa Megeat Matev khatiwiav tøgoat, av nakhei nqonqon ngi꞉gu, ndego teqa Megeat Matev mokho-te gemǿ-onák.” 16 Yaq Yesu nginik nakheis, gè-upøgimám, zenda vøzømbø̄-awam, sasa zøguligulim.

Gigiap kopoav ezoqa ndakinak, Yesu-te gendowav

(Met 19:16-26; Luk 18:18-27)

17 Yesu manqei ndøgo ge꞉-ivavtat, yaq ezoqa kopo tendotéit ndǿgo, Yesu-qa megemege-te, katuk vø̄møkui, gembo-ein, “Nøméndim ezoqam mbomambaqape. No gekha matev nómatønumāt, khandi miavmiav vøténdāp?”

18 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Gekha zapâ no mbomambaqape ndoqote-næna? Ezoqa mbaín, mbomambaqape. Mbumbukiam mba me꞉gó. 19  *Qo Mbumbukiam-qa guguna manqat mòqote-qatéq, av qæ-ein nqægo, ‘Qo ezoqa pakhapakha zøkhanèa᷄m. Neka nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t. Neka ndø-aqòna᷄m. Neka meakha manqat ndømanqàte᷄. Neka khavozam matev ndø̀go᷄. Qavē neka qavo, gèzøvizáp.’ ”

20 Yaq ngenek ezoqam gendo-ein, “Nøméndim ezoqam. Nqanek guguna manqat ate ndægo nqæmbôpáev, no khapelavøqase qategoam, atema ndakin.”

21 Yaq Yesu ngenek ezoqam, gèwawám, kuku matev-ús, gembo-ein, “Qanimáv. Geté matev kopo nøme nqánek qoqógó. Vø̀khæqáv. Yaq gigiap ate nandaqambe꞉go, qomǿwí. Yaq moni ndigu toqoqas, gigiap-av ezoqam qozǿ-etoám. Av toqotego ndægo, yaq qo gigiap qaniqanim, yan manqei-té qoqonǿ-møvøemét. Yaq vø̀ndoqáv. No qonøndó-páev.” 22 Yaq ndego nqanek manqat ge-ewag, ndego avus-mba mbovoé. Yaq sègewáv. Mbøni vaev-ús. Zapa ndǿgo, ndego gigiap kopoáv qambogoam.

23 Yaq Yesu geqambunim, ekeza paev ezoqam sasa ndøwabam, gezø-ein, “Gigiap kopoav ezoqam, ti-te ndigu unimé꞉-føgákh, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te tu꞉-oz.”

24 Yaq tegi paev ezoqam nqanek manqat giyogem, ndigu nqova ndafe kandambá. Geté Yesu manqat, nqawá genøzø-eín, “Nogi nakheis. Nakhoa føgakh-qapé, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te toqotu-oq! 25 Kemol ndugu, søvakha gigiap kandambaqapu, mil nqa-te one-qa tugoat, tu-te ndugu føgakh andé mbaín, av gigiap kopoav ezoqam-te føgakh ndægo, ndego Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te one-qa tegoat.”

26 Yaq Yesu-gi paev ezoqam, nqova nøme mba zømbondáf, neka yaqyaq-a gibond, “Av tægoat ndægo, yaq gekha ezoqām ndǿkhandī꞉v?”

27 Yaq Yesu ti-te gekewag, gezø-ein, “Matev av nqægo, ezoqa kopømba mbaín. Geté Mbumbukiam, ndego viní. Matev ate ndægo, ndego kopømbaqapé tego.”

Yesu toqombo-pavet, taqa yaq-fia

(Met 19:27-30; Luk 18:28-30)

28 Yaq Pita Yesu gembo-ein, “Nqáe! Ni gigiap ate qægoam, zitá qati-wuøém, qo nqeitaqambe-paev.”

29 Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, khoev te-ivav, o namba-qaniap o evo o eve o nakheis tezivaz, o khae te-ivav, no zapaya neka Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape zapaya, 30 ndego Mbumbukiam ndakin yage-te nøme mba mbøé-etoám, kopoav-qapé, wan andléd ate tægoat, khoev, neka namba-qaniap, neka evøndipakha-sæv neka khae. Geté ndego até ngenøgim matév-a vǿndāp, no zapaya. Yaq megemege-te ndo꞉go, ndego khandi miavmiav ndǿndáp.

31  *Geté ezoqa kopoáv, ndigu ndakin nduo-megetap, gendópavát. Neka ezoqa kopoav, ndigu ndakin ndindopaev, gó꞉megetát.”

Yesu qambo-misika, ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te ge꞉zømas

(Met 20:17-19; Luk 18:31-34)

32  *Yesu ekeza paev ezoqam namba nakhoa gigeveat, Zelusalem taon-te giqavigat, ndego gèzømbo-megetát. Yaq tegi paev ezoqam, nqova zøndáf neka mbøni zøvá, taqa yaq-te. Até ezoqa nømé-a, namba gi꞉-apat, møe ndøgoném.

Yaq Yesu ekeza paev ezoqam tuelv, nqawá genøkhatób, vømø̄-yakhapus-mba-ez, neka matev-qa yaq-te, ndøgo Zelusalem taon-te tømømbo-fakhan, sasa me꞉zømas, 33 gezø-ein, “Nqáe! Ni Zelusalem taon-té qazinø-qavigít. Yaq Zelusalem taon-te ndøgo, Ezoqam-ge Yo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qá zenda-té gimǿveém. Yaq ndigu manqa ovøyam-te sasa ndǿveēm, manqat vǿkopo꞉nēm, av nqægo, yà benanīm, neka manqei vini-ak-qa zenda-te vǿveēm, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. 34 Yaq ndigu otøotam mé꞉vewém neka køse vømbøé-pisibømēm, teqa kha-te, neka vǿzuīm, pakhapakha sasa mbókhanøēm. Geté khøuwa misika-qa zita-te, ndego nqawa ndø̀khandí꞉v.”

Zems neka Zion, iz akhae ndape-qa gigoam

(Met 20:20-28)

35 Zems neka Zion, ndigu Zebedi-gi nakheis, tinduzáv ndǿgo, Yesu manqat vømbō-einim, “Nømendim ezoqam. Nitaqá-viømém. Kopømbâ, niqa poev matev toqogo.”

36 Yaq Yesu gezø-ein, “Zo gekhā zǿpoev, no tæzøgo?”

37 Yaq gimbo-einim, “Niqa poev nqánek. Qo megeat iz kandambaqape toqomøndap, yaq ni ambá qo namba zimi-qonavɨ́n, ezoqa nøme, qoqa nakeamo zenda-te vǿqōm, neka ezoqa nøme, qoqa yogea zenda-te vǿqōm.”

38  *Geté Yesu gendo-qavøiu, “Zo zø̀tezøtezák, gekha matev-qa zonø̄-einim. Gê, zo kopømbâ, ibøkha khaqain-qape tozo-izam, av no tøte-iz? Neka ibøkha iz ndøgo, no tændap, kopømbâ tozo-upøgim?”*

39  *Yaq gimbo-einim, “Ni kopømbaqapé.”

Yaq Yesu gezø-ein, “Zo ibøkha khaqain-qape ndòzomø-izám, av no tøte-iz. Neka zo ibøkha iz ndòzomø-upøgím, av no tøtendap. 40 Geté gekha ezoqām, noqa nakeamo zenda neka yogea zenda-te timøqonav, ambá av nqǣgo, nō nǿvevesām. Geté ta qonam nonqo, tiqa ndígu tǿgoát, Mbumbukiam gevevesam.”

41 Yesu-gi paev ezoqa ten nøme, nqanek manqat giyogem, yaq qaqa ndøgoném, Zems neka Zion-te.

42  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam tenø-møváb ndǿgo, gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz. Ezoqa ndigu, bawan vinivinimba, kawakawa-za ndizæza, ndigu ezoqa gètokhonøzát. Neka tigi megetapak, gò꞉kawaezát, av ekeza poev ndøzømbe꞉go. 43  *Geté zo mokho-te, matev av nqægo bègo᷄. Gekha ezoqām ndego, zo mokho-te iz kandambaqape ndape-qa tegoat, ndego yà be-zoge-tøke-ezoqam-év. 44 Neka gekha ezoqām ndego, zo mokho-te megeat-qa tegoat, ndego andé ezoqa ewaqape-ge yaq-fia mbain sasae ezoqam bezømbegó. 45 Até Ezoqam-gé Yó-a, ndego matev até kopó. Ndego ambá ndø̄go tenegeavūn, ezoqa sasae timbogoat neka vømbó-tøkeāt. Geté ndego ezoqa tøke-qa neka teqa kha løvøte-te vee-qa ndøgeavún. Yaq ezoqa kopoav, tèabete-nqovotáz.”

Yesu bøi waev mbain ezoqam gekhakheinøvem

(Met 20:29-34; Luk 18:35-43)

46 Yesu tegi paev ezoqam namba, Zeliko taon-te gimøfakhaz, yaq nqawa gi-ivøvem, ezoqa kopoáv, namba gi꞉zav. Yaq ate av-té nakhoa gi꞉geveat, keoqa-te ndøgo, bøi waev mbain ezoqam mø̀ndøqotám. Teqa iz Batimeús. Timeus-gé yó. Ndego ezoqa gigiap-qa zøvi꞉mám. 47 Yaq ge-ewag av nqægo, Yesu, ndego Nazalet-ak ngēma, yaq ndego sège-akhá, “Yésu. Déivid-ge Zeo. No tanakh gènøgó.”

48 Yaq ezoqa kopoáv, gèguguím, “Qo manqat tía.” Geté ndego kandakanda nøme mba mo꞉-akhayám, “Déivid-ge Zeo. No tanakh gènøgó.”

49 Yaq Yesu sège-itán, manqat vø̄-ein, “Ezoqam nandev, yà betøndowáv, no-te.”

Yaq ezoqa ndego bøi waev mbain ezoqam gèmbo-akhaém, gimbo-einim, “Qo khanakhanakh mbá qanegó. Qó-itán. Yesu ndeqandó-akhayam.”

50 Yaq ndego até gendego, ekeza ndabua sekeqape, manqei-té genø-ogí. Yaq sasanqá sege-itán, Yesu-te vø̄wav.

51 Yaq Yesu gembo-ein, “Qo gekhā qápoe, no tøtaqa-matanam?”

Yaq ndego bøi waev mbain ezoqam gendo-ein, “Nøméndim ezoqam. No bøi keoge-qa nøgó.”

52  *Yaq Yesu gembo-ein, “Qanimáv. Mòqoqáv. Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khakheinøqavém.” Yaq ndaføyambá, ngenek ezoqam gèkewág, neka Yesu vømbōpaev, nakhoa-te gi-apat.

11

Yesu Zelusalem taon-te, ande kawa ezoqam me ge꞉-on

(Met 21:1-11; Luk 19:28-40; Zion 12:12-19)

1 Yesu ekeza paev ezoqam namba, Zelusalem taon gi꞉khatoat, yaq Betfage neka Betani vemiav-te gimøfakhaz, Oliv manqei pøyat-te ndøgo, ndego paev ezoqa menas tène-khofotáz, 2 gezø-ein, “Tozonǿzáv ndǿgo, vemiav zoqa megemege-te ndo꞉go. Tozomø-oz, yaq ndaføyambá, zo donki nakhasam zomǿ-ometám. Gémopotavát. Ta donki nakhasam-qa zita-te ndo꞉go, ezoqam bugukhokhof qomateáv. Yaq sozó-nqovotøvém, sasa zotøndó-ituīm. 3 Geté ezoqa tezøbevap av nqægo, ‘Gekha zapâ, ngunuk donki nqazo-nqovotavet?’ Yaq zo āv qazømbøé-einím nqǽgo, ‘Evezøza mbopóe, ngunuk. Yaq ndego nakhamás, nango ndø̀zøndo-khofotáv.’ ”

4 Yaq nginik paev ezoqam gizav, donki nakhasam mø̀ndø-ometám. Khoev mboqog tambav-té gumopotavám. 5 Yaq ezoqa nøme, giwaniapam ndøgo, gèzøbeváp, “Zo gekhā zógot? Gekha zapâ, nanduv nandozo-nqovotavet?” 6 Yaq paev ezoqam, manqat āv tizimbi-eín, av Yesu gezømbe-ein. Yaq ndigu sègezøták.

7 Yaq donki ndugu, Yesu-té gindu-ituím. Yaq até gindigonem, ekeza ndabua donki-qá zita-té gimbøe-khafuzím, Yesu vō꞉qom. 8 Yaq ezoqa kopoáv, Yesu-qa megemege-te, ekeza ndabua mo꞉møtagát, nakhoa-te, neka ezoqa nøme vuv vøndōqogaz, sasa mo꞉møtag. 9  *Yaq ezoqa nøme Yesu-qa megemege-te vō꞉megetam-a, nøme vøndōpavam, ndigu āv gini-akhaemát nqǽgo, “Hosána! Iké꞉ Mbumbukiam-te! Ndego ngenek ezoqam bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav. 10 Mbumbukiam teqa Megeat Matev bèkhakheinám, ndego ni tenimbo-kawaevtat, av bugukhokhof nigi atanakha Deivid ginimbo-kawaevtam. Hosána! Iké꞉ te-te, ndego uni ova-in ngo꞉yage!”

11 Yaq Yesu Zelusalem taon-te gemø-on, ndego Mbumbukiam-qá khoev-té genøwáv, gigiap ate qægoam vømø̄qeiv. Yaq taqa zita-te, Betani vemiav-té genøveséz, tegi paev ezoqam tuelv namba. Zapa ndǿgo, khøuwa gèsinanát.

Yesu fig tae manqat mba gembo-ein, yaq sa qakusi

(Met 21:18-19)

12 Yaq khøuwa nøme qandopave, Yesu Betani vemiav nqawa ge-ivav, yaq nakhoa livin ndøugu, ifi mbovín. 13  *Yaq Yesu bøi ge-ogi, fig tae mba mo꞉qeív, qandoyam. Esokho mø̀ndømbo-goám. Geté avønin-te ndøgo gewav, nanga-qa gemøkewag, esokho mba ndøqeív. Tae nanga mbaín. Zapa ndǿgo, taqá viáv mbá. 14 Yaq Yesu até gendego, ta fig tae ndøgo manqat vømbō-ein. Gembo-ein, “Qo tae nanga nqawa qóviamák. Ezoqa nango gélogemák qo-te.” Yaq Yesu-gi paev ezoqam, nqanek manqat mø̀ndøyogém, ge-ein.

Yesu ezoqa gengeasam, ndigu Mbumbukiam-qa khoev-te gigiap giwiam

(Met 21:12-17; Luk 19:45-48; Zion 2:13-22)

15 Yesu Zelusalem taon-te gevesez, Mbumbukiam-qa khoev uta-te nqawa ge-on, yaq até gendego, ezoqam ndigu gigiap gu꞉wiat, gèngeasám, neka lou-qasis vøzø̄-nqagim, ndigu møni gi꞉-enendtat neka ndigu kuvøkuvu, Mbumbukiam-te løvusam nonqo, vø̄wiat. 16 Yaq ndego ezoqa takeáv, gigiap Mbumbukiam-qa khoev uta yaq-keoqa gisinatam. 17  *Yaq Yesu gè꞉zømesím, gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Noqa khoev, bawabawan ate ndi꞉gu-qá guliguli khoev ndǿgoát.’ Geté zo Mbumbukiam-qa khoev zò-enendém, vømø̄-aqonam-ezoqam-qa-pebam-khoev.”

18  *Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu Yesu laelae-qá nakhoa mbovawém. Ndigu møe mbogoám. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape, teqa nømendim manqat, mbøni zølév.

19 Yaq qakhagus ndøgo, Yesu neka tegi paev ezoqam, Zelusalem taon nqawa tìni-ivøvém.

Unimanqatin matev-qa yaq-te

(Met 21:20-22)

20 Khøuwa nøme qandopave, Yesu ekeza paev ezoqam namba nakhoa gigeveat, sège-keogém ndǿgo, ta fig tae ndøgo, manqat gembo-ein, gèpakhá. Até lu-té. 21 Pita até gembo-matavupám, Yesu tae manqat gembo-ein. Yaq ndego Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Qotékewāg. Ta tae ndøgo, nømøkhaiya soqain-te qoqove, mø̀ndø-pakhá!”

22 Yaq Yesu gezø-ein, “Zo Mbumbukiam vø̀-unimanqatiním. 23  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, nqanek manqei pøyat tembo-ein av nqægo, ‘Soqōqavīg, neka ndaola-tē qomø̄bøiāq,’ yaq ndego nakeap mbain tøgoat, teqa mbøni-te, getē gē-unimanqatīn av nqægo, matev segēfakhān, av manqat ge꞉-ein, yaq matev segembó-fakhán. 24  *No nqazǿ-manqate. Gekha matēv ndøgo, zo tozombøe-guligulimat neka Mbumbukiam vøzømbøé-viømemāt, zo vø̀-unimanqatiním, av nqægo, matev mø̀ndø-fakhān. Yaq zo zóndapém. 25  *Geté zo tozo-guligulimat, yaq zo ezoqa nøme-te qaqa tøzøgoat, ndigu zo manqa-zapazapa gizøgo, yaq zo sà bezømbo-navøém. Yaq zoge Zøve ndego, yan-te ngo꞉yage, até zoqá manqa-zapazapá-ya, segembøé-navøém.”*

Yesu gimbo-bevøpem, gekha ezoqam-qâ iz-tè, ndego matev gematønumat

(Met 21:23-27; Luk 20:1-8)

27 Yesu tegi paev ezoqam namba, Zelusalem taon-te, nangó ginøveséz. Yaq Yesu Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te gu꞉-okhoam, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Zu megetapak nøme, tinduzáv ndǿgo, 28 gimbo-einim, “Qo gekha ezoqam-qâ iz-tē qonǿgot, nandav matev nandoqo-matønumit? Iz gekha ezoqām qá-etoam, matev av nqægo ndoqogot?”

29 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Até nó-a, bevap kopo nqanø̂gó, zo-te. Zo yaq tozonø-qavøinam, yaq no ndæ̀zø-eín, av nqægo, no matev gekha ezoqam-qā iz-tē qatø̄-matønumit. 30 Zønømbé-einīm. Gê, Zion, ndego ezoqam ibøkha iz gezø-etoumam, ndego iz Mbumbukiam-tê, ó, manqei-qape ezoqam-tê gendap?”

31 Yaq ndigu ekeza mokho-mba gibond, “Áv khazí꞉-einīm? Tizimbo-einim av nqægo, ‘Ndego iz Mbumbukiam-tē gendāp,’ yaq ndego ni āv ginimbí-eín nqǽgo, ‘Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, zo Zion unimanqatinteav qazogoam?’ 32 Geté tizimbo-einim av nqægo, ‘Zion, iz, manqei-qape ezoqam-tē gendāp,’ yaq nginik ezoqa bawan-qape, ndø̀ndo-qambúz ni-te, qaqa vønígū.”

Ndigu megetapak, møe ndøgoám, ezoqam-te. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape, āv gini-unimanqatintám nqǽgo: Zion, ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám.

33 Yaq Yesu āv gimbøe-qavøinám nqǽgo, “Ni nìtinøtenák.”

Yaq Yesu gezø-ein, “Av tægoat ndægo, yaq até nó-a, nøzǿ-einák, no gekha ezoqam-qā iz-tē qatø̄got, nqanek matev.”

12

Yaya etæ manqat, khae keoge ezoqam-qa yaq-te

(Met 21:33-46; Luk 20:9-19)

1  *Yaq Yesu yaya etæ ndøngáz, gezø-ein, “Ezoqa mø̀ndøgoám. Ndego waen khae ndøkhá, uta vø̄-ogi, neka waen nanga pesegim nonqo, manqei vø̄-oz, neka khae qeivi nonqo, khoev eqawat-qape vø̄wev. Yaq khae ndøgo, ezoqā nøme-qá zenda-té genøvé, timbøe-kewagat, ekezan manqei nøme-te vø̄wav. 2 Yaq waen nanga qakhata ndøgo, ndego khae eve, sasae ezoqam ndøkhofotáv, ti-te ndigu, ma khae gimbøe-kewagam. Ekeza waen nanga upøgim-qa ndøgoám. 3 Geté ndigu khae keoge ezoqam, até gindigonem, ngenek sasae ezoqam gèmøvøinám, vø̄zuim, yaq khakha-mba nango sasa ndøkhofotøvem.

4 Yaq ndego khae eve, sasae ezoqa nøme ndøkhofotáv. Geté ndego kawa-té ginømbo-khanæmém, mivi matev vømbō-etøomem. 5 Neka sasae ezoqam nøme gekhofotav, yaq ndigu pakhapakha mbokhanøém. Ngenek waen khae eve, sasae ezoqa nøme kopoáv gekhofosumam. Nøme ndigu gèzitagám, neka nøme pakhapakha vøzø̄-khanæmam.

6 Yaq ngenek waen khae eve, ekeza yo mba mbogoám, ndego gembøe-khafuatam. Yaq vaev ndégo tekhofotáv, ekeza manqa ge-ein, ‘Ngenek nogé yó. Ndego ndø̀mbo-vizumém.’

7 Geté ndigu khae keoge ezoqam gi-ometam, ekeza mokho-mba, āv gini-einím nqǽgo, ‘Ngenek khae eve-gé yó. Waen khae ngének genó-kawa-év. Zílaém. Yaq khae nqanek, gemǿniqá.’ 8  *Yaq até gindigonem, gèmøvøinám, pakhapakha vømbō-khanøem, khae bavokho sasa ndø-ogi꞉nam.”

9 Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq gezø-ein, “Ge zô, ndozo-matavap? Ngenek waen khae eve, gekha matev ndǿgō? Ndego āv genégó nqǽgo: Ndego ndø̀ndowáv, ndigu khae keoge ezoqam pakhapakha vømøzǿ-khaneām, neka waen khae, ezoqa vini sasa zǿ-etoām.

10  *Ge zô, Mbumbukiam-qa Manqat mozó-geveømem, av qæ-ein nqægo?

‘Nandi-qapi ndigu, khoev puanam ezoqam gisanqabem,

ndigu mø̀ndømø-gigiap-qape-éz, khoev puanam nonqo.

11 Nqanek matev, Evezøza ndømatanám.

Ndøgo qanimav tantáv, niqa bøi-te.’ ”

12 Yesu nqanek manqat gezø-ein, yaq Zu megetapak, møvøiwat-qá nakhoa mbovawém. Geté ndigu ezoqa bawan-qape-qá møe ndøgoám. Yaq ndigu Yesu sège-ivøvém, vø̄zav.

Yesu amba teks moni abam-qa yaq-te timbøe-matemateømemɨn

(Met 22:15-22; Luk 20:20-26)

13  *Khøuwa nøme, Zu megetapak, Felisi ezoqam neka Elod-gi zifuap ndøkhofotáz, Yesu-te. Ndigu ambá gembo-matemateømemín. Yaq Yesu manqat soqain te-einin, yaq ndigu ambá gemøvøinamɨ́n. 14 Yaq ndigu tinduzáv ndǿgo, vømbō-einim, “Nøméndim ezoqam. Ni mø̀tinøtén. Qo unimanqatin ezoqám. Qo møe mbaín, ezoqam-te. Geté qo manqat sòqo-manqaté, oskiá ndøgo, ezoqa kandakanda o ezoqa khasøkhasis. Neka qo ezoqa Mbumbukiam-qa poev-qa yaq-te ndoqote-zømesim, qo unimanqatin manqat mba qomanqaté. Qonimbí-eīn. Kopømbâ, Siza-te teks moni tizi-abumat, ndego Lom kawa kandambaqape, ó, khafeâp? Moni ndizí-abumat, ó, mbaîn?”

15 Ndigu nqanek manqat gi-einim, yaq Yesu mø̀ndø-matøvém, ndigu matemateam-qa mbogoám, yaq gezø-ein, “Zo gekha zapâ, no matemateam-qa ndozonøgo? Moni mokho zøtøndé-ndøpøzēm, batézømet.” 16 Yaq ndigu moni mokho gindu-ndøpøzem, vø̄e-ometem. Yaq gezøbevap, “Gê, gekha ezoqam-qâ bugug neka iz mó꞉go, nginik moni mokho-te?”

Yaq gimbo-einim, “Siza-qá bugúg, neka teqá iz mo꞉gó.”

17  *Yaq Yesu gezø-ein, “Av tægoat ndægo, Siza-qa gigiap, Siza zombó-etoumemát. Geté gigiāp ndøgo, Mbumbukiam-qa, Mbumbukiam zombó-etoumemát.”

Yesu nqanek manqa qavøiwat gezø-ein, yaq ndigu nqova ndafe kandambá.

Sadusi ezoqam, Yesu løvøte-te nango khandi꞉nat-qa yaq-te gimbøe-bevøpem

(Met 22:23-33; Luk 20:27-40)

18  *Yaq Sadusi ezoqam ndozáv, Yesu-te. Nginik Sadusi ezoqam, āv gini-unimanqatinát nqǽgo: Ezoqa tipakhaetat, ndigu nango gemǿ-khandi꞉zák, løvøte-te. Yaq ndigu Yesu bevap mbogoném, 19  *gimbo-einim, “Nøméndim ezoqam. Mozes ni āv ginimbi-peawám nqǽgo: Ezoqa tenanimat, sæva te-ivavat, patu qataeveav vǿgoāt, yaq ngunuk ngæmam, namba qawan be-okɨát, tege namba qawan, ndego genanim, patu bembō-qatayat. 20 Qotøndé-ewāg, nqanek emanqat. Angana mø̀ndøgoám. Evenáp. Até gi꞉goam sevén. Yaq khøuwa ndego, sævam ndø-okɨ́, vø̄nanim. Patu qataeveáv. 21 Yaq eveqase ndø-okɨ́, ngunuk ngæmam, ndego teqa zita-te geqan. Geté ndego matev até kopó, patu qataeveáv genanim. Yaq até ndegó-a, teqa zita-te geqan, matev até kopó. 22 Yaq matev até gemát, atema ndigu evenap seven ate gi꞉goam vømū-pakhaez. Ndigu patu qataeveáv. Yaq vaev até sævám-a, vø̄nanim. 23 Gê, ezoqa unimanqatin løvøte-te tikhandi꞉z, yaq ta khøuwa-te ndøgo, timø-khandi꞉z, ngunuk sævam, gekha ezoqam-gû zas ndǿgoāt? Zapa ndǿgo, ndigu evenap ate gi꞉goam, ngunuk sævam kopo ndøkawawát.”

24 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zoqa matavap soqaín, zo ndozo-matavap av nqægo, ezoqa tipakhaetat, ndigu løvøte-te nango gemø̄-khandi꞉zāk. Zo Mbumbukiam-qa Manqat neka teqa bazaføgakh zøtezateáv. 25 Ezoqa løvøte-te nango timø-khandi꞉z, ndigu andé enzol ezoqam me mé꞉goát, ndigu yan-te ngo꞉yage. Nøkenøkem matev mbaín. 26  *Geté løvøte-te toqo-khandi꞉q, taqa yaq-te, gê, zo Mozes-qa mbuk-te, emanqat mozó-geveømem, tae-qase-qa yaq-te, qawageapam? Ta emanqat-te ndøgo, Mbumbukiam Mozes āv gembøe-eín nqǽgo, ‘No Eibleem-gé Mbumbukiám, neka Aezek-gé Mbumbukiám, neka Zekop-gē Mbumbukiām.’ 27 Nqanek manqat ni āv qaninømánd nqǽgo: Ndigu ezoqam zua ndøkhandi꞉zát, Mbumbukiam namba. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndego ambá av nqǣgo, løvøte ezoqam-gē Mbumbukiām, geté ndego khandi ezoqam-gé Mbumbukiám. Yaq nakémbá, zo Sadusi ezoqam, zoqa matavap soqaín, zo ndozo-matavap, av nqægo, ezoqa tipakhaetat, ndigu nqawa gēkhandi꞉zatāk.”

Matev kandakanda menas ndøgo, matev ate ndægo qaløvuam

(Met 22:34-40; Luk 10:25-28)

28  *Yesu Sadusi ezoqa namba manqa gi-itumbumam, yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqa kopo mø̀ndøgoám, tiqa manqat vø̄-ewag. Yaq geqeiv av nqægo, Yesu qavøiwat mbomambaqapē gezø-ein, yaq ndego tendowáv ndǿgo, bevap nøme vømbōgo, gembo-ein, “Gê, Mozes-qa guguna manqat mokho-te, gekha matēv mó꞉megeat?”

29  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Matev nqo꞉megeat nqánek, ‘Gèndoyogé, Izlael ezoqam! Evezøza, nigi Mbumbukiam, Evezøza sa ndégo. Mbumbukiam nøme mbaín. 30 Kuku yà betaqagó, Evezøza-te, ndego qoge Mbumbukiam, uni qoqa mbøni-te neka uni qoge nqova-te neka uni qoqa matavap-te neka uni qoqa bazaføgakh-te.’ 31  *Neka matev kandambaqape nøme nqánek, ‘Ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go.’ Matev kandakanda nøme mbaín, nqanek matev menas qaløvuam.”

32 Yaq ngenek Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, Yesu gembo-ein, “Nøméndim ezoqam. Qanimáv. Qoqa manqat unimanqatín. Evezøza yakhapús, Mbumbukiam. Mbumbukiam nøme mbaín. 33  *Neka unimanqatín. Kuku yà betaqagó, Evezøza-te, ndego qoge Mbumbukiam, uni qoqa mbøni-te neka uni qoqa matavap-te neka uni qoqa bazaføgakh-te. Neka ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go. Matev kandakanda sa nqánek. Taoká ndøgo, Mbumbukiam-te søvakha gigiap nqazi-løvusam, o gekha etoam matev nøme nqazimbogo.”

34 Yesu geqeiv av nqægo, ngenek ezoqam-qa qavøiwat mokho kandambā, yaq āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo qambaqapé mbá, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te.”

Yaq taqa zita-te, ezoqa møe ndøgoném, Yesu bevap nøme vømbøé-gonēm.

Yesu ambá av nqǣgo, Deivid-ge zeo mbā, geté ndego até tege Evezøzá

(Met 22:41-46; Luk 20:41-44)

35 Yesu Mbumbukiam-qa khoev-te gegoam, ezoqa ge꞉zømesimat, yaq āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Gê, zo ndozo-matavap? Gekha zapâ, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam ndimanqate, av nqægo, Mesaya ndego, Deivid-gē zeō? 36  *Deivid ekezán, Nqova Mbomambaqape mokho-te, Mesaya-qa yaq-te ge꞉-ein:

Evezøza Mbumbukiam, noge Evezøza, āv gembøe-eín nqǽgo,

‘Noqá nakeamo zenda-té qanøqóm.

Até qóqotát, atema no qogi qaqa ezoqam

qoqa zenda tokhotapak mokho-te vøtaqambú-āb.’

37 Deivid ekezan, ndego Mesaya, Evezøza mbo-akhayám. Yaq gê, ngenek Mesaya, áv kené-Deivid-ge-zeo-ev?”

Ezoqa kopoáv, Yesu namba giwaniapam, teqa manqat giyogem. Yaq ndigu teqa manqat gèzømbe-khaneatám.

Yesu ezoqa Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qa yaq-te gegugub

(Met 23:1-36; Luk 20:45-47)

38 Yesu ezoqa ge꞉zømesimat, nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gò꞉feazoát, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qa yaq-te. Ndigu tøzømbe-khaneát ndǿgo, ti-okhoat, ndabua loloakh mbomømboma ndǿ-uzupát, neka ezoqa ewaqape, maket manqei-te, ndigu khaiya mboma manqat vizap-us bezø̄-manqate, 39 neka guliguli khoev-te neka lou loge kandakanda-te ndøgo, iz akhayapak-qa qonam nonqo-te vǿqonumāt. 40 Ndigu ngængæm zømbe-khavozumatún, tiqa khoev neka gigiap vøzø̄-aqonumatun. Neka ezoqa ewaqape-qa bøi-te, guliguli loloakh ndøgoatún. Yaq nakémbá ndigu yaq-fia nqosøgeap, nøme mba mó꞉ndapém.”

Ngæmam-qa etoam matev, Mbumbukiam-te

(Luk 21:1-4)

41 Yesu Mbumbukiam-qa khoev-te, moni nqeisam nonqo avønin-té geqotám. Ndego ezoqa ndøzømetát, moni ginqeisumat. Gigiap kopoav ezoqam kopoáv, moni kandakandá ginqeisumat. 42 Yaq até sævám-a vøndōwav. Ndugu ngæmám. Gigiap-av ezoqám. Zivis mø̀ndømbo-naním. Gunduwav, moni mokho khasøkhasis menas vø̄nqeitaz. Nginik moni, tiqa fia khapímbá. Ande āv penpakha kopó ndi꞉gú.

43  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam ndømøváb, gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Ngunuk gigiap-av sævam, moni kandambá gu꞉nqeitaz, āv tiuká, av ezoqa ewaqape nøme, moni gi꞉nqeisumat. 44 Zapa ndǿgo, ndigu ezoqa nøme, moni kandakanda ambá gini-nqeisumám. Geté ndigu moni nøme kopoav-qapí ndizøgo. Geté ngunuk ngæmam, viní. Ndugu moni ate gimbøegoam, sùgumu-áb. Nøme mbaín, tuqa yage nonqo.”

13

Mbumbukiam-qa khoev tøsoqa

(Met 24:1-2; Luk 21:5-6)

1 Yesu Mbumbukiam-qa khoev ge꞉-ivavtat, yaq tege paev ezoqa kopo nøme, āv gembøe-eín nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Qotéqēiv! Mbumbukiam-qa khoev-te ndøgo, khoev qaniqanimáv tantáv. Nandi kandakanda mbá ginipuán.”

2  *Geté Yesu gembo-qavøiu, “Khoev kandakanda ate ndægo, ndoqoqeivi, manqei-té qamǿ-khakhandám. Nandi kopo nøme, nandi nøme-te, gó꞉zaveák.”

Viniv vinivinimba tøfakhanam

(Met 24:3-14; Luk 21:7-19)

3 Taqa zita-te, Yesu Oliv manqei poyat-té genøwáv, vømø̄qom. Ta manqei poyat ndøgo, Mbumbukiam-qa khoev yaq-keoqá qagó. Pita neka Zems neka Zion neka Endlu, ti-mba ndígu tigoám, te namba. Yaq āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, 4 “Qonimbí-eīn. Matev nandav, qoqote-manqatam, gekha khøuwā qanéfakhān? Neka andé gekha matev me nitíqeivīm, ni tøtinøten, av nqægo, nqanek matev ate ndægo avønīn gēfakhanām?”

5 Yaq Yesu gezø-ein, “Aiyá qagó. Zo ezoqa betùba᷄m. 6 Ezoqa kopoáv, noqá iz-té gindú-okhoát. Ndigu ezoqa āv gizømbé-manqatát nqǽgo, ‘Ezoqa, nó’, neka ezoqa kandambá titubumat. 7 Zo nakhag-qa yaq-te tozo-ewagat neka nakhag u vozó-ewagāt, zo møe ndø̀go᷄. Matev av nqægo, ndø̀khæ-fakhanám. Geté manqei-qape-qa vaev zuá. 8 Manqei nøme, manqei nøme namba, nakhag ndǿgoát, neka kawa ezoqa nøme-qa bawan, kawa ezoqa nøme-qa bawan namba, vǿnøfeapāt, neka manqei nøme-te, manqei vǿkukuvøemāt. Manqei vinivinimbá. Kopoáv. Manqei nøme-te, lou mbaimbai zǿwagát. Geté nqanek matev ate ndægo, ngazu mbá. Ndøgo kopømba ande av-té, sævam tui-ova, nqosøgeap ande tuikhantav.

9  *Zo aiyá qazógoát. Ezoqa zo manqa ovøyam-té ginǿ-abumát neka Zu ezoqam-qa guliguli khoev mokho-te vǿfebumāt. Neka no zapaya, zo megetapak neka kawakawa-za-qá megemege-té ginǿ-abumát, yaq zo ndigu noqa yaq-te vøzøté-zømasāt. 10 Geté ezoqa bawabawan ate ndi꞉gu, Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape bètøkhæ-yogém, yaq váev manqei-qape tømø-navøem. 11  *Zo tigavemat neka manqa ovøyam-te vǿ-abumāt, zo naqanøká ndøfofogème᷄m, av nqægo, andē gekha manqat me zomǿ-einimāt. Zapa ndǿgo, matev tøfakhanumat, yaq matavap Mbumbukiam zǿ-etoumát, zo andé gekha manqat me zøté-manqatāt. Yaq zo ambá av nqǣgo, zøkezan zómanqatāt. Geté Nqova Mbomambaqape ndǿmanqatát.

12  *Ezoqa nøme, ekeza namba-qaniap løvøte-té ginǿ-abumát neka evøndipakha nøme, ekeza nakheis løvøte-te vǿ-abumāt. Neka nakheis nøme, ekeza evøndipakha segezǿ-qambuzát, løvøte-te vǿ-abumāt. 13  *Ezoqa ewaqape zo gésanqabát neka qaqa vøzǿgoāt, no zapaya. Geté gekha ezoqām ndego, bazaføgakh-us teyat, atema vaev-te, ndego ndø̀mø-khandí꞉v.”

Gigiap soqaqape tøfakhan, Mbumbukiam-qa khoev-te, Zelusalem taon-te

(Met 24:15-28; Luk 21:20-24)

14  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo Mbumbukiam-qa khoev mokho-te, gigiap soqaqape zóqeivím. Geté khafeap kandambá, gigiap av nqægo tøu-wuøyat ndøugu. (Gekha ezoqām ndego, nqanek manqat tegeveam, mokho bèmboqeív.) Zo nqanek gigiap tozoqeivim, yaq gekha ezoqām ndigu, Zudia plovins-te tiyagat, manqei popotap-té giabenø-khokhóz. 15  *Gekha ezoqām ndego, khoev ova to꞉yat, ndego khoev mokho-te bè-o᷄n, gigiap vømøndó-upøgīm. 16 Neka gekha ezoqām ndigu, khae-te tisasaetet, ndigu ndabua upøgim-qa bevèse᷄z. 17  *Ta khøuwa-te ndøgo, ti-te ndigu unimé꞉-soqá, sakheis emu-us ndigu neka nakhei tete ndizøloge. 18 Mbumbukiam zombó-vi꞉mát. Nqanek matev, qozaq viav-te befàkha᷄n. 19  *Viniv ndøgo, ta khøuwa-te tøfakhan, føgakh-mbá tantáv. Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, atema ndakin, matev føgakh-qape fakhaneáv, av ta khøuwa-te ndøgo tæfakhan. Yaq até taqa zita-té-a, matev føgakh-qape av nqægo, nango gemǿ-fakhanák. 20 Geté Mbumbukiam matavap é-møndo꞉vé, av nqægo, khøuwa ndø̀-tokhopogeaqasí꞉z. Mbain tøgonɨn, yaq ezoqa kopo ambá gemǿ-khandi꞉vák. Mbumbukiam, khøuwa, ti zapaya ndígu tené-tokhopogeaqasí꞉z, ndigu ekezan gevevesam.

21 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa tezø-ein, av nqægo, ‘Ngé! Mesaya ngének,’ ó, ‘Ndé. Mesaya ndégo,’ yaq zo ndø-unimanqatìni᷄m. 22  *Zapa ndǿgo, khokho Mesaya neka khokho Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ndø̀fakhanám. Ndigu matev kandakanda neka umingiap matev ndǿmatønumát. Yaq kopømba tøgønɨn, até ndigú-a, Mbumbukiam ekezan gevevesam, ambá ndætubám. 23 Geté zo aiyá qazógoát. No ndakin matev ate ndægo, tømø-fakhanam, mø̀ezømbe-eín.”

Yesu nango tendoqavan

(Met 24:29-31; Luk 21:25-28)

24  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Ta khøuwa-te ndøgo, nqanek viniv kandambaqape tøme-navøem, yaq khøuwa waev segembó-navøém, neka løvøyak beawap mbaín, 25 neka nduku yan-te ngo꞉go vøndó-o꞉āz, neka gigiap føgøføgakh yan-te nqo꞉go, vǿkukuvøēm. 26  *Yaq ezoqa Ezoqam-gé Yo ndǿ-ometám. Khaiya ozoz-té genǿgeáv. Bazaføgakh-ús neka waev-qape-ús. 27  *Yaq ndego enzol ezoqam ndókhofosám, manqei-qape ate nqægo, khøuwa vøndē-fakhanɨn-a, vømē-sinanɨn, neka sanqa-sanqa vømbō-anam. Yaq gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam gevevesam, manqei-qape ande āv khandēvavet, enzol ezoqam gémøváb.”

Yesu ge꞉zømas, ande āv kinízøtēz, av nqægo, teqa qavøne khøuwa avønīn

(Met 24:32-35; Luk 21:29-33)

28 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo fig tae-té qazøté-zøtéz. Tang-te mbusa tøfakhanam, esokho vǿqabām, yaq zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, wavam khøuwa avønín. 29 Yaq matev até kopó. Zo nqanek matev tozo-qeivimat, tøfakhanumat, yaq zo søzøté-zøtéz, Ezoqam-ge Yo, avønín gendóqaván.

30 No unimanqatín nqazø-manqate. Ezoqa nøme, ndakin ngiyage, naqanøká gépakhaezák. Até géyagát, atema ta khøuwa-te ndøgo, nqanek matev ate ndægo vømú-fakhanām.* 31 Yan neka manqei-qape ndø̀mø-navøém. Geté noqa manqat gemǿ-navøemák.”

Ezoqa mè꞉zøtezák, Yesu gekha khøuwa-tē gendé-qavān

(Met 24:36-44)

32 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Ezoqa mè꞉zøtezák, nqanek matev gekha khøuwa-tē neka gekha khøuwa iz-tē qanéfakhān. Até enzol ezoqám-a, yan-te ngo꞉yage, neka até Yó-a, zøtezateáv. Geté Eve yakhapús sege꞉-otév. 33 Yaq nakémbá. Aiyá qazógoát. Gò꞉feazoát. Zapa ndǿgo, zo khøuwa iz zø̀tezøtezák, ta matev ndøgo tøfakhan.

34 Ndøgo kopømba ande av ndǽgo, ezoqam manqei nøme-te tewav. Khoev te-ivav, yaq ekeza gigiap, tegi sasae ezoqam-qá zenda-té genǿ-awám, timbøe-qeivat. Ezoqa vinivinimba, sasae vinivinimbá tezø-etoam. Yaq ndego ezoqam mboqog tembo-kewagat, āv gembøé-eín nqǽgo, ‘Qo oskia mo꞉feaqoát.’

35  *Até zó-a, gò꞉feazoát. Zapa ndǿgo, zo zøtezateáv, gekha khøuwâ, ndego khoev eve tendoqavan, khagūs o lova u-mbā, o kokolok tui-ogea o qanaqanus tænqovet. 36 É-mozoto-khakheinám. Soqaín ndøgo, ndego nqova tezøndaf, yaq zo venanqei sømbiam-tē gēzømēt. 37 Nqanek manqat zo nqazø-manqate, no ezoqa ewaqape nøte-zømastét. Manqat nqánek: Oskia mo꞉feazoát!”

14

Yesu gimbo-voqoem

(Met 26:1-5; Luk 22:1-2; Zion 11:45-53)

1 Khøuwa menas mba mu꞉-ewabám, atema Zu ezoqam-qa Pasova khøuwa kandambaqape-te neka ta khøuwa kandakanda nøme ndigu, flawa poponøvemav gilouzatun. Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam nakhoa-qa ndøvawát, Yesu ande āv kimbøé-matemateømēm, neka vǿ-møvøinām, sasa ndǿlaēm. 2 Geté ndigu āv gini-einím nqǽgo, “Ni khøuwa kandambaqape-te, bizi-matønø̀me᷄m. Soqaín ndøgo, ezoqa qaqa tigonem ni-te, yaq nøfe kandambaqape ndǿfakhān, ti mokho-te.”

Sævam tae et sisip mbomambaqape, Yesu-qa kha-te gumbøe-qouz

(Met 26:6-13; Zion 12:1-8)

3  *Yesu Betani vemiav-te gegoam, Saemon-qá khoev-té geqotám. Ngenek Saemon, bugukhokhof kha sisi-us ndøgoám. Yaq Yesu ate av-té lou ge꞉logat, sævam kopo tunduwáv ndǿgo, botol-qase vøndōndap. Tae et sisip qanimav-qape mu꞉nqeitavám. Taqa fia kandambá tantáv. Yaq ndugu até gundigu, botol gumboqòā, tae et sisip mbomambaqape, Yesu-qa kawa-te sasa mo꞉qouz.

4 Ezoqa nøme, nqanek matev giqeivim, ndigu khanakhanakh mbaín, neka yaqyaq-a gibond, “Gekha zapâ, ngunuk nqanek tae et fia kandambaqape, sa gungiu? 5 Nqanek gigiap fia kandambá tantáv. Moni mokho tri andled mø̀ndø-løvuám. Ngunuk ambá gewiín, fia kandambaqape vø̄qasɨn, yaq ni moni gigiap-av ezoqam vizizø̄-etoamɨn.” Yaq ndigu ngunuk sævam gèmbo-ponqomém.

6 Geté yaq Yesu gezø-ein, “Sègembo-ivøvém. Gekha zapâ, zo ngunuk sævam viniv nqazombøe-veet? Ngunuk matev mbomambaqapé gunø-matanam. 7  *Zo gigiap-av ezoqam namba, oskia zøté-yageapát. Yaq gekha khøuwā ndøgo, zo tøzø-pøovat, kopømbaqapé tozozø-tøkeat. Geté no namba, oskia zí꞉yageák. 8  *Matev eqeieqei ndøgo, ndugu kopømbaqape qagoam, tumatanam, mø̀ndø-matanám. Ngunuk nqanek tae et sisip mbomambaqape, noqa kha-te guoqouz, ndugu no otønat nonqo me꞉khakheinømbém. 9 No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha manqei-tē ndøgo, ezoqa Manqat Mbomambaqape ti꞉zømesimat, manqei-qape-te ate nqægo, ezoqa ngunuk sævam-qa yaq-te mé꞉manqatát, matev mbomambaqape av guimatanam, neka ngunuk vømbøé-matavupāt.”

Zudas Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda namba, manqat gi꞉kopo꞉nem, Yesu tiqa zenda-te teve

(Met 26:14-16; Luk 22:3-6)

10 Yaq Zudas Iskaliot, ndego Yesu-gi paev ezoqa tuelv gegoam, ndego Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda-té genøwáv, manqat vømø̄-kopo꞉nem, av nqægo, Yesu tiqā zenda-tē genø̄vē. 11 Yaq ndigu khanakhanakh kandambá gindapem, teqa manqat giyogem, neka yaq-moni etoam manqat vømbō-einim. Yaq Zudas nakhoa-qa ndøváo, Yesu tiqa zenda-te, ande āv kenévē.

Yesu tegi paev ezoqam namba, Pasova lou gilog

(Met 26:17-25; Luk 22:7-13, 21-23; Zion 13:21-30)

12  *Zu ezoqam-qa khøuwa kandakanda qangaz, ndøgo flawa poponøvemav gilouzatun, ta bugukhokhof khøuwa-te ndøgo, ndigu Pasova lou loge nonqo, sip nakheis gizitagatun, Yesu-gi paev ezoqam tinduzáv ndǿgo, vømbō-bevøpem, “Gê, qoqa poev gekhâm? Ni gekham-tē qatíniāv, Pasova lou vøimøqá-khakheinømēm?” 13 Yaq Yesu ekeza paev ezoqa menas ndøkhofotáz, gezø-ein, “Zelusalem taon mokho-té qazonǿzáv. Yaq ezoqam zomǿ-ometám. Ibøkha ndǿ-eqatét. Yaq zombó-paevém. 14 Khoev mokho-te te-on, yaq ta khoev ndøgo, khoev eve āv qazømbøé-einím nqǽgo, ‘Nømendim ezoqam āv geqande-beváp nqǽgo: Noqa khoev kouwat gekham-tē qágo, ma nogi paev ezoqam namba Pasova lou teimilog?’ 15 Yaq ndego zo khoev kouwat kandambaqape mé꞉zømás, khoev ova ndo꞉go. Qonam nonqo neka lou-qase khakheitáp. Yaq niqa lou ndǿgo tozomǿ-khakheinømém.”

16 Yaq nginik Yesu-gi paev ezoqam, taon-qape-te gizav, ndigu matev āv timiqeivím, av Yesu gezømbe-ein ndægo. Yaq ndigu Pasova lou vømø̄-khakheinømem.

17 Yaq qakhagus ndøgo, Yesu tegi paev ezoqam tuelv namba tinøpindám ndǿgo, lou loge-te vø̄qonav. 18  *Yaq ate av-té lou gi꞉logat, Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo ezoqa kopo, ndakin lou nqazologet, segenǿ-qambún, neka no qaqa ezoqam-qa zenda-te vǿvē.”

19 Yaq tegi paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu mbøni zøvá. Yaq ezoqa kopokopo ate gi꞉goam, āv gimbøe-bevupát nqǽgo, “Éisa. Qo ekeqá no qote-manqaté.”

20 Yaq Yesu gezø-ein, “Zo ezoqa tuelv nqazo-qonøve, no namba lou yaf-te nqazi-afønumit, ezoqa kopo ngû꞉gú. 21 Ezoqam-ge Yo ndø̀naním, av Mbumbukiam-qa Manqat qæ-ein. Geté te-te ndego, unimé꞉-soqá, ndego Ezoqam-ge Yo sa temboqambun, neka qaqa ezoqam-qa zenda-te vǿvē. Ngenek ezoqam qaneav tøgonin, ambá qanimáv te-te.”

Evezøza-qa lou loge matev ande qæfakhan

(Met 26:26-30; Luk 22:14-20; 1 Ko 11:23-25)

22 Ndigu ate av-té lou gi꞉logat, yaq Yesu flawa ndøndapáz, Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, sasa ndømbegim, ekeza paev ezoqam vøzø̄-etoam, gezø-ein, “Mòzo-upøgím. Nqanek noqá khá.”

23 Yaq izam nonqo ndøndáp, waen-ús, Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, ekeza paev ezoqam sasa zø-etoam. Yaq ndigu ate gi꞉goam sùgumu-izumát, ta izam nonqo kopo-te. 24  *Yaq Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nqanek noqá kóuk. Mbumbukiam poev mé꞉-unimanqatín, tegi ezoqam namba. Noqa kouk, ezoqam kopoav zapayá qanéwá. 25 No unimanqatín nqazø-manqate. No waen tae nanga-qa et, nqawa naqanøká nǿ-izák. No sa ndǿgo tømé-íz, ta khøuwa-te ndøgo, no Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te, waen ndakinak tæmø-iz.”

26 Lou gumulog, Mbumbukiam-te ouv sasa ndøqaem, yaq Oliv manqei pøyat-té ginøzáv.

Yesu Pita gembo-vøndøyam, ndego teqa yaq-te to꞉nawam

(Met 26:31-35; Luk 22:31-34; Zion 13:36-38)

27  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Zo ate nqazøte꞉go, møe zóbøín. No sozó-nøuvøném. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘No sip keoge ezoqam nólaváo. Yaq sip segemǿ-panqaním.’ 28  *Geté no løvøte-te tøtøndo-khandi꞉n, yaq Gelili plovins-té qatǿnáv. No é-ndøto꞉má ndøgo, zoqa megemege-te.”

29 Geté Pita gendo-ein, “Ezoqa ewaqape, qo ambá giní-qouvøqém. Geté no, nóqouvaqák.”

30  *Yaq Yesu gembo-ein, “No unimanqatín nqataqa-manqate. Nqægo lova, kokolok menas naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam.”

31  *Geté yaq Pita manqa qavøiwat gego, manqat bazaføgakh-ús ge-ein, “Āv taoká. Oskiá ndøgo, no totonanim, qo zapaya, no notó-nawamák, qoqa yaq-te.”

Yaq até tegi paev ezoqa nømé-a, manqat kopó, āv tini-manqatám.

Yesu Getsemani manqei-te gemø-guligulim

(Met 26:36-46; Luk 22:39-46)

32  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam namba, khae manqei-té ginøzáv. Taqa iz, Getsemaní. Yaq gimøfakhaz ndøgo, tegi paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Até vo꞉qonøvé nqanek. No nomǿ-guligulím.” 33 Yaq ndego ti-mba ngínik gekhatób, namba gi꞉zav, Pita neka Zems neka Zion. Yaq Yesu mbøni vaev matev mbongáz. Viniv kandambá gembo-ewag. 34  *Yaq gezø-ein, “Noqa mbøni kandambá qanevá. No avønín, nǿnaním. Até vøgó nqanek, neka até vo꞉tiawét.”

35 Yaq Yesu elavøqase nøme vø̄wav. Khapémbá. Yaq katuk ndømøkuí. Bugug manqei-té, vø̄guligulim, av nqægo, “Kopømba tøgoat, ta matev ndøgo, tønøfakhan, ambá sege-løvumbín.” 36  *Neka nøme āv gene-eín nqǽgo, “Ába! Tát! Qo kopømbaqapé, matev ate ndægo toqogo. Nqanek nqosøgeap kandambaqape, ndøgo ande ibøkha khaqain-qape me tønømbe-fakhan, ambá qøndapɨ́n. Geté matev āv tabete-fakhán, av qoqa poev ndægo. Ambá ndø̄go, av no nqanømbe-poev.”

37 Yaq ndego tegi paev ezoqa misika-te gevesez, tezømét ndǿgo. Gèsømbiám. Yaq Yesu Pita gembo-ein, “Sáemon! Qo qóbuvit? Ge qô, kopømba mbaîn, no namba elavøqase toqote-tiawet? 38 Zo até vo꞉tiawét, neka gèguligulimít. Soqaín ndøgo, khamasim matev tøndowav zo-te, yaq zo zō-o꞉āz. Unimanqatín. Nqova poev ndømbôgó. Geté kha, bazaføgakh mbaín.”

39 Yaq Yesu nangó genøwáv, vømø̄-guligulim. Guliguli manqat até kopó, av bugukhokhof ge꞉guligulim. 40 Yaq tegi paev ezoqa misika-te nango gendovesez, gezømet, ndigu nqawá ginø-sømbiám. Venanqei baza khàpe zømbepós. Yaq gisuz ndøgo, ndigu mè꞉zøtezák, gekha manqat mbó-einīm.

41 Yaq Yesu nqawá genøwáv, vømø̄-guligulim. Yaq qambo-misika, tegi paev ezoqam-te nango gendovesez, gezø-ein, “Zo sekembā sozó-sømbiapet neka pusa zótavet? Sag! Khøuwa iz mø̀ndøndáp. Ezoqam-ge Yo, manqa-zapazapa-us ezoqam-qá zenda-té ginǿveém. 42 Mòzosúz. Bìziniáv. Ngé! Ezoqam ngének, no ezoqam-qa zenda-te teve!”

Yesu gimøvøinam

(Met 26:47-56; Luk 22:47-53; Zion 18:3-12)

43 Yesu ate av-té manqat ge꞉manqatam, Zudas tènefakhán. Tegi paev ezoqa tuelv, ezoqa nøme ndégo tegoám. Ezoqa kopoáv namba me꞉geavún, ndigu kaiya neka ndawa vøndō-upøgim. Nginik Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Zu megetapak kandakanda ndokhofotáz.

44 Zudas, manqat é-møndøzø-eín, av nqægo, “Ezoqam ndégo, no tængenøtam. Ndégo tozó-møvøinám, neka gèmbo-kewagét, tozoqavaz.” 45 Yaq Zudas até gendego, Yesu-té genøwáv, gembo-ein, “Nøméndim ezoqam.” Neka sasa ndøngenøtam. 46 Yaq ezoqam tinduzáv ndǿgo, vø̄-møvøinam. 47 Yaq paev ezoqa kopo, avønin gembogoam, kaiya mba ndøliváz, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, tege sasae ezoqam, gea vømbōkawa.

48 Yaq Yesu gezø-ein, “Ge zô, no pepen ezoqam zøténæmbem, nakhag kaiya neka ndawa-us qazogeavun, no vozó-møvønonām? 49  *No khøuwa ate qæpavpavemam, Mbumbukiam-qá khoev-té qæqoám, zo namba, ezoqa vøtē-zømesimam. Geté ndøgo, zo no møvønoateáv. Geté nqanek matev ate ndægo, tønefakhán ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat tàbete-unimanqatín, av bugukhokhof ge꞉-ein.”

50  *Yaq Yesu nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, tegi paev ezoqam sège-ivøvém. Møe ndøbøín. 51 Geté ezoqa ndakinak kopo, Yesu até gembopavát. Ndabua papaqa-mba ndøløvøetám. Yaq ndigu ambá ndabua mbogeanemɨn. 52 Geté ndego ndabua geløvøetam, sège-iváv, vø̄teit. Naqei-áv.

Yesu manqa ovøyam-te gindafem

(Met 26:57-68; Luk 22:54-55, 63-71; Zion 18:13-14, 19-24)

53 Ezoqam ndigu, Yesu gimøvøinam, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qá khoev-té ginøndafém. Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, tinømøváb ndǿgo. 54 Pita Yesu até gembopavát. Andé qámbá gendopavam. Yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qa khoev-te gemøfakhan, até ndegó-a, uta mokho-te vø̄-on. Yaq ndego vos keoge ezoqám namba me꞉qonáv, gøinam avønin-te, kha vø̄qoqoutam.

55 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu ezoqam-gi manqa ovøyam megetapak ate gi꞉goam, Yesu, manqa-zapazapa-qa mbovawát. Yaq ezoqa amba gekha manqat ti-einimin, teqa yaq-te, ndigu ambá gelaemɨ́n. Geté ndigu teqa manqa-zapa qeiviáv. 56 Zapa ndǿgo, ezoqa kopoáv, khokho manqat ambá gini-manqatát, Yesu-qa yaq-te. Geté tiqa manqat vinivinimbá.

57 Yaq ezoqa nøme até gindigonem, vø̄wan, Yesu-qa yaq-te meakha manqat vø̄manqatat, gi-einim, 58  *“Ni ngenek mø̀imbo-yogém. Āv gene-eín nqǽgo, ‘No Mbumbukiam-qa khoev, ezoqa giwevem, nó-evøzám. Yaq khøuwa misika mokho-te, nøme nówév. Geté ta khoev ndøgo, ambá av nqǣgo, ezoqam ndøwevēm.’ ” 59 Geté ndigu ezoqam, nqanek manqat gimanqatat, ate ndígu-a, meakha manqat vinivinimbá gimanqatat.

60 Yaq Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqape ndø-itán, tiqa megemege-te ndo꞉go, Yesu vømbōbevap, “Ge qô, yaq manqa qavøiwat taqágo, nginik qo-te manqat ngi-møvøet?”

61 Geté Yesu manqat einiáv neka yaq qavøiwateáv. Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, até gendego, Yesu vømbōbevap, “Gê, qo Mesayâ? Mbumbukiam, ndego Iz Eqawat-Qape, tegê Yò?”

62 Yaq Yesu gembo-ein, “No nándev! Zo Ezoqam-ge Yo zomǿ-ometám. Mbumbukiam Bazaføgakh-qape-qá nakeamo zenda-té géqotát. Yaq ndego khaiya ozoz-té genǿgeáv.”

63 Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, mbøni mbonqosøgím, nqanek manqat ge-ewag. Yaq até gendego, ekeza ndabua vø̄keqa, gendo-ein, “Ság! Bøi vizu ezoqa nøme-qa bizivàwe᷄m. 64  *Zo mòzombo-yogém, Mbumbukiam-qa iz gengiu. Zo gekha zombó-matavap?”

Yaq ezoqa ewaqape āv gindi-einím nqǽgo, “Ngenek manqa-zapa ndøgó. Yà benaním!”

65 Yaq ezoqa nøme até gindigonem, køse vømbø̄e-pisibømem, teqa kha-te. Bøi ndabuá gimbøe-gutøvém, zenda sasa me꞉zuim, gimbo-einim, “Qo Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam toqogoat, qotínømánd, av nqægo, qo gekha ezoqām ndǿlavaq.” Yaq vos keoge ezoqam ndozáv, Yesu vø̄-ituim neka vø̄zuim.

Pita Yesu-qa yaq-te go꞉nawam

(Met 26:69-75; Luk 22:56-62; Zion 18:15-18, 25-27)

66 Pita khoev uta mokho-te gu꞉qotam, yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, tegu sasae mbasønakam nømu ndowáv. 67 Yaq Pita gu-omet, gøinam-te kha geqoqoutumat, ndugu āv gumbøe-eín nqǽgo, “Até qó-a, Yesú namba qotegoám, ndego Nazalet-ak!”

68 Geté Pita gò꞉nawám, ge-ein, “No nø̀tenøtenák, qo gekhā qotē-manqate. Áv khoqoté-manqate?” Yaq Pita gewav, uta mboqog avønin-te gemø-itan, kokolok tùni-ogeá.

69 Yaq ngunuk mbasønakam, Pita nqawá gunø-omét. Yaq ezoqa nøme, avønin giwaniapam, ndugu āv guzømbe-eín nqǽgo, “Ezoqa nøme, Yesu namba ge꞉goam, ngének.”

70 Geté Pita gò꞉nawám.

Agé outøpøteáv, ezoqa nøme, Pita-qa avønin-te giwaniapam, gimbo-einim, “Unimanqatín! Ezoqa nøme qó, te namba qazøtegoam. Zapa ndǿgo, até qó-a, Gelili plovins-ák.”

71 Yaq Pita gezø-qavøiu, “No unimanqatín nqazø-manqate. No nandev ezoqam nø̀tenøtenák, zo ndøzøte-manqate. No tøte-khavozumit, yaq Mbumbukiam kopømbaqapé, bèlavámb.”

72  *Pita nqanek manqat ge-ein, yaq ndaføyambá, kokolok nango tùndi-ogeá. Yaq Pita manqat gèmbo-matøvém, av Yesu gembøe-ein nqægo, “Kokolok menas naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te, ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam.”

Yaq Pita mbøni mbová. Mbøni vaev kandambá, vø̄vin.

15

Yesu Pailøt-te gindafem, ndego Lom gaman ezoqam

(Met 27:1-2, 11-14; Luk 23:1-5; Zion 18:28-38)

1  *Yaq qanaqanus, lovølova-ús. Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Zu ezoqam-gi manqa ovøyam megetapak ate gi꞉goam, matavap é-møndø-kopo꞉ném, Yesu ande gekha matev me mbógonēm. Yaq ndigu até gindigonem, gèløvønøvemém, Pailøt-qa zenda-te vømø̄veem.

2 Yaq Pailøt gembobevap, “Gê, qo Zu ezoqam-gê kawà?”

Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Nándav, av qo ndoqote-manqate.”

3 Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, manqa ndømøvøém te-te. Manqat kandambá gimøvøem.

4 Yaq Pailøt Yesu nqawá genømbo-beváp, gembo-ein, “Nqáe! Nginik manqa-zapazapa kandambá ngi-møvøet qo-te. Yaq ge qô, yaq manqa qavøiwat taqágo?”

5  *Geté até nqawá, Yesu yaq manqa qavøiwateáv. Yaq Pailøt nqova ndafe kandambá.

Pailøt manqa gevøovam, Yesu tae mutui-te titøkewem

(Met 27:15-26; Luk 23:13-25; Zion 18:39–19:16)

6 Zu ezoqam-qa Pasova khøuwa kandambaqape-te, Pailøt, ndimbula ezoqa kopo sège-nqonqotavɨ́n, ezoqam-te, vø̄fakhanɨn, av ndigu qazømbe-poeɨn. 7 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa kopo ndimbula-te mø̀ndøgoám, ezoqa nøme namba. Teqa iz Balabás. Ndigu Lom gaman ngeasam-qa ndøgoám neka ezoqa vø̄laem. 8 Yaq ezoqa kopoáv, Pailøt-té ginduzáv, vømbō-einim, “Qo ambá ezoqa kopo qonqonqotavɨ́n, géfakhán, av oskia qoqote-goatun ndægo.”

9 Yaq Pailøt gezø-ein, “Zo gekhā zǿpoev? No ndégo tǽnqonqotāv, tefakhan, ndego Zu ezoqam-ge kawa ndimbo-akhayam?” 10 Pailøt mø̀ndæ-otév, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, Yesu teqa zenda-te, ta zapaya ndǿgo tiniveém. Ndigu ova ndø-einím. 11  *Geté Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, ezoqa ewaqape āv gizømbe-pouweát nqǽgo, “Pailøt Balabas betøndo-nqonqotáv, bavokho. Teoká ndego, Yesu.”

12 Yaq Pailøt ezoqa gezøbevap, “Av tægoat ndægo, yaq ngenek ezoqam, zo Zu ezoqam-ge kawa nqazombo-akhayam, gekha nombógō?”

13 Yaq āv gini-akhaém nqǽgo, “Tae mutui-té qanø-tøkeó!”

14 Yaq Pailøt gezøbevap, “Gekha zapâ? Gê, ngenek gekha manqa-zapā ndǿgo?”

Geté ndigu kandakanda nøme mba mo꞉-akhaemém, “Tae mutui-té qanø-tøkeó!”

15 Yaq Pailøt ezoqa khanakhanakh-qa ndøgoám. Yaq Balabas zønqonqotáv. Geté Yesu nakhag ezoqam-qá zenda-té genøvé, bemø̄feomem, tae mutui-te sasa bemø-tøkewem.

Nakhag ezoqam, Yesu otøotam gi꞉vewem

(Met 27:27-31; Zion 19:2-3)

16 Yaq ndigu nakhag ezoqam, Yesu gaman-qá khoev-té ginøndafém, ta uta mokho-te vømø̄-on, neka nakhag ezoqa ewaqape vøzø̄-akha, te-te vøndō-pindam. 17 Yaq até gindigonem, ndabua køkouk, kopømba ande av kawa ezoqam-qa ndabua ndægo, vømbō-uzim. Yaq gumbag fakiafakia-us ndø-ogeaném. Yaq kawa-té gimbøe-uzím. Andé kawa ezoqam-qá wawáq. 18 Yaq ndigu khokho khanakhanakh manqat mbomanqatát te-te, gimbo-einim, “Zu ezoqam-ge kawa, iké꞉ qo-te.” 19 Yaq ndigu kawa-te, táe gimbøe-khanæmát, teqa kha-te, køse vømbø̄e-pisibømem. Yaq teqa megemege-te, katuk ndømøkuí, iz khokho vømbō-eqanem. 20 Otøotam gumuvewem, yaq ndabua køkouk, nqawá ginømbo-khofoném, neka ekeza ndabua vømbō-uzim. Yaq taon bavokhó ginø-ituím, tae mutui-te vømǿ-tøkewēm.

Yesu tae mutui-te gitøkewem

(Met 27:32-44; Luk 23:26-43; Zion 19:17-27)

21  *Nakhag ezoqam, Yesu taon bavokho gi꞉-ituat, ezoqa ndø-ometám. Sailini taon-ák. Teqa iz Saemón. Aleksanda neka Lufus, tigé evé. Ndego ambá Zelusalem taon-té genømatín. Yaq nakhag ezoqam até gindigonem, ndego Yesu-qa tae mutui eqawat-qa yaq-te vø̄tøpøtøvem. 22 Yaq Yesu ndǿgo tinøndafém, manqei iz nqambogo, Golgota. Taqa manqa mokho, “Kawa-pakha manqeí.” 23 Yaq Yesu ambá waen mbo-etøomemɨ́n. Mulømula-ús. Mel tae et namba me꞉tøkuaném. Nqosøgeap navap nonqó. Geté Yesu gèmbøeqasí. 24  *Yaq Yesu tae mutui-té ginø-tøkewém. Gumu-tøkewem, yaq kas me꞉-otám, av nqægo, teqa ndabua vinivinimba-te ndøgo, gekha ezoqām, gekha ndabua ndǿ-upā.

25 Ndøgo khøuwa iz 9 oklok qanaqanús, Yesu tae mutui-te gitøkewem. 26 Tae mutui-te ova ndo꞉go, manqat ndøtøkeém, ndego andé gekha manqa-zapa zapayā ginīlaem. Āv qane-peaupám nqǽgo, “Ngenek Zu ezoqam-gé kawá.” 27-28  *Yesu gitøkewem, pepen ezoqam menás namba me꞉tøkebám. Nøme ndego, teqa nakeamo zenda-té ginø-tøkewém, neka nøme ndego, yogea zenda-te vø̄tøkewem.* 29  *Ezoqa gi-okhoat ndøgo, Yesu sège-ngenøitát. Kawa mba ndøngetæát, manqat vømbō-manqatat, av nqægo, “Qo Mbumbukiam-qa khoev ngi꞉wat-qa neka khøuwa misika mokho-te nango weve-qa qoqogoam, 30 qo qakeza mokho-mba vø̀khandí꞉q. Soqotøndó-vís, nandav tae mutui-te.”

31 Yaq até Mbumbukiam-gí iziz ezoqa kandakandá-ya, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka megetapak nøme namba, otøotam me꞉vewém. Yaqyaq-a, āv gini-manqatám nqǽgo, “Ezoqa nøme gèkhandi꞉ztám. Geté ekeza kha, kopømba mbaín tekhandi. 32 Ngenek unimanqatin Mesaya neka Izlael ezoqam-ge kawa tegoat, yaq ndakin yà betøndovís, nqanek tae mutui-te. Yaq ni tàbizi-unimanqatiním.”

Até ndígu-a, Yesu namba gi꞉tøkebupam, Yesu otøotam me꞉vewém.

Yesu ge꞉nanim

(Met 27:45-56; Luk 23:44-49; Zion 19:28-30)

33 Yaq khøuwa muin qandap, qamat atema khagus 3 oklok vø̄ndap, manqei ate qægoam, bøivun ndønqeivøém. 34  *Yaq 3 oklok qandap, Yesu kandambaqape tène-ogeá. Ekeza manqat-te āv gene-akhá nqǽgo, “Eloi, Eloi, lømá sabaxtáni?” Taqa manqa mokho nqánek, “Mbumbukiam, Mbumbukiam. Gekha zapâ, no qoqo-nøuvan?”

35 Geté ezoqa nøme, avønin giwaniapam ndøgo, teqa akhayam giyogem, ndigu manqa mokho ndapeáv. Yaq āv gini-einím nqǽgo, “Nqáe! Ngenek Ilaiza mbo-akhayám!”

36  *Yaq ezoqa nøme até gendego, ndabua-qa ndøteít, waen khaqain-qape-te vø̄uqoqom, tae-te sasa ndøløvønam, Yesu vømbō-qantav. Izam-qa mbogoám. Yaq ge-ein, “Zíqeivím, Ilaiza petøndéwāv penømakhaya, vømbótøkē, tae mutui-te vǿkoqoiū.”

37 Yaq Yesu kandambaqapé sege-ogeá, sasa ndønanim.

38 Yaq Mbumbukiam-qa khoev-te, ndabua ndøgo, khafeap kouwat mboqog-te qafaleam, livin-mbá qanømu-qatavát. Sa ová qandoqatá, atema manqei-te. 39 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam, tae mutui-qa megemege-te go꞉yam, matev ge꞉qeiv, av Yesu ge꞉nanim, ndego āv gene-eín nqǽgo, “Ngenek unimanqatín Mbumbukiam-gé Yó.”

40  *Ta manqei-te ndøgo, até sakheís-a, vø̄goam. Andé qambaqapé gindu-waniapát, matev giqeivat. Ndigu sakheis, nømu Meli Magdala vemiav-ák, neka nømu Salomé, neka nømu Melí. Ngunuk Zems neka Zoses, tigú evó. (Ngenek Zems ezoqa ndakinák. Geté ezoqa nøme mø̀ndøgoám, iz kopo qambøegoam.) 41 Yesu Gelili plovins-te ge-okhoam, nginik sakheis mø̀ndømbo-pavám, neka vømbō-tøkeam. Neka sakheis nøme kopoáv, Yesu namba gi꞉geavun, atema Zelusalem taon-te ndøgo.

Yesu manqei ozu-te gi-eoeinam

(Met 27:57-61; Luk 23:50-56; Zion 19:38-42)

42-43 Ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Teqa iz Zoséf. Alimatea vemiav-ák. Ndego manqa ovøyam ezoqam kandambaqape ndøgoám. Neka ndego Mbumbukiam-qá Megeat Matev-qa mo꞉kewagám.

Yaq qakhagus ndøgo, Sabat khøuwa khakheinam khøuwa-te, ngenek Zosef, møe goneáv, geté Pailøt-té genøwáv, Yesu-qa kha-qa yaq-te vømømbō-viam. 44 Yaq Pailøt Yesu-qa løvøte manqat ge-ewag, nakhamas mba genanim, ndego nqova mbondáf. Yaq nakhag kawa mbo-akhá, vømbōbevap, “Yesu até unimanqatin ndǿnanim?” 45 Yaq ndego nakhag kawa gembo-unimanqatin, av nqægo, Yesu mø̀ndønanīm, Pailøt Zosef sègemboták, Yesu-qa kha tendap. 46 Yaq Zosef ndabua papaqa møwí, Yesu-qa kha, tae mutui-te qatøkeam, vømøndō-koqa. Yaq teqa kha ndabuá geneløvønám, manqei ozu-te vø̄ndap. Ta manqei ozu ndøgo, nandi nqá. Yaq Zosef Yesu temø-utáv ndǿgo, nandi-qape vø̄-qambesam, manqei-pakha mboqog vø̄tok. 47 Meli Magdala vemiav-ak, neka Meli ndugu, Zoses-gu evo, ndigu até gendo-kewagám, Zosef Yesu nandi nqa-te ge-utavat.

16

Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v

(Met 28:1-8; Luk 24:1-12; Zion 20:1-10)

1 Sabat khøuwa qame-navøem, yaq Meli, ndugu Magdala vemiav-ak, neka Meli, Zems-gu evo neka Salome, Yesu-qa kha-te gɨam nonqo, mulømula sisip mbomambaqape mø-wiím. 2 Yaq Sande qanaqanus, lovølova-us, khøuwa ge꞉fakhatavun, ndigu sakheis manqei pakha-té ginøzáv. 3 Ndigu yaqyaq-a gibond, “Gekha ezoqām níqambesām, ndigu nandi-qapi, manqei-pakha mboqog ndætoke?” 4 Geté manqei-pakha-te gifakhaz, tiqeivím ndǿgo, mboqog gèmboqoatám. Nandi-qapi é-møndø-qambiním. Nginik nandi, kandamba tintív. 5 Yaq nandi nqa-te gi-oz, ezoqa ndakinak ndø-ometám. Nakeamo zenda-té geqotám. Ndabua papaqa ndø-uzám. Yaq ndigu møe kandambá gigonem.

6 Geté yaq ndego ezoqam gezø-ein, “Zo møe ndøgòne᷄m. No mø̀tenøtén. Zo Yesu-qa zovawét, ndego Nazalet-ak, ndego tae mutui-te gitøkewem. Ndego nqanek mbaín. Mbumbukiam mø̀ndø-khandí꞉v, løvøte-te. Nqáe! Manqei nqánek, gi꞉veem. 7  *Ndakin mòzozáv, Pita neka Yesu-gi paev ezoqa nøme, manqat vømøzø̄-ein. Āv qazozømbé-eín nqǽgo, ‘Gelili plovins-té genømá. Ndego é-ndo꞉má ndøgo, zoqa megemege-te. Yaq ndǿgo, tozomǿ-ometám, av bugukhokhof gezømbe-ein ndægo.’ ”

8 Yaq ndigu sakheis møe kandambá gigonem. Kha sègezømbu-wageapát. Yaq nandi nqa-te gindu-fakhaz, ndigu møe ndøbøín. Yaq ndigu ezoqa nøme-te einiáv, matev ndøgo giqeivim. Zapa ndǿgo, ndigu møe ndøgoném.

Yesu Meli Magdala vemiav-ak gembo-fakhan

(Met 28:9-10; Zion 20:11-18)

9  *Yesu Sande qanaqanus lovølova-us, løvøte-te gende-khandi꞉v, ndego bugukhokhof Meli Magdala vemiav-ak mbofakhán. Ngunuk sævam ndúgu, ibugukhokhof nqova soqøsoqa seven gimbøigoam, Yesu gumbo-ngeasam. 10 Meli Yesu gu-omet, yaq tegi paev ezoqam-té gunøwáv. Ndigu mutøkhop ndøwaniapát neka vø̄-eivumat. Yaq Meli manqat vømøzø̄-ein. 11 Geté manqat gimboyogem, av nqægo, “Yesu mø̀ndø-khandī꞉v. No mø̀e-omēt,” ndigu tuqa manqat gèqavotøvém.

Yesu ekeza paev ezoqa menas gezøfakhan

(Luk 24:13-35)

12 Taqa zita-te, Yesu-gi paev ezoqa menas, Zelusalem taon gi꞉-ivavtat, Yesu sègezø-fakhán, nakhoa-te ndøgo. Geté ndego bugug viní. 13 Yaq nginik ezoqa menas, nqawá ginøveséz, tegi paev ezoqa nøme vømøzø̄-ein. Geté ndigu unimanqatinteáv, tiqa manqat.

Yesu ekeza paev ezoqa ileven gezøfakhan

(Met 28:16-20; Luk 24:36-49; Zion 20:19-23; Kel 1:6-8)

14  *Yaq vaev Yesu ekeza paev ezoqa ileven-té genøfakhán, ate av-té lou gi꞉logat. Yaq ndego gèzøponqóm. Zapa ndǿgo, ndigu tiqa manqat unimanqatinteáv, ndigu Yesu gi-ometam, løvøte-te gendo-khandi꞉v. Mbøni gèzø-tokeapám.

15  *Yaq Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Manqei-qape ate nqægo, sozó-okhoát, ezoqa ewaqape, Manqat Mbomambaqape vømē-zømesim. 16  *Gekha ezoqām ndego, te-unimanqatin neka ibøkha iz vǿndāp, ndego ndø̀mø-khandí꞉v. Geté gekha ezoqām ndego, unimanqatinteav tegoat, ndego yaq-fia nqosøgeap ndø̀qeív. 17  *Ezoqam ndigu ti-unimanqatintat, umingiap matev av nqǽgo giní-matønumát. Ndigu noqa iz-te, nqova soqøsoqa segé-ngeasumát, ezoqam-qa mokho-te tu꞉goat, neka manqat ndakinak vinivinimba vǿe-manqatāt. 18  *Waza ti-upøgimat, o ibøkha mulømula-us ti-izumat, ndøgo ezoqa løvøte ndøzø-etoam, ndøgo géngiæzoák. Neka ndigu enqoni-us ezoqam-te, zenda tizømbø-aumat, yaq ndigu segé-khakhæzát.”

Yesu yan-te geqavig

(Luk 24:50-53; Kel 1:9-11)

19  *Evezøza Yesu, ti-te manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq Mbumbukiam yan-té genøndáf, yaq ndego Mbumbukiam-qa nakeamo zenda-te vømø̄qom.

20  *Yaq tegi paev ezoqam sège-panqaním, neka Mbumbukiam-qa Manqat, manqei-manqei ate qægoam vømē-zømesim. Yaq Evezøza mø̀ndøzø-tøkeát, neka tiqa manqat, umingiap matev vinivinimba vøzømbē-unimanqatintat.

* 1:2 1:2 Mal 3:1

* 1:3 1:3 Isa 40:3

* 1:4 1:4 Kel 13:24; 19:4

* 1:6 1:6 2 King 1:8; Met 11:8

* 1:7 1:7 Kel 13:25

* 1:11 1:11 Psa 2:7; Isa 42:1; Met 12:18; Mak 9:7

* 1:13 1:13 Psa 91:11-13

* 1:14 1:14 Mak 6:17

* 1:15 1:15 Met 3:2

* 1:22 1:22 Met 7:28-29

* 1:24 1:24 Mak 5:7

* 1:26 1:26 Mak 9:26

* 1:28 1:28 Met 4:24

* 1:34 1:34 Mak 3:10-12

* 1:35 1:35 Met 14:23; Mak 6:46

* 1:39 1:39 Met 4:23; 9:35

* 1:44 1:44 Lev 14:1-32

* 2:14 2:14 Livai, iz nøme Metiú.

* 2:16 2:16 Met 11:19

* 2:24 2:24 Deut 23:25

* 2:25 2:25 1 Sam 21:1-6

* 2:26 2:26 Lev 24:5-9

† 2:26 2:26 Deivid av ge꞉matanam ndægo, yaq ezoqa teqa matev, soqain veweáv. Yaq nakémbá, Yesu teqa yaq-te, nqanek manqat ge-ein.

* 2:27 2:27 Deut 5:14

* 3:4 3:4 Luk 14:3

* 3:6 3:6 Met 22:15-16

* 3:10 3:10 Met 14:36

* 3:11 3:11 Luk 4:41

* 3:12 3:12 Mak 1:34

* 3:16 3:16 Zion 1:42

* 3:17 3:17 Luk 9:54

* 3:22 3:22 Met 9:34; 10:25

* 3:31 3:31 Mak 6:3; Zion 2:12; Kel 1:14

* 4:1 4:1 Mak 3:7-9; Luk 5:1-3

* 4:2 4:2 Met 13:34; Mak 4:33-34

* 4:12 4:12 Isa 6:9-10; Kel 28:26-27

* 4:19 4:19 Met 19:23-24

* 4:21 4:21 Met 5:15; Luk 11:33

* 4:22 4:22 Met 10:26; Luk 12:2

* 4:24 4:24 Met 7:2

* 4:24 4:24 Taqa manqa mokho nøme nqánek: Qo Mbumbukiam-qa manqat elavøqase mba toqo-ewagat, yaq qateqat khapémbá toqondapat. Geté Mbumbukiam-qa manqat møe mba toqo-ewagat, neka voqombó-pavāt, yaq qateqat kandambaqapé toqondap. Yaq av nqægo, Mbumbukiam qateqat nøme mba qambó-etoám.

* 4:25 4:25 Met 13:12; 25:29; Luk 19:26

* 4:29 4:29 Joel 3:13; Veve 14:15

* 5:7 5:7 Mak 1:24

* 5:30 5:30 Luk 6:19

* 5:34 5:34 Mak 10:52; Luk 7:50; 17:19

* 5:41 5:41 Luk 7:14

* 6:2 6:2 Zion 7:15

* 6:4 6:4 Zion 4:44

* 6:8 6:8-11 Luk 10:4-11

* 6:11 6:11 Kel 13:51

* 6:13 6:13 Zems 5:14

* 6:14 6:14 Met 16:14; Mak 8:28; Luk 9:19-20

* 6:17-18 6:17-18 Lev 18:16

* 6:30 6:30 Luk 10:17

* 6:34 6:34 Num 27:17; Met 9:36

* 6:35 6:35-44 Mak 8:1-9

* 6:44 6:44 Sakheis neka nakheis mø̀ndøgoám, lou gilog. Geté ndigu gevebøpøteáv.

* 6:46 6:46 Luk 5:16

* 6:49 6:49 Luk 24:37

* 6:51 6:51 Mak 4:39

* 7:2 7:2 Luk 11:38

* 7:4 7:4 Met 23:25

* 7:6 7:6-7 Isa 29:13

* 7:10 7:10 Exo 20:12; 21:17; Deut 5:16

* 7:15 7:15 Kel 10:14-15

* 7:15 7:15 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 16Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat neka yoge kopømba vømbógoāt, yà beyogé!

† 7:27 7:27 Yesu gaqo ge꞉-ein, zapa ndǿgo. Zu ezoqam, bawan vini-ak, gaqo me꞉zæbám.

* 7:36 7:36 Mak 1:43-45

* 7:37 7:37 Isa 35:5

* 8:1 8:1-9 Mak 6:35-44

* 8:9 8:9 Sakheis neka nakheis mø̀ndøgoám, lou gilog. Geté ndigu gevebøpøteáv.

* 8:12 8:12 Met 12:39; Luk 11:29

* 8:15 8:15 Luk 12:1

* 8:17 8:17 Mak 6:52

* 8:19 8:19 Mak 6:41-44

* 8:28 8:28 Mak 6:15

* 8:29 8:29 Zion 6:68-69

* 8:30 8:30 Mak 9:9

* 8:34 8:34 Met 10:38-39; Luk 14:27

* 8:38 8:38 Met 10:33

* 9:1 9:1 Mak 13:30

* 9:2 9:2-7 2 Pita 1:17-18; Kel 3:22

* 9:11 9:11 Mal 3:1

* 9:12 9:12 Mal 4:5-6; Psa 22:1-18; Isa 53:3

* 9:13 9:13 Met 11:14

* 9:13 9:13 Yesu Ilaiza-qa yaq-te manqat ge-ein, ndego Zion me꞉manqatám. Qotéqeīv: Met 11:14 neka 17:13

* 9:23 9:23 Met 21:21; Mak 11:23

* 9:26 9:26 Mak 1:26

* 9:30 9:30 Zion 7:1

* 9:31 9:31 Mak 8:31; 10:32-34

* 9:32 9:32 Luk 9:45

* 9:35 9:35 Luk 22:24-26; Met 20:25-27; Mak 10:43-44

* 9:37 9:37 Met 10:40

* 9:40 9:40 Met 12:30; Luk 11:23

* 9:41 9:41 Met 10:42

* 9:43 9:43 Met 5:30

† 9:43 9:43 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 44Ta gøinam-te ndøgo, nonqou ndigu, ezoqam-qa kha ndiloge, nasiniapáv, neka gøinam khouvøemáv.

‡ 9:45 9:45 Até nqanék-a, Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 46Ta gøinam-te ndøgo, nonqou ndigu, ezoqam-qa kha ndiloge, nasiniapáv, neka gøinam khouvøemáv.

* 9:47 9:47 Met 5:29

* 9:48 9:48 Isa 66:24

* 9:50 9:50 Met 5:13; Luk 14:34

* 10:4 10:4 Deut 24:1-4; Met 5:31

* 10:6 10:6 Gen 1:27; 5:2

* 10:7 10:7-8 Gen 2:24; Ef 5:31-33

* 10:11 10:11 Met 5:32

* 10:15 10:15 Met 18:3

* 10:19 10:19 Exo 20:12-17; Deut 5:16-20

* 10:31 10:31 Met 20:16; Luk 13:30

* 10:32 10:32-34 Mak 8:31; 9:31

* 10:38 10:38 Mak 14:36; Luk 12:50

* 10:38 10:38 Ibøkha khaqain-qape neka ibøkha iz ndape, Yesu-qa nqosøgeap me꞉manqaté, ndego tendap.

* 10:39 10:39 Kel 12:2; Veve 1:9

* 10:42 10:42 Luk 22:25-26

* 10:43 10:43 Met 23:11; Mak 9:35

* 10:52 10:52 Mak 5:34

* 11:9 11:9-10 Psa 118:25-26; 148:1

* 11:13 11:13 Luk 13:6

* 11:17 11:17 Isa 56:7; Jer 7:11

* 11:18 11:18 Mak 14:1

* 11:23 11:23 Met 17:20

* 11:24 11:24 Met 7:7

* 11:25 11:25 Met 6:14-15

* 11:25 11:25 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 26Geté zo ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa sa navøepøteav tøgoat, yaq zoge Zøve, matev até kopó, zoqa manqa-zapazapa, sa gembøé-navøemák.

* 12:1 12:1 Isa 5:1-2

* 12:8 12:8 Iblu 13:12

* 12:10 12:10-11 Psa 118:22-23

* 12:13 12:13 Luk 11:53-54

* 12:17 12:17 Lom 13:7

* 12:18 12:18 Kel 23:8

* 12:19 12:19 Deut 25:5

* 12:26 12:26 Exo 3:2, 6

* 12:28 12:28 Luk 10:25-28

* 12:29 12:29-30 Deut 6:4-5

* 12:31 12:31 Lev 19:18

* 12:33 12:33 1 Sam 15:22; Hos 6:6

* 12:36 12:36 Psa 110:1

* 12:43 12:43 2 Ko 8:12

* 13:2 13:2 Luk 19:44

* 13:9 13:9 Met 10:17-20

* 13:11 13:11 Luk 12:11-12

* 13:12 13:12 Met 10:21

* 13:13 13:13 Met 10:22; Zion 15:21

* 13:14 13:14 Dan 9:27; 11:31; 12:11

* 13:15 13:15 Luk 17:31

* 13:17 13:17 Luk 23:29

* 13:19 13:19 Dan 12:1; Veve 7:14

* 13:22 13:22 Veve 13:13

* 13:24 13:24-25 Isa 13:10; Joel 2:10, 31; 3:15; Veve 6:12-13

* 13:26 13:26 Veve 1:7

* 13:27 13:27 Met 13:41

* 13:30 13:30 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndego Mbumbukiam-qá khoev ngi꞉wat-qa yaq-té abete-manqatám, neka gekha matev vinivinimba nøme ndøgo, ta khøuwa-te ndøgo tøfakhanam.

* 13:35 13:35 Luk 12:38

* 14:3 14:3 Luk 7:37-38

* 14:7 14:7 Deut 15:11

* 14:8 14:8 Zion 19:40

* 14:12 14:12 Exo 12:6

* 14:18 14:18 Psa 41:9

* 14:24 14:24 Exo 24:8; Zech 9:11; Jer 31:31-34; 1 Ko 10:16; Iblu 9:20

* 14:27 14:27 Zech 13:7

* 14:28 14:28 Met 28:16; Mak 16:7

* 14:30 14:30 Mak 14:66-72

* 14:31 14:31 Zion 11:16

* 14:32 14:32 Zion 18:1

* 14:34 14:34 Zion 12:27

* 14:36 14:36 Mak 10:38; Zion 6:38

* 14:49 14:49 Luk 19:47; 21:37; Zion 18:20

* 14:50 14:50 Psa 31:11

* 14:58 14:58 Zion 2:19-21

* 14:64 14:64 Lev 24:16; Zion 19:7

* 14:72 14:72 Mak 14:30

* 15:1 15:1 Luk 22:66

* 15:5 15:5 Isa 53:7; Mak 14:61

* 15:11 15:11 Kel 3:13-14

* 15:21 15:21 Lom 16:13

* 15:24 15:24 Psa 22:18

* 15:27-28 15:27-28 Isa 53:12

* 15:27-28 15:27-28 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: Yaq av nqægo, Mbumbukiam-qa Manqat mø̀ndø-unimanqatín, av qæ-ein nqægo, “Ndego pepen ezoqam me꞉vewém.”

* 15:29 15:29 Psa 22:7; 109:25; Mak 14:58

* 15:34 15:34 Psa 22:1

* 15:36 15:36 Psa 69:21

* 15:40 15:40 Luk 8:2-3

* 16:7 16:7 Met 26:32; Mak 14:28

* 16:9 16:9 Ibugukhokhof Baebol Glik manqat-te gipeaomem, Baebol kopokopo nøme-te, nqanek vaev manqat ves 9 atema 20 mbaín.

* 16:14 16:14 1 Ko 15:5

* 16:15 16:15 Kel 1:8

* 16:16 16:16 Kel 2:38

* 16:17 16:17 Kel 2:4; 8:7

* 16:18 16:18 Luk 10:19; Kel 28:3-6

* 16:19 16:19 Kel 1:9-11; 2:33-34

* 16:20 16:20 Kel 14:3; Iblu 2:3-4

Luk

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Manqat Mbomambaqape

Luk

gepeawam

Megeat Manqat-qase

Nqanek emanqat, Yesu-qa yaq-te, ndego Mbumbukiam-ge Yo, Luk ndøpeawám. Ngenek Luk, mulømula etoam ezoqám. Ndego ambá av nqǣgo, Yesu-gī paev ezoqam tuelv mokho-tē gunu꞉goām.

Ndego Pol namba me꞉sasaetám, ngenek manqei vinivinimba-te ge-okhoam, vømbō-tøkeam. Neka Luk até Lom taon-té-a, Pol namba vø̄egoam.

Luk Zu bawan-ák mbá. Ngenek Glik bawan-ák. Ndego nqanek manqat, Yesu-qa yaq-te, Glik ezoqam nonqo ndøpeawám. Até Tiofilús-a, te-te ndego, Luk nqanek manqat gekhofotav, Glik ezoqám.

Nginik Glik ezoqam, tiqa poev, matev ndaføyamba-qape zøgoám. Yaq nakémbá, Luk manqat andé kandambá, Yesu-qa matev ndaføyamba-qape-qa yaq-té gene-peawám, neka taqa yaq-te ndøgo, ndego ezoqam tanakh, āv kezømbē-goam.

Luk até Keliso-gi u-anim-qa emanqát-a, vø̄peawam.

1

Luk teqa manqat ande ge꞉ngaz

1  *Ezoqa kopoáv, emanqat amba-amba me꞉peaumám, ta matev vinivinimba-qa yaq-te, ni mokho-te qafakhanumam, av Mbumbukiam ge꞉manqatam, tøfakhanam. 2 Ndigu manqat ndǿgo tipeaumám, av ezoqa nøme gi꞉zømesimam, ndigu matev ekeza bøi gi꞉qeivam, ande qandengaz atema vaev-te, neka ndigu ezoqa ewaqape vø̄e-zømesimam. 3 Até nó-a, no matev ate qægoam, mokho mø̀embo-vawát, vøemø̄qeiv, matev ande qandengaz, atema vaev-te.

Yaq nakémbá, Tiofilus, nigi kandambaqape, no nqæmatavap, emanqat eqeieqei bataqa-peawám, matev ate ndægo, av qæfakhanumat. 4 No tøtaqambé-peawám ndǿgo, qo tøneqatéq, manqat ndøgo, qo gi꞉qamekhæmam, ndøgo unimanqatín.

Enzol ezoqam, Zekalaya Zion-qa qane-qa yaq-te ge꞉-omat

5 Ta khøuwa-te ndøgo, Elod Zudia plovins-te kawa gegoam, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam mø̀ndøgoám. Teqa iz Zekalayá. Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa bawan-te, Abaeza gimbo-akhaemam, ndǿgo tunu꞉-sasaetám. Até tegú zás-a, Elon-gú ziú.* Tuqa iz, Elizabét. 6 Nginik ezoqa menas, tiqa yage eqeieqeí, Mbumbukiam-qa bøi-te. Manqa-zapazapa mbaín. Evezøza-qa guguna manqat neka khafeap ate ndægo ùni mbøepavám. 7 Geté ndigu nakheis mbaín. Zapa ndǿgo, Elizabet ndugu, sóg. Yaq ndakin ndigu ezoqa menas, khap mø̀ndøzøgó.

8 Khøuwa nøme, Zekalaya ekeza bawan namba, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam-qa sasae gego, Mbumbukiam-qa megemege-te, 9  *ndigu nandi-qasis ndønqagevemém, iz-ús, av Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa matev qazømbe-goam. Yaq Zekalaya-qá iz ndøfakhán, Mbumbukiam-qa khoev mokho-te te-on, Mbumbukiam-te tae et sisip mbomambaqape temø-mboqotav. 10 Yaq Zekalaya Mbumbukiam-qa khoev-te, tae et gemø-mboqotav, ezoqa ewaqape, bavokhó gono-waniapám. Gò꞉guligulimát.

11 Zekalaya Mbumbukiam-qa khoev-te gu꞉goam, yaq nqáe! Evezøza-gé enzol ezoqam mbofakhán, lou-qase-qa nakeamo-te vø̄-itan, ma Mbumbukiam-te, tae et sisip mbomambaqape qæmboqotavat. 12 Yaq Zekalaya ngenek enzol ezoqam ge-omet, ndego nqova mbondáf. Møe kandambá gego. 13 Geté ndego enzol ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Zékalaya. Qo møe ndø̀go᷄. Mbumbukiam qoqa akhayam, mø̀ndøqa-ewág. Qogu sævam, Elizabet, nakhasam anganeam mbóqán. Yaq teqa iz Zion qombó-akhá. 14 Ndego khanakhanakh qá-etoám, voqókhōum. Neka até ezoqá nømé-a, khanakhanakh ndø̀goném, teqa qane-qa yaq-te. Ezoqa kopoáv. 15  *Ndego ezoqam kandambaqape ndǿgoát, Evezøza-qa bøi-te. Ndego waen neka ibøkha føgøføgakh nøme be-ìza᷄m. Até ndøgó-a, evo-qa emu mokho-te tu꞉goat, teqa kha Nqova Mbomambaqape, é-ndømømbo-tønøyám.

16 Ndego Izlael ezoqa kandambá, Evezøza-té gendó-qambuzú, tigi Mbumbukiam. 17  *Ndego Evezøza-qá megemege-té genǿmá. Ilaiza-qá bazaføgakh-té neka Nqova Mbomambaqape-ús. Yaq ndego evøndipakha-qa mbøni, nakheis-té genǿqambuá neka ezoqam ndigu, Mbumbukiam-qa manqa o-mba ndapeav ndigu, ndigu vǿ-enēnd neka ezoqa nøme-qa matev vømbó-paevēm, ma teqa manqa o-mba ndimbøe-ndape. Ndego Evezøza-gi ezoqam é-ndo꞉khakheinøvém, te nonqo.”

18 Yaq Zekalaya gembobevap, “Gê, no áv khaténøtēn, av nqægo, matev ndø̀fakhān, av qo qoqote-ein ndægo? No lawaqapé. Neka até nogú sævám-a, ndugu ngæpuká.”

19  *Yaq enzol ezoqam gembo-qavøiu, “No Gebliél. No Mbumbukiam-qá megemege-té qatoyá. No ndégo tendo-khofotán, qo namba manqat vizí-einīm neka nqanek manqat mbomambaqape batēqamakh. 20 Nqáe! Qo manqa-khou qógoát. Manqat qómanqateák, atema ta khøuwa-te ndøgo, nqanek matev vømǿfakhān. Zapa ndǿgo, qo noqa manqat unimanqatinteáv. Geté nqanek matev ndø̀mø-fakhán, ekeza khøuwa eqeieqei-te.”

21 Zekalaya nqanek matev qambøe-fakhan, yaq ezoqa ewaqape bavokho go꞉waniapam, gèmbøe-kewagát. Yaq ndigu gò꞉bevøpém, gekha zapâ Mbumbukiam-qa khoev-te khøuwa mba ngu꞉ngeaomit? 22 Yaq vaev-te gendo-fakhan, ndego kopømba mbaín, manqat te-ein. Yaq ndigu sògo-matøvemém, ngenek umingiap ndøqeív, Mbumbukiam-qa khoev mokho-te. Yaq ndego zendá gezømbe-khamasím. Manqat até gekhoutáv.

23 Yaq Zekalaya tege sasae khøuwa gumukhoub, Mbumbukiam-qa khoev-te ndøgo, ndego ekeza vemiav-té genøqaván. 24 Yaq khapé outøpøteáv, tegu zas Elizabet, emu tūnī-ītān. Yaq ndugu ekeza khoev mokho-te mbá gunu꞉goám. Løvøyak faév. 25 Yaq ndugu manqat āv guni-eín nqǽgo, “Evezøza matev kandambá gego, no-te. Ezoqa no gèsanqambám. Geté teqa kuku matev kandambá. Yaq ndego ndakin noqa mivi matev, mø̀ndønø-nqagím.”

Enzol ezoqam, Meli Yesu-qa qane-qa yaq-te gui-omat

26 Elizabet løvøyak gimømbo-siks-ez, kha viniv-us guigoam, Mbumbukiam tege enzol ezoqam Gebliel, Nazalet vemiav-té genø-khofotáv, Gelili plovins-te ndøgo. 27  *Mbasønakam-té genø-khofotáv. Tuqa iz, Melí. Ngunuk søvøta mba mbogoám. Anganeam-qa iz Zoséf. Ngenek Zosef, Deivid-gé zeó, ndego Izlael ezoqam-ge kawa kandambaqape gegoam. 28 Yaq Gebliel Meli-te gemøfakhan, ndego āv gumbøe-eín nqǽgo, “Khaiya mbomá. Mbumbukiam poev kandambá qo-te. Evezøza nandêgó, qo namba.”

29 Meli nqanek manqat gu-ewag, ndugu nqova ndafe kandambá. Yaq gò꞉beváp, nqanek manqat-qa mokho gekhām?

30 Yaq ndego enzol ezoqam gumbo-ein, “Méli. Qo møe ndø̀go᷄. Mbumbukiam kukú qo-te. Ndego qo ndøveatáq. 31  *Nqáe! Qo emu qoté-itán, voqoté-ovā. Nakhasam anganeám teqaqan. Yaq teqa iz Yesu qombó-akhá. 32  *Ndego kandambaqape ndǿgoát. Yaq ndego Mbumbukiam Eqeiwat-Qape-ge Yo mbó-akhaemát. Neka Evezøza Mbumbukiam, ndego kawa mó꞉vé, av tege atazøkha Deivid ge꞉goam. 33 Ndego zo Izlael ezoqam, Zekop-gi zi, kawa zømbógoát, miavmiav. Teqa Megeat Matev gemǿ-navøemák.”

34 Yaq Meli ndego enzol ezoqam gumbobevap, “Gê, nqanek matev áv khanømbé-fakhān? No anganeam mbaín.”

35 Yaq ndego enzol ezoqam gumbo-qavøiu, “Nqova Mbomambaqape ndóvís qo-te, neka Mbumbukiam-qa bazaføgakh vǿgutāq, ndego Eqeiwat-Qape. Yaq nakémbá, ndego nakhasam-yo teqaqan, ndego ezoqam eqeieqei-qape ndǿgoát, yaq ndego iz Mbumbukiam-ge Yo mbó-akhaemát. 36 Nqáe! Até Elizabét-a, qogu ezoqam, emu me꞉yǽt. Løvøyak síks. Ndugu ngæpuká. Ezoqa āv gimbøe-manqatám nqǽgo, ngunuk sóg. Geté ndugu ndakin nakhasam anganeam ndǿndáf. 37  *Zapa ndǿgo, matev ate ndægo, Mbumbukiam kopømbaqapé, segé-matanám.”

38 Yaq Meli gundu-qavøiu, “Qanimáv. No Mbumbukiam-gú sasae ezoqám. Matev sà befakhán, av qo ndoqote-manqate.”

Yaq ndego enzol ezoqam, tenø-iváv ndǿgo, vø̄wav.

Meli Elizabet-te okha gumat

39 Yaq khapé outøpøteáv, Meli gigiap tūnø̄-khākhēinām, manqei popotap-te vø̄wav, Zudia plovins-te ndøgo. Nakhamas-té gunømát. Yaq vemiav-te gumøfakhan, 40 ma Zekalaya geyagam, ndugu khoev-té gumø-ón, Elizabet khaiya mboma manqat vømbō-ein. 41 Elizabet Meli-qa manqat gu-ewag, yaq nakhasam kha ndøkhokhók, tuqa emu mokho-te. Yaq Elizabet, kha Nqova Mbomambaqapé qambøe-tønøyám. 42 Yaq ndugu kandambaqapé sege-akhá. Āv guni-akhá nqǽgo, “Ni sakheis ate nqazi꞉gu-qa mokho-te, qo Mbumbukiam mø̀ndø-khakheinøqavém. Neka até nakhasám-a, qoqa emu mokho-te nandu꞉gu, ndego mø̀ndø-khakheinøvém. 43 Geté no gekha ezoqâm, noge Evezøza-gu evo, no-te gugeavun? 44 Nqáe! No qoqa khaiya mboma manqat até vøe-ewág-ae, yaq nakhasam noqa mokho-te ngu꞉gu, khanakhanakh ndøgó. Kha ndøkhokhók. 45 Qo khanakhanakh mbá qanegó. Zapa ndǿgo, qo Evezøza-qa manqat mòqo-unimanqatín. Yaq matev ndøgo ndø̀fakhán, av geqambe-ein ndægo.”

Meli Mbumbukiam-qa iz gui-eqa

46  *Yaq Meli manqat āv guni-eín nqǽgo,

“Noqa mbøni mokho-te, no Evezøza-qa iz ùni nøte-eqatét.

47 Neka no khóum, Mbumbukiam-te, ndego noge khandi etoam ezoqam.

48 No tegú sasae mbasønakám. Ezoqa kandambaqapú mbá.

Geté ndego mø̀ndønøménd.

Yaq ndakin-a, atema tøma, ezoqa ate ti꞉mønøzumit, noqa yaq-te āv ginømbé-manqatát nqǽgo, ‘Ndugu kopømbá, khanakhanákh.’

49 Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam Eqeiwat-Qape, matev kandambaqapé genø-matanam. Ndego ndaføyamba-qapé.

50  *Teqa tanakh matev até gémá, ezoqa ate ti꞉mønøzumit, ti-te ndigu, ndego timbo-vizupat.

51  *Teqa zenda bazaføgakh-us, ndego matev kandakandá ge꞉matanam.

Ezoqa ndigu gikhambuvupam, ndigu ekeza kha gi-eqatam, ndego gèpanqasám.

52  *Kawa ezoqa kandakanda, ndego sège-nqagevém, tiqa qonam nonqo-te gigoam, vø̄-khokho-ezoqam-ez.

Geté ezoqa ndigu, ekeza kha eqawatav ndigu, ndego gè-eqazó.

53  *Ezoqa ndigu, ifi qazøvitam, loge gigiap mbomømboma me꞉zøkéf.

Geté gigiap kopoav ezoqam, khakha-mbá sege-khofosám.

54  *Ndego ni Izlael bawan-ak, tegi sasae ezoqam, mø̀ndøni-tøké,

neka ndego manqa mate navøepøteáv, teqa tanakh matev-qa yaq-te, 55  *av bugukhokhof nigi atanakha-zapazapa-za manqa mbusa gezømbeve, Eibleem neka tegi zi, av nqægo, teqa tanakh matev segēmā ni-te, miavmiāv.”

56 Meli løvøyak ande āv misiká ndi꞉gú, Elizabet namba gi꞉søkhoam, yaq taqa zita-te, ekeza vemiav-te nqawa sasa ndøqavan.

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, geqan

57 Ta khøuwa-te ndøgo, Elizabet qakhantav, gui-ova, nakhasam anganeám gemboqan. 58 Yaq ezoqam ndigu, avønin gimbo-puatat neka ekeza ezoqam, giyogem av nqægo, Evezøza tanakh-qapē gumbogo, nakhasam gumboqan, yaq ndigu khanakhanakh kandambá gindapem, tu namba.

59  *Yaq opønakam-yo khøuwa eit qamømbo-ndap, ezoqam ndigu tegi ngusum qogøzat matev-qa yaq-te gimøvab, ndigu ambá eve-qá iz mbo-akhaemɨ́n, Zekalaya. 60 Geté tegu evo, āv guni-eín nqǽgo, “Āv taoká. Teqa iz Zion ndǿgoát.”

61 Yaq ndigu gimbo-qavøinam, “Geté zogi zøkeza ezoqam, iz mbaín, av nandægo.” 62 Yaq ndigu eve gèmbøe-khamasimím, av nqægo, teqa poev gekhâm, ndego ande gekha iz me mbó-akhā, nakhasam.

63 Yaq ndego peawam nonqo gigiap-qa ndøgoám, vømbō-etøomem. Yaq ndego āv gene-peawám nqǽgo, “Teqa iz Zión.” Yaq ezoqa ewaqape, nqova ndafe kandambá. 64 Yaq nqova mbaín, Zekalaya, kumam nqawa gembosasae, manqa manqate vø̄ngaz, Mbumbukiam-qa iz sasa ndø-eqa. 65 Yaq ezoqa ewaqape, avønin gizø-puatat, ndigu nqova ndafe kandambá, neka møe ndøgoném. Yaq nqanek manqat, Zudia plovins manqei popotap-te ate qægoam, sùgumu-panqavøemát. 66 Yaq ezoqa ewaqape, nqanek manqat giyogem, ndigu matavap kandambá gigonem. Āv gini-einím nqǽgo, “Gê. Ngenek nakhasam-yo, andé gekha ezoqam me mé꞉goāt?” Ndigu āv gini-matøvemém nqǽgo, Mbumbukiam-qa bazaføgakh ndø̂gó, te namba.

Zekalaya Mbumbukiam-qa manqat gevevezam, Yesu neka Zion, tiqa yaq-te

67 Yaq Zekalaya, nakhasam-yo-ge eve, kha Nqova Mbomambaqapé qambøe-tønøyám. Yaq ndego Mbumbukiam-qá manqat ndøvevezám. Manqat āv gene-eín nqǽgo,

68  *“Evezøza-qa iz, yà beto-eqawát, ndego Izlael ezoqam-ge Mbumbukiam.

Ndego ni tøke-qa ndowáv, ni tegi ezoqam. Yaq génqovotán.

69  *Ndego khandi etoam ezoqam bazaføgakh-qape nindo-khofotáv.

Ngenek tege sasae ezoqam Deivid, tegé zeó.

70 Nupøkhán mbá, ndego tegi manqa vevezam ezoqam mokho-te, ndigu gevevesam, āv gene-eín nqǽgo:

71  *Ndego ni ndø̀khandí꞉n, nigi qaqa ezoqam-qa zenda-te nqazu꞉gu

neka ezoqa ewaqape-qa zenda-te, ndigu ni ndisanqana.

72  *Ndego ni tanakh nigú, av nigi atanakha-zapazapa-za gezømbe-ein.

Poev matev ndøgo, ti namba ge꞉-unimanqatin, ndego manqa mate navøepøteáv.

73  *Mbumbukiam nigi atanakha-zapa Eibleem, manqa mbusa āv gembøevé nqǽgo,

74 ndego ni ndø̀khandí꞉n, nigi qaqa ezoqam-qa zenda-te nqazu꞉gu.

Yaq ni kopømbaqapé. Møe zígoák, teqa iz tizi-eqatat,

75  *neka niqa yage-te, khøuwa ate tægoat, ndaføyamba vizíyagāt neka niqa matev eqeieqei vǿgoāt, teqa bøi-te.

76  *Yaq qo, noge yo, qo Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam qá-akhaemát, ndego Eqeiwat-Qape.

Zapa ndǿgo, qo Evezøza-qá megemege-té qoqotǿmá. Teqá nakhoa qotǿ-khakheinumít.

77  *Qo tegi ezoqam, āv qoqoté-zømesimít nqǽgo: Mbumbukiam tiqa manqa-zapazapa ndø̀-evøzám neka vǿkhandī꞉z.

78  *Zapa ndǿgo, nigi Mbumbukiam-qa kuku matev neka tanakh matev kandambaqapé.

Khandi etoam matev andé khøuwa me mé꞉fakhatáv.

79 Yaq ezoqa waev zǿ-etoám, ndigu bøivun-te neka løvøte-te ndiyage.

Yaq ndigu sambi yage-té genǿ-itúb.”

80 Yaq Zion gèkhouwév, neka nqova-te bazaføgakh vømbōgo. Yaq ndego leg-av manqei-té geyagám, atema ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa ewaqape-qa megemege-te vō꞉-itan, ndigu Izlael manqei-ak.

2

Yesu ge꞉qan

(Met 1:18-25)

1 Ta khøuwa-te ndøgo, Siza Ogastes, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape, manqat āv gene-vøovám nqǽgo: Ezoqa ewaqape, manqei-manqei ate qægoam, Lom gaman gimbo-kewagam, tiqa iziz gaman-qá mbuk-té qabe-peawáp. 2 Ezoqa gevebam matev av nqægo, khokhofá qafakhan, Lom gaman-qa mokho-te. Ta khøuwa-te ndøgo, Silia plovins-te, Kuilinius kawa ndøgoám. 3 Yaq ezoqa ewaqape, ekeza vemiav-té ginø-qavøním, tigi atanakha-zapazapa-za ma gindizav ndøgo, iziz vømø̄-awam.

4 Yaq até Zoséf-a, Nazalet vemiav, Gelili plovins-te ndøgo, gè-iváv. Yaq Deivid-qá vemiav-té genøqavíg, Zudia plovins-te ndøgo. Zapa ndǿgo, ndego Deivid-gé zeó. Ta vemiav-qa iz Betliém. 5 Yaq iz vee-qa gewav, Melí namba me꞉-apát. Ndigu søvøta mba zøgoám. Geté Meli ndugu, emu-ús. 6 Yaq Betliem vemiav-te gi꞉sokhoam, Meli tùni-ová. 7 Nakhasam gemboqan, anganeám. Meli-gé nakhasa khøuwá. Yaq ndabuá guni-løvønøvém, kao lou loge nonqo-te sasa ndøve. Zapa ndǿgo, khoev kouwat ndøgo, ma okha ezoqam gisømbi꞉matun, løvøzupøteáv. Gùmukhazém.

Enzol ezoqam, sip keoge ezoqam-te gimøfakhaz

8 Ta lova ndøgo, Betliem vemiav bavokho, sip keoge ezoqam mø̀ndøgoám. Sip zøkewagát. 9 Yaq nqova mbaín, Evezøza-gé enzol ezoqam zøfakhán. Yaq Evezøza-qa waev-qape, sùgumu-gutavát, ndigu sip keoge ezoqam. Yaq ndigu møe kandambá gigonem. 10 Geté ndego enzol ezoqam gezø-ein, “Zo møe ndøgòne᷄m. Nqáe! No manqat mbomambaqape nondapavún zo-te. Ndøgo ezoqa ewaqape khanakhanakh zǿ-etoám. 11 Nqægo lova, Deivid-qa vemiav-te, Betliem, khandi etoam ezoqam ndøqán, zo-te. Ndego Kelisó. Evezøzá. 12 Zo ngenek nakhasam, āv qazøté-ometám nqǽgo: Ndego ndabua løvønøváp, neka kao lou loge nonqo mokho-té gunu꞉-utøvé.”

13 Yaq nqova mbaín, enzol ezoqa nøme kopoav-qape ndøfakház. Mbumbukiam-qá iz ndø-eqatát. Āv gini-manqatám nqǽgo,

14  *“Mbumbukiam-qa iz yà beto-eqawát, ndego uni ova-in ngo꞉yage. Manqei-qape-te nqanek, sambi matev ndǿfakhán, ndigu ezoqam-te, Mbumbukiam ndømbopoev.”

15 Yaq enzol ezoqam, yan-te nango giqavaz, ndigu sip keoge ezoqam āv gini-einím nqǽgo, “Bìziniáv, Betliem vemiav-te ndøgo, matev bizimø̄-qeivim, av Evezøza manqat ginindi-khofotav ndægo.”

16 Yaq nakhamas-té ginøzáv, Meli neka Zosef neka nakhasam vømø̄zømet, ndego kao lou loge nonqo-te gu꞉qeiam. 17 Nakhasam gi-ometam ndøgo, yaq ndigu emanqat me꞉vototém, av enzol ezoqam, nakhasam-qa yaq-te gezømbe-ein. 18 Yaq ezoqa ewaqape, sip keoge ezoqam-qa manqat giyogem, ndigu nqova ndafe kandambá. 19  *Geté Meli ndugu, matavap mba ndø-aumát, matev ate ndægo qambo-fakhanumat. Ndugu oskia mbomatavupám. 20 Yaq sip keoge ezoqam giqavanat, ndigu Mbumbukiam-qa iz até go꞉-eqatát neka ike manqat vømbō-manqatat, matev ate qægoam-qa yaq-te, giyogem neka vø̄qeivim. Matev āv tønefakhán, av enzol ezoqam gezømbe-ein.

Yesu iz gimbo-akhaem

21  *Yaq nakhasam-yo khøuwa eit qamømbo-ndap, tegi ngusum gi꞉kepøtøzem, iz Yesu mbo-akhaém, ate av-té, av enzol ezoqam Meli gumbøe-ein, ndugu emu itøneav qagoam.

Simeon Yesu-qa yaq-te, Mbumbukiam ike manqat gembo-ein

22  *Yesu ge꞉qan, yaq khøuwa foti-qa zita-te, Meli kha sunguzam matev qamømbøe-navøem, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein, nakhasam ge꞉qanɨn, yaq Zosef neka Meli, Mbumbukiam-qá khoev-té ginøzáv, Zelusalem taon-te ndøgo, Yesu Evezøza-qa zenda-te vømǿveēm. 23  *Taqa yaq-te, Evezøza-qa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Nakhei angana ate ti꞉goat, bugukhokhof tiqanet, ndigu Evezøza-gi ndǿgoát.” 24  *Yaq ndigu etoam matev møgoném, Mbumbukiam-te, av Evezøza-qa guguna manqat qæ-ein. Ndøgo āv qane-eín nqǽgo: Kuvøkuvu o mumuk nakhei menas qó-áb.

25 Zelusalem taon-te ndøgo, ezoqa mø̀ndøgoám. Teqa iz Simeón. Ndego ezoqam ndaføyamba-qapé neka Mbumbukiam mbovizupám. Ndego teqá tenø-kewagám ndégo, Izlael ezoqam tekhandi꞉z. Mbumbukiam-gé Nqova Mbomambaqape mo꞉goám, te-te. 26 Nqova Mbomambaqape, ndego āv gene-omát nqǽgo: Ndego naqanøká génanimák. Geté Mesaya ndø̀khæ-omét, ndego Evezøza tendo-khofotav.

27 Ta khøuwa-te ndøgo, Nqova Mbomambaqape, Simeon Mbumbukiam-qá khoev-té genø-itú. Yaq Meli neka Zosef, Yesu gindu-ndafem, gindu-oz, matev tigonem, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein, 28 yaq Simeon até gendego, nakhasam gèndāf, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein. Āv gene-eín nqǽgo,

29 “Evézøza Eqeiwat-Qape. Manqa mbusa ndøgo, no-te qoqove, mø̀ndø-unimanqatín. Yaq no, qoge sasae ezoqam, ndakin kopømbá, mbomambá sǽnaním.

30  *No ndakin qoqa ezoqa khandi꞉zat matev, nøkeza bøí qateqeív, 31 ndøgo qo bawabawan ate ndægo nonqo qoqo-khakheinam.

32  *Ngenek bawan vini-ak-qá waev ndǿgoát, neka Mbumbukiam-qa yaq-te vøzømbé-vevezumāt, neka ni Izlael-ak, qogi bawan ezoqam, iz kandambaqape vønígoāt.”

33 Simeon nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu evøndipakha, nqova ndafe kandambá. 34  *Yaq Simeon zenda mo꞉vé ti-te, vøzø̄-guligulim. Yaq ndego Meli gumbo-ein, “Nqáe! Mbumbukiam ngenek nakhasam tene-veatáv ndǿgo: Ezoqa kopoáv gé-o꞉atát, ndego tisanqawat, neka ezoqa kopoav vǿwaniapāt, ndego ti-unimanqatintat, nqanek Izlael manqei-te. Ndego Mbumbukiam-qá khakhatap ndǿgoát. Geté ezoqa kopoav gembó-sanqaupát. 35 Yaq, qo Meli, qoqa mbøni andé nakhag kaiya me qambé-keqáz. Timbo-sanqaupat, yaq ezoqam-qa matavap, khonoam-te ndøgo, segendó-veveám.”

Ena ezoqa Yesu-qa yaq-te guizømas

36 Ezoqa nøme mø̀ndøgoám, Mbumbukiam-qa khoev-te ndøgo. Sævám. Tuqa iz, Ená. Ndugu Mbumbukiam-gú manqa vevezam ezoqám. Fanuel-gú yú. Asa khagua bawan-ák. Ndugu ngæpuká. Anganeam namba gi꞉yagam, viav seven mbá, yaq tēnø̄-nānīm. 37 Yaq ndugu tuni-ngæmam-év ndǿgo, atema ndakin, viav 84 vømbōndap. Ndugu Mbumbukiam-qa khoev løvøinøvemáv. Pavpave neká lovølova, Mbumbukiam-qá iz mba ndø-eqatám, lou logemav matev vø̄goam-a, vø̄guligulimam.

38 Simeon ate av-té Meli neka Zosef namba manqat gi꞉manqatam, yaq ndugu tùndiwáv, Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqa neka ezoqa ewaqape nakhasam-yo-qa yaq-te vø̄ezømas, ndigu khandi etoam ezoqam gimbøe-kewagam, ndego Zelusalem ezoqam tenqovotaz.

Zosef neka Meli, Yesu namba Nazalet vemiav-te giqavaz

39  *Zosef neka Meli, matev ate ndægo gumugonem, av Evezøza-qa guguna manqat ndæmanqate, ndigu ekeza vemiav-té ginøqaváz, Nazalet, ndøgo Gelili plovins-te. 40 Yaq ndego nakhasam gekhouwevtat, bazaføgakh-ús neka matavap loloakh-ús. Neka Mbumbukiam-qá kuku matev mo꞉goám te-te.

Yesu opønakam ge꞉goam, Mbumbukiam-qa khoev-te gemat

41  *Viav-viav ate qægoam, Yesu-gi evøndipakha, Zelusalem taon-té ginø-okhoám, Pasova khøuwa kandakanda matev vømø̄-gonemɨn. 42 Yaq Yesu viav tuelv qamømbøe-ndap, até ndegó-a, ti namba møvømbam khøuwa kandakanda-te vø̄wav, av tiqa matev qazømbe-goam. 43 Yaq pindap qamezømbe-navøem, tegi evøndipakha gi꞉qavanat, Yesu Zelusalem taon-té segeqóm. Geté tegi evøndipakha zøtezateáv. 44 Ndigu gimatavupam, ezoqá nømé namba me꞉qavanét. Geté khøuwa seke gingiaumat, gi꞉-apat, ndigu tigi ekeza ezoqam neka zifuap-te amba mbøevawém. 45 Geté ndigu ometeáv. Yaq Zelusalem taon-té ginøveséz, vømømbō-vawem. 46 Yaq khøuwa misika-qa zita-te, Mbumbukiam-qá khoev-té gi-ometám. Mbumbukiam-qá Manqat nømendim ezoqám namba me꞉qonavám. Tiqá manqat ndø-ewagát, neka vøzø̄-sinøzumat. 47 Ezoqa ewaqape, teqa manqat giyogem, ndigu teqa otevat neka manqa qavøiwat-qa yaq-te, nqova zøndáf. 48 Yaq tegi evøndipakha gi-ometam, ndigu nqova ndafe kandambá. Yaq evo gumbo-ein, “Áti. Gekha zapâ, qo matev av nqægo qoqoni-matanam? Nqáe! No qave namba, fofogeap kandambá qeitaqa-goat, amba qeitaqambe-vawat.”

49 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Gekha zapâ, no qazonø-vawat? Gê, zo zøtezateâv, av nqægo, no Tat-qā khoev-tē qabatu꞉gū?” 50 Geté ndigu manqa mokho ndapeáv, gekhā mé꞉manqatam.

51  *Yaq Yesu evøndipakha namba, ekeza vemiav-té ginøqaváz, Nazalet. Yaq ndego tiqa manqat o-mba zømbo-ndapám. Geté Meli ndugu, matavap mba ndø-aumát, matev ate ndægo, qambo-fakhanumat. 52  *Yaq Yesu gekhouwevtat, até matavap loloákh namba sege-khouwevtát, Mbumbukiam neka ezoqam, kuku vøzø̄goam te-te.

3

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat

(Met 3:1-12; Mak 1:1-8; Zion 1:19-28)

1 Ta viav-te ndøgo, Siza Taibilies viav 15 Lom kawa ezoqam kandambaqape gegoam, neka Pontius Pailøt, Zudia plovins-te, Lom gaman ezoqam vø̄goam, neka Elod Gelili plovins vømbō-kewagam, neka tege eveqase Filip, Itulia neka Tlakonitis manqei vømbō-kewagam, neka ndego Lisanias, Ebilin manqei vømbō-kewagam, 2 neka Anas neka Kayafas Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda vø̄goam, yaq Zion-te, ndego Zekalaya-ge yo, Mbumbukiam-qá manqat ndøfakhán. Ta khøuwa-te ndøgo, Zion leg-av manqei-té gegoám. 3  *Yaq ndego até gendego, Zoden kea avønin-te, manqei-manqei ate qægoam sège-okhoám, ezoqa vø̄e-zømesimam, av nqægo, “É-mozoqambúz, neka ibøkha iz vø̄-upøgim. Yaq Mbumbukiam zoqa manqa-zapazapa, ndø̀mbøe-navøém.”

4  *Matev āv tønefakhán, av Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya, mbuk-te ge꞉peawam. Ndego āv gene-peawám nqǽgo,

“Leg-av manqei-te ndøgo, ezoqam-qa manqa wag ndǿ-akhayam.

Āv qane-akhayám nqǽgo,

‘Evezøza-qa nakhoa é-mozoto-khakheinømém.

Nakhoa ndaføyamba-qape zombøé-viæém, ndego te꞉geav.

5 Manqei tømbuvap ate ndægo, manqei nøme bètø-awáp,

neka manqei popotap ate ndægo, bèmøkuiáp.

Nakhoa ndøkhafigeapet, bèndaføyá, neka nakhoa ndø-asøtavet bēgevøem.

6 Yaq ezoqa ewaqape, Mbumbukiam-qa khandi etoam matev ndǿqeivím.’ ”

7  *Ezoqa kopoáv, ibøkha iz ndape-qa ginduzav, Zion-te. Geté ti-te ndigu, khokho sa ginduzav, ndego āv gezømbe-manqatám nqǽgo, “Zo waza soqøsoqa. Ge zô, ndozo-matavap? Zo é-ndozó-khokhoz, Mbumbukiam-qa qaqa tøfakhan?”

8  *Matev eqeieqei vø̀khæ-matønømém. Yaq mokho tøfakhan ndøgo, tǿ-unimanqatín ndǿgo, zo unimanqatin zoqambúz, Mbumbukiam-te. Neka zøkeza mokho-mba ndømanqàte᷄, av nqægo, ni Mbumbukiam gēngiænoāk, zapa ndø̄go, ni Eibleem-gī zī. No nqazǿ-manqate: Mbumbukiam kopømbaqapé, nginik nandi manqat mba zǿ-eín. Yaq segé-Eibleem-gí-zi-íz.

9  *Ila khakheinøváp. Tae ndǿbóu. Zapa-té qanømú-løvuvøemét. Gekha tāe ndøgo, nanga eqeieqei vi꞉mav ndøgo, gébouím, gøinam-te vǿnqagimēm.

10 Yaq ezoqa ewaqape, manqat gimboyogem, āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Av tægoat ndægo, yaq ni gekha nígonēm?”

11 Yaq Zion gezø-qavøiu, “Gekha ezoqām ndego, ndabua menas tømbogoat, nøme tèabembo-etoám ndego, ndabua mbain ndego. Neka gekha ezoqām ndego, lou tømbogoat, yà bembo-etoám ndego, lou mbain ndego.”

12  *Até teks moni upøgim ezoqám-a, ibøkha iz ndape-qa vøndōzav. Yaq Zion gimbo-bevøpem, “Nøméndim ezoqam. Gebâ ni? Gekhā nígonēm?”

13 Yaq gezø-qavøiu, “Zo ezoqam-te, teks moni ndozo-upøgim, zo nøme khokho ndø-upø̀gi᷄m. Sà tø-upøgím ndigu, av gaman iziz ge꞉ve.”

14 Até nakhag ezoqám-a, Zion gimbo-bevøpem, “Gebâ ni? Gekhā nígonēm?”

Yaq gezø-qavøiu, “Ezoqa moni etoam-qa yaq-te ndøtøpøtø̀za᷄t. Neka meakha manqat ndømanqàte᷄, ezoqam-qa yaq-te, ti-te moni upøgim nonqo. Ság, moni ndigu, gaman-te ndozo-upøgim.”

15 Ezoqa ewaqape, khandi etoam ezoqam-qa mo꞉kewagám. Yaq ndigu Zion-qa matev giqeivim, gò꞉bevøpém, “Éisa. Ngenek Mesayá agegó, ndego ezoqam, Mbumbukiam tendo-khofotav, ni tekhandi꞉n.”

16  *Geté Zion gèzø-ovøyám, gezø-ein, “No Mesayá mbá. No zo ibøkha iz, ibøkhá qazømbe-etoumít. Geté ndego, noqa zita-te ngegeav, ndego no ùnime꞉-løvumbám. No ezoqa khàpe nøte-khapelavøqase-én. Até nqanek sasae khapelavøqasé-a, no teqa tamak khofoe-te tæmbotøke, no kopømba mbaín. Ndego zo ibøkha iz, Nqova Mbomambaqapé neka gøina wageáp gezømbé-etoumát. 17 Ndego andé wit nanga evem ezoqam me mé꞉geáv. Wit evem nonqo ndǿ-ndapaváv. Yaq wit nanga ndǿ-evém, neka louzi nonqo ndigu, lou nqeitam nonqo khoev-té genǿ-nqeisám. Geté tag ndøgo, gøinam-té genǿløvutám. Ta gøinam ndøgo, miavmiav ndøwageáp. Khouvøemáv.”

18 Zion ezoqa guguna manqat vinivinimbá gezø-manqatam, kopoáv, neka Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape vø̄e-zømesimam.

19  *Elod-qa yaq-te, ndego kawa ezoqam, Zion āv gene-eín nqǽgo, “Ngenek manqa-zapa ndøgó, namba qawan-gu zas, Elodias, sa geviwam, vø̄-okɨ neka matev soqøsoqa nøme kopoav vø̄matanam.” 20 Yaq vaev-te, Elod matev soqa nøme mba mo꞉matanám, ndøgo Zion ndimbula-te ge-utav.

Yesu ibøkha iz gendap

(Met 3:13-17; Mak 1:9-11)

21 Zion ezoqa ewaqape ibøkha iz gezø-etoumat, yaq até Yesú-a, ibøkha iz vø̄ndap. Yaq Yesu ate av-té ge꞉guligulimat, yan tø̀ne-mboqoé. 22  *Yaq Nqova Mbomambaqape ndovís, te-te vō꞉qom. Bugug andé kuvøkuvuám. Yaq yan-te ndo꞉go, manqa wag ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Qo nogé Yó. No poev kandambá qo-te. No nø̀taqambo-khafuát.”

Yesu-gi atanakha-zapazapa-za

(Met 1:1-17)

23  *Yesu Mbumbukiam-qa sasae ge꞉ngaz, ndego viav ande āv 30́ ndægó. Ezoqa āv gini-matavupám nqǽgo: Ndego Zosef-gē yō.

Zosef, ndego Eli-gé yó.*

24 Eli, ndego Matat-gé yó.

Matat, ndego Livai-gé yo.

Livai, ndego Melki-gé yó.

Melki, ndego Zenai-gé yó.

Zenai, ndego Zosef-gé yó.

25 Zosef, ndego Matataias-gé yó.

Matataias, ndego Amos-gé yó.

Amos, ndego Naum-gé yó.

Naum, ndego Esli-gé yó.

Esli, ndego Nagai-gé yó.

26 Nagai, ndego Mat-gé yó.

Mat, ndego Matataias-gé yó.

Matataias, ndego Semein-gé yó.

Semein, ndego Zosek-gé yó.

Zosek, ndego Zoda-gé yó.

27 Zoda, ndego Zoanan-gé yó.

Zoanan, ndego Lesa-gé yó.

Lesa, ndego Zelubabel-gé yó.

Zelubabel, ndego Sealtiel-gé yó.

Sealtiel, ndego Neli-gé yó.

28 Neli, ndego Melki-gé yó.

Melki, ndego Adi-gé yó.

Adi, ndego Kosam-gé yó.

Kosam, ndego Elmadam-gé yó.

Elmadam, ndego E-gé yó.

29 E, ndego Zosua-gé yó.

Zosua, ndego Elieza-gé yó.

Elieza, ndego Zolim-gé yó.

Zolim, ndego Matat-gé yó.

Matat, ndego Livai-gé yó.

30 Livai, ndego Simeon-gé yó.

Simeon, ndego Zuda-gé yó.

Zuda, ndego Zosef-gé yó.

Zosef, ndego Zonam-gé yó.

Zonam, ndego Eliakim-gé yó.

31 Eliakim, ndego Melea-gé yó.

Melea, ndego Mena-gé yó.

Mena, ndego Matata-gé yó.

Matata, ndego Neitan-gé yó.

Neitan, ndego Deivid-gé yó.

32  *Deivid, ndego Zesi-gé yó.

Zesi, ndego Obed-gé yó.

Obed, ndego Boaz-gé yó.

Boaz, ndego Salmon-gé yó.

Salmon, ndego Nason-gé yó.

33 Nason, ndego Aminadab-gé yó.

Aminadab, ndego Admin-gé yó.

Admin, ndego Ani-gé yó.

Ani, ndego Ezlon-gé yó.

Ezlon, ndego Pelez-gé yó.

Pelez, ndego Zuda-gé yó.

34 Zuda, ndego Zekop-gé yó.

Zekop, ndego Aezek-gé yó.

Aezek, ndego Eibleem-gé yó.

Eibleem, ndego Tela-gé yó.

Tela, ndego Nao-gé yó.

35 Nao, ndego Selug-gé yó.

Selug, ndego Leu-gé yó.

Leu, ndego Peleg-gé yó.

Peleg, ndego Eba-gé yó.

Eba, ndego Sela-gé yó.

36  *Sela, ndego Kenan-gé yó.

Kenan, ndego Afaksad-gé yo.

Afaksad, ndego Sem-gé yó.

Sem, ndego Noa-gé yó.

Noa, ndego Lamek-gé yó.

37 Lamek, ndego Metusela-gé yó.

Metusela, ndego Inok-gé yó.

Inok, ndego Zaled-gé yó.

Zaled, ndego Malalel-gé yó.

Malalel, ndego Kenan-gé yó.

38  *Kenan, ndego Enos-gé yó.

Enos, ndego Set-gé yó.

Set, ndego Adam-gé yó.

Neka Adam, ndego Mbumbukiam ndøkhakheinøvém.

4

Saitan Yesu ge꞉khamasimat

(Met 4:1-11; Mak 1:12-13)

1 Yesu Zoden kea-te gegoam, kha Nqova Mbomambaqapé qambøe-tønøyám. Yaq gendovesez, ndego Nqova Mbomambaqape, leg-av manqei-té genø-itú. 2 Yaq nqova soqaqape, teme-khamasím ndǿgo. Ge꞉khamasimam, khøuwa ate gi꞉goam, fotí. Ta khøuwa foti mokho-te ndøgo, Yesu lou logemáv. Sègegoám. Yaq vaev-te, ndego ifi mbovín.

3 Yaq ndego nqova soqaqape, Yesu gembo-ein, “Qo Mbumbukiam-ge Yo toqogoat, yaq nginik nandi, manqat mba qombó-eín. Yaq segé-lou-éz.”

4  *Geté yaq Yesu gembo-qavøiu, “Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Ezoqa kopømba mbaín, lou mba te꞉yagat.’ ”

5 Yaq ndego nqova soqaqape, Yesu olol ová genø-itú. Yaq ndego até gendegó, manqei-manqei ate ndægo vø̄e-omat, nqanek manqei-qape-te nqago, 6 gembo-ein, “Nqanek bawabawan ate nqægo, qoqá zenda-té qatǿvé. Yaq qō qotó-kawaeqtát, iz kandambaqape vøqágoāt. Nqanek gigiap ate nqægo, noqá. Yaq gekha ezoqām ndego, no tønø-pøovat, tæmbo-etoam, no kopømbaqapé, sæmbó-etoám. 7 Yaq nakémbá, katuk qotøndó-møkuí no-te, neka voqonǿ-vizām, yaq nqanek gigiap ate nqægo, qoqa ndǿgoát.”

8  *Geté yaq Yesu gembo-qavøiu, “Āv taoká. Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo: Evezøza-qá iz qó-eqatát, ndego qoge Mbumbukiam. Neka te-mba ndégo, toqombó-vizupát.”

9 Yaq nqova soqaqape, Yesu Zelusalem taon-té genø-itú, Mbumbukiam-qa khoev uni ova-in ndo꞉go vømø̄ve, sasa mbo-ein, “Qo Mbumbukiam-ge Yo toqogoat, soqóvuáq nqánek, atema manqei-te. 10  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Mbumbukiam tegi enzol ezoqam ndø̀zø-eín. Ndigu ndø̀qa-tøkeém. 11 Yaq ndigu sogó-ndøpøqém. Yaq qoqa zenda tokhotapak, nandi-te kha geqá-khanøyák.’ ”

12  *Geté Yesu gembo-qavøiu, “Mbumbukiam-qa Manqat nøme, āv qane-eín nqǽgo, ‘Qo Evezøza, qoge Mbumbukiam, khamasim-te ndø-àwa᷄m.’ ”

13  *Nqova soqaqape, teqa khamasim matev ate qægoam qamømbøe-navøem, yaq ndego Yesu sège-iváv, vø̄wav. Yaq khøuwa nøme eqeieqei temøzømet, nqawa ndǿgo temékhamás.

Yesu Gelili plovins-te sasae gengaz

(Met 4:12-17; Mak 1:14-15)

14 Yaq Yesu Gelili plovins-té genøveséz. Nqova Mbomambaqape-qa bazaføgakh, mø̀ndu꞉goám te-te. Yaq teqa manqat sùgumu-panqavøemát, ta manqei-te ndøgo, ate qægoam. 15 Ndego, ezoqam, Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té gene-zømesimám. Ezoqa ewaqape, teqa manqat gi-ewagam, ndigu gèmbo-vizupám.

Yesu ekeza vemiav-ak gisanqawem

(Met 13:53-58; Mak 6:1-6)

16 Yesu Nazalet vemiav-te gemat, ma ge꞉khouwev ndøgo, yaq Sabat khøuwa qandap, ndego guliguli khoev-té genø-ón, av ekeza matev qambøegoam. Yaq sège-itán. Mbumbukiam-qá Manqat geveam-qa ndøgoám. 17 Yaq Aezaya-qá mbuk mbo-etøomém, vø̄-mboqoa, manqat nøme vø̄qeiv. Yaq āv gene-geveám nqǽgo,

18  *“Evezøza-gé Nqova mo꞉gó, no-te.

Ndego oil nømboqóuz, vø̄veatan. Tene-veatán ndǿgo, ezoqa ndigu khakha-mba ndiyage, Manqat Mbomambaqape nøté-zømesimát.

Neka ndego no nqánek gende-khofotán. No ndimbula ezoqam nøtézømás, av nqægo, ndigu kopømbaqapé, segéfakház,

neka bøi waev mbain ezoqam vøtézømās, av nqægo, ndigu bøi nango segé꞉kewág.

Ezoqam ndigu, ezoqam-qa mokho-te ndu꞉gu, ndigu ndingenezoat neka matev soqøsoqa ndizø-matanam, ndigu ndø̀khandí꞉z.

19 No ndigu āv qazømbé-akhá nqǽgo, ‘Khøuwa mø̀ndøndáp. Evezøza tegi ezoqam-te, matev mbomambaqape ndǿmatanám.’ ”

20 Yesu nqanek manqat gumu-geveam, mbuk sasa ndøtok, mbuk keoge ezoqam nqawa vømbō-etoam, vø̄qom, yaq ezoqa ewaqape, Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te gu꞉qonavam, bøi te-te mbá. 21 Yaq Yesu nømendim manqat ndøngáz, gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Manqat nqanek, zo qazoyogem, qægeveam, gè-unimanqatín, nqægo khaiya.”

22  *Yaq ezoqa ewaqape, teqa manqat giyogem, sègembøe-gøomém neka nqova zøndáf, teqa manqat mbomambaqape-qa yaq-te. Yaq ndigu gò꞉bevøpém, teqa yaq-te, gi-einim, “Gê, ngenek Zosef-gê yò?”

23 Yaq Yesu gezø-ein, “No mø̀tenøtén. Manqat ndøgo, ezoqa ndimanqate, no zonǿ-einím. Āv qazonømbé-einím nqǽgo, ‘Mulømula etoam ezoqam, qakeza kha vø̀khæ-khakheinám. Matev kandakanda ndøgo, ni qeiyogem, Kapenaum taon-te qoqo-matønumam, até nqanék-a, qakeza vemiav-te, vø̀matanám.’ ”

24  *Yaq Yesu nøme gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, ekeza vemiav-te, ezoqa teqa manqat géyogemák.

25  *No nqazǿ-manqate: Ilaiza geyagam, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, yaq viav misika neka løvøyak siks vikia seke qamat, ta khøuwa-te ndøgo, ngængæm kopoáv gigoam, Izlael manqei-te. 26  *Geté Mbumbukiam Ilaiza ambá av nqǣgo, Izlael ngængæm-tē genø-khofotāv, vømøzǿ-tøkē. Geté ngæmam kopo-te mbá genø-khofotáv, Zalefat taon-te guyagam, Saedon manqei-te, vømømbō-tøke.

27  *Neka ta khøuwa-te ndøgo, Ilaiza Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam gegoam, kha sisi-us ezoqa kopoáv giyagam, Izlael manqei-te. Geté ezoqa kopo khakhævateáv. Sa ndégo tekhakhǽv, Naeman, ndego Silia manqei-ak.”

28 Ezoqa ndigu, Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te giqonavam, nqanek Yesu-qa manqat giyogem, ndigu mbøni zønqosøgím. 29 Yaq até gindigonem, vemiav bavokhó ginø-ngeatømém. Yaq manqei khavoe-té ginø-ituím. Tiqa vemiav, manqei poyat-té qagoám. Yaq ndigu ambá timø-oginamɨ́n ndǿgo. 30 Geté Yesu ezoqa ewaqape, sège-keqazotát. Livin-mbá sugumát, vømø̄fakhan.

Yesu ezoqa nqova soqa gembo-ngeatam

(Mak 1:21-28)

31 Yaq Yesu Kapenaum taon-té genøwáv, Gelili plovins ndøgo, neka Sabat khøuwa-te, ezoqa vømē-zømesim. 32  *Yaq ezoqam ndigu, teqa manqat giyogem, mbøni zølév. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-qá iz-té neka bazaføgakh-té gene-zømesimát.

33 Ta guliguli khoev-te ndøgo, ezoqa kopo mø̀ndu꞉goám. Ndego nqova soqa mbøigoám. Yaq ndego kandambaqapé sege-akhá, 34 “Â? Yésu, Názalet-ak! Gê, qo ni gekha qonígū? Ni ngiænoat-qā qotøndóqav? No mø̀tenøtén, qo gekha ezoqām. Qo Mbumbukiam-gé Ezoqa Ndaføyamba-qapé.”

35 Yaq Yesu ndego nqova soqa, gèmbøe-khafén, gembo-ein, “Qo manqat tía! Mòqotøndo-fakháq, qo nanda ezoqam-qa mokho-te ndoqotu꞉gu.” Yaq ndego nqova soqa, até gendego, ndego ezoqam, manqei-té genø-ogiú, sasa ndøfakhan. Yaq ge꞉fakhan, ndego teqa kha ngi꞉wateáv.

36 Yaq ezoqa ewaqape nqova ndafe kandambá. Āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek ezoqam. Teqa manqat viní. Andé iz akhae ezoqam-qá manqa manqaté. Taqa bazaføgakh kandambá. Ndego nqova soqøsoqa, manqat mba zømanqaté. Yaq ndigu sègendo-fakhazɨ́n.”

37 Yesu nqanek matev gego, yaq teqa emanqat sùgumu-panqavøemát, vemivemiav ate qægoam, ta manqei-te ndøgo.

Yesu ezoqa kopoav gekhakhæz

(Met 8:14-17; Mak 1:29-34)

38 Yesu Zu ezoqam-qa guliguli khoev gendo-ivav, yaq Saemon-qá khoev-té genøwáv. Khoev-te ndøgo, Saemon-gu zimpuka, ngusu tatas enqoni mbogoám. Tatas kandambá. Yaq Yesu tøke-qa mboviømém, tuqa yaq-te. 39 Yaq ndego tuqá avønin-té genø-itán, sasa mo꞉foe, enqoni ndøgo, ivøve manqat vømbō-ein. Yaq enqoni sègembo-navøém. Yaq ndugu até gundigu, gè-itán, ndigu lou vøzø̄ta.

40 Yaq khøuwa gesinanat, ezoqa ewaqape, ekeza ezoqam, ndigu enqoni vinivinimba qazøgoam, Yesu-té gindu-itúb. Yaq zenda zømbø-awám, vø̄khakheinøvem. 41  *Ezoqa nøme kopoáv, nqova soqøsoqa zøfakhatát. Akhayam-ús. Āv gini-akhaemám nqǽgo, “Qo Mbumbukiam-gé Yó!” Geté Yesu gèzømbe-khafén neka takeáv, manqat nøme ti-einim. Zapa ndǿgo, ndigu nqova soqøsoqa mø̀ndæzøtéz, Yesu, ndego Mesayā.

Yesu vemivemiav nøme-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat

(Mak 1:35-39)

42 Khøuwa nøme, qænqøovat, Yesu taon tène-iváv. Yaq ezoqam-av manqei-té genøwáv, vømø̄-yakhapus-mokho-mba-ev. Geté ezoqa gèmbovawát. Yaq gi-ometam ndøgo, ndigu keseiwat-qa mbogoám. Manqei nøme-te, ambá géwavák. 43 Geté Yesu gezø-ein, “No Manqat Mbomambaqape, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te, até vemivemiav nøme-té-a, bàme-zømesím. Mbumbukiam ta zapaya nqánek gende-khofotán.”

44  *Yaq Yesu até Zu ezoqam-qa guliguli khoev nøme-té-a, vemiav vinivinimba-te qapuatat, Zudia plovins-te ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat vømē-zømesim.

5

Yesu tegi paev ezoqam, ande gezømbe-akha

(Met 4:18-22; Mak 1:16-20)

1  *Khøuwa nøme, Yesu Genesalet kewan* ndøgeg-té geyám. Ezoqa me꞉zømesimát. Ezoqa kopoáv gindupindam. Mbumbukiam-qá Manqat ndø-ewagát. 2 Yaq pu-te ndøgo, Yesu khagua menas ndøqeív. Voe nqagim ezoqam ndø-asæmém. Ndigu voe ndøsunguzát. 3 Yaq khagua nøme qa-asæam, Yesu tunuketáo ndǿgo. Ndøgo Saemon-qá khaguá. Yaq gembo-ein, “Elavøqase vø̀ndosøkúz.” Yaq Yesu khagua-té gunu꞉qóm, ezoqa ewaqape Mbumbukiam-qa Manqat sasa me꞉zømesim.

4 Yesu manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq ndego Saemon āv gembøe-eín nqǽgo, “Ananá qazonǿ-tiním, voe vømø̄-nqagem.”

5  *Yaq Saemon gembo-qavøiu, “Kándambaqape. Lova seke qapøistat, ni sasae kandá qeigoat. Voe amba niti-nqagimát. Zongøyam kopo ndafeáv. Geté ság, av qo qoqote-ein ndægo, voe ndæ̀nqág.” 6 Yaq av gi꞉gonem ndægo, zonga kopoav-qapé gizømbe-ndap. Voe ambá vø̄keqavøemɨn. 7 Khagua nøme-te, voe nqagim ezoqa nøme mø̀ndøbøetám. Yaq ndigu tøke-qa zø-akhá. Yaq gindutinim, zonga khagua menas-té ginø-geabám, até vømøzø̄-tøtøvøbam. Khagua ambá vøzø̄-geovøemɨn.

8 Yaq Saemon Pita, nqanek matev geqeiv, ndego katuk ndømøkuí, Yesu-qa megemege-te, vømbō-ein, “Evézøza. Noqa avønin-te ndø̀ya᷄. Zapa ndǿgo, no manqa-zapa-us ezoqám.”

9 Ndego nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo: Ndego neka ezoqa nøme, te namba gi꞉goam, ndigu nqova ndafe kandambá, zonga kopoav-qape gizømbe-ndap. 10 Até Zems neka Zión-a, ndigu Zebedi-gi nakheis, Saemon namba gi꞉sasaetam, nqova vøzø̄ndaf.

Yaq Yesu Saemon āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo møe ndø̀go᷄. Qo ndakin ambá av nqǣgo, zonga qótakhasāt, geté ezoqa qótakhasát.” 11  *Yaq ndigu até gindigonem, khagua neka gigiap ate qægoam, sège-iváv, Yesu sasa mbopaevem.

Yesu kha sisi-us ezoqam gekhakheinøvem

(Met 8:1-4; Mak 1:40-45)

12 Yesu vemiav nøme-te gegoam, yaq ezoqa mø̀ndøgoám. Teqa kha ate qægoam, kha sisi-ús. Yaq Yesu ge-omet, ndego teqa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, bugug até manqei-té, vømbōviam, “Evézøza. Ambá qokhakheinømbemín. Poev taqagoat, qo kopømbaqapé, toqo-khakheinømbem.”

13 Yaq Yesu zenda mbøevé, vømbō-ein, “Nqanø̂poév. Qo vø̀-eqeieqei-éq.” Yaq nqova mbaín, ndego ezoqam, kha sisi sègembo-navøém.

14  *Yaq Yesu manqa āv gembøe-løvuá nqǽgo, “Ezoqa nøme zø̀-ei᷄n. Geté Mbumbukiam-gé iziz ezoqam-té qonǿqáv, bemø̄qamekh, neka Mbumbukiam-te etoam matev vømø̄go, av Mozes gezømbe-ein ndægo. Yaq ezoqa tìabiti-zøtéz, av nqægo, qo mòqo-eqeieqei-éq.”

15 Yesu ndego ezoqam mø̀ndøgugú, geté teqa emanqat sège-panqavøemát. Yaq ezoqa kopoáv gindu-okhoam te-te. Ndigu teqa manqat yoge-qa ndøgoám, neka khakhæzat-qa vø̄goam, ndigu enqoni qazøgoam. 16 Geté Yesu ezoqam-av manqei-té genøwavɨ́n, vømø̄-guligulimin.

Yesu kagi ezoqam gekhakheinøvem neka manqa-zapazapa vømbō-evøzam

(Met 9:1-8; Mak 2:1-12)

17 Khøuwa nøme, Yesu ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat, Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, mø̀ndø-qonavám. Nøme Gelili plovins-té ginduzáv, vemivemiav ate qægoam, neka nøme até Zudia plovins-té-a neka Zelusalem taon-te vøndō-okhoam. Yaq Evezøza Mbumbukiam-qa bazaføgakh, enqoni-us ezoqam khakheinøvem nonqo, mø̀ndøgoám, Yesu-te.

18 Yesu ezoqa ge꞉zømesimat, yaq ezoqa nøme tinduzáv ndǿgo. Kagi ezoqam ndø-eqeitavún. Ambá khoev mokho-té ginø-ndafemɨ́n, Yesu-qa megemege-te vō꞉veemɨn. 19 Geté ndigu nakhoa qeiviáv, vǿe-ōz. Zapa ndǿgo, ezoqa khàpumu-khouwéz. Yaq até gindigonem, khoev ová ginøqavíg, yaq ova ndo꞉go, ma Yesu ge꞉qotam, nqa vømø̄-løozem. Yaq ndego ezoqam sège-føløtøvém, kita-ús, ezoqa ewaqape-qa livin-te, Yesu-qa megemege-te. 20  *Yesu tiqa unimanqatin geqeiv, yaq ndego ezoqam āv gembøe-eín nqǽgo, “Nǿfu! Qoqa manqa-zapazapa, mø̀ndøqa-navøém.”

21 Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu āv ginibónd nqǽgo, “Gekha ezoqâm ngenek, Mbumbukiam-qa iz ngengenøitit? Ezoqam-qa manqa-zapazapa, Mbumbukiam yakhapús, ndezø-evøzam.”

22 Yesu é-møndæ-otév, av ndigu gi꞉matavupat. Yaq gezø-ein, “Zo gekha zapâ, zoqa mbøni-te av ndøzøte-matavupit? 23 Gê, gekha manqât ndøgo, føgakh mbain? Ndǿgò, no ngenek ezoqam tæmbo-ein, ‘Qoqa manqa-zapazapa mø̀ndøqa-navøēm,’ o ndǿgò, tæmbo-ein, ‘Mòqo-itán, neka okho vø̄ngaz’? 24  *Geté no ndakin nøtézømás, Ezoqam-ge Yo, bazaføgakh nqambôgó, ezoqa manqa-zapazapa tezø-evøzam, nqanek manqei-qape-te.”

Yaq Yesu ngenek kagi ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “No nqataqá-manqate. Mòqo-itán, kita vø̄khazo, khoev-te sasa ndøqav.” 25 Yaq nqova mbaín. Ndego ezoqa ewaqape-qa bøi-te, sège-itán, kita vø̄khazo, khoev-te sasa ndøwav. Mbumbukiam-qa iz até go꞉-eqatát, gemat. 26 Yaq ezoqa ewaqape, nqova ndafe kandambá. Mbumbukiam-qá iz ndø-eqaném. Yaq āv gini-manqatát nqǽgo, “Ni nqægo khaiya, matev viní qaziqeivim.”

Yesu Livai gembo-akha, tembopavat

(Met 9:9-13; Mak 2:13-17)

27 Taqa zita-te, Yesu vemiav ge꞉-ivavtat, ndego teks moni upøgim ezoqam ndø-omét. Teks upøgim khoev-qase mokho-té gunu꞉qotám. Teqa iz Livái.† Yaq Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “No qonøndó-páev.” 28 Yaq Livai até gendego, vømbōpaev. Gigiap ate qægoam, sège-iváv.

29 Yaq Livai lou kandambaqape ndølóg, ekeza khoev-te. Yesu mbokhanakhanákh. Teks moni upøgim ezoqam neka ezoqa nøme kopoáv, teqa lou loge-te gindupindam. 30  *Yaq Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, ndigu Felisi ezoqam-te ginøzaz, qaqa ndøgoném, Yesu-gi paev ezoqam-te, gizø-ein, “Gekha zapâ, zo teks moni upøgim ezoqam neka manqa-zapazapa-us ezoqam namba, ibøkha nqazøte-izit neka lou namba nqazøte-loget?”

31 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ezoqam ndigu enqoni mbain ndigu, ndigu mulømula etoam ezoqam mbain tøgoat, kopømbá. Geté enqoni-us ezoqam bezøgó, mulømula etoam ezoqam. 32 No ambá av nqǣgo, ezoqa eqeieqei akhayam-qa nøgeavūn, tiqambuz. Geté no manqa-zapazapa-us ezoqam akhayam-qa nøgeavún, vøndó-qambūz.”

Yesu lou logemav matev-qa yaq-te gimbøe-bevøpem

(Met 9:14-17; Mak 2:18-22)

33 Ezoqa nøme, Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Zion-gi paev ezoqam, lou logemav matev ndøgoatún, vø̄guligulimatun. Até Felisi ezoqam-gi paev ezoqám-a, vø̄goatun. Geté qogi paev ezoqam, matev av nqægo gonemáv. Ndigu lou sège-logatún, neka ibøkha vø̄-izumatun.”

34  *Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein, “Ge zô ndozo-matavap, ezoqa sæva te-okɨ, yaq zifuap lou loge-te tekhatob, ndigu zifuap kopømbâ, lou logemav matev ndø̄gonem, ndego ti namba ti꞉goat? Āv taoká. Ndigu lou logemav matev gégonemák. 35 Geté khøuwa ndø̀fakház. Yaq ndego ezoqam, sævam ge-okɨ, ndø̀ndafém, ti namba nde꞉go. Yaq tegi zifuap lou logemav matev, ta khøuwa-te ndǿgo tinígoát.”

36 Yaq Yesu yaya nøme zø-etá, gezø-ein, “Ezoqa kopømba mbaín, ndabua ndakinak tekeqa, yaq ta mbewat ndøgo, nqawønege ndabua-tē gemǿtøkē. Zapa ndǿgo, av toqotego nqægo, yaq ndabua ndakinak segemǿ-soqá, neka ndabua mbewat ndakinak gemǿ-kopømbayák, nqawønege ndabua namba.

37 Neka ezoqa kopømba mbaín, waen ndakinak, awenege søvakha ngusum-te te-ewa. Zapa ndǿgo, awenege søvakha ngusum-te toqo-ewa, yaq waen tøpopon, ndigu gékeqáz. Yaq waen vǿqouvøēm, neka søvakha ngusum vǿsoqoēz. 38 Geté waen ndakinak, søvakha ngusum ndakinak-té qotúqóuz.

39 Geté unimanqatín, gekha ezoqām ndigu, waen awenege gi-izumatun, ndigu waen ndakinak gèzømbo-qasiín. Ndigu āv gini-einimín nqǽgo, ‘Qanimav ndǿgo, awenege.’ ”

6

Yesu ndego kawá, Sabat khøuwa

(Met 12:1-8; Mak 2:23-28)

1  *Sabat khøuwa nøme, Yesu ekeza paev ezoqa namba, khae mokho-té gunu꞉-apát. Yaq tegi paev ezoqam, wit nanga ndøvingisømém, sasa ndøtitisam, tag vø̄khofovøem, mokho sasa ndølouz. 2  *Yaq Felisi ezoqa nøme, tiqa matev giqeivim, ndigu āv gizømbe-eín nqǽgo, “Gekha zapâ, zo wit nanga ndozo-vingisumit? Khafeáp nanda, Sabat khøuwa-te sasae av nqægo toqogot.”

3  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ge zô, emanqat mozó-geveømem, av Deivid ge꞉matanam, tegi ezoqam namba, ifi qazøvin? 4  *Mbumbukiam-qá khoev-té genø-ón, flawa vømøndō-upøzo, ndigu lou-qase-te go꞉-abam, Mbumbukiam-gi, yaq sasa ndølouz, neka ndigu ezoqam, te namba gi꞉goam, vøzø̄-etoam. Matev av nqægo khafeáp. Mbumbukiam-gí iziz ezoqam mba zø-mboqoatám, nginik flawa tilouzat.” *

5 Yaq Yesu gezø-ein, “Ezoqam-ge Yo, ndego kawá. Sabat khøuwa, ndégo teno-kawaevát.”

Yesu ezoqam pingim qambowau, gekhakheinøvem

(Met 12:9-14; Mak 3:1-6)

6 Sabat khøuwa nøme, Yesu Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te gemat, ezoqa ge꞉zømesimat, ezoqam mø̀ndøgoám. Teqa nakeamo pingim, gèmbowaú. 7 Yaq Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, Yesu bøi mba mbøeveém, ndego ezoqa peté-khakheinøvēm penømakhaya, Sabat khøuwa-te. Zapa ndǿgo, ndigu Yesu manqa ovøyam-te vee-qa mbogoám. 8 Yesu é-møndæ-otév, ndigu ande gekha me mbómatavupam. Yaq ndego ezoqam, pingim qambowau, āv gembøe-eín nqǽgo, “Qoté-itān. Yaq ezoqa ewaqape-qá megemege-té qoqonǿ-itán.” Yaq ndego ge-ìtān, sasa ndøwav, ezoqa ewaqape-qa megemege-te vømø̄-itan.

9 Yaq Yesu ndigu Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam gezøbevap, “Ge zô, ndozo-matavap. Gekha matêv ndøgo, Sabat khøuwa-te toqogo, kopømba? Ndǿgò, matev eqeieqei toqogo, o ndǿgò, manqa-zapa toqogo? Ndǿgò, ezoqa toqo-khandi꞉v, o ndǿgò, teqa yage toqongiu?”

10 Yaq Yesu sège-qambuním, ezoqa ewaqape vø̄zømet, yaq pingim wau ezoqam gembo-ein, “Pingim qoté-ovøyām.” Yaq ndego ezoqam, pingim gè-ovøyám. Sègembo-eqeieqeí.

11 Yesu matev av ge꞉matanam, yaq Zu megetapak, qaqa kandambá gigonem, neka yakhapus mokho-mba gibond, “Ni ngenek gekhā zimbógonēm?”

Yesu tegi u-anim tuelv gevevesam

(Met 10:1-4; Mak 3:13-19)

12 Ta khøuwa-te ndøgo, khøuwa nøme, Yesu manqei poyat-té genøqavíg, vømø̄-guligulim. Yaq lova seke qamat, Mbumbukiam-té genø-akhaemát. 13 Yaq qanaqanus qandopave, ndego ekeza paev ezoqam ndømøváb, ezoqa tuelv vø̄vevesam. Ndigu ezoqa tuelv, u-anim zø-akhá.

14 Ezoqam gevevesam ngínik: Saemón. Iz nøme gembo-akha, Pitá. Neka tege eveqase Endlú. Neka nøme Zéms, neka Zión, neka Filíp, neka Batolomeú, 15 neka Metiú, neka Tomás, neka Zems nømē. Ngenek Zems, Alfius-gé yó. Neka Saemōn nømē. Ngenek Saemon, Zelot ezoqam ndøgoám. 16 Nøme Zudás. Ngenek Zems-gé yó. Neka nøme Zudas Iskaliót. Ezoqam ndégo, vaev-te Yesu tegi qaqa ezoqam-qa zenda-te geve.

Yesu Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat neka enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvemat

(Met 4:23-25)

17 Yesu tegi u-anim namba, manqei poyat-te ginduvis, yaq manqei gev-te gimøwan, tegi paev ezoqa nøme kandambá gindupindam. Neka ezoqa nøme kopoáv, Zudia plovins-té ginduzáv, vemivemiav ate qægoam, neka Zelusalem taon-te vøndōzav. Até ndøgó-a, Taya neka Saedon taon avønin, ndaola-te ndøgo, vøndōzav. 18 Ndigu tindi-okhoám ndǿgo, Yesu-qa manqat ndǿyogém neka vǿkhakhǣz, ndigu enqoni qazøgoam. Yaq ezoqam ndigu nqova soqøsoqa gizømbu-goam, Yesu vø̄khakheinøvem. 19 Ezoqa ewaqape, Yesu kha khanøzam-qa mbogoám. Zapa ndǿgo, bazaføgakh ndofakhatám te-te, ezoqa ewaqape vø̄khakhæz.

Gekha ezoqâm ndigu, khanakhanakh tøzøgoat, neka gekha ezoqâm ndigu, tisoqoez

(Met 5:1-12)

20 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam ndøwabám, gezø-ein,

“Zo khanakhanakh mbá qanegó, zo gigiap-av ezoqam.

Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, zoqá.

21  *Zo khanakhanakh mbá qanegó, zo ndakin ifi ndøzøvinam.

Zapa ndǿgo, zo ndø̀zø-ewéz.

Zo khanakhanakh mbá qanegó, zo ndakin ndozo-eivam.

Zapa ndǿgo, zo khanakhanakh møzǿ-asøtáv.

22  *Unimanqatín, zo khanakhanakh mbá qanegó, zo Ezoqam-ge Yo zapaya ndisanqaza neka ndøzømbo-qasi꞉v neka zoqa manqat ndiponqom neka zoqa iz ndingenøiwat. 23 Matev av nqægo tøfakhan, yaq sègekhóum, neka gè-ogiám. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam yaq-fia mø̀ndøzømbø-nøzá, yan-te nqo꞉go. Matev ndøgo, zo-te ndimatanam, até kopó, av tigi atanakha-zapazapa-za, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-te gi꞉matønumam.

24 Geté zo, mòzo-soqoéz, gigiap kopoav ezoqam.

Zapa ndǿgo, zo yage eqeieqei mòzotumu-ndapém. Nøme mbaín.

25 Neka zo, mòzo-soqoéz, zo ndakin lou ndøzø-ewezat.

Zapa ndǿgo, zo ifi møzǿvinám.

Neka zo, mòzo-soqoéz, zo ndakin khanakhanakh mba ndøzø-asøtøve.

Zapa ndǿgo, zo mbøni vaev-té qazó-waniapát neka zó-eivumát.

26 Neka zo, mòzo-soqoéz, ezoqa ewaqape zoqa iz ndi-eqawat. Matev ndøgo, zo-te ndimatanam, ndøgo até kopó, av tigi atanakha-zapazapa-za, khokho Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-te gi꞉matønumam.”

Zogi qaqa ezoqam-te, kuku bezøgó

(Met 5:38-48; 7:12a)

27 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Geté zo ezoqam, zo noqa manqat nqazoyoge, no nqazǿ-manqate: Zo kuku bezøgó, zogi qaqa ezoqam-te. Neka matev eqeieqei zømatanám, ti-te ndigu, zo ndisanqaza. 28 Ezoqa tiqa manqa manqat-te, zo soqain-te ti-abumat, yaq zo āv qane-guligulím: Mbumbukiam matev eqeieqei bezø-matanám. Neka gèzø-guligulím, ndigu zo yage føgøføgakh ndizø-etoam.

29 Ezoqa tømøi teqatøkub, yaq sège-qambúq, yaq betaqā-tøkub. Neka ezoqa qoqa ndabua tendap. Ság! Até ndabua nømé-a, bèndáp.

30 Gekha ezoqām ndego, gigiap-qa teqaviam, sègembo-etoám. Neka gekha ezoqām ndego, qoqa gigiap sa tendap, nqawa ndape-qa ndø̀go᷄. 31  *Gekha matēv ndøgo, zo ndøzøpoev, ezoqa zo-te timatønumat, zo matev āv tozozømbé-matønumát.

32 Zo kuku ti-te mba tøzøgoat, ndigu zo-te kuku ndøzøgo, yaq ge zô ndozo-matavap, zoqa matev vinî? Eqeieqei-qapê? Āv taoká. Até manqa-zapa-us ezoqám-a, kuku ndøzø̂gó, ti-te ndigu, kuku ndøzøgo.

33 Neka ge zô ndozo-matavap, zo matev eqeieqei ti-mba ndigu tozozø-goat, ndigu matev eqeieqei ndimatanam zo-te, yaq zoqa matev vinî? Eqeieqei-qapê? Āv taoká. Até manqa-zapa-us ezoqám-a, matev āv tinigoatún.

34 Neka ge zô ndozo-matavap, zo gigiap ti-mba ndigu tozozø-etoumat, zo ndøzøte-zøtezat, ndigu nqawa ndø̀zø-qavøiū, yaq zoqa matev vinî? Eqeieqei-qapê? Āv taoká. Até manqa-zapa-us ezoqám-a, gigiap mø̀ndø-etoumatún, yaqyaq-a. Yaq ndigu gigiap ate ndægo, nqawa tonqogim-qa ndøgonemɨ́n.

35 Geté, zo kuku bezøgó, zogi qaqa ezoqam-te. Neka matev eqeieqei zømatanám. Gigiap yaq-mbá segezø-etoám. Neka nqawa qavøiwat-qa ndø̀go᷄. Zo av tøzøte-matønumat ndægo, zo yaq-fia kandambaqape ndòzomø-ndapém. Yaq Mbumbukiam, ndego Eqeiwat-Qape, zo ekeza nakheis mé꞉zǽb. Zapa ndǿgo, até ndegó-a, matev eqeieqei zømatønumatún, ndigu ike manqat manqatemav ndigu neka ndigu ezoqa soqøsoqa. 36 Ezoqa nøme-te, tanakh bezøgó, av zoge Zøve yan-te ngo꞉go, tanakh ndømbøego.”

Ezoqa nøme ndøvøozòa᷄t

(Met 7:1-5)

37  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo ezoqa nøme ndøvøozòa᷄t. Yaq Mbumbukiam até zó-a gévøozoák. Neka ndømanqàte᷄, av nqægo, ezoqa nøme ndigu ùnime꞉-soqøsoqoezām. Yaq Mbumbukiam até zoqá yaq-té-a, av nqægo gé-einák. Ezoqam-qa manqa-zapazapa, sà bezømbo-naváp. Yaq Mbumbukiam até zoqá manqa-zapazapá-ya, segembøé-navøém. 38  *Gè-etoám, ezoqa nøme-te. Yaq Mbumbukiam zo ndø̀zø-etoám. Kandambá gezømbé-etoám. Kopømba ande av lou ndægo, ezoqa ava-te tenqeitavet, gétøvøgimít, vømǿtøvā, neka vømǿ-qoqovøēm. Av ezoqa tozozømbe-etoumat, zo Mbumbukiam āv tezømbé-etoám.”

39  *Yaq Yesu yaya zø-etá, gezø-ein, “Bøi waev mbain ezoqam, kopømba mbaín, bøi waev mbain ezoqa nøme te-itu. Av tægoat ndægo, yaq ndigu ezoqa menas, manqei ozu-te até sugumú-o꞉áz. 40  *Paev ezoqam kopømba mbaín, tege nømendim ezoqam teløvuam. Geté gekha ezoqām ndego, nømendim matev ate ndægo tumundap, ndego āv tenégoát, av tege nømendim ezoqam nde꞉go.

41 Gekha zapâ, qafu-qa bøi-te, kupuk-qase ndoqoqeivi, getē tae-qape ndøgo, qakeza bøi-te nandaqa-genøe, qo qeivupāv? 42 Gekha zapâ, qafu av ndoqombøe-manqate, ‘Nǿfu, kupuk-qase bøi-te nandaqa-genøe, nøtaqālīv,’ getē qakeza bøi-te nandav, qo tae-qape qeiviâv, nandaqa-genøe? Qo khavozam ezoqám. Bugukhokhof nándav, toqólív, tae-qape, qakeza bøi-te nandaqa-genøe, eqeieqei voqókewāg. Yaq váev qafu-qa bøi-te, kupuk-qase ndøugu, toqoliv.”

Tae nanga eqeieqei o soqain toqoqeiv, yaq soqoté-qatéq, av nqægo, tae ndøgo eqeieqeī o soqain

(Met 7:16-20; 12:33-35)

43 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Tae eqeieqei, nanga soqøsoqa géviamák. Neka tae soqain, nanga eqeieqei géviamák. 44 Tae nanga toqoqeiv, yaq soqoté-qatéq, tae ndøgo eqeieqeī o soqain. Bøning fakiafakia-us-te, kopømba mbaín, nanga mbomømboma, kopømba ande av fig ndi꞉gu, toqo-vingisam. Neka khouwe-khouwe-te ndøgo, kopømba mbaín, gleips toqo-løvus. 45 Yaq matev até kopó. Ezoqa eqeieqei, matev eqeieqei ndøgoatún. Zapa ndǿgo, teqa mokho-te, matavap eqeieqei mbøigú. Geté ezoqa soqaqape, matev soqøsoqa ndøgoatún. Zapa ndǿgo, teqa mokho-te, matavap soqøsoqa mbøigú. Unimanqatín. Gekha matavāp ndøgo, ezoqam-qa mokho-te qamømbo-tøva, ndego ndǿgo témanqatát.”

Khoev puanam matev menas-qa yaya etæ manqat

(Met 7:24-27)

46  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha zapâ, no Evezøza ndozonø-akhayam, getē matev gonemāv, av no nqazømbe-manqate? 47 Gekha ezoqām ndego, no-te tendowav, noqa manqat vǿ-ewāg, neka o-mba vó꞉ndāp, no nøtézømás, ndego andē gekha ezoqām. 48 Ndego ezoqam, kopømba ande av ndé꞉go, khoev manqei føgakh-te gewev. Uk ge-asøzam, até pakoa-té. Yaq khouwat qandowav, khamøe qando-okhoam, ndøgo kopømba mbaín, tønqonaz. Zapa ndǿgo, khoev føgakh-qapé qawevam. 49 Geté gekha ezoqām ndego, noqa manqat sa te-ewagat, gete o-mba ndapeav vǿgoāt, ndego kopømba ande av ndé꞉go, khoev qoq-te gewev, uk sa go꞉føløzam. Yaq khouwat qandowav neka khamøe qando-okhoam, sègemø-khawá. Khoev ùnime꞉-ngiú.”

7

Yesu Lom nakhag kawa ezoqam-ge sasae ezoqam gekhakhæv

(Met 8:5-13)

1 Yesu teqa nømendim manqat qamømbøe-navøem, ezoqam-te, yaq Kapenaum taon-té genøwáv. 2 Ta vemiav-te ndøgo, Lom nakhag kawa ezoqam mø̀ndøgoám, neka ndego sasae ezoqam vømbōgoam. Te-te ndego khafuat kandambá. Ndego sasae ezoqam, enqoni mbogoám, ambá vø̄nanimin. 3 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam, Yesu-qa yaq-te manqat ge-ewag, ndego Zu megetapak ndøkhofotáz, te-te. Yesu āv gimbøé-einím nqǽgo: Bètøndowáv, tege sasae ezoqam vǿkhakheinøvēm. 4 Yaq ndigu Yesu-te gi-apat, gimøfakhaz, gèmømbo-viømém. Viam kandambá gigonem, vømbō-einim, “Qombótøké, ngenek nakhag kawa. Ndego ezoqa mbomambaqapé, 5 neka ndego poev kandambá, ni Zu ezoqam-te. Niqa guliguli khoev giwevem, moni ndégo te-áb.”

6 Yaq Yesu namba me꞉záv. Khoev gi꞉khatoat, ndego nakhag kawa ezoqam, zifuap ndokhofotáz, teqa manqat vømømbō-einim, av nqægo, “Khanánqa. Ság. Noqa khoev-te ndòqa᷄v. No ezoqa eqeieqeí mbá, noqa khoev-te toqotøndo-oq. 7 Yaq nakémbá, no nøkezan okhoeáv qo-te. Geté manqat mba qó-eín. Yaq noge sasae ezoqam segé-khakhǽv. 8 Até nó-a, no ezoqam-qá mokho-té qatu꞉gú. Neka no mokho-te, nakhag ezoqam mu꞉gú. Ndigu ezoqa kopo tæmbo-ein, ‘Vø̀qāv’, yaq ndego segéwáv. Neka ezoqa nøme tæmbo-ein, ‘Mòqotøndoqāv’, yaq ndego segendówáv. Neka noge sasae ezoqam tæmbo-ein, ‘Mòqo-matanām, nqanek’, yaq ndego segé-matanám.”*

9 Yesu nqanek manqat ge-ewag, yaq nqova mbondáf. Yaq gèndoqambún, ndigu ezoqa bawan-qape gimbopavam, vøzø̄-ein, “No nqazǿ-manqate. No nqanek Izlael bawan mokho-te, unimanqatin matev qeiviáv, av ngenek bawan vini-ak nge꞉-unimanqatinat.”

10 Yaq ndigu u-anim, nakhag kawa-qa khoev-te giqavaz, ti-ometám ndǿgo, ndego sasae ezoqam, mø̀ndø-khakhǽv.

Yesu ngæmam-ge yo gekhandi꞉v

11 Khøuwa nøme, Yesu taon nøme-té genømát. Ta taon-qa iz, Naín. Ekeza paev ezoqam neka ezoqa nøme bawan-qapé namba me꞉-apát. 12 Yaq nqáe! Taon uta mboqog ge꞉khatobat, ezoqa løvøte ezoqam ndø-eqeitavún. Taon-té gindu-fakház. Ndego ezoqa ndakinák. Tegu evo ngæmám. Zivis gèmbonaním, neka ndugu nakheis nøme mbaín. Taon-ak kopoáv, ngæmam namba gi꞉geavun. 13 Yaq Evezøza ngunuk sævam gu-omet, ndego tanakh mbogó, gumbo-ein, “Qo ndø̀-ei᷄v.” 14 Yaq Yesu tenøwáv ndǿgo, løvøte ezoqam-qa kumøkuma vømø̄khanaz. Yaq ezoqam ndigu, gi-eqeitam, sègewán. Yaq Yesu até gendego, ndego løvøte ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Ndáe! No nqataqá-manqate. Mòqo-khandí꞉q.” 15  *Yaq ndego sègeqóm, manqa manqate vø̄ngaz, yaq Yesu ndego ezoqam, evo nqawa sasa mbo-etoam.

16  *Yaq ezoqa ewaqape, nqanek matev giqeivim, ndigu møe ndøgoném, neka Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqanem. Āv gini-einím nqǽgo, “Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam kandambaqape ndøfakhán, ni mokho-te. Mbumbukiam ni-te tøke-qa ndowáv, ni tegi ezoqam.” 17 Yaq nqanek manqat, Yesu-qa yaq-te, Zudia plovins-te ndøgo neka manqei-manqei ate qægoam, avøavun qagoat, sùgumu-panqavøemát.

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, tegi paev ezoqam, Yesu-te gekhofotaz

(Met 11:2-19)

18 Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, tegi paev ezoqam, matev ate ndægo gi꞉-ometem ndøgo, Yesu gematønumat, yaq ndego ekeza paev ezoqa menas zø-akhá. 19  * Yaq Yesu-té genø-khofotáz. Āv gimømbøé-bevøpém nqǽgo, “Gê, ezoqam qô, Mbumbukiam ge꞉manqatam, tendo-khofotav? Ó, ezoqa vini-qa nitó-kewagāt?”

20 Yaq Yesu-te gimøfakhaz, gimbo-einim, “Ni Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ndokhofotán. Qo nitaqá-bevøpém: Gê, ezoqam qô, Mbumbukiam ge꞉manqatam, tendo-khofotav? Ó, ezoqa vini-qa nitó-kewagāt?”

21 Ta khøuwa-te ndøgo, ndigu ezoqa menas gigeavun, Yesu ezoqa kopoáv gekhakheinøvem. Ndigu enqoni bugug vinivinimba zøgoám neka nøme ndigu, nqova soqøsoqa vøzømbū-goam. Neka bøi waev mbain ezoqa kopoáv, bøi waev vøzø̄-etoam. 22  *Yaq Yesu ndigu Zion-gi paev ezoqam gezø-qavøiu, “Zion-te nqawa tozovesez, yaq āv qazømømbøé-einím, av zo manqat nqazøte-yoge neka matev nqazøte-qeivi. Ezoqam ndigu, bøi waev mbain qagoam, ndakin gèkeogé. Neka ezoqam ndigu, kagi gigoam, ndakin gè-okhó. Neka ezoqa ndigu, kha sisi-us gigoam, kha sisi mø̀ndøzø-navøém. Neka ezoqa ndigu, gea kandøgeap gigoam, ndakin gèyogé. Neka ezoqa ndigu, gipakhaetat, nango mø̀ndø-khandí꞉z. Neka gigiap-av ezoqam, Mbumbukiam-qá Manqat Mbomambaqape ndøyogé. 23 Neka gekha ezoqām ndigu, no-te nakeapav ndigu, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.”

24 Zion-gi manqa upøgim ezoqam gi꞉qavaz, yaq Yesu Zion-qa yaq-te manqa manqate ndøngáz, ezoqa ewaqape-te, gezø-ein, “Gê, zo Zion-te qazo-apat, leg-av manqei-te ndøgo, zo gekha qeivi-qa zó-apat? Gê, zo ezoqa omete-qa zó-apat, ndego kopømba ande av gagayag ndægo, sa tøpovøemet, yaq vǿepovēt, yaq vǿepovēt, khamøe sa tøqambuvøemet? 25 O gê, qazo-apat, zo ezoqa ndabua eqeieqei uzap omete-qa zó-apat? Nqáe! Ezoqa ndabua eqeieqei ndi-uzap neka gigiap kopoav si ndøzøwag, ndigu kawa ezoqam-qá khoev-té giyageáp. 26  *Geté zonømbé-einīm. Zo gekha qeivi-qa zó-apat? Mbumbukiam-gê manqa vevezam ezoqam omete-qa zó-apat? Unimanqatín. Ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám. Geté no nqazǿ-manqate. Ndego Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate ndi꞉gu, mø̀ndø-løvubám. 27  *Zapa ndǿgo, ezoqam ngének, teqa yaq-te Mbumbukiam-qa Manqat av nqæpeawap nqægo,

‘Nqáe! Noge u-anem notó-khofotáv, qoqa megemege-te.

Ndego nakhoa møqá-khakheinám.’

28 No nqazǿ-manqate. Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ndego kandambaqapé. Ndego ezoqa ewaqape, nqanek manqei-qape-te gifakhatat, mø̀ndø-løvubám. Geté até ezoqa khasøkhasís-a, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, ndigu Zion mø̀ndø-løvu꞉mém.”

29  *Ezoqa ewaqape, nqanek manqat giyogem, mø̀ndø-unimanqatiním, av nqægo, Mbumbukiam-qa matev eqeieqeí. Até ndigú-a, teks moni upøgim ezoqam. Ibøkha iz sùgumu-upøgimát, Zion gezø-etoam. 30  *Geté Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat zøtezat ezoqam, ndigu Mbumbukiam-qa matavap gè-ogiím, tiqa yaq-te ge꞉pøoa, te-te tiqambuz. Neka ndigu gèzømbo-qasí, Zion ibøkha iz tezø-etoam.

31 Yaq Yesu gezøbevap, “Gê, nginik ezoqam, ndakin ngiyage, andé gekha me nøtékhamās? Nginik ande gekhâm? 32 No nakheis nøtékhamás, maket manqei-te ndi-otam. Ndigu yaqyaq-a, āv gini-akhayám nqǽgo, ‘Ni zo pøinda nizø-khambøemám. Khanakhanakh-ús. Geté zo ogipøteáv. Neka ni osombo ouv nizø-qaqaemám. Geté zo eivøpøteáv.’

33 Zó-a, até kopó. Gekha matēv ndøgo, zo ndozoqeivi, zo khanakhanakh mbaín. Zion ndego ibøkha iz etoam ezoqam gefakhan, lou logemav matev gegoam, neka waen izumav vø̄goam, yaq zo āv qazøte-manqatám nqǽgo, ‘Ngenek nqova soqa mbøigú.’ 34  *Geté ndakin Ezoqam-ge Yo gefakhan, ngenek lou mø̀ndø-logatún, neka waen vø̄-izumatun. Yaq zo āv qazøte-manqaté nqǽgo, ‘Ngenek ezoqam zøté-ometām! Lou loge møqǽ, neka waen izam møqǽ. Neka ngenek teks moni upøgim ezoqam neka manqa-zapazapa-us ezoqam-gí zifú.’

35 Zo av nqægo ambá qazøte-manqaté. Geté ezoqam-qa matev toqoqeiv, ndøgo Mbumbukiam-qa matavap loloakh-te ndøndo-fakhate, yaq soqoté-qatéq, av nqægo, Mbumbukiam-qa matavap loloakh, unimanqatín.”

Manqa-zapa-us sævam, Yesu-qa zenda tokhotapak-te, tae et sisip mbomambaqape guoqouz

36 Khøuwa nøme, Felisi ezoqam, Yesu lou loge manqat mbo-eín, teqa khoev-te. Yaq Yesu tenøwáv ndǿgo, lou vømø̄log. 37  *Ta vemiav-te ndøgo, sævam mø̀ndøgoám. Ndugu manqa-zapa-ús. Yaq manqat gu-ewag av nqægo, Yesu Felisi ezoqam-qa khoev-te lou gelogat, ndugu tunduwáv ndǿgo, botol-qase vøndōndap. Tae et sisip qanimav-qape mu꞉nqeitavám. Taqa fia kandambá tantáv. 38 Yesu-qá zita-té gunduwáv, teqa zenda tokhotapak avønin-te vø̄-itan. Ndugu gèvín. Yaq bøi einu ndigu, Yesu-qá zenda tokhotapak-té ginø-lanqanimám.† Yaq ndugu até gundigu, susu ndøgo, Yesu-qa zenda tokhotapak-te qagoam, ekeza izúm guni-vuogím, neka zenda tokhotapak vømbō-ngenøtam, yaq tae et sisip mbomambaqape, teqa zenda tokhotapak-te sasa mbøeqouz.

39 Yaq ndego Felisi ezoqam, ma Yesu gendekhato, nqanek matev geqeiv, ndego ekeza mokho-mba, āv gene-matavupát nqǽgo, “Ngenek amba unimanqatin manqa vevezam ezoqam tegonɨn, yaq ndego bète-otevɨ́n, ngunuk sævam, kha ndumbo-khanøzam. Ndego bète-otevɨ́n, av nqægo, ndugu manqa-zapa-ús.”

40 Yesu teqa matavap é-møndæ-otév, yaq gembo-ein, “Sáemon. No manqat nqanø̂gó, qo-te.”

Yaq Saemon gembo-ein, “Nøméndim ezoqam, qonømbé-eīn.”

41 Yaq Yesu yaya mbo-etá, gembo-qavøiu, “Ezoqa menas mø̀ndøgoám. Ndigu moni etoam ezoqam-te, moni zømbo-løfokám. Moni kandambá. Nøme moni mokho 500́ qambøe-løfokam, neka nøme moni mokho 50́.‡ 42 Geté ndigu ezoqa menas, moni mbaín, ndego nango vømbøé-qavøinām. Yaq ndego ezoqam, te-te moni qazømbo-løfokam, āv gezømbe-eín nqǽgo, ‘Ság, moni nango nøqavø̀ina᷄m.’ ”

Yaq Yesu Saemon gembobevap, “Ge qô ndoqo-matavap? Nginik ezoqa menas, ndego ezoqam-te moni qazømbo-løfokam, kuku kandambaqape gekha ezoqām mbógoāt, te-te?”

43 Yaq Saemon gendo-qavøiu, “No nqæmatavap: Ezoqam ndégo, ndego moni kandambaqape qambøe-løfokam, sa gembotak.”

Yaq Yesu gembo-ein, “Nándav. Qo unimanqatín ndoqo-manqate.”

44 Yaq Yesu sævam-té genøqambún, Saemon sasa mbo-ein, “Ngunuk sævam qoté-omēt. No qoqa khoev-te qatøndo-on, qo no ibøkha etopøteáv, noqa zenda tokhotapak sunguzu nonqo. Geté ngunuk noqa zenda tokhotapak, ekeza bøi einú gunisungúz. Yaq ekeza izúm guni-vuogím. 45 Qo no ngenøndøpøteáv, no qatøndo-on, av niqa matev ndægo. Geté ngunuk sævam, noqa zenda tokhotapak, oskia ndøngenøtumít, ande qatønde-on, atema ndakin. 46 Neka qo noqa kawa-te, oil qouziáv, qatøndo-on, av niqa matev ndægo. Geté ngunuk sævam, noqa zenda tokhotapak-te, tae et sisip mbomambaqape mo꞉qóuz. 47 No nøtaqá-eín, gekha zapā ngunuk kuku khape qambe-khouwev no-te. Ngunuk kuku khape tømbøe-khouwév ndǿgo, tuqa manqa-zapazapa kopoav-qape, mø̀ndømbo-navøém. Geté gekha ezoqām ndego, manqa-zapazapa khapelavøqase mba sa qambøe-navøem, teqa kuku khapémbá.”

48 Yaq Yesu ndugu sævam āv gumbøe-eín nqǽgo, “Qoqa manqa-zapazapa, mø̀ndøqa-navøém.”

49 Yaq ezoqa nøme, lou loge-te namba gi꞉qonavam, ekeza mokho-mba gibond, “Ngenek kenǿgoam, ezoqa manqa-zapazapa ndezø-evøzam?”

50  *Yaq Yesu ndugu sævam gumbo-ein, “Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khandí꞉q. Mòqoqáv. Qo mbøni betaqàva᷄ev.”

8

Sakheis ndigu, Yesu namba gi꞉-okhoam

1 Taqa zita-te, yaq Yesu taon neka vemivemiav ate qægoam sège-okhoám. Ezoqa Manqat Mbomambaqape, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te me꞉zømesimám. Ekeza paev ezoqam tuelv namba me꞉-okhoám, 2  *neka sakheis vø̄goam. Nginik sakheis, Yesu gèkhakhǽz. Nøme ndigu, enqoni vøzø̄goam-a, nøme ndigu, nqova soqøsoqa vøzømbū-goam. Sævam kopo nømu, Meli Magdala vemiav-ák. Yesu nqova soqøsoqa sevén, gumbo-ngeasam. 3 Neka sævam nømu, iz Zoaná. Ndugu Kuza-gú zás. Ngenek ezoqam, ndigu Elod-qa khoev-te gisasaetam, kawa zømbogoám. Neka sævam nømu, ndugu iz Susaná. Neka sakheis nøme kopoáv gigoam. Ndigu sakheis, ekeza gigiáp gizømbe-tøkeám, ndigu gi-okhoam.

Ezoqa manqei vinivinimba-te, wit nanga gezøgeakhat, taqa yaya etæ manqat

(Met 13:1-9; Mak 4:1-9)

4 Khøuwa nøme, ezoqa kopoáv gimøvab. Vemivemiav ate ndǽgo, Yesu-te gindu-okhoam. Yaq ndego yaya zø-etá, gezø-ein,

5 “Ezoqa mø̀ndøgoám. Khae-té genøwáv, wit nanga vømø̄-zøgeakh. Yaq wit nanga ge꞉panqabumat, nøme nakhoa-té ginø-o꞉atát. Yaq ezoqa tetøkhonøvemém ndǿgo, pipisi vø̄louz. 6 Geté nøme ndigu, nandi-té ginø-o꞉atát. Nandi-te ndøgo, manqei khapekhapémbá qatøke꞉pat. Yaq mbusa qafakhan, gèkusíz. Zapa ndǿgo, ibøkha mbaín. 7 Wit nanga nøme, gapuk-té ginø-o꞉atát. Yaq gapuk ndøgo, wit namba qæ-eqa, ndigu gèvøtøgeám. 8 Geté wit nanga nøme ndigu, manqei eqeieqei-té ginø-o꞉atát. Yaq kopømbá gi-eqanat, nanga vø̄qataz. Wit nanga kopokopo-te, louzi nonqo andled-andléd gitøkebupat.”

Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq āv gene-akhá nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat neka yoge kopømba vømbógoāt, yà beyogé!”

Yesu gekha zapā, ezoqa yaya mba gezø-etæam

(Met 13:10-17; Mak 4:10-12)

9 Yesu nqanek yaya ge-eta, yaq tegi paev ezoqam, manqa mokho-qa mbøebevøpém. 10  *Yaq gezø-qavøiu, “Mbumbukiam zo mba zøtáke, zo nogi paev ezoqam, mokho manqat tøzøte-zøtez, teqa Megeat Matev-qa yaq-te. Geté ndigu ezoqa nøme, no yaya mba nøzø-etǽ. No yaya tæzømbe-etǽ ndǿgo: Ndigu ndø̀qeivát. Geté mokho gembó-ndapemák. Neka ndigu ndø̀-ewagát. Geté manqa mokho gembó-ndapemák.”

Ezoqa manqei vinivinimba-te, wit nanga gezøgeakhat, taqa yaya etæ-qa manqa mokho

(Met 13:18-23; Mak 4:13-20)

11 Yaq Yesu tegi paev ezoqam gezø-ein, “Yaya etæ-qa manqa mokho nqánek: Wit nanga ndigu, Mbumbukiam-qá Manqát.

12 Nøme ndigu, nakhoa-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat giyogemɨn, yaq nqova soqaqape até gendewavɨn, Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-vibamɨn, tiqa mbøni mokho-te ndøugu. Ndego tenegoatún ndǿgo, soqaín ndǿgo, ndigu ti-unimanqatinim, yaq Mbumbukiam khandi vøzǿ-etoām.

13 Neka wit nanga ndigu, nandi-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat khanakhanakh-us ndø-ndapemɨ́n. Geté ta manqat ndøgo, uni mbuvøemáv, tiqa mokho-te. Yaq tiqa unimanqatin matev Mbumbukiam-te, khapekhapé outupáv. Khamasim matev qazø-fakhanɨn, ndigu nakhamas-té ginø-o꞉azɨ́n.

14 Neka wit nanga nøme ndigu, gapuk-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa Manqat ambá giniyogé. Geté tiyagat, ndigu tiqa yage-qa yaq-te fofogeap khàpe zømbe-khouwevɨ́n, neka gigiap kopoav neka manqei-qape-qa khanakhanakh matev-qa yaq-te, poev khape vøzømbē-khouwevɨn. Yaq tiqa unimanqatin gèvøtagɨ́n. Kopømba mbaín, mokho tøfakhan.

15 Neka wit nanga ndigu, manqei eqeieqei-te gi-o꞉atat, taqa manqa mokho nqánek: Ezoqa nøme, tiqa mbøni eqeieqeí neka unimanqatín. Ndigu Mbumbukiam-qa Manqat ùnime꞉-yogemɨ́n. Ndigu føgøføgakh até gembó-geageapát neka yovitáv. Yaq Mbumbukiam-qa Manqat, tiqa mokho-te ndøugu, mokho ndøfakhanɨ́n.”

Qoqa Klisten matev, ande waev me ndægo, ndøkhònao᷄

(Mak 4:21-25)

16  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Lampa toqomag, yaq kopømba mbaín, baket mokho-te o lou-qase mokho-te toqo-khonao. Geté lampa asøzam nonqo-té qonǿwuá. Yaq gekha ezoqām ndigu, khoev-te ti-ozat, waev géqeivát.

17  *Gekha matēv ndøgo, ndøkhonøwe, bavokhó qandó-fakhán. Neka gekha mokho manqāt ndøgo, ndøkhonøwe, gendó-veveám. Yaq ezoqa ewaqape, gé꞉zøtéz.

18  *Yaq nakémbá, aiyá qagó. Noqa manqat ùnime꞉-yogé, manqat nqæmanqate. Gekha ezoqām ndego, mokho gendap, Mbumbukiam otevat nøme mba mbøé-etoám. Geté gekha ezoqām ndego, mokho ndapeav ndøgo, yaq até otevat-qasé-a, ndego ezoqam ndematavap ndømbogo, Mbumbukiam segéviwám.”

Yesu-gu evo neka emekheis, gekha ezoqâm?

(Met 12:46-50; Mak 3:31-35)

19 Khøuwa nøme, Yesu-gu evo neka emekheis ndøfakház. Geté ndigu kopømba mbaín, Yesu-te vǿe-ōz. Zapa ndǿgo, ezoqa khàpumu-khouwéz. 20 Yaq ezoqa nøme, āv gimbøe-einím nqǽgo, “Qogu qavo neka qamekheis ngó꞉wani, bavokho. Qo ndǿqamekhám.”

21 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Nogu evo neka nqamekheis ndígu, Mbumbukiam-qa Manqat ndiyoge neka ndimbopaev.”

Yesu manqat mba ge-ein, khamøe sa qavøitav

(Met 8:23-27; Mak 4:35-41)

22 Khøuwa nøme, Yesu ekeza paev ezoqam namba, khagua-té ginøketáb, gezø-ein, “Yaq-keoqá qazinǿ-qantáv.” Yaq sasa ndøsøkuzim. 23 Giqantavat, Yesu venanqei mbovín. Yaq gèbúv. Yaq anana-mba mø̀ndu꞉bǿen, mbe-qape tāndōfeā. Khamøe qando-okhoam, lokh bøi-té qanø-tøvøyát, ambá vø̄-qambuanemɨn. 24 Yaq até gindigonem, Yesu gèti꞉nám, gimbo-einim, “Evézøza, Evézøza. Ni avønín zígeón.”

Yaq Yesu gendosuzam, vø̄-itan. Yaq khamøe ndøgo, vø̄fegimam-a, vø̄vumøyat, manqat sasanqa-us mbo-eín. Yaq ndøgo sègevøitáv. Qavøitav mbómā. 25 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Zo unimanqatin mbaîn, Mbumbukiam-te?”

Yesu matev av ge꞉matanam ndægo, yaq tegi paev ezoqam, nqova ndafe kandambá neka møe vø̄gonem. Yaq, yaqyaq-a gibond, “Ngenek gekha ezoqâm? É, até khamøe fegim neka khamøe vumøe, manqat mba mbomanqaté. Yaq ndøgo manqa o-mba mbøendapé.”

Yesu ezoqam nqova soqøsoqa gembo-ngeasam

(Met 8:28-34; Mak 5:1-20)

26 Yesu ekeza paev ezoqam namba, Gelasa ezoqam-qá manqei-té ginøqantáv. Ta manqei ndøgo, Gelili manqei yaq-keoqá qagó. 27 Yesu khagua-te gendovuao, yaq vemiav-ak kopo ndowáv. Ndego nqova soqøsoqa mbøigoám. Viav kopoáv, ndego ndabua uzumáv neka ve-te sømbimáv. Geté nandi nqa-té geyagám. Ta nandi nqa-te ndøgo, løvøte ezoqam ndø-osupám. 28 Yaq ngenek ezoqam Yesu ge-omet, kandambaqapé sege-ogeá, ekeza kha, teqa megemege-te, manqei vø̄elavao. Yaq āv gene-akhá nqǽgo, “Yésu, Mbumbukiam-ge Yo, ndego Eqeiwat-Qape, qo no gekha qonǿgō? Mbumbukiam-qa iz-te, nqataqá-viam, no nqosøgeap nø-etòa᷄m.” 29 Ndego nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo. Yesu nqova soqa fakhane manqat mbo-eín. Ndego nqova soqa oskia ndøqanøtumám. Khøuwa kopoáv. Bov neka pingim, auli sen ambá gimbøe-løvønøvememɨ́n. Geté ndego sège-løvuzuín. Yaq nqova soqa, ndego ezoqam-av manqei-té genø-ituín.

30 Yaq Yesu gembobevap, “Qo gekha îz?”

Yaq ndego gendo-qavøiu, “Noqa iz Bawan-qapé.” Nqanek tene-eín ndǿgo. Zapa ndǿgo, nqova soqøsoqa kopoáv, teqa mokho-te gimbøigoam. 31 Yaq ndigu nqova soqøsoqa, Yesu āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Ni manqei ozu-te, nqa vaev mbain ndøgo, ndøkhofòta᷄n.”

32 Ta manqei avønin-te ndøgo, bøsi nen mø̀ndøwanám. Kopoav-qapé. Manqei poyat-té givagimám. Yaq nqova soqøsoqa, Yesu gimbo-viømem, “Ni ambá bøsik mokho-té qonø-khofotanɨ́n?” Yaq Yesu sègezøták.

33 Yaq ndigu nqova soqøsoqa, gèfakház, ndego ezoqam-qa mokho-te gu꞉goam, bøsik-te vømø̄-oz. Yaq bøsik manqei khavoe-té ginøbøín, ibøkha-te vømø̄-geonim.

34 Yaq ezoqam ndigu, bøsik gizø-kewagam, nqanek matev giqeivim, ndigu møe ndøbøín, yaq taon-te neka vemivemiav-te, ezoqa emanqat vømøzømbē-vototap. 35 Yaq ezoqa tinduzáv ndǿgo. Matev qeivi-qa ndøgoám, ma qæfakhan ndøgo. Yaq Yesu-te gimøfakhaz, ti-ometám ndǿgo, ndego ezoqam, nqova soqøsoqa gimbo-fakhaz, ndabua ndø-uzupám neka matavap kopømba vømbōgoam. Yesu-qá zenda tokhotapak megemege-té gonoqotám. Yaq ndigu møe ndøgoném. 36 Yaq ezoqam ndigu, matev bøi gi꞉qeivim, emanqat zømbe-votót, ndego nqova soqøsoqa gimbogoam, ande āv kenē-khakhæv.

37 Yaq ezoqa ewaqape, Gelasa manqei-te giyagam, Yesu āv gimbøe-viømém nqǽgo. Tiqa manqei, yà be-iváv. Zapa ndǿgo, ndigu møe kandambá gigonem. Yaq Yesu gèketáo, sasa ndøsøkuzim.

38 Yaq ndego ezoqam, nqova soqøsoqa gimbo-fakhaz, Yesu namba okho-qa mboviám. Geté Yesu ndego takeáv, gembo-ein, 39 “Qakeza vemiav-té qonǿqaváq, ezoqa voqomé-zømās, Mbumbukiam ande āv keqambē-matanam.”

Yaq ndego ekeza vemiav-té genøwáv. Manqat sège-manqatát, vemiav-te ate qægoam, Yesu ande āv kembøē-matanam.

Yesu sævam gukhakheinøvem, ndugu kouk qambowavam, neka mbasønakam vø̄khandi꞉v

(Met 9:18-26; Mak 5:21-43)

40 Yesu kewan yaq-keoqa nqawa geqantavat, gemøqa, yaq ezoqa kopoáv, khanakhanakh mbogoném, ge꞉fakhan. Zapa ndǿgo, ndigu gèmbøe-kewagám. 41 Yaq nqáe! Ezoqam tendowáv ndǿgo. Teqa iz Zailés. Ndego Zu ezoqam-qá guliguli khoev megeat ezoqám. Yaq ndego até gendego, Yesu-qa zenda tokhotapak-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, ekeza khoev-te okho-qa yaq-te vømbōviam. 42 Zapa ndǿgo, tegu yu, ndugu viav ande av tuelv ndægo qambøegoam, gènanimtát. Neka ndego nakheis nøme mbaín.

Yaq Yesu gemat, ezoqa bawan-qape gèqanabát, ambá vø̄tøgutømemɨn. 43 Ta bawan mokho-te ndøgo, sævam kopo mø̀ndu꞉goám. Ndugu kouk mbowavám. Nupøkhán mbá. Viav ate qægoam, tuélv, qambowavam. Ndugu tugi moni ate gi꞉goam ambá guni-ngiæzotám, mulømula etoam ezoqam-te. Geté ezoqa kopo, kopømba mbaín vǿe-khakheinøvēm. 44 Yaq ndakin ngunuk sævam, Yesu-qá zita-té gunduwáv, teqa ndabua ov-qase vømbō-khanaz. Yaq nqova mbaín. Tuqa kouk waev, sègembo-navøém.

45 Yaq Yesu gebevap, “No gekha ezoqām ndǿkhantan?”

Geté ezoqa ewaqape gò꞉naomém. Yaq Pita gembo-qavøiu, “Evézøza. Ezoqa bawan-qape khàpumu-khouwév, qoqa kha ngikhanazumit.”

46 Geté Yesu gendo-ein, “Ezoqa mø̀ndø-khantán. No tøtenøtén ndǿgo. Zapa ndǿgo, noqa bazaføgakh nøme, ezoqam-té qanøwáv.”

47 Yaq ngunuk sævam gui-otev av nqægo, Yesu mø̀ndøqānd, yaq sègendowáv. Kha wageap-ús. Yaq Yesu-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, ezoqa ewaqape-qa bøi-te vø̄vøndøyam, gekha zapayā gunī-khantav, yaq ndaføyambā sege-eqeieqei-ēv.

48  *Yaq Yesu gumbo-ein, “Ngólam. Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khakheinøqavém. Mòqoqáv. Qo mbøni betaqàva᷄ev.”

49 Yesu ate av-té manqat ge꞉manqatam, yaq Zailes-qa khoev-te, ndego Zu ezoqam-qa guliguli khoev gezømbo-megetam, ezoqam tendowáv ndǿgo, vømbō-ein, “Qogu yu mø̀ndønaním. Nandev nømendim ezoqam, sekemba mbopòuwe᷄꞉t, tendowav.”

50 Geté Yesu nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego Zailes āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo ndøfofògea᷄p. Soqó-unimanqatín. Ndugu segé-khandí꞉v.”

51 Yesu Zailes-qa khoev-te gemøfakhan, yaq ezoqa nøme gèzømbe-khafén, te namba ti꞉-oz. Geté ti-mba ndígu tekhatób, Pita neka Zion neka Zems, neka nakhasam-gi evøndipakha. 52 Ezoqa ewaqape, eiv neka osombo ndøgoném, nakhasam-te. Geté Yesu gezø-ein, “Eiv ság! Ngunuk nakhasam nanimateáv. Geté venanqei ndøbuvít.”

53 Yaq ndigu Yesu gèvøngi꞉nám. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, ndugu mø̀ndønanīm. 54 Geté Yesu até gendego, mbasønakam zenda vømbōgea, sasa ndø-akha, “Khapúlav. Mòqo-itán!” 55 Yaq tugu nqova, nqawá gumøndæ-veséz. Yaq ndaføyambá, ndugu sègendo-suzám, vø̄-itan. Yaq Yesu mbasønakam-te, lou etoam manqat ndø-eín. 56 Nakhasam-gi evøndipakha, ndigu nqova ndafe kandambá. Geté Yesu gèzømbe-khafén. Ezoqa nøme bezø̀-ei᷄n, av matev qæfakhan ndægo.

9

Yesu ekeza u-anim tuelv, manqa gezø-løvua, gekhofosam

(Met 10:5-15; Mak 6:7-13)

1 Khøuwa nøme, Yesu ekeza paev ezoqam tuelv, gèmøváb. Yaq ndego iz neka bazaføgakh zø-etoám. Ndigu ezoqa nqova soqøsoqa vinivinimba zǿngeasumát neka enqoni-us ezoqam vǿkhakheinøvemāt. 2 Yaq tene-khofosám ndǿgo, ezoqa Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-té giní-zømesimát neka enqoni-us ezoqam vǿkhakheinøvemāt. 3  *Āv gezømbe-eín nqǽgo, “Tozo-okhoat, gigiap ndø-upø̀gi᷄m, av nqægo, tatuag neka moqos neka lou neka moni neka ndabua enend nonqo. 4 Zo ezoqa khoev tizø-einat, ta khoev-te ndøgo, até vøsokhoé. Yaq ta-mbá tøzøté-ivøvemát ndǿgo, vemiav nøme-te tozozavat. 5 Geté zo vemiav nøme-te tozomø-fakhazat, yaq ndigu zo khatobeav tøgoat, ta vemiav ndøgo, sège-ivøvemát. Yaq pakhakh ndøgo, zoqa zenda tokhotapak-te tøgoat, sozó-pomoememát. Yaq ndigu tìabiti-zøtezát, ni manqa-zapa zigonēm.”

6 Yaq ndigu gèpanqaním, vemivemiav vinivinimba-te, Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape vømē-zømesim-a, enqoni-us ezoqam vømø̄-khakheinøvem, manqei-manqei ate qægoam.

Elod Yesu-qa yaq-te go꞉nakat

(Met 14:1-12; Mak 6:14-29)

7  *Yaq Elod, ndego Gelili plovins-ge kawa ezoqam, manqat ge-ewag, matev vinivinimba qafakhanumat, ndego gò꞉beváp. Zapa ndǿgo, ezoqa nøme āv gini-manqatám nqǽgo, “Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, nangó gendo-khandí꞉v, løvøte-te.” 8 Geté ezoqa nøme gimanqatam, “Ilaiza ndøfakhán.” Neka ezoqa nøme, āv gini-manqatám nqǽgo, “Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, ibugukhokhof giyageapam, nøme nangó gendo-khandí꞉v.”

9  *Yaq Elod āv gene-eín nqǽgo, “Zion, noqa manqa vøovam-te, monqo mbokepøzém. Geté ngenek gekha ezoqâm, emanqat nqæmbo-yoge?” Yaq ndego Yesu omete-qa ndøgoám.

Yesu ezoqa bawan-qape ge꞉zøkef

(Met 14:13-21; Mak 6:30-44; Zion 6:1-14)

10 Yesu-gi u-anim nango ginduvesez, vø̄e-ometem, av nqægo, matev ande āv kinī-matønumam, yaq ndego vemiav nøme-té genø-itúb. Ta vemiav-qa iz, Betsaidá. Ndego ambá gemø-yakhapus-mokho-mba-ezín, ti namba. 11 Geté ezoqa ewaqape gi꞉zøtez, av nqægo, Yesu ande āv kenēma, yaq ndigu sègembo-paevém. Yaq Yesu sègekhatób, neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te vø̄e-zømesim neka enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvem.

12 Yaq qakhagus ndøgo, khøuwa ambá vømø̄-sinanɨn. Tegi paev ezoqam tuelv tinìzāv, Yesu vømbō-einim, “Ezoqa bawan-qape é-moqo-khofosám. Yaq vemivemiav neka khoev avøavun nqagot, lou neka venanqei nonqo, tìabimi-váo. Zapa ndǿgo, ni ezoqam-av manqei-té qazigú, nqanek.”

13 Geté yaq Yesu gezø-ein, “Lou zo zozǿ-etoám, tilog.”

Yaq gindu-qavøinam, “Ni flawa faev neka zonga menas mba nigú. Gê, nginik ezoqa bawan-qape, lou ni nimøzǿwī?” 14 Ndigu nqanek manqat gi-einim, zapa ndǿgo. Ezoqa kandambá gigoam. Angana ate gi꞉goam, ande āv faev taosén ndi꞉gú.*

Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Ezoqa yà beqonáv. 50 50-té giabenø-qoqongeapét.”

15 Yaq Yesu-gi paev ezoqam, āv tini-matønømém, yaq ezoqa ewaqape vø̄qonam. 16 Yaq Yesu até gendego, nginik flawa faev neka zonga menas ge-upø̀zō, yan-te sasa ndøqan, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein. Yaq gèmbegím, tegi paev ezoqam vøzø̄-etoam, yaq ndigu ezoqa ewaqape sasa zø-etoam. 17 Yaq ezoqa ewaqape, lou tilóg ndǿgo, até vøzø̄-ewez. Yaq lou mbegeap ndøgo, ezoqa gi-ivøvem, gèpizumém. Yakhav tuélv ginqeitømem, qamøvea.

Pita gematøvem, Yesu, ndego Mesayā

(Met 16:13-19; Mak 8:27-29)

18 Khøuwa nøme, Yesu geguligulimat, tegi paev ezoqam mba ndøgoám, te namba. Yaq ndego āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Gê, ezoqa no gekha ezoqām mé꞉næna?”

19  *Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Ezoqa nøme ndimanqate, qo Zión, ndego ibøkha iz etoam ezoqam. Neka nøme ndimanqate, qo Ilaizá. Neka nøme ndimanqate, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqa nøme, ndigu ibugukhokhof giyageapam, ezoqa kopo nqawá gendo-khandí꞉v.”

20  *Yaq Yesu gezøbevap, “Gemâ zo? No gekha ezoqām zøténæna?”

Yaq Pita gendo-qavøiu, “Qo Mesayá, ndego Mbumbukiam ge꞉manqatam, tendo-khofotav.”

21 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gègugúb, vøzømbē-khafen, gezø-ein, “Zo ezoqa nøme me꞉zø̀ma᷄s, av nqægo, no gekha ezoqām.”

Yesu ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te, ande ge꞉zømas

(Met 16:21-23; Mak 8:31-33)

22  *Yaq Yesu manqat nøme, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ezoqam-ge Yo, nqosøgeap kandambaqape bendáp. Neka Zu megetapak neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam bèsanqawém, sasa belaem. Geté khøuwa timømbo-misika-ez ndøgo, ndego Mbumbukiam nango ndø̀khandí꞉v.”

Yesu-te paev-qa toqogoat

(Met 16:24-28; Mak 8:34–9:1)

23  *Yaq Yesu ezoqa ewaqape gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, no-te paev-qa ndego, ndego ekeza poev matev, zitá geabetewuá, neka ekeza tae mutui bē-eqa, khøuwa ate tæpavpavemat, neka no sasa benøndopaev. 24  *Gekha ezoqām ndego, ekeza yage geawat-qa tegoat, ndego ndæ̀khambuá. Geté gekha ezoqām ndego, ekeza yage te꞉khambua, no zapaya, ndego ndø̀møqeív. 25 Gèmbo-mataváp. Ezoqa manqei-qape gigiap ate nqægo tømbogawam, getē ekezan gēsoqoēv, vømǿ-navøēm, yaq ta gigiap ate ndægo, áv khambøé-tøkē?

26  *Gekha ezoqām ndego, noqa yaq-te neka noqa manqat-qa yaq-te, mivi tegoat, yaq até Ezoqam-gé Yó-a, ndego mivi ndø̀gó te-te, ndego ekeza waev bazaføgakh-us neka Eve-qa waev bazaføgakh-us neka Mbumbukiam-gi enzol ezoqam-qa waev bazaføgakh-us namba te꞉geav. 27 No unimanqatín nqazø-manqate. Zo ezoqa nøme nqazo-waniap, naqanøká zópakhaezák. Geté Mbumbukiam-qa Megeat Matev, ndòzotøkhæ-qeivím.”

Yesu bugug qambo-enend

(Met 17:1-8; Mak 9:2-8)

28 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ande av khøuwa eit-qa zita-te, ndego Pita neka Zion neka Zems tène-upøzó. Yaq manqei pøyat-té gimøqavíg. Guligulim-qa ndøqavigát. 29 Ndego ate av-té ge꞉guligulimat, yaq teqa bugug sège-enénd, neka ndabua vømbō-enend. Ùnime꞉-papaqá. Andé ndand vøiyám. 30 Yaq nqáe! Ezoqa menas sègefakház. Ezoqa ngínik, Mozes neka Ilaiza. Manqat ndømanqatám, Yesu namba. 31  *Ndigu ezoqa menas, Mbumbukiam-qá waev-ús. Yesu-qá løvøte-qa yaq-té gini-manqatám, neka ndego Mbumbukiam-qa manqa mbusa ande āv kemé-unimanqatīn, Zelusalem taon-te ndøgo. 32  *Pita neka tegi zifuap menas, venanqei zøvín. Yaq sègesømbí. Yaq nango gindusuz, ndigu Yesu Mbumbukiam-qá waev-ús ndø-ometám, neka ndigu ezoqa menas vø̄zømet, te namba giwanam. 33 Yaq ndigu ezoqa menas, qavøne-qa gigoam, Pita Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “Evézøza. Qanimáv, ni nqeigu. Ni khoev-qasis misika nizǿpuán, qoqa kopo neka Mozes-qa kopo neka Ilaiza-qa kopo.” Pita nqanek manqat khokhó sege-eín. Ndego otevateáv, gekha manqat ge-ein.

34 Pita ate av-té manqat ge꞉manqatam, yaq ozoz ndokawá, vø̄gutaz. Yaq ndigu paev ezoqam, møe kandambá gigonem, ozoz qagutaz. 35  *Yaq ozoz-te ndøgo, manqat ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Ngenek nogé Yó. No nø̀veatáv. Zo teqa manqat gèyogé.”

36 Manqat ndøgo qame-navøem, yaq Yesu mba ndø-ometám. Yakhapús segeyám.

Ndigu paev ezoqam, nqanek matev giqeivim, gèkhonoumám. Ta khøuwa-te ndøgo, ndigu ezoqa nøme-te manqatemáv, taqa yaq-te.

Yesu opønakam gekhakheinøvem, ndego nqova soqa gembøigoam

(Met 17:14-18; Mak 9:14-27)

37 Yaq khøuwa nøme qandopave, Yesu tegi paev ezoqa misika namba, manqei poyat-te ginduvis, yaq ezoqa bawan-qape møqás. 38 Yaq nqáe! Ta bawan mokho-te ndøgo, ezoqa kopo āv gene-akhá nqǽgo, “Nøméndim ezoqam, no nø̀taqa-viám. Ambá noge yo qombo-tøkeɨ́n. No nakheis nøme mbaín. Sa kopo ngének. 39 Nqova soqa ndøqanøtumatún. Yaq gè-ogeaɨ́n. Kha segembøɨ́-wageapét neka køse vømbó-qounīt. Faf-faf-ús. Ndego nqova soqa yovitáv neka ùnime꞉-ngiuín. 40 No qogi paev ezoqam mø̀ezøviám, ngenek nqova soqa tingeatømem. Geté ndigu amba me꞉goném. Kopømba mbaín.”

41 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Zo matev køfigiap neka unimanqatin mbain ezoqam, zo ndakin nqazoyage, gê, no khøuwa andé gekhâm, zo namba tizi꞉yagat neka zoqa viniv vǿe-eqatāt? Geté ság! Qoge yo vø̀ndondáf.”

42 Yaq ndego opønakam, ate av-té ge꞉geavun, nqova soqa manqei-té genø-ogiú, vø̄-uvutam. Kha sègembøi-wageapát. Yaq Yesu ndego nqova soqa gèmbøe-khafén, vø̄fakhan, neka opønakam vø̄khakheinøvem, yaq eve nqawa sasa mbo-etoam.

43 Ezoqa ewaqape, nqanek Mbumbukiam-qa bazaføgakh-qape giqeivim, ndigu nqova ndafe kandambá.

Yesu qambo-menas, ekeza løvøte-qa yaq-te ge꞉zømas

(Met 17:22-23; Mak 9:30-32)

Ezoqa ewaqape, Yesu-qa matev ate ndægo-qa yaq-te, até gimbøe-matavupát, yaq ndego ekeza paev ezoqam gezø-ein, 44  *“Noqa manqat ùnime꞉-yogém, no ndakin tæzø-ein. Ezoqam-ge Yo, ezoqam-qá zenda-té ginǿveém.” 45  *Geté Yesu nqanek manqat ge-ein, tegi paev ezoqam, manqa mokho ndapeáv. Gèkhonawám ti-te. Yaq ndigu kopømba mbaín, manqa mokho vǿe-qeivīm. Geté ndigu møe ndøgoném, Yesu manqa mokho-qa yaq-te vømbøé-bevøpēm.

Yesu-gi paev ezoqam mokho-te, megeat ezoqam, gekha ezoqâm?

(Met 18:1-5; Mak 9:33-37)

46  *Khøuwa nøme, Yesu-gi paev ezoqam, ekeza mokho-mba, gèponqombupát. Tini-ponqombupát ndǿgo, ti mokho-te, iz akhae kandambaqape, gekha ezoqā ndø̄go. 47 Geté Yesu é-møndæ-otév, ndigu gekhā mbómatavupam. Yaq ndego nakhasam ndo-itú, teqa avønin-te vø̄ve, 48  *gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, noqa iz-te, ngenek nakhasam tekhato, ndego no ndǿkhatómb. Neka gekha ezoqām ndego, no tekhatomb, ndego até ndegó-a, vǿkhatō, ndego no gendo-khofotan. Zo mokho-te, ezoqa kandambaqape ndégo tegó, ndego iz mbain ndøgo.”

Ezoqam ni sanqaupav ndigu, ndigu nigí

(Mak 9:38-40)

49 Zion Yesu gembo-ein, “Evézøza. Ni ezoqam mø̀i-ometám. Ndego nqova soqøsoqa ndøngeasumatún. Qoqá iz-té genøgoatún. Yaq ni nìmbøe-khafeném. Zapa ndøgo, ndego ni namba, qo-te pøpøvumáv.”

50  *Geté yaq Yesu gezø-qavøiu, “Mbøe-khafèa᷄p, ndego. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, zo-te sanqaupav ndego, ndego zogé.”

Samalia vemiav nøme-te, Yesu gisanqawem

51 Khøuwa ge꞉khatobat, Yesu yan-te te꞉qavig, ndego matavap āv genegó nqǽgo: Zelusalem taon-té genǿwáv. Yaq kopømba mbaín, teqa matavap toqo-enend taqa yaq-te. 52 Yaq ndego u-anim ndøkhofotáz, teqa megemege-te. Yaq ndigu vemiav nøme-te gimøfakhaz, Samalia manqei-te ndøgo, ambá nakhoa mømbo-khakheinømemɨ́n, vømébūv. 53 Geté ndigu vemiav-ak, giyogem av nqægo, Yesu Zelusalem taon-tē genømā, yaq ndigu khatoweáv.† 54  *Yaq tegi paev ezoqa menas, Zems neka Zion, tiqa matev giqeivim, ndigu Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Evézøza. Qoqa poev gekhâm? Ndizí-akhaem, gøinam betøndōvis yan-te, nginik ezoqam vǿngiæzō?”

55 Geté Yesu gèndoqambún, nginik ezoqa menas vø̄gugub.‡

56 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam namba, vemiav nøme-té gimøzáv.

Yesu toqombo-paev, taqa yaq-te

(Met 8:19-22)

57 Yaq ndigu ate av-té nakhoa gi꞉geveat, ezoqa tendowáv ndǿgo, Yesu vømbō-ein, “Qo ande āv khoqoté-okhoāt, no até nøtaqá-pavát.”

58 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Qanimáv. Geté gèmbo-mataváp. Gaqo lozokhak,§ sømbiam nonqo, manqei nqa ndøzø̂gó neka pipisi viviap ndø̄zø̄gō. Geté Ezoqam-ge Yo, khoev mbaín, te꞉sømbimat, pusa vǿe-tayāt.”

59 Yaq ezoqa nøme-te, Yesu āv gene-eín nqǽgo, “Qonøndó-páev.”

Geté yaq ndego ezoqam gendo-ein, “Evézøza. Até vøkhæ-keogé. Tat bàtøkhæ-otáv.”*

60 Geté yaq Yesu gembo-qavøiu, “Āv taoká. Ekeza pakhaezat-ak tiabe-osám ndigu, gipakhaez.† Geté qo, ezoqa Mbumbukiam-qá Megeat Matev qomé-zømesím.”

61  *Ezoqa nøme Yesu gembo-ein, “Evézøza. No ndø̀taqando-páev. Geté bàtøkhonáv, nogi ezoqam, ouo manqat bamøzø̄-ein.”

62 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Gekha ezoqām ndego, manqei tekhaemet, yaq ndego zita-te sekembā segē-qambunimāt, ndego kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te sasae tego.”

10

Yesu ekeza paev ezoqa seventi-tu gekhofosam

1  *Taqa zita-te, Evezøza paev ezoqa seventi-tu nøme ndøvevesám. Yaq teqá megemege-té genø-khofosám. Ezoqa menømenas ndøkhofosumát, ndøgo taon neka vemivemiav ate qægoam, ma ekeza okho-qa gembøegoam. 2  *Yaq ndego manqa zøløvuá, gezø-ein, “Khae-te avøe gigiap kandambá qakhatøkhatoam. Geté sasae ezoqam khapímbá, vøndé-peanēm. Yaq nakémbá. Khae eve, zombó-vi꞉mát, Mbumbukiam. Yaq sasae ezoqam, tèabetønde-khofotáz, teqa avøe gigiap qakhatøkhatoam ndøgo, betøndō-peanem. 3  *Mòzozáv. Nqáe! Zo andé sip nakheís. Geté zo gaqo khobokhobos-té qatø-khofosumít. 4  *Moni neka moqos neka tamak ndø-upø̀gi᷄m. Ezoqa tozomø-qasat nakhoa-te, yaq ti namba manqa manqate-te, khøuwa iziz khapekhapé me꞉khòuba᷄m. 5 Khoev-te tozomø-ozat, zo bugukhokhof manqat nqánek qazozǿ-einát, ‘Sambí zo-te, zo nqanek khoev-te nqazoyage.’ 6 Ndigu ezoqam, sambi-anim tigoat, zo vǿkhatobāt, yaq zoqa sambi manqat, até gégoát ti-te. Geté ndigu zo khatobeav tøgoat, zoqa sambi nango ndø̀zø-vesezát. 7  *Zo ezoqa khoev tizø-einat, ta khoev-te ndøgo, até vøsøkhoé. Lou neka ibøkha vø̀logé, ndigu tizø-etoumat. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, ndesasaeat, ndego teqa yage nonqo gigiap yà bembo-etoám. Sa ndøyàgea᷄p, khoev nøme-te, khoev nøme-te.

8  *Gekha vemiav-tē ndøgo, tozomø-fakhazat, ndigu zo tikhatobat, yaq lou sège-logemát, zoqa megemege-te timøvøemat. 9 Enqoni-us ezoqam zókhakheinøvemát, neka ezoqa āv qazozømbé-manqatát nqǽgo, ‘Mbumbukiam-qa Megeat Matev, mø̀ndø-fakhán zo-te.’ 10 Geté zo vemiav nøme-te tozomø-fakhazat, yaq ezoqa zo khatobeav tøgoat, yaq nakhoa-té qazonǿ-wanát, ta vemiav-te ndøgo. Yaq āv qazozømbé-manqatát nqǽgo, 11  *‘Até pakhákh-a, niqa zenda tokhotapak-te nqatøkeap, zoqa vemiav-te qei-okhoam, ni nìpomoemét. Yaq zo tøzøté-zøtéz ndǿgo, zo manqa-zapa zogoném. Geté zo vø̀ezøtéz, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, mø̀ndø-fakhán.’ ”

12  *Yaq Yesu tegi paev ezoqam gezø-ein, “No nqazǿ-manqate. Manqa Ovøyam Khøuwa Kandambaqape timø-khantaz, ndigu vemiav-ak-te unimé꞉-soqá. Yaq-fia nqosøgeap ndøgo, ndigu tindapem, ndø̀mø-løvuám, av Sodom taon-ak timindapem.”

Mø̀ndø-soqoéz, ndigu Keliso gisanqawem

(Met 11:20-24)

13 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo mòzo-soqoéz, zo Kolazin-ak neka Betsaida-yak. Zapa ndǿgo, no umingiap matev, zo mokho-te qæmatønumam, ambā Taya neka Saedon taon mokho-te tæmatanamɨn, ndigu ambá nupøkhán mbá, Mbumbukiam-te é-ndo꞉qambuzɨ́n, neka tiqa manqa-zapazapa zapaya, ndabua soqøsoqa vø̄-uzamɨn neka pakhakh-te vø̄qonavɨn. Geté zo qambuzaneáv. 14 Manqa ovøyam khøuwa timø-khantaz, zo-te unimé꞉-soqá. Yaq-fia nqosøgeap ndøgo, zo tozomø-ndapem, ndø̀mø-løvuám, av Taya neka Saedon taon-ak timindapem.

15 Neka ge zô, Kapenaum taon-ak? Zo, yan-té ginǿ-eqazō, av zo ndøzøte-matavap? Āv taoká. Zo gøinam-té ginǿ-nqagevém.”

16  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, zoqa manqat tendap, ndego noqá manqat ndǿndáp. Neka gekha ezoqām ndego, zo tesanqab, ndego no ndǿsanqámb. Neka gekha ezoqām ndego, no tesanqamb, ndego até ndegó-a, ma no gende-khofotan, vǿsanqaō.”

Yesu-gi paev ezoqam seventi-tu, nango ginduqavaz

17 Yesu-gi paev ezoqam seventi-tu, nango ginduqavaz, ndigu khanakhanakh kandambá. Yaq gimbo-einim, “Evézøza. Até nqova soqøsoqá-ya, niqa manqat o-mba mo꞉ndapám, ni qoqa iz-te, manqat qeizø-manqatam.”

18  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No Saitan mø̀e-omét. Yan-té gendobøiáv. Andé vøiyam me me꞉bøí. 19  *Nqáe! No zo bazaføgakh mø̀ezø-etoám. Zo waza soqøsoqa neka lakalaka sozó-tokhonevemát, neka zoge qaqa ezoqam, Saitan, teqa bazaføgakh ate ndægo vozó-tokhonēm. Yaq zo-te matev-qase gemǿ-fakhanák. 20  *Geté zo ambá ta zapaya ndø̄go, khanakhanakh ndøgō, nqova soqøsoqa zoqa manqat o-mba nduondape, geté zo khanakhanakh ndǿgo tabezøgó, zoqa iziz yan-te ndo꞉peawap.”

Yesu khanakhanakh-us, Eve ike manqat gembo-ein

(Met 11:25-27; 13:16-17)

21 Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu Nqova Mbomambaqape mokho-te, khanakhanakh kandambá gendap. Yaq āv gene-guligulím nqǽgo, “Tat, qo yan neka manqei-qape-ge Evezøza ndoqoqo. No ike kandambá qo-te. Zapa ndǿgo, qoqa matavap qòkhonáo, ti-te ndigu, ekeza kha zøtezat neka matavap loloakh-us ezoqam ndivewe. Geté qo ti-te ndígu toqonø-vevezám, ezoqam ndigu ande av nakhei nqonqon me ndi꞉gu. Unimanqatín. Tát! Qoqa poev, āv tønegoám.”

22  *Yaq Yesu manqat nøme ge-ein, “Gigiap neka matev ate nqægo, Tat noqá zenda-té genøvé. Ezoqa mè꞉zøtezák, ndego Yo gekha ezoqâm. Eve mba me꞉-otév. Neka ezoqa mè꞉zøtezák, ndego Eve gekha ezoqâm. Yo mba me꞉-otév, neka ndigu vǿezøtēz, Yo Eve-qa yaq-te vevezam-qa ndezøgo.”

23 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam-té genøqambún. Yaq ti-mba ndígu tezø-eín, “Zo khanakhanakh mbá qanegó, zo matev bøi nqazøte-qeivi, ndakin nqafakhanam. 24 No nqazǿ-manqate: Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam neka kawakawa-za kopoáv, matev qeivi-qa ndøgoám, zo ndakin nqazo-qeivi. Geté ndigu qeiviáv. Neka ndigu manqat yoge-qa vø̄goam, zo ndakin nqazoyoge. Geté ndigu yogeáv.”

Samalia ezoqam-qa yaya etæ manqat

25  *Khøuwa nøme, Mozes-qá guguna manqat nømendim ezoqam ndowáv. Ndego Yesu ambá gembo-matemateamɨ́n, gembo-ein, “Nøméndim ezoqam. No gekha matēv nómatønumāt, khandi miavmiáv vøténdáp?”

26 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Gê, Mozes-qa guguna manqat áv khané-ein? Qo qoqo-geveam, gekha mokho qombóndap?”

27  *Yaq ndego gendo-qavøiu, “Mozes-qa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo, ‘Kuku betaqagó, Evezøza-te, ndego qoge Mbumbukiam, uni qoqa mbøni-te neka uni qoge nqova-te neka uni qoqa bazaføgakh-te neka uni qoqa matavap-te. Neka ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te, kuku ndaqambe꞉go.’ ”

28  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Qo unimanqatín ndoqo-manqate. Qo matev āv tønegó. Yaq qo khandi ndòqondáp.”

29 Geté ndego ezoqam, ekeza iz khakheinam-qa ndøgoám, yaq gendo-ein, “Gê, ezoqa nøme, gekha ezoqâm?”

30 Yaq Yesu gembo-qavøiu, emanqat me꞉votót, gembo-ein, “Ezoqa mø̀ndøgoám. Zelusalem taon-té gendowáv. Ambá Zeliko taon-té genø-visatɨ́n. Yaq nakhoa livin-qase ndøugu, pepen ezoqam ndøqás, vø̄-møvøinam, ndabua sasa mbokhofoem, vø̄zuim. Yaq sège-ivøvém. Ndego ambá vø̄nanimin. 31 Yaq ta khøuwa iz kopo-te ndøgo, nakhoa-te ge꞉veam, Mbumbukiam-gé iziz ezoqam ndøgeavún. Yaq ndego ngenek ezoqam ge-omet, geveam, ndego nakhoa yaq-keoqá genøqantáv, vø̄løvu. 32 Yaq matev até kopó, ta nakhoa-te ndøgo, Livai bawan-ak ndøgeavún. Yaq até ndegó-a, ngenek ezoqam ge-omet, geveam, ndego nakhoa yaq-keoqá genøqantáv, vø̄løvu. 33 Yaq vaev, Samalia bawan-ak ndowáv, ta nakhoa-te ndøgo, ngenek ezoqam vø̄-omet. Yaq ndego tanakh mbogó, 34 te-te vø̄wav, nqamav-te oil neka waen ande mulømula me vømbø̄e-qouzam, sasa mboløvønam, ekeza donki-qa zita-te vō꞉ve.* Yaq okha ezoqam-qá venanqei nonqo khoev-té genøndáf, vømbō-kewagam. 35 Yaq khøuwa nøme qandopave, ndego silva moni mokho menas ndø-upøzó, ndego okha ezoqam-qa khoev keoge ezoqam vømbō-etoam.† Yaq āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Gèmbo-keogé, ngenek ezoqam. Yaq nango tøtøndo-qavan, qo fia nøme ande āv khoqoté-nqagivemēt, teqa kha-te, no fia ndæ̀gó.’ ”

36 Yesu nqanek emanqat gumuvotot, yaq ndego Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, āv gembøebeváp nqǽgo, “Ge qô ndoqo-matavap? Ezoqa misika mokho-te nginik, matev eqeieqei, gekha ezoqām ndǿmatanam, te-te ndego, pepen ezoqam gizuim?”

37 Yaq ndego Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam gendo-ein, “Ezoqam ndégo, tanakh gembogo, vømbōtøke.”

Yaq Yesu gembo-ein, “Nándav. Yaq até qó-a, matev āv toqotégoát.”

Yesu Mata neka Meli okha gezømat

38 Khøuwa nøme, Yesu ekeza paev ezoqam namba, nakhoa gigeveat, yaq vemiav nøme-té gimøfakház. Ta vemiav-te ndøgo, sævam mø̀ndøgoám. Tuqa iz Matá. Yaq ndugu Yesu khoev-té gunukható. 39  *Ndugu yakhasuk mø̀ndømbo-goám. Tuqa iz Melí. Yaq ndugu Evezøza-qá zenda tokhotapak avønin-té gunøqóm. Nømendim manqat mbøe-ewagát. 40 Geté Mata ndugu, khanakhanakh mbaín, lou yakhapus gu-ifutat. Sasae khàpe mbøe-khouwév. Yaq ndugu tunøwáv ndǿgo, Yesu vømbō-ein, “Evézøza. Ge qô ndoqo-matavap, nqanek matev eqeieqeî, no nakhapus nqæsasaetet, yaq nogu nam, no tøkeeav ndøgo? Gèmbo-eín, nanduv, no yà benøtøké.”

41 Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Máta, Máta! Qo matev vinivinimba-qa yaq-te, khàpe qote-fofogeáp neka matavap khàpe qambe-khouwevát. 42  *Geté matev kopo mba betaqambegó. Ngunuk Meli, matev mbomambaqape ndøndáp, noqa manqat ngu-ewaget. Yaq ezoqa kopømba mbaín, tuiviwam.”

11

Mbumbukiam-te toqo-guligulimat, taqa yaq-te

(Met 6:9-13; 7:7-11)

1 Khøuwa nøme, Yesu manqei nøme-te geguligulimat, yaq qamømbøe-navøem, ekeza paev ezoqa kopo nøme, āv gembøe-eín nqǽgo, “Evézøza. Ni guligulim-qa yaq-te qotínømánd, av Zion, ndego ezoqa ibøkha iz etoam ezoqam, ekeza paev ezoqam ge꞉zømas.”

2 Yaq Yesu gezø-ein, “Zo tozo-guligulimat, āv qazøté-manqatát nqǽgo,

‘Tát!

Qoqa iz yà beto-eqawát.

Qoqa Megeat Matev, bètøndowáv ni-te.

3 Khøuwa ate tæpavpavemat, ni lou gìni-etoám, av ni lou mbain nqati꞉gu.

4 Niqa manqa-zapazapa, sà betaqambo-navøemát.

Até ní-a, ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa, mø̀ndønimbo-navupatún, ni-te gimatønumatun.

Neka ni khamasim-te ndø-àmba᷄m.’ ”

5 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Ge zô, ezoqa kopo, lova u-mba-qape zifu-qa khoev-te tema, vømømbó-eīn av nqægo, ‘Nǿfu. Flawa misika mba qonø̄-etoām. 6 Zapa ndø̄go, noge nøfu nøme, manqei nøme-tē genømā. Yaq ndakin noqā khoev-tē genøfakhān. Geté no lou mbaīn vømbǿe-etoām.’

7 Yaq qafu khoev mokho-te āv gendē-qavøiū nqǣgo, ‘Mòqo-nøuvān! Khoev mboqog mø̀tøtokāz. Ni nìsømbiīt, nakheis namba. Yaq kopømba mbaīn tæsuzam, lou vøtaqá-etoām.’

8 No nqazǿ-manqate: Ndego tesuzam, lou vømbó-etoām, ndøgo ambá ta zapaya ndø̄go tenégō, ndego zifu ndembogo. Geté ta zapaya ndǿgo tenésuzám, ndego ge꞉pouweam, yaq gigiap ate ndægo, ndego mbain ndøgo, vømbó-etoām.

9 Yaq nakémbá. No nqazǿ-manqate: Gèviám. Yaq Mbumbukiam ndø̀zø-etoám. Gèváo. Yaq zo ndòzo-qeivím. Gèkhaneám. Yaq Mbumbukiam zo mboqog ndø̀zø-mboqozó. 10 Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, ndeviam, ndego ndø̀ndáp. Neka gekha ezoqām ndego, ndevao, ndego ndø̀qeív. Neka gekha ezoqām ndego, mboqog-te ndekhaneam, ndego mboqog ndø̀mbo-mboqóz.*

11 Gê, zo mokho-te, matev áv khanégo? Nakhasam eve zongøyam-qa temboviam, ndego wazeam mbó-etoām? 12 O gava-qa temboviam, ndego lakalakoam mbó-etoām? Āv taoká. 13 Zo manqa-zapazapa-us, ambá qazøtegó. Geté zo zøkeza nakheis, gigiap eqeieqei etoam mø̀zøte-zøtéz. Yaq av tægoat ndægo, zoge Zøve, yan-te ngo꞉yage, ndego Nqova Mbomambaqape nøme mba zømbó-etoám, gekha ezoqām ndigu, timbøe-viømemat.”

Yesu av gimbøe-einim nqægo, Saitan-qā bazaføgakh-tē genø-sasaeāt

(Met 12:22-30; Mak 3:20-27)

14 Khøuwa nøme, Yesu manqa-khou ezoqam, nqova soqa mbongeatám. Yaq nqova soqa gembo-fakhan, ndego manqa manqate ndøngáz. Yaq ezoqa ewaqape, nqova ndafe kandambá. 15  *Geté ezoqa nøme, āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek nqova soqøsoqa, Belzebul-qá bazaføgákh gene-ngeasám, ndego nqova soqøsoqa-ge kawa.”

16  *Neka ezoqa nøme ndigu, matemateam-qa mbogoám, neka teqa umingiap matev qeivi-qa vømbōgoam.

17 Geté Yesu é-møndæ-otév, av ndigu gi꞉matavupam, teqa bazaføgakh ande āv khanēfakhan. Yaq ndego yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein, “Bawan kopo tigoat, yaq ndigu livin-mbā gunumú-qatønēm, izuizu nakhag vǿgonēm, nginik gékhoumbám, até vømú-nasinīm. Neka até evenáp-a, tiqatønem, yaq izuizu ndǿnøfeapāt, ndigu gemǿ-navøém. 18 Yaq Saitan-qa yaq-te, matev até kopó. Ndego ekeza kha livin-mba tumuqata, yaq ekeza kha namba vǿenøfē, teqa bawan áv khanégoāt? Yaq nakémbá, zoqa manqat mokho mbaín, nandozo-manqate av nqægo, no nqova soqøsoqa, Belzebul-qā bazaføgakh-tē qatø-ngeasām. 19 No nqova soqøsoqa, amba Belzebul-qa bazaføgakh-te tøte-ngeasamɨn, av zo ndøzøte-manqate, yaq gê, zogī ezoqam, nqova soqøsoqa gekha ezoqam-qā bazaføgakh-tē ginǿ-ngeasumatun? Gê, Saitan-qā bazaføgakh-tē ginǿ-ngeasumatun. Āv taoká. Yaq nakémbá. Tiqa matev mø̀ndø-unimanqatín, av nqægo, zoqa manqat mokho mbaín. 20 No nqova soqøsoqa, Mbumbukiam-qá bazaføgakh-té qatø-ngeasumatún. Ndøgo zo āv qanezømás nqǽgo: Mbumbukiam-qa Megeat Matev, mø̀ndø-fakhán zo-te.

21 Neka nøme nqánek: Ezoqa bazaføgakh-qape, ekeza khoev-te bøibøi to꞉yøet neka sanqava kopoav vømbógoāt, yaq teqa gigiap kopømbá. Ezoqa gembó-aqonamák. 22  *Geté ezoqa uni bazaføgakh-us-qape-in tendowav, namba vǿenøfē, yaq-mba vǿzū, yaq ndego sanqava géviwám, ndego go꞉tawam, neka teqa gigiap vømbó-upøgīm, vømǿ-etøomēm, ezoqa nøme namba.†

23  *Gekha ezoqām ndigu, no-te nøzøzaneav ndigu, ndigu nogí qaqa ezoqám. Neka gekha ezoqām ndigu, no ezoqa møvøbam-qa yaq-te tøkemav ndigu, ndigu ezoqa gèpanqasumít.”

Matev soqaqape tøfakhan, ezoqa manqa-zapa-te nqawa tevesez

(Met 12:43-45)

24 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Nqova soqa ezoqam-te tefakhan, yaq ndego mbenga qaqaniap manqei-té gé-okhoát. Manqei eqeieqei-qa ndǿvawét, te꞉yagat. Geté qeiviav tøgoat, ekeza manqat āv gené-eín nqǽgo, ‘Ság. Nøkeza khoev-té qatǿveséz, ma qatønde-fakhan ndøgo.’ 25 Yaq ndego nango tevesez, ta khoev ndøgo viayáp neka gapuk mbaín. 26 Yaq nangó genǿwáv, nqova soqøsoqa seven nøme vømøndó-khatōb, ndigu uni gi꞉soqøsoqoezam. Āv teoká, av ndego ekezan nde꞉go. Yaq ndigu tindúzáv ndǿgo, namba vøméqōm. Yaq vaev-te ndøgo, ndego ezoqam, teqa yage unimé꞉-soqá. Āv taoká, av bugukhokhof ge꞉yagam.”

Unimanqatin khanakhanakh-qa yaq-te

27  *Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ezoqa ewaqape-qa mokho-te, sæva kopo āv guni-akhá nqǽgo, “Sævam ndugu khanakhanakh mbá guabitigú, qo gui-ova neka tete vøqā-etoumam.”

28 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Unimanqatín, nandav. Geté uni khanakhanakh-in ndígu tøzǿgoát, ezoqam ndigu, Mbumbukiam-qa Manqat ndīyōgē neka manqa o-mba ndīmbø̄ē-ndāpē.”

Yesu ekezan, Ziona ge꞉khamas

(Met 12:38-42)

29  *Ezoqam-qa bawan qakhouwevtat, Yesu-qa manqat gi-ewagat, yaq ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo ezoqa ndakin nqazoyage, zo ezoqa soqøsoqá. Zo umingiap matev qeivi-qa mba zøgó. Geté zo matev nøme zóqeivimák. Sa ndǿgo tozóqeivím, av Ziona qambøe-fakhan. 30 Matev ndøgo, Ziona qambo-fakhan, Niniva ezoqam āv qanezømás nqǽgo: Mbumbukiam ndokhofotáv. Yaq até ta matev ndøgó-a, Ezoqam-ge Yo tømbo-fakhan, zo mé꞉zømás, zo ndakin nqazoyage, av nqægo, no Mbumbukiam ndokhofotān.

31  *Mbumbukiam-qa Manqa Ovøyam Khøuwa Kandambaqape-te, ndugu Siba manqei kawa sævam kandambaqapu, segé-itán. Yaq ndugu zo ezoqa soqøsoqa mé꞉zǽb, zo ndakin nqazoyage. Zapa ndǿgo, ndugu qámbá gunduwav, Solomon-qa matavap loloakh manqat vømømbō-ewag, ndego Izlael kawa ezoqam kandambaqape. Geté, nqáe! Ngenek ezoqam zo namba nge꞉go, ngenek Solomon ùnime꞉-løvuám. Geté zo teqa nømendim manqat ndapeáv.

32  *Ta Manqa Ovøyam Khøuwa Kandambaqape-te, até Niniva ezoqám-a, vǿwān. Yaq ndigu zo ezoqa soqøsoqa mé꞉zǽb, zo ndakin nqazoyage. Zapa ndǿgo, ndigu manqa-zapazapa-te gigoam, màndo-qambúz, Ziona-qa manqat giyogem. Geté, nqáe! Ngenek ezoqam, zo namba nge꞉go, ngenek Ziona ùnime꞉-løvuám. Geté zo qambuzaneáv, teqa manqat qazoyogem.”

Niqa matev waev-té qabegó

(Met 5:15; 6:22-23)

33  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Lampa toqomag, yaq kopømba mbaín toqo-khonao o yakhav mokho-te voqotú-utāv. Geté lampa asøzam nonqo-té qonǿwuá. Yaq gekha ezoqām ndigu, khoev-te ti-ozat, waev ndǿqeivát.

34 Qoqa kha, waev bøi mbo-etoám. Bøi eqeieqei tøgoat, yaq kha ate ndægo, waev-té qágoát. Geté bøi soqain tøgoat, yaq qoqa kha ate ndægo, bøivun-té qágoát. 35 Yaq nakémbá. Aiyá qagó. Soqaín ndøgo, ta waev ndøgo, qoqa mokho-te nandaqambu꞉gu, tøbøivun.

36 Yaq nakémbá, qoqa kha ate ndægo, waev mokho-te mba tøugoat neka bøivun-qase mbain vǿgoāt, yaq kha ate ndægo waev-ús, kopømba av-té, lampa-qa waev qo-te ndækhaev.”

Yesu Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam gezøponqom

(Met 23:1-36; Mak 12:38-40)

37 Yesu manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq Felisi ezoqa kopo, Yesu lou loge manqat mbo-eín. Yaq khoev-té gemømbo-ón, lou loge-te vø̄qom. 38 Geté Yesu bugukhokhof zenda sunguziav, av tiqa matev qægoam, lou gilogɨn. Yaq ndego Felisi ezoqam, nqova mbondáf.

39 Yaq Evezøza, ndego āv gembøe-eín nqǽgo, “Zo Felisi ezoqam, zo kap neka melek, mumat mba zoto-sunguzumatún. Neka zo zøkezan, até kopó. Mumat-te ndo꞉go, eqeieqeí. Geté zoqa mokho-te, gigiap qovetu matev neka manqa-zapazapa, mø̀ndømø-tøtøvøyám. 40 Zo matavap mbain ezoqam, ge zô ndozo-matavap, Mbumbukiam ndego ezoqam gekhakheinøvem, mumat mba mbøé-khakheinam, getē mokho-te khakheinøpøteâv neka ndego otevateâv, ndøgo mokho-te ndøugu? Āv taoká. 41 Yaq nakémbá, gigiap nandav, zoqa melek neka kap nandu-nqeitøve, zo gigiap-av ezoqam zozǿ-etoám. Yaq nqáe! Gigiap ate ndægo, ndǿgo tøzømbé-eqeieqeí.

42 Zo mòzo-soqoéz, Felisi ezoqam. Zo até avøe gigiap uni khasøkhasis-ín-a, qazøtøndo-pe꞉tatun, zòqaqaemɨ́n, qaqageap vømø̄-ten-ɨn, yaq qatoat kopo Mbumbukiam vozombō-etøomemɨn. Matev khasøkhasis av nqægo, zo mòzogoatún. Geté matev kandakanda, kopømba ande av ezoqa nøme-te, matev eqeieqei matanam matev, neka kuku matev Mbumbukiam-te, zo gèzømbo-qasí꞉v. Matev eqeieqei khasøkhasis tozogoat, ndøgo kopømbá. Geté gigiap-qape ndǿgo, matev eqeieqei kandakanda tozogoat.

43 Zo mòzo-soqoéz, Felisi ezoqam. Zo tøzømbe-khaneát ndǿgo, guliguli khoev-te, iz akhayapak-qá qonam nonqo-té qazó-qonumát, neka ezoqa ewaqape, maket manqei-te, zo khaiya mboma manqat vizap-us bezø̄-manqate.

44 Zo mòzo-soqoéz. Zo andé manqei-pakha ozap nøme me zøte꞉gó. Mumat-te ndøgo, bugug eqeieqeí. Geté mokho-te ndøugu, kha mø̀ndølanqá. Yaq ezoqa sogó-okhoát, mumat. Zapa ndǿgo, ndigu zøtezateáv, av nqægo, nqanek ezoqa-pikia nge-otø̂vē.”

45 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqa kopo, āv gembøe-eín nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Qo nqanek manqat nandoqo-manqate, qo até ní-a, iz sòqonimbu-ngi꞉wát.”

46 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Unimanqatín. Até zó-a, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, zo mòzo-soqoéz. Zo ezoqa viniv-qape zozømbø-awám. Yaq ezoqa amba-amba me꞉-eqagím. Geté zo zenda-qase aumáv, ezoqa vozozømbé-tøkeāt, ndigu nqanek viniv ndi-eqawat.

47 Zo mòzo-soqoéz. Zapa ndǿgo, zo Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqei ozap-te, khoev qaniqanimav zozø-puanumatún, zoqa matavap vesezu nonqo. Geté ndigu zøkeza zøzøkha-zapazapa-za ndøzitagát. 48 Zo matev av nqægo ndozogo, yaq zo zò-unimanqatintét, av nqægo, matev ndøgo, zogi zøzøkha-zapazapa-za gigonem, eqeieqeí. Ndigu gèzitagám, ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, yaq zo tiqa manqei ozap mumat, khoev qaniqanimav zozø-puanumatún.

49 Mbumbukiam ekeza matavap loloakh-te, taqa yaq-te āv gene-eín nqǽgo, ‘No manqa vevezam ezoqam neka u-anim notøndó-khofosumát, ti-te. Geté nøme ndigu, pakhapakha zǿkhanæmát neka matev soqøsoqa vøzǿgoāt.’ 50 Yaq nakémbá, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate gi꞉goam gizitagat, Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, atema ndakin, taqa yaq-fia nqosøgeap, zo-té qanǿbøí, zo ndakin nqazoyage, 51 ta zitøge matev ndøgo, qangaz, Eibol gilaem, qamat, atema Zekalaya vømø̄laem, yaq lou-qase-te ndøgo, ma Mbumbukiam-te søvakha gigiap giløvusumatun, yaq ndøgo, Mbumbukiam-qa khoev ndøwev, livin-qase ndøugu. No unimanqatín nqazø-manqate. Nqanek yaq-fia nqosøgeap, zo zóndapém, zo ndakin nqazoyage.

52 Zo mòzo-soqoéz, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam. Zo mboqog mboqogim nonqo, mòzo-khonøbém, Mbumbukiam-qa yaq-te zøtezat nonqo. Zo zøkezan onimáv, neka zo ezoqa nøme zòzømbø-kház, ndigu onim-qa ndigu.”

53 Yesu nqanek khoev ge-ivav, yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam, qaqa matev ndøngazém, te-te. Yaq ndigu bevap vinivinimbá gimbogoam. 54 Ambá gembo-matemateømemín. Yaq ndego manqat soqain te-einin, yaq ambá manqa ovøyam-té ginø-veemɨ́n.

12

Ezoqam-qa khavozam matev-qa yaq-te, gò꞉feazoát

(Met 10:26-27)

1 Ndakin ezoqa kopoav-qapé gindupindam, Yesu-te. Taosen mø̀ndømø-løvú. Izuizum sège-tokhonømbemám. Geté Yesu bugukhokhof ekeza paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gò꞉feazoát. Felisi ezoqam ndigu, khavozam ezoqám. Tiqa matev, bugug eqeieqei ndøkeogé. Geté soqaín. Neka tiqa khavozam matev, andé flawa poponøvem nonqo me me꞉panqavøemɨ́n, ezoqa nøme-te. 2  *Geté gekha matēv ndøgo, ndøgutøve, bavokhó qandó-fakhanám. Neka gekha manqāt ndøgo, ndøkhonøwe, ndø̀ndo-veveám. 3 Manqat ndøgo, zo lovølova ndozo-manqate, yaq tøndo-paveat, ezoqa ewaqape sugumú-ewagét. Neka manqat ndøgo, zo khoev mokho-te, ezoqa nøme-qa gea-te sa ndozoto-potozu, bavokhó sugumú-vøndavét.”

Møe Mbumbukiam-te mbá qazinǿgoát, ambá ndøgo, ezoqam-te

(Met 10:28-31)

4 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Nǿfuap! No nqazǿ-manqate: Zo ndigu møe zø̀go᷄, ndigu ezoqa pakhapakha sa ndikhanæ. Zapa ndǿgo, ndigu kha mba zǿngiú. Geté taqa zita-te, ndigu matev nøme kopømba mbaín tizøgo. 5 Geté no ndakin nøtézømás av nqægo, zo møe gekha ezoqām zombógoāt. Zo møe ndégo tozombó-goát, Mbumbukiam. Ndego bazaføgakh ambá ta-mba nqānek, qambøegō, ezoqa tezitag. Geté taqa zita-te, ndego kopømbaqapé, ezoqa gøinam-té gemǿ-nqagivém. Unimanqatín. Møe te-mbá tømbogó ndego.

6 Zo mø̀zøte-zøtéz. Pipisi nakheis-qa fia khapekhapémbá. Moni mokho-qasis menas, faev soqotéwí. Pipisi, fia khasøkhasis ambá ginigú. Geté Mbumbukiam ndezø-keôgé, ndigu. Ndego pipisiam kopo, manqa mate gembøé-navøemák. 7  *Geté gèmbo-mataváp. Zo-te até zogí izúm-a, zoqa kawa-te ate nandigu, Mbumbukiam mø̀ndø-gevebám. Yaq nakémbá. Zo møe ndø̀go᷄. Zo Mbumbukiam-qa bøi-te, pipisi kopoav-qape ùni zøte-løvubám.”

Ni mivi bizìgu᷄, Yesu-qa yaq-te

(Met 10:32-33; 12:32; 10:19-20)

8 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “No nqazǿ-manqate: Gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa bøi-te te-unimanqatintat, av nqægo, ‘No Yesu-gē ezoqām,’ teqa yaq-te, até Ezoqam-gé Yó-a, Mbumbukiam-gi enzol ezoqam-qa bugug-te, āv gené-unimanqatín nqǽgo, ‘Ngenek nogē ezoqām.’ 9 Geté gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa bøi-te noqa yaq-te to꞉nawam, teqa yaq-te, até nó-a, ndæ̀tonawám, Mbumbukiam-gi enzol ezoqam-qa bugug-te.

10 Gekha ezoqām ndego, Ezoqam-ge Yo-qa yaq-te, manqa soqøsoqa ndemanqate, ta manqa-zapa ndøgo, Mbumbukiam kopømbá, segembøé-navøém. Geté ezoqa Nqova Mbomambaqape-qa iz tengiu, Mbumbukiam teqa manqa-zapa gembøé-navøemák.

11  *Zo ezoqa Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te o megetapak-qa megemege-te o gekha kawakawa-za-qa megemege-te ti-itub, yaq zo ndøfofògea᷄p av nqægo, ande gekha manqat me zozømbé-qavøiū o gekha manqat zó-einīm. 12 Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, Nqova Mbomambaqape zǿ-ovøyám, zo ande gekha manqat me zøté-einīm.”

Gigiap kopoav ezoqam, ndego gigiap sa gemøndatat, taqa yaya etæ manqat

13 Yesu ezoqa bawan-qape manqat gezø-manqatat, yaq livin-te ndøugu, ezoqa kopo āv gembøe-eín nqǽgo, “Nøméndim ezoqam, noge ata gèmbo-eín, tat-qa gigiap, yà bani-etøomém, ndøgo gini-ivav, genanim.”

14 Geté Yesu gembo-qavøiu, “Gê, no gekha ezoqām ndǿve, qo neka qazøpikia tæzø-ein, av nqægo, ‘Zøve-qa gigiap āv qazøtē-etøomēm nqǣgo’?”

15  *Yaq Yesu ezoqa ewaqape, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Aiyá qagó neka zøkeza kha, gèmbo-keogé. Zo gigiap me꞉qovètu᷄. Ezoqam-qa yage, ambá av nqǣgo, gigiap kopoav-qape-tē qanotawē.”

16 Yaq Yesu yaya zø-etá, gezø-ein, “Ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Gigiap kopoav ezoqám. Ndego khae vømbōgoam. Yaq viav nøme-te, ndego avøe gigiap kopoav-qapé qambo-fakhan. 17 Yaq ndego ezoqam gematøvem, ‘Áv khatégō? Noqa khoev ate nqæpuate løvøzupøteáv, avøe gigiap vøté-nqeitām.’

18 Yaq ndego āv gene-eín nqǽgo, ‘No nqánek qǽgó. Lou nqeitam khoev awenege nó-evøzám. Yaq kandakanda ndakinak nópuán. Yaq lou tøtú꞉-nqeitám ndǿgo, noqa gigiap nøme namba. 19 Yaq taqa zita-te, no nøkeza mokho-mba āv qaté-eín nqǽgo, “No ndakin gigiap kopømbá. Viav kopoáv, no gigiap-qa nófofogeapák. No ndakin pusa mba nótavát, lou vǿelogāt neka ibøkha vǿe-izumāt. Yaq no khanakhanakh mbá qatéyagát.” ’

20 Geté Mbumbukiam gembo-ein, ‘Qo matavupav ezoqam, qo nqægo lova qónaqaním. Yaq gê, qoqa gigiap ate nandaqambe꞉go, gekha ezoqām ndǿ-upøgīm, ndoqo-khatiwi? Qó mbá!’ ”

21  *Yesu nqanek yaya guzumbu-eta, yaq nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ndigu matev āv tøzømbé-fakhán, ndigu gigiap sa timøndatet, ekezan nonqo, getē Mbumbukiam-qa bøi-te, gigiap ande mbain me ndi꞉gu.”

Zo gigiap-qa yaq-te ndøfofògea᷄p

(Met 6:25-34)

22 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Yaq nakémbá, no nqazǿ-manqate: Zo yage-qa yaq-te ndøfofògea᷄p, av nqægo, gekha lou zólogāt. Neka kha-qa yaq-te ndøfofògea᷄p, av nqægo, gekha ndabua zó-uzumāt. 23 Yage-qa mokho, taoká ndøgo, lou mba toqologat. Neka kha-qa mokho, taoká ndøgo, ndabua mba toqo-uzumat. 24 Pipisi zøtézømēt! Ndigu avøe gigiap ogekhæmáv, neka gendó-peanemák. Neka ndigu lou nqeitam nonqo khoev mbaín. Geté Mbumbukiam ndøzøkefé. Gèmbo-mataváp. Zo teqa bøi-te, pipisi ùni zøte-løvubám. 25 Ge zô ndozo-matavap, ezoqa kopo zo mokho-te tefofogeapat, ndego yage elavøqase ndømbó-seketet? Mbaín! 26 Até nqanek matev-qasé-a, zo kopømba mbaín, tozo-matønømem. Av tægoat ndægo, yaq zo gekha zapâ, matev nøme-qa yaq-te ndozo-fofogeap?

27 Neka flawas zøtézømēt, ndi-umizan. Ndigu sasae gonemáv neka ndabua potofumáv. Geté no nqazǿ-manqate: Até Solomón-a, ndego kawa ezoqam kandambaqape, gigiap mbomømboma kopoav-qape qambogoam, teqa ndabua bugug keoge mbaín, av flawas ndi꞉gu, tiqa bugug ndækeoge. 28 Nginik flawas, ndakin gagayag-te ndi-umianet, nakhamas-te ambá giní-pakhaéz, yaq gøinam-té ginǿ-nqagivemém. Geté Mbumbukiam ndabua bugug keoge eqeieqei zø-etoám. Mbumbukiam flawas ndabua eqeieqei ndezø-etoam, ndego zo nøme mba zømbó-uzám. Zoqa unimanqatin khapémbá, Mbumbukiam-te. 29 Zo lou-qa yaq-te neka izam-qa yaq-te, matavap khapé bezømbe-khouwèva᷄t neka mbofofogèa᷄p. 30 Gigiap av nqægo upøgim-qa yaq-te, miavmiav bavokho-ak mba ndømataváp, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu, nqanek manqei-qape-te. Geté zoge Zøve, ndego mø̀ndæ-otév, gigiap av nqægo, zo bèzøgó. 31 Zo bugukhokhof Mbumbukiam-qá Megeat Matev mba zombóvawát. Yaq ndego zo nqanek gigiap nøme, ndø̀zø-etoám.”

Moni mendebam-qa yaq-te

(Met 6:19-21)

32 Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo møe ndø̀go᷄, zo ande sip nakhei misika mba ndøzøte꞉go. Zapa ndǿgo, zoge Zøve-qa poev nqánek: Ndego teqa Megeat Matev zo zǿ-etoám. 33  *Gigiap nandøzøgo, gèwí. Yaq moni ndigu, tozoqasem, gigiap-av ezoqam zozǿ-etoám. Av tøzøte-gonem ndægo, yaq zogi moni, yan manqei-té qazonǿ-møvøbumít. Ta manqei-te ndøgo, moni nqeisam nonqo ndigu, gékeqanimák. Neka moni ndigu, génasinimák. Neka aqona ezoqam, kopømba mbaín, tizømetam, neka khotet kopømba mbaín, tilouzim. 34 Matev āv tøzøté-goném. Zapa ndǿgo, ma zoqa gigiap qaniqanim ndægo, até zoqá mataváp-a, sa ndǿgo tǿgoát.”

Evezøza-qa qavøne nonqo, é-mozoto-khakheinám

35  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Zo é-mozoto-khakheinám. Neka zoqa lampa até betøkháev. 36 Zo andé nginik sasae ezoqam me me꞉gó. Khakheitáp. Ndigu ekeza kawa-qa tiokewaget, ndego sakhei etoam matev-te gewav, yaq khøuwa nøme nqawa tendoqavan, mboqog-te vǿkhaneām, yaq ndigu mboqog nakhamas-té ginømbó-mboqozønám. 37 Yaq ndigu sasae ezoqam khanakhanakh mbá ginígoát, kawa ezoqam tendoqavan, ndigu vǿzømēt, timbøe-tiawet. No unimanqatín nqazø-manqate. Ndego kawa ezoqam, tegi sasae ezoqam av te꞉zømet ndægo, yaq ndego sasae nonqo ndabua ndǿ-úz, lou loge-te qonam manqat vøzǿ-eīn-a, lou vøzǿ-qoqōng. 38 Sasae ezoqam av ngi꞉gu, khanakhanakh mbá ginígoát, até ndøgó-a, tigi kawa ezoqam lova u-mba o nqoev-te tendoqavan, yaq ndigu tezømet, av nqægo, ndigu mø̀ndo꞉-khakheinām.

39  *Gèmbo-mataváp: Khoev eve amba te꞉-otevɨn, av nqægo, ande gekha khøuwa iz-te, aqonam ezoqam tendowav, yaq ndego ambá gembótakák, khoev sa tembo-nqawaɨn. 40 Yaq até zó-a, zo vò꞉khakheinám. Zapa ndǿgo, Ezoqam-ge Yo, ta khøuwa-te ndǿgo tendéqaván, zo matavapøteav tøgoat, ndego tendoqavan.”

Yaya etæ manqat, sasae ezoqam eqeieqei neka sasae ezoqam soqaqape-qa yaq-te

(Met 24:45-51)

41 Yaq Pita Yesu gèmbobeváp, “Evézøza. Gê, yaya nqanek qoqo-eta, ni qoté-manqate, ó, ezoqa ewaqape qotē-manqate?”

42 Yaq Evezøza gembo-qavøiu, “Ge qô ndoqo-matavap? Gekha sasae ezoqâm, ndego unimanqatin neka matavap loloakh-us? Sasae ezoqam unimanqatin neka matavap loloakh-us, av ngé꞉go. Tege kawa ezoqam, manqei nøme-te tewav, yaq ndego sasae ezoqam, keoge ezoqam teve, teqa khoev teqeivat neka tegi sasae ezoqa nøme, khøuwa eqeieqei-te lou vøzǿ-etoumāt, 43 yaq vaev-te nqawa tendoqavan, teqeiv av nqægo, ndego sasae eqeieqei ndøgōt, yaq ndego sasae ezoqam kopømbá, khanakhanákh. 44  *No unimanqatín nqazø-manqate. Ndego kawa ezoqam, gigiap ate ndømbøego, keoge ezoqam ndégo tévé, ngenek sasae ezoqam. 45 Geté ndego sasae ezoqam, av te꞉matavupat nqægo, noge kawa ezoqam nakhamas-te gendō-qavanāk, yaq ndego sasae ezoqa nøme kha zǿkhanæmāt, angana neka sakheis, neka lou loge møqæ vømbóyāt neka ibøkha soqa izam møqæ vǿgoāt, yaq kawa mbó-okɨvāt, 46 yaq tege kawa ezoqam, ta khøuwa-te ndǿgo tendéqaván, ndego sasae ezoqam khakheinøpøteav tøgoat neka otevateav vǿgoāt, ndego tefakhan. Yaq kawa ezoqam, ndego sasae ezoqam, yaq-fia nqosøgeap mbó-etoám. Yaq-fia kandambá teta, te-te ndego. Yaq ndǿgo tenǿ-khofotáv, ma unimanqatinteav ezoqa nøme ndi꞉gu.

47  *Gekha sasae ezoqām ndego, tege kawa ezoqam-qa poev te-otev, gete khakheinøpøteav tøgoat neka teqa poev paeveav vǿgoāt, ndego yaq-fia nqosøgeap kandambá tendap. 48 Geté gekha sasae ezoqām ndego, tege kawa ezoqam-qa poev otevateav tøgoat, neka matev soqain vǿgoāt, ndego yaq-fia nqosøgeap andé khapémbá tendap.

Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam otevat kandambaqape gembo-etoam, yaq ndego nqawa kandambaqapé sa bembo-qavøiú. Neka gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam gigiap o matev kopoav teqa zenda-te go꞉ve, yaq ndego nqawa kandambá sa bembo-etoám.”

Ezoqa géqaqáb, Yesu zapaya

(Met 10:34-36)

49 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “No nqanek manqei-qape-te, gøinam mboqotøve-qa nøgeavún. Neka noqa poev kandambaqape nqánek: Ambá gewagimín. 50  *Geté no ibøkha iz vini bàtøkhæ-ndáp. Yaq no mbøni vaev kandambá, taqa yaq-te, atema matev ate ndægo, vømǿ-navøēm.

51 Ge zô ndozo-matavap, no nqanek manqei-qape-te, ezoqa sambi etoam-qa nø̄geavun? Āv taoká. No ezoqa qaqaza-qa nøgeavún. 52 Ndakin matev āv qanéfakhán nqǽgo: Khoev kopo-te ezoqam faev tiyagat, ndigu ndø̀qatøném. Ezoqa misika, ezoqa menas gésanqáb, neka ezoqa menas, ezoqa misika vǿsanqāb. 53  *Eve yo ndø̀sanqáo, neka yo eve vǿsanqāo. Evo yu ndø̀sanqáo, neka yu evo vǿsanqāo. Zakhapuka ziwap ndø̀sanqáo, neka ziwap zakhapuka vǿsanqāo.”

Yesu-qa yaq-te, mokho vø̀mbo-ndapém neka vø̄qambuz

(Met 16:2-3)

54 Yesu ezoqa bawan-qape manqat nøme gezø-ein, “Zo ozoz qazo-qeivimin, khøuwa sininim tøwuøyav, yaq zo nakhamas-te āv qazøte-einimín nqǽgo: Qæ ndø̄lanqā. Yaq unimanqatín. Qæ sège-lanqaɨ́n. 55 Neka yaq sanqa khamøe qando-feaɨn, yaq zo āv qazøte-einimín nqǽgo: Khøuwa tatas-qape ndø̄yøēt. Yaq unimanqatín. Khøuwa tatas-qape sège-itanɨ́n. 56 Zo khavozam ezoqám, zo ndozo-manqate av nqægo, ‘Ni Mbumbukiam mø̀tinøtēn.’ Zo manqei neka khaiya qazo-qeivimin, yaq zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, av nqægo, khaiya ande āv khanégoāt. Geté zo matev nqazo-qeivi, av ndakin nqæfakhate, zo gekha zapâ, taqa mokho ndapeav ndozogo?”

Mbumbukiam-te nakhamas-té qanøqambúz

(Met 5:25-26)

57 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo gekha zapâ, zøkhapus mokho-mba matavapøteav ndøgo, gekha matēv ndøgo, eqeieqei ndøgo? 58 Gèmbo-mataváp. Qo ezoqa nøme-te moni ndiqambo-løfoke, yaq ndego qo manqa ovøyam-te ndapaqat-qa tegoat, qo manqat vø̀kho-khakheinám, te namba, ate av-té nakhoa-te tøzøte-apet. Soqaín ndøgo, ndego qo manqa ovøyam megeat ezoqam-qa zenda-te teve, yaq ndego qo polis ezoqam-qa zenda-te vǿvē, yaq ndego qo ndimbula-te sasa ndǿ-utāq. 59 No nqataqá-manqate. Qo ndøgo naqanøká qotøndó-fakhaqák, atema fia ate ndægo voqotumúgū.”

13

Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-te qambuniav tegoat, ndego gemǿ-navøém

1 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa nøme Yesu namba gi꞉goam, emanqat āv gimbøe-vototém nqǽgo: Gelili ezoqa nøme, Mbumbukiam-te søvakha gigiap ndøløvusumát. Yaq ate av-té, etoam matev gi꞉goat, Pailøt-gi nakhag ezoqam, gèzitág. Yaq av nqægo, tiqa kouk, søvakha gigiap-té qanø-o꞉á, ndigu Mbumbukiam-te etoam nonqo lou-qase-te go꞉-aomem, neka tiqa kouk namba vømø̄-tøkua. 2  *Yesu nqanek emanqat ge-ewag, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ge zô ndozo-matavap, ndigu ezoqam, nqanek matev qazøfakhan, tiqa manqa-zapazapa kandambâ, áv táoka, ndigu Gelili ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa? Yaq nakêmbà, nqanek matev qazøfakhan ti-te? 3 Mbaín! Geté no nqazǿ-manqate: Zo Mbumbukiam-te qambuzaneav tøgoat, yaq até zó-a, zo ate ndøzøte꞉go, āv tøzømé-nasiním. 4 Neka ge zô ndozo-matavap, ndigu ezoqa 18 gipakhaez, Siloam kewan-qasi avønin-te ndøgo, khoev eqawat-qape qandonqoe, tiqa manqa-zapazapa kandambâ, áv táoka, ndigu ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa, Zelusalem taon-te ndiyage? 5 Mbaín! Geté no nqazǿ-manqate: Zo Mbumbukiam-te qambuzaneav tøgoat, yaq até zó-a, zo ate ndøzøte꞉go, āv tøzømé-nasiním.”

Yaya etæ manqat, fig tae vi꞉mav qagoam

6 Yaq Yesu yaya zø-etá, gezø-ein, “Ezoqa mø̀ndøgoám, ekeza waen khae-te, fig tae vømbōyam. Yaq tae nanga-qa gemøkewag, vi꞉pøteáv. 7  *Yaq ndego tege sasae ezoqam, khae gembøe-kewagam, āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Nqáe! No nqanek tae-te, nanga viam-qa nømbøe-kewagám. Viav misiká. Geté vi꞉máv. Ság! Qókhavoé. Manqei mo꞉khazú.’

8  *Geté yaq ndego sasae ezoqam gendo-qavøiu, ‘Khanánqa. Tae nqanek até betøkhæyá. Viav kopo nøme bètøkho-ngeatám. Tae zapa-te nqanek, manqei mumat bàtøkho-nqagím. Yaq pakhakh notóqouzám. 9 Éisa, viáv nøme qanéviám. Geté mbain tøgoat, kopømbá. Soqó-khavoé.’ ”

Yesu Sabat khøuwa-te, sævam zita køfi꞉v gukhakheinøvem

10 Sabat khøuwa nøme, Yesu Zu ezoqam-qa guliguli khoev nøme-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat, 11 yaq nqáe! Sævam kopo mø̀ndøgoám. Ndugu nqova soqa mbøigoám, ndego enqoni vømbō-etoam. Viav kandambá gumbøigoam. Viav ate qægoam 18́. Yaq ndugu zita køfí꞉v. Kopømba mbaín, ndaføyamba vǿe-itān. 12 Yesu ndugu sævam gu-omet, yaq sègembo-akhá, vøndōwav, yaq gumbo-ein, “Ngólam, qo mòqo-eqeieqei-éq. Qoqa enqoni nandav, mø̀ndøqa-navøém.” 13 Yaq ndego zenda mbøevé. Yaq nqova mbaín, ndugu sège-eqeieqei-év, ndaføyamba vø̄-itan, Mbumbukiam-qa iz sasa ndø-eqa.

14  *Geté ndego Zu ezoqam-qa guliguli khoev megeat ezoqam, khanakhanakh mbaín, Yesu ngunuk sævam, Sabat khøuwa-te guikhakheinøvem. Yaq ndego ezoqa āv gezømbe-eín nqǽgo, “Sasae khøuwa ate ndi꞉gu, síks. Ta khøuwa-te ndǿgo tøzøtøndé-okhoát, eqeieqeizat-qa tozogoat. Ambá ndøgo, Sabat khøuwa-te.”

15  *Yaq Evezøza gembo-qavøiu, “Zo khavozam ezoqám. Até zó-a, zo sasae sòzogoatún, Sabat khøuwa-te. O gê, zo Sabat khøuwa-te, kao o donki nqovotumâv, neka ibøkha-te ituimâv. Āv taoká. Zo mòzogoatún. 16 Até ngunuk sævám-a, Eibleem-gú ziú. Geté Saitan viav kopoav-qapé gumøvøitam. Ate qægoam 18́. Yaq ge zô ndozo-matavap? Ngunuk kopømba mbaîn, Sabat khøuwa-te tu-eqeieqei-ev. Āv taoká. Kopømbaqapé!”

17 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq tegi qaqa ezoqam ate gi꞉goam, mivi ndøndapém. Geté ndigu ezoqa nøme, khanakhanákh, Yesu matev kandakanda ate qægoam, gematønumam.

Masted tae nanga-qa yaya etæ manqat

(Met 13:31-32; Mak 4:30-32)

18 Yaq Yesu gezø-ein, “Gê, Mbumbukiam-qa Megeat Matev ande gekhâm? Gekhā nøtékhamās? 19 Masted tae nanga nøtékhamás. Ndigu khapikhapímbá. Geté ezoqa, nanga kopo khae-te tezøgeakh, yaq ndigu gèkhouwezɨ́n, vømø̄-tae-ɨn, neka pipisi tang-te sasa mo꞉viviamɨn.”

Flawa poponøvem nonqo-qa yaya etæ manqat

(Met 13:33)

20 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Gê, Mbumbukiam-qa Megeat Matev gekhā nøtékhamās? 21 Flawa poponøvem nonqo nøtékhamás. Sakheis khasøkhasis ndø-upøgimatún, khapémbá, flawa-te vø̄u-pomogimimin. Flawa poponøvem nonqo, khapelavøqase ambá qanegó, neka flawa kandambā. Geté flawa ate ndi꞉gu, sègemø-popoezɨ́n.”

Yaya etæ manqat, mboqog khapelavøqasi-qa yaq-te

(Met 7:13-14, 21-23)

22 Yesu nakhoa gegeveat, Zelusalem taon-te gemat, ta taon neka vemivemiav-te ndøgo, nakhoa-te qo꞉goat, Mbumbukiam-qá manqat me꞉zømesimát. 23 Yaq ezoqa nøme, Yesu āv gembøebeváp nqǽgo, “Evézøza. Gê, ezoqa khapîmbà, tikhandī꞉z?”

Yaq Yesu ndigu gezø-qavøiu, 24 “Bazaføgakh ndø-asáz. Mboqog khapelavøqasi-té qazomǿ-óz. No nqazǿ-manqate. Ezoqa kopoáv, onim-qa tigoat. Geté kopømba mbaín. 25  *Khoev eve mboqog to꞉tokaz, yaq zo bavokhó sozotówán, vozó-khanæmēm. Yaq zombó-viømém, ‘Evézøza. Mboqog qoní-mboqozó!’ Geté yaq ndego tendo-qavøiu, ‘No zo nø̀tenøtenák. Zo gekha manqei-âk?’ 26 Yaq zo tozombo-qavøinam, ‘Ni lou zilogám neka ibøkha zi-izumám, qo namba, neka qo niqa vemiav-te, mòqoti-nømendimám.’ 27  *Geté ndego nangó genøzǿ-qavøiú, tezø-ein, ‘No zo nø̀tenøtenák. Zo khazonǿ-goam? Mòzozáv, zo manqa-zapazapa-us ezoqam ate ndøzøte꞉go.’

28  *Zo zó-eivumát, neka khaya vozó-vivisumāt, Eibleem neka Aezek neka Zekop neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate ndi꞉gu tozo-zømet, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te tigoat, getē zo bavokhō ginø̄-nqagevēm. 29  *Ezoqa khøuwa fakhanam neka khøuwa sininim neka sanqa-sanqa-té gindúzáv. Yaq ndigu Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, lou loge kandambaqape-té genǿqonáv. 30  *Nqáe! Ezoqa nøme, ndakin ndindopaev, ndigu gó꞉megetát. Neka nøme ndigu, nduo-megetap, ndigu gendópavát.”

Yesu Zelusalem-ak-qa mbøni qambova

(Met 23:37-39)

31 Ta khøuwa-te ndøgo, Felisi ezoqam ndozáv, Yesu vømømbō-einim, “Nqanek manqei mòqo-iváv. Viní qonǿqáv. Zapa ndǿgo, Elod qo løvøqa-qa qagó.”

32 Geté Yesu gezø-ein, “Ngenek khavozam ezoqam, Elod, āv qazømømbøé-einím nqǽgo, ‘Nqáe! No nqægo neka qasun, nqova soqøsoqa sǽngiasumít, ezoqam-qa mokho-te ndu꞉gut, neka ezoqa vǿe-khakheinøvemēt. Yaq khøuwa timønø-misika-ez, no sasae nutumúkhóu. 33 No nakhoa até banø-geveét. Sǽmá, nqægo neka qasun neka qapunum, atema Zelusalem taon-te vøemǿ-fakhān. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, kopømba mbaín, manqei vini-te tilaem. Zelusalem taon-te mbá giabemø-laém.’*

34 Zelusalem, Zelusalem, qo Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam pakhapakha ndoqozø-khaneam, neka nandí ndōqōtē-zītø̄gē, ndigu Mbumbukiam qo-te ndendo-khofosam, no khøuwa kopoáv, qogi ezoqam baqa amba nøzømbe-eqatám, kopømba ande av kokolok evo nduigu, nakheis gukhatobɨn, ekeza taf mokho-te vø̄-ozɨn. Geté qo gèqambo-qasi꞉vám. 35  *Nqáe! Zoqa khoev nqanek, ezoqam mbaín, segégoát. No nqazǿ-manqate: Zo no nango naqanøká zónømendamák. Geté ta khøuwa-te ndǿgo, sa tøzøté-nømendám, zo tozo-einim, av nqægo, ‘Mbumbukiam ngenek ezoqam bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav!’ ”

14

Yesu Sabat khøuwa-te, ezoqa gekhakheinøvem

1 Sabat khøuwa nøme, Yesu lou Felisi iz akhae ezoqam-qá khoev-té gemølóg. Yaq ndigu bøi mba mbotakém, ande gekha matev me ndǿmatanām.

2 Yaq nqáe! Ezoqa tendowáv ndǿgo, Yesu-qa megemege-te vō꞉-itan. Ndego bov neka pingim gèmbo-boqotám. 3  *Yaq Yesu ndigu Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam, āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Gê, kopømbâ, Sabat khøuwa-te ezoqa toqo-khakheinøvem, ó, khafeâp?”

4 Geté ndigu yaq qavøiwateáv. Yaq Yesu ngenek ezoqam, zenda mbøevé, vø̄khakheinøvem, sasa ndøkhofotav.

5  *Yaq Yesu gezø-ein, “Zonømbé-einīm. Zo nqazo-qonøve, ezoqa kopo, Sabat khøuwa-te, yo o kao ibøkha ozu-te tumbøe-van, yaq gê, ndego sa ndǿ-ivav? Āv taoká. Geté nakhamas-té genǿliváv. Até ndøgó-a, Sabat khøuwa-te tøgoat.”

6 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu kopømba mbaín, manqat vømbøé-qavøinām.

Qo qakeza iz toqovoa, yaq Mbumbukiam ndø̀-eqoqó

7 Yesu nqanek lou loge-te gegoam, yaq ezoqa tezømét ndǿgo, ndigu ezoqa kandakanda-qá qonam nonqo-té gimøqonám. Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein, 8  *“Qo ezoqa sakhei etoam lou loge-te tekhatoq, yaq ezoqa kandakanda-qa qonam nonqo-te ndòqo᷄m. Soqaín ndøgo, ezoqa iz-akhae-qape tendowav, 9 yaq ndego ezoqam, ma qo ge꞉khatoq, teqa-ein, ‘Qoqa qonam nonqo, ngēnek qombō-etoām,’ yaq qo mivi voqóndāp, khokho ezoqam-qa qonam nonqo-te sasa qomǿqōm. 10 Geté ezoqa lou loge-te tekhatoq, yaq khokho ezoqam-qá qonam nonqo-té qamøqóm. Yaq ndego ezoqam, qo ma ge꞉khatoq, tendówáv ndǿgo, qo vøqá-eīn, ‘Nǿfu. Nqánek qoqonǿ-qóm, ezoqa kandakanda-qa qonam nonqo-te.’ Yaq av nqægo, qoqa iz gó꞉-eqatát, ezoqa ewaqape-qa bøi-te, ndigu qo namba lou-qase-te tiqonavat.”

11  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, ekeza iz te-eqatat, teqa iz gévoatát. Neka gekha ezoqām ndego, ekeza iz tevoatat, teqa iz gó꞉-eqatát.”

Kopømba mbaín, ti-mba toqozø-tøkeat ndigu, yaq tiqa-qavøitat

12 Yaq Yesu ndego ezoqam, ma lou loge-te ge꞉khato, āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo lou loge kandambaqape toqo-khakheinam, khøuwa muin o khagus, qo ambá av nqǣgo, qogi qafuap o namba-qaniap o qakeza ezoqa nøme o gigiap eve ezoqam, ndigu khoev avønin ndiqapuate, ti-mba ndígu toqókhatōb. Av toqotegoat ndægo, yaq ndigu qo até tiqá lou loge-té-a, segé-khatoqabém. Yaq qoqa yaq-fia sa ndǿgo tøqágoát. Yaq-fia nøme mbaín. 13 Geté lou loge toqo-khakheinam, yaq gigiap-av ezoqam neka bov o pingim soqøsoqa ezoqam neka kagi ezoqam neka bøi waev mbain ezoqam qókhatób. 14  *Av toqotegoat ndægo, qo kopømbá, khanakhanákh. Zapa ndǿgo, ndigu kopømba mbaín vøqambé-qavøinām. Geté yaq-fia ndǿgo toqomǿndáp, ezoqa eqeieqei løvøte-te tindusuz.”

Yaya etæ manqat, lou loge kandambaqape-qa yaq-te, ezoqa qazømbo-qasi

(Met 22:1-10)

15  *Ezoqa nøme, ndego lou namba gi꞉logat, nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “Ezoqa khanakhanakh mbá giabitigú, ndigu Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, lou loge kandambaqape-te ndøgo, lou timølog.”

16 Geté yaq Yesu gembo-qavøiu, “Unimanqatín. Geté qoté-ewāg, nqanek emanqat:

Ezoqa mø̀ndøgoám. Ndego lou loge kandambaqape ndøkhakheinám. Yaq ndego ezoqa kopoáv gezø-akhayam, teqa lou loge-te tinduzav. 17 Yaq lou loge khøuwa qamø-khantaz, ndego tege sasae ezoqam ndøkhofotáv, ti-te ndigu, vømøzø̄-ein, ‘Mòzotøndozáv. Lou mø̀ndømu-khakheinám.’

18 Geté ndigu ezoqa ewaqape, tanakh manqat mbo-einím. Kopømba mbaín vøndézāv. Nøme ndego gendo-ein, ‘No manqei nowí. Yaq bàmønáv, bamø̄qeiv. Tanakhambá. Kopømba mbaín, vøtøndénāv.’

19 Ezoqa nøme ndego gendo-ein, ‘No kao nowí. Ate gi꞉goam tén. Avøe manqei khayam nonqó. Yaq ndakin nømé-khamasím. Tanakhambá. Kopømba mbaín, vøtøndénāv.’

20  *Ezoqa nøme gendo-ein, ‘No sævam no-okɨ́. Yaq kopømba mbaín, vøtøndénāv.’

21 Yaq ndego sasae ezoqam gèndoveséz, ekeza kawa ezoqam, manqat vømømbō-ein. Ngenek nqanek manqat ge-ewag, yaq qaqa ndøgó, ekeza sasae ezoqam vømbō-ein, ‘Ság. Nakhoa kandakanda neka khasøkhasis-té soqóqáv, taon-te ndøgo. Nakhamas-té. Yaq gigiap-av ezoqam neka bov o pingim soqøsoqa ezoqam neka bøi waev mbain ezoqam neka kagi ezoqam qotøndó-khatób, voqotøndó-itūb.’

22 Yaq ndego sasae ezoqam matev gumugu, av kawa ezoqam gembøe-ein, nango vøndōqavan, yaq āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Káwa ezoqam. No ezoqa mø̀tøndo-khatób, av manqat qoqonømbe-ein ndægo. Geté qonam nonqo nøme, ndøløvûzáp.’

23 Yaq kawa ezoqam gembo-qavøiu, ‘Taon bavokhó qonǿqáv, ta nakhoa vinivinimba-te ndo꞉go. Yaq ezoqa qomøzǿ-pouwá. Bètøndozáv. Noqa khoev-te, ùni betetøváb. 24 No nqazǿ-manqate: Ndigu ezoqam, no bugukhokhof qazø-akha, qazømbo-qasi, ndigu ezoqa kopo, noqa lou loge kandambaqape-te, gemǿ-onák.’ ”

Vø̀khæ-matøvém, Yesu paev-qa toqombo-goat

(Met 10:37-38)

25 Khøuwa nøme, ezoqa bawan-qape kandambá, Yesu namba nakhoa-te gi-apat. Yaq ndego tènøqambún ndǿgo, ndigu gimbopavam, vøzø̄-ein,

26  *“Gekha ezoqām ndego, no-te tendowav, gete ndego ekeza eve neka evo neka zas neka nakheis neka namba-qaniap sanqabeav tøgoat neka atē ekeza yagé-a, sanqaweav vǿgoāt, ndego kopømba mbaín, noge paev ezoqam tegoat. 27 Neka gekha ezoqām ndego, ekeza tae mutui eqawateav tøgoat, no vønøndó-paēv, ndego kopømba mbaín, noge paev ezoqam tegoat.

28 Gèmbo-mataváp. Zo ezoqa kopo, khoev eqawat-qape weve-qa tegoat, ndego bugukhokhof bètøkho-matøvém, av nqægo, taqa fia gekhâm, até vømúkhōu. 29 Soqaín ndøgo, ndego sement mba tezav o uk mba te-asaz, yaq ndego kopømba mbain tøgoat, khoev sasae ate ndægo temøkhou, zapa ndø̄go, moni mbaīn. Av tægoat ndægo, yaq ezoqa ewaqape, khoev timbo-qeivimat, gévøngi꞉namát, 30 sasa ndǿ-einimāt, av nqægo, ‘Ngenek ezoqam khoev sasae amba me꞉ngáz. Geté kopømba mbaín, vǿekhōu.’

31 Neka nøme nqánek: Kawa ezoqam tegoat, yaq ndego tegi nakhag ezoqam ten taosen namba, nakhag gone-qa tegoat, kawa ezoqa nøme namba, ndego nakhag ezoqam tuenti taosen ndimbugu, yaq ndego bètøkhæqóm, vǿmatøvēm, av nqægo, teqa khagua pemé-eqā, penømakhaya. 32 Geté teqeiv av nqægo, kopømba mbaīn, yaq ndego u-anim bekhofotáz, kawa ezoqa nøme-te, ndego ate av-té qambaqape te꞉goat. Yaq ndigu sambi manqat manqate-qa bemømbo-viømém.”

33 Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zó-a, kopó. Gekha ezoqām ndego, ekeza gigiap ate ndægo, zita wuøeav tegoat, ndego kopømba mbaín, noge paev ezoqam tegoat.”

Ngalam-qa yaya etæ manqat

(Met 5:13; Mak 9:50)

34 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Ngalam gigiap qanimáv. Geté mokhov tømømbo-navøem, yaq nqawa áv kiní-ngalam-mokho-mba-ēz? 35 Ngalam av ngi꞉gu, mokho mbaín. Até ndøgó-a, manqei namba toqote-qambua, avøe ewa etoam nonqo, kopømba mbaín. Soqó-ogizó.

Gekha ezoqām ndego, gea tømbogoat neka yoge kopømba vømbógoāt, yà beyogé!”

15

Sip kopo gu-ewan, yaq nqawa gufakhan, taqa yaya etæ manqat

(Met 18:12-14)

1 Khøuwa nøme, teks moni upøgim ezoqam neka manqa-zapa-us ezoqam kopoáv, Yesu-te gindupindam. Manqat yoge-qa mbozáv. 2  *Yaq Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, Yesu manqa mbogeveém, gi-einim, “Ngenek gekha zapâ, manqa-zapa-us ezoqam namba ndi꞉tøkuat neka lou namba ndi꞉loge?”

3 Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein,

4  *“Zo ezoqa kopo, sip wan andled timbogoat, yaq kopo gembō-ewān, yaq gê, ndego gekhā ndǿgō? Ndego ndigu nainti-nain nøme, segéziváz, ta manqei-te ndøgo, gagayag gilogatun, nøme-qa vømǿvaō, ndugu gumbo-ewan. Yaq até gembóvawét, atema vømǿ-omēt. 5 Yaq tu-omet, ndego khanakhanákh. Yaq nqanqa-té gunǿvé, 6 sasa ndǿqanāo, vǿqavān. Yaq ndego zifuap neka ezoqa nøme, avønin timbo-puatat, tenøzǿ-akhá ndǿgo, vøzǿ-eīn, ‘Vø̀ndozáv. Khanakhanakh zígoném, no namba. Zapa ndǿgo, sip kopo qanømbo-navupam, mø̀e-omét.’

7 No nqazǿ-manqate: Yan-te nqo꞉go, matev até kopó. Khanakhanakh ndøgo, tindapem, manqa-zapa-us ezoqa kopo, Mbumbukiam-te teqambun, ndøgo gemǿ-løvuám, av khanakhanakh ndøgo, ezoqa eqeieqei nainti-nain-qa yaq-te tøzømbe-goat, ndigu ndimatavap, ni kopømbaqapē Mbumbukiam-te qambuniav tøgoat.”

Sæva kopo, moni mokho gimbo-nasiniapam, yaq nqawa guzømet, taqa yaya etæ manqat

8 Yaq Yesu yaya nøme gezø-eta, gezø-ein, “Sæva moni mokho ten timbogoat, yaq kopo gembō-nasinīm, yaq gekhā ndǿgō? Ndugu lampa ndǿmág, khoev vǿviayām. Yaq unimé꞉-vawét, atema vømǿzømēt. 9 Yaq moni mokho tuzømet, zifuap neka ezoqa nøme, avønin timbo-puatat, tunøzǿ-akhá ndǿgo, vøzǿ-eīn, ‘Vø̀ndozáv. Khanakhanakh zígoném, no namba. Zapa ndǿgo, moni mokho ndigu, ginø-nasiniapam, nango mø̀ezømét.’

10 No nqazǿ-manqate: Manqa-zapa-us ezoqa kopo, Mbumbukiam-te geqambunin, yaq Mbumbukiam-gi enzol ezoqam, até kopó, khanakhanakh āv tini-gonemɨ́n.”

Yaya etæ manqat, nakhei angana menas-qa yaq-te

11 Yaq Yesu yaya nøme zø-etá, gezø-ein, “Ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Nakhei angana menás gimbogoam. 12 Yaq khøuwa nøme, yo okho-qase até gendego, eve vømbō-ein, ‘Tát! Gigiap ndøgo, no ata namba toqoni-etoam, qo toqo-lawaqape-eq, no é-moqonømbe-etoám ndakin.’ Yaq eve até gendego, ekeza gigiap ate ndægo, livin-mbá gunumu-qatatát, nakhei menas vøzø̄-etoam.

13 Khapé outøpøteáv, yaq okho-qase ekeza gigiap gèwí. Yaq manqei nøme-té genøwáv. Qámbá. Yaq tegi moni, khokho matev-té genø-nqagivemát. 14 Yaq moni até gi꞉goam gumukhoub, vikia seke ndøfakhán, ta manqei-te ndøgo, yaq ndego lou mbaimbai vømbōpa. 15 Yaq ndego mo-manqei-anim ezoqam tøke-qa gemboviam, ndego bøsi nen-té genø-khofotumám, lou vømøzø̄-etoamɨn. 16 Yaq ndego ifi kandambá qambo-vinumam. Geté ezoqa lou etoumáv. Yaq ndego bøsik-qá lou soqaqape loge-qa mbogoám.

17 Yaq matavap eqeieqei qamøndæ-vesez, ndego ekeza manqat āv gene-eín nqǽgo, ‘Tat-gi sasae ezoqam ate ndi꞉gu, ndigu lou kopoáv ndiloge. Geté no, nòpotonám. No avønín nǿnaním. 18  *Ság! Manqei nqanek, nǿ-iváv. Yaq tat-té qatǿqaván. No āv qamømbó-eín nqǽgo, “Tát! No manqa-zapa nogó, Mbumbukiam-te neka qo-te. 19 No ezoqa eqeieqeí mbá, qoge yo sekemba tægoat. Ság. No qoge sasae ezoqam mba nógoát.” ’ 20 Yaq ndego até gendego, ta manqei ndøgo gè-iváv, eve-te sasa ndøwav. Ndego qambaqape, ambá genegeavún. Yaq eve sège-omét. Yaq tanakh mbogó. Yaq até gendego, tenøvuáo ndǿgo, yo vømø̄-møvøiu, sasa ndøngenøtam.

21 Yaq yo gembo-ein, ‘Tát! No manqa-zapa nogó, Mbumbukiam-te neka qo-te. No ezoqa eqeieqeí mbá, qoge yo sekemba tægoat.’

22 Geté eve ekeza sasae ezoqam zø-akhá, gezø-ein, ‘Nakhama ndøgó! Ndabua eqeieqei zotøndó-upøném, vozombó-uzømēm, neka kokosov-te mbimak khapelavøqasi vozombó-utøzēm neka tamak vozombó-uzømēm. 23 Kao-yu enaq-us vø̀ndolaém. Yaq lou zílóg. Khanakhanakh-qape zígoném. 24  *Zapa ndǿgo, noge yo, andé genaním. Geté ndakin, mø̀ndø-khandí꞉v. Ndego gò꞉navupám. Geté ndakin, mø̀ndø-fakhán.’ Yaq lou loge ndøngazém. Khanakhanakh kandambá gigonem.

25 Ta khøuwa-te ndøgo, yo-khøuwa, khae-té gegoám. Yaq nango gendoqavan, khoev ge꞉khatoat, ndego ouv qaqayam ndø-ewág, ezoqa gi-ogimat. 26 Yaq ndego sasae ezoqam mbo-akhá, gembobevap, ‘Gekhā ndǿgo, manqa khape qæfeaz?’

27 Yaq ndego sasae ezoqam gembo-qavøiu, ‘Qaveqase ndoqaván. Yaq qave, kao-yu enaq-us ndølaváo. Zapa ndǿgo, ndego khanakhanakh kandambá, ge-omet av nqægo, te-te matev-qase nøme fakhaneav qagoam, gefakhan.’

28 Geté ndego zapikia, nqanek manqat ge-ewag, ndego qaqa ndøgó. Yaq poeveáv, lou loge-te te-on. Yaq eve ndøfakhán, onim-qa yaq-te vømømbō-pouwa.

29 Geté ndego yo-khøuwa, eve gembo-qavøiu, ‘Nqáe! No viav kopoáv, sasae nqataqago. Neka no qoqa manqat nqagimáv. Geté qo até naningus-yu kopó-a, etopøteáv no-te, yaq nogi nøfuand namba khanakhanakh vøtígonēm. 30 Geté nandev qoge yo gendoqavan, ndego qogi moni ate ndi꞉gu mambe sakheis-te go꞉ngiæzo, yaq qo até qoqotøndego, kao-yu enaq-us voqombō-lavao.’

31 Yaq eve gendo-ein, ‘Áti. Qo no namba oskia qogó. Neka gigiap ate nqanømbe꞉go, ndøgo qoqá. 32 Geté ni lou ùni bizilóg neka khanakhanakh binī-asøtav. Zapa ndǿgo, qoge qaveqase, andé genaním. Geté nango mø̀ndø-khandí꞉v. Ndego gò꞉navupám. Geté ndakin, mø̀ndø-fakhán.’ ”

16

Yaya etæ manqat, gigiap keoge ezoqam-qa yaq-te, ndego ge꞉khavozam

1 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam, emanqát nøme zøvotót, gezø-ein, “Qàgoám. Ezoqa mø̀ndøgoám. Gigiap kopoav ezoqám. Neka ndego sasae ezoqam vømbōgoam. Gigiap ate qægoam, ndégo tembøe-kawaevtám. Geté khøuwa nøme, ndego gigiap eve ezoqam, āv gene-ewág nqǽgo: Tege sasae ezoqam, moni mbongiæzøtét.

2 Yaq gigiap eve ezoqam, até gendego, ndego gigiap keoge ezoqam vømbō-akha, gembo-ein, ‘Gê, gekhâ ndøgo, qoqa moni ngiæzoat matev-qa yaq-te, manqat nqæyoge? Ság! Emanqat qópeawám, nogi moni ande āv khoqombøē-kewagam. Zapa ndǿgo, qo kopømba mbaín, noge gigiap keoge ezoqam, sekemba toqogoat.’

3 Yaq ndego gigiap keoge ezoqam, ekeza manqat ge-ein. ‘Áv khatégō? Noge kawa gékhofonó, sasae-te. No bazaføgakh mbaín, manqei ozam sasae tægo. Neka no miví, ezoqa gigiap-qa vøzømbé-vi꞉māt. 4 Ság. No ndakin mø̀tenøtén, ande gekha matev me nøtégō. Yaq sasae-te tækhofon, no ezoqa ekeza khoev-té ginǿ-khatombém.’

5 Yaq ndego até gendego, ezoqa ewaqape, ndigu tege kawa-te gigiap qazømbo-løfokam, vøzø̄-akhayam. Yaq ndego ezoqam, bugukhokhof gendowav, āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Qo noge kawa-te, gigiap ate qægoam gekhâm nandaqambo-løfoke?’

6 Yaq ndego ezoqam gendo-qavøiu, ‘No te-te oil yakhav wan andléd, nqanømbo-løfoke.’

Yaq ndego gigiap keoge ezoqam gendo-ein, ‘Ság. Pepa taqa yaq-te gipeaomem, nqánek. Gèqóm. Yaq yakhav fifti mba qotó-peawám. Nakhamas-té.’

7 Yaq ndego gigiap keoge ezoqam, ezoqa nøme gembobevap, ‘Gebâ qo. Qo noge kawa-te, gigiap ate qægoam gekhâm nandaqambo-løfoke?’

Yaq ndego ezoqam gembo-qavøiu, ‘No te-te flawa pus wan taosén, nqanømbo-løfoke.’

Yaq ndego gigiap keoge ezoqam gembo-ein, ‘Pepa taqa yaq-te gipeaomem, nqánek. Ság! Eit andled mba qotó-peawám.’

8 Yaq vaev-te, ndego gigiap kopoav ezoqam, tege keoge ezoqam-qa manqat ge-ewag, av khavozam matev ge꞉matanam, yaq ndego teqa iz gè-eqá. Zapa ndǿgo, teqa matavap loloákh.”

Yaq Yesu taqa yaq-te, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Unimanqatín. Manqei-qape ezoqa soqøsoqa, yaqyaq-a matev gimatønumatun, tiqa matavap loloakh mø̀ndøløvú, ndigu ezoqa nøme-qa matavap, ndigu waev-te ndiyage.

9 Geté no nqazǿ-manqate. Manqei-qape ezoqam, moni manqa-zapazapa nonqo ndø-abumatún. Geté zo ezoqá nøme zozømbé-tøké. Yaq ndigu zogi zøfuap ndǿgoát. Yaq vaev ndøgo, moni khatibam matev tømø-navøem, Mbumbukiam zo ekeza khoev miavmiav-té genǿ-upøzó.”

Gigiap neka moni keoge eqeieqei-qa yaq-te

10  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, gezø-ein, “Gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa gigiap khapelavøqase, eqeieqei tembo-kewagat, ndego até gigiap kandambaqapé-a, eqeieqei mbókewagát. Geté gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa gigiap khapelavøqase, keoge eqeieqei mbain tøgoat, ndego até gigiap kandambaqapé-a, keoge eqeieqei gembógoák.

11 Yaq nakémbá, zo manqei-qape moni keoge eqeieqei gonemav tøgoat, ge zô ndozo-matavap, zo Mbumbukiam unimanqatin gigiap ndøzǿ-etoam, tozombo-kewagat? Āv taoká. 12 Neka gê, zo ezoqa nøme-qa gigiap keoge eqeieqei gonemav tøgoat, zo Mbumbukiam zøkeza gigiap ndøzǿ-etoam? Mbaín.”

Ezoqa kopømba mbaín, kawakawa-za menas timbogoat, Mbumbukiam nekā moni

(Met 6:24)

13 “Sasae ezoqa kopømba mbaín, kawa ezoqa menas timbogoat, tezø-sasaetat. Kawa ezoqa menas timbogoat, yaq nøme ndego, gembó-pøovát. Geté nøme ndego, gembøé-qasi꞉vát. Nøme ndego, teqa manqat o-mba mbøéndapát. Geté nøme ndego, teqa manqat gembó-sanqawát. Yaq até zó-a. Zo kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa mokho-te neka moni-qa mokho-te sa tozotumu-goat.”

Felisi ezoqam-qa khavozam matev, moni-qa yaq-te

14 Yaq Felisi ezoqam, nqanek manqat giyogem, moni-qa yaq-te, ndigu Yesu gèvøngi꞉nám. Zapa ndǿgo, ndigu moni-te poev zøgoám.

15  *Yaq Yesu gezø-ein, “Zo ezoqam-qa bøi-te, zoqa matev bugug eqeieqei keoge-qa zøgó. Geté Mbumbukiam, zoqa mbøni mø̀ndæ-otév. Matev nøme ndøgo, ezoqa eqeieqei ndivewe, ndøgo Mbumbukiam-qa bøi-te soqaqapé.”

Mozes-qa guguna manqat neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te

(Met 11:12-13; 5:31-32; Mak 10:11-12)

16  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zion gefakhan, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, yaq ndakin Mozes-qa guguna manqat-gi khøuwa neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-gi khøuwa, mø̀ndømø-nasiním. Ndakin Manqat Mbomambaqape, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te ndøfakhán. Neka ezoqa ewaqape, onim-qa ndøgót. Bazaføgakh-ús. 17  *Geté unimanqatín. Yan neka manqei-qape, kopømbá, tømø-navøem. Geté Mbumbukiam-qa guguna manqat mokho-te, peawap-qase gemǿ-navøemák.

18 Khamasim, nqánek: Gekha ezoqām ndego, sævam te-ivav, yaq sævam vini vǿ-okɨ̄, ndego nøkenøkem matev ndǿngiú neka mambe mé꞉wáv. Neka gekha ezoqām ndego, sævam tu-okɨ, ezoqa nøme ge-ivav, até ndegó-a, mambe mé꞉wáv tu namba neka nøkenøkem matev vǿngiū.”

Gigiap kopoav ezoqam neka Lazales, tiqa emanqat

19 Yaq Yesu emanqát nøme zøvotót, gezø-ein, “Qàgoám. Ezoqa mø̀ndøgoám. Gigiap kopoav ezoqám. Ndabua eqeieqei fia kandakanda ndø-uzumám neka yage eqeieqei-te vø̄yagam. 20 Tegi mboqog bavokho ndøgo, gigiap-av ezoqam ndøveém. Teqa kha ate qægoam, saté nqama-nqamav. Iz nqambógo, Lazalés. 21 Ndego lou khakhayakh loge-qa mbogoám, ndøgo gigiap eve-qa lou-qase-te qando-pomovam. Yaq gaqo ndozavɨ́n, nqamav vømbō-venegomemɨn. 22 Yaq Lazales gènaním. Yaq enzol ezoqam, Eibleem-té ginø-eqeinám, teqa avønin-te vømø̄qom. Yaq vaev até ndegó-a, gigiap eve ezoqam, vø̄nanim, neka ezoqa vømø̄-otøvem. 23 Yaq ndego løvøte ezoqam-qa manqei-te gemøfakhan ndøgo, bøi ge-eqa, nqosøgeap kandambaqape gembo-ewagam, Eibleem mba mo꞉-omét. Lazales namba me꞉qonavám. Qámbá. 24 Yaq sège-akhá, ‘Atákha. Éibleem. No tanakh gènøgó. Lazales qotøndó-khofotáv. Kokosov kopo ibøkha-té genǿ-qoqomáz, noge sas vǿkhantāv, vǿvamēv. Zapa ndǿgo, no nqanek gøina wageap-te nqægo, nqosøgeap khàpe nømbe-khouwév.’

25 Geté Eibleem āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Nǿzeø. Gèmbo-mataváp. Qo qoqoyagam, qo gigiap qaniqanimáv qaqagoam. Geté Lazales gigiap soqøsoqá geneyagám. Geté ndakin ngenek yage qanimav-qape ndøndapét. Geté qo nqosøgeap-qape qondapét. 26 Neka nøme nqánek: Yaq qo-a, yaq ni, manqei ozu khavoe-qape nqǿugu. Neka gekha ezoqām ndigu, nqanek ngiyage, qo-te okho-qa ndigu, kopømba mbaín. Neka gekha ezoqām ndigu, nandav nandiyage, kopømba mbaín, ni-te tinduzav.’

27 Yaq ndego gigiap kopoav ezoqam gendo-ein, ‘Atákha. Av tægoat ndægo. Nøtaqá-viám. Lazales nogé tat-qá khoev-té qonǿ-khofotáv. 28 No namba qatifakhan, fáev ate gi꞉goam. Yaq Lazales bèwáv, bemøzø̄-ein, tiqa matev bè-enénd. Soqaín ndøgo, até ndigú-a, nqanek nqosøgeap manqei-te tinduzav.’

29 Geté yaq Eibleem gembo-qavøiu, ‘Qogi namba-qaniap, nømendim manqat ndøzø̂gó, Mozes neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gipeaomem. Yaq tìabembo-pavét ndøgo, av ndigu gi꞉peaomem.’

30 Yaq ndego gigiap kopoav ezoqam gendo-ein, ‘Atákha. Éibleem. Āv taoká. Geté ezoqa kopo løvøte-te tendosuzam, manqat vøzǿ-eīn, ndigu ndø̀qambúz.’

31 Geté yaq Eibleem gembo-qavøiu, ‘Ndigu Mozes neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat yogeav tøgoat, yaq até ndøgó-a, ezoqa løvøte-te tendosuzam, ndigu teqa manqat yogeav āv tinígoát.’ ”

17

Ezoqa nøme, manqa-zapa-te toqo-itub

(Met 18:6-7; Mak 9:42)

1 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Matev vinivinimba ndø̀fakhanám, ndøgo ezoqa manqa-zapazapa-te tø-itubat. Geté ndego ezoqam, mø̀ndø-soqoév, ndego matev av nqægo tematønumat, ndøgo ezoqa nøme manqa-zapazapa-te tø-itub. 2 Ezoqa av nge꞉go, amba nandi-qape monqo-te timbo-møpøtøzemɨn, kewan-te sasa mø-oginamɨn, vømø̄-geonɨn, ndøgo ambá qanimáv. Geté soqain ndǿgo, ndego nginik ezoqa khasøkhasis manqa-zapa-te te-itub. 3  *Yaq nakémbá. Aiyá qagó.”

Ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa, sà betaqambo-navøemát

(Met 18:21-22)

Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Klisten ezoqa nøme, manqa-zapa tematanam, yaq qógugú. Yaq ndego tematøvem, av nqægo, ‘Unimanqatīn. No manqa-zapa nogō.’ Yaq qo teqa manqa-zapa, sà betaqambo-navøém. 4 Até ndøgó-a, ezoqa khøuwa kopo-te, matev soqøsoqa seven tematønumit qo-te, neka tanakh manqat seven vøqá-manqatēt, yaq qo teqa manqa-zapazapa, até sa betaqambo-navøemát.”

Unimanqatin-qa yaq-te

5 Yaq Evezøza-gi u-anim gimbo-einim, “Niqa unimanqatin vø̀nifitám.”

6  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Unimanqatín. Até ndøgó-a, zoqa unimanqatin khapelavøqase mba tøgoat, kopømba ande av masted tae nanga-qasi ndi꞉gu, zo kopømbá, nqanek tae-qape sozombó-einím, ‘Vø̀khofóq. Yaq ndaola-té qoqomǿ-itán.’ Yaq tae nqanek, zoqa manqat o-mba zømbóndáp.”

Yesu ekeza paev ezoqam, sasae ezoqam ge꞉khamas

7 Yaq Yesu yaya zø-etá, gezø-ein, “Zo ezoqa nøme, sasae ezoqa teqagoat, ndego khae-te teqa-sasaetat o sip tezø-kewagat, yaq ndego sasae manqei-te gendo-qavanɨn, gê, qo moqombó-einin, av nqægo, ‘Mòqotøndo-óq. Gèqóm. No namba lou zílóg’? 8 Āv taoká. Geté qo ndego āv qoqombøe-einín nqǽgo, ‘Noqa lou vø̀khætá, vø̄khakheinam, voqó-yogīm. Yaq no lou loge neka ibøkha izam tønømbu-navøem, qo qakeza lou ndǿgo toqonǿlóg.’

9 Yaq ndego sasae ezoqam, nqanek sasae qamømbøe-navøemɨn, yaq gê, qo ike manqat qombó-einin, ndego qoqa manqat o-mba geqambo-ndap? Āv taoká.”

10 Yaq Yesu taqa yaq-te gezø-ein, “Zo até kopó. Zo matev ate ndægo tozotumu-gonem, av Mbumbukiam gezømbe-ein, yaq zo sa nqánek qazó-einím, ‘Ni khokho sasae ezoqam mbá. Ni satø ndǿgo teigoném, av Mbumbukiam manqat ginimbi-ein.’ ”

Yesu kha sisi-us ezoqam ten gekhakheinøvem

11 Yesu Zelusalem taon-te gemat, yaq æ tunumát, e Samalia manqei-a, e Gelili plovins. 12 Yesu vemiav nøme-te ge-onat, yaq kha sisi-us ezoqam ndozáv. Tén ate gi꞉goam. Yaq ndigu qambaqapé segendowán.* 13  *Yaq ndigu kandambaqape segendo-akhaém, “Yésu. Káwa ezoqam. Ni tanakh gìnigú.”

14  *Yesu ndigu ezoqam gezømet, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Mbumbukiam-gí iziz ezoqam-té qazonǿzáv, bemø̄zømet.” Yaq ndigu ezoqam ten ate av-té gi꞉-apat, kha sisi sègezømbo-navøemtát.

15 Yaq ndigu ezoqa kopo ge꞉-otev av nqægo, kha sisi mø̀ndønø-navøēm, ndego nangó genøveséz, Yesu-te. Mbumbukiam-qa iz, até go꞉-eqatát. Kandakandá møndæ-akhayám. 16 Yaq ndego Yesu-qa zenda tokhotapak-qa megemege-te, katuk ndømøkuí, ike manqat vømbō-ein. Ndego ezoqam, bawan vini-ák. Samalia ezoqám.

17 Yesu ngenek ezoqam ge-omet, yaq āv gene-eín nqǽgo, “Ezoqa ate gi꞉goam tén, kha sisi-us gigoam, gi-eqeieqei-ez. Gemâ ndigu ezoqa nain nøme, kinǿqapi? 18 Gê, ezoqa nøme, ambá gēmatøvemem, av nqægo, ni bànivesēz, Mbumbukiam-qa iz bamū-eqanem? Gê, ezoqa sa ngénèk, manqei vini-ak?”

19 Yaq Yesu ndego ezoqam gembo-ein, “Qoté-itān. Mòqoqáv. Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khakheinøqavém.”

Mbumbukiam-qa Megeat Matev tøfakhan

(Met 24:23-28, 37-41)

20 Khøuwa nøme, Felisi ezoqam Yesu gimbo-bevøpem, Mbumbukiam-qa Megeat Matev gekha khøuwā qanéfakhān, yaq ndego āv gezømbe-qavøiú nqǽgo, “Mbumbukiam-qa Megeat Matev tøfakhan, yaq kopømba mbaín, toqoqeiv, av gigiap o matev nøme ndoqote-qeivi. 21 Ezoqa kopømba mbaín, ti-einim av nqægo, ‘Nqáe! Mbumbukiam-qa Megeat Matev nqánek,’ ó, ‘Ndǽ! Mbumbukiam-qa Megeat Matev ndǿgo.’ Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, zo mokho-té qanu꞉gú.”

22 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Khøuwa ndø̀mø-fakház. Yaq zo Ezoqam-gé Yo-gi khøuwa kopo zømete-qa zógoát. Geté zo zózømetamák. 23  *Ezoqa zo āv gizømbé-manqatát nqǽgo, ‘Ndǽ! Keliso ndégo, yaq manqei,’ ó, ‘Nqáe! Keliso ngégo.’ Geté zo ndø̀za᷄v, neka ndigu zø̀pa᷄ev, tizav. 24 Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, Ezoqam-ge Yo tegeav, ndego nakhamas-té gendó-fakhán. Andé ndand mé꞉vøiyám, ndøgo yan-qape sa tumukhazet. 25 Geté bugukhokhof, ndego nqosøgeap kandambaqape bètøkho-ndáp neka ezoqa ndakin ngiyage, bēsanqawem.

26 Ezoqam-ge Yo nango tegeav, matev āv tønégoát, av Noa-qa khøuwa qægoam. 27 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa lou loge zøgoupám, ibøkha izam vøzø̄-goupam, neka sakhei vø̄zøkɨmam-a, vø̄-etoumam. Yaq matev até gemát, atema Noa khagua-qape-te vø̄u-on, khouwat-qape vøndōwav, ezoqa ewaqape vø̄ngiæzo.

28  *Yaq até Lot-qá khøuwa-té-a, matev até kopó, āv tønegoám. Ezoqa lou loge zøgoupám, ibøkha izam vø̄zø-goupam, gigiap vø̄wiam, neka avøe gigiap vø̄-ogeakham, neka khoev vø̄puanemam. 29 Geté ta khøuwa-te ndøgo, Lot Sodom taon ge꞉-ivav, gewav, gøinam neka nandi wagøvap-us ndø-o꞉áz. Andé qæ me me꞉lanqá, ezoqa ewaqape vø̄ngiæzo.

30 Yaq matev kopo, āv tønéfakhán, Ezoqam-ge Yo tendoveao, tendoqavan. 31  *Ta khøuwa-te ndøgo, gekha ezoqām ndego, khoev ova to꞉yat, ndego khoev mokho-te bè-o᷄n, gigiap vømøndó-upā. Neka gekha ezoqām ndego, khae-te tesasaetet, ndego khoev-te nango bevèse᷄z. 32  *Lot-gu zas gèmbo-mataváp, ndugu andē gekha matev me mbø̄efakhan.

33  *Gekha ezoqām ndego, ekeza yage geawat-qa tegoat, ndego ndæ̀khambuá. Geté gekha ezoqām ndego, ekeza yage te꞉khambua, ndego ndø̀møqeív. 34 No nqazǿ-manqate: Ta lova ndøgo, ezoqa menas venanqei nonqo kopo-te tisømbiit, yaq Mbumbukiam kopo ndø̀ndáf. Geté nøme, segé-iváv. 35 Neka sakhei menas, flawa timivisumit, nømu ndugu, Mbumbukiam ndø̀ndáf. Geté nømu ndugu, segé-iváv.”†

37 Yesu-gi paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, yaq āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Evézøza. Nqanek matev, gekha manqei-té qamǿfakhān?”

Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Søvakha pikia ande āv kenéveāt, koe ndǿgo tinø-piaɨ́n.”

18

Ngæmam neka manqa ovøyam megeat ezoqam, tiqa yaya etæ manqat

1  *Yesu ekeza paev ezoqam, yaya nøme zø-etá. Tezømbe-etá ndǿgo, ndigu bètezøtéz, Mbumbukiam-te miavmiav be-akhayám neka be-ivø̀ve᷄m. 2 Yaya gezø-eta nqánek, “Vemiav nøme-te, manqa ovøyam megeat ezoqam mø̀ndøgoám. Ngenek Mbumbukiam-te møe mbaín neka ezoqam-qa yaq-te matavupáv. 3 Neka ta vemiav kopo-te ndøgo, ngæmam vø̄goam. Zivis mø̀ndømbo-naním. Ndugu ngenek manqa ovøyam ezoqam-té gunø-okhoám, manqat vømømbō-einin, av nqægo, ‘No ùni nømbetøké. Noge qaqa ezoqam, no ngiænoat-qa ndøgó.’ 4 Geté ndego manqa ovøyam megeat ezoqam, khøuwa kopoav, gèmbøe-qasi꞉vám. Geté vaev-te, ndego ekeza manqat āv gene-eín nqǽgo, ‘Ság! No Mbumbukiam-te møe mbaín neka ezoqam-qa yaq-te matavupáv. 5 Geté no gènømbo-qasí꞉v, ngunuk ngæmam sekemba ngundu-okho, khøuwa ngunø-ngiæzoat. Ság! Sæmbótøké. Soqaín ndøgo, nqanek matev sa tøma, no kha vømønǿ-føløvøēm.’ ”

6 Yaq Evezøza nqanek emanqat gumuvotot, gezø-ein, “Ngenek manqa ovøyam megeat ezoqam, soqaqapé. Geté teqa manqat mozóyogem? 7 Yaq ge zô, ndozo-matavap, ndego ngunuk ngæmam gumbotøke, yaq Mbumbukiam, tegi ezoqam gevevesam, gezǿ-tøkeāk, neka ndigu manqa ovøyam-te, matev eqeieqei géndapemāk, ndigu te-te oskia ndi-akhayam, pavpave neka lovølova? Neka Mbumbukiam yakha ndømbóva, tezøtøke? Mbaín. 8 No nqazǿ-manqate: Ndego ekeza ezoqam, nakhamas-té genøzǿ-tøké.

Geté Ezoqam-ge Yo nango tendoqavan, gê, ndego unimanqatin ndǿqeiv?”

Yaya etæ manqat, Felisi ezoqam neka teks moni upøgim ezoqam-qa yaq-te, ndigu Mbumbukiam-te gimø-akhaemem

9 Ezoqam-qa mokho-te, ndigu Yesu-qa manqat gi-ewagat, nøme ekeza kha, eqeieqei me꞉vewám. Yaq ndigu ezoqa nøme, gèsanqabám. Yaq Yesu ndigu yaya zø-etá, gezø-ein,

10 “Ezoqa menas mø̀ndøgoám. Nøme ndego, Felisi ezoqám. Neka nøme ndego, teks moni upøgim ezoqám. Yaq khøuwa nøme, ndigu ezoqa menas, Mbumbukiam-qá khoev-té ginø-apát. Guligulim-qa ndø-apát. 11 Yaq ndego Felisi ezoqam, sège-itán. Anøzí. Yaq āv gene-guligulím nqǽgo, ‘Ike kandambá, Mbumbukiam. Zapa ndǿgo, no āv tiuká, av ezoqa nøme soqøsoqa ndi꞉gu, ndi-aqonam neka ndi꞉khavozam neka mambe ndi꞉-okho. Neka no āv teoká, av ngenek teks moni upøgim ezoqam nge꞉go. 12  *No pula kopo-te, khøuwa menas, lou logemav matev nogoatún. Neka gigiap ate ndægo, qæ-upøgimatun, no nòqaqaɨ́n, qaqageap vømø̄-ten-ɨn, neka qatoat kopo qo vøtaqā-etoamɨn.’

13  *Geté ndego teks moni upøgim ezoqam, qambaqapé segendo-itán. Yaq geguligulim, ndego kawa eqawateáv, yan-te. Zapa ndǿgo, ndego miví. Geté ndego ekeza savim ndøtøkubám, mutøkhop vø̄-itan, sasa ndø-ein, ‘Mbumbúkiam! No tanakh gènøgó. No manqa-zapa-us ezoqám.’ ”

14  *Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “No nqazǿ-manqate: Nginik ezoqa menas khoev-te giqavaz, ezoqam ngének ge-eqeieqei-év, Mbumbukiam-qa bøi-te, vaev-te geguligulim. Ambá ndego, Felisi ezoqam. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, ekeza iz te-eqatat, teqa iz gévoatát. Neka gekha ezoqām ndego, ekeza iz tevoatat, teqa iz gó꞉-eqatát.”

Yesu nakhei nqonqon, zenda gezømbove

(Met 19:13-15; Mak 10:13-16)

15 Ezoqa nøme, Yesu-te, nakhei nqonqon ndo-itub. Ndigu mø̀ndøzøpoé, Yesu ambá zenda zømbø-awamɨ́n. Geté tegi paev ezoqam nqanek matev giqeivim, gèzømbe-khafén, ndigu ezoqam. 16 Geté Yesu ndigu nakheis, sègezø-akhá. Yaq āv gene-eín nqǽgo, “Nakheis bègeáv, no-te. Zømbo-khakhàza᷄m. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, tiqa ndígu, av nakheis ngi꞉gu.

17  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa Megeat Matev khatiwiav tøgoat, av nakhei nqonqon ngi꞉gu, ndego teqa Megeat Matev mokho-te gemǿ-onák.”

Gigiap kopoav ezoqa ndakinak, Yesu-te gendowav

(Met 19:16-26; Mak 10:17-27)

18  *Khøuwa nøme, megeat ezoqa nøme, Yesu āv gembøebeváp nqǽgo, “Nøméndim ezoqam mbomambaqape. No gekha matev nómatønumāt, khandi miavmiav vøténdāp?”

19 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Gekha zapâ, no mbomambaqape ndoqote-næna? Ezoqa mbaín, mbomambaqape. Mbumbukiam mba me꞉gó. 20  *Qo Mbumbukiam-qa guguna manqat mòqote-qatéq, av qæ-ein nqægo: Qo nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t. Neka ezoqa pakhapakha zøkhanèa᷄m. Neka ndø-aqòna᷄m. Neka meakha manqat ndømanqàte᷄. Qavē neka qavo, gèzøvizáp.”

21 Yaq ndego ezoqam gendo-qavøiu, “Nqanek guguna manqat ate ndægo, nqæmbôpáev, no khapelavøqase qategoam, atema ndakin.”

22 Yesu nqanek manqat ge-ewag, yaq gembo-qavøiu, “Qanimáv. Geté matev kopo nøme nqánek qoqógó. Gigiap ate nandaqambe꞉go, qówí. Yaq moni ndigu toqoqas, gigiap-av ezoqam qozǿ-etoám. Av toqotego ndægo, yaq qo gigiap qaniqanim, yan manqei-té qoqonǿ-møvøemét. Yaq vø̀ndoqáv. No qonøndó-páev.”

23 Geté ngenek ezoqam, nqanek manqat ge-ewag, ndego khanakhanakh mbaín. Avus-mba mbovoé. Zapa ndǿgo, ndego gigiap kopoáv qambogoam.

24 Yesu ngenek ezoqam ge-omet, avus-mba qambovoe, yaq āv gene-eín nqǽgo, “Gigiap kopoav ezoqam, ti-te ndigu unimé꞉-føgákh, Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te tu꞉-oz. 25 Kemol ndugu, søvakha gigiap kandambaqapu, mil nqa-te one-qa tugoat, tu-te ndugu føgakh andé mbaín, av gigiap kopoav ezoqam-te føgakh ndægo, ndego Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te one-qa tegoat.”

26 Yaq ezoqam ndigu, nqanek manqat giyogem, āv gini-bevøpém nqǽgo, “Av tægoat ndægo, yaq gekha ezoqām ndǿkhandī꞉v?”

27 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Gekha matēv ndøgo, ezoqam-te kopømba mbain ndøgo, Mbumbukiam kopømbaqapé, segé-matanám.”

Yesu toqombo-pavet, taqa yaq-fia

(Met 19:27-30; Mak 10:28-31)

28 Yaq Pita Yesu gembo-ein, “Nqáe! Ni nikeza gigiap ate qægoam, zitá qati-wuøém, qo nqeitaqambe-paev.”

29 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, khoev te-ivav o zas o namba-qaniap o evøndipakha o nakheis tezivaz, Mbumbukiam-qa Megeat Matev zapaya, 30 ndego Mbumbukiam, ndakin yage-te nqanek, nøme mba mbøé-etoám, kopoav-qapé, yaq megemege-te ndo꞉go, ndego khandi miavmiav vømǿndāp.”

Yesu qambo-misika, ekeza løvøte neka nango khandi꞉vat-qa yaq-te ge꞉zømas

(Met 20:17-19; Mak 10:32-34)

31  *Yesu ekeza paev ezoqam tuelv, tène-itúb, vømø̄-yakhapus-mokho-mba-ez, yaq gezø-ein, “Nqáe! Ni ndakin Zelusalem taon-té qazinø-qavigít. Yaq matev ate ndægo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, Ezoqam-ge Yo-qa yaq-te gi꞉peaomem, gemǿ-fakhanám. 32  *Ndego manqei vini-ak-qá zenda-té ginǿveém, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. Yaq ndigu otøotam mé꞉vewém neka vǿngenøinām neka køse vømbøé-pisibømēm teqa kha-te, sasa ndǿfeomēm, vǿlaēm. 33 Geté khøuwa timømbo-misika-ez ndøgo, ndego nqawa ndø̀khandí꞉v.”

34  *Yesu-gi paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu manqa mokho-qase ndapeáv. Ti-te ndigu, teqa manqat mokho mbaín. Ndigu zøtezateáv, av nqægo, Yesu gekhā mé꞉manqatam.

Yesu bøi waev mbain ezoqam gekhakheinøvem

(Met 20:29-34; Mak 10:46-52)

35 Yesu Zeliko taon ge꞉khatoat, yaq bøi waev mbain ezoqam mø̀ndøgoám. Nakhoa keoqa-té geqotám. Ezoqa gigiap-qa zøvi꞉mát. 36 Yaq ndego ezoqa bawan-qape gezø-ewag, manqa qazøfeazat, giløvuat, yaq gèbeváp, ge-ein, “Gekhā ndǿgo?”

37 Yaq ezoqa gimbo-einim, “Yesu ndømá, ndego Nazalet vemiav-ak.”

38 Ngenek bøi waev mbain ezoqam, nqanek manqat ge-ewag, yaq até gendego, sège-akhá, “Yésu. Déivid-ge Zeo. No tanakh gènøgó.”

39 Yaq ndigu ezoqam, Yesu-qa megemege-te go꞉-apat, gèguguím, gimbo-einim, “Qo manqat tía.”

Geté ndego kandakanda nøme mba mo꞉-akhayám, “Déivid-ge zeo. No tanakh gènøgó!”

40 Yaq Yesu sège-itán, ezoqa vøzø̄-ein, “Nandev ezoqam, vø̀ndo-ituím, no-te.”

Yaq ndego ezoqam gendowav, Yesu ndego āv gembøebeváp nqǽgo, 41 “Qo gekhā qápoev, no tøtaqa-matanam?”

Yaq ndego gendo-qavøiu, “Evézøza. No bøi keoge-qa nøgó.”

42 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Qanimáv. Mòqokewág. Qoqa unimanqatin nandav, tø̀khakheinøqavém.” 43 Yaq nqova mbaín. Ngenek ezoqam gèkewág, Yesu vømbōpaev. Mbumbukiam-qa iz até go꞉-eqatát, gemat. Yaq até ndigú-a, ezoqa bawan-qape, nqanek matev giqeivim, Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqanem.

19

Zakies-qa emanqat

1 Yesu Zeliko taon-te ge-on, yaq livin-mbá gunu꞉mát. 2 Ta taon-te ndøgo, ezoqam mø̀ndøgoám. Teks moni upøgim kawa ezoqám. Teqa iz Zakiés. Ndego gigiap eve ezoqám. 3 Yaq ndego Yesu omete-qa ndøgoám, ndego andē gekha ezoqām. Geté kopømba mbaín. Zapa ndǿgo, ezoqa khàpeme꞉-khouwéz, neka ndego khàpeme꞉-tokhopogeaqase-év, vǿe-omēt. 4 Yaq ndego megemege-té genøvuáo, Yesu omete-qa gego, tae-te vømø̄qavig. Zapa ndǿgo, Yesu ndǿgo tenǿmá.

5 Yesu tae gumukhato, yaq bøi ndø-eqá. Yaq ndego Zakies āv gembøe-eín nqǽgo, “Zákies. Nakhama ndovís. No nqægo, qoqá khoev-té qǽgoát.” 6 Yaq Zakies até gendego, gèndovís, Yesu khoev-te vø̄khato. Khanakhanakh-ús.

7  *Ezoqa ewaqape, nqanek matev giqeivim, yaq ndigu Yesu, manqa mbogeveém, gi-einim, “Ngenek gekha zapâ, manqa-zapazapa-us ezoqa namba, lou timølog.”

8  *Yaq khoev-te gimøqonav, Zakies até gendego, sège-itán, Evezøza vømbō-ein, “Evézøza. Nqáe! Noqa gigiap livin-mbá qatumú-qatá. Yaq nøme, gigiap-av ezoqam nøzǿ-etoám. Neka gekha monī ndigu, no ezoqa qazø-aqonøvemam, no nqawá qanøzǿ-etoám. No moni nøme foa-foá, indap, tæzømbø-abam.”

9  *Yaq Yesu gendo-ein, “Nqægo khaiya, nqanek khoev-te, khandi mø̀ndø-fakhán. Zapa ndǿgo, até ngenek ezoqám-a, Eibleem-gé zeó.* 10  *Ezoqam-ge Yo, ndǿgo tenegeavún. Ezoqa gezǿváo, ndigu gi-ewaz, neka vǿkhandī꞉z.”

Yaya etæ manqat, sasae ezoqam-qa yaq-te, kawa ezoqam moni gezø-etoam, ti꞉sasaetat

(Met 25:14-30)

11 Ezoqa ewaqape ate av-té manqat gimbøe-ewagat, yaq Yesu manqat nøme mba mo꞉manáz. Zapa ndǿgo, ndego Zelusalem taon ge꞉khatoat, ezoqa até vø̄e-einim, Mbumbukiam-qa Megeat Matev ndakin ndø̄fakhān, yaq Yesu kawa ndø̄goāt. Yaq Yesu yaya zø-etá, taqa yaq-te, gezø-ein,

12 “Qàgoám. Ezoqam mø̀ndøgoám. Iz akhae ezoqám. Yaq ndego manqei qambaqape okho-qa ndøgoám. Ndøgo kawa iz mǿndáp, yaq vaev ekeza manqei-te nango vǿvesēz. 13 Yaq gewav, tegi sasae ezoqam ten mø̀ndøzømbøkhæ-akhá, ezoqa kopokopo moni mokho kopokopo vøzø̄-etoam.† Yaq gezø-ein, ‘Zøté-sasaeném, no tøte-ewambat,’ yaq ndego sasa ndøwav.

14 Geté ekeza manqei-te ndøgo, ezoqa gèmbo-sanqaupám. Yaq ndigu u-anim ndøkhofotáz, teqa zita-te. Ndigu ta manqei qambaqape ezoqam, āv tiabezømbe-eín, ‘Ni poeveáv, ngenek ezoqam, nigi kawa tegoat.’

15 Geté ndego ezoqam, kawa iz mø̀ndømbo-akhaém, ekeza manqei-te vø̄qavan. Yaq gemøfakhan ndøgo, ndego manqat mba ndøkhofotám. Tegi sasae ezoqam bètøndopiá, betē-otev, ndigu moni ande gekha-gekhâm giqaqasam, ndego ge-ewawam.

16 Yaq ndego sasae ezoqam, bugukhokhof gendowav, ndego kawa ezoqam āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Káwa ezoqam. Qogi moni mokho kopo, noqa zenda-te qoqozav, ndakin mø̀ndømø-ten-éz.’

17  *Yaq kawa ezoqam gembo-ein, ‘Qanimáv. Qo sasae ezoqam mbomambaqapé. Ndakin qo kawa ezoqam nøveét. Taon ate tægoat tén, toqoto-kawaeqtat. Zapa ndǿgo, gigiap khapelavøqase ndøgo, qoqa zenda-te qæve, qo qanimáv qoqombo-kewagam.’

18 Yaq sasae ezoqa nøme gendowav, kawa vømbō-ein, ‘Káwa ezoqam. Qogi moni mokho kopo, noqa zenda-te qoqozav, ndakin mø̀ndømø-faev-éz.’

19 Yaq kawa ezoqam gembo-ein, ‘Qanimáv. Qo taon fáev, toqoto-kawaeqtat.’

20 Yaq sasae ezoqa nøme gendowav, kawa ezoqam vømbō-ein, ‘Káwa ezoqam. Qogi moni mokho kopo, noqa zenda-te qoqozav, ngínik. Ndabua mbewát qate-løvønøvém, sasa nokhonab. 21 No møe nøtaqa-goám. Zapa ndǿgo, qo ezoqa kefak-qapé. Qo moni soqo-upøgimín ndøgo, qakezan sasae gonemav ndoqogo, neka qo avøe gigiap voqō-peaɨn, ndøgo qakezan ogekhæmav ndoqogo.’

22 Yaq kawa ezoqam gembo-qavøiu, ‘Qo sasae ezoqa soqaqapé. Qo yaq-fia āv tøtaqambé-matanám, av manqat qoqote-ein. Qo āv qoqote-eín nqǽgo: Qo mòqote-qatéq. No ezoqa kefak-qapé, neka no moni sæ̀-upøgimatún, ndøgo no sasae gonemav qægoatun neka avøe gigiap sa vø̄e-peaɨn, ndøgo no ogekhæmav ndøgo. 23 Av tægoat ndægo, yaq qo gekha zapâ, nogi moni, moni nqeisam nonqo khoev-te zaveav qagoam? Yaq ndakin no qatøndo-qavan, ndigu ambá elavøqase ndøkhouwezɨ́n, no nqawa qændapaz.’

24 Yaq ndego kawa ezoqam, até gendego, ndigu sasae ezoqa nøme, teqa avønin-te giwaniapam, vøzø̄-ein, ‘Moni mokho kopo vø̀e-viomém. Yaq ndégo tozombó-etøomém, ndego moni mokho ten ndimbogo.’

25 Geté ndigu sasae ezoqam gindu-einim, ‘Káwa ezoqam. Ndego sasae ezoqa nøme, moni mokho ten ndimbôgó.’

26  *Yaq ndego kawa ezoqam gendo-qavøiu, ‘No nqazǿ-manqate: Gekha ezoqām ndego, kopoav ndømbogo, ndego nøme mba mbøé-etøomém. Geté gekha ezoqām ndego, khakha-mba ndego, khapelavøqase nøme ndømbogo, gé꞉viomém.

27 Geté nogi qaqa ezoqam-qa yaq-te, ndigu poeveav qagoam, no kawa tæzømbo-goat, ndigu vø̀ndo-upøzó, noqa bugug-te sasa zǿzitāg, vǿpakhāez.’ ”

Yesu Zelusalem taon-te, ande kawa ezoqam me ge꞉-on

(Met 21:1-11; Mak 11:1-11; Zion 12:12-19)

28 Yesu nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq nakhoa até gegeveát, atema Zelusalem taon-te. 29 Yaq Betfage neka Betani vemiav ge꞉khatoat, Oliv manqei poyat avønin-te ndøgo, yaq ekeza paev ezoqa menas tène-khofotáz, 30 gezø-ein, “Tozonǿzáv ndǿgo, vemiav zoqa megemege-te ndo꞉go. Tozomø-oz, yaq zo donki nakhasam zomǿ-ometám. Gémopotavát. Ta donki nakhasam-qa mumat-te ndøgo, ezoqam bugukhokhof qomateáv. Yaq sozó-nqovotøvém, sasa zotøndó-ituīm. 31 Geté ezoqa tezøbevap av nqægo, ‘Gekha zapâ, ngunuk donki nqazo-nqovotavet?’ Yaq zo āv qazømbøé-einím nqǽgo, ‘Evezøza mbopóe, ngunuk.’ ”

32 Yaq ndigu ezoqa menas gizav, Yesu gekhofotaz, ndigu matev āv timiqeivím, av gezømbe-ein ndægo. 33 Yaq donki gi꞉nqovotavat, tugi evøndipakha, āv gizømbe-eín nqǽgo, “Gekha zapâ, ngunuk donki nqazo-nqovotavet?”

34 Yaq gizø-ein, “Evezøza mbopóe, ngunuk.” 35 Yaq ndigu Yesu-té gindu-ituím, ekeza ndabua vømbø̄e-khafuzim, Yesu sasa mbotøkeem, tuqa zita-te vō꞉qom. 36 Yaq Yesu donki-te go꞉qotat, nakhoa gegeveat, ezoqa teqa megemege-te, ekeza ndabua mo꞉møtagát, nakhoa-te.

37 Yaq Zelusalem taon gi꞉khatoat, Oliv manqei poyat gindi-isøtaz, yaq Yesu-gi paev ezoqa bawan-qape, khanakhanakh zømbø-asøtáv, neka teqa iz vø̄-eqanem. Manqa gèzømbo-eqavát. Teqa iz ndǿgo tini-eqaném, umingiap matev vinivinimba giqeivam, Yesu gematønumam.

38  *Āv gini-akhaemavún nqǽgo,

“Mbumbukiam ngenek kawa ezoqam, bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav.

Mbumbukiam ndego yan-te ngo꞉go, sambi ndøgót ni-te. Teqa iz bèto-eqawát, ndego uni ova-in ngo꞉yage.”

39 Yaq Felisi ezoqa nøme, ndigu ezoqa bawan-qape mokho-te gu꞉goam, Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nøméndim ezoqam, qogi paev ezoqam gèzømbe-khafén. Manqat av nqægo bemanqàte᷄!”

40 Geté Yesu gezø-qavøiu, “No nqazǿ-manqate: Ndigu manqat tikhoutav, yaq nandi ndó-akhaemém.”

Yesu Zelusalem ezoqam-qa gevin

41 Yesu Zelusalem gumukhato, taon geqeiv, yaq gèvín. 42 Ge-ein, “Zelusalem taon, qo nqægo khøuwa, amba toqo-matøvemɨn, av nqægo, ‘Sambi āv khaténdāp,’ yaq qo ambá qoqeivín. Geté ndøgo gèkhonøwé, qoqa bøi-te. 43 Khøuwa ndø̀fakház. Yaq qogi qaqa ezoqam, qoqa taon uta-te ndøgo, manqei ndǿmøvøemém. Taon unimé꞉-khawagét, qo vǿtokāq. 44  *Yaq ndigu qo unimé꞉-ngiæqonám, qogi ezoqam pakhapakha vøzǿ-khaneām. Ndigu qo mokho-te, nandi kopo nøme, nandi nøme-qa mumat-te, gézivazemák. Nqanek matev tenéfakhán ndǿgo. Zapa ndǿgo, qo matavapøteáv, av nqægo, Mbumbukiam qo tøke-qa ndøgeavūn.”

Yesu Mbumbukiam-qa khoev-te gegoam

(Met 21:12-17; Mak 11:15-19; Zion 2:13-22)

45 Yaq Yesu Mbumbukiam-qa khoev uta-te gemø-on, ndego até gendego, ezoqam ndigu gigiap gu꞉wiat, vø̄ngeasam. 46  *Gezø-ein, “Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Noqa khoev, guliguli khoev ndǿgoát.’ Geté zo Mbumbukiam-qa khoev, zò-enendém, vømø̄-aqonam-ezoqam-qa-pebam-khoev.”

47  *Ta pula-te ndøgo, khøuwa ate qæpavpavemam, Yesu ezoqa Mbumbukiam-qá khoev-té gene-zømesimám. Geté Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka megetapak nøme, ndigu Yesu laelae-qá nakhoa mbovawám. 48 Geté ndigu nakhoa qeiviáv, Yesu ande āv kimbøé-gonēm. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape Yesu løvøinøvemáv. Soqaín ndøgo, teqa manqat kopo ti꞉løvuim.

20

Yesu gimbo-bevøpem, gekha ezoqam-qā iz-tē, matev gematønumat

(Met 21:23-27; Mak 11:27-33)

1 Khøuwa nøme, Yesu Mbumbukiam-qa khoev-te, ezoqa ge꞉zømesimat neka Manqat Mbomambaqape vøzø̄-manqatat, yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Zu megetapak nøme ndozáv, 2 vømbō-bevøpem, “Qonimbí-eīn. Qo gekha ezoqam-qā iz-tē qonǿgot, nandav matev nandoqo-matønumit? Iz gekha ezoqām qá-etoam?”

3 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Até nó-a, bevap kopo nqanø̂gó, zo-te. Zonømbé-einīm. 4 Gê, Zion, ndego ezoqa ibøkha iz gezø-etoumam, ndego iz Mbumbukiam-tê gendap, ó, manqei-qape ezoqam-tè?”

5 Yaq ndigu ekeza mokho-mba gibond, “Áv khazí꞉-einīm? Tizimbo-einim av nqægo, ‘Ndego iz Mbumbukiam-tē gendāp,’ yaq ndego ni āv ginimbí-eín nqǽgo, ‘Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, zo Zion unimanqatinteav qazogoam?’ 6 Geté tizi-einim av nqægo, ‘Zion, iz, manqei-qape ezoqam-tē gendāp,’ yaq nginik ezoqa bawan-qape, nandí ginízitáng. Zapa ndǿgo, nginik āv gini-unimanqatinát nqǽgo: Zion ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam ndøgoám.”

7 Yaq ndigu gimbo-qavøinam, “Ni nìtinøtenák, teqa matev gekham-tē qandō-fakhan.”

8 Yaq Yesu gezø-ein, “Av tægoat ndægo, yaq até nó-a, nøzǿ-einák, no gekha ezoqam-qā iz-tē qatø̄got, nqanek matev.”

Yaya etæ manqat, khae keoge ezoqam-qa yaq-te

(Met 21:33-46; Mak 12:1-12)

9  *Yaq taqa zita-te, Yesu ezoqa ewaqape yaya zø-etá, gezø-ein, “Ezoqa mø̀ndøgoám. Ndego waen khae ndøkhá. Yaq khae ndøgo, ezoqa nøme-qá zenda-té genøvé, timbøe-kewagat, ekezan manqei nøme-te vø̄wav. Møp-mbá gene-ewawám.

10 Yaq waen nanga qakhata ndøgo, ndego khae eve, sasae ezoqam ndøkhofotáv, ti-te ndigu, ma khae gimbøe-kewagam. Ekeza waen nanga upøgim-qa ndøgoám. Geté ndigu khae keoge ezoqam, ngenek sasae ezoqam gèzuím. Yaq nango khakha-mbá sege-khofotøvém.

11 Yaq ndego khae eve, sasae ezoqa nøme ndøkhofotáv. Geté até ndegó-a, vø̄zuim-a, vø̄ngenøinam, khakha-mba nango sasa ndøkhofotøvem.

12 Yaq ndego khae eve, sasae ezoqa nøme ndøkhofotáv. Ndakin gèmbo-misika-éz, sasae ezoqam gekhofosumam. Geté até ndegó-a, vø̄zuim-a, kouk vømbō-etøomem, khae bavokho sasa ndøngeatømem.

13 Yaq ndego khae eve, ekeza manqa ge-ein, ‘Ndakin gekhā nógō? Ság! Nøkeza yo nókhofotáv, ndego nqæmbøe-khafuat. Ngenek tìabembøe-vizumém.’

14 Geté ndigu khae keoge ezoqam, khae eve-ge yo gi-ometam, yaq ndigu ekeza mokho-mba āv ginibónd nqǽgo, ‘Ngenek khae eve-gé yó. Waen khae ngének genó-kawa-év. Zílaém. Yaq khae nqanek, gemǿniqá.’

15 Yaq ndigu até gindigonem, khae bavokhó ginø-ituím, pakhapakha vømømbó-khanøem.”

Yesu nqanek yaya etæ manqat qamømbøe-navøem, yaq ezoqa āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ge zô, ndozo-matavap? Ndego khae eve, gekha matev zǿmatanām, ndigu khae gimbo-kewagam? 16 Ndego āv genégó nqǽgo: Ndego ndø̀ndowáv, ndigu khae keoge ezoqam pakhapakha vømøzǿ-khaneām, neka waen khae, ezoqa vini sasa zǿ-etoām.”

Yaq ezoqam ndigu, nqanek Yesu-qa manqat giyogem, āv gini-einím nqǽgo, “Matev av nqægo befàkha᷄n!”

17  *Yaq Yesu ndigu gèwabám, gezø-ein, “Zo ndozo-matavap, matev av nqægo kopømba mbaīn, tøfakhan, yaq gê, gekha zapâ, Mbumbukiam-qa Manqat av nqæpeawap nqægo:

‘Nandi-qapi ndigu, khoev puanam ezoqam gisanqabem,

ndigu mø̀ndømø-gigiap-qape-éz, khoev puanam nonqo.’?

18  *Gekha ezoqām ndego, nginik nandi-te to꞉bøiav, ndego keqaniáp. Neka nandi ndigu, teqa kha-te to꞉bøiaz, ndego peseinøváp.”

19 Yesu nqanek manqat gezø-ein, yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, ambá ndaføyamba ndømøvøinamɨ́n. Zapa ndǿgo, ndigu āv gini-matøvemém nqǽgo: Yesu nqanek yaya ge-eta, ndígu tene-manqatám. Geté ndigu matev-qase goneáv. Zapa ndǿgo, ndigu ezoqam-qá møe ndøgoném.

Yesu amba teks moni abam-qa yaq-te timbøe-matemateømemɨn

(Met 22:15-22; Mak 12:13-17)

20  *Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, bøi mba mo꞉veém, Yesu-te. Yaq ndigu bøibøi ezoqam ndøkhofotáz, Yesu bemømbøē-khavozømem, av nqægo, ndigu yoge eqeieqei mbōgonēm. Geté ndigu ambá gembo-matemateømemín. Yaq Yesu ambá Lom gaman ezoqam-qá zenda-té ginø-veemɨ́n, gaman-qa yaq-te amba manqat soqain te-einin. 21 Yaq nginik ezoqam, Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nøméndim ezoqam, ni mø̀tinøtén, manqat ndøgo, qo ndoqo-manqate neka ezoqa ndoqote-zømesim, eqeieqeí. Neka qo ezoqam-te møe mbaín, oskiá ndøgo, ndigu ezoqa kandakanda o ezoqa khasøkhasis. Geté qo ezoqa Mbumbukiam-qa poev-qa yaq-te ndoqote-zømesim, qo unimanqatin manqat mba qomanqaté. 22 Qonimbí-eīn. Kopømbâ, Siza-te teks moni tizi-abumat, ndego Lom kawa kandambaqape, ó, khafeâp?”

23 Geté Yesu tiqa matemateam matev, é-møndæ-otév, yaq gezø-ein, 24 “Moni mokho zøté-nømøndēm. Gê, gekha ezoqam-qâ bugug neka iz mó꞉go?”

Yaq gindu-einim, “Siza-qá bugúg, neka teqá iz mo꞉gó.”

25 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Av tægoat ndægo, Siza-qa gigiap, Siza zombó-etoumemát. Geté gigiap ndøgo, Mbumbukiam-qa, Mbumbukiam zombó-etoumemát.”

26 Yesu-qa manqa qavøiwat qanimav-qape giyogem, yaq ndigu nqova ndafe kandambá. Kopømba mbaín, timbo-matemateømem, ezoqa ewaqape-qa bøi-te. Yaq ndigu manqat nøme einiáv. Sège-ivøvém.

Sadusi ezoqam, Yesu løvøte-te nango khandi꞉nat-qa yaq-te gimbøe-bevøpem

(Met 22:23-33; Mak 12:18-27)

27 Yaq Sadusi ezoqam ndozáv, Yesu-te. Nginik Sadusi ezoqam, āv gini-unimanqatinát nqǽgo: Ezoqa tipakhaetat, ndigu nango gemǿ-khandi꞉zák, løvøte-te. Yaq ndigu Yesu āv gimbøe-einím nqǽgo, 28  *“Nøméndim ezoqam, Mozes ni āv ginimbi-peawám nqǽgo: Ezoqa tenanimat, sæva te-ivavat, patu qataeveav vǿgoāt, yaq ngunuk ngæmam, namba qawan be-okɨát, tege namba qawan, ndego genanim, patu bembō-qatayat.

29 Qotøndé-ewāg, nqanek emanqat. Angana mø̀ndøgoám. Evenáp. Até gi꞉goam sevén. Yaq khøuwa ndego, sævam ndø-okɨ́, vø̄nanim. Patu qataeveáv. 30 Yaq eveqase ndø-okɨ́, ngunuk ngæmam, ndego teqa zita-te geqan. Yaq até ndegó-a, vø̄nanim. Nakheis qazaneáv. 31 Yaq ndakin ngæmam ndégo te-okɨ́, teqa zita-te go꞉qavigavun. Yaq até ndegó-a, vø̄nanim. Nakheis mbaín. Yaq matev até gemát, atema ndigu evenap seven ate gi꞉goam vømū-pakhaez. Ndigu patu qataeveáv. 32 Yaq vaev até sævám-a, vø̄nanim.

33 Gê, ngunuk sævam-qa yaq-te, matev áv khanégo? Ezoqa unimanqatin løvøte-te tikhandi꞉z, yaq ta khøuwa-te ndøgo, timø-khandi꞉z, ngunuk sævam, gekha ezoqam-gû zas ndǿgoāt? Zapa ndǿgo, ndigu evenap ate gi꞉goam, ngunuk sævam kopo ndøkawawát.”

34 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Nøkenøkem matev sa nqánek qagó, ndakin nqaziyage, manqei-qape-te. 35 Geté ezoqa ndigu, Mbumbukiam eqeieqei tezæb, løvøte-te nango tisuz, neka megemege-te vømǿyāg, ndigu nøkenøkem matev gezǿgoák. 36 Ndigu andé enzol ezoqam me mé꞉goát, neka løvøte nøme gemǿ-qeivimák. Ndigu Mbumbukiam-gí nakheís ndǿgoát. Zapa ndǿgo, ndigu løvøte-te mø̀ndø-khandí꞉z. 37  *Geté løvøte-te khandi꞉nat-qa yaq-te, Mozes ekezan mø̀ndænømánd, av nqægo, ndøgo unimanqatín. Zapa ndǿgo, Evezøza Mozes gembo-fakhan, tae-qase-te ndøgo, qawageapam, yaq Mozes ndego āv gembøe-akhá nqǽgo: Eibleem-gé Mbumbukiám neka Aezek-gé Mbumbukiám neka Zekop-gé Mbumbukiám. 38 Mbumbukiam ndego ambá av nqǣgo, løvøte ezoqam-gē Mbumbukiām, geté ndego khandi ezoqam-gé Mbumbukiám. Te-te ndego, ezoqa ewaqape, gipakhaetat, zua ndøkhandi꞉zát.”

39 Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqa nøme, Yesu-qa manqat giyogem, āv gini-einím nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Qoqa qavøiwat manqat, qanimáv tantáv.” 40 Yaq taqa zita-te, ezoqa nøme bevap goneáv, te-te. Møe ndøgoném.

Yesu ambá av nqǣgo, Deivid-ge zeo mbā, geté ndego até tege Evezøzá

(Met 22:41-46; Mak 12:35-37)

41 Yaq Yesu ezoqa gezøbevap, “Ge zô, ndozo-matavap? Gekha zapâ, ezoqa av ndi꞉manqate, av nqægo, Mesaya ndego, Deivid-gē Zeō? 42  *Sams mbuk mokho-te, Deivid ekezan āv gene-peawám nqǽgo:

Evezøza Mbumbukiam, noge Evezøza, āv gembøe-eín nqǽgo,

‘Noqá nakeamo zenda-té qanøqóm.

43 Até qóqotát, atema no qogi qaqa ezoqam,

kopømba ande av zenda tokhotapak awam nonqo,

qoqa zenda tokhotapak mokho-te vøtaqambú-āb.’

44 Deivid, ndego Mesaya, Evezøza mbo-akhayám. Yaq gê, ngenek Mesaya, áv kené-Deivid-ge-zeo-ev?”

Yesu ekeza paev ezoqam, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qa yaq-te gegugub

(Met 23:1-36; Mak 12:38-40)

45 Ezoqa ate av-té teqa manqat gi꞉-ewagat, yaq Yesu ekeza paev ezoqam āv gezømbe-eín nqǽgo, 46 “Gò꞉feazoát, Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam-qa yaq-te. Ndigu tøzømbe-khaneát ndǿgo, ti-okhoat, ndabua loloakh mbomømboma ndǿ-uzupát, neka ezoqa ewaqape, maket manqei-te, ndigu khaiya mboma manqat vizap-us bezø̄-manqate, neka guliguli khoev-te neka lou loge kandakanda-te ndøgo, iz akhayapak-qa qonam nonqo-te vǿqonumāt. 47 Ndigu ngængæm zømbe-khavozumatún, tiqa khoev neka gigiap vøzø̄-aqonumatun. Neka ezoqa ewaqape-qa bøi-te, guliguli loloakh ndøgoatún. Yaq nakémbá ndigu yaq-fia nqosøgeap, nøme mba mó꞉ndapém.”

21

Ngæmam-qa etoam matev Mbumbukiam-te

(Mak 12:41-44)

1 Yesu Mbumbukiam-qa khoev-te gegoam, yaq gigiap kopoav ezoqam ndøzømét. Ndigu moni ndø-abumát, moni nqeisam nonqo-te ndøgo. 2 Yaq até sævám-a, vø̄-omet. Ngunuk ngæmám. Gigiap-av ezoqám. Zivis mø̀ndømbo-naním. Ngunuk moni mokho khasøkhasis menas mba mu꞉nqeitáz.

3  *Yesu ngunuk sævam gu-omet, yaq āv gene-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqazø-manqate. Ngunuk gigiap-av sævam, moni kandambá gu꞉nqeitaz, āv tiuká, av ezoqa ewaqape nøme, moni gi꞉nqeisumat. 4 Unimanqatín. Ndigu ezoqa nøme, moni kandakandá ginqeisumat. Geté ndigu moni nøme kopoav-qapi ndizø̂gó. Geté ngunuk ngæmam, viní. Ndugu moni ate gimbøegoam, sùgumu-áb. Nøme mbaín, tuqa yage nonqo.”

Mbumbukiam-qa khoev tøsoqa, Zelusalem taon-te ndøgo

(Met 24:1-2; Mak 13:1-2)

5 Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa khoev-qa yaq-te, āv gini-manqatám nqǽgo, “Mbumbukiam-qa khoev mbomambá tantáv. Nandi kandakanda qaniqaním giniwevém. Neka gigiap qaniqaním gimbøe-fegém, gigiap ndøgo, ezoqa Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goam.”

Geté yaq Yesu gezø-qavøiu, 6  *“Khøuwa ndø̀mø-fakház. Yaq nqanek khoev ate ndægo, ndozoqeivi, manqei-té qamǿ-khakhandám. Nandi kopo nøme, nandi nøme-te, gó꞉zaveák.”

Viniv vinivinimba tøfakhanam

(Met 24:3-14; Mak 13:3-13)

7 Yaq ndigu Yesu gimbo-bevøpem, “Nøméndim ezoqam. Matev nandav, qoqote-manqatam, gekha khøuwā qanéfakhān? Neka andé gekha matev me nitíqeivīm, ni tøtinøten, av nqægo, nqanek matev avønīn gēfakhān?”

8 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Gò꞉feazoát. Soqaín ndøgo, zo ezoqa titubam. Ezoqa kopoáv, noqá iz-té gindú-okhoát. Ndigu ezoqa āv gizømbé-manqatát nqǽgo, ‘Ezoqa, nó’, ó, ‘Khøuwa mø̀ndø-fakház.’ Geté zo ndigu zø̀pae᷄v. 9 Nakhag neka nøfeap kandakanda-qa yaq-te tozo-ewagat, yaq zo møe ndøgonèma᷄t. Matev av nqægo, bugukhokhof ndø̀kho-fakhanám. Geté manqei-qape-qa vaev, zuá.”

10 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Manqei nøme, manqei nøme namba, nakhag ndǿgoát, neka kawa ezoqa nøme-qa bawan, kawa ezoqa nøme-qa bawan namba, vǿnøfeapāt, 11 neka manqei nøme-te, manqei vǿkukuvøemāt. Manqei kukuvøem kandakandá. Neka manqei vinivinimba-te, ifin matev neka enqoni soqøsoqa ndǿfakhanám, neka matev kandakanda møe-us neka yan-te khakhatap kandakanda vǿfakhanām.

12 Geté nqanek matev ate ndægo, okhokho-té qanǿ-fakhanám. Zo ezoqa ndø̀khæ-gavemat neka matev soqøsoqa vøzǿ-matønumāt. Ndigu zo manqa ovøyam-té ginǿ-abumát, Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te ndøgo, neka zo ndimbula-te vǿnqeisumāt. Neka no zapaya, zo megetapak neka kawakawa-za-qá megemege-té ginǿ-abumát. 13 Matev av nqægo tøfakhanam, yaq zo kopømbaqapé, ndigu ezoqam Manqat Mbomambaqape zøté-zømesimát. 14  *Geté zo naqanøká ndøfofogème᷄m, av nqægo, zo andé gekha manqat me zozǿ-qavøitāt. 15  *Zapa ndǿgo, manqat eqeieqei neka matavap loloakh, nō nøzǿ-etoumát. Yaq zogi qaqa ezoqam, kopømba mbaín, zoqa manqat tiqavøitat neka vøzǿ-nqagimāt.

16  *Até zogí zøvøndipakhá-ya neka namba-qaniap neka zøkeza ezoqam neka zøfuap, segezǿ-qambúz, neka zo ezoqa nøme vǿzitāg. 17 Ezoqa ewaqape zo gésanqabát, no zapaya.

18 Geté zoqa kawa-te, izum ate nandizømbi꞉gu, kopo gezǿ-nasinimák. 19 Zo føgøføgakh ndøwaniáp. Yaq zo khandi zomǿndapém.”

Zelusalem taon ngi꞉wat-qa yaq-te

(Met 24:15-21; Mak 13:14-19)

20 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo nakhag ezoqa tozo-zømet, ndigu Zelusalem taon uni ti꞉khawaget, yaq zo søzøté-zøtéz, av nqægo, ndøgo avønín gésoqá. 21 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa ndigu Zudia plovins-te tiyagat, manqei popotap-té giabenø-khokhóz. Neka ndigu Zelusalem taon-te tiyagat, taon yà be-ivøvém. Neka ezoqa ndigu bavokho to꞉yagat, taon-te betøndò-o᷄z. 22  *Nginik khøuwa, Mbumbukiam-qá yaq qavøiwat khøuwá, ezoqa manqa-zapazapa gi꞉goam. Yaq Mbumbukiam-qa Manqat ate ndægo, gemǿ-unimanqatín, taqa yaq-te ndøpeawap. 23 Ta khøuwa-te ndøgo, ti-te ndigu unimé꞉-soqá, sakheis emu-us ndigu neka nakhei tete ndizøloge. Yage føgakh-qape ndǿfakhán, nqanek manqei-te. Nginik bawan ezoqam, Mbumbukiam-qá qaqa ndǿqeivím.

24  *Zu ezoqa nøme, nakhag kaiya-té ginǿ-pakhaetát, neka nøme vøzǿ-geagimāt, manqei vinivinimba-te sasa ndǿ-itubāt, manqei-qape-te ate nqægo. Yaq Zelusalem taon, bawan vini-ak ndǿtokhonumát, atema bawan vini-ak-gi khøuwa vømǿ-nasinīm.”

Yesu nango tendoqavan

(Met 24:29-31; Mak 13:24-27)

25  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Khøuwa neka løvøyak neka nduku, matev vinivinimba zǿfakhanám. Neka manqei-qape-te nqanek, bawabawan vinivinimba gó꞉bevøpém neka møe vǿgonēm. Zapa ndǿgo, ndaola-te ndøgo, khamøe kandakanda ndǿvumøemát. U-ús. 26 Ezoqa møe khape tøzømbe-khouwevat, matev kandakanda nøme-qa timbøe-kewagat, manqei-qape-te tøfakhanam, yaq bøi zǿgugimát. Até ndøgó-a, gigiap yan-te nqo꞉go, vǿkukuvøēm. 27  *Yaq ezoqa, Ezoqam-gé Yo ndǿ-ometám. Khaiya ozoz-té genǿgeáv. Bazaføgakh-ús neka waev-qape-ús.

28 Matev av nqægo tøngazøngazam, zo sège-føgøføgakhæzám. Kawa mba zotó-eqá. Zapa ndǿgo, zo Mbumbukiam avønín génqovotáz.”

Fig tae-qa yaya etæ manqat

(Met 24:32-35; Mak 13:28-31)

29 Yaq Yesu yaya zø-etá, gezø-ein, “Zo fig tae o gekha tae nøme zóqeivát. 30 Zo qazo-qeivimin, esokho qaqabamɨn, yaq zo mø̀zøte-zøtezɨ́n, wavam khøuwa avønín. 31 Yaq matev até kopó. Zo nqanek matev tozo-qeivimat, tøfakhanumat, av no qazømbe-manqatam, yaq zo søzøté-zøtéz, Mbumbukiam-qa Megeat Matev avønín géfakhán.

32 No unimanqatín nqazø-manqate. Ezoqa nøme, ndakin ngiyage, naqanøká gépakhaezák. Até géyagát, atema ta khøuwa-te ndøgo, nqanek matev ate ndægo vømú-fakhanām.*

33 Yan neka manqei-qape ndø̀mø-navøém. Geté noqa manqat, gemǿ-navøemák.”

Aiyá qabizigú, soqaín ndøgo, ni khakheinøpøteav tøgoat

34 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Aiyá qagó. Zo manqei-qape matev-te, kawa ndøvòa᷄, kopømba ande av ibøkha soqa izam matev neka qakeza yage-qa yaq-te khape toqote-fofogeapat. Soqaín ndøgo, ta khøuwa ndøgo, zo ande ka me tøzøte-ndap. 35 Nqanek khøuwa, ezoqa ewaqape-té qanǿfakhán, nqanek manqei-qape-te ngiyage. Nakhamas-té.

36 Zo oskia mo꞉feazoát. Gèguligulím, av nqægo, nqanek matev ate ndægo tøfakhanam, zo bazaføgakh-us tøzøté-waním, yaq vaev Ezoqam-ge Yo-qa megemege-te vozotó-wān.”

37 Ta pula-te ndøgo, khøuwa ate qæpavpavemam, Yesu ezoqa Mbumbukiam-qá khoev-té gene-zømesimám. Yaq qakhagusin ndøgo, ndego Zelusalem taon, gè-ivavɨ́n. Yaq lovølova, Oliv manqei poyat-té gemøbuvɨ́n. 38 Yaq qanaqanus qando-paveɨn, ezoqa ewaqape, Mbumbukiam-qá khoev-té ginøzavɨ́n, lovølova-ús, Yesu-qa manqat vømǿ-yogemɨn.

22

Yesu gimbo-voqoem

(Met 26:1-5; Mak 14:1-2; Zion 11:45-53)

1 Zu ezoqam-qa khøuwa kandambaqape, Pasova ndimbo-akhayam, ndøgo flawa poponøvemav gilouzatun, avønín qagoám. 2 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, Yesu laelae-qá nakhoa mbovawém. Geté ndigu poeveáv, ezoqa ewaqape-qa bøi-te timøvøinam. Zapa ndǿgo, ndigu ezoqam-qá møe ndøgoám.

Zudas Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda namba, manqa gi꞉kopo꞉nem, Yesu tiqa zenda-te teve

(Met 26:14-16; Mak 14:10-11)

3  *Yaq Zudas, iz nøme Iskaliot gimbo-akhaemam, ndego Yesu-gi paev ezoqa tuelv gegoam, Saitan mbøi-ón. 4 Yaq Zudas até gendego, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam-gi megetapak-té genøwáv, ti namba manqa vømø̄-khakheinømem, Yesu tiqa zenda-te ande āv kenévē.

5 Ndigu teqa manqat giyogem, yaq ndigu khanakhanákh, neka te-te moni etoam manqat vø̄khakheinømem. 6 Yaq Zudas tiqa manqat gè-unimanqatín. Yaq khøuwa eqeieqei-qa mo꞉kewagám. Yesu ezoqa ewaqape-te ande āv khambøé-løvūz, yaq tiqa zenda-te ndǿgo tenévé.

Yesu-gi paev ezoqa menas, Pasova lou gimø-khakheinømem

(Met 26:17-25; Mak 14:12-21; Zion 13:21-30)

7  *Zu ezoqam-qa khøuwa kandambaqape gimø-khantøzem, ndøgo flawa poponøvemav gilouzatun, neka Pasova lou loge nonqo sip nakheis vø̄zitagatun, 8 yaq Yesu Pita neká Zion, tèkhofotáz, gezø-ein, “Pasova lou zomǿ-khakheinømém, ni tizimølog.”

9 Yaq gimbo-einim, “Gê, qoqa poev gekhâm? Ni gekham-tē qeimǿ-khakheinømēm?”

10 Yaq gezø-qavøiu, “Zelusalem taon-te tozomø-oz, zo ezoqa zó-ometám. Ibøkha ndǿ-eqatét. Yaq zombó-paevém, atema khoev-te vømǿ-ōn. 11 Yaq ta khoev ndøgo, khoev eve āv qazømbøé-einím nqǽgo, ‘Nømendim ezoqam, āv geqande-beváp nqǽgo: Khoev kouwat gekham-tē qágo, ma nogi paev ezoqam namba, Pasova lou teimølog?’ 12 Yaq ndego zo khoev kouwat kandambaqape mé꞉zømás, khoev ova ndo꞉go. Qonam nonqo neka lou-qase khakheitáp. Yaq zo lou ndǿgo tozomǿ-khakheinømém.”

13 Yaq ndigu gizav, matev āv timiqeivím, av Yesu gezømbe-ein ndægo. Yaq ndigu Pasova lou vømø̄-khakheinømem.

Evezøza-qa lou loge matev ande qæfakhan

(Met 26:26-30; Mak 14:22-26; 1 Ko 11:23-25)

14 Yaq qakhagus ndøgo, lou loge khøuwa iz gimø-khantaz, Yesu tegi u-anim namba, tinøpindám ndǿgo, lou loge-te vø̄qonav. 15 Ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “No nqosøgeap banøndáp. Geté noqa poev kandambaqape, nqánek qagoám. Nqanek Pasova lou bìzikhælóg, zo namba. 16 No nqazǿ-manqate: No Pasova lou nøme, naqanøká nomǿlogák, atema Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, matev ate ndægo vømǿ-unimanqatīn, ndøgo Pasova lou loge matev kha-mba ndømbo-ove.”

17 Yaq Yesu izam nonqo ndøndáp, waen-ús, Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, yaq gezø-ein, “Mòzondapém. Yaq søzøtumú-izumít, zo ate ndøzøte꞉go. 18 No nqazǿ-manqate: No waen tae nanga-qa et, nqawa naqanøká nǿ-izák, atema Mbumbukiam-qa Megeat Matev vømǿfakhān.”

19 Yaq taqa zita-te, Yesu flawa ndøndapáz, Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, sasa ndømbegim, ekeza paev ezoqam vøzø̄-etoam, gezø-ein, “Nqanek noqá khá, zo nqazø-etoumit. Matev av nqægo até vøgó. Yaq no zonømbé-matavupát.”

20 Yaq matev até kopó, lou loge qamezømbe-navøem, Yesu izam nonqo ndøndáp, waen-ús, gezø-ein, “Nqanek waen, Mbumbukiam poev ndakinak mé꞉-unimanqatín. Noqá kóuk gené-unimanqatín, ndøgo zo zapaya tøwa.

21  *Geté. Nqáe! Ezoqam ndego, ma nogi qaqa ezoqam-qa zenda-te teve, ngégo, nqanek lou loge-te nqazi-qonøve. 22 Ezoqam-ge Yo ndø̀naním, av Mbumbukiam-qa poev ndægo. Geté ndego mø̀ndø-soqoév, ndego ezoqam, ma nogi qaqa ezoqam-qa zenda-te teve.”

23 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ekeza paev ezoqam ekeza mokho-mba, āv ginibónd nqǽgo, “Éisa, ni mokho-te matev av nqægo, gekha ezoqām ndǿmatanām?”

Megeat Matev eqeieqei-qa yaq-te

24  *Yaq Yesu-gi paev ezoqam-qa mokho-te, ponqombap matev ndøfakhán. Tini-ponqombupát ndǿgo, ti mokho-te, iz akhae kandambaqape, gekha ezoqā ndǿgo?

25  *Yaq Yesu gezø-ein, “Bawabawan-gi kawakawa-za, ezoqa gètokhonøzát. Yaq nginik megetapak, ekeza kha, keoge ezoqa eqeieqei me꞉vewé. 26  *Geté zo mokho-te, matev av nqægo bègo᷄. Gekha ezoqām ndego, zo mokho-te iz kandambaqape tegoat, ndego yà be-khapelavøqase-év. Neka gekha ezoqām ndego, megeat ezoqam tegoat, ndego yà be-zoge-tøke-ezoqam-év. 27  *Gê, ezoqa kandambaqape ákenego? Ndégò, lou-qase-te ndemia, ó, ndégò, lou ndeyogimit? Zo mø̀zøte-zøtéz, ezoqa kandambaqape ndégo, lou-qase-te teqotat. Geté no zo mokho-te, zogé sasae ezoqám.

28 Zo nó namba zi꞉goám. Neka zo no nøuvønateáv, matev føgøføgakh qanø-fakhanumam. 29 Yaq nakémbá. No zo Megeat Matev nøzǿ-etoám, kopømba av-té, Tat no Megeat Matev genømbe-etoam. 30  *No kawa iz tæmøndap, zo noqa lou-qase-te, lou zólogát neka ibøkha vozó-izumāt, no namba, neka zøkeza kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te vozotó-qonavāt, neka Izlael khagua bawan tuelv vozozømbó-kawaeztāt.”

Yesu Pita gembo-vøndøyam, ndego teqa yaq-te to꞉nawam

(Met 26:31-35; Mak 14:27-31; Zion 13:36-38)

31 Yesu Pita āv gembøe-eín nqǽgo, “Sáemon, Sáemon. Nqáe! Saitan Mbumbukiam zo khamasim-qá yaq-té gembøeviám. Ndego zo andé wit me mé꞉-evém, tag vǿkhofovøēm. 32  *Geté no, nòguligulím, qo zapaya, Saemon. Qoqa unimanqatin, betaqa-nàvøe᷄m. Yaq nqawa toqotøndo-qambuq, qafuap vø̀zøtøké. Yaq tiqa unimanqatin bezømbē-føgakh.”

33 Geté Pita gembo-qavøiu, “Evézøza. No kopømbá. Ndimbula-te sǽnáv, qo namba, neka sizimú-pakhaén.”

34  *Yaq Yesu gembo-ein, “Píta! No nqataqá-manqate. Nqægo lova, kokolok naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te, ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam. Āv qoqoté-manqatát nqǽgo, ‘No ngenek ezoqam nø̀tenøtenāk.’ ”

Yesu-gi paev ezoqam bèto꞉-khakheinám

35  *Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezøbevap, “Ta khøuwa-te ndøgo, zo qækhofosam, yaq no av qazømbe-ein nqægo, moni neka moqos neka tamak ndø-upø̀gi᷄m, yaq ge zô, gigiap mbaīn mozógoam?”

Yaq gindu-qavøinam, “Mbaín. Ni kopømbá qeigoam.”

36 Yaq Yesu gezø-ein, “Qanimáv. Geté ndakin viní. Gekha ezoqām ndego, moni nqeisam nonqo timbogoat neka moqos vømbógoāt, bètonqoatét. Neka gekha ezoqām ndego, nakhag kaiya mbain tøgoat, ndego ekeza ndabua nøme, yà bewi. Yaq moni ndigu teqas, nakhag kaiya mé꞉wí. 37  *Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo: ‘Ndego pepen ezoqam me꞉vewém.’ No nqazǿ-manqate. Nqanek manqat bè-unimanqatín, no mokho-te. Unimanqatín. Gekha manqāt ndøgo, noqa yaq-te ndøpeawap, avønín géfakhán.”

38 Yaq Yesu-gi paev ezoqam gindu-einim, “Evézøza. Nqáe! Nakhag kaiya menas ngínik.”

Geté ndego gendo-ein, “Ság. Tiá.”

Yesu Oliv manqei poyat-te gemø-guligulim

(Met 26:36-46; Mak 14:32-42)

39 Taqa zita-te, Yesu Zelusalem taon, gè-iváv. Yaq Oliv manqei poyat-té genøwáv, av oskia ge꞉goam, neka tegi paev ezoqam vømbō-paevem. 40 Yaq gimøfakhaz ndøgo, ekeza paev ezoqam āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo bazaføgakh-qa, gèguligulím. Soqaín ndøgo, khamasim matev tøndowav zo-te, yaq zo zō-o꞉āz.”

41 Yaq ndego sègeziváz, elavøqase nøme vø̄wav. Atap ande av ndǽgo, nandi toqo-ogizo, timø-bøiaz. Yaq ndego katuk ndømøkuí, vø̄guligulim. 42 Āv gene-guligulím nqǽgo, “Tát! Qo taqa-pøovat. Nqanek nqosøgeap kandambaqape, ndøgo ande ibøkha khaqain-qape me tønømbe-fakhan, ambá qøndapɨ́n. Geté matev āv tabete-fakhán, av qoqa poev ndægo. Ambá ndø̄go, av no nqanømbe-poev.” 43 Yaq yan-te ndo꞉go, enzol ezoqam ndovís, bazaføgakh vømbō-etoam. 44 Yesu mbøni vaev kandambaqape ndøndáp. Yaq ndego bazaføgakh-us nøme mba mo꞉guligulím. Tata andé kóuk. Sège-lanqavám, manqei-te.

45 Yesu guligulim qamømbøeva, ge-itan, tegi paev ezoqam-te gevesez, yaq āv genezømét nqǽgo: Gèsømbiám. Bazaføgakh gèzø-navøém. Zapa ndǿgo, ndigu mbøni vaev matev khàpe zømbe-khouwév. 46 Yaq Yesu gezø-ein, “Zo gekha zapâ, venanqei mba ndozo-sømbiit? Mòzosúz. Neka gèguligulím. Soqaín ndøgo, khamasim matev tøndowav zo-te, yaq zo zō-o꞉āz.”

Yesu møvøiwat-qa ginduzav

(Met 26:47-56; Mak 14:43-50; Zion 18:3-11)

47 Yesu ate av-té manqat ge꞉manqatam, yaq nqáe! Ezoqa bawan-qape tīnø̄fākhāz. Ndigu Zudas ndø-itubavún, ndego Yesu-gi paev ezoqa tuelv nøme gegoam. Yaq ndego até gendego, Yesu-té genøwáv, vø̄ngenøtam.

48 Yaq Yesu gembo-ein, “Zúdas. Gê, qo Ezoqam-ge Yo ngenøtam-ûs, qaqa ezoqam-qa zenda-te nqoqoveet?”

49 Yaq ndigu ezoqam, Yesu namba gi꞉goam, go꞉matøvemem, ande gekha matev me ndǿfakhān, yaq āv gimbøe-einím nqǽgo, “Evézøza, nakhag kaiyā ndøtízitag?” 50 Yaq paev ezoqa nøme, até gendego, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, tege sasae ezoqam, nakeamo gea vømbōkawa.

51 Geté yaq Yesu gezø-ein, “Ság. Matev av nqægo tønév.” Yaq Yesu teqa gea gèmbokhanáz, nango vømbō-eqeieqei.

52 Yaq Yesu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam neka Zu megetapak nøme, ndigu møvøiwat-qa gigeavun, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ge zô, no pepen ezoqam zøténæmbem, nakhag kaiya neka ndawa-us qazogeavun? 53 No khøuwa ate qæpavpavemam, Mbumbukiam-qá khoev-té qæqoám, zo namba. Geté ndøgo, zo no kha khanøzeáv. Geté ndakin, zoqa khøuwa qanimav-qape mø̀ndø-fakház. Kawa matev, bøivun-qá bazaføgakh ndøndáp.”

Pita Yesu-qa yaq-te go꞉nawam

(Met 26:57-58, 69-75; Mak 14:53-54, 66-72; Zion 18:12-18, 25-27)

54  *Yaq ezoqam ndigu gigeavun, até gindigonem, Yesu vø̄-møvøinam, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qa khoev-te sasa ndø-ituim. Pita até gezøpavát. Andé qámbá gendopavam. 55 Khoev-te gimøfakhaz, yaq uta mokho-te ndøugu, gøinam mø̀ndø-løvutám. Yaq Pita tenøqóm ndǿgo, ti namba, ndigu gøinam-te giqonavam. 56 Sasae mbasønakam Pita gu-omet, gøinam waev-te geqotam, yaq ndugu gèwawám, gundu-ein, “Até ngenék-a, Yesú namba me꞉goám!”

57 Geté Pita gò꞉nawám, gendo-ein, “Ngolam, no nandev ezoqam, nø̀tenøtenák.”

58 Yaq khapé outøpøteáv, ezoqa nøme Pita tēnø̄-ōmēt, gembo-ein, “Unimanqatín. Até qó-a, qo tigí ezoqám.”

Geté yaq Pita gendo-qavøiu, “Khanánqa. Āv taoká. Nó mbá.”

59 Andé møi-mbá sege-auwám. Ande av wan awá ndægó, ezoqa nøme tēāndōwāv, gendo-ein, “Unimanqatín. Mø̀tenøtén. Ezoqa nøme ngének, Yesu namba ge꞉goam. Zapa ndǿgo, até ngenék-a, Gelili plovins-ák.”

60 Yaq Pita gendo-qavøiu, “Khanánqa. No nø̀tenøtenák, qo gekhā qotē-manqate.”

Yaq Pita ate av-té manqat ge꞉manqatam, kokolok tùndi-ogeá.

61  *Yaq Evezøza gèndoqambún, Pita vø̄wawam. Yaq Pita tembo-matøvém ndǿgo, Evezøza av gembøe-ein nqægo, “Nqægo lova, kokolok naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam.”

62 Yaq Pita bavokhó genøfakhán, vømø̄vin. Eiv baza ùni mbøepós, ge-eivat.

Yesu otøotam vø̄e-vewem-a, vø̄zuim

(Met 26:67-68; Mak 14:65)

63 Yaq ndigu vos keoge ezoqam, Yesu gimbo-kewagat, otøotam me꞉vewát neka vø̄zuat. 64 Bøi ndabuá gimbøe-gutøvém, vømbō-einim, “Qo Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam toqogoat, qotínømánd, av nqægo, qo gekha ezoqām ndǿlavaq?” 65 Yaq ndigu ngenøgim manqat nøme kopoáv gimbo-manqatat.

Yesu Zu megetapak-te, manqa ge-ovøyam

(Met 26:59-66; Mak 14:55-64; Zion 18:19-24)

66 Yaq qanaqanus qænqovat, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Zu megetapak nøme tìnimøváb. Yaq Yesu tiqá megemege-té ginø-ituím.

67  *Yaq gimbo-bevøpem, “Qonimbí-eīn. Gê, qo Mesayâ?”

Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No tæzø-ein, zo no ma zó-unimanqatinimák. 68 Neka no zo bevap tæzøgo, zo ma zonǿ-qavøinamák. 69  *Geté avønín, Ezoqam-ge Yo Mbumbukiam-qá nakeamo zenda-té gemǿqóm, ndego Bazaføgakh-Qape.”

70 Yaq ndigu ate gi꞉goam gimbo-bevøpem, “Av tægoat ndægo, yaq gê, qo Mbumbukiam-gê Yò?”

Yaq gezø-qavøiu, “Manqat nándav, av zo ndøzøte-manqate. No tèntév.”

71 Yaq ndigu gi-einim, “Ság! Bøi vizu ezoqa nøme-qa bizivàwe᷄m. Ni manqat ekeza tou-té qazinømbo-yogém.”

23

Yesu Pailøt-te manqa ge-ovøyam, ndego Lom gaman ezoqam

(Met 27:1-2, 11-14; Mak 15:1-5; Zion 18:28-38)

1 Yaq ndigu megetapak ate gi꞉goam, até gindigonem, Yesu Pailøt-té ginø-ituím. 2 Yaq ndigu manqa ndøsøkuzømém, Yesu-qa yaq-te, gimbo-einim, “Ni ngenek ezoqam āv qati-ometám nqǽgo. Nigi bawan ezoqam-qá matavap ndø-enegimatún. Neka ngenek, ezoqa āv gezømbe-manqatatún nqǽgo: Siza-te, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape, teks moni be-àba᷄m. Neka ngenek ekeza kha, Mesaya neka kawa ezoqam me꞉vewé.”

3 Yaq Pailøt Yesu gembobevap, “Gê, qo Zu ezoqam-gê kawà?”

Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Nándav, av qo ndoqote-manqate.”

4 Yaq Pailøt Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka ezoqa ewaqape gezø-ein, “No ngenek ezoqam, teqa manqa-zapa qeiviáv.”

5 Geté ndigu sekembá segembo-pouweám, av nqægo, “Ngenek ezoqa ge꞉zømesimatun, matavap ùni zømbe-ngi꞉tatún, ni Zu ezoqam-qa manqei-te ate nqægo. Gelili plovins-té gendongáz. Yaq ndakin nqanek Zelusalem taon-té gegó.”

Yesu Elod-te manqa ge-ovøyam

6 Yaq Pailøt nqanek manqat ge-ewag, ezoqa gezøbevap, “Gê, ngenek ezoqam, Gelili plovins-âk?”

7  *Yaq Pailøt ge꞉-otev av nqægo, Yesu ta plovins-te ndø̄go tendowāv, ma Elod gembo-kewagam, yaq ndego Elod-té genø-khofotáv. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, ngenek Zelusalem taon-té gegoám.

8 Yaq Elod Yesu ge-omet, ndego khanakhanakh kandambá. Zapa ndǿgo, ndego omete-qa ndøgoám. Nupøkhán mbá. Ndego mø̀ndø-ewág, Yesu-qa yaq-te. Yaq ndakin, ndego umingiap matev qeivi-qa mbogoám, av Yesu ge꞉matønumam. 9 Yaq Elod Yesu bevap kandambá gembogoat. Geté ndego yaq manqat qavøiwateáv. 10 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, até gegoám, Yesu-qa manqa vø̄søkuzømem. Manqat kandambá gimbøe-møvøemem.

11 Yaq Elod ekeza nakhag ezoqam namba, Yesu otøotam me꞉vewém neka vø̄ngenøinam. Ndigu kawa ezoqam-qá ndabua mbo-uzím, Pailøt-te nango sasa ndøkhofotøvem. 12 Ta khøuwa-te ndøgo, Elod neka Pailøt, zifu matev ndøngazém. Geté bugukhokhof, ndigu qaqa zømbugoám.

Pailøt manqa gevøovam, Yesu tae mutui-te titøkewem

(Met 27:15-26; Mak 15:6-15; Zion 18:39–19:16)

13 Yesu Pailøt-te nango gindu-ituim, yaq ngenek Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka megetapak nøme neka ezoqa ewaqape ndømøváb, 14 gezø-ein, “Zo ngenek ezoqam no-te qazøtøndo-ndafem, neka zo av ndøzøte-manqate av nqægo, ngenek ezoqam-qā matavap ndø-enegīm, nqáe! No amba nømbøe-beváp, zoqa bøi-te. Geté no teqa manqa-zapa-qase qeiviáv, av zo manqa ndøzømbøe-møvøemet. 15 Até Elód-a, teqa manqa-zapa-qase qeiviáv. Yaq nakémbá, ndego ni-te nango gendo-khofotav. Ngenek ezoqam matev-qase goneáv, ta zapaya tizi꞉laem. 16 Geté nakhag ezoqam bètøkho-feomém. Yaq sǽnqonqotáv.”*

18 Geté ndigu ezoqa ewaqape sùgumu-tøkúz, gindu-akhaemem, “Gèlaém nandev. Geté Balabas qonindó-nqonqotáv.” 19 Balabas ndimbula-té gunu-utavám. Zapa ndǿgo, ndego Lom gaman ngeasam-qa mbogoám, ndøgo Zelusalem taon-te, neka ezoqa vø̄lavao.

20 Pailøt Yesu nqonqotøve-qa mbogoám. Yaq ndego ezoqa ewaqape, manqat amba zømbe-eín, nango. 21 Geté ndigu sekembá sege-akhaemám, “Gèlaváo. Tae mutui-té qanø-tøkeó!”

22 Yaq ndakin Pailøt gèmbo-misiká, gezø-ein, “Gekha zapâ? Ngenek gekha manqa-zapā ndǿgo? No teqa manqa-zapa qeiviáv, ta zapaya tizi꞉laem. Geté nakhag ezoqam bètøkho-feomém. Yaq sǽnqonqotáv.”

23 Geté ndigu ivøveáv. Sekembá sege-akhaemát, av nqægo, Yesu tae mutui-té geabe-tøkewé. Tiqa akhayam, Pailøt-qa manqat ùnime꞉-tømbuá. 24 Yaq vaev-te, ndego manqa āv tene-vøovám, av ndigu qazømbe-pøovam. 25 Ndego ezoqam, ndigu qazø-pøovam, tefakhan, ndego sègezø-nqonqotáv, ndego Lom gaman ngeasam-qa gembogoam neka ezoqa vø̄lavao, yaq ta zapaya ndimbula-te gi-utavam. Geté Yesu nakhag ezoqam-qá zenda-té genøvé, yaq ndigu matev bemømbō-matønømem, av ezoqa ewaqape poev qazømbe-goam.

Yesu ezoqa zitøge manqei-te gi-ituim

(Met 27:32; Mak 15:21; Zion 19:17)

26 Nakhag ezoqam, Yesu taon bavokho gi-ituat, ezoqa ndø-ometám. Sailini taon-ák. Teqa iz Saemón. Ndego ambá Zelusalem taon-té genømatín. Yaq ndigu até gindigonem, vø̄-møvøinam, Yesu-qa tae mutui vømbø̄e-veem, sasa ndøtøpøtøvem, teqa zita-te te-eqatet.

27 Ezoqa bawan-qape kandambá, gimbopavat. Neka sakheis kopoáv, Yesu gèmbo-eivumát, neka ekeza savi vø̄-qambubumat. 28 Yaq Yesu gèndoqambún, gezø-ein, “Zelusalem taon-ak, sakheis, zo noqā ndø-eivùmi᷄t. Geté zo zøkezan-qa ndø-eivám neka zogi nakheis-qa vozó-eivām. 29  *Nqáe! Khøuwa ndø̀mø-fakház. Yaq ezoqa āv giní-einím nqǽgo, ‘Sakheis ndigu, khanakhanakh mbá giabitigú, ndigu sog ndigu neka nakheis mbain ndigu neka nakheis tiqa tete logemav ndigu.’ 30  *Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa olol vinivinimba, āv gimbøé-manqatát nqǽgo, ‘Niqá mumát qando-muvuvøém’ neka manqei popotap vømbó-einīm, ‘Ni vø̀khonámb.’ 31 Nginik matev av nqægo ngimatønumit no-te, no kopømba ande av tae khandin me nqate꞉go, yaq ge zô ndozo-matavap, zo gekha matēv zǿfakhān, zo kopømba ande av tae pakhapakha me ndøzøte꞉go? Matev unimé꞉-soqá tøzøfakhan.”

32 Yesu gi-ituat, yaq até ezoqa menas nømé-a, vø̄-itubat, timøzitag. Ndigu pepen ezoqám.

Yesu tae mutui-te gitøkewem

(Met 27:33-44; Mak 15:22-32; Zion 19:18-27)

33 Yaq ta manqei-te ndøgo gimøfakhaz, kawa-pakha manqei ndimbo-akhayam, ndigu Yesu tae mutui-té ginø-tøkewém, neka pepen ezoqa menas, vø̄tøkebam. Nøme ndego, Yesu-qa nakeamo zenda-té ginø-tøkewém, neka nøme ndego yogea zenda-te vø̄tøkewem.

34  *Yesu gi꞉pototumat, yaq āv gene-eín nqǽgo, “Tát. Tiqa manqa-zapa, qo sà betaqambo-navøém. Zapa ndǿgo, nginik zøtezateáv, andē gekha matev me ndø̄matunumit.”

Gumu-tøkewem ndøgo, yaq nakhag ezoqam, teqa ndabua, kas me꞉-otám. 35  *Ezoqa tiwaniapát ndǿgo. Matev ndøqeivát. Geté Zu megetapak, Yesu otøotam me꞉vewém, gi-einim, “Ezoqa nøme gekhandi꞉ztam, yaq ndakin ekeza kha bekhandí, ngenek uni Mesaya-in tegoat, ndego Mbumbukiam geveatav.”

36  *Até nakhag ezoqám-a, otøotam me꞉vewém, waen khaqain-qape etoam-qa vømbōgonem. 37 Yaq āv gimbøe-einím nqǽgo, “Qo Zu ezoqam-ge kawa toqogoat, qakeza kha qókhandí.”

38 Teqa kawa-te, ova ndo꞉go, manqat ndøtøkeém. Āv qane-peaupám nqǽgo, “Ngenek Zu ezoqam-gé kawá.”

39 Pepen ezoqa nøme, ndego namba gi꞉tøkebupam, Yesu otøotam me꞉veó, gembo-ein, “Gê, qo Mesayâ? Av tægoat ndægo, qo qakeza kha qókhandí neka ni voqó-khandī꞉n.”

40 Geté ndego pepen ezoqa nøme, namba gi꞉tøkebupam, gègugú, gembo-ein, “Gê, qo ndakin yaq-fia nqosøgeap kopo ndoqote-ndapet, av ngenek nge꞉ndapet, qo Mbumbukiam-te møe mbaîn? 41 Ni nqanek yaq-fia nqosøgeap, nikeza manqa-zapa zapayá qazindapét. Geté ngenek ezoqam, manqa-zapa-qase goneáv.”

42 Yaq ngenek pepen ezoqam, Yesu gembo-ein, “Yésu. No gènøndo-matøvém, qo kawa iz toqomøndap.”

43 Yaq Yesu gembo-ein, “No unimanqatín nqataqa-manqate. Nqægo khøuwa, qo no namba, Paladais manqei-té qazígoát.”

Yesu ge꞉nanim

(Met 27:45-56; Mak 15:33-41; Zion 19:28-30)

44 Yaq khøuwa ande av muin qandap, qamat atema khagus 3 oklok vø̄ndap, manqei ate qægoam, bøivun ndønqeivøém. 45  *Khøuwa waev sègembo-navøém. Neka ndabua ndøgo, Mbumbukiam-qa khoev mokho-te qafaleam, sège-keqavát. Livin-mbá qanumu-qatavát. 46 Yaq Yesu kandambaqapé sege-akhá, “Tát! Noge nqova, qoqá zenda-té qatøveét.” Ndego nqanek manqat gumu-ein, yaq gènaním.

47 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam, nqanek matev geqeiv, ndego Mbumbukiam-qá iz ndø-eqá, ge-ein, “Unimanqatín. Ngenek ezoqam ndaføyamba-qapé.”

48 Yaq ezoqa ewaqape, matev qeivi-qa gindupindam, matev ndøgo giqeivim, qafakhanumat, ndigu savi mba ndøqambubám, sasa ndøzav.

49 Ezoqa ewaqape, ndigu Yesu gi꞉zøtez, ande qámbá gindu-waniapam. Até ndigú-a, sakheis, ndigu Yesu gimbo-pavavun, Gelili plovins-te ginduzav, matev vø̄qeivim.

Yesu manqei ozu-te gi-eoeinam

(Met 27:57-61; Mak 15:42-47; Zion 19:38-42)

50 Yaq nqáe! Ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Teqa iz Zoséf. Alimatea vemiav-ák. Ndego Zu ezoqam-qá manqa ovøyam megeat ezoqá nømé. Ndego ezoqa mbomambaqapé neka ndaføyamba-qapé. 51 Mbumbukiam-qá Megeat Matev-qa mo꞉kewagám. Ta khøuwa-te ndøgo, Zu megetapak nøme, manqat gikopo꞉nem, Yesu tilaem, ndego tiqa manqat unimanqatinteáv. 52 Yaq ndego Pailøt-té genøwáv, Yesu-qa kha-qa yaq-te vømømbō-viam. 53 Yaq gembotak, Zosef até gendego, Yesu vø̄koqoiu, tae mutui-te getøkewam, ndabua sasa me꞉løvønøvem, nandi nqa manqei-pakha-te vømø̄-utav. Ta manqei-pakha ndøgo, nandi giløotøzem, bugukhokhof løvøte ezoqa utøveáv. 54 Ta khøuwa ndøgo, Sabat gigiap khakheinam khøuwá. Yaq Sabat khøuwa avønín qagoám, tøngaz.

55 Sakheis ndigu, Yesu gimbo-pavavun, Gelili plovins-te ginduzav, ndigu Zosef gèmbo-paevém, nandi nqa manqei-pakha vø̄qeivim, neka Yesu-qa kha āv kimī-utøvem. 56  *Yaq khoev-te givesez, tae nanga etet sisip mbomømboma møkhakheinømém. Yesu-qá kha-te gɨam nonqó. Geté Sabat khøuwa é-møndøngáz. Yaq ndigu gèqovezát, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein.

24

Yesu løvøte-te gekhandi꞉v

(Met 28:1-10; Mak 16:1-8; Zion 20:1-10)

1 Yaq Sande qanaqanus, lovølova-ús. Ndigu sakheis manqei pakha-té ginøzáv, tae etet sisip mbomømboma vø̄-upøgim, Yesu-qa kha-te gɨam nonqo gikhakheinumat. 2 Yaq manqei-pakha-te gimøfakhaz, āv giniqeivím nqǽgo: Nandi ndigu nqa qætokam, gèqambiním. 3 Geté ndigu gi-oz, Yesu-qa kha qeiviáv, ndego Evezøza. 4 Ndigu ate av-té matavap gimbøe-aumat, yaq nqáe! Tiqa avønin-te, ezoqa menas sègefakház. Tiqa ndabua bøi sanqatøve-ús. 5 Yaq ndigu sakheis, møe kandambá gigonem. Bøi manqei-té ginøvøogím. Geté ndigu ezoqa menas gindu-einim, “Gekha zapâ, nqanek løvøte ezoqam-qa manqei-te, khandi ezoqam-qa ndozovawet? 6  *Ngenek mbaín, nqanek. Mø̀ndø-khandí꞉v. Tozombó-matavap, manqat ndøgo gezø-ein, zo namba Gelili plovins-te gegoam? 7 Ndego āv gene-eín nqǽgo, ‘Ezoqam-ge Yo, manqa-zapazapa-us ezoqam-qá zenda-té giabenø-veém, neka tae mutui-te bētøkewem. Geté khøuwa timømbo-misika-ez ndøgo, ndego nqawa ndø̀khandí꞉v.’ ”

8 Yaq ndigu sakheis, nqawa tinø-matøvemém ndǿgo, av Yesu manqat gezømbe-manqatam. 9 Yaq taon-té ginøqaváz, Yesu-gi paev ezoqa ileven neka paev ezoqa nøme, manqat vømøzø̄-ein. 10 Sakheis ndigu, Yesu-gi u-anim manqat gizø-ein, ngínik: Meli, ndugu Magdala vemiav-ák, neka Zoanā, neka Meli nømu, ndugu Zems-gu evo, neka sakheis nøme vø̄goam, ti namba. 11 Geté ndigu paev ezoqam, sakheis-qa manqat gèqavotøvém. Ti-te ndigu, tiqa manqat, mokho mbaín. 12 Geté Pita até gendego, manqei ozu-té genøteít. Yaq nandi nqa mokho-te gemø-fakhanam, ndego ndabua mba ndøqeív. Ezoqam mbaín. Yaq nangó genøqaván. Matavap mba ndø-aumát, ande gekha matev me ndø̄fakhan.

Yesu tegi paev ezoqa menas gezøfakhan, ndigu Emaus vemiav-te gi-apat

(Mak 16:12-13)

13 Yaq nqáe! Ta khøuwa kopo-te ndøgo, Yesu-gi paev ezoqa menas nøme, Emaus vemiav-té ginø-apát. Yaq Zelusalem taon-a, yaq Emaus vemiav, taqa atap ande āv ileven kilomitá ndægó. 14 Nakhoa-te gi꞉-apat, manqat ndǿgo tini-manqatát, matev ate ndægo, ande āv khanēfakhan. 15 Ndigu ate av-té, nakhoa gi꞉geveat, manqat vø̄manqatat-a, matavap vø̄-aumat, yaq Yesu ndowáv, namba sasa me꞉zav. 16 Geté ndigu matavapøteáv, ndego. 17 Yaq Yesu gèzøbeváp, “Zo gekha manqat zøté-manqatet, nqanek nakhoa nqazo-geveet?”

Yaq ndigu sègewán. Avus-mba zøvøovøém. 18 Yaq ezoqa kopo, iz nqambogo Kleopas, āv gembøe-eín nqǽgo, “Ezoqa ewaqape mokho-te, Zelusalem taon-te gipindam, qo mbá atoqogó, emanqat yogeav ndoqogo, matev ndøgo qafakhan, ndakin khøuwa-te.”

19 Yaq Yesu gezøbevap, “Gekha matēv ndǿfakhan?”

Yaq gindu-qavøinam, “Yesu-qá manqat niti-manqatét, ndego Nazalet vemiav-ak. Ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam ndøgoám. Teqa manqat neka matev bazaføgakh kandambá. Ezoqam nekā-e, Mbumbukiam, ndego eqeieqei me꞉vewám. 20 Geté Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka nigi kawakawa-za nøme, Lom gaman ezoqam-qá zenda-té ginøveém. Yaq tìabiti-laém. Yaq ndigu tae mutui-té ginø-tøkewém. 21  *Geté ni āv qati-matavupám nqǽgo: Ezoqam ategó ndego, ni Izlael ezoqam tenqovotan. Geté matev viní qafakhan. Ndakin khøuwa mø̀ndømø-misika-éz, nqanek matev qafakhan. 22 Neka nøme nqánek: Nigi sakheis nøme, nqova nindáf. Nqægo qanaqanus, manqei-pakha-te gi-apat, 23 ndigu teqa kha qeiviáv. Yaq ndigu ginduqavaz, āv ginimbi-eín nqǽgo, ‘Ni umingiap niqeivím. Enzol ezoqam nizømét. Neka ndigu enzol ezoqam, āv ginimbi-eín nqǽgo, ndego mø̀ndø-khandí꞉v.’ 24  *Yaq nigi ezoqa nøme ndøzáv, manqei-pakha-te ndøgo. Yaq matev āv timiqeivím, av sakheis gi꞉manqatam. Geté ndigu ometeáv, ndego.”

25 Yaq Yesu ndigu ezoqa menas gezø-ein, “Ge zô, mokho ndapeâv? Zo zuā zøté-bevupit, manqat ate ndægo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gi꞉manqatam? 26  *Neka gê, zo mokho ndapeâv, av nqægo, Mesaya ndego, nqosøgeap betøkhæ-ndáp, yaq váev iz kandambaqape temøndap.” 27  *Yaq Yesu Mbumbukiam-qá Manqat zø-ovøyám, manqat ate ndægo, ekezan-qa yaq-te ndøpeawap. Mozes-té genøngáz, qamat, atema manqat ate ndægo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gimbøe-manqatam.

28 Yaq ndigu Emaus vemiav gi꞉khatoat, yaq Yesu bugug āv gene-kewagám nqǽgo: Segē-gegevēt. 29 Geté ndigu āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Qo ní namba bizi꞉gú. Gèkhagustét. Avønín gépøís.” Yaq Yesu namba me꞉záv, tiqa khoev-te vømø̄qonav.

30 Yaq ti namba lou loge-te giqonavam, Yesu flawa ndøndapáz, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein, sasa ndømbegim, vø̄zø-etoam. 31 Yaq ndigu bøi fea mba ndøkewág. Yesu khæ gèmatøvemém. Geté nqova mbaín, ndego tiqa bøi-te, sègezømbo-navøém. 32 Yaq ndigu ekeza mokho-mba gi-einim, “Unimanqatín. Niqa mokho-te, andé gøinam me me꞉wageapám, Yesu nakhoa-te manqat gini-manqatam, neka Mbumbukiam-qa Manqat-qa mokho vø̄enømand.”

33 Yaq ndigu paev ezoqa menas, até gindigonem, Zelusalem taon-té ginøveséz, Yesu-gi u-anim ileven neka paev ezoqa nøme vø̄zømet, giwambupam. 34  *Yaq ndigu, ndigu ezoqa menas āv gizømbe-eín nqǽgo, “Unimanqatín. Yesu mø̀ndø-khandí꞉v, løvøte-te. Saemon-té gemøfakhán.” 35 Yaq ate ndigu paev ezoqa menás-a, emanqat vøzømbē-votot, matev ande āv khazømbē-fakhan, ndøgo nakhoa-te, neka yaq ndigu Yesu ande āv kinī-matøvemem, flawa gembegim, gezø-etoam.

Yesu ekeza paev ezoqam gezøfakhan

(Met 28:16-20; Mak 16:14-18; Zion 20:19-23; Kel 1:6-8)

36 Ndigu ezoqa menas, ate av-té manqat gi꞉manqatam, yaq nqova mbaín, Yesu sègefakhán, ti mokho-te, gezø-ein, “Sambí, zo-te.”

37  *Geté ndigu nqova zøndáf neka møe kandambá. Āv gini-matavupám nqǽgo: Ngenek nqovā. 38 Geté Yesu gezø-ein, “Gekha zapâ, zo nqova qazøndaf? Neka gekha zapâ, zo ndozoto-nakeapet? 39 Zenda tokhotapak neka geagim nonqo zonømbé-qeivīm. Ezoqa nó. Kha zonǿ-khanøzømém. Yaq zo ndø̀zøte-zøtéz, av nqægo, no uni ezoqam-anim-ín. Nqova ndigu, bazag neka kha mbaín, av zo no ndakin nqazøte-nømende.”

40 Yesu nqanek manqat gumu-ein, yaq ndego teqa zenda tokhotapak neka geagim nonqo me꞉zømás. 41 Ndigu khanakhanakh kandambá neka óu gimbo-matavupat. Geté ndigu zua me꞉nakát. Yaq Yesu gezø-ein, “Zo lou loge nonqo tøzǿgo, tælog?” 42 Yaq ndigu até gindigonem, zonga-kha vesu vømbó-etøomem. 43 Yaq Yesu gèndáp, tiqa bøi-te ndøgo, vø̄log.

44  *Yaq Yesu gezø-ein, “No zo namba qazi꞉goam, mø̀ezø-manqatám, av nqægo: Matev ate ndægo, noqa yaq-te, Mozes-qa guguna manqat-te neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa peawap-te neka Sams mokho-te ndøpeawap, sà befakhanám.”

45 Yaq Yesu gè꞉zømesím, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat mokho bembøē-ndapem, 46 gezø-ein, “Manqat āv qane-peawáp nqǽgo: Mesaya nqosøgeap kandambaqape bendáp, vǿnanīm. Geté khøuwa timømbo-misika-ez ndøgo, ndego nqawa ndø̀khandí꞉v, løvøte-te. 47 Yaq teqa iz-te, bawabawan ate ndægo, manqat āv tiabiti-zømesím. Ndigu Mbumbukiam-té giabenø-qambúz neka yaq ndego tiqa manqa-zapazapa vøzǿ-evøzām. Zelusalem taon-té giabenø-ngazém, nqanek.

48  *Zo matev ate ndægo, zøkeza bøí qazøte-qeivám. Yaq zo ezoqa zømé-zømesím. 49  *Nqáe! No zo Mbumbukiam-qá bazaføgakh nozøndó-khofotáv, av noge Tat, manqa mbusa ge꞉ve. Zo nqanek Zelusalem taon-te, até vøgó, atema nqanek bazaføgakh vozóndapēm, ndøgo yan-te tøndovis.”

Yesu yan-te geqavig

(Mak 16:19-20; Kel 1:9-11)

50 Yaq khøuwa nøme, Yesu ekeza paev ezoqam, Zelusalem taon bavokhó genø-itúb, Betani vemiav avønin-te vømø̄fakhaz. Yaq ndego zenda ndø-eqá, vøzø̄-guligulim. 51 Yaq ate av-té gezømbe-guligulimat, ndego sògo-zivatát. Mbumbukiam yan-té genø-eqeitát. 52 Yaq ndigu katuk ndømøkuí, vømbō-vizumem, Zelusalem taon-te sasa ndøqavaz. Ndigu khanakhanakh kandambá. 53 Yaq ndigu khøuwa ate qæpavpavemam, Mbumbukiam-qá khoev-té gigoám, Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqatam.

* 1:1 1:1 Kel 1:1

* 1:5 1:5 Até tugé evé-a, Mbumbukiam-gé iziz ezoqam ndøgoám, av Elon-gi zi ate gi꞉goam gigoam.

* 1:9 1:9 Exo 30:7

* 1:15 1:15 Num 6:2-3

* 1:17 1:17 Mal 3:1; 4:5-6; Met 17:11-13

* 1:19 1:19 Dan 8:16; 9:21

* 1:27 1:27 Met 1:16, 18

* 1:31 1:31 Isa 7:14; Met 1:21-23

* 1:32 1:32-33 2 Sam 7:12, 13, 16; Isa 9:7

* 1:37 1:37 Gen 18:14

* 1:46 1:46 1 Sam 2:1-10

* 1:50 1:50 Psa 103:13, 17

* 1:51 1:51 2 Sam 22:28

* 1:52 1:52 Job 12:19; 5:11; Psa 147:6

* 1:53 1:53 Psa 34:10

* 1:54 1:54 Psa 98:3

* 1:55 1:55 Mica 7:20; Gen 17:7

* 1:59 1:59 Gen 17:12; Lev 12:3; Luk 2:21

* 1:68 1:68 Psa 72:18

* 1:69 1:69 Psa 18:2

* 1:71 1:71 Psa 106:10

* 1:72 1:72 Gen 17:7; Psa 105:8-9

* 1:73 1:73 Gen 22:16-17

* 1:75 1:75 Tait 2:12-14

* 1:76 1:76 Isa 40:3

* 1:77 1:77 Jer 31:34

* 1:78 1:78 Isa 60:1-2

* 2:14 2:14 Luk 19:38

* 2:19 2:19 Luk 2:51

* 2:21 2:21 Luk 1:31

* 2:22 2:22 Lev 12:1-8

* 2:23 2:23 Exo 13:2, 12

* 2:24 2:24 Lev 12:8

* 2:30 2:30 Isa 52:10; Luk 3:6; Tait 2:11

* 2:32 2:32 Isa 42:6; 49:6; 52:10

* 2:34 2:34 Isa 8:14; Met 21:42; 1 Pita 2:8

* 2:39 2:39 Met 2:23

* 2:41 2:41 Exo 12:24-27; 23:14-17; Deut 16:1-8

* 2:51 2:51 Luk 2:19

* 2:52 2:52 1 Sam 2:26; Prov 3:4

* 3:3 3:3 Kel 13:24

* 3:4 3:4-6 Isa 40:3-5

* 3:7 3:7 Met 12:34; 23:33

* 3:8 3:8 Zion 8:33, 39

* 3:9 3:9 Met 7:19

* 3:12 3:12 Luk 7:29

* 3:16 3:16 Kel 13:25

* 3:19 3:19 Met 14:3-4; Mak 6:17-18

* 3:22 3:22 Zion 1:32

* 3:23 3:23 Luk 4:22; Zion 6:42

* 3:23 3:23 Glik manqat-te, nqanek manqat uni bavokho-ín mbá, Eli-qa yaq-te. Zøtezat ezoqa nøme, āv gini-mataváp nqǽgo: Eli ndego, Meli-gé evé, ambá av nqǣgo, Zosef-gē evē.

* 3:32 3:32 Rut 4:17-22

* 3:36 3:36 Gen 11:10-26

* 3:38 3:38 Gen 4:25-26

* 4:4 4:4 Deut 8:3

* 4:8 4:8 Deut 6:13-14

* 4:10 4:10-11 Psa 91:11-12

* 4:12 4:12 Deut 6:16; 1 Ko 10:9

* 4:13 4:13 Iblu 2:18; 4:15

* 4:18 4:18-19 Isa 61:1-2; 58:6

* 4:22 4:22 Luk 3:23; Zion 6:42

* 4:24 4:24 Zion 4:44

* 4:25 4:25 1 King 17:1, 7

* 4:26 4:26 1 King 17:8-16

* 4:27 4:27 2 King 5:1-14

* 4:32 4:32 Met 7:28-29

* 4:41 4:41 Met 8:29; Mak 3:11-12

* 4:44 4:44 Met 4:23

* 5:1 5:1 Met 13:1-2; Mak 3:9-10

* 5:1 5:1 Nginik kewan-qa iz nøme: Gelili kewán

* 5:5 5:5 Zion 21:3-8

* 5:11 5:11 Met 19:27

* 5:14 5:14 Lev 14:1-32

* 5:20 5:20 Luk 7:48; Isa 43:25

* 5:24 5:24 Zion 5:8

† 5:27 5:27 Livai, iz nøme Metiú.

* 5:30 5:30 Luk 15:1-2

* 5:34 5:34 Zion 3:29

* 6:1 6:1 Deut 23:25

* 6:2 6:2 Zion 5:10

* 6:3 6:3 1 Sam 21:1-6

* 6:4 6:4 Lev 24:5-9

* 6:4 6:4 Deivid av ge꞉matanam ndægo, yaq ezoqa teqa matev, soqain veweáv. Yaq nakémbá, Yesu teqa yaq-te, nqanek manqat ge-ein.

* 6:21 6:21 Veve 7:16-17; Psa 126:5-6; Isa 61:3

* 6:22 6:22 Zion 15:19; 16:2; 1 Pita 4:14

* 6:31 6:31 Met 7:12

* 6:37 6:37 Met 6:14

* 6:38 6:38 Mak 4:24

* 6:39 6:39 Met 15:14

* 6:40 6:40 Met 10:24-25

* 6:46 6:46 Met 7:21

* 7:8 7:8 Ndego nakhag kawa ezoqam nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo: Ndego mø̀ndø-unimanqatín, av nqægo, Yesu ta enqoni ndøgo, ivøve manqat tembo-ein, yaq ndøgo segé-iváv.

* 7:15 7:15 1 King 17:23; 2 King 4:36

* 7:16 7:16 Luk 1:68

* 7:19 7:19-20 Psa 40:7; Mal 3:1; Veve 1:8

* 7:22 7:22 Isa 35:5-6; 61:1; Luk 4:18

* 7:26 7:26 Luk 1:76

* 7:27 7:27 Mal 3:1

* 7:29 7:29 Luk 3:12

* 7:30 7:30 Met 21:32

* 7:34 7:34 Luk 15:2

* 7:37 7:37 Met 26:7; Mak 14:3; Zion 12:3

† 7:38 7:38 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa lou loge-te giqonavam, andé gi꞉sømbiapám. Bov gèzø-zageapám. Yaq nakémbá, ngunuk sævam, Yesu-qa zita-te gunduwav, eiv-us, tugi bøi einu, Yesu-qa zenda tokhotap-te go꞉lanqanimam.

‡ 7:41 7:41 Ndigu moni, fia kandambá. Moni mokho 500, ndigu viav menas-qá fiá. Neka moni mokho 50, ndigu løvøyak menas-qá fiá.

* 7:50 7:50 Luk 8:48; 18:42

* 8:2 8:2 Met 27:55-56; Mak 15:40-41; Luk 23:49

* 8:10 8:10 Isa 6:9-10

* 8:16 8:16 Met 5:15; Luk 11:33

* 8:17 8:17 Met 10:26; Luk 12:2

* 8:18 8:18 Met 25:29; Luk 19:26

* 8:48 8:48 Luk 7:50

* 9:3 9:3-5 Luk 10:4-11

* 9:7 9:7 Met 16:14; Mak 8:28; Luk 9:19

* 9:9 9:9 Luk 23:8

* 9:14 9:14 Sakheis neka nakheis mø̀ndøgoám. Geté ndigu gevebøpøteáv.

* 9:19 9:19 Luk 9:7-8

* 9:20 9:20 Zion 6:68-69

* 9:22 9:22 Luk 9:44; 18:32-33

* 9:23 9:23 Met 10:38; Luk 14:27

* 9:24 9:24 Met 10:39; Luk 17:33; Zion 12:25

* 9:26 9:26 Met 10:33; Luk 12:9

* 9:31 9:31 Luk 9:22

* 9:32 9:32 2 Pita 1:16-18

* 9:35 9:35 Luk 3:22

* 9:44 9:44 Luk 9:22

* 9:45 9:45 Luk 18:34

* 9:46 9:46 Luk 22:24

* 9:48 9:48 Met 10:40

* 9:50 9:50 Met 12:30; Luk 11:23

† 9:53 9:53 Yaq Zu ezoqam-a, yaq Samalia ezoqam, qaqa matev zømbugoám. Yaq ndigu Samalia ezoqam poeveáv, Zu ezoqam tiqa manqei-te sa tu꞉-apet.

* 9:54 9:54 2 King 1:9-16

‡ 9:55 9:55 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: Yaq Yesu gezø-ein, “Zo zøtezateáv, zo gekha nqova-gī ezoqām. Zapa ndǿgo, Ezoqam-ge Yo, ambá av nqǣgo, ezoqam-qa yage ngi꞉wat-qa ndøgeavún. Geté ndego ezoqa khandi꞉zat-qa ndøgeavún.”

§ 9:58 9:58 Nginik gaqo lozokhak-qa nqovønqova, Metiu 8:20 avønin-té qonǿqeív.

* 9:59 9:59 Ta khøuwa-te ndøgo, ngenek ezoqam-ge eve nanimateáv, as ndǿgoát. Geté ndego bugukhokhof tege eve namba yage-qa ndøgoám. Yaq Yesu paev-qa sa ndǿgo tenegoám, eve tembøe-nanim

† 9:60 9:60 Ezoqa ndigu gipakhaez, ndígu tøne-manqaté, ndigu Yesu paeveav ndigu.

* 9:61 9:61 1 King 19:20

* 10:1 10:1 Mak 6:7

* 10:2 10:2 Met 9:37-38; Zion 4:35

* 10:3 10:3 Met 10:16

* 10:4 10:4 Met 10:7-14; Mak 6:8-11; Luk 9:3-5

* 10:7 10:7 1 Ko 9:6-14; 1 Tim 5:18

* 10:8 10:8 1 Ko 10:27

* 10:11 10:11 Kel 13:51; 18:6

* 10:12 10:12 Gen 19:24-25; Met 10:15; 11:24

* 10:16 10:16 Met 10:40; Luk 9:48; Zion 5:23

* 10:18 10:18 Zion 12:31; Veve 12:8-9

* 10:19 10:19 Psa 91:13; Mak 16:18

* 10:20 10:20 Filip 4:3; Veve 3:5

* 10:22 10:22 Zion 3:35; 10:15

* 10:25 10:25 Met 22:35-40; Luk 18:18

* 10:27 10:27 Deut 6:5; Lev 19:18

* 10:28 10:28 Lev 18:5

* 10:34 10:34 Yaq Samalia ezoqam-a, yaq Zu ezoqam, qaqa matev zømbugoám. Geté ndego Samalia ezoqam, tanakh mbogó, ndego Zu ezoqam, vømbōtøke.

† 10:35 10:35 Nginik moni mokho menas-qa fia, andé kandambá.

* 10:39 10:39 Zion 11:1; 12:2-3

* 10:42 10:42 Met 6:33

* 11:10 11:10 Taqa manqa mokho av nqǽgo: Qo Mbumbukiam-te toqoqambuq, neka ande teqa mboqog-te me toqote-khanæmat, yaq ndego segékhatóq. Kopømbaqapé teqa bawan-te toqomø-oq.

* 11:15 11:15 Met 9:34; 10:25

* 11:16 11:16 Met 12:38

* 11:22 11:22 Kol 2:15

† 11:22 11:22 Ezoqa bazaføgakh-qape ndego, ekeza khoev-te bøibøi ndo꞉yøet, ndego Saitán. Geté ndego ezoqam uni bazaføgakh-us-qape-in, ndego yaq-mba tezu neka gigiap vømbó-upøgīm, ndego Yesú.

* 11:23 11:23 Luk 9:50

* 11:27 11:27 Luk 1:28, 42, 48

* 11:29 11:29 Met 16:4

* 11:31 11:31 1 King 10:1-10

* 11:32 11:32 Jona 3:5-10

* 11:33 11:33 Mak 4:21; Luk 8:16

* 12:2 12:2 Luk 8:17

* 12:7 12:7 Luk 12:24; Kel 27:34

* 12:11 12:11 Mak 13:11; Luk 21:12-15

* 12:15 12:15 1 Tim 6:9-10

* 12:21 12:21 Met 6:19-20

* 12:33 12:33 Luk 18:22

* 12:35 12:35 Met 25:1-13

* 12:39 12:39 Met 24:43-44; 1 Tes 5:2

* 12:44 12:44 Met 25:21, 23

* 12:47 12:47 Zems 4:17

* 12:50 12:50 Mak 10:38-39

* 12:53 12:53 Mica 7:6; Mal 4:6

* 13:2 13:2 Zion 9:2

* 13:7 13:7 Luk 3:9

* 13:8 13:8 2 Pita 3:9, 15

* 13:14 13:14 Exo 20:9-10; Deut 5:13-14

* 13:15 13:15 Luk 14:5

* 13:25 13:25 Met 25:10-12

* 13:27 13:27 Psa 6:8

* 13:28 13:28 Met 8:11-12

* 13:29 13:29 Psa 107:3

* 13:30 13:30 Met 19:30

* 13:33 13:33 Yesu Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam ge꞉-ein, ekezan me꞉-eín.

* 13:35 13:35 Psa 118:26

* 14:3 14:3 Luk 6:9

* 14:5 14:5 Met 12:11; Luk 13:15

* 14:8 14:8 Prov 25:6-7

* 14:11 14:11 Met 23:12; Luk 18:14

* 14:14 14:14 Zion 5:29

* 14:15 14:15 Luk 13:29

* 14:20 14:20 1 Ko 7:33

* 14:26 14:26 Luk 9:23

* 15:2 15:2 Luk 5:30

* 15:4 15:4 Ezek 34:11, 16; Luk 19:10

* 15:18 15:18 Psa 51:4

* 15:24 15:24 Ef 2:1, 5

* 16:10 16:10 Luk 19:17-26

* 16:15 16:15 Met 23:28; Luk 18:9-14

* 16:16 16:16 Met 11:12-13

* 16:17 16:17 Met 5:18

* 17:3 17:3 Met 18:15

* 17:6 17:6 Met 17:20; 21:21

* 17:12 17:12 Ndigu qambaqape tindiwán ndǿgo. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, kha sisi-us ezoqam kopømba mbaín, ezoqa nøme-qa avønin-te tizav. Khafeáp.

* 17:13 17:13 Lev 13:45-46

* 17:14 17:14 Lev 14:2-3; Met 8:3-4

* 17:23 17:23 Mak 13:21; Luk 21:8

* 17:28 17:28 Gen 18:20; 19:25

* 17:31 17:31 Met 24:17-18

* 17:32 17:32 Gen 19:17, 26

* 17:33 17:33 Luk 9:24

† 17:35 17:35 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 36Neka ezoqa menas, khae-te tisasaetet, nøme ndego, Mbumbukiam ndø̀ndáf. Geté nøme ndego, segé-iváv.

* 18:1 18:1 Kol 4:2; 1 Tes 5:17

* 18:12 18:12 Isa 58:1-4; Met 23:23

* 18:13 18:13 Psa 51:1

* 18:14 18:14 Met 23:12; Luk 14:11

* 18:17 18:17 Met 18:3

* 18:18 18:18 Luk 10:25

* 18:20 18:20 Exo 20:12-16; Deut 5:16-20

* 18:31 18:31 Luk 24:44

* 18:32 18:32 Luk 9:22, 44

* 18:34 18:34 Mak 9:32

* 19:7 19:7 Luk 15:2

* 19:8 19:8 Exo 22:1; Num 5:6-7

* 19:9 19:9 Kel 16:31; Luk 13:16

* 19:9 19:9 Yesu ngenek ezoqam, Eibleem-ge zeo ge꞉veo, zapa ndǿgo: Ndego āv tene-unimanqatín, av Eibleem ge꞉-unimanqatin.

* 19:10 19:10 Luk 15:4-5; Zion 3:17; 1 Tim 1:15

† 19:13 19:13 Nginik moni viní. Fia kandakandá.

* 19:17 19:17 Luk 16:10

* 19:26 19:26 Met 13:12; Luk 8:18

* 19:38 19:38 Psa 118:26; Luk 2:14

* 19:44 19:44 Luk 21:6

* 19:46 19:46 Isa 56:7; Jer 7:11

* 19:47 19:47 Luk 21:37

* 20:9 20:9 Isa 5:1

* 20:17 20:17 Psa 118:22

* 20:18 20:18 Isa 8:14-15

* 20:20 20:20 Luk 11:54

* 20:28 20:28 Deut 25:5

* 20:37 20:37 Exo 3:6

* 20:42 20:42-43 Psa 110:1

* 21:3 21:3 2 Ko 8:12

* 21:6 21:6 Luk 19:44

* 21:14 21:14 Luk 12:11-12

* 21:15 21:15 Kel 6:10

* 21:16 21:16 Met 10:21-22

* 21:22 21:22 Jer 5:29; 46:10; Hos 9:7

* 21:24 21:24 Psa 79:1; Veve 11:2

* 21:25 21:25 Isa 13:10; Ezek 32:7; Joel 2:31; Veve 6:12-13

* 21:27 21:27 Dan 7:13; Met 26:64; Veve 1:7

* 21:32 21:32 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndego Mbumbukiam-qá khoev ngi꞉wat-qa yaq-té abete-manqatám, neka gekha matev vinivinimba nøme ndøgo, ta khøuwa-te ndøgo tøfakhanam.

* 22:3 22:3 Zion 13:2, 27

* 22:7 22:7 Exo 12:1-27

* 22:21 22:21 Psa 41:9; Zion 13:21-22

* 22:24 22:24 Luk 9:46

* 22:25 22:25 Met 20:25-27; Mak 10:42-45

* 22:26 22:26 Met 23:11; Mak 9:35

* 22:27 22:27 Zion 13:12-15

* 22:30 22:30 Met 19:28

* 22:32 22:32 Zion 17:15

* 22:34 22:34 Luk 22:56-62

* 22:35 22:35 Luk 9:3; 10:4

* 22:37 22:37 Isa 53:12

* 22:54 22:54 Mak 14:53-54

* 22:61 22:61 Luk 22:34

* 22:67 22:67 Zion 3:12

* 22:69 22:69 Kel 7:56

* 23:7 23:7 Luk 3:1

* 23:16 23:16 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 17Pasova khøuwa kandambaqape-te, Pailøt ndimbula ezoqa kopo ndønqonqotavɨ́n.

* 23:29 23:29 Luk 21:23

* 23:30 23:30 Hos 10:8; Veve 6:16

* 23:34 23:34 Psa 22:18

* 23:35 23:35 Psa 22:7-8

* 23:36 23:36 Psa 69:21

* 23:45 23:45 Iblu 6:19-20; 10:19-20

* 23:56 23:56 Exo 20:10; Deut 5:14

* 24:6 24:6 Luk 9:22

* 24:21 24:21 Luk 19:11; Kel 1:6

* 24:24 24:24 Zion 20:3-10

* 24:26 24:26 Luk 9:22

* 24:27 24:27 Psa 22:1-21; Isa 53

* 24:34 24:34 1 Ko 15:4-5

* 24:37 24:37 Met 14:26

* 24:44 24:44 Luk 9:22

* 24:48 24:48 Zion 15:27; Kel 1:8

* 24:49 24:49 Zion 14:16; 15:26; Kel 1:4

Zion

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Manqat Mbomambaqape

Zion

gepeawam

Megeat Manqat-qase

Nqanek emanqat, Yesu-qa yaq-te, ndego Mbumbukiam-ge Yo, Zion ndøpeawám. Yesu-gi paev ezoqam tuelv, nøme ndégo tegoám.

Zion nqanek manqat, Yesu-qa yaq-te, ezoqa ewaqape nonqo ndøpeawám, manqei-manqei ate nqægo ndisokhoeapet. Ndego teqa emanqat ande ge꞉ngaz, ndǿgo tene-manqaté, av Yesu Eve namba oskia vø̄egoam-a, atema manqei-qape-te vø̄fakhan. Mbumbukiam ni ekezan-qa yaq-te, Keliso mokho-té genøniveáz, ni teqa yaq-te, mokho bizī꞉ndapem. Zion nqanek manqat ezoqa ewaqape nonqo, ta zapaya nqánek gene-peawám: Ezoqa ewaqape, tìabiti-unimanqatiním: Yesu ndego Kelisó. Mbumbukiam-gé Yó. Yaq ndigu tiqa yage, teqá zenda-té giabenø-veém, neka te mokho-te, unimanqatin khandi betēndapem.

Yaq nakémbá, Zion manqat kandambaqape, ambá taqa yaq-te ndø̄go tene-peawām, matev vinivinimba, Yesu gematønumam. Geté ndego manqat kandambaqape, Yesu-qá manqat-qá yaq-té gene-peawám, av ndego ezoqa emanqat vøzømbē-vototupam-a, vø̄e-zømesimam.

1

Manqat ndøgo, khandi nqani-etoam, qamø-ezoqam-ev
Nqanek Manqat, Yesu Kelisó

1  *Ibugukhokhof, manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, Manqat ndøgo, oskia ndøgoám. Nqanek Manqat Mbumbukiám namba me꞉goám, neka ndøgo Mbumbukiám. 2 Ngenek ezoqam, ngenek Manqat nqago, ndego Mbumbukiam namba oskia ndøgoám, ibugukhokhof, atema ndakin.

3  *Mbumbukiam gigiap ate nqægo, te mokho-té genø-khakheinumát. Gigiap kopo mbaín, ndego te mokho-te khakheinøpøteav qagoam. 4  *Te mokho-te, khandi ndøgoám. Neka nqanek khandi, ezoqam-qá wáev. 5  *Nqanek waev bøivun-té qanuwaév. Yaq bøivun, kopømba mbaín, nqanek waev vǿe-khoutāv.

6  *Yaq ezoqa ndowáv. Mbumbukiam ndokhofotáv. Teqa iz Zión. 7 Ndego ezoqa zømesim-qa ndøgeavún. Waev-qá yaq-té gené-zømesím. Yaq te mokho-te ndego, ezoqa ewaqape, tìabiti-unimanqatiním. 8 Zion ndego ekezan, wáev mbá. Ndego ezoqa waev-qa yaq-te zømesim-qa mba ndøgeavún. 9  *Ta waev ndøgo, unimanqatin wáev. Ezoqa ewaqape-té qanøwá. Nqanek waev, manqei-qape-té qanøfakhán.*

10 Ngenek ezoqam, ndego Manqat ndøgo, ndego manqei-qape-té gegoám. Ta manqei-qape, te mokho-té qando-fakhán. Geté manqei-qape ezoqam, gèbi꞉nám. 11 Ndego ekeza ezoqam-té genøgeavún. Geté ndigu khatoweáv. 12 Geté gekha ezoqām ndigu, gikhatowem neka ndego vø̄-unimanqatinim, ndego iz zø-etoám. Ndigu kopømbá, gemø-Mbumbukiam-gí-nakheis-éz. 13  *Nginik ambá av nqǣgo, evøndipakha-qā kouk-tē o kha-qā poev-tē o zivis-qā poev-tē ginøqāz. Geté Mbumbukiam mokho-té ginøqáz.

14  *Nqanek Manqat gèmø-ezoqam-év, ni namba vizimīyag. Ni teqa bazaføgakh neka waev mø̀iqeivím. Ndøgo Yo kopo-qá bazaføgákh neka wáev. Eve-té qandowáv. Te mokho-te, kuku matev neka unimanqatin manqat, mø̀ndømø-tøvá.

15 Zion ndégo tene-manqatám. Teqa yaq-te, ndego āv gene-akhá nqǽgo, “Ezoqam ngének, no qate-manqatam av nqægo: Ndego ezoqam, noqa zita-te tegeav, ndego no ùnime꞉-løvumbám. Zapa ndǿgo, no qaneav qagoam, ndego até gegoám.”

16 Teqa kuku matev-te, te mokho-te qamu-tøva, ni ezoqa ate nqazi꞉gu, kuku matev oskia zi-upøgimatún, miavmiav. 17  *Mozes mokho-te, Mbumbukiam guguna manqat ni-etoám. Geté Yesu Keliso mokho-te, kuku matev neka unimanqatin manqat ndofakhán, ni-te. 18  *Ezoqa kopo Mbumbukiam ometeáv. Geté tege Yo kopo, ndego ekezán, Mbumbukiám. Neka ndego Evé namba me꞉yagé. Ngének, gini-ovøyám, teqa yaq-te.

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ezoqa Keliso-qa yaq-te ge꞉zømesimam

(Met 3:1-12; Mak 1:1-8; Luk 3:1-18)

19 Zu megetapak, Zelusalem taon-te ndøgo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam neka Livai ezoqam ndøkhofotáz, Zion-te, vømømbō-bevøpem, av nqægo, “Gê, qo gekha ezoqâm?” 20 Yaq Zion, ndego naopøteáv. Sègezø-eín, “No Mesayá mbá.”

21  *Yaq ndigu gimbo-qavøinam, “Av tægoat ndægo, qo gekha ezoqâm? Ilaizâ?”

Yaq Zion gezø-qavøiu, “Mbaín. No Ilaizá mbá.”

Yaq gimbo-bevøpem, “Gê, qo Mbumbukiam-gê manqa vevezam ezoqàm, ni nqazimbøe-keoge?”

Yaq ndego gendo-qavøiu, “Mbaín. No teoká ndego.”

22 Yaq ndigu gimbo-einim, “Av tægoat ndægo, yaq qo gekha ezoqâm? Ni qavøiwat manqat batikhæ-ndapém, ni tømizømas, ndigu, ni ma gindi-khofotan. Gê, qo qakezan-qa yaq-te gekhā qoté-manqate?”

23  *Yaq Zion gezø-ein, “No ndégo, ezoqam-qá manqa wág, leg-av manqei-te ndø-akhayam, av nqægo, ‘Evezøza-qa nakhoa é-mozoto-khakheinám.’ Av Aezaya, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, ge꞉peawam.”

24 Ti mokho-te ndigu, Zu megetapak gindu-khofotaz, nøme Felisi ezoqám. 25 Yaq ndigu Zion gimbo-bevøpem, “Qo Mesaya neka Ilaiza neka Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam goneav ndoqogo, yaq qo gekha zapâ, ezoqa ibøkha iz ndoqozø-etoam?”

26 Yaq Zion gendo-qavøiu, “No ezoqa ibøkha iz, ibøkhá qazømbe-etoám. Geté zo mokho-te, ezoqam ngêgó. Zo ndego zø̀tezøtezák. 27  *Ezoqam ndégo, noqa zita-te ngegeav. Ndego no ùnime꞉-løvumbám. No ezoqa khàpe nøte-khapelavøqase-én. Até nqanek sasae khapelavøqasé-a, no teqa tamak khofoe-te tæmbotøke, no kopømba mbaín.”

28 Nqanek matev, Betani vemiav-té qafakhán. Zoden kea yaq-keoqá, ta manqei ndøgo, Zion ezoqa ibøkha iz gezø-etoumam.

Yesu, ndego Mbumbukiam-gé Sip Nakhasám

29  *Yaq khøuwa nøme qandopave, Zion Yesu ndø-omét. Te-té genømát. Yaq Zion ezoqa āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ndé! Mbumbukiam-gé Sip Nakhasám. Ngenek manqei-qape ezoqam-qá manqa-zapazapa ndǿndáp. 30  *Ezoqam ngének, no qate-manqatam av nqægo, ‘Noqa zita-te, ezoqa ndø̀geáv. Ndego no ùnime꞉-løvumbám. Zapa ndǿgo, no qaneav qagoam, ndego até gegoám.’ 31 No bugukhokhof ngenek nøtenateáv. Geté no qægeavun, ezoqam ibøkha iz nqazø-etoam, no nqánek qatøndenáv, Izlael ezoqam gí꞉zøtéz, ezoqam ngének.”

32  *Yaq nqanek matev-qa yaq-te, taqa zita-te qafakhan, Zion ezoqa āv gezømbe-manqatám nqǽgo, “No āv qateqeív nqǽgo: Yan-te nqo꞉go, Nqova Mbomambaqape ndovís. Andé kuvøkuvuam me me꞉løvuvavún, te-te vō꞉qom. 33 No bugukhokhof nøtenateáv, ndego gekha ezoqām. Geté Mbumbukiam, ndego no gendo-khofotan, ezoqa ibøkha iz tæzø-etoumat, āv genenømánd nqǽgo, ‘Qo ezoqam toqo-omet, Nqova Mbomambaqape te-te ndego tendovis, yaq te-te vó꞉qōm, ezoqam nándev. Ndego ezoqa ibøkha iz, Nqova Mbomambaqape-té genøzǿ-etoumát.’ 34  *No mø̀eqeív, nqanek matev. Yaq no nò-unimanqatintét, av nqægo, ndego Mbumbukiam-gé Yó.”

Yesu-gi bugukhokhof paev ezoqam

35 Yaq khøuwa nøme qandopave, Zion manqei kopo-te ndøgo, nqawá genø-itán. Ekeza paev ezoqa menás namba me꞉goám. 36  *Yaq Zion Yesu ge-omet, gegeavun, ndego āv gene-eín nqǽgo, “Ndé! Mbumbukiam-gé Sip Nakhasám.”

37 Yaq ndigu Zion-gi paev ezoqa menas, nqanek manqat giyogem, até gindigonem, Yesu vømbō-paevem. 38 Yaq Yesu gendoqambun, gezømet, gimbopavam, ndego āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Zo gekham-qā zóvawet?”

Yaq gindu-qavøinam, “Lábai, qo gekham-tē qoqó-qomat?” (Labai, taqa manqa mokho, “Nømendim ezoqám.”)

39 Yaq gendo-qavøiu, “Zøtøndézāv. Zomǿqeivím.”

Yaq ndigu namba me꞉záv, vø̄qeivim, ma ge꞉qotam ndøgo. Ndøgo khagús. Khøuwa iz ande āv 4 oklók ndægó. Yaq ndigu Yesú namba me꞉goát, ate khøuwa vømø̄sinan.

40  *Ndigu ezoqa menas, Zion-qa manqat giyogem, yaq Yesu gimbo-paevem, ezoqa nøme Endlú. Saemon Pita-gé namba qawán. 41 Endlu Yesu ge-ivav, yaq até gendego, ekeza namba qawan-qa møváo, Saemon, vø̄-omet, gembo-ein, “Ni Mesaya ni-ometám, ndego Mbumbukiam manqa mbusa geve, tendo-khofotav.” (Nqanek manqat, Mesaya, Glik manqat-te, Keliso mbo-akhayám.) 42  *Yaq ndego Yesu-té genø-itú.

Yesu Saemon ge-omet, yaq āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo Saemon, Zion-ge yo, iz Sifas qá-akhaemát.” (Sifas neka Pita, ndøgo mokho kopó, nandí.)

Yesu Filip neka Natanael gezø-akha, timbopavat

43 Yaq khøuwa nøme qandopave, Yesu matavap āv genegó nqǽgo: Gelili plovins-té qatǿnáv. Ate av-té ge꞉mat, yaq ezoqam ndø-omét. Teqa iz Filíp. Yaq āv gembøe-eín nqǽgo, “No qonøndó-páev.”

44 Filip, ndego Betsaida vemiav-ák. Até Endlu neka Pitá-ya, vemiav kopó. 45  *Yaq Filip Natanael ndø-omét. Gembo-ein, “Ni ndégo tei-ometám, Mozes neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gi꞉peaomem, teqa yaq-te. Ndego iz nqambógo, Yesú. Zosef-gé yó. Nazalet vemiav-ák.”

46 Geté Natanael gendo-ein, “Gê, Nazalet vemiav-te, matev qanimav kopo ndǿfakhan? Géfakhanák.”

Yaq Filip gendo-qavøiu, “Qotøndéqāv. Qakeza qó-omét.”

47 Yesu Natanael ge-omet, gegeavun, yaq teqa yaq-te āv gene-eín nqǽgo, “Ngé! Ngenek unimanqatin Izlael ezoqám. Te mokho-te, khavozam mbaín.”

48 Yaq Natanael Yesu gembobevap, “Ge qô, no áv khoqotéqateq?”

Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Filip qo okhokho-té genøqa-eín. No é-møeqamékh, fig tae guzuguzu-te qoqoqotam.”

49  *Yaq Natanael gembo-qavøiu, “Nøméndim ezoqam. Qo unimanqatín Mbumbukiam-gé yó. Qo ni Izlael ezoqam-gé kawá.”

50 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Qo ndǿgo toqote-unimanqatín, no av qataqambe-ein nqægo, ‘No ē-møeqamēkh, fig tae guzuguzu-te qoqoqotam.’ Geté qo matev uni kandakanda-in nøme ndòqoqeivít.” 51  *Yaq Yesu manqat nøme gembo-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo yan mboqoat zóqeivím. Yaq Mbumbukiam-gi enzol ezoqam segé-vesendát, Ezoqam-ge Yo-te vǿevisīt neka vǿe-qavigīt.”

2

Yesu ibøkha ge-enend, sa qamø-waen

1 Yesu Filip neka Natanael gezø-akha, timbopavat, yaq khøuwa menas-qa zita-te, ezoqa kopo sævam ndø-okɨ́. Keina vemiav-té, ndøgo Gelili plovins-te. Yesu-gu evo mø̀ndøgoám, ndøgo lou loge-te. 2 Neka ate Yesú-a, tegi paev ezoqa namba, vøzø̄-akha, lou loge-te ndøgo.

3 Yaq waen gùmu-navøém, ta lou loge-te ndøgo. Yesu-gu evo ndøgo matev guqeiv, yaq tunøwáv ndǿgo, Yesu vømømbō-ein, “Ezoqa waen nøme mbaín. Mø̀ndømu-navøém.”

4  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Évo. Qo gekha zapâ, nqanek manqat ndoqonø-manqate? Nogi khøuwa khantøzateáv. Zuá.”

5 Geté Yesu-gu evo, ndigu lou loge tøke ezoqam, āv guzømbe-eín nqǽgo, “Gekha manqāt ndøgo, tezø-ein, sègembo-paevém.”

6 Ta khoev-te ndøgo, ibøkha ziøvem nonqo kandakanda mø̀ndø-asazám. Ate qægoam síks. Mbaqambaqá gini-khakheinømém. Ndøgo Zu ezoqam-qá kha sunguzam matev nonqó. Kha ti꞉sunguzat, yaq Mbumbukiam-qa bøi-te gé꞉-ndaføyamba-éz. Ibøkha ziøvem nonqo kopokopo-te, kopømba ande āv 100 litás ndægó.

7 Yaq Yesu ndigu lou loge tøke ezoqam gezø-ein, “Nqanek ibøkha ziøvem nonqo ate nqægo, ibøkhá qazøté-tøtøvøemém.” Yaq ndigu ibøkha mu꞉qouzømém, até vømø̄-tøtøvøyam.

8 Yaq Yesu nøme gezø-ein, “Ibøkha-qase vø̀takhaém. Yaq tozombó-etøomém ndégo, ma lou loge-te nde꞉megeat.” Yaq ndigu até gindigonem, ibøkha-qase vømømbō-etøomem, 9 yaq ndego lou loge megeat ezoqam vø̄ekhamas. Geté ta ibøkha ndøgo, ibøkha ziøvem nonqo-te qøugoam, mø̀ndø-qambúi, vømø̄-waen. Ndego otevateáv, nqanek waen gekham-tē qanø̄geavun. Geté ndigu tøke ezoqam, ibøkha ma gindi-takhaemem, mø̀ndæzøtéz. Yaq ndego lou loge megeat ezoqam, ndégo tembo-akhá, sævam ndakin ge-okɨ, 10 vømbō-ein, “Ezoqa waen giyogimatun, bugukhokhof waen eqeieqei-qape, fia kandakanda ndøyogememɨ́n. Yaq ezoqa kawa qazø-okɨin, waen fia khapelavøqase zøyogemɨ́n. Geté qo waen eqeieqei-qape, sòqo-mendewát, atema ndakin.”

11 Yesu teqa umingiap matanam matev, nqánek genøngáz, Keina vemiav-te, Gelili plovins-te. Ta mokho-te ndøgo, ndego ezoqa āv genezømás nqǽgo: Teqa bazaføgakh kandambá neka teqa iz, tò꞉-eqavét. Yaq tegi paev ezoqam matev giqeivim, ndigu gè-unimanqatiním ndego.

12  *Taqa zita-te, Yesu, evo neka namba-qaniap neka tegi paev ezoqa namba, Kapenaum taon-té ginøzáv. Yaq khøuwa elavøqasi timø-khoubím ndǿgo.

Yesu ezoqa gengeasam, ndigu Mbumbukiam-qa khoev-te gigiap giwiam

(Met 21:12-13; Mak 11:15-17; Luk 19:45-46)

13  *Zu ezoqam-qa khøuwa kandambaqape, Pasova, avønín qagoám. Yaq Yesu Zelusalem taon-té genøqavíg. 14 Yaq Mbumbukiam-qa khoev uta-te gemø-on, ndego ezoqa tezømét ndǿgo. Ndigu kao neka sip neka kuvøkuvu ndøwiát, neka ezoqa nøme, lou-qasis-té giqonavát. Moni ndø-enendtát. 15 Yaq Yesu até gendego, ezoqa febam nonqo ndøløvønáz, yaq ndigu ezoqam vø̄ngeasam, bavokho, tigi kao neka sip namba, neka moni enend ezoqam, moni mokho vøzø̄-nqagivem, lou-qasis sasa zøqambugim. 16 Yaq ezoqam ndigu, kuvøkuvu giwiat, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gigiap mòzo-upøgím! Mòzofakház! Noge Tat-qa khoev, kopømba mbaín tozo-enendem, vømǿ-gigiap-wi-nonqo-khōev.”

17  *Yesu nqanek matev gematanam, yaq tegi paev ezoqam timbo-matøvømém ndǿgo. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “No poev khàpe nømbe-khouwév, qoqa khoev-te. Ndøgo no mbøni nølóg.”

18 Yaq Zu megetapak, Yesu āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Ge qô, gekha umingiap matev qómatanām, ni vøtínøtēn av nqægo, qo iz akhaē, nqanek matev ndoqo-matønumit?”

19  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Mbumbukiam-qa khoev nqanek, vø̀-evøzømém. Yaq khøuwa misika mokho-te, no nqawa ndæ̀wév.”

20 Geté ndigu gindu-qavøinam, “Nqanek khoev giwevat, viav foti-síks giniwevát. Yaq gê, qo khøuwa misika mokho-te, áv khoqotéwēv? Nakhoa mbaín!”

21  *Geté Yesu Mbumbukiam-qa khoev ge꞉-ein, ndego ekeza kha me꞉-eín. 22  *Vaev-te, Mbumbukiam Yesu løvøte-te nango ge꞉khandi꞉v, tegi paev ezoqam, teqa manqat gèmbo-matøvemém. Yaq ndigu Mbumbukiam-qa Manqat vø̄-unimanqatinim-a, Yesu-qa manqat vø̄-unimanqatinim.

Yesu ezoqam-qa matavap mø̀ndæ-otév

23  *Yesu Zelusalem taon-te gegoam, ndøgo Pasova khøuwa kandambaqape qamat, yaq ezoqa kopoáv gè-unimanqatiním, umingiap matev giqeivam, gematønumam. 24 Geté Yesu ekezan, unimanqatinteáv, ndigu ezoqam. Zapa ndǿgo, ndego ezoqa ewaqape mø̀ndæ-otév. 25 Ezoqa te-te manqat einiav tøgoat, ezoqa nøme-qa yaq-te, ndøgo kopømbá. Zapa ndǿgo, ndego ezoqam-qa matavap, é-møndæ-otevɨ́n.

3

Nikodemus Yesu-te gegeavun

1  *Zu megeat ezoqam mø̀ndøgoám. Iz nqambógo. Nikodemús. Ndego Felisi ezoqám. 2 Yaq khøuwa nøme, lová, Yesu-té genøwáv, vømømbō-ein, “Nøméndim ezoqam. Ni mø̀tinøtén. Qo Mbumbukiam ndokhofotáq, ni toqote-nømendimat. Ezoqa kopømba mbaín, umingiap matev tematanam, av qo ndoqote-matanam, getē Mbumbukiam te namba te꞉goat.”

3  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No unimanqatín nqataqa-manqate: Ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa Megeat Matev temøqeiv, getē ndego nqawa teqan.”

4 Yaq Nikodemus gendo-ein, “Gê, ezoqa temu-khouwev, nqawa áv kenéqān? Kopømba mbaín, evo-qa emu-te nqawa te-on, yaq nqawa sasa ndǿqān.”

5  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No unimanqatín nqataqa-manqate: Ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te te-on, getē ndego ibøkha-te neka nqova-te teqan. 6  *Ezoqa geqanɨn, ndego ezoqam-té gendo-fakhanɨ́n. Geté yage ndakinak nqova-te, Nqova Mbomambaqape-té qandowavɨ́n. 7 Qo nqova betaqànda᷄f, qataqa-ein av nqægo, qo nango vø̀qāq. 8 Khamøe ndǿgo tønø-feaɨ́n, av ekezan tømbøe-pøovet. Qo, a, ndòqombo-ewagát. Geté qo qotéqateqák, āv khandē-feaɨn o āv khanēfetet. Yaq ezoqam-qa yaq-te, ndigu Nqova Mbomambaqape-te, yage ndakinak gindapem, matev até kopó.”

9 Yaq Nikodemus gendobevap, “Gê, matev av nqægo, áv khanégo?”

10 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Gê, qo Izlael ezoqam-ge nømendim ezoqam ndoqogo, qo qateqateâv, taqa yaq-te? 11 No unimanqatín nqataqa-manqate. Matev ndøgo, ni ezoqa nqeizømbe-manqate, ni mø̀tinøtén. Neka ni nqati-zømesim ndøgo, ni mø̀iqeivím. Geté zo niqa manqat upøgimáv. 12 Zo noqa manqat unimanqatinteav qagoam, no manqei-qape matev-qa yaq-te qazømbe-manqatam, gê, zo noqa manqat áv khazøté-unimanqatinīm, no yan-qa matev-qa yaq-te, manqat tæzømbe-manqatat? 13 Ezoqa kopo yan-te qavigiáv. Yan-te nqo꞉go, sa ndégo tegoám, ndego yan-te gendovis. Ezoqam-gé Yó.

14  *Mozes leg-av manqei-te, auli wazeam ge-eqeiu, tae-te vø̄tøkeo, yaq Ezoqam-ge Yo āv tiabiti-eqeinám. 15  *Yaq ta matev mokho-te, gekha ezoqām ndego, Ezoqam-ge Yo te-unimanqatin, khandi miavmiav ndǿndáp.

16  *Mbumbukiam ni manqei-qape ezoqam, teqa kuku matev kandambaqape, āv gininømánd nqǽgo: Ndego ekeza Yo kopo ni-etoám. Yaq gekha ezoqām ndego, te-unimanqatin, ndego soqaqape géqeivák, geté khandi miavmiav ndǿndáp. 17  *Mbumbukiam ekeza Yo, nqanek manqei-qape-te, ambá ta zapaya ndø̄go tendē-khofotav, manqei-qape ezoqam, manqa ovøyam-tē genǿ-āb. Geté ndǿgo tende-khofotáv, manqei-qape ezoqam, te mokho-te gékhandí꞉z. 18  *Ezoqam ndego, Yo nde-unimanqatinat, ndego yaq-fia nqosøgeap géqeivák. Geté ezoqam ndego, unimanqatinteav ndego, teqa yaq-te Mbumbukiam mø̀ndø-eín, ndego soqaqape ndǿqeív. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-ge Yo kopo unimanqatinteáv. 19  *Mbumbukiam ezoqa yaq-fia nqosøgeap ta zapaya nqánek gezømbé-etoám: Waev mø̀ndø-geavún, nqanek manqei-qape-te. Geté ezoqa poev bøivun-té qazøgoám, ambá ndøgo, waev-te. Zapa ndǿgo, tiqa matev matanam soqaín. 20 Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, matev soqøsoqa ndematanam, ndego waev gèmbøeqasí꞉v. Ndego waev-te fakhanumáv. Zapa ndǿgo, ndego poeveáv, teqa matev soqøsoqa tevøndaz. 21 Geté ezoqam ndego, matev eqeieqei ndematanam, ndego waev-té gendo-fakhanɨ́n. Yaq ezoqa āv giníqeivát nqǽgo: Ndego matev, Mbumbukiam-qá mokho-té genø-matanám.”

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, ezoqa ekezan-qa yaq-te neka Yesu-qa yaq-te ge꞉zømas

22  *Taqa zita-te, Yesu ekeza paev ezoqa namba Zudia plovins-té ginøzáv. Yaq ti namba khøuwa elavøqasi timø-khoubím ndǿgo, neka ezoqa ibøkha iz vømøzø̄-etoam.

23 Até Zión-a, ezoqa ibøkha iz vøzø̄-etoumam. Aenon manqei-té gezø-etoumám, Salim vemiav avønin-te. Zapa ndǿgo, ibøkha kandambá qaqonavam, ta manqei-te ndøgo. Yaq ezoqa kopoáv tinø-okhoám ndǿgo, ibøkha iz vø̄ndapemɨn. 24 (Ta khøuwa-te ndøgo, Zion ndimbula-te utøveav ndøgoám. Zuá.)

25 Yaq manqa itumbam ndøfakhán, Zion-gi paev ezoqa nøme neka Zu ezoqa kopo. Kha sunguzam matev-qá yaq-té gini-itumbám, toqote-ndaføyamba-eq Mbumbukiam-qa bøi-te. 26 Yaq ndigu Zion-té ginøzáv, vømømbō-einim, “Nøméndim ezoqam. Ndego ezoqam, qo namba Zoden kea yaq-keoqa qazøtegoam, teqa yaq-te manqat qoqote-manqatam, nqáe! Ndego ndakin ezoqa ibøkha iz zø-etoumít neka ezoqa ewaqape te-té tinø-apét.”

27 Yaq Zion gezø-qavøiu, “Qanimáv. Ezoqa kopømba mbaín, matev tendap, vǿgō, Mbumbukiam ndego etopøteav tøgoat. 28  *Zo zøkezan mòzoyogém, ndøgo manqat, no av qate-ein nqægo, ‘No Mesayā mbā. Getē Mbumbukiam no bugukhokhof ndokhofotān. No nakhoa nombo-khakheinumīt’. 29 Ezoqa sævam te-okɨ, ndugu tegú sævám. Tege zifu segembóyát. Yaq ndego teqa manqat te-ewag, ndego khanakhanakh mbá genégoát. No ndakin até kopó, noqa khanakhanakh mø̀ndømø-tøvá. 30 Yesu ndego yà bekhouwév. Geté no yà banø-khapelavøqase-én.

31  *Ezoqam ndego ova gendovis, ndego ùnime꞉-løvubám, ezoqa nøme ate ndi꞉gu. Geté ezoqam ndego, manqei-qape-te gendowav, av no nqate꞉go, ndego manqei-qape ezoqám neka ndego manqei-qape-qá manqat mba me꞉manqatatún. Geté ndego yan-te gendovis, ndego ezoqa ewaqape mø̀ndø-løvubám. 32  *Ndego manqat ndǿgo tene-manqaté, ndego bøi vø̄e-qeivam-a, gea vø̄e-ewagam. Geté ezoqa teqa manqat upøgimáv. 33 Geté gekha ezoqām ndego, teqa manqat gendap, ndego āv gene-unimanqatinát nqǽgo: Mbumbukiam-qa manqat unimanqatín. 34 Ndego ezoqam, Mbumbukiam gendo-khofotav, ndego Mbumbukiam-qá manqat ndømanqaté. Mbumbukiam ekeza Nqova mbo-etoám. Kandambá gembo-etoam. Khapelavøqasé mbá.

35  *Eve kukú Yo-te. Ndego gigiap neka matev ate ndægo, teqá zenda-té genø-áo. 36  *Ezoqam ndego, Yo nde-unimanqatinat, ndego khandi miavmiav ndømbôgó. Geté ezoqam ndego, Yo-qa manqat o-mba ndapeav ndøgo, ndego khandi géqeivák. Mbumbukiam-qa qaqa, oskia ndǿgoát te-te.”

4

Yesu Samalia sævam namba, manqa gimanqatam

1  *Felisi ezoqam āv giniyogém nqǽgo: Ezoqa kandambá, Yesu-té ginønøzáz, ibøkha iz vøzø̄-etoam. Ndigu ezoqa mø̀ndø-løvubám, ndigu ezoqam, Zion ibøkha iz gezø-etoumam. 2 (Geté unimanqatín, Yesu ekezan, ezoqa ibøkha iz etopøteáv. Ekeza paev ezoqam mba zø-etoumám, ibøkha iz.)

3 Yesu nqanek manqat ge-ewag, gimanqatam, ndego Zudia plovins gè-iváv. Yaq ekeza paev ezoqa namba, Gelili plovins-té ginøveséz. 4 Yaq nakhoa ndøgo gegeveat, Samalia manqei mokho-té sugu꞉-apát, 5  *yaq Samalia manqei-te ndøgo, vemiav nøme-te vømø̄fakhaz. Taqa vemiav iz Siká. Manqei ndøgo, ibugukhokhof Zekop tege yo Zosef gembo-etoam, avønín qagoám. 6 Ndøgo Zekop-qá ibøkha ozu ndø-ozám. Yaq ande av khøuwa muin ndægo, Yesu gèmbo-ewéz, ge꞉geavun. Yaq ibøkha ozu-té genøwáv, vømø̄qom.

7 Yaq geqotam ndøgo, Samalia sævam ibøkha takhae-qa ndowáv. Yaq Yesu ndugu sævam gumbo-ein, “Ambá ibøkha qonø-etoamɨ́n. Nǿ-íz.” 8 (Tegi paev ezoqam, vemiav-té ginø-apát. Lou loge nonqo wi-qa ndøzáv.)

9  *Yaq ndugu Samalia sævam gundu-qavøiu, “Qo Zu ezoqám. Geté no Samalia sævám. Gekha zapâ, no ibøkha manqat nqoqonø-manqate?” Ndugu nqanek manqat gu-ein, zapa ndǿgo: Zu ezoqam neka Samalia ezoqam, tøkuatáv.

10  *Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Qo amba Mbumbukiam-qa etoam matev toqote-qateqɨn, neka voqotē-qateqɨn, ngenek gekha ezoqām, qo ibøkha manqat ngeqa-manqate, yaq qo ambá qombo-viamɨ́n, yaq ngenek ambá khandi ibøkha qa-etoamɨ́n.”

11 Yaq ndugu sævam gumbo-qavøiu, “Khanánqa. Qo ibøkha takhayam nonqo mbaín neka ibøkha nqanek mø̀ndøsiná. Qámbá ndøndovaev. Gê, qo gekham-tē qoqótakhā, nandav khandi ibøkha? 12  *Nqanek ibøkha ozu, nigi atanakha-zapa Zekop ni-etoám. Ndego nqanek ibøkha ekezan ndølogám, tegi nakheis neka tegi søvakha gigiap nanak namba. Yaq gê, qo ndego Zekop qóløvu?”

13 Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Gekha ezoqām ndego, nqanek ibøkha te-izumat, ndego ibøkha naq nango ndø̀mbopáp. 14  *Geté gekha ezoqām ndego, nqanek ibøkha te-iz, no tæmbo-etoam, ndego ibøkha naq nango gembópapák. Geté nqanek ibøkha, no tæmbo-etoam, te mokho-te andé kea kumbutøve me mé꞉goát. Yaq ndøgo oskia ndómbatát, neka khandi miavmiav vømbó-etoām.”

15 Yaq ndugu sævam gundu-qavøiu, “Khanánqa. Nandav ibøkha nandoqote-manqate, gènø-etoám. Yaq no ibøkha naq nango genǿpapák, neka no ibøkha takhaemav tàbategó, nqanek ibøkha ozu-te.”

16 Yaq Yesu gumbo-ein, “Qanimáv. Vø̀khæqáv, qeivis vømøndō-khato.”

17 Yaq ndugu gundu-qavøiu, “No anganeam mbaín.”

Yaq Yesu gumbo-ein, “Qo unimanqatín ndoqo-manqate, av nqægo, ‘No anganeam mbaīn.’ 18 Qo angana fáev, qoqozø-qonumat. Yaq ndego anganeam, qo ndakin namba nandoqote-yage, ndego uni qeivis-ín mbá. Manqat ndøgo, qoqo-ein, unimanqatín.”

19 Yaq sævam gundu-ein, “Khanánqa. No ndakin mø̀tenøtén, qo Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám. 20  *Nigi Samalia atanakha-zapazapa-za, Mbumbukiam-qa iz, ta olol-te nqánek gimbo-eqatám. Geté zo Zu ezoqam, āv qazøte-manqaté nqǽgo, ‘Ezoqa Mbumbukiam-qa iz, Zelusalem taon-te mbá giabe-eqawát.’ ”

21 Yaq Yesu gumbo-ein, “Ngólam! Noqa manqat vø̀-unimanqatín. Khøuwa nqâgeáv. Yaq ta khøuwa-te ndøgo, zo nqanek olol-te o Zelusalem taon-te zóqavigák, Tat-qa iz vozomǿ-eqanēm. 22  *Zo Samalia ezoqam zøtezateáv, zo gekha ezoqam-qā iz zō-eqawat. Geté ni Zu ezoqam mø̀tinøtén, gekha ezoqam-qā iz nī-eqawat. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa ezoqa khandi꞉zat matev, Zu ezoqam-té qando-okhó. 23 Geté khøuwa nqágeav. Unimanqatín. Khøuwa mø̀ndø-fakház. Yaq gekha ezoqām ndigu, Tat-qa iz uni ti꞉-eqatat, ndigu Nqova Mbomambaqape mokho-té neka unimanqatin-té ginǿ-eqatát. Mbumbukiam-qa iz eqawat ezoqam eqeieqei av ngí꞉gu. Tat ezoqam av ngí꞉gu gezøvawét. 24  *Mbumbukiam ndego Nqová. Gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-qa iz ti-eqatat, ndigu Nqova Mbomambaqape mokho-té neka unimanqatin-té giabenø-eqawát.”

25  *Yaq ndugu sævam gundu-ein, “No mø̀tenøtén, Mesaya ndø̀fakhán, ndego Keliso ndimbo-akhayam. Yaq tefakhan, ndego ni matev ate nqægo génømendimát.”

26  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “No nándev, ndakin manqat ngeqa-manqate.”

Yesu-gi paev ezoqam ginduvesez

27 Yesu ndugu Samalia sævam namba, ate av-té manqat gi꞉manqatam, yaq ekeza paev ezoqam tīnø̄fākhāz. Yaq ndigu nqova zøndáf, gi-ometam, ngunuk sævam namba manqat gimanqatam. Geté ndigu ezoqa kopo, manqat einiáv te-te, av nqægo, “Gekhā qápoev, tu-te?” ó “Gekha zapâ, nandu manqat namba ndoqotē-manqatet?” Mbaín.

28 Yaq ndugu sævam, tuqa ibøkha takhayam nonqo sège-iváv. Yaq taon-té gunøwáv, ezoqa vømøzø̄-ein, 29 “Zøtøndézāv. Ezoqa zó-ometám. Ndego no matev ate qægoam, qæmatønumam, sègenø-vøndazát. Éisa, ndego Mesayâ, penømakhaya?” 30 Yaq ndigu até gindigonem, taon vø̄-ivøvem, Yesu-te sasa ndøzav.

31 Ndugu sævam gui-ewawam, Yesu-gi paev ezoqam āv gimbøe-pouwém nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Lou mòqológ.”

32 Geté Yesu gezø-qavøiu, “No lou nqanø̂gó, tælog. Geté ta lou ndøgo, zo zøtezateáv.”

33 Yaq tegi paev ezoqam, ekeza mokho-mba gibond, “Éisa? Ezoqa lou pømbøé-ndapavun-a?”

34  *Yaq Yesu gezø-ein, “Noqa lou nqánek: No teqá poev matev nógó, ndego ma gende-khofotan, neka teqa sasae vǿekhōu, ma genømbe-etoam. 35  *Zo āv qazøte-manqatatún nqǽgo, ‘Løvøyak foa mba mu꞉yozá. Yaq avøe zindúpeá.’ Geté no nqazǿ-manqate: Gèqeiví. Avøe gigiap mø̀ndømu-umiá. Kopømbá. Zotøndó-peá. 36 Unimanqatín. Até ndakín-a, sasae ezoqam avøe gigiap ndøpe꞉tét, neka yaq-fia ndīndāpēt. Ta avøe gigiap ndøgo, ndipewat, ndøgo ezoqám. Yaq ndigu khandi miavmiav mǿndapém. Yaq ezoqa ndigu vǿ-ogeakhāt-a, vøndó-peanēm, ndigu khanakhanakh sugumú-ndapém. 37 Taqa yaq-te, nqanek manqat unimanqatín, ezoqa av gi꞉manqatatun nqægo: Ezoqa nøme gè-ogeakhɨ́n, neka ezoqa nøme vøndō-peaɨn. 38 No zo avøe gigiap pewat nonqo nokhofotáz. Ta avøe ndøgo, zo zøkezan ogekhæáv. Ezoqa vini ndø-ogeákh. Zo nango nangó sozotø-peaɨ́n.”

Samalia ezoqa kopoav, Yesu gi-unimanqatinim

39 Ta taon-te ndøgo, Samalia ezoqa kopoáv, Yesu gè-unimanqatiním. Ndigu tini-unimanqatiním ndǿgo, sævam av guzømbe-ein nqægo, “Ndego no matev ate qægoam, qæmatønumam, sègenø-vøndazát.” 40 Yaq ndigu Samalia ezoqam, te-te gifakhaz, āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Elavøqase vø̀khæqóm nqanek, ni-te.” Yaq Yesu namba me꞉sokhoám. Khøuwa menás.

41 Yaq Yesu ge꞉zømesimam, ezoqa kopoav nøme mba mo꞉-unimanqatiním. 42  *Yaq ndigu, ndugu sævam āv gimbøe-einím nqǽgo, “Ni ndakin ambá ta-mba ndø̄go tøti-unimanqatinīm, manqat ndøgo, qo qoqonimbi-ein. Geté ni manqat nikezan nimboyogém neka ni mø̀tinøtén, ngenek unimanqatín manqei-qape ezoqam-gé khandi etoam ezoqám.”

Yesu gaman ezoqam-ge yo gekhandi꞉v

43 Yesu khøuwa menas gumukhoub, Samalia manqei-te geqotam, gewav, yaq nakhoa até gegeveát, atema Gelili plovins-te. 44  *(Yesu bugukhokhof ekezan, manqat āv gene-eín nqǽgo, “Ekeza manqei-te, ezoqa Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam vizupáv.”)

45  *Geté Yesu ndakin Gelili plovins-te gemøfakhan, ndigu khanakhanakh mbogoném. Zapa ndǿgo, Yesu Pasova khøuwa kandambaqape-te, Zelusalem taon-te gegoam, até ndigú-a, mø̀ndøgoám ndøgo, neka teqa matev ate qægoam vø̄qeivim, ndøgo gematønumam. 46  *Yaq Gelili plovins-te ndøgo, ndego nqawa Keina vemiav-té gemøwáv. Ta vemiav ndǿgo, ibugukhokhof ibøkha ge-enend, vømø̄-waen. Ta khøuwa-te ndøgo, Kapenaum taon-te, gaman ezoqam mø̀ndøqotám. Tege yo, enqoni kandambaqape ndøqeív. 47  *Yaq ndego eve, ge-ewag av nqægo, Yesu Zudia plovins mø̀ndø-ivāv, yaq Gelili plovins-tē gegō, ndego tenøwáv ndǿgo, vømømbō-ein, “Ambá Kapenaum taon-tē qotøndo-qavɨ̄n. Noge yo qomǿ-khakheinøvém. Ndego avønín é-ndønaním.”

48  *Yaq Yesu gembo-ein, “Zo umingiap matev qeivi-qa mba zogó. Geté zo qeiviav tøgoat, zo no zó-unimanqatinimák.”

49 Geté ndego gaman ezoqam gendo-qavøiu, “Khanánqa. Vø̀ndoqáv! Soqaín ndøgo, noge yo é-ndo꞉naním.”

50  *Yaq Yesu gembo-ein, “Qanimáv. Qo vø̀qáv. Qoge yo géyagét.”

Yaq ndego ezoqam, Yesu-qa manqat gè-unimanqatín, sasa ndøwav. 51 Ndego ate av-té ge꞉mat, yaq nakhoa livin-te ndøugu, tegi sasae ezoqam ndozáv, vømbō-einim, “Qoge yo, enqoni mø̀ndømbo-navøém. Gèyagét.”

52 Yaq ndego gezøbevap, “Gê, enqoni gekha khøuwa iz-tē qanømbó-navøem?”

Yaq āv gindi-qavøinám nqǽgo, “Ngusu tatas enqoni, nømøkhaiya, khaiya wan oklók qanømbo-navøém.”

53 Yaq ndego eve tenø-matøvém ndǿgo. Tege yo gekhandi꞉v, até ta khøuwa iz-té ndǿgo, Yesu manqat gembo-ein, av nqægo, “Qoge yo gēyagēt.” Yaq ndego, ekeza ezoqa namba ate gi꞉goam, khoev-te gimboyagam, tini-unimanqatiním ndǿgo.

54  *Yesu Zudia plovins gende-ivav, Gelili plovins-te ge-okhoam, yaq umingiap matev gematanam, ta manqei-te ndøgo, ndakin gèmbo-menás.

5

Yesu kewan-qasi-te, ezoqa gekhakheinøvem

1 Taqa zita-te, Zu ezoqam-qá pindap khøuwa kandambaqape ndøgoám. Yaq até Yesú-a, Zelusalem taon-te vø̄qavig. 2 Zelusalem taon-te ndøgo, kewan-qasi ndîgú. Taon mboqog ndigu, Sip mboqog ndimbo-akhayam, avønin-té gigú. Iblu manqat-te, nginik kewan-qasi-qa iz, Betesda* mbo-akhayám. Yaq nginik kewan-qasi-te, lou-qasis ndøløvøtupám. Fáev qaløvøtupam. Kewan-qasi mba ndøkhøogavát. 3 Ta lou-qasis-te ndøgo, enqoni-us ezoqa mo꞉sømbiapát. Kopoav-qapí. Nøme ndigu, bøi waev mbain ezoqám, neka nøme ndigu, kagi ezoqám, neka nøme ndigu, kha zøwauwauám.† 5 Yaq enqoni-us ezoqa nøme mø̀ndøgoám. Ndego enqoni nupøkhán mbá qambogo. Viav 38́. 6 Yesu ngenek ezoqam ge-omet, geqeiam, ndego mø̀ndæ-otév, ngenek enqoni nupøkhán mbá qambogo. Yaq Yesu āv gembøebeváp nqǽgo, “Gê, qo eqeieqeiqat-qa qógo?”

7 Yaq ndego enqoni-us ezoqam gendo-qavøiu, “Khanánqa. No eqeieqeinat-qa nqæ̂gó. Geté no ezoqam mbaín, ibøkha-te vǿendapān, ibøkha wa tøqavat. No bafe-qa tøtegoat, ezoqa nøme é-møndøbafɨ́n.”

8  *Yaq Yesu gembo-ein, “Ság. Mòqo-itán, kita vø̄khazo, okho sasa ndøngaz!” 9 Yaq nqova mbaín. Ndego ezoqam, sège-eqeieqei-év, kita vø̄khazo, okho sasa ndøngaz. Ta khøuwa-te ndøgo, matev qafakhan, Sabat khøuwá. 10  *Yaq Zu megetapak, ndego ezoqam gekhakhæv, āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nqægo khaiya, Sabat khøuwá. Khafeáp nandav, Sabat khøuwa-te, kita nandoqo-ndapavet.”

11 Geté ndego gezø-qavøiu, “Ndego ezoqam, no gekhakheinømbem, āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Kita vø̀khazó, okho sasa ndøngaz!’ ”

12 Yaq gimbo-bevøpem, “Ndego gekha ezoqâm, geqa-ein av nqægo, ‘Kita vø̀khazō, okho sasa ndøngaz!’?” 13 Geté ndego ezoqam, ge-eqeieqei-ev, otevateáv. Zapa ndǿgo, Yesu é-møndøwáv. Yaq gèmbøe-navøém. Ezoqa khàpumu-khouwéz, ta manqei-te ndøgo. 14 Vaev-te, Yesu ndego ezoqam, enqoni qambogoam, Mbumbukiam-qá khoev-té ge-omét, gembo-ein, “Nqáe! Qo ndakin mòqo-eqeieqei-éq. Geté manqa-zapa matanam qó-iváv. Soqaín ndøgo, matev soqaqape nøme mba tømøqa-fakhan.” 15 Taqa zita-te, ndego ezoqam, Zu megetapak-té genøwáv. Yaq āv gemezømás nqǽgo, “Ezoqam ndego, no gekhakheinømbem, Yesú.”

Yesu, ndego khandi zapá

16 Yesu Sabat khøuwa-te, matev av nqægo gego, yaq Zu megetapak, ngi꞉wat matev ndøngazém, te-te.

17 Geté Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Noge Tat oskia ndøsasaeát. Até ndakín-a. Yaq até nó-a, no oskia nosasaeát.”

18  *Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu Zu megetapak, qaqa nøme mba zømboløwáz. Yaq ambá gelaemɨ́n. Zapa ndǿgo, ndego ambá av nqǣgo, Sabat khøuwa khafeap mba ndønqawá. Geté ndego Mbumbukiam ekeza eve me꞉veó. Yaq av nqægo, ndego ekezan, Mbumbukiám namba sugumu-víam.

19  *Taqa yaq-te, Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqazø-manqate. Yo kopømba mbaín, ekeza mokho-mba, matev tematanam. Ndego sa ndǿgo tématønumát, av Eve nde-omete, ndematanam. Eve ande āv kené-matanām, Yo āv tené-matanám. 20 Eve kukú Yo-te. Ndego matev ate ndægo mø̀ndæ-ometimatún, av ekezan nde꞉matanam. Yaq ndego matev kandakanda nøme mba mó꞉-ometimít. Ndøgo ndø̀mø-løvuám, av ndakin qazøte-qeivim. Yaq zo nqova zǿndafát, matev tozo-qeivimat. 21 Kopømba ande av eve, løvøte ezoqam ndetiæzoat neka khandi ndēzø̄-ētōām, até Yó-a, ezoqa khandi zǿ-etoumát, av ekezan ndømbøe-poev. 22  *Neka nøme nqánek: Eve ndego, ezoqam-qa manqa ovøyam yogeapáv. Geté manqa ovøyam matev ate ndægo, Yo-qá zenda-té genøvé. 23  *Mbumbukiam tenegó ndǿgo: Ezoqa Yo āv tiabembøe-vizáp, av Eve ndimbøe-vizap. Gekha ezoqām ndego, Yo vizøpøteav tøgoat, ndego até Evé-a, gembó-vizapák, ndego Yo gendo-khofotav.

24  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, noqa manqat te-ewagat neka ndego vǿ-unimanqatintāt, ndego no gendo-khofotan, ndego khandi miavmiav mø̀ndøndáp. Ndego yaq-fia nqosøgeap gemǿndapák. Geté ndego løvøte mø̀ndø-iváv, khandi vø̄ndap. 25 No unimanqatín nqazø-manqate. Khøuwa nqágeav. Yaq ta khøuwa-te ndøgo, løvøte ezoqam, Mbumbukiam-gé Yo-qá manqat ndǿyogém. Yaq gekha ezoqām ndigu, tiyogimat, khandi ndǿndapemát. Nginik khøuwa mø̀ndø-fakház.

26 Av Eve ekeza mokho-te khandi ndømbøego, ndego até Yó-a, khandi mø̀ndømbo-etoám. Yaq até Yó mokho-té-a, khandi ndø̂ugú. 27 Eve até manqa ovøyam matév-a, Yo-qá zenda-té genøvé. Zapa ndǿgo, ndego Ezoqam-gé Yó.

28 Zo nqova bezø̀nda᷄f, taqa yaq-te. Khøuwa nqâgeáv. Yaq løvøte ezoqam ate ndi꞉gu, tiqa manqei ozap-te, teqá manqat ndǿyogém, 29  *neka vøndó-fakhāz. Gekha ezoqām ndigu, matev eqeieqei gimatønumam, ndigu tisuz, yaq khandi ndǿndapém. Geté gekha ezoqām ndigu, matev soqøsoqa gimatønumam, ndigu tisuz, ndigu manqa ovøyam-té genǿwán, yaq-fia nqosøgeap vǿndapēm.

30  *No nakhapus-mba, kopømba mbaín, matev kopo tæmatanam. No manqa ovøyam sa ndǿgo tæyogé, av Tat ndenømbe-manqate. Noqa manqa ovøyam matev, eqeieqeí. Zapa ndǿgo, no ambá av nqǣgo, nøkeza poev mba nombopaēv. Geté no teqá poev mba nombopavét, ndego ma gende-khofotan.”

Yesu ndego uni Mbumbukiam-gé-Yo-ín

31 Yaq Yesu manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “No nøkezan-qa yaq-te manqat tøte-manqatat, yaq ezoqa kopømba mbaín, ti꞉zøtez av nqægo, noqa manqat unimanqatín tøpøtégo-a. 32 Geté ezoqa nøme ndêgó, ndego noqa yaq-te manqat nde꞉manqate. Yaq no mø̀tenøtén, manqat ndøgo, ndego noqa yaq-te nde꞉manqate, unimanqatín.

33 Zo Zion-te, u-anim zokhofotáz. Yaq ndego zo noqa yaq-te, unimanqatin manqat me꞉zømás. 34 Geté no ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam benøgō, ndego noqa yaq-te, ezoqa te꞉zømesimat. No nqanek manqat sa ndǿgo tæzømbe-eín, zo tø̀ne-khandí꞉z. 35 Zion andé lampa me me꞉goám, ezoqa waev vøzø̄-etoam. Zo elavøqase mø̀ndøzø-gawám, nqanek waev. Khøuwa khapémbá.

36  *Geté matev nøme ndø̂gó, noqa yaq-te ndæmanqate. Ta matev ndøgo mø̀ndøløvú, Zion-qa manqat. Matev nqánek, sasae, no Tat genø-etoam, tægo. Matev vinivinimba, no nqæmatanam, ndǿgo tøne-zømesím, av nqægo, no Tat ndokhofotān. 37  *Até Tát-a, ndego no ma gende-khofotan, noqa yaq-te, manqat ndemanqâté. Zo teqa manqa wag yogeáv neka bugug qeiviáv. 38 Zoqa mokho-te, teqa manqat mbaín. Zapa ndǿgo, zo ndego unimanqatinteáv, ndego Mbumbukiam gendo-khofotav. 39  *Zo Mbumbukiam-qa Manqat mòzo-geve꞉matún. Zapa ndǿgo, zo āv qazøte-matavupatún nqǽgo: Ndøgo zo khandi miavmiav zøtéqeivím. Ta manqat ndøgo, noqá yaq-té qane-manqaté. 40 Geté zo gèzømbo-qasí꞉v, no-te tozotøndozav, khandi miavmiav vozóndapēm.

41 No ambá av nqǣgo, ezoqam-qa nogō, ndigu noqa iz ti-eqatāt. 42 Geté zo viní. No mø̀tenøtén, zo andē gekha ezoqām. Neka no mø̀tenøtén, zoqa mbøni mokho-te, zo Mbumbukiam-te poev mbaín. 43 No Tat-qá iz-té qatøgeavún. Yaq zo no zosanqambém. Geté ezoqa nøme, ekeza iz-te tendowav, zo ndòzo-khatowém. 44 Zo no unimanqatinteav ndǿgo tøzøtegó, zoqa poev nqánek. Zoqa iz, ezoqa ndǿ-eqatát. Geté Mbumbukiam zoqa iz te-eqatat, ndøgo zo gèzømbo-qasí꞉v.

45 Geté zo ndømatàva᷄p, av nqægo, ezoqam nō, Tat-qa megemege-te, zoqa manqa tæsøkus. Āv taoká. Geté zoqa manqa, Mozes ndøsøkús, ndego zo ndozoto-vintøzat. 46  *Zo Mozes amba uni tøzøte-unimanqatinimin, yaq zo no ndòzo-unimanqatinimín. Zapa ndǿgo, ndego mø̀ndø-peawám, noqa yaq-te. 47 Geté zo teqa manqat unimanqatinteáv. Yaq nakémbá, zo até noqá manqát-a, unimanqatinimáv.”

6

Yesu ezoqa bawan-qape ge꞉zøkef

(Met 14:13-21; Mak 6:30-44; Luk 9:10-17)

1 Khøuwa nøme, taqa zita-te, Yesu ekeza paev ezoqa namba, Gelili kewan yaq-keoqá ginøqantáv. Nginik kewan, iz nøme ndimbo-akhayam, Taibelias Kewán. 2 Ezoqa bawan-qape até gembopavát. Zapa ndǿgo, ndigu teqa umingiap matev ndøqeivím, enqoni-us ezoqam-te gematønumam. 3 Yaq Yesu manqei poyat-té genøqavíg, ekeza paev ezoqam namba, vømø̄qonav. 4 Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam-qa Pasova khøuwa kandambaqape, avønín qagoám.

5 Yaq Yesu bøi ge-eqa, ezoqa bawan-qape mba mo꞉zømét, gipitavun. Yaq ndego Filip āv gembøe-eín nqǽgo, “Gê, lou gekham-tē qazíwiīm, ezoqa bawan-qape tizi꞉zøkef?” 6 Ndego nqanek manqat ge-ein, Filip gè꞉khamás. Geté Yesu é-møndæ-otév, ndego ande āv kenégō.

7 Yaq Filip gendo-qavøiu, “Nakhoa mbaín, lou tizizøwi. Taqa fia khàpumu-khouwév. Ni amba 200 moni mokho tinigunin, kopømba ande av løvøyak eit-qa sasae yaq-fia, yaq até ndøgó-a, kopømba ambá mbaín, lou tiziwi꞉min, nginik ezoqa bawan-qape vizī꞉-zøkefɨn.”

8 Yaq tege paev ezoqa nøme, iz nqambogo Endlu, Saemon Pita-ge namba qawan, gendo-ein, 9 “Opønakam ngêgó, nqanek. Ndego bali flawa faev neka zonga menas ndimbôgó. Geté ndøgo gigiap khapémbá, ezoqa ewaqape zøkefe nonqo.”

10 Yaq Yesu ekeza paev ezoqam gezø-ein, “Ezoqa gèzø-eín, yà beqonáv.” Ta manqei ndøgo, gagayag kopoáv. Yaq ezoqa tinøqonáv ndǿgo. Angana ate gi꞉goam, ande āv faev taosén ndi꞉gú.* 11 Yaq Yesu até gendego, flawā ge-upø̀zō, Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, ezoqa sasa zø-etoam, ndøgo giqonavam. Yaq até zonga-té-a, matev āv tene-matanám. Yaq ezoqa ewaqape lou kandambaqape, āv tinilóg, av ekeza qazømbe-pøovat. 12 Yaq lou gumulog, qazø-ewez, Yesu ekeza paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Lou mbegeap, ezoqa gi-ivøvem, vø̀pizømém. Gigiap-qase bizingiìna᷄m.” 13 Yaq lou mbegeap ndøgo, ezoqa gi-ivøvem, ndigu ta bali flawa løvusap faev-te gilouzim, gèpizumém. Yakhav tuélv ginqeitømem, qamøvea.

14 Ezoqa nqanek matev bøi gi꞉qeivim, Yesu gematanam, ndigu āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek unimanqatín Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám, ndego ni nqazimbøe-keoge.”

15  *Yesu gematøvem, av nqægo, ndigu avønīn gendōzāv, ndego vǿndafēm, yaq kawa iz mbō-akhaēm, yaq ndego nango manqei poyat-té genøwáv, vømø̄-yakhapus-mba-ev.

Yesu ibøkha mumat go꞉geavun

(Met 14:22-33; Mak 6:45-52)

16 Yaq qakhagus ndøgo, Yesu-gi paev ezoqam, pu-té ginø-ová. 17 Yaq khagua-té ginøketáb, vø̄søkuzim. Kewan yaq-keoqá ginø-qantavát. Kapenaum taon-qa mbo-izumát. Ndakin mø̀ndøpǿis. Geté gisøkuzim, Yesu mbaín. 18 Yaq khamøe ndovumá. Khamøe kandakandá qa-okhoam. 19 Yesu-gi paev ezoqam, ande av faev o siks kilomita ndægo gitiamat, yaq Yesu ndø-ometám. Ibøkha mumát genøgeavún. Khagua kha-mba mbo-ovát. Yaq ndigu møe ndøgoném. 20 Geté Yesu gezø-ein, “Nó! Zo møe ndøgòne᷄m.” 21 Yaq ndigu gèmbo-tøkeém, khagua-te vøzømbū-ketao. Yaq nqova mbaín, tiqa khagua, ta manqei-te ndǿgo tømøfakhán, ma gimbøe-pøotat ndøgo.

Ezoqa Yesu gimbovawem

22 Yaq khøuwa nøme qandopave, ndigu ezoqa ewaqape, kewan yaq-keoqa sa gizuvaz, Yesu-qa ndøvawém. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, Yesu tegi paev ezoqam namba gi꞉tiamavun, khagua kopó gini-tiamavún. Yaq tegi paev ezoqam, nqawa giqavaz, Yesu ketøweáv ti-te.

23 Ndakin khagua nøme, Taibelias manqei-té qandobøín, ta manqei avønin-te vø̄-aseam, ma Yesu Mbumbukiam ike manqat gembo-ein, yaq ezoqa ewaqape lou vø̄log. 24 Yaq ndigu ezoqa bawan-qape gi꞉zøtez av nqægo, Yesu mbaīn ndøgo, neka atē tegī paev ezoqām-a, mbaīn, yaq ndigu ta khagua-te ndǿgo tinøguvím, Kapenaum taon-te sasa ndøqantam, Yesu vømømbō-vawem.

Yesu ndego khandi lóu

25 Ndigu ezoqam, Yesu gimbovawat, yaq-keoqa gimø-ometam, āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Nøméndim ezoqam. Qo nqanek gekha khøuwa iz-tē qotégeavun?”

26 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo no ta zapaya mba ndǿgo tøzønømbe-vawét, zo lou kandambaqape qazøtelog, até vøzø̄-ewez. Geté ta matev ndøgo, Mbumbukiam zo noqa umingiap matev mokho-te zømesim-qa ndego, zo poev mbaín, taqa mokho tozondapem. 27  *Zo lou-qa mbosasàea᷄t ndøgo, sa tølanqayat. Geté ta lou-qa ndǿgo tømbo-sasaeát, lanqalanqaumav ndøgo, neka khandi miavmiav vøzǿ-etoām. Nqanek lou, zo Ezoqam-ge Yo zǿ-etoám. Mbumbukiam, nigi Tat, mbusa ndømøpá te-te, av nqægo, ndego kopømbaqapé, matev tematanam.”

28 Yaq ndigu gimbo-bevøpem, “Gê, Mbumbukiam-qa poev gekhâm? Ni gekha matev nígonēm?”

29  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Mbumbukiam-qa poev nqánek: Zo ndégo tozó-unimanqatiním, ndego Mbumbukiam gendo-khofotav.”

30  *Yaq ndigu gindu-einim, “Ge qô, gekha umingiap matev qómatanām, ni vǿiqeivīm neka qo vøtí-unimanqatinīm? Gekha qógō? 31  *Nigi atanakha-zapazapa-za leg-av manqei-te gigoam, mana ndølogám. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Ndego lou zø-etoumám, tiqa loge nonqo. Ta lou ndøgo, yan-té qando-visigimám.’ ”

32 Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Matev ambá av nqǣgo, lou Mozes zø-etoumām, yan-te qando-visigimam. Geté unimanqatin lou, yan-te ndøndo-okho, zo noge Tat zø-etoám. 33 Lou ndøgo, Mbumbukiam ezoqa ndezø-etoam ngének, ndego yan-te gendovis neka manqei-qape ezoqam khandi ndēzø̄-ētōām.”

34 Yaq ndigu gimbo-einim, “Evézøza. Lou av nandægo, ni oskia ni-etoám.”

35  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Lou ndøgo, ezoqa khandi ndøzø-etoam, nó. Gekha ezoqām ndego, no-te tendowav, ndego ifi nqawa gembóvinák. Neka gekha ezoqām ndego, no te-unimanqatin, ndego ibøkha naq nqawa gembópapák. 36 Geté no mø̀ezø-eín, av nqægo. Zo no mòzo-nømendám, matev vinivinimba qæmatønumam. Geté zo no unimanqatinteáv. 37 Ezoqa ewaqape, noge Tat tenø-etoam, ndigu no-té gindúzáv. Yaq gekha ezoqām ndego, no-te tendowav, no nósanqawák. 38 Zapa ndǿgo, no yan-te ambá ndø̄go tøtøndēvis, nøkeza poev tæmbopavat. Geté no nqánek qatøndevís, no teqá poev nombópavát, ndego ma gende-khofotan. 39  *Ndego no ma gende-khofotan, teqa poev nqánek: No ezoqa kopo bate-khambùiu᷄, ndigu no genø-etoam. Geté no løvøte-té qabatø-khandí꞉z, vaev khøuwa-te. 40 Noge Tat-qa poev nqánek: Gekha ezoqām ndego, tege Yo-te tekewagat neka ndego vǿ-unimanqatintāt, ndego khandi miavmiav tèabetendáp. Yaq no ndego vaev khøuwa-te nǿkhandí꞉v.”

41 Zu megetapak nqanek manqat giyogem, yaq ndigu manqa ndøgeveømém, teqa yaq-te. Zapa ndǿgo, Yesu āv gene-eín nqǽgo, “Lou ndøgo, yan-te qandovis, nó.”

42  *Yaq ndigu gi-einim, “Ngenek Yesu, ndego Zosef-gé yó. Ni mìzi꞉nøtén, tege eve neka evo. Yaq gekha zapâ, av nde꞉manqate, av nqægo, no yan-tē qatøndovīs?”

43 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zo manqa ndøgevèe᷄t. 44  *Ezoqa kopo kopømba mbaín, no-te tendowav, Tat no-te ituiav tøgoat, ndego no gendo-khofotan. Yaq no ndego ezoqam, vaev khøuwa-te nǿkhandí꞉v. 45  *Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, āv gini-peaomém nqǽgo, ‘Ezoqa ewaqape, Mbumbukiam ekezan mé꞉zømesím.’ Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, Tat-qa manqat te-ewag neka manqa mokho vǿndāp, ndego no-té gendówáv. 46  *Geté unimanqatín. Ezoqa kopo, Tat ometeáv. Ezoqa sa ndégo te-omét, ndego Mbumbukiam-te gendowav. 47  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, nde-unimanqatinat, ndego khandi miavmiav mø̀ndøndáp. 48  *Lou ndøgo, ezoqa khandi ndøzø-etoam, nó. 49 Zogi atanakha-zapazapa-za, leg-av manqei-te ndøgo, mana ndølogám. Geté vaev-te, ndigu gèpakhaetát. 50 Geté lou nqanek, yan-te qandovis, viní. Gekha ezoqām ndego, nqanek lou telog, ndego génanimák. 51 Nqanek khandi lou nó, yan-te qandovis. Gekha ezoqām ndego, nqanek lou telog, ndego miavmiav ndǿyagát. Nqanek lou, ezoqa tæzø-etoam, ndøgo noqá khá. Yaq manqei-qape ezoqam, khandi mé꞉ndapém.”

52 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu Zu ezoqam, gèponqombém, gi-einim, “Ngenek ezoqam ekeza kha áv kinimbí-etoām, tizilogem?”

53 Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Zo Ezoqam-ge Yo-qa kha logeav tøgoat neka teqa kouk izøpøteav vǿgoāt, zo khandi gezǿgoák, zoqa mokho-te. 54 Gekha ezoqām ndego, noqa kha telog neka noqa kouk vǿ-īz, ndego khandi miavmiav ndǿndáp. Yaq no vaev khøuwa-te ndæ̀khandí꞉v. 55 Zapa ndǿgo, noqa kha unimanqatin lóu, neka noqa kouk unimanqatin ibøkhá. 56 Gekha ezoqām ndego, noqa kha telog neka noqa kouk vǿ-īz, ndego noqá mokho-té gunu꞉gú neka no teqá mokho-té qatu꞉gú. 57  *Av no khandi Tat gende-khofotan, neka no te mokho-te nqæyage, yaq matev até kopó. Gekha ezoqām ndego, no teloutan, ndego géyagét, no mokho-te. 58 Lou yan-te qandovis, nqánek. Nqanek lou viní. Āv taoká, av lou ndægo, ndigu atanakha-zapazapa-za gilogam. Vaev-te, ndigu gèpakhaetám. Geté gekha ezoqām ndego, nqanek lou telog, ndego miavmiav ndǿyagát.”

59 Yesu nqanek manqat ndǿgo te-eín, ezoqa Kapenaum taon-te, Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te ge꞉zømesimam.

Yesu-qa manqat, khandi miavmiav manqát

60 Ezoqa nøme, Yesu gimbopavam, nqanek manqat giyogem, teqa kha loge-qa yaq-te, yaq ndigu kopoáv, āv gini-einím nqǽgo, “Nqanek manqat mokho mbaín. Áv khazí꞉-ndapēm, teqa manqat?”

61 Yesu é-møndæ-otév, ndigu tegi paev ezoqam, manqa ndøgeveát, teqa manqat-qa yaq-te. Yaq gezø-ein, “Ge zô, nqanek manqat wema zǿmiviz? 62 Av tægoat ndægo. Yaq gê, zo áv khazøté-zæyāz, Ezoqam-ge Yo tozo-ometam, nango teqavig, ma bugukhokhof ge꞉goam? 63 Ezoqa khandi, Mbumbukiam-gé Nqova zø-etoám. Kha yakhapus-mba, kopømba mbaín tøkhandi꞉v. Manqat ndøgo, zo qazø-manqatam, ndøgo Mbumbukiam-gé Nqova-ús neka khandi-ús. 64  *Geté zo mokho-te, ezoqa nøme no unimanqatinteáv.”

Yesu nqanek manqat ge-ein, zapa ndǿgo. Ndego sasae ande ge꞉ngaz, ndego é-møndæ-otév, gekha ezoqām ndigu, te-te unimanqatinteav tigoat neka gekha ezoqām ndego, qaqa ezoqam-qa zenda-te vǿvē. 65  *Yaq Yesu manqat nøme āv gene-eín nqǽgo, “No nakémbá qazø-ein, av nqægo, ezoqa kopømba mbaīn no-te tinduzav, ndigu noge Tat ituzaeav tøgoat.”

66 Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu-gi paev ezoqa kandambá, zitá gini-wuowém. Yaq ndigu ndego sekemba paeveáv.

67 Yaq Yesu ekeza paev ezoqa tuelv gezøbevap, “Gebâ zo? Até zó-a, ndozó-nøuvønem?”

68  *Yaq Saemon Pita gembo-qavøiu, “Evézøza. Gê, ni qo teiqouvøqem, yaq gekha ezoqam-tē qeitǿniāv? Qoqa manqat, ezoqa khandi miavmiav zø-etoám. 69 Ni mø̀i-unimanqatiním neka mø̀tinøtén, av nqægo, Ezoqa Ndaføyamba-qape qó, ndego Mbumbukiam gendo-khofotav.”

70 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zo ezoqa tuelv, no nøkezan nøvevesám. Geté zo mokho-te, ezoqa kopo, ndego ezoqa soqaqapé.”

71 Yesu nqanek manqat, Zudas me꞉-eín. Saemon Iskaliot-gé yó. Yesu-gi paev ezoqa tuelv, nøme ndégo tegoám. Geté vaev-te, ndego sègembo-qambún, qaqa ezoqam-qa zenda-te vø̄ve.

7

Yesu-gi namba-qaniap, ndigu ndego unimanqatinteav gigoam

1  *Taqa zita-te, Yesu Gelili plovins-té ge-okhoám. Ndego poeveáv, Zudia plovins-te tewav. Zapa ndǿgo, ta manqei-te ndøgo, Zu megetapak, laelae-qa mbogoám. 2  *Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam-qa khøuwa kandakanda, ndøgo khoev-qasis gipuanumatun, avønín qagoám.

3 Yaq Yesu-gi namba-qaniap, āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nqanek manqei vø̀-iváv. Zudia plovins-té qonǿqáv. Yaq qogi paev ezoqam, umingiap matev ndǿqeivím, qoqo-matønumatun. 4 Ezoqa tømbo-pøovat, ezoqa ewaqape teqa yaq-te ti꞉zøtez, yaq kopømba mbaín, tekhonao. Qo unimanqatin, matev kandakanda ndoqo-matanam, yaq ezoqa ewaqape bèqamekhám.” 5  *Yesu-gi namba-qaniap, nqanek manqat gi-einim, zapa ndǿgo. Até ndigú-a, ndego unimanqatinteáv.

6 Yaq Yesu gezø-ein, “Nogi khøuwa eqeieqei fakhazaneáv. Zuá. Geté zo-te, khøuwa ate ndi꞉gu, eqeieqeí. 7 Manqei-qape ezoqam, kopømba mbaín, zo tisanqabat. Geté ndigu no, gèsanqaná. Zapa ndǿgo, no ndigu āv qazømbe-manqaté nqǽgo: Tiqa matev soqaín. 8 Zo vø̀záv ndøgo, møvøna kandambaqape-te. No naqanøká nónavák. Zapa ndǿgo, nogi khøuwa eqeieqei fakhazaneáv. Zuá.”

9 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndego Gelili plovins-té segeqóm.

Yesu ezoqa Zelusalem taon-te, møvøna kandambaqape-te ge꞉zømesimam

10 Yesu-gi namba-qaniap, møvøna kandambaqape-te gi꞉zav, yaq vaev até Yesú-a, vø̄wav. Geté ndego ambá ezoqa ewaqape-qā bøi-tē genø-okhoām, geté khonoam-té genø-okhoám. 11 Yaq møvøna manqei-te ndøgo, Zu megetapak gèmbovawém. Gibevøpem, “Ngenek gekham-tē gégo?”

12 Ezoqa kopoáv, teqa manqat mokho-mbá gunu-manqatám. Ezoqa nøme āv gini-manqatám nqǽgo, “Ngenek ezoqa qanimáv.” Geté ezoqa nøme gi-einim, “Mbaín. Ngenek ezoqa ewaqape gètubumít.” 13 Geté ezoqa kopo, teqa yaq-te manqat bavokho einiáv. Zapa ndǿgo, ndigu Zu megetapak-qá møe ndøgoám.

14 Møvøna khøuwa livin-mba mø̀ndømuwán. Yaq Yesu Mbumbukiam-qá khoev-té genøwáv, ezoqa vømē-zømesim. 15  *Yaq Zu megetapak teqa manqat giyogem, ndigu nqova ndafe kandambá. Gi-einim, “Ngenek otevat gekham-tē géndap? Ndego skul kandambaqape-te okhoeáv.”

16  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Manqat ndøgo, no nqate-zømesim, ambá av nqǣgo, nøkeza nømendim manqāt. Geté teqa ndégo, no ma gende-khofotan. 17 Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa poev matev paev-qa tego, ndego segé꞉-otév, av nqægo, manqat ndøgo, no nqate-zømesim, Mbumbukiam-tē qando-okhō, ō, no nøkeza matavap-tē qate-zømesīm. 18  *Gekha ezoqām ndego, ekeza manqat mba ndemanqate, ndego ekeza iz eqawat-qa mba ndǿgo. Geté ndego ezoqam, ndego teqa iz eqawat-qa ndego, ma gende-khofotav, ndego unimanqatin manqat ndømanqaté. Neka te mokho-te, manqa-zapa mbaín. 19  *Zo Mozes, guguna manqat zø-etoám. Geté zo ezoqa kopo, teqa guguna manqat pøpøvumáv. Zo gekha zapâ, no lambe-qa ndozogo?”

20  *Yaq ezoqa ewaqape gindu-qavøinam, “Nandav manqat, mokho mbaín. Gekha ezoqâm, qo løvøqa-qa ndego? Qo nqova soqa qambu꞉gú, manqat av nandoqote-manqate.”

21 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “No Sabat khøuwa-te, ezoqa kopo qækhakheinøvem, yaq zo ate ndøzøte꞉go, nqova nøzøndáf. 22  *Geté até zó-a, zo sasae sozogoatún, Sabat khøuwa-te. Zapa ndǿgo, até Sabat khøuwa-té-a, zogi nakhei angana ngusu zozø-qogavatún, av Mozes zo guguna manqat gezømbe-etoam. (Geté unimanqatín. Mozés mbá, nqanek matev gengaz. Atanakha-zapazapa-za ndøngazém. Mozes okhokho-té genøfakhán.) 23  *Zo até Sabat khøuwa-té-a, nakhei angana ngusu zozø-qogøzát. Zapa ndǿgo, Mozes zo guguna manqat, āv tezømbe-etoám. Neka zo poeveáv, tozo-nqaonem. Av tægoat ndægo, yaq zo gekha zapâ, qaqa ndozogo no-te, no Sabat khøuwa-te, ezoqam-qa kha ate ndægo qækhakheinam. 24 Zo matev mumat-te mba mo꞉gevèwa᷄t. Geté ùnime꞉-gevewát, gekha matēv ndøgo, eqeieqei o soqain.”

Ezoqa Yesu-qa yaq-te go꞉bevøpem

25 Zelusalem taon-ak nøme, āv gini-einím nqǽgo, “Gê, ezoqam ngénèk, laelae-qa ndimbogo?” 26 Nqáe! Ndego manqat ezoqa ewaqape-qá bøi-té genø-manqaté. Geté ezoqa kopo, manqat-qase einiáv, taqa yaq-te. Gê, ndigu megetapak, peté-matøvemem-a, av nqægo, ndego unimanqatīn Mesayā? 27  *Geté ngenek ezoqam-qa yaq-te, ni mìzi꞉nøtén, gekham-tē gendówav. Geté Mesaya tendowav, ezoqa gézøtezák, ndego ākendēwav.

28  *Yaq Yesu ezoqa Mbumbukiam-qa khoev-te ge꞉zømesimat, āv gene-akhá nqǽgo, “Ge zô, no unimanqatīn møzøté-zøtez? Neka zo møzøté-zøtez, no gekham-tē qatøndónav? No ambá av nqǣgo, nøkeza matavap-tē qatøgeavūn. Ndego, no ma gende-khofotan, ndego unimanqatin-qapé. Geté zo zøtezateáv ndego. 29 No mø̀tenøtén ndego. Zapa ndǿgo, no te-té tøtøndonáv neka ndégo tendo-khofotán.”

30  *Zu megetapak, nqanek manqat giyogem, yaq ambá gemøvøinamɨ́n. Geté ezoqa kopo zenda veeáv te-te. Zapa ndǿgo, teqa khøuwa khantøzateáv. 31 Geté ezoqa kopoáv, ezoqa bawan-qape mokho-te ndøugu, mø̀ndø-unimanqatiním. Gi-einim, “Ngenek amba Mesaya goneav tøgonɨn. Yaq gê, unimanqatin Mesaya tendowavɨn, ndego amba umingiap matev nøme mba mó꞉matanamɨn, av ngenek nge꞉matanam? Āv taoká. Yaq nakémbá, ngenek Mesayá agegó.”

Zu megetapak, Yesu møvøiwat-qa gimbogoam

32 Yaq Felisi ezoqam nqanek manqat giyogem, ezoqa ewaqape khonoam-te Yesu-qa yaq-te gi꞉manqatat, yaq ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda namba, Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam ndøkhofotáz. Yesu ambá gemøvøinamɨ́n.

33 Yaq Yesu ezoqa gezø-ein, “No khapé nøtégoák, zo namba. Yaq no te-te ndégo tøtǿqaván, no ma gende-khofotan. 34  *Zo no zonǿvawát. Geté zónømendamák. Ma tøtegoat ndøgo, zo kopømba mbaín, tozotøndozav.”

35 Yaq Zu megetapak, ekeza mokho-mba gibond, “Gê, ngenek gekha manqeī genǿwāv, yaq ni amba tizimbøe-vawēm, getē zī-ometamāk? Gê, ngenek Glik manqei-te okho-qa mbógo, ndøgo nigi ezoqa nøme ndindu-yageapet, neka Glik ezoqa vømé-zømesīm? 36 Neka gê, ngenek gekhā mé꞉manqate, av ge-ein nqægo, ‘Zo no zonø̄vawāt, getē zōnømendamāk,’ neka, ‘Ma tøtegoat ndøgo, zo kopømba mbaīn, tozotøndozav.’?”

Khandi ibøkha-qa yaq-te

37  *Møvøna-qa vaev khøuwa gimø-khantøzem, ndøgo khøuwa uni kandambaqape, yaq Yesu ezoqa ewaqape-qa megemege-té genø-itán. Yaq āv gene-akhá nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, ibøkha naq ndømbopapat, ndego no-té geabetøndo-wáv, bē-iz. 38  *Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-manqaté nqǽgo, ‘Gekha ezoqām ndego, no te-unimanqatin, te-te ndego, khandi ibøkha ndóqouvát.’ ”

39  *Yesu nqanek manqat, Nqova Mbomambaqape me꞉-eín, ezoqa tindafemat, ndigu ndego ti-unimanqatinim. Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam ezoqam-te, tege Nqova naqanaqá etopøteáv. Zuá. Zapa ndǿgo, Yesu iz kandambaqape ndapeav zua ndøgoám.

Ezoqa Yesu zapaya giqatønem

40  *Ezoqa nøme, ezoqa bawan-qape mokho-te gu꞉goam, nqanek Yesu-qa manqat gimboyogem, yaq ndigu āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek unimanqatín Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám, ndego tendo-khofotav!”

41  *Neka ezoqa nøme, āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek ezoqam, Mesayá!”

Geté ezoqa nøme gi-einim, “Āv taoká. Mesaya Gelili plovins-te gendówavák. 42  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa manqat āv qane-eín nqǽgo, ‘Mesaya ndego Deivid-gé Zeo ndǿgoát, ndego nigi kawa ezoqam kandambaqape. Neka ndego Betliem vemiav-té géqán, ta vemiav ndøgo, ma Deivid ge꞉yagam.’ ”

43 Yaq ezoqa gèqatøném, Yesu zapaya. 44 Ezoqa nøme, ndego møvøiwat-qa mbogoám. Geté ezoqa kopo, zenda veeáv te-te.

Zu megetapak, Yesu unimanqatinteav qagoam

45 Yaq ndigu vos keoge ezoqam, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Felisi ezoqam-te giqavaz, yaq ndigu āv gizømbe-beváp nqǽgo, “Gekha zapâ, zo ndego ni-te ndafeav ndozogo?”

46  *Geté ndigu gindu-qavøinam, “Ezoqa kopo nøme, manqat manqatemáv, av ndego manqat nde꞉manqate.”

47 Yaq Felisi ezoqam gezø-qavøiu, “Gê, ndego até zó-a, gétubam? 48  *Ni megetapak o Felisi ezoqam-qa mokho-te, ezoqa kopo mbaín, ndego Yesu nde-unimanqatinat. 49 Nginik ezoqa ewaqape, ndego ndi-unimanqatinat, ndigu Mozes-qa guguna manqat zøtezateáv. Mbumbukiam ndigu ndø̀ngiæzó.”

50  *Yaq ndego Felisi ezoqa nøme, Nikodemus, ndego bugukhokhof Yesu-te gemat, ndigu āv gezømbe-eín nqǽgo, 51 “Gê, niqa guguna manqat gekhā ndǿ-ein? Kopømbâ, ezoqa løvøte-te tiziveem, ni teqa manqa yogeav tøgoat neka teqa manqa-zapa qeiviav vǿgoāt? Kopømba mbaín.”

52  *Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Gê, até qó-a, Gelili plovins-âk? Mbumbukiam-qa Manqat ùnime꞉-geveám. Yaq soqóqeív ndøgo, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqa kopo gendówavák, Gelili plovins-te.”

* 53 Taqa zita-te, ezoqa ewaqape sège-qavøním.

8

Sævam mambe guiwav, Yesu-te gindu-ituim

1 Ezoqa ewaqape giqavønim, yaq Yesu Oliv manqei pøyat-té genøwáv. 2 Yaq khøuwa nøme qandopave. Qanaqanus lovølova-ús. Ndego Mbumbukiam-qá khoev-té genøveséz. Yaq ezoqa kopoáv, gindupia, te-te. Yaq ndego tenøqóm ndǿgo, ndigu vø̄e-zømesim.

3 Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka Felisi ezoqam, sævam ndo-ituím. Ngunuk āv giniqatém nqǽgo, nøkenøkem matev ndøngiú. Mambe me꞉wáv. Yaq ndugu ezoqa ewaqape-qá megemege-té ginøveém.

4 Yaq ndigu Yesu gimbo-einim, “Nøméndim ezoqam. Ngunuk sævam āv qatiqatém nqǽgo, nøkenøkem matev ndøngiú. 5  *Niqa guguna manqat-te, Mozes manqa āv ginimbi-løvuá nqǽgo, ‘Sævam av nguigu, mbaqambaqá qotépóu, bēnanim.’ Yaq ndakin qo gekha manqat qó-eīn, tuqa yaq-te?” 6 Nqanek manqat timbøe-einím ndǿgo, Yesu matemateam-qa mbogoám. Ndego amba manqat soqain te-einin, ndigu ambá manqa ovøyam-té ginø-veemɨ́n.

Geté ndego sègefoé. Yaq manqei-te kokosóv gene-peawám. 7  *Yaq ndigu sekembá segembo-sinøzumát. Yaq Yesu kawa nango gendo-eqa, gezø-ein, “Zo nqazowani, gekha ezoqām ndego, manqa-zapa mbain ndego, bugukhokhof mbaqambaqa tèabe-ogezó ndego, tu-te.” 8 Yaq ndego nangó genøfoé, manqei-te vø̄peawam.

9 Yaq ndigu nqanek manqat giyogem, ezoqa ewaqape sège-panqaním. Ezoqa kopokopo ndøkhofatám. Ibugukhokhof, laombøkik ndø-ivøvém. Yaq vaev-te, Yesu yakhapus mbá sege-ivøvém, ndugu sævam vømbōyam. 10 Yaq Yesu kawa nangó gendo-eqá, ndugu sævam vø̄mbo-ein, “Nginik ezoqam kinǿqapi? Gê, ezoqa nøme mbaîn, qoqa yaq-te ndimanqate, av nqægo, qo vø̀naqanīm, qakeza manqa-zapa zapaya?”

11  *Yaq ngunuk sævam gundu-qavøiu, “Khanánqa. Ezoqam nøme mbaín.”

Yaq Yesu gumbo-ein, “Até nó-a, no nǿ-einák, av nqægo, qo vø̀naqanīm. Mòqoqáv. Geté manqa-zapa nango mø̀go᷄.”

Yesu ndego manqei-qape-qá wáev

12  *Khøuwa nøme, Yesu ezoqa manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “No manqei-qape-qá wáev. Gekha ezoqām ndego, no tenøndo-paev, ndego bøivun-te sekemba gé-okhoák. Geté ndego waev mbógoát, ta waev ndøgo, ezoqa khandi ndøzø-etoam.”

13 Yaq Felisi ezoqam, āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nandav manqat, qo qakeza qote-manqaté, qoqa yaq-te. Yaq kopømba mbaín, tei-unimanqatinim.”

14  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Unimanqatín. No nøkeza nøte-manqaté, nqanek manqat. Geté, noqa manqat unimanqatín. Zapa ndǿgo, no mø̀tenøtén, no gekham-tē qatøndōnav neka no gekham-tē qatø̄ma. Geté zo zøtezateáv, no ma qatøndenav neka no ma nqatēma. 15  *Zo ezoqa nøme, manqei-qape ezoqam-qá matavap-té qazonø-gevezoát. No ezoqa gevezoatáv. 16  *Geté no tægevezo, yaq noqa gevezoat matev unimanqatín. Zapa ndǿgo, no ezoqa ambá nakhapus mbā sǣgevezoat. Geté no Tát namba niti-gevezoát, ndego ma gende-khofotan. 17  *Zoqa guguna manqat-te, āv qane-peawáp nqǽgo: Ezoqa menas matev bøi ti꞉qeivim, yaq ndigu manqa ovøyam-te manqat kopo ti-einim taqa yaq-te, yaq ta manqat ndøgo, unimanqatín. 18  *Até noqa yaq-té-a, matev kopó. Ezoqa nøme, noqa yaq-te tezø-ovøyam, nó, neka ezoqa nøme, noqa yaq-te tezø-ovøyam, nogé Tát.”

19 Yaq ndigu gimbo-bevøpem, “Ge qô, qave kenøqáqape?”

Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zo no zøtezateáv, neka zo até nogé Tát-a, zøtezateáv. Zo no amba tøzøte-zøtezɨn, yaq zo até nogé Tát-a, ndøzøte-zøtezɨ́n.”

20  *Yesu ezoqa Mbumbukiam-qa khoev-te ge꞉zømezimat, nqanek manqat ate nqægo ta kouwat-te ndǿgo temanqatám, ma ezoqa Mbumbukiam-te moni gi꞉-abumam. Geté ezoqa ndego møvøiwateáv. Zapa ndǿgo, tege khøuwa fakhazaneáv, ndigu ti꞉møvøinam. Zuá.

Yesu ová gendovís, ambá av nqǣgo, manqei-qape-tē gendowāv

21  *Yaq Yesu ezoqa manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “No ndæ̀náv. Yaq zo no ambá ndøzønømbe-vawát. Yaq zo zøkeza manqa-zapazapá nambá søzøté-pakhaetát. Zo kopømba mbaín, tozotøndozav, no ma nqatema.”

22 Yaq Zu megetapak, ekeza mokho-mba gibond, “Gê, ndego ekeza kha ndǿngiū, yaq nakêmbà, ge꞉-ein av nqægo, ‘Zo kopømba mbaīn, tozotøndozav, no ma nqatema.’?”

23  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Zo manqei-qape-ák. Geté no ova-yák. Zo manqei-qape ezoqám. Geté no manqei-qape ezoqám mbá. 24 Yaq nakémbá, no zo qazø-ein av nqægo, zo zøkeza manqa-zapazapā nambā søzøtē-pakhaetāt. Zo unimanqatinteav tøgoat, av nqægo, no ndēgo, yaq zo zøkeza manqa-zapazapá nambá søzøté-pakhaetát.”

25 Yaq ndigu gimbo-bevøpem, “Gê, qo gekha ezoqâm?”

Yaq Yesu gendo-qavøiu, “No zo oskia nøzø-manqatám, no gekha ezoqām. 26 No manqat kandambá nqanøgo, no amba zoqa yaq-te tøte-manqatatɨn neka vø̄e-gevezoatɨn. Geté no manqei-qape ezoqam sa ndǿgo tæzømbe-manqaté, no te-te qæ-ewagam, ndego no gendo-khofotan. Ngenek ezoqam, teqa manqat unimanqatín.”

27 Yesu nqanek manqat gezø-ein, ndigu mokho ndapeáv, av nqægo, Eve-qā yaq-tē gezømbe-manqatām.

28  *Yaq Yesu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo Ezoqam-ge Yo tozotumu-eqeinam, yaq zo zøtézøtéz, no ndégo, neka no ambá av nqǣgo, matev nøkeza matavap-te mbā qatø-matanām. Geté no sa nqánek qæmanqaté, av Tat ge꞉nømand. 29 Ndego ezoqam, no gendo-khofotan, ngêgó no namba. Ndego no nøuvønateáv. Zapa ndǿgo, no oskia ndǿgo tægoatún, av ndego poev ndømbøego.”

30 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ezoqa kopoáv gè-unimanqatiním.

Mbumbukiam-qa unimanqatin manqat, ezoqa génqovotáz

31 Ndigu Zu ezoqam, Yesu gi-unimanqatinim, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo noqa manqat mokho-te tozotu-yagat, yaq zo uni nogí paev ezoqam-in zógoát. 32 Yaq zo unimanqatin manqat zøtézøtéz. Yaq nqanek unimanqatin manqat, zo génqovotáz. Yaq zo bavokhó qazonǿ-fakház.”

33  *Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Ni Eibleem-gí zí. Ni ambá av nqǣgo, ezoqam-gī yaq-fia mbain sasae ezoqām, neka ndigu ni gètokønāt. Gekha zapâ, nqoqo-manqate av nqægo, ni bavokho seīfakhān?”

34  *Yaq Yesu gezø-ein, “No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndigu, manqa-zapazapa ndimatanam, ndigu manqa-zapazapa-gí yaq-fia mbain sasae ezoqám. Ndøgo gètokøzát. 35 Geté unimanqatín, yaq-fia mbain sasae ezoqam, ezoqam-qa khoev-te ate nonqo gú꞉goák. Geté khoev eve-ge nakhasam, oskia mú꞉goát. 36 Zo Mbumbukiam-ge Yo mboqog tezø-mboqozo, zo vozófakhāz, yaq zo ùni ndøzøte-fakház. Zo manqa-zapazapa-gi yaq-fia mbain sasae ezoqam, sekemba zógoák.

37 No mø̀tenøtén, zo Eibleem-gí zí. Geté zo no pakhapakha khaneam-qa zonøgó. Zapa ndǿgo, noqa manqat, zo mokho-te mbaín. 38 No ndǿgo tæmanqaté, no Tat ge꞉nømand. Geté zo ndǿgo tozo-matanám, av zoge zøve ge꞉zømas.”

39  *Yaq ndigu gimbo-qavøinam, “Nigi tat Eibleém.”

Yaq Yesu gezø-ein, “Zo amba Eibleem-gi zi tozogonɨn, zo matev amba āv tøzøte-matanamɨ́n, av ndego ge꞉matønumam.* 40 No zo unimanqatin manqat mba nøzø-manqatám, ndøgo no Mbumbukiam-te qæ-ewagam. Geté zo no pakhapakha khaneam-qa zonøgó. Eibleem matev av nqægo matanapøteáv. 41  *Zo āv tøzøte-matanám, av zoge zøve nde꞉matanam.”

Yaq ndigu gimbo-qavøinam, “Āv taoká. Ni mambe nakheís mbá. Nigi Tat, Mbumbukiam yakhapús.”

42 Yaq Yesu gezø-ein, “Mbumbukiam amba zoge zøve tegonɨn, zo ambá kuku zogonɨ́n no-te. Zapa ndǿgo, no Mbumbukiam-té qatøndonáv, atema zo-te. No ambá av nqǣgo, nøkeza matavap-tē qatøgeavūn. Geté no ndégo tendo-khofotán. 43 Zo gekha zapâ, mokho ndapeav ndozogo, no manqat nqazø-manqate? Zo ndapeav tøzøtegó ndǿgo, zo kopømba mbaín, noqa manqat tozondapem. 44  *Zapa ndǿgo, zo nqova soqaqape-gí nakheís. Zoge zøve ndégo. Gekha matēv ndøgo, ndego ndømbøe-khaneat, zo matanam-qa zogó. Ibugukhokhof, atema ndakin, ndego pakhapakha khaneam ezoqam oskia ndøgó, neka ndego elavøqase nøzøneáv unimanqatin-te. Zapa ndǿgo, te mokho-te unimanqatin mbaín. Ndego gekhavozamɨn, ndego ekeza matev mba mbopaevɨ́n. Zapa ndǿgo, ndego khavozam ezoqám neka khavozam manqat ate ndægo, ndego evé. 45 Geté no unimanqatin manqat nomanqaté. Yaq nakémbá, zo no unimanqatinteáv. 46  *Gê, zo mokho-te, ezoqa kopo kopømbâ, noqa yaq-te te-ein, av nqægo, ngenek manqa-zapa ndøgō. Kopømba mbaín. Av tægoat ndægo, no unimanqatin manqat nqæmanqate, yaq gekha zapâ, zo no unimanqatinteav ndozogo? 47  *Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-gē, ndego Mbumbukiam-qa manqat gèyogé. Geté zo Mbumbukiam-gé mbá. Yaq nakémbá, zo manqat yogeapáv.”

Yesu gò꞉megeát, Eibleem gèpáev

48  *Yaq Zu megetapak, Yesu gimbo-einim, “Ni mø̀i-einím. Qo Samalia ezoqám. Neka qo nqova soqa qambugú.”

49 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No ambá av nqǣgo, nqova soqa nømbugū. Āv taoká. No Tat nombovizáp. Geté zo noqa iz, zòvoát. 50 No ambá av nqǣgo, nøkeza iz eqawat-qa nogó. Geté ezoqa ndêgó, noqa iz eqawat-qa ndego. Ndego no eqeieqei me꞉næná. 51  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, noqa nømendim manqat tembopavat, ndego miavmiav løvøte géqeivák.”

52 Yaq ndigu Zu ezoqam gimbo-einim, “Ndakin ni mø̀tinøtén, av nqægo, qo nqova soqa nandeqambû꞉gú! Qoqa manqat, mokho mbaín. Eibleem mø̀ndønaním neka até Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqám-a, vø̄pakhaez. Geté qo āv qoqote-manqaté nqǽgo: Gekha ezoqām ndego, qoqa nømendim manqat tembopavat, ndego miavmiav løvøte géqeivák. 53 Gê, qo nigi atanakha-zapa Eibleem neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, moqóløvub, ndigu gipakhaez? Qo qakeza kha gekha qotévewe?”

54 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No amba nøkeza iz tæ-eqawatɨn, ta iz eqawat mokho ambá mbaín. Geté noqa iz, noge Tat ndø-eqawát. Ezoqa ndégo, zo ndøzøte-manqate, av nqægo, ndego nigī Mbumbukiām. 55 Zo ndego zøtezateáv. Geté no ndego mø̀tenøtén. No amba av tøte-manqateɨn nqægo, no ndego nø̀tenøtenāk, yaq no ambá khavozam ezoqam nogonɨ́n, av zo ndøzøte꞉go. Geté no ndego mø̀tenøtén, neka no teqa manqat o-mba notondapé. 56 Zoge atanakha-zapa Eibleem, ndego noqa fakhane khøuwa-qa khanakhanakh-us mo꞉kewagám. Yaq ndego mø̀ndøqeív. Yaq khanakhanakh kandambá gendap.”

57 Yaq ndigu gimbo-einim, “Qoqa manqat nandav, mokho mbaín. Qo viav fifti ndapeáv. Zuá. Yaq gê, qo Eibleem áv khoqoté-omet?”

58  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “No unimanqatín nqazø-manqate. Eibleem qaneav gegoam, no nògoám.”

59 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu mbaqambaqa mba ndøpitáz. Ambá gepouimín. Geté Yesu é-møndøpeó, Mbumbukiam-qa khoev vø̄-ivav.

9

Yesu ezoqam gekhakheinøvem, ndego bøi waev mbain geqan

1 Yesu gewav, yaq bøi waev mbain ezoqam ndø-omét. Ndego āv teneqán. Bøi waev mbaín. 2  *Yaq ekeza paev ezoqam gimbo-bevøpem, “Nøméndim ezoqam. Gê, ndego bøi waev mbain geqan, ndøgo gekha ezoqam-qâ manqa-zapà? Ndøgo ekezâ manqa-zapà, ó, evøndipakha-qâ manqa-zapà?”

3  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Ndego bøi waev mbain geqan, ndøgo ambá av nqǣgo, ekeza manqa-zapa zapayā, o evøndipakha-qā manqa-zapa zapayā. Geté te mokho-te, Mbumbukiam-qá bazaføgakh tabete-qeiví. 4 Ate av-te paveat ndægo, ni teqa sasae, ndego no gendo-khofotan, é-bizigoném. Geté bøivun nqâgeáv. Yaq ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa kopo kopømba mbaín, sasae tego. 5  *No manqei-qape-te nqægo, no manqei-qape-qá wáev.”

6  *Yesu nqanek manqat gumu-ein, yaq manqei-te, køse ndøpisíb. Yaq gèqøozó, vø̄-menegim. Yaq até gendego, ta qoq ndøgo, bøi waev mbain ezoqam-qá bøi-té genøgɨ́, 7 vømbō-ein, “Mòqoqá. Bugug Siloam kewan-qasi-té qomǿsungúz.” (Siloam, taqa manqa mokho nqánek, “Ezoqam gikhofotøvem.”) Yaq ndego bøi waev mbain ezoqam, sègewáv, bugug vømø̄sunguz. Yaq gendoqavan, teqa bøi sège-eqeieqeí.

8 Taqa zita-te, ndigu ezoqam, khoev avønin qazø-puatam neka ezoqa nøme ndigu bugukhokhof gi-ometupam, ezoqa gigiap-qa gezøvi꞉mam, gèbevøpém, “Gê, ezoqam ngénèk, nakhoa-te geqonumam, ezoqa gigiap-qa gezøvi꞉mam?”

9 Ezoqa nøme gindu-einim, “Ezoqam ngének.”

Geté ezoqa nøme gindu-einim, “Mbaín. Teoká ndego. Ngenek andé teqa bugug me꞉keogé.”

Geté ndego ezoqam, bøi waev mbain gegoam, ekezan āv gene-eín nqǽgo, “Ezoqam nó.”

10 Yaq ndigu gimbo-bevøpem, “Gê, áv khanégo, qo ndakin ndoqo-keoge?”

11 Yaq ndego gendo-qavøiu, “Ndego ezoqam, iz nqambogo Yesu, ndego qoq ndøqoá, noqa bøi-te vō꞉ge. Yaq āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Siloam kewan-qasi-té qonǿqáv, bugug voqomǿ-sungūz.’ Yaq no sæ̀náv, bugug vøemø̄-sunguz. Qatumu-sunguz ndøgo, yaq no kopømbá qækewag.”

12 Yaq ndigu gimbo-bevøpem, “Gê, ndego ndakin kenáqape?”

Yaq ndego gendo-qavøiu, “No nø̀tenøtenák.”

Bøi waev mbain ezoqam, ndego Yesu gekhakheinøvem, Felisi ezoqam gimbo-sinøzømem

13 Taqa zita-te, ndego ezoqam, bøi waev mbain gegoam, Felisi ezoqam-té ginøndafém. 14 Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu qoq geqoa, yaq ndego bøi waev mbain ezoqam vø̄khakheinøvem, ta khøuwa ndøgo, Sabat khøuwá. 15 Yaq ndakin até ndigu Felisi ezoqám-a, vømbō-bevøpem, av nqægo, ndego bøi waev ande āv kenēndap?

Yaq ndego gezø-ein, “Ndego noqa bøi-te, qoq mo꞉gé, yaq no bugug vøemø̄-sunguz. Yaq ndakin no kopømbá nqækeoge.”

16 Yaq Felisi ezoqa nøme gi-einim, “Ndego ezoqam, ambá av nqǣgo, Mbumbukiam ndokhofotāv. Zapa ndǿgo, ndego Mozes-qa guguna manqat pøpøvumáv, Sabat khøuwa-qa yaq-te.”

Geté ezoqa nøme gi-einim, “Gê, ezoqa manqa-zapa-us tegoat, áv khané꞉go, umingiap matev av nqægo tematønumat?”

Yaq ti mokho-te, qaqae matev ndøgoám.

17  *Yaq ndigu Felisi ezoqam, nqawá ginømbo-sinøzømém, ndego ezoqam, bugukhokhof bøi waev mbain gegoam. Gimbo-einim, “Ge qô, áv khoqoté-matavap, teqa yaq-te, ndego bøi geqa-khakheinam?”

Yaq ndego ezoqam gendo-qavøiu, “Ndego Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqám.”

18 Geté ndigu Zu megetapak unimanqatinteáv, av nqægo, ndego ezoqam bøi waev mbain ndøgoām, yaq ndakin ndego kopømbā ndekeoge. Yaq ndigu evøndipakha ndømøváb. 19 Yaq āv gezømbe-beváp nqǽgo, “Gê, ngenek zogé yō, zo teqa yaq-te ndøzøte-manqate, av nqægo, ngenek bøi waev mbaín geqan? Av tægoat ndægo, gê, áv khané꞉go, ndakin ndekeoge?”

20 Yaq tegi evøndipakha gindu-qavøinam, “Ni mø̀tinøtén, ngenek nigí yó, neka ngenek bøi waev mbaín geqan. 21 Geté ni nøtenateáv, ndego ndakin ande āv kenē-keoge o bøi gekha ezoqām mbōkhakheinam. Ekezan mbobevøpém! Ndego mø̀ndømu-khouwév. Kopømbá, ekeza tezø-qavøiu.”

22 Ndigu evøndipakha, nqanek manqat tini-einím ndǿgo, ndigu Zu megetapak-qá møe ndøgoném. Zapa ndǿgo, ndigu Zu megetapak, manqat é-møndø-kopo꞉ném, av nqægo, gekha ezoqām ndego, te-unimanqatin, av nqægo, Yesu ndego Mesayā, yaq ndego ezoqam gembøé-khafeném. Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, sekemba gé-okhoák.

23 Yaq nakémbá, tegi evøndipakha gi-einim av nqægo, “Ngenek mø̀ndømu-khouwēv. Ekeza mbobevøpēm.”

24 Yaq ndigu Zu megetapak, ndego ezoqam, bøi waev mbain gegoam, nqawá ginømbo-akhaém, vømbō-einim, “Mbumbukiam-qa iz-te, qo unimanqatin manqat qó-eín. Ni mø̀tinøtén, nandev ezoqam qo ndoqote-manqate, ndego manqa-zapa-us ezoqám.”

25 Yaq ngenek ezoqam gendo-qavøiu, “No nøtenateáv, ndego manqa-zapa-us ezoqām penømakhaya. No sa nqánek qatenøtén. No bøi waev mbain nogoám. Yaq ndakin no kopømbá nqækeoge.”

26 Yaq ndigu gimbo-bevøpem, “Gê, ndego gekha matev qámatanam? Ndego qoqa bøi áv kené-khakheinam?”

27 Yaq ndego gendo-qavøiu, “No mø̀ezø-eín. Geté zo yogeáv. Gekha zapâ, zo nqawa yoge-qa ndozogo? Gê, ate zó-a, zo tegi paev ezoqam gone-qa zógo?”

28 Yaq ndigu mbøni nqosøgeap mboyogém, vømbō-einim, “Tege paev ezoqam, qó. Ni Mozes-gí paev ezoqám. 29 Ni mø̀tinøtén, Mbumbukiam manqat Mozes mbomanqatám. Geté nandev, ni ùnimi꞉-nøtenateáv. Até ndøgó-a, ma gendewav, ni nøtenateáv.”

30 Yaq ndego gendo-qavøiu, “Nandav nqova ndafe-ús, zo zøtezateav ndozogo, ndego ma gendewav, yaq ndego no bøi vønø̄-khakheinam. 31  *Ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam manqa-zapa-us ezoqam-qa manqat yogeapáv. Geté gekha ezoqām ndigu, ndimbovizap neka matev ndimatanam, av ndego poev ndømbøego, ndígu tezøyogé. 32 Manqei-qape ande qæfakhan, atema ndakin, ezoqa yogeáv av nqægo, ezoqa bøi waev mbain ezoqam ndøkhakheinøvēm, ndego bøi waev mbain geqan, vǿkewāg. 33 Ndego ezoqam, amba Mbumbukiam khofotøveav tegonɨn, ndego matev-qase ambá gé꞉matanamák.”

34  *Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Qo manqa-zapa mokho-té qonøqáq. Yaq ge qô, ni nømendim-qa qógo?”

Yaq ndigu gèmbøe-khafeném, tiqa guliguli khoev-te nqawa gé-onák.

Ezoqam ndigu unimanqatinteav ndigu, ndigu andé bøi waev mbain ezoqám

35 Yesu ge-ewag, av nqægo, Felisi ezoqam ndego ezoqam gèmbøe-khafenēm, ndego bøi waev mbain gegoam, tiqa guliguli khoev-te nqawa gē-onāk, yaq ge-omet, ndego āv gembøebeváp nqǽgo, “Gê, qo Ezoqam-ge Yo moqó-unimanqatin?”

36 Yaq ndego gendo-qavøiu, “Khanánqa. Qonømbé-eīn, ndego gekha ezoqâm? Yaq no ndego nó-unimanqatín!”

37 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Qo mòqo-omét ndego. Ezoqam ngének, ndego ndakin manqat ngeqa-manqate.”

38 Yaq ndego ezoqam gendo-ein, “Evézøza. No mø̀e-unimanqatín!” Yaq até gendego, Yesu-qa megemege-te, katuk ndømøkuí, vømbōvizam.

39 Yaq Yesu gembo-ein, “No nqanek manqei-qape-te, ezoqam-qa matev gevewat-qa nøgeavún. Yaq bøi waev mbain ezoqam, bøi tìabiti-kewág, neka bøi eqeieqei ezoqam, bemø̄-bøi-waev-mbain-ezoqam-ez.”

40  *Yaq Felisi ezoqa nøme, ndigu avønin giwaniapam, nqanek manqat gimboyogem, ndigu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Ge qô, até ní-a, bøi waev mbain ezoqam qotínæna?”

41 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zo amba ande bøi waev mbain ezoqam me tozogonɨn, zo ambá manqa-zapazapa-yav sozogonɨ́n. Geté zo āv qazøte-manqaté nqǽgo, ‘Ni nìkeogé.’ Yaq nakémbá, zo manqa-zapazapa zua zøgó.”

10

Yaya etæ manqat, sip keoge ezoqam eqeieqei-qa yaq-te

1 Yesu manqat nøme, āv gene-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, sip-qa khoev-te, mboqog-anim-te oneav tøgoat, getē khoev-te nakhoa vini-tē genø̄qavīg, ndego aqona ezoqám neka pepen ezoqám. 2 Geté sip keoge ezoqam eqeieqei, mboqog-anim-té genø-onɨ́n. 3 Mboqog keoge ezoqam, mboqog mbo-mboqozoɨ́n. Tegi sip, teqa manqa wag mø̀ndæzøtéz, neka vø̄yogemɨn. Ndego sip iziz zø-akhayamɨ́n, bavokho sasa ndø-itubin. 4 Yaq tegi sip bavokho ge-itubin, gèzømbo-megeɨ́n, ndigu vømbō-paevemɨn. Zapa ndǿgo, ndigu teqa manqa wag, mø̀ndæzøtéz. 5 Ndigu ezoqa vini gembó-paevemák. Geté møe mbóbøín. Zapa ndǿgo, ndigu teqa manqa wag zøtezateáv.”

6 Yesu nqanek yaya manqat gezø-eta, ndigu manqa mokho ndapeáv, gekha mé꞉manqate.

Yesu, ndego mboqóg

7 Ndigu nqanek yaya etæ-qa mokho ndapeav qagoam, yaq Yesu manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqazø-manqate. No sip-gí mboqóg. 8  *Ezoqa ewaqape ibugukhokhof go꞉geavun, ndigu aqona ezoqám neka pepen ezoqám. Geté sip tiqa manqat yogeapáv. 9 No mboqóg. Gekha ezoqām ndego, no-te tendo-on, ndego khandi ndǿndáp. Yaq ndego, kopømba ande av sip me nduigu, gé-onimát neka nango vǿfakhanāt, gagayag eqeieqei loge nonqo vømǿqeivāt.

10 Aqona ezoqam, sip aqonøvem neka zitøge neka ngiæzoat-qa mba ndo-okhoatún.

Geté no ezoqa khandi etoam-qa nogeavún. Yaq ta khandi ndøgo, tàbete-tøvá, ti mokho-te.”

Yesu, ndego sip keoge ezoqam mbomambaqapé

11  *Yaq Yesu manqat nøme ge꞉zømas, “No sip keoge ezoqam mbomambaqapé. Sip keoge ezoqam mbomambaqape, ekeza khandi gésanqáo, sip zapaya. 12  *Geté ezoqa nøme, ndego sip keoge sasae, moni qaqasam nonqo mba ndego, ndego segéteít, gaqo khobos te-omet. Ndego sip segézuváz. Zapa ndǿgo, ndego sip keoge ezoqam eqeieqeí mbá neka ndigu sip ekezán mbá. Yaq gaqo khobokhobos, sip segé-ngeasám, vǿpanqanīm. 13 Ezoqam av ngenek nge꞉go, ndego sasae, moni qaqasam nonqo mba ndøgoatún, neka ndego sip gezømbé-køfiayák.

14 Sip keoge ezoqam mbomambaqape, nó. No nøkeza sip mø̀tenøtén, neka ndigu no vø̄ezøtez, 15  *ate av-té, Tat no ge꞉-otev neka no ndego vøtēnøten. Yaq no nøkeza khandi nósanqáo, sip zapaya. 16  *No sip nøme ndinø̂gó. Ndigu nqanek sip uta mokho-té mbá. Até ndigú-a, batøndo-khatób. Ndigu noqa manqa wag ndǿyogém. Yaq sip bawan kopo mé꞉goát, neka sip keoge ezoqa kopo vøzǿgoāt.

17  *Tat kukú no-te. Zapa ndǿgo, no nøkeza khandi nósanqáo, ezoqa zapaya. Yaq no nango tàbate-khandí꞉n. 18 Ezoqa ambá av nqǣgo, no khandi ndæ̀vimbām. Geté no nøkeza poev-té qatǿsanqáo. No bazaføgakh nqanø̂gó, nøkeza khandi tæsanqao neka nqawa vǿendāp. No Tat nø-eín, matev av nqægo tægo.”

19 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq Zu megetapak nangó ginø-qatøném. 20 Ndigu ezoqa kopoáv, āv gini-einím nqǽgo, “Nandev ezoqam, nqova soqa mbøigú! Matavap kumbøgeáp, nandev. Gekha zapâ, zo teqa manqat ndozoyoge?”

21 Geté ezoqa nøme, āv gini-einím nqǽgo, “Manqat av nqægo, kopømba mbaín, nqova soqa-us ezoqam-te tøndo-fakhatat. Neka gê, nqova soqa, bøi waev mbain ezoqam áv kené-khakheinøvēm?”

Yesu gisanqawem

22 Zelusalem taon-te ndøgo, pindap khøuwa kandambaqape ndøfakhán. Zu ezoqam, Mbumbukiam-qá khoev mboqoat khøuwa mbomatavupatún, ma ibugukhokhof ndøgo, Mbumbukiam-qa khoev nqawa teqa zenda-te giveem. Ta khøuwa-te ndøgo, qozaq viav ndø-ogitát. 23 Yesu Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te, Solomon-qá lou-qase-té ge-okhoám. 24 Yaq Zu megetapak ndøpindám, te-te, vømbō-bevøpem, “Gê, ni manqat ndaføyamba gekha khøuwā qonimbí-eīn? É-moqoni-eín: Gê, qo Mesayâ?”

25 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No mø̀ezø-eín. Geté zo no unimanqatinteáv. Matev ndøgo, no Tat-qa iz-te nqæmatanam, zo ndǿgo tøne-zømesimít, av nqægo, no gekha ezoqām. 26 Geté zo no unimanqatinteáv. Zapa ndǿgo, zo nogí síp mbá.

27 Nogi sip, manqa wag nø-ewagatún. No mø̀tenøtén ndigu, neka no ndigu gènøpáev. 28  *No ndigu khandi miavmiav nøzø-etoám. Ndigu sa gemǿ-nasinimák. Ezoqa kopo, ndigu noqa zenda-te gévimbamák. 29 Noge Tat, ndego no ndigu genø-etoam, ndego ezoqa ewaqape ùnime꞉-løvubám. Ezoqa kopømba mbaín, ndigu Tat-qa zenda-te te꞉viwam. 30 No neka Tat, ni kopó.”

31 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu Zu megetapak, nqawa mbaqambaqa mba ndøpitáz. Ambá gepouimín, vø̄laemɨn.

32 Yaq Yesu gezø-ein, “No matev eqeieqei kopoav nomatønumám, zoqa bøi-te, ndøgo Tat-te qando-fakhanam. Yaq gê, nqanek matev eqeieqei ate ndægo, kopo ākhanégo, ta zapaya ndøgo, no lambe-qa nqazonøgo?”

33  *Yaq ndigu gimbo-qavøinam, “Ni ambá av nqǣgo, qoqa matev eqeieqei zapayā qatī-pouqobēm, vǿi-laqabēm. Geté ni ndǿgo tøtí-laqabém. Qo Mbumbukiam-qá iz qongi꞉wát. Qo ezoqam mbá, qo. Geté qo Mbumbukiam-qá qote-khamasiáp.”

34  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Zoqa guguna manqat-te, Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo, ‘No mø̀ezø-eín: Zo mbumbúk.’ 35 Ni mìzi꞉nøtén, manqat ndøgo, ta mbuk-te ndøpeawap, unimanqatín. Mbumbukiam-qa Manqat gé-enendák. Mbumbukiam ndigu mbumbuk me꞉zǽb, ti-te ndigu teqa manqat qafakhan. 36 Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, zo no ndozonø-manqate, ‘qo Mbumbukiam-qā iz qongi꞉wāt’, no qæ-ein, av nqægo, no Mbumbukiam-gē Yō. No Tat ndøveatán neka nqanek manqei-qape-te vøndō-khofotan.

37 No amba matev matønumav tægonɨn, av noge Tat ndømbøe-poev, yaq ság, zo no ndø-unimanqatìni᷄m. 38  *Geté no mø̀ematønumatún. Yaq nakémbá. Zo noqa manqat unimanqatin poeveav tozogoat, zo noqa matev matanam zó-unimanqatiním. Yaq zo tøzøté-zøtéz ndǿgo, neka mokho vozóndapēm, av nqægo, Tat no mokho-té gunu꞉gú neka no Tat mokho-té qatu꞉gú.”

39 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu ambá nqawá ginø-møvøinamɨ́n. Geté ndego sègezømbo-navøém.

40  *Taqa zita-te, Yesu nqawa Zoden kea yaq-keoqá genøveséz, ta manqei ndøgo, ma bugukhokhof Zion ezoqa ibøkha iz gezømbe-etoumam. Yaq ndǿgo temøqóm. 41 Yaq ezoqa kopoáv gimøndæ-pindam. Ndigu āv gini-manqatám nqǽgo, “Zion umingiap matev goneáv. Geté manqat ate ndægo, ngenek ezoqam-qa yaq-te ge꞉manqatam, unimanqatín.”

42 Yaq ndøgo, ezoqa kopoáv, gè-unimanqatiním ndego.

11

Lazales genanim

1  *Ezoqa mø̀ndøgoám. Iz Lazalés. Ndego enqoni mbogoám. Ndego tegi sænakheis namba, Meli neka Mata, Betani vemiav-té giyagám. 2  *Ngunuk Meli, tuge anganøm-yo Lazales enqoni qambogoam, ndúgu, tae etet sisip mbomambaqape, Evezøza-qa zenda tokhotapak-te guoqouz neka yaq susu ekeza izum vømbø̄e-vuogim. 3 Yaq ndigu Lazales-gi sænakheis manqat ndøkhoføtøvém, Yesu-te, “Evézøza, qoge qafu mbomambaqape, enqoni mbogó.”

4  *Geté Yesu nqanek manqat ge-ewag, ndego āv gene-eín nqǽgo, “Nqanek enqoni, løvøte-te gé-ituák. Geté tønefakhán ndǿgo, Mbumbukiam-qá iz mé꞉-eqá, neka Mbumbukiam-ge Yo, iz kandambaqape vø̄endāp.”

5 Yesu poev kandambá, Mata-te neka tugu namba qawan-te neka Lazales-te. 6 Geté Lazales-qa enqoni-qa yaq-te manqat ge-ewag, ndego nakhamas-te okhoeáv ti-te. Geté ta manqei-te ndøgo, ma ge꞉goam, khøuwa menas nøme, mø̀ndø-qovezám. 7 Taqa zita-te, ndego ekeza paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nqawa Zudia plovins-té qazinǿ-qaván, Lazales bizimø̄-ometam.”

8 Geté tegi paev ezoqam gimbo-qavøinam, “Nøméndim ezoqam. Nømønqei qagoam, ezoqa qo ambá nandí gini-pouqabemɨ́n ndøgo, vø̄laqabemɨn. Gê, qo unimanqatîn, veseze-qa qógo?”

9 Yaq Yesu gezø-ein, “Paveat kopo-te, khøuwa iziz tuélv nqambøigu. Gekha ezoqām ndego, paveat-te te-okhoat, ndego kopømba mbaín tekhaotav, vǿbøiāv. Zapa ndǿgo, paveat-qá waev-té genǿ-okhoát. 10 Geté gekha ezoqām ndego, bøivun-te te-okhoat, ndego ndø̀khaotáv, vǿboiāv. Zapa ndǿgo, ndego waev mbaín.”

11 Taqa zita-te, Yesu manqat nøme, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nigi nøfu Lazales, venanqei ndøbuvít. Geté no nangó qamǿtiú.”

12 Yaq tegi paev ezoqam gindu-qavøinam, “Evézøza. Qanimáv. Ndego ndebuvit, yaq ndø̀-eqeieqei-év.”

13 Ndigu até vø̄e-einim, Yesu Lazales-qa venanqei sømbiam-qa yaq-te mba me꞉manqaté. Geté ndego teqa løvøte-qa yaq-té gene-eín. 14 Yaq Yesu manqat ndaføyamba zø-eín, “Lazales mø̀ndønaním. 15 Geté zo zapaya, no khanakhanákh, no te namba goneav qagoam. Yaq zo kopømbá, no tøne-unimanqatiním. Geté, ság. Ndakin zíniáv te-te.”

16  *Yaq Tomas, iz nøme gimbo-akhaemam, qaqangeāp, paev ezoqa nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Sà bizimuniáv. Yaq sizimú-pakhaén te namba.”

Yesu ndégo, ezoqa løvøte-te ndekhandi꞉zat neka khandi ndēzø̄-ētōām

17 Yesu Betani vemiav-te gemøfakhan, yaq āv gene-ewág nqǽgo: Lazales manqei-pakha-te mø̀ndø-utøvém. Ndakin khøuwa foa mø̀ndømø-navøém. 18 Yaq Betani vemiav-a, yaq Zelusalem taon, taqa atap khapémbá. Tri kilomita mbá. 19 Zudia ezoqam kopoáv ginduzav, Mata neka Meli eiv vømøzǿ-tøkē, tigi anganøm-yo gezømbe-nanim.

20 Mata gu-ewag, av nqægo, Yesu ngêgeāv, yaq nakhoa-té gunøwáv. Yesu mbøeqatáz. Geté Meli khoev-té gunoqotám.

21 Yaq Mata Yesu gumbo-ein, “Evézøza. Qo amba nqanek toqogonɨn, yaq noge anganøm-yo, ambá gé꞉nanimák. 22 Geté no mø̀tenøtén, até ndakín-a, qo Mbumbukiam andē gekha mē toqombo-viam, ndego ndø̀qa-etoám.”

23 Yaq Yesu gumbo-qavøiu, “Qoge anganøm-yo nango ndø̀khandí꞉v.”

24  *Yaq Mata gundu-ein, “No mø̀tenøtén. Vaev khøuwa-te, løvøte ezoqam tikhandi꞉z, até ndegó-a, tékhandí꞉v.”

25 Yaq Yesu gumbo-ein, “Ezoqam nó, ezoqa løvøte-te nqækhandi꞉zat neka khandi nqāzø̄-ētōām. Gekha ezoqām ndego, no nde-unimanqatinat, ndego géyagét, oskia ndego tenanim. 26 Neka gekha ezoqām ndego, ndeyage neka no ndē-ūnīmānqātīnāt, ndego génanimák. Gê, qo nqanek moqó-unimanqatin?”

27  *Yaq ndugu gundu-qavøiu, “Evézøza. No mø̀e-unimanqatín, av nqægo, qo Mesayá. Mbumbukiam-gé Yó. Qo ndégo, Mbumbukiam manqat ge-ein, av nqægo, nqanek manqei-qape-te tendo-khofotav.”

Yesu Lazales-qa gevin

28 Mata nqanek manqat gumu-ein, yaq tugu namba qawan-té gunøqaván, Meli, manqat vømømbō-ein. Sègembo-voá, gumbo-ein, “Nømendim ezoqam mø̀ndø-geavún. Ngêgó nqanek. Qoqa ndøbeváp.”

29 Meli nqanek manqat gu-ewag, yaq ndugu até gundigu, gè-itán, te-te vø̄wav. 30 Yesu vemiav mokho-te fakhaneav ndøgoám. Ndego zua ndo꞉goám, ma Mata gumiqat. 31 Ndigu Zu ezoqa nøme, Meli namba khoev-te gigoam, eiv gimbo-tøkeam, gi-ometam, av nqægo, ndugu nakhamas-te gu-itan, vø̄fakhan, yaq ndigu gèmbo-paevém. Ndigu até vø̄e-einim, manqei pakha-tē gunø̄mā. Gemø̄vīn. 32 Meli Yesu-te gumufakhan, gu-omet, yaq teqa zenda tokhotapak-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, vømbō-ein, “Evézøza. Qo amba nqanek toqogonɨn, yaq noge anganøm-yo ambá gé꞉nanimák.”

33 Yesu Meli gu-omet, gu-eivam, neka ndigu Zu ezoqa nøme, namba gi꞉geavun, vø̄-eivumam, ndego mbøni mbonqosøgím, tanakh vøzø̄go. 34 Yaq gezøbevap, “Zo ndego gekham-tē qazomǿ-otøvem?”

Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Evézøza. Bìziniáv, vømø̄qeiv.”

35 Yaq Yesu gèvín.

36 Yaq ndigu Zu ezoqam, āv gini-einím nqǽgo, “Ndǽ! Ndego kuku kandambá qambogoam te-te.”

37  *Geté ezoqa nøme āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek, ndego bøi waev mbain ezoqam ndøkhakheinøvém. Yaq gê, kopømba mbaîn, Lazales amba tekhakheinøvemɨn? Yaq ndego ambá génanimák.”

Yesu Lazales løvøte-te gekhandi꞉v

38 Yesu manqei-pakha-te gemefakhan, mbøni kandambaqape, nangó qanømbo-nqosøgím. Ta manqei-pakha ndøgo, køi nqá. Mboqog mbaqambaqa-qapé gini-tokavám.

39 Yaq Yesu gezø-ein, “Mbaqambaqa-qape vø̀-qambesømém.”

Geté Mata, ndugu løvøte ezoqam-gu sævømiu, gundu-ein, “Evézøza. Vøvanq unimé꞉-soqá. Ndego khøuwa mø̀ndømbo-foa-éz, manqei-pakha-te ngu꞉gu.”

40 Yaq Yesu gumbo-ein, “No mø̀taqa-eín. Toqo-unimanqatin, yaq Mbumbukiam-qa bazaføgakh-qape qóqeív.” 41 Yaq ndigu ezoqam até gindigonem, mbaqambaqa-qape vø̄-qambesømem.

Yaq Yesu ová genøqán. Yaq āv gene-eín nqǽgo, “Tát! No ike kandambá qo-te. Qo noqa manqat, mòqo-ewág. 42 No mø̀tenøtén, qo noqa manqat oskia qòyogé. Geté no nqanek manqat ti zapaya ngínik qate-manqaté, ezoqa ewaqape ngiwaniap. Nginik tìabiti-unimanqatiním, av nqægo, no qo qotøndo-khofotán.”

43 Yesu nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq kandambaqapé møndæ-akhá, “Lázales. Mòqotøndo-fakháq!”

44 Yaq ngenek ezoqam, genanim, sègendo-fakhán. Teqa zenda lou geagim nonqo neka zenda tokhotapak-te, ndabua até gembøe-løvøtupám, neka kawa-te vømbō-løvøtupam.

Yaq Yesu ezoqa āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ndabua nandav, vø̀mbo-nqovozømém, bēwav.”

Yesu ande gimbøe-voqoem

(Met 26:1-5; Mak 14:1-2; Luk 22:1-2)

45  *Ndigu Zu ezoqam, Meli-te gindupia, yaq matev giqeivim, Yesu gematanam, ndigu ezoqa kopoáv, gè-unimanqatiním. 46  *Geté ezoqa nøme, Felisi ezoqam-té ginøzáv, Yesu-qa matev-qa yaq-te, emanqat vømøzø̄-votot.

47 Yaq Felisi ezoqam neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, Zu megetapak nøme ndøpisám. Manqa ndǿ-ovøemém. Yaq āv ginibondát nqǽgo, “Gekhā zígonēm? Ngenek ezoqam, umingiap matev khàpumu-khouwév, ngematanam. 48 Sa tizimbo-taket, matev av nqægo sa tegot, yaq ezoqa ewaqape gé-unimanqatiním ndego. Yaq Lom megetapak, Mbumbukiam-qa khoev géngi꞉nám neka manqei vønimbí-vinīm.”

49 Yaq ti mokho-te ndigu, ezoqa kopo, iz nqambogo Kayafas, ndego ta viav-te ndøgo Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape gegoam, ndego āv gene-eín nqǽgo, “Ge zô, matavap mbaîn? 50 Mozombó-matøvemem? Qanimav ndǿgo, ezoqa kopo tenanim, ezoqa ewaqape zapaya, ambá ndøgo, ni ezoqam ate nqazi꞉gu, sa tizimu-nasinim.” 51 Kayafas nqanek manqat ge-ein, ndego ambá av nqǣgo, yakhapus mbā sege-matøvēm. Geté ndego Mbumbukiam-qá manqat ndøveáz. Zapa ndǿgo, ta viav-te ndøgo, ndego Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqapé. Yaq nakémbá, ndego av ge꞉-ein nqægo, Yesu Zu bawan-ak zapaya mē꞉nanīm. 52  *Geté unimanqatín, Zu ezoqam zapaya mbá mbá. Geté até ti zapaya ndigú-a, Mbumbukiam-gi nakheis ate ndi꞉gu, manqei-manqei vinivinimba ndindu-yageapet. Yaq até ndigú-a, tìabiti-tøkuaném, vømǿ-kopoēz.

53  *Ta khøuwa-te ndøgo, Zu megetapak voqoe ndøngazém, av nqægo, Yesu gēlaēm. 54 Yaq nakémbá, Yesu Zudia plovins-te, kha sekemba vøndæveáv. Geté Eflaim vemiav-té genøwáv, ndøgo leg-av manqei avønin-te ndøgo. Yaq ekeza paev ezoqam namba, ndǿgo tiyagám.

55 Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam-qa Pasova khøuwa kandambaqape, avønín qagoám. Yaq ezoqa ewaqape, Zelusalem taon-té ginøqavát, Mbumbukiam-qa bøi-te, é-betō-ndaføyamba-ez, tiqa khøuwa kandambaqape nonqo, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein. 56 Yaq ndigu Yesu-qa ndøvawát. Mbumbukiam-qa khoev uta mokho-te gimøvabat, ndigu āv ginibondát nqǽgo, “Áv khazøté-matavap? Ndego petøndéwāv penømakhaya, nqanek møvøna kandambaqape-te?” 57 Geté Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Felisi ezoqam, ezoqa manqa é-møndøzømbo-løvuá, av nqægo, gekha ezoqām ndego, te-otev, Yesu ākenégo, bèzø-eín. Zapa ndǿgo, ndigu Yesu møvøiwat-qa mbogoám.

12

Meli tae et sisip mbomambaqape, Yesu-qa kha-te gumbøe-qouz

(Met 26:6-13; Mak 14:3-9)

1  *Khøuwa siks mba mu꞉-ewabám, Pasova khøuwa kandambaqape. Yaq Yesu Betani vemiav-té genøwáv. Betani vemiav ndǿgo, ma Lazales geqotam, ndego løvøte-te gekhandi꞉v. 2  *Yaq qakhagus ndøgo, Yesu zapaya, lou ndøkhakheinømém. Mata ndøyogím, lou. Ezoqa nøme, Yesu namba lou loge-te giqonavam, Lazalés.

3  *Yaq Meli até gundigu, Yesu-té gunøwáv, botol-qase tae et sisip mbomambaqape, fia kandambaqape, vøndōndap, yaq Yesu-qa zenda tokhotapak-te sasa mo꞉qouz. Yaq ekeza izúm gumbøe-vuogím. Taqa sisip gò꞉yát. Khoev-qape ùnime꞉-gutáv.

4 Yaq Yesu-ge paev ezoqa kopo nøme, Zudas Iskaliot, ndego vaev sa gemboqambun, āv gene-eín nqǽgo, 5 “Nqanek tae et fia kandambaqape, ambá ziwi꞉mín, moni mokho tri andled vizī-qasemɨn. Yaq moni ndigu, ambá gigiap-av ezoqam zizø-etoamɨ́n.” 6 Ngenek nqanek manqat ge-ein, ambá av nqǣgo, gigiap-av ezoqam me꞉goām. Geté zapa ndǿgo: Ndego aqona ezoqám. Yesu neka tegi paev ezoqam-gi moni, ndégo tembo-kewagám neka nøme sège-nøzøzoɨ́n, ekezan nonqo.

7 Geté Yesu gembo-ein, “Sègembo-iváv, ngunuk. Ei mbá guni-matanám. Nqanek tae et sisip mbomambaqape gugeatam neka noqa kha-te vō꞉qouz, ngunuk no otønat nonqo me꞉khakheinømbém. 8  *Zo gigiap-av ezoqam namba oskia zøté-yageapát. Geté no namba, oskia zí꞉yageák.”

Lazales gimbo-voqoem

9 Zu ezoqa bawan-qape giyogem av nqægo, Yesu Betani vemiav-tē gegō, yaq ndigu tinøzáv ndǿgo. Ndigu ambá av nqǣgo, Yesu zapaya mbā gini-apāt, geté ndigu até Lazales omete-qa ndøgoám, ndego Yesu løvøte-te gekhandi꞉v. 10 Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, nqanek matev giqeivim, ndigu āv gini-voqoém nqǽgo, “Até Lazalés-a, bìzilaém.” 11  *Zapa ndǿgo, Lazales zapaya, Zu ezoqa kopoáv, Yesu-té ginønøzáz, ndego vø̄-unimanqatinim.

Yesu Zelusalem taon-te, ande kawa ezoqam me ge꞉-on

(Met 21:1-11; Mak 11:1-11; Luk 19:28-40)

12 Yaq khøuwa nøme qandopave, ezoqa bawan-qape Pasova khøuwa kandambaqape-te gindupindam, āv giniyogém nqǽgo: Yesu Zelusalem taon-té gendówáv. Avønín géfakhán. 13  *Yaq ndigu epek ndø-upøgím, vømbø̄e-qatøzem. Yaq āv gini-akhaemát nqǽgo, “Hosána! Iké꞉ Mbumbukiam-te. Ndego ngenek ezoqam bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav, ngenek Izlael ezoqam-ge kawa.”

14 Yaq Yesu donki ndakinak ndø-omét. Yaq zita-té gembøeqóm, sasa ndøwav. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat, é-møndo꞉-eín, av nqægo, 15  *“Zayon ezoqam. Zo møe ndø̀go᷄, zo ezoqam, Zelusalem taon-te ndozoyage. Ngé! Zoge kawa ngégeav. Donki ndakinak-qá zita-té gonoqotáv.”

16  *Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu donki-qa zita-te, Zelusalem taon-te gewav, tegi paev ezoqam nqanek manqat-qa mokho zøtezateáv. Geté vaev-te, Yesu iz kandambaqape gendap, yaq tinizøtéz ndǿgo, nqanek manqat, Yesu-qá yaq-té qane-peaupám. Yaq ezoqa Yesu āv timbøe-matønømém, av Mbumbukiam-qa Manqat bugukhokhof qæ-ein.

17 Ndigu ezoqa kopoav, Yesu gi-ometam, Lazales gembo-akha, ndego manqei-pakha-te gegoam, neka løvøte-te vø̄khandi꞉v, ndigu nqanek emanqat sège-vøndazát. 18 Yaq nakémbá, ezoqa kopoav-qape nakhoa-te gizav, Yesu vømbø̄e-qatøzem. Zapa ndǿgo, ndigu nqanek umingiap matev-qa yaq-te, mø̀ndøyogém, Yesu gematanam. 19 Yaq Felisi ezoqam ekeza mokho-mba, āv ginibónd nqǽgo, “Ndǽ, zøtéqeivīm? Ni ezoqa Yesu-qa yaq-te qazizømbi-khafen, kopømba mbaín. Ezoqa ewaqape sègembo-pavét.”

Bawan vini-ak, Yesu omete-qa gigoam

20 Ndigu ezoqam-qa mokho-te, Zelusalem taon-te gi-apat, Pasova khøuwa-te Mbumbukiam-qa iz timø-eqanem, Glik ezoqam mø̀ndøgoám. 21 Yaq ndigu Filip-té ginøzáv, ndego Betsaida vemiav-ak, ndøgo Gelili plovins-te, vømbō-einim, “Khanánqa. Ni ambá manqat nimbo-einimɨ́n, Yesu.” 22 Yaq Filip Endlu-té genøwáv, vømømbō-ein. Yaq ndigu ezoqa menas, sasa ndøzav, Yesu vømømbō-einim.

23  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Qanimáv. Khøuwa iz mø̀ndøndáp. Mbumbukiam avønín, iz kandambaqape mbó-etoám, Ezoqam-ge Yo. 24  *No unimanqatín nqazø-manqate. Wit nanga, manqei-te bøiazaneav tøgoat neka pakhaezateav vǿgoāt, yaq yakhapus mbá segégoát. Geté tipakhaez, yaq nanga ndǿviám. Kopoáv.

25  *Gekha ezoqām ndego, yage-te møqæ tømboyat, ndego ndæ̀khambuá. Geté gekha ezoqām ndego, nqanek manqei-qape-te, ekeza yage zita te꞉wua, ndego miavmiav ndǿgeatát. 26 Gekha ezoqām ndego, noqa sasae gone-qa ndego, ndego no bènøpáev. Yaq ma no tøtegoat, até ndegó-a, gégoát. Gekha ezoqām ndego, noge sasae ezoqam tegoat, ndego noge Tat, iz kandambaqape mbó-etoám.”

Yesu ekeza løvøte-qa yaq-te ge꞉zømas

27  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “No nòfofogeapét. Matavap gènømbu-kiambøpét. Gê, no gekha manqat nó-eīn? Ndǿgò? ‘Tát! No vø̀khandī꞉n. Nqanek viniv-qape benøfàkha᷄n.’ Geté āv taoká! No nqánek qategeavún. Khøuwa eqeieqei mø̀ndøndáp. 28 Tát! Qakeza iz vø̀-eqá!”

Yaq yan-te nqo꞉go, manqat ndofakhán. Āv qane-eín nqǽgo, “No nøkeza iz, mø̀e-eqá. Yaq no nangó qatǿ-eqá.”

29 Ezoqa ewaqape, ta manqei-te ndøgo giwaniapam neka nqanek manqat vø̄yogem, nøme āv gini-einím nqǽgo, “Ndand ndønqøōz.” Geté nøme gi-einim, “Enzol ezoqam, manqat mbo-eín.”

30 Yaq Yesu gendo-ein, “Manqat nqanek, yan-te qandovis, ambá av nqǣgo, no zapayā qane-manqatām. Geté zo zapayá qane-manqatám.

31 Ndakin Mbumbukiam manqei-qape ezoqam gégevezó, neka ndego manqei-qape kawa ezoqam, Saitan, vǿ-ogiū. 32  *No manqei-qape-te nqægo, ti-eqanonam, yaq no ezoqa ewaqape nókhatób, no-te.”

33  *Yesu nqanek manqat ge-ein, tenezømás ndǿgo, ndego ande āv kenénanīm.*

34  *Yaq ezoqa ewaqape gindu-einim, “Mozes-qa guguna manqat, ni qeiyogem, āv qaninømánd nqǽgo, Mesaya ndego miavmiav ndǿyagát. Yaq ge qô, gekha zapâ, qo av ndoqote-manqate nqægo, Ezoqam-ge Yo gēnanīm? Neka gê, ndego Ezoqam-ge Yo, gekha ezoqâm?”

35  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Waev, zo mokho-te khøuwa nøme khapémbá tøgoat. Zo ndakin waev zua nandazømbego, yaq waev-té qanø-okhó. Soqaín ndøgo, zo bøivun tøgutaz. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, bøivun-te tema, ndego gé꞉-otevák, ande āv kenéma. 36  *Ndakin waev zua ndøgó, zo namba. Yaq nakémbá, vø̀-unimanqatiním, nqanek waev, yaq até zó-a, vozó-waev-ezoqam-ēz.”

Yesu nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq gèwáv. Gèpeó, ezoqam-te.

Ezoqa kopoáv, Yesu unimanqatinteáv

37 Yesu ezoqa ewaqape-qa bøi-te, umingiap matev vinivinimba kopoáv gematønumam. Geté até ndøgó-a, ndigu unimanqatinteáv ndego. 38  *Nqanek matev tønefakhán ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat tàbete-unimanqatín, tege manqa vevezam ezoqam Aezaya gepeawam. Ndøgo āv qane-manqaté nqǽgo,

“Evézøza. Manqat ndøgo, ni qati-zømesimam, gekha ezoqā ndǿ-unimanqatin?

Neka gekha ezoqā ndǿmatøvem, av nqægo, nqanek matev kandakanda, Mbumbukiam ndømatanām?”

39 Ezoqa kopømba mbaín, Yesu gé-unimanqatinīm. Taqa yaq-te, Aezaya manqat nøme āv gene-eín nqǽgo,

40  *“Mbumbukiam bøi mø̀ndøzø-gutám,

neka mbøni vøzø̄tok.

Yaq nakémbá, ndigu kopømba mbaín, bøi ti꞉qeivat

neka tiqa mbøni-te, kopømba mbaín, mokho timbo-ndapemat,

neka ndigu kopømba mbaín, no-te tinduzav, neka no ndigu vǿe-khakheinøvēm.”

41  *Aezaya nqanek manqat, Yesu me꞉-eín. Ndego é-møndo꞉qeív, av nqægo, Yesu iz kandambaqape ndǿndáp.

42  *Ezoqa kopoáv, ndigu Yesu unimanqatinteáv. Geté até Zu megetapak mokho-té-a, nøme mø̀ndø-unimanqatiním. Kopoáv. Geté ndigu gèkhonoumám. Ndigu manqat bavokho einiáv, av nqægo, Yesu-tē ginønøzāz. Zapa ndǿgo, ndigu Felisi ezoqam-te møe ndøgoám. Soqaín ndǿgo, ndigu tiqa guligulim-te tizømbe-khafen. 43  *Ndigu iz kandakanda, ezoqam-te ndape-qa ndøgoám, ambá ndø̄go, Mbumbukiam-te.

Ezoqa manqa ovøyam-te tø-ab, nqánek, Yesu-qa manqat

44 Yaq Yesu sa manqa ndøyám. Āv gene-eín nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, no nde-unimanqatinat, ndego ambá av nqǣgo, no mba ndø-unimanqatināt. Geté ndego até ndegó-a, no gendo-khofotan, nde-unimanqatînát. 45  *Neka gekha ezoqām ndego, no ndenømende, ndego até ndegó-a, no gendo-khofotan, nde-omêté. 46 No waev nogeavún, nqanek manqei-qape-te. Yaq gekha ezoqām ndego, no nde-unimanqatinat, ndego bøivun-te sekemba géyageák.

47  *Gekha ezoqām ndego, noqa manqat ndeyoge, gete o-mba ndapeav ndøgo, no ndego manqa ovøyam-te nǿveák. Zapa ndǿgo, no ambá ta zapaya ndǿgo, tøtegeavún, manqei-qape ezoqam manqa ovøyam-te tæ-ab. Geté no ndigu khandi꞉zat-qa nogeavún. 48 Gekha ezoqām ndego, no ndesanqana neka noqa manqat o-mba ndapeav ndego, matev ndø̂gó, ndego manqa ovøyam-te tøve. Ndego vaev khøuwa-te, manqa ovøyam-te, nqánek qávé, manqat no nqæmanqate. 49 Zapa ndǿgo, manqat ndøgo, no qate-zømesimam, ndøgo ambá av nqǣgo, noqa matavap-tē qando-fakhatē. Geté manqat, Tat nøløvuát, ndego no gendo-khofotan, no gekha manqat banø̄-ein neka ezoqa batē-zømesim. 50 Neka no mø̀tenøtén, manqat ndøgo, no manqa genø-løvua, tøte-zømesim, zo khandi miavmiav zǿ-etoám. Yaq nakémbá, gekha manqāt ndøgo, no nqate-manqate, no āv qate-manqaté, av Tat genømbe-ein.”

13

Yesu ekeza paev ezoqam, zenda tokhotapak gezøsunguz

1 Pasova khøuwa kandambaqape, avønín qagoám. Yesu é-møndæ-otév, teqa khøuwa mø̀ndø-fakhān. Ndego nqanek manqei-qape, avønín gé-iváv, Eve-te vǿwāv. Ndego kuku mbogoám, ekeza ezoqam-te, nqanek manqei-qape-te. Yaq ndakin ndego āv genezømás nqǽgo: Teqa kuku kandamba tantáv.

2  *Khagus, Yesu ekeza paev ezoqam namba, lou gilog, Zudas, Saemon Iskaliot-ge yo, nqova soqaqape matavap é-møndømbo-etoám, av nqægo, Yesu segembō-qambūn. 3  *Yesu mø̀ndæ-otév, Eve matev ate ndægo, teqá zenda-té genøvé. Neka ndego mø̀ndæ-otév, Mbumbukiam-té gendowáv, neka yaq nango Mbumbukiam-te vǿvesēz. 4 Yaq Yesu até gendego, lou loge-te geqotam, gè-itán, ndabua mumat go꞉-uzam, gèkhofá, neka ndabua susu vuogim nonqo, bøndim-te vø̄løvøen. 5 Qamømbøeva ndøgo, ndego ndis-te ibøkha ndøqóuz, tegi paev ezoqam-qa zenda tokhotapak sunguzam vø̄ngaz, neka ndabua bøndim-te qambo-løvøetam, susu sasa zømbe-vuogim. 6 Yaq Saemon Pita-te gendowav, ngenek Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “Evézøza. Qo ezoqa kandambaqapé. Kopømba mbaín, noqa zenda tokhotapak toqosunguz.”

7 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Qo ndakin mokho ndapeáv, matev no nqæmatønumit. Geté vaev-te ndòqome-qatéq.”

8 Yaq Pita gendo-ein, “Kopømba ùnime꞉-mbaín, zenda tokhotapak toqonø-sunguz.”

Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No qoqa zenda tokhotapak sunguziav tøgoat, yaq qo kopømba mbaín, noge ezoqam toqogoat.”

9 Yaq Saemon Pita gendo-qavøiu, “Evézøza! Av tægoat ndægo, yaq qo zenda tokhotapak mba qonǿ-sunguzák, geté até lou geagim nonqó-a neka kawa voqonǿ-sungūz.”

10  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Gekha ezoqām ndego, tekhakuam, teqa kha ate ndægo bæbǽs. Ndego kha nango gésunguzák. Geté zenda tokhotapak mba ndǿsungúz. Até zó-a, bæbǽs. Geté ezoqa ewaqapé mbá.” 11 Yesu é-møndæ-otév, gekha ezoqām ndego, sa temboqambun. Yaq nakémbá, av ge꞉-ein nqægo, “Ezoqa ewaqapē mbā, bæbæs.”

12 Yesu tiqa zenda tokhotapak gumusunguz, yaq ndabua mumat go꞉-uzam, gekhofa, nqawa tène-úz, vø̄qom, ma geqotam ndøgo. Yaq gezøbevap, “Zo mokho mozombó-ndapem, no ndakin matev qazø-matønumat? 13 Zo no ‘Nømendim ezoqam’ neka ‘Evezøza’ zonø-akhayám. Yaq ndøgo qanimáv. Zapa ndǿgo, no unimanqatín, zoge nømendim ezoqám neka zoge Evezøzá. 14  *No zoge Evezøza neka zoge nømendim ezoqam nqægo, zenda tokhotapak qazø-sunguzat, yaq até zó-a, zo yaqyaq-a zenda tokhotapak zósunguzumát. 15  *No matev mø̀tezømás. Yaq até zó-a, matev kopo zómatønumát, av no qazømbe-matanam. 16  *No unimanqatín nqazø-manqate. Sasae ezoqam, ekeza kawa ezoqam géløvuák. Neka u-anim, ma géløvuák, ndego ezoqam, ma gende-khofotav. 17 Ndakin zo mø̀zøte-zøtéz, taqa yaq-te. Zo āv tøne-matanám. Yaq zo khanakhanakh-us zógoát.

18  *No ambá av nqǣgo, zo ezoqa ewaqape nøte-manqatē. No mø̀tenøtén, ndigu ezoqam, no qævevesam. Geté manqat ndøgo, Mbumbukiam-qa manqat-te nqapeawap, tàbete-unimanqatín, av qæ-ein nqægo, ‘Ndego ezoqam, lou namba qatilogat, sègenø-qambún.’ 19  *Ndakin, nqanek matev fakhaneav ndøgo, no é-ndøtezømastét, taqa yaq-te. Yaq matev tøfakhan, zo tø̀ne-unimanqatiním, av nqægo, no ndégo.

20  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme tekhato, ndego no qatøndo-khofotav, ndego no ndǿkhatómb. Neka gekha ezoqām ndego, no tekhatomb, ndego ndégo tékható, ma no gende-khofotan.”

Yesu tegi paev ezoqam ge꞉zømas, av nqægo, ezoqa kopo segembō-qambūn

(Met 26:20-25; Mak 14:17-21; Luk 22:21-23)

21 Yesu nqanek manqat gumu-ein, yaq ndego mbøni mbová. Yaq ndego manqat ndaføyamba zø-eín, av nqægo, “No unimanqatín nqazø-manqate, zo ezoqa kopo segenǿ-qambún, neka no qaqa ezoqam-qa zenda-te vǿvē.”

22 Yesu-gi paev ezoqam, nqanek manqat giyogem, yaq sègewambám. Gò꞉bevøpém, ndego gekha ezoqām mé꞉manqate. 23 Ndego paev ezoqa nøme, Yesu kuku qambogoam te-te, ndego Yesu avønin-té geqotám. 24 Yaq Saemon Pita, bøi mba mbokhouwá, av nqægo, “Qombøébevāp, nandev. Gekha ezoqā mé꞉manqate?”

25 Yaq ndego paev ezoqam, Yesu-té genøsiná, vømbōbevap, “Evézøza. Gekha ezoqām qoté-manqate?”

26 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “No lou mbewat, yaf-té qatúqoqóm. Yaq gekha ezoqām ndego, tæmbo-etoam, ezoqam ndégo.” Yaq Yesu até gendego, yaf-te lou mbewat vø̄uqoqom, Zudas, ndego Saemon Iskaliot-ge yo, sasa mbo-etoam.

27  *Zudas nqanek lou mbewat gendap, yaq Saitan mu꞉-ón, teqa mokho-te.

Yaq Yesu āv gembøe-eín nqǽgo, “Matev ndøgo, qo matanam-qa ndoqogo, nakhamas-té qanøgó.”

28 Ndigu ezoqa nøme, lou loge-te giqonavam, ndigu mokho ndapeáv, gekha zapā Yesu nqanek manqat gembo-ein. 29 Ezoqa nøme āv gini-matavupám nqǽgo: Yesu Zudas loge gigiap wi-qa yaq-te abembøe-eín, tiqa khøuwa kandambaqape nonqo, o gigiap-av ezoqam moni etoam-qa yaq-te abembøe-eín. Zapa ndǿgo, moni ndégo tembo-kewagám. 30 Zudas nqanek lou mbewat ge꞉ndap, yaq até gendego, bavokho vø̄fakhan. Ta khøuwa-te ndøgo, lová.

Yesu guguna manqat ndakinak gezø-løvua

31  *Zudas ge-ivav, gewav, yaq Yesu āv gene-eín nqǽgo, “Ndakin Ezoqam-ge Yo, iz kandambaqape ndǿndáp. Neka te mokho-te, Mbumbukiam iz kandambaqape vǿndāp. 32  *Mbumbukiam Ezoqam-ge Yo-qa mokho-te, iz kandambaqape tendap, yaq ndego até Ezoqam-gé Yó-a, iz kandambaqape mbó-etoám. Unimanqatín, ndego iz kandambaqape, avønín é-ndømbo-etoám. 33  *Nogi nakheis. No ndakin khøuwa khapímbá, zo namba tøtegoat. Zo no ambá ndøzønømbe-vawém. Geté, av Zu megetapak qazømbe-ein, no zo manqat kopó, āv tæzømbé-eín, ‘Zo kopømba mbaín tozotøndozav, ma no nqatema.’

34  *No zo ndakin guguna manqat ndakinak nøzǿ-løvuá. Manqat nqánek: Zo kuku yà bezøgó, yaqyaq-a. Av no kuku qanømbe-goam zo-te, yaq até zó-a, zo kuku āv tabezømbe꞉gó, yaqyaq-a. 35 Zo kuku tøzøgoat, yaqyaq-a, yaq ezoqa ewaqape segézøtéz, av nqægo, zo nogí paev ezoqám.”

Yesu Pita gembo-vøndøyam, ndego teqa yaq-te to꞉nawam

(Met 26:31-35; Mak 14:27-31; Luk 22:31-34)

36 Saemon Pita Yesu gembobevap, “Evézøza. Gê, qo ākhoqotéma?”

Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No ma nqatema, qo ndakin kopømba mbaín, toqonøndo-paev. Geté vaev-te, qo qonøndó-páev.”

37 Yaq Pita gembobevap, “Evézøza, gekha zapâ, no kopømba mbaīn ndøgo, qo ndakin tøtaqando-paev? No notónaním, qo zapaya.”

38  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Gê, qo unimanqatīn qotó-naqanīm no zapaya? Āv taoká. No unimanqatín nqataqa-manqate, kokolok naqanøká gé-ogeayák. Qo noqa yaq-te, ndòqotøkhæ-nawám. Misiká toqoto-nawam.”

14

Mbumbukiam-te, nakhoa Yesú

1 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo mbøni bezø̀va᷄. Geté zo Mbumbukiam zó-unimanqatiním. Neka até no-á, vø̄-unimanqatinim. 2 Noge Tat-qa khoev-te, kougiap kopoáv. Amba mbain tøgonɨn, no av nqægo ambá nøzømbé-einák. Yaq no tøtemá ndǿgo, zo khoev nomøzǿ-khakheinám. 3  *No tænav ndøgo, khoev vømøzǿ-khakheinām, yaq nango ndø̀tøndo-veséz, zo vǿekhatōb, nøkezan-te. Yaq até zó-a, tø̀negó, ma no tøtegoat. 4 Zo nakhoa mø̀zøte-zøtéz, ndøgo ndølowe, ma no tøtema.”

5 Yaq Tomas gembobevap, “Evézøza, ni nøtenateáv, ma qo toqotema. Gê, ni nakhoa áv khatínøtēn?”

6  *Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Nakhoa, nó. Neka unimanqatin, nó. Neka khandi, nó. Ezoqa no mokho-te mbá, gindúzáv, atema Tat-te. Nakhoa nøme mbaín. 7  *Zo no qazøte-zøtez, yaq zo até nogé Tát-a, ndø̀zøte-zøtéz. Até ndakín-a, zo mø̀zøte-zøtéz ndego. Neka zo ndego mòzo-ometám.”

8 Yaq Filip gembo-ein, “Evézøza. Ni ambá Qave qoti-nømandɨ́n. Ság, nqanek.”

9  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Fílip. No nupøkhán mbá, zo namba nqaziyage. Yaq gê, qo no qateqateâv? Gekha ezoqām ndego, no genømend, ndego Tat ndø-omét. Gekha zapâ, qo no ndoqonø-manqate, av nqægo, ‘Ni ambā Qave qoti-nømandɨ̄n?’ 10  *Gê, qo unimanqatinteâv, av nqægo, no Tat-qā mokho-tē qatu꞉gū neka ndego Tat, no mokho-tē gunu꞉gū? Manqat ndøgo, no nqazø-manqate, no ambá av nqǣgo, nøkeza matavap-tē qatø-manqatē. Geté Tat mu꞉sasaeát, ndego noqa mokho-te ngu꞉gu. 11  *Zo no vø̀-unimanqatiním, no zo av nqazømbe-manqate nqægo, no Tat mokho-tē qatu꞉gū, neka ndego Tat, no mokho-tē gunu꞉gū. Geté zo nqanek manqat unimanqatinteav tøgoat, zo tøzøté-unimanqatiním ndǿgo, no matev nqæmatanam. 12  *No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha ezoqām ndego, no nde-unimanqatinat, ndego matev āv gené-matønumát, av no nqate-matanam. Unimanqatín. Matev ndøgo, tematønumat, ndø̀mø-løvuám, av matev no nqate-matanam. Zapa ndǿgo, no Tat-té qatømá. 13  *Yaq gekha matēv ndøgo, zo noqa iz-te tozo-viømemat, no ndæ̀matønumát. Yaq ndǿgo, Yo mokho-te, Tat-qa iz tàbete-eqawát. 14 Unimanqatín. Gekha matēv ndøgo, zo noqa iz-te tozotøndo-viømemat, no ndæ̀matønumát.”

Yesu manqa mbusa geve, Nqova Mbomambaqape tendo-khofotav

15  *Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo kuku tøzøgoat no-te, yaq zo noqa manqa løvuat manqat ndòzombo-pavát. 16  *No Tat ndæ̀mboviám. Yaq ndego zo tøke ezoqam nøme zǿ-etoám. Yaq ngenek zo namba mé꞉yagát, miavmiav. 17  *Ngenek tøke ezoqam, Nqova Mbomambaqapé. Ndego unimanqatin manqat mba ndømanqaté. Manqei-qape ezoqam, kopømba mbaín, tindafem. Zapa ndǿgo, ndigu ndego ometupáv neka ndego zøtezateáv. Geté zo ndego mø̀zøte-zøtéz. Zapa ndǿgo, ndego zo namba me꞉gó neka zo mokho-te até gú꞉goát.

18 No tænav, no ambá av nqǣgo, zo andē loundik me nøtézuvāz. Geté no nango ndø̀tøndoqaván, zo-te. 19 Khapé gé꞉-auwamák. Yaq manqei-qape ezoqam no nango génømendamák. Geté zo no ndòzo-nømendát. Zapa ndǿgo, no tæyagat, yaq até zó-a, zo ndòzoyagát. 20  *Ta khøuwa-te ndøgo, zo tøzøté-zøtéz ndǿgo, no Tat-qā mokho-tē qatu꞉gū neka zo no mokho-tē qazotu꞉gū neka no zo mokho-tē qatu꞉gū.

21 Gekha ezoqām ndego, noqa guguna manqat te-ewagat neka vømbópavāt, ezoqam ndégo, kuku ndømbogo no-te. Neka gekha ezoqām ndego, no-te kuku ndømbogo, noge Tat kukú te-te. Neka até nó-a, kukú te-te. Neka no ndego, nøkezan-qa yaq-te, nombó-vøndøyám.”

22 Yaq Zudas gembo-ein, (ngenek Zudas teoká ndego, Zudas Iskaliot), “Evézøza, gekha zapâ, qo ni qakezan-qa yaq-te toqoni-vøndøyam, getē manqei-qape ezoqam qozø̄-vøndøyamāk?”

23 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “Gekha ezoqām ndego, no-te kuku tømbogoat, ndego noqa manqat o-mba mbøéndapát. Yaq noge Tat kuku mbógoát te-te. Yaq ni nitøndú-niáv, te namba vøtíqōm. 24  *Geté gekha ezoqām ndego, kuku mbain tøgoat no-te, ndego noqa nømendim manqat, o-mba gó꞉ndapeák. Nqanek manqat zo nqazoyoge, ndøgo ambá av nqǣgo, nøkeza manqāt, geté ndøgo Tat-qá manqát, ndego no gendo-khofotan.

25 No nqanek manqat, tæzømbe-eín ndǿgo, ate av-té, no zo namba nqate꞉go. 26 Ndego tøke ezoqam, Nqova Mbomambaqape, ndego Tat noqa iz-te tendo-khofotav zo-te, ndego zo matev ate ndægo gé꞉zømesimát neka matavap vøzǿ-mboqoayāt, manqat ate ndægo, no qazø-manqatam.

27 No mbøni bøiv matev nøzǿ-iváv zo-te. Noqá mbøni bøiv matév. Mbøni bøiv matev ndøgo, tæzø-etoam, viní. Āv taoká, av manqei-qape ezoqam ndizømbe-etoam. 28  *Zo manqat mòzonø-yogém, no qazø-ein, av nqægo, ‘No nø̀má. Geté no nango ndø̀tøndo-veséz zo-te.’ Zo amba kuku tøzøgonɨn, no-te, yaq zo ambá khanakhanákh, no Tat-te nqæma. Zapa ndǿgo, ndego no mø̀ndø-løvumbám.

29  *Matev okhokho-té qanǿfakhán. Geté no ndakin é-bazømbe-eín. Yaq matev tøfakhan ndøgo, zo tø̀ne-unimanqatiním. 30 No zo namba, manqat kandakanda nøme nómanqateák. Zapa ndǿgo, nqanek manqei-qape-ge megeat ezoqam, Saitan, ngégeav. Ndego kopømba mbaín, no tetømbuno. 31 Geté manqei-qape ezoqam, tìabiti-zøtéz, av nqægo, no kukú Tat-te. Yaq nakémbá, no matev ate nqægo, āv tøtégót, av ndego no manqa genømbe-løvua.

Mā. Bìziniáv. Nqane manqei bìzi-ivøvém.”

15

Yesu ndego waen táe, ni tangtáng

1 Yesu tegi paev ezoqam, manqat nøme, āv gezømbe-eín nqǽgo, “No unimanqatin waen táe, neka noge Tat, waen khae keoge ezoqám. 2  *Gekha tāng ndøgo, no-te nqago, nanga vi꞉mav ndøgo, ndego géqóg. Geté tang ndøgo, nanga qavi꞉matun, tang-qasis qapakhapakhawamɨn, gèmøkuiamɨ́n. Ndego tenegoatún ndǿgo, yaq tang ndøgo, tàbete-eqeieqeí neka nanga kopoav betēviam. 3 Zo mòzo-eqeieqei-éz. Noqa nømendim manqat mokho-té, zo qate-zømesimam, tøzøte-eqeieqei-éz. 4 Zo no mokho-te até vøugú, yaq no zo mokho-te oskia nøtúgoát. Tang kopømba mbaín, ekezan mba nanga tøviam, geté tae-te tøbunøzupit. Zo até kopó. No mokho-te goneav tozogoat, zo kopømba mbaín, mokho tøzøfakhan.

5 No waen taé, neka zo tangtáng. Gekha ezoqām ndego, no mokho-te tu꞉goat neka no te mokho-te vøtúgoāt, ndego mokho kandambá tømbo-fakhan. Zo no namba bunøzeav tøgoat, zo matev-qase kopømba mbaín, tozo-matønumat. 6  *Gekha ezoqām ndego, no mokho-te goneav tøgoat, ndego ande tang soqaqape me mé꞉-ogím, vǿkakavøēm. Tangtang av nqægo gémøvøyám, gøinam-te sasa mǿnqagīm, vǿlønqotām. 7 Zo no mokho-te ate tozotugoat neka noqa manqat zo mokho-te ate vǿugoāt, yaq gekha matēv ndøgo, zo poev tøzøgoat, vø̀viømemát, yaq zo ndòzo-upøgimát. 8  *Zo mokho kandamba tøzø-fakhanam neka ta mokho-te tøzøte-zømas, av nqægo, zo nogī paev ezoqām, noge Tat iz kandambaqape ndǿgo tenéndáp. 9 No kuku zo-te, āv qanømbegó, av Tat kuku ndømbøego no-te. Zo até vøugú, noqa kuku matev mokho-te. 10  *Zo noqa manqa løvuat manqat, o-mba tozoto-ndapat, yaq zo noqa kuku matev mokho-te oskia ndòzotu꞉-goát, ate av-té, no Tat-qa manqa løvuat, o-mba nqato-ndape, neka no teqa kuku matev-te oskia nqatu꞉gu. 11 No zo nqanek manqat, tæzømbe-manqaté ndǿgo: Noqa khanakhanakh zo mokho-te tàbetegó neka zoqa khanakhanakh tàbezømbe-tøtøvøyám.

12  *Noqa manqa løvuat nqánek: Zo yaqyaq-a kuku āv tabezømbe꞉gó, av no kuku nqanømbe꞉go zo-te. 13  *Ezoqa zifuap-te kuku kandambaqape tømbogoat, yaq ekeza yage sa tenqonqotav, ti zapaya, teqa kuku matev, ùnime꞉-løvuám, kuku matev ate ndægo. 14  *Zo nogí nøfuáp, zo manqat tozombo-pavat, no nqazø-løvuat. 15 No zo ndakin sasae ezoqam, sekemba nøzǿ-akhayamák. Zapa ndǿgo, sasae ezoqam mè꞉zøtezák, ekeza kawa ezoqam, ande gekha matev me mé꞉gō. Geté no zo nøfuap nøzø-akhayám. Zapa ndǿgo, manqat ate qægoam, Tat-te qæ-ewagam, no zo mø̀te-zømesimám. 16 Zo ambá av nqǣgo, no zo zoveatønēm. Geté zo no nøvevesám. Neka no zo tøte-abám ndǿgo, zo mokho kandambaqape tàbezømbe-fakhán. Yaq ta mokho ndøgo, ate nonqo tàbetegót. Yaq gekha matēv ndøgo, zo Tat noqa iz-te tozombo-viømemat, ndego segezǿ-etoumát.

17  *Noqa manqa løvuat manqat zo-te nqánek: Zo kuku yà bezøgó, yaqyaq-a.”

Manqei-qape ezoqam, Yesu-gi paev ezoqam gésanqabát, ate av-té, Yesu gi꞉sanqawam

18 Yaq Yesu manqat nøme gezø-ein, “Zo manqei-qape ezoqam tisanqabat, yaq zo manqa matev nqawá qanø-eimimát, av nqægo, ndigu bugukhokhof no mo꞉sanqambám. 19  *Zo amba manqei-qape-gi tozogonɨn, yaq manqei-qape ezoqam, ambá kuku zøgonɨ́n zo-te, ate av-té, ekeza ezoqa nøme-te, kuku ndøzømbe꞉go. Geté zo manqei-qape-gí mbá. No nø̀vevesám zo, nqanek manqei-qape-te. Yaq nakémbá, ndigu manqei-qape ezoqam, zo gèsanqazá. 20  *Gèmbo-mataváp. No āv qazømbe-eín nqǽgo, ‘Sasae ezoqam, ekeza kawa ezoqam géløvuák.’ Ezoqa no ngenøgim ginøgoam, yaq ndigu até zó-a, ngenøgim zǿgoát. Neka ezoqa, noqa nømendim manqat gi-upøgimam, yaq até zoqá nømendim manqát-a, ndø̀-upøgimát. 21 Ndigu zo nqanek matev ate ndægo, no zapayá gizømbé-matønumát. Zapa ndǿgo, ndego ezoqam, no gendo-khofotan, ndigu zøtezateáv. 22 No okhoeav tøgonɨn neka no ndigu manqat einiav vø̄gonɨn, ndigu manqa-zapazapa ambá mbaín sègegonɨ́n. Geté no mø̀egeavún neka no ndigu manqat vøzø̄-ein. Yaq nakémbá, ndigu kopømba mbaín ti-einim, av nqægo, ‘Ni manqa-zapa-ūs mbā, zapa ndø̄go, ni nøtenateāv.’ 23  *Gekha ezoqām ndigu, no ndisanqana, ndigu até nogé Tát-a, ndisanqâwé. 24 No ti mokho-te amba matev goneav tøgonɨn, av bugukhokhof ezoqa goneav qagoam, ndigu manqa-zapazapa ambá mbaín sègegonɨ́n. Geté ndigu noqa matev mø̀ndø-qeivám. Geté até ndøgó-a, ndigu no sège-sanqambám, Tat namba. 25  *Geté nqanek matev tønefakhán ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat tàbete-unimanqatín, tiqa guguna manqat-te ndøpeawap, av nqægo, ‘Ndigu no khokhó sege-sanqambám. Mokho mbaín.’

26  *Ndego tøke ezoqam tendowav, no zo-te tøtøndo-khofotav, no Tat-te tægoat, ndego zo mé꞉zømesimát, noqa yaq-te. Ndego tøke ezoqam, Nqova Mbomambaqapé. Ndego Tat-té gendowavɨ́n neka unimanqatin manqat mba ndømanqaté. 27 Neka ate zó-a, zo ezoqa noqa yaq-te vøzøté-zømesimāt. Zapa ndǿgo, zo oskia zogoám no namba, no sasae ande qatengaz, atema ndakin.”

16

1 “No zo nqanek manqat ndǿgo tæzømbe-manqaté, zoqa unimanqatin navøepøteav tàbezømbegó. 2  *Zo Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, gizømbé-khafeapát. Unimanqatín. Khøuwa ndø̀mø-fakház. Yaq ezoqa zo løvøte-te ti-abumat, ndigu āv giní-matavupát nqǽgo: Ndigu Mbumbukiam-qā sasae ndøgōt. 3  *Ezoqa matev av nqægo, zapa ndǿgo tinígoném, ndigu no mè꞉zøtezák, neka até noge Tát-a, mè꞉zøtezák. 4 Geté no zo nqanek manqat tæzømbe-manqatám ndǿgo, ta khøuwa ndøgo timøfakhaz, yaq zo matavap nango tàbezømbe-vesezú, no ande gekha manqat me nøzømbē-manqatam. No zo bugukhokhof manqat einiáv, taqa yaq-te. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, no mø̀egoám, zo namba.”

Nqova Mbomambaqape-qa sasae-qa yaq-te

5 Yaq Yesu tegi paev ezoqam, manqat nøme gezø-ein, “No ndakin nø̀má. Te-te ndégo tøtømá, no ma gende-khofotan. Geté zo ezoqa kopo no-te bevøpøteáv av nqægo, ‘Gê, qo ākhoqotéma?’ 6 Zapa ndǿgo, zo mbøni zøvá, ta zapaya ndøgo, no qazø-ein. 7  *Geté no unimanqatín nqazø-manqate. Ndøgo qanimáv zo-te, no tænav. Zapa ndǿgo, no okhoeav tøgoat, yaq ndego tøke ezoqam gendówavák zo-te. Geté no tænav, yaq no ndego notøndó-khofotáv zo-te.

8 Ndego tendowav, ndego manqei-qape ezoqam āv genézømás nqǽgo: Tiqa matavap soqaín, manqa-zapa neka matev eqeieqei neka Mbumbukiam-qa manqa ovøyam-qa yaq-te. 9 Manqa-zapa-qa yaq-te, ndego te꞉zømas: Manqa-zapa nqánek, ndigu no unimanqatinteav ndøgo. 10 Neka matev eqeieqei-qa yaq-te, ndego te꞉zømas: Ezoqa Mbumbukiam-qa bøi-te, ta mokho-te ndǿgo tiní-eqeieqei-éz, no Tat-te tænav. Yaq zo nango zónømendamák. 11  *Neka manqa ovøyam-qa yaq-te, ndego te꞉zømas: Mbumbukiam ndego manqei-qape-ge megeat ezoqam, Saitan, manqa ovøyam-te mø̀ndøvé. Ndego yaq-fia nqosøgeap, ndø̀møqeív.

12  *No zo-te manqat kandambá, manqa manqate-qa nqægo. Geté zo ndakin kopømba mbaín, mokho tozombo-ndapem. 13 Geté Nqova Mbomambaqape tendowav, ndego unimanqatin manqat mba ndemanqate, yaq ndego zo unimanqatin manqat-té genǿ-itúb, ate ndægo. Ndego ambá av nqǣgo, ekeza matavap-tē genǿ-manqatāt. Geté ndǿgo témanqatát, manqat ndøgo te-ewagat. Neka ndego gé꞉zømesimát, megemege-te ndo꞉go, ande gekha matev me mó꞉fakhanām. 14 Ndego noqa iz ndǿ-eqatát. Zapa ndǿgo, manqat ndøgo, zo te꞉zømesimat, no-té gé-upøgimát. 15 Matev neka bazaføgakh ate ndægo, noge Tat ndømbogo, ndøgo noqá. Yaq nakémbá no qæ-ein av nqægo, manqat ndøgo, ndego Nqova Mbomambaqape zo te꞉zømesimat, ndøgo no-tē gē-upøgimāt.”

Yesu-gi paev ezoqam-qa mbøni vaev matev, khanakhanakh-té qamøzǿ-qambuí

16  *Yaq Yesu tegi paev ezoqam manqat nøme, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Khøuwa khapémbá ngu꞉yoza, yaq zo no sekemba zónømendeák. Yaq taqa zita-te, khøuwa khapémbá tu-ewabat, yaq zo no nqawa ndòzo-nømendám.”

17 Yaq ndigu ekeza paev ezoqa nøme gibond, “Nqanek gekha mokhô, ngenek av ginimbi-ein nqægo, ‘Khøuwa khapēmbā ngu꞉yoza, yaq zo no sekemba zōnømendeāk. Yaq taqa zita-te, khøuwa khapēmbā tu-ewabat, yaq zo no nqawa ndòzo-nømendām.’? Neka ndøgo gekha mokhô, ge-ein av nqægo, ‘Zapa ndø̄go, no Tat-tē qatømā.’?” 18 Yaq ndigu nøme āv ginibondát nqǽgo, “Nqanek manqat, ‘Khøuwa khapēmbā,’ ndøgo gekha mokhô? Ni zì꞉nøtenák, ngenek gekha mē꞉manqate.”

19 Yesu mø̀ndæ-otév, ndigu ambá gembo-bevøpemɨ́n. Yaq ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gê, zo ndǿgo tøzøté-bondet, no av qazømbe-ein nqægo, ‘Khøuwa khapēmbā ngu꞉yoza, yaq zo no sekemba zōnømendeāk. Yaq taqa zita-te, khøuwa khapēmbā tu-ewabat, yaq zo no nqawa ndòzo-nømendām.’? 20 No unimanqatín nqazø-manqate: Zo ndòzo-eivám neka mbøni vøzǿvā. Geté manqei-qape ezoqam, khanakhanakh zǿ-asøtáv. Zo mbøni ndø̀zøvá. Geté zoqa mbøni vaev, segemǿ-qambuí. Yaq zo khanakhanakh møzǿ-asøtáv. 21 Sævam gui-ovaɨn, qakhantavɨn, ndugu mbøni mbovaɨ́n. Zapa ndǿgo, tuqa nqosøgeap khøuwa mø̀ndøndáp. Geté nakhasam geqomɨn, yaq ndugu nqosøgeap sekemba gembó-matavapák. Zapa ndǿgo, ndugu khanakhanákh. Nakhasam ndakinak ndøfakhán, manqei-qape-te. 22 Até zó-a, zo ndakin mbøni zøvavét. Geté zo nqawa ndæ̀zømét. Yaq zo khanakhanakh møzǿ-asøtáv. Yaq ta khanakhanakh ndøgo, ezoqa kopømba mbaín, zo ti꞉vibam. 23  *Ta khøuwa-te ndøgo, zo no sekemba zonǿ-bevapák. No unimanqatín nqazø-manqate. Gekha matēv ndøgo, zo Tat noqa iz-te tozombo-viømemat, ndego segezǿ-etoumát. 24 Atema ndakin, zo Mbumbukiam-te noqa iz-te viimáv. Geté zo gèviám, yaq zo ndòzo-upøgimát. Yaq zoqa khanakhanakh, nøme mba tàbete-tøtøvøyám.”

Yesu manqei-qape-qa bazaføgakh mø̀ndøtokhóm

25 Yaq Yesu tegi paev ezoqam, manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “No zo manqat qazø-manqatam, yaya nøzø-etæám. Geté khøuwa ndø̀mø-fakház, yaq no zo yaya sekemba nøzǿ-etæák. Geté zo Tat-qa yaq-te, manqat bavokhó sæzømbó-manqatát. 26 Ta khøuwa-te ndøgo, zo Tat noqá iz-té qazonømbó-vi꞉mát. No einiáv av nqǣgo, Tat nō nombóvi꞉māt zoqa yaq-te. 27  *Zapa ndǿgo, ndego Tat ekezan, kukú zo-te. Ndego kuku zo-te tømbøegó ndǿgo, zo no-te kuku ndøzømbego neka vozō-unimanqatinim, av nqægo, no Tat-tē qatøndonāv. 28 Unimanqatín. No Tat-té qatøndonáv, manqei-qape-te vø̄efakhan. Yaq ndakin no manqei-qape nqawá qatǿ-iváv. Yaq Tat-té qatǿqaván.”

29 Yesu nqanek manqat gezø-ein, yaq ekeza paev ezoqam āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nqáe! Qo ndakin manqat bavokhó qotø-manqaté. Qo ambá av nqǣgo, yaya sekembā soqoni-etǣ. 30 Ni ndakin mø̀tinøtén, qo matev ate ndægo mòqote-qatéq. Até ezoqam-qá beváp-a, qo é-moqote-qateqɨ́n. Yaq ni nqánek qati-unimanqatinát, av nqægo, qo Mbumbukiam-té qoqotøndoqáv.”

31 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Ge zô, ndakin tozó-unimanqatinat? 32  *Nqáe! Khøuwa nqágeav. Unimanqatín. Ndøgo mø̀ndø-fakhán. Yaq zo khokhó sozó-panqanimít. Zøkeza kha mba zøtéqeivít, yaq no sozó-nøuvøném. Geté no ambá av nqǣgo, nakhapūs sægō. Zapa ndǿgo, Tat ngêgó, no namba. 33  *No zo nqanek tæzømbe-eín ndǿgo: Zo mbøni bøiv tø̀negó, no mokho-te. Zo nqanek manqei-qape-te, viniv zo-eqawát. Geté zo anøzi ndøgó! Zapa ndǿgo, no manqei-qape-qa bazaføgakh, mø̀etømbuá.”

17

Yesu tegi paev ezoqam-qa yaq-te ge꞉guligulim

1 Yesu nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq yan-té genøqán, manqat sasa ndø-ein, “Tát! Khøuwa iz mø̀ndøndáp. Qoge yo-qa iz vø̀-eqá, yaq yo qoqa iz betē-eqa. 2 Qo ezoqa ewaqape, teqá zenda-té qonø-áb. Yaq ndego khandi miavmiav bezømbē-etoam, ezoqam ate ngi꞉gu, ndego qoqombo-etoam. 3  *Khandi miavmiav nqánek: Ezoqa qo gé꞉zøtéz. Unimanqatin Mbumbukiam qo qakhapús. Neka ndigu Yesu Keliso vǿezøtēz, ndego qo qoqotøndo-khofotav.

4  *No qoqa iz mø̀e-eqá, nqanek manqei-qape-te. Sasae ndøgo, qoqonø-etoam tægo, mùtumukhóu. 5  *Yaq ndakin, Tat, no nqawa qo namba tøtegoat, no iz kandambaqape nqawa vø̀nø-etoám, av no oskia qategoam, qo namba, até ndøgó-a, manqei-qape khakheinøpøteav qagoam.

6 No nginik ezoqam mø̀tezømás, qoqa yaq-te, ndigu qo manqei-qape ezoqam-qa mokho-te qoqo-vevesam neka no voqonø̄-etoam. Ndigu qogí ezoqám. Yaq qo mòqonø-etoám ndigu. Yaq ndigu manqat o-mba qambo-ndapém. 7 Ndigu ndakin mø̀ndæzøtéz, matev ate ndægo, no qoqonø-etoam, qo-té qandowáv. 8 Manqat ndøgo, qoqonø-etoam, mø̀tezømás, neka ndigu vø̄ndapem. Ndigu mø̀ndæzøtéz, no unimanqatín qo-té qatøndonáv. Neka ndigu mø̀ndø-unimanqatiním, av nqægo, no qo qotøndo-khofotán.

9 No tiqa ndígu tøtaqambe-vi꞉mít. No ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam-qá qataqambe-vi꞉mīt, geté tiqa ndígu, no qoqonø-etoam. Zapa ndǿgo, ndigu qogí ezoqám. 10 Ezoqa ate nginømbi꞉gu, qogí. Neka ezoqa ate ngiqambi꞉gu, nogí. Yaq ti mokho-te, noqá iz me꞉-eqawát.

11 No ndakin qo-té qatøgeáv. No manqei-qape-te sekemba nógoák. Geté ndigu, nqanek manqei-qape-te até gégoát. Tát! Qo mbomambaqapé, neka ezoqa nøme mbaín, av qo ndoqote꞉go. No āv qataqambe-viám nqǽgo: Qoqa iz bazaføgakh-us mokho-te ndøgo, qoqonø-etoam, gèzø-keogé, ndigu ezoqam. Yaq ndigu kopo mé꞉goát, ate av-té, qo neka no kopo nqazi꞉gu. 12  *No ti namba qatigoam, no qoqa iz bazaføgakh-us mokho-te ndøgo, qoqonø-etoam, mø̀ezø-kewagám. No eqeieqeí qazø-kewagam. Ezoqa kopo khambuiwateáv. Sate ndégo tøte-khambuiú, av Mbumbukiam-qa Manqat qæ-ein, ndego te-ewan. Nqanek manqat tàbete-unimanqatín.

13 No ndakin qo-té qatøgeáv. Geté nqanek manqat, no ndakin nqæmanqate, no manqei-qape-te zua nqægo, no ndǿgo tøte-manqaté, noqa khanakhanakh tàbete-tøvá, ti mokho-te. 14 No qoqa manqat mø̀te-zømesimám. Geté manqei-qape ezoqam, gèsanqazá ndigu. Zapa ndǿgo, ndigu manqei-qape-gí mbá, ate av-té, no nqate꞉go, manqei-qape-gē mbā. 15  *No nøtaqá-viamák, av nqægo, vø̀ndo-upøzō, ndigu manqei-qape-te ngiyage. Geté no āv qataqambe-viám nqǽgo: Gèzø-keogé. Andé nqova soqaqape vǿe-ngiæzō. 16 Ndigu manqei-qape-gí mbá, ate av-té, no nqate꞉go, no manqei-qape-gē mbā. 17 Qo vø̀ndo-nøzøzó, qakezan-te, ndigu ezoqam. Yaq ndigu bemø̄-uni-Mbumbukiam-gi-nakheis-ez. Unimanqatin manqát qande-nøzøzó. Unimanqatin manqat ndǿgo, qoqa manqat. 18  *No ndigu manqei-qape-te, āv tøte-khofotáz, av qo no nqanek manqei-qape-te qoqotønde-khofotan. 19 No ti zapaya, nøkeza kha, qoqá zenda-té qatǿvé. No tøtégoát ndǿgo, yaq até ndigú-a, ekeza kha qoqa zenda-te tìabiti-veém, neka unimanqatin qogi ezoqam bēgo.

20 No ambá av nqǣgo, tiqa yaq-te mbā qataqambe-vi꞉mīt, ndigu ndakin no namba ngi꞉gu, geté até tiqá yaq-té-a, ndigu tiqa manqat zapaya, no ti-unimanqatinim. 21 Tát! No āv qataqambe-viám nqǽgo: Ndigu kopo betegó. Av qo no mokho-te nqoqote꞉go neka no qo mokho-te nqatu꞉gu, yaq até ndigú-a, ni mokho-té giabetu꞉gú. Yaq manqei-qape ezoqam, tìabiti-unimanqatiním, av nqægo, no qo qotøndo-khofotān. 22  *No iz kandambaqape nøzø-etoám, ate av-té, qo iz kandambaqape qoqonømbe-etoam. Yaq ndigu kopo tìabitigú, ate av-té, qo neka no kopo nqazi꞉gu. 23 No ti mokho-té qatu꞉gú neka qo no mokho-té qoqotu꞉gú. Yaq até ndigú-a, kopo betegó. Yaq manqei-qape ezoqam, tìabiti-unimanqatiním, av nqægo, no qo qotøndo-khofotān neka qoqa kuku ti-te, āv tøqambegó, av qo no-te kuku ndaqambe꞉go.

24 Tát! No āv qanømbe-poév nqǽgo: Ndigu ezoqam, no qonø-etoam, no namba nitígoát, no ande āv khatégoāt. Yaq ndigu tìabiti-qeivím, av nqægo, qo no iz kandambaqape qonø-etoám. Zapa ndǿgo, qo kuku é-møndøqambe-goám no-te, nqanek manqei-qape khakheinøpøteav qagoam. 25 Tat ndaføyamba-qape! Manqei-qape ezoqam, qo mè꞉zøtezák. Geté no qo mø̀tenøtén. Neka nginik paev ezoqam, mø̀ndæzøtéz, av nqægo, no qo qotøndo-khofotān. 26 No ndigu mø̀ezø-ovøyám, qoqa yaq-te. Yaq no até nøzǿ-ovøemát. Yaq kuku matev ndøgo, qo no-te nqaqago, ti mokho-té qabezøgó. Neka até nó-a, ti mokho-té qabatu꞉gú.”

18

Yesu gimøvøinam

(Met 26:47-56; Mak 14:43-50; Luk 22:47-53)

1 Yesu nqanek manqat ate ndægo qamømbøe-navøem, yaq ekeza paev ezoqam namba, Zelusalem taon sège-iváv, Kidlon kea vømø̄tanqa. Yaq-keoqa ndøgo, khae ndøgoám. Oliv tae kháe. Yaq Yesu ekeza paev ezoqam namba, timø-óz ndǿgo. 2 Zudas, ndego Yesu sa gemboqambun, mø̀ndæ-otév, nqanek khae. Zapa ndǿgo, Yesu ekeza paev ezoqam namba, tinø-wambamɨ́n ndǿgo. 3 Yaq ndakin Zudas tendowáv ndǿgo, nakhag ezoqam neka Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam vø̄-itub. Nginik, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Felisi ezoqam ndokhofotáz. Yaq ndigu nakhag gigiap neka mogenda neka lampa vøndō-upøgim, gigeavun.

4 Yesu é-møndæ-otév, matev ate ndægo, te-te tøfakhanam. Yaq ndego sègendo-veáo, vøzø̄-ein, “Zo gekha ezoqā zombóvawet?”

5 Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Ni Yesu nimbovawét, ndego Nazalet vemiav-ak.”

Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Ezoqa nó.”

Zudas, ndego Yesu sa gemboqambun, mø̀ndøgoám, ti namba.

6 Yesu nqanek manqat ge-ein, “Ezoqa nō,” yaq ndigu sègesináz, manqei-te vø̄-o꞉az.

7 Yaq Yesu nangó genøzø-beváp, “Zo gekha ezoqā zombóvawet?”

Yaq ndigu nqawa gindu-qavøinam, “Ni Yesu nimbovawét, ndego Nazalet-ak.”

8 Yaq Yesu gezø-qavøiu, “No mø̀ezø-eín. Ezoqa nó. Av tægoat ndægo, no ndozonø-vawet, yaq nginik ezoqa nøme, vø̀zøták. Bèzáv.” 9  *Yesu nqanek manqat tene-eín ndǿgo, manqat tàbete-unimanqatín, ndego bugukhokhof ge-ein, av nqægo, “Tát! No ezoqa kopo khambuiwateáv, ndigu no qoqonø-etoam.”

10 Saemon Pita, nakhag kaiya mø̀ndømbo-goám. Yaq ndego até gendego, segelìvāz, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-ge sasae ezoqam, nakeamo gea vømbōkawa. Ndego sasae ezoqam, teqa iz Malkús.

11  *Geté Yesu Pita āv gembøe-eín nqǽgo, “Kaiya nandiv, nango vø̀-utáz, ma qoqotønde-livaz. Ge qô, ndoqo-matavap, no nqanek ibøkha khaqain-qape, no Tat genø-etoam, tæ-iz, nó-izāk? Āv taoká. Bànø-íz.”*

Yesu Anas-te gi-ituim

12 Yaq nakhag ezoqam neka tigi kawa ezoqam neka Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam, até gindigonem, Yesu vø̄-møvøinam, sasa mboløvønem. 13 Yaq bugukhokhof Anas-té ginø-ituím. Ta viav-te ndøgo, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, Kayafas ndøgoám. Yaq ndego Anas, Kayafas-gé zimuí. 14  *Kayafas ndégo, bugukhokhof Zu megetapak gezø-ein, av nqægo, “Qanimav ndǿgo, ezoqa kopo tenanim, ezoqa ewaqape zapaya. Ambá ndø̄go, ezoqa ewaqape tipakhaez.”

Pita Yesu-qa yaq-te bugukhokhof go꞉nawam

(Met 26:69-70; Mak 14:66-68; Luk 22:55-57)

15 Saemon Pita neka paev ezoqa kopo nøme, Yesu até gembopavát. Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, ndego paev ezoqa nøme, mø̀ndæ-otév. Yaq Yesu Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qa khoev uta mokho-te gi-ituim, ndego namba me꞉-óz. 16 Geté Pita uta mboqog-té sogo-itán. Yaq ndego paev ezoqa nøme, nangó gendoveséz, mbasønakam manqat vømbō-ein, ndugu uta mboqog gumbo-kewagam, yaq ndugu Pita vømbōtak, vø̄-on. 17 Yaq mbasønakam ndugu, mboqog-te guoyam, Pita āv gumbøe-eín nqǽgo, “Qo ngenek ezoqam-gé paev ezoqa nømé atoqogó?”

Geté Pita gembo-qavøiu, “Āv taoká. No tegé paev ezoqám mbá.”

18 Ta lova ndøgo, sasae ezoqam neka vos keoge ezoqam, gøinam ndøløvutím. Zapa ndǿgo, qozaq ndønqeivøém. Yaq gøinam gè-ogitøvém, kha vø̄qoqoutam. Yaq até Pitá-ya, ti namba vø̄ewan, kha sasa ndøqoqoutam.

Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape Yesu gembo-sinøzam

(Met 26:59-66; Mak 14:55-64; Luk 22:66-71)

19 Yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, Yesu gèmbo-sinøzám. Tegi paev ezoqam neka teqa nømendim matev-qá yaq-té gembøebeváp.

20 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “No manqat ezoqa ewaqape-qá bøi-té qatø-manqatám. No oskia guliguli khoev vinivinimba-té neka Mbumbukiam-qa khoev-té qate-zømesimám, ma Zu ezoqam ate ndi꞉gu gi꞉pindumatun. No ezoqa khonoam-te zømesimáv. 21 Qo gekha zapâ, no nqoqonø-sinøzam? Toqozǿ-beváp ndígu, noqa nømendim manqat gi-ewagam. Nqáe! Ndigu mø̀ndæzøtéz, av no qate-zømesimam.”

22 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq vos keoge ezoqa nøme, ndego avønin geyam, até gendego, Yesu loko vømbōtøkub, gembo-ein, “Qo Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, manqat av nandægo mboqavø̀iwa᷄t!”

23 Yaq Yesu gendo-ein, “Manqat ndøgo, qæ-ein, soqain tøgoat, yaq vòkhæ-nømánd, taqa soqain-qa yaq-te. Geté manqat ndøgo, qæ-ein, unimanqatin tøgoat, yaq gekha zapâ, no loko qoqonø-tøkub?”

24 Yaq Anas Yesu Kayafas-té genø-khofotáv, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape. Yesu até gembo-løvøetám.

Pita Yesu-qa yaq-te, qamømbo-menas neka qamømbo-misika go꞉nawam

(Met 26:71-75; Mak 14:69-72; Luk 22:58-62)

25 Pita ate av-té gøinam-te ge꞉yam, kha geqoqoutumat, yaq ezoqa nøme āv gimbøe-einím nqǽgo, “Gebâ qo? Qo ngenek ezoqam-gé paev ezoqa nømé atoqogó.”

Geté Pita gò꞉nawám, gendo-ein, “Mbaín. No tegé paev ezoqám mbá.”

26 Yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-ge sasae ezoqam kopo, ndego Pita gea gembokawa, tege ekeza ezoqam, gembo-ein, “Qo no andé møteqamékh, ndøgo khae-te.”

27  *Geté Pita nqawá genønawám.

Yaq ate av-té, manqat ge꞉manqatam, kokolok tùndi-ogeá.

Yesu Pailøt-te manqa ge-ovøyam, ndego Lom gaman ezoqam

(Met 27:1-2, 11-14; Mak 15:1-5; Luk 23:1-5)

28 Yesu Kayafas-qa khoev-te gegoam, yaq qanaqanus lovølova-us, ndego Lom gaman ezoqam-qá khoev-té ginø-ituím. Geté ndigu Zu megetapak ozaneáv, khoev-te ndøgo. Zapa ndǿgo. Soqaín ndøgo, ndigu Mbumbukiam-qa bøi-te ande khavim-us me ti꞉goat, ndigu bawan vini-ak-qa khoev-te timø-oz, yaq kopømba mbaīn vǿgoāt, Pasova khøuwa kandambaqape-qa lou tilog.

29 Yaq ta zapaya ndøgo, Pailøt bavokhó gendo-fakhán, vøzø̄bevap, “Ngenek gekha manqa-zapā zombó-qeivim?”

30 Yaq gindu-qavøinam, “Nandev amba manqa-zapa goneav tøgonɨn, yaq ni ambá nitøndí-ndafemák qo-te.”

31  *Yaq Pailøt gezø-ein, “Av tægoat ndægo, zo zøkeza ndøndafém, neka matev vømømbō-gonem, av zøkeza guguna manqat qæ-ein ndægo.”

Geté ndigu gimbo-qavøinam, “Nakhoa mbaín. Lom-qa khafeap ni takeáv, ni ezoqam løvøte-te tei-abumat.”

32  *Nqanek matev tønefakhán ndǿgo, Yesu-qa manqat tàbete-unimanqatín, ndøgo bugukhokhof ge-ein, ndego ande āv kenénanīm.

33 Yaq Pailøt nangó genø-ón, khoev mokho-te, Yesu vømbō-akha, vø̄-on. Yaq āv gembøebeváp nqǽgo, “Gê, qo Zu ezoqam-gê kawà?”

34 Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Gê, nandav bevap qoqâ matavap-tē qandó-fakhate, ó, ezoqā nøme qá-ein, noqa yaq-te?”

35  *Yaq Pailøt gendo-qavøiu, “No Zu ezoqám mbá. Qo noqa zenda-te, qogi qakeza ezoqam neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda ndøveém. Ge qô, gekha manqa-zapa qómatanam?”

36 Yaq Yesu gendo-ein, “Noqa Megeat Matev, ambá nqanek manqei-qape-tē qando-fakhatē. Amba nqanek manqei-qape-te tøndo-fakhanɨn, yaq nogi sasae ezoqam, ambá nøfe-qape ndøngazemɨ́n, no zapaya, yaq ezoqa ambá kopømba mbaín, no Zu ezoqam-qa zenda-te tiveemɨn. Unimanqatín. Noqa Megeat Matev, ambá nqānek qando-fakhatē.”

37 Yaq Pailøt gembobevap, “Av tægoat ndægo, yaq ge qô, kawa ezoqâm?”

Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Nándav, av qo ndoqote-manqate. No kawá. No nqánek qateqán neka no nqanek manqei-qape-te nqánek qatefakhán, ezoqam unimanqatin manqat nøtézømás. Gekha ezoqām ndego, unimanqatin manqat-te tenøzan, ndego noqa manqat gé-ewagát.”

38 Yaq Pailøt gembo-ein, “Gê, unimanqatin manqat ākhanégo?”

Pailøt manqa gevøovam, Yesu tae mutui-te titøkewem

(Met 27:15-31; Mak 15:6-20; Luk 23:13-25)

Pailøt nqanek manqat ge-ein, yaq nqawa bavokhó genøfakhán, Zu ezoqam-te, vøzø̄-ein, “No teqa manqa-zapa qeiviáv. 39 Zo mø̀zøte-zøtéz. No zoqa Pasova khøuwa kandambaqape-te, ndimbula ezoqa kopo nøzø-nqonqotavɨ́n, av zoqa poev ndægo. Yaq ndakin zo gekhā zǿpoev? No ngének qazǿ-nqonqotāv, ngenek Zu ezoqam-ge kawa?”

40 Geté ezoqa ewaqape sùgumu-tøkúz, gindu-akhaemem, “Mbaín. Teoká nandev. Geté Balabas qónqonqotáv.” (Balabas, ndego pepen ezoqam ndøgoám.)

19

1 Yaq Pailøt nakhag ezoqam, Yesu zui manqat zø-eín, yaq ndigu sasa ndøndafem, vømø̄zuim. 2  *Yaq ndigu nakhag ezoqam, gumbag fakiafakia-us ndø-ogeaném. Yaq kawa-té gimbøe-uzím. Andé kawa ezoqam-qá wawáq. Neka ndabua køkouk, kopømba ande av kawa ezoqam-qa ndabua ndægo, vømbō-uzim. 3 Yaq ndigu otøotam me꞉vewém. Gèzavɨ́n, manqat vømbō-einimin av nqægo, “Zu ezoqam-ge kawa, iké꞉ qo-te,” neka loko vømbō-tøkubømemɨn.

4 Yaq Pailøt nangó genøfakhán, bavokho, ezoqa ewaqape vøzø̄-ein, “Nqáe! Yesu notøndó-itú, zo-te, zo vøzøté-zøtēz, av nqægo, no teqa manqa-zapa qeiviáv.”

5 Yaq Yesu gendo-fakhan, gumbag fakiafakia-us neka ndabua køkouk até gembøe-uzupám. Yaq Pailøt gezø-ein, “Ngé! Ezoqam ngének.”

6 Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam gi-ometam, ndigu āv gini-akhaemém nqǽgo, “Gèlaváo. Tae mutui-té qanø-tøkeó!”

Yaq Pailøt gezø-ein, “Zo ndøndafém, neka tae mutui-te vømø̄-tøkewem. Geté no, teqa manqa-zapa qeiviáv.”

7 Yaq Zu ezoqam nango gindu-qavøinam, “Ni guguna manqat nqanîgú. Yaq ndøgo āv qane-eín nqǽgo: Nandev yà benaním. Zapa ndǿgo, ndego ekeza kha, Mbumbukiam-gé yo me꞉vewám.”

8 Yaq Pailøt nqanek manqat ge-ewag, ndego møe nøme mba mbøe-khouwév. 9  *Yaq nangó genø-ón, khoev mokho-te, Yesu vømømbō-bevap, “Qo gekha manqei-âk?”

Geté Yesu manqa qavøiwateáv. 10 Yaq Pailøt Yesu gembo-ein, “Gê, qo no-te manqa manqate geqambó-qasi? Qo àboqote-qatéq? No iz nqanø̂gó. Tønø-pøovat, yaq sǽnqonqotáq. Ó, tønø-pøovat, no qo tae mutui-té qatǿ-tøkéq.”

11  *Yaq Yesu gendo-qavøiu, “Qo no-te matev-qase ambá qómatanamák, Mbumbukiam qo-te amba iz etopøteav tøgonɨn. Yaq nakémbá, ndego ezoqam, no qoqa zenda-te geve, teqa manqa-zapa mø̀ndø-løvuám, qoqa manqa-zapa.”

12  *Pailøt nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego nakhoa-qa ndøváo, Yesu ande āv kené-nqonqotāv. Geté Zu ezoqam, āv gindi-akhaemém nqǽgo, “Qo nandev sa toqo-nqonqotav, yaq qo Siza-gé zifú mbá, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape. Zapa ndǿgo, ezoqa av nde꞉manqate nqægo, no kawā, ndego Siza-gé qaqa ezoqám.”

13 Yaq Pailøt tiqa manqat ge-ewag, ndego Yesu bavokhó genø-itú, yaq Pailøt manqa ovøyam qonam nonqo-te vø̄qom. Ta manqei ndøgo, Nandi Manqei mbo-akhayám. Iblu manqat-te, taqa iz Gabatá. 14 Ta khøuwa-te ndøgo, Pasova gigiap khakheinam khøuwá. Yaq ndakin, ande āv khøuwa muín ndægó. Yaq Pailøt Zu ezoqam gezø-ein, “Ngé! Zoge kawa ezoqam ngének.”

15 Geté ndigu gindu-akhaemem, “Yà belaé. Yà belaé. Tae mutui-té qanø-tøkeó.”

Yaq Pailøt gezøbevap, “Gê, no zoge kawa ezoqam, unimanqatín tae mutui-té qatǿ-tøkeō?”

Geté ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda gindu-qavøinam, “Ni kawa ezoqam kopo mba nigú. Sizá. Ezoqa nøme mbaín.”

16 Taqa zita-te, Pailøt Yesu nakhag ezoqam-qá zenda-té genøvé, tae mutui-te bemø̄-tøkewem.

Yesu tae mutui-te gitøkewem

(Met 27:32-44; Mak 15:21-32; Luk 23:26-43)

Yaq nakhag ezoqam, Yesu gèndafém. 17 Yesu tae mutui, ekezan mo꞉-eqatát, gemat. Taon ge-ivav, yaq ta manqei ndǿgo temøfakhán, kawa-pakha manqei ndimbo-akhayam. (Iblu manqat-te, ta manqei-qa iz, Golgotá.) 18 Yaq ndøgo, Yesu tae mutui-té ginø-tøkewém. Até ezoqa menas nømé-a, vø̄tøkebam. Nøme yáq ginø-tøkewém, neka nøme yaq vø̄tøkewem. Yesu livin-mbá gunu꞉-tøkewám. 19 Pailøt manqat ndøpeawám. Yaq tae mutui-té ginø-tøkeém, Yesu-qa kawa qameva. Āv qane-peaupám nqǽgo, “Ngenek Yesú. Nazalet vemiav-ák. Zu ezoqam-gé kawá.” 20 Manqat ndøgo, Iblu manqat-té neka Latin manqat-té neka Glik manqat-té qanø-peaupám. Zu ezoqa kopoáv, nqanek manqat gigeve꞉mam. Zapa ndǿgo, Yesu ma ge꞉tøkewam, qambaqapé mbá, taon-te. 21 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, nqanek manqat gigeveømem, yaq Pailøt āv gimbøe-einím nqǽgo, “Qo manqat soqaín soqo-peawám, qoqo-peawam, av nqægo, ‘Zu ezoqam-gē kawā.’ Qo āv qoté-peawám nqǽgo, ‘Ngenek ekezan ndø-eín, av nqægo, no Zu ezoqam-gē kawā.’ ”

22 Geté Pailøt gezø-qavøiu, “Manqat ndøgo, qæpeawam, até bepeawáp.”

23 Ndigu nakhag ezoqam, Yesu tae mutui-te gumu-tøkewem, yaq teqa ndabua gèmøvøemém. Møvøyap foá. Yaq ndigu nakhag ezoqa foa, ezoqa kopokopo, møvøyap kopokopo ndø-upøgimát. Geté ndabua nøme ndøgo, gindapem, viní. Ta ndabua ndøgo, gevewat kopó. Sekeqapé. Potoføpøteáv. 24  *Yaq nakhag ezoqam yaqyaq-a gibond, “Nqanek ndabua sekeqape, bizi-keqagìme᷄m. Geté zí꞉-otám. Nandi-qasis zínqagevemát. Yaq zíqeivím, ande gekha ezoqam me ndǿndāp, nqanek ndabua.” Nqanek matev tønefakhán ndǿgo, manqat ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat-te ndøpeawap, tàbete-unimanqatín, av qæ-ein nqægo, “Noqa ndabua nøme gè-etøomém neka ndabua sekeqape vø̄e-otømem.” Yaq nginik nakhag ezoqam, āv tinigoném.

25  *Yesu-qa tae mutui avønin-te ndøgo, tegu evo mø̀ndøyám. Até tugú namba qawán-a, neka Meli nømu, ndugu Klopas-gu zas, neka Meli nømu, Magdala vemiav-ak, vø̄wanam. 26  *Yesu evo gu-omet, tege paev ezoqam namba guiyam, te-te kuku qambogoam, yaq ndego evo āv gumbøe-eín nqǽgo, “Évo, nandev ndakin qogé yó.” 27 Yaq ndego paev ezoqam, āv gembøe-eín nqǽgo, “Nanduv ndakin qogú qavó.” Ta khøuwa-te ndøgo, ndego paev ezoqam, ndugu ekeza khoev-té genøkható.

Yesu ge꞉nanim

(Met 27:45-56; Mak 15:33-41; Luk 23:44-49)

28  *Yesu mø̀ndæ-otév, matev ate ndægo mø̀ndømukhóu, Mbumbukiam ma gende-khofotav, manqei-qape-te. Yaq ndego āv gene-eín nqǽgo, “No ibøkha naq nøpáp.” Nqanek manqat tene-eín ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat tàbete-unimanqatín, taqa yaq-te manqat qa-ein.

29  *Avønin-te ndøgo, waen khaqain-qape mø̀ndø-wuøyám. Yaq nakhag ezoqam, ndabua ndøndapém. Yaq waen-té gunu-qoqoném, Isop tae-te sasa ndøløvønemem, Yesu-qa tou-te vømbō-qantøvem. 30 Yesu elavøqase ge-iz, yaq āv gene-eín nqǽgo, “Ndakin mùtumukhóu.” Yaq kawa sègevoá, vø̄nanim.

Yesu totokha-te gikeqatøvem

31  *Ta khøuwa-te ndøgo, Sabat gigiap khakheinam khøuwá. Yaq Zu megetapak poeveáv, ndigu ezoqam, tae mutui-te gitøkebupam, sekemba titøkebupat. Geté nakhamas-té giabenø-pakhaéz. Zapa ndǿgo, nøme tøndopave, Sabat khøuwa kandambaqapé. Yaq ndigu Pailøt āv gimbøe-einím nqǽgo, “Nginik ezoqam, tae mutui-te ngitøkebap, nakhag ezoqam bov bezømøkuí. Yaq ndigu nakhamas-té giabenø-pakhaéz, tae mutui-te é-bē-upøgim.”

32 Yaq nakhag ezoqam tizáv ndǿgo, ndigu ezoqa menas, Yesu namba gi꞉tøkebupam, bov vømøzø̄-møkui. Bugukhokhof ndégo, yaq getøkewam, tìmbo-møkuimém, yaq ndego nøme, getøkewam, vømbō-møkuimem. 33 Geté Yesu-te ginduzav, tikeogém ndǿgo, ndego é-møndønaním. Yaq ndigu teqa bov møkuipøteáv. 34 Geté nakhag ezoqa nøme, até gendego, Yesu-qa totokha-te, sumbianq vø̄e-keqatav. Yaq kouk neka ibøkha tøndo-qouvøém ndǿgo.

35  *Ndego ezoqam, nqanek matev bøi ge꞉qeiv, emanqat ndøvotót. Emanqat ndøgo, gevotot, unimanqatín. Ndego mø̀ndæ-otév, ndego unimanqatin manqat mba ndømanqaté. Yaq ndego tene-eín ndǿgo, zo tø̀ne-unimanqatiním. 36  *Nqanek matev tønefakhán ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat tàbete-unimanqatín, av qæ-ein nqægo, “Bazag kopo gembónqoeák.” 37  *Neka manqat nøme āv qane-eín nqǽgo, “Ezoqa te-te ndégo tinǿ-kewagát, gikeqatøvem.”

Yesu manqei-pakha-te gi-eoeinam

(Met 27:57-61; Mak 15:42-47; Luk 23:50-56)

38 Taqa zita-te, ezoqa kopo Pailøt-té genøwáv, Yesu-qa kha-qa yaq-te vømømbō-viam. Teqa iz Zoséf. Alimatea vemiav-ák. Ndego Yesu-gé paev ezoqá nømé. Geté khonoam-té genømbo-pavám. Zapa ndǿgo, ndego Zu megetapak-qá møe ndøgoám. Yaq Pailøt sègemboták. Yaq Zosef tenøwáv ndǿgo, Yesu-qa kha tae mutui-te vømøndō-ndap. 39  *Até Nikodemús-a, ndego lova kopo, Yesu-te gemat, vøndōwav. Ndego tae etet sisip mbomømboma ndø-upatavún. Tae etet menas tøkuát, mel neka aloe. Tae etet kandambá. Ande āv 30 kilogrém ndǽgo.

40 Ndigu ezoqa menas, Yesu-qa kha gèndapém, tae etet sisip mbomømboma namba, ndabua papaqa vø̄e-gutøvem, av Zu ezoqam-qa matev qazømbe-goam, ezoqa manqei-pakha-te gi-eoeinamɨn. 41 Ta manqei-te ndøgo, ma Yesu gi꞉laem, khae mø̀ndøgoám. Yaq ta khae-te ndøgo, manqei-pakha mø̀ndø-ozám. Ndakinák. Ta manqei-pakha ndøgo, nandi giløotøzem, bugukhokhof løvøte ezoqa utøveáv. 42 Yaq ndigu Yesu-qa kha timø-utøvém ndǿgo. Zapa ndǿgo, ta khøuwa ndøgo, Zu ezoqam-qá Sabat gigiap khakheinam khøuwá. Yaq khøuwa nøme tøndopave, Sabat khøuwá, neka ta manqei-pakha ndøgo, avønín qagoám.

20

Manqei-pakha-te, ezoqam mbaín

(Met 28:1-8; Mak 16:1-8; Luk 24:1-12)

1 Yaq Sabat khøuwa qame-navøem, Sande qanaqanus qænqøovat, até gupøistám, Meli Magdala vemiav-ak, manqei pakha-té gunøwáv. Yaq tuqeív ndǿgo, nandi-qape mboqog-te go꞉tokavam, mbaín. Viní gizavám. 2 Yaq matev guqeiv ndøgo, gètéit, Saemon Pita neka ndego paev ezoqa nøme, te-te Yesu kuku qambogoam, vømøzø̄-ein. Āv guzømbe-eín nqǽgo, “Evezøza, manqei-pakha-te gu꞉goam, ezoqa mø̀ndøndafém. Neka ni nøtenateáv, ndego gekham-tē gimø̄veem.”

3 Yaq Pita neka ndego paev ezoqa nøme, até gindigonem, manqei-pakha-te vø̄zav. 4 Ndigu ezoqa menas, sùgumu-bøitát. Geté ndego paev ezoqa nøme, nakhamas-té genøteít, Pita vø̄løvu, manqei-pakha-te ndøgo, é-vømø̄fakhan. 5 Yaq nandi nqa mokho-te gemø-fakhanam, ndabua mba ndøqeív, Yesu ge꞉gutavam. Geté ndego oneáv, mokho-te ndøugu. 6 Yaq Saemon Pita gefakhan, ndego ndaføyamba ndø-ón, manqei ozu mokho-te ndøugu, ndabua ndøgo, Yesu ge꞉gutavam, vø̄qeiv, qa-awam. 7 Até ndabua nømé-a, Yesu-qa kawa-te qaløvøtupam, vø̄qeiv. Ndøgo viní qaveám. Putøgiap ndøveám. 8 Yaq até ndegó-a, ndego paev ezoqa nøme, bugukhokhof go꞉fakhan, manqei ozu-te vø̄-on. Yaq matev geqeiv, ndego gè-unimanqatín, av nqægo, Yesu mø̀ndø-khandí꞉v. 9  *Mbumbukiam-qa Manqat mø̀ndø-eín, av nqægo, ndego løvøte-te ndø̀khandí꞉v. Geté ndigu bugukhokhof mokho ndapeáv, taqa yaq-te. 10 Yaq ndigu paev ezoqam, khoev-té ginøqaváz.

Yesu Meli Magdala vemiav-ak gembo-fakhan

(Met 28:9-10; Mak 16:9-11)

11 Meli, ndugu Magdala vemiav-ak, manqei ozu bavokho até go꞉goám. Gè-eivát. Gui-eivam, yaq manqei ozu mokho-té gunø-fakhanám. 12 Yaq ndugu, ma bugukhokhof Yesu-qa kha qæveam, enzol ezoqa menas ndøzømét. Ndabua papaqa-mba ndø-uzupám. Nøme ndego, kawa-té geqotám, neka nøme ndego, mbage-te vø̄qotam. 13 Yaq ndigu Meli āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Ngólam. Qo gekham-qā qó-eivit?”

Yaq ndugu guzø-qavøiu, “Noge Evezøza-qa khatae, gèndapém. Yaq no nø̀tenøtenák, gekham-tē gimø̄veem.”

14  *Yaq ndugu nqanek manqat gumu-ein, guqambun, Yesu mba mo꞉-omét, geyam. Geté ndugu matavapøteáv, av nqægo, ndego Yesū.

15 Yaq Yesu gumbobevap, “Ngólam. Qo gekham-qā qó-eivit? Qo gekha ezoqam-qā qóvawet?”

Ndugu até vø̄e-ein, ndego khae keoge ezoqám. Yaq gumbo-ein, “Khanánqa, av qo khatae toqotendap-a, kopømbâ toqonø-ein, av nqægo, qo gekham-tē qonǿve? Yaq no nømøndó-ndáp.”

16 Yaq Yesu gendo-ein, “Meli!”

Yaq guqambun, uni vø̄e-omet, ndugu ekeza Iblu manqat-te āv guni-eín nqǽgo, “Labúni!” Taqa manqa mokho, “Nømendim ezoqám.”

17  *Yaq Yesu gembo-ein, “No kha naqanøká nøkhàna᷄z. Zapa ndǿgo, no Tat-te qavigiáv. Zuá. Geté nogi nøfuap-té qanøqáv, manqat av nqægo vøzø̄-ein: No te-te ndégo tøtø-vesezét, ndego noge Tat neka zoge Tat, ndego noge Mbumbukiam neka zoge Mbumbukiam.”

18 Yaq Meli, ndugu Magdala vemiav-ak, paev ezoqam-té gunøwáv, vøzø̄-ein, “No Evezøza no-omét.” Yaq ndugu manqat nøme vøzø̄-ein, av ndego manqat gumbøe-ein.

Yesu ekeza paev ezoqam gezøfakhan

(Met 28:16-20; Mak 16:14-18; Luk 24:36-49)

19 Ta khøuwa-te ndøgo, Sande khagús, paev ezoqa ate gi꞉goam, khoev mokho-té gunu꞉goám. Mboqog ate gi꞉goam gètokøvemém. Zapa ndǿgo, ndigu Zu megetapak-qá møe ndøgoám. Yaq Yesu segezø-fakhán ndǿgo, ti mokho-te vø̄-itan, gezø-ein, “Sambí, zo-te.”

20  *Yesu nqanek manqat gumu-ein, yaq ndego teqa zenda neka totokha me꞉zømás. Yaq ndigu paev ezoqam, khanakhanakh kandambá gindapem, Evezøza gi-ometam.

21 Yaq Yesu nango āv gezømbe-eín nqǽgo, “Sambí, zo-te. Av no Tat gende-khofotan, yaq no zo āv tøté-khofosám.”

22 Yesu nqanek manqat guzumbu-ein, yaq até gendego, qozøqozaq zøkhambá, gezø-ein, “Nqova Mbomambaqape vø̀ndafém. 23  *Zo ezoqa tiqa manqa-zapazapa sa tøzømbo-navøemat, ndigu segezǿ-navøemát. Geté zo tiqa manqa-zapazapa navøepøteav tøgoat, tiqa manqa-zapazapa, até gezǿgoát.”

Tomas manqa geqavotam, Yesu-qa yaq-te

24 Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu ekeza paev ezoqam-te gefakhan, yaq Tomas, iz nøme qaqangeap gimbo-akhaemam, ndigu paev ezoqa tuelv, kopo nøme ndego gegoam, gè-ewawám.

25 Yaq ndigu paev ezoqa nøme, Tomas gimbo-einim, “Ni Evezøza ni-ometám.”

Geté Tomas gezø-qavøiu, “No teqa zenda-te, ikuk nqa-nqa qeiviav tøgoat, neka nogi kokosov ta nqa-nqa-te watøzateav vǿgoāt, neka noqa zenda teqa totokha-te wazeav vǿgoāt, ma sumbianq gigenab, yaq no nøzǿ-unimanqatinák.”

26 Pula kopo-qa zita-te, paev ezoqa ate gi꞉goam, nqawá ginømøváb, ta khoev mokho-te ndøugu. Até Tomás-a, vø̄ugoam. Mboqog ate gi꞉goam gètokøvupám. Geté Yesu sègefakhán, ti mokho-te vø̄-itan. Gezø-ein, “Sambí, zo-te.”

27 Yaq Yesu Tomas āv gembøe-eín nqǽgo, “Qogi kokosov nqánek qonǿzáv, neka noqa zenda voqóqeīv. Yaq qotøndé-visī, qoqa zenda noqa totokha-te qotéwāz. Yaq qo qavotam matev sège-iváv. Geté vø̀-unimanqatín.”

28 Yaq Tomas manqat sa nqánek ge-eín, “Noge Evezøza neka noge Mbumbukiam.”

29  *Yaq Yesu gembo-ein, “Qo toqote-unimanqatín ndǿgo, no qotenømend. Geté gekha ezoqām ndigu, no ndi-unimanqatinat, oskiá ndøgo, no nømendeav tigoat, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.”

Zion nqanek emanqat gekha zapā gené-peawam

30 Yesu ekeza paev ezoqam-qa bugug-te, umingiap matev nøme kopoáv gematønumam. Geté ta matev-qa yaq-te, manqat peawapøteáv, nqanek mbuk-te. 31  *Geté manqat ndøgo, nqanek mbuk-te nqapeawap, tøne-peawáp ndǿgo, zo tøne-unimanqatiním, av nqægo, Yesu ndego Mesayá neka ndego Mbumbukiam-gé Yó. Yaq zo nqanek manqat tozo-unimanqatinim, zo te mokho-te khandi zøténdapém.

21

Yesu ekeza paev ezoqa seven gezøfakhan, yaq ndigu zonga kopoav-qape gizømbe-ndap

1 Taqa zita-te, Yesu ekeza paev ezoqam nangó genøzø-fakhán. Taibelias kewan-té. Matev āv qanefakhán nqǽgo:

2 Saemon Pita neka Tomas, iz nøme gimbo-akhaemam Qaqangeap, neka Natanael, ndego Keina vemiav-ak, Gelili plovins-te ndøgo, neka ndigu Zebedi-gi nakhei menas neka Yesu-gi paev ezoqa menas nøme, namba me꞉goám.

3  *Yaq Saemon Pita, ezoqa nøme gezø-ein, “No zonga nømǿ-khakhasám.”

Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Qanimáv. Ni namba zí꞉tiním.” Yaq ti-ová ndǿgo, khagua-te vømø̄ketab. Geté ta lova ndøgo, voe amba me꞉qeivupát. Zonga mbaín.

4 Yaq khøuwa gefakhatavun, Yesu ndøgeg-té geyám. Geté ndigu paev ezoqam matavapøteáv, av nqægo, ngenek Yesū.

5 Yaq Yesu gezø-ein, “Nǿfuap. Zonga møndøzømbé-ndap?”

Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Mbaín. Ndapeáv.”

6 Yaq ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Voe nandav, nakeamo zenda-té qanø-ogím, ma khagua nandøzømbe-bøyat. Yaq zo zonga ndø̀zømbendáp.”

Yaq ndigu āv tini-matønømém, av gezømbe-ein ndægo. Geté ndigu voe nango amba me꞉-itiím. Zapa ndǿgo, zonga khàpumu-khouwéz.

7  *Yaq ndego paev ezoqa nøme, Yesu kuku qambogoam te-te, Pita gembo-ein, “Evezøzá, ngenek.”

Yaq Pita ge-ewag, av nqægo, Evezøza ndøgō, ndego ndabua sekeqape ndøløvøén. Zapa ndǿgo, ndego ta ndabua sekeqape ndøgo, gò꞉khofá, ta lova ndøgo, zonga-qa givawat. Yaq ndego ibøkha-té genøbáf, vø̄tanqa, manqei-te vømø̄qa.

8 Geté paev ezoqa nøme, khagua-us gibøetam, ùnime꞉-tokhotøvém, manqei-te. Voe zonga-us, sège-livavát. Ndigu qambaqapé mbá, gibøetam. Manqei avønín. Ande āv 100 kifigiáp ndægó.

9 Yaq giqa ndøgo, gøinam mba mo꞉qeivím, taq-te zonga vō꞉qoqoutøvupat neka flawa vø̄-abam.

10 Yaq Yesu gezø-ein, “Zonga nøme vø̀ndo-upøzonám, nandiv ndakin gizømbe-ndap.”

11  *Yaq Saemon Pita, khagua-te, nangó genøketáo, voe manqei-te vø̄-iti. Zonga kandakanda kopoáv gizømbe-ndap. Ate gi꞉goam 153́. Geté voe keqavøepøteáv.

12 Yaq Yesu gezø-ein, “Vø̀ndozáv. Lou zólóg.” Ezoqa kopo bevøpøteáv, av nqægo, “Qo gekha ezoqâm?” Zapa ndǿgo, ndigu møe ndøgoném, neka ndigu é-møndæzøtéz, ngenek Evezøzá.

13 Yaq Yesu gøinam-té gendowáv, flawa neka zonga vøndō-upøzo, sasa zø-etoam.

14  *Ndakin gèmbo-misiká, Yesu ekeza paev ezoqam-te gefakhanam, Mbumbukiam ndego løvøte-te gendo-khandi꞉v, taqa zita-te.

Yesu Pita manqa gembo-løvua

15 Yaq ndigu lou loge qamezømbe-navøem, Yesu Saemon Pita āv gembøe-eín nqǽgo, “Sáemon, Zion-ge yo, qo kuku taqágo, no-te? Neka qoqa kuku matev no-te møndømǿ-løvu, nginik ezoqa nøme-qa kuku matev no-te?”

Yaq Pita gendo-qavøiu, “Evézøza. Qo mòqote-qatéq, no poev nqanø̂gó qo-te.”

Yaq Yesu gembo-ein, “Nogi sip nakheis, gè꞉zøkefé.”

16  *Yaq Yesu nangó genømbo-eín, “Sáemon, Zion-ge yo, qo kuku taqágo, no-te?”

Yaq Pita gendo-qavøiu, “Evézøza. Qo mòqote-qatéq, no poev nqanø̂gó qo-te.”

Yaq Yesu gembo-ein, “Nogi sip, gèzø-keogé.”

17 Yaq Yesu nangó genømbo-beváp. Ndakin gèmbo-misiká, gembo-ein, “Sáemon, Zion-ge yo, qo poev taqágo, no-te?”

Yaq Pita mbøni mbová. Zapa ndǿgo, Yesu gèmbo-misiká, gembo-bevupam, av nqægo, “Qo no-te poev taqāgo?”

Yaq Pita gendo-ein, “Evézøza, qo matev ate ndægo mòqote-qatéq. Neka qo mòqote-qatéq, no poev nqanø̂gō qo-te.”

Yaq Yesu gembo-ein, “Nogi sip gè꞉zøkefé. 18 No unimanqatín nqataqa-manqate. Qo ezoqam ndakinak qoqotegoam, qo ndabua segim nonqo qakeza qoløvønøvemám, sasa qoqavɨn, ma taqambe-pøovet. Geté toqo-lawaqape-eq, qo pingim qó-eqagím. Yaq ezoqa vini qáløváz. Yaq ndǿgo tenǿ-itúq, qo ma okho poeveav ndoqotego.”

19  *Yesu nqanek manqat ge-ein, tene-omát ndǿgo, Pita ande āv kenénanīm neka ta mokho-te ndøgo, ndego Mbumbukiam-qa iz ande āv kembøé-eqā.

Taqa zita-te, Yesu Pita āv gembøe-eín nqǽgo, “No qonøndó-páev.”

Paev ezoqam-qa yaq-te, te-te ndego Yesu kuku qambogoam

20  *Pita gendoqambun, yaq ndego paev ezoqa nøme ndø-omét. Ngenek gèzøpavám. Ezoqa ndégo, te-te ndego, Yesu kuku qambogoam, neka ndego Pasova lou loge-te, Yesu-qa savim-te go꞉vintavam, neka vømbōbevap, av nqægo, “Evézøza, gekha ezoqâm ndego, qo sa teqaqambun?”

21 Pita ndego ezoqam ge-omet, yaq ndego Yesu āv gembøebeváp nqǽgo, “Evézøza, gemâ ngenek? Áv kenénanīm?”

22 Yaq Yesu gembo-qavøiu, “No tønø-pøovat, ndego até teyaget, atema no vøtøndóqavān, yaq gê, ndøgo gekhā ndǿgo, qo-te? Nqanek qoqá matév mbá. Qo soqonøndó-páev.”

23 Yesu nqanek manqat ge-ein, yaq ta zapaya ndøgo, Klisten ezoqa bawan mokho-te, manqat āv qane-panqavøém nqǽgo: Ndego paev ezoqam génanimák. Geté Yesu manqat einiáv av nqægo, ndego gēnanimāk. Ndego sa nqánek ge-eín, “No tønø-pøovat, ndego ate teyaget, atema no vøtøndóqavān, gê, ndøgo gekhā ndǿgo, qo-te?”

Vaev manqat, nqanek emanqat-qa yaq-te

24  *Ndego paev ezoqam, teqa yaq-te Yesu nqanek manqat ge-ein, ezoqam ndégo, nqanek emanqat ate nqægo gevotot neka vø̄peawam. Ni mø̀tinøtén, manqat ndøgo, ndego ge-ein, unimanqatín.

25  *Yesu matev nøme kopoáv gematønumam. Ta matev vinivinimba ate ndægo, amba tøpeawapɨn, éisa, no nqæmatavap, manqei-qape-te, mbuk ate ndægo, ambá géløvuzuák.

* 1:1 1:1 Zion 17:5; 1 Zion 1:1-2; Veve 19:13

* 1:3 1:3 1 Ko 8:6; Kol 1:16-17; Iblu 1:2

* 1:4 1:4 Zion 5:26

* 1:5 1:5 Zion 3:19

* 1:6 1:6 Met 3:1; Luk 1:13-17, 76

* 1:9 1:9 Zion 8:12

* 1:9 1:9 Nqanek waev, Yesu Kelisó.

* 1:13 1:13 Zion 3:3-6; Zion 2:11; 1 Pita 1:23

* 1:14 1:14 Filip 2:7

* 1:17 1:17 Exo 34:28; Lom 6:14

* 1:18 1:18 Exo 33:20; Zion 6:46; 1 Tim 6:16

* 1:21 1:21 Deut 18:15, 18; Met 11:14

* 1:23 1:23 Isa 40:3

* 1:27 1:27 Zion 1:15

* 1:29 1:29 Isa 53:6-7; 1 Pita 1:18-19

* 1:30 1:30 Zion 1:15

* 1:32 1:32 Met 3:16

* 1:34 1:34 Met 3:17

* 1:36 1:36 Zion 1:29

* 1:40 1:40 Met 4:18-20

* 1:42 1:42 Met 16:18

* 1:45 1:45 Deut 18:18; Isa 7:14; 9:6; Jer 23:5; Ezek 34:23

* 1:49 1:49 Met 14:33; 16:16; Mak 3:11

* 1:51 1:51 Gen 28:12

* 2:4 2:4 Zion 7:30; 8:20

* 2:12 2:12 Met 4:13

* 2:13 2:13 Exo 12:1-27

* 2:17 2:17 Psa 69:9

* 2:19 2:19 Met 26:61; 27:40

* 2:21 2:21 1 Ko 6:19

* 2:22 2:22 Luk 24:6-8; Zion 12:16

* 2:23 2:23 Zion 7:31

* 3:1 3:1 Zion 7:50; 19:39

* 3:3 3:3 Met 18:3; 1 Pita 1:23

* 3:5 3:5 Ezek 36:25-27

* 3:6 3:6 Zion 1:13

* 3:14 3:14 Num 21:9; Zion 8:28; 12:32

* 3:15 3:15 Zion 20:31

* 3:16 3:16 Zion 3:36; 10:28; Lom 5:8; 8:32; 1 Zion 4:9-10

* 3:17 3:17 Luk 19:10

* 3:18 3:18 Zion 5:24

* 3:19 3:19 Zion 1:5, 9; 8:12

* 3:22 3:22 Zion 4:1-2

* 3:28 3:28 Zion 1:20; Met 11:10

* 3:31 3:31 Zion 8:23

* 3:32 3:32 Zion 3:11

* 3:35 3:35 Met 11:27; Zion 5:20

* 3:36 3:36 Zion 3:16-18; 1 Zion 5:12

* 4:1 4:1 Zion 3:22

* 4:5 4:5 Gen 33:19; Josh 24:32

* 4:9 4:9 Ezra 4:1-5

* 4:10 4:10 Zion 7:37-38; Veve 21:6

* 4:12 4:12 Zion 8:53

* 4:14 4:14 Zion 6:35

* 4:20 4:20 Deut 12:5-14; Psa 122:1-5

* 4:22 4:22 2 King 17:29-41; Isa 2:3; Lom 9:4-5

* 4:24 4:24 2 Ko 3:17; Lom 12:1; Filip 3:3

* 4:25 4:25 Zion 1:41

* 4:26 4:26 Mak 14:61-62

* 4:34 4:34 Zion 6:38

* 4:35 4:35 Luk 10:2

* 4:42 4:42 1 Zion 4:14

* 4:44 4:44 Met 13:57

* 4:45 4:45 Zion 2:23

* 4:46 4:46 Zion 2:1-11

* 4:47 4:47 Met 8:5-6

* 4:48 4:48 Zion 2:18; 1 Ko 1:22

* 4:50 4:50 Met 8:13

* 4:54 4:54 Zion 2:11

* 5:2 5:2 Iz nøme “Betsata” mbo-akhaemám

† 5:3 5:3 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: Nginik ezoqam, ibøkha wa qaev-qa mo꞉kewagám. 4Zapa ndǿgo, khøuwa kopokopo-te, Evezøza-gé enzol ezoqam ndowavɨ́n, ibøkha kha vømbō-khanazɨn. Yaq ate av-té, ibøkha wa tæqavat, yaq gekha enqoni-us ezoqām ndego, bugukhokhof gebafɨn, ndego enqoni sègembo-navøemɨ́n.

* 5:8 5:8 Met 9:6

* 5:10 5:10 Jer 17:21-22; Neh 13:19

* 5:18 5:18 Met 26:4; Zion 7:1; 10:30

* 5:19 5:19 Zion 5:30

* 5:22 5:22 Zion 5:27; Kel 10:42

* 5:23 5:23 Filip 2:10-11; 1 Zion 2:23

* 5:24 5:24 Zion 3:15-18

* 5:29 5:29 Dan 12:2; Met 16:27; Kel 24:15

* 5:30 5:30 Zion 5:19; 6:38

* 5:36 5:36 Zion 3:2; 14:11

* 5:37 5:37 Met 3:17; Zion 5:32; 8:18

* 5:39 5:39 Luk 24:27

* 5:46 5:46 Kel 3:22

* 6:10 6:10 Sakheis neka nakheis mø̀ndøgoám. Geté ndigu gevebøpøteáv.

* 6:15 6:15 Zion 18:36

* 6:27 6:27 Zion 6:48-58

* 6:29 6:29 1 Zion 3:23

* 6:30 6:30 Met 16:1; Zion 2:18

* 6:31 6:31 Exo 16:14-15; Num 11:7-9; Psa 78:24

* 6:35 6:35 Zion 4:14

* 6:39 6:39 Zion 10:28-29; 17:12

* 6:42 6:42 Met 13:55

* 6:44 6:44 Zion 6:65

* 6:45 6:45 Isa 54:13

* 6:46 6:46 Zion 1:18

* 6:47 6:47 Zion 3:15-16

* 6:48 6:48 Zion 6:32, 58

* 6:57 6:57 1 Zion 3:24

* 6:64 6:64 Zion 13:11

* 6:65 6:65 Zion 6:44

* 6:68 6:68-69 Met 16:16

* 7:1 7:1 Zion 5:18

* 7:2 7:2 Lev 23:34

* 7:5 7:5 Kel 1:14

* 7:15 7:15 Met 13:54; Luk 2:47

* 7:16 7:16 Zion 12:49; 14:10

* 7:18 7:18 Zion 8:50

* 7:19 7:19 Kel 7:53; Lom 2:21-24

* 7:20 7:20 Zion 8:48; 10:20

* 7:22 7:22 Lev 12:3; Gen 17:9-13

* 7:23 7:23 Zion 5:8-10, 16

* 7:27 7:27 Zion 7:41; 9:29

* 7:28 7:28 Met 11:27; Zion 8:55

* 7:30 7:30 Zion 7:44

* 7:34 7:34 Zion 8:21; 13:36

* 7:37 7:37 Lev 23:36; Isa 55:1; Zion 4:14

* 7:38 7:38 Isa 58:11

* 7:39 7:39 Zion 16:7; 20:22; Kel 2:4

* 7:40 7:40 Zion 6:14

* 7:41 7:41 Zion 1:46

* 7:42 7:42 Psa 89:3-4; Mica 5:2

* 7:46 7:46 Mak 1:22

* 7:48 7:48 Zion 12:42

* 7:50 7:50 Zion 3:1-2

* 7:52 7:52 Zion 7:41-42

* 7:52 7:52 Ibugukhokhof nqanek manqat Glik manqat-te gipeaomem, mbuk nøme-te, 7:53 atema 8:11 mbaín.

* 8:5 8:5 Lev 20:10; Deut 22:22-24

* 8:7 8:7 Deut 17:7

* 8:11 8:11 Zion 5:14

* 8:12 8:12 Isa 49:6; Zion 1:4-9; 9:5; 12:46

* 8:14 8:14 Zion 5:31-32; 7:28

* 8:15 8:15 Zion 12:47

* 8:16 8:16 Zion 5:30; 8:29

* 8:17 8:17 Deut 19:15

* 8:18 8:18 1 Zion 5:9

* 8:20 8:20 Zion 7:30

* 8:21 8:21 Zion 7:34; 13:33

* 8:23 8:23 Zion 3:31

* 8:28 8:28 Zion 3:14

* 8:33 8:33 Met 3:9

* 8:34 8:34 Lom 6:16, 20

* 8:39 8:39 Met 3:9

* 8:39 8:39 Yesu nqanek manqat tene-eín ndǿgo. Zapa ndǿgo, Eibleem Mbumbukiam mø̀ndø-unimanqatín. Geté ndigu Yesu uni unimanqatinteáv.

* 8:41 8:41 Isa 63:16

* 8:44 8:44 1 Zion 3:8

* 8:46 8:46 2 Ko 5:21; 1 Pita 2:22

* 8:47 8:47 1 Zion 4:6

* 8:48 8:48 Mak 3:21-22

* 8:51 8:51 Zion 5:24

* 8:58 8:58 Zion 1:1

* 9:2 9:2 Ezek 18:20; Luk 13:2, 4

* 9:3 9:3 Zion 11:4

* 9:5 9:5 Met 5:14; Zion 8:12

* 9:6 9:6 Mak 8:23

* 9:17 9:17 Zion 4:19

* 9:31 9:31 Psa 34:15

* 9:34 9:34 Psa 51:5

* 9:40 9:40 Met 15:14

* 10:8 10:8 Jer 23:1-2; Ezek 34:2-3

* 10:11 10:11 Psa 23:1; Veve 7:17

* 10:12 10:12 Kel 20:29

* 10:15 10:15 Met 11:27; 1 Zion 3:16

* 10:16 10:16 Isa 56:8; Ezek 34:23

* 10:17 10:17 Filip 2:8-9

* 10:28 10:28 Zion 3:16; 6:39

* 10:33 10:33 Lev 24:16

* 10:34 10:34 Psa 82:6

* 10:38 10:38 Zion 14:10-11

* 10:40 10:40 Zion 1:28

* 11:1 11:1 Luk 10:38-39

* 11:2 11:2 Zion 12:3

* 11:4 11:4 Zion 9:3

* 11:16 11:16 Mak 14:31

* 11:24 11:24 Zion 6:40

* 11:27 11:27 Zion 6:69

* 11:37 11:37 Zion 9:6-7

* 11:45 11:45 Zion 7:31

* 11:46 11:46 Luk 16:31

* 11:52 11:52 Zion 10:16

* 11:53 11:53 Zion 5:18

* 12:1 12:1 Zion 11:1, 43

* 12:2 12:2 Luk 10:40

* 12:3 12:3 Luk 7:37-38

* 12:8 12:8 Deut 15:11

* 12:11 12:11 Zion 11:45

* 12:13 12:13 Psa 118:25-26; Zion 1:49

* 12:15 12:15 Zech 9:9

* 12:16 12:16 Zion 2:22

* 12:23 12:23 Zion 13:31-32; 17:1

* 12:24 12:24 1 Ko 15:36

* 12:25 12:25 Met 16:25

* 12:27 12:27 Psa 6:3; 42:5; Met 26:38

* 12:32 12:32 Zion 3:14

* 12:33 12:33 Zion 19:6

* 12:33 12:33 Ndǿgo tene-eín, tae mutui-te ti-eqeinam, vǿtøkewēm.

* 12:34 12:34 Psa 110:4; Isa 9:7; Dan 7:14

* 12:35 12:35 Zion 8:12

* 12:36 12:36 Ef 5:8

* 12:38 12:38 Isa 53:1

* 12:40 12:40 Isa 6:10

* 12:41 12:41 Isa 6:1

* 12:42 12:42 Zion 9:22

* 12:43 12:43 Zion 5:44

* 12:45 12:45 Zion 14:9

* 12:47 12:47 Zion 3:17

* 13:2 13:2 Luk 22:3; Zion 13:27

* 13:3 13:3 Zion 3:35; 16:28

* 13:10 13:10 Zion 15:3; 6:64, 70-71

* 13:14 13:14 Met 20:28; Luk 22:27

* 13:15 13:15 Filip 2:5; Kol 3:13; 1 Pita 2:21

* 13:16 13:16 Met 10:24

* 13:18 13:18 Psa 41:9

* 13:19 13:19 Zion 14:29; 16:4

* 13:20 13:20 Met 10:40

* 13:27 13:27 Zion 13:2

* 13:31 13:31 Zion 12:23

* 13:32 13:32 Zion 17:5

* 13:33 13:33 Zion 7:33-34

* 13:34 13:34 Zion 15:12, 17; 1 Zion 3:23; 2 Zion 5

* 13:38 13:38 Zion 18:15-18, 25-27

* 14:3 14:3 Zion 12:26

* 14:6 14:6 Zion 11:25; Lom 5:1-2

* 14:7 14:7 Zion 8:19

* 14:9 14:9 Zion 12:45; Kol 1:15; Iblu 1:3

* 14:10 14:10 Zion 12:49

* 14:11 14:11 Zion 10:38

* 14:12 14:12 Mak 16:19-20

* 14:13 14:13 Met 7:7; Zion 15:16

* 14:15 14:15 Zion 15:10; 1 Zion 5:3

* 14:16 14:16 Zion 14:26; 15:26; 16:7

* 14:17 14:17 Zion 16:13

* 14:20 14:20 Zion 17:21-23

* 14:24 14:24 Zion 7:16

* 14:28 14:28 Zion 20:17

* 14:29 14:29 Zion 13:19

* 15:2 15:2 Met 3:10

* 15:6 15:6 Met 7:19; 13:42

* 15:8 15:8 Met 5:16

* 15:10 15:10 Zion 14:15; 1 Zion 2:5

* 15:12 15:12 Zion 13:34

* 15:13 15:13 Zion 10:11; 1 Zion 3:16

* 15:14 15:14 Met 12:50

* 15:17 15:17 Zion 13:34

* 15:19 15:19 Zion 17:14

* 15:20 15:20 Zion 13:16

* 15:23 15:23 Luk 10:16

* 15:25 15:25 Psa 35:19; 69:4

* 15:26 15:26 Zion 14:26

* 16:2 16:2 Met 24:9; Luk 6:22; Zion 9:22

* 16:3 16:3 Zion 15:21

* 16:7 16:7 Zion 14:16

* 16:11 16:11 Zion 12:31

* 16:12 16:12 1 Ko 3:1-2

* 16:16 16:16 Zion 14:19

* 16:23 16:23 Met 7:7

* 16:27 16:27 Zion 14:21, 23

* 16:32 16:32 Met 26:31, 56

* 16:33 16:33 Zion 14:27; Lom 5:1; 1 Zion 5:4

* 17:3 17:3 1 Zion 5:20

* 17:4 17:4 Zion 4:34

* 17:5 17:5 Zion 1:1

* 17:12 17:12 Zion 6:39; 13:18

* 17:15 17:15 Met 6:13; 2 Tes 3:3

* 17:18 17:18 Zion 20:21

* 17:22 17:22 Kel 4:32

* 18:9 18:9 Zion 17:12

* 18:11 18:11 Met 26:39

* 18:11 18:11 Ibøkha khaqain-qape, Yesu-qa nqosøgeap me꞉manqaté, ndego tendap.

* 18:14 18:14 Zion 11:49-51

* 18:27 18:27 Zion 13:38

* 18:31 18:31 Zion 19:6-7

* 18:32 18:32 Zion 3:14; 12:33

* 18:35 18:35 Zion 1:11

* 19:2 19:2 Luk 23:11

* 19:9 19:9 Met 27:12

* 19:11 19:11 Zion 10:18; Kel 2:23; Lom 13:1

* 19:12 19:12 Luk 23:2; Kel 17:7

* 19:24 19:24 Psa 22:18

* 19:25 19:25 Met 27:55-56

* 19:26 19:26 Zion 13:23

* 19:28 19:28 Psa 22:15

* 19:29 19:29 Psa 69:21

* 19:31 19:31 Deut 21:22-23

* 19:35 19:35 Zion 21:24

* 19:36 19:36 Psa 34:20; Exo 12:46; Num 9:12

* 19:37 19:37 Zech 12:10; Veve 1:7

* 19:39 19:39 Zion 3:1-2

* 20:9 20:9 Kel 2:24-32; 1 Ko 15:4

* 20:14 20:14 Luk 24:16; Zion 21:4

* 20:17 20:17 Lom 8:29; Iblu 2:11-12

* 20:20 20:20 Zion 16:22; 1 Zion 1:1

* 20:23 20:23 Met 16:19

* 20:29 20:29 1 Pita 1:8

* 20:31 20:31 Zion 3:15; Lom 1:17; 1 Zion 5:13

* 21:3 21:3-6 Luk 5:4-7

* 21:7 21:7 Zion 13:23; Met 14:29

* 21:11 21:11 Luk 5:6

* 21:14 21:14 Zion 20:19, 26

* 21:16 21:16 Kel 20:28

* 21:19 21:19 Met 16:24-25; 2 Pita 1:14

* 21:20 21:20 Zion 13:23-25

* 21:24 21:24 Zion 19:35

* 21:25 21:25 Zion 20:30

Keliso-gi u-anim

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Keliso-gi U-anim-qa Emanqat

Megeat Manqat-qase

Nqanek emanqat, Luk ndøpeawám. Ezoqa kopo ndégo, ibugukhokhof Luk mbuk Yesu-qa yaq-te, gepeawam. Ngenek Luk, mulømula etoam ezoqám. Ndego nqanek Keliso-gi u-anim-qa emanqat, Tiofilus-té genø-peawám. Geté ndego ezoqa ewaqape nonqo ndøpeawám, manqei-manqei ate nqægo.

Nqanek emanqat-te, Luk Keliso-gi u-anim-qá yaq-té genevototát, neka tiqa matev ate qægoam, gimatønumam. Nqova Mbomambaqape, Yesu-gi paev ezoqam, bazaføgakh zø-etoám, neka até ndigú-a, vøzø̄-etoam, ezoqa ewaqape, gi-unimanqatintam neka vømbōpavam. Yesu-gi paev ezoqam, ezoqa teqa manqat, bugukhokhof Zelusalem taon-té gini-zømesimám. Yaq ndigu ezoqam, tiqa manqat gi-unimanqatintam, ndigu taon neka vemivemiav nøme-té ginø-okhoám, neka Manqat Mbomambaqape, Yesu-qa yaq-te, Zu ezoqa nøme vøzø̄-vototupam. Yaq ezoqa nøme, manqei-manqei nøme-té ginø-okhoám, neka nqanek Manqat Mbomambaqape, Zu ezoqam neká bawan vini-ak, vø̄e-zømesimam. Yaq nqanek manqei vinivinimba-te, ezoqa nøme, Yesu ekeza khandi etoam nonqo ndøndafém, yaq Klisten bawan matev vø̄ngazem.

Nqanek emanqat mokho-te, sapta 1 atema 12, Pita-za-qa yaq-té qane-manqaté. Neka sapta 13 atema 28, ndǿgo tøne-manqaté, matev vinivinimba, Pol-za gimatønumam. Manqei nøme-te, Pol ge-okhoam, Luk mø̀ndøgoám, te namba. Yaq ta emanqat mokho-te nqanek, Luk āv gene-peawám nqǽgo: “Ni nimatønumám.” Ta emanqat nqánek: Kel 16:10-17, 20:5–21:18 neka 27:1–28:16. Emanqat nøme-te, ndøgo ekezan goneav qagoam, ndego āv gene-peawám nqǽgo: “Ndígu timatønumám.”

1

Yesu manqa mbusa geve, Nqova Mbomambaqape tendo-khofotav

1  *Tíofilus. Khaiya mbomá, qo-te!

Ta mbuk ndøgo, no bugukhokhof qæpeawam, no tøtø-peawám ndǿgo, matev ate ndægo, Yesu gematønumam neka ezoqa vø̄e-zømesimam, ndego teqa sasae ande ge꞉ngaz, 2  *atema ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam yan-te vø̄khato. Bugukhokhof, ndego Nqova Mbomambaqape mokho-te, tegi u-anim, manqa é-møndøzø-løvuá, ndigu bugukhokhof gevevesam. 3  *Yesu tae mutui-te gitøkewem, genanim, nango gendo-khandi꞉v, yaq ndego khøuwa foti mokho-te, gèfakhanumám ti-te, neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te vø̄e-zømesimam. Ndego khøuwa kopoáv, āv gene-zømesimám nqǽgo: Ndego unimanqatin ndøkhandí꞉v. 4  *Khøuwa nøme, Yesu ti namba ge꞉goam, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zelusalem taon naqanøká ndø-ivø̀ve᷄m. Geté manqa mbusa ndøgo, av noge Tat ge꞉ve, tozombøé-kewagát ndǿgo, no qazømbe-manqatam. 5  *Zion, ndego ezoqa ibøkha iz, ibøkha-té genøzø-etoumám. Geté zo avønín, ibøkha iz, Nqova Mbomambaqapé qazøté-ndapém.”

6  *Khøuwa nøme, Yesu-gi u-anim, te namba gi꞉møvab, ndigu āv gimbøe-bevøpém nqǽgo, “Evézøza. Éisa, qo ni Izlael ezoqam, ndakin megeat matev nqawa poqonimbí-etoām, penømakhaya, yaq ni nikeza ezoqam nimbō-kawaevtāt?”

7  *Yaq Yesu gezø-qavøiu, “Matev āv taoká, av ndægo, zo zøtēzøtēz, ta khøuwa neka viav, Tat ekeza poev-te gezav. 8  *Geté Nqova Mbomambaqape zo-te tendovis, zo bazaføgakh zóndapém. Yaq zo nogi bøi vizu ezoqam zógoát, neka noqá u zóløozumát, nqanek Zelusalem taon-te, neka Zudia plovins-te ate ndægo, neka Samalia manqei-te, atema manqei-qape-qa vaev-te.”

Yesu yan-te geqavig

(Mak 16:19-20; Luk 24:50-53)

9 Yesu manqa manqate qamømbøe-navøem, yaq Mbumbukiam yan-té genø-eqeiú. Ndigu até ge-ometát, ge-eqanat, atema khaiya ozoz vømē-otan.

10 Tiqa bøi é-møndømø-føgøføgakhám, yan-te. Yaq nqáe! Tiqa avønin-te, ezoqa menas sègefakház. Ndabua papaqa ndø-uzupám. 11  *Yaq ndigu āv gizømbe-eín nqǽgo, “Gélili plovins-ak. Zo gekhá zówanet, yan ndozo-waomit? Ngenek Yesu, Mbumbukiam zo mokho-te gendaf, yaq yan-te vø̄qavig, ndego nqawa āv tendéqaván, av zo ndakin qazøte-ometam, yan-te geqavigat.”

Matias Zudas-qa iziz gendap

(Met 27:3-10)

12  *Yaq Yesu-gi u-anim, ta manqei poyat ndøgo, Oliv manqei poyat gimbo-akhaemam, gè-ivøvém, Zelusalem taon-te vø̄vesez. Yaq ta manqei pøyat-a, yaq Zelusalem, taqa atap khapémbá. Ande āv 1 kilomitá ndægó.

13  *Zelusalem taon-te gimøfakhaz, yaq khoev ova kouwat-té ginøzáv, ma gipindumam. Ezoqam ngínik: Pita neka Zion neka Zems neka Endlu neka Filip neka Tomas neka Batolomeu neka Metiu, neka Zems nøme, ndego Alfius-ge yo, neka Saemon, ndego Zelot ezoqam, neka Zudas, ndego Zems-ge yo. 14 Nginik mø̀ndø-møvøbumám, vø̄guligulimam. Até sakhéis-a, vø̄goam. Neka até Melí-a, Yesu-gu evo, neka tegi emekheis, vø̄goam.

15 Khøuwa nøme, ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, nqawa gimøvab, ezoqam ande av 120 ate gi꞉goam, yaq Pita tenø-itán ndǿgo, vøzø̄-ein, 16  *“Nǿfuap. Mbumbukiam-qa Manqat-te, Nqova Mbomambaqape Deivid mokho-te, Zudas-qa yaq-te, manqat é-møndo꞉-eín, ndego ndigu ezoqam gezø-ovøemavun, ndigu Yesu gimøvøinam. Yaq nqanek manqat bè-unimanqatín, matev vø̄fakhan. 17 Ni Yesu-gi u-anim, nøme ndégo tegoám, neka sasae kopømba vøtīgoam, ni namba.”

18  *(Moni ndigu, Zudas gendapaz, matev soqaqape ge꞉matanam, khae me꞉wiím. Yaq ta manqei-te ndøgo, ndego sègebøiáv. Pakhapakhá. Teqa kha sège-keqavøemát, neka teqa emu vøndō-qouvøem. 19 Ezoqa ewaqape, Zelusalem taon-te giyagam, manqat sùgumu-ewagát, taqa yaq-te. Yaq ta khae manqei ndøgo, ekeza manqat-te, Akeldama mbo-akhaemám. Taqa manqa mokho nqánek, “Khae Manqei Kouk-ús.”)

20  *Yaq Pita nøme gezø-ein, “Sams mbuk mokho-te, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Teqa khoev unimé꞉-khakhambá. Ndøgo ezoqa gó꞉yageák.’ Neka nøme ndøpeawap, nqánek, ‘Teqa sasae, ezoqá nøme bendáp.’

21 Yaq nakémbá, ni ezoqa kopo bizimbo-vawém, ndego ni namba qazi꞉goam, ta khøuwa ate qæpavpavemam, nigi Evezøza Yesu, ni namba ge꞉-okhoam, 22  *sasae ande qandengaz, Zion ezoqa ibøkha iziz gezø-etoumam, atema ta khøuwa-te ndøgo, Yesu ni genøuvan, Mbumbukiam yan-te gendaf. Yaq ngenek ezoqam, nqanek sasae até begót, ni namba, neka u bēløozumit, av bøi ge꞉qeiv, av nqægo, Yesu løvøte-tē gendo-khandī꞉v.”

23 Pita nqanek manqat ge-ein, yaq ndigu ezoqa menas ndø-upøzó. Nøme ndego, Zoséf. Iz menas nøme mø̀ndømbo-goám, Basabas neka Ziastes. Neka nøme ndego, Matiás. 24 Yaq ndigu āv gini-guligulimém nqǽgo, “Evézøza. Qo ezoqa ewaqape-qa matavap mòqote-qatéq. Qotínømánd, nginik ezoqa menas, ākenégo, qo qoqo-veatav, 25 ndego qoge u-anim tegoat, Zudas-qa iziz vǿendāp. Zudas nqanek sasae, zitá genewuá. Yaq ndǿgo tenøwáv, ma Mbumbukiam manqei gembøe-mendeo.”

26 Yaq ndigu nandi-qasis ndønqagevemém, iz-ús. Yaq Matias-qá iz ndøfakhán. Yaq Keliso-gi u-anim ileven-te, ndégo tindafém.

2

Nqova Mbomambaqape gendovis

1  *Zu ezoqam-qa khøuwa kandambaqape-te ndøgo, Pentikos ndimbo-akhayam, ndigu ezoqam ate gi꞉goam, khoev kopo-té ginømøváb. 2 Yaq nqova mbaín, yan-te ndo꞉go, u ndowáv. Andé khamøe-qape me꞉fetavún. Yaq khoev ate qægoam, ma gi꞉qonavam, u ùnime꞉kház. 3  *Yaq ndigu andé gøina wageap me me꞉qeivím. Sègendo-panqavøém, ezoqa ewaqape-qa kha-te, vø̄qonam. Andé ezoqa sas bugug me me꞉kewagám. 4  *Yaq nginik ezoqam ate gi꞉goam, kha Nqova Mbomambaqapé qazømbe-tønøyám. Yaq bawan vinivinimba-qá manqát gini-manqatát, av Nqova Mbomambaqape, matev gezømbe-etoumat.

5 Ta khøuwa-te ndøgo, Zelusalem taon-te ndøgo, Zu bawan-ak kandambá giwambupam. Manqei-manqei ate ndǽgo, sugumu-pitát, ndigu ezoqam, Mbumbukiam gimbo-vizupam. 6 Yaq nginik ezoqam, nqanek u giyogem, tinduzáv ndǿgo, matev vǿqeivim. Ezoqa kandambá. Yaq ndigu nqova zøndáf. Zapa ndǿgo, Yesu-gi paev ezoqam, manqat gimanqatat, ndigu tiqá bawan vinivinimba-qá manqát gini-manqatám.

7 Ndigu nqova ndafe kandambá, yaq gibevøpem, “Nqáe! Nginik manqa ngimanqate, nginik Gelili plovins-ak mbá. 8 Gê, áv khané꞉go, ni ate nqazi꞉gu nqazizø-yoge, nikeza manqat vinivinimba ngi꞉manqate? 9 Ni ezoqa vinivinimba, nøme Patia manqei-ák, nøme Midia manqei-ák, nøme Elam manqei-ák, neka nøme ndigu Mesopotemia-yák, neka nøme Zudia-yák, neka nøme Kapadosia-yák, nøme ndigu Pontus-ák neka nøme ndigu Esia-yák, 10 nøme Fligia-yák neka nøme Pamfilia-yák, nøme Izip manqei-ák neka nøme Libia-yák, ndøgo Sailini taon avønin-te. Até Lom ezoqám-a, vøndōzav. 11 Ti mokho-te, nøme Zu bawan-ák neka nøme bawan vini ezoqám, ndigu ti-te ginøzaz, Mbumbukiam timbo-vizupat. Neka ni ezoqa nøme, Klit manqei bawa-yák, neka ezoqa nøme, Alebia manqei-ák. Geté ni ate nqazi꞉gu, nginik niqa manqat vinivinimba-té qazizø-ewagét. Mbumbukiam-qa matev kandakanda-qa yaq-té gini-manqatét.”

12 Ndigu nqova ndafe kandambá neka gò꞉nakém, taqa yaq-te. Yaq āv ginibónd nqǽgo, “Gekha matêv nqanek?”

13 Geté ezoqa nøme gèvongezó, ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatinim, gi-einim, “Nginik ezoqam, gèndo-íz.”

Pita-qa manqat

14 Yaq Pita, ndigu u-anim ileven nøme namba, tenø-itán ndǿgo. Yaq sa manqa ndøyám. Yaq ezoqa ewaqape, gi-oteipam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo Zu ezoqam, nogi ezoqam, neka zo ezoqa nøme, nqanek Zelusalem taon-te nqazo-wambap, vø̀ndoyogém, no mokho bazø̄-ovøyam. 15 Nginik ezoqam, ambá av nqǣgo, ge-īz, av zo ndøzøte-matavap. Ezoqa lovølova ndø-izumatún. Geté ndakin qanaqanus 9 oklok mbá. 16 Geté matev, ndakin qafakhan, ndǿgo, av Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Zoel ge꞉manqatam. Ndego ge-ein,

17  *‘Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo,

“Vaev khøuwa-te,

no ezoqa ewaqape,

noge Nqova nøzǿ-etoám.

Zogi nakhei angana neka zogi nakhei sakheis,

noqa manqat ndǿvevezumát

Zogi ezoqa ndakinak,

umingiap ndǿqeivát,

neka zogi laombøkik,

venanqei vǿtamāt.

18 Ta khøuwa-te ndøgo,

no até sasae ezoqám-a, angana neka sakheis, ndigu no ti-unimanqatintat,

Nqova Mbomambaqape vøezǿ-etoām.

Yaq ndigu noqa manqat ndǿvevezumát.

19 No umingiap matev nómatønumát,

khaiya ova nekā manqei-qape-te.

Kouk neka wageap neka ekuqape ndǿfakhán.

20 Khøuwa ndø̀bøivunév, neka løvøyak andé kouk mé꞉goát.

Nqanek matev ndø̀khæ-fakhán.

Yaq Evezøza-qa Khøuwa Kandambaqape ndǿfakhán, ndego teqa bazaføgakh neka waev te꞉zømas.

21 Ta khøuwa-te ndøgo,

gekha ezoqām ndego,

Evezøza-te tøkeam-qa te-akha,

ndego gékhandí꞉v.” ’ ”

22 Pita nqanek Zoel-qa manqat qamømbøe-navøem, yaq ndego manqat nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Ízlael ezoqam! Manqat qàndoyogé nqanek, nogi ezoqam! No Yesu Nazalet-ak-qa yaq-té qazømbé-eín. Zo zøkeza mø̀zøte-zøtéz, te mokho-te, Mbumbukiam zoqa avønin-te, umingiap matev neka matev kandakanda vinivinimba ndømatønumám. Mbumbukiam tene-matanám ndǿgo, zo tø̀nezøtéz, ndego Yesu ekezan ndokhofotáv. 23 Ezoqa ndego zoqa zenda-te giveem, yaq zo ndego ezoqa soqøsoqa mokho-te, tae mutui-te sasa zotøkewem, vozōlaem, ndøgo Mbumbukiam ekezan ndøpøoá. Ndego é-møndæ-otév, matev av nqægo ndø̀fakhán. 24 Geté Yesu løvøte-qa bazaføgakh mokho-te gu꞉goam, Mbumbukiam mø̀ndø-nqovotáv, vø̄khandi꞉v. Løvøte, ngenek ezoqam amba me꞉geiú. Geté kopømba mbaín.

25  *Yesu løvøte-te tekhandi꞉v, taqa yaq-te, Deivid nupøkhan mba, āv gene-eín nqǽgo,

‘No Evezøza, noqa megemege-te, oskia no-ometám.

Ndego noqa avønin-té gegó.

Yaq no kha genǿ-wagimák.

26 Yaq nakémbá, noqa mbøni mokho-te, no khanakhanákh neka no manqat khanakhanakh-us nomanqaté.

Até noqá khá-ya, Mbumbukiam-te mbá qanøtawát.

27 Zapa ndǿgo, qo no ezoqa pakhaezatak-qa manqei-te qónøuvanák.

Qo qoge Ezoqam Mbomambaqape, teqa kha, sa qó-ivavák, vǿlanqā.

28 Qo no nakhoa qotenømánd, no khandi ande āv khaténdāp.

Qo no namba qotégoát. Yaq no khanakhanakh nógoát.’ ”

29  *Pita nqanek Deivid-qa manqat qamømbøe-navøem, yaq nøme āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nǿfuap. Nigi atanakha-zapa Deivid-qa yaq-te, no ndaføyambá qazømbé-eín. Ndego mø̀ndønaním, neka vø̄-otøvem. Até ndakin khøuwa-té-a, teqa manqei ozu nqánek qagó. 30  *Geté Deivid mø̀ndæ-otév, tegi zi, ezoqa kopo, teqa iziz ndǿndáp neka kawa ezoqam vǿgoāt. Mbumbukiam te-te manqa mbusa ndøvé, taqa yaq-te. Deivid Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam ndøgoám. 31  *Yaq nakémbá, ndego é-møndøqeív, Keliso tenanim, yaq Mbumbukiam gékhandí꞉v. Unimanqatín. Mbumbukiam ndego ezoqa pakhaezatak-qa manqei-te ivøveáv, neka teqa kha, manqei ozu-te lanqøeveáv. 32 Ngenek ezoqam, Mbumbukiam løvøte-te gekhandi꞉v, Yesú. Ni ate nqati꞉gu, nikeza bǿi qatiqeivím. 33  *Mbumbukiam ndego ekezan-té genø-eqeiú, neka teqa nakeamo zenda-te vø̄ve. Yaq Eve Nqova Mbomambaqape mbo-etoám, av ibugukhokhof manqa mbusa ge꞉ve, yaq Yesu ndakin ni vønī-etoam. Matev nqánek, zo nqazo-qeivi neka nqāzōyōgē. 34  *Ni mìzi꞉nøtén, Deivíd mbá, yan-te geqavig. Geté ndego Mesaya me꞉manqatám, av ge-ein nqægo,

‘Evezøza Mbumbukiam, noge Evezøza, āv gembøe-eín nqǽgo,

“Noqá nakeamo zenda-té qanøqóm.

35 Até qóqotát, atema no qogi qaqa ezoqam,

kopømba ande av zenda tokhotapak awam nonqo,

qoqa zenda tokhotapak mokho-te vøtaqambú-āb.” ’

36  *Yaq nakémbá, zo Izlael bawan-ak ate ndøzøte꞉go, zo vø̀ezøtéz. Ngenek Yesu, zo tae mutui-te qazo-tøkewem, Mbumbukiam āv gene-veatáv nqǽgo: Ndego Evezøza neka Mesaya ndǿgoát.”

Ezoqam Mbumbukiam-te giqambuz neka ibøkha iz vø̄ndapem

37 Yaq ndigu ezoqam, Pita-qa manqat giyogem, tiqa mbøni, mø̀ndø-khanáz. Yaq ndigu Pita neka Keliso-gi u-anim nøme, āv gizømbe-beváp nqǽgo, “Nǿfuap. Ni ndakin gekhā nígonēm?”

38 Yaq Pita gezø-qavøiu, “Zo é-mozoqambúz, neka Yesu Keliso-qa iz-te, ibøkha iziz vø̄-upøgim. Yaq Mbumbukiam zoqa manqa-zapazapa, segembøé-navøém, yaq zo Nqova Mbomambaqape vozóndafēm. 39  *Manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam taqa yaq-te geve, ndøgo zoqá neka zogi nakheis-qá neka até tiqá ndigú-a, ndigu qamba-qamba ndindu-yageapet. Gekha ezoqām ndigu, ndego Evezøza, nigi Mbumbukiam, ndezø-akhayam, te-te tinduzav, nqanek manqa mbusa tiqa ndígu.”

40 Pita manqat nøme kandambá gezø-manqatam. Manqat nøme, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Mòzoqambúz. Soqaín ndøgo, nginik manqa-zapazapa-us ezoqa namba tøzøte-soqoez, ndakin ngiyage.”

41  *Ezoqa ndigu, Pita-qa manqat gindapem, ndigu ibøkha iz ndøndapém. Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa kandambá, Klisten bawan-te gi-oz. Ate gi꞉goam, ande āv tri taosen ezoqám ndi꞉gú.

Klisten ezoqam, nqova kopo-te giyagam

42  *Ndigu Klisten ezoqam, āv gini-matønumám nqǽgo: Keliso-gi u-anim-qá nømendim manqat ndø-ewagám, neka yaqyaq-a vø̄tøke꞉mam. Ndigu gèpindupám, lou vø̄logɨn neka Evezøza-qa lou loge matev vø̄gonemɨn neka vø̄guligulimemin. 43 Mbumbukiam, Keliso-gi u-anim mokho-te, umingiap matev kopoáv gematønumat. Ezoqa ewaqape, nqova ndafe kandambá neka møe vø̄gonemɨn. 44  *Ndigu ezoqa ate gi꞉goam, Yesu gi-unimanqatinim, ndigu nqova kopo-te sùgumu-yagám. Neka tiqa gigiap ate qazømbe-goam, sège-etoumám, yaqyaq-a. 45 Ekeza manqei neka gigiap vinivinimba gèwiám. Yaq moni ndigu, gi꞉qaqasumam, ndígu tizø-etoumám, lou-qa o gigiap-qa gi꞉potonumam. 46 Khøuwa ate qæpavpavemam, ndigu Mbumbukiam-qá khoev-té ginø-pindupám. Yaq Klisten zifuap vinivinimba-qa khoev-te, ndigu lou ndølogám neka Evezøza-qa lou loge matev vømø̄-gonemɨn. Khanakhanakh-ús. Lou sège-etoumám, yaqyaq-a. 47  *Yaq tiqa matev ate qægoam, ndigu Mbumbukiam-qá iz me꞉-eqatám. Ezoqa ewaqape, poev ndøveém, ti-te. Yaq khøuwa ate qæpavpavemam, Evezøza Klisten bawan-te, ezoqá nøme ndøyogimám, ndigu khandi gezø-etoamɨn.

3

Kagi ezoqam gikhakheinøvemem

1 Khøuwa nøme, ande av khagus tri oklok ndægo, ta khøuwa iz-te ndøgo, Zu ezoqam giguligulimam, Pita neka Zion, Mbumbukiam-qá khoev-té ginø-apát. 2 Ta khøuwa iz-te ndøgo, ezoqa kagi ezoqam ndø-eqeitavún. Ndego āv teneqán, kagi. Khøuwa ate qæpavpavemam, ndego mboqog tambav-té ginø-ivøvemɨ́n, ta mboqog ndigu, Qanimav-Qape gimbo-akhaemam. Yaq ndego ezoqa moni-qa zøviamɨ́n, ndigu Mbumbukiam-qa khoev-te gi-onimam. 3 Yaq ndego Pita neka Zion gezømet, gi-onat, ndego moni-qa zøviám. 4  *Ndigu ezoqa menas, gèwaomém. Yaq Pita ndego āv gembøe-eín nqǽgo, “Ni-tē qotøndé-kewāg.” 5 Yaq ndego vø̄kewag. Ndego āv gene-matavupám nqǽgo: Moni nø̄-etøomēm.

6  *Geté Pita gembo-ein, “No moni mbaín. Geté no tøtaqá-etoám ndǿgo, no nqanøgo. Yesu Keliso-qa iz-te, ndego Nazalet vemiav-ak, mòqo-itán neka okho vø̄ngaz.” 7 Yaq Pita nakeamo zenda mbogeá, vø̄-eqeiu. Yaq nqova mbaín, teqa zenda tokhotapak sègembo-føgøføgakhám neka gømig vømbō-føgøføgakhæzam. 8 Yaq ndego sasanqá sege-itán, okho vø̄ngaz. Yaq Mbumbukiam-qa khoev-te, namba me꞉-óz. Sège-okhoát neka vø̄vøvumat, neka Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqatat.

9 Ezoqa ti-ometám ndǿgo, ge-okhoam neka Mbumbukiam-qa iz ge-eqatat. 10 Gimatøvemem, av nqægo, ezoqa ngēnek, mboqog tambav-te geqonumam, ta mboqog ndigu Qanimav-Qape gimbo-akhaemam, neka gigiap-qa vø̄vi꞉mam, yaq ndigu nqova ndafe kandambá, ta matev-qa yaq-te, ndøgo qambo-fakhan.

Pita-qa manqat, Mbumbukiam-qa khoev mokho-te

11 Ndego ezoqam, kagi gegoam, Pita neka Zion, ti-te gèmø-tøkenøvém. Yaq lou-qase-te gizav, ndøgo Solomon-qa Lou-Qase gimbo-akhaemam, ezoqa ewaqape tinøbǿin ndǿgo, ngenek ezoqam vø̄-ometam. Yaq ndigu nqova ndafe kandambá. 12 Pita nginik ezoqa gezømet, yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo Izlael-ak, nogi ezoqam. Gekha zapâ, zo nqova qazøndaf, matev av nqægo qafakhan? Neka gekha zapâ, ni-te ndozotøndo-keoge? Ge zô, ndozo-matavap, ni ngenek nikeza bazaføgakh-tē qeitǿ-khakheinøvemem, okho gengaz? Ó, ni ezoqam qaniqanîm, Mbumbukiam-qa bøi-te, yaq nakêmbà, ndego ni ginitøke, ngenek ezoqam qeikhakheinøvemem? Āv taoká! 13  *Ta matev mokho-te, ndego Eibleem neka Aezek neka Zekop-ge Mbumbukiam, ndego nigi atanakha-zapazapa-za-ge Mbumbukiam, ndego tege sasae ezoqam Yesu, iz kandambaqape mbo-etoám. Ezoqam ngének, zo Lom ezoqam-qa zenda-te qazoveem, yaq ndigu vø̄laem. Pailøt ambá sege-nqonqotavɨ́n. Geté zo Yesu zòsanqawém. 14 Zo ngenek Ezoqam Mbomambaqape neka Ndaføyamba-qape, zòsanqawém. Yaq zo Pailøt pepen ezoqam-qa zombo-viømém, sa tezø-nqonqotav. 15 Zo ngenek khandi zapa ezoqam, zòlaém. Geté Mbumbukiam mø̀ndø-khandí꞉v, løvøte-te. Ni nikeza bǿi qatiqeivím. 16 Ngenek ezoqam, zo nqazo-omete neka ndø̄zø̄tē-zø̄tēzāt, ngenek Yesu-qa bazaføgakh neka iz mokho-té, bazaføgakh gendap. Nqanek matev, unimanqatin matev-té qando-fakhán. Ni Yesu qei-unimanqatinim, yaq ndego ngenek ezoqam gèkhakhǽv, av zo ndakin nqazøte-omete.

17  *Nǿfuap. No mø̀tenøtén, matev ndøgo, zo neka zogi megetapak, Yesu qazombo-matønømem, zapa ndǿgo: Zo zøtezateáv. 18 Mbumbukiam, tegi manqa vevezam ezoqam ate gi꞉goam mokho-te, é-møndi꞉nømánd, av nqægo, ndego Mesaya, tendo-khofotav, ezoqa tekhandi꞉z, ndego nqosøgeap ndǿqeív, vǿnanīm. Yaq ta matev mokho-te ndøgo, qafakhanam, nqanek manqat mø̀ndø-unimanqatín.

19  *Yaq ndakin, zo é-mozo-enénd neka Mbumbukiam-te vozóqambūz. Yaq ndǿgo, Mbumbukiam zoqa manqa-zapazapa, segembøé-navøém. 20 Yaq ndego zo pusa taev matev zǿ-etoám, neka Mesaya vøndó-khofotāv, ndego ibugukhokhof geveatav, ezoqa tekhandi꞉z. Ngenek ezoqam, Yesú. 21 Geté ndego bugukhokhof yan-té geabeto꞉gó, atema ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam gigiap neka matev ate ndægo nango vǿndakināk, av ndego nupøkhan mba, tegi manqa vevezam ezoqam mokho-te ge꞉-ein, ndigu gevevesam.

22  *Mozes āv gene-eín nqǽgo, ‘Evezøza, zoge Mbumbukiam, zo mokho-te manqa vevezam ezoqam ndǿveatáv, av no nqate꞉go. Yaq gekha manqāt ndøgo, tezø-manqatat, zo vø̀ndapemát. 23 Geté gekha ezoqām ndego, teqa manqat ndapeav tøgoat, yaq Mbumbukiam ndego géngiú. Yaq ndego Mbumbukiam-ge ezoqam sekemba gégoák.’ 24 Até Samuél-a, neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate gi꞉goam, teqa zita-te gipavavun, ndigu matev ndǿgo tini-manqatám, av ndakin khøuwa-te qæfakhanam. 25  *Manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam tegi manqa vevezam ezoqam mokho-te gendo-ein, ndøgo zogi atanakha-zapazapa-za-te geve, ta manqa mbusa ndøgo, zo nonqó. Mbumbukiam Eibleem namba, poev ge-unimanqatin, yaq āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Qogi qazi, ezoqa kopo mokho-te, no ezoqa ewaqape matev mbomømboma nøzǿ-matanám, nqanek manqei-qape-te.’ 26  *Mbumbukiam ngenek sasae ezoqam Yesu, ndego geveatav, bugukhokhof zo-té gendo-khofotáv. Ndego tende-khofotáv ndǿgo, ndego zo matev mbomømboma zǿmatanám, zoqa manqa-zapazapa-te tøzøtønde-qambuz.”

4

Pita neka Zion, ndimbula-te ginqeitaz

1 Pita neka Zion, ezoqa manqat até gezø-manqatám, yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqam neka Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam-ge kawa neka Sadusi ezoqam tīnø̄fākhāz. 2 Ndigu khanakhanakh mbaín, ndigu ezoqa menas, ezoqa gi꞉zømesimat, neka gi꞉zømas, av nqægo, Mbumbukiam kopømbaqapē ezoqa løvøte-te tekhandi꞉z, zapa ndø̄go, ndego Yesu ndøkhandī꞉v, løvøte-te. 3 Yaq ndigu Pita neka Zion sègegavém. Yaq ndimbula-té genø-nqeitáz, atema nøme vøndōpave. Manqa ovøepøteáv. Zapa ndǿgo, gèpøistát.

4  *Geté ezoqa kopoáv, ndigu tiqa manqat giyogem, gè-unimanqatiním. Yaq ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, mø̀ndømø-faev-taosen-éz, angana.*

5 Yaq khøuwa nøme qandopave, Zelusalem taon-te ndøgo, Zu ezoqa kandakanda neka megetapak neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam ndømøváb. 6 Até Anás-a, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, neka Kayafas, neka ezoqa nøme, Zion gimbo-akhaemam, neka Aleksanda, neka Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-gi ezoqa nøme, vø̄goam. 7 Yaq Pita neka Zion, tiqa megemege-té ginø-áb, sasa zøbevap, “Nqanek matev, gekha bazaføgakh-tē neka gekha ezoqam-qâ iz-tē qazonǿ-gonem?”

8 Pita, Nqova Mbomambaqape kha é-møndømbøi-tønøyám. Yaq ndigu āv gezømbe-qavøiú nqǽgo, “Zo kawakawa-za neka megetapak! 9 Zo ni ndakin matev mbomambaqape-qa yaq-te nqazonimbi-sinøzumit, ni kagi ezoqam qeimbo-matønømem, yaq ngenek vø̄khakhæv, 10  *zo vø̀ezøtéz neka até Izlael ezoqam ewaqapé-a, betēzøtez: Ngenek ezoqam, zoqa bøi-te ngeya, Yesu Keliso-qá iz-té gene-eqeieqei-év, ndego Nazalet vemiav-ak. Zo ndego tae mutui-té qazonø-tøkewém. Geté Mbumbukiam løvøte-te mø̀ndø-khandí꞉v. 11  *Ezoqam ngének, teqa yaq-te Mbumbukiam-qa Manqat qæ-ein, av nqægo,

‘Nandi-qapi ndigu,

zo khoev puanam ezoqam qazo-sanqabem,

ndigu mø̀ndømø-gigiap-qape-éz, khoev puanam nonqo.’

12  *Ezoqa nøme mbaín, niqa khandi꞉nat nonqo. Yesu yakhapús. Nqanek manqei-qape ate nqægo, Mbumbukiam ezoqa nøme khofotøveáv, ni tekhandi꞉n.”

13 Ndigu megetapak, ndigu ezoqa menas gizømet, manqat ndaføyamba gi-einim neka mivi mbaīn, ndigu nqova ndafe kandambá. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, ndigu khokho ezoqám, skul kandakanda mbaín. Neka ndigu mø̀ndæzøtéz, ndigu ezoqa menas, Yesú namba me꞉goám. 14 Geté ndigu zøtezateáv, gekha manqat zǿqavøiū. Amba zømbe-eín. Zapa ndǿgo, ndego ezoqam, kagi gegoam, Pita neka Zion namba me꞉wanám. Ndego mø̀ndø-khakhǽv. Yaq ndøgo bavokho-qapé.

15 Yaq ndigu bavokhó ginø-khofotáz. Yaq gizav, ndigu Zu megetapak, manqa ovøyam khoev-te gu꞉qonavam, manqa ndøvøovømém. 16 Gi-einim, “Gekha zizǿgō, nginik ezoqa menas? Ezoqa ewaqape, nqanek Zelusalem taon-te ngiyage, mø̀ndømu-yogém, av matev gi꞉matønømem ndægo. Unimanqatín. Ndøgo matev viní. Ni kopømba mbaín tizio-naomem. 17 Geté nqanek manqat Yesu-qa yaq-te, ezoqa nøme-te, bepanqàvøe᷄m. Yaq nakémbá. Ni manqa āv qazizømbé-løvuá nqǽgo, ndigu teqa iz-te, ezoqa nøme manqat nqawa bezø̀-ei᷄n.”

18  *Yaq ndigu nqawa gizø-akha, khoev mokho-te vø̄u-oz, yaq gèzømbe-khafén. Ndigu Yesu-qa iz-te, manqat nqawa be-eìni᷄m, neka ezoqa nqawa bete-zømèsi᷄m! Matev av nqægo, ùni bete-navøém!

19  *Geté Pita neka Zion gizø-qavøiu, “Zo zøkeza mokho-mba, zøté-matøvømēm, av nqægo. Eqeieqei ākhanégo? Zoqâ manqat níndapēm, ó, Mbumbukiam-qā manqat níndapēm? 20 Ni kopømba mbaín, manqa sa teikhoutavat, av ni bøi qatiqeivam, neka vø̄i-ewagam.”

21 Yaq ndigu megetapak, kha-khoiv manqat nøme zø-eín. Geté yaq sège-nqonqotáz, vø̄zav. Ndigu nakhoa qeiviáv, yaq-fia nqosøgeap ande āv kizømbé-etoām. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape Mbumbukiam-qá iz ndø-eqatát, ta matev ndøgo, qafakhan. 22 Ngenek ezoqam, ndego kagi-qape geqan, yaq Yesu-qa iz-te vø̄khakhæv, ndego viav 40 mø̀ndømø-løvú.

Mbumbukiam bazaføgakh-qa gimbo-viømem

23 Pita neka Zion até vønqonqotáz-ae, ekeza Klisten bawan ezoqam-te e-vø̄zav, yaq emanqat vøzø̄votot, av Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka megetapak nøme gizømbe-manqatam. 24  *Ndigu Klisten bawan ezoqam, nqanek manqat giyogem, yaq sùgumu-guligulimém. Nqova kopo-té. Mbumbukiam āv gimbøe-akhaém nqǽgo, “Bázaføgakh-us-qape. Yan neka manqei-qape neka ndaola, neka gigiap ate nqægo, ta mokho-te nqøugut, qo qokhakheinumát. 25  *Qo nigi atanakha-zapa Deivid, ndego qoge sasae ezoqam gegoam, qoge Nqova Mbomambaqape mokho-te, manqat qombo-etoám. Yaq ndego āv gene-eín nqǽgo,

‘Gekha zapâ, bawan vini-ak qaqa ndigu?

Neka gekha zapâ, ndigu amba mba ndi꞉voqoyam?

26 Nqanek manqei-qape-gi kawakawa-za neka megetapak mø̀ndø-tøkuaném.

Ndigu nøfe-qa mba mo꞉keogé, Evezøza namba, neka Mesaya namba, ndego geveatav.’

27  *Unimanqatín. Matev av nqægo, mø̀ndø-fakhán, nqanek taon-te. Ndigu kawakawa-za menas, Elod neka Pontius Pailøt, manqei vini-ak neka Izlael manqei-ak namba me꞉tøkuaném. Neka nøfe-qa mba mo꞉kewagám, te-te ndego, Yesu, qoge sasae ezoqam, ndego qo Mesaya qoqo-veatav. 28  *Geté ta matev mokho-te ndøgo, gimatønumat, ndigu qoqá matavap neka poev mba mbopavát. Qoqa bazaføgakh-te, qo nupøkhán mbá, é-moqopøoá, matev av nqægo tàbete-fakhán.

29  *Yaq ndakin, Evezøza, vø̀mbo-matøvém, kha-khoiv matev ndøgo, gimatønumat. Gìnitøké, ni qogi sasae ezoqam, yaq ni qoqa manqat, ndaføyamba neka mivi mbain tàbati-manqaté. 30 Qo zenda qotó꞉vé, ti-te ndigu, enqoni ndøzøgo, yaq vǿkhakhǣz. Neka qoge sasae ezoqam mbomambaqape, Yesu, teqa iz mokho-te, umingiap matev vinivinimba voqó-matønumāt.”

31 Ndigu gumu-guligulimem, yaq manqei ndøgo, ma gi꞉qonavam, sùgumu-kukuvøemát. Yaq kha Nqova Mbomambaqapé qazømbe-tønøyám. Yaq ndigu Mbumbukiam-qá Manqat me꞉zømesimát. Bazaføgakh-ús neka mivi mbaín.

Klisten ezoqam, yaqyaq-a gitøke꞉mam

32  *Ndigu ezoqa ate gi꞉goam, Yesu gi-unimanqatintam, ndigu nqova kopo zømbegoám. Ezoqa kopo einiáv, av nqægo, “Nqanek gigiap, nøkeza nonqo mbā.” Geté gigiap ate qægoam, sège-etoumám, yaqyaq-a. 33 Keliso-gi u-anim, ezoqa āv gini-zømesimám nqǽgo: Yesu løvøte-te mø̀ndø-khandí꞉v. Yaq ndego Evezøzá. Ndigu bazaføgakh-us me꞉zømesimám. Neka Mbumbukiam, matev mbomømboma zømatønumám, kopoáv, ti-te ndigu, ezoqa ewaqape. 34  *Ezoqa kopo gigiap-qa potonøpøteáv, ti mokho-te. Ezoqa nøme ndigu, manqei o khoev qazøgoam, gèwiám. Yaq moni ndigu, gi꞉qaqasumam, 35 Keliso-gi u-anim-té ginø-upøgimám. Yaq ndigu gèqaqabemɨ́n, yaq gekha ezoqām ndigu, gigiap-qa gipotonumam, vøzø̄-etoamɨn.

36 Ezoqa nøme, matev av nqægo gego, teqa iz Zoséf. Ndego Livai bawan-ák. Saiples manqei bawá geqán. Ndigu Keliso-gi u-anim, iz Banabas mbo-akhaemám. (Taqa manqa mokho, “Ezoqa zita tøpøzu ezoqám.”) 37 Ngenek manqei ndøwí. Yaq moni ndigu, geqas, Yesu Keliso-gí u-anim-té genøndapáz, ezoqa tøke nonqo.

5

Ananayas neka Safila, meakha manqat gi-einim

1 Geté ezoqa nøme mø̀ndøgoám. Iz Ananayás, neka ndego zas vømbōgoam. Tuqa iz Safilá. Até ndegó-a, ekeza manqei nøme, gèwí. 2  *Geté moni ndigu, gendapaz, nøme gèkhonáb. Tegu zas mø̀ndæ-otév. Yaq moni nøme ndigu, Yesu Keliso-gí u-anim-té genøndapáz. Yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Moni ndigu, qeiqasem, ngínik.”

3  *Yaq Pita Ananayas gembo-ein, “Ánanayas. Gekha zapâ, qo Saitan qoqombotak, qoqa mbøni mokho-te gendo-on, yaq Nqova Mbomambaqape voqombø̄e-khavoz, qo moni nøme qoqokhonab, manqei qoqowi. 4 Ndøgo qakeza manqei ndøgoám. Yaq qo qakeza poev-té qonøwí. Yaq moni qoqoqas, até ndigú-a, gemøqa-qakezanéz. Geté gekha zapâ, qo matavap soqøsoqa qoqo-tonqogim? Qo ambá av nqǣgo, ezoqa mba qombøekhavōz. Geté Mbumbukiam qombøekhavóz.”

5 Yaq Ananayas nqanek manqat ge-ewag, sègebøiáv, vø̄nanim. Yaq ezoqa ewaqape, manqat giyogem, kha zøkhoí. 6 Yaq ezoqa ndakinak, teqa kha ndabuá gini-løvønømém, bavokho sasa ndø-eqanem, vømø̄-ozem.

7 Khapé outøpøteáv. Ande āv tri awáz ndægó, zas tūndū-ōn. Ndugu otevateáv, matev ndøgo, qafakhan. 8 Yaq Pita gumbobevap, “Soqoní-eín. Moni ndigu qazoni-etoam, venanqeî, ndigu manqei qazøte-wiim?”

Yaq gundu-qavøiu, “Venanqeí.”

9 Yaq Pita gumbo-ein, “Gekha zapâ, qeivis namba, manqat qazo-kopo꞉nem av nqægo, Evezøza-ge Nqova Mbomambaqape khamasim-te qazoveem? Nqáe! Ezoqa ndigu, qoge anganeam gi-otøvem, mboqog tambav-té gonowaní. Yaq ndigu até qó-a, gé-eqæqonám.”

10 Pita nqanek manqat ge-ein, yaq ndugu teqa megemege-te sègebøiáv, vø̄nanim. Yaq ndigu ezoqa ndakinak ginduqavaz, gi-ometam av nqægo, mø̀ndønanīm, yaq bavokhó ginø-eqeinám, zivis-qa avønin-te vømø̄-otøvem. 11 Yaq Klisten bawan ezoqam ate gi꞉goam neka ezoqa ewaqape, nqanek manqat giyogem, ndigu kha-khoiv kandambá.

Keliso-gi u-anim, ezoqa kandamba gikhakhæz

12  * Keliso-gi u-anim, ezoqam-qa mokho-te, umingiap matev kopoáv gimatønumam. Ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, Solomon-qa lou-qase-té ginøwambám, ndøgo Mbumbukiam-qa khoev-te. 13 Bavokho ezoqam, møe ndøsinønimám. Yaq ndigu Klisten ezoqam namba, tøkuateáv. Geté ndigu gèzø-vizupám. 14 Yaq Evezøza, ezoqa nøme mba mo꞉-unimanqatiním. Ezoqa kandambá. Angana nekā sakheis.

15 Matev ndøgo, ndigu Keliso-gi u-anim gimatønumat, ta zapaya ndøgo, ezoqa nøme enqoni-us ezoqam ndo-upøgimám. Yaq ndigu ekeza venanqei nonqo neka kita-te, nakhoa-té ginø-abumám. Yaq Pita-gé nqovønqova mba bekhantáz, ma ndego te꞉ma. 16 Até vemivemiav nøme-té-a, Zelusalem taon avønin-te ndøgo, enqoni-us ezoqam ndo-upøgimám, neka ezoqa nøme, nqova soqøsoqa giqantavam. Yaq ndigu ezoqa ate gi꞉goam, gèkhakhǽz.

Enzol ezoqam, Keliso-gi u-anim gezøtøke, ndimbula-te gigoam

17 Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape neka tegi paev ezoqa ate gi꞉goam, ndigu Sadusi ezoqam gigoam, ndigu ova ndø-einím, Keliso-gi u-anim-te. Ova kandambá qazøgoam. 18 Yaq ndigu até gindigonem, Keliso-gi u-anim sègegavém, ndimbula-te vø̄nqeitaz. 19  *Geté ta lova ndøgo, Evezøza-ge enzol ezoqam ndowáv, ndimbula mboqog vøzø̄-mboqogim, ndigu Keliso-gi u-anim bavokho sasa ndøkhatob, 20 vøzø̄-ein, “Zo Mbumbukiam-qá khoev-té qanøzáv. Yaq ezoqam-qá megemege-té qazomǿwán, manqat ate ndægo, khandi-qa yaq-te, vozomé-zømās.”

21 Yaq ndigu u-anim, manqa o-mba mbøendapém, av enzol ezoqam gezømbe-ein. Yaq qanaqanus, khøuwa gendo-eqan, ndigu Mbumbukiam-qá khoev-té ginøzáv, ezoqa vømē-zømesim.

Ta khøuwa iz kopo-te ndøgo, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape neka tegi paev ezoqam, Zu megetapak ate gi꞉goam ndøpisám. Manqa ndǿ-ovøemém. Yaq ndigu ndimbula khoev-te, manqat ndøkhofotøvém. Ndigu Keliso-gi u-anim, bègeáv. 22 Geté ndigu sasae ezoqam, ndimbula-te gifakhaz, ndigu Keliso-gi u-anim qaseáv, mokho-te ndøugu. Yaq ndigu sègeveséz, manqat vømø̄-einim, 23 “Ni ndimbula khoev-te qeimø-fakhan, mboqog qeizømetat, tokøváp. Neka ndimbula keoge ezoqam mòndo-feazotát, mboqog-te ndøgo. Geté mboqog qeimboqogimem, ezoqam mbaín, mokho-te.”

24 Ndego Mbumbukiam-qa khoev vos keoge ezoqam-ge kawa neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, nqanek manqat giyogem, ndigu gò꞉bevupém, av nqægo, “Gê, ndigu gekha matēv zǿfakhan?”

25 Yaq ezoqam tendowáv ndǿgo, vøzø̄-ein, “Nqáe! Nginik ezoqam, zo ndimbula khoev-te qazo-nqeitaz, Mbumbukiam-qá khoev-té gigú. Ezoqa me꞉zømesimít.”

26 Yaq ndego vos keoge ezoqam-ge kawa neka tegi sasae ezoqam, tinøzáv ndǿgo, nginik Keliso-gi u-anim, nqawa vømøndō-upøzo. Geté ndigu tøpøtøzateáv. Zapa ndǿgo, ndigu møe ndøgoném. Soqaín ndøgo, ezoqa qaqa tizøgo, nandi vǿepōub, neka vǿpakhaēz.

Keliso-gi u-anim, manqa ovøyam-te, Mbumbukiam-qa Manqat manqate-te møe goneav qagoam

27 Yaq ndigu vos keoge ezoqam, Keliso-gi u-anim, Zu megetapak-qá manqa ovøyam-té ginø-tonqozó. Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape gezø-ein, 28  *“Ni zo khafeap nizømbové, av nqægo, ‘Zo ezoqa Yesu-qa iz-te me꞉zømèsi᷄m.’ Geté nqáe! Zo nandav nømendim manqat, Zelusalem taon-te ate nqægo, sòzo-vøndøzém. Neka zo nī zoni-løvøyáp, ngenek ezoqam gilaem.”

29  *Yaq Pita neka ndigu Keliso-gi u-anim nøme gizø-qavøiu, “Ni Mbumbukiam-qá manqat bambupáev, ambá ndø̄go, ezoqam-qa manqat. 30 Nigi atanakha-zapazapa-za-ge Mbumbukiam, Yesu løvøte-té gendo-khandí꞉v, ndego zo qazolaem, tae mutui-te qazo-tøkewem. 31  *Yaq Mbumbukiam ndego ekezan-té genø-eqeiú, neka teqa nakeamo zenda-te vø̄ve. Yaq ndego kawa neka khandi etoam ezoqam ndǿgoát. Yaq ni Izlael ezoqam tàbizi꞉-qambún, yaq Mbumbukiam niqa manqa-zapazapa bembøē-navøem. 32 Matev ndøgo, Yesu gematønumam neka te-te vø̄fakhanumam, ni bǿi qatiqeivám. Yaq ni ezoqa niti-zømesimít. Neka até Nqova Mbomambaqapé-a, ndego Mbumbukiam ndigu tezø-etoumat, ndigu teqa manqa o-mba ndimbøe-ndape, ndego nqanek matev ate ndægo mø̀ndøqeív.”

Gamaliel-qa manqat, Keliso-gi u-anim-qa yaq-te

33 Ndigu iz-akhayapak, nqanek manqat giyogem, ndigu qaqa kandambá gigonem. Yaq ambá pakhapakha zøkhaneamɨ́n. 34 Geté Zu ezoqam-qa manqa ovøyam-te ndøgo, ezoqa kopo mø̀ndu꞉goám. Teqa iz, Gamaliél. Ndego Felisi ezoqám neka Mozes-qá guguna manqat nømendim ezoqám. Ezoqa vizap kandambá gimbogoam. Yaq ndego gè-itán, ndigu Keliso-gi u-anim bavokho vøkhǣ-khofotaz.

35 Yaq ndego gezø-ein, “Zo nogi ezoqam, Izlael bawan-ak. Aiyá qagó, nginik ezoqam gekha matev tozozø-matanam. 36  *Zo gèmbo-mataváp. Nupøkhan mbá mbá. Tiudas ndøgoám. Ndego ekeza kha, kandambaqape me꞉veó. Ezoqa fo andléd gimbopavam. Geté ndego gilaem, yaq ndigu te namba gi꞉goam, khokhó sege-panqanimát. Yaq matavap ndøgo, qambogoam, sègembøepá. 37 Taqa zita-te, ta khøuwa-te ndøgo, gaman, ezoqam-qa iziz gindapat, ezoqá nøme ndøfakhán. Teqa iz Zudás. Gelili plovins-ák. Ndego gaman-te nakhag vø̄ngaz. Neka ezoqa kopoáv gimbopavam. Geté até ndégo-a, vø̄laem. Neka tegi paev ezoqam ate gi꞉goam, sège-panqanimát. 38 Yaq nakémbá. No nginik ezoqam-qa yaq-te, āv qazømbé-ovøyám nqǽgo: Zo matev ndømatønø̀me᷄m, ti-te. Sègezø-iváv. Av tiqa sasae neka matev ezoqam-qa matavap-te mba qando-fakhanɨn, yaq segemǿ-navøém. 39 Geté, av nqanek matev Mbumbukiam-te qande-fakhan, yaq zo kopømba mbaín, nginik ezoqam tozozømbø-khaz. Soqaín ndøgo, zo Mbumbukiam namba tozo-nøfeapat.” Yaq ndigu iz-akhayapak, Gamaliel-qa manqat, gè-unimanqatiním.

40  *Yaq ndigu Keliso-gi u-anim, nango gizø-akha, vøndō-oz. Yaq gèfebám, khafeap vøzømbōve, av nqægo, “Zo ezoqa Yesu-qa iz-te, nqawa me꞉zømèsi᷄m.” Yaq sège-nqonqotáz, vø̄zav.

41  *Yaq Keliso-gi u-anim, nqanek Zu ezoqam-qa manqa ovøyam gi-ivøvem, ndigu khanakhanakh-ús giqavanat. Ndigu khanakhanakh-us tinigú ndǿgo, Mbumbukiam ndigu eqeieqei ge꞉zæb, Yesu zapaya mivi matev gindapem. 42 Ndigu ezoqa zømesim ivøveáv. Geté khøuwa ate qæpavpavemam, Manqat Mbomambaqape me꞉zømesimám. Mbumbukiam-qa khoev-te neka ezoqam-qa khoev vinivinimba-te, ndigu āv gizømbe-ovøemám nqǽgo: Yesu, ndego Mesayá. Ezoqam ndégo, Mbumbukiam geve, ezoqa tekhandi꞉z.

6

Tøke ezoqam seven givevesam

1  *Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu-gi paev ezoqam, bawan qazø-khouwevtat, yaq ti mokho-te ponqombap ndøfakhán, yaq Zu bawan-ak, ndigu Glik manqat vǿmanqatām-a, yaq ndigu, Iblu manqat vø̄manqatam. Ndigu Zu bawan-ak, Glik manqat gimanqatam, āv gini-einím nqǽgo, “Zo khøuwa kopoav, ngængæm lou-qa yaq-te qazozø-tøkematun, ndigu angana gizø-pakhaez, yaq nigi ngængæm tøke agé upøgimáv.”

2 Keliso-gi u-anim tuelv, nqanek manqat giyogem, yaq ndigu ezoqa ewaqape ndømøváb, Yesu gi-unimanqatintam, vøzø̄-ein, “Matev av nqægo, eqeieqeí mbá, ni Keliso-gi u-anim, Mbumbukiam-qa Manqat zømesim tei-ivøvem, yaq lou etoam matev-tē qanimbō-ngetøgeapāt. 3 Yaq nakémbá, nigi nøfuap, ezoqa seven zóvevesám, zo mokho-te, ndigu zo qazøte-zøtez, kha Nqova Mbomambaqapē qazømbe-tønøyām, neka ndigu matavap loloakh ndø̄zø̄gō. Yaq ndígu tizí-áb, ezoqa lou tizø-etoumat. 4 Geté ni Keliso-gi u-anim, bazaføgakh ndǿgo teitǿ-asazát, teiguligulimat neka ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat vøtí-zømesimāt.”

5 Ezoqa ewaqape khanakhanákh, nqanek manqat-qa yaq-te. Yaq ndigu Stiven ndøveatøvém, teqa unimanqatin bazaføgakh-us qambogoam neka kha Nqova Mbomambaqape vømbø̄e-tønøyam. Ezoqa nøme givevesam, Filíp neka Plokolús neka Nikanó neka Timón neka Pamenás neka Nikolās. Nikolas, ndego Antiok taon-ak ndøgoám. Geté ndego mø̀ndømø-Zu-bawan-ak-év, yaq ndego Mbumbukiam-anim vømbō-vizupam. 6 Yaq ndigu ezoqa seven, givevesam, Keliso-gi u-anim-té ginø-upøzó. Yaq ndigu gèzø-guligulím, neka zenda vøzømbø̄-awam.

7  *Mbumbukiam-qa Manqat sège-vøndavát. Yaq Yesu-gi paev ezoqam, Zelusalem taon-te ndøgo, tiqa bawan sà tønø-khouwevtát. Até Mbumbukiam-gí iziz ezoqám-a, ezoqa kopoáv, Yesu-qa manqat vø̄ndapem-a, vø̄-unimanqatinim.

Stiven gimøvøinam

8 Mbumbukiam Stiven gèmbo-tøkeám neka bazaføgakh vømbō-etoumam. Yaq Stiven, ezoqa mokho-te, umingiap matev kandakanda ndømatønumám. 9 Geté ezoqa nøme, ndigu Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te gimøvøbumam, ndøgo Nqovotøzat Ezoqam-qa Guliguli Khoev gimbo-akhaemam, ndigu Stiven namba, ponqombap ndøngazém. Nøme ndigu Sailini taon-ák neka nøme Aleksandlia taon-ák neka nøme Silisia manqei-ák neka nøme Esia manqei-ák. 10  *Geté Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape, Stiven matavap loloakh mbo-etoám. Yaq ndigu kopømba mbaín, teqa manqat tiløvumem. 11 Yaq ndigu khonoam-te, ezoqa nøme tìnø-nøzøzó ndǿgo, gizø-ein, “Zo ezoqa nøme, meakha manqat zómanqatát, av nqægo, ‘Ngenek ezoqam, Mozes-qá neka Mbumbukiam-qá iz ndøngi꞉tatún. Ni mø̀imbo-yogém, manqat av ge꞉manqatam.’ ” 12 Yaq ta matev mokho-te ndøgo, ndigu ezoqa nøme neka megetapak neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, qaqa zøløwáz, Stiven-qa yaq-te. Yaq ndigu até gindigonem, Stiven vø̄-møvøinam, Zu megetapak-qa manqa ovøyam-te sasa ndøndafem. 13 Yaq ndigu, ezoqa nøme, khavozam nonqo ndøtonqozó. Yaq ndigu āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek ezoqam, Mbumbukiam-qa khoev neka Mozes-qa guguna manqat-qa yaq-te, manqat soqøsoqa oskia ndømanqatatún. 14 Ni ngenek āv qeimbøe-yogém nqǽgo, ‘Ngenek Yesu, Nazalet vemiav-ak, Mbumbukiam-qa khoev géngiú neka niqa matev ate ndægo vǿ-enēnd, Mozes nigi atanakha-zapazapa-za gezø-etoam, yaq ni vizimø̄-ndapem.’ ”

15 Yaq Zu megetapak ate gi꞉goam, manqa ovøyam-te giqonavam, Stiven-te bøi é-møndøzømbo-føgákh. Yaq bugug gimbo-qeivim, ndøgo waev ùnime꞉-papaqá. Andé enzol ezoqam-qá bugug me me꞉kewagám.

7

Stiven manqa ovøyam khoev-te, manqat gezø-manqatam

1 Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, Stiven gembobevap, “Gê, manqat ndøgo, ngiqa-møvøet, unimanqatîn?”

2  *Yaq Stiven gezø-qavøiu, “Tát-za neka ata-za! Zøtøndé-yogēm. Nigi atanakha-zapa Eibleem, Elan taon-te yageav qagoam, gete Mesopotemia manqei-te zua gegoam, yaq ndego Mbumbukiam Iz-akhae-qape mbofakhán, 3 vømbō-ein, ‘Qoqa manqei neka qakeza ezoqa vø̀zuváz. Yaq manqei ndǿgo toqonǿqáv, ma no tøteqamakh.’

4 Yaq Eibleem ekeza manqei, ndøgo iz nøme Kalde manqei gimbo-akhaemam, sège-iváv. Yaq Elan taon-té genøwáv, vømø̄qom. Yaq tege eve genanim, Mbumbukiam ndego nqánek gendo-khofotáv, zo ndakin nqazoyage. 5  *Geté Mbumbukiam Eibleem-te, manqei-qase etopøteáv. Mbaín! Geté ndego manqa mbusa mbové, av nqægo, manqei ndø̀mbo-etoām, ndego neka tegi zi. Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam manqa mbusa geve, Eibleem nakhasam fakhaneav mbogoám. Zuá. 6  *Mbumbukiam Eibleem āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Qogi qazi manqei nøme-té géyagát. Ta manqei-te ndøgo, ndigu mo-manqei-aním mbá. Yaq ndigu yaq-fia mbain sasae ezoqam ndǿgoát. Ezoqa ndigu géngenøzotát. Viav kandambá. Até tægoat, viav fo andléd. 7  *Geté no ndigu bawan ezoqam, ndigu yaq-fia mbain sasae-te titøpøtavat, yaq-fia nqosøgeap nøzǿ-etoám. Yaq taqa zita-te, qogi qazi gendó-fakház, ta manqei-te ndøgo ti꞉sokhoat. Yaq noqa iz nqánek gí-eqatát.’

8  *Yaq Mbumbukiam, Eibleem namba, poev ndø-unimanqatín, neka ngusu qogøzat matev vømbō-etoam. Yaq tege yo Aezek geqan, ta khøuwa-te ndøgo, ndego khøuwa eit qamømbo-ndap, Eibleem ngusum mbokepøtáz. Yaq ndego Aezek, matev até kopó, tege yo Zekop, ngusum vømbōkepøtaz. Yaq até Zekóp-a, tegi nakhei angana tuelv, ngusu vøzø̄qogaz, ndigu nigi atanakha-zapazapa-za kandakanda.

9  *Ndigu atanakha-zapazapa-za, tigi eveqase-te Zosef, ova ndø-einím. Yaq ndego gèwiím. Yaq ndigu ezoqam, ma gi꞉wiim, Izip manqei-té ginø-ituím, ndego yaq-fia mbain sasae ezoqam vø̄veem. Geté Mbumbukiam até gegoám, te namba, 10  *neka teqa yage føgakh-te vø̄khandi꞉v. Yaq Zosef Felo-qa megemege-te go꞉-itan, ndego Izip manqei-ak-ge kawa, Mbumbukiam matavap loloakh mbo-etoám. Yaq Felo, até gendego, Zosef vesøteve iz vømbō-akha. Yaq Izip manqei ate qægoam neka kawa-qa khoev ate qægoam, ndégo tembo-kewagám.

11  *Yaq Izip neka Keinan manqei ate qægoam, vikia sekeqape ndømát. Yage føgakh kandambá. Nigi atanakha-zapazapa-za, lou mbaín. Gèzø-navøém. 12 Yaq Zekop ge-ewag, av nqægo, Izip manqei-te, lou zua ndøgō, yaq ndego ekeza nakheis, nigi atanakha-zapazapa-za, andé tene-khofotáz, ndøgo Izip manqei-te. 13  *Yaq khøuwa nøme nqawa ginduzav, Zosef ekeza zapikia-za tènezømás, av nqægo, ‘No zogé zøveqasé.’ Ndakin Felo mø̀ndæ-otév, Zosef-gi namba-qaniap ngínik. 14  *Yaq Zosef eve-te Zekop, manqat ndøkhofotáv, av nqægo: Ndego ekeza ezoqam namba, Izip manqei-té giabetøndozáv. Ndigu ezoqa ate gi꞉goam seventi-fáev. 15  *Yaq Zekop Izip manqei-té genøwáv, ekeza ezoqa namba. Yaq ndǿgo teyagám, atema vø̄nanim. Neka até ndigú-a, tegi nakhei angana, nigi atanakha-zapazapa-za, ndǿgo tiyagám, atema vumū-pakhaez. 16  *Ndigu gipakhaetat, yaq tiqa kha Sekem manqei-té ginø-tonqogimám. Yaq ndǿgo, tinø-osumám, ta manqei ozu-te ndøgo, ibugukhokhof Hamo-gi nakheis-qa manqei ozu qagoam, yaq Eibleem vø̄wi.

17  *Khøuwa qækhatoat, Mbumbukiam ekeza manqat te-unimanqatin, av ibugukhokhof Eibleem-te manqa mbusa ge꞉ve, ndigu bawan kandambá qazø-khouwev, Izip manqei-te ndøgo. 18 Geté ndego kawa ezoqam ndakinak, Izip manqei gembo-kewagam, ndego Zosef-qa yaq-te otevateáv. 19  *Yaq ngenek kawa ezoqam, nigi atanakha-zapazapa-za gèzømbe-khavozumám neka ngenøgim matev vøzø̄-matønumam. Ndego āv gene-vøovám nqǽgo: Tigi nakhei ndakinak qaniap, bavokhó giabeto-abupít. Yaq ndigu tìabiti-pakhaetét.

20  *Ta khøuwa-te ndøgo, Mozes tèneqán. Mbumbukiam poev kandambá te-te. Ndego geqan, yaq bugukhokhof evøndipakha-qá khoev-té gunugoám, neka vømbō-kewagam. Løvøyak misiká. 21  *Geté bavokho gimø-ivøvem, av Felo manqa ge꞉vøovam, ndego Izip ezoqam-ge kawa, yaq kawa-gú yu ndø-omét. Yaq ndugu gè-anqó, neka kopømba ande av ekeza nakhasam nde꞉go vø̄-okef. 22 Yaq ndigu Mozes, Izip ezoqam-qá matavap loloakh me꞉-ometimám, ate qægoam. Yaq ndego otevat kandambá. Manqa manqate nekā sasae gone-qa yaq-te.

23 Yaq Mozes viav foti qamømbo-ndap, yaq ndego okha ndøwáv, ti-te ndigu, Izlael ezoqam, tegi ekeza ezoqam. 24  *Yaq ndego tekewág ndǿgo, Izip ezoqam, Izlael ezoqam ndøfeumát. Yaq Mozes até gendego, vømbōtøke, Izip ezoqam pakhapakha vømbō-khana. 25 Mozes āv gene-matavupám nqǽgo: Ekeza ezoqam àbe-matøvemém, av nqægo, ndego Mbumbukiam ndokhofotāv, ndigu vǿe-khandī꞉z. Geté ndigu matavapøteáv. 26 Yaq khøuwa nøme qandopave, Mozes Izlael ezoqa menas ndøzømét, ginøfeat. Yaq ndego ndigu nqawa tøkuzuat-qa ndøgoám, gezø-ein, ‘Nqáe! Zo bawan kopó. Zo gekha zapâ, nqazo-nøfeet?’ 27 Geté ndego, ma nøfe gendengaz, Mozes gènqontáv, vømbō-ein, ‘Ge qô, gekha ezoqām ndǿveataq, nigi kawa neka manqa ovøyam megeat ezoqam toqogoat? 28  *Gê, qo até nó-a, løvømbe-qa qógo, av nømøkhaiya Izip ezoqam qotelavao?’ 29  *Mozes nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego gèkhokhón, Midian manqei-te vømø̄qom. Ta manqei-te ndøgo, ndego mo-manqei-aním mbá. Yaq geyagam ndøgo, nakhei angana menás gimbo-fakhaz.

30  *Yaq viav foti nøme qame-navøem, leg-av manqei-te, Sainai olol avønin-te, enzol ezoqam mbofakhán. Tae-qase wageap-us mokho-té genømbo-fakhán. 31 Mozes nqanek matev geqeiv, ndego nqova ndafe kandambá. Yaq avønin-te gewav, matev uni qeivi-qa gegoam, ndego Evezøza-qá manqa wag ndø-ewág. Ndøgo āv qane-eín nqǽgo, 32 ‘No qogi atanakha-zapazapa-za-gé Mbumbukiám, ndigu Eibleem neka Aezek neka Zekop.’ Mozes kha wageap kandambá, nqanek manqat ge-ewag. Yaq ndego møe ndøgó, vǿekewāg. 33 Yaq Mbumbukiam gembo-ein, ‘Qoqa tamak vø̀khofoé. Zapa ndǿgo, nqanek manqei, ma nqoqote-ya, khakheitáp. Noqá. 34 No matev soqøsoqa, Izip ezoqam nogi ezoqam ndizø-matanam, mø̀eqeív. Neka tiqa fumugap, mø̀e-ewág. No ndǿgo tøtøndevís, no ndigu nónqovotáz. Yaq nakémbá, mòqoqáv. No nqawa Izip manqei-té qatǿ-khofotáq.’

35  *Ngenek Mozes, ndégo, ibugukhokhof Zu ezoqam gisanqawem, gimbo-einim, ‘Ge qô, gekha ezoqām ndǿveataq, nigi kawa neka manqa ovøyam megeat ezoqam toqogoat?’ Geté ndego Mbumbukiam ndokhofotáv, ezoqa tezømbo-megetet neka vǿnqovotāz. Nqanek sasae, enzol ezoqam mokho-té genømbo-etoám, ndego tae-qase wageap-us mokho-te gembo-fakhan. 36  *Yaq ndigu Izlael ezoqam, ndégo tezømbo-megé, Izip manqei vø̄-ivøvem. Ndego umingiap matev kandambá gegoat, até Izip manqei-té-a neka kewan-te ndøgo, Ndaola Køkouk ndimbo-akhayam, neka ta viav foti ndøgo, ndigu leg-av manqei-te gigoam. 37  *Ngenek Mozes, Izlael bawan-ak āv gezømbe-eín nqǽgo, ‘Mbumbukiam zo mokho-te manqa vevezam ezoqam ndǿveatáv, av no nqate꞉go.’ 38  *Nigi atanakha-zapazapa-za, leg-av manqei-te ndøgo, Sainai olol avønin-te giwambupam, olol-te Mozes ndøqavíg, Mbumbukiam-ge enzol ezoqam-qa manqat vømø̄-ewag. Mbumbukiam-qa khandi manqat, ndégo tendáp, ni vønī-etoam.

39 Geté nigi atanakha-zapazapa-za, teqa manqat upøgimáv. Ndigu sège-sanqawám, neka Izip manqei-te nqawa vesezam-qa ndøgoám. 40  *Mozes olol-te go꞉goam, yaq ndigu Elon, tege zapikia, āv gimbøe-einím nqǽgo, ‘Tae khøuwiap mbumbuk qoní-khakheinøvém. Yaq ndǿgo tønimbó-megetát. Zapa ndǿgo, ndego Mozes, ni Izip manqei-te gendo-itumb, ni zì꞉nøtenák, gekha matev mbōfakhan.’ 41  *Yaq ta khøuwa-te ndøgo, ndigu tae ndøkhøuwimém. Andé kao nakhasam-qá bugug me꞉kewagám. Yaq ndigu até gindigonem, søvakha gigiap vømbō-løvusømem. Ta tae khøuwiap ndøgo, ekeza zenda gi꞉khakheinømem, andé Mbumbukiam me me꞉vewém, neka khanakhanakh vømbōgonem.

42  *Yaq Mbumbukiam ndigu zitá genewuáb, neka ekeza matev soqøsoqa-te vøzø̄-ivav. Yaq ndigu khøuwa neka løvøyak neka nduku zøtabupám. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa mbuk-te, āv qane-peawáp nqǽgo,

‘Mbumbukiam ge-ein,

“Zo Izlael ezoqam. Zo viav foti leg-av manqei-te qazotu-yageapam,

etoam matev neka søvakha løvusam matev qazogoam,

zo ndøgo nō zonǿ-matønumam?

Āv taoká. Nó mbá.

43 Geté zo ndego khape mbumbukiam Molek-qá palai khoev zo-eqatát

neka ndego khape mbumbukiam nøme, Lefan, teqa nqovønqova, ndukuam ge꞉khamas, vozō-eqatat.

Zo tae khøuwiap zokhakheinømém, vozombō-tabupam.

Yaq nakémbá, no zo ndæ̀ngeasám. Qámbá.

Zo Bebilon manqei ndòzo-løvuím.” ’

44 Nigi atanakha-zapazapa-za leg-av manqei-te giyageapam, ndigu Mbumbukiam-qá palai khoev zøgoám. Ta palai khoev mokho-te, Mbumbukiam āv genezømás nqǽgo: Ndego mø̀ndøgoám, ti namba. Mbumbukiam ekezan mbo-eín, Mozes, neka nqovønqova vø̄e-omat, nqanek palai khoev ande āv kiníwevēm. Yaq giwevem, ndigu ùni mbøepavát. 45  *Yaq ta khøuwa-te ndøgo, Zosua nigi atanakha-zapazapa-za-ge megeat ezoqam gegoam, yaq ndigu nqanek manqei gindapem, ndøgo bawan vini-ak-qa manqei qagoam, ndigu Mbumbukiam tiqa megemege-te gengeasumat, yaq nigi atanakha-zapazapa-za nqanek palai khoev màndo-ndapém, ndøgo evøndipakha-za gi꞉kawawavun. Yaq nqánek qawevám, atema Deivid-gi khøuwa vømø̄-khantøzem. 46  *Deivid, ndego ezoqam matev mbomambaqapé. Mbumbukiam khanakhanákh te-te. Yaq ndego Mbumbukiam āv gembøeviám nqǽgo, ‘Ambá khoev eqeieqei nøtaqa-wevɨ́n. Yaq ni Zekop-gi zi, ndǿgo teitaqá-vizupát?’ 47  *Geté Mbumbukiam ndego takeáv. Yaq Deivid-ge yo, Solomon, manqa ndégo tevøovám, Mbumbukiam-qa khoev giwevem.

48 Geté unimanqatín, Mbumbukiam, ndego Eqeiwat-Qape, khoev-te qonumáv, ndøgo ezoqa zenda gi꞉wevemɨn. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqa nøme, ge-ein, 49  *‘Evezøza āv gene-eín nqǽgo, “Noqa qonam nonqo, yán. Neka manqei-qape, noqa zenda tokhotapak awam nonqó. Yaq ge zô, gekha khoev bugug zonǿwevēm? Neka manqei áv khazøté-qeivīm, no tøteyagat? 50 Gigiap ate nqægo, no nøkezan nokhakheinám.” ’ ”

51  *Stiven nqanek emanqat ate ndægo gumuvotot, yaq ndego manqa ovøyam megetapak, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo sapi ezoqám! Zoqa mbøni neka zoqa matavap gèzø-tokeáp. Zo Mbumbukiam zøtezateáv neka teqa manqat yogeapáv. Até zó-a, zo Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape oskia zosanqawé, av zogi atanakha-zapazapa-za gi꞉matønumam. 52  *Gê, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqa kopo møndǿgoam, zogi atanakha-zapazapa-za yage ngi꞉wateav qambogoam? Mbaín. Neka ndigu ezoqam, ge꞉zømesimam, av nqægo, ndego Ezoqam Ndaføyamba-qape ndø̀ndowāv, ndigu gèzitagám. Ngenek ezoqam, gi꞉manqatam, mø̀ndø-geavún. Geté zoqa matev até kopó, av zogi atanakha-zapazapa-za gi꞉goam. Zo sòzombo-qambúz, vozōlaem. 53 Zo Mbumbukiam-qa guguna manqat mòzondapém. Mbumbukiam-gí enzol ezoqam mo꞉veém, zoqa zenda-te. Geté zo o-mba ndapeáv.”

Stiven nandi gi꞉pouwim, genanim

54 Ndigu manqa ovøyam megetapak, Stiven-qa manqat giyogem, ndigu qaqa kandambá neka khaya vømbō-vivisumem. 55  *Geté Stiven, Nqova Mbomambaqape kha é-møndømbøi-tønøyám. Yaq ndego yan-té genøqán, Mbumbukiam-qa waev bazaføgakh-us vø̄qeiv neka Yesu vø̄-omet. Mbumbukiam-qá nakeamo zenda-té geyám. 56  *Yaq Stiven āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nqáe! No yan mboqoat nqǽqeivi. Neka Ezoqam-ge Yo, Mbumbukiam-qá nakeamo zenda-té geyá.”

57 Yaq ndigu nqanek manqat gimboyogem, zenda gea me꞉tokeám, vø̄tøkuz. Yaq sa tinø-viviám ndǿgo, 58 Stiven vø̄-møvøinam. Yaq taon bavokhó ginø-ituím. Yaq nandí gini-pouwím. Ndigu ezoqam, Stiven-qa manqat gisøkuzømem, yaq nandi pouwi gingazem, tiqa ndabua loloakh mø̀ndøkhofoé. Yaq ezoqam ndakinak-qá zenda tokhotapak-té ginø-awém. Teqa iz, Sól. Yaq ndégo tembo-kewagám.

59 Yaq Stiven nandi gi꞉pouwat, ndego āv gene-akhá nqǽgo, “Yésu. Evézøza! Noge nqova vø̀kható!” 60  *Yaq ndego sa manazap ndømøkuí, vø̄-akha, “Evézøza! Qo nginik ezoqam-te, nqanek matev soqaqape ngimatønumit, yaq-fia ndø̀ta᷄.” Yaq nqanek manqa manqate qamømbøe-navøem, tènenaním.

8

1 Ndigu Stiven gilaem, Sol mø̀ndø-unimanqatín.

Sol Klisten ezoqam gengiæzotat

Ta khøuwa-te ndøgo, ndigu Stiven gilaem, Klisten bawan ezoqam ngiæzoat matev ndøngáz, Zelusalem taon-te ndøgo. Yaq ndigu Klisten ezoqam ate gi꞉goam, Zudia neka Samalia manqei-té ginø-panqaním. Keliso-gí u-anim mba ndøsokhoám, Zelusalem taon-te ndøgo.

2 Yaq ezoqa nøme, ndigu Mbumbukiam gimbo-vizupam, Stiven gè-otøvém. Ndigu enu kandambá te-te.

3  *Geté ndego Sol, Klisten bawan ezoqam ngiæzoat matev ndøngáz, ta khøuwa-te ndøgo. Yaq ndego tenø-okhoám ndǿgo, khoev ate qæpuatat, ndigu vø̄gavemɨn, ndigu Yesu gi-unimanqatintam, angana nekā sakheis, yaq ndimbula-te sasa ndønqeisamɨn.

Filip Samalia manqei-te, ezoqa Mbumbukiam-qa manqat gemezømas

4 Geté ndigu Klisten ezoqam, manqei vinivinimba-te gipanqanim, Mbumbukiam-qa Manqat sège-vøndazát, ma gi꞉-okhoam ndøgo.

5 Até Filíp-a, matev até kopó gego. Ndego Samalia manqei mokho-te, taon nøme-te gemøfakhan, yaq ndigu ezoqam, Keliso-qá yaq-té gene-zømesimát. 6 Yaq ezoqa ewaqape, Filip-qa manqat giyogem neka umingiap matev vø̄qeivim, gematønumam, ndigu yoge eqeieqei ndøgoném te-te. 7 Ezoqa kopoáv, ndigu nqova soqøsoqa gizømbu-goam, ndigu sègezø-fakház. Zøgeæz-ús. Neka kagi ezoqam neka okho soqøsoqa ezoqam kopoáv, sège-khakhǽz. 8 Yaq ta taon mokho-te ndøgo, ezoqa khanakhanakh kandambá gindapem.

Saemon, ndego manqa-sisi ezoqam, teqa emanqat

9 Ta taon-te ndøgo, ezoqa nøme mø̀ndøgoám. Teqa iz Saemón. Ndego manqa-sisi matev ndømatønumám. Yaq ndigu Samalia ezoqam, nqova zøndaføgimám. Neka ndego ekeza kha, ezoqa kandambaqape me꞉vewám. 10 Yaq ezoqa ewaqape, iz-akhayapak nekā khokho ezoqam, te-mbá tiwaumám ndégo. Yaq āv gini-einimín nqǽgo, “Ngenek Mbumbukiam-qá bazaføgakh ndøndáp, ta bazaføgakh ndøgo, bazaføgakh kandambaqape ndimbo-akhayam.” 11 Yaq ndigu yoge eqeieqei mbogoám. Zapa ndǿgo, teqa manqa-sisi matev mokho-te, ndego nqova zøndaføgimám. Viav kopoáv.

12 Geté Filip, ndigu ezoqam, Manqat Mbomambaqape, Mbumbukiam-qa Megeat Matev neka Yesu Keliso-qa bazaføgakh-qa yaq-te ge꞉zømas, yaq ndigu gè-unimanqatiním, angana nekā sakheis, neka ibøkha iz vø̄ndapem.

13 Até Saemón-a, vø̄-unimanqatin neka ibøkha iz vø̄ndap. Yaq ndego Filip-te, gèmø-tøkenøvém. Ndego nqova ndafe kandambá, umingiap matev vinivinimba geqeivam, Filip gematønumam.

14 Yaq Keliso-gi u-anim, Zelusalem taon-te giyagam, giyogem av nqægo, Samalia ezoqam Mbumbukiam-qa Manqat mø̀ndø-ndapēm, yaq ndigu Pita neka Zion tìkhofotáz, ti-te. 15 Yaq ndigu ezoqa menas gimøfakhaz ndøgo, ndigu Samalia ezoqam-qa yaq-te, āv gini-guligulimém nqǽgo, Nqova Mbomambaqape ndø̄ndafēm. 16 Zapa ndǿgo, ndigu Nqova Mbomambaqape ndafeáv. Geté Evezøza Yesu-qa iz-te, ibøkha iz mba ndøndapém. 17  *Yaq ndigu Keliso-gi u-anim menas, zenda zømbø-awám, yaq ndigu Nqova Mbomambaqape vø̄ndafem.

18 Yaq Saemon geqeiv, ndigu ezoqa nøme, Nqova Mbomambaqape gindafem, ndigu Keliso-gi u-anim zenda gizømbø-awam, yaq ndego moni ndondapáz. 19 Yaq ndego Pita neka Zion, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Até nó-a. Bazaføgakh nandav, zonǿ-etøomém. No ezoqa nøme zenda, tàbazømbe-awám, yaq ndigu Nqova Mbomambaqape betēndafem.”

20 Geté Pita gembo-qavøiu, “Qo nandiv moni namba, gøinam-té qonǿqáv! Manqa-zapá nandav, qo qoqo-matavupam av nqægo, Mbumbukiam-qa etoam matev, monī qoqotēwī. 21 Qo kopømba mbaín, nqanek sasae mokho-te toqotugoat. Zapa ndǿgo, qoqa mbøni, eqeieqeí mbá, Mbumbukiam-qa bøi-te. 22 Vø̀qambúq. Qoqa manqa-zapazapa nandav, zitá qanewuá. Yaq Evezøza qombóviám. Éisa, yaq ndego ta manqa-zapa nandav pømbøé-navøēm, penømakhaya, qo teqa bazaføgakh amba moni toqote-wiin. 23 No āv qate-qamekhé nqǽgo: Qoqa matavap khàpumu-soqá. Neka manqa-zapazapa matev, qo mø̀ndø-løvønáq.”

24 Yaq Saemon gendo-ein, “Zo ezoqa menas, Evezøza āv qazømbøé-viømém nqǽgo: Matev nandav, av zo nqazonømbe-manqate, befàkha᷄n no-te.”

25 Pita neka Zion, ta taon-te ndøgo, ezoqa Evezøza-qa manqat gi꞉zømesimat, qazømbe-navøem, yaq Zelusalem taon-té ginøqaváz. Yaq nakhoa livin-te ndøugu gu꞉-apat, ndigu Samalia manqei-te, vemiav kopoáv, ezoqa Manqat Mbomambaqape me꞉zømesimát.

Filip Itiopia ezoqam, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉-omat

26 Khøuwa nøme, Evezøza-ge enzol ezoqam, Filip āv gembøe-eín nqǽgo, “Mòqo-itán, yaq ta nakhoa-te ndǿgo toqonǿqáv, ma Zelusalem taon-te qandewav, atema Gaza taon-te ndø-ovøev.” (Ta nakhoa-te ndøgo, ezoqa agé okhomáv.) 27 Yaq Filip até gendego, gè-itán, vø̄wav. Yaq nqáe! Nakhoa livin-te ndøugu, ndego ezoqa mbøeqatáz. Ngenek Itiopia manqei-ák. Gaman iz akhae ezoqám. Kawa sævam, tuqa iz Kandasi, tugé sasae ezoqám. Tuqa gigiap ate qægoam neka moni ate gi꞉goam, ndégo tembo-kewagám. Ndego Zelusalem taon-té gegoám. Mbumbukiam-qá iz ndø-eqatám. 28 Yaq ndakin ekeza manqei-té genø-qavanát. Manqei khagua wil-us-té gono-qotavún, hos gulivavun. Yaq ndego, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya-qá mbuk ndøgeve꞉mavún.

29 Yaq Nqova Mbomambaqape, Filip āv gembøe-eín nqǽgo, “Toqonǿqáv ndǿgo, hos manqei khagua wil-us ndulivav. Yaq avønín soqombómá.” 30 Yaq Filip tenøvuáo ndǿgo. Yaq ndego ngenek ezoqam āv gembøe-ewág nqǽgo: Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya-qá mbuk ndøgeve꞉mét. Yaq Filip gembobevap, “Mokho moqombó-ndap, nandav nandoqo-geve꞉met?”

31 Yaq ndego gembo-qavøiu, “Gê, mokho áv khambøéndāp, ezoqam ovøyam nonqo mbain tøgoat?” Yaq ndego até gendego, Filip vø̄khato, ova vō꞉qavig, te namba vømø̄qonav. 32  *Mbumbukiam-qa Manqat ndøgo, gegeve꞉mavun, nqánek,

“Ndego andé sip me me꞉-ituím, ndugu laelae-qa ndimbogo.

Neka ate av-té, sip nakhasam nduigu, su gimbo-qogemɨn, manqat mbain tugoat,

até ndegó-a, manqat mbaín.

33 Ndego ngenøgim kandambá gendap.

Yaq manqa ovøyam ndøgo, gimbo-etøomem, eqeieqeí mbá.

Ezoqa tegi zi-qa yaq-te gémanqateák.

Zapa ndǿgo, teqa yage, nqanek manqei-qape-te, livin-mbá gembøe-kepøzém.”

34 Yaq ndego gaman ezoqam, Filip gembo-ein, “Qoténømānd. Ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, gekha ezoqā mé꞉manqate? Ekezân, ó, ezoqâ vinì?”

35 Yaq Filip manqat ndǿgo sogomanáz, Manqat Mbomambaqape, Yesu-qa yaq-te, vø̄e-omat.

36  *Yaq ndigu ate av-té nakhoa-te gi꞉teitat, ibøkha ndøqeivím. Yaq ndego gaman ezoqam gendo-ein, “Nqáe! Ibøkha nqánek. No ambá ibøkha iz nondapɨ́n.”*

38 Yaq ndego gaman ezoqam, nøzøgim ezoqam bøyat manqat mbo-eín, vø̄bøen. Yaq Filip, ndego gaman ezoqam namba, tinø-ová ndǿgo, ibøkha iz vømbō-etoam.

39 Yaq ibøkha-te nango gindu-fakhaz, yaq nqova mbaín, Evezøza-ge Nqova Mbomambaqape, Filip sègekható. Yaq ndego gaman ezoqam, Filip nango ometeáv. Yaq sège-qavanát. Khanakhanakh-ús.

40  *Yaq Filip Azotus taon-té gemøfakhán. Yaq gemat, atema Sæzalia taon-te vømø̄fakhan, ta vemiav ate qægoam, nakhoa-te qo꞉goat, ndego ezoqa Manqat Mbomambaqape me꞉zømesimát.

9

Sol Yesu Keliso-te geqambun

(Kel 22:6-16; 26:12-18)

1  *Zelusalem taon-te ndøgo, Sol Evezøza-gi paev ezoqam, sekembá sègezø-utavám. Zitøge-qa zøgoám. Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-té genøwáv, 2 pepa peawam manqat vømømbō-ein. Yaq ndego, av teqa poev qægoam, pepa āv tembøe-peawám. Gekha ezoqām ndigu, Sol tiqasat, ndigu Yesu-qa Nakhoa ndimbopaev, angana nekā sakheis, ndego kopømbaqapé, segé-gavemát, neka Zelusalem taon-te vǿtonqozoāt, yaq ndimbula-te sasa ndǿnqeitazāt. Nqanek pepa, ndego Damaskus taon Zu ezoqam-qa guliguli khoev megetapak-té genø-peawám. Yaq Sol bèndapét, atema ti-te ndigu.

3 Geté Sol gewav, Damaskus taon gumu-khatoam, yaq nqova mbaín, yan-te, waev bæbæs-qape ndovís, vø̄gutav. 4 Yaq ndego manqei-té genøbøiáv. Manqa wag mba mo꞉-ewág. Ndøgo āv qane-eín nqǽgo, “Sol, Sol! Gekha zapâ, no ndoqo-ngiænotet?”

5 Yaq Sol gendo-ein, “Kándambaqape. Qo khoqonǿ-goam?”

Yaq manqat ndøgo, qando-qavøiu, “No Yesú. No ndégo, qo ndoqo-ngiænotet. 6 Ndakin mòqo-itán. Yaq taon-té qonǿqáv. Ezoqam ndêgó. Yaq ndego ndø̀qa-eín, qo ande āv khoqotégō.”

7 Ezoqam ndigu, Sol namba gi꞉-apat, sègewán. Manqa wag mba gi-ewagam, gete ezoqam mbain, yaq ndigu møe ndøgoném. Ndigu nqova zøndáf. Yaq manqa manqateáv. 8 Yaq Sol manqei-te geveam, nqawa ge-itan, bøi geqaqanam, ndego bøi waev mbaín. Yaq ndigu pingi mbogeaném, Damaskus taon-te vø̄-ituim. 9 Sol khøuwa misiká, bøi waev mbain gegoam. Lou logemāv-a, ibøkha izumav.

10 Damaskus taon-te ndøgo, Yesu-ge paev ezoqam kopo mø̀ndøgoám. Teqa iz Ananayás. Ndego umingiap ndøqeív. Evezøza iz mboveó, “Ánanayas.” Yaq Ananayas āv gene-qavøiú nqǽgo, “Evézøza. No nqǽya.”

11 Yaq Evezøza Ananayas gembo-ein, “Mòqo-itán. Ta nakhoa-té ndǿgo toqonǿqáv, Nakhoa Ndaføyamba-qape ndimbo-akhayam. Zudas-qa khoev-te toqomø-fakhaq, yaq ezoqa Tasus taon-ak-qá yaq-té qozømbé-beváp. Ndego iz nqambógo, Sól. Nqáe! Ndego gèguligulimít. 12 Sol umingiap ndøqeív. Ndøgo āv geneqeív nqǽgo: Ezoqa kopo, iz nqambogo Ananayas, khoev-té genømbo-ón, zenda vømbø̄e-ao. Yaq ndego bøi waev nqawa tèabetendáp.”

13 Geté Ananayas gendo-qavøiu, “Evézøza. No nandev ezoqam-qa yaq-te, manqat kandambá qæ-ewagam, av ndego qogi ezoqam, Zelusalem taon-te ndøgo, matev soqøsoqa gezømbe-matønumam. 14 Yaq ndakin ndego Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda-qa iz-te, nqanek Damaskus taon-té gegó. Yaq ndego até nqanék-a, gekha ezoqām ndigu, qoqa iz ndi-eqawat, tèabete-gavém.”

15  *Geté Evezøza Ananayas gembo-ein, “Sègeqáv! Zapa ndǿgo, no nø̀veatáv, ndego. Ndego noqá sasae ndǿgoát. Ndego ezoqa tèabete-zømesím, noqa yaq-te, até ndigú-a, bawan vini-ak neka tigi kawakawa-za neka Izlael ezoqam. 16  *No ndego āv qaté-omát nqǽgo: Ndego nqosøgeap neka viniv kandambá teqeivat, no zapaya.”

17 Yaq Ananayas tenøwáv ndǿgo, ta khoev-te ndøgo, vømø̄-on. Yaq ndego Sol zenda mbøe-áo, vømbō-ein, “Nǿfu! No Evezøza ndokhofotán, qo-te, ndego Yesu, nakhoa-te geqafakhan, qo nqanek qoqogeavun. No ndego ta zapaya ndǿgo tende-khofotán. Qo bøi nqawá qonǿkewág, neka kha Nqova Mbomambaqapé qaqambé-tønøyám.”

18 Yaq nqova mbaín, Sol-qa bøi-te, andé zongøyam-qá paq me ndenqeivøém. Yaq ndego bøi nqawá genøkewág. Yaq Sol tenø-itán ndǿgo, ibøkha iz vø̄ndap. 19 Yaq ndego lou vø̄log. Yaq kopømbá, bazaføgakh nqawa qamøndæ-vesez.

Sol Damaskus taon-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

Yaq Sol elavøqase mø̀ndø-qovezám, ndigu ezoqam namba, Yesu gi-unimanqatintam, Damaskus taon-te ndøgo. 20 Yaq ndego ndaføyambá, Zu ezoqam-qa guliguli khoev vinivinimba-té genø-okhoám, ezoqa Yesu-qa yaq-te sasa me꞉zømesim, neka vøzø̄-ovøyam, av nqægo, Yesu ndego Mbumbukiam-gē Yō.

21  *Ndigu ezoqam ate gi꞉goam, teqa manqat giyogem, ndigu nqova ndafe kandambá. Yaq gi-einim, “Gê, ezoqam ngénèk, ndego Zelusalem taon-te, ndigu ezoqam gengiæzotam, ndigu Yesu ndi-unimanqatinat? Ndego até nqanék-a, ndǿgo tenegeavún, ezoqa av ngi꞉gu gégavém, yaq Mbumbukiam-gí iziz ezoqa kandakanda-té genǿ-tonqozó.”

22  *Sol-qa nømendim matev, taqa bazaføgakh sà tønø-khouwevtát. Ndego ezoqa āv gene-zømesimám nqǽgo: Yesu ndego Mesayá. Ezoqam ndégo, Mbumbukiam geve, ezoqa tekhandi꞉z. Yaq ndigu Zu bawan-ak, Damaskus taon-te ndøgo giyagam, kopømba mbaín, vømbøé-qavøinām.

23 Khøuwa andé møe-mbá segembo-auwám. Yaq Zu bawan-ak gèmbo-voqoém. Ambá gelaemɨ́n. 24 Geté Sol nqanek voqoe-qa yaq-te, é-møndæ-ewág. Ndigu ezoqam, laelae-qa gimbogoam, lovølova neká pavpave, vos oskia mbøe-keavám, taon mboqog-te. 25  *Geté khøuwa nøme, qapøis, Sol-gi paev ezoqam, ava-té ginø-utøvém, taon uta bøi mboqog-te sasa ndøføløtøvem, vø̄khokhon.

Sol Zelusalem taon-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

26  *Yaq Sol Zelusalem taon-té genøveséz. Yaq ndego ambá Yesu-gi paev ezoqam namba me꞉tøkuanemɨ́n. Geté ndigu møe mbogoném. Ndigu unimanqatinteáv, av nqægo, ndego ndakin mø̀ndø-Yesu-gē-paev-ezoqam-ēv.

27  *Geté Banabas gèkható, Keliso-gi u-anim-te sasa ndø-itu. Yaq ndego tènøzø-ovøyám ndǿgo, av nqægo, Sol nakhoa-te Evezøza ndø-omét, yaq ndego manqat vømbō-ein. Yaq Damaskus taon-te ndøgo, ndego ezoqa Yesu-qá iz-té gene-zømesimám. Kha føgakh-mbá neka møe mbaín. 28 Yaq Sol namba me꞉goám, ndigu. Yaq Zelusalem taon-te ate qægoam, ndego ezoqa, Evezøza-qá iz-té gene-zømesimám. Kha føgakh-mbá neka møe goneáv. 29 Ndego até namba ndigú-a, Zu ezoqam, Glik manqat gimanqatam, manqa vø̄manqatam, neka ti namba manqa vø̄-itumbam. Yaq ndigu ambá gelaemɨ́n. 30 Geté Klisten zifuap, taqa yaq-te manqat giyogem, yaq ndigu Sol Sæzalia taon-té ginø-ituím, ekeza taon-te sasa ndøkhofotøvem, Tasus.

31 Ndigu Klisten bawan ezoqam, Zudia neka Gelili neka Samalia manqei-te ate qægoam giyagam, ndigu ndakin sambi zøgoám. Tiqa unimanqatin matev, mø̀ndøzø-føgøføgakhám, yaq ndigu Evezøza vømbō-vizupam. Yaq Nqova Mbomambaqape-qa zita tøpøzu matev mokho-te, tiqa bawan sà tønø-khouwevtát.

Pita Ainias gekhakhæv

32 Khøuwa nøme, Pita manqei vinivinimba-te gevatam, yaq Lida vemiav-té genøfakhán, Klisten ezoqam-te okha vø̄wav. 33 Yaq ta vemiav-te ndøgo, kagi ezoqam ndø-omét. Teqa iz Ainiás. Ndego viav kopoáv, venanqei nonqo-te mbá gesømbimám. Até qægoam, viav eít.

34 Yaq Pita ndego āv gembøe-eín nqǽgo, “Áinias. Yesu Keliso gékhakhǽq. Mòqo-itán, neka venanqei nonqo vø̄løvøen, nandoqote-sømbiam.” Yaq nqova mbaín, Ainias sège-itán.

35 Ezoqa ewaqape, Lida vemiav-te neka Salon vemiav-te giyageapam, Ainias gi-ometam, ge-eqeieqei-ev, yaq ndigu Evezøza-té ginøqambúz.

Pita Tabita løvøte-te gukhandi꞉v

36 Ziopa taon-te, sævam mø̀ndøgoám, Yesu gu-unimanqatintam. Tuqa iz Tabitá. Glik manqat-te, Dokas mbo-akhaemám. Ndugu matev eqeieqei ndømatønumám, neka gigiap-av ezoqam vøzø̄-tøkemam. 37 Yaq Pita Lida vemiav-te gegoam, Tabita enqoni ndøndáp, vø̄nanim. Yaq tuqa kha gèsunguzím. Yaq khoev ova kouwat-té ginøveém.

38 Ziopa taon qambaqapé mbá, Lida vemiav-te. Yaq Ziopa taon-te ndøgo, ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, giyogem av nqægo, Pita Lida vemiav-tē gegō, yaq angana menas ndøkhofotáz. Ndigu Pita-te, manqat āv ginindapát nqǽgo: Ndego nakhamas-té geabetøndo-wáv.

39 Yaq Pita até gendego, ndigu ezoqa menas namba vø̄ezav. Yaq gimøfakhaz ndøgo, ndigu khoev ova kouwat-té ginø-ituím. Ta khoev kouwat-te ndøgo, ngængæm kopoáv gipindam, vø̄-eivumam. Yaq ndigu Pita gè-ogitøvém, neka ndabua vinivinimba vø̄e-ometømem, Tabita guzø-potofumam, ndugu khandi guigoam.

40 Yaq Pita ezoqa ate gi꞉goam, bavokhó genø-khofotáz. Yaq ndego katuk ndømøkuí, vø̄guligulim. Yaq kha-té genøqambún, vømbō-ein, “Tábita, mòqosuzám.”

Yaq ndugu até gundigu, bøi vø̄-qaqanam. Yaq Pita gu-omet, sègeqóm. 41 Yaq Pita zenda mbogeá, vø̄-eqeiu, ndugu sasa ndø-itan. Yaq ndego, ndigu ngængæm neka ezoqa nøme, Yesu gi-unimanqatintam, nqawá genøzø-akhá, vøndō-oz. Yaq ndego āv genezømás nqǽgo: Ndugu nqawa mø̀ndø-khandí꞉v.

42 Ezoqa ewaqape, Ziopa taon-te ndøgo, mø̀ndø-ewagát, taqa yaq-te. Yaq ezoqa kopoáv, Evezøza gi-unimanqatinim. 43 Yaq Pita Ziopa taon-te ndøgo, andé møe-mbá sege-qovezám. Saemón namba me꞉qotám, ndego søvakha gigiap-gi ngusum khakheinøvem ezoqam.

10

Mbumbukiam-ge enzol ezoqam, Konilius gembo-fakhan

1 Sæzalia taon-te ndøgo, ezoqa mø̀ndøyagám. Iz nqambógo, Koniliús. Nakhag bawan mokho-te, ndøgo Itali nakhag bawan gimbo-akhaemam, kawa ezoqam nøme ndégo tegoám. 2 Konilius ekeza ezoqa namba, khoev-te gi꞉yagam, Mbumbukiam ndø-unimanqatintám neka vømbō-vizupam. Neka ndego gigiap-av ezoqam, sègezø-tøkeám. Neka ndego khøuwa kopoav, Mbumbukiam-té genø-guligulimám.

3 Khøuwa nøme, khagus yaq-té. Ande āv 3 oklók ndægó. Konilius umingiap ndøqeív. Āv geneqeív nqǽgo: Mbumbukiam-gé enzol ezoqam ndøgeavún, iz vømbōveo, “Konílius”. Bavokho-qapé sogo-omét, ndego enzol ezoqam.

4 Yaq Konilius, ndego sège-waumám. Møe-ús. Yaq gembobevap, “Kándambaqape. Qo no-te manqat taqágo?”

Yaq ndego enzol ezoqam gendo-qavøiu, “Mbumbukiam qoqa guliguli manqat, mø̀ndøqa-ewág. Neka ndego mø̀ndø-qamékh, qo gigiap-av ezoqam qoqozø-tøkematun. Nqanek matev, andé etoam matev me me꞉qavíg, Mbumbukiam-te. Yaq ndakin Mbumbukiam yaq qaqavøitít. 5 Ezoqa Ziopa taon-té qonǿ-khofotáz. Ndigu manqat āv tiabiti-ndapét. Ezoqam, iz nqambogo Saemon, iz nøme Pita ndimbo-akhayam, ndego bètøndowáv. 6 Ndego Saemon nøme-qá khoev-té geqomát. Ngenek søvakha gigiap-gi ngusum khakheinøvem ezoqám. Teqa khoev ndaola avønin-té qambowév.”

7 Enzol ezoqam ge-ivav, ndego manqat gembo-manqatam, yaq Konilius tegi sasae ezoqa menas zø-akhá, neka nakhag ezoqam kopo, gembo-sasaetam, vømbō-akha. Ngenek Mbumbukiam mbovizupám. 8 Konilius nginik ezoqa misika, manqat ate qægoam, mø̀ndøzømbøkhæ-ovøyám, Ziopa taon-te sasa ndøkhofotaz.

Pita umingiap geqeiv

9 Yaq khøuwa nøme qandopave, ndigu Ziopa taon gikhatoumat, Pita khoev ová genøqavíg, vømø̄-guligulim.* Khøuwa iz, ande āv khøuwa muín ndægó. 10 Yaq Pita ifin mbovín. Yaq lou loge-qa mbogoám. Yaq ezoqa nøme lou gi-ifutat, ndego umingiap ndøqeív. 11 Yan gèmboqoé. Neka yan-te ndøgo, andé ndabua kandambaqape me ndæføløvøém, atema manqei-te. Taqa vavap foa-té qando-geageapám. 12 Ta mokho-te ndøugu, søvakha gigiap bugug vinivinimbá gu꞉goam, nøme ndi-okho-a, nøme ndivisigiap-a, nøme ndīlø̄vūvām.

13 Yaq manqa wag tøndowáv ndǿgo, qando-ein, “Píta! Mòqo-itán. Søvakha gigiap nandiv qózitág, voqólōuz.”

14  *Geté Pita yaq gendo-qavøiu, “Evézøza. Āv taoká. No søvakha gigiap louzimáv, taqa yaq-te Mozes-qa guguna manqat av ndæmanqate, soqain ndøgo, Mbumbukiam-qa bøi-te.”

15  *Geté nqanek manqa wag, nqawá qandowáv, te-te, qambo-ein, “Gigiap ndøgo, Mbumbukiam gesunguz, qo kopømba mbaín, soqain toqote-vewat.”

16 Manqat av nqægo, misiká qando-fakhan. Yaq nqova mbaín, ndabua nqawá qanøveséz, yan-te.

17 Pita nqanek umingiap-qa mokho até gembøe-bevupát, yaq nqáe! Ndigu angana, Konilius gendo-khofotaz, Saemon-qa khoev tìniqeivím. Yaq mboqog tambav-té gonowán. 18 Yaq ndigu āv gini-akhaém nqǽgo, “Gê, Saemon, ndego iz nøme Pita ndimbo-akhayam, téqomat?”

19 Pita ate av-té, umingiap-qa yaq-te gembøe-matavupat, yaq Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape, āv gembøe-eín nqǽgo, “Qoté-ewāg. Angana misika qoqa ndøvawét. 20 Mòqo-itán. Manqei-té qonǿvís. Yaq soqóqáv, ti namba. Ndøfofògea᷄p. Zapa ndǿgo, nō notøndo-khofotáz, ndigu.”

21 Yaq Pita tenøvís ndǿgo, ndigu ezoqam vøzø̄-ein, “Nqáe! Ezoqam nó, zo qazombo-vawavun. Zo gekham-qā zógeavun?”

22 Yaq ndigu gindu-einim, “Nakhag kawa ezoqam ndokhofotán. Iz nqambógo, Koniliús. Ndego ezoqam ndaføyamba-qapé neka Mbumbukiam mbovizáp. Zu bawan-ak ate ndi꞉gu, gèmbovizáp. Mbumbukiam-gé enzol ezoqam mbofakhán. Yaq ndego qo akhae manqat mbo-eín. Qo teqá khoev-té qonǿqáv, yaq ni qoqa manqat banīyogem.”

23 Yaq Pita ndigu gèkhatób, neka khoev vøzø̄-ein. Yaq qanaqanus qandopave, Pita namba me꞉qaváz. Até Ziopa taon-ak nømé-a, ndigu Yesu gi-unimanqatintam, vøzø̄fikat.

Pita Konilius-qa khoev-te gemøfakhan

24 Yaq khøuwa nøme qandopave, Sæzalia taon-te gimøfakhaz, Konilius gèzømbo-kewagát. Ndego ekeza ezoqam neka zifuap mbomømboma, é-møndømøváb.

25 Yaq Pita khoev-te gemømbo-on, Konilius teqa zenda tokhopatak-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laváo, khanakhanakh vømbōgo. 26  *Geté Pita gè-eqeiú, gembo-ein, “Mòqo-itán. Até nó-a, no ezoqám. Ate av-té, qo nqoqote꞉go.”

27 Yaq Pita Konilius namba, manqat até go꞉manqatát, khoev mokho-te gi-onat. Yaq khoev mokho-te ndøugu, āv geneqeív nqǽgo: Ezoqa kopoáv, gipindam. 28 Yaq gezø-ein, “Zo mø̀zøte-zøtéz. Ni Zu bawan-ak-te, khafeáp, bawan vini-ak namba tøti-tøkuanem o tiqa khoev-te tei-on. Geté Mbumbukiam, no āv genenømánd nqǽgo: No ezoqa nøme, khavim-us o soqain, Mbumbukiam-qa bøi-te, batezæ̀za᷄. 29 Yaq nakémbá, qo manqat qoqonøndo-khofotav, no qoqa manqat ogieáv. Yaq ndakin no nøtaqá-beváp. Qo gekham-qā, qonøndé-akha?”

30 Yaq Konilius gendo-qavøiu, “Khøuwa foa mø̀ndømø-nasiním. No nøkeza khoev mokho-te, nòguligulimát. Khøuwa iz ande kopó, av ndakin nqægo. Khagus tri oklók. Yaq nqáe! Noqa megemege-te, ezoqam sògo-itán. Ndabua ge-uzam, papaqá. Bøi sanqatøve-ús. 31 Yaq ndego āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Konílius! Mbumbukiam qoqa guliguli manqat mø̀ndøqa-ewág. Neka ndego mø̀ndø-qamékh, qo gigiap-av ezoqam qoqozø-tøkematun. 32 Yaq nakémbá. Ezoqa Ziopa taon-té qonǿ-khofotáz. Saemon qombó-akhá, ndego iz nøme Pita ndimbo-akhayam. Ndego bètøndowáv. Ndego Saemon nøme-qá khoev-té geqomát. Ngenek søvakha gigiap-gi ngusum khakheinøvem ezoqám. Teqa khoev ndaola avønin-té qambowév.’ 33 Yaq no até qatøndego, ezoqam vøtaqandō-khofotaz. Yaq no khanakhanákh, qoqotøndoqav. Yaq ni ndakin nqéigu. Mbumbukiam-qá bøi-té. Manqat ate ndægo níyogém, av Evezøza qo manqa geqambe-løvua, toqoti-nømand.”

Pita Konilius-qa khoev-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømas

34  *Yaq Pita manqat gengaz, gezø-ein, “No ndakin ùni nøtenøtén. Mbumbukiam-qa bøi-te, ezoqam ate ndi꞉gu kopó. Vinivinimba mbaín. 35 Bawabawan vinivinimba ate ndægo, gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam ndimbovizap neka matev eqeieqei ndīmātānām, ndigu sège-khatobɨ́n. 36 Manqat no qatøndo-ndap, nqánek, Mbumbukiam Izlael ezoqam-te gendo-khofotav, ta Manqat Mbomambaqape, sambi-qa yaq-te, ndøgo Yesu Keliso mokho-te ndøndo-okho. Ngenek Yesu, ezoqa ewaqape-gé Evezøzá. 37  *Zo mø̀zøte-zøtéz, matev ndøgo, Zudia plovins-te ate ndægo qafakhanumam. Gelili plovins-té genøngáz, Zion ezoqa ge꞉zømesimat neka ibøkha iziz vøzø̄-etoumat. 38  *Neka zo mø̀zøte-zøtéz, Mbumbukiam ndego Yesu Nazalet vemiav-ak, Nqova Mbomambaqape ande oil me gembøe-qouz neka bazaføgakh vømbō-etoam. Neka zo mø̀zøte-zøtéz, Yesu ande āv kenē-okhoam, matev eqeieqei gematønumam neka ezoqa ewaqape gekhakheinøvemam, ndigu nqova soqaqape-qa bazaføgakh mokho-te gu꞉goam. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam mø̀ndøgoám, te namba.

39 Ni matev ate qægoam, Yesu Zudia plovins-te neka Zelusalem taon-te gematønumam, mø̀iqeivím. Yaq ndigu gèlaém. Tae mutui-té ginø-tøkewém. 40 Geté genanim, yaq khøuwa misika-qa zita-te, Mbumbukiam ndego nangó genø-khandí꞉v, yaq ndego ezoqa vø̄ezømas. 41  *Ezoqa ewaqapé mbá. Geté sati ndígu, Mbumbukiam ibugukhokhof gevevesam, bøi vizu ezoqam tigoat. Nginik ezoqam ní. Ndego løvøte-te gesuzam, yaq ndego lou namba vøtīlogam-a, ibøkha namba vøtī-izumam. 42  *Yesu ni manqat āv ginimbi-løvuá nqǽgo: Ni ezoqa Mbumbukiam-qá Manqat nití-zømesimát neka āv teizømbé-ovøemát, ezoqa kopo sa ngének, Mbumbukiam geveatav, ndego khandi neka løvøte ezoqam-qa manqat te-ewag, ndigu manqa ovøyam-te tiwan. 43  *Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ate gi꞉goam, teqa yaq-te āv gini-manqatám nqǽgo, ‘Gekha ezoqām ndigu, ndego ti-unimanqatinim, Mbumbukiam te mokho-te, tiqa manqa-zapazapa segezǿ-evøzám.’ ”

Bawan vini-ak Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape gindafem

44  *Pita ate av-té nqanek manqat ge꞉manqatam, yaq Nqova Mbomambaqape ndovís, atema ti-te ndigu ate gi꞉goam, ndigu nqanek manqat gi-ewagat. 45 Yaq ndigu Zu bawan-ak, Yesu gi-unimanqatintam, ndigu Pita namba gi꞉geavun, ndigu nqova zøndáf, giqeivim av nqægo, Mbumbukiam até bawan vini-ák-a, Nqova Mbomambaqape zø-etoām. 46  *Zapa ndǿgo, ndigu āv giniyogém nqǽgo: Nqova Mbomambaqape mokho-te, ndigu manqat vinivinimba-té ginø-manqatát neka Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqatat.

Yaq Pita gendo-ein, 47 “Nginik ezoqam, Mbumbukiam-gé Nqova Mbomambaqape ndøndafém, ate av-té, ni qazi꞉ndafem. Gê, gekha ezoqā zømbǿkhāz, ibøkha iz tindapem?” 48  *Yaq Pita ge-ein, “Nginik ibøkha iz, sà bendapém, Yesu Keliso-qa iz-te.” Yaq taqa zita-te, ndigu Pita āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Elavøqase vø̀nimbøkhæ-qomát.”

11

Pita Zelusalem taon-te geqavan, manqat ge꞉zømas ndøgo, matev qafakhanam

1 Keliso-gi u-anim neka Klisten ezoqa nøme, Zudia plovins-te giyagam, mø̀ndøyogém, av nqægo, até bawan vini-ák-a, Mbumbukiam-qa Manqat mø̀ndø-ndapēm. 2 Yaq Pita Zelusalem taon-te nqawa gendoqavan, ndigu Zu ezoqa nøme, Yesu gi-unimanqatinim, gèponqombém, te namba. 3  *Ndigu āv gimbøe-einím nqǽgo, “Manqa-zapá nandav, qo tiqa khoev-te qoqo-oq, ndigu Zu bawan-ak mbain ndigu, neka ti namba lou vøzøtē-logam?”

4 Yaq Pita emanqat ate qægoam, gèzømbe-votót, gezø-ein,

5  *“No Ziopa taon-té qægoám. Yaq khøuwa nøme, no qæguligulimat, no umingiap nøqeív. Yan-te nqo꞉go, andé ndabua kandambaqape me ndæføløvøém, no-te. Taqa vavap foa-té qando-geageapám. 6 Yaq qatu꞉vøot, søvakha gigiap nøzømét. Nøme nanák neka nøme lozokhák, nøme ndi-okho, neka nøme ndivisigiap, neka nøme ndīlø̄vūvām. 7 Yaq no manqa wag nø-ewág. Ndøgo āv qande-eín nqǽgo, ‘Píta! Mòqo-itán. Søvakha gigiap qózitág, voqólōuz.’

8 Geté yaq no qambo-qavøiu, ‘Evézøza. Āv taoká! Noqa manqa-nqa-te, søvakha gigiap-qase kopo oeveáv, taqa yaq-te Mozes-qa guguna manqat qæ-ein, soqain ndøgo, Mbumbukiam-qa bøi-te.’

9 Geté nqanek manqa wag, nqawá qandowáv yan-te, qanø-ein, ‘Gigiap ndøgo, Mbumbukiam gesunguz, qo kopømba mbaín, soqain toqote-vewat.’ 10 Manqat av nqægo, misiká qando-fakhatam. Yaq gigiap ate qægoam, nqawá qanøqaván, yan-te.

11 Nqanek matev qame-navøem, yaq nqáe! Ezoqa misika ndøfakház, ta khoev-te ndøgo, ma qategoam. Sæzalia taon-té gindu-khofotáz. 12 Yaq Mbumbukiam-ge Nqova, āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Qo ndøfofògea᷄p. Sègeqáv, ti namba.’ Yaq nginik Klisten nøfuap, ezoqa siks, namba nitiniáv, Konilius-qa khoev-te vøimø̄-on.

13 Yaq Konilius ni emanqat nimbivotót. Teqa khoev-te ndøgo, ndego Mbumbukiam-gé enzol ezoqam ndø-omét. Yaq ndego āv gembøe-eín nqǽgo, ‘Ezoqa Ziopa taon-té qonǿ-khofotáz. Saemon qombó-akhá, ndego iz nøme Pita ndimbo-akhayam. Ndego bètøndowáv. 14  *Ndego qo manqat qá-eín. Yaq ta manqat mokho-te ndøgo, qo neka qogi ezoqam, qoqa khoev-te ndiyage, zøté-khandí꞉z.’

15  *Yaq no manqa manqate qængaz, Nqova Mbomambaqape ndovís, atema ti-te. Até kopó, av ibugukhokhof ni-te gendevis. 16  *Yaq no Evezøza-qá manqat nombo-matøvém, manqat ndøgo ge-ein, ‘Zion, ndego ezoqa ibøkha iz, ibøkha-té genøzø-etoumám. Geté zo, ibøkha iz, Nqova Mbomambaqapé qazøté-ndapém.’

17 Ndigu Mbumbukiam-qa etoam matev kopo me꞉ndapém, av ni bugukhokhof qazi꞉ndapem, ni Evezøza Yesu Keliso qazi-unimanqatinim. Yaq gê, no gekha ezoqâm, Mbumbukiam tæmbøe-khaz?”

18  *Ndigu Pita-qa manqat giyogem, yaq ndigu manqat nøme einiáv. Yaq Mbumbukiam-qá iz ndø-eqaném, vø̄-einim, “Av tægoat ndægo, yaq Mbumbukiam até bawan vini-ák-a, nakhoa zømboqoá, te-te tiqambuz neka khandi vǿndapēm.”

Mbumbukiam-qa Manqat, Antiok taon-te qafakhan

19  *Ta khøuwa-te ndøgo, Stiven gilaem, yaq Klisten ezoqam ngiæzoat matev qafakhan, yaq ndigu manqei vinivinimba-te gipanqanim, ezoqa nøme Finisia manqei-té neka nøme Saiples bawa-té neka nøme Antiok taon-té ginøfakház. Geté ta manqei vinivinimba ndøgo, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat, Zu bawan-ak mba me꞉zømesimám. 20 Geté Klisten ezoqam nøme, ndigu Saiples bawa-te neka Sailini taon-te giyagam, Antiok taon-té ginøzáv. Yaq ndigu Manqat Mbomambaqape, Yesu-qa yaq-te, ndego Evezøza, até bawan vini-ák-a, vø̄e-zømesimat. 21 Mbumbukiam-qa bazaføgakh mø̀ndøgoám, ti namba. Yaq ezoqa kandambá, gi-unimanqatinim neka Evezøza-te vø̄qambuz.

22  *Yaq ndigu Klisten bawan ezoqam, Zelusalem taon-te giyagam, nqanek manqat giyogem, ndigu Banabas ndøkhofotøvém, Antiok taon-te ndøgo. 23 Yaq ndego Antiok taon-te gemøfakhan, ndego khanakhanakh kandambá, matev geqeiv, Mbumbukiam-qa kuku matev mokho-te qafakhan. Yaq ndego zita tøpøzu manqat zø-eín, ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatinim. Ndigu Evezøza, føgøføgakh até bembo-geageáp. 24 Banabas, ndego ezoqam matev mbomambaqapé, neka kha Nqova Mbomambaqape é-møndømømbo-tønøyám, neka teqa unimanqatin bazaføgakh-ús, Yesu-te. Yaq te mokho-te ezoqa kopoáv, Evezøza-te giqambuz.

25  *Yaq Banabas, Antiok taon gè-iváv, Tasus taon-te vø̄wav. Sol-qa ndøvawát. 26 Yaq kha gemboqeiv, ndego Antiok taon-té genø-itú. Yaq viav kopó, Sol neka Banabas, Klisten bawan ezoqám namba me꞉goám, Antiok taon-te ndøgo, neka Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesimat. Ezoqa kandambá gi꞉zømesimam.

Ezoqa ndigu Yesu ndimbopaev, Klisten iz ndizø-akhayam, Antiok taon-té qanøngáz.*

27 Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam-gí manqa vevezam ezoqam ndozáv. Zelusalem taon-té ginduvís, atema Antiok taon-te. 28  *Ti mokho-te, ezoqa mø̀ndøgoám. Teqa iz, Agabús. Yaq ndego tenø-itán ndǿgo. Mbumbukiam-ge Nqova mokho-te, āv gene-eín nqǽgo, “Vikia sekeqape ndǿfakhán, ezoqa lou mbaimbai vøzǿpā, manqei-qape ate nqægo.” (Nqanek matev tønefakhán ndǿgo, Klodies Lom kawa kandambaqape gegoam.) 29 Yaq Klisten ezoqam, Antiok taon-te ndøgo, manqa āv gini-kopo꞉ném nqǽgo: Ndø̀zøtøkē, ndigu Klisten zifuap, Zudia plovins-te ndiyage. Ezoqa ewaqape, moni āv tiabiti-abumít, av ndizømbi꞉gut. 30  *Yaq moni ndigu, gimøvøbumim, Klisten megetapak-te, Zelusalem taon-te ndøgo, Banabas neká Sol, tindapavát.

12

Elod Aglipa, Klisten ezoqam gengiæzotat

1 Ta khøuwa-te ndøgo, ndego kawa ezoqam Elod, Klisten ezoqam ngiæzoat matev ndøngáz. 2 Yaq Zems, Zion-ge zapikia, kaiyá ginilaém. 3 Yaq Elod ge꞉-otev av nqægo, Zu bawan-ak khanakhanakh gindapem, taqa yaq-te, yaq ndego até Pitá-ya, vø̄-møvøiu. Nqanek matev, Zu bawan-ak-qa khøuwa kandakanda-té qanøfakhán, ndøgo flawa poponøvemav gilouzatun. 4 Pita gimøvøinam, yaq ndimbula-té ginø-utøvém. Yaq nakhag ezoqam-qá zenda-té ginøveém. Nakhag bawan foá gimbo-kewagat. Ndigu sège-enendtát. Bawan kopokopo-te ezoqa foá. Pasova kandambaqape tømø-navøem, yaq Elod Pita manqa ovøyam-te vee-qa mbogoám, ezoqa ewaqape-qa bøi-te. 5 Geté Pita ndimbula mokho-te ge-utavam, ndigu Klisten bawan ezoqam, gèmbo-guligulimám. Ndigu Mbumbukiam-te viam kandambá gimbogoat, teqa yaq-te.

Mbumbukiam-ge enzol ezoqam, Pita gembotøke, ndimbula khoev-te gefakhan

6 Ta lova ndøgo, Elod Pita amba manqa ovøyam-te teveɨn, nøme pave, Pita gèbuvát. Nakhag ezoqa menas-qá livin-té gunubuvát. Pingim auli sén gimbøe-løvønømém. Yaq sen ndigu, nakhag ezoqa menas-qá pingim-te giløvøtupám. Neka nakhag ezoqa nøme, mboqog tambav-té ginøwanát.

7 Yaq nqáe! Evezøza-gé enzol ezoqam mbofakhán. Yaq waev mu꞉sanqatáv, ndimbula khoev mokho-te ndøugu. Yaq ndego enzol ezoqam, Pita gevogevo mbokesáz, vø̄tiu, gembo-ein, “Nakhama ndøgó! Mòqo-itán!” Yaq ndaføyambá, auli sen Pita-qa pingim-te giløvøtupam, sège-vinginím.

8 Yaq enzol ezoqam gendo-ein, “Ndabua segim nonqo mòqolováz, neka tamak vø̄-uzam.” Yaq Pita sège-matanám. Yaq ndego enzol ezoqam manqat nøme gembo-ein, “Qoqa ndabua qozaq nonqo vø̄-uz. Yaq no qonøndó-páev.”

9 Pita ndego enzol ezoqam sègembo-pavát, ndimbula mokho-te gifakhatat. Geté ndego otevateáv, av nqægo, matev ndøgo qambo-fakhan, enzol ezoqam mokho-te, unimanqatīn penømakhaya. Ndego até vø̄e-ein, umingiap ndøqeivīt. 10  *Gi-apat ndøgo, ndigu vos keoge ezoqam, gù꞉løvubumát, nøme vømø̄løvub-a, nøme vømø̄løvub, yaq auli mboqog-te sasa ndøfakhaz, taon-te go꞉goam. Nginik auli mboqog, ekezan mbá segezømbo-mboqóz, vø̄fakhaz. Yaq gimøzav ndøgo, nakhoa gimø-geveem, yaq nqova mbaín, enzol ezoqam, sègembøe-navøém. Pita sège-iváv.

11 Yaq Pita matavap tønømbo-mboqovøém ndǿgo, matev ndøgo, te-te qafakhan. Yaq ge-ein, “Ndakin, no mø̀tenøtén. Evezøza unimanqatín, ekeza enzol ezoqam ndokhofotáv, no vø̄khandi꞉n, no Elod-qa zenda-te qægoam, neka matev ate ndægo, ndigu Zu bawan-ak gimatavupam, no amba tønø-fakhanɨn.”

12 Yaq matavap qamømbo-ndaføya, taqa yaq-te, ndego Meli-qá khoev-té genøwáv, ndugu Zion-gu evo, ndego iz nøme Mak ndimbo-akhayam. Ezoqa kandambá gipindam ndøgo, giguligulimat. 13 Pita uta mboqog bavokho go꞉khaneam, yaq sasae mbasønakam ndowáv. Tuqa iz Lodá. Ndugu ambá mboqog mømbo-mboqozoɨ́n. 14 Geté Pita-qa manqa wag gu-ewag, yaq ndugu khanakhanakh ndøndáp. Geté ndugu mboqog mboqozoateáv. Ndugu nqawá gunøteít, ndigu ezoqa vøzø̄-ein, “Pita ngóya, mboqog-te.”

15 Yaq ndigu gimbo-einim, “Qo kawa qá-okɨ?”

Geté ndugu sekembá sege-pouweám, av nqægo, “No unimanqatín nqæmanqate!”

Geté ndigu gindu-einim, “Pita-gé nqova ategó!”

16 Pita sekembá sogo-khanæmám, mboqog-te. Yaq ndigu mboqog gimboqozønam, te-mbá tinø-ometám. Yaq ndigu nqova zøndáf. 17 Yaq ge-on, Pita zenda ndø-eqá. Manqa manqate me꞉khoutøvém. Yaq ndego gèzø-ovøyám, Evezøza ande āv kembø̄e-tøke, ndimbula-te gu꞉goam, ge꞉fakhan. Yaq gezø-ein, “Zems gèmbo-einím, neka ndigu Klisten nøfuap nøme, matev ande āv khanømbē-fakhan.” Yaq ndego sègezuváz, manqei nøme-te vø̄wav.

18  *Yaq khøuwa nøme qandopave, ndigu nakhag ezoqam Pita gimbo-kewagat, ndigu nqova ndafe kandambá. Gèmbøenakát, ande gekha matev me mbøéfakhan. 19 Yaq Elod Pita vawe-qá manqat ndøvøovám. Geté ndigu ometeáv. Yaq ndego, ndimbula vos keoge ezoqam zøsinøzám, manqa sasa ndøvøovam, ndigu bèzitág, bēpakhaez.

Taqa zita-te, Elod Zudia plovins gè-iváv, Sæzalia taon-te vø̄yag.

Elod Aglipa genanim

20 Ndego kawa ezoqam Elod, Taya neka Saedon taon ezoqam-te qaqa mbogoám. Yaq ta zapaya ndøgo, ndigu gètøkuaném. Yaq Elod-te okho-qa ndøgoám, sambi manqat namba vømé-einīm. Yaq ndigu Blastus-te tøke-qa ndøzáv, ndego Elod-ge sasae ezoqam kandambaqape. Zapa ndǿgo, ndigu lou tinotabám ndǿgo, Elod-qa manqei-te qando-okhoam.

21 Yaq ta khøuwa ndigu, Elod gezav, ndigu gindizav, ndego ndabua qaniqanim ndø-uzám, ekeza qonam nonqo-te vø̄qom, ezoqa ewaqape-te, manqa manqate sasa ndøngaz. 22 Yaq ndigu ezoqam ate gi꞉goam, giwaniapam, teqa manqat gi-ewagat, āv gindi-akhaemám nqǽgo, “Ngenek ezoqam, teqa manqat nqazimbo-ewaget, ndego mbumbukiám. Ezoqam-aním mbá.” 23  *Elod nqanek manqat ge-ewag, yaq ndego ndigu ezoqam sègezø-iváv. Manqat khoutøpøteáv. Geté ndego vizap ambá Mbumbukiam mbo-etoamɨ́n. Yaq Evezøza-ge enzol ezoqam, até gendego, vø̄lavao. Nonqou ndøloutøvém, vø̄nanim.

24  *Geté Mbumbukiam-qa Manqat sà tønø-vøndavát neka ezoqa kopoáv, teqa manqat qakhanøsumat.

25  *Banabas neka Sol, Zelusalem taon-te gizav, ndigu moni vøzø̄-etoam, ta sasae ndøgo gumø-khouim, yaq Antiok taon-té ginøveséz, Zion vø̄khatowem, ndego iz nøme, Mak gimbo-akhaemam.

Pol ande ge꞉ngaz, manqei vinivinimba-te ge-okhoam, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat

13

13:1–14:28

Banabas neka Sol, Mbumbukiam-qa sasae-te givevesam

1 Klisten bawan ezoqam mokho-te, Antiok taon-te ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam neka nømendim ezoqam, mø̀ndøgoám. Nøme Banabás. Neka nøme Simeón. Iz nøme gimbo-akhaemam, Nigá. Neka ezoqa nøme Lusiús. Ngenek Sailini taon-ák. Neka ezoqa nøme Manaén. Ngenek Elód namba me꞉fís, ndego kawa ezoqam. Neka ezoqa nøme Sól.

2  *Yaq ndigu Evezøza iz gimbo-eqatat neka lou logemav matev vø̄goat, ndigu Nqova Mbomambaqape, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Banabas neká Sol, tozó-vevesám. Ndigu sasae ndǿgo tígoát, no qazømbe-akha.”

3  *Yaq ndigu lou logemav matev nøme gigoam neka vø̄guligulimam, Banabas neka Sol, zenda zømbø-awám, sasae-te sasa ndøkhofotaz.

Banabas neka Sol, Saiples manqei bawa-te gigoam

4 Nqova Mbomambaqape, Banabas neka Sol gekhofotaz, yaq ndigu Selusia taon-té ginø-ová. Yaq palai khagua-té ginøketáb, Saiples manqei bawa-te vø̄ndafaz. 5  *Yaq Salamis taon-te gimøfakhaz, ndigu Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, Mbumbukiam-qá Manqat me꞉zømesimát. Até Zion-Mák-a, mø̀ndøgoám, ti namba, vøzø̄-tøkeam. 6 Yaq ndigu manqei bawa sekeqape ndøvototát, atema Pafos taon-te vømø̄fakhaz.

Ta taon-te ndøgo, Zu ezoqam ndøqatém. Teqa iz, Ba-Yesú. Ndego manqa-sisi ezoqám. Ndego ekeza kha, Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam me꞉vewám. Geté ndøgo unimanqatín mbá. 7 Ndego gaman ezoqam-gé sasae ezoqam ndøgoám, iz qambogoam Segies Paulus. Ngenek matavap loloakh ezoqám. Ndego Mbumbukiam-qá Manqat yoge-qa ndøgoám, yaq Banabas neka Sol vøzø̄-akha. 8 Geté ndego manqa-sisi ezoqam, Glik manqat-te, iz nøme Elimas gimbo-akhaemam, ndigu amba zømbekház. Zapa ndǿgo, ndego poeveáv, ndego kawa ezoqam, Yesu te-unimanqatin.

9 Sol, ndego iz nøme Pol gimbo-akhaemam, Nqova Mbomambaqape kha é-møndømbøi-tønøyám. Yaq ndego Elimas, bøi mbøe-møvuiú, 10 gembo-ein, “Qo nqova soqaqape-gé yó. Qoqa mokho-te, khavozam matev neka khokho manqa manqate matev ate ndægo mø̀ndømø-tøvá. Qo matev eqeieqei ate ndægo ngi꞉wat-qa qogó. Neka qo Evezøza-qa nakhoa ndaføya-ndaføya, køfigim-qa qogó. 11  *Yaq nqáe! Evezøza yaq-fia ndakin ndǿtá. Qo bøi waev geqá-navøém, neka khøuwa-qa waev qóqeiviák. Møe-mbá segeqá-auwám.”

Yaq ndaføyambá, ndego bøivun ndøgutáv, bøi waev vømbō-navøem. Yaq ndego sògo-visimát. Ezoqa itui-qa ndøvawát. 12 Yaq ndego gaman ezoqam, nqanek matev geqeiv, ndego Yesu gè-unimanqatín. Ndego Evezøza-qa nømendim matev-qa yaq-te, nqova ndafe kandambá.

Pol neka Banabas Antiok taon nøme-te gigoam, ndøgo Pisidia manqei-te

13  *Yaq Pol neka ndigu ezoqa nøme, namba gi꞉-okhoam, Pafos taon gè-ivøvém. Yaq Pega taon-té ginøtiním. Ndøgo Pamfilia plovins-té qagó. Yaq Zion-Mak ndigu gèzuváz, Zelusalem taon-te vø̄vesez.

14 Geté ndigu ezoqa menas, Pega taon-te gigoam, zapá ginøzáv, atema Antiok taon-te, Pisidia manqei-te, vømø̄fakhaz. Yaq Sabat khøuwa-te ndøgo, ndigu Zu ezoqam-qa guliguli khoev-té gimø-óz, sasa ndøqonav. 15 Guliguli khoev-te ndøgo, ezoqa Mozes-qa manqat neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat gumu-geveømem, yaq guliguli khoev megetapak, Pol neka Banabas manqat zøkhofotáv, av nqægo, “Nǿfuap. Andé manqat vøzøté-geatāt, ezoqam-qa zita tøpøzu nonqo, vø̀ni-eín.”

16 Yaq Pol tenø-itán ndǿgo, zenda sasa zø-eqa, ezoqa vøzø̄-ein, “Izlael-ak, nogi ezoqam, neka zo ezoqa nøme, Mbumbukiam ndozombo-vizap, zøtøndé-yogēm. 17  *Ni Izlael ezoqam, nigi Mbumbukiam, nigi atanakha-zapazapa-za ndøvevesám. Yaq ndigu Izip manqei-te giyagam, ndego bawan kandambá gezø-khouwev. Yaq teqa bazaføgakh kandambaqape mokho-te, ndego nqawá gendo-khatób, Izip manqei vø̄-ivøvem. 18  *Yaq ndigu viav foti leg-av manqei-te giyageapam, teqa manqat gisanqawam, ndego sège-khatibám. 19  *Yaq Keinan manqei-te ndøgo, Mbumbukiam bawan seven tènengiú, neka manqei ekeza ezoqam vøzø̄-etoam. 20  *Nqanek matev ate ndægo qafakhanam, taqa atap, viav ande āv 450́ ndægó.

Taqa zita-te, Mbumbukiam manqa ovøyam iz-akhayapak zø-etoumám, ti keoge nonqo, atema Samuel, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, vømø̄fakhan.

21  *Yaq ndigu kawa ezoqam-qa giviømem, tezømbo-megetat, Mbumbukiam Sol zø-etoám. Ndego Kis-gé yó. Benzamin khagua bawan-ák. Yaq ndégo tezømbo-megetám. Viav fotí. 22  *Yaq Mbumbukiam Sol gevingitav, ndego Deivid ndøvé, tigi kawa. Teqa yaq-te, Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo, ‘No ezoqam mø̀e-omét, av no nqanømbe-poev. Deivíd. Zesi-gé yó. Ndego matev ate ndægo tématønumát ndǿgo, av no nqanømbe-poev.’

23  *Yaq Mbumbukiam ndakin Deivid-ge zeo kopo, Izlael ezoqam-gé khandi etoam ezoqam ndøvé, av bugukhokhof manqa mbusa ge꞉ve. Ngenek ezoqam, Yesú. 24  *Geté Yesu sasae ngazeav qagoam, bugukhokhof Zion Izlael ezoqam ate gi꞉goam, āv gene-zømesimám nqǽgo, ‘Yage é-mozo-enénd neka ibøkha iz vø̄ndapem.’ 25  *Yaq Zion sasae qambøe-navøemtat, ndego ezoqa āv gezømbe-eín nqǽgo, ‘Ge zô, ndozo-matavap, no gekha ezoqâm? No teoká ndego, zo nqazombøe-keoge. Geté nqáe! Ndego ngêgeáv, noqa zita-te. Ndego no ùnime꞉-løvúmb. Até nqanek sasae khapelavøqasé-a, no teqa tamak khofoe-te tæmbotøke, no kopømba mbaín.’ ”

26 Yaq Pol manqat nøme ge-ein, “Nógi ezoqam, zo Eibleem-gi zi, neka zo ezoqa nøme, Mbumbukiam ndozombo-vizap! Nqanek manqat, khandi꞉nat matev-qa yaq-te, Mbumbukiam ni-té gendo-khofotáv. 27 Ndigu ezoqam, Zelusalem taon-te ngiyage neka tigi megetapak, ndigu gèbiinám, ngenek Yesu. Ndigu qeiviáv, av nqægo, ndego khandi etoam ezoqām, Mbumbukiam gendo-khofotav. Neka ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat mokho ndapeáv, ndøgo Sabat khøuwa ate ndægot, guliguli khoev-te gigeve꞉matun. Geté Yesu løvøte-te giveem, ta matev mokho-te, manqat ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gipeaomem, tøfakhan, mø̀ndø-unimanqatín. 28  *Ndigu Yesu-qa manqa-zapa qeiviáv, ta zapaya ndøgo, ndego løvøte-te tiveem. Geté ndigu Pailøt, Yesu laelae manqat sègembo-einím. 29  *Yaq ndigu matev ate ndægo gimbøi-matønømem, av Mbumbukiam-qa Manqat teqa yaq-te qæpeaupam, yaq tindu-koqoinám ndǿgo, tae mutui-te getøkewam, neka manqei ozu-te vømø̄-utøvem. 30 Geté Mbumbukiam løvøte-te mø̀ndø-khandí꞉v. 31  *Yaq taqa zita-te, ndigu ezoqam, ibugukhokhof te namba Gelili plovins-te gi-okhoam, atema Zelusalem taon-te, ndigu gè-ometupám. Khøuwa kopoáv. Yaq ndigu ezoqam, matev bøi gi꞉qeivim, nigi ezoqam gè꞉zømesimít.

32 Yaq ni ndakin nqéiwani. Ni zo Manqat Mbomambaqape nitízømás. Matev ndøgo, Mbumbukiam nigi atanakha-zapazapa-za manqa mbusa gezøve, tematanam, 33  *ndakin mø̀ndøni-matanám, ndego Yesu løvøte-te ge꞉khandi꞉v. Taqa yaq-te, Sams 2-te āv qane-peawáp nqǽgo: Mbumbukiam ge-ein,

‘Qo nogé yó. No nqægo khaiya, nø̀taqa-qave-én.’

34  *Mbumbukiam mø̀ndø-khandí꞉v, ndego Yesu. Ndego manqei-pakha-te nqawa gévesezák neka gemǿ-lanqaevák. Taqa yaq-te, Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo,

‘No zo ndæ̀zøtøké, neka matev eqeieqei vøzǿ-matanām,

av no bugukhokhof Deivid qambøe-ein.’

35  *Neka Sams nøme-te, āv qane-peawáp nqǽgo,

‘Mbumbúkiam! Qo qoge Ezoqam Mbomambaqape,

teqa kha, sa qó-ivavák, manqei ozu-te vǿlanqā.’

36 Nqanek manqat, Deivid ambá av nqǣgo, ekezan me꞉-eīn. Ni mìzi꞉nøtén, Deivid geyagam, ndego Mbumbukiam-qá poev mbopavám. Geté ndego gènaním. Yaq ndigu tinø-otøvém ndǿgo, ma tegi atanakha-zapazapa-za gi-osupam, teqa kha vø̄lanqa. 37 Geté ndego ezoqam, Mbumbukiam løvøte-te gekhandi꞉v, teqa kha ambá av nqǣgo, manqei ozu-tē qamømbo-lanqā.

38 Yaq nakémbá, nogi nøfuap. Zo vø̀ezøtéz. Ngenek ezoqam-qa mokho-te, Mbumbukiam zoqa manqa-zapazapa segezǿ-evøzám. Manqat nqánek, ni ezoqa nqati-zømesim. Geté Mozes-qa guguna manqat mokho-te, zo kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa bøi-te tozo-ndaføyamba-ez. 39  *Geté Yesu mokho-te, gekha ezoqām ndego, nde-unimanqatinat, Mbumbukiam-qa bøi-te segé-ndaføyamba-év.

40 Yaq nakémbá, zo gò꞉feazoát! Soqaín ndøgo, zo unimanqatinteav tøgoat, yaq ta matev ndøgo tøzøfakhan, Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam nøme ge꞉-ein, av nqægo,

41  *‘Zo ezoqam, Mbumbukiam-qa Manqat otøotam ndøzøte-vewe!

Nqáe! Zo nqova zǿndáf, vozó-pakhaēz.

Zapa ndǿgo, no zo mokho-te, matev vini nǿmatanám.

Zo ezoqa taqa yaq-te tizømbe-manqatat,

zo zó-unimanqatinimák.’ ”

42 Yaq Pol neka Banabas, Zu ezoqam-qa guliguli khoev gi-ivøvem, ezoqa ndigu nqawa vesezu manqat zø-eín, Sabat khøuwa nøme-te. Ndigu taqa yaq-te, manqat nøme yoge-qa ndøgoám. 43 Wambap qame-navøem, yaq ezoqa kopoáv gizø-pavat, Zu ezoqam neka ezoqa nøme ndigu, Zu ezoqam namba gi꞉tøkuanem neka Mbumbukiam vømbō-vizupam. Yaq Pol neka Banabas, ndigu ezoqam, gègugúb. Ndigu Mbumbukiam-qá kuku matev-té giabenø-sokhoé.

44 Yaq Sabat khøuwa nøme, ezoqa kandambá, andé ewaqapé, ta taon-te ndøgo, gindupindam, Evezøza-qa Manqat vø̄yogem. 45 Yaq Zu megetapak ndigu ezoqa kopoav gizømet, ndigu ova ndø-einím, neka Pol ngenøgim manqat vømbō-einim-a, manqat vø̄-itumbam. 46  *Geté Pol neka Banabas møe goneáv. Yaq āv gezømbe-qavøiú nqǽgo, “Ni Mbumbukiam-qa Manqat, bugukhokhof zo Zu ezoqam bati-zømesím. Geté zo zòsanqawém. Yaq ta mokho-te ndøgo, zo zøkeza kha soqaqape zøtevewé, yage miavmiav vøzøté-ndapēm. Yaq nqáe! Ni ndakin Mbumbukiam-qa Manqat, bawan vini-ak nití-zømesimát. 47  *Zapa ndǿgo, Evezøza ni āv ginimbi-eín nqǽgo,

‘No qo bawan vini-ak-qá waev nøvé.

Qo mokho-te, ezoqa khandi mé꞉ndapém, atema nqanek manqei-qape-qa vaev-te.’ ”

48 Yaq ndigu bawan vini-ak, nqanek manqat giyogem, ndigu khanakhanakh kandambá. Yaq ndigu Evezøza-qá iz ndø-eqaném, teqa manqat zapaya. Yaq gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam gevevesam, khandi miavmiav tindapem, ndigu gè-unimanqatiním.

49 Yaq Evezøza-qa Manqat, sège-vøndavát, ta manqei-te ndøgo, ate qægoam. 50 Geté Zu bawan-ak, ti-te ndigu, sakhei iz-akhayapak, ndigu Zu ezoqam-qa guliguli matev gindapem, neka taon megetapak, qaqa zøløwáz, Pol neka Banabas-qa yaq-te. Yaq ndigu, nginik ezoqa menas-te, ngiæzoat matev ndøngazém, neka tiqa manqei-te ndøgo vø̄nataz. 51  *Yaq Pol neka Banabas, tiqa zenda tokhotapak-te, pakhakh mba ndøpomoemém. Yaq ndigu ezoqam gé꞉zøtéz, av nqægo, niqā manqa-zapā, Mbumbukiam-qa Manqat qanimbo-qasi. Yaq ndigu Aikonium taon-té ginøzáv. 52 Geté ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, Antiok taon-te ndøgo, ndigu khanakhanakh kandambá neka kha Nqova Mbomambaqapé qazømbe-tønøyám.

14

Pol neka Banabas, Aikonium taon-te gigoam

1 Até Aikonium taon-té-a, Pol neka Banabas, Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té ginø-okhoam, ezoqa vømē-zømesimɨn. Yaq ezoqa kopoáv, Zu bawan-ak nekā bawan vini-ak, Yesu ndø-unimanqatiním. 2 Geté ndigu Zu ezoqa nøme, ndigu Yesu unimanqatinteav gigoam, ndigu bawan vini-ak qaqa zøløwáz, Klisten ezoqam-qa yaq-te. Yaq ndigu sègezø-qambúz. 3  *Geté Pol neka Banabas møp-mbá gini-sokhoám, Aikonium taon-te ndøgo, ezoqa Evezøza-qa yaq-te vø̄e-zømesimam. Kha føgakh-mbá neka møe gonemáv. Yaq ti mokho-te, Evezøza umingiap matev neka matev vinivinimba ndømatønumám. Ta matev mokho-te ndøgo, ndego ezoqa āv genezømás nqǽgo: Tiqa manqat, teqa kuku matev-qa yaq-te, unimanqatín. 4 Ndigu ezoqam, taon-te ndøgo giyagam, gèqaqagimém. Nøme ndigu Zu ezoqam-té ginønøzáz, neka nøme Keliso-gi u-anim-te vø̄nøzaz. 5  *Yaq Zu bawan-ak neka bawan vini-ak, tigi megetapak namba, Pol neka Banabas ambá gengiæzoɨ́n. Ndigu ambá nandí gini-zitagɨ́n, vø̄pakhaezɨn. 6 Geté ndigu ezoqa menas manqat gi꞉yogem, ndigu Likonia manqei-té ginø-khokhóz. Yaq Listla neka Debe taon-té ginø-okhoám, neka vemivemiav nøme-te, ta taon avønin-te ndøgo. 7 Até ndǿgo-a, ezoqa Manqat Mbomambaqape vø̄e-zømesimam.

Pol neka Banabas, Listla neka Debe taon-te gigoam

8 Listla taon-te ndøgo, ezoqam mø̀ndøqotám. Ndego bov gèmbo-wauwauám. Ndego āv teneqán. Ande ge꞉qan, atema ndakin, ndego okhomáv. 9 Yaq Pol ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesim, ndego yoge eqeieqei ndøgó. Pol ge-omet, av nqægo, ndego mø̀ndø-unimanqatīn, Mbumbukiam kopømbā tekhakheinøvem, yaq ndego bøi mbøe-møvuiú. 10 Yaq manqat bazaføgakh-ús, āv gembøe-eín nqǽgo, “Qoté-itān!” Yaq ndego ezoqam sasanqá sege-itán, okho vø̄ngaz.

11  *Yaq ezoqa ewaqape matev giqeivim, Pol gematanam, yaq ndigu ekeza Likonia manqat-te, āv gini-akhaemém nqǽgo, “Mbumbuk ndovís ni-te! Andé ezoqa bugug me꞉keogé.” 12 Yaq Banabas tigi mbumbukiam Zus-qá iz mbo-akhaém, neka Pol tigi mbumbukiam nøme-qa iz Hemes vømbō-akhaem. Pol av gimbøe-akhaemam nqægo, zapa ndǿgo: Ndego manqa manqate ezoqám. ⌞Ate av-té, av tigi mbumbukiam Hemes nde꞉go.⌟ 13 Yaq ndego khape mbumbukiam Zus-ge iziz ezoqam, ma mbumbukiam-qa khoev taon bavokho qæwevam, ndego taon mboqog-té genøgeavún, kao neka flawas khokhosap vøndō-upøgim. Ndego ezoqa ewaqape namba, Pol neka Banabas, ambá etoam matev zøgonɨ́n neka kao vøzø̄løuwavɨn, ⌞av ekeza mbumbuk-te gi꞉matønumatun.⌟

14 Ndigu ezoqa menas giyogem, ⌞av nqægo, ezoqa ndigu mbumbuk me꞉zǣb,⌟ yaq ndigu ekeza ndabua ndøkeqagím, ⌞av Zu ezoqam-qa matev qazømbe-goam, mbøni nqosøgeap gindapemɨn.⌟ Yaq ndigu ezoqa ewaqape-qá livin-té ginøbøín, vø̄-akhaemem, 15  *“Nǿfuap. Zo gekha zapâ, matev av nqazøte-matønumit? Ni até kopó, av zo ndøzøte꞉go. Ezoqam-anim mbá. Ni sa ndǿgo tøtigeavún. Zo Manqat Mbomambaqape nití-zømesím. Zo khape mbumbuk tø̀neziváz. Yaq khandi miav-ak Mbumbukiam-té qazonǿ-qambúz, ndego yan neka manqei-qape neka ndaola neka gigiap ate nqægo, ta mokho-te nqøugut, gekhakheinam. 16  *Bugukhokhof qagoam, Mbumbukiam zo bawan vinivinimba, zøkeza nakhoa-té genøzuváz, qazo-okhoam. 17  *Geté ndego zo matev eqeieqei oskia zømatanám. Yaq zo tø̀ne-zøtezát, av nqægo, ndego ndekhandî꞉vát. Ndego zo qæ zø-etoumatún, yan-te qando-lanqaɨn, neka avøe viav eqeieqei vøzø̄-etoumatun, qa-ogiin, neka lou kandakanda neka khanakhanakh vøzø̄-etoumatun.” 18 Oskiá ndøgo, Pol neka Banabas nqanek manqat gizø-ein, ndigu ambá kopømbá mbaín, ezoqa tizømbø-khazɨn, etoam matev tizøgonɨn.

19  *Yaq Antiok neka Aikonium taon-te, Zu ezoqam ndozáv, ezoqa bawan-qape ekezan-te vø̄-eozo. Yaq ndigu Pol nandí gini-pouwím. Yaq gimatavupam, av nqægo, mø̀ndønanīm, ndigu taon bavokhó ginø-livøvém.

20 Geté ndigu ezoqam, Yesu gimbopavam, Pol gi-ogitøvem, ndego sège-itán. Yaq taon-té genøveséz.

Yaq khøuwa nøme qandopave, ndego Banabas namba, ta taon ndøgo gè-ivøvém, Debe taon-te vø̄zav.

Pol neka Banabas, Antiok taon-te givesez, Silia manqei-te ndøgo

21 Até Debe taon-té-a, Pol neka Banabas, ezoqa Manqat Mbomambaqape me꞉zømesimát. Yaq ti mokho-te, ezoqa kandambá, gi-Yesu-gi-paev-ezoqam-ez. Taqa zita-te, ndigu Listla neka Aikonium neka Antiok taon-té ginøveséz, 22  *ndigu ezoqam, Yesu gimbopavam, zita tøpøzu manqat vøzø-ein. Āv gizømbe-eín nqǽgo: Ndigu unimanqatin-te, bazaføgakh-us até bewaniáp. Neka nøme vøzø̄-ein, “Ni Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te onim-qa tizigoat, yaq ni matev føgøføgakh kopoáv tiziqeivit.”

23 Yaq ta Klisten ezoqam-qa bawan vinivinimba-te ndøgo, Pol neka Banabas, megetapak ndøvevesám, ti keoge nonqo. Yaq gèguligulimemɨ́n, neka lou logemav matev vø̄gonemɨn. Yaq ndigu Klisten megetapak, Evezøza-qá zenda-té ginø-abɨ́n, te-te ndego, ma ndigu gi꞉-unimanqatintam.

24 Yaq Pisidia manqei-te gu꞉mutiat, ndigu Pamfilia plovins-té gimøfakház. 25 Yaq Pega taon-te ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat gumu-zømesim, ndigu Atalia taon-té ginøvís. 26  *Yaq ndøgo, palai khagua-té gimøketáb, Antiok taon-te vømø̄teit, ma ibugukhokhof Klisten ezoqam, Pol neka Banabas, Mbumbukiam-qa kuku matev-te gi-ab, nqanek sasae-te tezøtøke, ndigu ndakin qamøzø-navøem.

27  *Pol neka Banabas, Antiok taon-te gimøfakhaz, ndigu Klisten bawan ezoqam ate gi꞉goam, gèmøváb, emanqat vøzømbē-votot, Mbumbukiam ti mokho-te ande gekha matev me ndø̄matønumam, neka ndego bawan vini-ak, unimanqatin-te, nakhoa āv kezømbē-mboqoa. 28 Yaq ndigu møp-mbá gini-sokhoám, ndøgo, ndigu ezoqa nøme namba, Yesu gimbopavam.

Pol Zelusalem taon-te gegoam

15

15:1–15:35

Zelusalem taon-te, Mozes-qa guguna manqat-qa yaq-te gi꞉kakambam

1  *Antiok taon-te ndøgo, ezoqa nøme Zudia plovins-té ginduzáv. Yaq ndigu Klisten ezoqam, āv gini-zømesimám nqǽgo, “Zo ngusum qogøzateav tøgoat, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein, yaq zo zókhandi꞉zák.” 2  *Geté Pol neka Banabas unimanqatinteáv, tiqa manqat. Yaq manqa itumbam kandambá qafakhan, taqa yaq-te. Yaq vaev-te, ndigu Klisten ezoqam, manqa āv gini-kopo꞉ném nqǽgo: Pol neka Banabas, Klisten ezoqa nøme namba, Zelusalem taon-té giabenøzáv, Keliso-gi u-anim neka megetapak taqa yaq-te bemēzømas.

3 Yaq Klisten bawan ezoqam, gèkhofotáz, ndigu. Yaq nakhoa gigeveat, ndigu ezoqa ewaqape, Finisia neka Samalia manqei-te ndøgo, emanqat zømbe-vototáp, av bawan vini-ak Mbumbukiam-te giqambuz. Yaq ndigu Klisten ezoqam, nqanek manqat giyogem, ndigu khanakhanakh kandambá gindapem.

4  *Yaq Zelusalem taon-te gimøfakhaz, ndigu Keliso-gi u-anim neka megetapak neka Klisten bawan ezoqam, gèkhatób. Yaq ndigu ezoqa menas, emanqat zømbe-vototáp, matev-qa yaq-te ndøgo, Mbumbukiam ti mokho-te gematønumam. 5 Geté Felisi ezoqa nøme, ndigu Yesu gi-unimanqatintam, sège-umiáz, gi-einim, “Bawan vini-ak, ndigu gi-Klisten-ezoqam-ez, ndigu ngusum bezø-qogøzát. Neka ni āv tabizizømbe-manqaté. Ndigu Mozes-qá guguna manqat bembopáev.”

6 Yaq ndigu Keliso-gi u-anim neka megetapak tinøpindám ndǿgo, manqat vø̄e-kakambam. 7  * Yaq khøuwa mba gezømbemat, manqat gi꞉kakambumat, Pita sège-umián, gezø-ein, “Nǿfuap. Zo mø̀zøte-zøtéz. Ibugukhokhof, ni mokho-te, Mbumbukiam no ndøveatán, teqa Manqat Mbomambaqape, bawan vini-ak tøte-zømesimat. Ndigu no-té ginøyogém neka vø̄-unimanqatinim. 8  *Yaq Mbumbukiam, ndego ezoqa ewaqape-qa matavap nde-otevat, mø̀ndø-khatób. Ni ndǿgo tizi꞉nøtén, ndego Nqova Mbomambaqape gezø-etoam, av bugukhokhof ni ginimbi-etoam. 9 Mbumbukiam-qa bøi-te, ni neka ndigu kopó. Ndigu gi-unimanqatinim, yaq ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam tiqa manqa-zapazapa sègezø-evøzám. 10  *Yaq ndakin, zo gekha zapâ, Mbumbukiam khamasim matev-te ndozoveet, ndigu ezoqam, Yesu ndi-unimanqatinat, nqanek viniv awam-qa ndozozøgo, Mozes-qa guguna manqat ate ndægo timbopavat, ndøgo nigi atanakha-zapazapa-za neka ni kopømba mbain qagoam, amba tizi-eqanemɨn? 11  *Kopømba mbaín, nandav! Ni āv qazi꞉-unimanqatinát nqǽgo: Mbumbukiam ni Evezøza Yesu-qa kuku matev zapayá gini-khandí꞉n. Yaq ti-te ndigu, bawan vini-ak, até kopó.”

12 Yaq Pol neka Banabas, umingiap matev-qa yaq-te gi꞉zøvototap, Mbumbukiam ti mokho-te bawan vini-ak gezø-matønumat, yaq ndigu ezoqa ate gi꞉goam, tiqa manqat giyogem, manqa sùgumu-khoutavát.

13  *Yaq ndigu manqa manqate qamøzømbu-navøem, Zems ezoqa ewaqape, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nǿfuap! Zøtøndé-yogēm. 14 Saemon Pita ni ndǿgo teni꞉nømánd, Mbumbukiam ibugukhokhof bawan vini-ak mokho-te, ezoqa nøme gekhatob, yaq ndigu vø̄-ekeza-ezoqam-ez. 15 Manqat ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gipeaomem, mø̀ndø-unimanqatín, nqanek matev, ndakin qafakhan. Ndigu āv gini-peaomém nqǽgo,

16  *‘Evezøza ge-ein,

“Khøuwa ndø̀fakház.

Yaq no notøndó-veséz,

Deivid-qa kawa matev, ndøgo ande palai khoev ndægo, qanqoe, nqawa vǿewēv.

Khoev-qa gigiap ate ndægo qasoqøsoqoam,

no nqawá qatǿ-khakheinám.*

17 Yaq até bawan vini-ák-a, tìabenømbe-vawém.

Zapa ndǿgo, até ndigú-a, nigí.

No, Evezøza, āv qate-manqaté nqǽgo:

Matev av nqægo ndæ̀matanám.

18 Nupøkhán mbá no qæ-ein, matev av nqægo tøfakhan.” ’ ”

19 Yaq Zems manqat nøme gezø-ein, “Yaq nakémbá, no nqæmatavap, ni bawan vini-ak, Mbumbukiam-te tiqambuz, viniv nøme bizizømbø-àwa᷄m. 20  *Ni sa nqánek qazizǿ-peawam, ‘Loge gigiap ndøgo, ezoqa batae-te ti-aumat, ndigu belòge᷄. Zapa ndǿgo, gigiap av nqægo, Mbumbukiam-qa bøi-te soqaín. Neka ndigu mambe okho matev, kha bembo-khanø̀za᷄m. Neka søvakha gigiap ndigu, ezoqa naq tizø-khotøgimat, ndigu belòuzi᷄. Neka ndigu kouk belòge᷄.’

21 Ezoqa ewaqape mø̀ndæzøtéz, taqa yaq-te. Zapa ndǿgo, taon ate ndægot, Mozes-qa guguna manqat oskia me꞉zømesimatún, Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, Sabat khøuwa ate ndægot, teqa manqat gigeve꞉matun. Nupøkhán mbá gingazem, nqanek matev.”

Pepa gikhofotøvem, Klisten bawan vini-ak-te

22 Keliso-gi u-anim neka megetapak neka Klisten bawan ezoqam ate gi꞉goam, manqa āv gini-kopo꞉ném nqǽgo: Tigi ezoqa nøme tinǿ-khofotáz ndǿgo, Antiok taon-te, Pol neka Banabas, ti namba. Yaq ngínik givevesám. Zudás, iz nøme gimbo-akhaemam, Basabās, nekā Sailes. Nginik ezoqa menas, Klisten bawan megetapák. 23 Pepa ndøgo, ndigu ezoqam namba gi꞉khofotøvem, āv gini-peaomém nqǽgo: “Khaiya mbomá, zo-te, nigi nøfuap.

Ni Keliso-gi u-anim neka megetapak, ni zogi zøfuap, nqanek pepa zo-té qeitø-peaomít, zo Klisten ezoqam, zo bawan vini-ak nandozogo, Antiok taon-te neka Silia manqei-te neka Silisia manqei-te nandozo-yageap.

24 Ni āv qatiyogém nqǽgo: Nigi ezoqa nøme, zo-té ginduzáv, zo manqat vini vø̄e-zømesim. Yaq zo mutøkhop zowaniáp, av ndigu manqat gizømbe-manqatam. Geté ndigu ambá av nqǣgo, niqa manqa vøovam-tē ginduzāv zo-te. Yakhapus mokho-mbá sege-matøvemém. 25 Ni ndakin matavap kopo qeindapem, taqa yaq-te, yaq ni manqat āv qati-kopo꞉ném nqǽgo: Ezoqa zívevesám. Yaq ndigu zo-té qeitøndú-khofotáz. Ndigu nigi nøfuand mbomømbomá namba ndézáv, Banabas neka Pol, 26 ndigu nigi Evezøza Yesu Keliso-qa sasae-te, ekeza kha ginqonqotøvem. 27 Ezoqa ni nqeikhofotavav, ngínik, Zudas neka Sailes. Yaq ndigu niqa manqat ndø̀-unimanqatiním, av pepa-te nqati-peaomit. 28  *Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape, teqa matavap, neka niqa matavap, kopó, taqa yaq-te. Ni zo viniv nøme nizømbó-veák. Geté sa nqánek qazombó-pavát: 29 Loge gigiap ndøgo, ezoqa batae-te ti-aumat, zo ndølòge᷄. Neka kouk ndølòge᷄. Neka søvakha gigiap ndigu, ezoqa naq tizø-khotøgimat, zo ndølòuzi᷄. Neka zo mambe okho matev, kha mbokhanø̀za᷄m. Zo nqanek matev vinivinimba gonemav tøgoat, qanimáv. Manqat nøme mbaín. Ouo!”

30 Yaq ndigu ezoqa foa gikhofotaz, Antiok taon-té ginøvís. Yaq gifakhaz ndøgo, ndigu Klisten bawan ezoqam ate gi꞉goam gèmøváb, pepa vøzø̄-etoam. 31 Yaq ndigu nqanek pepa gigeveømem, ndigu khanakhanakh kandambá. Zapa ndǿgo, zita tøpøzu manqat mbomømbomá qøupeaupam. 32 Zudas neka Sailes, ndigu Mbumbukiam-gí manqa vevezam ezoqám. Yaq ndigu Klisten ezoqa nøme manqat kandambá gizø-manqatam. Tiqa manqat zita zøtøpáz, neka unimanqatin vøzø̄føgakh.

33 Zudas neka Sailes, khøuwa andé kandambá gisokhoam. Yaq ndigu Klisten ezoqam, sambi matev-té ginø-khofotáz, ti-te ndigu, ma gindi-khofotaz.†

35 Geté Pol neka Banabas, até gesokhoám, Antiok taon-te ndøgo. Yaq ndigu, ezoqa kopoav nøme namba, Evezøza-qá yaq-té gini-zømesimám neka Manqat Mbomambaqape vø̄e-zømesimam.

Pol qambo-menas, manqei vinivinimba-te ge-okhoam, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

15:36–18:22

Pol neka Banabas giqatønem

36 Khøuwa nøme, Pol Banabas āv gembøe-eín nqǽgo, “Tizinǿ-veséz ndǿgo, taon ate ndægot, Mbumbukiam-qa Manqat qazi꞉-zømesimavun, nigi Klisten nøfuap vizimǿ-zømēt. Yaq zimǿ-zømét, ndigu ande āv kinīgut.” 37  *Banabas mø̀ndø-unimanqatín. Geté ndego Zion, iz nøme Mak gimbo-akhaemam, ndafe-qa mbogoam, tezø-fikatɨn. 38  *Geté Pol poeveáv, ndego tezøfikit. Zapa ndǿgo, ndego ti namba Pamfilia plovins-te gegoam, yaq sègeziváz, neka ti namba sasae khouiáv. 39 Ndigu ezoqa menas, manqat kandambá gi-itumbam, teqa yaq-te. Yaq gèqatøném. Nakhoa vinivinimba ndøgeveám. Banabas, Mak namba, Saiples manqei bawa-té ginøtiním. 40 Geté Pol, Sailes ndøveatáv, namba te꞉ma. Yaq Klisten ezoqam, Antiok taon-te ndøgo, ndigu Evezøza-qá kuku matev-té ginø-áb, ndigu vø̄zivaz. 41 Yaq ndigu Silia neka Silisia plovins-té gi-okhoám, Pol Klisten bawabawan vinivinimba-te, ezoqa zita tøpøzu manqat vøzø̄-manqatat, tiqa unimanqatin vøzø̄-føgøføgakham.

16

Pol Timoti geveatav, te namba te-okhoat

1  *Yaq Pol Debe neka Listla taon-té genøwáv. Yaq nqáe! Listla taon-te ndøgo, ezoqa mø̀ndøgoám. Yesu-gé paev ezoqám. Iz nqambógo, Timotí. Até tegu evó-a, Yesu ndø-unimanqatintám. Ngunuk Zu bawan-ák. Geté tege eve, ndego Glik bawan-ák. 2  *Klisten ezoqam ate gi꞉goam, Listla neka Aikonium taon-te giyagam, ndigu Timoti matev eqeieqei me꞉vewám. 3 Pol Timoti khatowe-qa mbogoám, namba ti-apatɨn. Geté bugukhokhof, Pol Timoti ngusum mbokepøtáz, ⌞vø̄-Zu-ezoqam-ev.⌟ Zu bawan-ak zapayá gene-matanám, ta manqei-te ndøgo giyagam. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz av nqægo, Timoti-ge eve, ndego Glik bawan-ák, ⌞neka ndigu tigi nakhei angana ngusum qogøvemāv.⌟ 4  *Ndigu taon vinivinimba-te gi-okhoam, yaq ndigu Klisten ezoqam, manqat zø-etoumát, ta manqat ndøgo, Keliso-gi u-anim neka megetapak Zelusalem taon-te ande āv kinī-kopo꞉nem, neka vøzø̄-ein, “Manqat qàmbopáev nqanek.” 5 Yaq Klisten bawabawan vinivinimba, tiqa unimanqatin matev mø̀ndøzø-føgøføgakhám, neka tiqa bawan sà tønø-khouwevtát, khøuwa ate qæpavpavemam.

Pol Mbumbukiam-qa umingiap geqeiv, Masedonia plovins-ak gemøndæ-akha

6  *Yaq Pol neka ndigu ezoqa nøme, te namba gi꞉-okhoam, Fligia neka Galesia manqei-te sège-apát. Ta manqei-te ndøgo, ndigu ezoqa Manqat Mbomambaqape zømesateáv. Zapa ndǿgo, Nqova Mbomambaqape ndigu takeáv, ezoqa Esia plovins-te ndøgo, ti꞉zømesimat. 7 Yaq ndigu Misia manqei iziz gimø-khanøzem, ndigu ambá Bitinia plovins-té ginøzavɨ́n. Geté Yesu-ge Nqova, até ndøgó-a, takeáv, tizav. 8 Yaq ndigu Misia manqei sègemø-løvuím, atema Tloas taon-te vømø̄-ova.

9 Yaq ta lova ndøgo, Pol umingiap ndøqeív. Masedonia manqei-ak ndø-omét, geyam, vømbōviam, “Qandoqáv, nqanek Masedonia plovins-te, ni vønītøke.” 10 Pol nqanek umingiap geqeiv, yaq ni nakhoa-qa nakhamas-té qeitøvawém, Masedonia plovins-te vøtíniāv. Zapa ndǿgo, ni āv qati-matøvemém nqǽgo: Ni Mbumbukiam ni-akhá, ni ndigu ezoqam, Manqat Mbomambaqape bamīzømas.

Lidia Yesu gu-unimanqatin

11 Yaq ni Tloas taon tø̀ti-ivøvém. Palai khagua-té qeitø-ketámb, Samotles manqei bawa-te vøimø̄-fakhan. Yaq khøuwa nøme qandopave, ni Neapolis taon-té qeimø-fakhán. 12 Yaq zapá qeimøniáv, atema Filipai taon-te. Ta taon ndøgo, Masedonia plovins mokho-te, kandambaqapé. Lom ezoqam mo꞉kawaeztám. Yaq ni elavøqase, teitø-qovezám ndǿgo.

13 Yaq Sabat khøuwa qandap, ni taon bavokhó qeitø-fakhán. Yaq kea keoqa-té qeitøniáv. Zapa ndǿgo, ni āv qati-matøvemém nqǽgo: Ndøgo Zu ezoqam-qá pindap manqei atøgó, giguligulimemin. Sakheis nøme, é-møndøpindám ndøgo. Yaq ni sèiqonáv, ti namba manqa manqate vø̄ingazem. 14 Sævam nømu, ndugu niqa manqat gu-ewagam, tuqa iz Lidiá. Tiatila taon-ák. Ndabua køkouk ndøwiám, moni guiqaqasumam. Ndugu Zu ezoqam-qá guliguli matev ndøndáp, neka Mbumbukiam vømbō-vizupam. Yaq ndugu Pol-qa manqat gu-ewag, Evezøza matavap mbomboqoá, yaq ndugu teqa manqat vø̄-unimanqatin. 15 Yaq ngunuk sævam neka ndigu ezoqa nøme, khoev-te namba gu꞉yagam, ibøkha iz ndøndapém. Yaq ndugu ni āv gunimbi-eín nqǽgo, “Zo no unimanqatin Evezøza-gu paev ezoqam tøzøte-næmbem, yaq noqá khoev-té qazøtøndózáv, vozomǿqōm.” Yaq ni tuqa manqat, nìmbo-paevém, tuqa khoev-te vøimø̄qom.

Pol neka Sailes ndimbula khoev-te ginqeitaz

16 Khøuwa nøme, ni Zu ezoqam-qa guliguli manqei-te qei-apat, yaq sasae mbasønakam ndøqánd. Ngunuk nqova soqa mbøigoám. Ndugu ezoqa é-møndæ-zømasɨ́n, megemege-te ndo꞉go, matev ande āv khanē-fakhanɨn. Ta matev mokho-te ndøgo, ndugu tugi sasae kawakawa-za, fia kandakanda zømbe-qaqasumám. 17  *Yaq ngunuk mbasønakam, Pol neka ni, sègeni-pavám, vøndō-akhaemam, “Nginik ezoqam, ndigu Mbumbukiam-gí sasae ezoqám, ndego Eqeiwat-Qape. Nginik nakhoa me꞉zømesím, zo khandi ande āv khazøté-ndapēm.” 18 Ngunuk matev av nqægo, khøuwa kopoáv gumatønumam. Yaq Pol gèmbo-ewéz. Yaq ndego até gendego, gèqambún, nqova soqa vømbō-ein, “Yesu Keliso-qa iz-te, no nqataqá-manqate: Mòqofakháq, qo mbasønakam-qa mokho-te ndoqotu꞉gu.” Yaq ndaføyambá, nqova soqa sègefakhán.

19 Yaq tugi kawakawa-za giqeivim, av nqægo, tu mokho-te, moni nqawa gēqasemāk, yaq Pol neka Sailes sègegavém. Yaq maket manqei-té ginø-itub. Ndabua mba zøgeageapát, taon megetapak-qa megemege-te vō꞉-ab. 20  *Yaq nginik, ndigu Lom megetapak-té ginø-tonqozó, vøzø̄-ein, “Nginik Zu bawan-ak, taon ningiitít! 21 Matev ndøgo, ezoqa ndi꞉zømesim, ni Lom ezoqam-te khafeáp, tizimbo-pavat.” 22  *Yaq até ezoqa nømé-a, giwaniapam, Pol neka Sailes-te, qaqa zøqambuí. Yaq ndigu Lom megetapak, até gindigonem, Pol neka Sailes, ndabua zøkeqagím, neka nakhag ezoqam febam manqat vøzø̄-ein. 23 Kha kandambá gizø-khaneam, gifebam. Gumufebam, yaq ndimbula khoev-té ginø-nqeitáz. Yaq ndego ndimbula keoge ezoqam, manqa āv gimbøe-løvuaném nqǽgo, “Qo ùni zømbe-keogé, nginik ezoqa menas. Soqaín ndøgo, tifakhaz.” 24 Ndego nqanek manqat ge-ewag, yaq ta kouwat-te ndǿgo tenø-nqeitáz, uni mokho-te-in qøugoam. Yaq tiqa bov, tae menas livin-té gezømbu-sokhofám, sasa ndøtøkua, vø̄tok.

25 Yaq ande av lova u-mba ndægo, Pol neka Sailes, gèguligulimát neka Mbumbukiam-te ouv vø̄-qaqaemat. Yaq ndigu ndimbula ezoqa nøme, sègezø-ewagát. 26 Yaq nqova mbaín, manqei kandambá qakukuvøem. Ndimbula khoev sùgumu-kukuvøemát. Yaq mboqog ate gi꞉goam, ekeza mbá segembo-qonimát, neka ndimbula ezoqam auli sen gizø-møpusupat, vøzø̄-nqovonim.

27  *Yaq ndego ndimbula keoge ezoqam gesuzam, nqanek matev geqeiv, mboqog gimboqogeapam, yaq ndego kaiya mba ndøndapáz. Ambá ekeza kha ndøngiuín. Zapa ndǿgo, ndego āv gene-matavupám nqǽgo: Ndimbula ezoqam mø̀ndø-khokhonīm. 28 Geté Pol gembo-akha, “Qo qakeza kha ndøngìu᷄. Ni ndimbula ezoqam ate nqati꞉gu, nqeitú꞉gu.”

29 Yaq ndego ndimbula keoge ezoqam, waev-qa ndø-akhá, ndimbula khoev mokho-te vø̄teit. Kha sègembøɨ-wageapát. Yaq até gendego, ekeza kha manqei me꞉laváo, Pol neka Sailes, tiqa megemege-te. 30  *Yaq ndego bavokhó ginø-itúb, vøzø̄-ein, “Khanánqa-za. No gekha matev nógō, tøte-khandi꞉n?”

31 Yaq gimbo-qavøinam, “Evezøza Yesu qó-unimanqatín. Yaq atē khandī voqotēndāp, qogi ezoqam namba, khoev-te ndiqayage.” 32 Yaq Pol neka Sailes, Evezøza-qá Manqat me꞉-ometimém, neka ndigu ezoqa ate gi꞉goam, khoev-te namba gi꞉yagam.

33 Yaq ta lova u-mba ndøgo, ndego ndimbula keoge ezoqam, Pol neka Sailes nqamav zøsungúz. Taqa zita-te, ndego ndaføyambá, ibøkha iz ndøndáp, ekeza ezoqa namba. 34 Yaq ndego khoev-té genøkhatób, lou vøzø̄-etoam. Yaq ndego ekeza ezoqam namba, khanakhanakh kandambá gindapem, ndakin Mbumbukiam gi-unimanqatinim.

35 Yaq khøuwa nøme qandopave, qanaqanus, Lom megetapak, polis ezoqam ndøkhofotáz, ndimbula keoge ezoqam vømbō-einim, “Nandiv ndimbula ezoqa menas, vø̀nqonqotáz!”

36 Yaq ndego ndimbula keoge ezoqam, Pol gembo-ein, “Lom megetapak, zo nqonqotøzat manqat ndokhofotøvém. Yaq ndakin zo kopømbá, sambi-té qazonǿ-fakház.”

37 Geté Pol ndigu polis ezoqam gezø-ein, “Ndigu ni ezoqa ewaqape-qá bøi-té ginøfembám. Oskiá ndøgo, ni Lom manqei-ak nqeigu neka ni bugukhokhof manqa ovøepøteav vø̄goam. Yaq ni ndimbula khoev-té ginø-nqeitán. Yaq ndakin, ndigu ni khonoam-te khofotønat-qa ndøgó. Geté kopømba mbaín. Ndigu ekezan betøndozáv, ni taon bavokho bēkhofotan.”

38 Yaq ndigu polis ezoqam, nqanek manqat, Lom megetapak me꞉zømás. Yaq nginik giyogem, av nqægo, Pol neka Sailes Lom manqei-āk, ndigu møe kandambá gigonem. ⌞Zapa ndǿgo, khafeap kandambá, Lom manqei-ak sa toqofewam, manqa ovøepøteav tøgoat.⌟ 39 Yaq ndigu tinduzáv ndǿgo, Pol neka Sailes tanakh manqat vøzø̄-ein, neka taon ivøve-qa vøzø̄viam.

40 Yaq ndimbula khoev-te gindu-fakhaz, ndigu Lidia-qá khoev-té ginøzáv. Yaq Klisten ezoqa nøme tizømét ndǿgo, neka zita tøpøzu manqat vøzø̄-ein, taon sasa ndø-ivøvem.

17

Pol neka Sailes Tesalonika taon-te gigoam

1 Yaq Pol neka Sailes, Amfipolis taon neka Apolonia taon sègemø-løvuím. Yaq até ge-apát, atema Tesalonika taon-te vømø̄fakhaz. Ta taon-te ndøgo, Zu ezoqam-qa guliguli khoev mø̀ndøwevám. 2 Yaq Pol tenøwáv ndǿgo, av oskia ge꞉goatun, ezoqa vømē-zømesim. Sabat khøuwa misiká, manqat gezø-manqatam. 3 Ndego āv gezømbe-ovøemám nqǽgo: Mbumbukiam-qa Manqat é-møndø-eín, ndego Mesaya, Mbumbukiam geve, ezoqam tekhandi꞉z, ndego nqosøgeap bendáp, neka løvøte-te betøndō-suzam. Yaq Pol nøme gezø-ein, “Ndego Yesu, no nqazømbe-manqate, Mesaya ngének.”

4 Yaq Zu bawan-ak nøme, nqanek manqat gè-unimanqatiním, Pol neka Sailes-te vø̄nøzaz. Até Glik bawan-ák-a, ndigu Zu ezoqam-qa guliguli matev gindapem neka Mbumbukiam vømbō-vizupam, kopoáv, neka sakhei iz-akhayapak kopoáv, tiqa manqat gi-unimanqatinim.

5 Geté Zu bawan-ak nøme, ova ndø-einím. Yaq ndigu ezoqa soqøsoqa ndø-upøzó, maket manqei-te sa gi-okhoam, neka ezoqa ewaqape qaqa vøzø̄løwaz. Yaq ndigu Zeisen-qá khoev-té ginøbøín, Pol neka Sailes vømøzø̄vao. Yaq ambá ezoqa ewaqape-té ginø-tonqozoɨ́n. 6 Geté ndigu ezoqa menas, zømeteav qagoam, yaq até gindigonem, Zeisen neka Klisten ezoqa nøme vø̄gavem. Yaq taon megetapak-té ginø-itúb. Ndabua mba zøgeageapát. Yaq āv gini-akhaemát nqǽgo, “Ezoqam ndigu, manqei-qape-te ate nqægo, manqa-zapazapa gigoatun, ndakin nqánek gigú. 7  *Yaq ngenek Zeisen, nginik ezoqam, ekeza khoev-té genøkhatób. Nginik ezoqam ate ngi꞉gu, Siza-qá khafeap ndømøkuiám, nigi kawa ezoqam kandambaqape. Zapa ndǿgo, ndigu āv gini-manqaté nqǽgo: Kawa nøme ndêgó. Iz nqambógo, Yesú.”

8 Yaq taon megetapak neka ezoqa ewaqape, khanakhanakh mbaín, nqanek manqat giyogem. 9 Yaq ndigu Zeisen neka ezoqa nøme, namba gi꞉goam, moni abam manqat zø-ein. Yaq ndigu moni gi-abem, vø̄nqonqotaz.

Pol neka Sailes, Belia taon-te gigoam

10 Yaq ta khøuwa kopo-te ndøgo, qapøis, ndigu Klisten ezoqam, até gindigonem, Pol neka Sailes, Belia taon-té ginø-khofotáz. Yaq gimøfakhaz ndøgo, ndigu Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té ginøzáv. 11 Nginik Zu bawan-ak, Belia taon-te ndøgo, tiqa matev eqeieqeí, āv tiuká, av ndigu Tesalonika taon-te gi꞉yagam. Ndigu Manqat Mbomambaqape ùnime꞉-ndapém. Yaq khøuwa ate qæpavpavemam, Pol ge꞉zømesimam, ndigu teqa manqat, Mbumbukiam-qá manqat namba me꞉geveatát. 12 Yaq Zu ezoqa kopoáv, gè-unimanqatiním. Neka até Glik iz-akhayapak sakhéis-a, neka Glik angana, vø̄-unimanqatinim. Ezoqa andé kandambá.

13 Geté Tesalonika Zu bawan-ak nøme, giyogem, av nqægo, Pol ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat Belia taon-tē genø-zømesimīt, yaq ndigu tinduzáv ndǿgo, ezoqa teqa yaq-te qaqa vøzø̄løwaz. 14 Yaq ndigu Klisten ezoqam, até gindigonem, Pol ndaola keoqa-té ginø-khofotøvém. Geté Sailes neka Timoti, Belia taon-te, até gesokhoám.

15 Yaq ndigu ezoqam, Pol namba gi꞉-apat, até ge-ituát, atema Atens taon-te vømø̄fakhaz. Yaq ndigu nqawa ginduqavaz, Pol Sailes neka Timoti-te manqat ndøkhofotáv. Ndigu bètøndozáv. Andé nakhamas-té.

Pol Atens taon-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

16 Pol Atens taon-te ndøgo, ndigu ezoqa menas gezømbo-kewagam, yaq āv geneqeív nqǽgo: Ta taon-te ndøgo, tae khøuwiap kopoav-qapé qagoam. Yaq ndego mbøni mbonqosøgím. 17  *Yaq ndego Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té genø-okhoám, ti namba manqat vømø̄-einimin, Zu ezoqam neka ndigu ezoqa nøme, Zu ezoqam-qa guliguli matev gindapem neka Mbumbukiam vømbō-vizupam. Yaq khøuwa ate qæpavpavemam, ndego até maket manqei-té-a, gekha ezoqām ndigu, sa gi-okhoam, manqat vøzø̄-manqatam. 18 Yaq ezoqa nøme, ndigu Epikuli neka Stoik-qa nømendim matev gimbopavam, ndigu Pol namba manqa ndø-itumbám. Yaq āv gini-einím nqǽgo, “Ngenek gekha khokho manqāt ndǿmanqatet? Gê, ngenek ni nømendim-qa ndǿgo?” Geté ezoqa nøme gi-einim, “Ngenek manqei vini-ak-gí mbumbuk-qá yaq-té ate꞉-manqaté.” Av gi꞉-einim ndægo, zapa ndǿgo: Pol Yesu neka ezoqa løvøte-te khandi꞉zat-qá yaq-té gene-manqatám.

19 Yaq ndigu Pol Aleopagus manqei-té ginø-ituím, ma taon megetapak gi꞉pindumam. Yaq ndigu taon megetapak, Pol āv gimbøe-einím nqǽgo, “Kopømbâ, ni qoqa nømendim ndakinak-qa yaq-te, qo ezoqa ndoqote-zømesim, toqoni-ovøyam? 20 Manqat nøme ndøgo, ni nqeitaqa-yoge, viní. Yaq ni taqa manqa mokho ndape-qa nigú.” 21 (Ndigu Atens taon-ak, neka até bawan vini-ák-a, taon-te okha gindu-okhoam, tiqa poev kandambaqape ndǿgo tøgoám, khøuwa kopoav, ezoqa emanqat ndakinak vinivinimba vø̄vototupam-a, vø̄-ewagam.)

22 Yaq Pol, Aleopagus manqei-te ndøgo, megetapak-qá megemege-té genø-itán, gezø-ein, “Zo Atens ezoqam. No āv qateqeív nqǽgo: Zo guliguli matev-te, bazaføgakh zo-asazét. 23 Zapa ndǿgo, no zoqa taon mokho-te qatu-okhoam, neka gigiap vinivinimba qæqeiv, zo ndozombo-tabap, yaq no lou-qase nøme nøqeív, zo mbumbukiam nøme søvakha gigiap qazombo-løvutumatun. Yaq ta lou-qase-te ndøgo, manqat āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Mbumbukiám nøme-qá, ni nøtenateav ndego.’ Ndego Mbumbukiam nøme, zo ndozombo-vizap, gete zo zøtezateav ndøgo, ndégo, no nqazømbe-manqate. 24  *No Mbumbukiam ndégo tøte-manqaté, ndego manqei-qape neka gigiap ate nqægo, ta mokho-te nqøugut, gekhakheinam. Ndego Evezøzá. Yan neka manqei-qape ndégo teno-kawaevát. Ndego ambá av nqǣgo, guliguli khoev-tē geyagē, ezoqa gipuanumatun. 25  *Neka ndego gigiap-av ezoqám mbá. Ndego ambá av nqǣgo, ni-tē gonotawē. Āv taoká. Geté ndego ezoqam ndégo, ni ezoqa ate nqazi꞉gu, khandi neka mbøni fokeam neka gigiap ate nqægo ngini-etoam. 26 Ibugukhokhof, Mbumbukiam ezoqa kopo ndøkhakheinøvém. Yaq ni bawabawan vinivinimba ate nqazi꞉gu, ngenek ezoqa kopo mokho-té genø-khakheinømbém, manqei-qape bizīkhazem. Neka Mbumbukiam ni bawabawan vinivinimba khøuwa nizáv, ni tiziyagat neka gekha manqei-te qazíyagāt. 27  *Mbumbukiam matev av nqægo, tenegó ndǿgo. Ni teqa tàbizimbøe-vawém, neka eísa, te-te pizí-visiīm penømakhaya, neka pizí-ometām penømakhaya. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam qambaqapé mbá ni-te, ni ezoqam ate nqazi꞉gu. 28 Ni teqá mokho-té qazu꞉yagé, neka teqá mokho-té qazu꞉-okhó, neka teqá mokho-té qazu꞉gú. Ndøgo até kopó, av zogi emanqat vototap ezoqa nøme ndimanqate, av nqægo, ‘Ni tegī nakheīs.’

29  *Yaq nakémbá, ni Mbumbukiam-gi nakheis nqazigu, yaq ni bizi-matàva᷄p, av nqægo, ‘Mbumbukiam ndego gigiāp, kopømba ande av gol neka silva neka mbaqambaqa mbumbuk ndi꞉gu. Mbumbuk av ngi꞉gu, ndigu ezoqa zøtezat ndøzøgo, ekeza zendá gini-khakheinøvematún.’

30 Ibugukhokhof, Mbumbukiam qaqa goneáv, ta zapaya ndøgo, ndego vizøpøteav qagoam. Zapa ndǿgo, ndigu ndego zøtezateáv. Geté ndakin, ndego ezoqa ewaqape, manqei-manqei ate ndægot, āv gezømbe-manqaté nqǽgo, tiqa yage bè-enénd neka te-te bēqambuz. 31  *Ndego khøuwa mø̀ndøzáv. Ta khøuwa-te ndøgo, ndego ni manqei-qape ezoqam ate nqazi꞉gu, manqa ovøyam-té genǿ-ámb. Ta manqa ovøyam ndøgo, eqeieqeí. Te mokho-te ndégo tenǿgó, ndego geveatav. Ezoqam ndégo, løvøte-te gekhandi꞉v. Teqa khandi꞉vat matev mokho-te, Mbumbukiam ezoqa ewaqape, āv gininømánd nqǽgo: Ezoqam geveatav ngének.”

32 Ezoqa nøme ndigu, Pol gimboyogem, ezoqa løvøte-te khandi꞉zat-qa yaq-te ge꞉manqatam, ndigu gèvøngi꞉nám. Geté nøme ndigu, gimbo-einim, “Ni khøuwa nøme, qoqa manqat nqawa yoge-qa nigú, taqa yaq-te.”

33 Yaq Pol ndigu gèzuváz, vø̄wav. 34 Geté ezoqa nøme, mø̀ndø-tøkuaném, Pol namba, Yesu vø̄-unimanqatinim. Ezoqa kopo nøme ge-unimanqatin, teqa iz Dionisiús. Ndigu taon megetapak, Aleopagus møvøna manqei gipindumam, ezoqa nøme ndégo tegoám. Sævam nømu ndugu, gu-unimanqatin, tuqa iz Damalís, neka ezoqa nøme vø̄goam, gi-unimanqatinim.

18

Pol Kolin taon-te gegoam

1 Khøuwa nøme, Pol Atens taon tène-iváv, Kolin taon-te vø̄wav. 2  *Yaq Zu ezoqam tenøqát ndǿgo. Teqa iz Akuilá. Ndego Pontus manqei-té geqán. Ndego, tegu zas namba, Plisila, Itali manqei-té giyagám. Geté ndakin Kolin taon-té ginøyág. Zapa ndǿgo, Klodies, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape, manqat āv gene-vøovám nqǽgo: Zu ezoqam ate ndi꞉gu, Lom taon bè-ivøvém. Yaq Pol okha ndøwáv, Akuila neka Plisila, ti-te ndigu vø̄qom. 3  *Yaq namba me꞉yagám, sasae namba vø̄egoam. Zapa ndǿgo, até ndigú-a, palai khoev potofam ezoqám, av Pol ge꞉goam.

4 Yaq Sabat khøuwa ate qæpavpavemam, ndego Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, Zu bawan-ak nekā Glik bawan-ak, manqat zømanqatám. Ndigu Yesu bè-unimanqatiním.

5  *Yaq Sailes neka Timoti Masedonia plovins-te ginduzav, Pol sasae nøme goneáv. Geté khøuwa kopoáv, ezoqa Mbumbukiam-qá Manqat mba me꞉zømesimám. Ndego Zu bawan-ak āv gezømbe-ovøemám nqǽgo: Ndego Mesaya, Mbumbukiam geve, ezoqa tekhandi꞉z, ndego Yesú. 6  *Geté ndigu Pol-qa manqat, gèsanqawém, neka vø̄ngenøinam. Yaq ndego pakhakh mba ndøpomoyám, ekeza ndabua-te qambogoam, vøzø̄-ein, “Zo khandi qazo-sanqawem, tozo-soqoez, ndøgo noqá manqa-zapá mbá. Zøkeza manqa-zapá. No ndakin bawan vini-ak-té qatǿnáv, Mbumbukiam-qa manqat vømé-zømesīm.”

7 Yaq Pol Zu ezoqam-qa guliguli khoev gè-iváv. Yaq Titius Ziastes-qá khoev-té genøwáv, vømø̄qom. Teqa khoev, guliguli khoev avønin-té qawevám. Ngenek ezoqam, Zu ezoqam-qá guliguli matev ndøndáp, neka Mbumbukiam vømbō-vizupam. 8 Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te ndøgo, Klispus megeat ezoqam ndøgoám. Yaq vaev, até ndegó-a, neka ndigu ezoqa ate gi꞉goam, teqa khoev-te gi꞉yagam, Evezøza vø̄-unimanqatinim. Neka ezoqa nøme kopoáv, Kolin taon-te ndøgo, Pol-qa manqat gi-ewagam, vø̄-unimanqatinim, neka ibøkha iz vø̄ndapem.

9 Khøuwa nøme, lová, Pol umingiap ndøqeív. Ta mokho-te ndøgo, Evezøza āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo møe ndø̀go᷄. Ezoqa manqat até vøe-zømesimít. Qo manqat ndøkhoùta᷄v. 10  *No nqæ̂gó, qo namba. Ezoqa kopømba mbaín, tengiæqo. Zapa ndǿgo, ezoqa kopoáv, nqanek taon-te ngiyage, ndigu nogí ezoqám.”

11 Yaq Pol Kolin taon-te viav andé møe-mbá geyagam. Viav kopó neka nøme livin-mbá gunumu-nqawá, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam.

12 Ta khøuwa-te ndøgo, Galio Akaya plovins-te ndøgo, Lom kawa ezoqam gegoam, yaq Zu bawan-ak até gindigonem, bawan vø̄pizumem, Pol sasa ndømøvøinam, manqa ovøyam-te vø̄ndafem 13 Yaq gi-einim, “Ngenek ezoqam, ezoqa āv gene-zømesimatún nqǽgo: Ndigu Mbumbukiam matev vini-té giabembo-vizáp. Geté matev av nqægo khafeáp, Mozes-qa guguna manqat-te.”

14 Pol ambá manqat ndø-einín. Geté Galio mba, é-møndo꞉-løfokév, Zu bawan-ak gezø-ein, “Ngenek ezoqam amba manqa-zapa tegonɨn o ezoqa telavawɨn, no zoqa manqat ndæ̀-ewagɨ́n. 15 Geté zo zøkeza nømendim manqat neka iziz neka guguna manqat mba zøte-itumbumít. Yaq nakémbá, zo zøkhapus mbá sozó-ovøemém, taqa yaq-te. No zoqa manqa ovøyam, nǿ-ewagák.” 16 Yaq ndego tiqa manqa ovøyam, gèzø-evøzám, bavokho vø̄ngeasam.

17 Yaq ndigu até gindigonem, Sostenes, ndego Zu ezoqam-qa guliguli khoev megeat ezoqam vø̄-møvøinam, manqa ovøyam khoev megemege-te, sasa ndøzuim. Geté Galio ndigu geagipøteáv. Sègezøták.

Pol Antiok taon-te gevesez

18  *Taqa zita-te, Pol Klisten ezoqam namba, Kolin taon-te ndøgo, elavøqase nøme, mø̀ndø-qovezám. Yaq vaev, ndego sègezuváz, Plisila neka Akuila namba. Silia manqei-té ginøtiním. Geté Senklia taon-te ndøgo, khagua-te giketab, Pol bugukhokhof izu ndøqogáz, vømø̄-kawa-mokho-mba-ev, av Zu ezoqam-qa matev qazømbe-goam, manqa mbusa gumu-khouimin. Zapa ndǿgo, Pol manqa mbusa ndøvé, Mbumbukiam-te.

19 Yaq ndigu Efesus taon-te gimøfakhaz, Pol Plisila neka Akuila gèzuváz. Yaq ndego Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té genøwáv, Zu ezoqam namba manqat vømø̄-einim. 20 Yaq ndigu Pol, khøuwa elavøqase qomat manqat mbo-einím, ti namba. Geté ndego poeveáv.

21 Geté ndego ouo manqat gezø-ein, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “No nqawa ndø̀tøndo-veséz, Mbumbukiam poev tømbogoat.” Yaq ndego Efesus taon, gè-iváv, vø̄søkuzim.

22 Yaq Pol Sæzalia taon-te gemøfakhan, ndego Zelusalem taon-té genøqavíg, Klisten bawan ezoqam-te ndøgo, okha vømø̄wav. Taqa zita-te, ndego Antiok taon-té gemø-ová.

Pol qambo-misika, manqei vinivinimba-te ge-okhoam, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

18:23–21:16

23 Yaq Pol elavøqase mø̀ndø-qovezám, Antiok taon-te ndøgo. Geté vaev-te, ndego nqawa ge-ivav, Galesia neka Fligia manqei-té genøwáv, ta manqei-te ate qægoam, ndigu Yesu gi-unimanqatintam, zita tøpøzu manqat vøzø̄-manqatat, tiqa unimanqatin vøzø̄-føgøføgakham.

Apolos Efesus taon-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

24 Ta khøuwa-te ndøgo, Zu bawan-ak ezoqa kopo, Efesus taon-té genøwáv. Teqa iz Apolós. Ndego Aleksandlia taon-té geqán. Ndego Mbumbukiam-qa Manqat ùnime꞉-otév neka teqa manqa manqate qanimav tantáv. 25 Ndego Evezøza-qa Nakhoa é-møndæ-ometimém. Yaq ndego ezoqa, Yesu-qa yaq-té gene-zømesimám. Khanakhanakh-ús neka ndaføyamba-qapé. Geté ibøkha iz upøgim-qa yaq-te, ndego sa ndǿgo tene-otév, av Zion ezoqa gezømbe-etoumam.

26 Yaq ngenek Apolos, Zu ezoqam-qa guliguli khoev-te, Efesus taon-te ndøgo, manqa manqate ndøngáz. Kha føgakh-mbá. Yaq Plisila neka Akuila, teqa manqat giyogem, ndigu ekeza khoev-té ginø-khatowém, Mbumbukiam-qa matev-qa yaq-te, nøme vømbø̄e-ovøemem.

27 Yaq vaev Apolos matavap geve, Akaya plovins-te tewav, Klisten zifuap, zita mbotøpøzém, neka pepa vømbō-peaomem. Ta pepa-te ndøgo, ndigu Klisten ezoqa nøme-te, go꞉yagam ndøgo, āv gini-peaomém nqǽgo, “Nandev ezoqam, vø̀mø-khatowém.” Yaq gemøfakhan ndøgo, ndego tøke kandambá gezøgo, ndigu ezoqam, ndigu Mbumbukiam-qa kuku matev mokho-te, Yesu gi-unimanqatinim. 28  *Zu bawan-ak, ezoqa ewaqape-qa bøi-te, Apolos namba manqa gi-itumbam, ndego gèpitáz. Ndego Mbumbukiam-qa Manqat mokho-te, āv genezømás nqǽgo: Ndego Mesaya, Mbumbukiam geve, ezoqam tekhandi꞉z, ndego Yesú.

19

Pol Efesus taon-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

1  *Ta khøuwa-te ndøgo, Apolos Kolin taon-te gegoam, Pol manqei popotap-té ge-okhoám, atema Efesus taon-te vømø̄fakhan. Yaq ndego ezoqa nøme tezømét ndǿgo, Yesu gi-unimanqatintam, 2  *vøzø̄bevap, “Zo Nqova Mbomambaqape mozóndafem, zo Yesu ande qazøte-unimanqatinim?”

Yaq gindu-einim, “Mbaín. Ni Nqova Mbomambaqape-qa yaq-te yogeáv.”

3 Yaq Pol gezøbevap, “Av tægoat ndægo, zo gekha ibøkha iz zóndapem?”

Yaq gindu-qavøinam, “Ni ibøkha iz ndǿgo teindapém, av Zion ezoqa gezømbe-etoumam.”

4  *Yaq Pol gezø-ein, “Gekha ezoqām ndigu, Zion-qa ibøkha iz gindapem, ndigu ta mokho-te ndøgo, āv gini-vøndæmém nqǽgo, ndigu Mbumbukiam-té ginøqambúz. Zion ezoqa gezø-ein, ‘Ndégo tozó-unimanqatiním, noqa zita-te tegeav.’ Ngenek ezoqam, Yesú.”

5 Yaq ndigu ezoqam, Pol-qa manqat giyogem, ndigu ibøkha iz, Yesu-qá iz-té ginøndapém, ndego Evezøza. 6  *Ibøkha iz gumundapem, yaq Pol zenda mo꞉vé, ti-te. Yaq Nqova Mbomambaqape ndovís, ti-te. Yaq ndigu bawan vinivinimba-qá manqat-té ginø-manqatám, neka Mbumbukiam-qa manqat vø̄vevezumam. 7 Angana ate gi꞉goam, ibøkha iz gindapem, ande āv tuélv ndi꞉gú.

8 Yaq Pol Efesus taon-te ndøgo, Zu ezoqam-qá guliguli khoev-té genø-okhoám, ezoqa namba manqat vø̄e-manqatam, kha føgakh-mbá, neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev-qa yaq-te vøzø̄-ovøyam. Matev av nqægo, løvøyak misiká gematønumam. 9 Geté ndigu Zu bawan-ak nøme, Pol-qa manqat ndapeáv. Ndigu føgakhín. Yaq ndigu ezoqa ewaqape-qa bøi-te, Yesu-qa Nakhoa gèngi꞉nám. Yaq Pol ndigu ezoqa nøme namba, Yesu gimbopavam, sègeziváz. Yaq khøuwa ate qæpavpavemam, ndego ezoqa Tilanus-qá skul khoev-té gene-zømesimám. 10 Ndego matev av nqægo, viav menás gematønumam. Yaq Zu bawan-ak nekā bawan vini-ak ate gi꞉goam, Esia manqei-te gisokhoam, Evezøza-qa Manqat sùgumu-ewagát.

Skeva-gi nakhei angana, nqova soqøsoqa amba gi꞉ngeasam

11  *Mbumbukiam Pol mokho-te, umingiap matev viní gematønumam. 12  *Ezoqa nøme ndabua mba ndø-upøgimám, tata vuogim nonqo neka mim-te faleam nonqo, ndego ge-uzumam, yaq enqoni-us ezoqam-té ginø-aumám. Yaq ndigu enqoni sègezø-navøemɨ́n, neka ezoqa nøme ndigu, nqova soqøsoqa gizømbu-goam, vøzø̄-fakhazɨn.

13 Zu ezoqa nøme, ndigu manqei vinivinimba-te gi-okhoam, nqova soqøsoqa gingeasumam, ndigu ndakin nqova soqøsoqa, amba Yesu-qá iz-té ginø-ngeasamɨ́n, ndego Evezøza. Ndigu āv gini-einimín nqǽgo, “No zo nqova soqøsoqa nqazǿ-manqate: Yesu-qa iz-te, ndego Pol ezoqa nde꞉zømesim, vø̀fakház.”

14 Ezoqa nøme, ndigu matev av nqægo gimatønumam, ndigu Skeva-gí nakhei angana sevén. Ngenek Skeva, Mbumbukiam-gé iziz ezoqa kandambaqapé nømé, Zu ezoqam mokho-te. 15 Yaq khøuwa nøme, ndigu matev amba av nqægo tigonemɨn, yaq nqova soqa, āv gezømbe-eín nqǽgo, “No Yesu mø̀tenøtén, neka Pol vøtēnøten. Geté zo, gekha ezoqâm?” 16 Yaq ndego ezoqam, nqova soqa gembøegoam, até gendego, gèndovuáo, vø̄zitag. Kha kandakandá gezø-khaneam, neka ndabua vøzø̄løvøi. Yaq ndigu gèbǿin, khoev vø̄-ivøvem. Kouk até gezømbo-wavupát.

17  *Yaq ezoqa ewaqape, Efesus taon-te giyagam, nqanek manqat giyogem, Zu bawan-ak nekā bawan vini-ak, ndigu nqova ndafe kandambá. Yaq Evezøza Yesu, gèmbo-vizumém. 18 Yaq ezoqa nøme, ndigu gi-unimanqatintam, tiqa matev soqøsoqa gèvøndøzém, ezoqa nøme-te. Ezoqa kopoáv, matev av nqægo gigonem. 19 Yaq ndigu ezoqa nøme, manqa-sisi matev vinivinimba gimatønumam, tiqa manqa-sisi mbuk, gèndo-tonqogím, ezoqa ewaqape-qa bøi-te, vø̄løvutømem. Mbuk ndøgo, giløvutømem, taqa fia kandambá tantáv. Silva moni mokho, ande āv fifti taosén ndægó.

20 Yaq ta matev nqanek gi꞉matønømem, Evezøza-qa Manqat sège-vøndavát. Bazaføgakh-ús.

21  *Taqa zita-te, Pol matavap āv genegó nqǽgo: Ndego Masedonia neka Akaya plovins-té geabenøwáv, yaq vaev Zelusalem taon-te bēwav. Yaq Pol nøme ge-ein, “Taqa zita-te, no até Lom taon-té-a, banø̄nav.” 22 Yaq Pol bugukhokhof tegi tøke ezoqa menas, Timoti neka Elastus mo꞉khofotáz, ndøgo Masedonia plovins-te. Geté ndego ekezan, elavøqase nøme mø̀ndø-qovezám, Esia manqei-te ndøgo.

Efesus taon-te, qaqa matev qafakhan

23  *Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu-qa Nakhoa zapaya, qaqa matev kandambá qafakhan.

24 Ezoqa nøme mø̀ndøgoám. Iz nqambógo, Demitliús. Ndego silva gigiap ndøkhakheinumám. Taqa bugug, ande Atemis-qá khoév, tigu mbumbukiam sævam. Ndøgo silva, auli gigiap fia kandakandá. Yaq ndego neka ndigu ezoqa nøme, nqanek sasae namba gi꞉goam, moni kandakandá gi꞉qaqasumam. 25 Yaq Demitlius, ndigu ezoqa sègezømbu-akhá, ndigu sasae kopo gi꞉goam, gezø-ein, “Nǿfuap. Zo mø̀zøte-zøtéz. Ni nqanek sasae-te, moni kandakandá qazi꞉-qaqasumatun. 26 Geté zo àmozo-qeivím neka àmozo-yogém. Ngenek ezoqam Pol, ezoqa ewaqape matavap zøqambuatét. Nqanek Efesus taon mokho-te mbá mbá, geté avønín, até Esia manqei ate ndægó-a. Ndego ezoqa āv gene-zømesimatún nqǽgo: Mbumbuk ndigu, ezoqa zenda gi꞉khakheinøvematun, ndigu uni mbumbuk-aním mbá. Neka ezoqa kopoáv, sège-unimanqatiním. 27 Yaq nakémbá, ni aiyá qabizigú. Soqaín ndøgo, teqa manqat niqa sasae-qa iz mbomambaqape tøngiu. Geté ta-mbá mbá. Uni qæsoqa nqánek, ezoqa ngunuk Atemis, nigu mbumbukiam sævam kandambaqapu, tuqa khoev khokho ti꞉vewat, yaq ta mokho-te ndøgo, ezoqa ngunuk mbumbukiam sævam-qa iz tingi꞉nam, ndugu Esia manqei-te neka manqei-qape-te ate ndægo ndimbovizap.”

28 Yaq ndigu nqanek manqat giyogem, qaqa kandambá gigonem. Yaq āv gini-akhaemát nqǽgo, “Atemis, Efesus taon-gu mbumbukiam sævam, tuqa iz kandambaqapé!” 29  *Yaq nakhamas-té, ezoqa ewaqape, taon mokho-te ndøgo, sùgumu-akhayát. Manqa vøe kandambá qapa. Yaq ndigu wambap manqei-té ginøbǿin, Gaius neka Alistakus, ndigu Masedonia plovins-ak menas, Pol namba gigeavun, vø̄gavem. 30 Pol ambá ezoqa ewaqape-qá megemege-té genø-itanɨ́n, manqat vøzø̄-einin. Geté ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, gètokøvém, tewav. 31 Até plovins megetapak nømé-a, ndigu Pol-gi zifuap gigoam, ndigu manqa ndøkhofotøvém te-te, av nqægo, ndego wambap manqei-te bèwa᷄v. ⌞Soqaín ndøgo, ezoqa timølaem.⌟

32 Ezoqa ewaqape, giwaniapam ndøgo, manqa wag gèzømbo-eqavát. Ezoqa nøme, manqat vini ndø-akhaemám, neka nøme manqat vini vø̄-akhaemam. Neka ezoqa kopoáv, mè꞉zøtezák, av nqægo, gekha mokhō gindīpindam.

33 Yaq Zu bawan-ak nøme, Aleksanda ndøtøpøtøvém, ndego ezoqa ewaqape manqat bemøzø̄-ein. Yaq Aleksanda ezoqa ewaqape, zenda zø-eqá. Manqa khoutam-qa zøgoám. Yaq ambá gezø-ovøyamɨ́n, av nqægo, nqanek matev qafakhan, ndøgo Zu bawan-ak-qá manqa-zapá mbá. 34 Geté ezoqa ewaqape gimatøvemem, av nqægo, ndego Zu bawan-āk, yaq ndigu nøme mba mo꞉-akhaemém, av nqægo, “Atemis, Efesus taon-gu mbumbukiam sævam, tuqa iz kandambaqapé!” Ndigu khøuwa iz kandambá gi꞉khoubim. Ande āv tu awáz ndægó, gi-akhaemat.

35 Yaq vaev-te, ezoqa ewaqape-qa manqat, taon megeat ezoqam zøkhoutāv, gezø-ein, “Éfesus taon-ak. Nogi ezoqam. Ezoqa ewaqape mø̀ndæzøtéz, av nqægo: Ngunuk mbumbukiam sævam Atemis, tuqa khoev neka tuqa nqovønqova, yan-te qandobøi, ni zimbo-kewagatún, ni Efesus taon-ak. 36 Ezoqa kopømba mbaín, manqa tiqavotømem. Yaq nakémbá, zo manqa feazu vø̀-ivøvém. Neka matev-qase, ngetøgeap-te ndøgòne᷄m. 37 Nginik ezoqam, zo khokho qazøtøndo-itub nqanek, ndigu nigu mbumbukiam sævam-qa iz ngi꞉wateáv, neka tuqa khoev-te, gigiap aqonøpøteáv. 38 Demitlius neka nginik ezoqa nøme, sasae kopo gi꞉goatun, manqat tøzøgoat, ezoqam-qa manqa-zapa zapaya, yaq ndigu manqa ovøyam khoev-té giabenøzáv. Manqa ovøyam khøuwa ndø̂gó neka manqa ovøyam iz-akhayapak ndîgú, ndigu manqat gikhakheinumatun. 39 Neka zo manqat nøme tøzøgoat, yaq ni taon manqa manqate møvøna khøuwa-té qabizinø-ovøemém. 40 Ni aiyá qabizigú. Soqaín ndøgo, nigi gaman megetapak, niqa manqa tisøkuzømem, av nqægo, ‘Zo ezoqa ewaqape mbøni sozozømbu-sokhofāt.’ Nqanek matev, nqægo khaiya qafakhan, mokho mbaín. Yaq tinibevap, yaq ni kopømba mbaín, mokho tizi꞉zømas.” 41 Ngenek taon megeat ezoqam, nqanek manqat qamømbøe-navøem, yaq ndigu ezoqa tène-khofosám.

20

Pol Masedonia neka Glik manqei-te ge-okhoam

1 Nqanek qaqa matev qame-navøem, yaq Pol ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, gèzø-akhá, zita tøpøzu manqat sasa zø-etoam, ouo manqat vøzø̄-ein. Yaq Pol tenøzuváz ndǿgo, Masedonia plovins-te vø̄wav. 2 Yaq ta manqei-te ndøgo gu꞉mat, ndego Klisten ezoqam, zita tøpøzu manqat zømanqatát. Manqat kandambá gezø-manqatat. Yaq até gemát, atema Glik manqei-te vømø̄fakhan. 3 Yaq ndøgo løvøyak misiká, geqotam.

Taqa zita-te, Pol ambá palai khagua-té genøketawɨ́n, Silia manqei-te vømø̄-fakhanɨn. Geté ndego āv gene-ewág nqǽgo: Zu bawan-ak nøme gèmbo-voqoém. Gélaém. Yaq ndego matavap gè-enénd. Yaq Masedonia plovins mokho-té genøveséz. 4 Ezoqa nøme, namba gi꞉-apat, ngínik: Sopatá. Ndego Pilus-gé yó. Belia taon-ák. Neka nøme Alistakús neka Sekundús. Ndigu Tesalonika taon-ák. Neka nøme Gaiús. Ndego Debe taon-ák. Neka até Timotí-a, neka nginik Esia manqei-ak menas, Tikikus neka Tlofimus, ndigu vø̄-apat. 5 Nginik ezoqam, gò꞉megetát. Yaq Tloas taon-té ginimbo-kewagám. 6 Geté ni até nitøndu-sokhoám, atema Zu bawan-ak-qa khøuwa kandakanda, ndøgo flawa poponøvemav gilouzatun, vømø̄-nasinim. Yaq ni Filipai taon-te ndøgo, palai khagua nindapém. Yaq khøuwa faev-qa zita-te, nginik ezoqam, Tloas taon-te nqawa vø̄iqas. Pula kopó, qeisokhoam ndøgo.

Pol Tloas taon-te, ezoqa ndakinak nqawa gekhandi꞉v

7 Sande khøuwa-te ndøgo, ni Klisten ezoqa nømé namba nitimøvámb, Evezøza-qa lou loge matev vøimǿgonēm. Yaq Pol ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat tene-zømesimát ndǿgo, até vømø̄-umba. Zapa ndǿgo, ndego khøuwa nøme, ivøve-qa ndøgoám. 8 Ta khoev-te ndøgo, ni qeipindam, kouwat ová qeito-qonavám. Neka ndøgo ndavand waev kopoáv qakhavat. 9 Møvøna-te ndøgo, iwateam mø̀ndøgoám. Teqa iz Yutikus. Bøi mboqog-té geqotám. Yaq Pol ate av-té manqat ge꞉geveat, ngenek Yutikus venanqei-qape mboqaná, vø̄buv. Nqova mokho-té gembøi-teitát. Yaq ndego manqei-té genøbøiáv. Yaq ezoqa ginduvis, gindafem, ndego é-møndønaním. Lou løvøtap misika-té gendobøiav.

10 Yaq Pol gendovis, Yutikus-qá mumat-té genøqoqóz, vø̄pøtiu, neka ezoqa gezø-ein, “Zo mbøni khapé bezømbèva᷄. Ngenek ngekhandî꞉vát.” 11 Yaq Pol nqawá genøqavíg, ezoqa namba Evezøza-qa lou loge matev vø̄gonem. Yaq ndego manqat até gemanqatát, ezoqam namba, atema꞉ vøndōpave, sasa ndøzivaz. 12 Ndego iwateam, nqawa gekhandi꞉v, ezoqa khoev-té ginø-ituím. Ezoqa ewaqape, khanakhanakh kandambá gindapem, te zapaya.

Pol Tloas taon ge-ivav, Miletus taon-te gewav

13 Tloas taon-te ndøgo, ni palai khagua-té qeitø-ketámb, atema Asos taon-te. Ndøgo Pol-qá poév, av nqægo qeimatønømem. Geté ndego ekezan, zapa okho-qa mbogoám. Yaq sa ndǿgo, temǿketáo. 14 Yaq Asos taon-te ndøgo, qeimø-qaqandam, ndego gèndo-ketáo, atema Mitilini taon-te, vøimø̄teit. 15 Yaq khøuwa nøme qandopave, ni Kios manqei bawa avønin-té qeimø-fakhán. Yaq nøme qamøpave, ni ate niqantavát, Samos manqei bawa-te vøimø̄-fakhan. Yaq khøuwa nøme qamøni-pave, ni Miletus taon-té qeimø-fakhán. 16 Pol matavap é-møndøgó, av nqægo, ni até nitúguvít. Efesus taon seimǿ-løvuím. Ndego gè꞉ngetøgeapát neka poeveáv, ni Esia manqei-te, khøuwa mba tøti-khoubit. Zapa ndǿgo, kopømba tøgoat, ndego Pentikos khøuwa kandambaqape-te, Zelusalem taon-te gone-qa ndøgoám.

Pol Efesus Klisten megetapak, manqa gezø-løvua neka ouo manqat gezø-ein

17  *Ni Miletus taon-te qeimø-fakhan, yaq Pol Efesus taon-te, manqat ndøkhofotáv. Klisten megetapak, yà betøndozáv, bēnømendam. 18  *Yaq gifakhaz, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo mø̀zøte-zøtéz, av no qateyagam, Esia manqei-te ande qategeavun, neka khøuwa ate qægoam, zo namba qazi꞉yagam. 19 No Evezøza-qá sasae mba nogoám neka no nøkeza iz eqawateáv. No nqanek sasae qægoam, nøme nø̀-eivumám. Neka no yage føgakh-qapé qændapat, Zu ezoqam, noqa yage ngi꞉wat-qa givawam. 20 Neka zo mø̀zøte-zøtéz, no Mbumbukiam-qa Manqat qate-zømesimam, no manqat-qase khonøweáv, zo tøzømbe-tøkeat. Geté zo ùni nøte-zømesimám, ezoqa ewaqape-qa bøi-te neká zøkeza khoev vinivinimba-te. 21 No ezoqa āv qazømbe-ovøemám nqǽgo: Zu bawan-ak neká bawan vini-ak, tiqa yage bè-enénd, neka Mbumbukiam-te bēqambuz neka nigi Evezøza Yesu bē-unimanqatinim.

22 Yaq ndakin, nqáe! No Zelusalem taon-té qatǿnáv. Nqova Mbomambaqape ndø-itumbít, tænav. Geté, unimanqatín, no nø̀tenøtenák, ande gekha matev me mønǿfakhān. 23  *Ta-mba nqánek qatenøtén, gekha tāon ndøgo, qæ-okhoatun, Nqova Mbomambaqape āv gene-nømendimatún nqǽgo: No ndimbula-té gimǿ-utøném neka no yage føgakh-qape vøemǿqeīv. 24  *Geté no nøkeza yage-te, matavapøteáv. Gigiap-qape sa nqánek: No bøiat uni nøtékhóu, neka ta sasae ndøgo, Evezøza Yesu genø-etoam, vøtumú-khōu, ezoqa Manqat Mbomambaqape tøte-zømesimit, Mbumbukiam-qa kuku matev-qa yaq-te.

25 Yaq nqáe! No āv qatenøtén nqǽgo: No zo mokho-te qæ-okhoam neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev vøtē-zømesimam, zo noqa bugug nqawa zonǿ-qeivimák. 26 Yaq nakémbá, no zo āv qazømbé-eín nqǽgo: Zo ezoqa nøme, Mbumbukiam te-ivav, vǿsoqoēv, ndøgo noqá manqa-zapá mbá. 27 Zapa ndǿgo, no manqat kopo khonøweáv zo-te. Geté no Mbumbukiam-qa poev ate ndægo, ezoqa khandi꞉zat-qa yaq-te, sø̀tumu-zømesimát. 28  *Zo zøkeza kha, gèqeiví. Neka ate ezoqa ewaqapé-a, vø̄zømete, ndigu Nqova Mbomambaqape, zoqa zenda-te ge-ab, zo tozozø-kewagat. Zo andé sip keoge ezoqam me zøte꞉gó. Zo Mbumbukiam-gi bawan ezoqam, mbomambá segezø-keogé, ndego ekeza kouk ge꞉wi. 29  *No mø̀tenøtén, no tænav, yaq zo mokho-te, ezoqa nøme andé gaqo lozokhak khobokhobos me ndézáv. Yaq ndigu ezoqa ngiæzoat-qa ndǿgoát, ndigu kopømba ande av sip ndi꞉gu. 30 Até zo mokho-té-a, ezoqa nøme vǿfakhāz. Ndigu Klisten ezoqam-qa matavap enegim-qa ndǿgoát. Yaq nginik Klisten ezoqam, ndigu tìabezømbe-páev. 31  *Yaq nakémbá. Gò꞉feazoát. Até vømbo-mataváp. No zo ate ndøzøte꞉go, viav misika mokho-te, pavpave neká lovølova, oskia nogugubám. Nøme ndøgo eiv-ús, qægugubam.

32 No zo ndakin Mbumbukiam-qá zenda-té neka teqá Manqat-té qatø-abét, ndøgo teqa kuku matev-qa yaq-te ndæmanqate. Nqanek manqat mokho-te, zoqa unimanqatin kopømbaqapé, gezømbé-føgákh, yaq zo matev mbomømboma vozóndapēm, ndøgo Mbumbukiam tegi ezoqam ate ndi꞉gu-qa gekhakheinam.

33  *No zo namba qategoam, no ambá av nqǣgo, ezoqa nøme tigi moni neka tiqa ndabua nøte-qovetām. 34  *Zo mø̀zøte-zøtéz, no nøkeza zendá qate-sasaetám, moni qæqaqasumam, nøkeza kha keoge nonqo neka tiqa ndigu, namba qati-okhoam. 35 Matev ate qægoam, no qæmatønumam, no āv qatezømás nqǽgo: Ni sasae bazaføgakh-us bizigú. Yaq av nqægo, ni kopømbaqapé, ndigu ezoqam zizǿtøké, ndigu bazaføgakh mbain ndigu, ekeza kha timbo-kewagat. Ni até bizimbo-mataváp, av nigi Evezøza Yesu ekezan ge꞉-ein, ‘Khanakhanakh ndøgo, toqondap, ezoqa nøme gigiap toqombo-etoam, ndøgo gò꞉megeát. Mø̀ndøløvú, av khanakhanakh ndægo, ezoqam-te gigiap toqondap.’ ”

36 Pol nqanek manqat qamømbøeva, yaq katuk ndømøkuí, nginik ezoqa ewaqape namba, vø̄guligulimem. 37 Yaq ndigu gè-eivám, Pol sasa ndømøvøinam neka vø̄ngenøtømem. 38 Ndigu mbøni vaev kandambaqape, ta zapaya ndǿgo tinindapém, ndego gezø-ein av nqægo, “No bugug nqawa zonǿ-qeivimák.”

Yaq Pol khagua pu-te ge-ova, ndigu gèmbofikím, vømø̄-khofotøvem.

21

Pol Zelusalem taon-te gewav

1 Ni ouo manqat qeizømbu-akha, vø̄iketamb, yaq ni ndaføyamba niteitát, atema Kos manqei bawa-te. Yaq khøuwa nøme qandopave, ni Lodes manqei bawa-té qeimø-fakhán. Yaq até niteitát, atema Patala taon-te. 2 Yaq ni palai khagua nøme qeiqeivim, qabøetam, ndøgo Finisia manqei-te qantøve-qa qagoam, yaq ni teitø-ketámb ndǿgo, vø̄i-teit. 3 Yaq ni Saiples manqei bawa qeiqeivim, sèimø-gigizím. Sa nakeamó qeitøteít, atema Silia manqei-te vøimø̄-fakhan. Yaq ni Taya taon-té qeimø-tokhotøvém, gigiap ndøgo, khagua-te qøugeyam, vø̄-ivøvem.

4  *Yaq Taya taon-te ndøgo, Klisten ezoqam qeizøvao, vø̄izømet, yaq ni namba niti-sokhoám ndigu. Pula kopó. Ndigu Nqova Mbomambaqape mokho-te, Pol āv gimbøe-viømém nqǽgo: Ndego Zelusalem taon-te bèwa᷄v. 5 Geté ta pula kopo ndøgo, qame-navøem, ni tø̀ti-ivøvém, vø̄i-niav. Yaq Klisten ezoqa ewaqape, até sakheis neka nakheis, gìnifikát, atema taon bavokho vøimø̄-fakhan. Yaq ndøgeg-te ndøgo, ni katuk nimøkuí, vø̄i-guligulimem. 6 Yaq ni yaqyaq-a, ouo manqat qeitumu-einim, ni palai khagua-té qeitø-ketámb, yaq ndigu khoev-te vø̄qavaz.

7 Ni Taya taon qei-ivøvem, yaq Tolemais taon-té qeitøteít. Yaq ni Klisten nøfuap-te, okha nimøniáv, neka namba vømī-qovez. Khøuwa kopó. 8  *Yaq khøuwa nøme qandopave, ni nìzuváz. Yaq até nigoát, atema Sæzalia taon-te vøimø̄-fakhan. Yaq ndøgo, ni Filip-qá khoev-té qeimøqóm. Ngenek Filip, ezoqa Manqat Mbomambaqape me꞉zømesimám, ndigu Yesu-te betøndēqambuz. Ibugukhokhof, Zelusalem taon-te ndøgo, tøke ezoqam seven givevesam, ezoqa nøme ngének. 9 Ngenek nakhei sakheis foá gimbogoam. Ngængǽm. Angana upøgipøteáv. Ndigu Mbumbukiam-qá Manqat ndøvevezumám, av ndego gezømbe-ovøemam.

10  *Ni Sæzalia taon-te, khøuwa andé møi-mbá qeisokhoam. Yaq Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam ndowáv. Teqa iz Agabús. Zudia plovins-té gendo-ová. 11  *Ndego ni-te gendowav, yaq Pol-gi ndabua segim nonqo ndøndapáz, ekeza zenda tokhotapak neka geagim nonqo vø̄løvønam. Yaq sasa ndø-ein, “Nqova Mbomambaqape, āv gene-manqaté nqǽgo: Ngenek ezoqam, ndabua segim nonqo ngimbogo, Zu megetapak Zelusalem taon-te, āv tiní-løvønøvemém. Yaq ndigu bawan vini-ak-qá zenda-té ginǿveém.”

12 Ni nqanek manqat qeiyogem, yaq ni ndigu Klisten ezoqa nøme namba, ta taon-te ndøgo giyagam, Pol āv qeimbøe-viømém nqǽgo: Ndego Zelusalem taon-te bèqa᷄.

13  *Geté ndego gendo-ein, “Zo gekha zó-eivumit neka noqa mbøni ndōzō-ngīītīt? No mø̀ekhakheinám. Ta-mbá taoká ndøgo, no timø-løvønømbemem, Zelusalem taon-te ndøgo. Geté até ndøgó-a, noge Evezøza Yesu zapaya tæmønanim.”

14 Yaq ni kopømba mbain qagoam, teqa matavap teimbo-enendem, yaq ni ndego sekemba pouweáv. Yaq āv qati-einím nqǽgo, “Evezøza-qá poev mba begó.”

15 Nginik khøuwa-qa zita-te, Sæzalia taon-te ndøgo, ni gigiap nikhakheinám, Zelusalem taon-te sasa niqavig. 16 Yesu-gi paev ezoqa nøme, Sæzalia taon-ak, ndigu ni namba qati-apat, Neison-qá khoev-té ginø-itúmb, vøimø̄qonav. Ngenek ezoqam, Saiples manqei-ák. Yesu ande gimbøe-paevem, ezoqa nøme ngének.

Pol Zelusalem taon-te, Klisten megetapak namba gi꞉qonav

17 Ni Zelusalem taon-te qeimø-fakhan, Klisten nøfuap, ni gèkhatómb. Khanakhanakh-ús. 18 Yaq khøuwa nøme qandopave, Pol neka ni ezoqa nøme, Zems-té qeitøniáv. Até Klisten megetapák-a, ate ndi꞉gu, vø̄pindam. 19  *Yaq Pol ndigu zenda kaka guzumbu-itiam, ndego emanqat zømbe-votót, matev ate ndægo, Mbumbukiam bawan vini-ak-te, teqa sasae mokho-te gematønumam.

20  *Ndigu teqa manqat giyogem, yaq Mbumbukiam-qá iz ndø-eqaném. Yaq Pol gimbo-einim, “Nǿfu. Nqáe! Qo mòqote-qatéq, ande gekha taosen Zu bawan-ak, Yesu Keliso gi-unimanqatinim. Nginik ezoqa ate ngi꞉gu, Mozes-qa guguna manqat, bazaføgakh-us zua mbopavét. 21 Geté ndigu manqat āv giniyogém nqǽgo: Qo Zu ezoqa ate ndi꞉gu, ndigu bawan vini-ak namba ndi꞉sokhoe, āv qoqote-zømesimatún nqǽgo: Ndigu Mozes-qa guguna manqat bè-ivøvém neka tigi nakhei angana ngusum sekembā bezø-qogàza᷄t, neka ndigu niqa matev vinivinimba sekembā bembòpa᷄ev. 22 Yaq ndakin áv khazígonēm, ndigu ti꞉zøtez av nqægo, nqanek manqat unimanqatīn mbā? Ndigu àbeyogém, qo qoqofakhaq. 23  *Yaq nakémbá, taqa yaq-te, niqa matavap nqánek. Āv qoqoté-matanám. Angana foa ndîgú, ni namba. Ndigu manqa mbusa ndøveém, Mbumbukiam-te. 24 Nginik ezoqa, vø̀-upøzó. Yaq Mbumbukiam-qá khoev-té qonǿqáv, ti namba, matev vozomǿ-gonēm, av Mozes ge꞉peawam, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei toqome-fakhaq. Yaq ta matev-qa fia, qakeza moní qozømbéwí. Yaq taqa zita-te, ndigu kopømbaqapé, tigi izum nqawá genøzǿ-qogáz, vømǿ-kawa-mokho-mbā, av Mozes-qa manqat qæ-ein. Qo nqanek matev toqo-matanam, yaq ezoqa ewaqape tìabiti-zøtéz, av nqægo, manqat ndøgo, qoqa yaq-te gi꞉yogem, ndøgo unimanqatín mbá. Yaq ndigu tìabiti-qeivím, av nqægo, qo qakezan, Mozes-qa guguna manqat zua ndoqombô-páev.

25  *Geté bawan vini-ak-qa yaq-te, ndigu Yesu gi-unimanqatinim, ni pepa mìzi-khofotøvém ti-te. Ni manqat āv qazi꞉-kopo꞉ném nqǽgo: Loge gigiap ndøgo, ezoqa batae-te ti-aumat, ndigu belòge᷄. Neka kouk belòge᷄. Neka søvakha gigiap ndigu, ezoqa naq tizø-khotøgimat, ndigu belòuzi᷄. Neka ndigu mambe okho matev, kha bembo-khanø̀ze᷄m.”

26  *Yaq khøuwa nøme qandopave, Pol ndigu angana foa gè-itúb, neka ti namba matev vø̄ngazem, av Mozes ge꞉peawam, Mbumbukiam-qa bøi-te toqome-ndaføyamba-eq. Taqa zita-te, Pol Mbumbukiam-qá khoev-té genø-ón, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam vømēzømas, gekha khøuwā ndøgo, matev ate ndægo tømøzø-navøem. Yaq taqa zita-te, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam kopømbaqapé, ndigu ezoqa kopokopo, søvakha gigiap zǿløvutám Mbumbukiam-te.

Pol Mbumbukiam-qa khoev-te gimøvøinam

27 Khøuwa seven ambá vømø̄-nasinimin, ndigu nqanek matev tigonemin. Geté Zu ezoqa nøme, ndigu Esia manqei-te ginduzav, Pol Mbumbukiam-qá khoev-té gi-ometám. Yaq ndigu até gindigonem, ezoqa teqa yaq-te mbøni vøzø̄-sokhof, sasa ndømøvøinam. 28 Yaq āv gini-akhaemém nqǽgo, “Ízlael-ak! Gìnitøké! Ezoqam ngének, manqei-manqei ate ndægo, teqa nømendim manqat mokho-te, ni Zu ezoqam-qa iz neka Mozes-qa guguna manqat neka nqanek Mbumbukiam-qa khoev ndengi꞉wat. Neka nøme nqánek: Ngenek bawan vini-ak ndo-itúb, nqanek Mbumbukiam-qa khoev-te, taqa khakheitap matev vø̄ngiu.” 29  *Ndigu nqanek manqat gi-einim, zapa ndǿgo. Pol Zelusalem taon-te ge-okhoam, ndigu Tlofimus ndø-ometám, te namba. Ngenek Tlofimus, Efesus taon-ák. Yaq ndakin ndigu āv gini-matavupám nqǽgo: Pol ndego Mbumbukiam-qá khoev-té abe-ituát.

30 Yaq ezoqa ewaqape, Zelusalem taon-te ndøgo, mbøni nqosøgeap ndøndapém, taqa yaq-te. Yaq ezoqa tindubǿin ndǿgo, Pol vø̄-møvøinam, Mbumbukiam-qa khoev bavokho sasa ndø-ituim, mboqog é-vø̄tokøvemem. 31 Ndigu ezoqam, Pol laelae-qa mbogoám. Geté ndego Lom nakhag kawa ezoqa kandambaqape, manqat ge-ewag, av nqægo, Zelusalem taon ate qægoam, qaqa kandambaqape ndøfakhān, 32 yaq ndego até gendego, tegi nakhag ezoqam, tigi kawakawa-za namba vø̄-upøzo, ezoqa ewaqape-te sasa ndøbøin. Yaq ezoqa nakhag ezoqam neka tigi kawa kandambaqape gizømet, gibøitavun, yaq ndigu Pol-qa kha khaneam, sège-ivøvém. 33 Yaq ndego nakhag kawa kandambaqape, tendowáv ndǿgo, Pol vø̄-møvøiu, neka nakhag ezoqam, ndego auli sen menas løvønøvem manqat vøzø̄-ein. Yaq ndego ezoqa gezøbevap, “Ngenek gekha ezoqâm? Neka gekha manqa-zapa ndǿgo?”

34 Geté ezoqa sège-akhaemát. Ezoqa nøme manqat vini ndø-akhaemám, neka nøme manqat vini vø̄-akhaemam. Manqa feazu kandambá. Yaq nakhag kawa ezoqam, kopømba mbain qagoam, qaqa-qa manqa mokho vǿe-qeīv, yaq ndego tegi nakhag ezoqam, Pol nakhag ezoqam-qa khoev-te ndafe manqat zø-eín. 35 Yaq khokhop gumu-khatoem, nakhag ezoqam, Pol gè-eqeinám. Zapa ndǿgo. Ezoqa khàpumu-khouwéz, neka ndigu qaqa kandambá gigonem, Pol-te. Yaq soqaín ndøgo, ndigu kha timbo-ngi꞉nam. 36  *Ezoqa ewaqape até gezøpavát, vøndō-akhaemat, “Gèlaém nandev!”

Pol ezoqa ewaqape manqat gezø-ein

37 Ndigu nakhag ezoqam, Pol ambá nakhag ezoqam-qá khoev-té ginø-ndafemɨ́n. Geté Pol ndego nakhag kawa ezoqa kandambaqape gembo-ein, Glik manqat-té, “Kopømbâ, manqat-qase tøtaqa-ein?”

Yaq ndego gendo-qavøiu, “Óu! Qo Glik manqat toqó-manqate? 38  *Av tægoat ndægo, yaq qo ndego Izip ezoqám mbá, ndego nakhag matev gengaz, gaman namba, neka leg-av manqei-te pepen ezoqam fo taosen vø̄møvab.”

39 Yaq Pol gendo-ein, “Āv taoká. No Zu bawan-ák. No Tasus taon-té qæqán, Silisia manqei-te. No mo-manqei-aném, ta taon kandambaqape-te ndøgo. Ndoqonǿtak? No nginik ezoqam, ambá manqat nøzø-einín.”

40 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam sègemboták. Yaq Pol khokhop-té genø-itán, yaq ezoqam-qa manqa khoutam nonqo, zenda vøzø̄-eqa. Yaq ndigu manqa sùgumu-khoutavát. Yaq Pol ndigu ekeza Iblu manqat-te, āv gezømbe-eín nqǽgo:

22

1 “Tát-za neka ata-za. Noqa manqat gèndoyogé. No manqat nøzǿ-ovøyám, nøkezan-qa yaq-te.”

2 Yaq ndigu manqat gimboyogem, ekeza Iblu manqat-te gezømbe-ein, ndigu tìnizøyáz. Susú sege-waniapám. Yaq Pol ge-ein,

3  *“No Zu bawan-ák. No Tasus taon-té qæqán, ndøgo Silisia manqei-te. Geté no nqánek qækhouwén, Zelusalem taon-te. Nømendim ezoqam genøgoam, Gamaliél. Ndego no nigi atanakha-zapazapa-za-qa guguna manqat ate ndægo, ùnime꞉-nømendimát. Yaq no nqanek guguna manqat, bazaføgakh-us nombopavát. Ate av-té, zo ndakin ndøzømbøe-paev. 4  *No ndigu ezoqam, Yesu-qa Nakhoa ndimbopaev, nø̀ngiæzotám, neka pakhapakha khaneam-qa vøezø̄goam. Angana neká sakheis, nògavemɨ́n neka ndimbula-te vø̄e-nqeitazɨn. 5 Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape neka Zu megetapak nøme, ndigu mø̀ndæzøtéz, noqa manqat unimanqatín. Ezoqa ngínik, pepa ginø-etøomem, no amba Zu megetapak, Damaskus taon-te tæzø-etoamɨn. Yaq ndigu ambá gezøtezɨ́n, av nqægo, no Klisten ezoqam, Zelusalem Zu megetapak-qá manqa vøovam-té qatǿgavém, neka nqanek Zelusalem taon-te vøtøndó-khatōb, yaq ndigu kha nqosøgeap bēndapem.”

Pol ezoqa emanqat gezømbe-votot, ndego ande āv kenē-Klisten-ev

(Kel 9:1-19; 26:12-18)

6 Yaq Pol manqat nøme gezø-ein, “Ni qei-apat, yaq ande av khøuwa muin ndægo, Damaskus taon qeitumu-khatoem, yaq nqova mbaín, yan-te waev bæbæs-qape ndovís, no vø̄gutan. 7 Yaq no manqei-té qatøbøián. Manqa wag mba noto-ewág. Ndøgo āv qane-eín nqǽgo, ‘Sol! Sol! Gekha zapâ, no ndoqo-ngiænotet?’

8 Yaq no qambo-qavøiu, ‘Kándambaqape. Qo khoqonǿ-goam?’

Yaq manqat ndøgo, qando-ein, ‘No Yesú. Nazalet vemiav-ák. No ndégo, qo ndoqo-ngiænotet.’

9 Ndigu ezoqa nøme, no namba qati-apat, ndigu waev mø̀ndø-qeivím. Geté ndigu manqat-qa wag uni yogeáv, no-te qando-manqatam.

10 Yaq no qatøndo-ein, ‘Evézøza. Gê, áv khatégō?’

Yaq Evezøza gendo-qavøiu, ‘Mòqo-itán. Damaskus taon mokho-té qonǿqáv. Yaq manqat ndǿgo toqomǿ-ewág, gekha matēv ndøgo, Mbumbukiam ndømbopoev, qo toqo-matønumat.’

11 Geté no bøi waev mbaín, vøténāv. Zapa ndǿgo, ta waev bæbæs-qape ndøgo, no-te qandovis, bøi gènøngiú. Yaq ndigu ezoqa nøme, no namba qati-apat, pingim nøgeatát, Damaskus taon-te vøimø̄-fakhan.

12 Damaskus taon-te ndøgo, ezoqa kopo mø̀ndøgoám. Teqa iz Ananayás. Ndego Mbumbukiam mbovizupám neka Mozes-qa guguna manqat vømbōpavam. Zu ezoqam ate gi꞉goam, ndego gèmbo-vizupám. 13 Ngenek ezoqam, tendowáv ndǿgo, noqa avønin-te vø̄-itan, yaq genø-ein, ‘Nǿfu! Sól! Nqawa qotékewāg!’ Yaq nqova mbaín, noqa bøi waev nqawa qandovesez, no ndego vø̄e-omet.

14 Yaq ndego āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Nigi atanakha-zapazapa-za-gi Mbumbukiam, qo tene-veatáq ndǿgo: Qo teqa poev qotéqatéq neka ndego Ezoqam Ndaføyamba-qape voqó-omēt neka manqat ndøgo voqó-ewāg, teqa manqa-nqa-te ndøndo-okho. 15 Qo tegé bøi vizu ezoqam qógoát neka ezoqa ewaqape emanqat voqozømbé-vototupāt, matev ndøgo qoqoqeiv neka voqō-ewag. 16 Yaq qo ndakin gekham-qā qotó-keoge? Mòqo-itán, ibøkha iz vø̄ndap, neka Evezøza vømbō-akha. Yaq qoqa manqa-zapazapa, betaqambē-sunguz.’ ”

Pol emanqat ge꞉votot, Mbumbukiam gembo-akha, bawan vini-ak teqa Manqat te꞉zømesimat

17 Yaq Pol manqat nøme gezø-ein, “No Zelusalem taon-te qatøndo-vesez, yaq Mbumbukiam-qa khoev-te qæguligulim, no umingiap nøqeív. 18  *No Evezøza no-omét. Ndego āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Nakhama ndøgó! Zelusalem taon qó-iváv. Zapa ndǿgo, ndigu qoqa manqat géndapemák, noqa yaq-te.’

19  *Geté no qambo-qavøiu, ‘Evézøza. Nginik ezoqam noqa manqat ndø̀ndapém. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, av no Zu ezoqam-qa guliguli khoev vinivinimba-te qate-okhoam, neka ndigu ezoqam vø̄e-gavemam neka kha vøezø̄-khanæmam, ndigu qo ndi-unimanqatinat. 20  *Neka nginik mø̀ndæzøtéz. Qoge bøi vizu ezoqam Stiven gilaem, vø̄nanim, no mø̀egoám. Neka no mø̀e-unimanqatín, gilaem, neka ndigu ezoqam-qa ndabua vøezø̄-qeivam, ndigu gilaem.’

21  *Geté Evezøza genø-ein, ‘Qóqáv! No bawan vini-ak-té qatǿ-khofotáq. Qámbá.’ ”

Pol nakhag ezoqam ge꞉zømas, av nqægo, ndego Lom ezoqām

22 Atema nqanek, ezoqa ewaqape manqat mbomambá segembo-ewagát. Geté yaq Pol bawan vini-ak-qa yaq-te geme-ein, yaq ndigu sùgumu-tøkúz, gindu-akhayat, “Gèlaém! Nandev beyàge᷄, nqanek manqei-qape-te. Ezoqam av nge꞉go, yage-te bizi-khatìwi᷄.” 23 Ezoqa ewaqape, sùgumu-akhayát, neka ekeza ndabua vø̄khofoe, qaqa-ús, neka pakhakh namba sasa ndø-eqazam.

24 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, tegi nakhag ezoqam, Pol nakhag ezoqam-qa khoev-te ndafe manqat zø-eín. Yaq ndøgo bèzuím, Pol ndigu manqa qæf betēzømas, ezoqa ewaqape gekha zapā ginī-akhawem.

25  *Yaq gumu-løvønøvemem, amba tizuimin, Pol até gendego, ndego nakhag kawa ezoqam, avønin gemboyam, vømbō-ein, “Gê, Lom manqei-qa khafeap áv khané-ein? Kopømbâ, no Lom mo-manqei-anem nqægo, sa toqo-petembam, noqa manqa-zapa qeiviav tøgoat?”

26 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam nqanek manqat ge-ewag, ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape-té genøwáv, vømømbō-ein, “Qo moqoté-qateq, matev nandoqogot? Ngenek ezoqam, Lom mo-manqei-aném.”

27 Yaq ngenek Pol-té genøwáv, vømømbō-bevap, “Qonømbé-eīn. Qo unimanqatîn, Lom mo-manqei-anèm?”

Yaq Pol gembo-qavøiu, “Nandav unimanqatín.”

28 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape gendo-ein, “No moni kandambá qænqagevem, Lom mo-manqei-anem iz qændap.”

Yaq Pol gendo-ein, “Geté no. Mø̀eløvúq. No Lom ezoqam noqán.”

29  *Yaq ndaføyambá, ndigu ezoqam, Pol amba tizuimin neka vømbō-sinøzømemɨn, sège-ivøvém. Ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, ge꞉-otev, av nqægo, Pol Lom mo-manqei-anēm, yaq sège-løvønøvēm, ndego møe kandambá gego. ⌞Zapa ndǿgo, khafeap kandambá, Lom mo-manqei-anem sa toqo-løvønøvem, voqózū.⌟

Pol Zu manqa ovøyam-te ge-itan

30 Yaq khøuwa nøme qandopave, ndego nakhag kawa ezoqam, manqa qæf otevat-qa ndøgoám, Zu ezoqam Pol-te gekha manqât ndimøvøemet. Yaq Pol auli sen tèmbøe-nqovosám. Yaq manqat ndøkhofotáv. Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak ate gi꞉goam, bèmøváb, manqa bē-ovøemem. Yaq gimøvab, ndego Pol tenø-itú ndǿgo, tiqa megemege-te vømø̄-itan.

23

1 Yaq Pol ndigu Zu megetapak, manqa ovøyam-te gimøvab, bøi mbøe-møvøiú ti-te, gezø-ein, “Tát-za neka ata-za. Noqa mbøni-te, no bevap mbaín, noqa yage-qa yaq-te. Matev ate ndægo, nqæmatanam, atema ndakin, eqeieqeí Mbumbukiam-qa bøi-te.”

2  *Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, Ananayas, nqanek manqat ge-ewag, ndego até gendego, ndigu ezoqa Pol-qa avønin-te giwanam, teqa tou tøkui manqat vøzø̄-ein.

3  *Yaq Pol Ananayas gembo-ein, “Até qó-a, Mbumbukiam tou qátøkuí. Qo andé khoev møndæap bugug eqeieqei me qote꞉gó. Bavokho ndo꞉go, khakheitáp. Geté mokho-te ndøugu, mø̀ndølanqá. Qo noqa manqa ovøyam yoge-qa qogó, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein. Geté qo qakezan, khafeap qonqawatét, ezoqa noqa tou tøkui manqat qoqozø-ein.”

4 Yaq ndigu ezoqam, Pol-qa avønin-te giwanam, gimbo-einim, “Qo gekhā qógot? Ngenek ezoqam, qo manqat qaqa-us qoqombo-ein, Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqapé.”

5  *Yaq Pol gezø-ein, “Nǿfuap. Tanakhambá. No nøtenateáv, av nqægo, ngenek Mbumbukiam-gē iziz ezoqam kandambaqapē. Unimanqatín. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, ‘Qo ndego manqat qaqa-us mbò-ei᷄n, ndego qogi ezoqam ndezømbo-megeat.’ ”

6  *Pol mø̀ndæ-otév, ndigu Zu megetapak, manqa ovøyam-te giqonavam, nøme Sadusi ezoqám, neka nøme Felisi ezoqám. Yaq ndego āv gezømbe-akhá nqǽgo, “Nǿfuap. No Felisi ezoqám. Neka até nogé tát-a, Felisi ezoqam ndøgoám. No manqa ovøyam-te, ta zapaya nqánek qate-itán, no Mbumbukiam-te nqatotana, ndego løvøte ezoqam nango tekhandi꞉z.” 7 Pol nqanek manqat até vø-eín-ae, ndigu Felisi ezoqam neka Sadusi ezoqam, bawan é-vø̄qaqagimem, neka manqa vø̄-itumbam. 8  *Zapa ndǿgo, Sadusi ezoqam, ndigu enzol ezoqam neka nqova neka ezoqa løvøte-te khandi꞉zat-qa yaq-te unimanqatinteáv. Geté Felisi ezoqam, mø̀ndø-unimanqatintám. 9 Yaq ndigu manqat kandambá gi-itiim. Manqa gèzømbo-eqavát. Yaq Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqa nøme, ndigu Felisi ezoqam gigoam, sègewaním, neka āv gini-akhaém nqǽgo, “Ni ngenek ezoqam, teqa manqa-zapa, qeiviáv. Éisa, enzol ezoqam o nqova, manqat unimanqatín as mbó-eín.”

10 Yaq manqa itumbam, sà tønøzø-khouwevtát. Yaq ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, møe ndøgó. Soqaín ndøgo, ndigu Pol tikeqeinøvemem. Yaq ndego nakhag ezoqa ndøkhofotáz. Ndigu Pol bèndafém, neka nakhag ezoqam-qa khoev-te bemø̄-ituim.

11  *Ta lova ndøgo, Pol Evezøza mbofakhán, teqa avønin-te vømbō-itan, manqat vombō-ein, “Qo kha føgakh-mbá qagó! Av qo nqanek Zelusalem taon-te, ezoqa noqa yaq-te qote-zømesimam, yaq qo até Lom taon-té-a, qoté-zømesimát.”

Pol gimbo-voqoem

12 Khøuwa nøme qandopave, Zu ezoqa nøme tìnipindám, manqat vø̄kopo꞉nem neka Mbumbukiam-te vø̄-unimanqatinim, av nqægo, “Ni lou naqanøká zílogák neka ibøkha naqanøká zí-izamák. Geté Pol, ndego ezoqam soqaqape, pakhapakha bìzimbøkhæ-khanøém. Ni goneav tøgoat, yaq Mbumbukiam kopømbá, ni-te yaq-fia ndø̀tá.” 13 Ezoqa kopoáv, 40 mø̀ndømø-løvú, Pol gimbo-voqoem.

14 Yaq nginik ezoqam, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak-té ginøzáv, vøzø̄-ein, “Ni Mbumbukiam-te, āv qati-unimanqatiním nqǽgo, ‘Ni gigiap-qase naqanøká nílogák. Geté Pol, pakhapakha bàmbøkhæ-khanøém.’ 15  *Yaq ndakin, zo neka Zu megetapak nøme, manqa ovøyam-te giqoqongatun, nakhag kawa ezoqam kandambaqape-te manqat zókhofotøvém. Pol zo-té giabetøndo-ituím. Āv qazømbøé-matemateømém nqǽgo, ‘Ni Pol ambá nqawá qeinømbo-sinøzømemɨ́n, neka manqa qæf vøimbō-yogemɨn.’ Yaq ni khakheitap nitógoát. Yaq tendowav, ni seílaém. Ma géfakhanák nqanek.”

16 Geté Pol-gu zan-ge yo, mø̀ndø-ewág, ta voqoe ndøgo. Yaq ndego nakhag ezoqam-qá khoev-té genøwáv, Pol vømømbō-ein. 17 Pol nqanek manqat ge-ewag, yaq nakhag kawa ezoqam kopo mbo-akhá, vømbō-ein, “Iwateam ngenek, nakhag kawa ezoqam kandambaqape-té qanø-itú, ndego manqat bembō-ewag, ngenek ngembo-geawat.”

18 Yaq ndego, ngenek iwateam ndaføyambá, nakhag kawa ezoqam kandambaqape-té genø-itú, vømømbō-ein, “Pol nøndo-akhá, ndego ndimbula-te nde-utøve. Yaq āv genømbe-eín nqǽgo. No ngenek iwateam, qo-té qabatøndo-ndáf. Zapa ndǿgo, ndego manqat qageawát. Qo geqá-eín.”

19 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, iwateam sège-itú, vø̄-yakhapusiz, gembobevap, “Qo gekha manqat qonǿgeawat?”

20 Yaq ndego iwateam gendo-ein, “Zu ezoqam manqat āv gini-kopo꞉ném nqǽgo: Geqá-matemateømém. Ndigu āv giqambé-einím nqǽgo: Ndigu Pol-qa manqat nøme yoge-qa ndøgó. Yaq ndego qasun tiqa manqa ovøyam-té giabenø-ituím. 21 Geté qo tiqa manqat zøpàe᷄v. Zapa ndǿgo, ndigu Pol laelae-qa ndøgó. Ezoqa kopoáv, 40 mø̀ndømø-løvú, vos nduoke꞉ve, Pol tilaem. Ndigu Mbumbukiam-te, manqat āv gini-unimanqatiním nqǽgo: Ndigu lou naqanøká gélogák neka ibøkha naqanøká gé-izamák. Pol pakhapakha, ndø̀mbøkhæ-khanøém. Ndigu mø̀ndø-khakheinám. Qoqá poev manqat-qa mo꞉yozú.”

22 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, iwateam nqawa gekhofotav, é-møndøgugú, gembo-ein, “Qo ezoqa nøme mbò-ei᷄n, nqanek manqat qoqote-nømand.”

Pol gaman ezoqam Filiks-te gindafem

23 Yaq ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, até gendego, nakhag kawa ezoqa menas vøzø̄-akha, gezø-ein, “Nakhag ezoqam 200 zókhakheinøvém, neka 70 nøme ndigu hos ndi꞉bøiat vozó-khakheinøvēm, neka 200 nakhag ezoqa nøme, sanqava-us, vozó-khakheinøvēm. Ndigu ate ndi꞉gu, Sæzalia taon-té giabenøzáv. Lova 9 oklok zó-umiáz. 24 Hos nømi bèzøfikít, Pol to꞉qotet. Zo ngenek mbomambá segendafét, Filiks-te, ndego gaman ezoqam. Soqaín ndøgo, livin-qase matev-qase tømbo-fakhan.”

25 Yaq ndego nakhag kawa kandambaqape, pepa ndøpeawám. Āv gene-peawám nqǽgo,

26 “Filiks, nigi gaman ezoqam kandambaqape. Khaiya mbomá, qo-te. No Klodies Lisiás, nqanek pepa nqæpeaomit.

27  *Ngenek ezoqam, no nqækhofotavav, Zu ezoqam ndømøvøinám. Yaq ndigu ambá gilaemɨ́n. No qæ-ewag av nqægo, ndego Lom mo-manqei-anēm, yaq no nø̀náv, nogi nakhag ezoqam namba, vø̄i-khandi꞉vem. 28  *No nøtenat ndape-qa qægoam, Pol-te gekha manqāt ndǿmøvøemet, yaq no tiqa manqa ovøyam-té qatøndáf. 29 Geté no āv qateqeív nqǽgo: Ngenek ezoqam, matev soqa-qase goneáv, ta zapaya ndøgo, ezoqa ndimbula-te nqazi-nqeisam o løvøte-te nqazi-abam. Geté ndigu manqat, ekeza khafeap manqat-qa mba mbøe-søkuzumít. 30  *No qæ-ewag, av nqægo, ndigu gèmbo-voqoēm, yaq no ndaføyambá, qo-té qatøndo-khofotáv. Yaq ndigu Zu ezoqam, manqat ndimbo-søkuzumit, āv qazømbe-eín nqǽgo. Ndigu qo-té giabetøndozáv. Yaq manqat nándav timǿ-ovøemém, te zapaya.”

31 Yaq ndigu nakhag ezoqam, āv tini-matønømém, av ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape gezømbe-vøovam. Yaq ta lova ndøgo, ndigu Pol Antipatlis taon-té ginø-ituím. 32 Yaq khøuwa nøme qandopave, ndigu nakhag ezoqam, zapa gigeavun, nakhag ezoqam-qá khoev-té ginøveséz. Geté ndigu nakhag ezoqa nøme, hos-us gigoam, ndigu Pol namba, Sæzalia taon-té ginø-apát. 33 Yaq Sæzalia taon-te gimøfakhaz, ndigu gaman ezoqam, pepa mbo-etøomém, neka Pol teqa zenda-te vø̄veem.

34 Yaq pepa gegeveam, ndego Pol āv gembøebeváp nqǽgo, “Qo gekha plovins-âk?” Yaq ge-ewag, av nqægo, ndego Silisia plovins-āk, 35 gembo-ein, “No qoqa manqat ndǿgo tøtǿ-ewág, ndigu ezoqam tifakhaz, manqat giqa-søkuzim.” Yaq tegi nakhag ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo. Pol Elod-qá gaman khoev-té giabenø-utøvém, ta ndimbula khoev-te ndøgo bembøē-keoge.

24

Pol manqa ovøyam-te giveem

1 Khøuwa faev-qa zita-te, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, Ananayas, megetapak neka manqa ovøyam otevat ezoqam namba, Titulus, Sæzalia taon-té ginøzáv, gaman ezoqam-te, Pol-qa manqa vømǿ-søkuzømēm.

2 Yaq Pol gimbo-akhaem, vøndō-on, Titulus teqa manqa søkuzam manqat, āv genengáz nqǽgo, “Nigi kandambaqape, Filiks. Qo mokho-te, ni nupøkhán mbá, sambi-té qeitøyagé. Enend matev vinivinimba ndøgo, qoqa matavap loloakh-te qafakhan, ezoqa ewaqape zøtøkeé, niqa manqei-te. 3 Ni ezoqa ate nqati꞉gu, nqanek manqei-te nqeiyage, oskia nimanqatatún, taqa yaq-te. Neka ni ike kandambá qo-te. 4 Geté soqaín ndøgo, noqa manqat khape tæseke, qogi khøuwa vǿe-sisindøvēm. Ta-mba nqánek qataqambé-viám. Niqa manqat-qase nqanek, qó-ewág.

5  *Ni āv qatiqatém nqǽgo, ngenek ezoqam manqa-zapa-ús. Ndego manqei-qape-te ate nqægo, Zu ezoqam mokho-te, qaqa ndøngazungazumatún. Nazalin bawan, ni-te giqataz, megeat ezoqam ngének. 6  *Neka ndego ambá bawan vini-ak ndo-itubín, Mbumbukiam-qa khoev-te, taqa khakheitap vø̄ngiuin. Yaq ni ndǿgo teitø-møvøinám.* 8 Qo ngenek toqombo-sinøzam, yaq qo qakezan ndòqote-qatéq, manqat ate ndægo unimanqatín, ni ngenek manqa ovøyam-te nqeiveet.”

9 Yaq Zu ezoqam ate gi꞉goam, namba gi꞉geavun, teqa manqa søkuzam manqat mø̀ndø-unimanqatiním.

Pol Filiks-te manqa ge-ovøyam, ndego gaman ezoqam

10 Yaq ndego gaman ezoqam, Pol bøi mba mbokhouwá, av nqægo: Manqat yà bemanqaté. Yaq Pol gendo-ein, “No qatenøten, av nqægo, qo nqanek manqei-te, viav kandamba ezoqam-qa ovøyam manqat nqoqoyoge, yaq no khanakhanákh, qo-te manqat tæ-ovøyam. 11 Ndakin khøuwa tuelv mbá gimø-nasinim, no Zelusalem taon-te qæmat, Mbumbukiam-qa iz eqawat nonqo. Ezoqa toqozø-bevap, yaq geqá-unimanqatiním. 12 Ezoqa no nømendeáv, av nqægo, Mbumbukiam-qa khoev-te, ezoqa namba niti-ponqombēm, o Zu ezoqam-qa guliguli khoev vinivinimba-te o taon mokho-te, ezoqa qaqa nøzøløwāz. 13 Manqat nqanek, no-te ngi-møvøet, kopømba mbaín ti꞉qamekhem, av nqægo, ndøgo unimanqatīn. 14 Geté, unimanqatin nqánek: No nigi atanakha-zapazapa-za-ge Mbumbukiam, nqánek qambøe-vizáp: No Yesu-qá Nakhoa nombopáev, ndøgo ezoqa nøme soqain ndivewe. No Mozes-qa guguna manqat ate ndægo neka manqat ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gipeaomem, mø̀e-unimanqatín. 15  *Matev ndøgo, taqa yaq-te no Mbumbukiam-te nqatotana, até kopó, av ndigu te-te nduotaza. Ni te-te taqa yaq-te nqánek qeitotaná: Løvøte ezoqa ewaqape gékhandí꞉z, ndigu matev eqeieqei vø̄goam-a, matev soqøsoqa vø̄goam. 16 Yaq nakémbá, no bazaføgakh oskia nø-asøzú. Noqa mbøni mokho-te, manqa-zapa mbaín, sà begó, Mbumbukiam-qa bøi-te neká ezoqam-qa bøi-te.

17 No viav kandambá, qæ-ewambam. Yaq no Zelusalem taon-te ndǿgo tøteveséz. No ndigu nogi bawan ezoqam, moni etoam-qa nogoám, tigi Klisten zifuap gindu-khofotøzem, gigiap-av ezoqam tøke nonqo, neka no Mbumbukiam-te etoam matev gone-qa vø̄egoam. 18  *Ta khøuwa-te ndøgo, no ezoqa nøme Mbumbukiam-qa khoev-te ginømendam, no Zu ezoqam-qa matev mùtumugú, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei fakhane nonqo. Neka ezoqa kandambá mbá, no namba, neka no qaqa matev goneáv. 19 Zu ezoqam, no ginømendam, Esia manqei-ák. Amba ndígu tinduzavɨ́n, qo-te noqa manqa vø̄søkuzømemɨn, ndigu unimanqatin noqa manqa-zapazapa tiqeivimin. 20 O ngínik giabetaqa-einím, ngiwaniap, no-te gekha manqa-zapa ndø̄qeivim, no tiqa manqa ovøyam-te qæ-itan. 21  *Ndigu khanakhanakh mbain, ekeqá taqa yaq-te nqánek qazømbegó, no tiqa megemege-te, manqat-qase qæ-akha. No sa nqánek qæ-akhá, ‘No manqa ovøyam-te ta zapaya nqánek qate-itán, no Mbumbukiam nqæ-unimanqatinat, ndego løvøte ezoqam nango tekhandi꞉z.’ ”

22  *Filiks, ndego otevat andé kandambá, Yesu-qa Nakhoa-qa yaq-te. Yaq Pol teqa manqat qame-navøem, Filiks nqanek manqa ovøyam sègetók, ge-ein, “Lisias tefakhan, ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, yaq no matavap ndǿgo tøtǿvé, zoqa manqa ovøyam-qa yaq-te.” 23 Yaq nakhag kawa ezoqam-te, ndego Pol gembo-kewagam, ndego āv gembøe-eín nqǽgo, “Ngenek até vømbo-keogé. Geté elavøqase vø̀mbo-mboqoaném. Yaq tegi ezoqam kopømbá, tindu-okhoat, vømbó-tøkemāt.”

Pol Filiks neka Dlusila, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømas

24 Khøuwa nøme, Filiks, zas namba ndezáv. Tegu zas, Dlusila, ndugu Zu bawan-ák. Yaq ndego manqat ndøkhofotáv, Pol bètøndo-ituím. Yaq Pol taqa yaq-te ndøgo ge꞉manqatat, Keliso Yesu ande āv khoqoté-unimanqatīn, ndego yoge eqeieqei mbogó. 25 Geté yaq Pol matev eqeieqei neka qakeza kha nøzøgim matev neka Mbumbukiam-qa manqa ovøyam khøuwa-qa yaq-te gendo-ein, ndøgo tøgeav, yaq Filiks møe ndǿgo, gembo-ein, “Ság! Vø̀khæqaváq. No nango tøtaqambé-akhá ndǿgo, khøuwa eqeieqei tæzømet.”

26 Filiks Pol-te, khøuwa andé kopoáv, manqat gekhofotumam, tendo-okhoat, yaq manqat vø̄-einimat. Zapa ndǿgo, ndego moni ndøpazat-qa mbogoám. Yaq Pol ndego amba moni tembo-etoamɨn, yaq amba gènqonqotavɨ́n.

27 Viav menas qame-navøem, yaq Filiks-qa iziz, Posius Festus ndøndáp, gaman ezoqam tegoat. Geté Filiks gewav, yaq Pol ndimbula-te sège-iváv. Zapa ndǿgo, ndego Zu ezoqam khanakhanakh etoam-qa ndøgoám.

25

Pol Festus-te manqat ge-ovøyam

1 Festus Zudia plovins-te gefakhan, gaman ezoqam iz vø̄ndap, yaq khøuwa misika-qa zita-te, ndego Sæzalia taon, gè-iváv. Yaq Zelusalem taon-té genøqavíg. 2  *Yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak, Pol-qa yaq-te, manqa ndosøkuzømém te-te. 3  *Yaq ndigu Festus āv gimbøe-viømém nqǽgo: Pol Zelusalem taon-té geabetøndo-khofotáv. Ndigu nqanek manqat gimbo-einim, zapa ndǿgo: Nakhoa livin-te ndøugu, ndigu Pol laelae-qa mbogoám.

4 Geté Festus yaq manqat gezø-qavøiu, “Pol ndimbula-te até gekhǽgoát, Sæzalia taon-te ndøgo. No avønín, é-ndæqaván. 5 Zogi megetapak bè-apét, no namba. Yaq ndigu manqat ndǿgo, timǿ-søkuzømém, Pol-qa yaq-te, av ndego unimanqatin manqa-zapazapa te꞉goat.”

6 Festus khøuwa ande av ten o eit ndægo, Zelusalem taon-te geqovezam, yaq Sæzalia taon-té genøveséz. Yaq khøuwa nøme qandopave, ndego manqa ovøyam khoev-te, teqa qonam nonqo-té genøqóm. Yaq manqat ndøkhofotáv. Pol bètøndo-ituím. 7  *Yaq Pol gendo-on, ndigu Zu ezoqam, Zelusalem taon-te ginduzav, gè-ogitøvém, neka teqa manqa vø̄søkuzømem. Manqa-zapazapa kandakandá gimbo-søkuzømem. Geté ndigu kopømba mbaín gi꞉zømas, av nqægo, tiqa manqat unimanqatīn. 8 Yaq Pol gezø-qavøiu, “No Zu ezoqam-qa khafeap o Mbumbukiam-qa khoev-qa khafeap o Siza, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape, teqa khafeap kopo nqawateáv.”

9 Festus ndigu Zu ezoqam khanakhanakh etoam-qa ndøgoám, yaq Pol gembo-ein, “Poev taqagoat, yaq ni Zelusalem taon-té qazinǿ-niáv. Yaq qoqa manqa ovøyam ndǿgo, tømøqá-ewág.”

10 Geté Pol yaq gembo-qavøiu, “No poeveáv, tænav. No ndakin Siza-qá manqa ovøyam-té qatø-itán. Yaq noqa manqat yoge qàbegó nqanek. Qo mòqote-qatéq, no Zu ezoqam-te, manqa-zapa-qase goneáv. 11 No amba unimanqatin manqa-zapa kandambaqape tægonɨn, ta zapaya no løvøte tæqeivin, yaq ság, ambá kopømbá, no tænanimin. Geté nginik Zu ezoqam, noqa manqa-zapa-qase qeiviáv, manqa nginø-møvøet. Yaq ezoqa kopømba mbaín, no tiqa zenda-te sa tiveem. Yaq nakémbá, no āv qanømbe-póe nqǽgo: Noqa manqa ovøyam, Siza ekezan be-ewág, ndego Lom manqei-ge kawa ezoqam kandambaqape.”

12 Yaq Festus tegi zøtezat ezoqam namba, manqa gumu-vøovomem, ndego Pol āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo Siza-te okho-qa qogoám, ndego qoqa manqa ovøyam te-ewag. Yaq ság. Qo Siza-té qonǿqáv.”

Pol Aglipa neka Benis, tiqa megemege-te gindu-ituim

13 Khapé outøpøteáv, kawa ezoqam Aglipa, tegu yakhasuk namba, Benis, Sæzalia taon-té ginøfakház, Festus-te okha vø̄zav. 14  *Ndigu andé møe-mbá sege-qovezám ndøgo. Yaq Festus, ndego kawa ezoqam, Pol-qa yaq-té gene-omát. Gembo-ein, “Filiks gewav, yaq ndego ezoqa kopo ndø-iváv, ndimbula-te ndøgo. 15 No Zelusalem taon-te qæmat, yaq Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda neka Zu megetapak, manqa ndøsøkuzømém, teqa yaq-te. Ndigu no āv ginømbe-einím nqǽgo: Løvøte-té qabatøvé, teqa manqa-zapa zapaya. 16 Geté no āv qazømbe-eín nqǽgo, ‘Ni Lom bawan-ak, matev mbaín, av nqægo, ezoqa tiqa zenda-te sa teiveem, ndigu manqa gimbo-søkuzømemɨn. Geté ndego khøuwa eqeieqei bèmbo-etoám, ekeza manqat tezø-ovøyam.’ 17 Yaq ndigu nqanek ginduzav, no khøuwa nøme sisindøvepøteáv. Geté khøuwa nøme qandopave, no manqa ovøyam qonam nonqo-té qatoqóm, neka Pol itui manqat vø̄e-ein. 18 Yaq ndigu Zu ezoqam teqa manqa gisøkuzømem, ndigu ambá av nqǣgo, manqa-zapazapa kandakanda me꞉manqatām, av no qate-matavupam. 19 Geté ndigu sa ekeza Mbumbukiam vizap matev-qa yaq-té gini-manqatám, neka ezoqa nøme-qa yaq-te vø̄e-manqatam, ndego genanim, ndego iz nqambogo, Yesu. Teqa yaq-te, Pol āv gene-manqaté nqǽgo, ‘Ndego ndekhandî꞉vát.’ 20 No nøtenateav qagoam, no manqa qæf ande āv khatéqeīv, taqa yaq-te, yaq no Pol āv qambøe-eín nqǽgo. Poev tømbogoat, yaq ndego kopømbá, Zelusalem taon-té genǿwáv. Yaq ni teqa manqat ndǿgo teimømbó-ovøemém. 21 Geté Pol poeveáv, yaq ge-ein, ‘Lom kawa ezoqam kandambaqape, ekezan be-ewág, noqa manqa ovøyam.’ Yaq nakémbá, no āv qate-vøovám nqǽgo: Pol ndimbula-té geabetøkhæ-utøvé. Yaq khøuwa eqeieqei tømø-khantaz, no Siza-té qatǿ-khofotáv, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape.”

22 Yaq Aglipa Festus gembo-ein, “No ndego ezoqam, manqat nøkezan yoge-qa nombogó.”

Yaq Festus gembo-qavøiu, “Qanimáv. Qasun qombó-ewág.”

23 Yaq khøuwa nøme qandopave, Aglipa neka Benis, tìnifakház. Ndigu khakheinam kandambá go꞉gonem, ndabua qaniqanim vø̄-uzam neka agiwa-qasis khagi-us vø̄-qanabam. Ndigu pindap khoev-te, nakhag ezoqa kandakanda neka taon megetapák namba sugumu-óz. Yaq Festus, Pol itui manqat ge-ein, tindu-ituím ndǿgo, mokho-te vø̄u-on.

24 Yaq Festus āv gene-eín nqǽgo, “Nigi kawa ezoqam Aglipa, neka zo ezoqa ate nqazøte꞉go, nqazo-waniap. Ezoqam ngének, teqa yaq-te, no Zu ezoqam ate ndi꞉gu, Zelusalem taon-te neká nqanek taon-te, ginømbe-pouwe. Ndigu āv gini-akhayám nqǽgo: Ndego yage khapé bembøe-sekète᷄t. 25 Geté no teqa manqa-zapa-qase qeiviáv, ta zapaya ndøgo, ezoqa løvøte-te nqazi-abam. Geté ekezan qambo-pøovam, teqa manqa ovøyam manqat, Lom kawa ezoqam kandambaqape te-ewag, yaq no matavap āv qatevé nqǽgo: Ndæ̀khofotáv, te-te ndego. 26 Geté sa ndǿgo. No nø̀tenøtenák, gekha manqat nópeawām, nigi kawa ezoqam kandambaqape-te tækhofotav, teqa yaq-te. Yaq nakémbá, no ngenek qoqá megemege-té qatøndo-itú, qo nigi kawa ezoqam Aglipa, neka zo ezoqa ewaqape-qa megemege-te, zo nqazo-waniap. Yaq teqa manqat tiziyogem, no kopømbaqapé, pepa tæpeawam. 27 Soqaín ndøgo, no ndimbula ezoqam, Lom taon-te tækhofotav, gete ovøyam manqat eqeieqei khofotøveav tøgoat, teqa yaq-te.”

26

Pol Aglipa-te manqa ge-ovøyam

1 Yaq Aglipa Pol gembo-ein, “Qo kopømbaqapé, manqat toqo-ein, qakezan-qa yaq-te.”

Yaq Pol zenda ndø-eqá, manqat vø̄ngaz, ge-ein, 2 “Nigi kawa ezoqam, Aglipa! No khanakhanakh kandambá, qoqa megemege-te, no manqat tæ-ovøyam, Zu ezoqam-qa manqat ate ndægo-qa yaq-te, ginø-søkuzømem. 3 Qo Zu bawan-ak-qa matev ate ndægo-qa yaq-te, qateqat kandambá. Até ndøgó-a, manqa gi꞉-itumbumatun. Yaq nakémbá, no āv qataqambe-viám nqǽgo: Noqa manqat qonǿ-ewág. Aiyav-té.

4 Zu ezoqa ewaqape, noqa yage ate ndægo mø̀ndæzøtéz, no nøkeza manqei-te qæyagam, no khapelavøqase qategoam, yaq taqa zita-te, no Zelusalem taon-te vø̄e-yagam. 5  *Ndigu mø̀ndæzøtéz. No Felisi ezoqam nogoám, neka khafeap matev ate ndægo vøembō-pavam, av Felisi ezoqam gi꞉goatun. Ndigu tøzø-pøovat, yaq gé-unimanqatiním qo-te.

6  *Yaq no ndakin nqanek manqa ovøyam-te, ta zapaya nqánek qate-itán, Mbumbukiam-te nqatotana, matev tøfakhan, av ndego nigi atanakha-zapazapa-za-te manqa mbusa ge꞉ve. 7 Zu ezoqam-qa khagua bawan tuelv, ndigu Mbumbukiam pavpave neka lovølova ndimbovizap, te-te ndego, até taqa yaq-te nqánek gonotazá.

Nigi kawa ezoqam! Ta matev ndøgo, no nqæ-unimanqatinat, tøfakhan, ta zapaya nqánek, Zu ezoqam, no manqa ginø-søkuzømem. 8 Yaq gekha zapâ, zo ndozo-matavap, av nqægo, kopømba mbaīn, toqo-unimanqatin, Mbumbukiam løvøte ezoqam, nqawa tekhandi꞉z?

9  *Até nó-a, qæmatavupam, no ndigu ezoqam, Yesu Nazalet-ak ndimbopaev, bànøtokáz. Yaq no matev kandakandá qæmatønumat, teqa iz voat nonqo. 10 No āv qate-matønumám, Zelusalem mokho-te. No Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda-qa iz-te, Mbumbukiam-gi ezoqam kopoáv, ndimbula-té qatø-nqeisumám. Yaq ndigu pakhapakha khaneam-qa gizøgonɨn, no nò-unimanqatinín. 11 No ndigu Zu ezoqam-qa guliguli khoev vinivinimba-te, yaq-fia nqosøgeap nøzø-etoumám, tiqa Klisten matev zapaya. Yaq no ndigu amba nøzømbe-khakhazumám, tiqa unimanqatin Yesu-te, betē-ivøvem. No mbøni nqosøgeap kandambá, qanøgoam ti-te. Yaq no ndigu, até taon vinivinimba qambaqape-té-a, mø̀ezøpavám, vø̄e-ngiæzotam.”

Pol emanqat gezø-votot, ndego ande āv kenē-Klisten-ev

12 “Yaq khøuwa nøme, no Damaskus taon-té qatømát. No ndøgo ambá Klisten ezoqam nømøndo-gavemɨ́n. Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda-qá iz-té qatømát. Ndígu tikhofotøném. 13 Nigi kawa ezoqam, Aglipa! Ta khøuwa-te ndøgo, no nakhoa-te qæmat, ande āv khøuwa muín ndægó, no waev bæbæs-qape nøqeív. Ta waev-qa bazaføgakh, mø̀ndøløvú, khøuwa tatas-qa waev. Yan-té qandovís, no vø̄gutan, até ndigú-a, ezoqa nøme namba qati-apat. 14 Yaq ni ezoqam ate qatigoam, manqei-té qeitø-o꞉án. Yaq no manqa wag mba noto-ewág. Ndøgo noqa Iblu manqat-te, āv qane-eín nqǽgo, ‘Sol! Sol! Gekha zapâ, no ndoqo-ngiænotet? Kopømba mbaín, tae viæge toqopam.’

15 Yaq no qambobevap, ‘Kándambaqape. Qo khoqonǿ-goam?’

Yaq Evezøza gendo-qavøiu, ‘No Yesú. No ndégo, qo ndoqo-ngiænotet. 16 Mòqo-itán! No nqánek qataqambe-fakhán. Qo nǿveatáq. Qo nogé sasae ezoqam neka bøi vizu ezoqam qógoát, neka ezoqa emanqat voqozømbé-vototupāt, matev ndøgo, no-te qoqoqeiv neka nøme ndøgo, no vaev-te tøte-qamekhæmit. 17 No qogi ezoqam neka bawan vini-ak-té qatǿ-khofotáq. Yaq ndigu qo ngiæqoat-qa tigoat, no ndæ̀khandí꞉q. 18  *Qo ndigu bøi qozǿ-mboqoá. Yaq ndigu bøivun zitá giabiti-wuøém, neka waev-te betēqambuz. Neka Saitan-qa bazaføgakh, tìabiti-ivøvém, Mbumbukiam-te betēnøzaz. Yaq ndigu no mokho-te, manqa-zapazapa segezǿ-navøém, neka vǿ-nogi-ezoqam-ēz, ndigu ezoqa nøme namba, no ndi-unimanqatinat.’ ”

Pol ekeza nømendim sasae-qa yaq-te ge꞉zømas

(Kel 9:1-19; 22:6-16)

19 “Nigi kawa ezoqam, Aglipa! No nqanek umingiap sanqaweáv, Mbumbukiam-te qandowav. Manqa o-mba nømbøendáp. 20 Yaq no até qatøndego, Damaskus taon-te ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat nømendim vø̄engaz. Taqa zita-te, no Zelusalem taon-té qatønáv neka Zudia manqei ate ndægo vø̄e-okhoam, neka até bawan vini-ak-té-a, vø̄e-okhoam. No ezoqa āv qate-zømesimám nqǽgo: Manqa-zapazapa matanam, zitá giabiti-wuøém, neka Mbumbukiam-te bēqambuz. Yaq tiqa matev mokho-te, ndigu ndimatanam, āv giabiti-zømás, ndigu ùnime꞉-qambúz, Mbumbukiam-te. 21 No Zu ezoqam, Mbumbukiam-qa khoev mokho-te, ta zapaya nqánek gini-møvønonám, neka lambe-qa vønø̄goam. 22 Geté Mbumbukiam, no oskia nøtøkeám. Yaq nakémbá, no até ndakín-a, ezoqa iz-akhayapak neka khokho ezoqam-qá megemege-té qatoyá, neka nqātē-zø̄mēsīm. No ezoqa sa nqánek qate-zømesím, av Mozes neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gi꞉manqatam, matev tøfakhanam. 23  *Ndigu āv gini-einím nqǽgo: Ndego Mesaya, Mbumbukiam geve, ni tekhandi꞉n, nqosøgeap ndǿndáp, vǿnanīm. Yaq løvøte-te, bugukhokhof ndégo tenǿsuzám. Yaq ndego Zu ezoqam neká bawan vini-ak-te, waev ndóndáp.”

24 Pol nqanek manqat ge-ein, yaq Festus gèmøndøtáv, vø̄-akhao. Gembo-ein, “Pól. Qo kandaniáp. Qoqa qateqat ndape kandambaqape nandav, qòte-kandaqaním.”

25 Geté Pol gembo-qavøiu, “Nigi kandambaqape, Festus! No ambá av nqægo, kandaniāp. Manqat nqæmanqate, unimanqatín neka mokho-ús. 26 Ngenek, nigi kawa ezoqam, Aglipa, mø̀ndæ-otév, manqat no nqæmanqate. No kopømbaqapé, bavokhó sæmbøé-manqatát. Matev ate ndægo, no nqate-manqate, ngenek àbe-ewagám. Zapa ndǿgo, ta matev ndøgo, ambá av nqǣgo, khonoam-tē qanø-fakhanām. 27 Nigi kawa ezoqam, Aglipa! Qo Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat moqó-unimanqatin? No mø̀tenøtén. Qo mòqo-unimanqatín.”

28 Yaq Aglipa Pol gembo-ein, “Ge qô, ndoqo-matavap, qoqa manqat-te nandav, no nakhamas-te ndǽ-Klisten-en?”

29 Yaq Pol gendo-qavøiu, “Nakhamas-te ó aiyav-te. No Mbumbukiam, āv qambøe-viám nqǽgo: Qo mbá mbá. Geté até ezoqa ewaqapé-a, ndakin noqa manqat ngi-ewaget, zo āv tøne꞉gó, av no nqate꞉go. Geté auli sen ndigu, no ginømbe-mopøvømem.”

30 Yaq ndego kawa ezoqam, Aglipa, neka gaman ezoqam Festus neka ndugu Benis, ezoqa ewaqape namba, sùgumu-umiáz. 31 Yaq bavokho gizav, ndigu yaqyaq-a gibond, “Ngenek ezoqam manqa-zapa-qase goneáv, ta zapaya ndøgo, ezoqa løvøte-te nqazi-abam neka ndimbula-te nqazi-nqeisam.”

32 Yaq Aglipa Festus gembo-ein, “Qo ngenek ezoqam ambá soqo-nqonqotavɨ́n, ndego ekezan poeveav tøgonɨn, Siza teqa manqa ovøyam manqat te-ewag, ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape.”

Pol Lom taon-te gewav

27

27:1–28:15

Pol gesøkuz, Lom taon-te gemat

1 Khøuwa qandap, ndigu gizavem, ni Itali manqei-te teimøtinim, yaq Pol neka ndimbula ezoqa nøme, nakhag kawa nøme-qá zenda-té ginø-áb. Teqa iz Zuliés. Ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape-qa nakhag bawan mokho-té gunu꞉-sasaetám. 2  *Palai khagua mø̀ndøbøetám, ta pu-te ndøgo. Khakheitáp. Adlamitium taon-té qandowáv. Yaq Esia plovins-te, pu vinivinimba-te tøkeam-qa ndøgoám. Yaq ni teitø-ketámb ndǿgo, vø̄i-søkuzim. Ezoqa nøme mø̀ndøgoám, ni namba. Ndego Tesalonika taon-ák, ndøgo Masedonia plovins mokho-te. Teqa iz Alistakús.

3 Khøuwa nøme qandopave, ni Saedon taon-té qeimø-fakhán. Yaq Zulies, Pol tanakh mbogó. Ndego sègemboták. Ekeza zifuap-té genǿwáv, ndigu loge gigiap neka gekha gigiap nøme bembō-etøomem. 4 Ni nqawa qeisøkuzim, yaq khamøe sa ni-té qandofeá. Yaq ni Saiples manqei bawa niti-otán. Sèitø-guguyát. 5 Yaq ni qeitu-qantavat, anana-mba ndøugu, Silisia neka Pamfilia manqei sa nakeamo-te vøtīkhatøvem, yaq Maela taon-té qeimø-fakhán, Lisia manqei-te ndøgo. 6 Ta taon-te ndøgo, ndego nakhag kawa ezoqam, palai khagua nøme ndøqeív. Aleksandlia taon-té qandowáv. Itali manqei-te teiti-qa ndøgoám. Yaq ndego ni tenø-itúmb ndǿgo, vøimø̄guv.

7 Qeisøkuzim, yaq khøuwa kopoáv, ni aiyav-té qeitø-teitát. Yaq Naides taon qati-khatoumat, ni ambá seiteitatɨ́n. Geté kopømba mbaín. Zapa ndǿgo, khamøe gèqavønotám. Yaq ni Salmone manqei luát qeitø-qantáv, Klit manqei bawa-te ndøgo. 8 Yaq sèitø-guguyát. Geté føgakh-mbá qeitiamát, atema vaev-te khagua pu nøme-te vøimø̄-fakhan. Ta pu ndøgo, iz Pu Mbomambaqapé. Lasea taon avønin-té qagó.

9 Ta-mba av nqægo qati-teitavun, ni khøuwa kandambá qeingiæzotavun. Zu ezoqam-qa khøuwa, ndøgo lou logemav matev gigoatun, é-møndømu-nasiním, yaq mbe viav vø̄ngaz. Yaq ndakin Pol ezoqa āv genegugúb nqǽgo, 10 “Láo. No āv qateqeiví nqǽgo: Ni sa tizi-teitit, yaq ni matev føgakh-qape zimǿqeivím. Ni nqanek palai khagua neka gigiap giníngiú. Geté ta-mbá mbá. Até niqá khandí-a, kopømbá, sa tømø-navøem.” 11 Geté ndego nakhag kawa ezoqam, Pol-qa manqat gè-ogí. Yaq palai khagua eve neka nøzøgim ezoqam-qá manqat ndøndáp. 12 Zapa ndǿgo, ta khagua pu ndøgo, qanimáv mbá, qozøqozaq viav khøuwa-te, khagua tøbøetat, mbe qafakhanumatun. Yaq nakémbá, ezoqa kandambá, nqawa søkuzam-qa ndøgoám. Kopømba tøgoat, ambá Finiks taon-té ginøteitín. Taqa khagua pu, Klit manqei bawa-te ndøgo, khøuwa sininim-té qavé. Nøme ndøgo, nakeamo zenda-té neka nøme ndøgo, yogea zenda-té. Yaq ndøgo kopømbaqapé, qozøqozaq khøuwa-te, khagua tøbøetupat.

Mbe qandofea

13 Yaq sa niqa yogea-te ndøgo, khamøe-qase qandofea, palai khagua sasae ezoqam, āv gini-matavupám nqǽgo: Kopømbaqapé. Seítiním, av manqat gi꞉-einim. Yaq angølap sège-khatobumím, vø̄i-søkuzim. Yaq ni Klit manqei bawa uni avønin-té seitø-guguyát. 14 Geté nqova mbaín, sa manqei bawa ndøgo, mbe-qape ndofeá. Taqa bazaføgakh kandamba tantáv. Mbe av nqægo, Khøuwa Fakhanam Yogea Zenda Mbe mbo-akhaemám. 15 Mbe ndøgo, khagua qanqagim, ni kopømba mbaín, eqeieqei níteīt, teimbøe-qatazet. Yaq ság. Khamøe ni qavevendumat, sèimbøkhæ-takát. 16 Yaq Kauda manqei bawa-qase avønin-te qeito-guguyat, ni khagua-qase eqawat-qa nigoám, ndøgo qei-itiat. Geté føgakh kandambá. Vaev-té qeitø-eqaném, ova vøitō-veem, sasa niløvønømem. 17 Yaq ta sasae ndøgo qame-navøem, ndigu sasae ezoqam, palai khagua tìni-møpøvømém, tabetē-føgakh-a, neka palai vø̄føløzømem. Zapa ndǿgo, ndigu møe ndøgoném. Soqaín ndøgo, ndøgo Libia manqei avønin-te, ndivind bawa-te teitø-qavig, ibøkha mokho-te ngu꞉gu. Palai giføløzømem, yaq khamøe mba mbotakém, qavevendumat. 18 Geté khøuwa nøme qandopave, khamøe ndøgo qafegimam, sà tønø-khouwevtát. Yaq khagua keoge ezoqam, até gindigonem, gigiap khagua-te qøugeyam, gènqagimém, khagua vø̄vøyan. 19 Yaq khøuwa nøme qandopave, ndigu até khagua-qa sasae gigiáp-a, vø̄nqagimem. Ekezan ndø̀nqagimém. 20 Yaq khøuwa kopoáv, ni nduku neká khøuwa zømetupøteáv, niqa nakhoa qeivi nonqo. Neka mbe sègemát. Khàpumu-føgákh, qafegimam. Ni sèimbøkhæ-ovøemém. Neka matavapøteáv, av nqægo, ndèiyagēt.

21 Ndigu ezoqam, khagua mokho-te gu꞉goam, khøuwa kopoáv, lou logemáv. Yaq Pol tiqa megemege-te ndo꞉go, tenø-itán ndǿgo, vøzø̄-ein, “Zo noqa manqat ambá zóyogem. Ni Klit manqei, atē bizindu-ivøvèmɨ᷄n. Yaq nqanek matev føgakh-qape neka gigiap qasoqøsoqoam, ambá gé꞉fakhanák ni-te. 22 Geté no ndakin nqazǿ-manqate. Zo ndøfofògea᷄p. Zo ezoqa kopo gó꞉navøemák. Palai khagua mba ndǿsoqá. 23 No Mbumbukiam-gé ezoqám, neka te-mba ndégo tæmbovizáp. Yaq lova qapøistat, tege enzol ezoqam nøfakhán. 24  *Ndego āv genømbe-eín nqǽgo, ‘Pól. Qo møe ndø̀go᷄. Qo ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape, Siza, teqa megemege-te, ndòqomø-itán. Yaq nqáe! Qo zapaya, Mbumbukiam até ezoqa ewaqapé-a, qo namba ndøzøte-guvi, ndø̀khandí꞉z.’

25 Yaq nakémbá, lao, zo anøzi ndøgó. No Mbumbukiam, āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Matev ndø̀fakhán, av genømbe-ein ndægo. 26  *Geté nqanek palai khagua, manqei bawa-qase-té qanótǿun, vǿtøkuvøēm.”

27 Ni pula menas, Meditelenien ndaola-te qeitu-bøetam, yaq ta lova nøme ndøgo, ndigu khagua sasae ezoqam, āv gini-matavupám nqǽgo: Manqei àbizimu-khatoém. 28 Yaq mbag ndøføløzém, gigiap viniv vømø̄pøem. Igian qeivi nonqó. Yaq āv giniqeivím nqǽgo: Ibøkha-qa igian, 40 mitá. Geté nøme qeimø-kawamb, nqawa gimø-føløzem, taqa igian 30 mita mbá. 29 Yaq ndigu ezoqam, møe ndøgoném, av nqægo, khagua andé nandi-té vømé-ngøovøēm. Yaq ndigu khagua-qa okho-te, angølap ndønqagivemém. Angølap foá. Yaq paveat-qa ndøguligulimém.

30 Yaq ndigu khagua sasae ezoqam, khokhozan-qa ndøgoám, khagua-qase ibøkha-te vø̄føløzem. Yaq ndigu ezoqa nøme, ambá gezø-matemateamɨ́n, av nqægo, ndigu ambá angølap nøme ndønqagevememɨ́n, khagua mege-te ndo꞉go. 31 Geté Pol nakhag kawa neka nakhag ezoqa nøme gezø-ein, “Nginik khagua sasae zøtezat ezoqam, nqanek khagua-te guveav tøgoat, yaq zo zóyageák.” 32 Yaq ndigu nakhag ezoqam, até gindigonem, khagua-qase-qa mbag vø̄qogømem, ibøkha-te vø̄bøi.

33 Yaq qanaqanus lovølova-ús, Pol ezoqa ewaqape, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Zo lou mòzológ. Zapa ndǿgo, zo pula menas sa qazo-qovezumam, zo lou eqeieqei logemáv. 34 Yaq nakémbá. No nqazǿ-pouwe. Zo lou zólóg. Zo bazaføgakh, bèzøndo-qaván. Yaq zo soqain-qase, zomǿ-qeivimák.”

35 Pol nqanek manqat ge-ein, yaq ndego flawa ndøndapáz, ezoqa ewaqape-qa bøi-te, Mbumbukiam ike manqat vømbō-ein. Yaq gèmbezó, louzi vø̄ngaz. 36 Yaq ezoqa ewaqape, tiqa mokho-te, é-qazø-eqeieqeitát. Yaq até ndigú-a, lou vø̄log. 37 Ni ezoqam, palai khagua-te qeitu꞉guvam, kandambá. Ate qatigoam, 276́. 38 Ezoqa ewaqape lou gumulog, qazø-ewez, yaq wit ndigu, khagua-te gu꞉geabam, gènqagivemém. Khagua betēvøyan.

Palai khagua qamø-ngøovøem

39 Yaq qanaqanus qandopave, khagua keoge ezoqam, manqei ndøqeivím. Geté ndigu amba me꞉matøvemém. Geté ogewe giqeivim, manqei ge꞉v qagoam, ndigu matavap, āv giniveém nqǽgo: Palai khagua, sa ge꞉v-té qabenø-qavíg. 40 Yaq angølap gi꞉zøitam, mbag gèqogém. Yaq ndaola-té sege-zuvøzém. Yaq mbag ndøgo, khagua nøzøgim nonqo-te qaløvøtupam, sège-føløzømém, neka palai ndøgo, mege-te qo꞉løvøtupam, vø̄vøndøzem. Khamøe ambá manqei ge꞉v-té qanø-ziandamɨ́n. 41 Geté livin-qase ndøugu, ibøkha mokho-te, nandi bawa mu꞉zavám. Yaq khagua mege, nandi-té qano꞉qavíg, vømø̄føgakh. Kha khokhokeáv. Geté okho, khamøe ndømøkuimát, khagua ate ndægo vømū-møkuvøem.

42 Yaq nakhag ezoqam, ndimbula ezoqam, zitøge-qa ndøgoám. Soqaín ndøgo, ndigu manqei-te titanqayam, vømǿ-khokhonīm. 43 Geté ndego nakhag kawa ezoqam, Zulies, Pol khandi꞉vat-qa ndøgoám. Yaq ndego gèzømbø-kház. Ezoqa ewaqape, ndigu tanqayam gi꞉zøtez, ndego ibøkha-te vøvuam manqat zø-eín, bemø̄-tanqayam, manqei-te bemø̄qaqavam. 44 Geté ndigu ezoqa nøme, tanqayam zøtezateav gigoam, khagua qaqageap-te fabam manqat zø-eín, manqei-te betē-tanqayam. Yaq av nqægo, ni ezoqa ate qatigoam, manqei-té qeimø-qaqavám, vø̄i-khandi꞉n.

28

Malta manqei bawa-te gigoam

1 Ni manqei-te qeimøqa, yaq ni āv qatiyogém nqǽgo: Nqanek manqei bawa, iz Maltá. 2  *Ndigu ezoqam, ta manqei-te ndøgo giyagam, matev eqeieqei nimatanám, vø̄khatomb. Yaq gøina niløvutím. Zapa ndǿgo, qæ ndølanqavát neka qozaq ndønqeivøém.

3 Pol gøina ndøpizumát. Yaq gøina geløvut, qawagim, te-tata ndøgo, wazeam ndongikáv, pingim-te vømbōtag. Wazeam av nge꞉go teqatag, yaq løvøte qóqeív. 4 Yaq ndigu mo-manqei-anim, Pol gi-ometam, wazeam pingim-te gembo-følawam, āv ginibónd nqǽgo, “Ngenek pepen ezoqám as ndǿgoát. Unimanqatín. Ndego geoneáv, ibøkha-te. Geté ndakin, ndugu mbumbukiam nømu, ezoqam-te yaq-fia ndutaev, unimé꞉-laváo.”

5  *Geté Pol wazeam sège-vingitáv, gøinam-te sasa ndø-ogiu. Yaq ndego soqain-qase qeiviáv. 6  *Ezoqa āv gini-matavupám nqǽgo: Ndego ndø̀mbo-tøpuí, o segébøiáv, vǿnanīm. Yaq amba me꞉nqanqeitupám. Geté Pol-te matev-qase fakhaneav qagoam, yaq matavap gè-enendém, gi-einim, “Ngenek mbumbukiám nøme ategó.”

7 Ta manqei avønin-te ndøgo, manqei nøme mø̀ndøgoám. Ndøgo Publius-qá manqeí. Ngenek megeat ezoqam ndøgoám, ta manqei bawa-qase-te ndøgo. Yaq ngenek ni gèkhatómb, lou neka venanqei nonqo vønī-etoam. Khøuwa misiká. 8 Publius-ge eve, enqoni mbovinumám. Ngusum tatas neka emu mbogoám. Venanqei nonqo-té gebuvám. Yaq Pol tenøwáv ndǿgo, zenda vømbø̄eve, sasa ndøguligulim. Yaq ndego enqoni, sègembo-navøém. 9 Nqanek matev qafakhan, yaq até enqoni-us ezoqa nømé-a, manqei bawa-te giyagam, Pol-te vøndōzav. Yaq enqoni sègezø-navøém. 10 Ndigu ni vizap kandambá ginigu. Yaq ni manqei nqawa qei-ivøvem, gekha gigiāp ndøgo, ni mbain qeigoam, ndigu sègeni-etoám.

Pol Lom taon-te gemøfakhan

11 Ta manqei bawa-te ndøgo, palai khagua mø̀ndøbøetám. Khamøe viav qa-ogɨtat, ndǿgo tømbøegéz. Aleksandlia taón qandovuáo. Palai khagua-qa mege-te ndo꞉go, Mbumbuk Qaqangeap-qá nqovønqova mo꞉goám.

Yaq khamøe viav qame-navøem, ni tø̀tiketámb, vø̄i-søkuzim. Løvøyak misiká qeisokhoam, ta manqei bawa-te ndøgo. 12 Yaq ni Silakus taon-té qeimø-tokhotáv, khøuwa misika vøimø̄-qovezam. 13 Yaq nqawa qei-ivøvem, ni Legium taon-té qeitøteít, vøimø̄-tokhotav. Yaq nøme qandopave, khamøe sa zita-té qandofeá, vø̄søkutan. Yaq khøuwa menas mbá qati-teitát, Puteoli taon-te vøimø̄-fakhan. 14 Ta taon-te ndøgo, Klisten ezoqam mø̀ndøgoám. Ndigu gèkhatómb. Yaq ni pula kopó, ti namba qati꞉goam. Yaq nqawa qei-ivøvem, zapá qeitøniáv, atema Lom taon-te.

15 Ndigu Klisten ezoqam, Lom taon-te giyagam, manqat é-møndømø-yogém, av nqægo, ni Puteoli taon-te qeifakhan. Yaq ndigu ezoqa nøme, ni nømende-qa ndozáv. Andé qámbá, ginduzav. Nøme ndigu, ni Apius maket-té qeitø-qaqandám neka nøme, ta manqei-te ndøgo, vø̄i-qaqandam, Venanqei Nonqo Khoev Misika gimbo-akhaemam. Pol nginik ezoqa gezømet, yaq Mbumbukiam ike manqat mbo-eín, neka mbøni vømbōbøi.

Pol Lom taon-te, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat

16 Ni Lom taon-te qeimø-fakhan, yaq gaman ezoqam, Pol sègembo-takém, av nqægo, khoev eqeieqei-té géyagát. Geté nakhag ezoqa kopo mø̀ndømbo-goám, gembo-kewagam.

17 Yaq khøuwa misika-qa zita-te, Pol Zu megetapak zø-akhayám. Yaq gindupindam, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo, “Tát-za neka ata-za. Noqa yaq-te, manqat nqánek: No manqa-zapa-qase goneáv, nigi ezoqam-te neka nigi atanakha-zapazapa-za-qa matev-te. Geté Zu ezoqam, no sège-møvønonám, Zelusalem taon-te. Yaq no Lom ezoqam-qá zenda-té ginøveém. 18  *Geté Lom ezoqam ginø-sinøzumem, ndigu no nqonqotønat-qa ndøgoám. Zapa ndǿgo, ndigu no-te manqa-zapa-qase qeiviáv, ta zapaya ndøgo, ezoqa løvøte-te ndi-abam, av Zu ezoqam noqa yaq-te qazømbe-pøovam. 19  *Geté Zu ezoqam, tiqa manqat gèsanqawém. Yaq no nakhoa nøme qeiviáv. Yaq no āv qazømbe-eín nqǽgo: Ndego Lom kawa ezoqam kandambaqape, Siza, ekezan be-ewág, noqa manqa ovøyam manqat. Geté no ambá av nqǣgo, nøkeza ezoqam manqa nømøzø̄-søkuzām. 20  *No zo ta zapaya nqánek qazømbe-akhá, nqanek manqat tæzø-ein. No nginik auli sen, te zapaya ndégo tinømbe-løvønøzat, ni Izlael ezoqam, Mbumbukiam-te nqazio-tana, tendo-khofotav, ni tekhandi꞉n.”

21 Yaq ndigu gindu-qavøinam, “Zudia ezoqam, ni qoqa yaq-te pepa khofotøveáv. Neka nigi ezoqa kopo okhoeáv, ni-te, manqa vøqā-søkuzim, o qo zapaya, manqat soqain vønī-ein. 22  *Geté ni qakeza manqat yoge-qa nigú, ande āv khoqotē-matavap. Zapa ndǿgo, ni āv qatiyogé nqǽgo: Manqei-manqei ate ndægot, ezoqa nqanek bawan ndakinak, manqa mbogeve꞉matún.”

23 Yaq ndigu Pol namba, khøuwa nøme ndøzavém. Yaq ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa kandambá gindupindam, Pol ma ge꞉qotam. Yaq khøuwa gemat, qanaqanus atéma khagus, Pol Mbumbukiam-qá Megeat Matev-qá yaq-té gene-zømesimát. Ndego āv gezømbe-ovøemát nqǽgo: Mozes-qa guguna manqat neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat mokho-te, Yesu-qa yaq-te, mø̀ndø-peaomém. Yaq ndego ndigu Yesu-te khatoza-qa ndøgoám. 24 Ezoqa nøme, mø̀ndø-unimanqatiním, Pol-qa manqat. Geté nøme ndigu, unimanqatinteáv.

25 Yaq ndigu ekeza mokho-mba, ponqombap ndønqazém. Yaq sègezáv. Geté Pol ndigu bugukhokhof, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Manqat ndøgo, Nqova Mbomambaqape zogi atanakha-zapazapa-za gezø-ein, Aezaya mokho-te, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, nqanek manqat unimanqatín. Ndøgo āv qane-eín nqǽgo,

26  *‘Vø̀qáv, ndigu ezoqam vømøzø̄-ein:

Zo ndòzo-ewagát.

Geté manqa mokho zombó-ndapemák.

Zo ndòzo-kewagát.

Geté zóqeivimák.

27 Zapa ndǿgo, nginik ezoqam,

mbøni gèzø-føgøføgakhám,

neka gea gèzø-tokeáp,

neka bǿi ndīkōpø̄ītāp.

Zapa ndǿgo, ndigu poeveáv,

bøi ti꞉qeivat neka gea ti꞉-ewagat,

neka mokho tindapem,

yaq no-te vøndé-qambūz,

no vøté-khakheinøvēm.’ ”

28 Yaq Pol nøme gezø-ein, “Zo vø̀ezøtéz. Mbumbukiam nqanek khandi manqat, ndakin até bawan vini-ak-té genø-khofotáv. Yaq ndigu ndø̀ndapém.”*

30 Ta khoev-te ndøgo, Pol viav menás geqotam, fia vø̄-aumam. Yaq gekha ezoqām ndigu, gindu-okhoam, sège-khatobɨ́n. 31 Ndego ezoqa Mbumbukiam-qa Megeat Matev neka Evezøza Yesu Keliso-qa yaq-té gene-zømesimám. Ndego manqat sège-manqatám. Ezoqam-qa møe goneáv. Neka ezoqa kopo ndego khazeáv.

* 1:1 1:1 Luk 1:3

* 1:2 1:2 Mak 16:19; Luk 24:49-51

* 1:3 1:3 Luk 24:36-49; Kel 10:41

* 1:4 1:4 Luk 24:49; Zion 14:16-17; Kel 2:33

* 1:5 1:5 Met 3:11

* 1:6 1:6 Luk 24:21

* 1:7 1:7 Mak 13:32

* 1:8 1:8 Met 28:19; Luk 24:48

* 1:11 1:11 Met 26:64; Luk 21:27

* 1:12 1:12 Luk 24:50-53

* 1:13 1:13 Met 10:2-4

* 1:16 1:16 Psa 41:9

* 1:18 1:18 Met 27:3-8

* 1:20 1:20 Psa 69:25; 109:8

* 1:22 1:22 Mak 1:9; 16:19; Zion 15:27

* 2:1 2:1 Lev 23:15-21; Deut 16:9-11

* 2:3 2:3 Met 3:11

* 2:4 2:4 Kel 4:31; 10:44-46; 19:6; Mak 16:17

* 2:17 2:17-21 Joel 2:28-32

* 2:25 2:25-28 Psa 16:8-11

* 2:29 2:29 1 King 2:10

* 2:30 2:30 2 Sam 7:12; Psa 89:3-4; 132:11

* 2:31 2:31 Psa 16:10

* 2:33 2:33 Kel 5:31; 7:55-56

* 2:34 2:34-35 Psa 110:1

* 2:36 2:36 Kel 5:30-31

* 2:39 2:39 Isa 57:19

* 2:41 2:41 Kel 2:47; 4:4

* 2:42 2:42 Kel 20:7

* 2:44 2:44 Kel 4:32-35

* 2:47 2:47 Kel 6:7; 11:21

* 3:4 3:4 Kel 14:9

* 3:6 3:6 Kel 4:10; 16:18

* 3:13 3:13 Exo 3:6, 15; Luk 23:13-25; Kel 2:23

* 3:17 3:17 Luk 23:34; 1 Tim 1:13

* 3:19 3:19 Kel 2:38

* 3:22 3:22-23 Deut 18:15, 18-19

* 3:25 3:25 Gen 22:18

* 3:26 3:26 Kel 13:46

* 4:4 4:4 Kel 2:41

* 4:4 4:4 Sakheis neka nakheis mø̀ndøgoám, ndigu Yesu gi-unimanqatintam. Geté ndigu gevebøpøteáv.

* 4:10 4:10 Kel 3:6, 13-16

* 4:11 4:11 Psa 118:22

* 4:12 4:12 Met 1:21

* 4:18 4:18 Kel 5:28

* 4:19 4:19 Kel 5:29

* 4:24 4:24 Exo 20:11; Neh 9:6; Psa 146:6

* 4:25 4:25-26 Psa 2:1-2

* 4:27 4:27 Met 27:1-2; Luk 23:7-11; Kel 3:13

* 4:28 4:28 Kel 2:23

* 4:29 4:29 Ef 6:19

* 4:32 4:32 Kel 2:44

* 4:34 4:34 Kel 2:45

* 5:2 5:2 Kel 4:34-35

* 5:3 5:3 Zion 13:2

* 5:12 5:12 Kel 2:43; 14:3

* 5:19 5:19 Kel 12:7-10

* 5:28 5:28 Met 27:25

* 5:29 5:29 Kel 4:19

* 5:31 5:31 Kel 2:33-34; Ef 1:20; Iblu 2:10; 12:2

* 5:36 5:36 Kel 21:38

* 5:40 5:40 Kel 4:18

* 5:41 5:41 Met 5:10-12; 1 Pita 4:13

* 6:1 6:1 Kel 4:35

* 6:7 6:7 Kel 2:41; 16:5

* 6:10 6:10 Luk 21:15

* 7:2 7:2-4 Gen 11:31; 12:1

* 7:5 7:5 Gen 12:7; 15:18; 17:8

* 7:6 7:6-7 Gen 15:13-14; Exo 12:40

* 7:7 7:7 Exo 3:12

* 7:8 7:8 Gen 17:9-14; 21:4

* 7:9 7:9 Gen 37:11, 26-28; 39:1-3, 21-23

* 7:10 7:10 Gen 41:37-44

* 7:11 7:11 Gen 41:54; 42:1-2

* 7:13 7:13 Gen 45:1-4, 16

* 7:14 7:14 Gen 45:9-11; 46:27

* 7:15 7:15 Gen 46:1-7; 49:33

* 7:16 7:16 Gen 23:2-20; 33:19; Josh 24:32

* 7:17 7:17-18 Exo 1:7-8

* 7:19 7:19 Exo 1:11-22

* 7:20 7:20 Exo 2:2

* 7:21 7:21 Exo 2:3-10

* 7:24 7:24 Exo 2:11-15

* 7:28 7:28 Exo 2:14

* 7:29 7:29 Exo 2:21-22; 18:3-4

* 7:30 7:30-35 Exo 3:1-10; Kel 7:30-34

* 7:35 7:35 Exo 2:14

* 7:36 7:36 Exo 7:3; 14:21; Num 14:33

* 7:37 7:37 Deut 18:15

* 7:38 7:38 Exo 19:3

* 7:40 7:40 Exo 32:1

* 7:41 7:41 Exo 32:2-6

* 7:42 7:42-43 Amos 5:25-27

* 7:45 7:45 Josh 3:14-17

* 7:46 7:46 2 Sam 7:1-16

* 7:47 7:47 1 King 6:1-38

* 7:49 7:49-50 Isa 66:1-2

* 7:51 7:51 Isa 63:10

* 7:52 7:52 Met 23:31

* 7:55 7:55 Psa 110:1

* 7:56 7:56 Kol 3:1

* 7:60 7:60 Luk 23:34

* 8:3 8:3 Kel 9:1, 13; 22:4; 26:9-11

* 8:17 8:17 Kel 19:6

* 8:32 8:32-33 Isa 53:7-8

* 8:36 8:36 Kel 10:47

* 8:36 8:36 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 37 Yaq Filip gembo-ein, “Qanimáv. Uni toqote-unimanqatin, yaq kopømbaqapé.” Yaq ndego gendo-qavøiu, “No mø̀e-unimanqatín, av nqægo, Yesu Keliso, ndego Mbumbukiam-gé Yó.”

* 8:40 8:40 Kel 21:8

* 9:1 9:1 Kel 8:3

* 9:15 9:15 Kel 26:2, 6; 27:24; Lom 1:5

* 9:16 9:16 2 Ko 11:23-28

* 9:21 9:21 Kel 8:3

* 9:22 9:22 Kel 18:28

* 9:25 9:25 2 Ko 11:32-33

* 9:26 9:26 Gal 1:17-19

* 9:27 9:27 1 Ko 9:1

* 10:9 10:9 Ta khøuwa-te ndøgo, tiqa khoev puanam matev viní. Ve-zita mbaín. Andé lou me mé꞉løvøetát. Yaq kopømbaqapé, soqóqavíg.

* 10:14 10:14 Lev 11:1-47; Ezek 4:14

* 10:15 10:15 Mak 7:15, 19

* 10:26 10:26 Kel 14:13-15; Veve 19:10

* 10:34 10:34 Deut 10:17; Lom 2:11

* 10:37 10:37 Met 4:12-17

* 10:38 10:38 Met 3:16; Luk 4:17-21

* 10:41 10:41 Kel 1:8; Luk 24:42-43

* 10:42 10:42 Kel 17:31; 1 Pita 4:5

* 10:43 10:43 Isa 53:5-6; Jer 31:34; Kel 2:38

* 10:44 10:44 Kel 11:15; 15:8

* 10:46 10:46 Kel 2:4; 19:6

* 10:48 10:48 Kel 19:5

* 11:3 11:3 Kel 10:28; Gal 2:12

* 11:5 11:5-15 Kel 10:9-48

* 11:14 11:14 Kel 16:31

* 11:15 11:15 Kel 2:4

* 11:16 11:16 Kel 1:5

* 11:18 11:18 Kel 13:48; 14:27

* 11:19 11:19 Kel 8:1-4

* 11:22 11:22 Kel 4:36

* 11:25 11:25 Kel 9:30

* 11:26 11:26 Klisten, taqa manqa mokho nqánek: Keliso-gí ezoqám.

* 11:28 11:28 Kel 21:10

* 11:30 11:30 Kel 12:25

* 12:10 12:10 Kel 5:19

* 12:18 12:18 Kel 5:22-24

* 12:23 12:23 Dan 5:20

* 12:24 12:24 Isa 55:11

* 12:25 12:25 Kel 11:29-30; 15:37

* 13:2 13:2 Kel 9:15

* 13:3 13:3 Kel 6:6

* 13:5 13:5 Kel 12:12; 15:39

* 13:11 13:11 Kel 9:8

* 13:13 13:13 Kel 15:38

* 13:17 13:17 Exo 1:7; 6:6; 12:51

* 13:18 13:18 Num 14:34; Deut 1:31-32

* 13:19 13:19 Deut 7:1; Josh 14:1

* 13:20 13:20 Judg 2:16; 1 Sam 3:20

* 13:21 13:21 1 Sam 8:5, 19; 10:20-24

* 13:22 13:22 1 Sam 13:14; 16:12; Psa 89:20

* 13:23 13:23 2 Sam 7:12-16

* 13:24 13:24 Met 3:1-2

* 13:25 13:25 Zion 1:20, 27

* 13:28 13:28 Met 27:22-23

* 13:29 13:29 Met 27:59-60

* 13:31 13:31 Kel 1:3, 8

* 13:33 13:33 Psa 2:7

* 13:34 13:34 Isa 55:3

* 13:35 13:35 Psa 16:10

* 13:39 13:39 Lom 10:4

* 13:41 13:41 Hab 1:5

* 13:46 13:46 Kel 3:26; 18:6

* 13:47 13:47 Isa 49:6

* 13:51 13:51 Met 10:14; Kel 18:6

* 14:3 14:3 Mak 16:20; Iblu 2:4

* 14:5 14:5 Kel 14:19

* 14:11 14:11 Kel 28:6

* 14:15 14:15 Kel 10:26; Psa 146:6

* 14:16 14:16 Kel 17:30

* 14:17 14:17 Jer 5:24

* 14:19 14:19 Kel 17:13; 2 Ko 11:25

* 14:22 14:22 Kel 15:32; 1 Tes 3:3

* 14:26 14:26 Kel 13:1-2

* 14:27 14:27 Kel 15:4, 12

* 15:1 15:1 Gal 5:2

* 15:2 15:2 Gal 2:1

* 15:4 15:4 Kel 14:27

* 15:7 15:7 Kel 10:1-43

* 15:8 15:8 Kel 10:44; 11:15

* 15:10 15:10 Met 11:30; Gal 3:10

* 15:11 15:11 Gal 2:16; Ef 2:5-8

* 15:13 15:13 Gal 2:9

* 15:16 15:16-18 Amos 9:11-12

* 15:16 15:16 Nqanek yaya manqat-qa mokho, Mbumbukiam ge-eta, nqánek: Ndego Deivid-gi zi mokho-te, ezoqa kopo nqawa ndø̀veatáv, kawa tegoat. Ngenek ezoqam Yesú.

* 15:20 15:20 Exo 34:15-17; Lev 17:10-16

* 15:28 15:28 Met 23:4

† 15:33 15:33 Ibugukhokhof Baebol gipeaomem, manqat sa nqánek qagoám. Geté vaev-te, manqat nøme āv gini-mønøzém nqǽgo: 34 Geté Sailes matavap āv genegó nqǽgo: Tenǿqóm ndǿgo.

* 15:37 15:37 Kel 12:12, 25

* 15:38 15:38 Kel 13:13; Kol 4:10

* 16:1 16:1 Kel 14:6; 2 Tim 1:5

* 16:2 16:2 Filip 2:19-22

* 16:4 16:4 Kel 15:23-29

* 16:6 16:6 Kel 18:23

* 16:17 16:17 Mak 1:24

* 16:20 16:20 Mak 13:9

* 16:22 16:22 2 Ko 11:25; 1 Tes 2:2

* 16:27 16:27 Kel 12:18-19

* 16:30 16:30 Kel 2:37

* 17:7 17:7 Luk 23:2; Zion 19:12

* 17:17 17:17 Kel 18:19

* 17:24 17:24-25 1 King 8:27; Kel 7:48

* 17:25 17:25 Psa 50:12

* 17:27 17:27 Psa 145:18; Jer 23:23

* 17:29 17:29 Isa 40:18-20; 44:10-17; Kel 19:26

* 17:31 17:31 Psa 96:13

* 18:2 18:2 Lom 16:3

* 18:3 18:3 Kel 20:34

* 18:5 18:5 Kel 17:14-15

* 18:6 18:6 Kel 13:46, 51; 20:26

* 18:10 18:10 Josh 1:9; Isa 41:10

* 18:18 18:18 Num 6:18; Kel 21:24

* 18:28 18:28 Kel 9:22

* 19:1 19:1 1 Ko 3:6

* 19:2 19:2 Kel 8:16

* 19:4 19:4 Met 3:11

* 19:6 19:6 Kel 8:17; 10:44, 46

* 19:11 19:11 Kel 14:3

* 19:12 19:12 Kel 5:15

* 19:17 19:17 Kel 5:11

* 19:21 19:21 Kel 23:11; Lom 1:13

* 19:23 19:23 2 Ko 1:8

* 19:29 19:29 Kel 20:4; 27:2; Kol 4:10; Filem 24

* 20:17 20:17 Kel 18:21

* 20:18 20:18 Kel 18:19–19:10

* 20:23 20:23 Kel 9:16; 21:11

* 20:24 20:24 Kel 21:13; 2 Tim 4:7

* 20:28 20:28 1 Tim 4:16; 1 Pita 5:2-4

* 20:29 20:29 Met 7:15; Zion 10:12

* 20:31 20:31 1 Tes 2:11

* 20:33 20:33-34 1 Ko 9:11-12

* 20:34 20:34 Kel 18:3; 1 Tes 2:9

* 21:4 21:4 Kel 20:23

* 21:8 21:8 Kel 6:5-6; 8:5, 40

* 21:10 21:10 Kel 11:28

* 21:11 21:11 Kel 20:23; 21:33

* 21:13 21:13 Kel 20:24

* 21:19 21:19 Kel 15:12

* 21:20 21:20 Kel 15:1, 5

* 21:23 21:23-24 Num 6:1-20; Kel 18:18

* 21:25 21:25 Kel 15:29

* 21:26 21:26 1 Ko 9:20

* 21:29 21:29 Kel 20:4

* 21:36 21:36 Luk 23:18

* 21:38 21:38 Kel 5:36-37

* 22:3 22:3 Kel 5:34

* 22:4 22:4 Kel 8:3

* 22:18 22:18 Kel 9:29-30

* 22:19 22:19 Kel 8:3; 26:9-11

* 22:20 22:20 Kel 8:1

* 22:21 22:21 Kel 9:15

* 22:25 22:25 Kel 16:37

* 22:29 22:29 Kel 16:38

* 23:2 23:2 Zion 18:22-23

* 23:3 23:3 Met 23:27

* 23:5 23:5 Exo 22:28

* 23:6 23:6 Kel 26:5

* 23:8 23:8 Met 22:23

* 23:11 23:11 Kel 27:24; 28:16, 23

* 23:15 23:15 Kel 25:3

* 23:27 23:27 Kel 21:30-33; 22:25-27

* 23:28 23:28 Kel 22:30

* 23:30 23:30 Kel 23:16-23; 24:1-9

* 24:5 24:5 Kel 17:6

* 24:6 24:6 Kel 21:28-30

* 24:6 24:6 Ibugukhokhof Baebol gipeaomem, manqat sa nqánek qagoám. Geté vaev-te, manqat nøme āv gini-mønøzém nqǽgo: Ni nikezan, manqa ovøyam-qa nimbogoám, av Mozes-qa guguna manqat qæ-ein. 7 Geté ndego nakhag kawa ezoqam kandambaqape, Lisias, gèvimbám, niqa zenda-te gegoam. 8 Yaq āv ginimbi-eín nqǽgo. Ni qo-té qabatøndu-niáv, teqa yaq-te, manqat banī-søkuzømem.

* 24:15 24:15 Zion 5:28-29

* 24:18 24:18 Kel 21:17-28

* 24:21 24:21 Kel 23:6

* 24:22 24:22 Kel 23:26

* 25:2 25:2 Kel 24:1

* 25:3 25:3 Kel 23:15

* 25:7 25:7 Kel 24:5-6

* 25:14 25:14 Kel 24:27

* 26:5 26:5 Filip 3:5-6

* 26:6 26:6-7 Kel 23:6; 28:20

* 26:9 26:9 Kel 8:3

* 26:18 26:18 Isa 42:16; Ef 2:2; Kol 1:13

* 26:23 26:23 Luk 24:44-47; 1 Ko 15:20

* 27:2 27:2 Kel 19:29

* 27:24 27:24 Kel 23:11

* 27:26 27:26 Kel 28:1

* 28:2 28:2 2 Ko 11:27

* 28:5 28:5 Mak 16:18

* 28:6 28:6 Kel 14:11

* 28:18 28:18 Kel 26:31

* 28:19 28:19 Kel 25:11

* 28:20 28:20 Kel 26:6-7

* 28:22 28:22 Kel 24:14

* 28:26 28:26-27 Isa 6:9-10; Kel 25:13; 26:2, 6; 27:24; Lom 1:5

* 28:28 28:28 Baebol kopokopo nøme-te, Glik manqat-te gipeaomem, manqat nøme ndø̂gó. Ta manqat nqánek: 29 Pol nqanek manqat ge-ein, yaq Zu ezoqam sègezáv. Izuizu manqa ndø-itumbumát. Manqa itumbam kandambá gigoat.

Lom

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Lom

Pol-qa pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Lom taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pol Lom taon Klisten bawan ezoqam-té genø-peawám. Ta khøuwa-te ndøgo, ndego Kolin taon-té gegoám. Pepa gumu-peawam, yaq Fibi mbo-etoám. Yaq Lom taon-te ngúnuk gundapát. Lom taon ndøgo, kandambaqapé. Itali manqei-té qagó. Gaman kawakawa-za ndǿgo tigoám. Klisten ezoqam ndigu, Lom taon-te gisøkhoam, nøme ndigu, Zu ezoqám, neka nøme ndigu, bawan vini-ák.

Nqanek pepa mokho-te, Pol taqa yaq-te ndǿgo tene-peawám, Mbumbukiam-qa bøi-te, ande āv khoqoté-ndaføyamba-ēq. Ndego āv gene-eín nqǽgo: Ezoqa ewaqape, manqa-zapazapa-ús. Neka ezoqa kopømba mbaín, Mozes-qa guguna manqat paev mokho-te o matev eqeieqei gone mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te ti-ndaføyamba-ez. Geté Yesu ti-unimanqatinim, yaq Mbumbukiam tiqa manqa-zapazapa ate ndægo, segembøé-navøém, yaq ndigu teqa bøi-te vǿ-ndaføyamba-ēz. Yaq ndigu kopømbaqapé, yage ndakinak ndǿndapém, Yesu namba vǿe-yagāt.

1

1  *No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé sasae ezoqám. No Mbumbukiam ndøveatán. Tegé u-anem nógoát. Ezoqa teqa Manqat Mbomambaqape nøté-zømesimát.

2  *Mbumbukiam é-møndo꞉-eín, tegi manqa vevezam ezoqam mokho-te, nqanek Manqat Mbomambaqape, ndø̀fakhán. Mbumbukiam-qá Manqat mokho-té qapeawáp. 3 Nqanek Manqat Mbomambaqape, ekeza Yo-qá yaq-té qanegó. Manqei-qape-qa matev-te, ndego Deivid-gé zeó. 4 Geté løvøte-te gendo-khandi꞉v, ta mokho-te, Nqova Mbomambaqape, ni āv qaninømánd nqǽgo: Ngenek Mbumbukiam-gé Yó, neka ndego bazaføgakh-qapé. Ndego Yesu Kelisó. Nigí Evezøzá.

5  *Te mokho-te, Mbumbukiam kuku mbogoám no-te, neka no tege u-anem vø̄ve. Yaq no bawabawan-te ate ndægo, ezoqa nó-itubít. Yaq ndigu tìabiti-unimanqatiním neka teqa manqat tìabiti-ndapém. Yaq Keliso-qa iz tàbete-eqawát.

6 Até zó-a, zo Mbumbukiam vøzø̄-akha. Zo ndakin Yesu Keliso-gí ezoqám. 7  *Nqanek pepa zo-té qatø-peaomít, zo Lom taon-te nandozo-yage. Mbumbukiam kuku kandambá zo-te. Ndego zo ekeza ezoqam me꞉zæzá.

Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev ndø̀goát, zo-te.

Pol gepøogeapam, Lom taon-te tewav

8 Noqa manqat āv qaténgáz nqǽgo: No ike kandambá, noge Mbumbukiam-te, Yesu Keliso mokho-te, zo ezoqa ewaqape zapaya. Zapa ndǿgo, manqei-qape ate nqægo, ezoqa zoqa unimanqatin-qa yaq-te, sùgumu-manqatét. 9 Mbumbukiam, te zapaya no kha sa nqæ-nqonqotøve, no ezoqa teqa Manqat Mbomambaqape, ekeza Yo-qa yaq-te nqate-zømesim, ndego mø̀ndæ-otév, no oskia nøzø-guligulimatún. Khøuwa kopoáv. 10  *Neka no ndego āv qambøe-vi꞉matún nqǽgo: Ndego poev tømbogoat, nakhoa bènø-mboqoá. Yaq notøndónáv, vaev-te, zo banø̄zømet. 11 No vao kandambá zo-te. No zo zømete-qa neka Nqova Mbomambaqape-qa bazaføgakh etoam-qa nøzøgó. Zo unimanqatin-te, tø̀ne-føgakhǽz. 12 Yaq no zo namba tizi꞉goat, ni yaqyaq-a, niqa unimanqatin matev mokho-te, zita zítøpøzát, zo noqa zita vozó-tøpøzēm, neka no zoqa zita vǿe-tøpāz.

13  *Nǿfuap! Zo vø̀ezøtéz, av nqægo: No khøuwa kopoáv, qæpøogeapam, zo tæzømet. Até zo mokho-té-a, noqa sasae-te, mokho bèfakhán, av manqei nøme-te qæfakhanumat. Geté gènømbe-paɨ́n. 14 No Mbumbukiam-qa Manqat, ezoqa ewaqape sà bazømbu-etoám, oskiá ndøgo, Glik bawan-ak o bawan vini-ak ndigu, neka oskiá ndøgo, zøtezat ezoqam o zøtezatav ezoqam ndigu. 15 Yaq nakémbá, no poev kandambá. Até zó-a, zo Lom taon-te nandozo-yage, Manqat Mbomambaqape nøtézømás.

Mbumbukiam eqeieqei ndígu tenezæzá, ndigu ndi-unimanqatinat

16  *No mivi mbaín, nqanek Manqat Mbomambaqape-qa yaq-te. Zapa ndǿgo, ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qá bazaføgakh mu꞉sasaeát. Yaq gekha ezoqām ndigu, ndi-unimanqatinat, gékhandí꞉z. Nqanek khandi matev, bugukhokhof Zu ezoqam-té qanøfakhán. Yaq vaev, até manqei vini-ak-té-a, vømø̄fakhan. 17  * Nqanek Manqat Mbomambaqape mokho-te, ni Mbumbukiam teqa matev eqeieqei-qape nivevezám. Ta matev eqeieqei-qape nqánek: Ezoqa teqa bøi-te, unimanqatin matév gini-ndaføyamba-ezát. Unimanqatin matév qane-ngazøngazám neka unimanqatin matév qame-kopømba-ín. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Ezoqam ndǿgo tené-ndaføyamba-év, te-unimanqatintat. Yaq géyagét.”

Mbumbukiam qaqa tenǿgó ndǿgo, ndigu ndisanqawe

18 ⌞Nqanek manqat, Mbumbukiam ni eqeieqei ndenæna, ni nqazi-unimanqatinat, ndøgo gigiap-qapé.⌟ Zapa ndǿgo, Mbumbukiam, ndego yan-te ngo꞉yage, āv gene-vevezám nqǽgo: Ndego qaqa kandambá. Ezoqa ndigu, ndisanqawe neka manqa-zapazapa ndimatanam, neka ta mokho-te, unimanqatin manqat sa nditokhonam, ti-te ndigu, Mbumbukiam yaq-fia ndǿtá. 19  *Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam-qa yaq-te, mø̀ndæzøtéz. Ndego ekezan mø̀ndøzø-vøndøyám. 20  *Unimanqatín. Ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam te-omet. Geté Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, atema ndakin, gigiap ate ndægo, gekhakheinam, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Ndego bazaføgakh-qapé, miavmiáv, neka ndego unimanqatin Mbumbukiám. Yaq nakémbá, ezoqa kopømba mbaín, timanqatat av nqægo, “Ni manqa-zapazapa goneāv, zapa ndø̄go, ni Mbumbukiam-qa yaq-te nìtinøtenāk.” 21  *Ndigu Mbumbukiam mø̀ndæzøtéz. Geté ndigu matavapøteáv, av nqægo, ndego Mbumbukiām. Neka ndigu ndego vizupáv. Neka ndigu te-te ike manqat manqatemáv. Yaq tiqa matavap mø̀ndømø-mokho-mbaín. Tiqa mokho-te, matavap eqeieqei mbaín. Bøivun mu꞉nqeitám.

22  *Ndigu ekeza kha, matavap loloakh-us me꞉vewé. Geté tiqa matavap, mø̀ndøzø-livilivisám. 23  *Tiqa matev, mokho mbaín. Zapa ndǿgo, khandi miav-ak Mbumbukiam, ndigu vizupáv. Geté tae khøuwiap bugug vinivinimba mbovizáp, ekezan ndikhakheinam, bugug kopømba ande av ezoqam ndi꞉gu, vaev-te tipakhaez, o pipisi ndi꞉gu o søvakha gigiap ndi꞉gu o gigiap ndivisigiap ndi꞉gu. 24 Yaq nakémbá, Mbumbukiam sègezø-iváv. Ndigu manqa-zapazapa, sà bematønumít, av ndi꞉qovetu. Yaq tiqa mambe matev-te, izuizu kha soqaqape-té giabenø-veém, neka yaqyaq-a mivi betē-etoam. 25 Ndigu unimanqatin manqat, Mbumbukiam-qa yaq-te, gè-ivøvém, khavozam manqat vømbō-paevem. Ndigu gigiap mba mbovizáp, Mbumbukiam gekhakheinam, neka taqa iz ndīmbō-ēqāwāt. Geté Mbumbukiam, ndego gigiap ate nqægo gekhakheinam, ndigu vizupáv. Geté teqa iz, miavmiav, bèto-eqawát. Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

26 Mbumbukiam zita gi꞉wuowem, yaq ndego sègezø-iváv. Ndigu mivi matev, sà tiabiti-matønumít, av ekezan ndi꞉qovetu. Sakheis nøme, nøkenøkem matev eqeieqei, gè-ivøvém. Yaq izu sakheis mambe matev ndøgoatún. 27  *Yaq até anganá-ya, ezoqa nøme, nøkenøkem matev eqeieqei, gè-ivøvém, sakheis namba. Yaq tiqa poev, ndøgo ekeza mbøni mokho-te ande gøinam me ndøwageap, angana nøme-té qanø-okhoatún, yaq ndigu izu angana mambe matev vø̄goatun. Ta mokho-te ndøgo, ndigu mivi-qape ndø-ndapemɨ́n. Ndøgo tiqa matev-qá yaq-fiá.

28 Ndigu ezoqam, gèzømbo-qasí꞉v. Mbumbukiam-qa yaq-te matavapøteáv. Yaq Mbumbukiam ndigu tiqa matavap soqøsoqa-té genøziváz. Matev sá tiabegó ndøgo, eqeieqei mbain ndøgo. 29 Ndigu tiqa mokho-te, manqa-zapazapa vinivinimba gèmøzø-tøtøvøyám. Ezoqa soqaqape-te abam matev, neka gigiap qovetu matev, neka ezoqa ngenøgim matev, neka ova matev, neka ezoqa pakhapakha khaneam matev, neka nøfee matev, neka khavozam matev, neka ka awam matev, ndigu khàpe zømbe-khouwév. Ndigu manqa ndøgeve꞉matún, 30 neka manqat soqøsoqa vø̄manqatatun. Ndigu Mbumbukiam gèsanqawé. Ezoqa nøme gèvøozotatún neka ekeza mokho-mba vø̄e-khambuvupatun neka ekeza kha vø̄-eqatatun. Ndigu manqa-zapazapa nøme matanam-qa ndøvawatún. Neka ndigu evøndipakha-qa manqat pøpøvumáv. 31 Ndigu matavap eqeieqei mbaín. Manqa mbusa giveemɨn, yaq ndigu matev gonemáv, av gi꞉-einimin. Ndigu kuku matev mbaín neka tanakh matev mbaín, ezoqa nøme-te. 32 Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-manqaté nqǽgo, “Gekha ezoqām ndigu, matev av nqægo gigoatun, ndigu bèpakhaéz.” Ndigu nqanek manqat mø̀ndæzøtéz. Geté manqa-zapazapa sègegoatún. Geté ta-mbá mbá ndøgo, ekezan manqa-zapazapa ndimatanam. Ndigu até ezoqa nømé-a, zita zøtøpazét. Matev āv tiní-matønumát.

2

Mbumbukiam-qa manqa ovøyam matev eqeieqeí

1  *Qo gekha ezoqam, ezoqa nøme-te manqat ndoqo-møvøyam, qo kopømba mbaín toqo-matavupat, av nqægo, qo qakezan, manqa-zapa mbaīn. Zapa ndǿgo, matev nøme, taqa yaq-te, qo ezoqa nøme-te manqat ndoqo-møvøyam, qo qakezan mòqogoatún, av ndigu ndi꞉matanam. Yaq até qó-a, manqa-zapa-ús. 2 Ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam ti-te ndigu, yaq-fia ndetawat, ndigu matev soqøsoqa ndimatanam, ndøgo eqeieqeí. 3 Yaq ge qô, ndoqo-matavap, qo qakezan matev av ndoqote-matanam, av ezoqa nøme-te manqat ndoqote-møvøyam, yaq qo Mbumbukiam-qa yaq-fia taev-te, ndoqóvuaq? Āv taoká. Qóvuaqák. 4  *Neka ge qô, Mbumbukiam-qa kuku matev kandambaqape neka tanøtanakh matev neka aiyaiyav matev qo-te, geqambó-qasi꞉v? Neka qo qeiviâv, av nqægo, Mbumbukiam qo teqa kuku matev mokho-te, qambuqan-qa ndeqago. 5 Geté qo ùni qote-føgakhǽq neka gèqambo-qasí꞉v, toqoqambuq. Yaq ta matev mokho-te, qo Mbumbukiam-qa qaqa, qo-te ndømbogo, qòkhouwevtét. Yaq ndego, ta khøuwa-te ndøgo, teqa qaqa tøndovea, qo-te yaq-fia āv tenétá. Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa ewaqape tinǿqeivím ndǿgo, teqa manqa ovøyam matev eqeieqeí. 6  *Mbumbukiam ezoqa ewaqape, yaq-fia āv tezømbé-etoám, av ndigu ndi꞉matanam. 7 Ti-te ndigu, matev eqeieqei matanam-te bazaføgakh ndi-asøzu, neka yage qanimav-qape-qa ndivawe, Mbumbukiam namba, neka megemege-te ndo꞉go, iz akhae kandambaqape neka khandi vaev mbain ndape-qa ndigu, ti-te ndigu, Mbumbukiam khandi miavmiav zǿ-etoám. 8  *Geté ti-te ndigu, ekeza kha mba ndi꞉qeivi neka unimanqatin manqat ndisanqawe neka matev soqøsoqa ndimbopaev, Mbumbukiam qaqa zǿgó neka yaq-fia vǿtā. 9 Ezoqa ewaqape, ndigu manqa-zapazapa ndimatanam, viniv-qape neka mbøni vaev matev zǿfakhanám. Bugukhokhof Zu ezoqám. Geté até bawan vini-ák-a. 10 Geté ti-te ndigu, matev eqeieqei ndimatanam, Mbumbukiam yage qanimav-qape neka iz akhae matev neka sambi matev zǿ-etoám. Bugukhokhof Zu ezoqám. Geté até bawan vini-ák-a. 11 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam, ndego manqa ovøyam ezoqam eqeieqeí. Ndego ambá av nqǣgo, yaq-mbā genøwavɨ̄n.

12 Matev av nqǽgo: Gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-qa guguna manqat mbain ndigu neka manqa-zapa ndimatanam, ndigu gésoqoéz, oskiá ndøgo, guguna manqat mbain ndigu. Neka gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-qa guguna manqat ndøzøgo neka manqa-zapa ndimatanam, yaq Mbumbukiam ekeza guguna manqat mbópáev. Yaq yaq-fia āv tezømbé-etoám. 13 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa bøi-te, ndaføyamba ambā ndígu tīgu, teqa guguna manqat sa ndiyoge. Geté ndaføyamba ndígu tigú, teqa guguna manqat ndimbopaev. 14  *Bawan vini-ak, ndigu Mbumbukiam-qa guguna manqat mbaín. Geté ndigu ezoqa nøme, matev sège-matønumatún, av guguna manqat ndæmanqate. Zapa ndǿgo, oskiá ndøgo, ndigu Mbumbukiam-qa guguna manqat zøtezateav ndøgo, ndigu guguna manqat ndøzø̂gó, tiqa mokho-te. 15 Tiqa matev ni āv qaninømánd nqǽgo: Mbumbukiam-qa guguna manqat, tiqa mbøni-té qanu꞉-peawáp. Manqa-zapa gigoatun, yaq ekeza matavap ndøgo, soqøsoqa me꞉zæbɨ́n. Geté matev eqeieqei gigoatun, ekeza matavap ndøgo, ezoqa eqeieqei vø̄ezæbɨn. 16 Mbumbukiam-qa manqa ovøyam kandambaqape-te, bavokhó qandó-fakhán, ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam Yesu Keliso-qa mokho-te, ezoqam-qa matev tegevea, khonoam-te ndimatanam. Manqat Mbomambaqape, no ezoqa nqate-zømesim, āv tøne-manqaté.

Zu ezoqam-qa yaq-te, ndigu Mozes-qa guguna manqat ndimbopaev

17 Gebâ qo, Zu ezoqam, qo Mozes-qa guguna manqat-te ndoqoto-taqa neka Mbumbukiam-qa yaq-te ndoqote-khambuvap? 18 Qo Mbumbukiam-qa poev mòqote-qatéq, neka qo mòqote-qatéq, gekha matēv ndøgo, eqeieqei. Zapa ndǿgo, qo Mozes-qa guguna manqat, mø̀ndæ-qamákh. 19 Qo āv qoqote-mataváp nqǽgo: Qo bøi waev mbain ezoqam-gí ituza ezoqám neka tiqá waév, ndigu bøivun-te ndiyage. 20  *Neka qo ndoqo-matavap, qo matavap mbain ezoqam-gí ovøyam ezoqám neka qo zøtezat mbain ezoqam-gí nømendim ezoqám. Qo Mozes-qa guguna manqat nandaqago, yaq qo āv qoqote-mataváp nqǽgo: Qo matev ate ndægo mòqote-qatéq neka unimanqatin manqat ate ndægo ndaqâgó.

21  *Ge qô, ezoqa nøme ndoqote-zømesim, qo qakeza nømendim matev toqombó-paev? Qo ezoqa ndoqozø-manqate av nqægo, “Ndø-aqòna᷄m,” gebâ qakezan, moqó-aqonumatun? 22 Neka qo ezoqa nøme ndoqo-guguza av nqægo, “Nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t,” gebâ qakezan, nøkenøkem matev moqó-ngi꞉tatun? Neka qo tae khøuwiap ndoqo-sanqawe, gê, qo tae khøuwiap khoev-te, taqa gigiap fia kandakanda moqó-aqonumatun? 23 Qo āv qoqote-khambuváp nqǽgo, “Ni Mbumbukiam-qa guguna manqat nqanîgú.” Geté qo sòqo-møkuimatún, neka ta mokho-te, Mbumbukiam-qa iz voqō-voaɨn. 24  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo, “Zo Zu ezoqam zapayá, bawan vini-ak, Mbumbukiam-qa iz ndingi꞉wat.”

25 Qo Mbumbukiam-qa guguna manqat toqombo-pavat, yaq qoqa ngusum kepøtøzat matev, mokho-ús. Geté toqonqawa, qo andé ngusum kepøtøzateav ezoqam me qote꞉gó. 26  *Bawan vini-ak, ndigu ngusu qogøzat matev mbaín. Geté ndigu Mbumbukiam-qa guguna manqat timbopavat, yaq Mbumbukiam ndigu andé ngusu qogøzat ezoqam me me꞉zæzá. 27 Ndigu bawan vini-ak, ndigu ngusu qogøzat matev mbain ndigu, gete Mbumbukiam-qa guguna manqat sa ndimbopaev, ndigu qo Zu ezoqam, manqa-zapa-us mé꞉qǽq, qo ngusu qogøzat matev nandaqago neka guguna manqat uni ndoqote-qateqat, gete qoqo-møkuiatun.

28 Zu ezoqam-anim, ambá ndēgo, ndego ngusum-te ndego, neka tegi ngusum vø̄kepøtøzem. 29  *Geté Zu ezoqam-anim ndégo, ndego ekeza mbøni-te Zu ezoqam ndego. Neka unimanqatin ngusu qogøzat matev, ambá ndø̄go, ezoqam-qa kha-te gigoatun, av Mozes-qa guguna manqat nqæpeawap. Geté unimanqatin ngusu qogøzat matev ndǿgo, Mbumbukiam-ge Nqova, ezoqam-qa mbøni-te gegoatun. Ezoqam av ngi꞉gu, ambá av nqǣgo, iz akhae matev ezoqam-tē gi-upøgimatūn, geté ndigu iz akhae matev, Mbumbukiam-té gi-upøgimatún.

3

Matev ndøgo, Mbumbukiam manqa mbusa geve, tego, ndego ndø̀matanám

1 ⌞Av tægoat ndægo, av qate-peaumavun.⌟ Yaq gê, ndøgo qanimâv, Zu ezoqam ndoqogo? Neka ngusu qogøzat matev mokho tǿgo? 2 Ndøgo qanimav-qapé neka mokho kandambá. Bugukhokhof nqánek: Mbumbukiam ekeza manqat, Zu ezoqam-qá zenda-té genøvé. 3 Unimanqatín, Zu ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa manqat paeveáv. Geté, zô ndozo-matavap? Mbumbukiam ndigu gezø-ein, av nqægo, “Zo nogī ezoqām,” yaq gê, ndego ekeza manqat ndǿsanqawe? 4  *Āv taoká. Mbumbukiam unimanqatin manqat mba ndømanqaté. Ezoqam ambá ndækhavozám. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Mbumbúkiam! Ezoqa ndø̀qeivím, av nqægo:

Manqat ndøgo, qo ndoqo-manqate, ndaføyamba-qapé.

Ezoqa qo manqa ovøyam-te vee-qa teqago, yaq qo ndòqopitáv.

Zapa ndǿgo, qo unimanqatin ezoqám.”

5 Niqa manqa-zapazapa mokho-te, ezoqa tiqeivat av nqægo, Mbumbukiam ekezan, matev eqeieqei-qapē, yaq gê, ni áv khazí꞉-einīm? Gê, ezoqa nøme-qa manqat unimanqatîn, ndigu ndimanqate, av nqægo, ndøgo eqeieqeī mbā, Mbumbukiam ni-te yaq-fia teta, niqa manqa-zapazapa zapaya? 6 Āv taoká. Mbumbukiam-qa matev eqeieqei-qapé. Teqa manqa ovøyam amba soqain tøgonɨn, yaq gê, ndego manqei-qape ezoqa ate ndi꞉gu-qa manqa ovøyam áv kené-ewāg?

7 Ezoqa nøme, āv gini-manqatatún nqǽgo, “Noqa meakha manqat mokho-te, ezoqa tiqeivat, av nqægo, Mbumbukiam ndego vinī, ndego unimanqatin manqat mba ndømanqatē, yaq ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qa iz tø-eqatat, yaq gekha zapâ, no Mbumbukiam manqa-zapa-us tenæmbat?” 8 Neka ezoqa nøme ndimanqate, “Manqa-zapazapa, sà bizigú. Yaq matev eqeieqei tàbetønde-wáv.” Ezoqa nøme, ni-te manqat āv gini-møvøét nqǽgo: Ni ezoqam āv tøti-zømesím. Geté ndøgo meakha manqát. Mbumbukiam ti-te ndigu, yaq-fia eqeieqei ndǿtá, ndigu ni-te manqat av nqægo ndimøvøet.

Ezoqa kopo eqeieqei mbaín, Mbumbukiam-qa bøi-te

9  *Yaq ndakin áv khané꞉go? Ni Zu ezoqam, bawan vini-ak tizí-løvuza? Āv taoká. No zo mø̀te-zømesimavún, av nqægo, Zu ezoqam neka bawan vini-ak, manqa-zapazapa-qa mokho-te, kopømbá sugumu꞉gú. 10  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo:

“Ezoqa eqeieqei kopo mbaín.

Ùnime꞉-mbaín.

11 Ezoqa matavap loloakh-us kopo mbaín.

Neka ezoqa kopo mbaín,

ndego Mbumbukiam-qa poev gone-qa ndembogo.

12 Ezoqa ewaqape,

Mbumbukiam zitá gini-wuowém.

Ndigu sùgumu-soqoéz.

Ezoqa kopo, matev eqeieqei gonemáv. Mbaín.

13  *Tiqa manqa-nqa,

andé manqei-pakha ozap mboqogeap me me꞉gó.

Tiqa tou,

meakha manqat me꞉manqaté.

Tiqa manqat,

andé wazeam soqaqape-gi khayam me me꞉gó.

14  *Tiqa manqa-nqa-te,

manqat soqøsoqa neka ezoqa ngenøgim matev, mø̀ndømø-tøtøvøyám.

15  *Ndigu ezoqa nøme,

pakhapakha nakhamas-té ginø-khanæmatún.

16 Ndigu ande āv kinī-okhoatun,

ezoqa gèngiæzotatún

neka potonam matev vø̄zø-etoumatun.

17 Ezoqa nøme namba, sambi-te ande āv khoqoté-yagāt,

ndigu zøtezateáv.

18  *Neka ndigu Mbumbukiam-te,

møe mbaín.”

19 Ni mìzi꞉nøtén, Mozes-qa guguna manqat ate ndægo, ti-té tønø-manqaté, ndigu guguna manqat mokho-te ndu꞉gu. Yaq ezoqa ewaqape, manqat tìabiti-khoutøvém, neka manqei-qape ezoqam ate ndi꞉gu tìabiti-matøvemém, av nqægo, ni ezoqa ewaqape, manqa-zapazapa-ūs, Mbumbukiam-qa bøi-te. 20  *Guguna manqat toqombo-pavat, ta mokho-te ndøgo, ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa bøi-te ti꞉-ndaføyamba-ez. Geté guguna manqat, niqa manqa-zapazapa mba me꞉vøndøzú.

Ni Mbumbukiam-qa bøi-te, ndǿgo tizí꞉-ndaføyamba-én, Yesu tizi-unimanqatinim

21 Geté ndakin, Mbumbukiam-qa matev eqeieqei-qape, taqa yaq-te Mbumbukiam-qa Manqat ndæmanqate neka tegi manqa vevezam ezoqam gi꞉manqatam, màndoveá. Ndøgo ambá av nqǣgo, Mozes-qā guguna manqat mokho-tē qandoveā. 22  *Yaq gekha ezoqām ndigu, Yesu Keliso ndi-unimanqatinat, Mbumbukiam eqeieqei mé꞉zǽb.

Ezoqa ewaqape kopó. Vinivinimba mbaín. 23 Ni ezoqa ate nqazi꞉gu, manqa-zapazapa-ús. Ni zìbusøtøvém, matev, av Mbumbukiam qambøe-pøovam. Yaq ni ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-qā waev-tē qazu꞉yagē. 24  *Mbumbukiam kuku kandambá ni-te. Yaq Yesu ni genqovotan, ta zapaya ndøgo, ndego ni eqeieqei me꞉nǽmb. Yaq-mbá segegó.

25 Mbumbukiam, Yesu niqa manqa-zapazapa evøzam nonqo ndokhofotáv. Kopømba ande av søvakha gigiap ndi꞉gu, tenénaním, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam giløvusumatun, yaq Mbumbukiam-qa qaqa vǿe-navøém, ni-te. Yaq ni teqa bøi-te ndǿgo tizí꞉-ndaføyamba-én, ni tizi-unimanqatinim, av nqægo, Yesu-qa kouk ni zapayā qanewā. Mbumbukiam nqanek matev tenegó ndǿgo: Ni gí꞉nømánd, av nqægo, teqa matev eqeieqei-qapé. Ndego ezoqa yaq-fia nqosøgeap nakhamas-te etopøteáv, tiqa manqa-zapazapa zapaya, ndigu bugukhokhof gimatønumam, Yesu fakhaneav qagoam. 26 Zapa ndǿgo, ndego aiyaiyav matev ezoqám. Mbumbukiam ni ndakin khøuwa-te, teqa matev eqeieqei-qape, ta mokho-te nqánek gini-nømendím: Ndego Mbumbukiam eqeieqei-qape, ni eqeieqei ndǿgo tenénǽmb, ni Yesu tizi-unimanqatinim.

27 Av tægoat ndægo, yaq gê, ni kopømbâ nqazi꞉-khambuvap? Āv taoká. Kopømba mbaín! Zapa ndǿgo. Ni Mbumbukiam-qa bøi-te, ambá ta zapaya ndø̄go, tizi꞉-ndaføyamba-ēn, Mozes-qa guguna manqat nqazimbo-paev. Geté ni Mbumbukiam eqeieqei sa ndǿgo tininæná, ni nqazi-unimanqatinat. 28 Ni ndakin āv qazi꞉qeiví nqǽgo: Ezoqa Mbumbukiam-qa bøi-te nqánek giní-ndaføyamba-éz, Yesu ti-unimanqatinim. Taoká ndøgo, Mozes-qa guguna manqat timbopavat. 29  *Gèmbo-mataváp. Gê, Mbumbukiam ndego Zu ezoqam-gê Mbumbukiam yakhapùs? Neka ndego bawan vini-ak-gê Mbumbukiâm mbà? Āv taoká. Ndego até bawan vini-ak-gé Mbumbukiám. 30  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam kopo sate ndégo. Ndego ezoqa eqeieqei nqánek genézǽb, ndigu Yesu ti-unimanqatinim, Zu ezoqam nekā bawan vini-ak. 31  *Yaq gê, ni Yesu nqazi-unimanqatinat, Mozes-qa guguna manqat khokho manqat zívewe? Āv taoká. Geté ni āv qazi꞉-unimanqatinát nqǽgo: Manqat ndøgo ndøpeawap, unimanqatín.

4

Mbumbukiam Eibleem, eqeieqei ta zapaya nqánek geneveó, ndego gè-unimanqatín

1 Ni qaziqeivim av nqægo, ni Mbumbukiam-qa bøi-te, niqa unimanqatin matev mokho-te tizi꞉-ndaføyamba-en, yaq gê, nigi bawan-ge atanakha-zapa Eibleem-qa yaq-te, gekha manqat zí-einīm? Ndego áv kené-ndaføyamba-ev? 2 Eibleem Mbumbukiam-qa bøi-te, amba ekeza matev matanam-te te꞉-ndaføyamba-evɨn, yaq ndego kopømbá, ambá ge꞉khambuvimín. Geté ndego kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa megemege-te te꞉khambuvupat. Zapa ndǿgo, ndego ambá av nqǣgo, matev-qape ndømatanām. 3  * Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Eibleem Mbumbukiam, gè-unimanqatín. Yaq Mbumbukiam ndego ta zapaya ndøgo, ndaføyamba-qape me꞉veó.”

4 Gekha ezoqām ndego, ndesasaeat, yaq-fia ndǿ-upøgimāt, ndøgo kuku matév mbá. Zapa ndǿgo, ndego fia-qa ndøsasaeát. 5 Geté gekha ezoqām ndego, matev-qase goneav tøgoat, gete te-unimanqatin, av nqægo, Mbumbukiam manqa-zapa-us ezoqam, eqeieqei tiqa unimanqatin matev zapayā genēveō, ndego Mbumbukiam-qa bøi-te gé꞉-ndaføyamba-év. 6 Deivid ndǿgo tene-manqatám, av ge꞉-ein nqægo: Gekha ezoqām ndego, sasae goneav qagoam, gete Mbumbukiam ndego ndaføyamba teveo, ndego kopømbá, khanakhanákh. Sams mbuk mokho-te, ndego āv gene-peawám nqǽgo:

7  *“Ezoqa ndigu Mbumbukiam-qa Manqat gimøkuimam,

yaq ndego tiqa manqa-zapazapa sa qambøe-navøem neka vø̄tok,

ndigu ezoqa kopømbá, khanakhanákh.

8 Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, Evezøza teqa manqa-zapazapa sekemba matavapøteav ndøgo,

ndego kopømbá, khanakhanákh.”

9 Gê, nqanek khanakhanakh, Deivid ge꞉manqatam, tiqa mba ndígù, Zu ezoqam? Āv taoká. Ndøgo até tiqa ndigú-a, bawan vini-ak, ndigu ngusum qogøzatav ndigu. Ni āv qazi꞉qeivím nqǽgo: Mbumbukiam Eibleem ndaføyamba-qape, teqa unimanqatin zapayá geneveó. 10 Yaq gê, ndego Eibleem eqeieqei gekha khaiya-tē genéveo? Ta khøuwa-te ndøgo, ndego ngusum é-møndømbó-kepøtøzem, ó, taqā zita-tē ginømbō-kepøtøzem? Nqáe! Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam Eibleem eqeieqei geveo, ndego ngusum naqá kepøtøzateáv. 11  *Yaq Eibleem vaev-te ngusum gimbo-kepøtøzem, ndøgo andé khakhatáp av nqægo, Mbumbukiam ndego teqa unimanqatin matev zapaya, eqeieqei é-møndæveó, ndego ngusum kepøtøzateav gegoam. Yaq av nqægo, Eibleem mø̀ndø-tigí-atanakha-zapa-év, ndigu ndi-unimanqatinat, yaq ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qa bøi-te vø̄-ndaføyamba-ez. Ndego até tigí atanakha-zapá, ndigu ngusum qogøzatav ndigu. 12 Eibleem até Zu ezoqám-a, ndigu ngusu qogøzat ndizøgo, mø̀ndø-tigí-atanakha-zapa-év. Geté ndego ambá ta zapaya ndǿgo, tene-tigī-atanakha-zapa-ēv, ndigu ngusu qogøzat ndizøgo. Āv taoká. Geté ndǿgo tene-tigi-atanakha-zapa-év, ndigu teqa matev ndimbopaev neka ndi-unimanqatinat, av ndego ge꞉-unimanqatintam, ndego ngusum kepøtøzateav qagoam.

Manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam geve, tiqa ndígu, ndi-unimanqatinat

13  *Mbumbukiam Eibleem neka tegi zi, manqa mbusa āv gezømbevé nqǽgo, “Manqei-qape zoqá.” Geté ndego ambá ta zapaya ndø̄go tezømbevē, Eibleem guguna manqat gembopavam. Geté ndego Mbumbukiam, gè-unimanqatín, yaq teqa bøi-te vø̄e-ndaføyamba-ev. Yaq Mbumbukiam, ndego nqanek manqa mbusa, ta zapaya ndǿgo tembøevé. 14  *Ezoqa nqanek Mbumbukiam-qa manqa mbusa amba guguna manqat paev matev mokho-te tindapemɨn, yaq unimanqatin matev, mokho ambá mbaín. Yaq até ta manqa mbusá-ya, Mbumbukiam Eibleem-te geve, mokho ambá mbaín. 15  *Mozes-qa guguna manqat, kopømba mbaín tønitøke. Zapa ndǿgo, toqonqawa, yaq Mbumbukiam-qá qaqa qóqeív. Geté nqanek guguna manqat amba mbain tøgonɨn, yaq ambá kopømba mbaín, toqonqawa.

16  *Yaq nakémbá, matev ndøgo, Mbumbukiam manqa mbusa geve, ni unimanqatin matev mokho-té qazinǿ-ndapét. Mbumbukiam-qá kuku matev mokho-té. Ndego matev ni Eibleem-gi zi ate nqazi꞉gu, giní-etoám. Ndego ambá ti-mba ndīgu tezǿ-etoām, ndigu Mozes-qa guguna manqat mokho-te ndu꞉gu. Geté ndego ni ate nqazi꞉gu giní-etoám, ni nqazi-unimanqatinat, av Eibleem ge꞉-unimanqatintam. Zapa ndǿgo, Eibleem ni ezoqa ate nqazi꞉gu, nqazi-unimanqatinat, nigí atanakha-zapá. 17  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat-te, ndego Eibleem āv gembøe-eín nqǽgo, “No qo bawan kopoav-gé atanakha-zapa nøvé.” Mbumbukiam-qa bøi-te, Eibleem bawan kopoav-gé atanakha-zapá. Yaq Eibleem Mbumbukiam-qa manqat, gè-unimanqatín. Zapa ndǿgo, ndego mø̀ndæ-otév, Mbumbukiam, ndego bazaføgakh-qapé. Ndego kopømbaqapé, løvøte ezoqam segé-khandí꞉z neka gekha matēv ndøgo, mbain ndøgo, manqat vǿ-eīn, yaq segēfakhān.

18  *Eibleem khàpumu-lawaqape-év, neka zas khape vø̄e-ngæpuka-ev, nakhei tizøfakhaz. Geté ndego sège-unimanqatín, neka Mbumbukiam-te, āv genetawám nqǽgo: Ndego nakhasam ndø̀mbo-etoám, yaq ndego bawabawan kopoav-gé atanakha-zapa ndǿgoát, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve te-te, gembo-ein, “Qogi qazi av tinīgoāt. Kopoav-qapī.” 19  *Ta khøuwa-te ndøgo, Eibleem-qa viav, ambá andled vømø̄ndapɨn. Ndego kha é-møndømbøe-bøí. Neka Sæla-qa kha até kopó. Kopømba mbaín nakhei tizøfakhaz. Eibleem mø̀ndæ-otév. Geté ndego sège-unimanqatintám. Teqa unimanqatin matev, khapelavøqase navøepøteáv, Mbumbukiam-te. 20 Ndego manqa qavotøpøteáv, Mbumbukiam-qa manqa mbusa-qa yaq-te. Geté teqa unimanqatin nøme mba mbøe-khouwevtát, neka ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqatam. 21 Ndego matavap é-møndo꞉vé av nqægo: Mbumbukiam ndego kopømbaqapé, matev ndø̀matanám, av manqa mbusa gembøeve. 22  *Yaq Mbumbukiam, Eibleem teqa unimanqatin matev zapaya, ndaføyamba-qape me꞉veó. 23 Nqanek manqat, Mbumbukiam-qa Manqat-te nqapeawap, ambá av nqǣgo, Eibleem-qa mba ndøpeawāp. 24 Geté ndøgo, até ni nonqó-a, sùgumu-peawáp. Até ní-a, Mbumbukiam eqeieqei mí꞉nǽmb, ni ndego nqazi-unimanqatinat, ndego Yesu løvøte-te gekhandi꞉v, nigi Evezøza. 25  *Mbumbukiam Yesu niqa manqa-zapazapa zapayá, ezoqam-qa zenda-te geve, gilaem. Neka ndego løvøte-te nqánek gene-khandí꞉v: Ni zí꞉-ndaføyamba-én, Mbumbukiam-qa bøi-te.

5

Mbumbukiam ni eqeieqei gi꞉næmb

1 Mbumbukiam ni eqeieqei gi꞉næmb, ni qazi-unimanqatinim, yaq ni ndakin sambí, Mbumbukiam namba. Nigi Evezøza Yesu Keliso mokho-té qando-fakhán. 2 Ndego ni, unimanqatin matev mokho-te, nakhoa nimboqoá, Mbumbukiam-qa kuku matev-te vizimø̄-fakhan. Yaq ni ndakin ta kuku matev-té qaziyagé. Yaq ni khanakhanákh. Zapa ndǿgo, ni tizio-taná ndǿgo: Ni yage qanimav-qape zíndapém, Mbumbukiam namba. 3  *Geté ni khanakhanakh ta-mbá taoká ndøgo, ma nqazimbøe-keoge. Geté ni até viniv matev mokho-té-a, khanakhanákh. Zapa ndǿgo, ni mìzi꞉nøtén, viniv matev mokho-te, ni baza nimbí-føgákh. 4 Yaq bazaføgakh-us toqoyat, qo qóbøiaqák, khamasim matev tøndo-okhoat. Yaq ta bazaføgakh-us waniap matev mokho-te, Mbumbukiam-te vintønat matev ndǿfakhán. 5 Nqanek vintønat matev, Mbumbukiam-te, ni ambá av nqǣgo, mivi nī-etoām. Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam Nqova Mbomambaqape ni-etoám, neka te mokho-te kuku matev vønī-etoam. Ndego teqa kuku matev, andé ibøkha me mu꞉qóuz, niqa mbøni-te.

6 Ni bugukhokhof manqa-zapa-té qazu꞉goám, neka kopømba mbaín, vizífakhān. Geté oskiá ndøgo, ni bugukhokhof Mbumbukiam qazi-sanqawam, Keliso khøuwa eqeieqei-te, niqa é-møndønaním. 7 Ezoqa ambá génanimák, ezoqa eqeieqei-qa. Éisa, ezoqa nøme eqeieqei-qape tegoat, ezoqa pembøé-nanīm, penømakhaya? 8  *Geté Mbumbukiam ni āv gininømánd nqǽgo: Teqa kuku matev kandambá ni-te. Zapa ndǿgo, Keliso niqa ndǿgo tenø-naním, ni manqa-zapa-te zua qazu꞉goam.

9  *Ni Yesu-qa kouk qazi꞉-ndaføyamba-en, yaq ni nøme mba zionøtén: Ni te mokho-te ndìzi-khandí꞉n neka Mbumbukiam-qa qaqa zíqeivimák. 10 Ni bugukhokhof Mbumbukiam-gí qaqa ezoqam zigoám. Geté tege yo-qa løvøte mokho-te, ni nqawa mìzi-tøkuaném, Mbumbukiam namba. Ni ndakin Mbumbukiam namba nqawa qazi-tøkuanem, neka tege yo, løvøte-te gekhandi꞉v, ni nøme mba zionøtén, Mbumbukiam ni gékhandí꞉n. 11 Geté ni ta-mbá taoká ndøgo, khanakhanākh, matev tizimbøe-kewagat. Geté até ndakín-a, ni khanakhanákh, Mbumbukiam-te. Zapa ndǿgo, nigi Evezøza Yesu Keliso mokho-te, ni mìzi-tøkuaném, Mbumbukiam namba.

Løvøte, Adam mokho-té qando-fakhán, neka khandi, Keliso mokho-te vøndō-fakhan

12  *Manqa-zapa, ezoqa kopo mokho-té qando-oé, manqei-qape-te, neka teqa manqa-zapa mokho-te, løvøte vøndō-oe.* Yaq løvøte, ezoqa ewaqape-té qando-panqavøém. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape manqa-zapazapa sùgumu-goát. 13  *Mozes-qa guguna manqat mbain qagoam, manqa-zapazapa até gegoám, nqanek manqei-qape-te. Geté unimanqatín, khafeap mbain tøgoat, yaq ezoqa kopømba mbaín, timøkuimat, vǿ-manqa-zapa-us-ēv. 14 Geté até ta khøuwa-té-a, Adam-qa khøuwa-te atema Mozes-qa khøuwa-te, ezoqa løvøte matev zømbo-kawaevtám. Unimanqatín. Ndigu Mbumbukiam-qa khafeap nqawateáv, av Adam ge꞉nqawa. Geté até ndigú-a, manqa-zapazapa ndøgoám, yaq vø̄pakhaetam.

Adam andé Keliso-gé nqovønqova me꞉goám, ndego vaev-te gefakhan. 15 Geté Adam-qa manqa-zapa neka Mbumbukiam-qa matev, ndøgo ni yaq-mba gini-etoam, ùnime꞉-vinivinimbá. Zapa ndǿgo, ezoqa kopo-qa manqa-zapa mokho-te, Adam, ezoqa kopoav gèpakhaetát. Geté ezoqa kopo nøme-qa mokho-te, Yesu Keliso, Mbumbukiam ezoqa kopoav, kuku matev zø-etoám. Yaq ta etoam matev ndøgo, ùnime꞉-løvuám, ndego ezoqa kopo nøme-qa manqa-zapa. 16 Neka vinivinimba nøme ndømbôgó, yaq matev ndøgo, Mbumbukiam ni yaq-mba ndini-etoam neka yaq ndego ezoqa kopo-qa manqa-zapa. Ndego ezoqam-qa manqa-zapa kopo mokho-te, yaq-fia nqosøgeap matev ndøfakhán. Geté Mbumbukiam, teqa kuku matev mokho-te, ni eqeieqei mi꞉nǽmb, ni manqa-zapazapa kopoav-qape qazi-matønumam. 17 Ni løvøte qanimbo-kawaev, ndego ezoqa kopo-qa manqa-zapa mokho-te, yaq ni nøme mba zionøtén: Ni Mbumbukiam-qa kuku matev uni kandambaqape-in qazindapem neka Mbumbukiam-qa bøi-te vizī-ndaføyamba-en, ni zíyagát, Yesu Keliso mokho-te, neka te namba vizimú-kawaēn.

18  *Matev av nqǽgo: Ndego ezoqa kopo, Adam, manqa-zapa gego, yaq ezoqa ewaqape, yaq-fia sùgumu-ndapém. Løvøté. Yaq ndakin matev até kopó. Ndego ezoqa kopo, Keliso, matev eqeieqei kopo gego, niqa genanim, yaq ni sìzimu-ndaføyamba-én, Mbumbukiam-qa bøi-te, neka miavmiav vizíyagāt. 19  *Ezoqa kopo Mbumbukiam-qa manqat gesanqao, yaq ta mokho-te ndøgo, ezoqa kopoáv, sùgumu-manqa-zapa-us-éz. Yaq matev ate kopó. Ezoqa kopo nøme, Mbumbukiam-qa manqat o-mba go꞉ndap, yaq ezoqa kopoáv, sugumú-ndaføyamba-éz, Mbumbukiam-qa bøi-te.

20 Mbumbukiam ni Mozes-qa guguna manqat ndǿgo tinimbi-etoám: Ni nøme mba tàbizi꞉-nøtén, av nqægo, ni manqa-zapazapa kandambá qazigoam. Geté ezoqam-qa manqa-zapazapa qazø-khouwev, yaq Mbumbukiam-qa kuku matev nøme mba mo꞉khouwév. 21  *Matev nqánek qanefakhán: Av ni manqa-zapa qanimbo-kawaevtat, yaq ni vizī-pakhaentat, yaq ndakin Mbumbukiam-qá kuku matev binimbo-kawaevtét, ni Mbumbukiam-qa bøi-te bizimī-ndaføyamba-en, yaq Yesu Keliso mokho-te, nigi Evezøza, khandi miavmiav vizimǿ-ndapēm.

6

Ni pakhaenát, manqa-zapa-te
Geté Keliso mokho-te, ni yage ndakinak zindapém

1 Niqa manqa-zapazapa tøkhouwev, yaq Mbumbukiam-qa kuku matev vǿkhouwēv, yaq gê, ni áv khazí꞉-einīm? Gê, ni manqa-zapazapa sekemba sizígoāt, yaq av nqægo, Mbumbukiam-qa kuku matev vǿkhouwevtēt? 2 Āv taoká. Ni pakhaenát, manqa-zapa-te. Yaq kopømba mbaín, manqa-zapa mokho-te sekemba tiziyagat. 3  *Gê, zo møzøté-zøtez? Ni ibøkha iz qazindapem, neka Keliso Yesu namba vizī꞉-tøkuanem, ni até teqá løvøte-té-a, sìzimu-ón. 4  *Ni ibøkha iz qazindapem, ni Keliso namba sìzimu-pakhaén, neka te namba, manqei-pakha-te vø̄-ondam. Yesu genanim, yaq Tat-qa bazaføgakh-qape-te nqawa vø̄khandi꞉v, yaq matev até kopó: Ni te namba qazi꞉-pakhaen, yaq ni ndakin khandi ndakinak-té qabizi-yagé.

5 Unimanqatín! Ni Keliso namba qazi꞉-tøkuanem, ndego genanim, yaq ni āv tizimí-khandí꞉n, av ndego ge꞉khandi꞉v. 6  *Ni mìzi꞉nøtén, niqa awenege yage matev, tae mutui-té ginø-tøkém, Keliso namba, vø̄nanim. Nqanek matev tønegó ndǿgo: Manqa-zapa, bazaføgakh sekemba gembógoák, niqa kha mokho-te. Yaq ni sekemba ginimbó-kawaevaták. 7 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, gipakhaezɨn, ndigu manqa-zapa sekemba gezømbó-kawaevaták. 8 Ni Keliso namba sa qazimu-pakhaen, ni āv qazi꞉-unimanqatinát nqǽgo: Ni até sizimú-yagát, te namba. 9 Ni mìzi꞉nøtén, Keliso løvøte-te gendo-khandi꞉v, ndego nqawa génanimák. Løvøte ndøgo, bazaføgakh nøme mbaín, tømbøe-kawaev. 10 Keliso genanim, kopo mba me꞉naním, manqa-zapa-qa bazaføgakh vø̄-khoutav. Yaq ndakin ndeyage, ndego Mbumbukiam-qa ndøyagé. 11  *Yaq matev até kopó. Zo zøkeza yage-qa yaq-te, āv qambøe-mataváp: Manqa-zapa gone-te, ni løvøte ezoqám. Geté ni Mbumbukiam-qa ziyagé, Keliso Yesu mokho-te.

12  *Yaq nakémbá, manqa-zapa zoqa manqei-qape kha bezømbo-kawàe᷄v, yaq kha-qa poev soqøsoqa zombó-paevēm. 13  *Zoqa kha vinivinimba nandøzø-bunuzupit, matev eqeieqei mbain-te ndønqonqotø̀ve᷄, manqa-zapa matanam-te. Geté zøkeza kha, Mbumbukiam-té qazonǿ-nqonqotavát. Gèmbo-mataváp! Zo mòzo-pakhaéz. Geté ndakin mòzo-khandí꞉z. Neka zoqa kha ate ndægo, matev eqeieqei matanam nonqo begó, Mbumbukiam-te. 14  *Yaq manqa-zapa zo gezømbó-kawaevák. Zapa ndǿgo, zo ndakin ambá av nqǣgo, Mozes-qa guguna manqat mokho-tē qazotu꞉gū. Geté zo Mbumbukiam-qá kuku matev-té qazotu꞉gú.

Ni matev eqeieqei-gí sasae ezoqam bizigú

15 Ni Mozes-qa guguna manqat mokho-te sekemba goneav nqazigu, gete Mbumbukiam-qa kuku matev mokho-te nqazu꞉gu, yaq gê, ni manqa-zapazapa sizígoāt? Āv taoká! 16  *Ge zô, møzøté-zøtez? Zo zøkeza kha ezoqa nøme tozombo-etøomem, sasae gone nonqo, neka teqa manqat o-mba tozombøe-ndapat, yaq zo ndòzo-tegí-sasae-ezoqam-éz. Yaq matev até kopó. Zo zøkeza kha manqa-zapa-te tozo-etøomem, zo manqa-zapa-gé sasae ezoqám. Geté taqa yaq-fia, løvøté. Geté zo zøkeza kha Mbumbukiam tozombo-etøomem, teqa manqat o-mba tozombøe-ndapat, yaq zo ndòzo-ezoqa-ndaføyamba-éz. 17 No ike kandambá, Mbumbukiam-te. Zapa ndǿgo, bugukhokhof qagoam, zo manqa-zapa mokho-té qazotugoám. Geté zo Mbumbukiam-qa manqat qazoyogem, gi꞉zømesimam, yaq zo tiqa manqat o-mba zozømbo-ndáp. Neka zo āv tøzøte-yagé. 18 Zo manqa-zapa mokho-te qazotugoam neka ande sasae ezoqam me qazømbøe-goam, Mbumbukiam zo mø̀ndø-nqovotáz, zo vozōfakhaz. Yaq zo ndakin mòzo-matev-eqeieqei-gí-sasae-ezoqam-éz.

19 No nqanek yaya nqæ-etæet, zapa ndǿgo: Zo sasae ezoqam-qa yaq-te, mø̀zøte-zøtéz. Geté Mbumbukiam-qa matev-qa yaq-te, føgákh tøzøte-zøtez. Av zo bugukhokhof, zoqa kha manqa-zapazapa sa qazombo-nqonqotavam, matev soqøsoqa vinivinimba vozō-matønumam-a, guguna manqat vozō-møkuimam, yaq guguna manqat møkuiam matev nøme mba qo꞉khouwev, zo ndakin zoqa kha matev eqeieqei mbonqonqotøvém. Yaq zoqa matev āv tønégoát, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.

20 Zo bugukhokhof manqa-zapa mokho-te qazotugoam, zo matev eqeieqei kawaevateáv. 21 Zo manqa-zapazapa vinivinimba qazo-matønumam, taqa yaq-te zo ndakin mivi ndozogo, yaq gê, ta manqa-zapazapa ndøgo, áv khazømbé-tøkeat? Ndøgo zo tøkeeáv. Geté taqa qavøiwat, løvøté. 22 Geté zo mòzofakház, manqa-zapa mokho-te qazotugoam. Yaq zo ndakin, Mbumbukiam-qá mokho-té qazotu꞉-yagé, vozō-tegi-sasae-ezoqam-ez. Taqa qavøiwat nqánek: Zo ndakin āv qazøte-yagé, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, neka khandi miavmiav vozomǿ-ndapēm. 23  *Zapa ndǿgo, manqa-zapa-qa yaq-fia, løvøté. Geté Mbumbukiam-qa etoam matev, ndøgo ni yaq-mba ndini-etoam, ndøgo khandi miavmiáv. Keliso Yesu mokho-té qazindapé, ndego nigi Evezøza.

7

Ni ambá av nqǣgo, Mozes-qa guguna manqat mokho-te, sekembā suzu꞉gū

1 Nǿfuap! Zo Mozes-qa guguna manqat qazøte-zøtez, yaq gê, zo møzøté-zøtez? Khafeap, ezoqa sa ndǿgo tømbøé-kawaevtát, ndego teyagat. Geté ndego tenanim, yaq khafeap sekemba gembøé-kawaevaták. 2 Khamasim, sævam anganeam tumboyagat, yaq ndugu anganeám namba mé꞉tøkuatát. Geté zivis tembonanim, ndugu segéfakhán, ta khafeap mokho-te ndøgo, gu꞉goam. 3 Zivis sekemba temboyagat, yaq sævam anganeam nøme tundaf, khafeap ndøgo, ndugu nøkenøkem ngi꞉wat ezoqam mé꞉vewát. Geté zivis tembonanim, yaq ndugu nøkenøkem khafeap mokho-te gu꞉goam, ndakin mbaín. Kopømbaqapé, anganeam nøme tundaf. Ndugu nøkenøkem khafeap génqawayák. 4  *Nǿfuap! Zo-te matev até kopó. Keliso genanim, yaq zo sø̀zøtumu-pakhaéz, te namba. Yaq Mozes-qa guguna manqat, zo sekemba kawaevateáv. Zo ndakin tege ndégo tozogó, ndego løvøte-te gesuzam. Yaq niqa yage-te, mokho binimbī-fakhan, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. 5 Ni manqei-qape matev-te qaziyagam, yaq Mozes-qa guguna manqat mokho-te, poev soqøsoqa ninøzøgimám, neka niqa kha manqa-zapazapa-te vø̄-itiat. Geté taqa qavøiwat, løvøté. 6  *Ni bugukhokhof Mozes-qa guguna manqat mokho-te qazu꞉goam, ni ndakin mìzifakhán. Ni pakhaenát, ta matev-te ndøgo, ni qageanotam. Yaq matev neka sasae ndøgo, ndakin nqazi-matanam, ndøgo ambá av nqǣgo, av bugukhokhof qazi꞉goam, khafeap vinivinimba qazimbo-pavat. Geté matev ndakinak, Nqova Mbomambaqape-qá mokho-té qazinø-matønumít.

Mbumbukiam-qa guguna manqat, manqa-zapazapa ndovevezám

7  *Yaq gê, ni áv khazí꞉-einīm? Gê, Mozes-qa guguna manqat, manqa-zapa-ûs? Āv taoká. Mozes-qa guguna manqat mbain tøgonɨn, yaq no ambá nøténøtenák, gekha matēv ndøgo, manqa-zapa-us. Khamasim. No ezoqam-qa gigiap qovetu matev-qa yaq-te, ambá nøténøtenák, Mozes-qa guguna manqat einiav tøgonɨn, “Qo ezoqa nøme-qa gigiap me꞉qovètu᷄.” 8 Mozes-qa guguna manqat, ambá av nqǣgo, manqa-zapazapa-ūs. Geté ta guguna manqat mokho-te, manqa-zapazapa, nakhoa ndøqeív, no ezoqam-qa gigiap qovetu matev vinivinimba-te vø̄-itumb. Guguna manqat mbain tøgonɨn, yaq manqa-zapazapa, bazaføgakh ambá mbaín. 9 Bugukhokhof qagoam, no Mozes-qa guguna manqat nøtenateav qagoam, no sæ̀yagám. Geté no guguna manqat qatenøten, yaq no āv qate-matøvém nqǽgo: No manqa-zapa-ús. 10 Yaq no andé nønaním. Yaq no āv qate-matøvém nqǽgo: Guguna manqat ndøgo, no amba khandi tønø-etoamɨn, no løvøte nø-etoám. 11  *Guguna manqat mokho-te, manqa-zapazapa, nakhoa ndøqeív, no vø̄tumbam-a, vø̄lavamb. 12  *Geté unimanqatín. Guguna manqat, Mbumbukiam-té qandowáv, neka manqat ate ndægo nqøu-peawap, ndaføyamba-qapé neka eqeieqeí neka mbomambaqapé. 13 Av tægoat ndægo, yaq gê, nqanek manqat qanimav-qape, løvøte-té qanǿ-itumb? Āv taoká. Geté ndøgo noqá manqa-zapá, løvøte-te qa-itumb. Manqa-zapa, guguna manqat mbomambaqape ndæ-otán, neka løvøte vø̄fakhan. Nqanek tønefakhán ndǿgo: No Mbumbukiam-qa guguna manqat mokho-te, āv tabate-qeiví, av nqægo, manqa-zapa ndøgo, ùnime꞉-soqá.

Mbumbukiam-qa guguna manqat yakhapus, kopømba mbaín tønitøke, ni matev eqeieqei tizigoat

14 Ni mìzi꞉nøtén, av nqægo: Mozes-qa guguna manqat, Mbumbukiam-gé Nqova-té qando-fakhán. Geté no manqei-qape ezoqám. No manqa-zapa mokho-té qatu꞉gú. Neka no manqa-zapazapa-gé sasae ezoqám. 15  *No mokho qeivupáv, matev qægoatun. Matev eqeieqei ndøgo, no gone-qa nqægo, no gonemáv. Geté matev soqøsoqa ndøgo, no ndønømbo-qasi꞉v, no sæ̀goatún. 16 No matev qægoatun, no poeveav ndøgo, tægo, yaq no mø̀e-unimanqatinín, Mbumbukiam-qa guguna manqat qanimáv. 17 Yaq nakémbá, matev soqøsoqa qægoatun, no ambá av nqǣgo, nøkezan nogoatūn. Geté manqa-zapa ndøgoatún, no mokho-te nqøugu. 18 No mø̀tenøtén, noqa manqei-qape kha mokho-te, matev eqeieqei-qase mbaín. Zapa ndǿgo, matev eqeieqei, no gone-qa nogó. Geté kopømba mbaín tæmatanam. 19 Matev eqeieqei, no gone-qa nqægo, no gonemáv. Geté, no matev soqøsoqa nogoatún, ndøgo no poeveav ndøgo, tægo. 20 No matev qægoatun, no poeveav ndøgo, tæmatanam, yaq ndøgo nó mbá, matev qæmatønumatun. Geté ndøgo, manqa-zapa ndøgoatún, no mokho-te nqøugu.

21 Yaq no nøkezan-qa yaq-te, āv qateqeiví nqǽgo: No matev eqeieqei gone-qa nogó. Geté matev ndøgo, no qæmatønumatun, soqaín. 22 Noqa mbøni mokho-te, no khanakhanákh, Mbumbukiam-qa guguna manqat-qa yaq-te. 23  *Geté matev ndøgo, noqa kha mokho-te nqæqeivi, viní. Noqa matavap mokho-te, no mø̀tenøtén, Mbumbukiam-qa guguna manqat qanimáv, neka no paev-qa nogó. Geté ta matev ndøgo, noqa matavap mokho-te nqøugu, neka ta matev ndøgo, noqa kha mokho-te nqøugu, ndøgo izuizu ndønøfeáp. Neka manqa-zapa ndøgo, noqa kha mokho-te nqøugu, no andé ndimbula ezoqa me me꞉geanoát. 24 No soqaqape-té qægó. No gekha ezoqām nǿtøkē, noqa kha løvøte-te nqa-itumbit? 25  *No ike kandambá, Mbumbukiam-te. Noge tøke ezoqam, Yesu Kelisó. Nigí Evezøzá.

No mokho-te, matev av nqǽgo: Noqa matavap mokho-te, no matev eqeieqei gone-qa nogó, av Mbumbukiam-qa guguna manqat ndæmanqate. Geté noqa manqei-qape kha mokho-te, no manqa-zapazapa gone-qa nogó.

8

Yage ndakinak, Nqova Mbomambaqape mokho-te

1 Yaq ndakin, gekha ezoqām ndigu, Keliso Yesu mokho-te ndu꞉gu, Mbumbukiam ti-te ndigu yaq-fia gétayák. 2 Zapa ndǿgo, Nqova Mbomambaqape-qa bazaføgakh, ndøgo Keliso Yesu mokho-te, khandi ndøni-etoam, mø̀ndø-nqovotáq, qo manqa-zapa-qa bazaføgakh mokho-te qoqotugoam, ndøgo løvøte-te qa-ituqabat. 3 Mozes-qa guguna manqat, ambá gini-tøkeɨ́n. Geté kopømba mbaín. Zapa ndǿgo, niqa matev, manqa-zapazapa-ús. Geté matev ndøgo, guguna manqat kopømba mbain qagoam, tømatanam, Mbumbukiam ndømatanám. Ndego ekeza Yo ndokhofotáv. Ngenek, teqa kha até kopó, av ni manqa-zapazapa-us ezoqam nqazi꞉gu. Yaq Mbumbukiam, ezoqam-qa manqa-zapazapa, te-te ndégo tenøvé, neka niqa manqa-zapazapa-qa yaq-fia, te-te vø̄ta. 4  *Mbumbukiam tenegó ndǿgo: Ni manqei-qape ezoqam-qa matev qazi-ivøvem, neka Nqova Mbomambaqape-qa matev nqazimbo-paev, ni matev eqeieqei zígoát, av guguna manqat ndæmanqate.

5 Nqáe! Gekha ezoqām ndigu, manqei-qape ezoqam-qa matev ndimbopaev, ndigu manqei-qape ezoqam-qá matev mba mbomataváp. Geté gekha ezoqām ndigu, Nqova Mbomambaqape-qa matev ndimbopaev, ndigu ndǿgo timbo-mataváp, av Nqova Mbomambaqape ndømbøe-poev. 6 Manqei-qape, ezoqam-qa matavap tønøzeinaqavem, taqa qavøiwat, løvøté. Geté Nqova Mbomambaqape tenøzeinaqavem, taqa qavøiwat, khandí neka sambí. 7 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, manqei-qape ezoqam-qa matavap ndøzø-nøzøgim, ndigu Mbumbukiam-gí qaqa ezoqám. Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam-qa guguna manqat o-mba upøgimáv. Neka unimanqatín. Ndigu kopømba mbaín, teqa manqat o-mba timbøe-ndapat. 8 Gekha ezoqām ndego, manqei-qape ezoqam-qa matavap ndømbo-nøzøgimit, te-te ndego, Mbumbukiam kopømba mbaín, khanakhanakh tømbogoat.

9  *Geté, zo viní. Zo ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam-qā matev zønøzøgimīt. Geté zo Nqova Mbomambaqape zønøzøgimít, av ndego unimanqatin zo mokho-te ndu꞉yage. Geté gekha ezoqām ndego, Keliso-ge Nqova mbain ndego, ndego Keliso-gé mbá. 10  *Zoqa kha gènaním, manqa-zapa zapaya. Geté Keliso zo mokho-te tegoat, yaq zo mòzo-ndaføyamba-éz, Mbumbukiam-qa bøi-te, neka Nqova Mbomambaqape vozōndafem, yaq ndego khandi vøzø̄-etoam. 11 Mbumbukiam, ndego Yesu løvøte-te gekhandi꞉v, tege Nqova zo mokho-te tu꞉yagat, yaq ndego Mbumbukiam, Keliso løvøte-te gekhandi꞉v, até zoqá khá-ya tønanim, khandi mbó-etoám, tege Nqova mokho-te, ndego zo mokho-te ndu꞉yage.

12 Nǿfuap! Av tægoat ndægo, Nqova Mbomambaqape ni mokho-te ngu꞉yage, yaq ni matev eqeieqei-té qabizi-yagé, ambá ndø̄go, av niqa manqei-qape matev ni nøzøgim-qa ndøgo. 13  *Zapa ndǿgo, zo kha-qa poev-te tozoyagat, zo ndòzo-pakhaéz. Geté zo Nqova Mbomambaqape mokho-te, zoqa kha-qa poev tozolaem, yaq zo zóyagét. 14 Gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-ge Nqova ndezø-nøzøgim, ndigu Mbumbukiam-gí nakheís. 15  * *Zapa ndǿgo, Nqova ndego, Mbumbukiam zo gezø-etoam, ndego ambá av nqǣgo, zo gevøozō, kopømba ande av kawakawa-za, tigi yaq-fia mbain sasae ezoqam ndivøozoat, yaq zo nqawa møe matev-tē qazōyagāt. Āv taoká. Geté zo Nqova Mbomambaqape mokho-te, mòzo-Mbumbukiam-gí-nakheis-éz. Yaq ni ndakin kopømbaqapé, Mbumbukiam, Tat Tat-qa sizimbó-akhaemát. 16  *Mbumbukiam-ge Nqova neka nigi nqova mø̀ndø-tøkuaném. Sùgumu-unimanqatinát, av nqægo: Ni Mbumbukiam-gí nakheís. 17 Ni Mbumbukiam-gi nakheis nqazigu, yaq matev ndøgo, Mbumbukiam ni nonqo genøza, zíndapém. Ni Kelisó namba sizimú-ndapém. Ni viniv tizi-eqatat, av Keliso ge꞉-eqatat, yaq ni yage qanimav-qape sizimú-ndapém, te namba.

Yage qanimav-qape-qa yaq-te, ni tizindapem

18 No āv qate-mataváp nqǽgo: Viniv ndøgo, ni ndakin nqazi-eqatet, khapémbá, yage qanimav-qape namba toqote-khamas, Mbumbukiam ni vaev-te tinindu-veaz. 19 Unimanqatín. Gigiap ate nqægo, Mbumbukiam gekhakheinam, oskia mo꞉qozáp. Gò꞉-etáp. Taqá tøno-keogé ndǿgo, Mbumbukiam ekeza nakheis tendo-veataz, ndigu yage qanimav-qape-te vømǿ-ōz. 20  *Ibugukhokhof, Mbumbukiam gigiap ate nqægo gekhakheinam, ndøgo eqeieqei-qapé. Geté vaev-te, matev gè-enénd, yaq gigiap vø̄soqøsoqoam.* Ndøgo ambá av nqǣgo, ekeza poēv, qasoqa. Geté Mbumbukiam ndømatanám. Yaq ndakin gigiap ate nqægo, tonotawé ndǿgo: 21  *Mbumbukiam gigiap ate nqægo, gekhakheinam, ndøgo ndakin ande ndimbula mokho-te nqøugu neka vø̄soqøsoqoam, vaev-te génqovóz neka matev qanimav-qape suguzumbú-etoám, Mbumbukiam-gi nakheis namba. 22 Ni mìzi꞉nøtén: Até ndakín-a, gigiap ate nqægo, Mbumbukiam gekhakheinam, nqosøgeap-té qagó. Yaq ande av sævam nduigu, tui-ova, nqosøgeap tumbo-ewag, gè꞉-esevemét. 23  *Geté gigiap mbá mbá, ndø-esevemet. Geté até ní-a, oskiá ndøgo, ni Nqova Mbomambaqape qazindafem, kopømba ande av mbusa me ndæløvøyat, ndøgo Mbumbukiam vaev-te teni-etoam, ni zì-esevemét. Ni ta khøuwa-qa ndǿgo tizio-endupít, Mbumbukiam ni tegi nakheis te-upono neka kha ndakinak vizíndapēm. 24 Ni mìzi-khandí꞉n. Geté matev ndøgo, Mbumbukiam ni ginimbi-ein, tini-etoam, ni ndakin kopømba mbaín, tiziqeivim. Geté ni tizio-taná ndǿgo: Matev ndø̀fakhán. Unimanqatín. Matev toqoqeiv, yaq qo oskia qotó-taqabaták, av nqægo, ndøfakhān. Gê, matev tøfakhan, yaq ezoqa tégo, ndego zua ndo꞉tawe av nqægo, matev ndø̀fakhān? 25 Ni nqazio-tana av nqægo, matev ndø̀fakhān, ndøgo fakhaneav ndøgo, yaq ni até sizimbøé-kewagát. Kopømba mbaín tøni-ewez.

26 Ni sa nqazi-esevemet neka bazaføgakh mbain nqazigu, Nqova Mbomambaqape, gìni-tøkeɨ́n. Ni zì꞉nøtenák, eqeieqei āv khazí꞉-guligulimāt. Gekha manqāt zí-einīm? Yaq Nqova Mbomambaqape ndøvi꞉mát, Mbumbukiam-te, niqa yaq-te. Esevem-ús. 27  *Yaq Mbumbukiam, ndego ezoqam-qa mbøni mokho-te ndeqeivi, ndego Nqova-qa matavap mø̀ndæ-otév. Zapa ndǿgo, Nqova Mbumbukiam-gi nakheis-qa yaq-te ndemboviam, ndego teqá poev mbopáev.

28  *Ni mìzi꞉nøtén. Ezoqa ndigu, Mbumbukiam-te poev ndøzøgo, gekha matēv ndøgo, tøzøfakhan, ndigu mokho eqeieqei segezǿ-fakhán. Ezoqam ndígu, Mbumbukiam gezø-akha, av ndego ge꞉pøoa. 29  *Mbumbukiam ndigu é-møndæ-otév, neka vø̄vevesam. Yaq ndigu āv tiabiti꞉gú, av ekeza Yo nde꞉go. Yaq ngenek yo-khøuwa ndǿgoát, neka emekheis kopoav vømbógoāt. 30 Ndigu ezoqam, Mbumbukiam ibugukhokhof gevevesam, ndigu mø̀ndøzø-akhá. Yaq ndigu gezø-akha, ndego eqeieqei me꞉zǽb. Yaq ndigu eqeieqei ge꞉zæb, ndego yage qanimav-qape zǿ-etoám.

Gekha matēv ndøgo, tøni-fakhanumat, ndøgo kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa kuku matev-te tøqatono

31  *Yaq ndakin, ni áv khazí꞉-einīm, taqa yaq-te, ni qazi-qeivavun? Manqat nqánek: Mbumbukiam ni namba te꞉goat, yaq gê, ezoqa kopømbâ, ni titokhonan? Kopømba mbaín. 32 Gê, ndego ekeza Yo keaevateav qagoam, gete sa gendo-nqonqotav, ni zapaya, yaq ndego ni giní-tøkeāk, gekha matev nøme-te? Āv taoká. Ndego yaq-mbá segení-tøkeát. 33  *Neka gê, ezoqa kopømbâ, ndigu soqøsoqa tizæb, ndigu Mbumbukiam gevevesam? Kopømba mbaín. Ndigu, Mbumbukiam ekezan eqeieqei me꞉zǽb. 34 Neka gê, ezoqa kopømbâ, tiqa yaq-te ti-einim av nqægo, ndigu yaq-fia nqosøgeap ndø̄qeivīm. Āv taoká. Zapa ndǿgo, Keliso Yesu ekezan ndønaním, ti zapaya. Geté ta-mbá taoká ndøgo. Ndego mø̀ndø-khandí꞉v. Yaq ndego ndakin Mbumbukiam-qá nakeamo zenda-té geqomát neka ni zapaya vømbō-vi꞉matun. 35 Av tægoat ndægo, yaq gê, ezoqá o matev kopømbâ, ni Keliso-qa kuku matev-te tøqatono? Gê, ni matev føgakh-qape, o potonam matev, o ngiænoat matev, o ifin, o ndabua mbain, o fofogeap, o pakhapakha khaneam matev ndǿqatono? Āv taoká. Kopømba mbaín. 36  *Unimanqatín. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Qo zapaya, khøuwa kopoáv,

ni ezoqa løvøte-te ambam-qa nigú.

Ndigu ni sip søvakha gigiap me꞉næná,

ndigu zitøge-qa ndizøgo.”

37 Geté ta matev ate ndægo, qani-fakhanumatun, ni Keliso mokho-te, ndego ni-te kuku ndømbogo, ùni zi꞉pitavét. 38 No mø̀tenøtén. Gekha matēv ndøgo, ni-te tøfakhanumit, ndøgo kopømba mbaín, ni Mbumbukiam-qa kuku matev-te tøqatono. Até løvøté-a, neka até khandí-a, neka até enzol ezoqám-a, neka até nqova soqøsoqá-ya, neka até ndøgó-a, ndakin yage-te o megemege-te tøni-fakhanumit, neka gekha gigiap bazaføgakh-ūs ndøgo, kopømba mbaín, ni tøqatono. 39 Neka gekha gigiāp ndøgo, ova nqo꞉go o mokho-te nqøugu, neka gekha gigiap nømē manqei-qape-te nqago, ndøgo kopømba mbaín, ni Mbumbukiam-qa kuku matev-te tøqatono, ndego ni Keliso Yesu mokho-te gini-etoam, nigi Evezøza.

9

Pol-qa tanakh, ekeza ezoqam-qa yaq-te, Izlael ezoqam, ndigu Yesu unimanqatinteav ndigu

1 Manqat nøme, no ndakin nqæmanqate, unimanqatín. Keliso-qá megemege-té qato-manqaté. No nøté-khavozamák. Neka até Nqova Mbomambaqapé-a, ndego no mokho-te ngu꞉gu, sùgumu-unimanqatinát, noqa manqat. 2 No mbøni vaev neka tanakh kandambá nqanøgo. Yaq ndøgo kopømba mbaín, tønavøem. 3  *No nøkeza ezoqam nøte-manqaté, Izlael ezoqam. No ndigu Keliso namba tøkuat-qa nøzøgó. No amba Keliso-te nøzøneav tøgonɨn, te-te vø̄e-qatanɨn, yaq no Mbumbukiam amba soqain-te vø̄veɨn, matev av nqægo, nogi ezoqam amba tøzø-tøkeɨn, ndigu Keliso namba titøkuanemɨn, yaq no-te ambá kopømbá. 4  *Ndigu Mbumbukiam-gí ezoqám. Ndego ekeza nakheis ndígu tenezǽb, neka teqa bazaføgakh neka waev vøzø̄-vevezam, neka ti namba, teqa poev vø̄-unimanqatintam, neka teqa guguna manqat vøzø̄-etoam, neka guliguli matev eqeieqei vø̄ezømas, neka manqa mbusa vøzø̄ve. 5 Ezoqam ndígu, tigi atanakha-zapazapa-za Mbumbukiam gevevesam. Keliso ge-ezoqam-ev, ndego Izlael ezoqam ndøqán. Ndego Keliso, Mbumbukiám. Gigiap ate nqægo teqá mokho-té qanu꞉gú. Teqa iz miavmiav, bèto-eqawát.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

Mbumbukiam ezoqa āv kenē-vevesam

6 Unimanqatín, Izlael ezoqa kopoáv, ndigu unimanqatinteáv, Yesu-qa yaq-te. Geté kopømba mbaín, ta zapaya ndøgo, toqo-matavupat av nqægo, Mbumbukiam-qa manqa mbusa ti-te, sège-navøēm. Āv taoká. Geté Izlael ezoqam ate ndigú mbá, ndigu uni Izlael-ezoqam-in. 7  *Eibleem-qa yaq-te, matev até kopó: Ambá ndīgu, ezoqa ewaqape, ndigu Eibleem gemanazam, ndigu uni tegi zi-īn. Geté uni tegi zi-in sati ndígu, tege yo Aezek gemanazam. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam Eibleem āv gembøe-eín nqǽgo, “Qogi qazi iz, ti-mba ndígu tíndapém, qoge yo Aezek-gi nakheis.” 8  *Nqanek ni āv qani-nømendím nqǽgo: Mbumbukiam-gi nakheis, ambá ndīgu tigū, ndigu ezoqam-qa kouk-te gindu-fakhaz. Geté Mbumbukiam Eibleem-gi zi ndígu tenezæzá, tiqa yaq-te ndigu, manqa mbusa geve. 9  *Mbumbukiam Eibleem-te, taqa yaq-te manqa mbusa geve, ndego āv gembøe-eín nqǽgo, “Viav nøme, no nqawa ndø̀tøndonáv, khøuwa kopo-te. Yaq qogu sævam, Sæla, nakhasam anganeam é-ndømbøe-fakhán.”

10 Yaq nigi atanakha-zapa Aezek-gi nakhei menas-qa yaq-te, Isao neka Zekop, matev até kopó, ndigu tegu zas Lebeka-te gimøfakhaz. 11-12  *Ndigu qaqangeap qazaneav qagoam neka matev eqeieqei o matev soqain goneav vø̄goam, Mbumbukiam kopo nøme é-møndø-veatáv. Mbumbukiam Lebeka āv gembøe-eín nqǽgo, “Zapikia eveqase mokho-té gunú꞉goát.” Nqanek matev, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Mbumbukiam ezoqa ndevevesam, ndego ambá ta zapaya ndø̄go tene-vevesām, gekha matēv ndøgo, ezoqa gegoatun, geté ndego ekeza poev-te mbá genø-vevesumatún. 13  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “No Zekop, nø̀mbøe-khafuatám. Geté Isao, gènømbo-qasi꞉vám.”

Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam tanakh gone-qa ndembogo, ndego segembógó

14 Av tægoat ndægo, Mbumbukiam ezoqa nøme tevevesam neka ezoqa nøme vevesupøteav vǿgoāt, yaq gê, ni áv khazí꞉-einīm? Gê, Mbumbukiam-qa matev eqeieqeî mbà? Āv taoká. 15  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam Mozes āv gembøe-eín nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, noqa tanakh matev vøndøze-qa nqæmbogo, no sæmbó-vøndáz. Neka gekha ezoqām ndego, no kuku matev etoam-qa nqæmbogo, no sæmbó-etoám.” 16  *Matev ambá av nqǣgo, ezoqam-qā poev-tē o ezoqam-qā matev-tē qanotawē. Geté Mbumbukiam-qá tanakh matev-té qanotawé. 17  *Yaq nakémbá, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo: Mbumbukiam Felo gembo-ein, ndego Izip ezoqam-ge kawa, “No qo kawa, ta zapaya ndǿgo tøte-veatáq: No qo mokho-te, ezoqa noqa bazaføgakh søté-zømesimát, neka noqa iz manqei-qape-te ate nqægo vǿvøndavēt.” 18 Ni āv qazi꞉qeivím nqǽgo: Mbumbukiam ezoqa nøme, tanakh gone-qa ndembogo, yaq segembógó. Yaq tømbo-pøovat, ezoqa nøme-qa matavap tøføgakh, yaq até ndøgó-a, segembógó.

19 Éisa, taqa yaq-te ezoqa kopo, áv gepøté-eīn penømakhaya, “Av tægoat ndægo, yaq gekha zapâ, Mbumbukiam ezoqam-te yaq-fia teta, teqa matev-qa yaq-te? Nakhoa mbaín, teqa poev namba toqote-nøfeipat.” 20  *Geté, gèmbo-mataváp. Qo gekha ezoqâm, Mbumbukiam teqa matev-qa yaq-te toqombo-sinaz. Gê, ganda pot kopømbâ, te-te ndego gekhakheinam, tømbo-ein, av nqægo, “Gekha zapâ, no av qoqote-khakheinømbem nqægo?” Kopømba mbaín! 21  *Ndego ezoqam, ganda pot gekhakheinumatun, ndego yakhapús, gekha pot ndǿkhakheinām. Poev tømbogoat, ganda kopo-qapi-te, pot nøme eqeieqei-qape neka pot nøme khokho-qape tekhakheinam, ndego yakhapús.

22 Mbumbukiam-qa matev até kopó. Ndego ezoqa teqa qaqa zømesim-qa zøgoám, ndigu tisoqoez. Ndigu tìabiti-zøtéz: Mbumbukiam ndego bazaføgakh-qapé. Geté ndego até aiyav matev zøgoám, oskiá ndøgo, ndego ti-te qaqa qambogoam. 23 Neka ndigu, Mbumbukiam tanakh ndømbogo ti-te, gé꞉zømás, av nqægo, teqa waev neka bazaføgakh kandambá tantáv. Ndígu tenézømás, ndigu ibugukhokhof go꞉khakheinøvem, teqa waev neka bazaføgakh tiqeivim. 24 Ndigu ezoqam, ní. Ndego ni Zu bawan-ak mokho-te mbá mbá, geté até bawan vini-ak mokho-té-a, sègenimbu-akhá. 25  *Mbumbukiam-qa Manqat mokho-te ndøgo, tege manqa vevezam ezoqam Ozea gepeawam, Mbumbukiam bawan vini-ak-qa yaq-te, āv gene-eín nqǽgo,

“No ndigu bawan ezoqam,

nogi ezoqam goneav qagoam,

nogi bawan ezoqam nøtézǽb.

Neka ta bawan ndøgo, no kuku goneav qanøgoam,

no ndigu nogi kuku ezoqam vøtézǣb.

26  *Neka ta manqei-te ndøgo,

Mbumbukiam ibugukhokhof ezoqa gezø-ein,

‘Zo nogī ezoqām mbā,’

ndego ndigu āv genézǽb nqǽgo:

Mbumbukiam khandi miavak-gí nakheís.”

27  *Neka Aezaya, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqa nøme, Izlael ezoqam-qa yaq-te, āv gene-akhá nqǽgo,

“Izlael ezoqam kopoav-qapí.

Andé ndivind me me꞉gó, ndøgeg-te ndisingitavet.

Geté ndigu ezoqa khapímbá tikhandi꞉z.

28 Zapa ndǿgo, matev ndøgo, Evezøza ibugukhokhof ge-ein, tego,

ndego nakhamas-té genǿgó, ezoqa vǿngiǣzo,

ta manqei-te ndøgo, ma ndi꞉yage.”

29  *Taqa yaq-te, Aezaya bugukhokhof manqat nøme āv gene-eín nqǽgo,

“Evezøza Bazaføgakh-qape,

nigi atanakha-zapazapa-za nøme amba khandi꞉zateav tøgonɨn,

yaq ndakin ni é-ndizi-soqoenɨ́n, kopømba ande av Sodom neka Gomola taon qatua.”

Izlael ezoqam-qa yaq-te, ndigu unimanqatinteav qagoam

30 Av tægoat ndægo, Mbumbukiam Zu ezoqam gevevesam, yaq gê, ni áv khazí꞉-einīm? Manqat nqánek: Unimanqatín. Bawan vini-ak ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei-qa ndøgoām. Geté Mbumbukiam ndigu eqeieqei me꞉zǽb. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndø-unimanqatiním. 31 Geté Izlael ezoqam, ndigu bazaføgakh gi-asazat, Mozes-qa guguna manqat paev mokho-te, amba Mbumbukiam-qa bøi-te ti-ndaføyamba-ez-ɨn, ndigu ndaføyamba matev qeiviáv. 32  *Yaq gekha zapâ, ndigu qeiviav ndøgo? Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam-qa bøi-te, eqeieqei ekeza matev matanam mokho-te gone-qa ndøgoám, ambá ndø̄go, gi-unimanqatinim, av nqægo, Yesu ezoqa khandi꞉zat-qa gigeavun. Yaq ndigu andé nandi me꞉khaosám, nandi ndigu, ezoqa gi꞉khaosumatun. 33  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Nqáe! No Zayon manqei-te,

nandi nózáv.

Nandi nginik,

ezoqa ndǿkhaosumát, vǿ-o꞉atāt.

Geté gekha ezoqām ndego,

nginik nandi te-unimanqatintat,

ndego mivi gégoák.”

10

1 Nǿfuap! Noqa poev kandambaqape nqánek: Zu ezoqam møe-mbá sa bekhandí꞉z. No Mbumbukiam-te oskia no-akhaematún, tiqa yaq-te. 2 No zo āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Ndigu bazaføgakh ndø-asazét. Mbumbukiam-qa matev gone-qa ndøgó. Geté ndigu nakhoa eqeieqei zøtezateáv. 3 Ndigu Mbumbukiam-qa matev eqeieqei-qa yaq-te, mokho ndapeáv. Yaq ndigu teqa bøi-te, eqeieqei ekeza mokho-mba gone-qa ndøgó. Yaq nakémbá, ndigu ekeza kha, Mbumbukiam-qa mokho-te veeáv. Neka ndigu Mbumbukiam takeáv, ndigu eqeieqei tezæb, av ekeza poev ndægo. 4 Keliso Mozes-qa guguna manqat, mø̀ndøtók. Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, nde-unimanqatinat, ndego Mbumbukiam eqeieqei mé꞉veó.

Gekha ezoqām ndego, Yesu nde-unimanqatinat, Mbumbukiam ndø̀khandí꞉v

5  *Guguna manqat mokho-te eqeieqei gone-qa yaq-te, Mozes āv gene-peawám nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, guguna manqat ndembopaev, ndego ndø̀yagét.” 6  *Geté ndigu ezoqam, Mbumbukiam-qa bøi-te, ta mokho-te ndøgo gi-ndaføyamba-ez, gi-unimanqatinim, ndigu āv gini-manqaté nqǽgo: Kopømba mbaín, qakeza mokho-mba toqobevap, av nqægo, “Gekha ezoqām ndǿqavīg, yan-te, Keliso tendondaf?” Zapa ndǿgo, Keliso mø̀ndø-visavún. 7 Neka kopømba mbaín, qakeza mokho-mba toqobevap, av nqægo, “Gekha ezoqām ndǿvīs, løvøte ezoqam-qa manqei mokho-te, Keliso vøndóndāf?” Zapa ndǿgo, Keliso løvøte-te mø̀ndø-khandí꞉v. 8 Neka kopømba mbaín, vini toqoqav. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-eín nqǽgo, “Teqa Manqat qoqá avønin-té qagó. Qoqa manqa-nqa-té qagó neka qoqa mbøni mokho-té qanu꞉gú.” Nqanek manqat, unimanqatin matev-qa yaq-te nqæmanqate, nqánek, ni ezoqa nqati-zømesim. 9 Qo qakeza tou toqote-ein, av nqægo, “Yesu ndego Evezøzā,” neka mbøni mokho-te voqó-unimanqatīn, av nqægo, Mbumbukiam Yesu mø̀ndø-khandī꞉v løvøte-te, yaq qo ndòqo-khandí꞉q. 10 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, teqa mbøni mokho-te nde-unimanqatinat, ndego gé-ndaføyamba-év, Mbumbukiam-qa bøi-te. Neka gekha ezoqām ndego, teqa tou-te ndemanqate, av nqægo, “No nò-unimanqatināt,” ndego ndø̀khandí꞉v. 11  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, ngenek nde-unimanqatinat, ndego mivi gégoák.” 12  *Yaq ndøgo, vinivinimba mbaín, yaq Zu ezoqam-a, yaq bawan vini-ak. Ni ezoqam ate nqazi꞉gu, Evezøza kopo nimbigú. Yaq gekha ezoqām ndigu, ndimbo-akhayam, ndego matev eqeieqei-qape zǿmatønumát. 13  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-eín nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, Evezøza tøke-qa tembo-akha, ndego ndø̀khandí꞉v.”

14 Geté unimanqatín, ndigu te-te áv kiní-akhaemāt, ndigu unimanqatinteav tøgoat? Neka áv kiní-unimanqatinīm, teqa yaq-te yogeav tøgoat? Neka áv kiní-ewagāt, ezoqam mbain tigoat, ndigu Manqat Mbomambaqape ti꞉zømesimat? 15  *Neka ndigu ezoqa nøme, Manqat Mbomambaqape áv kiní-zømesimāt, ezoqa ndigu khofotøzateav tigoat? Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Ndøgo qanimav-qapé, ezoqam ndigeav, Manqat Mbomambaqape ndindapav.” 16  *Geté unimanqatín. Izlael ezoqa ewaqapé mbá, Manqat Mbomambaqape gi-unimanqatinim. Aezaya, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, mø̀ndø-eín, “Evézøza! Niqa manqat, gekha ezoqām ndǿ-unimanqatinim?” 17 Ni āv qazi꞉qeivím nqǽgo: Unimanqatin matev, manqat yoge mokho-té qando-okhó. Neka manqat ndøgo, ezoqa ndiyoge, Keliso-qá manqat-té qando-fakhaté. 18  *Yaq gê, ndigu Izlael ezoqam, Manqat Mbomambaqape møndǿyogem? Mø̀ndøyogém. Tiqa yaq-te ndigu, ezoqa Manqat Mbomambaqape ndi꞉zømesim, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Tiqa manqa wag, manqei-qape ate nqægo

sùgumu-panqavøemát.

Neka tiqa manqat, manqei-qape vaev até vømø̄khanaz.”

19  *Neka bevap nøme nqánek: Gê, Izlael ezoqam, manqa mokho møndømbó-ndapem? Ndigu mø̀ndømbo-ndapém. Geté ndigu unimanqatinteáv. Taqa yaq-te, Mozes bugukhokhof āv gene-peawám nqǽgo,

“Mbumbukiam ge-ein:

Zo Zu bawan-ak,

zo nogí ezoqám.

Geté no bawan vini-ak, ndigu iz mbain ndigu, nǿkhatób.

Yaq zo ova zómanqatát.

No qaqa nøzǿløwáz, ti namba.

Ndigu zøtezat mbaín, Mbumbukiam-qa yaq-te.

⌞Geté ndigu teqa manqat ndø̀ndapém.⌟”

20  *Neka Aezaya, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, taqa yaq-te, manqat nøme āv gene-eín nqǽgo,

“Mbumbukiam ge-ein:

No ndígu tinømendám,

ndigu no vaweav qagoam.

Neka:

No ti-te ndígu tæmøfakhán,

ndigu noqa yaq-te bevøpøteav qagoam.”

21  *Geté Izlael ezoqam-qa yaq-te, Aezaya āv gene-peawám nqǽgo,

“Mbumbukiam ge-ein: Khøuwa ge-okhoam, no zenda nøzø-visiám. Geté ndigu gèsapi꞉zát neka noqa manqat ndīnqāgīm.”

11

Izlael ezoqam mokho-te, ezoqa andé khapímbá, ndi-unimanqatinat

1  *Gê, Mbumbukiam, ekeza ezoqam, Izlael-ak, møndǿ-sanqab? Āv taoká. Mbumbukiam ekeza ezoqam sanqabeáv. Até nó-a. No Izlael ezoqám, Eibleem-gé zeó, neka no Benzamin khagua bawan-ák. 2 Mbumbukiam ekeza ezoqam sanqabeáv, ndigu nupøkhan mba gevevesam. Gê, zo Mbumbukiam-qa Manqat møzøté-zøtez, ndøgo Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Ilaiza, ekeza ezoqam qaqa gezøgoam, Izlael-ak? Ta khøuwa-te ndøgo, ndego Mbumbukiam-te āv geneviám nqǽgo, 3  *“Evézøza! Qogi manqa vevezam ezoqam, gèzitág, neka lou-qasis ndøgo, ma søvakha gigiap giløvusumam qo-te, vø̄møkuim. No nakhapús sege-nøuvøném. Yaq ndigu ndakin até nó-a, løvømbe-qa ndøgó.”

4  *Yaq Mbumbukiam gekha manqāt mbóqavøiu? Āv gembøe-qavøiú nqǽgo, “Āv taoká. Qo ambá av nqǣgo, qakhapus sege-qouvøqēm. Nogi angana seven taosen nøme ndîgú. Até ndigú-a, ndigu Bal-te, ndego khape mbumbukiam, manazap møkuiáv.”

5 Até ndakin khøuwa-té-a, ezoqa nøme ndîgú, Izlael bawan mokho-te, ndigu Mbumbukiam ekeza kuku matev-te gevevesam. 6  *Mbumbukiam ndigu ekeza kuku matev-té genø-vevesám, ambá ta zapaya ndø̄go, av ndigu matev gi꞉matønumam. Mbumbukiam, ndigu amba ta zapaya ndøgo tevevesamɨn, av ndigu matev gi꞉matønumam, yaq teqa kuku matev, ambá unimanqatin kuku matév mbá.

7 Matev av nqǽgo: Matev ndøgo, Izlael ezoqam bazaføgakh gi-asøzam, amba tiqeivimin, ndigu qeiviáv. Geté ndígu tiqeivím, Mbumbukiam ekeza gevevesam. Geté ndigu ezoqa nøme, gèføgakhǽz. 8  *Taqa yaq-te Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Mbumbukiam ndigu andé venanqei bazapos-qape me zømbe-etoám.

Yaq tiqa bøi kopømba mbaín ti꞉kewagat

neka tiqa gea kopømba mbaín ti꞉-ewagat.

Matev av nqægo sègemá, atema ndakin.”

9  *Ti-te ndigu, matev ndǿgo tøfakhán, av Deivid Mbumbukiam-te, tegi qaqa ezoqam-qa yaq-te ge꞉viam. Ndego āv gene-eín nqǽgo,

“Ndigu lou-qasis-te, lou tilogat,

yaq timatavupat av nqægo, matev-qase ginī-fakhanāk,

ndøgo bèzø-ká

neka bemøzø̄-voe, betēndapem,

neka bezø̄-køi-ez, bemø̄-khaosam.

Nqanek tiqá manqa-zapazapa-qá yaq-fiá.

10 Tiqa bøi waev, bèzø-navøém.

Yaq géqeivimák.

Neka ndigu viniv-qape oskia be-eqawát, bezø̄-ewez.”

Bawan vini-ak, ande tae tang me me꞉gó, Mbumbukiam gebunøzam

11  *Bevap nøme nqánek: Gê, Zu ezoqam gi-o꞉az, ndigu ate nonqō gí-o꞉az? Āv taoká! Geté tiqa manqa-zapa zapaya, khandi matev, bawan vini-ak-té qanøwáv. Yaq Zu ezoqam, ova tìabiti-einím. 12 Zu ezoqam-qa manqa-zapazapa zapaya, manqei-qape ezoqa nøme khandi gindapem, yaq Mbumbukiam matev kandakanda nøme mba mó꞉gó, Zu ezoqam ate ndi꞉gu, te-te tivesez.

13 No ndakin zo-té qatø-manqatét, zo bawan vini-ak. No Mbumbukiam zo bawan vini-ak-té gendo-khofotán. Yaq no khanakhanakh kandambá, nqanek sasae nqægot. 14 Éisa, no nqanek sasae nqægot, nøkeza ezoqa nøme ova peté-einīm penømakhaya, yaq Mbumbukiam-te petéqambūz penømakhaya, khandi vǿndapēm. 15 Mbumbukiam Zu ezoqam qambøe-qasi, yaq ta mokho-te ndøgo, manqei-qape ezoqa nøme, nqawa te namba getøkuzu, yaq gê, gekha matev ndǿfakhān, Mbumbukiam Zu ezoqam nqawa tekhatob? Matev kandambaqape nøme mba mó꞉fákhan. Løvøte ezoqam segé-khandí꞉z.

16 Ezoqa wit gipezotatun, yaq flawa ndigu, bugukhokhof gi꞉løvusumatun, Mbumbukiam mbo-etøomemɨ́n. Yaq av nqægo, flawa ate ndi꞉gu, Mbumbukiam-gí. Neka ezoqa tae te-ogeakh, tae lu Mbumbukiam-qa zenda-te vǿvē, yaq até táng-a, Mbumbukiam-qá. ⌞Yaq matev até kopó. Izlael ezoqam-gi atanakha-zapazapa-za, Mbumbukiam-gi ndøgoám. Yaq vaev até tigí zí-a, Mbumbukiam-gi vǿgoāt.⌟

17  *Izlael ezoqam, andé oliv tae zenda-yak eqeieqei me꞉yá, neka zo bawan vini-ak, andé leg-ak oliv táe. Ta oliv tae eqeieqei ndøgo, Mbumbukiam tang nøme mø̀ndø-møkuiám, yaq zo ande leg-ak oliv tae tang me ndøzøte꞉go, vø̄bunøzam. Yaq zo ndakin oliv tae eqeieqei namba, et eqeieqei zo-upøgimatún, ta lu-te ndøndo-fakhate. 18 Geté qo me꞉khambùva᷄p, ta zapaya ndøgo, Mbumbukiam tae tang gimøkui, yaq qo vø̄bunøtaq. Gèmbo-mataváp. Matev, ambá av nqǣgo, qo lu qo-eqawāt. Geté lu qo ndø-eqaqæwát.

19 Éisa, ezoqa kopo zo mokho-te peté-eīn penømakhaya, av nqægo, “Mbumbukiam tae tang tene-møkuiám ndǿgo, no batē-tøkua.” 20 Ndøgo unimanqatín. Tae tang nøme ndøgo, ta zapaya ndǿgo tene-møkuiám, ndigu unimanqatinteav qagoam. Geté qo sekemba ta zapaya ndǿgo toqotegó ndøgo, qo ndoqo-unimanqatinat. Qo me꞉khambùva᷄p, taqa yaq-te. Geté møe qógoát. 21 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam Zu ezoqam kopømba ande av tae tang ndægo gimøkuiam, ndigu unimanqatinteav qagoam, yaq ndego até qó-a, gékhofoqó, qo unimanqatinteav toqogoat.

22  *Gèmbo-mataváp. Mbumbukiam ndego tanákh. Geté ndego até føgákh. Ti-te ndigu, zita giwuowem, ndego føgákh. Geté qo-te, tanákh. Geté qo aiyá qagó. Soqaín ndøgo, teqa tanakh matev toqo-ivav, yaq ndego atē qō-a, vǿnqaoqō, ta tae-te ndøgo. 23 Zu ezoqam ndigu, tiqa unimanqatinteav matev Keliso-te ti-ivøvem, yaq Mbumbukiam ndigu nangó genǿbunøsám tae-te, av bugukhokhof gi꞉goam. Ndego kopømbaqapé, nqawa tebunøsam. 24 Zo bawan vini-ak, zo andé leg-ak oliv tae tang me zøtegoám. Geté ta leg-ak oliv tae-te ndøgo, zo qazogoam, Mbumbukiam zo gèndomøkús, tae eqeieqei-te vø̄bunøsam. Geté Zu ezoqam, andé tae zenda-yak eqeieqei me꞉yá. Yaq tae tang ndøgo, Mbumbukiam gemøkuiam, ndego ùnime꞉-kopømbá, tiqa tae-te nango tebunøzam.

Mbumbukiam até Zu ezoqám-a, vǿkhandī꞉z

25 Nǿfuap. Manqat ndøgo, no ndakin Izlael ezoqam-qa yaq-te tøte-ein, bugukhokhof khøuwa, khonoam-té qagoám. Geté no zo zøtezat-qa nøzøgó. Zapa ndǿgo, soqaín ndøgo, zo zøkeza kha matavap loloakh-us tøzøte-vewat, gete mokho ndapeav tøgoat. Unimanqatín. Izlael ezoqa nøme, Mbumbukiam zitá gini-wuowém. Geté matev av nqægo, sa tømbøé-outøpít ndǿgo, atema bawan vini-ak ate ndi꞉gu vǿkhandī꞉z, ndigu Mbumbukiam gevevesam. 26  *Taqa zita-te, Izlael ezoqam ate ndi꞉gu gékhandí꞉z. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Khandi etoam ezoqam,

Zayon taon-té gendó-fakhán,

yaq ndego Izlael ezoqam-qa qasi꞉vap matev Mbumbukiam-te

vøzǿ-khofoē, ndigu Zekop-gi zi.

27  *Yaq no ti namba, poev āv qaté-unimanqatín nqǽgo:

No tiqa manqa-zapazapa nókhofoé.”

28 Unimanqatín. Izlael ezoqam, Manqat Mbomambaqape gèsanqawém, yaq av nqægo, ndigu vø̄-Mbumbukiam-gi-qaqa-ezoqam-ez. Matev av nqægo gigonem, zo mø̀ndøzø-tøké, zo bawan vini-ak, yaq zo vozō-Mbumbukiam-gi-ezoqam-ez. Geté Mbumbukiam kuku zua mbogó, ndigu Izlael ezoqam-te. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam tigi atanakha-zapazapa-za, é-møndø-vevesám. 29 Mbumbukiam ezoqa gevevesamɨn neka matev eqeieqei vøzø̄-matanamɨn, ndego matavap enendatáv, taqa yaq-te. 30 Zo bawan vini-ak, zo bugukhokhof qagoam, Mbumbukiam-qa Manqat, zònqagimám. Geté ndakin, Zu ezoqam teqa manqat ndapeav ndøgo, zo Mbumbukiam-qa tanakh matev zondapém. 31 Av zo Mbumbukiam-qa tanakh matev qazøte-ndapem, Zu ezoqam Mbumbukiam-qa Manqat o-mba ndapeav qagoam, yaq vaev até ndigú-a, Mbumbukiam-qa tanakh matev, āv tiníndapém.

32 Ezoqa ewaqape, Mbumbukiam-qa manqat gènqagimám. Yaq Mbumbukiam sègezø-iváv, ndigu vømø̄-manqa-zapazapa-gi-ndimbula-ezoqam-ez. Mbumbukiam tenegó ndǿgo: Zapa ndǿgo, ndego ezoqa ewaqape-te, tanakh gone-qa ndøgó.

Mbumbukiam-qa iz, bèto-eqawát

33  *Mbumbukiam kandambá tentév. Teqa matavap neka otevat igian-qapé. Ni ezoqa kopømba mbaín, teqa matavap-qa mokho tizindapem neka nakhoa vizíqeivīm, ndego ndegeve. 34  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Gê, Evezøza-qa matavap,

gekha ezoqām mé꞉-otev?

Neka gekha ezoqām

mbó-ovøyām?

35  *Neka gê, ezoqa Mbumbukiam gigiap møndømbó-etoam,

yaq Mbumbukiam ndego yaq-fia bembōgo?”

36  *Āv taoká. Zapa ndǿgo, gigiap ate nqægo ndégo tekhakheinám, neka ndégo tegeawát neka te nonqo ndégo tøgó. Mbumbukiam-qa iz, miavmiav, bèto-eqawát.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

12

Niqa kha, Mbumbukiam bizimbo-etøomém

1  *Nǿfuap! Mbumbukiam tanakh kandambá ginigu. Yaq nakémbá. No nqazǿ-pouwe. Av Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, søvakha gigiap gi꞉løvusumatun te-te, yaq zo zøkeza kha Mbumbukiam āv tømbøe-etøomém. Ndøgo zoqá etoam matév, te-te. Geté ndøgo khandín. Ambá av nqægo, nanimāt. Zo Mbumbukiam-gí ezoqam zógoát, ndego khanakhanakh bembøēgo. Av tøzøte-gonem ndægo, yaq zo Mbumbukiam-qa iz eqeieqei zó-eqatát. 2 Zo manqei-qape ezoqam-qa matev mbòpa᷄ev, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. Geté zo Mbumbukiam bè-enénd, neka zoqa matavap bezø̄-ndakinak. Yaq zo Mbumbukiam-qa poev zøtézøtéz, gekha matēv ndøgo, mbomambaqape, neka gekha matēv ndøgo, Mbumbukiam ndømbøe-khaneat, neka gekha matēv ndøgo, eqeieqei-qape ndøgo, teqa bøi-te.

Gekha matēv ndøgo, Mbumbukiam ni gini-etoam, tizi-matønumat, ni eqeieqei bizi-matanám

3  *Mbumbukiam teqa kuku matev mokho-te, no nømendim ezoqam ndøvé. Yaq nakémbá, no zo ezoqa ewaqape, nqazǿ-manqate: Zo zøkezan-qa yaq-te ndømatàva᷄p av nqægo, “No nòto-eqanowāt,” zo eqazoateav tøgoat. Geté zo matavap eqeieqei bezøgó. Gekha matēv ndøgo, tozo-matønumat, zo āv tøne-matanám, av Mbumbukiam unimanqatin matev gezømbe-etoam.

4  *Niqa kha-te, gigiap vinivinimbá nqani-bunøzap. Neka kha-qa gigiap, sasae vinivinimbá ndømbogot. 5 Keliso-qa kha-te, matev até kopó. Ni Klisten ezoqam kopoáv. Geté Keliso-qa mokho-te, ni kha kopó. Neka ni andé kha gigiap vinivinimba zi꞉bunøzømém.

6  *Nqova Mbomambaqape-qa matev, Mbumbukiam ni teqa kuku matev mokho-te gini-etoam, vinivinimbá. Mbumbukiam ezoqa nøme, teqa manqat vevezam matev gembo-etoam, yaq ndego āv teabete-matanám, av unimanqatin matev ndømbøego. 7 Neka ezoqa nøme tøkeam matev gembo-etoam, yaq ndego ezoqa yà bezø-tøkeám. Neka ezoqa nøme, nømendim matev gembo-etoam, yaq ndego ezoqa yà bete-zømesím. 8 Neka Mbumbukiam ezoqa nøme, zita tøpøzu matev gembo-etoam, yaq ndego ezoqa zita yà bezøtøpøzú. Neka Mbumbukiam ezoqa nøme, etoam matev gembo-etoam, yaq ndego khanakhanakh-us be-etoám. Neka Mbumbukiam ezoqa nøme, megeat matev gembo-etoam, ndego bazaføgakh be-asáz, ezoqa eqeieqei bezømbō-mege. Neka Mbumbukiam ezoqa nøme tanøtanakh matev gembo-etoam, ndego ezoqa nøme-te tanøtanakh matev khanakhanakh-us begó.

Kuku yà binigú, ezoqa nøme-te

9 Zoqa kuku matev ezoqa nøme-te, unimanqatin bezøgó. Ngusum-te sa bezømbo-khàzu᷄. Manqa-zapa matev zombó-sanqaupát. Geté matev eqeieqei, føgøføgakh zombó-geageapát. 10  *Zoqa kuku matev yaqyaq-a, andé evenap-qá kuku matev me bezømbe꞉gó. Kuku kandambá. Neka izuizu gèvizáp. 11 Sasae bazaføgakh ndø-asøzú. Ndøwauwì꞉za᷄t. Nqova Mbomambaqape betu꞉-sasaeát, zo mokho-te, neka Evezøza-qá sasae zógoát. 12  *Zo Mbumbukiam-te ndozoto-taza, zo te-te khanakhanakh-us mo꞉tazá. Viniv matev tøzø-fakhanumat, zo føgøføgakh ndøwaniáp. Tatak bezø̀vi᷄n. Neka guligulim oskia ndøgó. 13  *Mbumbukiam-gi ezoqa nøme, gigiap mbain ndigu, gèzøtøkeé, neka ezoqa nøme khoev gèzø-manqaté.

14  *Zo ezoqa ndingiæzoat, gèzø-guligulím. Āv qane-guligulím: Mbumbukiam, ndigu matev eqeieqei bezø-matanám. Zo ndigu soqain-te ndø̀-a᷄b.

15 Ezoqa khanakhanakh tigoat, yaq zo khanakhanakh ndøgó, ti namba. Neka ezoqa nøme ti-eivumit, yaq zo gè-eivám, ti namba.

16  *Zo matavap kopo-té qayagé. Neka zøkeza kha ndø-eqàwa᷄t. Geté até ndigú-a, iz mbain ndigu, namba gè꞉tøkuát. Zo zøkeza kha matavap loloakh-us me꞉vèwe᷄.

17  *Ezoqa manqa-zapa tego zo-te, yaq soqain mbøe-qavø̀ina᷄m. Matev ndǿgo tozó-matønumát, ezoqa ewaqape eqeieqei ndivewe. 18 Nakhoa-qa gèvawé, av nqægo: Kopømba tøgoat, sambi matev-té qanø-yageáp, ezoqa ewaqape namba. 19  *Nøfuap mbomømboma! Yaq-fia ndøtàwa᷄t, ezoqam-te. Geté Mbumbukiam-qá qaqa-qa zotó-kewagát. Yaq-fia ndégo tétá. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo: Evezøza ge-ein, “Ezoqam nó, ezoqam-qa manqa-zapazapa nqæqavøiwat neka yaq-fia nqǣtāwāt.” 20  *Geté zo āv tøzøtégoát, av Mbumbukiam-qa Manqat qæ-ein,

“Qoge qaqa ezoqam, ifi tømbovitit,

yaq lou soqombó-etoám,

neka ibøkha naq tømbo-paptet,

ibøkha voqombó-etoām.

Av toqotegoat ndægo,

yaq ndego mivi ndǿndáp, teqa manqa-zapa zapaya.”

21 Manqa-zapa qo betømbùqo᷄. Geté matev eqeieqei qómatanám. Yaq ndǿgo, manqa-zapá voqoté-tømbuá.

13

Ni gaman mokho-té qabizu꞉gú

1  *Zo ate ndøzøte꞉go, gaman mokho-té qanu꞉gú. Zapa ndǿgo, gaman ambá av nqǣgo, ekeza mbā sege-fakhazɨ̄n. Geté Mbumbukiam ndø-abamɨ́n. Yaq até ndigú-a, gaman ezoqam ndakin ngigu, Mbumbukiam ndø-abám. 2 Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, gaman-qa manqat ndesanqawe, ndego Mbumbukiam-qá manqat ndøsanqawé. Yaq gekha ezoqām ndego, matev av nde꞉matanam, ndego yaq-fia āv tenéqeív, av matev nde꞉matanam. 3  *Gekha ezoqām ndigu, matev eqeieqei ndimatanam, ndigu kopømbá. Ndigu gaman kawakawa-za, møe bezø̀go᷄. Geté møe sa ndígu tígoát, ndigu manqa-zapazapa ndimatanam. Gê, qo møe mbain gone-qa qógo, gaman kawakawa-za-te? Qanimáv. Qo matev eqeieqei ndømatanám. Yaq ndigu qo ezoqa eqeieqei mé꞉qæqabát. 4 Gaman ezoqam, ndigu Mbumbukiam-gí sasae ezoqám. Qoqá yage eqeieqei nonqó. Geté qo manqa-zapazapa toqogoat, yaq qo møe qógoát, ti-te. Zapa ndǿgo, ndigu bazaføgakh ndøzø̂gó. Viniv segeqá-etøomém. Ndigu Mbumbukiam-qá sasae ndøgoatún, ezoqa viniv gizø-etoumatun, ndigu manqa-zapazapa ndimatanam. 5 Yaq nakémbá, zo gaman-qa manqat o-mba mo꞉ndapé. Manqat o-mba ta-mbá mo꞉ndàpe᷄ ndøgo, zo tiqa yaq-fia-qa yaq-te møe tozombo-goat. Geté zo tiqa manqat o-mba tønendapé ndǿgo: Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, matev av nqægo eqeieqeí.

6  *Yaq nakémbá, zo gaman-te teks moni tozo-abumat, eqeieqeí. Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam-gí sasae ezoqám, neka ta sasae-te ndøgo, khøuwa iz vø̄-khoubumatun. 7 Zo gaman-te fia tøzømbo-løfokat, yaq sègezø-etoám. Teks moni upøgim ezoqam, teks moni sègezø-etoám. Neka gaman, gekha moni nøme upøgim-qa ndigu, vøzø̄-etoam. Ezoqa kandakanda, gèzøvizáp, neka tiqa iz, gè-eqawát.

Mbumbukiam-qa guguna manqat kandambaqape nqánek: Ni kuku binigú, ezoqa nøme-te

8  *Zo ezoqam-te, gigiap o moni bezømbø-løfòke᷄. Geté matev ndøgo, zo izuizum oskia ndøzømbo-løfokeap, kuku matév. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-te kuku ndømbogo, ndego Mbumbukiam-qa guguna manqat o-mba mo꞉ndapé. 9  *Teqa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Qo nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t,” neka “Ezoqa pakhapakha ndøkhanèa᷄m,” neka “Gigiap ndø-aqòna᷄m,” neka “Ezoqam-qa gigiap me꞉qovètu᷄.” Nqanek khafeap manqat vinivinimba neka gekha khafeap nøme ndøgo, ta mokho-te nqánek qanu꞉gú, “Ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go.” 10  *Gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-te kuku ndømbogo, ndego manqa-zapa gématanamák te-te. Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo, ndego guguna manqat ate ndægo, ndembôpáev.

Ni matev eqeieqei-té qabizi-yage
Zapa ndǿgo, Keliso avønín gendóqaván

11  *Zo matev āv tøne-matanám, av no qazømbe-manqatavun. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, ndakin gekha khøuwa iz. Yaq nakémbá. Zo mòzosúz, zo venanqei ndozo-sømbiapet. Khøuwa iz mø̀ndøndáp. Ni Yesu Keliso ande qazi꞉-unimanqatinim, yaq khøuwa ndøgo, ni Mbumbukiam uni te꞉khandi꞉n, andé qámbá qagoam. Geté ndakin, ta khøuwa ndøgo, andé avønín. 12  *Lova gènavøemtét. Paveat avønín géfakhán. Yaq nakémbá, matev soqøsoqa ndøgo, ezoqa bøivun-te gigoatun, yà bizi-ivøvém. Geté ni waev-qá nakhag gigiap zí-upøgím. 13  *Ni paveat-té qabizi-yagé. Matev eqeieqei-té. Ni lou loge neka ibøkha soqa izam si binìwa᷄g. Ni matev bizi-matàna᷄m, ande av gaqo ndi꞉gu, neka mambe bizi꞉-òkho᷄. Ni bizinø̀fee᷄ neka ova bizi-manqàte᷄. 14  *Matev av nqægo, vø̀nqagím. Geté nigi Evezøza Yesu Keliso-qa matev, andé ndabua ndakinak me zøté-uzám. Zoqa kha-qa poev matev sa mbotàke᷄. Manqa-zapa-te be-itùza᷄.

14

Klisten ezoqa nøme-qa unimanqatin matev bizi-gevèwa᷄t

1  *Ezoqa nøme ndigu Yesu ndi-unimanqatinat, tiqa unimanqatin matev, bazaføgakh andé mbaín. Geté zo ndigu vø̀khatób, zoqa mokho-te. Neka ti namba ndøponqòmba᷄p, tiqa unimanqatin matev-qa yaq-te. 2  *Ezoqa nøme āv gini-unimanqatinát nqǽgo: Loge gigiap ate ndægo eqeieqeí. Yaq kopømbá, tizilogat. Geté ezoqa nøme-qa unimanqatin matev, bazaføgakh mbaín. Yaq ndigu unimanqatinteáv av nqægo, kopømbā loge gigiap ate ndægo sa toqolog. Yaq ndigu avøe gigiap mba ndølogé. 3  *Gekha ezoqām ndigu, loge gigiap ate ndægo sa ndiloge, ndigu ezoqa nøme, søvakha logemav ndigu, bevøòzo᷄. Neka ndigu ezoqam, avøe mba ndiloge, ndigu ezoqa nøme, gigiap ate ndægo ndiloge, manqa-zapa-us betezæ̀za᷄. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndigu mø̀ndø-khatób. 4  *Ndigu ezoqam, lou ate ndægo ndiloge, neka ndigu ezoqam, avøe gigiap mba ndiloge, ndigu Mbumbukiam-gí sasae ezoqám. Ambá ndø̄go, qogī sasae ezoqām. Yaq qo gekha ezoqâm, ezoqa nøme-gi sasae ezoqam toqo-gevezo? Ndigu bazaføgakh-us tiwanat o ti-o꞉az, tigi kawa yakhapús segé-gevezó. Geté, unimanqatín. Ndigu bazaføgakh-us ndǿwaniapát. Zapa ndǿgo, Evezøza gèzø-geageáp.

5  *Ezoqa nøme āv gini-mataváp nqǽgo: Khøuwa nøme ndigu, kandakandá, geté khøuwa nøme ndigu, khokhó. Geté ezoqa nøme ndimatavap. Khøuwa ate ndi꞉gu kopó. Vinivinimba mbaín. Taqa yaq-te, gigiap-qape nqánek: Qo matev ùnime꞉gó, av ndoqote-unimanqatinat.

6 Ndego ezoqam, ndematavap av nqægo, khøuwa nøme ndigu, kandakandā, ndego nqanek matev Evezøza-qa ndøgoatún. Neka ndego ezoqam, loge gigiap ate ndægo sa ndeloge, até ndegó-a, Evezøza-qa vø̄goatun. Ndego lou-qa yaq-te, Mbumbukiam-te ike manqat ndømanqaté. Neka ndego ezoqam, loge gigiap nøme logemav ndøgo, até ndegó-a, matev Evezøza-qa ndøgoatún, neka Mbumbukiam-te ike manqat vø̄manqatatun.

7 Ni mokho-te, ezoqam mbaín, ndigu ekezan nonqo mba tiyagat o ekezan nonqo mba tipakhaez. 8  *Tiziyagat, ni Evezøza nonqo zíyagát. Neka tizi-pakhaen, ni Evezøza nonqo zípakhaén. Oskiá ndøgo, tiziyagat o tizi-pakhaen, ni Evezøza-gí. 9 Keliso ta zapaya ndǿgo tenenaním, neka nqawa ta zapaya ndǿgo tene-khandí꞉v, ndego løvøte nekā khandi ezoqam, segezømbú-Evezøza-evtát.

10  *Yaq nakémbá, gekha zapâ, qogi Klisten qafuap ndoqo-gevezoat? O gekha zapâ, qogi Klisten qafuap ndoqo-vøozoat? Ni até sizimú-wán, Mbumbukiam-qa megemege-te, manqat vizí-ovøemēm. 11  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“No khandi miav-ak Evezøza, āv qate-manqaté nqǽgo:

Ezoqa ewaqape, katuk ndǿmøkuí no-te.

Neka ezoqa ewaqape, āv giní-einím nqǽgo:

No Mbumbukiām.”

12 Unimanqatín. Ni ezoqa ate nqazi꞉gu, manqat bìzimø-ovøemém, Mbumbukiam-te, av qazi꞉yagam.

Ni aiyáv qabizigú. Soqaín ndøgo, Klisten ezoqa nøme, manqa-zapa-te tizi-itub

13 Yaq nakémbá, ni yaqyaq-a, sekemba bizi-gevèmba᷄m. Geté ni matavap nqánek qazí-goném: Matev nøme zímatanamák, ndøgo nigi Klisten nøfuap ande nandi me tøkhaosumat, yaq ndigu manqa-zapa-te vǿ-itūb. 14  *No Evezøza Yesu mokho-te nqatu꞉gu, no mø̀tenøtén, loge gigiap ate ndægo eqeieqeí, Mbumbukiam-qa bøi-te, toqolog. Geté ezoqa nøme, te-unimanqatin, av nqægo, lou nøme soqaīn Mbumbukiam-qa bøi-te, yaq te-te ndego, nqanek lou ndø̀møsoqá, ndego telog. 15  *Qo gigiap nøme toqolog, yaq qoge Klisten qafu soqain tembo-ewag; matev av nqægo toqogo, yaq qo kuku matev-te yageáv. Gèmbo-mataváp. Keliso até teqa ndegó-a, genanim. Soqaín ndøgo, qoqa lou loge matev mokho-te, teqa unimanqatin matev Yesu-te toqombo-ngiu. 16 Yaq nakémbá, gò꞉feazoát. Soqaín ndøgo, gigiap nøme ndøgo, zo ndøzøte-zøtezat eqeieqeī, ezoqa nøme-te tø-gigiap-soqa. 17 Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te, lou loge matev neka izam matev, gigiap-qapé mbá. Geté matev kandambaqape nqánek: Matev eqeieqei-te neka sambi matev-te neka khanakhanakh-us tiziyagat. Matev av nqægo, Nqova Mbomambaqape-té qando-fakhaté. 18 Gekha ezoqām ndego, av nqægo teyagat neka Keliso av nqægo vømbó-vizupāt, teqa yaq-te, Mbumbukiam khanakhanákh neka ezoqa nøme teqa matev eqeieqei mé꞉vewát.

19  *Yaq nakémbá, ni bazaføgakh nqánek qazí-asazét: Ni sambi matev-té qazíyagát, ezoqa nøme namba, neka tiqa unimanqatin matev-te vizizǿ-tøkeāt. 20  *Kopømba mbaín, lou loge matev zapaya, Mbumbukiam-qa sasae toqongiu, ndego Klisten ezoqa nøme mokho-te ndego. Unimanqatín. Loge gigiap ate ndægo eqeieqeí, Mbumbukiam-qa bøi-te. Geté lou toqolog, yaq ta matev ndøgo, ezoqa nøme tiqa Klisten matev-te tøkhaosam, ndøgo soqaín. 21 Yaq nakémbá, qanimav nqánek. Qo søvakha qólogeák o waen qó-izamák o gekha matev nøme qómatanamák, ndøgo qoge qafu Klisten matev-te, ande nandi me tøkhaotav.

22 Qo ndoqo-unimanqatinat av nqægo, matev nøme eqeieqeī neka matev nøme soqaīn, toqo-matønumat, yaq soqó-unimanqatín. Ndøgo qo qakhapús, yaq Mbumbukiam-a, yaq qo. Kopømba mbaín, ezoqa nøme namba toqote-ponqombupat. Gekha ezoqām ndego, matev av te꞉matønumat, av nde꞉-unimanqatinat, ndego khanakhanakh mbá geabetegó. 23 Geté ezoqa gigiap telog, taqa yaq-te ndøgo, ndego ndo꞉nake, yaq ndøgo manqa-zapa-ús te-te. Zapa ndǿgo, ndego unimanqatinteáv, av nqægo, ekeza matev eqeieqeī. Gekha matēv ndøgo, ni tizigoat, gete ni unimanqatinteav tøgoat, ndøgo eqeieqeī, matev av nqægo, manqa-zapa-ús.

15

Ni Keliso-qá matev bizimbopáev

1 Ni ezoqam, unimanqatin bazaføgakh-us nqanigu, ni ndigu ezoqam, unimanqatin khapelavøqase ndøzøgo, yà bizizø-tøkeé. Kopømba mbaín, nikeza kha mba tizimbo-matavupat. 2  *Geté ni ate nqazi꞉gu, ezoqa nøme yà bizizø-mataváp, neka matev ndǿgo tizí-matønumát, tiqa unimanqatin matev-te tøzø-tøkeat. 3  *Até Kelisó-a, ndego ekeza kha-qa yaq-te matavapøteáv. Geté ezoqa Mbumbukiam-qa iz gingenøitat, ndego nqanek iz ngenøiwat matev, ekeza kha-té genøvé. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Mbumbukiam! Ezoqa qoqa iz gingenøitat, tiqa ngenøgim manqat, noqá kha-té qanøbøí.”

4  *Gekha manqāt ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat-te ndøpeawap, ni nonqo ndøpeawáp. Ni tàbete-nømendím. Yaq ni bazaføgakh-us zí꞉waniapát, neka Mbumbukiam-qa Manqat, ni zita vøní-tøpazāt, neka ni Mbumbukiam-te biziō-tana, av nqægo, matev ndø̀fakhān, av manqat ginimbi-ein ndægo. 5 Bazaføgakh neka zita tøpøzu matev ndøgo, ni tøni-tøkeat, bazaføgakh-us tizi-waniapat, Mbumbukiam-té qando-okhó. No āv qate-guligulím nqǽgo: Ndego zo ate ndøzøte꞉go, matavap kopo zǿ-etoám, zo Keliso Yesu ndozombo-paev. 6 Yaq zo nqova kopo-te, Mbumbukiam-qa iz søzøtumú-eqatát, ndego nigi Evezøza Yesu Keliso-ge Eve.

Keliso Zu ezoqam neka bawan vini-ak, tøke-qa sùgumu-geavún

7  *Zo yaqyaq-a, āv tøne-khatimbáp, av Keliso zo ge꞉khatib, Mbumbukiam-qa iz betē-eqawat. 8  *No nqazǿ-manqate: Keliso Zu ezoqam tøke-qa ndøgeavún. Gí꞉nømánd, av nqægo, Mbumbukiam ndego unimanqatin ezoqám. Manqa mbusa ndøgo, ndego Zu ezoqam-gi atanakha-zapazapa-za gezøve, gématanám. 9  *Geté Keliso ate bawan vini-ák-a, tøke-qa sùgumu-geavún. Yaq até ndigú-a, Mbumbukiam-qa iz, tìabiti-eqawát, teqa tanakh matev zapaya. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“No bawan vini-ak mokho-te,

qoqa iz nǿ-eqatát

neka ouv vøtaqá-qaqaemāt.”

10  *Neka manqat nøme, āv qane-eín nqǽgo,

“Zo khanakhanakh, sùgumugú,

zo bawan vini-ak,

Mbumbukiam-gi ezoqam namba,

ndigu Zu bawan-ak.”

11  *Até nangó, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Zo bawan vini-ak ate ndøzøte꞉go, Evezøza-qá iz ndø-eqawát.

Bawabawan ezoqam ate ndi꞉gu, manqei-qape-te ngiyageap, yà bembokhóum.”

12  *Neka até nangó, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam Aezaya, āv gene-eín nqǽgo,

“Zesi-ge zeo ndǿfakhán. Yaq ndego até bawan vini-ák-a, gezømbó-kawaevtát. Yaq ndigu te-te ndégo tinǿtabát.”

13 Yaq nakémbá, no āv qate-guligulím nqǽgo: Mbumbukiam, te-te ndego, ni nqazio-tana, matev mbomømboma tini-matanam, av manqa mbusa ge꞉ve, ndego zo khanakhanakh neka sambi gezǿ-tøtøvøyám, zo ndozo-unimanqatinat. Yaq zoqa vintøzat matev Mbumbukiam-te, Nqova Mbomambaqape-qa bazaføgakh mokho-te, tàbezømbe-khouwév.

Pol khanakhanákh, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat nde꞉zømesim

14 Nǿfuap! No nøkezan āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Zo matev eqeieqei mòzogoatún, ezoqa nøme-te. Neka zo zøtezat kandambá qazondapem. Neka zo kopømbá. Yaqyaq-a søzøté-nømendimát. 15 Geté manqat nøme, qæpeaumavun, andé nøzø-ponqomavún. Zapa ndǿgo, no zo manqa matev eim-qa nøzøgoám. No Mbumbukiam teqa kuku matev mokho-te, genø-etoam, ndǿgo tene-veatán: 16  *No Keliso Yesu-ge sasae ezoqam, bawan vini-ak mokho-té qatú꞉goát. No ndigu Manqat Mbomambaqape nqate-zømesim, no andé Mbumbukiam-gí iziz ezoqam-qa sasae me nøtegó. Yaq no ndigu bawan vini-ak, ande etoam matev me, Mbumbukiam nombó-etoám. Yaq Nqova Mbomambaqape ti mokho-te tesasaetat, ndigu tìabiti-Mbumbukiam-gi-nakheis-éz, yaq ndego khanakhanakh-us betēkhatib.

17 No Mbumbukiam-qa sasae ate nqægo nqæqeivi, Keliso Yesu mokho-te qæmatønumam, yaq no khanakhanákh neka andé khambuváp, taqa yaq-te. 18 No noqa sasae-qa yaq-te, sa ndǿgo tøte-manqaté, Keliso no mokho-te gesasaetam, yaq bawan vini-ak Mbumbukiam-qa manqat o-mba vømbøé-ndapāt. No manqat qazømbe-manqatam neka sasae vø̄egoam, 19 Mbumbukiam Nqova Mbomambaqape mokho-te, umingiap matev vinivinimba ndømatønumám. No Zelusalem taon-te qængaz, atema Ililikum manqei-te vø̄enav, no Keliso-qa Manqat Mbomambaqape sø̀tumu-zømesimát, ezoqam-te.

20  *No ezoqa Manqat Mbomambaqape zømesim-qa, oskia ndǿgo tægoám, gekha manqei-tē ndøgo, ndigu Keliso-qa yaq-te yogeav qagoam. Zapa ndǿgo, no poeveáv, sasae sa tæmanaz, ezoqa nøme gengaz, kopømba ande av lou toqo-løvua, ma ezoqa nøme uk gi꞉-asøzem. 21  *Geté no matev āv qategoatún nqǽgo, av Mbumbukiam-qa Manqat, Keliso-qa yaq-te nqæpeawap,

“Ezoqam ndígu tí-ometám,

ti-te ezoqa teqa manqat zømesipøteav qagoam.

Ndigu ezoqam, bugukhokhof yogeav qagoam,

mokho ndǿndapém.”

Pol Lom ezoqam zømete-qa gegoam

22  *Sasae ndøgo, no nqanek manqei vinivinimba-te qægoam, no gègeanotám. Yaq no khøuwa kopoáv, qæpøogeapam, ambá notøndo-navɨ́n, zo-te. 23 Unimanqatín. No viav kopoáv, zo-te okho-qa qægoam. Geté ndakin nqanek, manqei nøme mbaín, ezoqa Keliso-qa manqat yogeav ndøgo. 24 Yaq no Spein manqei-te, okho-qa nogó. Geté no tototaná ndǿgo: Nakhoa livin-qase nqøugu, no zo bàtøkhæ-zømét, ni khanakhanakh-us bizīqonav. Yaq zo tozonø-tøkem, vozó-khofotønēm, yaq no até khæ nǿnáv, Spein manqei-te. 25  *Geté no bugukhokhof Zelusalem taon-té qabatøkhænáv, Mbumbukiam-gi ezoqam vøemøzǿ-tøkē. 26  *Zapa ndǿgo, ndigu Klisten bawan ezoqam, Masedonia neka Akaya plovins-te ndiyage, matavap āv giniveém nqǽgo: Gigiap-av ezoqam, Mbumbukiam-gi ezoqam mokho-te, ndøgo Zelusalem taon-te, gezǿtøké. 27  *Ndigu yakhapus mokho-mbá sege-matøvemém. Geté unimanqatín. Matev av nqægo eqeieqeí. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa matev mbomømboma, bawan vini-ak-te, Zu ezoqam ndø-ndapavún. Yaq nakémbá, ndigu bawan vini-ak, andé gezømbo-løfoké, Zu ezoqam-te. Yaq bawan vini-ak, Zu ezoqam, gigiap-qa yaq-te bèzøtøké. 28 No nqanek sasae tømønø-navøem, Zelusalem taon-te ndøgo, moni tæzømbu-etoam, yaq no Spein manqei-té qatǿnáv, yaq livin-qase nqøugu, zo vøemǿzømēt. 29  *No mø̀tenøtén, no zo-te tøtøndonav, yaq Keliso-qá matev mbomømboma nóndapáv. Yaq ta matev mbomømboma, zoqa mbøni-te tàbete-tøtøvøyám.

30  *Nøfuap! Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa iz-te, neka kuku matev-te ndøgo, Nqova Mbomambaqape ni ndini-etoam, no nqazǿ-pouwe: Zo bazaføgakh ndø-asøzú. Gèndo-guligulím, Mbumbukiam-te, noqa yaq-te. 31 Āv qane-guligulím: Mbumbukiam no tèabenømbe-khakhazám, ti-te ndigu, unimanqatinteav ndigu, Zudia manqei-te ndøgo. Neka tøke matev ndøgo, no Zelusalem taon-te tændapav, ndigu Mbumbukiam-gi ezoqam, khanakhanakh-us tìabiti-ndapém. 32 Yaq Mbumbukiam poev tømbogoat, no sætøndónáv, khanakhanakh-ús, zo namba pusa vøemǿtā. 33 Mbumbukiam, ndego ezoqa sambi ndezø-etoam, ndø̀goát, zo namba, zo ate ndøzøte꞉go.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

16

Pol-qa khaiya mboma manqat, ezoqa vinivinimba-te

1 No ngunuk, nigu Klisten nøfu Fibi, tuqa matev eqeieqei-qape nøtevewé. Ngunuk, Klisten bawan ezoqam mokho-te, Senklia taon-te ndøgo, dikon ezoqám. 2 Evezøza-qa iz-te, vø̀khatowém. Ezoqam av nguigu, ni matev eqeieqei bizizø-matanám, ni Mbumbukiam-gi ezoqam. Neka gekha gigiāp ndøgo, ndugu mbain tøgoat, zombó-tøkeém. Zapa ndǿgo, ngunuk ekezan, ezoqa kandambá guzø-tøkeam, neka até nó-a, vønø̄-tøkeam.

3  *Plisila, zivis namba, Akuila, ndigu no namba qati-sasaetam, Keliso Yesu-qa sasae qeigoam, khaiya mboma manqat zozǿ-eín. 4 Nandiv ezoqa menas, ekeza kha ndønqonqotøvém, no zapaya. No ike kandambá ti-te. Geté no mbá mbá. Até bawan vini-ak-qa Klisten bawabawan ate ndi꞉gú-a, ike kandambá ti-te.

5 Até ndigú-a, tiqa khoev-te giguligulimatun, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein.

Neka até nogé nøfu mbomambaqapé-a, Epenetus, khaiya mboma manqat vømbō-einim. Esia manqei-te ndøgo, bugukhokhof ezoqam nándev, Keliso gembopaev.

6 Neka até Melí-a, ndugu zoqa sasae kandambaqape gugu, khaiya mboma manqat vømbō-einim.

7 Neka Andlonikus neka ndugu Zunia, ndigu nogi ezoqam, no namba ndimbula mokho-te qatigoam, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein. Keliso-gi u-anim mokho-te, nginik iz-akhayapak ezoqám. No Keliso unimanqatinteav qagoam, nginik é-møndø-unimanqatiním.

8 Neka até Ampliatús-a, khaiya mboma manqat vømbō-einim. No kuku kandambá te-te, Evezøza mokho-te.

9 Neka até Ubanés-a, ndego Keliso mokho-te, sasae kopo qeigoatun, khaiya mboma manqat vømbō-einim.

Neka até nogé nøfu mbomambaqapé-a, Stakis, khaiya mboma manqat vømbō-einim.

10 Neka até Apelés-a, khaiya mboma manqat vømbō-einim. Keliso zapaya, ngenøgim matev gendap, ngenek bazaføgakh-mbá geyám, teqa unimanqatin-te.

Neka até Alistobulus-zá-ya, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein.

11 Neka até Elodión-a, khaiya mboma manqat vømbō-einim, ndego noge ezoqam.

Neka até Nasisus-zá-ya, ndigu Keliso ndi-unimanqatinat, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein.

12 Neka até ndigú-a, Tlifena neka Tlifosa, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein, ndigu sakheis, Evezøza-qa sasae kandambaqape gigoam.

Neka até Pesís-a, khaiya mboma manqat vømbō-einim. Até ndugú-a, Evezøza-qa sasae kandambá gugoat. No kuku kandambá tu-te.

13  *Neka até Lufús-a, khaiya mboma manqat vømbō-einim. Ndego Evezøza ùni mbøepavét.

Neka até tegú evó-a, khaiya mboma manqat vømbō-einim. Ndugu até nó-a, evo nøgoám.

14 Neka até ndigú-a, Asinklitus neka Flegon neka Hemes neka Patlobas neka Hemas neka ndigu Klisten zifuap nøme, ti namba ndi꞉yage, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein.

15 Neka até ndigú-a, Filologus neka Zulia neka Neleus neka tegu sævømiu neka Olimpas neka Mbumbukiam-gi ezoqa ate ndi꞉gu, ti namba ndi꞉yage, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein.

16  *Zo tozo-møvabat, zenda kaka vø̀-itiamát, neka vø̄ngenøndamat, ate av-té, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei ndægo.

Keliso-gi bawan vinivinimba, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, zo-te.

Pol-qa vaev guguna manqat

17  *Nǿfuap! No nqazǿ-pouwe. Zo gò꞉feazoát. Ezoqa nøme, zo manqat vini me꞉zømesimít, ambá ndø̄go, av bugukhokhof qazøte-ewagam. Yaq ta mokho-te ndøgo, ndigu ezoqam-qa unimanqatin matev géngi꞉nám neka Klisten bawan ezoqam vǿ-qaqagīm. Ezoqam av ngi꞉gu, zo møe zozǿnayát. 18  *Ezoqam av ngi꞉gu, ambá ndø̄go, nigi Evezøza Keliso-qa sasae ndøgōt. Geté ndigu ekeza kha-qa poev mba mbopáev. Tiqa manqat mbomømboma neka manqa enaq gɨam mokho-te, ndigu ezoqa gètubám, ndigu zøtezateav ndigu, nømendim av nqægo soqaīn.

19  *No khanakhanakh kandambá, zoqa yaq-te. Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape, āv giniyogém nqǽgo: Zo Mbumbukiam-qa Manqat o-mba zotondapém. Geté no zo matavap loloakh-qa nøzøgó. Yaq zo kopømbaqapé, matev eqeieqei zómatønumát. Geté manqa-zapazapa, zo kha mbokhanø̀za᷄m. 20  *Mbumbukiam, ndego sambi ndini-etoam, avønín, Saitan géngiú, neka zoqa zenda tokhotapak mokho-te vǿuvē.

Nigi Evezøza Yesu-qa kuku matev ndø̀goát, zo namba.

21  *Timoti, no sasae kopo namba qategoatun neka Lusius neka Zeisen neka Sosipata, nigi ezoqam, ndigu khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, zo-te.

22 No Tetiés. Nqanek pepa no nopeawám, av Pol manqat genømbe-manqatat. Khaiya mbomá, zo-te, Evezøza-qa iz-te.

23  *Até Gaiús-a, no teqa khoev-te nqæyage neka Klisten bawan ezoqam, teqa khoev-te gipindumatun, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv zo-te.

Até Elastús-a, ndego taon moni keoge ezoqam, neka Kuotas, ndego nigi nøfu, khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv, zo-te.*

Ike manqat, Mbumbukiam-te

25  *Mbumbukiam-qa iz, bìzi-eqawát. Manqat Mbomambaqape, Yesu Keliso-qa yaq-te, no ezoqa nqate-zømesim, ndøgo āv qane-eín nqǽgo: Mbumbukiam kopømbaqapé. Ndego gezǿtøké. Yaq zo unimanqatin matev-te, bazaføgakh-us zówaniapát. Bugukhokhof qagoam, nqanek Manqat Mbomambaqape, gèkhonawám. Nupøkhan-mba-qapé. 26 Geté ndakin, av Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gi꞉peaomem, neka ndego Mbumbukiam miav-ak ekezan ge-ein, tøfakhan, ta manqat ndøgo, khonoam-te qagoam, màndoveá. Yaq bawabawan ate ndi꞉gu, nqanek manqat gè-ewagét. Yaq ndigu tìabiti-unimanqatiním, neka o-mba betø̄ndapem. 27 Mbumbukiam, ndego yakhapus-mba matavap loloakh-us ndego, teqa iz, miavmiav, bèto-eqawát, Yesu Keliso mokho-te.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

* 1:1 1:1 Kel 9:15

* 1:2 1:2 Lom 16:25-26

* 1:5 1:5 Kel 26:16-18; Gal 2:7-9

* 1:7 1:7 Num 6:25-26

* 1:10 1:10 Kel 19:21; Lom 15:23

* 1:13 1:13 Kel 19:21

* 1:16 1:16 Mak 8:38; 1 Ko 1:18-24; Kel 13:46

* 1:17 1:17 Lom 3:21-22; Hab 2:4

* 1:19 1:19 Kel 14:15-17; 17:24-28

* 1:20 1:20 Job 12:7-9; Psa 19:1

* 1:21 1:21 Ef 4:17-18

* 1:22 1:22 Jer 10:14; 1 Ko 1:20

* 1:23 1:23 Deut 4:15-19; Psa 106:20

* 1:27 1:27 Lev 18:22; 20:13; 1 Ko 6:9

* 2:1 2:1 Met 7:1-2; Zion 8:7

* 2:4 2:4 Ef 1:7; 2 Pita 3:15

* 2:6 2:6 Psa 62:12; Prov 24:12; Met 16:27; 2 Ko 5:10

* 2:8 2:8 2 Tes 1:8

* 2:14 2:14 Kel 10:35

* 2:20 2:20 2 Tim 3:5

* 2:21 2:21 Met 23:3-4

* 2:24 2:24 Isa 52:5

* 2:26 2:26 Gal 5:6

* 2:29 2:29 Deut 30:6; Kol 2:11

* 3:4 3:4 Psa 51:4

* 3:9 3:9 Lom 1:18–2:24; 3:23

* 3:10 3:10-12 Psa 14:1-3; 53:1-3

* 3:13 3:13 Psa 5:9; 140:3

* 3:14 3:14 Psa 10:7

* 3:15 3:15-17 Isa 59:7-8

* 3:18 3:18 Psa 36:1

* 3:20 3:20 Psa 143:2; Lom 7:7; Gal 2:16

* 3:22 3:22 Gal 2:16

* 3:24 3:24 Lom 5:1

* 3:29 3:29 Lom 10:12

* 3:30 3:30 Deut 6:4; Gal 3:20

* 3:31 3:31 Met 5:17

* 4:3 4:3 Gen 15:6; Gal 3:6

* 4:7 4:7-8 Psa 32:1-2

* 4:11 4:11 Gen 17:10-11

* 4:13 4:13 Gen 17:4-6; 22:17-18; Gal 3:29

* 4:14 4:14 Gal 3:18

* 4:15 4:15 Lom 3:20; 5:13

* 4:16 4:16 Gal 3:7

* 4:17 4:17 Gen 17:5

* 4:18 4:18 Gen 15:5

* 4:19 4:19 Gen 17:17

* 4:22 4:22 Gen 15:6

* 4:25 4:25 Isa 53:4-5

* 5:3 5:3 Zems 1:2-3; 1 Pita 1:5-7

* 5:8 5:8 Zion 3:16; 1 Zion 4:10

* 5:9 5:9 Lom 1:18; 2:5; Ef 2:3-5

* 5:12 5:12 Gen 3:6; Lom 6:23

* 5:12 5:12 Ngenek ezoqa kopo, Adám.

* 5:13 5:13 Lom 4:15

* 5:18 5:18 1 Ko 15:22

* 5:19 5:19 Isa 53:11

* 5:21 5:21 Lom 6:23

* 6:3 6:3 Gal 3:27

* 6:4 6:4 Kol 2:12

* 6:6 6:6 Gal 5:24

* 6:11 6:11 2 Ko 5:15; Gal 2:19

* 6:12 6:12 Gen 4:7

* 6:13 6:13 Lom 12:1

* 6:14 6:14 1 Zion 3:6

* 6:16 6:16 Zion 8:34; 2 Pita 2:19

* 6:23 6:23 Lom 5:12, 15

* 7:4 7:4 Lom 6:2, 11

* 7:6 7:6 Lom 8:2; 6:4

* 7:7 7:7 Exo 20:17; Deut 5:21

* 7:11 7:11 Gen 3:13

* 7:12 7:12 1 Tim 1:8

* 7:15 7:15 Gal 5:17

* 7:23 7:23 Gal 5:17; 1 Pita 2:11

* 7:25 7:25 1 Ko 15:57

* 8:4 8:4 Gal 5:16, 25

* 8:9 8:9 1 Ko 3:16; 12:3

* 8:10 8:10 Gal 2:20

* 8:13 8:13 Gal 6:8; Kol 3:5

* 8:15 8:15 2 Tim 1:7; Mak 14:36

* 8:15 8:15-17 Gal 4:5-7; Veve 21:7

* 8:16 8:16 2 Ko 1:22

* 8:20 8:20 Gen 3:17-19

* 8:20 8:20 Matev ndǿgo tø-enénd, Adam neka Iv Mbumbukiam-qa manqat unimanqatinteav qagoam neka teqa khafeap vø̄nqaonem.

* 8:21 8:21 Isa 11:6-9

* 8:23 8:23 2 Ko 5:2-4

* 8:27 8:27 Psa 139:1

* 8:28 8:28 Ef 1:11

* 8:29 8:29 Kol 1:18; Iblu 1:6

* 8:31 8:31 Psa 118:6

* 8:33 8:33 Isa 50:8-9

* 8:36 8:36 Psa 44:22

* 9:3 9:3 Exo 32:32

* 9:4 9:4 Exo 4:22; Iblu 9:5; Psa 147:19; Lev 1–10; Lom 15:8

* 9:7 9:7 Gen 21:12

* 9:8 9:8 Gal 4:23

* 9:9 9:9 Gen 18:14

* 9:11-12 9:11-12 Gen 25:23

* 9:13 9:13 Mal 1:2-3

* 9:15 9:15 Exo 33:19

* 9:16 9:16 Ef 2:8

* 9:17 9:17 Exo 9:16

* 9:20 9:20 Isa 29:16; 45:9

* 9:21 9:21 Jer 18:6

* 9:25 9:25 Hos 2:23

* 9:26 9:26 Hos 1:10

* 9:27 9:27-28 Isa 10:22-23

* 9:29 9:29 Isa 1:9

* 9:32 9:32 Isa 8:14

* 9:33 9:33 Isa 28:16; 1 Pita 2:6

* 10:5 10:5 Lev 18:5

* 10:6 10:6-9 Deut 30:12-14

* 10:11 10:11 Isa 28:16

* 10:12 10:12 Kel 15:9

* 10:13 10:13 Joel 2:32

* 10:15 10:15 Isa 52:7

* 10:16 10:16 Isa 53:1

* 10:18 10:18 Psa 19:4

* 10:19 10:19 Deut 32:21

* 10:20 10:20 Isa 65:1

* 10:21 10:21 Isa 65:2

* 11:1 11:1 1 Sam 12:22; Psa 94:14; Filip 3:5

* 11:3 11:3 1 King 19:10, 14

* 11:4 11:4 1 King 19:18

* 11:6 11:6 Gal 3:18

* 11:8 11:8 Deut 29:4; Isa 29:10

* 11:9 11:9-10 Psa 69:22-23

* 11:11 11:11 Kel 13:46

* 11:17 11:17 Ef 2:11-19

* 11:22 11:22 Zion 15:2, 4

* 11:26 11:26 Isa 59:20-21

* 11:27 11:27 Jer 31:33-34

* 11:33 11:33 Isa 55:8-9

* 11:34 11:34 Isa 40:13; 1 Ko 2:16

* 11:35 11:35 Job 41:11

* 11:36 11:36 1 Ko 8:6

* 12:1 12:1 Lom 6:11, 13; 1 Pita 2:5

* 12:3 12:3 1 Ko 12:11; Ef 4:7; Filip 2:3

* 12:4 12:4-5 1 Ko 12:12, 27

* 12:6 12:6-8 1 Ko 12:4-11; 1 Pita 4:10-11

* 12:10 12:10 1 Pita 1:22

* 12:12 12:12 1 Tes 5:16-18

* 12:13 12:13 Iblu 13:2

* 12:14 12:14 Met 5:44; 1 Ko 4:12

* 12:16 12:16 Prov 3:7

* 12:17 12:17 1 Tes 5:15

* 12:19 12:19 Deut 32:35; Met 5:39

* 12:20 12:20 Prov 25:21-22; Met 5:44

* 13:1 13:1 Tait 3:1; Prov 8:15

* 13:3 13:3 1 Pita 2:13-14

* 13:6 13:6-7 Met 22:21

* 13:8 13:8 Met 22:39-40; Zems 2:8

* 13:9 13:9 Exo 20:13-15, 17; Deut 5:17-19, 21

* 13:10 13:10 1 Ko 13:4-7

* 13:11 13:11 Ef 5:14; 1 Tes 5:6-7

* 13:12 13:12 1 Zion 2:8

* 13:13 13:13 Luk 21:34; Ef 5:18

* 13:14 13:14 Ef 5:11

* 14:1 14:1 Lom 15:7

* 14:2 14:2 Gen 9:3-4

* 14:3 14:3 Kol 2:16

* 14:4 14:4 Met 7:1; Zems 4:11-12

* 14:5 14:5 Gal 4:10-11

* 14:8 14:8 Gal 2:20

* 14:10 14:10 2 Ko 5:10

* 14:11 14:11 Isa 45:23; Filip 2:10-11

* 14:14 14:14 Kel 10:15; Tait 1:15

* 14:15 14:15 1 Ko 8:11-13

* 14:19 14:19 Lom 12:18; 15:2

* 14:20 14:20 1 Ko 8:13

* 15:2 15:2 1 Ko 10:24, 33

* 15:3 15:3 Psa 69:9

* 15:4 15:4 2 Tim 3:16

* 15:7 15:7 Lom 14:1

* 15:8 15:8 Met 15:24

* 15:9 15:9 Kel 3:25; Psa 18:49

* 15:10 15:10 Deut 32:43

* 15:11 15:11 Psa 117:1

* 15:12 15:12 Isa 11:10; Veve 5:5

* 15:16 15:16 Lom 1:5; 11:13

* 15:20 15:20 2 Ko 10:15-16

* 15:21 15:21 Isa 52:15

* 15:22 15:22 Lom 1:13

* 15:25 15:25-26 1 Ko 16:1-4

* 15:26 15:26 1 Ko 16:1; 2 Ko 8:1; 9:2, 12; Kel 24:17

* 15:27 15:27 1 Ko 9:11

* 15:29 15:29 Lom 1:11

* 15:30 15:30 2 Ko 1:11; Kol 4:3; 2 Tes 3:1

* 16:3 16:3 Kel 18:2

* 16:13 16:13 Mak 15:21

* 16:16 16:16 1 Ko 16:20; 1 Pita 5:14

* 16:17 16:17 Met 7:15; Tait 3:10

* 16:18 16:18 Filip 3:19; 2 Pita 2:3

* 16:19 16:19 Lom 1:8; 1 Ko 14:20

* 16:20 16:20 Gen 3:15

* 16:21 16:21 Kel 16:1-2; 19:22; 20:4

* 16:23 16:23 Kel 19:22; 1 Ko 1:14

* 16:23 16:23 Ibugukhokhof Baebol gipeaomem, manqat sa nqánek qagoám. Geté vaev-te, manqat nøme āv gini-mønøzém nqǽgo: 24 Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa kuku matev, ndø̀goát zo namba, ate ndøzøte꞉go. Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

* 16:25 16:25 Ef 1:9; 3:5, 9; Kol 1:26; Lom 1:5

1 Kolin

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

1 Kolin

Pol-qa bugukhokhof pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Kolin taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Pol Efesus taon-té gegoám, nqanek pepa, Klisten bawan ezoqam-te gepeawam, ndigu Kolin taon-te giyagam. Kolin taon ndøgo, kandambaqapé. Glik manqei-té qagó. Ta khøuwa-te ndøgo, Glik manqei-qa iz, Akaya mbo-akhaemám. Klisten ezoqam ndigu, Kolin taon-te gisøkhoam, nøme ndigu, Glik ezoqám, neka nøme ndigu, Zu ezoqám. Ezoqa gisøkhoam ndøgo, kandambá, gigiap kopoav ezoqám neka tiqa zøtezat andé kandambá.

Bugukhokhof khøuwa, Pol mø̀ndøgoám, Kolin taon-te ndøgo, neka ndigu ezoqam, ndakin mba gi-Klisten-ez, vø̄e-zømesimam. Nginik Yesu, oskia ndø-unimanqatintám, neka guligulim-te vø̄-møvøbumam. Geté tiqa Klisten bawan, sège-qaqaém. Neka ndigu matev soqain-té giyagám, kha-qa poev matev vømbōpavam-a, manqa-zapazapa vinivinimba vø̄matønumam. Pol mø̀ndø-ewág, taqa yaq-te, yaq ndigu nqanek pepa mokho-te, unimanqatin matev neka Klisten matev eqeieqei-qa yaq-te vøzø̄-peawam-a, tiqa matev-qa yaq-te, vøzø̄-ponqom.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé u-aném. No Mbumbukiam ndøveatán, nqanek sasae nqægo. Ndøgo teqá poév. Nqanek pepa, nigi Klisten nøfu Sostenés namba niti-peaomít.

2 Zo-té qeitø-peaomít, zo Mbumbukiam-gi Klisten bawan ezoqam, nandav Kolin taon-te ndozoyage, zo Mbumbukiam Keliso Yesu mokho-te ge꞉khaz, vozō-tegi-ezoqam-ez. Nqanek pepa até ti-té ndigú-a, vǿe-peawām, ezoqa ewaqape-te, manqei-manqei ate nqægo, nigi Evezøza Yesu Keliso-qa iz ndivewam, ndiguligulim. Ndego tigí Evezøzá neka nigī Evezøzā.

3 Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev ndø̀goát, zo-te.

Pol-qa ike manqat Mbumbukiam-te, Kolin ezoqam-qa yaq-te

4 No Mbumbukiam, ike manqat oskia nombo-manqaté, zoqa yaq-te, neka teqa kuku matev-qa yaq-te, ndego zo Keliso Yesu mokho-te gezø-etoam. 5 Te mokho-te, zo andé gigiap kopoav ezoqám. Mbumbukiam zo nømendim manqat neka zøtezat kandambá gezø-etoam. 6 Zapa ndǿgo, manqat ndøgo, no Keliso-qa yaq-te qate-zømesimam, mø̀ndømø-qóm, zo mokho-te. 7 Yaq ndǿgo, zo nigi Evezøza Yesu Keliso ndøzømbøe-esap, tendoveao, tendoqavan, zo matev nøme løvu꞉máv, ndøgo Nqova Mbomambaqape, ni Klisten ezoqam ngini-etoam. 8  *Yesu Keliso zo føgøføgakh zǿgeatát. Yaq zo unimanqatin matev-te, føgøføgakh zówaniapát, atema vaev khøuwa-te. Yaq zo nigi Evezøza Yesu Keliso-qa Khøuwa Kandambaqape-te, ndego tendoqavan, manqa-zapazapa mbaín, sozógoát. 9  *Mbumbukiam, ndego zo gezø-akha, tege Yo Yesu Keliso namba tøzøte-yagat, nigi Evezøza, ndego unimanqatin ezoqám. Ndego zo gezǿ-geatát, atema vaev-te.

Qaqae matev-qa yaq-te, Klisten bawan mokho-te

10  *Nǿfuap! Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa iz-te, no nqazǿ-pouwe: Zoqa Klisten bawan mokho-te nandav, zo manqa ndø-itùmba᷄m neka qatoat matev bezømbù꞉gu᷄. Geté zo nqova kopo-té qawaní, neka kha-mba, matev kopo zombó-ovét. 11 Nǿfuap! No nqanek manqat nqazømbe-manqate, zapa ndǿgo: Nigu Klisten nøfu Kloe, tugi ezoqa nøme, no āv gini-nømøndém nqǽgo: Zo mokho-te nandav, qatoat neka ponqombap matev zømbu꞉gú. 12  *No nqánek qate-manqaté: Zo mokho-te, ezoqa nøme, āv gini-manqaté nqǽgo, “No Pol nombopáev,” neka nøme ndimanqate, “No Apolos nombopáev,” neka nøme ndimanqate, “No Pita nombopáev,” neka nøme ndimanqate, “No Keliso nombopáev.”

13 Áv khané꞉go? Gê, Keliso géqaqanim? Neka gê, no Pol, zoqa yaq-te no notónanim, tae mutui-te? Neka gê, zo ibøkha iz qazondapem, noqā iz-tē qazonǿ-ndapem? Āv taoká. 14  *No ike kandambá, Mbumbukiam-te. Zapa ndǿgo, zo mokho-te, no ibøkha iz, ti-mba ngínik qazø-etoám, Klispus neka Gaius. Geté ezoqa nøme, ibøkha iz etopøteáv. 15 Soqaín ndøgo, ezoqa timanqatat, av nqægo, “No ibøkha iz, Pol-qā iz-tē qatøndāp.” 16  *Ó! Unimanqatín. No até Stefanas neka tegi ezoqám-a, ibøkha iz vøezø̄-etoam. Geté ezoqa nøme, no matavapøteáv, av nqægo, ibøkha iz mø̀ezø-etoām. 17 Keliso no ambá av nqǣgo, ezoqa ibøkha iz etoam-qa ndokhofotān. Geté ndego no Manqat Mbomambaqape zømesim-qa ndokhofotán. No ezoqa ambá av nqǣgo, manqei-qape-qā matavap loloākh qate-zømesīm. Soqaín ndøgo, Keliso-qa tae mutui manqat, tømø-khokho-manqat.

Mbumbukiam ekeza bazaføgakh neka matavap loloakh, Keliso mokho-té gendo-vevezám

18  *Unimanqatín. Ti-te ndigu, tisoqoez, ta manqat ndøgo, Yesu tae mutui-te genanim, mokho mbaín. Geté ni-te, ni Mbumbukiam ngekhandi꞉ntet, nqanek manqat, bazaføgakh-ús. Ndøgo Mbumbukiam-qá bazaføgákh. 19  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“No manqei-qape ezoqam-qa matavap loloakh nøzǿngiú.

No tiqa zøtezat nósanqáo.”

20  *Mbumbukiam-qa manqat av qæ-ein ndægo, yaq gê, manqei-qape ezoqam matavap loloakh-us neka zøtezat ezoqam neka manqa manqate ezoqam-qa yaq-te, áv khané꞉go? Ndøgo khokhó. Mbumbukiam manqei-qape-qa matavap loloakh, khokho matavap me꞉vewé.

21  *Mbumbukiam ekeza matavap loloakh-te, matavap āv genevé nqǽgo: Manqei-qape ezoqam, kopømba mbaín, ekeza matavap loloakh-te, Mbumbukiam ti꞉zøtez. Yaq teqa poev nqánek qagó: Ezoqa ndígu tékhandí꞉z, ndigu nqanek manqat ndi-unimanqatinat, ndøgo ezoqa nøme khokho manqat ndi꞉vewe. 22 Zu ezoqam, ndigu umingiap matev qeivi-qa mba ndøgó, neka Glik ezoqam, matavap loloakh tonqogim-qa mbá ndīḡū. 23  *Geté ni ezoqa Keliso-qá yaq-te mbá qati-zømesím, ndego tae mutui-te gitøkewem. Nqanek manqat, Zu ezoqam, qaqa zøløozú. Neka bawan vini-ak, nqanek manqat, mokho mbain me꞉vewé. 24  *Geté ni Mbumbukiam ginindu-akha, nøme Zu ezoqam neka nøme bawan vini-ak, ni Keliso-te, Mbumbukiam-qá bazaføgakh neka matavap loloakh ziqeiví. 25  *Mbumbukiam-qa matavap, ndøgo ezoqa nøme matavap livilivis ndi꞉vewe, ta matavap loloakh ndøgo, manqei-qape ezoqam-qa matavap loloakh, ùnime꞉-løvuám. Neka teqa matev matanam, ndøgo ezoqa nøme bazapos ndi꞉vewe, taqa bazaføgakh, manqei-qape ezoqam-qa matev matanam, ùnime꞉-løvuám.

26  *Nǿfuap! Zo gèmbo-mataváp. Zo mokho-te nandav, Mbumbukiam gezø-akha, zo ezoqa khapímbá, manqei-qape ezoqam-qa bøi-te, matavap loloakh ndøzøgo o iz kandakanda ndøzøgo o zogi zøvøndipakha iz kandakanda qazøgoam. 27 Geté Mbumbukiam ndígu tevevesám, ndigu manqei-qape-te, matavap livilivis neka iz mbain ndi꞉zæza. Ndego tene-matanám ndǿgo: Matavap loloakh-us ezoqam neka iz-akhayapak, mivi mé꞉ndapém. 28 Mbumbukiam ndígu tevevesám, ndigu iz mbain ndigu, neka ndigu, ezoqa nøme ndisanqaza. Ndego nqanek matev, manqei-qape-qa matev kandakanda ngi꞉wat-qa ndøgó. 29  *Ndego tenegó ndǿgo: Ezoqa kopo, gé꞉khambuvimák, Mbumbukiam-qa bugug-te. 30  *Mbumbukiam ndømatanám, zo ndakin Keliso Yesu namba, ndøzøte-yage. Ndego ekeza matavap loloakh, Keliso mokho-té genøni-vevezám. Ni Mbumbukiam-qa bøi-te, te mokho-te ndégo tizi-ndaføyamba-én, neka vizimø̄-Mbumbukiam-gi-ezoqam-en neka Mbumbukiam ni te mokho-te vø̄nqovotan, ni manqa-zapa mokho-te qazu꞉goam. 31  *Matev av tønefakhán, av Mbumbukiam-qa Manqat ndæpeawap, “Gekha ezoqām ndego, khambuvap-qa tegoat, ndego taqa yaq-te teabete-khambuváp ndǿgo, Evezøza gematanam.”

2

Pol Yesu-qa manqat, ande āv kenē-manqatam, Kolin taon-te gegoam

1 Nǿfuap! No zo-te qæmat, Mbumbukiam-qa Manqat qate-zømesimam, ndøgo khonoam-te qagoam, no ambá av nqǣgo, manqat kandakanda neka nøtenat kandambaqapē qazømbe-manqatām. 2 Geté no matavap āv qategó nqǽgo: No zo mokho-te, manqat nøme nǿmanqateák. Geté Yesu Keliso-qá yaq-te mbá qaté-manqatát, ndego tae mutui-te gitøkewem. 3  *No zo mokho-te qatu꞉goam, no kha bazaføgakh mbaín. No møe nøgoám neka kha wageap-ús. 4  *Neka manqat ndøgo, zo qate-zømesimam, no ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam-qā matavap loloākh qate-zømesimām. Geté zo Mbumbukiam-ge Nqova-qá bazaføgákh qate-zømesimám. 5 Soqaín ndøgo, zoqa unimanqatin matev, ezoqam-qa matavap loloakh-te to꞉tawet. Geté Mbumbukiam-qá bazaføgakh-té qabeto꞉-tawé.

Matavap loloakh, Nqova Mbomambaqape-te ndøndo-okho

6 Geté, unimanqatín. Manqat ndøgo, ni nqeimanqate, matavap loloakh-ús. Ndigu ezoqam, Klisten matev-te gifisam, kopømbaqapé, mokho tindapem. Geté nqanek matavap loloakh, ambá ndø̄go, manqei-qape ezoqam-qā matavap loloākh, o kawakawa-za-qā matavap loloākh, ndigu manqei-qape ndo꞉kawaezat, tiqa bazaføgakh sa tømø-navøem. 7 Geté matavap loloakh, ni ezoqa nqati-zømesim, ndøgo Mbumbukiam-qá matavap loloákh. Teqa matavap loloakh nqánek: Manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, Mbumbukiam é-møndo꞉pøoá, av nqægo: Matev ndǿmatanám, av ndakin ge꞉matanam, neka yage qanimav-qape vøní-etoām. Ibugukhokhof, nqanek matavap, Mbumbukiam geve, khonoam-té qagoám. 8 Nginik manqei-qape kawakawa-za, ezoqa kopo, Mbumbukiam-qa matavap loloakh otevateáv. Ndigu amba ti꞉zøtezɨn, ndigu nigi Evezøza iz eqawat-qape, tae mutui-te ambá gétøkewemák. 9  *Geté matev av qanefakhán, av Mbumbukiam-qa Manqat qæ-ein,

“Matev ndøgo, ezoqa bugukhokhof

tiqa bøi-te qeiviav qagoam

neka tiqa gea-te yogeav vø̄goam

neka tiqa wema-te matavapøteav vø̄goam,

Mbumbukiam, tiqa ndígu tene-mendewám,

ndigu kuku ndøzøgo te-te.”

10 Geté ta matavap ndøgo, bugukhokhof qakhonawam, ni Mbumbukiam Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, mø̀ndøni-veáz. Ndego Nqova kopømbaqapé, nqanek matev ti꞉nømand. Zapa ndǿgo, ndego matev ate ndægo gèqeiví, até Mbumbukiam-qa matavap igian-qapé-a, ndēqēivī. 11 Gê, gekha ezoqām mé꞉-otevat, ezoqam-qa matavap? Sa ndégo tene-otevát, tege nqova, te mokho-te ndu꞉gu. Yaq matev até kopó: Ezoqa mè꞉-otevák, Mbumbukiam-qa matavap. Mbumbukiam-ge Nqova yakhapús sege꞉-otevát. 12 Ni ambá av nqǣgo, manqei-qape-gē nqova zindafēm. Geté ni Nqova ndégo tizindafém, Mbumbukiam-te gendowav. Ndego ni ekeza Nqova, tinimbi-etoám ndǿgo: Ni Mbumbukiam-qa matev mbomømboma, yaq-mba gini-etoam, zí꞉nøtén. 13 Manqat ndøgo, ni ezoqa nqati-zømesim, ambá av nqǣgo, av manqei-qape ezoqam, ekeza matavap loloakh-te ndi꞉nømendim. Geté ni ndǿgo tøti-manqaté, av Nqova Mbomambaqape ndi꞉nømendim. Ni ezoqa Mbumbukiam-qa unimanqatin manqat nqeizø-ovøyam, ndøgo Nqova Mbomambaqape ndi꞉nømendim, ni Nqova Mbomambaqape-qá mokho-té qeitø-manqaté.

14 Gekha ezoqām ndego, Nqova Mbomambaqape mbain ndego, ndego manqa mokho géndapák, ndøgo Mbumbukiam-ge Nqova-te ndøndo-okho. Te-te ndego, ta manqat, mokho mbaín. Zapa ndǿgo, qo Mbumbukiam-ge Nqova mbain tøgoat, qo kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa Manqat-qa mokho toqondap. 15 Geté gekha ezoqām ndego, Nqova Mbomambaqape ndembøigu, ndego Mbumbukiam-qa matev ate ndægo-qa yaq-te, mokho ndø̀ndáp. Geté ezoqa nøme, ndigu Nqova Mbomambaqape mbain ndigu, ndigu kopømba mbaín, teqa yaq-te mokho tindapem. 16  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Gê, gekha ezoqām mé꞉-otev,

Mbumbukiam-qa matavap?

Neka gê, ezoqa tígu,

Mbumbukiam timbo-ovøemem?”

Āv taoká. Ezoqa mbaín. Geté ni Keliso-qá matavap nimbu꞉gú. Yaq ni kopømbaqapé, mokho tizindapem.

3

Qaqae matev-qa yaq-te, Klisten bawan mokho-te

1 Nǿfuap! No zo-te qægoam, no kopømba mbaín, manqat vøté-zømesīm, av ndigu nqate-zømesim, ndigu Nqova Mbomambaqape ndezømbu꞉gu. Geté no manqat āv qazømbe-manqatám, av ndigu nqazømbe-manqate, ndigu manqei-qape-qa matev zua ndimbopaev. Zapa ndǿgo, zo Keliso-qa matev-te, andé nakhei nqonqon me zøtegoám. 2  *No zo andé tete nøzømbe-etoumám, ambá ndø̄go, lou føgøføgākh. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, zo kopømba mbaín, manqa mokho vøzømbøé-ndapēm, av ndigu ndi꞉ndape, ndigu Mbumbukiam-qa matev-te e-ma go꞉fisam. Até ndakín-a, zo zuá, kopømba mbaín, mokho tozombo-ndapem. 3  *Zapa ndǿgo, zo zøkeza khatae-qa poev, zua zombopavét. Ge zô, ndozo-matavap? Zo-te nandav, ova matev neka ponqombap matev nandøzøgo, ndøgo khatae-qâ poèv? Unimanqatín. Zo manqei-qape-qa matev-te, zua zoyagé. 4  *Zapa ndǿgo, ezoqa nøme nandi-manqate, “No Pol nombopaēv,” neka nøme nandi-manqate, “No Apolos nombopaēv.” Matev av nqægo tozogoat, yaq zo manqei-qape ezoqam-qá matavap zua zombopáev.

5  *Gê, Apolos, ndego gekha ezoqâm? Neka no, Pol, gekha ezoqâm? Ni Mbumbukiam-gí sasae ezoqám, ni mokho-te zo Mbumbukiam vozō-unimanqatinim. Mbumbukiam no sasae vini nø-etoám, neka Apolos sasae vini vømbō-etoam. 6 No zo mokho-te, andé ogekhæm sasae me nøtegoám, neka Apolos, ta avøe gigiap ndøgo, ande ibøkha me vømbø̄e-etoumam. Geté zoqa unimanqatin, Mbumbukiam ndø-uminøvemát. 7 Ezoqa ndego avøe vø̄-ogeakh-a, ndego ibøkha vømbō-etoumam, ndøgo gigiap-qapé mbá. Geté gigiap-qape sate ndégo, Mbumbukiam, ndego avøe nde-uminøvem. 8  *Ogekhæm ezoqam neka ibøkha etoam ezoqam, nginik kopó. Nginik Mbumbukiam-qá sasae mba ndøgó. Yaq nginik ezoqam, yaq-fia āv timí-upøgím, av ekeza sasae gi꞉goam. 9 Ni ezoqa menas, ni kopømbá seitumu-sasaeát, Mbumbukiam-qa sasae-te. Zo andé Mbumbukiam-qá kháe neka andé Mbumbukiam-qá khoév. 10 Mbumbukiam-qa kuku matev mokho-te, ndego genø-etoam, no andé nøte-khoev-puanam-ezoqam-matavap-loloakh-us-én. No uk nø-asáz. Yaq ezoqa nøme, khoev mo꞉wevét, ta uk-te ndøgo, qæ-asaz. Geté, gekha ezoqām ndego, khoev ndewevet, ndego yà beqeiví. Sasae eqeieqei begó. 11  *Ta uk ndøgo, ndø-asø̂zú. Ndøgo Yesu Kelisó. Ezoqa kopømba mbaín, nøme te-asaz. 12 Ta uk-te ndøgo, ezoqa nøme, khoev gigiap qaniqaním giniwevét, kopømba ande av gol o silva o mbaqambaqa fia kandakanda ndi꞉gu. Geté ezoqa nøme, tae o peføpefa o gagayag mbá giniwevét. 13  *Yaq vaev-te, Mbumbukiam-qa Khøuwa Kandambaqape-te, ezoqa ewaqape-qa sasae, tønǿqeivát ndǿgo, sasae eqeieqeī pizí꞉goat-a. Gøina ndǿqeív. Gøinam ni ezoqa ewaqape-qa sasae matev, giní-geveá, av nqægo, ta sasae ndøgo, ni qazigoat, gøina wageap-te petéwevāt, penømakhaya. 14 Gekha ezoqam-qā sasae, gøinam-te wageapøteav tøgoat, ndego yaq-fia eqeieqei ndǿndáp. 15 Geté sasae ndøgo, gego, tømbowagim, ndego ezoqam, sasae khokhó segegoám. Ndego ekezan, ndø̀khandí꞉v. Geté andé gøinam-té gindú-qombi꞉nám.

16  *Ge zô, møzøté-zøtez? Zo Mbumbukiam-qá khoév. Mbumbukiam-ge Nqova, zo mokho-té gunu꞉yagé. 17 Gekha ezoqām ndego, nqanek Mbumbukiam-qa khoev tengiu, Mbumbukiam ndego géngiú. Zapa ndǿgo, ta khoev ndøgo, Mbumbukiam-qá khoév. Neka ta khoev ndøgo, zó.

18 Zo zøkeza kha, mbøe-khavòza᷄m. Zo mokho-te, ezoqa nøme ndematavap, av nqægo, no manqei-qape ezoqam-qa bøi-te, matavap loloakh-ūs, ndego bèmø-matavap-livilivis-us-ezoqam-év. Yaq av nqægo, ndego segemǿ-matavap-loloakh-us-ezoqam-év. 19  *Zapa ndǿgo, manqei-qape ezoqam-qa matavap loloakh, ndøgo matavap livilivís, Mbumbukiam-qa bøi-te. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Mbumbukiam ndigu ezoqam,

ndimatavap av nqægo,

‘Ni matavap loloakh-ūs,’

ndigu ekeza khavozam matév genégavém.”

20  *Neka manqat nøme ndø̄pēāwāp,

“Mbumbukiam, mø̀ndæ-otév:

Matavap loloakh-us ezoqam-qa matavap,

ndøgo mokho mbaín.”

21-22 Yaq nakémbá, zo me꞉khambùva᷄p, av nqægo, zo ande gekha ezoqam me zombø̄epaev. Zapa ndǿgo, ni ate nqati꞉gu, Pol neka Apolos neka Pita, ni zogí. Neka até ndøgó-a, manqei-qape neka khandi neka løvøte neka ndaki yage neka vaev yage, ndøgo zoqá. 23 Geté zo Keliso-gí, neka Keliso, ndego Mbumbukiam-gé.

4

Keliso-gi u-anim-qa yaq-te

1 Zo ni āv qaninæná, av nqægo: Ni Keliso-gí sasae ezoqám. Ni Mbumbukiam tene-vevendám ndǿgo, teqa matavap ndøgo, khonoam-te qagoam, ezoqa batī-zømesim. 2  *Neka sasae ezoqam-qa yaq-te, zo mø̀zøte-zøtéz, av nqægo: Gekha sasae ezoqām ndigu, ta sasae ndøgo, megeat ezoqam tiqa zenda-te geve, eqeieqei bematanám. 3 No-te, ndøgo gigiap-qapé mbá, av zo no ndøzøte-gevenoat o gekha ezoqa nøme, no ndi꞉gevenoat. Até ndøgó-a, av no nøkeza kha nqate-gevewat, ndøgo gigiap-qapé mbá. 4 Unimanqatín. No nø̀tenøtenák, av nqægo, no manqa-zapa-qase mø̀egō. Geté até ndøgó-a, no kopømba mbaín tæ-ein, av nqægo, “No ndaføyamba-qapē.” Geté ndego, no nde꞉gevenoat, Evezøzá. 5  *Yaq nakémbá. Zo ezoqa nøme-qa matev, ndøgevèwa᷄t. Sizió-kewagát, atema Evezøza vømǿfakhān. Ta khøuwa-te ndøgo, ndego matev ate ndægo, khonoam-te ndøgo, bavokhó genǿ-awám, neka matavap ate ndægo, ezoqam-qa mokho-te ndøkhonoap, vǿvøndāz. Neka ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam yakhapús, niqa iz te-èqā, ó, tevoa.

6  *Nǿfuap! No Apolos neka noqa yaq-te, yaya qazømbe-etæavun, no zo nøtegó. Zoqá nømendim nonqó, av nqægo, zo Mbumbukiam-qa Manqat ndøløvùi᷄m. Soqaín ndøgo, zo tøzøte-khambuvupat, neka ezoqa nøme-qa iz tozo-eqatat, gete ezoqa nøme-qa iz, vozó-voatāt. 7  *Gê, qakeza kha, ezoqa kandambaqape qotévewe? Gèmbo-mataváp. Gigiap neka matev tǿgo, qo Mbumbukiam-te ndapeav qoqogoam? Āv taoká. Ndøgo ate ndægo, qo Mbumbukiam qa-etoám. Yaq gekha zapâ, ndoqote-khambuvap?

8 Zo ndozo-matavap, zo matev ate ndægo mòzotumu-ndapém neka andé gigiap kopoav ezoqa me zøte꞉gó neka ni vozō-løvumbam neka kawa iz vozō-tonqogim. Unimanqatín. Zo unimanqatin-te, amba uni tøzøte-fisamɨn neka kawakawa-za-qa iz vozō-upøgimɨn, no ambá khanakhanákh. Yaq ni ambá zo namba kawakawa-za zigonɨ́n. 9 No nqæmatavap, Mbumbukiam ni Keliso-gi u-anim, vaev-té genø-ámb. Ni andé ndimbula ezoqam me nitigú, ndigu gigavemɨn, yaq otøotam-tē ginø-abɨ̄n, ezoqa ewaqape-qa bøi-te sasa ndøzitagɨn, vø̄pakhaezɨn. Manqei-qape ezoqam-qa bøi-te mbá mbá, geté até enzol ezoqám-qá bøi-te-á. 10 Keliso zapaya, ezoqa nøme ni matavap livilivis ezoqam mi꞉næná. Geté zo, matavap loloakh ezoqam me꞉zæzá. Keliso zapaya, ni bazaføgakh, mø̀ndønimbu-navøém. Geté zo mòzomø-bazaføgakh-us-ezoqam-éz. Zoqa iz, gò꞉-eqawát. Geté niqa iz, gèvoát. 11  *Até ndakín-a, ni ifin nivinumatún neka ibøkha naq vønī-papumatun. Neka ni ndabua eqeieqei mbaín. Ni gèzitangatún. Neka ni manqei mbaín, teiyagat. 12  *Ni nikeza zenda-te, sasae kandakanda nigoatún, niqa yage nonqo. Ezoqa ni soqa manqat ndini-manqate, yaq ni Mbumbukiam ndigu tøke-qa nimbo-vi꞉matún. Neka ni ndingiænoat, ni viniv, seìndapé. 13 Ni ezoqa manqa soqøsoqa gini-manqatatun, ni yaq manqat eqeieqeí qeizømbe-qavøiuín. Ni manqei-qape ezoqam-qa bøi-te, mø̀imø-pageap-én. Unimanqatín. Ti-te ndigu, ni andé khavím. Matev av nqægo, zua ndøgó, ndakin.

14 No nqanek manqat, ambá av nqǣgo, zo mivi etoam-qa nopeaumavūn. Āv taoká. Geté zo nakhoa eqeieqei zømesim-qa nogó. Zapa ndǿgo, zo nogí nakheís. Neka no kuku kandambá zo-te. 15  *Zo nømendim ezoqam kopoav-qape, ambá gezømbigú, zøkeza Klisten yage-te. Geté zo zøvøndipakha, kopoáv mbá. Zo zøve kopo mba zømbegó. Nó. Keliso Yesu mokho-te, no nøzø-zøve-én, zo Mbumbukiam-qa Manqat ande qatezømas. 16  *Yaq nakémbá, no nqazǿ-pouwe: Zo āv tøneyagé, av no nqateyage. 17  *No ta zapaya ndøgo, Timoti notøndo-khofotáv, zo-te. Ndego andé nogé yó, Keliso mokho-te. No poev kandambá te-te. Ndego unimanqatin ezoqám. Ndego zo nqawá geabenøzø-eín, av no Keliso Yesu mokho-te nqateyage. Noqa yage matev, āv tøne꞉gó, av no manqei-manqei ate ndægo, Klisten bawan vinivinimba nqate-zømesim.

18 Zo ezoqa nøme, āv qazøte-khambuváp nqǽgo: Pol nqawa gendō-vesezāk. 19 Geté no avønín, é-ndøtøndonáv, zo-te, Mbumbukiam tømbopoe. Yaq no nøkeza bøí qatéqeív, av nqægo: Ezoqam ndigu ekeza iz ndi-eqawat, ndigu unimanqatin bazaføgakh tøpøzømbégo-a, ó, manqat mbā ndǿmanqate. 20  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Megeat Matev, ndøgo manqat mbá mbá. Geté matev matanam-ús. Neka ndøgo bazaføgakh-ús. 21 Ge zô, gekhā zǿpoev? No tae-us notøndónāv, zo vøtéfebām, ó, kuku matev-us neka aiyav-tē qatǿgeāv, zo-te?

5

Klisten bawan ezoqam mokho-te, manqa-zapa tøfakhan

1  *No āv qate-ewág nqǽgo: Zo mokho-te nandav, mambe okho matev viní qafakhan. Soqaqapé. Ndøgo mø̀ndømø-løvú, av bavokho-ak, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu, gi꞉goatun. No āv ginømbe-einím nqǽgo: Ezoqam nandêgó, zo mokho-te. Ndego eve-gú zas mbopáev. 2 Zo zø̀te-khambuváp, taqa yaq-te. Geté zo ambá mutøkhop zowaniapɨ́n neka ngenek ezoqam, nqanek matev ndematanam, vozō-khofoinamɨn, zoqa Klisten bawan mokho-te nandu꞉gu. 3  *Unimanqatín. No kha-te, nø̀yoná. Geté nqova-te, no ndøtû꞉gú, zo namba. No ngenek ezoqam-qa yaq-te, matev av nqægo gego, matavap é-møto꞉vé, av nqægo: 4 Zo Yesu Keliso-qa iz-te, vø̀møváb. Yaq no nqova-te, ndæ̀goát, zo namba, neka Yesu, nigi Evezøza, teqa bazaføgakh vǿgoāt. 5  *Yaq ngenek ezoqam, Saitan-qá zenda-té qazinǿ-veém, teqa yage vǿsoqā. Yaq ndego tèabetønde-qambún, neka Evezøza-qa Khøuwa Kandambaqape-te, Mbumbukiam betē-khandi꞉v.

6  *Zo zøkeza iz ndozo-eqawat, nandav soqaín. Nandev ezoqam, manqa-zapa av nde꞉matanam, ndego andé flawa poponøvem nonqo me me꞉gó. Ge zô, møzøté-zøtez? Poponøvem nonqo flawa-te toqotu-nqagim, oskiá ndøgo, khapelavøqase mba tøgoat, yaq flawa-te ate ndi꞉gu segemǿ-panqavøém, flawa vǿpopōez. 7  *Yaq nakémbá, zo āv qanegoném, av Pasova khøuwa-te gi꞉goatun. Flawa awenege poponøvem nonqo-us, vø̀-ogiím. Yaq zo andé flawa ndakinak poponøvem nonqo mbain me zøtégoát. Ndaføyamba-qapé. Unimanqatín, zo mòzo-ndaføyamba-qape-éz. Zapa ndǿgo, nigi Pasova sip nakhasam, mø̀ndønaním, ni zapaya, ni vø̄khandi꞉n. Ndego Kelisó. 8  *Yaq nakémbá. Ni andé Pasova khøuwa kandambaqape zí꞉goném. Av Zu ezoqam, Pasova khøuwa-te, flawa awenege poponøvem nonqo-us gi꞉nqagevematun, ni matev soqøsoqa neka manqa-zapazapa vinivinimba, āv tabizi꞉-nqagím. Neka av Pasova khøuwa-te, flawa ndakinak poponøvem nonqo mbain gilouzatun, ni matev eqeieqei, āv tabizi꞉gú neka unimanqatin manqat mba bizī-manqate.

9 No pepa nøme-te, bugukhokhof qazøndo-peawam, āv qazømbe-eín nqǽgo: Zo mambe okho ezoqam namba me꞉tøkùa᷄t. 10 Geté no nqanek manqat qæpeawam, no einiáv av nqægo, zo manqei-qape ezoqam ate ndi꞉gu, uni zøtēzivāz, ndigu mambe ndi꞉-okho o gigiap ndiqovetu o gigiap aqonam-te ndi-upøgim o batae ndimbovizap. Zo ezoqa ewaqape av ngi꞉gu, amba zøuvøzat-qa tozogoɨn, yaq zo ambá manqei-qape zo-ivøvemɨ́n. 11  *Geté no nqánek qæpeawám: Zo mokho-te nandav, ezoqa tigoat, ndigu ekeza kha Klisten ndi꞉vewe, gete ndigu mambe ndi꞉-okho, o gigiap ndiqovetu o batae ndimbovizap o ezoqam-qa manqa ndigeveam o ibøkha soqa izam møqæ ndigu o gigiap aqonam-te ndi-upøgim, yaq zo ti namba me꞉tøkùa᷄t. Neka ezoqam av ngi꞉gu, zo lou namba me꞉lòge᷄. 12 No nqanek manqat qæ-ein, zapa ndǿgo: Ndøgo niqá sasáe mbá, bavokho ezoqam tizi-gevezotat. Geté zøkeza Klisten bawan ezoqam zógevezotát. 13  *Mbumbukiam yakhapús, bavokho ezoqam tegevezo. Geté ni Klisten bawan mokho-te, āv tabizi꞉-matanám, av Mbumbukiam-qa Manqat-te nqæpeawap: Manqa-zapa-us ezoqam, vø̀natáv, zoqa mokho-te nandu꞉gu.

6

Klisten ezoqa nøme, manqa ovøyam-te toqove, taqa yaq-te

1 Gê, zoqa Klisten bawan ezoqam mokho-te, ezoqa menas manqat tøzøgoat, gigiap o matev-qa yaq-te, yaq ndøgo eqeieqeî, bavokho ezoqam-te manqa ovøyam-te tizav, ambā ndøgo, zo Klisten bawan mokho-te tozo-khakheinømem? Āv taoká. Matev av nqægo, eqeieqeí mbá. 2  *Ge zô, møzøté-zøtez? Vaev khøuwa-te, ni Mbumbukiam-gi ezoqam, manqei-qape ezoqam zígevezó. Zo vaev khøuwa-te manqei-qape ezoqam tozo-gevezotat, yaq gê, zo ndakin kopømba mbaîn, zo mokho-te, manqa-zapa khasøkhasis tozo-khakheinømem? 3 Neka gê, zo møzøté-zøtez? Ni até enzol ezoqám-a, zígevezó. Av tægoat ndægo, yaq ni kopømbaqapé, manqei-qape matev tizi-geveatat. 4 Geté zoqa matev viní. Zoqa Klisten bawan mokho-te, manqa-zapa qafakhanɨn, yaq zo bavokhó qazonø-ndapemɨ́n. Yaq tiqa zenda-te ndígu tozonø-veemɨ́n, ndigu Klisten bawan-te iz mbain ndigu? 5 Zo ambá mivi zøvitiín. Gê, zo mokho-te, ezoqa kopo matavap loloakh-us mbaîn, ndego ezoqa tegevezotat, izu Klisten ezoqam-te manqat tøfakhanat? 6 Klisten ezoqam, Klisten ezoqa nøme, manqa ovøyam-te teve, ndøgo soqaín. Geté uni tøne-soqa-ín ndǿgo, Klisten ezoqam, Klisten ezoqa nøme, bavokho ezoqam-te tendaf, manqa ovøyam-te vømǿvē, ndigu Mbumbukiam unimanqatinteav ndigu.

7 Zo yaqyaq-a, manqa ovøyam-te ndozo-ambam, zo mòzo-o꞉áz, Klisten matev-te. Klisten ezoqa nøme, manqa-zapa teqago o gigiap teqa-aqonam, qo soqombó-ták. 8 Geté zo ezoqa nøme-te manqa-zapazapa qazogoatun neka gigiap aqonam-te vozozø̄-upøgimatun, soqaín nandav. Uni tøne-soqa-ín ndǿgo, matev av nqægo, Klisten zøfuap-te ndozogo.

9  *Ge zô, møzøté-zøtez? Ezoqa soqøsoqa, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te gemǿ-ozák. Zo zøkeza kha, mbøe-khavòza᷄m. Ezoqa ndigu mambe ndi꞉-okho, o batae ndimbovizap, o nøkenøkem matev ndingi꞉wat, o angana izuizum mambe ndigu, 10 ezoqam av ngi꞉gu, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te gemǿ-ozák. Até ndigú-a, aqonam ezoqam, o gigiap qovetam ezoqam, o ibøkha soqa izam møqæ ezoqam, o ndigu manqa ndigeveam, o gigiap aqonam-te ndi-upøgim, ndigu gemǿ-ozák. 11  *Zo ezoqa nøme, matev av nqægo mòzo-matønumám. Geté Mbumbukiam zo mø̀ndø-sungutáz, vozō-tegi-ezoqam-ez neka vozó-ndaføyamba-ez, teqa bøi-te. Mbumbukiam, nigi Evezøza Yesu Keliso neka ekeza Nqova Mbomambaqape mokho-té genø-matanám.

Niqa kha, Mbumbukiam-qá iz bizi꞉-eqawát

12  *⌞Zo ezoqa nøme, āv qazøte-manqaté nqǽgo,⌟ “Ni kopømbá. Matev ate ndægo sizí-matønumát. Khafeap mbaín.” Unimanqatín. Ni-te khafeap mbaín. Geté matev nøme ndøgo, ni giní-tøkeák. No-te khafeap mbaín. Geté soqaín ndøgo, matev o gigiap nøme, noqa yage to꞉kawaevtat.

13  *⌞Neka ezoqa nøme, āv gini-manqaté nqǽgo,⌟ “Lou ndøgo, emu nonqó. Neka emu ndøgo, lou nonqó.” Ndøgo unimanqatín. Geté gèmbo-mataváp. Nqanek gigiap menas, gigiap-qapé mbá. Vaev-te, Mbumbukiam nqanek gigiap menas géngiú. Neka nøme nqánek: Niqa kha, mambe okho nonqó mbá. Ndøgo Evezøza nonqó. Niqa kha ndégo teno-kawaevát. 14  *Mbumbukiam, ndego Keliso løvøte-te gekhandi꞉v, ndego ekeza bazaføgakh-te, até ní-a, løvøte-te vǿkhandī꞉n.

15  *Gê, zo møzøté-zøtez? Zoqa kha nandav, Keliso-qá kha bunøzáp. Yaq gê, kopømbâ, Keliso-qa kha, mambe ezoqa namba toqote-tøkua? Ùnime꞉-kopømba-mbaín. 16  *Neka gê, zo møzøté-zøtez? Mambe okho sævam namba, venanqei nonqo toqote-tøkua, yaq qo kha kopó, tu namba. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo: Anganeam sævam namba ti꞉tøkuanem, yaq ndigu kha kopó. 17  *Geté gekha ezoqām ndego, unimanqatin matev mokho-te, Evezøza namba te꞉tøkua, yaq ndego té namba tené-kopoevtát. Ndigu nqova-te, kopó.

18 Zo mambe okho matev møe zombónayát. Zapa ndǿgo, gekha manqa-zapā ndøgo, ezoqa ndimatanam, ndøgo kha bavokhó gino꞉gó. Geté mambe tizi꞉-okhoat, ni soqain-te, nikeza kha zí-aumát. 19 Gê, zo møzøté-zøtez? Zoqa kha nandav, Nqova Mbomambaqape-qá khoév, ndego Mbumbukiam-te qazondafem. Yaq ndego zo mokho-té geyagé. Zoqa kha, zøkezán mbá. Ndøgo Mbumbukiam-qá. 20  *Ndego zo fiá genewí. Fia kandambá gego. Yaq nakémbá, zoqa kha, Mbumbukiam-qá iz zøté-eqatát.

7

Nøkenøkem-qa yaq-te

1 Taqa yaq-te ndøgo, zoqa pepa-te qazøtøndo-bevøpem, noqa qavøiwat nqánek: Ezoqa sæva okɨeav tøgoat, ndøgo qanimáv. 2 Geté soqaín ndøgo, ezoqa andé mambe matev-te vǿe-o꞉āz. Yaq nakémbá, anganeam, ekeza zas bèmbogó, neka sævam ekeza zivis bembōgo.

3 Anganeam ekeza kha-te khafeap betòve᷄, zas-te. Yaq matev até kopó. Até sævám-a, ekeza kha-te khafeap betòve᷄, zivis-te. 4 Zas ekeza kha kawaevateáv. Geté zivis mo꞉kawaevát. Yaq até kopó, zivis ekeza kha kawaevateáv. Geté zas mo꞉kawaevát. 5 Zo bezømbo-qasì꞉va᷄p, yaqyaq-a. Geté zo manqat tozo-kopo꞉nem, av nqægo, khøuwa ande gekham tizi-qovezamat, ni matev zīgoāk, getē ni zīguligulimāt, yaq ndøgo kopømbá. Geté ta khøuwa ndigu timø-nasinimat, yaq nango vø̀tøkuanemát. Soqaín ndøgo, zo zøkeza kha nøzøgim-qa amba tøzøtegoat, yaq zo Saitan manqa-zapa-te te-itub. 6 No nqanek manqat, zo tøke nonqo nøzø-manqaté. No ambá av nqǣgo, zo nøkenøkem matev-qa yaq-te khafeap nozømbovē. 7 Unimanqatín. No nqæmatavap, zo Klisten ezoqam ate ndøzøte꞉go, nøkepøteav tøgonɨn, av no nqate꞉go, ndøgo ambá qanimáv. Geté Mbumbukiam, teqa kuku matev-te, ni matev vinivinimbá ndini-etoam. Ezoqa nøme viní-a, ezoqa nøme vini.

8 Neka ti-te ndigu, nøkepøteav ndigu, neka ngængæm, tigi angana gizø-pakhaez, noqa manqat nqánek: Ndigu yakhapus-mba tiyagat, av no nqateyage, ndøgo qanimáv. 9  *Geté ndigu ekeza poev matev amba ti꞉nøzøgimat, ság, sà benøkɨ́m. Soqaín ndøgo, tiqa poev matev ande lou me tøzømbe-lonqotumit.

10  *Neka zo ndozo-nøkɨap, noqa manqat zo-te nqánek. Geté unimanqatín. Nqanek noqá manqat mbá mbá. Evezøza-qá manqát. Manqat av nqǽgo: Zo até vønøkɨáp. Sævam zivis be-ìva᷄v. 11 Geté sævam ndugu, anganeam ē-møndø-ivāv, ndugu até begó, ngæmam, o nango zivis-té guabenø-qaván, te namba bemø̄-khakheinømem. Yaq anganeam, até kopó, ndego zas be-ìva᷄v.

12 Ndigu ezoqa nøme-qa yaq-te, tigi angana o sakheis, Yesu unimanqatinteav ndigu, Evezøza manqat einiáv. Geté ti-te ndigu, noqa manqat nqánek: Qogu sævam, Yesu unimanqatinteav ndugu, yaq ndugu qo namba yage-te poev zua mbogō, qo nanduv sævam ndø-ìva᷄v. 13 Neka qo sævam, qoge anganeam Yesu unimanqatinteav ndego, yaq ndego qo namba yage-te poev zua mbogō, qo nandev anganeam ndø-ìva᷄v. 14 Zapa ndǿgo, anganeam ndego Yesu unimanqatinteav ndego, Klisten sævam namba ndi꞉nøkeap, yaq até ndegó-a, Mbumbukiam-gé, zas zapaya. Neka até sævám-a, ndugu Yesu unimanqatinteav ndugu, Klisten anganeam namba ndi꞉nøkeap, até ndugú-a, Mbumbukiam-gú, zivis zapaya. Amba vini tøgonɨn, yaq zogi nakheis ambá ndaføyambá mbá, Mbumbukiam-qa bøi-te. Geté ndigu ndaføyamba-qapí.

15  *Geté anganeam, ndego Yesu unimanqatinteav ndego, zas ivøve-qa tegoat, o sævam, ndugu Yesu unimanqatinteav ndugu, zivis ivøve-qa tugoat, ság, bèmatønømém. Qo anganeam o sævam, Yesu ndoqo-unimanqatinat, kopømbaqapé, soqombó-ták. Geté yaq sævam-a, yaq anganeam, poev sekemba tøzøgoat, até benøkɨáp. Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam, sambi yage-té genøni-akhá. 16  *Éisa, qo Klisten sævam, qeivis Keliso-té qopøté-itū penømakhaya, yaq Mbumbukiam vǿkhandī꞉v? Neka qo Klisten anganeam. Éisa, qo qayas Keliso-té qopøté-itū penømakhaya, yaq Mbumbukiam vǿkhandī꞉v?

Ni āv tabizi꞉-yagé, av Mbumbukiam ni ginimbi-akha

17 Zo ezoqa kopokopo ate ndøzøte꞉go, ta yage mokho-te ndøgo, av Evezøza gezømbe-etoam, até vøyageáp, ta yage ndøgo, zo qazogoam, Mbumbukiam zo gezø-akha, vozō-Klisten-ez. No Klisten bawabawan ate ndægot, ezoqa manqat āv tæzømbe-løvuát. 18 Mbumbukiam Zu ezoqam gemøndæ-akha, vø̄-Klisten-ev, ndego anganeam ngusum ē-møndømbo-kepøtøzēm, ndego matev nango evøzam-qa bègo᷄. Neka até kopó, ezoqa nøme, ndego ngusum kepøtøzateav gegoam, ge-Klisten-ev, ndego ngusum bekepø̀ta᷄z. 19  *Zapa ndǿgo, ngusum mø̀ndømbo-kepøtøzēm, ō, kepøtøzateav tøgoat, nqanek gigiap-qapé mbá. Geté gigiap-qape nqánek, Mbumbukiam-qa manqat o-mba toqombøe-ndapat. 20 Ezoqa ewaqape, ta yage-te ndøgo, gigoam, gi-Klisten-ez, até begó.

21 Qo ezoqam-ge yaq-fia mbain sasae ezoqam qoqogoam, qoqo-Klisten-eq, ság. Mbomatàva᷄p. Até vøugú. Geté qogi kawakawa-za nqonqotøqat-qa tiqagonem, qanimáv. Sègeqáv. 22  *Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, yaq-fia mbain sasae ezoqam gegoam, Evezøza gembo-akha, ndego ndakin nqonqotøvé, Evezøza mokho-te. Neka gekha ezoqām ndego, yaq-fia mbain sasae ezoqam goneav gegoam, Evezøza gembo-akha, ndego ndakin andé yaq-fia mbain sasae ezoqám. Zapa ndǿgo, ndego Keliso-gé. 23 Ndego zo fiá genewí. Fia kandambá gego. Yaq nakémbá, zo manqei-qape ezoqa bezømbo-kawàe᷄z. 24 Nǿfuap! Ta yage-te ndøgo, Mbumbukiam zo gezømbe-akha, zo até vøgó, Mbumbukiam namba.

Ngængæm-qa yaq-te

25 Tiqa yaq-te ndigu, qazonø-bevøpem, ndigu nøkepøteav ndigu, no Evezøza-qa manqa løvuat mbaín. Geté ndego, teqa tanakh matev mokho-te, no nøtenat nø-etoám. Yaq nakémbá, no nqæmatavap, noqa manqat unimanqatín, taqa yaq-te. 26 Ni ndakin føgakh-te nqaziwani, yaq no nqæmatavap, qanimav av nqǽgo: Zo ezoqam, nøkepøteav até vøgó. 27 Geté qo qoqo-oq, qo até vøyagé, av ndægo. Qogu sævam, ndø-ìva᷄v. Geté qo lousi khoev qeiviav tøgoat, qo sævam-qa ndø̀vao᷄. 28 Geté unimanqatín. Sævam toqo-okɨ, ndøgo kopømbá. Manqa-zapa mbaín. Até ndøgó-a, mbasønakam anganeam tundaf, ndøgo manqa-zapa mbaín. Geté gèmbo-mataváp. Ezoqam ndigu tinøkɨm, ndigu føgakh-té gíwanát. Geté no poeveáv, zo matev føgøføgakh av nqægo tøzø-fakhanam.

29 Nǿfuap! No nqanek manqat qæ-ein, zapa ndǿgo: Manqei-qape-gi khøuwa khapímbá ngu꞉yoza. Yaq nakémbá, ndakin khøuwa-te nqanek, gekha ezoqām ndigu, ndinøkɨap, tiqa matavap nøkenøkem-qa yaq-te mba bezø̀go᷄. 30 Neka gekha ezoqām ndigu, mutøkhop ndiwaniap, tiqa matavap mutøkhop-qa yaq-te mba, bezø̀go᷄. Neka gekha ezoqām ndigu, khanakhanakh ndøzø-asøtøve, tiqa matavap khanakhanakh-qa yaq-te mba bezø̀go᷄. Neka gekha ezoqām ndigu, gigiap giwiin, tiqa matavap gigiap-qa yaq-te mba, bezø̀go᷄. 31  *Neka gekha ezoqām ndigu, manqei-qape gigiap ndøzømbo-ngetageapet, tiqa matavap manqei-qape gigiap-te mba bezø̀go᷄. Zapa ndǿgo, manqei-qape-qa bugug, av ndakin nqazi꞉-qeivi, ndø̀mø-navøém.

32 No āv qanømbe-poév nqǽgo: Zo fofogeap-áv, sozóyagát. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, sæva okɨeav ndego, ndego Evezøza-qá sasae mba mbomataváp. Ndego Evezøza khanakhanakh-qa mbogó. 33 Geté gekha ezoqām ndego, sævam-us ndego, ndego manqei-qape gigiap mbomataváp. Zapa ndǿgo, ndego zas khanakhanakh-qa mbogó. 34 Matev menás tø-itu꞉mat. Yaq matev até kopó, ngæmam o mbasønakam, tuqa matavap, Evezøza-qá sasae-te mbá qambogót. Ndugu āv qambøepoév nqǽgo: Ndugu ndaføyamba-qapu ndǿgoát, neka tuqa kha neka tugu nqova, Mbumbukiam-qa vǿgoāt. Geté sævam ndugu, zivis-us ndugu, ndugu manqei-qape gigiap mbomataváp. Zapa ndǿgo, ndugu zivis khanakhanakh-qa mbogó. 35 No nqanek manqat, zo tøke-qa nøzø-manqaté. No ambá av nqǣgo, zo toke-qa nøzøgō. Geté noqa poev kandambaqape nqánek: Zo matev eqeieqei-té qazógoát neka Evezøza-qa vozóyagāt. Soqaín ndøgo, zo matev menas tø-itubumat.

36 Ezoqam mbasønakam-te søvøta gimbogonem, geté yaq ndego matavap geve, av nqægo, tiā, no sæva nō-okɨāk, geté ndakin ndego gematøvem, av nqægo, ndøgo eqeieqeī mbā, no ndugu okɨeav tøgoat, zapa ndø̄go, ndugu nakhei tonqogim khøuwa avønīn gemømbō-nasinīm, av tægoat, ság, ndego yà begó, av ndømbøe-poev. Ndigu yà benøkɨ́m. Ndøgo manqa-zapa mbaín. 37 Geté ndego ekeza matavap uni ge꞉ve, av nqægo, no sæva nō-okɨāk, neka ezoqa ndego taqa yaq-te tøpøtøveav vǿgoāt, neka ndego ekeza kha-qa poev to꞉kawaevtat, neka ndego uni te꞉-unimanqatin av nqægo, ndøgo kopømbā, no ndugu okɨeav tøgoat, yaq ság. Kopømbá. Ndego sæva be-òkɨ᷄. 38 Nakhoa menás eqeieqei, qo sæva toqo-òkɨ̄, o, okɨeav tøgoat. Geté qanimav ndǿgo, qo sæva okɨeav tøgoat.

39  *Sævam zivis zua ndemboyage, ndugu zivís namba me꞉tøkuát. Geté zivis tembonanim, ndugu kopømbaqapé, anganeam nøme tundaf. Khafeap mbaín. Geté ndego Klisten ezoqam begó. 40 Geté no nqæmatavap, tuqa khanakhanakh ndø̀møløvú, ndugu ngæmam sekemba tugoat. Nqanek noqá mataváp. Geté até nó-a, Mbumbukiam-ge Nqova ngenømbû꞉gú, no mokho-te.

8

Lou-qa yaq-te, khape mbumbuk-te gi-aumatun

1  *Zo søvakha-qa yaq-te qazøtøndo-bevøpem, tae khøuwiap mbumbuk-te gi-aumatun, yaq ezoqa sasa ndølogɨn, taqa yaq-te, noqa qavøiwat nqánek: Unimanqatín. Ni mìzi꞉nøtén. Ni ate nqazi꞉gu nøtenat nqanîgú. Geté qateqat mba taqagoat, yaq ndøgo soqoté-khambuvupát. Geté matev-qape, niqa Klisten matev-te nqani-tøkee, kuku matév. 2  *Ezoqa nøme ndematavap av nqægo, teqa otevat kandambā, ndøgo ni āv qaninømánd nqǽgo, ndego otevat ndapeáv, av te꞉ndapɨn. 3 Geté gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo Mbumbukiam-te, Mbumbukiam mø̀ndæ-otév ndego.

4  *Søvakha-qa yaq-te, khape mbumbuk-te gi-aumatun, ni mìzi꞉nøtén, nginik uni mbumbuk-ín mbá. Mbumbukiam kopo me꞉gó. Nøme mbaín. 5 Gigiap nqâgó, ezoqa “mbumbuk” ndi꞉zæza, manqei-qape-te nqanek o yan ova nqo꞉go. Unimanqatín. Mbumbuk neka evezøza-za av ngi꞉gu kopoáv. 6  *Geté ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam sate ndégo, nigi Tat, ndego gigiap ate nqægo gekhakheinam neka ni teqa nqaziyage. Neka Evezøza sate ndégo, Yesu Keliso, te mokho-te, Mbumbukiam gigiap ate nqægo gekhakheinam neka ni te mokho-te nqaziyage.

7 Geté ezoqa nøme zøtezateáv. Ndigu mbumbuk gèzømbe-meá. Yaq ndigu søvakha tilogat, ndøgo khape mbumbuk-te go꞉-aomem, ndigu āv giní-matavupát nqǽgo: Khape mbumbuk zua zømbé-tabupít. Yaq nakémbá, ti-te ndigu soqaín, lou av nqægo toqolog. 8 Geté unimanqatín. Ni kopømba mbaín, lou zapaya, Mbumbukiam-qa bøi-te tizi-ndaføyamba-en. Oskiá ndøgo, lou nøme tizilog o logeav tøgoat, ndøgo kopømbá, Mbumbukiam-qa bøi-te.

9  *Geté aiyá qagó. Soqaín ndøgo, zo lou nøme tozolog, taqa yaq-te ndozo-matavap, khafeap mbaīn, yaq zo ndigu ezoqa nøme vozó-itūb, ndigu unimanqatin-te bazaføgakh mbain ndigu, yaq zoqa matev, tiqa Klisten matev-te tøkhaosam, vǿ-o꞉āz. 10 Qo qakezan mòqote-qatéq, khape mbumbuk, ndigu khokhó. Geté Klisten ezoqa nøme teqamekh, qo khape mbumbuk-qa khoev-te toqo-qotat, lou voqólōg, ndego otevateav ndøgo, ndigu uni mbumbuk-īn mbā, yaq até ndegó-a, lou segélóg, ndøgo khape mbumbuk-te gi-aomem. 11  *Yaq av nqægo, qo ndego ezoqam qoqa qateqat soqoté-ngi꞉ú, ndego teqa unimanqatin-te bazaføgakh mbain ndego. Geté gèmbo-mataváp. Keliso até te zapaya ndégo, tenenaním. 12 Qo Klisten qafuap, matev nøme-te toqo-itub, ndøgo ndi꞉matavap, soqaīn, yaq qo manqa-zapa qógó, ti-te. Yaq av nqægo, qo ate Keliso-té-a, manqa-zapa qógó. 13  *Yaq nakémbá, nogi Klisten nøfuap, noqa lou loge zapaya, tiqa unimanqatin-te amba ti-o꞉azɨn, yaq no søvakha nango nólogák, noqa yage-te ate nqægo. Zapa ndǿgo, soqaín ndøgo, nogi Klisten nøfuap, manqa-zapa-te tæ-itub.

9

Pol sasae-te fia upøgimav ambá genegoám, geté ndego khanakhanákh

1  *Ge zô, ndozo-matavap? No kopømba mbaîn, gekha matēv ndøgo, Mbumbukiam ndenøtake, amba sa tæmatanamɨn? No kopømbaqapé. Neka gê, no Keliso-gê u-anêm mbà? No nqæ̂gó. Neka gê, no Yesu ometeâv, ndego nigi Evezøza? No mø̀e-omét. Neka gê, ndøgo noqâ sasae zapayâ mbà, zo Evezøza ndozo-unimanqatinat. Āv taoká. Ndøgo noqá sasae zapayá. 2  *Ezoqa nøme ndimatavap, no Keliso-gē u-anēm mbā. Geté zo mø̀zøte-zøtéz, no unimanqatin Keliso-gé u-aném. Zapa ndǿgo, zo Evezøza ndozo-unimanqatinat, zo noqá khakhatáp, av nqægo, no unimanqatin Keliso-gé u-aném.

3 No ndigu ezoqam, ndigevenoat, āv qazømbé-qavøiú nqǽgo: 4  *Ge zô, ndozo-matavap, no neka Banabas, ni Mbumbukiam-qa sasae nqeigu, amba niqa yaq-fia lou vøtīlogɨn-a, ibøkha vøtī-izamɨn, ndøgo ambâ eqeieqeî mbà? Āv taoká. Ndøgo ambá eqeieqeí. 5 Neka gê, ni amba tøni-poeɨn, ni kopømba mbaîn, amba Klisten sakheis teizøkɨmɨn neka namba vøtī-okhoɨn, av ndigu Keliso-gi u-anim nøme neka Evezøza-gi emekheis neka Pita gi꞉goatun? Āv taoká. Ni ambá kopømbaqapé, ni tøni-poeɨn. 6 Neka ge zô, ndozo-matavap, no neka Banabas, ni amba sasae nøme goneav teigonɨn, av ezoqa nøme gi꞉goatun, ndøgo eqeieqeî mbà? Āv taoká. Até ní-té-a, ndøgo ambá eqeieqeí, ni sasae nøme goneav teigonɨn. 7 Gê, nakhag ezoqa tígu, ndigu yage nonqo, sasae nøme gigoatun? Neka gê, khae ogekhæm ezoqa tígu, ndigu ekeza avøe gigiap logemav ndigu? Neka gê, kao keoge ezoqa tígu, ndigu ekezan, kao-qa tete logemav ndigu? Āv taoká. Matev av nqægo, mbaín.

8 Manqat ndøgo, no nqæmanqate, ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam-qā matavap-te mbā qando-fakhatē. Āv taoká. Até Mbumbukiam-qá guguna manqát-a, Mozes gini-etoam, gè-unimanqatinát, noqa manqat. 9  *Ndøgo āv qane-peawáp nqǽgo, “Qo kao-qa manqa-nqa, mboløvø̀na᷄m, wit tag koqogim sasae tugoat.” Ge zô, ndozo-matavap, Mbumbukiam ndego kao mba zǿmatavupam, yaq ndego manqat ndø̄go tene-eīn? 10  *Āv taoká. Geté ndego ni nimatavupám. Unimanqatín. Manqat ndøgo, nqapeawap, ni zapayá qane-peawáp. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-qa khae tekha neka gekha ezoqām ndego, avøe gigiap tepea, ndigu tonotazá ndǿgo: Khae eve, avøe gigiap nøme ndø̀zø-etoám, tiqa yaq-fia. 11  *Ni zo Mbumbukiam-qa Manqat qati-zømesimat, ni andé tege Nqova-qá avøe gigiap me niti-ogeakhát, zo mokho-te. Yaq ge zô, ndozo-matavap, ni sasae qatigoam, zo yaq gigiap-qase tozoni-etoam, ndøgo kopømbâ mbaìn? 12  *Gê, zo ezoqa nøme ndozozø-tøkee, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat ndi꞉zømesim, yaq zo ni kopømba mbaîn tozoni-tøke? Ni sasae kandambá qeigoam, zo mokho-te. Geté ni einiáv av nqægo, yaq-fia bànindapēm. Ni yage føgakh-qape sèindapét. Zapa ndǿgo, soqaín ndøgo, ezoqa niqa yaq-fia manqat zapaya, amba Keliso-qa Manqat Mbomambaqape tisanqawemɨn.

13  *Ge zô, møzøté-zøtez? Ezoqam ndigu Mbumbukiam-qa khoev-te ndisasaeat, ndigu loge gigiap ndǿgo ti-upøgimatún. Neka ndigu ezoqam, Mbumbukiam-te søvakha gigiap ndiløvusam, nøme ndøgo, tiqá. 14  *Yaq matev até kopó. Evezøza manqa āv ginimbi-løvuá nqǽgo: Gekha ezoqām ndigu, ezoqa Manqat Mbomambaqape ti꞉zømesimat, ndigu yaq-fia bè-upøgím, tiqa yage nonqo.

15 Geté no manqatemáv av nqægo, no yaq-fia bànøndāp, zapa ndø̄go, no zo mokho-te sasae kandambā nqægot. Neka no nqanek manqat ambá ta zapaya ndø̄go tøte-peaomīt, no yaq-fia ndape-qa nøtegō. Āv taoká. No ezoqam-te tambeáv. No andé khambuváp, taqa yaq-te. Neka no poeveáv, ezoqa nqanek khambuvap matev tinø-ngi꞉nam. No bàtøkhæ-naním. 16  *Geté no ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat nqate-zømesim, taqa yaq-te, no kopømba mbaín, tøte-khambuvupat. Zapa ndǿgo, nqanek sasae, Mbumbukiam ndøvé, no-te. No bànøgót. No ndæ̀mø-soqoenɨ́n, no ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat amba zømesipøteav tægonɨn. 17 No nqanek sasae amba nøkeza poev-te mba tægoatɨn, yaq no ambá kopømbá. Yaq-fia ndæ̀ndapɨ́n. Geté nqanek sasae, no Mbumbukiam nø-etoám. Nakhoa mbaín, sa tæ-ivav. Oskiá ndøgo, yaq-fia tændap o ndapeav tøgoat. 18 Av tægoat ndægo, yaq gê, noqa yaq-fia gekhâm? Noqa yaq-fia sa nqánek: No ezoqa Manqat Mbomambaqape, yaq-mbá søté-zømesím neka no yaq-fia upøgimáv, ta sasae-te.

Pol ezoqa ewaqape-te, é-møndømø-tigi-ezoqam-ev-ɨ́n

19 No ezoqam-gé sasae ezoqám mbá. Geté no mø̀emø-ezoqa-ewaqape-gé-sasae-ezoqam-en-ɨ́n. Zapa ndǿgo, no ezoqa ewaqape, Keliso-te yozoat-qa nogó.

20  *Zu ezoqam-te, no mø̀emø-Zu-ezoqam-én. Unimanqatín. No ambá av nqǣgo, Mozes-qā guguna manqat mokho-tē qatu꞉gū. Geté no ti-te mø̀emøzø-Mozes-qa-guguna-manqat-paev-ezoqam-én. Zapa ndǿgo, no ndigu ezoqam, Mozes-qa guguna manqat mokho-te ndu꞉gu, Keliso-te yozoat-qa nogó. 21 Neka bawan vini-ak, ndigu Mozes-qa guguna manqat mokho-te goneav ndigu, no mø̀emøzø-Mozes-qa-guguna-manqat-goneav-ezoqam-én. No nøkezan, ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-qa guguna manqat mokho-te goneāv. Āv taoká. No Keliso-qá guguna manqat mokho-té qatu꞉gú. Geté no ndigu Keliso-te yozoat-qa nogó, ndigu Mozes-qa guguna manqat mokho-te goneav ndu꞉gu. 22  *Ti-te ndigu, unimanqatin-te bazaføgakh mbain ndøgo, no mø̀emø-bazaføgakh-mbain-ezoqam-én. Zapa ndǿgo, no ndigu Keliso-te yozoat-qa nogó, ndigu unimanqatin-te bazaføgakh mbain ndøgo. Unimanqatín. No ezoqa ewaqape-te, mø̀emø-tigí-ezoqam-én. Zapa ndǿgo, noqa poev kandambaqape nqánek: No ande gekha nakhoa me tæqeiv, ndigu Keliso-té qatǿyozó.

23 No nqanek matev ate ndægo, Manqat Mbomambaqape zapayá qategoatún. Yaq até nó-a, matev mbomømboma batē-upøgim, ndøgo Manqat Mbomambaqape ndæmanqate.

Ni bazaføgakh-us bizibøitít, atema yaq-fia bizimø̄-ndapem

24 Ge zô, møzøté-zøtez? Bøiat-te, ezoqa kopoáv gibøinin, gififingimin. Geté ezoqa kopo mba mo꞉megeɨ́n, yaq-fia vø̄ndapɨn. Yaq nakémbá. Zoqa Klisten matev-te, bazaføgakh-us ndøbøitít, atema yaq-fia vømø̄-upøgim.

25  *Gekha ezoqām ndigu, bøiat-te gififingimin neka yaq-fia upøgim-qa ndigu, ndigu kha-qa poev matev gèvoanemɨ́n, bazaføgakh vø̄-asazɨn. Geté unimanqatín. Ta yaq-fia ndøgo, gindapemɨn, ate nonqo gigiáp mbá. Geté ni nqazi-bøitit, yaq-fia ndøgo tizimø-ndapem, gemǿ-lanqayák. Ndøgo miavmiáv. 26 Yaq nakémbá, no ambá av nqǣgo, khokho sæteitīt. Geté no megemege-te, kha-mba nombo-ovét. Neka no andé kupundam ezoqám. No pingim khokho sa nqagimáv. 27  *No andé nøkeza kha me nøte-khanæmét, neka noqa poev paev-qa nombogó. Soqaín ndøgo, no ezoqa nøme mba tæzø-manqatat, ndaføyamba ndøbøitīt, gete no nøkezan ndaføyamba teitiav tøgoat, yaq yaq-fia ndapeav vǿegoāt.

10

Matev vinivinimba, Izlael bawan-ak-te qafakhanumam, ndøgo ni guguna nonqó

1  *Nǿfuap! Zo nigi atanakha-zapazapa-za zozǿ-matavupát, ande gekha matev me zømbé-fakhanumam. Mozes gimbopavat, ndigu ate gi꞉goam, ozoz mokho-té gunu꞉goám, neka ndigu ate gi꞉goam, kewan-te vømø̄tanqa. 2 Neka ndigu ezoqa ate gi꞉goam, ozoz mokho-te gu꞉-apat neka kewan-te gitanqa, andé ibøkha iz me me꞉ndapém, vømø̄-Mozes-gi-paev-ezoqam-ez. 3  *Ezoqa ewaqape, lou kopo me꞉logám, Mbumbukiam gezø-etoumam. 4  *Neka ndigu ibøkha kopo vø̄e-izumam, ndøgo Mbumbukiam gezø-etoumam. Ta ibøkha ndøgo, køi-té qando-fakhatám. Ndigu køi, namba me꞉-okhoám. Ta køi ndigu, Kelisó. 5  *Geté ezoqa kopoáv, Mbumbukiam khanakhanakh mbaín, ti-te. Yaq ndigu gèpakhaetám. Ezoqa peakha mba mu꞉-osupát, Sainai leg-av manqei-te ndøgo.

6  *Nqanek matev ate qægoam, ni guguna nonqo ndøfakhanám. Soqaín ndøgo, ni manqa-zapazapa-te poev tønigoat, av ndigu qazømbe-goam. 7  *Zo khape mbumbuk zøkhanakhanàkha᷄t, av ndigu ezoqa nøme gi꞉matønømem. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Ndigu ezoqam gèqonáv, lou loge matev neka izam matev vø̄gonem. Yaq giwan, tae khøuwiap mbokhanakhanakhém, vø̄-ogiam.” 8  *Até mambe matév-a, ni bizìgu᷄, av ndigu ezoqa nøme gi꞉goam. Gèmbo-mataváp. Mbumbukiam yaq-fia ndøtá, ti-te ndigu, matev gigonem. Ta khøuwa kopo-te ndøgo, ezoqa kopoáv gipakhaez. Ate gi꞉goam, tuenti-tri taosen ezoqám. 9  *Ni Keliso khamasim-te bizi-àwa᷄m, av ndigu ezoqa nøme, Mbumbukiam khamasim-te gi꞉veem. Ndigu waza ndøfoqobám, vø̄pakhaez. 10  *Neka Mbumbukiam-qa, manqa ndøpònqo᷄m, av ndigu ezoqa nøme gi꞉gonem, yaq ndego enzol ezoqam, ezoqa løvøte ndezø-etoam, vøndōwav, ezoqa pakhapakha vøzø̄khana.

11 Nqanek matev ate qægoam, ti-te qafakhanumam, ni guguna nonqo ndøfakhanumám. Tøne-peawáp ndǿgo: Ni gè꞉guguná, ni ndakin vaev khøuwa-te nqaziyage.

12 Gekha ezoqām ndego, ndematavap, av nqægo, no bazaføgakh-us noyā, ndego aiyáv geabegó. Soqaín ndøgo, tebøiav. 13 Khamasim matev nøme fakhaneáv, zo-te. Satø ndǿgo, ezoqam-te oskia qafakhanumatun. Mbumbukiam, ndego unimanqatin ezoqám. Ndego khamasim matev nøme sa gembótakák, zo-te tøndo-okhoat, ndøgo zo kopømba mbain tøgoat, ndaføyamba tozo-waniapat. Geté khamasim matev tøzø-fakhanumat, yaq ndego zo bazaføgakh zǿ-etoumát. Yaq zo kopømbaqapé, ta khamasim matev-te ndøgo, føgøføgakh zówaniapát.

Ni kopømba mbaín, Mbumbukiam-anim neka khape mbumbuk namba tizi꞉-tøkuatat

14 Yaq nakémbá, nogi nøfuap mbomømboma, zo khape mbumbuk neka tae khøuwiap vizap matev, møe zombónayát. 15 Zo ezoqam, no nqanek manqat nqazø-manqate, zo matavap loloakh-ús. Yaq nakémbá, zo zøkezan vø̀geveaném, noqa manqat eqeieqeî tøpøtegó-a. 16  *Gèmbo-mataváp. Ibøkha ndøgo, Evezøza-qa lou loge matev-te qazi-izumatun neka Mbumbukiam-te ike manqat vizī꞉-manqatatun, ndøgo ni Keliso-qá kóuk namba me꞉tøkunuín. Neka flawa ndigu, qazi-mbegimatun neka vizīlouzɨn, ndigu ni Keliso-qá khá namba me꞉tøkunuín. 17  *Ndøgo lou kopó, ni qazi-logatun. Yaq nakémbá, oskiá ndøgo, ni ezoqa kopoāv, ni kha kopó. Zapa ndǿgo, ni ate nqazi꞉gu, lou kopo zi꞉logé.

18  *Zo Izlael ezoqam zozǿ-matavupát. Ndigu søvakha gilogɨn, ndøgo Mbumbukiam-te giløvutumatun, ndigu Mbumbukiám namba me꞉tøkuzuín. 19  *Av tægoat ndægo. Yaq gê, ezoqa nøme søvakha gigiap, khape mbumbuk gizø-løvusumatun, ndigu unimanqatin mbumbuk zø̄løvusumatun? Neka ndigu mbumbuk, unimanqatîn mbumbùk? 20  *Āv taoká! Geté søvakha gigiap, ndigu khape mbumbuk gizø-løvusumatun, ndigu nqova soqøsoqa zøløvusumatún, ambá ndego, Mbumbukiam-anim. Yaq no poeveáv, zo nqova soqøsoqa namba tøzøte-tøkuatat.

21  *Zo kopømba mbaín, menas-te tozo-waniapat, Evezøza-qa lou loge matev-te, ibøkha tozo-izumat, neka ibøkha nøme vozó-izamāt, ndøgo nqova soqøsoqa gizø-aumatun. Neka zo kopømba mbaín, Evezøza-qa lou-qase-te, lou tozologat neka nqova soqøsoqa-qa lou-qase-te, lou vozólogāt. 22  *Soqaín ndøgo, ni Mbumbukiam qaqa tizimbo-løozem. Ge zô, ndozo-matavap, niqa bazaføgakh, teqa bazaføgakh ndømǿløvu? Āv taoká. Gemǿ-løvuák.

Gekha matēv ndøgo, ni tizi-matønumat, Mbumbukiam-qá iz bete-eqawát

23  *Ezoqa nøme, āv gini-manqaté nqǽgo, “Ni-te khafeap mbaín. Matev ate ndægo sizígoát.” Unimanqatín. Ni-te khafeap mbaín. Geté matev nøme, giní-tøkeák, niqa yage-te. Neka matev nøme, ni Klisten bawan giní-tøkeák, niqa unimanqatin-te bazaføgakh-us tizi-waniapat. 24  *Zo zøkeza kha mba mbomatàva᷄p. Geté ezoqa nøme zozǿ-matavupát.

25 Gekha søvakhā ndøgo, maket-te giwiatun, zo kopømbaqapé, sozólogát. Neka zo khapé mbøe-matàva᷄p, av nqægo, ndigu khape mbumbuk-te peté-aomem-a? 26  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Manqei-qape neka gigiap ate nqægo, manqei-qape-te nqago, ndøgo Evezøza-qá.”

27 Ezoqa nøme, ndego unimanqatinteav ndego, zo lou loge manqat tezø-ein, teqa khoev-te, yaq zo okho-qa tozogoat, lou ate ndægo, sègelóg ndøgo, ma ndego tezømbe-etoam. Zo khapé mbøe-matàva᷄p, av nqægo, zo manqa-zapa pøzøté-gonēm penømakhaya, ta søvakha ndøgo tozologem. 28  *Geté ezoqa nøme tezø-ein, av nqægo, “Nqanek lou mbumbuk-tē ginø-awēm,” yaq zo ndø̀lo᷄g. Zo ndégo tøzøtégoát, ma manqat gezømbe-ein. 29 No einiáv av nqægo, zo manqa-zapa zōgonēm, tozolog. Geté no ndégo tæmbøe-manqaté, ndego ezoqam, ma manqat gezømbe-ein. Soqaín ndøgo, ndego tematavupat, av nqægo, zo manqa-zapazapa zogōt, te namba.

Éisa, ezoqa nøme taqa yaq-te tepeté-manqate-a, “Gekha zapâ, ezoqa nøme-qa matavap-te, sa tæmbotambam? Kopømba mbaín. 30  *Neka gê, no Mbumbukiam lou-qa yaq-te ike manqat nqæmbo-manqate, yaq gekha zapâ, noqa manqa ndigeveam?”

31  *Noqa qavøiwat taqa yaq-te, nqánek: Gekha matēv ndøgo, tozogoat, zo lou tozologat o ibøkha tozo-izumat, zo matev ndǿgo tozógoát, Mbumbukiam-qa iz tæ-eqatat. 32  *Oskiá ndøgo, Zu ezoqam o Glik ezoqam o Mbumbukiam-gi bawan ezoqam tigoat, zoqa matev, ndigu tiqa unimanqatin-te bekhaòsa᷄m, vǿ-o꞉āz. 33  *Zo āv qane-matanám, av no nqate-matanam. No ezoqa ewaqape, matev eqeieqei gone-qa nøzøgó. No ambá av nqǣgo, nøkeza kha mba nøteqeivī. Geté no ezoqā nøme nøtegó, ndigu khandi betēndapem.

11

1  *Zo noqa matev, āv tozombøé-pavát, av no Keliso-qa matev nqæmbøe-paev.

Kawa gutam-qa yaq-te, guligulim-te

2 No khanakhanákh, zoqa yaq-te. Zapa ndǿgo, zo noqa manqat miavmiav zombo-mataváp, neka matev ate ndægo ndōzōmbō-pāēv, ndøgo no qate-zømesimam.

3  *Geté no zo zøtezat-qa nøzøgó. Keliso, ndego anganeam-gé kawá, neka anganeam, ndego sævam-gé kawá, neka Mbumbukiam, ndego Keliso-gé kawá.* 4 Gekha anganeām ndego, teguligulim o Mbumbukiam-qa manqat tevevezam, ndego teqa kawa tegutav, ndego tege kawa mivi mbó-etoám, Keliso. 5 Geté gekha sævām ndugu, tuguligulim o Mbumbukiam-qa manqat tuvevezam, yaq ndugu kawa gutøveav tugoat, ndugu ekeza kawa mivi mbó-etoám. Zapa ndǿgo, ndøgo andé izum me me꞉-agáz. 6 Gekha sævām ndugu, kawa gutøveav tugoat, ndugu sà bemá, até izu bēqogaz. Geté sævam ndugu izum tuqogaz o tu-agaz, tu-te ndugu, mivi-ús. Yaq nakémbá, ndugu kawa yà begutáv.

7  *Geté anganeam kopømba mbaín, kawa tegutav. Zapa ndǿgo, ndego andé Mbumbukiam-qá bugug me me꞉keogé. Te mokho-te, andé Mbumbukiam-qá iz kandambaqape neka bazaføgakh qoteqeiví. Geté sævam mokho-te, andé anganeam-qá iz kandambaqape neka bazaføgakh qoteqeiví. 8  *Mbumbukiam ezoqam gekhakheinøvem, ndego ambá av nqǣgo, anganeam sævám gene-khakheinøvém. Geté ndego sævam, anganeam-qá khá gene-khakheinøvém. 9 Neka Mbumbukiam ambá av nqǣgo, anganeam sævam zapayá gene-khakheinøvēm? Geté sævam anganeam zapayá gene-khakheinøvém. 10 Yaq ta zapaya ndøgo, neka enzol ezoqam zapaya, sævam kawa gutam nonqo be-uzú, tuqa kawa-te, Klisten wambap-te tuguligulim o Mbumbukiam-qa manqat tuvevezam. Ndøgo tuqá khakhatáp, av nqægo, ndugu iz ndømbôgó, av tuimatanam.†

11 Gèmbo-mataváp. Evezøza mokho-te, sævam anganeam-té gunø-vintøvé, nekā anganeam sævam-te ndō꞉vīntø̄vē. 12 Unimanqatín. Sævam anganeam-qá khá guni-khakheinøvém. Neka anganeam, sævam-té gendo-fakhanɨ́n. Geté nginik ezoqa menas, Mbumbukiam ndøkhakheinøvém.

13 Zo zøkhapús sozombó-matøvemém. Gê, ndøgo eqeieqeî, sævam ndugu kawa gutøveav tøgoat, Mbumbukiam-te tuguligulim? 14 Até niqá matév-a, āv qaninømánd nqǽgo: Anganeam-te mivi-ús, izu loloakh timbogoat. 15 Geté sævam ndugu izu loloakh timbogoat, tu-te ndugu qanimáv. Zapa ndǿgo, tugi izum andé kawa gutam nonqo me mbøegó. 16 Geté zo ezoqa nøme, taqa yaq-te manqa itumbam-qa tozogoat, no sa nqánek qazǿ-eín: Ni neka Mbumbukiam-gi bawan vinivinimba, matev nøme mbaín, taqa yaq-te.

Evezøza-qa lou loge matev-qa yaq-te

(Met 26:26-29; Mak 14:22-25; Luk 22:14-20)

17 Matev nøme-qa yaq-te, no ndakin manqa tæzø-løvua, no khanakhanakh mbaín zo-te. Zapa ndǿgo, zo qazo-møvabɨn, zoqa matev soqaín. Ndøgo zo gèngiæzoát, ambá av nqǣgo, gèzøtøkeē. 18  *Bugukhokhof nqánek: No āv qate-ewág nqǽgo, zo qazo-møvabɨn, zo mokho-te iziz matev zømbu꞉gú. No nqæmatavap, manqat nøme qæ-ewag, taqa yaq-te, unimanqatín atøgó.

19 Unimanqatín, iziz matev nøme, zo mokho-te ndøfakhate, ndøgo eqeieqeí. Ndøgo ni tøninømánd ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, nakhoa eqeieqei-te ndiwaniap.

20 Zo qazo-møvabɨn, lou vozōlogɨn, zo ambá av nqǣgo, Evezøza-qā lou loge matev zogonemɨ̄n. 21 Zapa ndǿgo, zo qazo-møvabɨn, ezoqa nøme lou loge sège-ngazemɨ́n. Yaq av nqægo, ezoqa nøme ifiifin-us oskia ndǿgoát. Geté nøme ndigu, lou khàpeme꞉-logɨ́n neka waen khape vø̄e-izamɨn, kawa vøzø̄-okɨ-in. 22 Gê, zo khoev mbaîn, ma lou tøzøte-logat neka ibøkha vøzøté-izumāt? Zo ndigu ezoqam, zo mokho-te gigiap mbain ndigu, mivi qazozø-etoumatun, zo Mbumbukiam-gi bawan ezoqam, khasøkhasis zøtezæzá. Ge zô, ndozo-matavap? No khanakhanakh manqat nøzǿ-eīn, taqa yaq-te? Āv taoká. No khanakhanakh mbaín, taqa yaq-te.

23 Manqat ndøgo, nigi Evezøza-te qændap neka zo qazø-etoam, nqánek:

Ta lova ndøgo, Evezøza Yesu, tege paev ezoqam kopo sa gemboqambun, flawā gendàpāz, 24 Mbumbukiam-te ike manqat vø̄-ein, sasa ndømbegim, gezø-ein, “Nqanek noqá khá. Ndøgo zo nonqó. Zo matev āv tønegó. Yaq no zonømbé-matøvememát.”

25  *Yaq lou gumulog, até izam nonqó-a, vø̄ndap, waen-ús, sasa ndø-ein, “Nqanek waen, ndøgo Mbumbukiam-qá poev ndakinák, ndego tegi ezoqam namba, noqa kouk mokho-te ge-unimanqatin. Zo matev āv tønegó. Gekha khøuwā ndigu, zo nqanek ibøkha tozo-izumat, zo no zonømbé-matøvememát.”

26 Gekha khøuwā ndigu, zo nginik flawa tozolouzat neka nqanek waen vozó-izamāt, zo Evezøza-qá løvøte-qa yaq-té zøté-zømasát, atema ekezan vǿgeāv. 27  *Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, ta matev-qa mokho-qa yaq-te matavapøteav tøgoat neka nginik flawa sa vǿlōuz-a, Evezøza-qa waen sa vǿ-īz, ndego Evezøza-qá kha neka kouk-qa yaq-te manqa-zapa ndøgót. 28 Yaq nakémbá, ezoqa ekeza matev bètøkhæ-geveá, váev nginik flawa telouz neka nqanek waen vǿ-īz. 29 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, nginik flawa sa telouz o waen sa te-iz, neka Evezøza-qa kha-qa mokho matavapøteav vǿgoāt, ndego ekeza kha, manqa ovøyam-té genǿvé. 30 Yaq nakémbá, zo mokho-te nandav, ezoqa kopoáv, bazaføgakh mbaín neka enqoni-ús neka nøme ndigu mø̀ndø-pakhaéz. 31 Geté ni nikeza matev amba tizi-geveanemɨn, yaq ni Mbumbukiam viniv matev av nqægo ambá giní-etoamák. 32  *Geté ta viniv matev mokho-te, ni nqazi-ndape, Evezøza ni gè꞉guguná. Ndego ni nakhoa eqeieqei-te ambam-qa nigú. Soqaín ndøgo, ni manqei-qape ezoqa nøme namba, manqa ovøyam kandambaqape-te, viniv kandambaqape tizimø-ndapem.

33 Yaq nakémbá, nogi nøfuap, zo tozo-møvabat, Evezøza-qa lou loge matev tozo-gonemat, ezoqa nøme-qa, vø̀zømbøkhæ-kewagát. 34 Geté gekha ezoqām ndego, ifi tømbovinat, ndego lou khoev-té geabetøndokhæ-lóg. Soqaín ndøgo, Mbumbukiam-qa manqa ovøyam tøzøfakhan, zoqa møvøna matev zapaya.

No ndakin taqa yaq-te, manqat nøme mbaín. Nøme ndǿgo tæzømbé-ovøyám, no zo-te tøtøndonav.

12

Nqova Mbomambaqape-qa matev vinivinimba, ndego ezoqa ndezø-etoam

1 Nǿfuap! No ndakin Nqova Mbomambaqape-qa etoam matev-qá yaq-té qazømbé-qavøiú, zo qazonømbe-bevøpem. No poeveáv, zo taqa yaq-te zøtezateav tøgoat.

2  *Zo mø̀zøte-zøtéz, zo Keliso unimanqatinteav qazogoam, zo khape mbumbuk ndø-itubát. Geté ndigu khandi mbumbúk mbá, neka manqat manqatemáv. Yaq ndigu zo vø̄tubumam. 3  *Yaq nakémbá, no zo zøtezat-qa nøzøgó: Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape tembøigoat, ndego kopømba mbaín, te-ein, av nqægo, “Yesu bèsoqoēv.” Neka ezoqa kopømba mbaín te-ein, av nqægo, “Yesu ndego Evezøzā,” ndego Mbumbukiam-ge Nqova mbain tøgoat.

4  *Matev ndøgo, Nqova Mbomambaqape ezoqa ndezø-etoam, ndøgo vinivinimbá. Geté Nqova ndego, kopó. 5 Neka sasae ndøgo, Evezøza-qa nqazi-matanam, ndøgo vinivinimbá. Geté Evezøza, ndego kopó. 6 Neka matev ndøgo, Mbumbukiam ezoqa mokho-te ndu꞉matanam, ndøgo vinivinimbá. Geté ndego Mbumbukiam kopó, ndego matev ate ndægo, ezoqa ewaqape mokho-te ndu꞉matanam. 7 Gekha matēv ndøgo, Nqova Mbomambaqape ezoqa vinivinimba ndezø-etoam, ndøgo Klisten bawan ezoqam ate ndi꞉gu-qá tøke nonqó.

8 Ezoqa nøme, Nqova Mbomambaqape matavap loloakh zø-etoumatún. Yaq ndigu manqat matavap loloakh-us ndømanqatatún.

Neka ndego Nqova kopo, ezoqa nøme zøtezat vøzø̄-etoumatun. Yaq ndigu ta zøtezat-te ndøgo, ezoqa zømbe-tøkeé.

9 Neka ndego Nqova kopo, ezoqa nøme unimanqatin matev vøzø̄-etoumatun.

Neka ndego Nqova kopo, ezoqa nøme, ezoqa khakhæzat nonqo, bazaføgakh vøzø̄-etoumatun.

10 Neka ezoqa nøme, ndego umingiap matev gone nonqo, bazaføgakh vøzø̄-etoumatun.

Neka ezoqa nøme, ndego Mbumbukiam-qa manqat vevezam matev vøzø̄-etoumatun.

Neka ezoqa nøme, ndego zøtezat vøzø̄-etoumatun. Yaq ndigu segé꞉zøtéz, av nqægo, matev nøme, Nqova Mbomambaqape-tē qando-okhō, ó, nqova soqaqape-tē qando-okhō.

Neka ezoqa nøme, ndego manqat vinivinimba-te manqate matev vøzø̄-etoumatun.

Neka ezoqa nøme, ndego nqanek manqat vinivinimba-qa mokho, ezoqa nøme oyøyam matev vøzø̄-etoumatun.

11  *Nqanek matev ate nqægo, Nqova kopo ndøsasaeát. Av ndego ekezan, eqeieqei nde꞉qeivi, ezoqa segezǿ-etoumát, matev.

Ni Klisten ezoqam ate nqazi꞉gu, ni Keliso-qá khá

12  *Ezoqam-qa kha kopó. Geté ta kha-te ndøgo, kha bunøzap vinivinimbá. Kha bunøzap vinivinimba ambá qanegó, geté kha kopó. Keliso-qa yaq-te, matev até kopó. Ni Klisten ezoqam vinivinimbá. Geté ni ate nqazi꞉gu, kha kopó. 13  * Ni ezoqa vinivinimbá. Nøme ndigu Zu ezoqám, neka nøme ndigu Glik ezoqám. Nøme yaq-fia mbain sasae ezoqám, neka nøme ndigu, nqonqotøzat ezoqám. Geté ni ate nqazi꞉gu, Nqova kopo mokho-te, ibøkha iz kopo zi꞉ndapém, neka vizimø̄-kha-kopo-en. Mbumbukiam ni ate nqazi꞉gu, Nqova Mbomambaqape kopo nimbi-etoám, ni ande ibøkha me vizī꞉-izim.

14 Ezoqam-qa kha, ambá av nqǣgo, kha bunøzu kopo mba me꞉gō. Geté gigiap vinivinimbá, nqani-bunøzap. 15 Gê, zenda tokhotapakh amba manqat tø-einin, av nqægo, “No zenda geagim nonqō mbā. Yaq nakēmbā, no kha bunøzū mbā.” Manqat av nqægo tø-einin, yaq gê, ndøgo sekemba kha-qâ gigiâp mbà? Āv taoká. 16 Neka gê, gea amba manqat tø-einin, av nqægo, “No bøī mbā. Yaq nakēmbā, no kha bunøzū mbā.” Manqat av nqægo tø-einin, yaq gê, ndøgo sekemba kha-qâ gigiâp mbà? Āv taoká. 17 Gèmbo-mataváp. Kha ate nqægo, amba bøi mba tøgonɨn, yaq manqat amba áv khané-yogeɨn? Neka kha ate nqægo, amba gea mba tøgonɨn, yaq sisip amba áv khané-vutugiamɨn? 18 Geté matev āv taoká, av nqægo. Mbumbukiam ezoqam-qa kha-te, kha bunøzap vinivinimba āv tenevé, av ekeza qambøe-pøovam, neka sasae vinivinimba vømbō-etoam. 19 Kha ate ndægo, amba kha bunøzu kopo mba tøgonɨn, yaq kha eqeieqei ambá mbaín. 20 Geté matev av nqǽgo: Ezoqam-qa kha-te, kha vinivinimbá ndøbunøzap. Geté kha ndøgo, kopó.

21 Bøi kopømba mbaín, pingim tømbo-ein, av nqægo, “Ság, qo mbain toqogoat. No nøkhapus kopømbā.” Neka kawa kopømba mbaín, zenda tokhotapak vømbó-eīn, av nqægo, “Ság, zo mbain tozogoat. No nøkhapus kopømbā.” 22 Āv taoká. Até ta kha bunøzap nømé-a, ndøgo ande bazaføgakh mbain me ndækeoge, ndøgo gigiap-qapé. Ta kha bunøzap ndøgo mbain tøgoat, yaq kha kopømba mbaín, eqeieqei tøsasaetat. 23 Gekha kha bunøzāp ndøgo, bugug keogeav tøgoat, ni ùni zimbøe-kewagatún. Neka kha bunøzap ndøgo, ni mivi ndøni-etoam, ni eqeieqei zigutumatún. 24 Geté kha bunøzap ndøgo, bugug eqeieqei ndømbogo, ndøgo kopømbá, ni gutøveav tøgoat. Mbumbukiam niqa kha, āv gene-bunøzám nqǽgo: Ta kha bunøzap ndøgo, ande iz mbain me ndækeoge, iz kandakanda mbo-etoám. 25 Mbumbukiam av ge꞉matanam ndægo, zapa ndǿgo: Soqaín ndøgo, kha mokho-te iziz tøugoat. Geté kha bunøzap vinivinimba, yaqyaq-a yà betøkeám. 26 Kha bunøzu kopo, nqosøgeap tømbo-ewagat, yaq kha ate ndægo, sugumbú-ewagét. Neka kha bunøzu kopo, iz kandambaqape tøndap, yaq kha ate ndægo, khanakhanakh sugumú-ndapét.

27  *Zo Klisten bawan ezoqam-qa yaq-te, matev até kopó: Zo ate ndøzøte꞉go, Keliso-qá khá. Neka ezoqa vinivinimba, zo mokho-te ndu꞉gu, ndigu Keliso-qá kha bunøzáp. 28  *Klisten bawan mokho-te, Mbumbukiam ezoqam vinivinimbá ge-abam. Bugukhokhof Keliso-gí u-aním. Tiqa zita-te, manqa vevezam ezoqám. Neka tiqa zita-te, nømendim ezoqám. Neka nøme ndígu, umingiap matev ndimatanam. Neka nøme ndígu, ndego bazaføgakh gezø-etoam, enqoni ezoqa tikhakhætat. Neka nøme ndígu, ndigu ezoqa ndizø-tøkee. Neka nøme ndígu, ndigu ezoqa nøme ndizømbo-megeat. Neka nøme ndígu, ndigu manqat vinivinimba-te ndi꞉manqate, av Nqova Mbomambaqape ndezømbe-etoam.

29 Ge zô, ate ndøzøte꞉go, Keliso-gî u-anìm? O ge zô, ate ndøzøte꞉go, Mbumbukiam-gî manqa vevezam ezoqàm? O ge zô, ate ndøzøte꞉go, nømendim ezoqâm? O ge zô, ate ndøzøte꞉go, umingiap matev mozó-matønumatun? 30 O ge zô, ate ndøzøte꞉go, Mbumbukiam bazaføgakh møndøzǿ-etoam, enqoni ezoqa tozo-khakhætat? O ge zô, ate ndøzøte꞉go, manqat vinivinimba-te møzøté-manqatatun? O ge zô, ate ndøzøte꞉go, ezoqa nqanek manqat vini-qa mokho mozozǿ-ovøematun? Mbaín. Āv taoká, av nqægo. 31  *Geté zo bazaføgakh tønø-asøzú ndøgo: Nqova Mbomambaqape-qa matev, tozó-upøgím ndǿgo, zoqa Klisten bawan ezoqam ndøzø-tøkee.

Geté matev nøme, no ndakin tæzø-ovøyam, ndøgo mø̀ndøløvú, matev ate ndægo, no qate-manqatavun.

13

Matev uni qækandambaqape, kuku matév

1 No amba bawa vini-ak-qa manqat-te o enzol ezoqam-qa manqat-te tøte-manqateɨn, gete no kuku mbain tægonɨn, yaq no manqa ambá khokhó segenø-feazuɨ́n. Mokho mbaín. Ndøgo andé kanda wag o bel wag mba me꞉wageɨ́n. 2  *Neka no amba Mbumbukiam-qa manqat vevezam-te kopømba tægonɨn, neka matev ate ndægo, ndøkhonøwe, tøte-nøtenɨn, neka nøtenat nøme ate ndægo tønøgonɨn, neka unimanqatin matev kandambaqape tønøgonɨn, manqei popotap nøzøgim nonqo, geté no kuku mbain tægonɨn, yaq no khokhó. 3 Neka no gigiap ate nqanømbe꞉go, amba gigiap-av ezoqam tæzø-etoamɨn, o noqa unimanqatin matev zapaya, nøkeza kha sa tænqonqotavɨn, gøinam-te tætaɨn, vø̄e-nanimɨn, getē no kuku mbain tægonɨn, yaq noqa matev, mokho ambá mbaín. Matev av nqægo, genǿ-tøkeák.

4 Gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo, ndego qaqa nakhamas-te gonemáv. Geté ndego ezoqa nøme gèzø-tøkeatún. Neka ndego ova matev mbaín. Neka ndego khambuvap matev mbaín neka ekeza iz eqawatáv. 5 Gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo, ndego gésapi꞉vák, neka ndego ekeza kha-qa yaq-te mba matavupáv, neka ndego mbøni nakhamas-te nqosøgeapáv, neka ndego manqa mate oskia gembó-eimák, ezoqa nøme manqa-zapa tembogo. 6  *Gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo, ndego khanakhanakh mbaín, matev soqøsoqa-qa yaq-te. Geté ndego unimanqatin matev mbøe-khaneát. 7  *Gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo, ndego tatak vinumáv. Geté ndego viniv sège-eqawát. Ndego Mbumbukiam oskia ndǿ-unimanqatintát neka te-te vó꞉tawāt. Neka gekha vinīv ndøgo, tømbo-fakhanumat, ndego føgøføgakh até géyát.

8 Kuku matev génavøemák. Geté Mbumbukiam-qa manqat vevezam matev, segé-navøém. Até manqat vinivinimba-te manqate matév-a, segé-navøém. Neka Mbumbukiam ezoqa nøme zøtezat vini tezø-etoam, ta matev ndøgo segé-navøém. 9 Nøtenat ndøgo, ni ndakin nqanigu, andé kopokopó. Neka ezoqa Mbumbukiam-qa manqat givevezumatun, ndøgo kopokopo mba ndøvevezumatún. 10 Geté uni matev-in tøfakhan, yaq nqanek matev vinivinimba, ibu-ibus nonqo nqanigu, ndø̀mø-navøém.

11 No nakhasam qategoam, no manqa āv tøte-manqatám, av nakheis ndi꞉manqate. Neka noqa matavap, āv tønømbe-goám, av nakheis ndi꞉matavap. Neka no matev āv tøte-geveatám, av nakheis ndi꞉gevewat. Geté ndakin, no mø̀ekhouwén, vø̄e-anganeam-en, neka nakheis-qa matev vø̄e-ivav. 12 Niqa nøtenat ndakin bavokho-qapé mbá. Ndøgo ate av-té, qakeza bugug ibøkha-te toqoqeiv. Gò꞉-ototáp. Geté vaev-te, ni abugug zíwambám, Mbumbukiam namba. No ndakin nøtenat khapémbá. Geté vaev-te, unin-qape, ndø̀menøtén, kopømba av-té, no ndakin Mbumbukiam ge꞉-otev.

13  *Nqanek matev misika, unimanqatin matev, neka Mbumbukiam-te vintønat matev neka kuku matev, sa gemǿ-navøemák. Geté ta matev misika mokho-te, matev uni qækandambaqape, kuku matév.

14

Mbumbukiam-qa manqat vevezam neka manqat vinivinimba-te manqate-qa yaq-te

1  *Zo kha-mba kuku matev mbo-ové. Neka zo matev upøgim-qa tøgó ndøgo, Mbumbukiam-ge Nqova-te ndøndo-okho. Zoqa poev kandambaqape, tabegó ndøgo, Mbumbukiam-qa manqat vevezam matev tozondapem. 2 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, Nqova Mbomambaqape matev gembo-etoam, manqat vinivinimba-te nde꞉manqate, ndego ambá av nqǣgo, ezoqam-tē genø-manqatē. Geté ndego Mbumbukiam-te mbá genø-manqaté. Ezoqa kopømba mbaín, teqa manqa mokho tindapem. Manqat ndøgo, ndemanqate, khonoam-té qagó. 3 Geté gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa manqat ndevevezam, ndego ezoqam-té genø-manqaté. Yaq manqat ndøgo, ndemanqate, ndego ezoqá nøme-qá unimanqatin me꞉føgøføgakhamɨ́n, neka zita vøzømbē-tøpazɨn neka mbøni vøzømbē-bøiɨn. 4 Gekha ezoqām ndego, manqat vinivinimba-te nde꞉manqate, av Nqova Mbomambaqape ndembøe-etoam, ndego ekeza unimanqatin mba me꞉føgøføgakhamɨ́n. Geté gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa manqat ndevevezam, ndego Klisten bawan ezoqam ate ndi꞉gu-qá unimanqatin ndøføgøføgakhamɨ́n, wambap-te.

5 No nqanø̂poév, zo ezoqa ate ndøzøte꞉go, Nqova Mbomambaqape-qa etoam matev tozondapem, manqat vinivinimba-te tøzøte-manqatat. Geté noqa poev kandambaqape nqánek: Zo Mbumbukiam-qa manqat zóvevezumát. Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa manqat ndevevezam, ndego ezoqā nøme zømbe-tøkeé. Geté ndego ezoqam, manqat vinivinimba-te nde꞉manqate, ndego teqa manqat mokho-te, ezoqa nøme tøkemáv. Geté ezoqa nøme, teqa manqat mokho te-ovøemat, yaq ezoqa ewaqape-qa unimanqatin kopømbá tøzømbe-føgøføgakham.

6 Nǿfuap! Ge zô, ndozo-matavap? No zo-te tøtøndonav, yaq no manqat vinivinimba-te sa tøte-manqatat, yaq ndøgo zo áv khazømbé-tøkē? Matev av nqægo gezǿ-tøkeák. Geté no manqat tøte-zømesimat, Mbumbukiam te꞉nømand, o nøtenat eqeieqei tæzø-etoam, o Mbumbukiam-qa manqat tæzø-vevezumat, o nømendim eqeieqei tøtøndo-ndap, yaq ndøgo zo kandambá tøzøtøke.

7 Pøinda neka gita zombó-matavupát. Ouv tozo-qaqaemat, yaq ezoqa pøinda tikhambøemem o gita tikhanøemem, gete taqa wag eqeieqei mbain tøgoat, yaq gê, ezoqa ouv-qa naq áv kiníndapēm? Géndapemák. 8 O nakhag kawa ezoqam, kipi tekhambøyam, gete taqa wag ndaføyambā mbā, yaq gê, ezoqa áv kinízøtēz, av nqægo, nakhāg? Gézøtezák.

9 Yaq Klisten wambap mokho-te, matev até kopó. Ezoqa nøme, manqat vini-te mba te꞉manqatat, neka manqat mokho-us manqateav vǿgoāt, yaq gê, ezoqa nøme mokho áv kimbǿe-ndapēm? Mokho gimbó-ndapemák. Manqat ndøgo ndemanqate, ndøgo khokhó sege-manqaté.

10 Manqei-qape-te nqanek, bawabawan-qa manqat vinivinimbá. Kopoav-qapé. Yaq nqanek manqat vinivinimba ate ndægo mokho-ús. 11 Geté no bawa vini ezoqam-qa manqat nøtenateav tøgoat, yaq no teqa manqa mokho nóndapák, neka até ndegó-a, noqa manqa mokho géndapák. 12 Yaq nakémbá, zo mokho-te, matev até kopó. Zo Nqova Mbomambaqape-qa etoam matev upøgim-qa ndozogo, zo matev upøgim-qa tøgó ndøgo, Klisten bawan ate ndi꞉gu, tiqa unimanqatin-te tøzømbe-tøke.

13 Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, Nqova Mbomambaqape-qa etoam matev tendap, manqat vinivinimba-te te꞉manqatat, yaq ndego yà beguligulím, Mbumbukiam tèabembøe-tøké, yaq ndego ezoqa nøme ta manqa mokho bezømbē-ovøyam. 14 Unimanqatín. No manqat vinivinimba-te tøte-guligulimat, noge nqova géguligulimít. Geté noqa matavap, khokhó segégoát.

15 Yaq no gekha nógō? No matev menás sǽgoát. No nqova-té qatǿ-guligulimát, neka até matavap-té-a, vǿe-guligulimāt. Neka no ouv nqova-té qatǿ-qaqaemát, neka até matavap-té-a, ouv vǿe-qaqaemāt. 16 Geté qo Mbumbukiam-qa iz nqova-te mba toqombo-eqatat, yaq gê, ezoqa nøme, ndigu nqanek manqat zøtezateav ndigu, Klisten wambap-te nandav, qoqa ike manqat áv kiní-unimanqatinīm neka “Amen” áv kiní-einīm? Nakhoa mbaín. Zapa ndǿgo, ndigu kopømba mbaín, qoqa manqat-qa mokho timbo-ndapem. 17 Qoqa ike manqat, mbomambaqape ambá qanegó. Geté ezoqa nøme taqa manqa mokho ndapeav tigoat, yaq qoqa manqat ndigu gezǿ-tøkeák, tiqa unimanqatin-te.

18 No ike kandambá, Mbumbukiam-te. Zapa ndǿgo, no manqat vinivinimba-te oskia nøte-manqaté, av Nqova Mbomambaqape matev ndenømbe-etoam. No mø̀eløvúb, zo ezoqa ate ndøzøte꞉go, taqa yaq-te. 19 Geté Klisten wambap mokho-te, no amba manqat mokho-us faev mba tæ-einin, ezoqa zømesim nonqo, ndøgo ambá qanimáv. Ambá ndø̄go, manqat vinivinimba-te, ande gekha taosen manqat tøte-manqatat, ta manqa mokho ezoqa ndapeav ndøgo.

20  *Nǿfuap! Zo ande nakheis me, sekemba ndø̀go᷄, zoqa zøtezat-te. Unimanqatín, manqa-zapa gone-qa yaq-te, zo andé nakhei nqonqon me me꞉gó. Geté zoqa zøtezat-te, zo ezoqa kandakanda ndøgó. 21  *Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo:

Evezøza ge-ein,

“No nginik bawan ezoqam,

bawa vini-ak-qá mokho-té

neka manqat vinivinimba-té qazømbé-manqatát.

Geté até ndøgó-a, ndigu noqa manqat géyogemák.”

22 Nqanek manqat ni āv qani-nømendím nqǽgo: Ezoqa manqat vinivinimba-te ti꞉manqatat, av Nqova Mbomambaqape ndezømbe-etoam, ndøgo Mbumbukiam-qá khakhatáp. Geté ta khakhatap ndøgo, ambá tiqa ndīgu, ndigu ndi-unimanqatinat, geté tiqa ndígu, unimanqatinteav ndigu.* Geté Mbumbukiam-qa manqa vevezam matev, ambá tiqa ndīgu, unimanqatinteav ndigu, geté tiqa ndígu, ndi-unimanqatinat.

23  *Gèmbo-mataváp. Zo tozo-møvabat, yaq zo ate ndøzøte꞉go, manqat vinivinimba-te tøzøte-manqatat, yaq ezoqa vini te-on, ndego ta matev-qa yaq-te otevateav ndøgo, o Klisten-av ezoqam te-on, yaq ndigu zo bianav mé꞉zǽb. 24  *Geté zo Mbumbukiam-qa manqat tozo-vevezumat, yaq ezoqa vini te-on, ndego ta matev-qa yaq-te otevateav ndøgo, o Klisten-av ezoqam te-on, yaq ndego ta manqat ndøgo te-ewag, ndøgo teqa mbøni unimé꞉lév. Yaq ndego segé-matøvém, ndego manqa-zapazapa-ús. 25 Teqa matavap, khonoam-te qagoam, bavokhó qanǿfakhán. Yaq ndego ekeza kha, manqei mé꞉laváo, bugug até manqei-té, Mbumbukiam-qa iz vǿ-eqā. Yaq āv gené-eín nqǽgo, “Unimanqatín. Mbumbukiam ngû꞉gú, zo mokho-te.”

Matev ndøgo, Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape ni ndini-etoam, eqeieqei āv khazí꞉-sasaetāt

26  *Nǿfuap! Av tægoat ndægo, av no qate-manqatavun, yaq zoqa wambap-qa yaq-te, áv khané꞉go? Āv qazøtégoát nqǽgo: Zo ezoqa ewaqape matev vinivinimba zógoát. Ezoqa nøme ouv qaqayám, neka ezoqa nøme nømendim matév, neka ezoqa nøme Mbumbukiam-qá manqat vevezám, neka ezoqa nøme manqat vini-te manqaté, neka ezoqa nøme nqanek Mbumbukiam-qa manqat ovøyám, av ndigu ti꞉manqatat. Gekha matēv ndøgo, zoqa guligulim-te tozo-matønumat, Klisten ezoqam-qá unimanqatin bete-føgøføgakhám. 27 Ezoqa manqat vini-te te꞉manqatat, av Mbumbukiam matev tembøe-etoam, yaq kopømba mbaín, ezoqa kopoav matev kopo tigoat. Geté ezoqa menas o misika mba ndǿmanqatát. Yaq ndigu ezoqam kopømba mbaín, manqat sa tumu-manqatat. Geté ezoqa kopokopo ndǿmanqatát. Yaq ezoqa nøme ta manqa mokho ndøgo, bè-ovøyám, ezoqa mokho bembøē-ndapem. 28 Geté manqa ovøyam nonqo ezoqam mbain tøgoat, yaq gekha ezoqām ndigu, manqat vini-te manqate-qa ndigu, ndigu manqat mbaín, sà beqonøvé. Ndigu Mbumbukiam-te, mokho mbá giabetu-manqaté.

29  *Ezoqa Mbumbukiam-qa manqat tivevezumat, ezoqa menas o misika mba bevevezám. Yaq ndigu ezoqa nøme tiqonavat, tiqa manqat yà begeveaném, eqeieqei tøpøtégo-a. 30 Ezoqa Mbumbukiam-qa manqat tevevezumit, yaq Mbumbukiam ezoqa nøme manqat te꞉-omat, ndego wambap-te teqotat, yaq ndego bugukhokhof ezoqam, Mbumbukiam-qa manqat tevevezumit, teqa manqat yà be-iváv. Yaq manqat ndégo témanqatát, Mbumbukiam manqat nøme ge꞉-omat. 31 Zo ezoqa ate ndøzøte꞉go, Mbumbukiam-qa manqat tozo-vevezumat, zǿ-enendtát. Yaq ndǿgo, ezoqa ewaqape zøtezat tiníndapém, neka zoqa manqat tiqa unimanqatin-te zita bezømbē-tøpaz. 32 Nqova Mbomambaqape, ezoqa manqa vevezam-qa yaq-te tøpøsumáv. Geté gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-qa manqat ndivevezam, ekezan ndømatøvememɨ́n, ande āv kiní-einīm neka ande gekha khøuwa-tē giní-einīm, manqat ndøgo, Mbumbukiam ge꞉zømas. 33 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam, khokho matev poeveáv. Geté ndego matev, sambi-té genø-matønumatún, Mbumbukiam-gi ezoqam-qa wambap mokho-te ate ndægo.

34  *Sakheis manqa bezø-feàzu᷄, wambap mokho-te. Kopømba mbaín, manqat sa timanqatat. Geté ndigu megetapak-qá mokho-té giabetu꞉gú. Até Mozes-qá guguna manqát-a, āv tøne-manqaté. 35 Geté ndigu manqa mokho ndape-qa tigoat, ekeza angana bezøbevapát, khoev-te tiqavazat. Zapa ndǿgo, sakheis Klisten wambap-te manqat sa timanqatat, ndøgo eqeieqeí mbá.

36 Gê, áv khané꞉go? Zo áv khazøté-matavap? Gê, Mbumbukiam-qa manqat, zo-té qandó-fakhan? O zo-te mbā qanǿgeavun? Āv taoká. 37  *Ezoqa nøme ndematavap, av nqægo, ndego Mbumbukiam-gē manqa vevezam ezoqām, o ndego Nqova Mbomambaqape-qā etoam matev ndømbôgō, ndego bète-otév, manqat ndøgo, no qazø-peaumavun, ndøgo Evezøza-qá manqa løvuat manqát. 38 Geté ndego nqanek manqat o-mba ndapeav tøgoat, yaq zo teqa manqat ndø-upø̀gi᷄m.

39 Nǿfuap! Manqat ate ndægo, Nqova Mbomambaqape-qa etoam matev-qa yaq-te qate-manqatavun, manqat kandambaqape nqánek: Zoqa poev kandambaqape, qabegó nqanek, Mbumbukiam-qa manqat tozo-vevezumat. Neka zo ezoqa zømbe-khafèa᷄p, manqat vinivinimba-te ti꞉manqatat, av Nqova Mbomambaqape, manqat ndezømbe-etoam. 40 Geté zo matev ate ndægo, ndaføyamba neka eqeieqei ndøgó.

15

Manqat Mbomambaqape mokho-te, gigiap-qape nqánek, Keliso løvøte-te gekhandi꞉v

1 Nǿfuap! No zo ndakin Manqat Mbomambaqape-qa yaq-te, manqa mate eim-qa nøzøgó, no zo bugukhokhof qatezømas. Zo mòzondapém, nqanek manqat. Yaq zo bazaføgakh-us zøtu꞉-waniáp. 2 Zo manqat nqánek qazøte-khandi꞉zát, zo føgøføgakh tozombo-geatat, av no qate-zømesimam. Mbain tøgoat, yaq zo khokhó sozo-unimanqatiním.

3  *Manqat ndǿgo tøtezømás, av Mbumbukiam ge꞉nømand. Bugukhokhof nqánek: Keliso niqa manqa-zapazapa evøzam nonqo ndønaním. Mbumbukiam-qa Manqat é-møndo꞉-eín, matev ndø̀fakhān. 4  *Yaq ndego gè-otøvém. Geté yaq khøuwa misika-qa zita-te, nqawá genø-khandí꞉v. Até taqa yaq-té-a, Mbumbukiam-qa Manqat é-møndo꞉-eín. 5  *Yaq ndego Pita-té gemøfakhán, yaq taqa zita-te, ekeza paev ezoqam tuelv vømøzø̄-fakhan. 6 Yaq taqa zita-te, Klisten ezoqa faev andled mø̀ndømø-løvú, gi-ometam. Nøme kopokopo mø̀ndø-pakhaéz. Geté ezoqa nøme, zua ndøyagé. Kopoáv. 7  *Yaq taqa zita-te, Zems-té gemøfakhán, neka tegi u-anim ate gi꞉goam vømøzø̄-fakhan.

8  *Yaq vaev-te, até nó-a, vømønø̄-fakhan. Taqa yaq-te, no andé khøuwa soqain-té qatøqán. 9  *Zapa ndǿgo, Keliso-gi u-anim mokho-te, ezoqa uni khapelavøqase-in nó. Unimanqatín, no ezoqa eqeieqeí mbá, ezoqa no Keliso-ge u-anem ndinæna. Zapa ndǿgo, no Mbumbukiam-gí bawan ezoqam nøngiæzotám. 10  *No Mbumbukiam-qá kuku matev zapayá, qæ-Keliso-ge-u-anem-en, av no ndakin nqate꞉go. Geté no Mbumbukiam teqa kuku matev, ambá av nqǣgo, khokhō segenø-etoām. Āv taoká. Zapa ndǿgo, sasae ndøgo, no qægoam, ndøgo mø̀ndømø-løvuám, av Keliso-gi u-anim nøme gi꞉sasaetam. Geté unimanqatín. No ambá av nqǣgo, nøkhapus mokho mbā sæsasaetām. Geté Mbumbukiam-qá kuku matev ndøgoám, no namba.

11 Geté ndøgo gigiap-qapé mbá, zo Manqat Mbomambaqape nō tøte-zømesimat o ndigu u-anim nøme ti꞉zømesimat. Zapa ndǿgo, niqa manqat kopó. Yaq zo nqanek manqat mòzo-unimanqatiním.

Løvøte ezoqam-qa khandi꞉zat-qa yaq-te

12 Ni zo qati-zømesimam, av nqægo, Keliso løvøte-tē gendo-khandī꞉v, yaq gê, áv khané꞉go, zo ezoqa nøme av ndøzøte-manqate, av nqægo, ezoqa løvøte-te gendō-khandi꞉vāk? 13 Ezoqa amba løvøte-te khandi꞉zateav tøgonɨn, yaq até Kelisó-a, løvøte-te ambá gékhandi꞉vák. Geté ndego mø̀ndø-khandí꞉v. 14 Neka nøme nqánek: Keliso amba løvøte-te khandi꞉vateav tøgonɨn, yaq manqat ndøgo, ni qati-zømesimam, ambá khokhó. Mokho mbaín. Yaq até zoqá unimanqatín-a, ambá mokho mbaín. Khokhó. 15 Av tægonɨn ndægo, yaq ni Mbumbukiam-qa yaq-te, ambá khavozam ezoqam nigonɨ́n, ni zo nqati-zømesim, Mbumbukiam Keliso løvøte-te gekhandi꞉v. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ezoqa løvøte-te amba khandi꞉zateav tegonɨn, yaq ndego até Kelisó-a, ambá gékhandi꞉vák. 16 Zapa ndǿgo, løvøte ezoqam nango khandi꞉zateav tøgønɨn, yaq até Kelisó-a, ndego løvøte-te nango ambá gékhandi꞉vák. 17 Yaq Keliso løvøte-te amba khandi꞉vateav tøgonɨn, zoqa unimanqatin matev, ambá mokho mbaín. Ambá khokhó. Neka zo manqa-zapa-te, ambá zua zogonɨ́n. 18 Neka ndigu Klisten ezoqa nøme, gipakhaez, ambá gemø-soqoezɨ́n. 19 Ni ndakin yage-qa yaq-te mba, Keliso-te tizio-tambat, getē megemege-qa yaq-te, ni Keliso-te ziō-tambatāk, yaq ni uni zí꞉-tanakhamba-én. Yaq ni ezoqa ewaqape nøme zíløvubát, ndigu ti-tanakhamba-ez.

20 Geté Keliso mø̀ndø-khandí꞉v, løvøte-te. Bugukhokhof ndégo tekhandí꞉v. Yaq ni mìzi꞉nøtén, vaev-te até løvøte ezoqa nømé-a, vǿkhandī꞉z. 21  *Løvøte, ezoqa kopo-té qandowáv. Adám. Neka até løvøte-te khandi꞉nat matév-a, ezoqa kopo-té qandowáv. Yesú. 22 Ni ezoqa ewaqape, Adam mokho-te, sizimú-pakhaentát. Yaq matev até kopó. Ni ezoqa ewaqape, Keliso mokho-te, sizimú-khandí꞉n. 23  *Mbumbukiam matev āv genevé nqǽgo: Bugukhokhof, Keliso ndøkhandí꞉v, løvøte-te. Yaq vaev, nqawa tendoqavan, løvøte-te ni ndǿkhandí꞉n, tegi ezoqam. 24 Yaq taqa zita-te, manqei-qape-qa vaev khøuwa vømǿfakhāz. Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu megetapak ezoqam neka kawakawa-za neka gekha ezoqa o nqova nøme, Mbumbukiam namba ndi꞉nøfeap, géngiæzó. Yaq megeat matev, Yesu Eve mbó-etoám. 25  *Yesu manqei-qape até gekhǽ-kawaevtát, atema Mbumbukiam-gi qaqa ezoqam ate ndi꞉gu vømú-ngiæzō, neka ekeza zenda tokhotapak mokho-te vǿu-āb. 26  *Yaq qaqa matev ate ndægo tumungiu, vaev løvøte ndǿngíu. 27  *Mbumbukiam-qa Manqat é-møndo꞉-eín, av nqægo, “Matev ate ndægo, teqá zenda tokhotapak mokho-té genø-áo.” Geté unimanqatín. Mbumbukiam gigiap ate nqægo, teqa zenda tokhotapak mokho-te ge-ao, ndego ambá av nqǣgo, até ekeza khá-ya, te mokho-tē genøvē. Āv taoká. 28 Yaq gigiap neka matev ate ndægo, Keliso mokho-te tøugoat, yaq ndego ekeza kha, Mbumbukiam-qá mokho-té genǿvé, te mokho-te ndego, ibugukhokhof gigiap ate ndægo teqa mokho-te gu꞉-ao. Yaq Mbumbukiam yakhapús, gigiap ate ndægo, kawa mó꞉goát.

29 Ezoqa amba løvøte-te khandi꞉zateav tigunɨn, av ezoqa nøme ndi꞉manqate, yaq gekha zapâ, ezoqa nøme løvøte ezoqam-qa iz-te, ibøkha iz gindapemɨn? Løvøte ezoqam amba khandi꞉zateav tigunɨn, yaq tiqa matev, mokho ambá mbaín. 30  *Yaq até ndøgó-a, niqa kha khøuwa kopoav, Mbumbukiam-qa Manqat zapaya, løvøte-te nqei-awam, ndøgo mokho ambá mbaín. 31 Nǿfuap! Unimanqatín. No nøkeza kha, khøuwa kopoáv, løvøte-té qatø-awám. Até nømé-a, unimanqatín. Yesu Keliso mokho-te, nigi Evezøza, no zo nø̀te-khambuváp. 32  *No Manqat Mbomambaqape zapaya, Efesus taon-te ezoqa soqøsoqa namba ande gaqo khobokhobos me qate-nøfe꞉pam, yaq ndøgo áv khanømbé-tøkē, ezoqa amba løvøte-te khandi꞉zateav tigunɨn? Matev av nqægo, ambá genǿ-tøkeák. Ezoqa amba løvøte-te khandi꞉zateav tigunɨn, yaq ezoqa nøme-qa manqat ambá unimanqatín, ndigu av ndi꞉manqate nqægo, “Lou sizīlogāt neka ibøkha sizī-izumāt. Zapa ndø̄go, ni avønīn zīpakhaēn.”

33 Geté gò꞉feazoát. Zo ezoqam-qa manqat av nqægo andé vǿe-tubām. Zapa ndǿgo, ezoqa soqøsoqa namba toqote-khokhombupat, yaq ndigu qoqa matev eqeieqei segé-ngi꞉nám. 34 Matavap eqeieqei-té qanøqambúz neka manqa-zapazapa matanam é-vø̄-ivøvem. No nqanek manqat tæzømbe-manqaté ndǿgo: Zo ezoqa nøme, Mbumbukiam zøtezateáv. Zo mivi bezøvití, ta zapaya.

Ezoqa løvøte-te tikhandi꞉z, yaq tiqa kha viní

35 Éisa, ezoqa nøme áv gipøtí-bevupēm penømakhaya, “Gê, løvøte ezoqam áv kiní-khandī꞉z? Yaq tiqa kha ande áv khazømbé-goāt, ndigu tinduqavaz?” 36  *Ezoqa ndigu av ndi꞉manqate, ndigu mokho ndapeáv, taqa yaq-te. Gèmbo-mataváp. Tae nanga toqo-zøgeakh, yaq mbusa naqanøká géfakhanák. Geté tae nanga ndø̀khæ-pakhá. Yaq váev mbusa tøfakhan. 37 Qo gigiap toqo-zøgeakh, kopømba ande av wit ndi꞉gu o gekha gigiap nøme ndægo, qo ambá av nqǣgo, tae-us qó-ogeākh. Geté qo nanga mba qózøgeákh. Yaq tae segéfakhán. 38 Mbumbukiam, ta nanga ndigu, kha ndakinak mbó-etoám, av ndego qambøe-pøovam. Nanga vinivinimba, mbusa bugug vinivinimba zøfakhanamɨ́n.

39 Até gigiap nømé-a, Mbumbukiam gekhakheinam, bugug vinivinimbá. Ezoqam-qa kha viní neka søvakha gigiap-qa kha vini, neka pipisi-qa kha vini neka zonga-qa kha vini. 40 Gigiap nøme, yan-té qano꞉gó neka gigiap nøme manqei-qape-té qagó. Gigiap ndøgo, yan-te nqo꞉go, taqa bugug keoge viní, neka gigiap ndøgo, manqei-qape-te nqago, bugug keoge vini. 41 Khøuwa-qa bugug keoge viní, neka løvøyak-qa bugug keoge vini, neka nduku-qa bugug keoge vini. Neka até ndukú-a, tiqa bugug keoge vinivinimbá.

42 Løvøte ezoqam-qa khandi꞉zat-qa yaq-te, matev até kopó. Ezoqam-qa kha, kopømba ande av tae nanga ndægo, ti-ogeakhem, yaq segé-navøém. Geté løvøte-te tøndo-khandi, yaq nqawa génanimák. 43  *Kha ndøgo, ndø-ozu, bugug soqaín neka bazaføgakh mbaín. Geté løvøte-te tøkhandi, yaq mbomambá segégoát neka bazaføgakh-ús. 44 Kha ndøgo, tø-ozat, ndøgo manqei-qape khá. Geté tøndo-khandi, yaq ndøgo khandi miavmiav khá. Manqei-qape kha nqago, yaq até khandi miavmiav khá-ya, ndø̂gó. 45  *Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo, “Ndego bugukhokhof ezoqam, Adam, Mbumbukiam khandi mbo-etoám, vø̄-ezoqam-ev.” Geté Keliso, ndego kopømba ande av Adam nøme, vaev-te gegeavun, ndego ekeza Nqova mokho-te, ezoqa khandi ndakinak zø-etoumatún. 46 Geté unimanqatín. Matev ambá av nqǣgo, khandi miavmiav kha bugukhokhof mo꞉geavūn. Geté bugukhokhof, manqei-qape kha mo꞉geavún. Yaq vaév, khandi miavmiav kha tøgeav. 47 Bugukhokhof ezoqam, ndego manqei-qape-té gendowáv. Mbumbukiam manqeí gene-khakheinøvém. Geté ndego ezoqa nøme, vaev gegeavun, ndego yan-té gendovís. 48 Ni manqei-qape ezoqam, ni até kopó, av Adam nde꞉go, ndego Mbumbukiam manqei ge꞉khakheinøvem. Geté vaev-te, ni løvøte-te tizimø-khandi꞉n, ni andé Keliso me zí꞉goát, ndego yan-te gendovis. 49 Ni ndakin Adam-qá bugug zi꞉keogé, Mbumbukiam manqei ge꞉khakheinøvem. Geté vaev-te, ni Keliso-qá bugug zí꞉kewagát, ndego yan-te gendovis.

50 Nǿfuap! No nqanek manqat tæzømbe-eín ndǿgo: Zo vø̀ezøtéz. Manqei-qape kha neka kouk, kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te tømø-oe. Unimanqatín. Gigiap ndøgo, sa qamø-navøemɨn, kopømba mbaín, navupav manqei-te tømø-oe.

51  **Nqáe! No mokho manqat nøtézømás: Ni ezoqa nøme, naqanøká zípakhaenák. Geté ni ate nqazi꞉gu, sizimú-enendtét. 52 Matev nakhamas-té qanǿfakhán. Ndánd segení-nqøóz. Kipi-qá wag zíyogém, ta wag ndøgo, ezoqa tæzømas, av nqægo, vaev mø̀ndø-fakhān. Yaq ezoqa ndigu gipakhaez, ndø̀ndo-khandí꞉z. Yaq ndigu miavmiav ndǿyagát. Yaq até ní-a, ni ta khøuwa-te zua tiziyagat, ni sizimú-enendtét, ti namba. 53  *Kha ndøgo, sa qamø-navøemɨn, bè-enénd, bemø̄-navupav-kha. Løvøte kha ndøgo, bè-enénd, bemø̄-khandi-miavmiav-kha. 54  *Nqanek matev tøfakhan, manqei-qape kha tø-enend, vømǿ-navupav-khā neka løvøte kha vømǿ-khandi-miavmiav-khā, yaq Mbumbukiam-qa Manqat gemǿ-unimanqatín, ndøgo av qæ-ein nqægo,

“Mbumbukiam-qa khagua, mø̀ndømø-eqá.

Løvøte matev, mø̀ndø-evøzám.

55  *Lǿvøte!

Gê, qoqa khagua møndǿ-eqa?

Āv taoká. Mø̀ndø-løvuám.

Lǿvøte!

Qoqa sanqava khanáqape, qo ezoqa qoqote-keqasam?

Mbaín. Mø̀ndøqa-navøém!”

56  *Løvøte-qa bazaføgakh, manqa-zapa-té qando-fakhaté. Neka manqa-zapa-qa bazaføgakh, Mozes-qá guguna manqat mokho-té qando-fakhaté. 57 Geté ike kandambá, Mbumbukiam-te. Yesu Keliso mokho-te, ndego nigi Evezøza, Mbumbukiam ni gìni-tøkeét. Yaq niqa khagua gemǿ-eqá.

58 Yaq nakémbá, nogi nøfuap mbomømboma! Føgøføgakh ndøwaniáp neka matev nøme benøzø̀zo᷄. Evezøza-qa sasae-te, bazaføgakh oskia ndø-asøzú. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, sasae ndøgo, zo Evezøza mokho-te nandozogo, khokho nonqó mbá.

16

Moni-qa yaq-te, ndigu Zelusalem Klisten ezoqam-te khofosam-qa gigoam, ndigu gipotonumam

1  *Zoqa moni møvøbam-qa yaq-te, zo Zelusalem Klisten ezoqam-te khofosam-qa ndozogo, noqa manqat nqánek: Matev āv tønegoném, av no Galesia Klisten bawabawan vinivinimba qazømbe-ein. 2 Sande-Sande, zo ezoqa ate ndøzøte꞉go, moni nøme gè꞉mendebám, ndigu pula-te qazo-qaqasumatun. Ndigu moni, Zelusalem Klisten ezoqam-gí. Soqaín ndøgo, moni sa ndø̄go tøzøté-møvøbēm, no tæfakhan. 3 Yaq no tøtøndonav, no ndigu ezoqam, zo tozo-vevesam, nginik moni tindapavet, pepa nøzǿ-etoám. Yaq Zelusalem Klisten ezoqam tìabiti-zøtéz, av nqægo: No nqanek moni pisam matev, mø̀e-unimanqatín. Yaq no ndigu ezoqam nókhofotáz, zoqa etoam matev namba. 4 No tæmatøvem, av nqægo, atē nō-a, banømā, yaq no ndæ̀má, ti namba.

Pol okho-qa yaq-te, gepøogeapam

5  *No Masedonia plovins-te tæmøfakhan, yaq no zo-té qatøndónáv. Masedonia ndøgo, nóqovezamák. 6  *Geté zo namba, elavøqase ndæ̀qóm. Yaq kopømba tøgoat, até qozaq viav-te ate ndægó-a, kopømba ande av løvøyak misika ndægo, sǽqotát, zo namba. Yaq taqa zita-te, no gekha manqei nøme-te tænav, zo kopømbaqapé, sozonǿ-tøkeém. 7 No poeveáv, ndakin mba notøndónāv. Yaq waū sǽzømēt, vǿeløvūb. Geté no tønøpoév ndǿgo: No zo namba khøuwa andé møe-mbá sizí-qovezám, Evezøza tømbo-pøovat, tenøtak.

8 No ndakin nqanek Efesus taon-te, até nóqotát, atema Pentikos khøuwa vømǿndāp. 9  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam mboqog mø̀ndønø-mboqozó, nqanek. Yaq no kopømbaqapé, Mbumbukiam-qa manqat tøte-zømesim. Geté qaqa ezoqam kopoáv ngigu. Yaq nakémbá, no elavøqase bàtøkhæ-qomát, nqanek.

10  *Timoti zo-te tefakhan, yaq zo vø̀khatowém. Yaq ndego fofogeap mbaín, sà begó, zo namba. Zapa ndǿgo, até ndegó-a, Mbumbukiam-qá sasae ndøgó, av no nqate꞉go. 11  *Ezoqa ndego besanqàwe᷄m. Yaq ndego no-te nqawa veseze-qa tegoat, gèmbo-tøkeém. Sambi-té qando-khofotøvém. Zapa ndǿgo, no ndego neka ndigu Klisten zifuap nøme, te namba gi꞉zav, nòzømbø-endáp.

12  *Nqanek manqat nøme, nigi Klisten nøfu Apolos-qa yaq-té qanegó. No nòmbo-pouweám. Ndego bèmá, zo-te, ndigu Klisten ezoqa nøme namba, zo-te tizav. Geté ndego ùnime꞉-poeveáv, ndakin tewav. Geté vaev-te, khøuwa eqeieqei tezømet, ndego ndø̀ndowáv zo-te.

Vaev manqat neka khaiya mboma manqat vinivinimba

13 Zo gò꞉feazoát. Neka føgøføgakh ndøwaniáp, unimanqatin-te. Zo kha føgakh-mbá qagó neka møe ndø̀go᷄. 14 Zo matev ate ndægo, kuku matev-us ndøgó.

15  *Neka nøme nqánek: Zo mø̀zøte-zøtéz, Stefanas neka ndigu ezoqa nøme, te namba khoev-te ndiyage, ibugukhokhof ngínik gi-Klisten-éz, Akaya plovins mokho-te. Nginik Klisten ezoqa nøme kandambá gizøtøke. 16 Yaq no nqazǿ-pouwe: Zo ezoqa av ngi꞉gu neka gekha ezoqa nøme, ndigu ti namba Evezøza-qa sasae ndigu, tiqá mokho-té qanu꞉gú.

17 No khanakhanakh kandambá qændap, zogi ezoqa misika, Stefanas neka Fotunatus neka Akaikus gigeavun. Unimanqatín. No ndakin kopømba mbaín, zo namba tøte-qotat. Geté nginik ezoqam, zoqá iziz ndøndapém. 18 No nginik ezoqa mokho-te, kha vøndæv kandambá qændap. Até zó-a, zo tiqa mokho-te, kha vøndæv vozōndapem. Ezoqa av ngi꞉gu, gèzøvizáp.

19  *Klisten bawabawan vinivinimba, nqanek Esia plovins-te ngiyage, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv zo-te. Até Akuilá-ya, zas namba Plisila, neka ndigu Klisten ezoqa nøme, tiqa khoev-te gipindumatun, tiqa khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv, Evezøza-qa iz-te. 20 Até Klisten ezoqam ate ngi꞉gú-a, no namba nqatiyage, tiqa khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv.

Zo tozo-møvabat, zenda kaka vø̀-itiamát neka vø̄ngenøndamat, ate av-té, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei ndægo.

21 No Pol, nqanek khaiya mboma manqat-qase, nøkeza zendá qate-peaumít.

22  *Gekha ezoqām ndego, Evezøza-te poev mbain ndego, ndego bèsoqoév.

Malanatá!*

23 Yesu Keliso-qa kuku matev, ndø̀goát zo-te.

24 No kuku kandambá zo-te, Keliso Yesu mokho-te.

* 1:8 1:8 1 Tes 3:13; 5:23

* 1:9 1:9 1 Zion 1:3; 1 Tes 5:24

* 1:10 1:10 Filip 2:2

* 1:12 1:12 1 Ko 3:4; Kel 18:24-28

* 1:14 1:14 Kel 18:8; Lom 16:23

* 1:16 1:16 1 Ko 16:15

* 1:18 1:18 Lom 1:16

* 1:19 1:19 Isa 29:14

* 1:20 1:20 Isa 19:12; 33:18; 44:25; Job 12:17

* 1:21 1:21 Met 11:25

* 1:23 1:23 Lom 9:32; 1 Ko 2:14

* 1:24 1:24 Kol 2:3

* 1:25 1:25 2 Ko 13:4

* 1:26 1:26 Met 11:25; Zems 2:5

* 1:29 1:29 Ef 2:9

* 1:30 1:30 Jer 23:5-6

* 1:31 1:31 Jer 9:24

* 2:3 2:3 Kel 18:9; 2 Ko 10:1

* 2:4 2:4 1 Tes 1:5

* 2:9 2:9 Isa 64:4

* 2:16 2:16 Isa 40:13

* 3:2 3:2 Iblu 5:12-13; 1 Pita 2:2

* 3:3 3:3 1 Ko 1:10-11

* 3:4 3:4 1 Ko 1:12

* 3:5 3:5-6 Kel 18:4, 11, 27-28

* 3:8 3:8-9 Met 16:27; Ef 2:20-22

* 3:11 3:11 Isa 28:16; 1 Pita 2:4-6

* 3:13 3:13 1 Ko 4:5

* 3:16 3:16 1 Ko 6:19; 2 Ko 6:16

* 3:19 3:19 Job 5:13

* 3:20 3:20 Psa 94:11

* 4:2 4:2 Luk 12:42

* 4:5 4:5 1 Ko 3:8

* 4:6 4:6 Lom 12:3

* 4:7 4:7 Lom 12:6

* 4:11 4:11 2 Ko 11:23-27

* 4:12 4:12 2 Tes 3:8; Met 5:44

* 4:15 4:15 Gal 4:19

* 4:16 4:16 Filip 3:17

* 4:17 4:17 Kel 19:22

* 4:20 4:20 1 Ko 2:4

* 5:1 5:1 Lev 18:7-8; Deut 22:30

* 5:3 5:3 Kol 2:5

* 5:5 5:5 1 Tim 1:20

* 5:6 5:6 Gal 5:9

* 5:7 5:7 Isa 53:7; 1 Pita 1:19

* 5:8 5:8 Deut 16:3

* 5:11 5:11 2 Tes 3:6; Tait 3:10

* 5:13 5:13 Deut 13:5; 17:7

* 6:2 6:2 Veve 20:4

* 6:9 6:9-10 Gal 5:19-21; Ef 5:5; Veve 22:15

* 6:11 6:11 Tait 3:3-7

* 6:12 6:12 1 Ko 10:23

* 6:13 6:13 1 Tes 4:3-5

* 6:14 6:14 Lom 8:11; 1 Ko 15:20; 2 Ko 4:14

* 6:15 6:15 Ef 5:30

* 6:16 6:16 Met 19:5

* 6:17 6:17 Zion 17:21-23; Lom 8:9-11

* 6:20 6:20 1 Ko 7:23; 1 Pita 1:18-19

* 7:9 7:9 1 Tim 5:14

* 7:10 7:10 Met 5:32

* 7:15 7:15 Lom 14:19

* 7:16 7:16 1 Pita 3:1

* 7:19 7:19 Lom 2:25; Gal 5:6; 6:15

* 7:22 7:22 Filem 16; 1 Pita 2:16

* 7:31 7:31 1 Zion 2:17

* 7:39 7:39 Lom 7:2-3

* 8:1 8:1 Kel 15:29

* 8:2 8:2 Gal 6:3

* 8:4 8:4 Gal 4:8; Deut 4:39; 6:4

* 8:6 8:6 Ef 4:5, 6

* 8:9 8:9 Lom 14:13-15; Gal 5:13

* 8:11 8:11 Lom 14:15, 20

* 8:13 8:13 Lom 14:21

* 9:1 9:1 Kel 22:17-18; 26:16; 1 Ko 15:8-9

* 9:2 9:2 2 Ko 3:2-3

* 9:4 9:4 Luk 10:8

* 9:9 9:9 Deut 25:4; 1 Tim 5:18

* 9:10 9:10 2 Tim 2:6

* 9:11 9:11 Lom 15:27

* 9:12 9:12 Kel 20:34; 2 Ko 11:9

* 9:13 9:13 Deut 18:1-3

* 9:14 9:14 Met 10:10; Gal 6:6

* 9:16 9:16 Jer 20:9

* 9:20 9:20 Kel 21:20-26

* 9:22 9:22 2 Ko 11:29

* 9:25 9:25 Filip 3:14; 2 Tim 4:7-8; 2:4-5

* 9:27 9:27 Lom 8:13; 13:14

* 10:1 10:1 Exo 13:21-22; 14:22-29

* 10:3 10:3 Exo 16:35

* 10:4 10:4 Exo 17:6; Num 20:11

* 10:5 10:5 Num 14:29-30

* 10:6 10:6 1 Ko 10:11; Num 11:4, 34

* 10:7 10:7 Exo 32:6

* 10:8 10:8 Num 25:1-9

* 10:9 10:9 Num 21:5-6

* 10:10 10:10 Num 16:41-49

* 10:16 10:16 Met 26:26-28

* 10:17 10:17 Lom 12:5

* 10:18 10:18 Lev 7:6

* 10:19 10:19 1 Ko 8:4

* 10:20 10:20 Deut 32:17; Veve 9:20

* 10:21 10:21 2 Ko 6:15-16

* 10:22 10:22 Deut 32:21

* 10:23 10:23 1 Ko 6:12

* 10:24 10:24 Lom 15:1-2

* 10:26 10:26 Psa 24:1

* 10:28 10:28 1 Ko 8:7

* 10:30 10:30 1 Tim 4:4

* 10:31 10:31 Kol 3:17

* 10:32 10:32 Lom 14:13

* 10:33 10:33 1 Ko 9:20-22

* 11:1 11:1 1 Ko 4:16

* 11:3 11:3 Gen 3:16; Ef 5:23

* 11:3 11:3 Manqat mokho nøme nqánek: Keliso, ndego anganeam-gé zapá, neka anganeam, ndego sævam-gé zapá, neka Mbumbukiam, ndego Keliso-gé zapá.

* 11:7 11:7 Gen 1:26-27

* 11:8 11:8-9 Gen 2:18-23

† 11:10 11:10 Nqanek manqat-qa mokho, elavøqase føgákh, Glik manqat-te. Ezoqa nøme, āv gini-mataváp nqǽgo: Kawa gutam nonqo, nqánek qane-manqaté. Até sakhéis-a, iz ndøndapém, guligulim-te Mbumbukiam-te tiguligulimat neka teqa manqat vǿvevezumāt. Geté ezoqa nøme ndimatavap, taqa mokho nqánek: Sævam anganeam mokho-té gunu꞉gú. Neka nøme ndimatavap, mokho nqánek: Sævam yakhapús, tømbo-pøovat, tuqa kawa tugutav o gutøveav tøgoat.

* 11:18 11:18 1 Ko 1:10-12

* 11:25 11:25 Exo 24:6-8; Iblu 8:8-13

* 11:27 11:27 Iblu 10:29

* 11:32 11:32 Iblu 12:5-6

* 12:2 12:2 Hab 2:18-19

* 12:3 12:3 1 Zion 4:2-3

* 12:4 12:4 Lom 12:6

* 12:11 12:11 1 Ko 7:7

* 12:12 12:12 1 Ko 10:17

* 12:13 12:13 Gal 3:28

* 12:27 12:27 Lom 12:5

* 12:28 12:28 Ef 4:11-12

* 12:31 12:31 1 Ko 14:1

* 13:2 13:2 Met 17:20

* 13:6 13:6 Lom 12:9

* 13:7 13:7 1 Pita 4:8

* 13:13 13:13 1 Tes 1:3

* 14:1 14:1 1 Ko 12:31; 14:39

* 14:20 14:20 Ef 4:14

* 14:21 14:21 Isa 28:11-12

* 14:22 14:22 Nqanek khakhatap, ndigu āv qane-zømesím nqǽgo: Ndigu ndø̀soqoéz. Zapa ndǿgo, ndigu unimanqatinteáv.

* 14:23 14:23 Kel 2:13

* 14:24 14:24 Zion 16:8

* 14:26 14:26 1 Ko 12:8-10

* 14:29 14:29 1 Tes 5:21

* 14:34 14:34 1 Ko 11:3; 1 Tim 2:12

* 14:37 14:37 1 Zion 4:6

* 15:3 15:3 Isa 53:5-12

* 15:4 15:4 Met 12:40; Kel 2:24-32

* 15:5 15:5 Luk 24:34; Met 28:16-17

* 15:7 15:7 Kel 1:3-4

* 15:8 15:8 Kel 9:3-6

* 15:9 15:9 Ef 3:8; 1 Tim 1:15

* 15:10 15:10 2 Ko 11:23

* 15:21 15:21 Lom 5:12

* 15:23 15:23 1 Tes 4:16; Veve 20:5

* 15:25 15:25 Met 22:44

* 15:26 15:26 Veve 20:14

* 15:27 15:27 Psa 8:6

* 15:30 15:30 Lom 8:36

* 15:32 15:32 Isa 22:13

* 15:36 15:36 Zion 12:24

* 15:43 15:43 Filip 3:20-21

* 15:45 15:45 Gen 2:7

* 15:51 15:51-52 Met 24:31

* 15:51 15:51 1 Tes 4:15-17

* 15:53 15:53 2 Ko 5:4

* 15:54 15:54 Isa 25:8

* 15:55 15:55 Hos 13:14

* 15:56 15:56 Lom 7:13

* 16:1 16:1 Lom 15:25-26; 2 Ko 8:1-9

* 16:5 16:5 Kel 19:21

* 16:6 16:6 Lom 15:24

* 16:9 16:9 Kel 19:8-10; 2 Ko 2:12

* 16:10 16:10 1 Ko 4:17

* 16:11 16:11 1 Tim 4:12

* 16:12 16:12 1 Ko 3:6

* 16:15 16:15 1 Ko 1:16

* 16:19 16:19 Kel 18:2, 18, 26

* 16:22 16:22 Gal 1:8-9; Veve 22:20

* 16:22 16:22 Malanata. Taqa manqa mokho nqánek: Evézøza, vø̀ndoqáv!

2 Kolin

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

2 Kolin

Pol-qa pepa qambo-menas, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Kolin taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pol nqawa, Kolin taon Klisten bawan ezoqam-té genø-peawám.

Ta pepa-te ndøgo, Pol bugukhokhof gezø-khofotav, ndego gèzøponqóm. Yaq taqa zita-te, ndego Taitus ndøkhofotáv, ti-te. Ndego tiqa yage matev, tèabete-qeiví, yaq teqavan, Pol tiqa yaq-te emanqat bembøē-votot. Yaq Taitus geqavan, ndego emanqat, āv gembøe-votót nqǽgo: Kolin Klisten ezoqam, Pol-qa manqat mø̀ndø-ndapém, neka tiqa manqa-zapazapa-te vøndō-qambuz. Geté ezoqa nøme, Pol-qa manqat, gèsanqawém, neka ndigu poeveáv, Pol tigi Klisten megeat ezoqam tezøgoat. Ndigu āv gini-manqatám nqǽgo: Pol ndego unimanqatin Keliso-ge u-aném mbá. Yaq ndakin nqanek pepa mokho-te, Pol mø̀ndæzømás, av nqægo, ndego unimanqatin Keliso-gé u-aném. Neka manqat nøme gepeawam, nqánek: Moni ndigu, Klisten gigiap-av ezoqam nonqo gipisam, ta pisam matev ndøgo, ùni bete-khouím. Yaq kopømbaqapé, ti-te ndigu tikhofosam.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé u-aném. Ndøgo Mbumbukiam-qá poév. Nqanek pepa nigi Klisten nøfu Timotí namba niti-peaomít.

Zo-té qeitø-peaomít, zo Mbumbukiam-gi Klisten bawan ezoqam, nandav Kolin taon-te ndozoyage, neka zo Mbumbukiam-gi ezoqa ate ndøzøte꞉go, Akaya plovins-te nandozo-yageap. 2 Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát, zo-te.

Pol-qa ike manqat Mbumbukiam-te, teqa tøke-qa yaq-te

3  *Ni Mbumbukiam-qa iz, zí-eqatát, ndego nigi Evezøza Yesu Keliso-ge Eve, ndego tanakh møqæ Tat, te mokho-te ni kha oskia ndinimbi-føgakhat. 4 Gekha vinīv ndøgo, tøni-fakhanumat, ndego ndø̀ni-tøkeát, ni kha vønimbí-føgakhāt. Yaq ta kha føgakh matev mokho-te ndøgo, Mbumbukiam ni ndini-etoam, ni kopømbaqapé, ezoqa nøme zizǿ-tøkeát, viniv matev tøzø-fakhanumat, yaq até ndigú-a, kha vøzǿ-føgakhāt. 5  *Keliso matev føgøføgakh kandambá ge-upøgim. Yaq ndakin até ní-a, matev føgøføgakh kandambá nqazi-upøgim, av ndego ge꞉-upøgim. Geté te mokho-te, ni tøke kandambá nqazi-ndape, ni kha ndīnīmbī-fø̄gākhāt. 6 Ni matev føgøføgakh nqei-upøgim, ndøgo zoqá tøke nonqó neka khandi ndape nonqó. Geté Mbumbukiam ndinitøke, neka niqa kha ndæføgakhat, yaq ndøgo até zó-a, ndø̀zøtøké, neka zo kha vøzømbé-føgākh. Yaq zo kopømbaqapé, bazaføgakh-us zówaniapát, matev føgøføgakh tøzø-fakhanumat, av ni nqanimbi-fakhanam. 7 Yaq nakémbá, ni zoqa yaq-te, Mbumbukiam-te mbá qeitøtaná. Zapa ndǿgo, ni mø̀tinøtén, zo matev føgøføgakh ndozo-upøgim, av ni nqati-upøgim, zo até Mbumbukiam-qá tøké-a, ndōzō-ndāpē, av ni nqati-ndape, neka zoqa kha vøzǿføgakh.

8  *Nǿfuap. Ni zo zøtezat-qa nizøgó, av nqægo: Ni Esia plovins-te ndøgo, matev føgøføgakh kandambá qani-fakhanumam. Khàpumu-khouwév. Ni amba niti-eqaném. Yaq ni qeimatavupam, ndèipakhaén. 9 Unimanqatín. Matev bugug āv qambøe-kewagám nqǽgo: Ni avønīn nīpakhaēn. Geté ndøgo tø̀nimbi-fakhán ndǿgo: Ni ambá av nqǣgo, nikeza kha-tē qeitōtanā, geté Mbumbukiam-te mbá qabatio-taná, ndego ezoqa løvøte-te ndekhandi꞉zat. 10  *Ndego ni mø̀ndøni-tøké neka vø̄khandi꞉n, løvøte avønin-te qeigoam. Até megemege-té-a, Mbumbukiam giní-tøkeát, ni vǿkhandi꞉ntāt. Ni te-te mbá qeitøtaná. Ndego ni nqawa ndø̀khandi꞉ntát. 11 Até zó-a, zo niqa yaq-te ndøzøte-guligulim, zo zòni-tøkeé. Yaq zo ezoqa nøme kopoav, niqa yaq-te tøzøte-guligulimat, yaq ezoqa kopoáv, Mbumbukiam ike manqat mbómanqatát, ni zapaya, ta matev ate ndægo-qa yaq-te, Mbumbukiam ni gini-tøkeam.

Pol gekha zapā, Kolin taon-te okhoeav qagoam

12 Ni nqánek qati-khambuváp: Ni mø̀tinøtén, matev nqanek manqei-qape-te nqeimatanam, neka zo mokho-te vø̄i-matønumam, ndøgo ndaføyambá neka mbomambá, ate av-té, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. Ni matev ambá av nqǣgo, manqei-qape-qā matavap loloakh-tē qeitø-matanām. Geté ni Mbumbukiam-qá kuku matev-té qeitø-matanám. 13-14  *Manqat ndøgo, ni nqeipeawam, ndaføyamba-qapé. Zo kopømbaqapé, mokho tozombo-ndapem. Ta mokho-te ndøugu, mokho manqat nøme mbaín. Zo niqa manqat nøme-qa mokho, mòzondapém. Yaq no tototaná ndǿgo: Vaev-te, zo mokho ate ndægo uni zombøé-ndapém. Yaq nigi Evezøza Yesu-qa Khøuwa Kandambaqape-te, até zó-a, kopømbaqapé, niqa yaq-te zøté-khambuvømém, ate av-té, ni zoqa yaq-te nqati-khambuvap.

15-16  *No qæmatavupam, zo khanakhanákh atozogó, noqa yaq-te. Yaq no āv qatepøotám nqǽgo: No Masedonia plovins-te tænav, no bugukhokhof, ambá zo-té qatøndo-navɨ́n. Yaq nango tøtøndo-qavanɨn, zo nqawa vø̄ezømetin. Yaq av nqægo, no zo namba tizi꞉gonɨn, ambá genø-menasɨ́n, neka zo khanakhanakh nøme vozō-ndapemɨn. Yaq no amba Zudia manqei-te tæmatɨn, zo ambá zonø-tøkemɨ́n.

17 Ge zô, ndozo-matavap? No matavap sǽ-enendtatun? Neka no qæpøoaɨn, no manqei-qape-qá matev-té qatǿ-pøogeapatun? Neka no khokhó sǽmanqatatun, av nqægo, no matev nōgō, gete matev nōgoāk? Āv taoká. 18 Mbumbukiam, ndego unimanqatín. Ndego mø̀ndæ-otév, ni ambá av nqǣgo, manqat khokhō seizø-manqatatūn, getē matev vini nimatønumatūn. 19  *Até Yesu Kelisó-a, ndego Mbumbukiam-ge Yo, teqa yaq-te Sailes neka Timoti neka no qati-zømesimam, ndego ambá av nqǣgo, manqat khokhō sege-manqatām, yaq matavap gè-enendtām. Āv taoká. Geté matev ndøgo, ndego ge-einin, tego, ndego ùnime꞉-gonɨ́n. 20  *Gekha manqa mbusa kopoav-qapē ndøgo, Mbumbukiam ge-aumat, Yesu mø̀ndø-unimanqatintát. Matev mø̀ndø-matønumám. Yaq nakémbá, ni te mokho-te, āv qazi꞉-manqaté nqǽgo, “Amén. Nqanek manqat unimanqatín,” neka Mbumbukiam-qa iz bembøē-eqawat. 21 Zo neka ni, bazaføgakh Mbumbukiam ni-etøomít, niqa unimanqatin-te Keliso-te bazaføgakh-us tizi-waniapat, neka ndego Nqova Mbomambaqape ande oil me vønimbō-qouz. 22  *Neka ndego ni-te mbusa ndømøpá, av nqægo, ni tegí. Nqova Mbomambaqape, ndego gini-etoam, ni mokho-te teyagat, ndego andé khakhatáp, av nqægo, Mbumbukiam ni vaev-te, nøme mba nimbó-etoám.

23 No Kolin taon-te okhoeav qagoam, av bugukhokhof qatepøoa, zapa ndǿgo. No poeveáv, zo viniv nøme tæzø-etoam, neka zoqa matev-qa yaq-te vøzǿ-ponqōm. No nqanek manqat Mbumbukiam-qá bøi-té qato-manqaté. Ndego mø̀ndæ-otév, noqa manqat unimanqatín. 24  *Ni ambá av nqǣgo, zo kawaenat-qa nizøgō, zoqa unimanqatin-qa yaq-te. Geté ni zó namba zi꞉sasaeát. Zo khanakhanakh etoam nonqó. Ni mø̀tinøtén, zo bazaføgakh-us zowaniáp, zoqa unimanqatin-te.

2

1  *Yaq nakémbá, no matavap āv qategó nqǽgo: No notøndó-navák, zo-te. Soqaín ndøgo, ni mbøni nqawa tøniva. 2 No mbøni vaev tæzø-etoam, yaq no ezoqa nøme mbaín, khanakhanakh tinø-etøomem. Zapa ndǿgo, no khanakhanakh zo mba zønø-etoám. 3 Yaq nakémbá. Manqat ndøgo, no bugukhokhof qazøndo-peawam, ta zapaya nqánek qazønde-peawám: Zoqa matev ambá bugukhokhof zokhakheinømemɨ́n. Soqaín ndøgo, no tøtøndonav, yaq mbøni nǿvā. Geté no khanakhanakh ndape-qa nogó, zo namba. No nqæmatavap, no khanakhanakh tønøgoat, yaq até zó-a, zo ate ndøzøte꞉go, khanakhanakh søzøtumú-goát, no namba.

4  *No zo pepa bugukhokhof fofogeap-us neka mbøni nqosøgeap-us neka eiv-us nopeaumát. Ta manqat mokho-te ndøgo, no zo ambá av nqǣgo, mbøni vaev etoam-qa nøzøgoām. Geté no zo zøtezat-qa nøzøgoám, no kuku kandambá zo-te.

Ndego ezoqam, manqa-zapa gego, teqa manqa-zapa, sà bezømbo-navøém

5 Ndego ezoqam, ndego mbøni vaev matev gengaz, ndego ambá av nqǣgo, mbøni vaev matev no nø-etoām. Geté ndego zo ezoqa ewaqape zø-etoám. Unimanqatín, ezoqa ewaqape-té mbá. Soqaín ndøgo, no manqat tækhouwevtet. 6 Yaq-fia ndøgo, zo ezoqa bawan-qape qazombotaem, ndøgo ság. Matev nøme, bègo᷄. 7 Geté zo teqa manqa-zapa, ndakin sà bezømbo-navøém. Neka gèmbo-tøkeém. Soqaín ndøgo, mbøni uni tømbøeva, yaq ndego gemø̄-sanqawām. 8 Yaq nakémbá, no nqazǿ-pouwe: Āv qane-ometém: Zo kukú te-te.

9 No ta pepa ndøgo, nqánek qate-peawám: No nøtenat-qa nøgoám, av nqægo, zo bazaføgakh-us tøpøzøté-waniap-a, neka noqa manqat ate ndægo, o-mba tøpøzøté-ndape-a. 10 Gekha ezoqām ndego, zo teqa manqa-zapazapa, sa tøzømbo-navøemat, yaq até nó-a, segenømbó-navøemát. Manqa-zapa tøgoat, ndego ezoqam gego, no amba sa tønømbo-navøemɨn, ság, no zo zapaya, Keliso-qa bøi-te, mø̀ndønømbo-navøém. 11  *No ndǿgo, tøté-matanám. Soqaín ndøgo, Saitan ni tinimbi-khavozam. Zapa ndǿgo, ni teqa pøogeap, mìzi꞉nøtén.

Pol Taitus-qa amba ge꞉vao

12  *No Tloas taon-te qæmø-fakhan, ezoqa Manqat Mbomambaqape, Keliso-qa yaq-te zømesim-qa, no Evezøza mboqog nømbe-mboqozó. 13  *Geté no nòfofogeapám. Zapa ndǿgo, noge nøfu Taitus, no amba nømbøe-vawám. Geté kha qeiviáv. Yaq no ndigu ezoqam, ouo manqat mba nøzø-eín, Masedonia plovins-te sasa nønav.

Keliso-gi u-anim, Mbumbukiam-qá bazaføgakh-té ginø-sasaeát

14 No ike kandambá, Mbumbukiam-te. Zapa ndǿgo, teqa khagua gò꞉-eqawát. Keliso mokho-té qane-eqá. Ndego khanakhanakh-us nde-okho, ezoqa ewaqape teqa khagua eqawat-qa yaq-te nde꞉zømesim, ndego ni oskia nifikí. Yaq ni mokho-te, nøtenat Keliso-qa yaq-te, manqei-manqei ate ndægot, andé gigiap sisip mbomambaqape me me꞉panqavøemét. 15 Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam-te, andé Keliso-qá gigiap sisip mbomambaqape me nitigú. Nqanek sisip sège-panqavøemét, ti-te ndigu, ndikhandi꞉zat-a, ndigu ndīsōqōētēt. 16  *Ti-te ndigu, unimanqatinteav ndigu, ta sisip ndøgo, andé peakha vøvánq. Løvøte-té qanø-ituzá. Geté ti-te ndigu, khandi ndindapet, ta sisip ndøgo, mbomambaqapé. Khandi zø-etoám.

Yaq gê, gekha ezoqâm, kopømba ndego, nqanek sasae tego? Khàpumu-føgákh. 17 Ni āv tiuká, av ezoqa nøme ndi꞉gu, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat nømendim mokho-te, moni qaqasam-qa mba ndigu. Āv taoká. Ni nqanek sasae, Mbumbukiam ni-etoám. Neka ni ezoqa khavozumáv. Ni Keliso-gí sasae ezoqám. Ni ezoqa nqati-zømesim, Mbumbukiam-qá bøi-té qeito-manqaté.

3

Kolin ezoqam, ndigu andé Pol-qá pepá

1  *Ge zô, ndozo-matavap? Ni nqanek manqat mokho-te, nikeza kha nqawa eqawat-qa nígu? O gê, ni ezoqa nøme-qa pepa binígu, ndigu amba niqa sasae-qa yaq-te ti꞉peaomemɨn, zo vøtī-zømasɨn? O ni zoqa pepa binígu, zo amba niqa sasae-qa yaq-te tøzøte-peaomemɨn, ezoqa nøme vøtī-zømasɨn? 2  *Āv taoká. Pepa ndøgo, niqa sasae-qa yaq-te, zo zøkezán. Ta pepa ndøgo, niqá mbøni mokho-té qanu꞉-peawáp. Ezoqa ewaqape kopømbá, segéqeivát neka segé-geve꞉mát. 3  *Nqanek pepa Keliso ndøpeawám. Ndøgo bavokho-qapé. Niqa sasae mokho-té qando-fakhán. Ndøgo ambá av nqǣgo, pēn qane-peawāp. Geté Mbumbukiam-gé Nqova Mbomambaqapé qane-peawáp. Neka ndøgo ambá av nqǣgo, nandi-tē qano-peawāp, av Mozes-qa guguna manqat ndæpeawap. Geté ezoqam-qá mbøni-té qanu꞉-peawáp.

4 Ni nqanek manqat nqeimanqate, zapa ndǿgo. Ni Mbumbukiam-te mbá qeitøtaná, ndego ni Keliso mokho-te nqanek sasae gini-etoam. 5 Ni matavapøteáv, av nqægo, ni kopømbaqapē, nqanek sasae teigoat. Geté ni mø̀tinøtén, bazaføgakh Mbumbukiam ni-etoám, nqanek sasae-te. 6  *Bazaføgakh ndégo tini-etoám, ezoqa teqa poev matev ndakinak-qa yaq-te nqati-zømesim. Nqanek poev matev ndakinak, Mbumbukiam ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, viní. Āv taoká, av Mozes-qa guguna manqat ndægo, mbuk-te ndøpeawap. Geté ndøgo, Nqova Mbomambaqape-té qando-okhó. Mozes-qa guguna manqat, ni løvøte ni-etoám. Geté Nqova, ndego khandi ni-etoám.

Nqova Mbomambaqape-qa tatas neka waev, ùnime꞉-løvú, Mozes-qa guguna manqat-qa tatas neka waev

7  *Mozes-qa guguna manqat, ndøgo nandi-te qo꞉peaupam, neka løvøte ndøni-etoam, waev-us neka tatas-us ndofakhán. Ta khøuwa-te ndøgo, Mozes nqanek manqat gendap, yaq Izlael ezoqam teqa bugug-te, amba me꞉kewagám. Zapa ndǿgo, taqa waev-qape, khàpumu-khouwév. Geté vaev-te, ta waev ndøgo, sège-khapelavøqase-tát. 8 Nqanek Mozes-qa guguna manqat, waev-us neka tatas-us qafakhan, yaq gê, Nqova Mbomambaqape-qa sasae-qa yaq-te, áv khané꞉go? Teqa sasae-qa waev neka tatas ùnime꞉-løvú, Mozes-qa guguna manqat-qa waev neka tatas. 9  *Unimanqatín. Mozes-qa guguna manqat, ndøgo ezoqa manqa-zapazapa-us ndivewe neka løvøte-te ndø-abam, taqa tatas kandambá. Geté matev ndøgo, ta mokho-te ni Mbumbukiam-qa bøi-te tizi꞉-ndaføyamba-en, ndøgo tatas neka waev nøme mba mo꞉gó. Kandambá tantáv. 10 Mozes-qa guguna manqat-qa tatas neka waev, matev ndakinak-qa tatas neka waev namba toqote-khamas, yaq ndøgo Mozes-qa guguna manqat, tatas andé mbaín. Mø̀ndømømbo-navøém. 11 Ta matev ndøgo, ndakin sa nqanavøemtet, taqa tatas neka waev kandambá qagoam. Geté matev ndakinak ndøgo, miavmiav ndøgo, ùnime꞉-løvú, ta matev ndøgo, av bugukhokhof qægoam.

12 Unimanqatín. Ni teitotaná ndǿgo: Nqanek matev ndakinak, miavmiav ndǿgoát. Yaq nakémbá, ni nqanek sasae, kha føgakh-mbá qatigú. Mivi mbaín. 13  *Ni āv tiuká, av Mozes nde꞉go, ndego ekeza bugug-te ndabua go꞉khafuzɨn, yaq Izlael ezoqam kopømba mbain qagoam, teqa bugug-qa waev giqeivim, ndøgo vaev-te qamø-navøem.

14 Izlael ezoqam, tiqa wema gètokám. Até ndakín-a, zua zøtokeáp. Mbumbukiam-qa poev gigeveømemɨn, ndego ibugukhokhof ti namba ge꞉-unimanqatin, ndigu mokho ndapemáv. Ta manqat ndøgo, andé ndabua me zømbe-khafuzú. Até ndakín-a. Nqanek ande ndabua me ndøzømbe-khafuzu, Keliso mba zømbé-oqoá. 15 Até ndakin khøuwa-té-a, ndigu Mozes-qa manqat gigeve꞉matun, tiqa wema-te, andé ndabua me zømbe-khafuzú. 16  *Geté gekha ezoqām ndego, Evezøza-te teqambun, ta ndabua ndøgo, ndø̀mbo-oqoé. 17  *Nqanek manqat Evezøza-qa yaq-te, Evezøza-gé Nqova me꞉manqaté. Yaq Evezøza-ge Nqova, ezoqa namba te꞉goat, ndego ezoqam, gigiap o matev kopømba mbaín tøløvønøvupat. Geté ndego mø̀ndømbo-nqovovøém. 18 Ni Klisten ezoqam, niqa bugug-te ndabua khafuzuáv. Geté ni-te, Evezøza-qá waev ndogamewáp. Yaq ndego Evezøza, Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, ni gè-enendtét, atema ni ande teqa bugug me vizimǿ-kewāg. Yaq Evezøza-qa waev, nøme mba mó꞉sanqatáv, niqa kha-te. Yaq sa tønǿ-khouwevtét.

4

Pol sègemát, Mbumbukiam-qa sasae-te

1 Mbumbukiam ni nqanek sasae, ekeza tanakh matev-té genøni-etoám. Yaq nakémbá ni yovitáv. Geté sèi-apét. 2  *Ni matev khonoam-te gonemáv neka matev mivi-us gonemáv, neka ni ezoqa khavozumáv, neka ni Mbumbukiam-qa Manqat køfigimáv. Āv taoká. Ni ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat, teqá bøi-té qeitø-zømesím. Yaq manqat ndøgo, ni nqati-zømesim, unimanqatín. Gekha ezoqām ndigu, matavap eqeieqei ndøzøgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, noqa manqat unimanqatín. 3 Manqat ndøgo, ni ezoqa nqati-zømesim, ambá av nqǣgo, mokho manqāt. Geté niqa manqat, mokho manqat ti-te mba ndígu tøgó, ndigu tisoqoez. 4  *Saitan, ndego manqei-qape-ge mbumbukiam, ndego tiqa wema mø̀ndøzø-tokéam, ndigu unimanqatinteav ndigu. Yaq ndigu kopømba mbaín, Manqat Mbomambaqape-qa waev vǿe-qeivāt, ndøgo Keliso mokho-te ndøndokhaev, ndego ande Mbumbukiam-qa bugug me nde꞉keoge. 5 Ni ezoqa ambá av nqǣgo, nikezan-qā yaq-tē qati-zømesīm. Geté ni Evezøza Yesu Keliso-qá yaq-té qati-zømesím. Ni zogí sasae ezoqám. Nqanek sasae, Yesu ni-etoám. 6  *Ndego Mbumbukiam, ndego av ge꞉-ein nqægo, “Waev bekhā, bøivun mokho-te,” ndego até niqá mbøni-té-a, waev vø̄u-sanqatav. Yaq ni mokho-te, até ezoqa nømé-a, Mbumbukiam-qa waev betēzøtez, ta waev ndøgo, Yesu Keliso-qa bugug-te ndøkhaev.

Mbumbukiam matev mbomømboma, andé manqei pot-té genø-nqeitám

7  *Ta matev mbomømboma, Mbumbukiam gini-etoam, ni manqei-qape ezoqam-qá kha-té qanu꞉gú. Geté niqa kha ndøgo, andé manqei pót. Gémøkuvøém. Yaq ezoqa āv giabiti-qeiví nqægo, bazaføgakh kandambaqape, ni mokho-te nqøu-sasaeat, Mbumbukiam-té qando-okhó, ambá ndø̄go, nikezan-tē qando-okhō. 8  *Ni-te, matev soqøsoqa vinivinimba kandambá nqafakhanam. Geté ni tokhonønateáv. Khøuwa nøme, ni āv qati-bevøpemɨ́n nqǽgo, “Áv khazí꞉-gonēm ndakin,” geté ni yovitáv. 9 Ezoqa ni ngiænoat-qa ndøgó. Geté Mbumbukiam ni nøuvindáv. Neka ezoqa ni kha nikhanæmatún. Geté ni løvøte qeivupáv. 10  *Niqa kha-te, ni andé Yesu-qá løvøte matev nitindapé. Nqanek matev ndǿgo tønde-fakhaté: Niqa kha mokho-te, até Yesu-qá khandí-a, betē-veveam. 11  *Unimanqatín. Ni nqeikhandî꞉nát. Geté niqa kha, oskia løvøte-té qeitø-awám, Yesu zapaya. Niqa kha, løvøte khá. Geté ta kha mokho-te ndøgo, até Yesu-qá khandí-a, tàbete-veveám. 12 Yaq av nqægo, ni ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat nqati-zømesim, ndøgo ni løvøte ni-etoám. Geté zo khandi zø-etoám.

13  *Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “No Mbumbukiam, mø̀e-unimanqatín. Yaq nakémbá, no manqat qæ-ein.” Ni nqova kopó, ndego ezoqa namba, nqanek manqat ge-ein. Até ní-a, ni nì-unimanqatinát. Yaq nakémbá, ni manqat nqeimanqate. 14  *Ni mø̀tinøtén, Mbumbukiam, ndego nigi Evezøza Yesu, løvøte-te gekhandi꞉v, ndego até ní-a, løvøte-te vǿkhandī꞉n. Yaq ndego ni ekeza megemege-té genǿ-ámb. Zó namba mé꞉-ámb.

15 Nqanek matev ate ndægo, ni-te nqafakhanam, zo tøke nonqó qanimbi-fakhanám. Yaq ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qa kuku matev, ezoqa nøme mba mó꞉khatób, Yesu-te, yaq ndigu Mbumbukiam ike manqat bembøē-manqate neka Mbumbukiam-qa iz betē-eqawat.

16  *Yaq nakémbá ni yovitáv. Geté seì-apét. Unimanqatín. Niqa kha-qa bazaføgakh, sège-navøemtét. Geté niqa mokho-te, ni khøuwa ate ndægot, sèi-ndakinak-entét. 17  *Matev føgøføgakh ndøgo, ni-te nqafakhanam, ndøgo ibu-ibus nonqó. Uni viniv-ín mbá. Geté vaev-te, ta matev mokho-te, matev mbomambaqape ndǿfakhán. Ndøgo segémá. Miavmiáv. Neka ndøgo unimé꞉-løvuám, matev ate ndægo, av ndakin nqanimbi-fakhanam. 18  *Yaq nakémbá. Ni kha-mba, ambá ndø̄go teimbo-ovē, bøi nqati-qeivi. Geté kha-mba ndǿgo teimbo-ové, bøi qeivupav ndøgo. Zapa ndǿgo, gigiap ndøgo, bøi nqazi꞉-qeivi, ndøgo ibu-ibus nonqó. Geté qeivupav ndøgo, miavmiav gigiáp.

5

Manqei-qape kha neka kha ndakinak-qa yaq-te

1  *Ni mìzi꞉nøtén, niqa manqei-qape kha tøsoqa, ndøgo ande palai khoev me nqawev, yaq Mbumbukiam ni andé khoev ndakinak me nimbí-etoám, yan-te nqo꞉go. Ta khoev ndøgo, ambá av nqǣgo, ezoqa ndøpuanumatūn. Geté Mbumbukiam ekezan ndǿpuán. Ta khoev ndøgo, miavmiav ndǿpuatét. Ndøgo niqá kha ndakinák. 2  *Ni nqanek kha-te nqaziyage, nqosøgeap zimboyogé. Esevem-ús. Neka ni tizimbo-endáp ndǿgo: Kha ndakinak ande ndabua ndakinak me zimí-uzám, ndøgo yan-te tøndowav. 3 Soqaín ndøgo, ni ande naqei-av me tizi꞉goat, niqa manqei-qape kha tizi-ivøvem. 4 Unimanqatín. Ni nqanek manqei-qape kha-te nqazigu, ni zì-esevém. Zapa ndǿgo, viniv khàpumu-khouwév. Ni poeveáv, niqa manqei-qape kha, ande ndabua me tizi꞉-khofoe. Soqaín ndøgo, ni ande naqei-av me tizi꞉goat. Geté ni kha ndakinak, ande ndabua me uzam-qa zi꞉gú. Yaq niqa manqei-qape kha, andé khandi ndǿkhóug. 5 Mbumbukiam ndøkhakheinømbém, kha ndakinak tizindapem. Ndego Nqova Mbomambaqape gini-etoam, ndøgo andé khakhatáp, av nqægo, ndego ni até kha ndakinák-a, vøní-etoām.

6  *Yaq nakémbá, ni kha føgakh-mba oskia nigú. Ni mìzi꞉nøtén, ni nqanek manqei-qape kha-te nqaziyage, ni Evezøza-qa khoev-te fakhaneáv. Zuá. 7 Ni ndakin nqaziyage, sìzi-unimanqatinát. Matev qeivi zuá. 8  *Geté ni kha føgakh-mbá. Ni manqei-qape kha, ndøgo ande palai khoev me nqawev, ivøve-qa nimbogó, neka Evezøzá namba yage-qa nigú, teqa khoev-te ndøgo. 9  *Geté oskiá ndøgo, ni Evezøza-qa khoev-te é-ndeimø-fakhān, o, manqei-qape-te zua niyagē, ni bazaføgakh ni-asøzú, ndego khanakhanakh etoam-qa nimbogó. 10  *Zapa ndǿgo, ni ate nqazi꞉gu, Keliso-qá megemege-té qabizimø-waním, manqa bizimø̄-ovøemem. Yaq ni yaq-fia āv qazimí-upøgím, av nqanek manqei-qape kha-te, matev mbomømboma o soqøsoqa nqazi꞉-matanam.

Mbumbukiam ezoqa nqawa tøkuzuat-qa ndøgó, ekezan namba

11 Ni mø̀tinøtén, Evezøza ni matev, ndø̀ni-geveá. Yaq nakémbá, ni nìmbovizáp, neka ezoqa Mbumbukiam-te yozoat-qa nizøgó. Ndego ni mø̀ndæ-otév. Yaq no tototaná ndǿgo: Até zó-a, zo mø̀zøte-zøtéz, niqa matev eqeieqeí. 12 Ni ambá av nqǣgo, nikeza kha eqawat-qa nigū, zoqa bøi-te. Āv taoká. Geté ni zo zømesim-qa nizøgó, av nqægo, zo ni tøzøte-khambuvupat, ndøgo kopømbá. Yaq av nqægo, zo kopømbaqapé, ndigu ezoqam sozozǿ-qavøitát, ndigu ndimatavap av nqægo, gigiap-qape ndø̄go, bøi toqote-qeivat, ambā ndøgo, ezoqam-qa mbøni-te nqøugu. 13 Ni matavap mbain teigoat, av ezoqa nøme ndi꞉manqate, ni Mbumbukiam-qá iz eqawat nonqo nigú. Geté ni matavap eqeieqei tønigoat, ni zo nitigú. 14 Ni Keliso-qá kuku matev ndønøzøngím. Ni āv qati-unimanqatinát nqǽgo: Ezoqa kopo, ezoqa ewaqape-qa ndønaním. Yaq te mokho-te, até ní-a, ni ate nqazi꞉gu, vizī-pakhaen. Ni awenege matev-te, sekemba yageapáv. 15  *Ndego ezoqa ewaqape-qa, ndǿgo tenenaním: Gekha ezoqām ndigu, ndiyage, ndigu ambá av nqǣgo, ekeza kha-qa beyagē, geté teqa ndégo tiabiti-yagé, ndego tiqa genanim neka løvøte-te vøndō-khandi꞉v.

16 Yaq nakémbá. Ni ezoqa nøme sekemba gevezoatáv, av manqei-qape ezoqam ndi꞉matanam. Até Kelisó-a, ndego ni bugukhokhof qeigeveitam, av manqei-qape ezoqam ndi꞉matanam, ni ndakin av nqægo sekemba geveuatáv. 17  *Gekha ezoqām ndego, Keliso mokho-te ndeyage, ndego mø̀ndø-ndakinak-év. Awenege matev, mø̀ndømø-navøém. Yaq nqáe! Matev ndakinak ndøngáz. 18  *Nqanek matev ate ndægo, Mbumbukiam-té qando-okhó. Ndego ni Keliso mokho-te, nqawa ekezán namba me꞉tøkunú, neka ni nqanek sasae vønī-etoam, ta mokho-te ndøgo, atē ezoqa nømē-a, Mbumbukiam namba betē-tøkuanem. 19  *Manqat ni ezoqa nqati-zømesim, nqánek: Keliso mokho-te, Mbumbukiam mu꞉goám. Yaq Mbumbukiam te mokho-te ndego, manqei-qape ezoqam vø̄tøkuzu, ekezan namba. Yaq ndego ezoqam-qa manqa-zapazapa, sekemba matavupáv. Manqat nqánek, Mbumbukiam ni gini-etoam, ezoqa tøti-zømesimat. Ndego ezoqa nqawa tøkuzuat-qa ndøgó, ekezan namba.

20 Ni Keliso-qá iz-té qeinøzø-manqaté. Ni mokho-te, Mbumbukiam ezoqa ekezan zø-akhayám. Ni ezoqa Keliso-qa iz-te nqeizǿ-pouwe: Zo Mbumbukiam-té qando-okhó neka teqa tøkuat matev vø̄ndapem. 21  *Keliso, ndego manqa-zapa-qase goneáv. Geté Mbumbukiam, niqa manqa-zapa ate ndægo, Keliso-té geno꞉vé, yaq ni te mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te bizimī-ndaføyamba-en.

6

1 Ni Mbumbukiam namba nqeisasaeat, ni nqeizǿ-pouwe: Zo Mbumbukiam-qa kuku matev qazondapem, até vøwaní, ta mokho-te ndøugu. Soqaín ndøgo, zo khokho sa qazondapem. 2  *Mbumbukiam āv gene-manqaté nqǽgo,

“Khøuwa eqeieqei qandap,

no qoqa guliguli manqat mø̀e-ewág.

No màtaqa-tøké,

ta khøuwa-te ndøgo, no qæzav, ezoqa tækhandi꞉z.”

Nqáe! Khøuwa eqeieqei ndakín. Khøuwa ndøgo, Mbumbukiam gezav, ezoqa tekhandi꞉z, ndakín.

Keliso-gi u-anim, Mbumbukiam-qa sasae-te, viniv kandakanda ndi-eqawat

3 Ni matev eqeieqei mba nimbopáev. Soqaín ndøgo, niqa matev ezoqa tiqa unimanqatin-te tøkhaosam neka ezoqa Mbumbukiam-qa sasae vǿngenøitāt. 4 Geté gekha matēv ndøgo, nqani-fakhanam, ni āv qati-vøndøzú nqǽgo: Ni Mbumbukiam-gí sasae ezoqám. Potonam matev neka ngenøgim matev neka gekha matev føgøføgakh nqani-fakhanam, ni bazaføgakh-us niwaniáp. 5  *Ni gèzitangatún, ndimbula-te vø̄nqeindumatun. Neka ni vø̄ngeandumatun. Ni sasae føgøføgakh nigoatún, neka khøuwa nøme, ni venanqei sømbiam kopømba mbaín, neka ifi nivinumatún. 6  *Ni matev eqeieqei-té qeiyagé, neka nøtenat nigú. Ni ezoqa matev aiyaiyav-te neka kuku matev-us nizøgó. Mbumbukiam-gé Nqova mu꞉sasaeát, ni mokho-te. Neka niqa kuku matev, ezoqa nøme-te, ngusum-te mba khazeáv. 7 Ni ezoqa unimanqatin manqat mba nizø-manqaté. Ni Mbumbukiam-qá bazaføgakh-té qeitø-sasaeát neka matev eqeieqei nigoatún. Ndøgo niqá nakhag gigiáp, nøfe nonqo neká khakhazam nonqo. 8 Ezoqa nøme, gìnivizáp. Geté nøme ndigu, mivi ni-etoumatún. Ezoqa nøme, iz gìni-eqawát. Geté nøme ndigu, iz gìnivoát. Ezoqa nøme, ni khavozam ezoqam mi꞉næná. Geté ni unimanqatin manqat mba nimanqaté. 9  *Ezoqa nøme, ni khokho ezoqam mi꞉næná. Geté nøme ndigu, ni mø̀ndæzøtéz. Ni ambá nipakhaenɨ́n. Geté, nqáe! Ni khandi zua nigú. Ni gèzitangatún. Geté ni løvøte, etopøteáv. 10 Ni mbøni nivavatún. Geté ni khanakhanakh oskia ni-asøtøvé. Ni gigiap-av ezoqám. Geté ni mokho-te, ezoqa kopoáv, andé ge꞉-gigiap-kopoav-ezoqam-éz. Ni zenda-zenda mbá qatiyagé. Geté Keliso mokho-te, ate ndægo, niqá.

11 Zo Kolin-ak. Ni manqat ndaføyambá seizø-manqatám. Ni kuku kandambá zo-te. 12 Ni ambá av nqǣgo, kuku matev gèmøni-navøēm zo-te. Geté zo zøkezan zoto-tokém, niqa kuku matev. 13  *No zo ndakin, andé nogi nakheis me nøzømbe-manqaté. Zo āv tøne-matanám, av ni nqeizømbe-matanam. Até zó-a, zo kuku yà bezøgó ni-te.

Ni ezoqa namba bizi꞉-tøkuàne᷄m, ndigu unimanqatinteav ndigu

14  *Zo ti namba me꞉tøkùa᷄t, ndigu unimanqatinteav ndigu. Gê, matev eqeieqei neka matev soqain, áv khané-tøkuā? Neka gê, waev bøivun namba, áv khané-tøkuā? Kopømba mbaín! 15 Yaq gê, Keliso nqova soqaqape namba, nqova kopo-te áv kiníyagāt? Neka gê, ezoqam nde-unimanqatinat, áv kené-tøkuā, ezoqa nøme namba, ndego unimanqatinteav ndego? 16  *Yaq gê, Mbumbukiam-qa khoev, tae khøuwiap namba áv khané-tøkuā? Nakhoa mbaín. Zo mø̀zøte-zøtéz. Mbumbukiam-qa khoev, ní, ndego khandi miav-ak Mbumbukiam. Ndego ekezan, āv gene-eín nqǽgo,

“No ezoqám namba nøtéyagát

neka no ti mokho-té tøtú꞉-okhoát.

No tigí Mbumbukiam tǽgoát

neka ndigu nogi ezoqam vǿgoāt.

17  *Neka Evezøza manqat nøme, āv gene-manqaté nqǽgo:

Vø̀ziváz ndigu, neka ti-te vø̄qataz.

Neka gigiap ndøgo, noqa bøi-te soqain ndøgo,

kha mbokhanø̀ze᷄m.

Yaq no zo ndæ̀khatób.

18  *Neka Evezøza, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo, manqat nøme āv gene-manqaté nqǽgo:

No Zøve nøzǿgoát

neka zo nogi nakhei angana

neka nakhei mbasi vozonǿ-goāt.”

7

1 Nøfuap mbomømboma! Mbumbukiam nqanek manqa mbusa mbomømboma ate ndægo gini-awam, yaq gekha manqa-zapazapā ndøgo, kha-te o matavap-te qazi-matønumatun, zí-ivøvém. Ni Mbumbukiam-qá mokho-té qabizu꞉gú. Vizap-ús. Neka bazaføgakh bizi-asøzú, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei bizīyage.

Taitus Kolin ezoqam-qa yaq-te emanqat gevotot, Pol khanakhanakh kandambá gendap

2 Ni zoqa mbøni, vø̀ni-mboqoá. Ni ezoqam-te manqa-zapazapa goneáv, neka ezoqa kopo ngi꞉wateáv. Neka ni ezoqam-te, gigiap aqonøpøteáv. 3 No nqanek manqat, ambá av nqǣgo, zo vøozoat-qa nømanqatē. Āv taoká. No mø̀ezø-eín. Ni kuku kandambá zo-te, neka ni kuku até ginígoát, oskiá ndøgo, zo namba tizi꞉-pakhaen o zo namba tizi꞉yagat. 4 No zo nò-unimanqatinát. Neka nø̀te-khambuváp, zo. No zoqa yaq-te nqate-matavap, niqa yage føgakh-qape mokho-te, no kha nømbe-føgakhát. Neka no khanakhanakh kandambá.

5  *Ni Masedonia plovins-te qeimø-fakhan, ni viniv kandambá, qani-fakhanumam. Pusup mbaín. Bavokho ndøgo, gìni-ponqomám, neka ni mokho-te, møe neka fofogeap vønīgoam. 6 Geté Mbumbukiam, ndego ezoqa kha føgakh matev ndezø-etoam, ndigu mbøni ndøzøvaev, ndego kha føgakh ni-etoám, Taitus gendowav. 7 Geté Mbumbukiam ni kha føgakh ta-mbá mbá ndøgo, gini-etoam, Taitus gegeavun, geté até ndøgó-a, ndego zoqa yaq-te manqat gini-ein, av matev mbomømboma qazømbøe-matønumam. Neka ndego nøme āv gene-eín nqǽgo: Zo vao kandambá no-te, neka zo tanakh zøgó, av qazøte-matønømem, neka no ndø̄zø̄nø̄mbō-vīgīm. No nqanek manqat qæ-ewag, no khanakhanakh kandambá qændap.

8-9  *Ta pepa ndøgo, no bugukhokhof qatøndo-peawam, zo mbøni zømbevá. Unimanqatín, no qæmatavupam, zapá sætøndo-khofotáv. Geté no ndakin khanakhanákh, taqa yaq-te ndøgo, no qatøndo-khofotav. Zapa ndǿgo, zo mbøni vaev-qase ambá qazøte-ndapém. Geté ta mbøni vaev matev mokho-te, zo Mbumbukiam-té qazonø-qambúz. Zoqa mbøni vaev matev mokho-te, Mbumbukiam ndøsasaetám. Yaq av nqægo, noqa pepa mokho-te ndøgo, zo soqain-qase qeiviáv. 10  *Mbøni vaev matev av nqægo, Mbumbukiam-te ndøndo-fakhate, ndøgo ezoqa gèzøtøkeé, yaq ndigu Mbumbukiam-te vø̄-qambuzɨn, neka khandi vø̄ndapemɨn. Mbøni vaev matev av nqægo-qa yaq-te, tanakh mbain taqagoat, kopømbá. Geté manqei-qape mbøni vaev matev, ezoqa løvøte-té qanø-ituzá. 11 Nqáe! Zoqa mbøni vaev matev mokho-te, Mbumbukiam matev qaniqaním gezø-matønumam. Zo ndakin Mbumbukiam-qá poev matev paev-qa mba zombogó. Neka zo āv qazøte-matøvemém nqǽgo: Matev ndøgo, zo mokho-te qando-fakhan, soqaqapé. Neka zo mǿe. Soqaín ndøgo, manqa-zapa nøme av nqægo tøzøfakhan. Neka zo vao kandambá no-te. Neka zo ndego ezoqam, manqa-zapa gego, mòzo-guguím. Ta matev ate ndægo, zo ni āv qazøte-nømánd nqǽgo: Zo nakhoa eqeieqei geve-qa zogó.

12 Ta pepa ndøgo, no qatøndo-peawam, no ambá te zapaya ndēgo, tøtønde-peawām, ndego ezoqam, manqa-zapa gego o te zapaya ndego, manqa-zapa gembogo. Geté no nqanek pepa ndǿgo tøtønde-peawám: Zo Mbumbukiam-qa megemege-te, āv qane-vøndøzém nqægo: Zo kukú ni-te neka zo niqa manqat o-mba zotondapé. 13 Ni kha mø̀ndøni-føgákh, taqa yaq-te.

Geté taqa yaq-te mbá mbá. Ni kha nøme mba ndǿgo tønimbi-føgákh neka khanakhanakh vø̄indapem, Taitus manqat gini-ein, av nqægo, zo ate ndøzøte꞉go, qazombo-tøkeam neka mokho-te vozombō-eqeieqei-tam. 14 No Taitus-te, nø̀te-khambuvupám, zo zapaya. Yaq zo mòzo-vøndøzém, av nqægo, noqa manqat unimanqatín, neka zo ni mivi etopøteáv, taqa yaq-te. Manqat ate ndægo, ni zo qeizø-manqatam, unimanqatín. Yaq ndakin, até niqá khambuvap manqát-a, zoqa yaq-te Taitus qeimbo-einim, ndøgo mø̀ndø-unimanqatín. 15 Taitus zo-te gegeavun, yaq zo mòzo-khatowém, møe-ús neka vizap-ús, neka teqa manqat o-mba vøzømbø̄e-ndapem. Yaq matavap qambo-vesezɨn, ndego kuku kandambá zo-te. 16 No khanakhanakh kandambá. Zapa ndǿgo, no āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Zo matev eqeieqeí sozógót.

8

Etoam matev eqeieqei-qa yaq-te

1  *Nǿfuap! Ni zo zøtezat-qa nizøgó, av nqægo: Mbumbukiam Klisten bawabawan mokho-te, Masedonia plovins-te ndøgo, teqa kuku matev mokho-te, matev kandakandá gematønumam. 2 Ndigu viniv-qape, ambá qane-khamasimám. Geté ndigu khanakhanakh kandambá. Ndigu gigiap andé mbaín. Geté tiqa khanakhanakh mokho-te, ndigu Klisten ezoqa nøme, tøke kandambá gizøgo. 3 No zo āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Ndigu gigiap mbain ambá ginigú. Neka ambá kopømba mbaín, ezoqa nøme tizøtøke. Geté ndigu nøme mba zømbo-etoám. Ekeza poev-té ginøgoném. 4 Ndigu ekezan mbá segeni-viám, av nqægo, “Até ní-a, ni ndigu Klisten ezoqam, gigiap-av ndigu, ndøgo Zudia manqei-te ndiyage, ambá nizø-tøkeɨ́n, moni vøizø̄-khofotazɨn.” 5 Ni qeimatavupam, ndigu moni-qasi mba ndǿ-etøomém. Geté ndigu bugukhokhof, ekeza kha, Evezøza mbo-etøomém, yaq vaev até ní-a, ande ekeza kha me vønimbī-etoam. Ndigu Mbumbukiam-qá poev mbopaevém, taqa yaq-te.

6 Yaq ta zapaya ndøgo, ni Taitus āv qeimbøe-viømém nqǽgo: Ndego até zo mokho-té-a, ta tanakh matev sasae ndøgo, gengaz, zo ndigu Klisten ezoqa zapaya moni nqazo-pisam, ùni betekhóu. 7  *Zo andé gigiap kopoav ezoqám. Zo Mbumbukiam bazaføgakh-us zo-unimanqatinát, neka teqa manqat eqeieqei zomanqaté. Neka zo zøtezat kandambá. Neka zo Mbumbukiam-qá sasae gone-qa zogó. Neka zo mokho-te, kuku kandambá. Ta kuku matev ndøgo, ni-té qazoqeivám. Yaq nakémbá, zo ande gigiap kopoav ezoqa me ndøzøte꞉go, zoqa tøke matev até kandambaqape bezøgó, ti-te ndigu, Zudia Klisten ezoqam.

8 No nøzǿ-pouweák, av nqægo, zo vø̀zøtøkē. Geté no tiqa yaq-te zømesim-qa nøzøgoám, ndigu Klisten ezoqa nøme ndizøtøke. Yaq no qeivi-qa nogó, av nqægo, até zoqá kuku matév-a, unimanqatīn tøpøtégo-a. 9  *Zo mø̀zøte-zøtéz, nigi Evezøza Yesu Keliso, ndego kuku kandambá gego ni-te. Ndego gigiap kopoav ezoqam ndøgoám. Geté ndego mø̀ndømø-gigiapav-ezoqam-év. Zo me꞉gó. Ndego tenegó ndǿgo, teqa gigiap-av matev mokho-te, zo andé tøne-gigiap-kopoav-ezoqam-éz.

10 Moni pisam-qa yaq-te, noqa matavap nqánek: Zo-te qanimáv, zo moni tozo-etøomem, ndigu Klisten ezoqam nonqo. Viav nøme qagoam, zo matavap é-mozoto-veém, taqa yaq-te, neka moni pisam é-vozotō-ngazem. 11 Yaq ndakin matev vø̀khouím, zo qazongazem. Av zo matavap qazøte-veem, taqa yaq-te, zo ndakin nqanek matev āv tøzøté-khouím. Khanakhanakh-ús. Gekha monī ndigu, zo kopømba ndøgo, tozozø-etoam, sègezø-etoám. 12  *Qo tøke-qa toqogoat, yaq Mbumbukiam ndø̀qa-khatiú, qoqa tøke matev. Ndego qoqa etoam matev, ndǿgo tenékhamás, av gigiap nandaqambe꞉go. Geté gigiap mbain toqogoat, etoam nonqo, ság, etopøteav tøgoat.

13 Noqa poev ambá av nqǣgo, zo ndigu zogi moni ate ndi꞉gu tozozø-etoam, yaq zo zenda-zenda mbā sozōwān. Geté no āv qanømbe-poév nqǽgo: Matev sà betumuvií. 14 Ndakin zo gigiap kopoáv nandøzøgo. Yaq zoqa gigiap nandav, zo kopømbá, zozømbé-tøké, ndigu ndikhakhambaezat. Yaq vaev ndígu tizǿtøké, ndigu gigiap kopoav tøzøgoat, gete zo tozo-khakhambaeztat. Yaq av nqægo, matev sugumú-víat. 15  *Yaq matev āv qanégoát, av Mbumbukiam-qa Manqat, Izlael ezoqam-qa yaq-te nqæpeawap, ndigu leg-av manqei-te mana gipizumam, “Gekha ezoqām ndigu, kopoav gipizam, ndigu ambá av nqǣgo, mana khàpe zømbe-khouwēv. Neka gekha ezoqām ndigu, khapelavøqase gipizam, ndigu ambá av nqǣgo, mana khapémbá. Geté ezoqa ewaqape kopømbá gigoam.”

Ezoqa misika-qa yaq-te, Kolin taon-te tizav

16 No ike kandambá, Mbumbukiam-te. Zapa ndǿgo, ndego Taitus kuku matev zo-te, āv gembøe-etoám, av no nqanømbe꞉go. 17 No qamboviam, zo-te tewav, yaq ndego nakhamas-té qanømbo-póe. Ndego matavap av nqægo, é-møndømbøe-goám. 18 Ni te namba, até ezoqa nømé-a, nikhofotaváv. Ngenek nigi Klisten nøfu, Klisten bawabawan ate ndægot, gèmbovizáp. Zapa ndǿgo, teqa Manqat Mbomambaqape nømendim matev qanimáv. 19 Klisten bawabawan ezoqam, ngenek até nqanek sasae-té-a, vø̄veatøvem: Ngenek ní namba bati-apét, Klisten ezoqam tøke nonqo moni, Zelusalem taon-te batī-ndapavet. Ni tøtigút ndǿgo: Evezøza-qá iz be-eqawát neka ndigu Klisten ezoqam betēqeivim, av nqægo, ni ndigu tøke-qa nizøgō.

20 Ni sa teitumu-apet, zapa ndǿgo: Soqaín ndøgo, ezoqa niqa manqa tigeve꞉mat, ni tiqa etoam matev kandambaqape nqeigeazoat. 21 Ni matev eqeieqei gone-qa nigú. Ambá ndø̄go, Evezøza-qā bøi-te mbā, geté até ezoqam-qá bøi-té-a.

22 Ndigu ezoqa menas namba, nigi Klisten nøfu nøme nikhofotaváv. Ni teqa yage mø̀iqeivám. Khøuwa kopoáv neka matev vinivinimbá. Neka ni mø̀tinøtén: Ndego ezoqa tøke-qa zøgó. Yaq ndakin, ndego zoqa yaq-te ge-ewag, av zo ndigu Klisten ezoqa nøme tøke-qa ndozogo, ndego ti namba okho-qa nøme mba mo꞉gó, nqanek sasae-te bezømbētøke.

23 Yaq Taitus-qa yaq-te, ndego nogé yaq táng. Ndego no sasae namba, nìtigú, zo nonqo. Neka ndigu nøfuap menas nøme, zo-te tinduzav, ndigu Klisten bawabawan-qá iz-té gindúzáv. Tiqa sasae, ndigu Keliso-qá iz me꞉-eqawát. 24  *Yaq nakémbá, zo nginik ezoqam vø̀khatób. Kuku matev-ús. Yaq Klisten bawabawan nøme, āv giabiti-qeivím nqægo, ni zo nqati-khambuvap, ndøgo unimanqatín.

9

Manqat nøme, tiqa tøke-qa yaq-te, ndigu Klisten ezoqam-te tikhofotøvem, ndigu Zudia manqei-te ndiyage

1  *No manqat kandambaqape nøme peawapøteav tøgoat, zoqa tøke-qa yaq-te, Mbumbukiam-gi ezoqam-te, ndigu Zudia manqei-te ndiyage, kopømbá. 2 No mø̀tenøtén, zo tøke-qa zogó. No taqa yaq-te, nø̀te-khambuvupám, ti-te ndigu, Masedonia plovins-te ndiyage. No ndigu āv qazømbe-eín nqǽgo: Zo Akaya plovins-te ndozoyage, mòzo-khakheinám. Viav nøme qagoam, zo moni asøsam é-mozongazém. Yaq ndigu zoqa poev-qa yaq-te giyogem, ndigu Klisten ezoqam tozozø-tøke, yaq ate ndigú-a, poev āv tiniveém. Ezoqa kopoáv. 3 No nginik nøfuap ndǿgo tøte-khofotaváv: Soqaín ndøgo, no zoqa yaq-te khokho sa qate-khambuvupam. Geté no tønøpoév ndǿgo: Zo é-mozoto-khakheinám, av no zoqa yaq-te qate-ein. 4 Soqaín ndøgo, Masedonia plovins-ak no namba titøndu-niav, yaq ndigu tiqeivim av nqægo, zo khakheinøpøteāv, yaq ni mivi teindapem, taqa yaq-te. Geté ni mbá mbá. Até zó-a, zo mivi vozō-ndapemɨn. 5 Yaq nakémbá, no āv qate-matøvém nqǽgo: No nginik nøfuap, bàtøndokhæ-khofotáz, zoqa etoam matev bēkhakheinømem, av bugukhokhof manqa mbusa qazønimbi-ve. Yaq zoqa etoam matev, khakheitáp segégoát, neka matev khanakhanakh-us vozógoāt, ambá ndø̄go, qovetam matev-us zógoāt.

Mbumbukiam ni gigiap ndini-etoam, yaq ni kopømbaqapé, ezoqá nøme zizømbé-tøkeát

6  *Gèmbo-mataváp: Gekha ezoqām ndego, khapelavøqase te-ogeakh, ndego khapémbá tepea. Geté gekha ezoqām ndego, kandambaqape te-ogeakh, ndego kandambá tepea. 7 Zo ezoqa kopokopo ate ndøzøte꞉go, ndigu āv qazozømbé-etoumát, av zo zøkezan matavap qazøte-aumat. Zo viniv ndøndàpe᷄m, etoam-qa yaq-te. Neka zo ndigu ta zapaya mba zømbe-tø̀ke᷄ ndøgo, ndozo-matavap av nqægo, zo ezoqa nditøpøtøzat. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, khanakhanakh-us nde-etoam, Mbumbukiam kukú te-te. 8 Mbumbukiam kopømbaqapé, zo gigiap nøme mba zømbó-etoám. Yaq zo eqeieqei oskia zóyagát, neka kopømbaqapé, até ezoqa nømé-a, ndigu khakha-mba ndigu, vozozǿ-tøkeāt. 9  *Ezoqam-qa yaq-te, ndego ezoqa nøme ndezø-tøkee, Mbumbukiam-qa manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Ndego gigiap-av ezoqam,

yaq-mbá segezø-etoám.

Matev eqeieqei ndøgo, ndego ndematanam,

Mbumbukiam gembøé-navøemák.

Geté miavmiav mbómatavupát.”

10  *Mbumbukiam, ndego avøe khayam ezoqam gigiap ogekhæ nonqo neka lou ndezø-etoam, ndego até zó-a, gigiap ogekhæ nonqo segezǿ-etoám. Yaq ndøgo segezǿ-khouwév. Yaq zo loge nonqo kandambá tozo-peanem. Yaq até zoqa matev qanimav mokho-té-a, mokho kandambá tøzøfakhan. 11  *Mbumbukiam zo gigiap kopoáv segezǿ-etoám. Yaq zo kopømbaqapé, ta gigiap mokho-te ndøgo, ezoqa nøme zozømbé-tøkeát. Yaq ni zoqa etoam matev, ti-te teindapet, ndigu Mbumbukiam ike manqat mbómanqatát, zoqa tøke-qa yaq-te. 12 Unimanqatín. Zo ndigu tozozø-tøke, yaq matev ta-mbá taoká ndøgo, tøndo-fakhan, Klisten ezoqam zoqa gigiap tindapem, ndigu ndikhakhambaezat. Geté ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam ike manqat kandambá tendap. 13 Zo ndigu tozozø-tøke, yaq ndøgo zo søzøté-vøndøzém, av nqægo: Zo Manqat Mbomambaqape, Keliso-qa yaq-te, o-mba mòzoto-ndapém, ndøgo zo ezoqa nøme ndozozømbe-manqate. Yaq ndigu Klisten ezoqam, zoqa etoam matev tindapem, āv giní-qeivím nqǽgo: Zo ezoqa nøme tøke-qa zøgó. Yaq ndigu Mbumbukiam-qá iz ndǿ-eqatát, ta zapaya. 14 Yaq ndigu zo gezǿ-guligulím. Kuku matev-ús. Ndigu āv giní-matøvemém nqǽgo: Mbumbukiam zo kuku kandambá gezøgo. 15 Unimanqatín. Mbumbukiam-qa kuku matev kandamba tantáv, ni-te. Kopømba mbaín, matev nøme namba toqote-khamas. Neka ni ike kandambá, Mbumbukiam-te, ta zapaya.

10

Pol iz Mbumbukiam-té gendáp, sasae tegoat

1  *No Pol, no manqat-qase nøme nqanø̂gó. Nøkezan-qa yaq-té qanømbegó. Ezoqa nøme, zo mokho-te, noqa yaq-te āv gini-manqaté nqǽgo, “Ndego ni namba te꞉goat, ndego manqat aiyav-té genø-manqaté. Geté qambaqape tegoat, ndego manqat sasanqa-ús sege-manqaté.” Yaq no ndakin, Keliso-qa iz-te, ndego ekeza kha gevoa neka kuku ginigu, nqazǿ-pouwe: 2  *Zo no ndøtøpøtø̀ne᷄m, av nqægo, no tøtøndonav, manqat sasanqa-us banø-manqatē. No kopømbaqapé, ndigu manqat sasanqa-us tæzø-ein, ndigu niqa yaq-te ndimatavap av nqægo, ni manqei-qape matev mba nimbopāev. 3 Unimanqatín. Até ní-a, ni manqei-qape ezoqám. Geté ni ambá av nqǣgo, ninakhagāt, av manqei-qape ezoqam ndi꞉nakhagat. 4  *Ni ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqam-qā nakhag gigiāp qati-nøfeāp. Geté ni Mbumbukiam-qá nakhag gigiap føgøføgákh qati-nøfeáp. Yaq ta mokho-te ndøgo, ni kopømbaqapé, ezoqam-qa khokho matavap seí-tømbuatát, kopømba av-té, nakhag-te yaq-ak-qa uta-qape toqote-ngiu, 5 neka khambuvap matev ate ndægo vǿi-tokhonumāt, ndøgo ezoqam-qa zøtezat, Mbumbukiam-qa yaq-te, ndo꞉khazu. Neka ezoqam-qa matavap ate ndægo, andé ndimbula khoev-té qati-nqeitám, yaq ndigu Keliso-qa manqat o-mba bembøē-ndapem. 6 Ni mø̀ikhakheinám. Zo Klisten bawan ezoqam, Mbumbukiam-qa Manqat o-mba tozotumu-ndapem, yaq gekha ezoqā nøme, zo mokho-te zua ndisanqawe, ni yaq-fia nizǿtá.

7 Zo eqeieqei ndømataváp. Gekha ezoqām ndego, ekeza kha Keliso-ge ezoqam nde꞉vewe, ndego yà bembo-matøvém, até ní-a, ni Keliso-gí ezoqám. Ndøgo bavokho-qapé. 8  *Unimanqatín. No tønø-poeɨn, no ambá nøme mba noto-khambuvimɨ́n, ta bazaføgakh-qa yaq-te, Evezøza gini-etoam. Geté ta bazaføgakh ndøgo, ndego ni gini-etoam, ndøgo zoqá unimanqatin bazaføgakh etoam nonqó, ambá av nqǣgo, zo ngiæzoat nonqō. Yaq nakémbá, no mivi mbaín, noqa khambuvap-qa yaq-te. 9 No poeveáv, zo ndozo-matavap av nqægo, no zo nø̀zø-utøvē, noqa pepa vinivinimba-te. 10 Zapa ndǿgo, ezoqa nøme, āv gini-manqaté nqǽgo, “Pol-qa manqat, teqa pepa vinivinimba-te ndøpeawap, ndøgo bazaføgakh-ús neka sasanqa-ús. Geté ndego ekezan ni namba tizi꞉goat, yaq teqa manqa manqate, bazaføgakh mbaín. Khokhó.” 11 Gekha ezoqām ndigu, av ndi꞉manqate, ndigu bètezøtéz, niqa pepa-te manqat ande sasanqa-us qeipeaumam, ni matev āv tøtí-matønumát, zo namba tizi꞉goat.

12 Ezoqa nøme, zo mokho-te nandav, ekeza kha ezoqa kandakanda me꞉vewé. Ság! Ndigu yakhapús. Ni nikeza kha, ti namba nití-khamasemák, vøimǿvī. Geté tiqa matev, mokho mbaín. Zapa ndǿgo, ndigu ekeza matev, ekeza matev namba me꞉geveatatún neka ekeza kha, ekeza kha namba vø̄e-khamasimatun. 13  *Geté ni khapé bati-khambùva᷄p. Ni taqá yaq-te mbá tøtí-khambuvupát, Mbumbukiam ni sasae gini-etoam, teigoat. Até ta sasae ndøgó-a, zo mokho-te nqeigut, ni Mbumbukiam ni-etoám. 14 Ni amba zo-te okhoeav teigonɨn, zo qambaqape ndozoyage, yaq ni taqa yaq-te ambá kopømba mbaín tøti-khambuvapɨn. Ni amba av tøtigonɨn, yaq niqa khambuvap, ambá mokho mbaín. Geté ni mø̀itøndu-niáv zo-te, neka Manqat Mbomambaqape, Keliso-qa yaq-te, vøtīzømas. 15 Ni ambá av nqǣgo, nikeza iz ezoqa nøme-qā sasae-qa yaq-tē qati-eqawāt, ndøgo ni nikezan goneav qagoam. Geté ni teitotaná ndǿgo: Zo unimanqatin matev-te tozotumu-fisam, yaq niqa sasae bèkhouwév, zo mokho-te nandav. Yaq ezoqa nøme mba beto-unimanqatiním. 16 Unimanqatín. Ni até zoqá manqei yaq ndøndogó-a, ezoqa Manqat Mbomambaqape zømesim-qa nigú. Zapa ndǿgo, ni poeveáv, nikeza iz sasae nøme-qa yaq-te tøti-eqatat, ndøgo ezoqa nøme, manqei nøme-te gimatønumam.

17  *Khambuvap-qa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-peawáp nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, ndekhambuvap, ndego tèabete-khambuváp ndøgo, av Evezøza matev ge꞉matønumam.” 18  *Ezoqam teoká ndego, ekeza kha kandambaqape ndevewe, iz ndømbogo. Geté iz ndégo tømbogó, ndego Mbumbukiam kandambaqape ndevewe.

11

Pol-qa matev neka khavozam nømendim ezoqam-qa matev, vinivinimbá

1 Tanakhambá. Manqat nøme, no ndakin tæzø-ein, mokho andé mbaín. Geté ság, no nqæmatavap, zo aiyaiyav matev ndòzogoát, no namba, taqa yaq-te. 2  *Zo Kolin-ak, zo andé nogú yú. No ezoqa kopo-te ivøve-qa nombogó. Mbumbukiam ova ndømanqaté, zoqa yaq-te. Até nó-a, no poeveáv, ezoqa vini zo tezøkɨm. No søvøta mø̀egó. Anganeam kopo mba bezøkɨ́m. Ndego anganeam, Kelisó. No zo te-te andé mbasønakam matev mbomambaqape me etoam-qa nøzøgó. 3  *Geté no nòfofogeáp, zoqa yaq-te. Soqaín ndøgo, ezoqa zoqa matavap ti-enegim, yaq zoqa poev Keliso-te tøzømbo-navøem neka zo ndego uni paeveav vøzǿgoāt. Soqaín ndøgo, zo matev tøzøfakhan, av Iv qambøe-fakhan, wazeam getuwam, teqa khavozam matev mokho-te. 4  *Zo ezoqa nøme Yesu-qa yaq-te manqat vini ndimanqate, av ni qati-zømesimam, o zo ti-te nqova vini ndozo-upøgim, av bugukhokhof Nqova Mbomambaqape qazøte-ndafem, o zo manqat vini ndozozø-upøgim, av bugukhokhof Mbumbukiam-qa Manqat qazøte-ndapem, zo ezoqa av ngi꞉gu, sòzo-khatobumatún.

5  *No mø̀tenøtén. Nandiv ezoqam, zo Keliso-gi u-anim uni kandakanda-in ndøzøte-zæza, no ambá av nqǣgo, nø̀zøpāev. 6  *Éisa? Noqa manqa manqate uni tatas-ín mbá, av ezoqa nøme-qa manqat ndægo. Geté no nøtenat nqanø̂gó. Niqa sasae-te ate ndægo, zo mokho-te qeigoam, ni oskia nìzø-vøndazám, taqa yaq-te.

7  *No Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape, yaq-mbá søte-zømesimám. Neka nøkeza kha nòvoá. No tøte-voatát ndǿgo: Zo tø̀ne-eqáz. Yaq ge zô, ndozo-matavap, no av qate-matønumam ndægo, no manqa-zapa nógo? Āv taoká. 8  *No zo mokho-te qæsasaetam, no moni Klisten bawan ezoqa nøme-té qæ-upøgimám, ndigu noqa yage nonqo ginø-etoumam. No ndigu andé nøzø-aqonøvemám. 9 No gigiap qatumu-wafenɨn, zo namba qategoam, no zo-te tambeáv. Geté noqa yage nonqo, ndígu tinø-etoumám, nigi Klisten nøfuap, ndigu Masedonia plovins-te ginduzav. No zo-te tambeáv. Yaq até megemege-té-a, no zo-te notó-tambák. 10 No andé khambuváp, taqa yaq-te ndøgo, no zo-te tambemav ndøgo. Yaq ezoqa kopo, nandav Akaya plovins-te ate ndægo, noqa khambuvap taqa yaq-te, genømbǿ-khazák. No unimanqatin manqat nømbøe-manqaté. Neka Keliso-qa unimanqatin manqat, nqø̂ugú, noqa mokho-te. 11 Yaq ge zô, ndozo-matavap? No gekha zapâ, av qate-ein nqægo? Gê, no kuku mbaîn, zo-te? Āv taoká. Mbumbukiam mø̀ndæ-otév. No kuku nqanø̂gó, zo-te.

12 Ndigu ezoqa nøme, āv gini-khambuváp nqǽgo: Ndigu até kopó, av ni nqati꞉gu. Geté ndøgo unimanqatín mbá. Ndigu zo moni-qa zøvi꞉matún. Geté ni zo moni-qa viimáv. Yaq nakémbá, no matev av ndakin nqate-matanam, até nómatønumát. Até megemege-té-a, no zo moni-qa yaq-te, nøzǿ-viamák. 13 Ndigu ekeza kha, Keliso-gí u-anim me꞉vewé. Geté ndøgo khavozam manqát. Ndigu Keliso-gi u-aním mbá. Ndigu zo-te, gè꞉khavozumatún, tiqa sasae-qa yaq-te. 14 Geté ni nqova binìnda᷄f, matev av nqægo tøfakhan. Zapa ndǿgo, até Saitán-a, ndego ekeza bugug sège-enendɨ́n, ezoqa vøzømbē-khavozamɨn, av nqægo, “No Mbumbukiam-gē enzol ezoqām.” 15 Yaq nakémbá. Ni nqova binìnda᷄f, ndigu Saitan-gi sasae ezoqam-qa yaq-te, ndigu ekeza bugug sa ndi-enendat, neka ande sasae ezoqa eqeieqei me ndi꞉keoge. Geté vaev-te, ndigu yaq-fia āv tiníqeivím, av matev ndi꞉matanam.

Pol-qa potonam matev vinivinimba

16 No nqawá qatǿ-eín. Ezoqa bematàva᷄p, av nqægo, no bianav ezoqām. Geté zo av ndøzøte-matavap, yaq noqa manqat, āv qazøté-ndapém, av bianav ezoqa nøme-qa manqat ndøzøte-ndape. Yaq até nó-a, elavøqase nøté-khambuvupát, av bianav ezoqa ndi꞉matanam. 17 Manqat ndøgo, no ndakin nqæmanqate, ambá av ndǣgo, av Evezøza manqat nde꞉manqate. Geté no andé bianav ezoqam me nøte-khambuvím. 18 Av nandiv ezoqa kopoav, ekeza iz ndi꞉-eqawat, kopømba ande av manqei-qape ezoqam ndi꞉matanam, yaq ndakin até nó-a, nøkeza iz nøté-eqá. 19 Zo zøkeza kha matavap loloakh-us ndøzøte-vewe, zo bianav ezoqam-qa manqat, gèzømbe-khaneát. 20 Zo ndigu sòzozø-také, ndigu zo ndizøtømev neka gigiap sa ndizø-upøgim neka ande ka me ndizø-awam neka zo khokho ezoqa ndi꞉zæza neka zo ande lokom me ndizømbe-tøkubam. 21  *Geté ni zo namba qatigoam, ni matev av nqægo goneáv, zo-te. Yaq ge zô, ndozo-matavap? Ni bazaføgakh mbaîn, yaq nakêmbà, ni matev av nqægo gonemav qagoam?

No ndakin andé bianav ezoqam me nøte-manqaté. Ndigu ezoqam, matev nøme-qa yaq-te kopømba tøgoat, ti꞉khambuvupat, yaq até nó-a, no kopømbaqapé, tøte-khambuvim. 22 Ndigu āv gini-manqate nqǽgo, “Ni Iblu ezoqám.” Ndøgo unimanqatín. Geté até nó-a, no Iblu ezoqám. Neka ndigu ndimanqate, “Ni Izlael ezoqám.” Geté até nó-a, Izlael ezoqám. Neka ndigu ndimanqate, “Ni Eibleem-gí zí.” Geté até nó-a, Eibleem-gé zeó. 23  *Neka ndigu ndimanqate, “Ni Keliso-gí sasae ezoqám.” Tanakhambá. Manqat no ndakin nqæmanqate, andé bianav ezoqam-qá manqát. No ndigu ùni nøteløvúb, sasae-qa yaq-te. No Keliso-qa sasae kopoav-qapé qæmatønumam, āv taoká, av ndigu gi꞉matønumam. No Keliso-qa sasae zapaya, khøuwa kopoáv, ndimbula-té ginø-nqeindumám. No ndigu mø̀eløvúb, taqa yaq-te. Neka khøuwa kopoav-qape nøme mba mo꞉zumbám. Unimanqatín. Khøuwa kopoáv, ambá nønanimín. 24  *Khøuwa faev, no Zu ezoqa ndøfembumám. Khøuwa kopokopo-te, 39́ kha ginø-khanæmam. 25  *Neka khøuwa misika, no Lom ezoqam vø̄zumbam. Neka khøuwa nøme, nandí gini-poumbím. Neka khøuwa nøme, palai khagua nitøkuvøemám. Misiká, qani-tøkuvøemam. Ta khøuwa nøme-te, no lova kopo nekā paveat kopo, ndaola-té qatu-kawambát.

26  *No oskia qæ-okhoam, no løvøte-té qato-wanimám. Khøuwa kopoáv. Kea qætanqaemam, no ambá ibøkha mbageap ndøkawambɨ́n. Khøuwa nøme, ambá pepen ezoqam ndøngiænonamɨ́n. Neka khøuwa nøme, ambá nøkeza Zu ezoqam ndøngiænonamɨ́n, neka khøuwa nøme, ambā bawan vini-ak vø̄ngiænonamɨn. Neka no løvøte-te nøme, taon mokho-té neka ezoqam-av manqei-té neka ndaola-té qatø-wanimám. Neka no khape Klisten ezoqam mokho-te, løvøte-te vøtō-wanimam. 27 No sasae føgakh-qape nømbo-ngetøgeapám. Khøuwa nøme, no sasae khàpe nømbe-khouwevtám neka venanqei sømbimáv. Neka khøuwa nøme, no ifín neka ibøkha naq páp. Khøuwa kandambá, ififina qægoam. Neka khøuwa nøme, no qozáq neka ndabua eqeieqei mbaín. 28 Geté ta-mbá taoká, ndøgo. No oskia Klisten bawabawan ezoqam nøzø-fofogeáp, ndigu tiqa unimanqatin-te, āv kinī-apet. 29 Ezoqa unimanqatin-te bazaføgakh mbain tøgoat, no soqaín sæmbøe-ewagɨ́n. Neka ezoqa nøme, manqa-zapa-te gebøiavɨn, no mbøni nqosøgeap nombo-ndapɨ́n.

30 Zo tøzø-pøovat, no tøte-khambuvim, yaq no nøkeza bazaføgakh mbain-qa yaq-té qaté-khambuvím. 31 Mbumbukiam, ndego nigi Evezøza Yesu-ge Eve, teqa iz miavmiav ndø-eqæv, ndego mø̀ndæ-otév. No khavozøpøteáv. 32  *No Damaskus taon mokho-te qægoam, ndego gaman ezoqam, kawa Aletas-qa mokho-te gu꞉goam, ambá gemøvønoɨ́n, neka taon mboqog-te, bøibøi ezoqam vø̄-abam. 33 Geté nogi nøfuap, ava-té ginø-utoném, taon uta bøi mboqog-te sasa ndøføløtønem. Yaq no tøtø-khokhón ndǿgo, ndego gaman ezoqam, no møvønoat-qa gegoam.

12

Umingiap matev-qa yaq-te, Pol qambo-fakhanam

1 No nøme, sà bate-khambuváp. Geté, unimanqatín, matev av nqægo, ezoqa agé tøkemáv. No ndakin umingiap neka vevezam manqat-qá yaq-té qazømbé-eín, Evezøza genø-etoumam. 2 No Keliso-ge ezoqa kopo, mø̀tenøtén. Ndego Mbumbukiam, yan uni ova-in-té genøndáf.* Viav 14 mø̀ndømø-navøém, ndakin. No nø̀tenøtenák, av nqægo, ndego khá namba mé꞉qavig, ó, nqova mba ndǿqavig. Mbumbukiam yakhapús sege꞉-otév. 3 Neka no mø̀tenøtén, ngenek ezoqam, Paladais manqei-té genøqavíg. Yaq até nangó, no nø̀tenøtenák, ngenek khá namba mé꞉qavig, ó, nqova mba ndǿqavig. Geté Mbumbukiam yakhapús sege꞉-otév. 4 Ta manqei-te ndøgo, ndego manqat ndø-ewág. Vini-qapé. Ezoqa kopømba mbaín, manqat av nqægo timanqatat. Neka ti-te ndigu, khafeáp. 5 Yaq nakémbá, no teqá yaq-te ngének qate-khambuváp. Geté nøkezan-qa yaq-te, nøté-khambuvapák. Nøkeza bazaføgakh mbain-qá yaq-te mbá qaté-khambuvupát. 6 Geté unimanqatín. Até ndǿgo-a, no amba nøkezan-qa yaq-te tøte-khambuvapin, yaq no bianav ambá nøtégoák. Zapa ndǿgo, manqat ndøgo, no amba tæzø-einin, ndøgo ambá unimanqatin manqát. Geté ság. No nøkezan-qa yaq-te, nøté-khambuvapák. Soqaín ndøgo, zo no khape tøzøte-eqanonam. Geté zo sa ndǿgo tøzøté-gevenonám, matev av nqate-matanam neka manqat av nqate-manqate.

Pol ande sanqava me qambo-genøyam

7  *Unimanqatín. Mbumbukiam no matev kandakandá tantáv genø-vevezam. Geté no khapé bate-khambùva᷄p, taqa yaq-te. Yaq nakémbá, Mbumbukiam no viniv-qape nø-etoám. Nqanek viniv, no andé sanqava me nømbegenøé. Ndøgo andé Saitan-gé u-anim me ndæwavɨ́n, no vø̄lavambɨn. Soqaín ndøgo, no khape tøte-khambuvupat. 8 No Evezøza, mø̀embo-vi꞉mám. Nqanek viniv, yà bekhofá. Misiká qambovi꞉mam. 9  *Geté ndego āv genømbe-qavøiú nqǽgo, “Noqa kuku matev mba taqagoat, ság. Matev nøme betaqàgo᷄. Zapa ndǿgo, noqa bazaføgakh, kandambaqape ti mokho-te ndígu tønø-sasaeát, ezoqa ndigu bazaføgakh mbain ndigu.” Yaq nakémbá, no khanakhanákh neka taqa yaq-te ndǿgo tøte-khambuváp, no bazaføgakh mbain nqægo. Yaq ndǿgo, Keliso-qá bazaføgakh betu꞉gú, no mokho-te. 10 Yaq nakémbá, no bazaføgakh mbain nqægo neka ngenøgim matev o potonam matev o gekha viniv vinivinimba tønø-fakhanam, o ezoqa no tingiænonam, Keliso zapaya, yaq no khanakhanákh. Zapa ndǿgo, no mø̀tenøtén. No bazaføgakh ndǿgo tønǿgoát, no nøkezan bazaføgakh mbain tægoat.

Pol-qa fofogeap, Kolin ezoqam-qa yaq-te

11  *No andé bianav ezoqam me nøte-manqatát. Geté zo noqa mbøni, zònøqagém, no qate-khambuvim. Noqa iz, ambá zō zø-eqawatɨ́n, taoká ndøgo, no nøkeza iz nqæ-eqawat. No khokho ezoqam ambá qategó. Geté ndigu ezoqam, zo Keliso-gi u-anim uni kandakanda-in ndøzøte-zæza, ndigu ambá av nqǣgo, no gèløvumbīm, yaq no nopaēv. Āv taoká. 12  *No zo namba qategoam, neka umingiap matev vinivinimba qæmatønumam, ta mokho-te zo Mbumbukiam-qa bazaføgakh qazoqeivat, yaq ndøgo zo mø̀ndøzø-vøndáz, no unimanqatin Keliso-gé u-aném. Neka viniv vinivinimba qambo-ewagam, no sæ̀mát, sasae-te. Neka ivøveáv. 13  *No ambá av nqǣgo, zo mokho-te nandav, matev andē khapēmbā qæmatønumam, getē Klisten bawan ezoqa nøme-qa mokho-te, andē kandambā sæmatønumām. Āv taoká. Matev kopo, no zo mokho-te vini qæmatanam, sa nqánek: No zo-te tambeáv, noqa yage nonqo. Zo tozo-matavupat, no manqa-zapa nogō, no zo gigiap-qa yaq-te viøpøteav qagoam, yaq zo nqanek noqa manqa-zapa, sà bezømbo-navøém.

14 Nqáe! No avønín, nqawá qatøndónáv zo-te. Yaq genǿ-misiká, zo namba tøtegoat. Até ndakín-a, no zo-te notó-tambák. No zo nøpoév, tiuká ndigu, zogi moni. Unimanqatín. Matev ambá av nqǣgo, nakheis evøndipakha zøkeogē neka gigiap ndīzø̄-etōām. Geté evøndipakha zøkeogé, nakheis, neka gigiap ndīzø̄-etōām. 15 Ság, no khanakhanákh. Gigiap ate nqanømbe꞉go, sæzǿ-nqonqotáv. Até nøkeza khá-ya, vøezǿ-nqonqotāv. Noqa kuku tønø-khouwev zo-te, yaq gê, zoqa kuku mé꞉-khapelavøqasē no-te, ta zapaya?

16 Zo mø̀zøte-zøtéz, no zo-te gigiap-qa tambeáv. Geté ezoqa nøme, zo mokho-te, āv qazøte-mataváp nqǽgo: No àbøzømbe-khavóz, ka vøezø̄ve. 17 Ge zô, ndozo-matavap, no zo ndigu ezoqa mokho-té qazømbé-khavozam, zo-te qatøndo-khofotaz? Āv taoká. 18  *No Taitus qamboviam, zo-te tendowav, Klisten nøfu nøme namba, yaq gê, ndego zo gezømbé-khavozam? Āv taoká. Ndego matev av nqægo gonemáv. Ni nqova kopó, niqa sasae-te. Ni nakhoa vinivinimba okhomáv.

19 Ge zô, ndozo-matavap, ni nikezan zapayá qatí-peaomem? Āv taoká. Ni Keliso-qá mokho-té qatu꞉gú neka nqanek manqat, Mbumbukiam-qá megemege-té qeinøzø-manqaté. Nigi nøfuap mbomømboma! Ni nqanek manqat ate nqægo, zō nizømbe-manqaté, zoqa unimanqatin matev bezømbē-føgakh. 20 Zapa ndǿgo, no nòfofogeáp. Soqaín ndøgo, no tøtøndonav, yaq zo vini tæzømet, ambā av nqǣgo, av no ndønømbe-poev. Neka soqaín ndøgo, zo no vini tozo-nømendam, ambā av nqǣgo, av zo ndøzømbe-poev. Neka soqaín ndøgo, no zo mokho-te ponqombap matev neka ova matev neka qaqa matev neka ezoqa qaqaza matev neka manqat soqøsoqa manqate matev neka manqa geveam matev neka khambuvap matev neka sapi matev tæqeiv. 21  *Soqaín ndøgo, no zo-te tøtøndonav, matev av nqægo tæqeiv, yaq noge Mbumbukiam zoqa megemege-te ndo꞉go, mivi nqawa tenø-etoam. Neka soqaín ndøgo, no ti zapaya mbøni vaev tændap, ndigu manqa-zapazapa gigoam, neka tiqa mambe okho matev-te neka sakhei o angana qovesam matev-te, qambuzaneav gigoam.

13

Vaev guguna manqat neka khaiya mboma manqat

1  *Ndakin genǿ-misiká, no zo-te tøtøndonav. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Manqa ovøyam ate ndægot, tøné-unimanqatintát ndǿgo, bøi vizu ezoqa misika o menas tigoat.”* 2 No zo-te qægeavun, qanø-menas, no é-møezø-eín, neka até ndakín-a, no nqateyona, no nqawá qanøzǿ-eín, zo ezoqa nøme, manqa-zapazapa qazogoam neka zo ate ndøzøte꞉go: No zo-te nqawa tøtøndonav, no aiyav matev genǿgoák, ti namba ndigu, manqa-zapazapa gigoam. 3 Zo qeivi-qa ndozogo, av nqægo, Keliso no mokho-te ndemanqate, ság, zo ndòzo-qeivím. Ndego ambá av nqǣgo, bazaføgakh mbaīn. Āv taoká. Ndego bazaføgakh-qapé, zo mokho-te. 4  *Unimanqatín. Ta khøuwa-te ndøgo, tae mutui-te getøkewam, ndego bazaføgakh mbaín. Geté ndakin, ndego Mbumbukiam-qá bazaføgakh-té geyagé. Até ní-a, ni Keliso mokho-te nqeiyage, ni bazaføgakh mbaín. Geté ni āv qatí-zømesimát nqǽgo: Ni Keliso namba, Mbumbukiam-qá bazaføgakh-té qeíyagát, zo mokho-te.

5  *Zøkeza kha gèqeiví, zo Yesu uni tøpøzøté-unimanqatinat-a. Zøkeza kha gègevewát, taqa yaq-te. Zo àbøzøte-zøtéz. Yesu Keliso, zo mokho-té gunu꞉gú. Mbain tøgoat, yaq zo mø̀zøte-busøtøvém. 6 No tototaná ndǿgo: Zo zóqeivát. Ni nikezan, busøtøveáv. 7 Ni Mbumbukiam-te, āv qati-guligulím nqǽgo: Zo manqa-zapazapa zógoák. Ni ambá ta zapaya ndø̄go tøti-guligulīm, ezoqa tiqeivat av nqægo, ni sasae eqeieqei nigoām, zo mokho-te. Āv taoká. Geté ni ndǿgo tøti-guligulím: Zo matev eqeieqei-té qayagé. Oskiá ndøgo, ezoqa nøme niqa sasae eqeieqei me veweav tøgoat. 8 Zapa ndǿgo, ni kopømba mbaín, unimanqatin manqat tei-tokhonem. Geté unimanqatin manqat nqei-eqawat, ndøgo kopømbaqapé. 9 Ni bazaføgakh mbain tøgoat, gete zo bazaføgakh-us tozogoat, yaq ni khanakhanákh. Ni āv qati-guligulím nqǽgo: Zo vø̀fisám, Klisten matev-te. 10  *No ndakin nqateyona, no nqanek manqat ta zapaya ndǿgo tøte-peawám: Soqaín ndøgo, no zo namba tøtegoat, yaq nøzø̄-ponqomāt, ta iz mokho-te ndøgo, Evezøza genø-etoam. Ndego no nqanek iz, ndǿgo tenømbe-etoám: Zo zøtéfisám, Klisten matev-te, ambá ndøgo, zo zøté-soqoēz.

11 Nǿfuap! Noqa manqat nqá-vaev. Zo khanakhanakh bezøgó. Neka bazaføgakh ndø-asøzú, zoqa Klisten matev-te. Manqat ndøgo, no qazø-peaumam, gèmbopáev. Zo nqova kopo-té neka sambi-té qayagé, yaqyaq-a. Yaq Mbumbukiam, ndego kuku neka sambi ndini-etoam, ndø̀goát, zo namba.

12 Zo tozo-møvabat, zenda kaka vø̀-itiamát neka vø̄ngenøndamat, ate av-té, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei ndægo.

Nginik Mbumbukiam-gi ezoqam, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv zo-te. 13 Evezøza Yesu Keliso-qa tanakh matev neka Mbumbukiam-qa kuku matev neka Nqova Mbomambaqape, ndø̀goát, zo namba, zo ate ndøzøte꞉go. Neka te mokho-te, zo nqova kopo tø̀negó.

* 1:3 1:3 Lom 15:5

* 1:5 1:5 Psa 34:19

* 1:8 1:8 Kel 19:23; 1 Ko 15:32

* 1:10 1:10 2 Tim 4:18

* 1:13-14 1:13-14 2 Ko 5:12; Filip 2:16

* 1:15-16 1:15-16 1 Ko 16:5-6

* 1:19 1:19 Kel 18:5

* 1:20 1:20 Veve 3:14

* 1:22 1:22 Ef 1:13-14; 2 Ko 5:5

* 1:24 1:24 1 Pita 5:3

* 2:1 2:1 1 Ko 4:21

* 2:4 2:4 Kel 20:31

* 2:11 2:11 Luk 22:31

* 2:12 2:12 Kel 14:27; 1 Ko 16:9

* 2:13 2:13 Kel 20:1

* 2:16 2:16 Luk 2:34; 2 Ko 3:5-6

* 3:1 3:1 2 Ko 5:12; Kel 18:27

* 3:2 3:2 1 Ko 9:2

* 3:3 3:3 Exo 24:12; Jer 31:33; Ezek 36:26-27

* 3:6 3:6 Jer 31:31; 1 Ko 11:25; Zion 6:63

* 3:7 3:7 Exo 34:29

* 3:9 3:9 Deut 27:26; Lom 1:17

* 3:13 3:13 Exo 34:33

* 3:16 3:16 Exo 34:34

* 3:17 3:17 Zion 8:36; Lom 8:2

* 4:2 4:2 2 Ko 2:17; 1 Tes 2:5

* 4:4 4:4 Ef 2:2; Kol 1:15; Iblu 1:3

* 4:6 4:6 Gen 1:3; Isa 9:2; 2 Ko 3:18

* 4:7 4:7 2 Ko 5:1

* 4:8 4:8 2 Ko 1:8; 7:5

* 4:10 4:10 1 Ko 15:31

* 4:11 4:11 Lom 8:36

* 4:13 4:13 Psa 116:10

* 4:14 4:14 1 Ko 6:14

* 4:16 4:16 Ef 3:16

* 4:17 4:17 Lom 8:17-18

* 4:18 4:18 Kol 1:16

* 5:1 5:1 2 Ko 4:7

* 5:2 5:2 Lom 8:23

* 5:6 5:6 Iblu 11:13-16

* 5:8 5:8 Filip 1:23

* 5:9 5:9 Kol 1:10; 1 Tes 4:1

* 5:10 5:10 Eccl 12:14

* 5:15 5:15 Lom 14:7-8

* 5:17 5:17 Lom 8:1; Gal 6:15

* 5:18 5:18 Lom 5:10

* 5:19 5:19 Lom 3:23-25

* 5:21 5:21 Iblu 4:15

* 6:2 6:2 Isa 49:8

* 6:5 6:5 2 Ko 11:23-27

* 6:6 6:6 1 Tim 4:12

* 6:9 6:9 2 Ko 4:10

* 6:13 6:13 1 Ko 4:14

* 6:14 6:14 Ef 5:11

* 6:16 6:16 1 Ko 3:16; Lev 26:12

* 6:17 6:17 Isa 52:11; Veve 18:4

* 6:18 6:18 2 Sam 7:14; Jer 31:9

* 7:5 7:5 2 Ko 2:13

* 7:8-9 7:8 2 Ko 2:4

* 7:10 7:10 Met 27:3-5; Iblu 12:16-17

* 8:1 8:1 Lom 15:26; 2 Ko 9:1-2

* 8:7 8:7 1 Ko 16:1-2

* 8:9 8:9 Met 8:20; Filip 2:6-7

* 8:12 8:12 Mak 12:43-44

* 8:15 8:15 Exo 16:18

* 8:24 8:24 2 Ko 7:13-14

* 9:1 9:1 2 Ko 8:1-7

* 9:6 9:6 Prov 11:24-25

* 9:9 9:9 Psa 112:9

* 9:10 9:10 Isa 55:10

* 9:11 9:11 2 Ko 1:11; 4:15

* 10:1 10:1 1 Ko 2:3

* 10:2 10:2 1 Ko 4:21

* 10:4 10:4 Ef 6:13-17

* 10:8 10:8 2 Ko 13:10

* 10:13 10:13 Lom 12:3

* 10:17 10:17 Jer 9:24; 1 Ko 1:31

* 10:18 10:18 1 Ko 4:4

* 11:2 11:2 Ef 5:26-27

* 11:3 11:3 Gen 3:4, 13

* 11:4 11:4 Gal 1:8-9

* 11:5 11:5 1 Ko 15:10; 2 Ko 12:11

* 11:6 11:6 1 Ko 2:1, 13

* 11:7 11:7 1 Ko 9:18

* 11:8 11:8-9 Filip 4:15-16; 2 Ko 12:13

* 11:21 11:21-22 Filip 3:5

* 11:23 11:23 Kel 16:23

* 11:24 11:24 Deut 25:3

* 11:25 11:25 Kel 16:22; 14:19

* 11:26 11:26 Kel 9:23; 14:5

* 11:32 11:32-33 Kel 9:23-25

* 12:2 12:2 Nqanek emanqat mokho-te, Pol ekezan me꞉manqaté. Geté ndego poeveáv, ekezan-qa yaq-te tekhambuvim. Yaq nakémbá, ndego ekeza iz veweáv.

* 12:7 12:7 Job 2:6

* 12:9 12:9 Filip 4:11-13

* 12:11 12:11 2 Ko 11:5

* 12:12 12:12 Lom 15:19

* 12:13 12:13 2 Ko 11:9

* 12:18 12:18 2 Ko 8:6, 16-18

* 12:21 12:21 2 Ko 13:2

* 13:1 13:1 Deut 19:15; Met 18:16; 1 Tim 5:19

* 13:1 13:1 Pol nqanek manqat, bøi vizu ezoqa misika o menas-qa yaq-te, tene-eín ndǿgo: Ndego gembó-misiká, Kolin taon-te tewav. Yaq ndøgo andé bøi vizu ezoqa misiká. Yaq ndøgo ndø̀zøvøndáz, teqa manqat gigiap-qapé neka unimanqatín.

* 13:4 13:4 Filip 2:7-8

* 13:5 13:5 1 Ko 11:28

* 13:10 13:10 2 Ko 10:8

Galesia

1

2

3

4

5

6

Galesia

Pol-qa pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Galesia manqei-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pol Galesia manqei Klisten bawan ezoqam-té genø-peawám. Bugukhokhof khøuwa ndøgo, Pol Galesia manqei-te mø̀ndøgoám, neka bawan vini-ak, ndigu Zu ezoqam mbain ndigu, Antiok neka Aikonium neka Listla neka Debe taon-te ndøgo, Yesu-qa Manqat Mbomambaqape vø̄e-zømesimam, yaq ndigu vø̄-Klisten-bawan-ezoqam-ez (Kel 13–14).

Taqa zita-te, ti-te ndigu, Zu ezoqam ndøzáv. Yaq āv gizømbe-manqatát nqǽgo: Ndigu Mozes-qá guguna manqat bembopáev. Mbain tøgoat, ndigu kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa bøi-te ti-eqeieqei-ez. Yaq nginik Galesia ezoqam, tiqa khavozam manqat, gè-unimanqatiním. Geté Pol taqa yaq-te ge-ewag, yaq ndego nqanek pepa mokho-te, āv gezømbe-peawám nqǽgo: Āv taoká. Ezoqa Mbumbukiam-qa bøi-te, sa ndǿgo tiní-ndaføyamba-eztát, Yesu ti-unimanqatintat.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaumit. No Keliso-gé u-aném. No ambá av nqǣgo, ezoqa ndøveatønēm o ezoqa nø-etoām, sasae. Geté Yesu Keliso ndøveatán, Mbumbukiam namba, nigi Tat, ndego løvøte-te gekhandi꞉v.

2 No nginik Klisten nøfuap ate ngi꞉gu namba, khaiya mboma manqat nikhofotaváv zo-te, zo Klisten bawan vinivinimba, Galesia manqei-te nandozo-yageap.

3 Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev ndø̀goát, zo-te.

4  *Yesu Keliso, ekeza kha, niqa manqa-zapazapa zapayá gene-nqonqotáv, ni nqanek manqei-qape-qa matev soqøsoqa matanam-te betē-khandi꞉n. Mbumbukiam, ndego nige Tat, āv tømbøe-pøovám. 5 Teqa iz, miavmiav, bèto-eqawát. Amén. Nqanek manqat unimanqatín!

Mbumbukiam-qa Manqat nøme mbaín, ni tizi꞉-khandi꞉n

6 No nqova ndafe kandambá, zoqa yaq-te. Mbumbukiam Keliso-qa kuku matev mokho-te, zo yage ndakinak zø-etoám. Geté zo nakhamas-té qazonø-qambunít. Zo ndego zitá qazøte-wuawét, neka nømendim matev vini ndōzōndāpēt, khandi ndape nonqo. 7  *Geté nakhoa nøme mbaín, vøzøté-khandī꞉z. Ezoqa nøme, zo matavap enegim-qa mba zøgót, neka Keliso-qa Manqat Mbomambaqape køfigim-qa ndīḡū. 8  *Geté ezoqa nøme zo Mbumbukiam-qa Manqat vini te꞉zømesimat, ambá ndø̄go, av ni zo qati-zømesimam, ndego bèsoqoév. Até ni nikezán-a, amba manqat vini tøti-zømesimɨn, ni banī-soqoenɨn, o amba enzol ezoqam yan-te tendovisɨn, manqat vini te꞉zømesimɨn, ndego bēsoqoevɨn. 9 No nangó qanøzǿ-eín, av bugukhokhof qeizømbe-ein. Ezoqa khandi miavmiav ndape-qa yaq-te, manqat vini te꞉zømesimat, ambá ndø̄go, av zo qazøte-ewagam, ndego ezoqa bèsoqoév. 10  *Ge zô, ndozo-matavap? No av nqate-manqate, no ezoqa khanakhanakh-qa nøzǿgo? Āv taoká. No Mbumbukiam khanakhanakh-qa nombogó. No amba ezoqa khanakhanakh-qa tæzø-gonɨn, no Keliso-ge sasae ezoqam, ambá nøtégoák.

Manqat ndøgo, Pol ezoqa ge꞉zømesimam, Keliso-té qandowáv

11  *Nǿfuap! No zo zøtezat-qa nøzøgó, av nqægo: Manqat Mbomambaqape, no zo qate-zømesimam, ndøgo ambá av nqǣgo, ezoqam-tē qando-fakhatē. Āv taoká. 12 No ambá av nqǣgo, ezoqam-tē qatøndo-ndāp, o ezoqa me꞉nømendimām. Geté Yesu Keliso ekezan nøveáz.

13  *Zo mòzoyogém, no bugukhokhof ande āv khatēgoam, no Zu ezoqam-qa matev manqa o-mba qatondapam. No bazaføgakh nø-asazát, Mbumbukiam-gi ezoqam vø̄e-ngiæzotat, neka tiqa bawan evøzam-qa vø̄egoam. 14  *No nøkeza kha ùni nøtevé, nigi atanakha-zapazapa-za-qa manqat vøténøtēn neka vøembó-pavāt. Neka no nòto-eqanát, ta matev-te nqanek, neka nogi bawan ezoqam, ndigu namba qatiqanim, vø̄e-tømbuzu.

15  *Geté Mbumbukiam, ekeza kuku matev-te, no é-møndø-veatán. Okhokho-té qatøqán, neka no vønø̄-akha. 16 Yaq ndego gematøvem, av nqægo, khøuwa eqeieqei mø̀ndøndāp, ndego ekeza Yo nøndo-veatáv, sasae vønø̄-etoam, no Manqat Mbomambaqape, bawan vini-ak batē-zømesim, teqa yaq-te. Ndego no nqanek sasae genø-etoam, yaq no ambá av nqǣgo, ezoqa nøme-tē qatønāv, vønǿ-ovøyām. Āv taoká. 17 Neka no ambá av nqǣgo, Zelusalem taon-tē qatønāv, ti-te ndigu, ibugukhokhof Keliso-gi u-anim iz gindapem. Mbaín. Geté no ndaføyambá, Alebia manqei-té qatønáv, yaq taqa zita-te, no nango Damaskus taon-te vø̄e-qavan.

18  *No Zelusalem taon-te, viav misika-qá zita-te mbá qatemát. Zapa ndǿgo, no Pita omete-qa nogoám. Yaq pula menás, namba qatiyagam. 19 No Keliso-gi u-anim nøme, qaqasøpøteáv. Ezoqa nøme sa ndégo tæ-omét, Zems, ndego Evezøza Yesu namba gi꞉qaz.

20 Nqáe! No nqanek manqat, Mbumbukiam-qá bøi-té qanøzø-peaomít. Ndego mø̀ndæ-otév. No ambá av nqǣgo, meakha manqat nøzø-manqatē.

21  *No taqa zita-te, Silia neka Silisia manqei-té qatønáv. 22 Ta khøuwa-te ndøgo, Klisten bawabawan ezoqam, Zudia manqei-te giyageapat, ndigu no kha qeiviáv. 23 Ndigu sa nqánek gi-ewagám: Ndego ezoqam, ni gengiænotam, ndakin ezoqa unimanqatin matev-qa yaq-te me꞉zømesimít, ndøgo bugukhokhof navap-qa gembogoam. 24 Yaq ndigu no zapaya, Mbumbukiam-qá iz ndø-eqatát.

2

Keliso-gi u-anim nøme, Pol-qa sasae gi-unimanqatinim

1  *Yaq viav 14-qá zita-te mbá, no Zelusalem taon-te nango qævesez. Banabás namba nitiniáv, Taitus vø̄i-ituat. 2 No Zelusalem tøte-vesezát ndǿgo: No Mbumbukiam é-møndønø-veáz, av nqægo, no bànønāv. Yaq no Klisten ezoqám namba nimiqonáv. Ambá ndigu, ezoqa ewaqape. Geté megetapak mbá. Yaq no Manqat Mbomambaqape nøzømbe-ovøyám, no bawan vini-ak qate-zømesimam. Soqaín ndøgo, ndigu noqa manqat poeveav tøgoat, no bawan vini-ak nqate-zømesim, yaq no nqanek sasae khokhō sægoāt. 3 Yaq ndigu noqa manqat, gè-unimanqatiním. Até Taitús-a, ndego no sasae namba nqatigu, ndego Glik manqei-ak, ndigu pouweáv, ngusum tekepøtaz. 4  *Manqat taqa yaq-te tønefakhán ndǿgo: Zapa ndǿgo, ezoqa nøme mø̀ndøgoám. Ndigu Klisten ezoqam-qa me꞉qeivám, neka Klisten ezoqam namba vø̄e-tøkuatam. Ndigu niqa matev qeivi-qa ndøgoám, khonoam-té, ni Keliso Yesu genqovotan. Yaq ndigu ni Mozes-qa guguna manqat mokho-te nqawa ambam-qa nigoám. 5 Geté ni tiqa manqat-te, poev elavøqase veeáv. Zapa ndǿgo, ni āv qanimbi-pøovám nqǽgo: Unimanqatin Manqat Mbomambaqape, ni zo qati-zømesimam, oskia begó zo namba.

6 Ndigu ezoqam, iz-akhayapak ndigu, Zelusalem taon-te ndøgo, noqa manqat mø̀ndø-unimanqatiním, neka manqat nøme einiáv, taqa yaq-te. Geté, unimanqatín. No-te, tiqa iz akhae gigiap-qapé mbá. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ezoqa ambá av nqǣgo, bavokhō genø-gevezoāt. 7  *Yaq ndigu megetapak, āv gini-matøvemém nqǽgo: No Mbumbukiam, bawan vini-ak Manqat Mbomambaqape zømesim nonqo ndøveatán, ate av-té, Pita ge꞉veatav, Manqat Mbomambaqape Zu ezoqa nde꞉zømesimit. 8 Mbumbukiam, ndego Pita u-anim iz gembo-etoam, Zu ezoqam teqa Manqat te꞉zømesimat, ndego até nó-a, u-anem iz vønø̄-etoam, bawan vini-ak vøté-zømesimāt. 9 Yaq Zems neka Pita neka Zion, ndigu ezoqa uni kandakanda-in ndizæza, ndigu mø̀ndø-matøvemém, av nqægo: Iz Mbumbukiam nø-etoám, nqanek sasae nqægot, yaq ndigu no neka Banabas zenda kaka vønī-itiam. Yaq ni manqat āv qati-kopo꞉ném nqǽgo: Ni Manqat Mbomambaqape, bawan vini-ak nití-zømesimít neka ndigu Zu bawan-ak vǿe-zømesimīt. 10  *Nqanek manqat mbá ginimbi-eín: Zo gigiap-av ezoqam, Zelusalem Klisten bawan mokho-te ngigu, sekembá sozozǿ-tøkeét. Yaq no mø̀e-unimanqatín taqa yaq-te, neka bazaføgakh vø̄e-asaz.

Pol Pita manqa-zapa-qa yaq-te gembo-ovøyam

11 Khøuwa nøme, Pita Antiok taon-te gegeavun, no ndaføyamba nomboponqóm. Zapa ndǿgo, matev nøme gematanam, soqaín. 12  *Bugukhokhof, Pita bawan vini-ak namba, lou mø̀ndælogám. Geté ezoqa nøme gifakhaz, ndigu Zems gendo-khofotaz, ndego nangó genøsinán, neka bawan vini-ak namba, lou logemáv. Zapa ndǿgo, Zu ezoqa nøme, ndigu sekembá sege-matavupám, av nqægo: Ndøgo soqaín, bawan vini-ak namba toqo-tøkua, ndigu ngusum qogøzatav ndigu. Yaq Pita ndigu Zu ezoqam, møe zøgoám. 13 Yaq ndigu Zu ezoqa nøme, Antiok taon-te ndøgo, Pita-qa matev, gèmbo-paevém. Yaq ndigu lou sekemba logemáv, Klisten ezoqa nøme namba, ndigu Zu bawan-ak mbain ndigu. Até Banabás-a, Pita-qa matev vømbōpaev. 14 No qæqeiv, ndigu nakhoa ndaføyamba paeveav qagoam, av unimanqatin Manqat Mbomambaqape ndæmanqate, yaq no Pita ezoqa ewaqape-qa bøi-te, āv qambøe-eín nqǽgo, “Qo Zu ezoqám. Geté qo andé bawan vini-ak me qoteyagé. Qo Zu ezoqam-qa matev pøpøvumáv, av bugukhokhof qoqotegoam, qo Klisten ezoqam mbain qoqogoam. Ndøgo kopømbá. Geté gekha zapâ, ndakin qoqosinaq, neka ndigu bawan vini-ak ndoqozø-pouwe, ande Zu ezoqam me ti꞉yagat?”

Mozes-qa guguna manqat qoté-khandi꞉qák, geté Yesu toqo-unimanqatin

15 Yaq no Pita manqat nøme, āv qambøe-eín nqǽgo, “Unimanqatín. Ni Zu ezoqa ziqaním. Ni ambá av ndī꞉gu, bawan vini-ak, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. 16  *Geté ni ndakin mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam ezoqa, ndaføyamba ambá ta zapaya ndø̄go, tenezæzā, ndigu guguna manqat ndimbopaev. Geté ndego ndaføyamba, nqánek genezæzá, Yesu Keliso ndi-unimanqatinat. Até ní-a, ni Keliso Yesu nqánek qazi꞉-unimanqatiním. Ni āv qazi꞉-matøvemém nqǽgo: Mbumbukiam ni ndaføyamba nqánek genenæná, Keliso tizi-unimanqatinim, ambá ndø̄go, ni Mozes-qa guguna manqat tizimbo-pavat. Zapa ndǿgo, ezoqa kopo kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa bøi-te, ta mokho-te ndøgo te꞉-ndaføyamba-ev, ndego Mozes-qa guguna manqat ndembopaev.”

17 Ni Zu ezoqam ndakin Keliso mokho-te Mbumbukiam-qa bøi-te ndaføyamba-qa nqeigu, yaq ni mø̀iqeivím, ate ní-a, ni manqa-zapa-ús. Av tægoat ndægo, yaq gê, Keliso ni manqa-zapa gone-qa nígu? Āv taoká. 18 Geté no manqa-zapa nqánek qatégó, nqawa tæsinan, neka Mozes-qa guguna manqat nqawa vøembópāev. Zapa ndǿgo, no é-møeqeív, av nqægo, ndøgo kopømba mbaín tønøtøke, Mbumbukiam-qa bøi-te tæ-ndaføyamba-en. 19 No bugukhokhof Mozes-qa guguna manqat paev-qa nogoám. Geté kopømba mbaín. Yaq teqa guguna manqat, no andé manqa ovøyam-té qanøvé, løvøte vønø̄-etoam. Keliso tae mutui-te genanim, no té namba sø̀tumu-pakhaén. No ndǿgo tøtenaním: No Mbumbukiam-qa banøyagé. 20  *Yaq nakémbá. No nøkezan, ndakin yageáv. Geté Keliso ndøyagé, no mokho-te. No ndakin nqanek manqei-qape-te nqæyage, no unimanqatin matev-té qatøyagé, Mbumbukiam-ge Yo-te, ndego kuku ndømbogo no-te neka ekeza kha sa genqonqotav, no zapaya. 21 Mbumbukiam-qa kuku matev, no-te gego, no genømbó-qasiák. Unimanqatín. Ezoqa Mbumbukiam-qa bøi-te amba ndø̄go tini-ndaføyamba-ezɨ̄n, Mozes-qa guguna manqat timbo-paevɨn, yaq Keliso ambá khokhó sege-nanimín.

3

Keliso toqo-unimanqatin o khafeap matev toqombo-pavat, ndøgo matev ùnime꞉-vinivinimbá

1 Zo Galesia ezoqam, zo zó-kawakawa-ez? Gê, zo ezoqa sapi manqāt zǿvewam? Ni zo Yesu Keliso-qa yaq-te, ùni nizømbe-ovøemám, tae mutui-te gitøkewem, yaq zo manqa mokho vozōndapem. 2 No manqat kopo zønømbé-einīm? Gê, zo Nqova Mbomambaqape, Mozes-qa guguna manqat paev mokho-té qazonǿ-ndafem? Āv taoká. Zo ndego nqánek qazøte-ndafém, zo Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape qazo-ewagam neka vozō-unimanqatinim.

3 Zoqa matev, mokho mbaín. Zo Nqova Mbomambaqape-qá bazaføgákh qazøte-ngazém. Yaq gekha zapâ, zo ndakin zoqa yageap, zøkeza bazaføgakh-te khoui-qa ndozogo? 4 Zo Mbumbukiam namba, mbomambá sozoyagám. Yaq gê, zo khokhó sozóyagam? No nqæmatavap, mbaín! 5 Gê, zo Mbumbukiam Nqova Mbomambaqape ta zapaya ndǿgo tezømbé-etoumit, neka zo mokho-te umingiap matev vinivinimba, ta zapaya ndǿgo tezømbégot, zo guguna manqat nqazombo-paev? Āv taoká. Ndego matev av nqægo, ta zapaya nqánek gezømbegót, zo Manqat Mbomambaqape qazo-ewagam neka vozō-unimanqatinim.

6  *Ndǽ! Eibleem zombǿe-matøvemēm? Ndego Mbumbukiam, gè-unimanqatín. Yaq Mbumbukiam ndego ta zapaya ndøgo, ndaføyamba-qape me꞉veó. 7 Yaq zo vø̀ezøtéz: Uni Eibleem-gi zi ndígu, ndi-unimanqatinat. 8  *Mbumbukiam-qa Manqat, é-møndø-eín, av nqægo: Bawan vini-ak ti-unimanqatinim, yaq Mbumbukiam ndigu ndaføyamba mé꞉zǽb. Yaq nakémbá, ndego Eibleem āv gembøe-eín nqǽgo, “Qo mokho-te, no bawabawan ate ndi꞉gu, matev eqeieqei nøzǿ-matønumát.” 9 Eibleem Mbumbukiam, gè-unimanqatín, yaq ndego matev eqeieqei vømbō-matanam. Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndigu, ndi-unimanqatinat, av Eibleem ge꞉-unimanqatintam, Mbumbukiam ndigu matev eqeieqei zǿmatanám.

10  *Geté gekha ezoqām ndigu, Mozes-qa guguna manqat-te ndo꞉taza, Mbumbukiam-qa bøi-te ti-ndaføyamba-ez, ndigu mø̀ndø-soqoéz. Ti-te ndigu Mbumbukiam yaq-fia ndø̀tá. Zapa ndǿgo, ezoqa kopo mbaín, ndego teqa manqat ate ndægo ndembopaev. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo: Gekha ezoqām ndigu, Mozes-qa guguna manqat ate ndægo paeveav ndigu, ti-te ndigu Mbumbukiam yaq-fia ndø̀tá. 11  *Ndakin bavokho-qapé. Ezoqa kopømba mbaín, guguna manqat mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te te-ndaføyamba-ev. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo: Ezoqam ndǿgo tené-ndaføyamba-év, te-unimanqatintat. Yaq géyagét. 12  *Keliso toqo-unimanqatin o Mozes-qa guguna manqat toqombo-pavat, ndøgo matev ùnime꞉-vinivinimbá. Zapa ndǿgo, Mozes-qa guguna manqat paev mokho-te, ezoqa sa ndígu tíyagát, ndigu uni timbøepavat.

13  *Ni bugukhokhof Mozes-qa guguna manqat, paev-qa zigoám. Geté kopømba mbaín. Yaq Mbumbukiam ni yaq-fia taev-qa nigoám, ta zapaya. Geté Keliso ni gènqovotán. Mbumbukiam niqa manqa-zapa-qa yaq-fia, te-te ndégo tenøtá. Unimanqatín. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, tae-te tetøkewat, te-te ndego, Mbumbukiam yaq-fia ndø̀tá.” 14 Keliso nqanek matev tene-matanám ndǿgo: Matev eqeieqei ndøgo, Mbumbukiam ge-ein, bawan vini-ak tezøgo, Keliso Yesu mokho-té qabenøzø-fakhán. Mbumbukiam Eibleem, manqa mbusa āv tembøevé. Yaq ni nqazi-unimanqatinat, Nqova Mbomambaqape bizī꞉ndafem, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve.

Mbumbukiam Eibleem-te manqa mbusa é-møndøvé, yaq váev, Mozes-qa guguna manqat qafakhan

15 Nǿfuap! Zo mø̀zøte-zøtéz. Ezoqa manqa tikopo꞉nem neka poev vǿ-unimanqatinīm, yaq ezoqa nøme kopømba mbaín, tiqa manqat-te, manqat nøme to꞉-awam o tiqa manqat vǿnqagimēm. Yaq matev até kopó. Manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam Eibleem-te geve, ezoqa kopømba mbaín, ti-enendem. 16  *Ta manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam Eibleem neka tege zeo-té genøvé. Mbumbukiam-qa Manqat einiáv av nqægo, manqa mbusa tegi zi-tē genøvē, geté tege zeo kopo-té genøvé, Eibleem namba. Ngenek zeo, Kelisó. 17  *Noqa manqa mokho nqánek: Mbumbukiam Eibleem namba, poev ge-unimanqatin, yaq viav 430-qa zita-te, Mozes-qa guguna manqat qafakhan, ta guguna manqat ndøgo, kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa manqa mbusa tønqawa, ibugukhokhof Eibleem-te geve. Ta manqa mbusa ndøgo, oskia ndǿgoát. 18  *Ni Mbumbukiam matev mbomømboma, amba Mozes-qa guguna manqat paev mokho-te teni-etoamɨn, yaq manqa mbusa ndøgo, Eibleem-te geve, ambá khokhó. Geté Mbumbukiam Eibleem matev āv gembøe-etoám, av manqa mbusa gembøeve. Yaq-mbá.

Mozes-qa guguna manqat-qa sasae, ndøgo ibusa-ibusa nonqó

19  *Av tægoat ndægo, ni tizi-unimanqatinim, ndøgo gigiap-qapē, yaq gê, Mozes-qa guguna manqat, mokho gekhâm? Mozes-qa guguna manqat, ndǿgo tønefakhán: Ni tàbizi-qeivím, av nqægo, manqa-zapazapa ndøgo, ni qazigoatun, ùnime꞉-soqá, Mbumbukiam-qa bøi-te. Guguna manqat ndøgo, enzol ezoqam Mozes gembo-etoam, sa ndǿgo tønégoát, atema Eibleem-ge zeo vømǿfakhān, teqa yaq-te, Mbumbukiam manqa mbusa gembøeve. Guguna manqat, ni nginginam mokho-té qanøni-fakhán. Ngenek nginginam, Mozés. 20 Geté Mbumbukiam Eibleem namba manqat gi꞉kopo꞉nem, ndøgo nginginam mbaín. Mbumbukiam manqat ekezan mbo-eín.

21  *Yaq gê, yaq Mozes-qa guguna manqat-a, yaq manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam Eibleem-te geve, qaqae matev tǿgo? Āv taoká. Zapa ndǿgo, Mozes-qa guguna manqat, ni amba khandi tøni-etoamɨn, yaq ni Mbumbukiam-qa bøi-te, ambá ndǿgo tizi꞉-ndaføyamba-enɨ́n, teqa guguna manqat tizimbo-pavatɨn. 22 Geté Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo: Ni ezoqa ewaqape, manqa-zapa-qá mokho-té qazu꞉gú, neka ni bazaføgakh mbaín, Mozes-qa guguna manqat tizimbo-pavat. Yaq nakémbá, Mbumbukiam, ta khandi ndøgo, taqa yaq-te ibugukhokhof manqa mbusa geve, ndígu tezǿ-etoám, ndigu Yesu Keliso ndi-unimanqatinat.

23  *Nqanek unimanqatin matev fakhaneav qagoam, ni Mozes-qa guguna manqat mokho-te, løvønat zigoám, neka ande ndimbula ezoqam me vizī꞉goam. Geté unimanqatin matev qandovea, ni zìfakhán. 24  *Ni guguna manqat-qá mokho-té qazu꞉goám. Yaq ni tøtøpøtambám ndǿgo, atema Keliso vømø̄fakhan. Geté ndego gefakhan, yaq ni Mbumbukiam-qa bøi-te, nqánek qazí꞉-ndaføyamba-én, ni Keliso tizi꞉-unimanqatintat. 25 Unimanqatin matev qafakhan, yaq ni ndakin Mozes-qa guguna manqat, sekemba tøpøtønateáv.

Ni mìzi-Mbumbukiam-gí-nakheis-én, ni Keliso nqazi-unimanqatinat

26  *Zo ate ndøzøte꞉go, Keliso Yesu nqazo-unimanqatinat, zo mòzo-Mbumbukiam-gí-nakheis-éz. 27  *Zo ibøkha iz qazondapem, zo Keliso mokho-té qazotu꞉gú. Neka zo ndego andé ndabua me zøte-uzáp. 28  *Yaq nakémbá zo vinivinimba mbaín, zo Zu ezoqam neka zo bawan vini-ak, neka zo ezoqa iz ndøzøgo neka zo iz mbain ndozogo, neka zo angana neka zo sakheis. Keliso Yesu mokho-te, zo kopó. 29  *Zo Keliso-qa mokho-te tozotugoat, zo Eibleem-gí zí. Yaq zo Eibleem-gi zi tozogoat, zo matev ndòzo-ndapém, taqa yaq-te, Mbumbukiam Eibleem manqa mbusa gembøeve.

4

1 Zo mø̀zøte-zøtéz, gekha nakhasām ndego, vaev-te eve-qa gigiap ate ndægo to꞉kawaev, ndego khapelavøqase zua ndego, ndego andé khokho sasae ezoqam me me꞉gó, oskiá ndøgo, gigiap ate ndægo, teqa ndøgo. 2 Yaq ndego ezoqam-qá mokho-té gunu꞉gú. Ndígu timbo-kewagét, atema ta khøuwa-te ndøgo, tege eve gezav, gigiap ate ndægo to꞉kawaev. 3  *Até ní-a, ni Keliso unimanqatinteav qazigoam, ni andé nakheis me zi꞉goám, neka manqei-qape khafeap matev neka matavap mokho-té qazu꞉goám. Ni andé tigí khokho sasae ezoqam me zi꞉goám. 4  *Geté, khøuwa eqeieqei qandap, av Mbumbukiam ge꞉zav, ndego ekeza Yo ndokhofotáv, sævam-te vømø̄qan. Até ndegó-a, Mozes-qá guguna manqat mokho-té gunu꞉goám. 5 Ndego tenegeavún ndǿgo: Ezoqa génqovotáz, ndigu guguna manqat mokho-te gu꞉goam, yaq ni bizī꞉-Mbumbukiam-gi-nakheis-en.

6  *Ni Mbumbukiam-gi nakheis nqazigu, Mbumbukiam niqa mbøni-te, ekeza Yo-ge Nqova Mbomambaqape ndokhofotáv. Yaq ngenek ni mokho-te, Mbumbukiam “Tat” mbo-akhaematún. 7 Yaq nakémbá, zo ambá av nqǣgo, ande khokho sasae ezoqa me sekembā sozogō. Āv taoká. Zo Mbumbukiam-gí nakhéis. Yaq zo Mbumbukiam yage eqeieqei-qape zǿ-etoám, ndøgo ekeza nakheis nonqo ndemendewe.

Pol Galesia ezoqam gezø-fofogim, ndigu guguna manqat-te nango givesez

8 Ibugukhokhof, zo Mbumbukiam zøtezateáv. Zo khape mbumbuk-qá mokho-té qazotugoám, neka zo ande tigi khokho sasae ezoqam me vøzøtēgoam. Ezoqa ndigu mbumbuk zø-akhaematún. Geté ndigu uni mbumbuk-aním mbá. 9 Zo ndakin Mbumbukiam mø̀zøte-zøtéz. O, unimanqatin nqánek. Zo Mbumbukiam me꞉-otév. Geté, áv khané꞉go, zo khafeap matev-te neka khape mbumbuk-te nqawa ndozo-vesezet, ndigu bazaføgakh mbain ndigu neka kopømba mbain ndigu, zo tizøtøke? Gekha zapâ, zo tiqa mokho-te nqawa gone-qa ndozogo, nqawa vozó-tigi-khokho-sasae-ezoqam-ēz? 10  *Zo khøuwa nøme, gigiap-qape zøtezæzá, løvøyak nøme-te neka viav-te. Yaq zo ndozo-matavap, tozo-khatiwat, zo Mbumbukiam ndaføyamba me꞉zæzá. 11 No nø̀zø-fofogeáp zo. Andē noqa sasae ate ndægo khokho vøtégō, zo mokho-te bazaføgakh qæ-asazat.

12 Nǿfuap! No Zu ezoqám. Geté no ndakin ambá av nqǣgo, Mozes-qa guguna manqat mokho-te, ndaføyamba-qa nøgō, Mbumbukiam-qa bøi-te. No nqazǿ-pouwe. Zo noqa zøtéqeivát, taqa yaq-te. Até nó-a, no andé zo me nøtegoám, no zo namba qategoam. Zo no-te mbøni vaev etopøteáv, atema ndakin. 13 Ta khøuwa-te ndøgo, no zo Mbumbukiam-qa Manqat ande qate-zømesimat, no enqoni nøvitát. 14 Geté oskiá ndøgo, noqa enqoni zo viniv qazø-etoam, zo no sanqambeáv neka qasi꞉veáv. Geté zo sòzo-khatombém. Unimanqatín. Zo no andé enzol ezoqam me o Yesu Keliso me zøte-khatombém. 15 Zo Mbumbukiam-qa Manqat ande qazøte-yogem, zo khanakhanakh kandambá qazondapem. No mø̀tenøtén. Ta khøuwa-te ndøgo, zo kopømba tozogonɨn, zo ambá zøkeza bøi zokhawaɨ́n, no vozonø̄-etøomemɨn. Zapa ndǿgo, zo kuku kandambá qazogoam no-te. 16 No zo unimanqatin manqat nqazø-manqate, yaq gê, no ta mokho-te ndøgo, møezǿ-qaqa-ezoqam-en?

17 Nandiv khokho nømendim ezoqam, ndigu gawáp zo-te. Geté ndigu ambá av nqǣgo, zo tøkeam-qa zøgō. Ndigu zo qatozoat-qa mba zøgó, no-te. Ndigu sa nqánek qazøpoév, zo ti-te gawap tøzøgoat. 18 Gawap taqagoat, ndøgo qanimáv, matev eqeieqei-te taqagoat. Zo ambá oskia zøgonɨ́n, ambá ta-mba ndø̄go, no zo namba tøtegoat. 19 Nogi nakhei mbomømboma! No viniv nangó qatøndapét zo zapaya, ate av-té, sævam viniv tundap, tui-ova, atema Keliso-qa matev zo mokho-te uni vømé-khouwēv. 20 Noqa poev kandambaqape nqánek: No ndakin zo-té qabanøgó. No amba zo namba tøtegonɨn, yaq no manqat ambá ndaføyamba nøzø-manqateɨ́n, kuku matev-us. Zapa ndǿgo, no nqova ndafe kandambá, zoqa matev-qa yaq-te, neka nø̀zø-fofogeáp.

Sæla neka Hega, tiqa emanqat

21 Zo ezoqam, zo poev ndøzøgo, guguna manqat mokho-te tozotugoat, gê, zo mozóyogem, guguna manqat, gekha manqāt ndǿ-ein? 22  *Āv qane-peawáp nqǽgo: Eibleem nakhei angana menás gimboqaz. Nøme ndego, tegu sasae sævam Hega-té gemøqán. Geté nøme ndego, ekeza zas-té gemøqán, Sæla. 23  *Tege yo, ndugu sasae sævam-te gemboqan, ndego ezoqam-qá manqa vøovam-té genøqán. Geté, tege yo, tegu zas-te gemøqan, ndego ndǿgo tenøqán, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve. 24 Nqanek emanqat, yaya ni-etǽ. Nginik sakhei menas, andé poev menas me me꞉gó, Mbumbukiam ezoqa namba gi꞉-unimanqatinim. Poev nøme, Sainai olol-té ge-unimanqatín, Mozes-qa guguna manqat vøzø̄-etoam. Ta matev ndøgo, andé Hega me me꞉gó, ndugu khokho sasae sævam, Eibleem-ge nakhasa anganeam nøme gumboqan. Yaq ta guguna matev mokho-te, até ní-a, vizī-khokho-sasae-ezoqam-en. 25 Ezoqa ndakin Zelusalem taon-te, Mozes-qa guguna manqat ndimbopaev, ndigu andé khokho sasae ezoqam me me꞉gó, ate av-té, Hega nduigu, ndugu Sainai olol guikhamas, Alebia manqei-te ndøgo. 26  *Geté ni Klisten ezoqam, ni ambá av nqǣgo, ande khokho sasae ezoqām. Zapa ndǿgo, ni Zelusalem ndakinak taon-ák, ova nqo꞉go. Ndøgo andé nigú evó. 27  *Tuqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Qo khanakhanakh mbá qanegó,

qo sævam, nakheis mbain ndoqogo.

Qo khanakhanakh-us ndø-akhá,

qo nakheis qazøneav qagoam.

Zapa ndǿgo, qo qakhapus mba nqoqoyage,

qo nakheis segeqá-goát. Kopoav-qapé.

Āv taoká, av sævam nømu nduigu, zivis-us ndugu.”

28  *Nǿfuap! Nqáe! Mbumbukiam Eibleem-te manqa mbusa ndøvé, yaq Aezek vø̄qan. Yaq zo até kopó. Mbumbukiam manqa mbusa ndøvé, zo vozō-Mbumbukiam-gi-nakheis-ez. 29  *Ta khøuwa-te ndøgo, ndego Hega-ge yo, Ismael, ndego ezoqam-qa manqa vøovam-te geqan, Aezek, ndego Mbumbukiam-ge Nqova-qa poev-te geqan, soqaqape-té genø-aumám. Até ndakín-a, matev até kopó. Ndigu ezoqa nøme, zo guguna manqat paev-qa ndizøgo, ndigu zo soqaqape-té ginø-abét, zo Mbumbukiam-ge Nqova-te qazofakhaz. 30 Geté Mbumbukiam-qa Manqat, áv khané-ein? Ndøgo āv qane-peawáp nqǽgo, “Nanduv khokho sasae sævam, vø̀khofotáv, ekeza yo namba.” Zapa ndǿgo, khokho sasae ezoqam-ge yo, kopømba mbaín, zas-anim-ge yo namba, eve-qa gigiap to꞉kawaev. 31 Nǿfuap! Yaq nakémbá, ni ambá av nqǣgo, andē khokho sasae sævam-gī nakheīs, neka Mozes-qa guguna manqat mokho-tē qazu꞉gū. Geté ni Eibleem-gu zas-anim-gí nakheís.

5

Keliso ni genqovotan

1 Ni Keliso gènqovotán, guguna manqat-qa mokho-te qazu꞉goam. Yaq ndakin ni nqanek nqovotønat matev-te, oskia tàbizi꞉gú. Yaq nakémbá, zo føgøføgakh ndøwaniáp, neka nango ndøvèse᷄z, ta viniv-te ndøgo, ni ande khokho sasae ezoqam me qazi꞉-eqatam. 2 Nqáe! No Pol, nqazǿ-manqate. Zo ngusu qogøzat matev mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te ndaføyamba-qa tozogoat, yaq matev ndøgo, Keliso zoqa gematanam, gezǿ-tøkeák. 3 No nqawá qanøzǿ-eín: Gekha ezoqām ndego, ngusu qogøzat matev mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te ndaføyamba gone-qa ndego, ndego Mozes-qa guguna manqat ate ndægo bembopáev. 4 Zo gekha ezoqam, zo Mozes-qa guguna manqat paev mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te ndaføyamba gone-qa ndozogo, zo mòzoqatáz, Keliso-te. Zo Mbumbukiam-qa kuku matev, zitá qazøte-wuøém. 5 Geté ni ezoqam, Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape mokho-te nqaziyage, ni ta-mba nqánek qazio-taná: Ni Mbumbukiam ndaføyamba nqánek genénǽmb, ni Keliso tizi꞉-unimanqatintat. 6  *Zapa ndǿgo, Keliso Yesu mokho-te, ndøgo gigiap-qapé mbá, ngusum e-má tiqambø-kepøtø̀zēm, ó, kepøtøzateav vø̄goat. Geté gigiap-qape nqánek, Keliso tizi-unimanqatintat neka kuku matev vønígoāt.

7 Zo mbomambá sozongazém, Klisten matev-te. Yaq gê, zo matavap, gekha ezoqām zǿ-enegim, unimanqatin manqat sekemba paeveav ndozogo. 8 Manqat ndøgo, ezoqa nøme zo ndezømesim, ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-tē qando-fakhatē, ndego zo gezø-akha. Āv taoká. 9  *Zo mø̀zøte-zøtéz: Flawa poponøvem nonqo khapelavøqase, flawa-te toqotu-pomogim, yaq ate ndi꞉gu segé-popoéz. Yaq matev até kopó. Khokho nømendim manqat khapelavøqase tøgoat, yaq ndøgo segé-khouwév, ezoqa vǿtubām. Ezoqa kopoáv. 10  *Geté no āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Zo Mbumbukiam zǿtøké. Yaq zo tiqa matavap vini ndapeav tø̀ne꞉gó. Yaq gekha ezoqām ndego, zoqa matavap ndezø-enegimit, ndego yaq-fia nqosøgeap betēndap.

11 Nǿfuap! Gèmbo-mataváp. No amba ezoqa tøte-zømesimɨn, av nqægo, ngusum yà bezøqogāz, yaq no Zu ezoqam soqaqape-te ambá géveemák. No ezoqa amba zømesipøteav tøgonɨn, Keliso-qa løvøte mokho-te tikhandi꞉z, ndego tae mutui-te genanim, yaq no Zu ezoqam, qaqa ambá genǿgonemák. 12 No nqæmatavap, ndigu ezoqam zo ngusu qogøzat-qa yaq-te matavap ndizø-enegim, ndigu sà be-apét, até nqazí-a, bē-ovob.

13  *Nǿfuap! Zo Yesu nqovotøzat matev-té genøzø-akhá. Geté ndego ambá av nqǣgo, zo nqānek gene-nqovotāz, zo matev vinivinimba sa tozo-matønumit, av zøkeza ndøzømbe-poev. Āv taoká. Geté zo kuku matev bezøgó, yaqyaq-a, vø̄e-tøkeam. 14  *Zapa ndǿgo, manqat kopo ndøgo, Mozes-qa guguna manqat ate ndægo ndøgutøve, nqánek: “Ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gó, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go.” 15 Geté zo izuizu tozo-keføngimat, neka kopømba ande av søvakha gigiap ndi꞉gu, izu kha vøzǿløgāt, zo aiyá qagó, andé vøzøté-khoumbām.

Nqova Mbomambaqape-qa matev neka kha-qa poev matev

16 No zo āv qazømbé-eín nqǽgo: Zo Nqova Mbomambaqape-qá mokho-té qanuyagé, ndego zo bēnøzøgim. Yaq zo manqa-zapazapa zógoák, av zøkeza kha ndømbøe-poev. 17  *Kha-qa poev, Mbumbukiam-ge Nqova namba, gènøfeáp. Neka Mbumbukiam-ge Nqova, ezoqam-qa kha-qa poev namba ndē꞉nø̄fēāp. Qaqa ndøgó, yaqyaq-a. Yaq nakémbá, matev eqeieqei ndøgo, gone-qa ndoqogo, kopømba mbaín toqogo. 18 Geté zo Nqova Mbomambaqape tezømbo-megetat, yaq ndøgo viní. Zo ndakin ambá av nqǣgo, Mozes-qa guguna manqat-qa mokho-te sekembā søzøtu꞉gū.

19  *Ni kha-qa poev mìzi꞉nøtén. Taqa poev nqánek: Mambe okho matēv, neka sakhei o angana qovesam matēv, neka gekha manqa-zapazapa nøme ndøgo, av nqægo. 20 Neka kha-qa poev nøme nqánek: Tae khøuwiap vizap matēv o mbumbuk akhayam matēv, neka manqa-sisi matēv, neka sanqambap matēv, neka manqa itumbam matēv, neka gigiap qovet matēv, neka qaqa matēv, neka qakeza kha eqawat matēv, neka qaqae matev. 21 Neka kha-qa poev nøme nqánek: Ova matēv neka ibøkha soqa izam matēv neka lou loge møqæ matēv neka gekha matev soqøsoqa av nqægo nøme ndøgo. No nqawá qanøzǿ-eín, av bugukhokhof qazømbe-manqatam: Gekha ezoqām ndigu, matev av nqægo ndimatanam, ndigu Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te gemǿ-fakhazák.

22 Geté mokho ndøgo, Mbumbukiam-ge Nqova-te ndøndo-fakhate, nqánek: Kuku matēv, neka khanakhanakh matēv, neka sambi matēv, neka aiyaiyav matēv, neka tanøtanakh matēv, neka matev mbomømboma gone matēv, neka matev eqeieqei-te tøkenømbem matev, 23 neka qakeza kha voat neka eqeieqei nøzøgim matev. Nqanek matev ate nqægo, guguna manqat kopo nqawateáv. 24  *Gekha ezoqām ndigu, Keliso Yesu-gi, ndigu ekeza kha-qa poev sekemba gembó-pavaták. Ndigu kha-qa poev, tae mutui-té ginø-tøkeém, poev soqøsoqa ate ndægo namba. 25 Ni Nqova Mbomambaqape, khandi ndakinak gini-etoam, ni ndégo teabeni-nøzøgím. 26  *Ni bizi-khambùva᷄p, neka yaqyaq-a qaqa biziløòzu᷄, neka yaqyaq-a ova bizi-manqàte᷄.

6

Qo gigiap ndǿgo toqópeá, av qoqote-ogeakh

1  *Nǿfuap! Zo mokho-te ezoqa nøme manqa-zapa tego, yaq zo ezoqa, Nqova Mbomambaqape nanduzumbu-gu, ndego gèmbo-tøkeém. Kuku matev-ús. Geté zøkeza kha, gèqeiví. Soqaín ndøgo, teqa matev, atē zō-a, manqa-zapa-te tø-itub. 2  *Zo yaqyaq-a, viniv eqawat-qa yaq-te, gètøkeám. Av tøzøtegoat ndægo, zo Keliso-qa guguna manqat o-mba zombøé-ndapát. 3 Gekha ezoqām ndego, ndematavap, av nqægo, ndego ezoqa nøme gèløvubām, getē ndego ezoqa kandambaqapē mbā, ndego ekeza kha gèmbøe-khavozumít. 4 Ezoqa ewaqape ekeza matev, yà begevewát. Eqeieqei tøgoat, yaq qo kopømbá, khanakhanákh. Geté kopømba mbaín, toqote-khambuvupat av nqægo, qoqa matev eqeieqeī, getē ezoqa nøme-qa matev soqaīn. 5  *Zapa ndǿgo, ezoqa ewaqape, ekeza viniv ndøzø̂gó, ndi-eqægeapet.

6  *Gekha ezoqām ndigu, Manqat Mbomambaqape ndi-upøgim, ndigu yà bembo-tøkeé, ndego nde꞉zømesim, gigiap qaniqanimav-te.

7  *Zo zøkeza kha mbøe-khavòza᷄m, av nqægo, Mbumbukiam zimbøē-khavozømēm. Ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam tembøe-khavozam. Gèmbo-mataváp. Gekha gigiāp ndøgo, toqo-ogeakh, qo ndǿgo toqópeá. 8 Qo manqa-zapazapa, ande gigiap soqøsoqa me toqo-ogeakh, yaq ngi꞉wat matev qotøndé-pe꞉tát. Geté Nqova Mbomambaqape toqombo-pavat neka matev eqeieqei toqo-matønumat, kopømba ande av avøe gigiap eqeieqei me toqote-ogeakh, yaq qo khandi miavmiav qotøndé-pe꞉tát. 9 Yaq nakémbá, ni matev eqeieqei matanam-qa yaq-te, bini-ewèza᷄t. Zapa ndǿgo, khøuwa eqeieqei-te, ni avøe gigiap eqeieqei-qape zindúpeá, ni yovitav tøgoat. 10 Yaq nakémbá, gekha khøuwā ndøgo, ni kopømba tøgoat, ezoqa nøme matev mbomømboma tizizø-matønumat, ni sà bizizø-matanám. Bugukhokhof matev mbomømboma, ndígu tizizǿ-matanám, ndigu ni namba Keliso nqazi-unimanqatinat.

Gigiap-qape nqánek, Mbumbukiam khandi ndakinak gini-etoam

11 No nqanek manqat-qase, nøkeza zendá qate-peaomít. Zøtéqeivīm! Taqa peawap kandakandá.

12 Ndigu ezoqam, zo ngusu qogøzat-qa yaq-te nditøpøtøzat, ndigu Zu ezoqam-te, iz kandakanda ndape-qa mba ndøgó. Ndigu sa tinigoatún ndǿgo: Soqaín ndøgo, ezoqa soqaqape-te ti-ab, ndigu ezoqa Keliso-qa yaq-te ti꞉zømesimat, ndego tae mutui-te gitøkewem. 13 Ndigu ekezan, Mozes-qa guguna manqat pøpøvumáv, oskiá ndøgo, ngusum ndizø-qogøzat. Geté ndigu zo ngusu qogøzat-qa tizømbigú ndǿgo: Tìabiti-khambuváp, av nqægo: Zo tiqa manqat o-mba zotondapé, taqa yaq-te. 14 Geté no nikeza Evezøza Yesu Keliso mba nøté-khambuvupát, ndego ni zapaya tae mutui-te genanim. Te mokho-te, manqei-qape gigiap neka matev, mø̀ndønaním, no-te. Neka no nøkezan, manqei-qape matev-te, vøtō-nanim. 15  *Ndøgo gigiap-qapé mbá, ngusum e-má tiqambø-kepøtø̀zēm, ó, kepøtøzateav vø̄goat. Geté gigiap-qape nqánek, Mbumbukiam khandi ndakinak geqa-etoam. 16 Gekha ezoqām ndigu, nqanek manqat ndimbopaev, Mbumbukiam-qa sambi matev neka tanakh matev ndø̀goát, ti namba. Ndigu ezoqam, unimanqatin Mbumbukiam-gí Izlael ezoqám.

17  *Noqa vaev manqat nqánek: No ezoqa viniv nøme mba benømbòve᷄. Zapa ndǿgo, no nqama ee nqanø̂gó, no ezoqa gizumbam, no Yesu-qa sasae nqægo.

18 Nogi Klisten nøfuap. Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa kuku matev ndø̀goát, zo namba.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

* 1:4 1:4 Gal 2:20

* 1:7 1:7 Kel 15:1, 24

* 1:8 1:8 1 Ko 16:22

* 1:10 1:10 1 Tes 2:4

* 1:11 1:11 Met 16:17

* 1:13 1:13 Kel 8:3

* 1:14 1:14 Kel 22:3

* 1:15 1:15 Isa 49:1; Gal 2:7

* 1:18 1:18 Kel 9:26-27

* 1:21 1:21 Kel 9:30

* 2:1 2:1 Kel 15:2

* 2:4 2:4 Gal 1:7; 5:1, 13

* 2:7 2:7 Kel 22:21

* 2:10 2:10 Kel 11:29-30

* 2:12 2:12 Kel 11:3

* 2:16 2:16 Kel 15:10-11; Lom 3:20-28; Gal 3:11

* 2:20 2:20 Gal 1:4

* 3:6 3:6 Gen 15:6

* 3:8 3:8 Gen 12:3; Lom 4:3, 16

* 3:10 3:10 Deut 27:26

* 3:11 3:11 Hab 2:4; Gal 2:16

* 3:12 3:12 Lev 18:5; Lom 8:3

* 3:13 3:13 Lom 8:3; Deut 21:23

* 3:16 3:16 Gen 12:7

* 3:17 3:17 Exo 12:40

* 3:18 3:18 Lom 4:14

* 3:19 3:19 Lom 5:20; Kel 7:38

* 3:21 3:21 Lom 8:2-4

* 3:23 3:23 Gal 4:3

* 3:24 3:24 Lom 10:4

* 3:26 3:26 Zion 1:12

* 3:27 3:27 Lom 6:3

* 3:28 3:28 Lom 10:12

* 3:29 3:29 Lom 4:13

* 4:3 4:3 Kol 2:20

* 4:4 4:4-5 Zion 1:14; Lom 1:3

* 4:6 4:6-7 Lom 8:15-17

* 4:10 4:10 Lom 14:5; Kol 2:16

* 4:22 4:22 Gen 16:15; 21:2

* 4:23 4:23 Lom 9:7-9

* 4:26 4:26 Iblu 12:22; Veve 21:2, 10

* 4:27 4:27 Isa 54:1

* 4:28 4:28 Gen 15:4-5; Lom 9:7

* 4:29 4:29-30 Gen 21:9-10; Zion 8:35

* 5:6 5:6 1 Ko 7:19; Gal 6:15

* 5:9 5:9 1 Ko 5:6

* 5:10 5:10 Gal 1:7; 2 Ko 11:15

* 5:13 5:13 1 Pita 2:16

* 5:14 5:14 Lev 19:18; Lom 13:9

* 5:17 5:17 Lom 7:15-23

* 5:19 5:19-21 1 Ko 6:9-10

* 5:24 5:24 Lom 6:6; Kol 3:5

* 5:26 5:26 Filip 2:3

* 6:1 6:1 Met 18:15

* 6:2 6:2 Lom 15:1

* 6:5 6:5 Lom 14:12

* 6:6 6:6 1 Ko 9:11, 14

* 6:7 6:7-8 Lom 8:13

* 6:15 6:15 Gal 5:6; 2 Ko 5:17

* 6:17 6:17 2 Ko 4:10

Efesus

1

2

3

4

5

6

Efesus

Pol-qa pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Efesus taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pol Efesus taon Klisten bawan ezoqam-té genø-peawám. Ta khøuwa-te ndøgo, Pol nqanek pepa gepeawam, ndego Lom taon-té geyagám. Ndimbula mokho-té gunu꞉goám. Gaman ezoqam, ndego ta zapaya ndǿgo tini-møvøinám, ndego ezoqa Yesu-qa yaq-te ge꞉zømesimam. Pol nqanek pepa, Tikikus mbo-etoám, yaq ngenek Efesus taon-te vø̄ndap.

Nqanek pepa, ndigu Klisten ezoqam, Efesus taon-te giyagam, bètøkhæ-geveømém, yaq taqa zita-te, ndigu Klisten ezoqa nøme, taon vinivinimba nøme-te giyageapam, bezø̄-etoam, yaq até ndigú-a, bēgeveømem. Efesus taon ndøgo, kandambaqapé. Ta manqei-te ndǿgo tøgó, ndakin khøuwa Teki (Turkey) ndimbo-akhayam. Ta khøuwa-te ndøgo, Efesus taon-te ndøgo, bisnis kandakanda ndøgoám, neka ndugu khape mbumbukiam Atemis, tuqa khoev kandambaqape vø̄goam.

Klisten ezoqam ndigu, Efesus taon-te giyagam, nøme kopokopo ndigu, Zu ezoqám. Geté ezoqa kopoáv, ndigu bawan vini-ák. Pol nqanek pepa mokho-te, nginik Klisten ezoqam, āv gezømbe-peawám nqǽgo: Ezoqa ewaqape ndigu, ndi-unimanqatinat, ndigu Keliso mokho-te, kopó. Neka nøme nqánek: Ni Klisten bawan ezoqam, ni Keliso-qá khá, neka ndego nigí kawá. Neka ezoqa ndigu, ndi-unimanqatinat, ndigu andé khoév. Ta khoev-qa mui-uk, Kelisó. Neka nøme nqánek: Ni Klisten bawan ezoqam, andé Keliso-gú sævám.

1

1  *No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé u-aném. No nqanek sasae nqægot, ndøgo Mbumbukiam-qá poév.

Nqanek pepa zo-té qatø-peaomít, zo Mbumbukiam-gi ezoqam, Efesus taon-te nandozo-yage, zo Keliso Yesu uni ndøzømbøe-paev.

2 Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát zo-te.

Matev mbomømboma, Mbumbukiam ni Yesu mokho-te gini-etoam

3  *Ni Mbumbukiam-qa iz, zí-eqatát, ndego nigi Evezøza Yesu Keliso-ge Mbumbukiam neka Eve. Keliso mokho-te, ndego ni matev mbomømboma ate ndægo ni-etoám, ndøgo yan-te ndøndo-okho, niqa Klisten matev tøke nonqo. 4  *Mbumbukiam manqei-qape, okhokho-té genø-khakheinám. Yesu Keliso mokho-te, ndego ni é-møndø-vevendám. Ni tegí ezoqam zígoát, neka teqa bøi-te ndaføyamba neka manqa-zapa-yav vizígoāt. Mbumbukiam kuku matev, é-møndømbøe-goám ni-te. 5  *Yaq ndego é-møndæpøoá, ni gé-uponó, neka Yesu Keliso mokho-te, tegi nakheis vizígoāt. Nqanek Mbumbukiam-qá poev qanimav-qapé. 6 Ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qá iz bete-eqawát. Teqa kuku matev qanimav-qapé, ni-te. Yaq-mbá segeni-etoám, te mokho-te ndego, ndembøe-khafuat. 7  *Keliso-qa kouk mokho-te ndøgo, qawa, ni gènqovotán, neka niqa manqa-zapazapa vømbø̄e-navøem. Mbumbukiam-qa kuku matev, khàpe mbøe-khouwév, 8 ni gini-etoam.

Teqa matavap loloakh neka teqa otevat kandambaqape-te, 9  *Mbumbukiam matev āv tenegó, av bugukhokhof matavap ge꞉ve. Yaq matev ndøgo, ibugukhokhof khonoam-te qagoam, matev ate ndægo, Keliso mokho-te tematanam, ni vø̄enømand. 10  *Mbumbukiam-qa matavap, khonoam-te qagoam, nqánek: Uni khøuwa-in timø-khantaz, ndego gigiap ate nqægo gekhakheinam, yan-te nqo꞉go neka manqei-qape-te nqago, segépizám. Yaq kawa kopo mé꞉goát. Kawa sa ndégo, tégoát, Keliso. 11  *Te mokho-te, ni Mbumbukiam tene-vevendám ndǿgo: Ni tegé ezoqam zígoát, ate av-té, av ndego bugukhokhof ge꞉pøoa. Zapa ndǿgo, gekha matavap neka poēv ndøgo, Mbumbukiam ndømbogo, ndego segé-matanám neka matev segéfakhán. 12 Mbumbukiam tene-matanám ndǿgo: Ni bugukhokhof ezoqam mokho-te, ni Keliso-te mba qeitø-tambat, Mbumbukiam-qá iz bete-eqawát.

13 Yaq até zó-a, vozō-Keliso-gi-ezoqam-ez, zo unimanqatin manqat qazoyogem, ndøgo Manqat Mbomambaqape, zoqa khandi-qa yaq-te. Yaq zo Keliso qazo-unimanqatinim, Mbumbukiam mbusa ndømøpá, zo-te, av nqægo, zo tegí. Ta mbusa ndøgo, Nqova Mbomambaqapé. Ndégo, Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve, tendo-khofotav. 14  *Ngenek Nqova Mbomambaqape, andé khakhatáp, av nqægo, vaev khøuwa-te, ni matev ate ndægo ndìzimø-ndapém, av bugukhokhof manqat ge꞉-ein, ta khøuwa-te ndøgo, ndego ni uni te꞉khatomb, ni Mbumbukiam-gi ezoqam. Yaq Mbumbukiam-qá iz bete-eqawát.

Pol-qa ike manqat neka guliguli manqat, Efesus ezoqam-qa yaq-te

15 No ande qate-ewag av nqægo, zo Evezøza Yesu qazo-unimanqatinim neka zo Mbumbukiam-gi ezoqam-te ate ndi꞉gu kuku ndøzøgo, 16 yaq no Mbumbukiam-te ike manqat oskia nombo-manqaté, zoqa yaq-te. No zo oskia nøzø-mataváp, noqa guliguli manqat-te. 17  *No āv qate-guligulimatún nqǽgo: Nigi Evezøza Yesu Keliso-ge Mbumbukiam, ndego nigi Tat bazaføgakh-qape, yan-te ngo꞉yage, zo Nqova Mbomambaqape bezø-etoám. Yaq ngenek zo matavap loloakh bezømbē-etoam neka Mbumbukiam-qa yaq-te bezømbē-vevezam, yaq zo Mbumbukiam uni vø̄ezøtez. 18 Neka no āv qate-guligulimatún nqǽgo: Zoqa matavap tàbezømbe-mboqoé. Yaq zo vøzøté-zøtēz, gekha matev mbomømbomā ndøgo, ni te-te nqazio-tana, ndego tini-etoam. Mbumbukiam zo tegi ezoqam, matev kandakanda mbomømboma kopoav-qapé tezø-etoam. Ndego zo ta zapaya ndǿgo tezømbe-akhá. 19  *Neka zo teqa bazaføgakh-qape tø̀nezøtéz, ni-te nqøu-sasaeat, ni ndego nqazi-unimanqatinat. Nqanek bazaføgakh, bazaføgakh nøme ate ndægo, ùnime꞉-løvuám. Nqanek bazaføgakh, ni-te nqøu-sasaeat, até kopó, av bazaføgakh ndægo, 20  *Mbumbukiam Keliso løvøte-te ge꞉khandi꞉v neka ekeza nakeamo zenda-te, yan manqei-te nqo꞉go, qonam nonqo vømbō-etoam. 21  *Yaq Keliso uni ova-ín gono꞉gó. Ndego ezoqa nekā nqova, tigi megetapak neka vesøtapak, neka ndigu bazaføgakh-us ndigu neka kawakawa-za neka iz-akhayapak ate ndi꞉gu, ùnime꞉-løvubám. Ta-mbá mbá, ndakin nqaziyage. Geté até ndøgó-a, megemege-te yage ndo꞉go. 22  *Mbumbukiam matev ate ndægo, teqá zenda tokhotapak mokho-té genøvé, neka ni Klisten bawan ezoqam, kawa ndégo tinivé, matev ate ndægo, teqa mokho-te betū꞉goat. 23  *Ni Klisten bawan ezoqam, ni Keliso-qá khá. Keliso, ndego manqei-qape-te ate nqægo, gigiap ate ndægo mokho-te ndøugu, ndego Klisten bawan ezoqam mokho-té gunu꞉yagé, kha ndēzø̄-tø̄nø̄yām.

2

Mbumbukiam tanakh ginigu
Yesu Keliso mokho-te khandi gini-etoam

1  *Zo bugukhokhof Mbumbukiam-qa manqat qazo-sanqawam neka manqa-zapazapa qazo-matønumam, zo pakhaezat zogoám. 2  *Ta khøuwa-te ndøgo, zo manqei-qape-qá matev soqøsoqa zombopavám, neka nqova soqøsoqa, ndigu nqanek manqei-qape-te ngiyage, tigi kawa-qa manqat o-mba vozombøē-ndapam. Ngenek ndégo, ezoqam-qa mokho-te ndu꞉sasaeat, ndigu Mbumbukiam-qa manqat ndisanqawe. 3  *Até ní-a, ni ezoqa ewaqape, bugukhokhof āv tizi꞉yagám. Ni nikeza kha-qa poev, sìzimbo-takát, ndøgo ni qa-itumbat. Gekha matev neka matavap soqøsoqā ndøgo, ni qazimbo-matøvememɨn, ni sìzigonemɨ́n. Ni até kopó, av ndigu ezoqam ndi꞉gu. Até ní-a, ni Mbumbukiam-qa qaqa ndìzi-qeivimín.

4  *Geté Mbumbukiam, tanakh khàpe mbøe-khouwév ni-te. Zapa ndǿgo, teqa kuku matev kandambá. 5 Ni manqa-zapazapa-te qazu꞉goam, ni pakhaenat zigoám. Geté Mbumbukiam, Yesu Keliso mokho-te, ni mø̀ndø-khandí꞉n. Unimanqatín. Zo teqa kuku matev-té qazøte-khandí꞉z. 6  *Mbumbukiam ni Keliso namba ge꞉khandi꞉n, ndego ni te namba qonam nonqo ni-etoám, yan manqei-te nqo꞉go. Keliso Yesu mokho-té genøni-etoám. 7 Ndego tenegó ndǿgo: Khøuwa ate ti꞉goat, megemege-te ndo꞉go, ezoqa āv tiabiti-qeiví: Teqa kuku matev, kandamba tantáv. Ndøgo gèløvuám, ezoqa ewaqape-qa kuku matev. Unimanqatín. Teqa kuku matev, kandamba tantáv ni-te, ndego ni Keliso Yesu mokho-te gi꞉nømand. 8 Zo Mbumbukiam-qá kuku matev-té qazøte-khandí꞉z, zo Yesu qazo-unimanqatinim. Zo ambá av nqǣgo, zøkeza matev matanam mokho-tē qazøte-khandī꞉z. Āv taoká. Ndego zo khandi, yaq-mbá segezø-etoám. 9  *Zo ambá av nqǣgo, sasae-qape zøte-khanøzēm. Yaq nakémbá, ezoqa kopømba mbaín, ti꞉khambuvupat. 10  *Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam ndøkhakheinømbém, av ndakin nqazi꞉gu. Ndego ni Keliso Yesu mokho-te, tene-khakheinømbém ndǿgo: Ni matev eqeieqei zígoát, ta matev eqeieqei ndøgo, Mbumbukiam ni gone nonqo gekhakheinam.

Yesu mokho-te, ni kopó

11 Zo gèmbo-mataváp, zo bawan vini-ak: Zo bugukhokhof, bavokho-ak zogoám. Neka Zu ezoqam, ndigu ngusum giqogavatun, zo ngusu qogøzatav ezoqam zø-akhaemám, neka khokho ezoqam vø̄ezæbam. (Geté nqanek ngusu qogøzat matev, ezoqa ndømatønumatún.) 12  * Ta khøuwa-te ndøgo, zo Keliso mbaín. Izlael ezoqam-te, zo bavokho-ak zogoám. Zo ambá av nqægo, Zu ezoqam zogoám, Mbumbukiam geveataz. Yaq zo Mbumbukiam-qa poev mokho-te yageáv, ndego Izlael namba gi꞉-unimanqatintam. Zo Mbumbukiam zøtezateáv neka te-te tabeáv, nqanek manqei-qape-te. 13  *Geté ndakin, zo Keliso Yesu mokho-té qazotu꞉-yagé. Zo ezoqam, bugukhokhof qambaqape qazogoam, zo ndakin Keliso-qa kouk mokho-te, avønín qazøtøndo-fakház.

14  *Ngenek Keliso, sambi matev nindapavún. Zu bawan-ak neka bawan vini-ak, ndégo tetøkunú, ni bawan vønīkopo. Sinøndakha ndigu, gu꞉wabam, ni qaqatønotam, ndego gènqaozó. Ekeza khá gene-nqaozó, neka qaqa matev, yaqyaq-a qanimbu-goam, vø̄-evøzam. 15  *Mozes-qa guguna manqat, ndego mø̀ndø-sisizám, matev ate ndægo, ezoqa gi꞉zømesimatun. Ndego tenegó ndǿgo: Ekeza kha mokho-te, niqa bawan menas tàbete-tøkuá, ni bizī-bawan-kopo-en, neka sambi binīgu. 16  *Yesu tae mutui-te genanim, ndego qaqa matev gèkhoutáv, ni yaqyaq-a qanimbu-goam. Ni bawan menas qanigoam, ndego sège-tøkunú, ni vizī-bawan-kopo-en, neka ni Mbumbukiam namba vø̄e-tøkunu. 17  *Yesu nqanek manqei-qape-te gegeavun, ndego sambi manqat namba me꞉geavún, ti-te ndigu, avønin ndimbogo, Zu bawan-ak, neka até zo-té-a, zo bawan vini-ak, qambaqape ndozotøndogo. 18 Unimanqatín. Yesu mokho-te, ni Zu bawan-ak nekā zo bawan vini-ak, kopømbaqapé, Mbumbukiam-ge Nqova kopo mokho-te, Tat-qá avønin-té qazinǿ-niáv.

19  *Yaq nakémbá, zo ndakin ambá av nqǣgo, manqei vini-ak neka bavokho-āk. Geté até zó-a, mòzo-mo-manqei-anim-éz, Mbumbukiam-gi bawan namba, ndigu Zu ezoqam, neka até zó-a, vozō-Mbumbukiam-gi-ezoqam-ez. 20  *Zo andé khoév. Ta khoev ndøgo, Mbumbukiam ndøwevét. Uk ndøgo ge-asaz, Keliso-gí u-aním neka Mbumbukiam-gí manqa vevezam ezoqám. Yaq Keliso Yesu ekezan, ndego mui-úk. 21  *Khoev ate ndægo, ngének gegeawát, ndæføgakhat. Neka Evezøza mokho-te, nqanek khoev sège-khouwevtét. Yaq gemǿ-Mbumbukiam-qá-khoév. 22  *Keliso mokho-te, até zó-a, søzøtumú-Mbumbukiam-qá-khoev-éz, ezoqa nøme namba, ndego ndewevet. Yaq tege Nqova Mbomambaqape, nqanek khoev mokho-té gunú꞉goát.

3

Pol-qa sasae, bawan vini-ak-te gego

1  *Yaq nakémbá, no Pol, no zo bawan vini-ak, Mbumbukiam-qa Manqat Keliso Yesu-qa yaq-te nqate-zømesim, yaq ta zapaya ndimbula mokho-te nqatu꞉gu, nòguligulimatún, zoqa yaq-te.

2  *Zo àbozo-yogém ndøgo, Mbumbukiam nqanek sasae genø-etoam, zo Manqat Mbomambaqape tøte-zømesimat, teqa kuku matev-qa yaq-te. 3  *Matavap ndøgo, khonoam-te qagoam, Mbumbukiam mø̀ndøveáz, no vø̄enømand. No bugukhokhof elavøqase mø̀ezø-peawám, taqa yaq-te. 4 Yaq zo nqanek manqat tozo-geveømem, zo ndø̀zøte-zøtéz, no nøtenat nqanø̂gó, Keliso-qa yaq-te, ndøgo bugukhokhof khonoam-te qagoam. 5 Ibugukhokhof, ezoqa yage gimønøzumavun, zøtezateáv, taqa yaq-te. Geté ndakin, Mbumbukiam tege Nqova mokho-te, tegi u-anim neka manqa vevezam ezoqam, mø̀ndøzø-veáz. 6  *Matev, khonoam-te qagoam, nqánek: Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape mokho-te, bawan vini-ak, ndakin mø̀ndø-bawan-kopo-éz, Izlael ezoqam namba, neka vø̄-kha-kopo-ez. Yaq Keliso Yesu mokho-te, até bawan vini-ák-a, Mbumbukiam-qa matev mbomømboma ndǿ-upøgimít, av Mbumbukiam Zu ezoqam-te manqa mbusa ge꞉ve.

7  *Mbumbukiam kuku mbogoám no-te. Yaq teqa bazaføgakh mokho-te, no mùtumu-Manqat-Mbomambaqape-gé-sasae-ezoqam-én. 8  *Mbumbukiam-gi ezoqa nøme ate ndi꞉gu, no mø̀ndø-løvumbumím. Geté no Mbumbukiam teqa kuku matev mokho-te, tene-veatán ndǿgo: Bawan vini-ak, Manqat Mbomambaqape nøté-zømesimát, teqa matev mbomømboma-qa yaq-te, ndøgo ni Keliso mokho-te gini-etoam. Ta matev mbomømboma ndøgo, kopømba mbaín tizi-geveømem. Khàpumu-khouwév. 9 Mbumbukiam, ndego manqei-qape neka gigiap ate nqægo gekhakheinam, no sasae nqánek genø-etoám: No teqa matavap ndøgo, ibugukhokhof ekeza mokho-te qakhonawam, ezoqa yage gimønøzumavun, ezoqa ewaqape nøzømbé-ovøemát. 10 Mbumbukiam tene-matanám ndǿgo: Klisten bawan ezoqam mokho-te, ndego ndakin ekeza matavap loloakh vinivinimba, nqova-gi kawakawa-za neka iz-akhayapak mé꞉zømás, ndigu ova ngo꞉yage. 11 Matev ndøgo, Mbumbukiam nupøkhan mba gepøoa, ndego mø̀ndø-matanám. Keliso Yesu-qá mokho-té genøgó, ndego nigi Evezøza. 12  *Te mokho-te, ni ezoqa nqazi-unimanqatinat, kopømbaqapé, Mbumbukiam-té qazinǿ-okhoát. Kha føgakh-mbá neka møe mbaín. 13 Yaq nakémbá, zo mbøni bezø̀va᷄ev, noqa yage føgakh-qape-qa yaq-te, ndøgo zo zapaya qanøfakhan. Zapa ndǿgo, ndøgo zoqá tøke nonqó. Ta mokho-te ndøgo, zo yage eqeieqei-qape zøtéqeivím.

Yesu Keliso-qa kuku matev ni-te

14 Yaq nakémbá, no Tat-qa megemege-te, katuk nomøkuiám, neka teqa iz nqǣ-ēqāwāt. 15 Bawabawan ate ndægo, yan-te nqo꞉go neka manqei-qape-te nqago, zapa ndégo. 16 Mbumbukiam, ndego matev kandakanda mbomømboma kopoav-qapé, niqa tøke nonqo. Yaq nakémbá, no āv qambøe-vi꞉matún nqǽgo: Ndego zo tege Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, bazaføgakh bezø-etoám. Yaq zo bazaføgakh-us zógoát, zoqa mokho-te. 17  *Yaq Keliso, zoqa unimanqatin matev mokho-te, zoqa mbøni-te betū꞉yage. Yaq zo matev ate ndægo, kuku matev-us vø̄ego. Yaq zo ande tae me ndægo, lu manqei pakoa-te qamø-mbuvøem, føgøføgakh zówaniapát. 18 Yaq zo Mbumbukiam-gi ezoqam ate ndi꞉gu nøme namba, tø̀nezøtéz, av nqægo: Keliso-qa kuku matev-qape, ni-te ndømbogo, sà tønømá. Taqa vøndæv neka taqa sekeat neka taqa eqæv neka taqa igian, kandambá tantáv. 19 Unimanqatín. Ni manqei-qape ezoqam, ni kopømba mbaín, teqa kuku matev ate ndægo uni tizi꞉nøten. Geté no Mbumbukiam-te, āv qate-vi꞉matún nqǽgo: Zo Keliso-qa kuku matev tø̀nezøtéz. Yaq Mbumbukiam-qa matev mbomambaqape, ekezan-te ndøugu, até zó-a, ùni tabezømbe-tøtøvøyám, zo mokho-te.

20 Mbumbukiam-qa bazaføgakh, kandamba tantáv, ni mokho-te nqøu-sasaeat. Gekha viam manqāt ndøgo, ni te-te nqanigu, neka gekha matavāp ndøgo, nqazi-matavap, teqa tøke kopømbaqapé, unimé꞉-løvuám. 21 Teqa iz, bèto-eqawát, Klisten bawan ezoqam mokho-te. Ta zapaya ndøgo, ndego Keliso Yesu mokho-te gematanam, teqa iz miavmiav be-eqawát, atema ezoqa ewaqape yage vǿmønøzumīt.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

4

Ni Klisten ezoqam ate nqazi꞉gu, ni Keliso-qá khá

1  *No Evezøza-qa sasae zapaya, ndimbula mokho-te nqatu꞉gu, no nqazǿ-pouwe: Zo Mbumbukiam gezøndo-akha, tegi ezoqam tozogoat, zo matev eqeieqei-té qayageáp. 2  *Zo zøkeza iz ndø-eqàwa᷄t. Geté zo aiyaiyav matev-té qayageáp, ezoqa nøme namba, neka zo mbøni nqosøgeap nakha-nakhamas-te ndø-upø̀gi᷄m. Neka kuku matev até bezøgó yaqyaq-a. Ezoqa matev soqøsoqa timatønumat zo-te, zo matev nakhamas-te ndø-qavøinàma᷄t. 3  *Zo Nqova Mbomambaqape mokho-te qazo-kopo-ez, yaq zo bazaføgakh ndø-asøzú. Ta sambi matev-te ndøgo, ezoqa ndøtøkuzuat, até vøyageáp. 4 Ni Mbumbukiam-gi ezoqam, ni kha kopó. Neka Nqova Mbomambaqape kopo me꞉gó. Neka até matev kopo me꞉gó, zo ndozoto-taza, tozondapem, ma Mbumbukiam gezømbe-akha. 5 Neka Evezøza kopo me꞉gó. Neka unimanqatin matev kopo me꞉gó. Até ibøkha iz upøgim matév-a, kopo me꞉gó. 6  *Até Mbumbukiám-a, kopo me꞉gó, ndego ezoqa ewaqape-ge Tat. Ezoqa ewaqape, ndégo tezømbo-kawaevát. Neka ezoqa ewaqape mokho-te, ndégo tunu꞉-sasaeát. Neka ndego ezoqa ewaqape mokho-té gunu꞉gú.

7  *Ni ezoqa kopokopo ate nqazi꞉gu, Keliso teqa kuku matev mokho-te, matev vinivinimba ni-etoám, av ekezan qambøe-pøovam. 8  *Keliso ni matev ndini-etoam, taqa yaq-te Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo:

“Uni ova-in nqo꞉go geqavig,

ndego pingim-ak ndøkhatób, namba gi꞉qavig.

Yaq ndego ekeza ezoqam,

khanakhanakh matev zø-etoám.”

9  *Nqanek manqat qa-ein, av nqægo, “ndego geqavig,” ndøgo ni āv qani-nømendím nqǽgo: Keliso bugukhokhof, nqanek manqei-qape-té gendovís. 10 Ndego ezoqam, ibugukhokhof gendovis, ezoqam ndégo, uni ova-in nqo꞉go geqavig, neka yan uni vø̄e-løvuam. Ndego teneqavíg ndǿgo: Gigiap ate ndægo, yan-te nqo꞉go neka manqei-qape-te nqago, tèabete-tønøyám. 11  *Yaq ndego ni Klisten bawan, sasae ezoqam ni-etoám. Nøme tegí u-anim ndǿgoát, neka nøme tegi manqa vevezam ezoqam vǿgoāt. Neka ezoqa nøme ndígu, ezoqa nøme Keliso-te yozoat-qa ndigu. Neka nøme ndígu, Mbumbukiam-gi ezoqam ndizø-keoge. Neka nøme ndígu, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ndi꞉zømesim. 12 Keliso nginik ezoqam, ni Klisten bawan tøke nonqo ni-etoám. Yaq ni Mbumbukiam-gi ezoqam, teqa sasae eqeieqei bizi꞉gú, neka Keliso-qa kha betē-bazaføgakh-us. 13  *Tiqa sasae, sà bemá, atema ni ate nqazi꞉gu, niqa unimanqatin-te neka niqa nøtenat-te, Mbumbukiam-ge Yo-qa yaq-te, bizimī-kopo-en, neka Klisten matev-te bizimī-findam neka ande av Keliso ekezan nde꞉go, bizimī-kopømba-en.

14 Yaq ni ande av nakhei nqonqon ndi꞉gu, neka ande av khagua ndægo, khamøe ndøngetøyam, neka ande av gagayag ndægo, khamøe ndøpøogim, sekembá zígoák, nømendim matev vinivinimba tøni-fakhanumat. Yaq ni ezoqa manqa enaq neka khavozam manqat tini-manqatat, ni tiqa khokho nømendim manqat zimømbó-paevemák, ndøgo niqa unimanqatin matev ngi꞉wat-qa ndøgo. 15  *Ni unimanqatin manqat mba bizi-manqaté. Kuku matev-ús. Neka niqa matev-te ate ndægo bizīfindam, neka ande av Keliso nde꞉go, bizimī-kopømba-en, ndego nigi kawa. 16 Ni Klisten ezoqam, ni teqa kha nqazigu, ndégo tegeageáp, ta kha vinivinimba ndøgo, nqabunuzupit neka kha kinik-te ndøgeageapet. Yaq ni eqeieqei tiziyagat, ande av kha ndæbunuzupit, sasae vinivinimba eqeieqei ndømatanam, neka ni kuku tønigoat, yaq Keliso-qa kha segé-khouwév, bazaføgakh-ús.

Yage ndakinak-qa yaq-te Yesu mokho-te

17  *Yaq nakémbá, no Evezøza-qa iz-te nqazǿ-pouwe: Zo yage sekemba ndøndàpe᷄t, av bavokho ezoqam ndi꞉gu, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. Tiqa matavap, gènokhombáp. 18 Bøivun-té qagó. Ndigu gèqatáz, khandi-te ndøgo, Mbumbukiam ezoqa ndezø-etoam. Neka ndigu mokho ndapeáv. Zapa ndǿgo, tiqa mbøni gètokeám. 19 Ndigu mivi matev mbaín. Ndigu ekeza kha, manqa-zapazapa-té ginø-nqonqotøvém. Neka ndigu matev soqøsoqa vinivinimba møqæ mba zømbeyǽt.

20 Geté zøtezat ndøgo, zo Keliso-te qazondapem, viní! 21 Zo mòzoyogém, teqa yaq-te, neka zo te mokho-te nqazoyage, zo unimanqatin manqat, mø̀ndæ-zømesimám, ndøgo Yesu mokho-te ndøugu. 22  *Ta unimanqatin manqat, nqánek: Zoqa awenege yage matev, ndøgo taqa poev matev soqøsoqa mokho-te zo qatubam neka soqaqape-te vø̄-itubam, vø̀khofoé. 23  *Yaq Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, zoqa matavap bezø̄-ndakinak. 24  *Neka kopømba ande av ndabua ndakinak tøzøte-uzam, zo yage ndakinak zóndapém, ta yage ndakinak ndøgo, Mbumbukiam gekhakheinam. Yaq zo matev eqeieqei-té neka unimanqatin-té qazóyagát, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.

25  *Yaq nakémbá, ni yaqyaq-a meakha manqat manqate bìzi-ivøvém. Geté unimanqatin manqat mba bizi-manqaté. Zapa ndǿgo, ni Klisten ezoqam ate nqazi꞉gu, kha kopo-té qani-bunøzáp. 26  *Zo qaqa tozo-gonemat, yaq ndøgo zo manqa-zapa-te be-ìtu᷄b. Zo qaqa khapé bezømbe-lolokhòta᷄p. Geté é-vø̄-ivøvemat. Yaq khøuwa okhokho-té geabemø-sinanát. 27 Zo nqova soqaqape, elavøqase mbøe-løvùzi᷄m. 28 Gekha ezoqām ndego, nde-aqonam, ndego aqonam matev, sà be-iváv. Teqa zenda sa be-àwa᷄p. Geté sasae betegó. Yaq av nqægo, ndego kopømbaqapé, ndigu gezǿ-tøkeát, ndigu gigiap mbain ndigu.

29  *Manqat soqøsoqa ndøgo, ezoqa nøme ndøngiæzoat, manqa-nqa-te bezøndo-fakhàte᷄. Geté manqat eqeieqei mba ndømanqaté, ndøgo ezoqa nøme ndøzømbe-tøkee. Yaq ndigu zoqa manqat ti꞉-ewagat, tiqa mbøni-te bezømbē-eqeieqeiat. 30  *Zo Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape, viniv mbo-etøòme᷄m, ndego Mbumbukiam zo ande khakhatap me gezømbeve, av nqægo, zo tegē, neka ndego zo vaev khøuwa-te vǿkhatōb, ekezan-te. 31  *Ezoqam-qa manqa-zapazapa navupav matev neka mbøni nqosøgeap matev neka qaqa matev neka manqa sasanqa manqate matev neka ezoqam-qa iz ngi꞉wat matev, matev av nqægo ate ndægo, vø̀-ivøvém, matev soqøsoqa ate ndægo nøme namba. 32  *Geté zo yaqyaq-a, matev eqeieqei ndøgó neka tanakh matev mba bezømbu꞉gú. Neka ezoqa matev soqøsoqa tizøgoat, zo sà bezømbo-navøemát, kopømba av-té, Mbumbukiam Keliso mokho-te, zoqa manqa-zapazapa sa qambøe-navøem.

5

Ni Klisten ezoqam waev-té qabizi-yagé

1  *Zo Mbumbukiam-gi nakheis ndozogo, ndego kuku ndømbogo zo-te, zo matev eqeieqei mba ndømatanám, av ekezan nde꞉go, matev eqeieqei ndematanam. 2  *Neka kuku matev-té qayagé, ate av-té, Keliso kuku qambøegoam ni-te, neka ekeza kha ni zapaya vø̄nqonqotav, kopømba ande av ezoqa søvakha gigiap Mbumbukiam-te gi꞉løvusumatun. Keliso ekeza kha ge-etoam, ndøgo sisip qanimáv, Mbumbukiam-te. Yaq ndego khanakhanákh, taqa yaq-te.

3 Zo Mbumbukiam-gi ezoqam mokho-te, matev soqøsoqa elavøqase bezømbù꞉gu᷄, av mambe okho matev ndægo neka gekha matev soqøsoqa av nqægo nøme ndøgo neka gigiap qovet matev. Zapa ndǿgo, matev av nqægo, gemǿ-tøkuayák, Mbumbukiam-gi ezoqam namba. 4 Neka zo mambe okho manqat ndømanqàte᷄, neka ezoqam ngenøgim matev-te ndø-àba᷄m, neka gekha emanqat soqøsoqa nøme ndøgo, me꞉votòta᷄p. Geté zo Mbumbukiam-te, ike manqat mba ndømanqaté. 5  *Zo vø̀ezøtéz: Gekha ezoqām ndigu, mambe ndi-okho o matev soqøsoqa nøme av nqægo ndimatanam o gigiap qovet matev møqæ ndøzøya, ndigu Mbumbukiam-qa neka Keliso-qa Megeat Matev-te, gemǿ-ozák. Gigiap qovet matev, ndøgo andé batae-te ogiam matév. 6  *Zo gò꞉feazoát! Soqaín ndøgo, ezoqam-qa khavozam manqat, zo manqa-zapa-te tø-itub. Zapa ndǿgo, nqanek matev soqøsoqa zapaya, Mbumbukiam-qa qaqa ndǿgeáv, ti-te ndigu, teqa manqat o-mba ndapeav ndigu. 7 Yaq nakémbá, ezoqam ndigu matev soqøsoqa ndimatanam, zo ti namba, me꞉tøkùa᷄t.

8  *Zo ibugukhokhof, bøivun-té qazogoám. Geté zo ndakin Evezøza-gí ezoqám neka zo waev-té qazoyagé. Zo waev-te ndozoyage, yaq zo matev eqeieqei-te mbá qayagé. 9 Waev-te toqoyagat, yaq mokho ndøgo, ndøndo-fakhate, nqánek: Matev mbomømbomá neka matev ndaføya-ndaføya neka unimanqatin manqat. 10 Zo gèvawé neka gè꞉zøtezát, gekha matēv ndøgo, Evezøza ndømbøe-khaneat. 11 Ezoqa ndigu bøivun-te ndiyage neka ti-te mokho soqøsoqa mba ndøndo-fakhate, zo ti namba, me꞉khokhòmba᷄p, tiqa matev matanam-te. Geté zo ezoqa gè꞉zømesím, matev av nqægo soqaín. Bematàna᷄m. 12 Unimanqatín, matev nøme ndøgo, ezoqa khonoam-te ndimatanam, mivi-ús, toqote-manqatat. 13  *Geté gekha matēv ndøgo, waev-te tøfakhan, yaq soqóqeív, av nqægo, eqeieqeī o soqain. 14  *Gigiap o matev, waev-te tøfakhatat, yaq segemǿ-waév. Yaq nakémbá, ouv nøme āv gini-qaqaematún nqǽgo,

“É-moqosuzám,

qo venanqei nandoqo-buvit.

É-moqo-khandí꞉q,

qo løvøte-te nandoqogo.

Yaq qo waev-té qoqógoát,

ndøgo Keliso-te qandowav.”

15  *Yaq nakémbá, zo gèqeiví, zo ande áv khazøté-yagāt. Zo matavap livilivis ezoqam-qa, me꞉qeìvi᷄. Geté zo matavap loloakh ezoqam zógoát. 16 Khøuwa khokho ndøngiæzòa᷄t. Matev eqeieqei mba ndøgó. Zapa ndǿgo, matev soqøsoqa khàpumu-khouwév, ndakin nqaziyage. 17 Zo ande kandaniap ezoqam me ndø̀go᷄. Geté zo ùnime꞉-vawé, gekha matēv ndøgo, Evezøza ndømbopoev. 18  *Neka zo ibøkha soqa khapekhapé me꞉-ìza᷄m, andé kawa vøzømbé-okɨ̄. Matev av nqægo, segé-ngiæzó. Geté zoqa kha, Nqova Mbomambaqapé qabezømbe-tønøyám. 19  *Zo ouv gèqaqayám, yaqyaq-a, kopømba ande av Sams ouv ndægo, o ouv nøme ndøgo, Mbumbukiam-qa iz ndø-eqawat, o ouv ndøgo, Nqova Mbomambaqape nde꞉zømesim. Zo ouv khanakhanakh-us zóqaqaemát, Evezøza-te, zoqa mbøni mokho-te. 20  *Neka Mbumbukiam, nigi Tat, ike manqat oskia zombó-etoumát, Yesu Keliso-qa iz-te, ndego nigi Evezøza, matev ate ndægo, ndego zo-te ndematanam.

Angana neka sakheis, eqeieqei ande āv kiníyagāt

21  *Zo Keliso ndozombo-vizap, zo izuizum mokho-té qanu꞉gú.

22  *Zo sakheis, zøkeza angana-qá mokho-té qanu꞉gú, ate av-té, zo Evezøza-qa mokho-te ndozotu꞉gu. 23  *Zapa ndǿgo, anganeam sævam-gé kawá, ate av-té, Keliso ni Klisten bawan ezoqam-ge kawa nde꞉go, ndego ni gekhandi꞉n, ni teqa kha nqazigu. 24 Ate av-té, ni Klisten bawan ezoqam, Keliso-qa mokho-te nqazu꞉gu, yaq sakheis ekeza angana-qa mokho-te, āv tiabitu꞉gú, matev ate ndægo.

25  *Zo angana, zo zøkeza sakheis-te, kuku āv tabezømbe꞉gó, av Keliso Klisten bawan ezoqam-te, kuku qambøegoam, neka ekeza kha sa vø̄nqonqotav, ti zapaya. 26  *Ndego tene-matanám ndǿgo: Ni Klisten bawan ezoqam, ndego ni teqa manqat mokho-te, ande ibøkha me ge꞉sungutan, Mbumbukiam-gi mba zígoát. 27  * Keliso āv qambøe-pøovám nqǽgo: Ni Klisten bawan ezoqam ate nqazi꞉gu, ndaføyamba zígoát, teqa bøi-te, ate av-té, sævam bugug keoge eqeieqei neka mbomambaqapu neka soqain-qase mbain ndu꞉gu, anganeam tundaf. 28 Yaq matev até kopó. Angana ekeza sakheis-te, kuku āv tabezømbe꞉gó, av ekeza kha-te kuku ndøzømbe꞉go. Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, ekeza zas-te kuku tømbogoat, ndego até ekeza kha-té-a, kuku ndømbôgó. 29 Gèmbo-mataváp: Ezoqa ekeza kha, sanqaupáv. Geté ndigu eqeieqei ndø-okefatún, neka keoge eqeieqei vømbōgoatun. Ate av-té, Keliso ni Klisten bawan ezoqam nginimbi-keoge. 30 Zapa ndǿgo, ni Klisten ezoqam, ni teqá khá. 31  *Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Yaq nakémbá, anganeam eve neka evo géziváz. Yaq zās namba mé꞉tøkuaném, yaq ndigu ezoqa menas, vømǿ-kha-kopo-ēz.” 32  *Taqa manqa mokho, igian kandambá. No Keliso neka ni Klisten bawan ezoqam nøte-manqaté. 33 Geté nqanek manqat, até ni ezoqam-té-a, ni-té qando-manqaté. Angana ate ndi꞉gu, ekeza sakheis-te, kuku āv tabezømbe꞉gó, av ekeza kha-te kuku ndøzømbe꞉go. Neka sakheis, ekeza angana, yà bezøvizáp.

6

Nakheis neka evøndipakha eqeieqei ande āv kiníyagāt

1  *Nakheis, zo Evezøza-qa mokho-te ndozotu꞉gu, zo zøvøndipakha-qa manqat o-mba mo꞉ndapé. Matev av nqægo, eqeieqeí. 2  *Mbumbukiam-qa Manqat āv qane-eín nqǽgo, “Qave nekā qavo, gèzøvizáp.” Bugukhokhof guguna manqat nqánek, taqa yaq-te, Mbumbukiam manqa mbusa geve. Manqa mbusa geve, nqánek, 3 “Av toqotegoat nqægo, yaq qo eqeieqei qóyagát neka møp-mbá qotéyagét, nqanek manqei-qape-te.”

4  *Zo evøndipakha angana, zogi nakheis qaqa zøløòzu᷄. Geté eqeieqei zógugubát neka Evezøza-qa yaq-te vozozǿ-ovøemāt.

Sasae ezoqam neka tigi kawakawa-za, eqeieqei ande āv kiníyagāt

5  *Zo sasae ezoqam, zøkeza manqei-qape sasae kawakawa-za, gèzøvizáp, neka tiqa manqat o-mba mo꞉ndapé. Zoqa mbøni mokho-te, matev ndaføyamba até bezømbu꞉gú, ate av-té, zo Keliso-qa manqat o-mba ndøzømbøe-ndape. 6 Zo sasae bazaføgakh-us, ta-mbá ndø̀go᷄ ndøgo, ndigu kawakawa-za, zo tizømetat, tiqa enaq gɨam nonqo. Geté zo Keliso-gi sasae ezoqam ndozogo, zo tiqa sasae bazaføgakh-us ndøgó, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. 7 Zo sasae khanakhanakh-us ndøgó. Zapa ndǿgo, zo nqanek sasae, ambá av nqǣgo, ezoqam-qa mba zogō, geté zo Evezøza-qa zogó. 8  *Gèmbo-mataváp. Gekha ezoqām ndego, matev eqeieqei tegoat, oskiá ndøgo, ndego khokho sasae ezoqam ndego o iz akhae vǿgoāt, Mbumbukiam yaq-fia eqeieqei, ndø̀mbo-etoám.

9  *Neka até zó-a, zo kawakawa-za, zo matev eqeieqei ndøgó, zogi sasae ezoqam-te. Zo zø-utø̀ve᷄. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, tigi kawa neka zoge kawa, kopo me꞉gó. Yan-té gonoyagé. Neka ndego gématøvemák, qo ande gekha ezoqam, iz akhae ezoqām, ō, khokho ezoqam.

Mbumbukiam-qa nakhag gigiap, yà bizi-uzám

10 Noqa vaev manqat nqánek: Zo bazaføgakh-us ndøwaniáp, ta bazaføgakh ndøgo, Evezøza-te ndøndo-okho. Zapa ndǿgo, teqa bazaføgakh, kandambá tantáv. 11  *Zo Mbumbukiam-qa nakhag gigiap ate ndægo, vø̀-uzám. Yaq nqova soqaqape tezømbe-khavozam, zo kopømbaqapé, kha føgakh-mbá qazó-waniapát. 12  *Zapa ndǿgo, ni ambá av nqægo, manqei-qape ezoqām namba zi꞉nøfeēt. Geté ni nqova soqøsoqá namba zi꞉nøfeét, ndigu ova ngo꞉yage, ndigu kawakawa-za neka iz-akhayapak ndigu neka gekha nqova soqøsoqa bazaføgakh-us nøme ndigu, ezoqa ndigu bøivun-te ndiyage, ndizømbo-kawaezat. 13 Yaq nakémbá, zo Mbumbukiam-qa nakhag gigiap ate ndægo, é-mozo-uzám. Yaq zo føgøføgakh zówaniapát, nqova soqaqape-qa khamasim matev tøndo-okhoat. Yaq tømø-navøem, zo até zówaniapát.

14  *Zo føgøføgakh ndøwaniáp. Unimanqatin manqat-té qanøyagé. Av tøzøte-yagat ndægo, yaq zo mòzoto-khakheinám. Ate av-té, av ndabua segim nonqo, bøndim-te toqote-løvaz.

Neka matev ndaføyamba-qape ndøgó. Ndøgo andé sanqava khakhazam nonqo me mé꞉goát, savim-te taqambo-tøkeat.

15  *Zo é-mozoto-khakheinám. Ezoqa Mbumbukiam-qá Sambi Manqat zøté-zømesimát. Ndøgo ate av-té, av zenda tokhotapak-te, tamak toqote-uzupat.

16 Neka nøme nqánek: Zo unimanqatin matev oskia zǿgoát. Ate av-té, av sanqava khakhazam nonqo nøme, zenda toqote-geatat. Yaq zo kopømbaqapé, nqova soqaqape-qa sanqava wageap-us ate ndægo, søzøté-khoutumát.

17  *Zo mø̀zøte-zøtéz, Mbumbukiam zo mø̀ndø-khandí꞉z. Nqanek zøtezat, andé nakhag wawaq me me꞉gó, nakhag ezoqam kawa-te gi-uzumatun. Zo vø̀-uzám.

Neka Mbumbukiam-qa Manqat, ndøgo ande nakhag kaiya me ndi꞉gu, Nqova Mbomambaqape gezø-etoam, vø̀geageváp.

18  *Zo Mbumbukiam oskia mbo-akhayám, ate av-té, av Nqova Mbomambaqape ndezømbe-nøzøgim. Gekha guligulim o viam manqāt ndøgo, Mbumbukiam-te tozogoat, zo bazaføgakh ndø-asøzú. Livin-qase, mø-ivø̀ve᷄m. Zo Mbumbukiam-te, tegi ezoqam ate ndi꞉gu-qá yaq-té qaneviám.

19  *Neka zo Mbumbukiam, até noqá yaq-té-a, vømbø̄e-viam. Yaq gekha manqāt ndøgo, no tæmanqatat, Mbumbukiam manqat eqeieqei, tèabenømbe-etoám. Yaq no ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat tøte-zømesimat, no kopømbaqapé, manqat ndøgo, bugukhokhof qakhonawam, kha føgakh-mbá qǽmanqatát. 20  *No Mbumbukiam-gé u upøgim ezoqám. No ndimbula-te, teqa Manqat Mbomambaqape zapayá qategó. Zo Mbumbukiam-te gèndoviám, noqa yaq-te, no teqa manqat kha føgakh-mba tàbate-manqaté, av ndego ndømbøe-poev.

Pol-qa vaev manqat

21  *Noqa yaq-te, zo nigi Klisten nøfu Tikikus mé꞉zømás, ndego ni nqeimbøe-khafuat, ndego unimanqatin Evezøza-ge sasae ezoqam. Yaq zo matev ate ndægo zøtézøtéz, no ande āv khatēyage neka no andē gekha matev me notēgoatun. 22 No ngenek ta zapaya nqánek qate-khofotaváv: Zo zøtézøtéz, ni ande āv khatīyage. Yaq zoqa kha gé꞉føgákh.

23 Nǿfuap! Mbumbukiam, ndego nigi Tat, neka Yesu Keliso, ndego nigi Evezøza, tiqa sambi matev neka kuku matev neka unimanqatin matev, ndø̀goát zo-te.

24 Mbumbukiam-qa kuku matev, ndø̀goát zo-te, zo ate ndøzøte꞉go, zo nigi Evezøza-te, Yesu Keliso kuku ndøzøgo, ndøgo navupav ndøgo.

* 1:1 1:1 Kel 18:19-21; 19:1

* 1:3 1:3 Ef 2:6

* 1:4 1:4 Zion 15:16

* 1:5 1:5 Zion 1:12

* 1:7 1:7 Ef 2:7; Kol 1:14

* 1:9 1:9 Lom 16:25

* 1:10 1:10 Kol 1:16, 20

* 1:11 1:11 Lom 8:28-29

* 1:14 1:14 2 Ko 1:22

* 1:17 1:17 Kol 1:9

* 1:19 1:19 Kol 1:11

* 1:20 1:20 Psa 110:1; 2 Ko 13:4; Kol 2:12

* 1:21 1:21 Kol 1:16; 2:10

* 1:22 1:22 Psa 8:6

* 1:23 1:23 Ef 4:10, 15; Lom 12:5; Kol 1:18

* 2:1 2:1-5 Kol 1:21; 2:13

* 2:2 2:2 Kol 3:7; Tait 3:3

* 2:3 2:3 Kol 3:6

* 2:4 2:4-5 Lom 6:11-13

* 2:6 2:6 Kol 2:12

* 2:9 2:9 1 Ko 1:29-31; 2 Tim 1:9

* 2:10 2:10 Tait 2:14

* 2:12 2:12 Kol 1:21; Lom 9:4

* 2:13 2:13 Kol 1:20

* 2:14 2:14 1 Ko 12:13

* 2:15 2:15 Kol 2:14

* 2:16 2:16 Kol 1:20, 22

* 2:17 2:17 Isa 57:19

* 2:19 2:19 Ef 3:6

* 2:20 2:20 1 Ko 3:11

* 2:21 2:21 1 Ko 3:16

* 2:22 2:22 1 Pita 2:5

* 3:1 3:1 Filip 1:7, 13

* 3:2 3:2 Kol 1:25

* 3:3 3:3 Ef 1:9-10; Kol 1:26

* 3:6 3:6 Ef 2:13, 16-19

* 3:7 3:7 Kol 1:25

* 3:8 3:8 1 Ko 15:9-10

* 3:12 3:12 Zion 14:6; Lom 5:2

* 3:17 3:17 Zion 14:23; Kol 1:23; 2:7

* 4:1 4:1 Kol 1:10

* 4:2 4:2 Kol 3:12-13

* 4:3 4:3 Kol 3:14-15

* 4:6 4:6 1 Ko 12:6

* 4:7 4:7 Lom 12:3, 6

* 4:8 4:8 Psa 68:18

* 4:9 4:9 Zion 3:13

* 4:11 4:11 1 Ko 12:28

* 4:13 4:13 Kol 1:28

* 4:15 4:15-16 Kol 1:18; 2:19

* 4:17 4:17 1 Pita 1:14; Lom 1:21

* 4:22 4:22 Lom 8:13; Kol 3:9

* 4:23 4:23 Lom 12:2

* 4:24 4:24 Gen 1:26; Kol 3:10

* 4:25 4:25 Kol 3:8-9; Zech 8:16

* 4:26 4:26 Psa 4:4; Zems 1:19-20

* 4:29 4:29 Kol 4:6

* 4:30 4:30 Isa 63:10; 1 Tes 5:19; Ef 1:13-14

* 4:31 4:31 Kol 3:8

* 4:32 4:32 Met 6:14; 18:22-35; Kol 3:12-13

* 5:1 5:1 Met 5:48

* 5:2 5:2 Iblu 10:10; Exo 29:18

* 5:5 5:5 1 Ko 6:9-10; Kol 3:5

* 5:6 5:6 Kol 2:4, 8; Lom 1:18

* 5:8 5:8 Ef 2:13; Kol 1:13; 1 Pita 2:9; Zion 12:36

* 5:13 5:13 Zion 3:20-21

* 5:14 5:14 Isa 26:19; Lom 13:11

* 5:15 5:15-16 Kol 4:5

* 5:18 5:18 Luk 21:34

* 5:19 5:19 Kol 3:16

* 5:20 5:20 Kol 3:17

* 5:21 5:21 1 Pita 5:5

* 5:22 5:22 Kol 3:18; 1 Pita 3:1

* 5:23 5:23 1 Ko 11:3; Ef 1:22

* 5:25 5:25 Kol 3:19; 1 Pita 3:7

* 5:26 5:26 Tait 3:5

* 5:27 5:27 2 Ko 11:2; Kol 1:22

* 5:31 5:31 Gen 2:24; Met 19:5

* 5:32 5:32 Veve 19:7

* 6:1 6:1 Kol 3:20

* 6:2 6:2-3 Deut 5:16

* 6:4 6:4 Kol 3:21; Psa 78:4; Prov 22:6

* 6:5 6:5 Kol 3:22-23; Tait 2:9-10; 1 Pita 2:18

* 6:8 6:8 2 Ko 5:10; Kol 3:24-25

* 6:9 6:9 Kol 4:1; Lom 2:11

* 6:11 6:11 Lom 13:12; 2 Ko 10:4

* 6:12 6:12 1 Pita 5:8-9

* 6:14 6:14 Isa 11:5; 59:17; 1 Tes 5:8

* 6:15 6:15 Lom 10:15

* 6:17 6:17 Iblu 4:12

* 6:18 6:18 Luk 18:1; Kol 4:2; 1 Tes 5:17

* 6:19 6:19 Kol 4:3-4; 2 Tes 3:1

* 6:20 6:20 2 Ko 5:20; Filem 9

* 6:21 6:21 Kel 20:4; Kol 4:7-8; 2 Tim 4:12

Filipai

1

2

3

4

Filipai

Pol-qa pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Filipai taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pol Filipai taon Klisten bawan ezoqam-té genø-peawám. Filipai ndøgo, taon kandambaqapé. Masedonia manqei-té qagó. Ta khøuwa-te ndøgo, Pol nqanek pepa gepeawam, ndego Lom taon-té geyagám. Ndimbula mokho-té gunu꞉goám. Gaman ezoqam, ndego ta zapaya ndǿgo tini-møvøinám, ndego ezoqa Yesu-qa yaq-te ge꞉zømesimam. Bugukhokhof khøuwa ndøgo, Pol Filipai taon-te, mø̀ndøgoám.

Pol ndakin nqanek pepa, Filipai ezoqam-te, ta zapaya nqánek gene-peawám: Nginik ezoqam, moni ndøpisømém. Yaq Epaflodaitus-qá zenda-té ginøzavém, ndego Pol vømømbō-etoam. Yaq Pol khanakhanakh kandambá gendap, tiqa tøke-qa yaq-te, neka ndakin ike manqat vøzø̄-peawam. Pol ndimbula mokho-te, ambá genegoám, geté ndego khanakhanákh. Yaq ndego Klisten ezoqam, āv gezømbe-peawám nqǽgo: Ndigu Evezøza-qa mokho-te, khanakhanakh oskia bezøgó.

1

1  *Nqanek pepa, no Pol neka Timoti nipeaomít. Ni Keliso Yesu-gí sasae ezoqám. Zo-té qeitø-peaomít, zo Mbumbukiam-gi ezoqam, Filipai taon-te ndozoyage, zogi megetapak neka dikon ezoqam namba, zo Keliso Yesu mokho-te ndozotu꞉gu.

2 Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát, zo-te.

Pol-qa guliguli manqat, Filipai Klisten ezoqam-qa yaq-te

3 No Mbumbukiam, ike manqat oskia nombo-etoumatún, zo qazø-matøvemɨn. 4 No Mbumbukiam-te zoqa yaq-te qævi꞉matun, no khanakhanakh-us nogoatún. 5 Zapa ndǿgo, no Mbumbukiam-qa Manqat u nqæløozu, zo no oskia zonøtøkeé, zo Yesu ande qazøte-unimanqatinim, atema ndakin. 6  *Yaq nakémbá, no āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Mbumbukiam, ndego zo mokho-te sasae mbomambaqape gengaz, unimé꞉-khóu, atema Keliso Yesu-qa Khøuwa Kandambaqape-te, ndego tendoqavan. 7 Noqa mbøni zo-té qafølǽ. Yaq nakémbá, ndøgo eqeieqeí, no zo ate ndøzøte꞉go, av nqazønde-matavap. Zapa ndǿgo, zo ndozonø-tø̂keé noqa sasae-te, ndøgo Mbumbukiam teqa kuku matev-te genø-etoam, oskiá ndøgo, no ndimbula mokho-te nqatu꞉gu, o ezoqam Mbumbukiam-qa Manqat nqazø-unimanqatinat neka tiqa manqat nqæqavøiwat, ndigu ndiqavotam. 8 Mbumbukiam mø̀ndæ-otév, noqa manqat unimanqatín. No vao kandambá zo-te, zo ate ndøzøte꞉go. Noqa kuku zo-te, Keliso Yesu-té qandowáv.

9 No Mbumbukiam-te, āv qate-vi꞉matún nqǽgo: Zoqa kuku nøme mba, tàbete-fitám, zoqa zøtezat neka matavap loloakh namba. 10  *Yaq zo zøtézøtéz, matev eqeieqei ākhanégo. Yaq zo Keliso-qa Khøuwa Kandambaqape-te, ndaføya-ndaføyamba neka manqa-zapazapa-yav sozógoát. 11 Yaq zo Yesu Keliso mokho-te, matev eqeieqei zømbé-tøvá, tozo-matønumat, yaq Mbumbukiam-qa iz betē-eqawat.

Pol khanakhanákh, Mbumbukiam-qa Manqat sa ndøvøndavet, oskiá ndøgo, matev føgøføgakh ndøfakhanam te-te

12 Nǿfuap! No zo zøtezat-qa nøzøgó. Matev ndøgo, no-te qafakhanam, ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-qa Manqat ndøtōk. Āv taoká. Geté ndøgo, gè꞉khouwév. 13  *Zapa ndǿgo, nakhag ezoqam ate ngi꞉gu, Lom ezoqam-ge kawa-qa khoev ngimbo-keoge, neka até ezoqa ewaqape nømé-a, nqanek ngiyage, nginik mø̀ndø-matøvemém, av nqægo, no ndimbula mokho-te, Keliso zapayá qategó. 14 Yaq nginik nogi Klisten nøfuap kopoáv, kha mø̀ndøzø-føgákh, ta zapaya ndøgo, no ndimbula mokho-te nqatu꞉gu. Yaq ndigu Mbumbukiam-qa Manqat, nøme vøndøzu-qa mba mo꞉gó. Kha føgakh-mbá neka møe mbaín.

15 Unimanqatín. Ezoqa nøme ndigu Keliso-qa manqat, ta zapaya ndǿgo tini-manqaté: Ndigu ova ndømanqaté neka qaqa ndøgó, no-te. Geté ezoqa nøme, ndigu unimanqatin matev-té ginø-matønumít. 16 Nginik kukú no-te. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndæzøtéz, no Mbumbukiam nqanek, teqa Manqat Mbomambaqape manqate nonqo ndøvé. 17 Geté ndigu ezoqa nøme, ekeza iz eqawat-qa mba ndøgó. Ndigu matavap eqeieqei mbaín, Keliso-qa manqat ndimanqate. Geté ndigu no-te viniv nøme mba awam-qa mo꞉gó, no ndimbula-te nqægo. 18 Ság. No khanakhanákh. Oskiá ndøgo, tiqa matavap eqeieqei o soqain ndøgo, gigiap-qape sa nqánek: Keliso-qa manqat, sà bevøndavét.

Neka no khanakhanakh-us até nógoát. 19  *Zapa ndǿgo, no mø̀tenøtén: Zoqa guliguli manqat neka Nqova Mbomambaqape-qa tøke mokho-te, ndego Yesu Keliso gendo-khofotav, no ndæ̀khandí꞉n, nqanek matev føgakh-qape-te, no-te qafakhan. 20 Noqa poev neka vintønat matev kandambaqape, Mbumbukiam-te, nqánek: No nóbøianák, noqa sasae-te. Geté no kha føgakh-mbá qǽyát, miavmiáv neka até ndakín-a, neka noqa kha mokho-te, Keliso-qa iz betē-eqawat, oskiá ndøgo, no tæyàgāt, ō, tænanim. 21  *Zapa ndǿgo, no-te av nqǽgo: No nqæyage, no Keliso-qa nøyagé. Yaq tænanim, yage eqeieqei nøme mba mó꞉fakhán no-te. 22 Geté no oskia tæyagat, noqa sasae-te mokho eqeieqei nøme mba mó꞉fakhán. Yaq no nø̀tenøtenák, gekha poev nǿvē. 23  *No matev menás, nqa-itumbam. Noqa poev kandambaqape nqánek: Nqanek yage bànø-iváv. Yaq Kelisó namba nøtéyagát. Nqanek qanimav-qapé. 24 Geté zo zapaya, no até banøyagé. 25 No mø̀ematøvém. Nqanek gigiap-qapé. Yaq no mø̀tenøtén, no até nǿyagát, zo namba, ate ndøzøte꞉go, zoqa unimanqatin-te vø̄efisam neka khanakhanakh-us vø̄ego. 26 Yaq zo Keliso Yesu mokho-te ndozoyage, no namba nango tizi-qaqandam, zo khanakhanakh nøme mba zotóndapém, noqa yaq-te.

27  *Gekha matēv ndøgo, tøfakhan, gigiap-qape sa nqánek: Zoqa yage, āv tabete꞉gó, av Keliso-qa Manqat ndæmanqate. Zapa ndǿgo, no pøtøndénāv, penømakhaya, zo vǿezømēt, o pøté-ewambāt, penømakhaya, yaq zoqa manqat mba nǿ-ewāg, no tàbate-nøtén: Zo føgøføgakh zowaniáp, nqova kopo-te, neka unimanqatin matev zapaya, ndøgo Manqat Mbomambaqape-te ndøndo-okho, bazaføgakh-us zonøfeét. 28 Neka zo møe mbaín sozógoát, zogi qaqa ezoqam-te. Yaq ndǿgo, tinízøtéz, av nqægo, ndigu ndø̀soqoéz, geté zo ndòzo-khandí꞉z. Mbumbukiam ndǿmatanám. 29  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam zo Keliso mokho-te, ambá ta-mba nqānek gezø-etoām, zo te-te ndozo-unimanqatinat, geté até ndøgó-a, zo Keliso zapaya, matev føgakh-qape ndøzøte-ndape. 30 Nqanek matev føgakh-qape, até kopó, av zo no-te qazøte-qeivim, neka qazo-ewagatun, no oskia nqanøgo.

2

Ni nqova kopo-té qabizigú neka yà bizi-tøkeám, yaqyaq-a

1 Zo Keliso namba ndøzøte-yage, zo yaqyaq-a, zita mòzo-tøpøzatún. Neka teqa kuku matev, zo kha zøføgakhát. Neka zo Nqova Mbomambaqapé namba zøteyagé. Neka zo kuku matev neka tanakh matev zøgó, yaqyaq-a. 2 Av tægoat ndægo, no khanakhanákh. Geté no khanakhanakh nøme mba ndǿgo tøté꞉gó, zo matavap kopo-te neka kuku matev kopo-te neka nqova kopo-te tozoyagat.

3  *Zo zøkeza kha mba, mbomatàva᷄p neka matev khokho ndømatàna᷄m, zøkeza iz eqawat nonqo. Geté zøkeza kha, gèvoát. Zogi Klisten zøfuap, kandakanda me꞉zæzá, neka zøkeza kha, khasøkhasis me꞉vewé. 4  *Ezoqa ewaqape, ekeza yage mba, be꞉qeìvi᷄. Geté até ezoqa nøme-qá yagé-a, bēqeivi.

Keliso ekeza kha, gèvoá, yaq Mbumbukiam, gè-eqeiú

5 Zoqa matavap, āv tabezømbe꞉gó, av Keliso Yesu qambøegoam. 6  *Ngenek uni Mbumbukiam-ín. Geté nqanek manqei-qape-te gefakhan, ndego matavapøteáv, av nqægo, ndego Mbumbukiam-qa iz akhae segē-geatāt. 7  *Geté ndego matev av nqægo, sège-iváv, vø̄-khokho-sasae-ezoqam-ev. Ndego āv tenefakhán, av ni manqei-qape ezoqam nqazi꞉gu. 8  *Yaq ndego ekeza kha nøme mba mo꞉voatát. Ndego Mbumbukiam-qa manqat o-mba mo꞉ndapát, neka até løvøté-a, vø̄ndap. Até ndøgó-a, kopømba ande av pepen ezoqam nde꞉go, tae mutui-te gimø-tøkewem.

9  *Yaq nakémbá, Mbumbukiam ndego uni ova-in-té genø-eqeiú. Yaq iz ndǿgo tembo-akhá, ndøgo iz-akhayapak ate ndi꞉gu-qa iziz qaløvu. 10  *Yaq ndǿgo, ezoqa ewaqape, Yesu-qa megemege-te, katuk mé꞉møkuí, teqa iz vǿ-eqanēm, gekha ezoqām ndigu, yan-te ngo꞉yage, neka manqei-qape-te ngiyage, neka manqei mokho-te ngu꞉yage. 11  *Yaq ezoqa ewaqape sugumú-manqatét, av nqægo, “Yesu Keliso, ndego Evezøzá,” neka Mbumbukiam-qa iz, ndego Tat, betē-eqawat.

Ni Klisten ezoqam, waev bizigú, nqanek manqei-qape-te

12 Nogi nøfuap mbomømboma! Zo noqa manqat o-mba oskia zotondapám, no zo namba qazi꞉yagam. Geté até ndakin-a, no nqæyona, zo o-mba nøme mba zotóndapém. Zo ezoqa kopokopo ate ndøzøte꞉go, zo Mbumbukiam-gi ezoqam ndozogo, ndego gekhandi꞉z, zo matev eqeieqei mba ndøgó. Bazaføgakh-ús neka møe-ús. 13 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ekeza mu꞉sasaeát, zo mokho-te. Ndego zo matev eqeieqei gone-te, poev zø-etoumatún, neka matanam-te vøzø̄-tøkeatun. Yaq zo kopømbaqapé, matev zómatønumát, av ndego ndømbøe-poev.

14 Gekha matēv ndøgo, zo ndozogo, bezømbo-qasì꞉va᷄p neka manqa ndøpònqo᷄m. 15  *Yaq zo ndaføyamba zógoát, neka manqa-zapazapa mbaín, zo Mbumbukiam-gi nakheis, ezoqa matev soqøsoqa neka køfigiap mokho-te nqazotu꞉-yage. Yaq zo nqanek manqei-qape-te, andé nduku me zøtégoát, ndigu khaiya-te, waev ndøzø-qamøetap, 16 zo ezoqa Mbumbukiam-qa khandi manqat tozozø-etoumat. Zo av tøzøtegoat ndægo, yaq no Keliso-qa Khøuwa Kandambaqape-te, zo nøté-khambuvím. Yaq no tøténøtén ndǿgo, noqa bazaføgakh asøzu neka sasae, ambá av nqǣgo, khokhō.

17 Zoqa unimanqatin matev, andé søvakha gigiap me me꞉gó, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, gi꞉løvusumatun. Yaq Mbumbukiam khanakhanákh, taqa yaq-te. Yaq no tænanim, noqa kouk vǿwā, kopømba ande av waen ndægo, ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, søvakha gigiap-te go꞉qouzumemin, ság, no khanakhanákh. Yaq no khanakhanakh, até genømbú-goát, zo namba. 18  *Zo matev até kopó. Até zó-a, zo khanakhanakh bezøgó, no namba.

Pol Timoti Filipai taon-te khofotøve-qa gegoam

19 No Evezøza Yesu-te, tototaná ndǿgo: No Timoti nakhamas-té qatøndó-khofotáv zo-te. Yaq ndego tendoqavan, no zoqa yaq-te emanqat tenømbe-votot, no khanakhanakh vǿendāp. 20 No ezoqa nøme mbaín, av Timoti nge꞉go, ndego zo-te miavmiav tøke-qa ndego. 21  *Ezoqa ewaqape nøme, ekeza yage-qa yaq-te mba mbomataváp, ambá ndø̄go, av Yesu Keliso ndømbøe-poev. 22 Zo mø̀zøte-zøtéz, teqa matev mbomambaqapé. Ndego no namba, Manqat Mbomambaqape-qa yaq-te, sasae qeigoam, ni andé yo neka eve niti-sasaetám. 23 Gekha khøuwā ndøgo, no tøtenøten, ande gekha matev me nømbé-fakhān, no ngenek nakhamas-té qatøndó-khofotáv. 24 Neka no Evezøza, āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Até nó-a, no nakhamas-té qatøndónáv.

Pol Epaflodaitus, Filipai taon-te gekhofotav

25  *Neka no āv qate-matøvém nqǽgo: No ndakin bugukhokhof nigi Klisten nøfu, Epaflodaitus batøndo-khofotáv. Zo-te nangó gendóveséz. Ngenek ezoqam, zo noqa tøke nonqo qazøtøndo-khofotøvem, ndego noqa sasae neka nøfe-te, Manqat Mbomambaqape zapaya, kandambá genøtøke. 26 Ngenek vao kandambá zo-te. Ndego mbøni mbová, ge꞉-otev, av nqægo, zo qazoyogem, ndego enqoni qambogoam. 27 Unimanqatín. Ngenek enqoni kandambá qambogoam, neka ambá vø̄nanimin. Geté Mbumbukiam tanakh mbogó. Geté te-mbá mbá. Até nó-a, tanakh vønø̄go, ndego gekhandi꞉v. Soqaín ndøgo, noqa viniv neka fofogeap khape tønømbe-khouwev. 28 Yaq no ndakin ndego khofotøve-qa nøme mba notogó. Yaq zo nango tozomø-ometam, zo khanakhanakh zøténdapém, neka noqa fofogeap benømbē-khapelavøqase. 29 Zo gèkhatowém. Khanakhanakh-ús neka Klisten kuku matev-ús. Ezoqa, av ngenek nge꞉go, gèzøvizáp. 30 Zapa ndǿgo, Yesu Keliso-qa sasae zapaya, ndego ambá vø̄nanimin. Ndego ekeza yage ndønqonqotáv, ta sasae-te ndøgo, zoqa iz-te genømbe-tøkeat.

3

Mbumbukiam-qa bøi-te, eqeieqei ande āv khoqoté-yagāt

1 Nǿfuap! Manqat nøme nqánek: Zo khanakhanakh-us ndøgó, Evezøza-qa mokho-te.

Manqat nøme, no ndakin tæpeawam, no bugukhokhof mø̀ezø-peawám. Geté no genǿ-ewezák, nango tæzø-peawam. Zo tozombo-paevem, yaq zo gé꞉khakhasumát, khavozam nømendim ezoqam-qa nømendim matev-te. 2 Manqat nqánek: Zo gò꞉feazoát, nandiv ezoqam-te, ndigu kopømba ande av gaqo ndi꞉gu ndi-okho, neka matev soqøsoqa ndimatanam, neka ezoqa ngusu qogøzat-qa ndizøgo. 3  *Zapa ndǿgo, uni ngusu-qogøzat-ezoqam-in neka uni Mbumbukiam-gi-ezoqam-in, ní, ni Mbumbukiam-qa iz, tege Nqova mokho-te nqazi-eqawat. Ni Keliso Yesu mba zi꞉khambuváp. Neka ambá ndø̄go tizio-tanā, matev ezoqa ndimatanam.

4  *Ezoqam-qa matev av nqægo, gigiap-qape tøgonɨn, yaq no ambá noto-vintanɨ́n. Ezoqa ndimatavap av nqægo, ndigu kopømba ndøgo, ezoqam-qa matev matanam-te nduotaza, yaq no kopømba ambá nøme mba notogonɨ́n. 5  *No ande qateqan, khøuwa eit qamendap, no ngusum tìnømbi-kepøtøzém, ate av-té, Mozes-qa guguna manqat ndæmanqate. Neka no uni Izlael-ezoqam-ín. Benzamin khagua bawan-ák. Neka no uni Iblu-kouk-ín. No Felisi ezoqam nogoám, neka Mozes-qa guguna manqat uni vøembøē-pavam, av ndigu gi꞉goatun. 6  *No bazaføgakh kandambá qæ-asazat. Neka no Klisten ezoqam nøngiæzotám. No até vøtē-ein, ndøgo Mbumbukiam-qá poév. Mozes-qa guguna manqat-qa bøi-te, no ezoqa ndaføyamba-qape nogoám.

7  *Geté nqanek matev ate ndægo, no qæmatavupam, ndøgo gigiap-qapē, no ndakin Keliso mokho-te, khokho matev nøtevewé. 8 Unimanqatín. No ndakin Keliso Yesu qatenøten, noge Evezøza, ndøgo matev nøme ate ndægo, ùnime꞉-løvuám. Matev nøme ate ndægo, mø̀ndønø-khokho-matév. No pageap nøtevewé. No Keliso mba benøgó, 9  *neka no te-te bamø̄-tøkenømbem. No Mbumbukiam-qa bøi-te, ambá Mozes-qa guguna manqat paev mokho-tē qate-ndaføyamba-ēn. Geté no ndaføyamba, unimanqatin matev mokho-té qægó, Keliso-te. Mbumbukiam ndømatanám, av nqægo, teqa bøi-te tizi-ndaføyamba-en, Keliso tizi-unimanqatintat. 10  *Noqa poev-qape sa nqánek: No Keliso nøme mba batenøtentét, neka Mbumbukiam-qa bazaføgakh vøténøtentēt, ta bazaføgakh ndøgo, Keliso løvøte-te gende-khandi꞉v. Neka no andé Keliso me bate꞉gó, oskiá ndøgo, no nqosøgeap tændap, av ndego ge꞉ndapat. Até ndøgó-a, no tænanim, av ndego ge꞉nanim. 11 Yaq até nó-a, løvøte-te batēsuzam, vøemǿ-khandī꞉n.

Ni bazaføgakh bizi-asøzú, atema iziz bizimø̄-khanøzem

12  *No mø̀tenøtén, no ambá av nqǣgo, Keliso-qa matev mùtumundāp, vutumū-ezoqa-mbomambaqape-en. Geté no bazaføgakh zua nø-asazét, vøemǿ-kopømba-ēn, av Yesu Keliso ekeza nde꞉go. Zapa ndǿgo, ndego no ta zapaya nqánek genevé. 13 Nøfuap! No mø̀tenøtén, no matev av nqægo ndapeáv. Zuá. Geté no matev kopo nqánek qægó: Matev ndøgo, no bugukhokhof qægoam, nø̀-ivavtét. Neka bazaføgakh nø-asazét, matev megemege-te ndo꞉go, bamēkhanaz. 14  *Yaq nakémbá, no ndaføyamba nøteitít, atema yaq-fia vøemǿndāp. Ta yaq-fia ndǿgo, yage ova nqo꞉go, ma Mbumbukiam Keliso Yesu mokho-te genømbe-akha.

15  *Ni ezoqa ate nqazi꞉gu, Klisten matev-te qazifindam, niqa matavap kopo betegó, taqa yaq-te. Geté zo ezoqa nøme, matavap vini tøzøgoat, Mbumbukiam zo ndø̀zø-ovøyám. 16 Ság! Gigiap-qape nqánek. Matev ndøgo, ni qazi-matøvemem, eqeieqeī, ta mokho-te até biziyagé.

17  *Nǿfuap. Noqa matev até vømbopáev. Gèzømeté, ndigu ezoqam, matev eqeieqei ndimbopaev, av ni zo qati-zømesimam, neka vozozǿ-pavāt. 18 Zapa ndǿgo, ezoqa nøme, ndigu mø̀ndømø-Keliso-gí-qaqa-ezoqam-éz, ndego tae mutui-te genanim. Ezoqa kopoáv. No zo mø̀ezø-manqatám, taqa yaq-te. No ndakin nqawa nqazømbe-manqate, no nø̀-eív. 19  *Ndigu vaev khøuwa-te, géngiæzó. Zapa ndǿgo, tigi mbumbukiam, ekeza khá. Tiqa matev, gè꞉khambuváp. Geté ndigu ambá mivi ndøgonemɨ́n. Neka ndigu manqei-qape-qa gigiap mba mbomataváp. 20  *Geté ni yan mo-manqei-aním, ma nigi khandi etoam ezoqam, Evezøza Yesu Keliso, nqazimbøe-endap, tendoqavan. 21  *Ndego niqa nakenake nonqo kha, ndø̀-enénd, vømǿ-mbomambaqapē, av ekeza kha waev-us ndægo. Ekeza bazaføgakh-té genǿ-matanám, ta bazaføgakh ndøgo, ndego gigiap neka matev ate ndægo nde꞉tømbuat, teqa mokho-te vǿugoāt.

4

1  *Yaq nakémbá, nogi nøfuap mbomømboma, no zo-te kuku neka vao nqanøgo, zo noqa khanakhanakh neka noqa sasae-qa yaq-fia ndozogo; zo Evezøza mokho-te, føgøføgakh āv tøne-waniáp, av no qazømbe-manqatavun.

Guguna manqat vinivinimba

2 Zo sakhei menas, Yuodia neka Sintike, no āv qazømbe-viám nqǽgo: Zo Evezøza-gi ezoqam ndozogo, zo matavap kopo bezømbegó. 3  *Neka qo, Sizigus, noqa sasae-te kandambaqape qoqonø-tøkeam, no āv qataqambe-viám nqǽgo: Nandiv sakhei menas gèzøtøké. Nginik no neka Klemen neka nogi sasae ezoqa nøme namba, Manqat Mbomambaqape-qa sasae-te, bazaføgakh ndø-asazám. Nginik ezoqa ate ngi꞉gu, tiqa iziz, Mbumbukiam-qá khandi mbuk-té qanø-peawáp.

4 Zo Evezøza-qa mokho-te, khanakhanakh-us oskia ndøgó. No nqawá qanøzǿ-eín: Zo khanakhanakh-us ndøgó!

5  *Zo ezoqa ewaqape-te, matev aiyaiyav-té qanøgó. Gèmbo-mataváp: Nigi Evezøza, avønín gendóqaván.

6  *Zo ndøfofògea᷄p. Geté gekha matēv ndøgo, tøzø-fakhanumat, zo Mbumbukiam zombó-akhaemát, neka zoqa poev matev-qa yaq-te vømbōviam. Ike manqat-ús. 7  *Yaq Mbumbukiam-qa mbøni bøiv matev, ndøgo niqa matavap ate nqægo qaløvuam, zo ndø̀khakhasumát, Keliso Yesu mokho-te. Yaq zoqa mbøni-te neka kawa-te, zo fofogeap mbaín. Sozógoát.

8 Nǿfuap! Noqa vaev manqat nqánek: Gekha matēv ndøgo, unimanqatin neka mbomambaqape neka ndaføyamba-qape neka Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei ndøgo, neka gekha matēv ndøgo, kuku matev-us ndøgo, neka gekha matēv ndøgo, ezoqa khanakhanakh tigonem, toqo-matanam; matavap av nqægo zoqa kawa-te, bètø-tøvøyám, matev qaniqanimav ate ndægo neka matev ndøgo, ezoqa iz tiqambe-eqatat. 9  *Gekha matev ndø̄go, no zo qate-zømesimam, neka no-te vozōndapem, neka vozōqeivim-a, vozōyogem, zo até vømbopáev. Yaq Mbumbukiam, ndego ni sambi matev ngini-etoam, ndego ndø̀goát, zo namba.

Pol-qa ike manqat, Filipai ezoqam-te

10 No khanakhanakh kandambá neka no Evezøza-te, ike manqat nombo-manqaté, zo tøke nango qazongazem, no-te. No mø̀tenøtén, zo oskia zonø-mataváp. Geté zo bugukhokhof, nakhoa mbaín, vozonømbé-tøkeēm. 11 No ambá av nqǣgo, gigiap mbaīn, yaq nakēmbā, nqanek manqat nqæmanqate. Āv taoká. Zapa ndǿgo, no nøtenat āv qatendáp nqǽgo: Gekha matēv ndøgo, tønø-fakhanumat, no khanakhanakh-us nǿyagát. 12 No matev menás qatenøten: Gigiap tønø̀goāt, ō, mbain tøgoat. Gekha matēv ndøgo, tønø-fakhanumat, no nøtenat nøndáp, khanakhanakh-us āv khatéyagāt, oskiá ndøgo, lou kandambaqape tønøgoat, o ifi tønø-vinumat, neka gigiap kopoav tønøgoat, o gigiap mbain tøgoat. 13  *Te mokho-te ndego, no bazaføgakh ngenø-etoam, no matev ate ndægo, kopømbaqapé, sǽndapét.

14 Geté zo matev qanimáv qazogonem, zo noqa yage føgakh-te, qazonø-tøkeem.

15  *Zo Filipai ezoqam, zo mø̀zøte-zøtéz. No Masedonia plovins qate-ivav, no Mbumbukiam-qa Manqat ezoqa nøme-te ande qatendapat, zo mba zonø-tøkeám. Klisten bawan ezoqa nøme, no tøkeeáv. 16 Até ndøgó-a, Tesalonika taon-te qægoam, zo gigiap mòzonøndo-khofotumám, no gigiap mbain qægoam. 17 No ambá av nqǣgo, zo gigiap etoam-qa nøzøviām. Geté noqa poev nqánek: Zo mokho-te matev eqeieqei gezǿ-khouwév, neka Mbumbukiam-qa matev mbomømboma, ndego ta zapaya tezømbe-matanam, bezømbē-khouwev.

18 Gigiap ate ndægo, zo qazonøndo-khofotøvem, no mø̀endáp. Ike kandambá. Kopoáv qazønøndo-khofotøvem, Epaflodaitus gendapavun. Ndøgo mø̀ndøløvú, av no qambøe-potonumam. No ndakin kopømbá. Nqanek gigiap ande søvakha gigiap sisip mbomambaqape me me꞉gó, Mbumbukiam-te toqota. Mbumbukiam mø̀ndøndáp, zoqa etoam matev, neka ndego khanakhanákh, taqa yaq-te.

19 Mbumbukiam, no nqæmbo-sasaeat, gigiap neka matev ate ndægo, teqá. Vaev mbaín. Yaq gekha gigiap-qā ndøgo, zo tøzøte-potonumat, ndego zo Keliso Yesu mokho-te, ndø̀zøtøké.

20 Mbumbukiam, ndego nigi Tat, teqa iz, miavmiav, bèto-eqawát.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín!

Vaev manqat

21 Ezoqa ewaqape nandiv, ndigu Keliso Yesu mokho-te, Mbumbukiam-gi ezoqam ndigu, noqa khaiya mboma manqat zozǿ-eín. Até nginik Klisten nøfuáp-a, no namba nqatigu, khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv, zo-te. 22 Neka até Mbumbukiam-gi ezoqam ate ngi꞉gú-a, nqanek taon-te ngiyage, khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv. Neka ndigu ezoqam, Siza-qa khoev-te ndisasaeat, ndego Lom kawa kandambaqape, kandambaqape vønø̄pouwem, tiqa khaiya mboma manqat zo-te batøndō-khofotav.

23 Evezøza Yesu Keliso-qa kuku matev, ndø̀goát zo-te.

* 1:1 1:1 Kel 16:12-40

* 1:6 1:6 1 Ko 1:8

* 1:10 1:10 1 Tes 5:23

* 1:13 1:13 Kel 28:30

* 1:19 1:19 2 Ko 1:11

* 1:21 1:21 Gal 2:20

* 1:23 1:23 2 Ko 5:8

* 1:27 1:27 Ef 4:1; 1 Tes 2:12

* 1:29 1:29 Kel 16:19-40

* 2:3 2:3 Gal 5:26

* 2:4 2:4 1 Ko 10:24

* 2:6 2:6 Zion 1:1-2; 17:5

* 2:7 2:7 2 Ko 8:9; Zion 1:14

* 2:8 2:8 Iblu 5:8; 12:2

* 2:9 2:9 Kel 2:33; Ef 1:20-21; Iblu 1:3-4

* 2:10 2:10 Lom 14:11

* 2:11 2:11 Lom 10:9

* 2:15 2:15-16 Dan 12:3; Filip 1:10; 1 Tes 2:19

* 2:18 2:18 Filip 3:1; 4:4

* 2:21 2:21 2 Tim 4:10

* 2:25 2:25 Filip 4:18

* 3:3 3:3 Lom 2:29

* 3:4 3:4 Kel 22:3; 2 Ko 11:18

* 3:5 3:5 Luk 1:59; 2 Ko 11:22; Kel 23:6

* 3:6 3:6 Kel 8:3

* 3:7 3:7 Met 13:44-46

* 3:9 3:9 Lom 3:21-22

* 3:10 3:10 Lom 6:3-5; 8:17

* 3:12 3:12 1 Tim 6:12, 19

* 3:14 3:14 1 Ko 9:24

* 3:15 3:15 1 Ko 2:6

* 3:17 3:17 1 Ko 4:16

* 3:19 3:19 Lom 16:18

* 3:20 3:20 Ef 2:6, 19

* 3:21 3:21 1 Ko 15:28, 42-53

* 4:1 4:1 1 Tes 2:19-20

* 4:3 4:3 Luk 10:20

* 4:5 4:5 Iblu 10:25; Zems 5:8-9

* 4:6 4:6 Met 6:25-34; Kol 4:2

* 4:7 4:7 Isa 26:3; Zion 14:27; Kol 3:15

* 4:9 4:9 Lom 16:20

* 4:13 4:13 2 Ko 12:10

* 4:15 4:15 2 Ko 11:9

Kolosi

1

2

3

4

Kolosi

Pol-qa pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Kolosi taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pol Kolosi taon Klisten bawan ezoqam-té genø-peawám. Ta khøuwa-te ndøgo, Pol Lom taon-té geyagám. Ndimbula mokho-té gunu꞉goám. Gaman ezoqam, ndego ta zapaya ndǿgo tini-møvøinám, ndego ezoqa Yesu-qa yaq-te ge꞉zømesimam.

Kolosi taon, ta manqei-te ndǿgo tøgó, ndakin khøuwa Teki (Turkey) ndimbo-akhayam. Pol nqanek pepa gumu-peawam, yaq Tikikus neká Onesimus, tezø-etoám, yaq ndigu Kolosi manqei-te vø̄ndapem.

Pol nqanek pepa, ta zapaya nqánek gene-peawám: Epaflas bugukhokhof khøuwa, Lom taon-te gewav, ndego Pol āv gembøe-votót nqǽgo: Kolosi Klisten ezoqam mokho-te, ezoqa nøme ndîgú. Ndigu ezoqa nøme-te, khavozam manqat me꞉zømesím. Āv gini-zømesimít nqǽgo: Yaq Mbumbukiam-a, yaq ni, gigiap kandakanda ndîgú, enzol ezoqám neka nqova kandakandá. Yaq ni bìzizø-vizáp, iziz bizizø̄-eqawat. Neka tiqa khavozam manqat nøme nqánek: Yesu ndego Mbumbukiám mbá. Ndego andé enzol ezoqám. Neka lou nøme ndøgo, ni bizilòge᷄. Neka ni Klisten ezoqam, ngusu bizigoqáz, ate av-té, Zu ezoqam gi꞉goatun. Yaq Pol nginik Kolosi Klisten ezoqam, nqanek pepa mokho-te, āv gezømbe-ovøyám nqǽgo: Manqat av nqægo, khavozam manqát. Neka Keliso ndego, gigiap ate ndægo-gé kawa ezoqám.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé u-aném. Ndøgo Mbumbukiam-qá poév. Nqanek pepa, nigi Klisten nøfu Timotí namba niti-peaomít.

2 Zo-té qeitø-peaomít, zo Mbumbukiam-gi ezoqam, zo Kolosi taon-te ndozoyage, zo nigi Klisten nøfuap, Keliso uni ndøzømbøe-paev.

Mbumbukiam, nigi Tat, teqa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát zo-te.

Pol-qa ike manqat Mbumbukiam-te, Kolosi ezoqam zapaya

3  *Ni zoqa yaq-te qeiguligulimatun, ni Mbumbukiam-te, ike manqat oskia ni-etoumatún, ndego Yesu Keliso-ge Eve. 4 Zapa ndǿgo, ni āv qatiyogém nqǽgo: Zo Keliso Yesu zo-unimanqatinát, neka zo Mbumbukiam-gi ezoqa ewaqape-te, kuku zøgó. 5  * Zo av nqægo, tøzøte-goatún ndǿgo, zapa ndǿgo: Zo tozoto-tazá ndǿgo: Zo matev, ndòzomø-ndapém, ma Mbumbukiam zo yan manqei-te ndezømbe-mendewe. Zo taqa yaq-te, mòzoyogém, Manqat Mbomambaqape, ndøgo unimanqatin manqat, ande qazømbe-fakhan. 6 Ta manqat ndøgo, manqei-qape-te ate nqægo gèpanqavøemét, neka mokho ndø̄fākhātēt. Até zo mokho-té-a, gu꞉sasáe, zo ande qazøte-yogem, neka Mbumbukiam-qa kuku matev-qa yaq-te, mokho vozōndapem. 7  *Nqanek Manqat Mbomambaqape, Epaflas-té qazoyogém, ndego ni namba sasae qatigoatun, ndego Keliso-ge sasae ezoqam mbomambaqape, ni nqeimbøe-khafuat, ndego zoge nømendim ezoqam mbomambaqape. 8 Ndego ni até zoqa kuku matev-qa yaq-té-a, emanqat vønimbī-votot, ndøgo Nqova Mbomambaqape, zo ndezø-etoam.

9  *Yaq nakémbá, ni zoqa yaq-te, manqat ande qatiyogem, ni oskia nizø-guligulím, neka ivøveáv. Ni Mbumbukiam-te, āv qati-vi꞉matún nqǽgo: Zo matavap eqeieqei, tàbezømbe-tøtøvøyám. Yaq zo Nqova Mbomambaqape mokho-te, matavap loloakh neka zøtezat zømbégoát, neka teqa poev matev vøzøté-zøtēz. 10 Yaq zo kopømbaqapé, eqeieqei zóyagát, av Evezøza ndømbøe-poev, zoqa yage-te ate ndægo. Yaq zo sasae eqeieqei tozogoat, zo mokho zømbé-fakhán, neka zoqa zøtezat, Mbumbukiam-qa yaq-te, vøzømbé-khouwēv. 11  *Yaq Mbumbukiam, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo, zo bazaføgakh zømbé-etoám. Yaq zo kopømbaqapé, bazaføgakh-us zówaniapát neka gekha vinīv ndøgo, tøzø-fakhanumat, vozó-eqatāt, 12  *neka Tat ike manqat khanakhanakh-us vozombó-manqatāt. Ndego zo iz zø-etoám. Zo Mbumbukiam-gi ezoqa ewaqape namba, matev zóndapém, ndego ekeza waev-te, ndezømbe-mendewe. 13  * Ni bøivun-qa bazaføgakh mokho-te qazu꞉goam, ndego ni gèkhandí꞉n, neka ekeza Yo-qa megeat matev mokho-te vø̄-amb, ndego ndembøe-khafuat. 14  *Keliso mokho-te, ndego ni gènqovotán, neka niqa manqa-zapazapa vømbø̄e-navøem.

Keliso-qa matev, taqa eqæv-qape kandambá tantáv

15  *Ni kopømba mbaín, Mbumbukiam tizi-ometam. Geté Keliso, Mbumbukiam-qá bugug ndondáp. Ndego tegé yo-khøuwá. Gigiap ate ndægo, Mbumbukiam gekhakheinam, ndego ùnime꞉-løvuám. 16 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam gigiap ate nqægo, Keliso mokho-té genø-khakheinám, gigiap khaiya-te nqo꞉go, neka manqei-qape-te nqago, ndøgo nqazi-qeivap neka ndøgo qeivupav ndøgo, até nqova-gi megetapák-a neka kawakawa-za neka iz-akhayapak, neka gekha nqova bazaføgakh-us nøme ndigu. Gigiap neka matev ate ndægo, Mbumbukiam Keliso mokho-té genø-khakheinám, neka te nonqo ndøkhakheinám. 17  *Gigiap ate ndægo fakhaneav qagoam, Keliso até gegoám. Neka gigiap ate nqægo, ndégo tegeawát. 18  *Keliso ni Klisten bawan ezoqam-gé kawá, ni teqa kha nqazigu. Neka ndego ni Klisten bawan ezoqam-qá zapá. Ezoqa bugukhokhof løvøte-te gekhandi꞉v, ndégo. Yaq matev ate ndægo, ndégo tenó-kawaevtát. 19  *Mbumbukiam āv qambøe-pøovám nqǽgo: Ekeza matev ate ndægo, ekeza Yo mokho-té qanú꞉goát, 20  *neka te mokho-te, gigiap ate ndægo, ekezan namba nqawa vǿtøkuā, gigiap yan-te nqo꞉go neka nqanek manqei-qape-te nqago, neka teqa kouk mokho-te, ndøgo tae mutui-te qawa, sambi vǿe-khakheinām.

21  *Bugukhokhof, zo qámbá qazøtøndo-goam. Neka zo Mbumbukiam-gí qaqa ezoqam zogoám, zoqa matavap-te, neka manqa-zapazapa vozō-matønumam. 22  *Geté ndakin, zo Mbumbukiam, ekezan namba, nqawa mø̀ndø-tøkuzú. Keliso-qá khá gene-tøkuzú, ndego genanim. Yaq zo teqa bøi-te, ndaføya-ndaføyamba neka manqa-zapazapa-yav sozógoát. 23 Geté zo føgøføgakh ndøgeageáp, ndøgo zo ndozo-unimanqatinat, neka føgøføgakh ndøwaniáp. Soqaín ndøgo, zo matev nøme tø-itub, yaq zoqa vintøzat matev Yesu-te zō-ivøvēm, taqa yaq-te Manqat Mbomambaqape ndæmanqate, zo qazoyogem. Nqanek Manqat Mbomambaqape, ezoqa ewaqape sùgumu-zømesimít, nqanek manqei-qape-te. Mbumbukiam no Pol, nqanek sasae nonqo ndøveatán.

Pol bazaføgakh-us gesasaetam, Yesu-qa Manqat Mbomambaqape zapaya

24 No ndakin viniv nqæ-eqatet, zo nqazømbe-tøkeet, no khanakhanákh. No nøkeza kha-te, viniv āv tøtendapét, av Keliso ge꞉ndapat. Viniv av nqægo khouiáv. Zua ndømá. Ta viniv ndøgo, nqæ-eqatet, Keliso-qá kha tøke nonqó, Klisten bawan ezoqam. 25  *No Mbumbukiam, Klisten bawan ezoqam-gé sasae ezoqam ndøvé. No até zo-té-a, teqa manqat ate ndægo batē-zømesim. 26  *Nqanek manqat, ibugukhokhof khonoam-té qagoám, nupøkhán mbá, ezoqa ate gi꞉goam, yage gimønøzumavun. Geté ndakin, Mbumbukiam ekeza ezoqam me꞉zømás. 27 Mbumbukiam āv qambøe-pøovám nqǽgo: Teqa matavap mbomambaqape, khonoam-te qagoam, ni Klisten ezoqam, zí꞉nøtén. Ta matavap ndøgo nqánek: Keliso Zu ezoqam mokho-te mbá mbá, geté até zó bawan vini-ak mokho-té-a, gunú꞉yagát. Yaq até zo-a, matev eqeieqei-qape zóndapém, ma ndøzøte-vintavet, tøfakhan.

28 Ni ezoqa ewaqape, teqa yaq-te ndégo tøti-zømesím, neka vø̄i-gugubatun-a, vøizø̄-ovøematun. Matavap loloakh-ús. Yaq ni ezoqa ewaqape Mbumbukiam-qa megemege-te teito-ab, ndigu Keliso mokho-te, tiqa Klisten matev-te é-betømū-fisam. 29  *No bazaføgakh ndǿgo tøte-asazét, nqæ-sasaeat. No Keliso-qá bazaføgakh-té qatø-sasaeát, ndøgo no mokho-te bazaføgakh-us nqøu-sasaeat.

2

1 No zo zøtezat-qa nøzøgó. No bazaføgakh nø-asazét, zo zapaya, neka até Laodisia taon-ak zapayá-ya, neka ezoqa nøme ndigu, noqa kha qeiviav ndigu. 2 No bazaføgakh nqæ-asazet, ezoqa kha zømbé-føgákh, neka kuku matev mokho-te vǿtøkuatāt neka Mbumbukiam-qa manqat uni betēzøtez, ndøgo khonoam-te qagoam. Nqanek manqat, khonoam-te qagoam, Kelisó. 3  *Nøtenat neka matavap loloakh ate ndægo, Keliso mokho-té qanu꞉gú.

4  *No nqanek manqat tøte-eín ndǿgo: Soqaín ndøgo, zo ezoqa tiqa manqa enøenaq-us mokho-te titubam. 5  *Unimanqatín. No kha-te, nø̀yoná. Geté nqova-te, no ndøtû꞉gú, zo namba. Neka no khanakhanákh, u nqæyoge, zoqa yage eqeieqei neka bazaføgakh-us waniap-qa yaq-te, unimanqatin matev-te, Keliso-te.

Keliso mokho-te, khandi ndøfakhán

6 Zo Keliso Yesu qazondafem, zoge Evezøza tegoat, yaq zo te mokho-te até vøuyagé. 7  *Neka zo te mokho-te, ande tae me ndægo, lu manqei pakoa-te qamø-mbuvøem, føgøføgakh ndøwaniáp, neka te mokho-te vø̀fisám. Zoqa unimanqatin matev, bazaføgakh-us ndøgeageáp, av zo gi꞉zømesimam. Neka Mbumbukiam-te, ike manqat oskia mbomanqaté.

8 Zo gò꞉feazoát. Soqaín ndøgo, zo ezoqa tiqa khokho khavozam manqat neka manqei-qape ezoqam-qa matavap mokho-te tinøzøzo. Nømendim manqat av nqægo, ezoqam-qá matavap-té neka nqanek manqei-qape-gí nqova soqøsoqa-té qando-okhó. Ambá av nqǣgo, Keliso-tē qando-okhō. 9  *Zapa ndǿgo, Keliso-qa kha, ndøgo kopømba ande av ezoqam-qa kha ndægo, Mbumbukiam-qá matév qanetøvá. 10  *Neka zo Keliso mokho-te, ndego nqova iz-akhayapak neka bazaføgakh-us ate ndi꞉gu ndeløvuza, khandi vøzø̄-tøtøvøyam. 11  *Zo Keliso mokho-te, andé ngusum qogøzat matev zøtendapém. Geté nqanek matev, ambá av nqǣgo, ezoqa zendā gene-matanām, neka ngusum vø̄qogaz. Geté ndøgo zoqa manqa-zapazapa matanam matev zøqóg. Nqanek matev, Keliso ndømatanám. 12  *Zo ibøkha iz qazondapem, gigiosam, zo andé Keliso namba, manqei ozu-té ginø-osám. Yaq Mbumbukiam zo Keliso namba, nango vø̄khandi꞉z, zo teqa bazaføgakh qazo-unimanqatinim, ta bazaføgakh ndøgo, Keliso løvøte-te gendo-khandi꞉v.

13  *Zo bugukhokhof zøkeza manqa-zapazapa-te qazogoam, zo pakhaezat ezoqa zogoám, neka zo ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-gī ezoqam zogoām, kopømba ande av Zu ezoqam ndi꞉gu, ndigu ngusu gizø-qogavatun. Geté Mbumbukiam zo ndakin mø̀ndø-khandí꞉z, Keliso namba. Niqa manqa-zapazapa ate ndægo, ndego mø̀ndømbøe-navøém. 14  *Pepa ndøgo, niqa manqa-zapazapa ndo꞉peawap neka matev ate ndægo, ni paeveav qagoam, ndøgo ni amba manqa ovøyam-te tø-ambɨn, Mbumbukiam mø̀ndøngiú. Tae mutui-té genøndáp, vømø̄tøke. 15 Yaq ta matev mokho-te, ndego nqova iz-akhayapak neka gekha nqova bazaføgakh-us nøme ndigu, ni amba manqa ovøyam-te ti-ambɨn, tiqa bazaføgakh mø̀ndø-tømbuá neka ezoqa ewaqape-qa bugug-te, mivi matev vøzø̄-etoam.

Khafeap matev tizimbo-paevem, ndøgo kopømba mbaín, ni tøkhandi꞉n

16  *Yaq nakémbá, zo ezoqa lou loge o ibøkha izam-qa yaq-te o pusup khøuwa-qa yaq-te, kopømba ande av løvøyak ndakinak gendo-itanɨn neka Sabat khøuwa-qa yaq-te, khafeap bezømbø-àwa᷄m. 17  *Khafeap matev av nqægo, ndøgo andé gigiap-qá nqovønqová, ndøgo tømbøe-megetav. Geté unimanqatin gigiap, Kelisó. 18 Zo ezoqa bevøòzo᷄, ndigu khokho kha voat matev neka enzol ezoqam-te tabap matev ndøzøgawap neka emanqat ndivototap, av umingiap ndi꞉qeivi. Ezoqa av ngi꞉gu, ekeza iz mba ndø-eqawát. Geté tiqa manqat, mokho mbaín. Manqat ndøgo, ezoqa nøme gi꞉zømesimatun, ndøgo ekeza khokho matavap-té qando-fakhaté. 19  *Ezoqa av ngi꞉gu, ndigu Keliso-te geawateáv, ndego ni Klisten ezoqam-ge kawa. Teqa kha ate ndægo, ndøbunuzupit neka søvakha kinik ndægeageapet, te-té qageageapét, neka ndego ndēmbō-kēōgē. Yaq nqanek kha sège-khouwevtét. Ate av-té, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.

20  * Zo mòzo-pakhaéz, Keliso namba. Neka zo ndakin ambá av nqǣgo, manqei-qape-qa khafeap matev vinivinimba mokho-te sekembā søzøtu꞉gū. Geté yaq zo gekha zapâ, khafeap matev mokho-te sekemba ndozotu꞉-yage, zo amba manqei-qape-gi ezoqam oskia tozogonɨn, 21 khafeap matev kopømba ande av, “Nqanek gigiap ndøkhàna᷄z!” o “Nqanek loge gigiap ndòlo᷄g!” o “Nqanek gigiap ndøgeàgi᷄m!”? 22  *Nqanek gigiap ate nqægo, toqolog o toqogea, ndøgo manqei-qape gigiap yakhapús. Sège-navøemɨ́n. Khafeap matev neka nømendim matev, taqa yaq-te, ezoqa ndø-aumatún. 23 Unimanqatín. Khafeap matev av nqægo, guliguli matev toqogoat, av qakeza poev ndægo, neka khokho kha voat matev, neka qakeza kha yage føgakh-qape etoam matev, ndøgo bugug andé matavap loloakh me꞉keogé. Geté ndøgo mokho mbaín. Kopømba mbaín, taqatøke, qoqa kha-qa poev soqøsoqa toqote-nøzøgim.

3

Mbumbukiam ni sùgumu-khandí꞉n, Keliso namba

1  *Mbumbukiam Keliso løvøte-te gekhandi꞉v, yaq ndego até zó-a, sùgumu-khandí꞉z, yage ndakinak vøzø̄-etoam. Yaq nakémbá, zoqa mbøni-qa poev, yan-qá matev-té qabegó, ma Keliso nde꞉qomat, Eve-qa nakeamo zenda-te. 2  *Zoqa matavap, yan-qá matev-qa yaq-té qabegó, ambá nqanek manqei-qape matev-qa yaq-te. 3 Zapa ndǿgo, Keliso genanim, yaq até zó-a, sø̀zøtumu-pakhaéz. Zoqa khandi ndakinak, ndakin Mbumbukiam-qá mokho-té qanu-khonøwé, Keliso namba. 4 Geté Keliso tefakhan, ndego zoqa khandi zapa, yaq até zó-a, ndòzomø-fakház, te namba, teqa waev mokho-te.

Yage awenege neka yage ndakinak-qa yaq-te

5  *Yaq nakémbá, zoqa manqei-qape matev vinivinimba, vø̀laém, kopømba ande av mambe okho matev, neka ezoqa nøme qovet matev, neka gekha matev soqøsoqa av nqægo nøme ndøgot, neka matev soqøsoqa-te poev matev, neka ezoqa nøme-qa gigiap qovet matev. Gigiap qovet matev, ndøgo andé batae-te ogiam matév. 6 Nqanek matev soqøsoqa zapaya, Mbumbukiam-qa qaqa ndø̀geáv, ti-te ndigu, teqa manqat o-mba ndapeav ndigu. 7 Até zó-a, zo matev av nqægo mòzo-matønumám, zoqa yage-te, zo bugukhokhof qazoyagam. 8  *Geté ndakin, zo matev av nqægo vø̀-ivøvém, kopømba ande av mbøni nqosøgeap matev, neka qaqa matev neka sanqambap matev. Ezoqam-qa iz ngenøgim manqat, neka mambe okho emanqat vototap, zoqa manqa-nqa-te betøndo-fakhàte᷄. 9  *Neka zo yaqyaq-a, meakha manqat sekemba ndømanqàte᷄. Zapa ndǿgo, zo awenege yage ande ndabua me, mòzo-khofoé, taqa matev soqøsoqa namba, 10  *neka yage ndakinak vozō-uzam. Mbumbukiam nqanek yage ndakinak, ndego gekhakheinam, oskia ndø-ndakinak-tét, atema kopømba ande av ekeza bugug ndægo vømǿgō, neka ni Mbumbukiam uni vizimí-nøtēn. 11  *Zo nqanek yage ndakinak qazondapem, yaq zo mokho-te, vinivinimba nøme mbaín, yaq Zu ezoqam-a, yaq bawan vini-ak; yaq ndigu ngusu gizø-qogavatun-a, yaq ndigu qogøvemav ndigu. Neka ndøgo gekham mbaín, qo gekha manqei-ak o bawan-ak toqogoat, o khokho sasae ezoqam o iz akhae voqógoāt. Gigiap-qape Keliso yakhapús, ndego ni ate nqazi꞉gu mokho-te ngu꞉yage.

12  *Yaq nakémbá, zo Mbumbukiam gevevesam neka vozō-tegi-ezoqam-ez, ndego zo ndezømbo-khafuat, zo matev ndakinak zó-uzám, tanakh matev, neka kuku matev, neka qakeza iz eqawatav matev, neka aiyaiyav matev, neka qaqa nakha-nakhamas-te gonemav matev. 13  *Ezoqa matev soqøsoqa tizø-matønumat, zo nakha-nakhamas-te ndø-qavøinàma᷄t. Zo yaqyaq-a, sà bezømbo-naváp, ate av-té, Evezøza zoqa manqa-zapazapa sa qambøe-navøem. 14  *Neka zo kuku bezøgó. Zapa ndǿgo, matev ndøgo, nqanek matev ate nqægo qaløvu, kuku matév. Matev nqánek, ni Klisten ezoqam ate nqazi꞉gu, nqova kopo-te uni nqæløvønønat.

15  *Keliso-qá sambi matev bezø-nøzøgimít, zoqa mbøni-te. Zo Mbumbukiam sambi matev-té genøzø-akhá. Zo kha kopó. Neka zo Mbumbukiam ike manqat mbomanqaté. 16  *Keliso-qa Manqat bètu꞉qonám, zo mokho-te, bezø̄-tøtøvøyam. Gè꞉nømendím neka gègugumbám, yaqyaq-a. Matavap loloakh-ús. Neka zo ouv gèqaqayám, kopømba ande av Sams ouv ndægo, o ouv nøme ndøgot, Mbumbukiam-qa iz ndø-eqawat, o ouv ndøgo, Nqova Mbomambaqape nde꞉zømesim. Ouv tozo-qaqaemat, yaq zoqa mbøni mokho-te, ike manqat mba bezømbu꞉gú, Mbumbukiam-te. 17  *Gekha manqāt ndøgo, tozo-manqatat neka gekha matēv ndøgo, tozogoat, gèmbo-mataváp, zo Evezøza Yesu-gí paev ezoqám. Neka te mokho-te, zo Mbumbukiam ike manqat mbomanqaté.

Angana neka sakheis, eqeieqei ande āv kiníyagāt

18  *Zo sakheis, zøkeza angana-qá mokho-té qanu꞉gú. Matev av nqægo eqeieqeí, Evezøza-qa bøi-te.

19  *Zo angana, zo kuku bezøgó, zøkeza sakheis-te, neka qaqa zø̀go᷄.

Nakheis neka evøndipakha, eqeieqei ande āv kiníyagāt

20  *Zo nakheis, zo zøvøndipakha-qa manqat o-mba mo꞉ndapé, matev ate ndægo. Zapa ndǿgo, matev av nqægo, Evezøza gèmbopoév.

21  *Zo evøndipakha angana, zogi nakheis qaqa zølø̀ozu᷄. Soqaín ndøgo, ndigu sa timø-tabam.

Sasae ezoqam neka tigi kawakawa-za, eqeieqei ande āv kiníyagāt

22  *Zo sasae ezoqam, zøkeza manqei-qape sasae kawakawa-za-qa manqat, o-mba mo꞉ndapé, matev ate ndægo. Zo sasae bazaføgakh-us ta-mbá ndø̀go᷄ ndøgo, ndigu zo tizømetat, ti-te enaq gɨam nonqo. Geté zo Evezøza ùni mbøevizáp neka zogi sasae kawakawa-za-qa sasae tozogoat, tiqa manqat ùni mbøepáev. 23 Gekha sasaē ndøgo, ndozogo, zo bazaføgakh-us ndøgó. Zapa ndǿgo, zo nqanek sasae, ambá av nqǣgo, ezoqam-qa mba zogō, geté zo Evezøza-qa zogó. 24 Zo mø̀zøte-zøtéz, zo Evezøza-te, yaq-fia ndòzomø-ndapém, ndøgo zo nonqo ndemendewe. Zoge unimanqatin kawa ezoqam, Kelisó. Zo teqá sasae zogót. 25  *Geté gekha ezoqām ndego, matev soqøsoqa tego, Mbumbukiam ndø̀mbo-qavøiú, av matev ge꞉matanam. Ndego gématøvemák, qo ande gekha ezoqam, iz akhae ezoqām, ō, khokho ezoqam.

4

1  *Neka até zó-a, kawakawa-za, zogi sasae ezoqam eqeieqei zøkeogé neka matev eqeieqei zøgó. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, até zó-a, zo kawa ndezømbôgó. Ndego yan-té gonoyagé.

Ovøyam manqat nøme, Klisten yage matev-qa yaq-te

2  *Zo oskia ndøguligulím. Matavap bèzøvisít. Neka Mbumbukiam ike manqat oskia mbomanqaté. 3  *Neka até niqa yaq-té-a, gèndo-guligulím. Mbumbukiam ni nakhoa bìni-mboqoá, ni ezoqa nøme teqa manqat Keliso-qa yaq-te batī-zømesim, ndøgo khonoam-te qagoam neka ta zapaya nqanek, no ndimbula-te nqatu꞉gu. 4 Yaq no ezoqa teqa manqat bavokho-qape bazømbē-ovøyam, av Mbumbukiam-qa poev ndægo.

5  *Zo bavokho ezoqam namba, matavap loloakh-us ndøyagé. Neka gekha khøuwā ndøgo, nakhoa tozo-qeivimat, Keliso-qa matev tøzøte-zømas, zo vø̀gonemát. 6  *Zoqa manqat, kuku matev-us oskia begó. Neka ndøgo andé lou mokhov qanimav-qape me betegó. Yaq gekha ezoqām ndigu, zo unimanqatin-qa yaq-te tizømbe-bevupat, zo kopømbaqapé, qavøiwat eqeieqei zozǿgoát.

Pol-qa vaev manqat

7  *Noqa yage ate ndægo-qa yaq-te, zo nigi Klisten nøfu Tikikus mé꞉zømás, ndego ni nqeimbøe-khafuat, ndego unimanqatin ezoqam, ndego ni namba Evezøza-qa sasae gegoatun. 8  *No ngenek ta zapaya nqánek qate-khofotaváv: Zo tø̀nezøtéz, ni ande āv khatīyage. Yaq zoqa kha gé꞉føgákh. 9  *Ndego Onesimús namba mé꞉geáv, ngenek unimanqatin Klisten nøfu nøme, ni nqeimbøe-khafuat, zøkeza ezoqam. Nginik ezoqa menas, matev ate nqægo-qa yaq-te mé꞉zømás, nqanek nqafakhanam.

10  *Alistakus, no ndimbula namba nqatigu, ndego khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv zo-te, neka até Mák-a, Banabas-ge ekeabøi, khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv. Ngenek zo-te tendowav, yaq gèkhatowém, ate av-té, no bugukhokhof manqat qazønde-khofotav. 11 Até Yesú-a*, iz nøme nqambogo, Ziastes, teqa khaiya mboma manqat ngēkhōfōtāvāv. Nginik ezoqa misika yakhapús, Zu ezoqam, ndigu no namba Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te ndisasaeat. Tiqa tøke kandambá no-te. 12  *Até Epaflás-a, zøkeza ezoqam, ndego Keliso Yesu-ge sasae ezoqam, khaiya mboma manqat ngēkhōfōtāvāv. Ndego zoqa yaq-te, bazaføgakh-us oskia ndøguligulimatún. Zo Klisten matev-te, føgøføgakh tø̀ne-waniáp, neka zoqa unimanqatin-te, Keliso-te, ùni tønefisám, neka zo Mbumbukiam-qa poev ate ndægo uni vøzøté-zøtēz. 13 No zo-te nò-unimanqatintét, av nqægo: Ndego bazaføgakh-us ndøsasaeát, zo zapaya, neka até ndigu Klisten ezoqa nøme zapayá-a, ndigu Laodisia taon-te neka Hielapolis taon-te ndisokhoe. 14 Até Lúk-a, ndego mulømula etoam ezoqam, ni nqeimbøe-khafuat, neka Dimas, khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv.

15 Noqa khaiya mboma manqat, até nigi Klisten nøfuap-té-a, zókhofotøvém, ndigu Laodisia taon-te ndisokhoe, neka Nimfa-te vozó-khofotøvēm, neka ndigu Klisten bawan ezoqam-te, ndigu tuqa khoev-te gipindumatun. 16 Zo nqanek pepa tozotumu-geveømem, yaq Laodisia Klisten bawan ezoqam-té qanø-khofotøvém, ndigu bemø̄-geveømem. Neka ta pepa ndøgo, no Laodisia taon-te qækhofotav, até zó-a, vø̀geveømém.

17  *Zo Akipus gèmbo-einím. Nandev sasae ùni betekhóu, Evezøza gembo-etoam.

18  *Nqanek khaiya mboma manqat-qase, no Pol nøkeza zendá qate-peaomít.

No ndimbula-té qatu꞉gú. Zo bezømbo-nàvøe᷄m, noqa yaq-te.

Mbumbukiam-qa kuku matev, ndø̀goát zo-te.

* 1:3 1:3-4 Ef 1:15-16

* 1:5 1:5-6 Ef 1:13; 1 Pita 1:4

* 1:7 1:7-8 Kol 4:12; Filem 23

* 1:9 1:9 Ef 1:16-17

* 1:11 1:11 Ef 1:19; 3:16

* 1:12 1:12 Ef 1:11, 18

* 1:13 1:13 Luk 22:53; Ef 2:2

* 1:14 1:14 Ef 1:7

* 1:15 1:15 2 Ko 4:4; Zion 1:18

* 1:17 1:17 Zion 1:1; 8:58

* 1:18 1:18 Ef 1:22-23; Kel 26:23; Veve 1:5

* 1:19 1:19 Kol 2:9

* 1:20 1:20 Ef 1:10

* 1:21 1:21 Lom 5:10; Ef 2:12

* 1:22 1:22 Ef 5:27; Lom 5:10

* 1:25 1:25 Ef 3:2, 7-8

* 1:26 1:26 Lom 16:25-26; Ef 3:5, 9

* 1:29 1:29 Ef 3:7, 20; Filip 4:13

* 2:3 2:3 1 Ko 1:24, 30

* 2:4 2:4 Lom 16:18

* 2:5 2:5 1 Ko 5:3

* 2:7 2:7 Ef 3:17

* 2:9 2:9 Zion 1:14, 16

* 2:10 2:10 Ef 1:21-22

* 2:11 2:11 Lom 2:29

* 2:12 2:12 Lom 6:4

* 2:13 2:13 Ef 2:1, 4-5

* 2:14 2:14 Ef 2:14-16; 1 Pita 2:24

* 2:16 2:16 Lom 14:1-13

* 2:17 2:17 Iblu 8:5

* 2:19 2:19 Ef 2:21; 4:16

* 2:20 2:20-21 Gal 4:3, 9; 1 Tim 4:3

* 2:22 2:22 Met 15:9

* 3:1 3:1 Mak 12:36; 16:19; Ef 1:20

* 3:2 3:2 Met 6:33

* 3:5 3:5-6 Lom 6:6, 11; Ef 4:19; 5:3-6

* 3:8 3:8 Ef 4:25-29; 5:4

* 3:9 3:9 Ef 4:22, 25

* 3:10 3:10 Ef 4:24

* 3:11 3:11 Gal 3:28

* 3:12 3:12 1 Pita 2:9

* 3:13 3:13 Ef 4:2, 32

* 3:14 3:14 Lom 13:8-10

* 3:15 3:15 Filip 4:7; 1 Ko 12:27; Ef 4:4

* 3:16 3:16 Ef 5:19

* 3:17 3:17 1 Ko 10:31; Ef 5:20

* 3:18 3:18 Ef 5:22

* 3:19 3:19 Ef 5:25

* 3:20 3:20 Ef 6:1

* 3:21 3:21 Ef 6:4

* 3:22 3:22 Ef 6:5-8

* 3:25 3:25 Lom 2:11; Ef 6:8

* 4:1 4:1 Ef 6:9

* 4:2 4:2 Ef 6:18; Filip 4:6

* 4:3 4:3 Lom 15:30; Ef 6:19

* 4:5 4:5 Ef 5:15-16

* 4:6 4:6 Ef 4:29; 1 Pita 3:15

* 4:7 4:7 Ef 6:21

* 4:8 4:8 Ef 6:22

* 4:9 4:9 Filem 10-12

* 4:10 4:10 Kel 12:12; 15:37-39; 13:13; 2 Tim 4:11

* 4:11 4:11 Ngenek ezoqam, iz Yesu ge-akha, ezoqa viní. Teoká ndego, Yesu Keliso.

* 4:12 4:12-14 Kol 1:7; Filem 23-24

* 4:17 4:17 Filem 2

* 4:18 4:18 1 Ko 16:21

1 Tesalonika

1

2

3

4

5

1 Tesalonika

Pol-qa bugukhokhof pepa, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Tesalonika taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Pol nqanek bugukhokhof pepa, Klisten bawan ezoqam-te gepeawam, ndigu Tesalonika taon-te giyagam, ta khøuwa-te ndøgo, ndego Kolin taon-té gegoám. Tesalonika ndøgo, taon kandambaqape ndøgoám. Masedonia manqei-té, neka ndaola-té.

Pol qambo-misika, manqei vinivinimba-te ge-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam, ndego até Tesalonika taon-té-a, vø̄goam (Kel 17:1-14). Yaq teqa nømendim mokho-te, ezoqa nøme mø̀ndø-unimanqatiním. Ezoqa kopokopo nøme ndigu, Zu bawan-ák. Geté ezoqa kopoáv, ndigu bawan vini-ák. Ndigu Zu ezoqa nøme, ndigu Yesu unimanqatinteav qagoam, ndigu Klisten ezoqam, ngenøgim-té ginø-abumám. Pol taqa yaq-te ge-ewag, ndego Timoti ndøkhofotáv ti-te, ngenek tiqa unimanqatin-te, zita tøpøzu manqat vømøzø̄-ein. Yaq taqa zita-te, Timoti nqawa gendovesez, ndego Pol tiqa matev eqeieqei-qa yaq-te vømbø̄e-votot. Yaq Pol nqanek pepa ndakin, nqánek gene-peawám: Tiqa unimanqatin-te, zita tøpøzu nøme nonqó. Neka ndego tiqa bevap, løvøte neka Yesu-qa qavane-qa yaq-te, vøzømbē-qavøiu.

1

1  *Nqanek pepa, no Pol neka Sailes neka Timoti, ni nipeaomít. Zo-té qeitø-peaomít, zo Klisten bawan ezoqam, Tesalonika taon-te ndozoyage, zo Mbumbukiam, ndego Tat, neka Evezøza, Yesu Keliso, tiqa mokho-te ndozotu꞉gu.

Mbumbukiam-qa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát, zo-te.

Pol-qa ike manqat Mbumbukiam-te, Tesalonika Klisten bawan ezoqam-qa yaq-te

2 Ni zoqa yaq-te qeiguligulimatun, ni Mbumbukiam ike manqat oskia nimbo-manqaté, zo ezoqa ewaqape-qa yaq-te. 3  *Niqa guligulim-te, Mbumbukiam-te, nigi Tat, ni oskia teimbo-matavupatún ndǿgo, av zo Yesu Keliso ndøzøte-unimanqatinat, neka zoqa sasae-qa yaq-te, ndøgo kuku matev-us ndozogo, neka zoqa føgøføgakh waniap-qa yaq-te, zo nigi Evezøza Yesu Keliso-te ndozoto-taza.

4 Nǿfuap, zo Mbumbukiam ndezømbo-khafuat, ni mø̀tinøtén, ndego zo mø̀ndø-vevesám, vozō-tegi-ezoqam-ez. 5  *Zapa ndǿgo, ni Manqat Mbomambaqape qeindapavun, ndøgo ambá av nqǣgo, manqat mba ndøgeavūn. Geté bazaføgakh neka Nqova Mbomambaqapé namba me꞉geavún. Yaq zo āv qazøte-qeivím nqǽgo: Niqa manqat unimanqatín. Zo mø̀zøte-zøtéz, ni zo mokho-te ande āv khatīyagam. Ni zo nitigoám. 6  *Ezoqa nøme, zo føgakh-te ambá gini-abumám. Geté zo niqa matev neka Evezøza-qa matev, zòmbo-paevém neka manqat khanakhanakh-us vozōndapem. Ta khanakhanakh ndøgo, Nqova Mbomambaqape-té qando-okhó. 7 Yaq ta mokho-te nqanek, ezoqa ewaqape, Masedonia neka Akaya plovins-te, Yesu ndi-unimanqatinat, ndigu zoqa matev eqeieqei me꞉vewé neka paev-qa ndøgó. 8 Evezøza-qa manqat, zo ezoqa qazozø-manqatam, ambá av nqǣgo, Masedonia neka Akaya plovins-te mbā qanø-panqavøēm. Geté manqei-manqei ate ndægo, ezoqa ewaqape, zoqa unimanqatin-qa yaq-te sùgumu-ewagát, ndøgo Mbumbukiam-te ndøzøgo. Ni ti-te ndigu, manqat einiav tøgoat, kopømbá. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndøyogém. 9 Ndigu ekezan, emanqat mø̀ndæ-vototupatún, av zo ni qazøte-khatomb, ni zo-te qeigeavun, neka zo tae khøuwiap-te qazogoam, unimanqatin khandi Mbumbukiam-te ande āv khazøtē-qambuz, ndego zo ndakin ndozombo-vizap, 10 neka zo tege Yo Yesu ande āv khazømbøē-keoge, yan-te tendovis, ndego Mbumbukiam løvøte-te gekhandi꞉v, yaq ndego ni Mbumbukiam-qa manqa ovøyam-te, teqa qaqa-te vǿkhandī꞉n.

2

Pol Tesalonika taon-te, Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam

1 Nǿfuap! Zo zøkeza mø̀zøte-zøtéz, ni zo-te qeigeavun, ni ambá av nqǣgo, khokhō seigeavūn. Geté mokho kandambá qafakhan. 2  *Zo mø̀zøte-zøtéz, ni bugukhokhof Filipai taon-te qeigoam, ezoqa ni gèngiænotám, neka vø̄i-potonumam. Yaq ni zo-te qeitøndu-niav, ni ezoqa nøme, niqa manqa manqate-te tokømbem-qa nigoám. Geté Mbumbukiam ni mø̀ndøni-tøké, neka ni zo teqa Manqat Mbomambaqape, kha føgakh-mba vøizø̄-manqatam. 3 Ni ezoqa manqa qeizø-løvutatun, ni ambá av nqǣgo, khokho manqat nizø-manqatē o matavap soqøsoqa nigū o ezoqa khavozam-qa nigū. 4  *Geté ni Mbumbukiam mø̀ndø-gevenó neka ezoqa eqeieqei vø̄enæmb, neka teqa manqat, niqa zenda-te vō꞉ve. Ni teqa manqat qeimanqatatun, ni ambá av nqǣgo, ezoqa khanakhanakh asøtøve-qa nizøgō. Geté ni Mbumbukiam khanakhanakh asøtøve-qa nimbogó, ndego niqa mbøni neka matavap ndini-gevewat. 5 Zo mø̀zøte-zøtéz. Ni ambá av nqǣgo, ezoqa enaq nizøge꞉mām o khanakhanakh manqat vøizø̄-etoumam, yaq moni-qā nizømbi-goām. Mbumbukiam mø̀ndæ-otév, nqanek manqat unimanqatín. 6 Ni ambá av nqǣgo, nikeza iz eqawat-qa nizøgoām, zo niqa iz tozoni-eqatat, o ezoqa nøme vøní-eqatāt. 7 Ni Keliso-gi u-anim nqeigu, ni tøni-poeɨn, ni ambá nizø-pouweɨ́n, av nqægo, zo ni ezoqa kandakanda zøténæmbát. Geté ni zo mokho-te qeigoam, ni matev aiyaiyav-té qeitøgoám. Ni zo qeizø-kewagam, ni andé evo me nitigoám, ndugu nakheis tete nduzø-etoam. 8 Ni kuku kandambá zo-te. Yaq ni ambá av nqǣgo, zo Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape mba niti-zømesimām. Geté ni até nikeza yagé-a, vøizø̄-etoam. Zapa ndǿgo, ni kuku khàpe nimbi-khouwév zo-te. 9  *Nǿfuap! Zo ndozombo-matâváp, ni sasae føgakh-qape qeikhanazat, zo mokho-te qeigoam. Ni pavpave nekā lovølova, sèisasaetám, neka niqa yage nonqo, moni vø̄i-qaqasumam. Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam-qa Manqat qati-zømesimam, ni poeveáv, ni zogi ezoqa kopo-te sa teito-tambet, viniv vøizǿ-etoām.

10 Zo mø̀zøte-zøtéz neka Mbumbukiam vø̄e-otev, ni zo namba qazi꞉yagam, ni āv tøtiyagám, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. Ni matev eqeieqei-té qeitøyagám neka manqa-zapa-qase goneáv. 11  *Neka zo mø̀zøte-zøtéz, ni zo ezoqa kopokopo-te, ate ndøzøte꞉go, āv teizømbe-matønumám, av eve nde꞉go, ekeza nakheis-te te꞉matønumat. 12 Ni zo nìgugubám neka zita vøizø̄-tøpazam neka vøizø̄-pouweam, av nqægo: Zo āv tøneyagé, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, ndego zo teqa megeat matev-te neka waev kandambaqape-te ndezø-akhayam.

Klisten ezoqam, matev føgøføgakh ambá qazømbe-fakhanumám, geté ndigu føgakh-mbá giwaniapám

13  *Ni Mbumbukiam, ike manqate oskia nimbo-manqaté. Zapa ndǿgo, zo teqa manqat qazoyogem ni-te, zo ambá av nqǣgo, khokho sozondapēm, av ezoqam-qa manqat sa ndozo-upøgim. Geté zo Mbumbukiam-qá Manqat zondapém. Yaq ndøgo unimanqatín. Nqanek manqat, zoqá mokho-té qanu-sasaeát, zo ndozo-unimanqatinat. 14  *Nǿfuap! Matev ndøgo, zo-te qafakhanam, até kopó, av Mbumbukiam-gi Klisten bawan vinivinimba qazømbe-fakhanumam, ndigu Zudia plovins-te, Keliso Yesu-qa mokho-te ndu꞉gu. Zogi ezoqam, zo matev soqøsoqa, āv gizømbe-matønumám, av Zu ezoqam, Zudia plovins-te ndøgo, Klisten ezoqam-te gizømbe-matønumam. 15  *Ezoqam ngínik, nigi Evezøza Yesu neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, løvøte-te gi-abumam neka ni vø̄ngiænotam. Mbumbukiam khanakhanakh mbaín ti-te. Neka tiqa matev qaqa-ús, ezoqa ewaqape-te. 16 Ndigu ni tokømbem-qa nigoám. Ni bawan vini-ak, ambá nití-zømesimák, yaq ndigu vǿe-khandī꞉z. Ta mokho-te ndøgo, ndigu manqa-zapazapa nøme mba mo꞉kapuimít, atema vømǿtøvā. Geté Mbumbukiam-qa qaqa khakheitáp. Segezǿ-fakhán.

Pol Tesalonika ezoqam-te, nqawa vesezam-qa gegoam

17 Nǿfuap! Ni zo qeizuvaz, yaq khapémbá qa-auwam, ni vao kandambá qeigoam, zo-te. Neka ni zoqa bugug nqawa qeivi-qa nigoám. Unimanqatín. Ni qámbá zo-te. Geté niqa matavap-te neka mbøni-te, ni namba zi꞉gú.

18 Ni zo-te nqawa okho-qa nimbogoám. No Pol, no khøuwa kopoáv, ambá notøndo-navɨ́n, zo-te. Geté Saitan ni gètokømbemám. 19  *Nigi Evezøza Yesu tendoqavan, yaq ni gekham-qā yaq-tē qeitǿ-tāmb neka gekha mokhō qatí-khambuvemēm neka teqa megemege-te ndo꞉go, khanakhanakh-us vøtíwanāt? Ndøgo zo zøkhapús. 20 Unimanqatín. Ezoqam zó, ni nqati-khambuvap neka khanakhanakh nqānī-āsø̄tø̄vē.

3

1  *Ni kopømba mbain qagoam, sekemba amba qati-kewagam, yaq ni matavap āv qatigoném nqǽgo: Ni nikezan, Atens taon-te até nitøkhǽ-sokhoát. 2  *Geté ni Timoti nitøndú-khofotøvém, zo-te, ndego nigi Klisten nøfu, ni Mbumbukiam-qa sasae namba nqati-sasaeat, ndego ni Manqat Mbomambaqape manqa manqate-te ngini-tøke, Keliso-qa yaq-te. Yaq ndego zo tèabezømbe-tøké neka zita zǿtøpáz, zoqa unimanqatin matev bezømbē-føgakh. 3  *Soqaín ndøgo, matev soqøsoqa ndøgo, zo-te qafakhanam, zoqa unimanqatin matev tøkukugim. Zo zøkeza mø̀zøte-zøtéz, matev soqøsoqa av nqægo tøndo-okhoat, ndøgo Mbumbukiam-qá poév, ni-te. 4 Ni zo namba qatigoam, ni mø̀izø-manqatám, av nqægo, “Ni matev føgakh-qape, ndìzimø-qeivím.” Yaq zo mø̀zøte-zøtéz, matev mø̀ndø-fakhanám. 5 Yaq nakémbá, no kopømba mbain qagoam, sekemba amba qate-kewagam, no Timoti notøndo-khofotáv. No nøtenat-qa nøgoám, zoqa unimanqatin matev, āv khapezømbēgo-a. Soqaín ndøgo, ndego ezoqam, ndego ezoqa nde꞉khamasim, zo te꞉khamasim, yaq niqa sasae føgakh-qape, zo mokho-te qeikhanazat, vømǿ-khokhō.

6  *Geté ndakin Timoti nango gendovesez, zo-te gegoam, ndego zoqa unimanqatin matev neka kuku matev-qa yaq-te, manqat mbomambaqape ndø-ndapavún. Neka ndego ni āv ginimbi-eín nqǽgo: Zo ni oskia zoni-mataváp, khanakhanakh-ús, neka zo vao kandambá ni-te. Neka zo ni nqawa nømende-qa zogó, ate av-té, ni zo nqawa zømete-qa nqati꞉gu. 7  *Nǿfuap! Ni yage føgakh-qape-te nqeiyage, ezoqa matev soqøsoqa ngini-matanam, yaq Timoti zoqa unimanqatin-qa yaq-te emanqat ginimbi-votot, ndøgo ni møqæ ni-etoám. 8 Yaq ndakin niqa yage kopømbaqapé. Zapa ndǿgo, ni mø̀tinøtén, zo Evezøza mokho-te, bazaføgakh-ús ndozo-waniap. 9 Ni khanakhanakh kandambá, zoqa yaq-te. Ni nøtenateáv, Mbumbukiam zoqa yaq-te, ike manqat eqeieqei ande āv kheimbøé-einīm. 10 Pavpave nekā lovølova, ni Mbumbukiam-te oskia nivi꞉matún. Bazaføgakh-ús. Ni zoqa bugug nango bàniqeivím neka zo manqat nøme batī-zømesim, ndøgo zo zøtezateav ndøgo, neka zoqa unimanqatin matev bezømbē-khouwev.

11  *Ni āv qati-guligulím nqǽgo: Mbumbukiam, ndego nigi Tat, neka nigi Evezøza Yesu, ndigu niqa nakhoa ekeza ndǿkhakheinømém, ni zo-te teitøndu-niav. 12 Neka Evezøza, zoqa kuku matev gezǿ-khouwév, yaq ndøgo kandambaqape ndǿgoát, yaqyaq-a nekā ezoqa nøme-te, ate av-té, ni zo-te kuku nqanimbi꞉gu. 13 Yaq ndego zo gezǿtøké, zo bazaføgakh-us zówaniapát. Yaq zo Mbumbukiam-qa megemege-te, ndego nigi Tat, manqa-zapazapa-yav neka eqeieqei-qape sozógoát, ta khøuwa-te ndøgo, nigi Evezøza Yesu, ekeza ezoqam ate ndi꞉gu namba, tendoqavan.

4

Yage eqeieqei-qa yaq-te, av Mbumbukiam ndømbøe-poev

1 Nǿfuap! Manqat nøme nqánek: Ni zo mø̀ti-zømesimám, ande āv khazøté-yagāt, yaq Mbumbukiam khanakhanakh vømbøé-asøtāv. Ni mø̀tinøtén, zo āv tøzøte-yagé. Yaq ndakin ni zo nìzøviám, neka nigi Evezøza Yesu-qa iz-te, manqat āv qazimbí-løvuá nqǽgo: Ta matev-te ndøgo, zo vø̀fisám. 2 Zo mø̀zøte-zøtéz, nigi Evezøza Yesu-qa iz-te, zo gekha manqat nitī-zømesimam. 3  *Mbumbukiam-qa poev nqánek: Zo ndaføyamba-qape ndøyagé neka mambe okho matev, kha mbokhanø̀za᷄m. 4  *Neka zøkeza kha gèqeiví. Matev eqeieqei-té qayagé, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.* 5 Ezoqa me꞉qovèsa᷄m, av bavokho ezoqam ndi꞉matanam, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu. 6 Khafeap ndøgo, Mbumbukiam geve, ndølø̀vua᷄m. Qoge Klisten qafu-te, manqa-zapa ndø̀go᷄, tegu zas voqó-aqonøvēm. Evezøza yaq-fia ndø̀tá, ti-te ndigu, matev av nqægo ndimatanam. Ni zo mø̀izø-manqatám, neka vø̄i-gugubam. 7  *Mbumbukiam, ni ambá av nqǣgo, manqa-zapa gone-qā nimbi-akhā. Geté ni ndǿgo tinimbi-akhá: Ni ndaføyamba-qape zíyagát. 8  *Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, nqanek nømendim manqat ndesanqawe, ndego ambá av nqǣgo, ezoqam-qā manqat ndøsanqawē, geté ndego Mbumbukiam-qá manqat ndøsanqawé, ndego zo ekeza Nqova Mbomambaqape ndezø-etoam.

9  *No zo-te, kuku matev-qa yaq-te, Klisten bawan ezoqam mokho-te, manqat nøme peaweav tøgoat, ndøgo kopømbá. Zapa ndǿgo, zo Mbumbukiam ekeza me꞉zømás, zo kuku āv khazømbé-goāt, yaqyaq-a. 10 Neka unimanqatín, zo kuku ndøzø̂gó, Klisten ezoqam-te ate ndi꞉gu, nandav Masedonia plovins ate ndægo. Nǿfuap. Ni manqat āv qazimbí-løvuá nqǽgo: Zoqa kuku matev, bèkhouwevtét.

11  *Zo bazaføgakh ndø-asøzú. Matev eqeieqei-té qayagé, neka zøkeza yage mba ndøndapét. Neka zøkeza zendá qane-sasaeát, ate av-té, ni zo qati-gugubam. 12 Zo matev av ndægo tozogoat, yaq bavokho-ak zo ndø̀zøvizám neka zo ezoqa nøme-te zotótabák, lou neka gigiap-qa yaq-te.

Evezøza tendoqavan, taqa yaq-te

13 Nǿfuap! Ni poeveáv, zo ndigu Klisten ezoqam-qa yaq-te zøtezateav tøgoat, ndigu gipakhaez. Soqaín ndøgo, zo mbøni tøzøvavat, av ezoqa nøme ndi꞉gu, ndigu Yesu-te vintøzateav ndigu. 14  *Ni āv qazi꞉-unimanqatinát nqǽgo: Yesu mø̀ndønaním, neka nango vø̄khandi꞉v. Yaq ni ate nqánek qazi-unimanqatinát: Ndigu Klisten ezoqam, gipakhaez, Mbumbukiam Yesu namba ndé-upozó, ndego tendoqavan.

15  *Manqat ndøgo, ni ndakin teizø-ein, Evezøza ekeza ndø-eín, av nqægo: Ta khøuwa-te ndøgo, ndego Evezøza tendoqavan, ni ezoqam, zua nqaziyage, ni ndigu zíløvubák, ndigu bugukhokhof go꞉pakhaetat. 16 Zapa ndǿgo, manqat bazaføgakh-us-qape ndówáv, neka enzol ezoqam-gi kawa ezoqa nøme vǿ-akhā neka Mbumbukiam-qa kipi wag vǿpā. Yaq Evezøza yan-té gendóvís. Yaq løvøte ezoqam, ndigu Keliso gi-unimanqatinim, ndigu bugukhokhof løvøte-té gindúsúz. 17 Yaq taqa zita-te, Mbumbukiam, ni zua nqaziyage, gékhatómb, vǿ-eqanō, ti namba ndigu, løvøte-te gindusuz. Khaiya ozoz-té genǿkhatómb, yaq ni ova nqo꞉go, Evezøza namba vizimǿ-qaqandām. Yaq ni Evezøzá namba zí꞉yagát, miavmiav. 18 Zo yaqyaq-a, nqanek manqat, zita me꞉tøpøzú.

5

Yesu gendóqaván. Ni é-bizi-khakheinám

1 Nǿfuap! Ni zo taqa yaq-te manqat peaweav tøgoat, gekha khøuwa neka gekha viav Yesu tendoqavan, ndøgo kopømbá. 2  *Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, Evezøza-qa Khøuwa, ndego tendoqavan, andé aqonam ezoqam me mé꞉geáv, lova khoev teqa-nqawa. Nakhamas-té. 3  *Ezoqa géqaqavét. Neka āv giní-manqatát nqǽgo, “Ni sambi matev-té qaziyagé. Fofogeap mbaín.” Geté ndigu nqova zǿndáf. Ezoqa ngiæzoat matev, ande sævam-qa nqosøgeap, gui-ovaɨn, nakhamas-té qanøzǿ-fakhán. Yaq ezoqa kopømba mbaín tikhokhoz.

4 Geté zo, nøfuap, zo ambá av nqǣgo, bøivun-tē qazoyagē. Yaq nakémbá, ta khøuwa kopømba mbaín, zo ande aqonam ezoqam me, nqova tøzøndaf. 5  *Zo ate ndøzøte꞉go, zo waev neka paveat-gí ezoqám. Ni ambá av nqǣgo, lova neka bøivun-gī ezoqām. 6 Yaq nakémbá, ni bizi-sømbiàpe᷄t, kopømba ande av ezoqa nøme ndi꞉gu. Geté ni oskia bìzio-feanoát neka niqa kha eqeieqei bizinøzøgím. 7 Ezoqa ndigu, ndisømbiam, ndigu lovølova ndøsømbi꞉matún. Neka ezoqa ndigu, ibøkha soqa ndi-izam, ndigu lovølova ndø-izumatún. 8  *Geté ni paveat-gí ezoqám. Yaq nakémbá, ni nikeza kha, eqeieqei bizinøzøgím. Ni unimanqatin matev neka kuku matev binigú. Matev av nqægo, andé sanqava khakhazam nonqó, savim-te taqambo-tøkeat. Neka niqa vintønat matev Yesu-te, av nqægo, ndego ni gēkhandī꞉n, ni andé nakhag ezoqam-qá wawaq me bizi꞉-uzáp. 9 Ni Mbumbukiam, ambá av nqǣgo, ndø̄go tene-vevendām, ni qaqa nígū, neka vǿngiænō. Geté ndego ni ndǿgo tene-vevendám: Ni Yesu Keliso mokho-te gékhandí꞉n, ndego nigi Evezøza. 10  *Yesu ta zapaya nqánek genenaním: Ni té namba bizi꞉yagé, oskiá ndøgo, ni e-ma tizio-pakhaen o tiziyagat, ndego tendoqavan. 11 Yaq nakémbá, zo yaqyaq-a, zita ndøtøpøzú neka unimanqatin-te vø̄tøkeam. Ate av-té, ndakin ndøzøte꞉go.

Pol-qa vaev guguna manqat

12 Nǿfuap! Ni āv qazimbi-viám nqǽgo: Zo megetapak ezoqam, gèzøvizáp, ndigu zoqa Klisten bawan mokho-te, sasae bazaføgakh-us nandigu, ndigu zo nandizømbo-megetap neka nandi-guguza, Evezøza mokho-te. 13 Zo ndigu møe-mbá sozozǿ-vizupát neka kuku kandambá sozozǿ-goát, tiqa sasae zapaya. Neka zo yaqyaq-a, sambi bèzøgó.

14  *Nǿfuap! Ni manqat nøme āv qazimbí-løvuá nqǽgo: Ezoqam ndigu, ndiwauwi꞉zat, gèguguzá. Neka ndigu, kha føgakhateav ndigu, neka ndigu, tiqa unimanqatin-te føgakh mbain ndigu, gèzøtøkeé. Neka aiyaiyav matev ndøgó, ezoqa ewaqape-te. 15  *Gèqeiví, av nqægo: Ezoqa manqa-zapa tego zo-te, zo ndego ta manqa-zapa ndøgo, mbøe-qavø̀ina᷄m. Geté zo yaqyaq-a, matev mbomømboma oskia ndømatanám, neka até ezoqa ewaqape-té-a, matev mbomømboma vozó-matønumāt.

16  *Zo khanakhanakh-us oskia ndøgó. 17 Neka oskia ndøguligulím. 18  *Neka gekha matēv ndøgo, tøzø-fakhanumat, zo Mbumbukiam ike manqat mbomanqaté. Matev av nqægo, Mbumbukiam-qá poév, zo-te, zo Keliso Yesu mokho-te ndozotu꞉-yage.

19  *Zo Nqova Mbomambaqape, nakhoa mbøe-khakhàza᷄m, ndego zo mokho-te nandu꞉-sasaeat. 20 Nqova Mbomambaqape, ezoqa nøme-te manqat tevevezam, yaq ndego ezoqam zo te꞉zømas, ta manqat ndøgo, ndøsanqàwe᷄m. 21  *Geté zo manqat ate ndægo vø̀geveaném neka vø̄qeivim, nqanek manqat Mbumbukiam-tē qapøtendē-wav-a. Yaq manqat ndøgo, unimanqatin tøgoat, zo vø̀ndapém. 22 Geté matev soqain ate ndægo, zo zósanqawém.

23  *No āv qate-guligulím nqǽgo: Mbumbukiam, ndego ni sambi matev ndini-etoam, zo tèabete-khakheinøvém, teqa bøi-te vøzøté-ndaføyamba-ēz. Neka ndego zoge nqova neka zoqa matavap neka zoqa kha, eqeieqei tèabete-khatiwí. Yaq zo manqa-zapazapa mbaín, sozógoát, nigi Evezøza Yesu Keliso tendoqavan. 24 Mbumbukiam, ndego zo gezøndo-akha, ndego unimanqatín. Ndego ndø̀matanám.

25  *Nǿfuap! Zo até ní-a, gìnindu-guligulím.

26 Zo tozo-møvabat, zenda kaka vø̀-itiamát, Klisten zøfuap ate ndi꞉gu namba, neka vø̄ngenøndamat, ate av-té, Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei ndægo.

27 No Evezøza-qa iz-te, nqazǿ-pouwe: Zo nqanek pepa, Klisten ezoqa ewaqape-té qazonǿ-geveømém.

28 Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa kuku matev, ndø̀goát, zo-te.

* 1:1 1:1 Kel 17:1-9

* 1:3 1:3 1 Ko 13:13; Kol 1:4-6

* 1:5 1:5 1 Ko 2:4-5

* 1:6 1:6 Kel 17:5-9

* 2:2 2:2 Kel 16:19-24; 17:1-9

* 2:4 2:4 Gal 1:10

* 2:9 2:9 Kel 20:34

* 2:11 2:11-12 Kel 20:31

* 2:13 2:13 2 Tes 2:13

* 2:14 2:14 Kel 17:5

* 2:15 2:15 Kel 9:23, 29; 13:45, 50; 14:2, 5, 19

* 2:19 2:19 Filip 2:15-16; 4:1; 2 Tes 1:4

* 3:1 3:1 Kel 17:15

* 3:2 3:2 Kel 16:1-3

* 3:3 3:3 2 Tim 3:12

* 3:6 3:6 Kel 18:5

* 3:7 3:7 2 Tes 1:4

* 3:11 3:11 2 Tes 2:16-17

* 4:3 4:3 1 Tes 5:23; 1 Pita 1:16

* 4:4 4:4-5 1 Ko 6:13

* 4:4 4:4 Mokho nøme nqánek: Zo angana, zøkeza sakheis eqeieqei zøkeogé. Vizap-ús. Ate av-té, Mbumbukiam ndømbøe-poev.

* 4:7 4:7 1 Pita 1:15-16; Iblu 12:14

* 4:8 4:8 Luk 10:16; 2 Ko 1:22

* 4:9 4:9 Zion 13:34

* 4:11 4:11 Ef 4:28

* 4:14 4:14 Lom 14:9; 1 Ko 15:3-4, 12

* 4:15 4:15-16 1 Ko 15:51-52

* 5:2 5:2 Met 24:42-43; 2 Pita 3:10; Veve 3:3

* 5:3 5:3 Met 24:39; Luk 21:34-35

* 5:5 5:5 Lom 13:12

* 5:8 5:8 Isa 59:17; Ef 6:14, 17

* 5:10 5:10 Lom 14:8-9; 1 Tes 4:14

* 5:14 5:14 2 Tes 3:6, 11

* 5:15 5:15 Lom 12:17; 1 Pita 3:9

* 5:16 5:16 Filip 4:4

* 5:18 5:18 Ef 5:20

* 5:19 5:19 Ef 4:30

* 5:21 5:21-22 1 Zion 4:1

* 5:23 5:23 2 Tes 3:3

* 5:25 5:25 Kol 4:3; 2 Tes 3:1

2 Tesalonika

1

2

3

2 Tesalonika

Pol-qa pepa qambo-menas, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Tesalonika taon-te giyagam

Megeat Manqat-qase

Pol nqanek pepa nøme, Tesalonika taon Klisten bawan ezoqam-te gepeawam, ta khøuwa-te ndøgo, ndego Kolin taon-té gegoám.

Bugukhokhof khøuwa, Pol Tesalonika taon-te, mø̀ndøgoám, Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesimam. Yaq ezoqa kopoáv, teqa manqat gè-unimanqatiním. Geté Zu ezoqa nøme, ta zapaya ndøgo, ova ndø-einím, Pol vø̄ngeatømem (Kel 17:1-10).

Yaq ndakin Pol manqat āv gene-ewág nqǽgo: Tesalonika Klisten ezoqa nøme, ndigu gèqavotumít, av nqægo, Yesu nqawa tendoqavan. Ndigu āv gini-mataváp nqǽgo: Yesu nqawa màndoqaván. Yaq ndigu sège-qovezám neka sasae gonemáv. Nqanek pepa mokho-te, Pol ndigu nqawá gene-zømesím, Yesu-qa qavane-qa yaq-te. Yaq ndego nøme āv gezømbe-peawám nqǽgo: Ndigu tiqa yage, bè-enénd, neka matev eqeieqei-té geabeyagé. Sasae yà begó.

1

1 Nqanek pepa no Pol neka Sailes neka Timoti, ni nipeaomít. Zo-té qeitø-peaomít, zo Klisten bawan ezoqam, Tesalonika taon-te ndozoyage, zo Mbumbukiam, nigi Tat, neka Evezøza, Yesu Keliso, tiqa mokho-te ndozotu꞉gu.

2  *Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev ndø̀goát, zo-te.

Yesu-qa qavøne khøuwa neka unimanqatin-te bazaføgakh-us waniap-qa yaq-te

3 Nǿfuap! Ni Mbumbukiam ike manqat oskia bambu-manqaté, zo zapaya. Matev av nqægo eqeieqeí. Zapa ndǿgo, zoqa unimanqatin kandambá qazømbe-khouwevtét, neka zoqa kuku matev, zo ate ndøzøte꞉go yaqyaq-a nandøzøgo, nāndø̄zø̄-khōūwēvtēt. 4  *Yaq nakémbá, ni zo nìti-khambuvupatún, Mbumbukiam-gi Klisten bawabawan nøme mokho-te. Zapa ndǿgo, zo ambá gini-ngenøzoát neka zo matev føgøføgakh ambá qazøte-upøgím, geté zo sekembá sozo-apét, zoqa unimanqatin-te neka bazaføgakh-us ndōzōwānī.

5 Ta matev ate ndægo, zo-te ndøfakhanumit, Mbumbukiam, ni āv gininømánd nqǽgo: Teqa manqa ovøyam matev, ndaføyamba-qapé. Zo ndakin Mbumbukiam-qa Megeat Matev zapaya, ngenøgim matev ndozo-ndape, ndego zo eqeieqei mé꞉zǽb. Yaq zo kopømbaqapé, teqa Megeat Matev-te ndøgo, ndòzomø-óz. 6  *Mbumbukiam-qa matev eqeieqeí. Ndego yaq-fia ndǿtá, ti-te ndigu, zo ndingenøzoat. 7  *Geté zo ndakin ndingiæzoat, Mbumbukiam pusup zǿ-etoám, ni namba. Ta khøuwa-te ndǿgo tenǿgó, Evezøza Yesu tendoveao, ndego tegi enzol ezoqam bazaføgakh-us namba, yan-te tendovis, gøina wageap-us. 8  *Yaq ndego yaq-fia ndǿtá, ti-te ndigu, Mbumbukiam ndisanqawe neka ndigu Manqat Mbomambaqape, nigi Evezøza Yesu-qa yaq-te, manqa o-mba ndapeav ndigu. 9  *Yaq-fia teta, nqánek: Ndigu soqaqape-té gígoát. Miavmiáv. Neka ndigu Evezøza-te neka teqa waev bazaføgakh-us-te, géqatáz. 10  *Nqanek matev ta khøuwa-te ndǿgo tønéfakhán, ndego tendoqavan, neka iz kandambaqape vǿndāp, ta zapaya ndøgo, ndego ekeza ezoqam gezømbe-matanam. Neka gekha ezoqām ndigu, ndi-unimanqatinat, khanakhanakh mbá ginígoát te-te. Até zo-á, zo søzøtumú-goát, ti namba. Zapa ndǿgo, manqat ndøgo, ni zo qeizø-manqatam, zo mòzo-unimanqatiním. 11  *Yaq nakémbá, ni oskia niguligulimatún, zoqa yaq-te. Ni Mbumbukiam-te, āv qati-vi꞉matún nqǽgo: Ndego nigi Mbumbukiam, zo gezǿtøkeé. Yaq zo āv tøzøté-yagát, av ndego gezømbe-akha, zo tozoyagat. Yaq zo ambá av nqǣgo, matev eqeieqei gone-qa mba zógōt. Geté zoqa unimanqatin matev mokho-te neka Mbumbukiam-qa bazaføgakh-te, zo matev eqeieqei uni zøtégoát. 12 Yaq nigi Evezøza Yesu Keliso-qa iz, gé-eqatát, zo zapaya, yaq te mokho-te, até zoqá íz-a, vǿ-eqatāt. Nqanek matev ate ndægo, nigi Mbumbukiam neka Evezøza Yesu Keliso, tiqa kuku matev mokho-té qando-fakhaté.

2

Matev vinivinimba ndø̀khæ-fakhanám, yaq váev, Keliso tendoqavan

1 Nǿfuap! Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa qavøne-qa yaq-te neka ni te namba tizipindam, taqa yaq-te, ni āv qazimbi-pouwé nqǽgo: 2 Zo matavap nakhamas-te, bezø-enø̀vøe᷄m neka ndøfofogìme᷄m, ezoqa nøme tezø-ein, av nqægo, Yesu-qa qavøne khøuwa mø̀ndø-fakhān. Oskiá ndøgo, ezoqa Nqova Mbomambaqape-qa iz-te, manqat av nqægo tezø-ein, o te-ein av nqægo, nqanek manqat ni-tē qandowāv o nī nitøndu-peaomēm, zo ndø-unimanqatìni᷄m. 3  *Zo ezoqa betùba᷄m. Yesu naqanøká géfakhanák. Bugukhokhof ezoqa kopoáv, Mbumbukiam zitá giní-wuowém. Neka ndego ezoqam bètøndokhæ-veáo, ndego Mbumbukiam-qa manqat ndemøkuiam, yaq ndego Mbumbukiam vaev-te vǿngiū. 4  *Ndego ezoqa soqaqape, Mbumbukiam-gé qaqa ezoqam ndǿgoát. Neka ndego ekeza kha, āv genévewát nqǽgo: Mbumbuk ate ndi꞉gu, unimé꞉-løvubám, neka gekha gigiap nømē ndøgo, ezoqa ndimbovizap, vǿløvuām. Yaq ndego Mbumbukiam-qá khoev-té gemǿqóm. Neka ezoqa āv gezømbé-manqatát nqǽgo, “No Mbumbukiām.”

5 Zo tozombó-matavap? No taqa yaq-te mø̀ezømbe-manqatám, no zo-te qægoam. 6 Zo mø̀zøte-zøtéz, ndego ezoqa soqaqape, gekha ndø̄geiwat, atema ta khøuwa-te ndøgo, ma Mbumbukiam gembøezav, tendoveao. 7 Khonoam-te ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat møkuiam matev, mø̀ndøngáz. Geté ndakin ezoqa kopo nqanek matev gò꞉toké, atema ta khøuwa-te ndøgo, tewav. 8  *Taqa zita-te, ndego ezoqa soqaqape gendóveáo. Geté vaev-te, Evezøza Yesu tendowav, ndego gélaváo. Segé-khambáo, vǿsoqoēv. Teqa bugug waev-us, géngiú. 9  *Ndego ezoqa soqaqape, Saitan-qá bazaføgakh-té genǿgeáv, neka umingiap matev vinivinimba vǿmatønumāt. Ndego andé Mbumbukiam-qá matev me mé꞉goát. Geté ndøgo khavozam matév. 10 Gekha matev soqøsoqā ndøgo, ndego sugumúgút, neka ezoqa vǿtubām, ndigu Mbumbukiam vaev-te tengiæzo. Mbumbukiam ndigu ta zapaya ndǿgo tené-ngiæzó: Ndigu poeveáv, unimanqatin manqat tindapem, yaq vǿe-khandī꞉z. 11 Ndigu unimanqatin manqat ndapeav tigoat, yaq Mbumbukiam tiqa matavap nøme mba zømbó-enegím. Yaq ndigu khavozam manqat vǿ-unimanqatinīm. 12 Yaq ndigu yaq-fia géndapém, ndigu unimanqatin manqat unimanqatinteav qagoam neka matev soqøsoqa vøzø̄-goupam.

Ni føgøføgakh bizi-waniáp, ni Mbumbukiam gevevendam

13  *Nǿfuap! Ni Mbumbukiam ike manqat oskia bambu-manqaté, zo zapaya, ma Evezøza kuku ndømbøego. Mbumbukiam zo é-møndo꞉-vevesám, zo gēkhandī꞉z, zo Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, ndaføyamba ndozoyage neka unimanqatin manqat ndōzō-ūnīmānqātīnāt. 14 Mbumbukiam zo Manqat Mbomambaqape mokho-te, ni qati-zømesimam, ndǿgo tezømbe-akhá: Zo nigi Evezøza Yesu Keliso-qá waev-té neka bazaføgakh-qape-té qazógoát. 15 Nǿfuap! Yaq nakémbá, zo føgøføgakh ndøwaniáp neka nømendim manqat oskia ndøkhatiwí, ndøgo niqa manqat neka pepa mokho-te qati-zømesimam.

16 Yesu Keliso, nigi Evezøza, neka Mbumbukiam, nigi Tat, ndego kuku ndømbogo ni-te, neka teqa tanakh matev mokho-te, ni miavmiav zita ndini-tøpøzu neka vintønat matev mbomambaqape gini-etoam, 17 ndigu zo zita bezøtøpøzú, neka zo bezø̄tøkee. Yaq zo kopømbaqapé, gekha matev eqeieqeī ndøgo, sozógoát neka manqat eqeieqei vozó-manqatāt.

3

Pol Klisten ezoqam gezøviam, tiqa yaq-te tiguligulimat

1 Nǿfuap! Manqat nøme nqánek: Zo niqa yaq-te, āv qane-guligulím: Evezøza-qa nømendim matev, nakhamas-té qabenø-vøndá. Neka ezoqa bèndapém. Vizap-ús. Ate av-té, zo qazøte-ndapem. 2 Neka nøme āv qane-guligulím: Mbumbukiam ni ezoqa soqøsoqa-te, tèabinimbi-khakhazám, ndigu ni ngiænoat-qa ndigu. Zapa ndǿgo, ezoqa nøme, ndigu unimanqatinteáv, Mbumbukiam-qa Manqat. 3 Geté ndego Evezøza, unimanqatín. Ndego zo bazaføgakh zǿ-etoám neka nqova soqaqape-te gezømbó-khakhazumát. 4  *Ni Evezøza-te āv qati-vintønat nqǽgo: Manqat ndøgo, ni zo nqazimbi-løvuat, zo matev mòzogoatún. Yaq zo sozó-apét, ta matev-te nqanek. 5 Ni Evezøza-te āv qati-guligulím nqǽgo: Ndego zo tèabezømbe-tøkeé, yaq zo Mbumbukiam-qa kuku matev nøme mba zøtézøtéz, neka føgøføgakh vozó-waniapāt, ate av-té, Keliso føgøføgakh ge꞉yam.

Klisten ezoqam, sasae yà begó

6  *Nǿfuap! Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa iz-te, ni nqeizǿ-pouwe: Klisten ezoqa nøme, ndigu sasae ndøzømbo-qasi꞉vap neka ndigu yageav ndøgo, av ni zo qati-zømesimam, zo ti namba me꞉khokhòmba᷄p. 7  *Zo zøkeza mø̀zøte-zøtéz, zo niqa yage matev gèmbopáev. Zapa ndǿgo, ni zo-te qeiyagam, ni ambá av nqǣgo, niwaui꞉ntām. 8  *Ni lou logemáv, ndøgo ni fia gonemav qagoam. Geté pavpave nekā lovølova, ni sasae bazaføgakh-us nigoám. Zapa ndǿgo, ni poeveáv, ni zo ezoqa nøme-te teito-tambat. 9  *Ni amba tøni-poeɨn, ni ambá kopømbá, zo-te lou-qa yaq-te teito-tambɨn. Geté ni nikeza zendá qati-sasaetám. Ni tøti-matønumám ndǿgo: Zo niqa matev, tø̀mbøe-paevém. 10 Ni zo-te qeigoam, ni mø̀izø-manqatám, av nqægo: Gekha ezoqām ndego, sasae tømbøe-qasi꞉vat, ndego lou belòge᷄.

11  *Ni āv qatiyogé nqǽgo: Zo ezoqa nøme khokhó sozoyagé. Sasae gonemáv. Ndigu kesov ezoqam-qá matev-té ginø-sokhosumatún. 12  *Ezoqam av nandi꞉gu, ni Evezøza Yesu Keliso-qa iz-te, nqeizǿ-pouwe, neka ni ndigu āv qati-guguzá nqǽgo: Ndigu matev eqeieqei-té giabenø-yagé neka bèsasaeát, ekeza lou-qa.

13  *Nǿfuap! Zo matev eqeieqei matanam-te bezø-èwe᷄z. 14 Klisten ezoqa nøme, manqat ndapeav tegoat, ni nqanek pepa-te qeipeaomem, gè-ometé, neka zo te namba me꞉khokhòmba᷄p. Yaq ndego mivi bendáp. 15  *Geté zo ezoqam av nge꞉go, qaqa ezoqam mèvewe᷄. Geté zóguguím. Zo gèmbo-mataváp. Ndego zogé Klisten zøfú.

Pol-qa vaev manqat

16 Ni āv qati-guligulím nqǽgo: Gekha matēv ndøgo, zo tøzø-fakhanumat, Evezøza, ndego sambi zapa, zo sambi oskia zǿ-etoumát.

Evezøza ndø̀goát, zo namba, zo ate ndøzøte꞉go.

17 Nqanek khaiya mboma manqat-qase nqanek, no Pol, nøkeza zendá qate-peaomít. Noqa pepa-te ate ndægo, no āv tøte-peaumatún. Yaq ezoqa segézøtéz, ta pepa ndøgo, no-té qandowáv.

18 Nigi Evezøza Yesu Keliso-qa kuku matev, ndø̀goát, zo-te, zo ate ndøzøte꞉go.

* 1:2 1:2 Lom 1:7

* 1:4 1:4 2 Ko 7:4; 1 Tes 2:19

* 1:6 1:6 Lom 12:19

* 1:7 1:7 1 Tes 3:13

* 1:8 1:8 Isa 66:15

* 1:9 1:9 Isa 2:10

* 1:10 1:10 Kol 3:4

* 1:11 1:11 Kol 1:9; 1 Tes 1:2-3

* 2:3 2:3 1 Tim 4:1; 1 Zion 2:18; 4:3

* 2:4 2:4 Dan 11:36; Ezek 28:2

* 2:8 2:8 Isa 11:4; Veve 19:15

* 2:9 2:9 Veve 13:11-13

* 2:13 2:13 2 Tes 1:3; Ef 1:4

* 3:4 3:4 2 Ko 7:16; Gal 5:10

* 3:6 3:6 Lom 16:17

* 3:7 3:7 Filip 3:17

* 3:8 3:8 1 Tes 2:9

* 3:9 3:9 1 Ko 9:4; 1 Tes 1:6

* 3:11 3:11 1 Tim 5:13

* 3:12 3:12 1 Tes 4:11

* 3:13 3:13 Gal 6:9

* 3:15 3:15 1 Tes 5:14

1 Timoti

1

2

3

4

5

6

1 Timoti

Pol-qa bugukhokhof pepa, Timoti-te

Megeat Manqat-qase

Pol nqanek bugukhokhof pepa Timoti-te gepeawam, ndego manqei vinivinimba-té genø-okhoám, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesimam. Timoti ndego, ezoqa ndakinák. Esia manqei-té gekhouwév. Eve, Glik bawan-ák. Geté evo, Zu bawan ezoqám. Bugukhokhof khøuwa nøme, Pol manqei vinivinimba ge-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam, Timoti teqa manqat te-ewág ndǿgo, vø̄-unimanqatin. Yaq taqa zita-te, Pol nqawa ezoqa zømesim-qa ge-okhoam, Timoti namba me꞉-okhoám, vømbō-tøkeam. Yaq ndigu sùgumu-sasaetám (Kel 16:1-3).

Pol nqanek pepa gekhofotav, Timoti Efesus taon-té geyagám. Ta taon-te ndøgo, ndego Klisten bawan megeat ezoqam ndøgoám. Pol nqanek pepa, ta zapaya nqánek gene-peawám: Timoti bèto-feaiwát. Soqaín ndøgo, khavozam nømendim ezoqam, ezoqa titubam. Neka Pol ndego Klisten megetapak vevesam-qa yaq-te, vø̄e-ometim.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé u-aném. No nqanek sasae Mbumbukiam-qá manqa vøovam-té qatøgót, ndego nigi khandi etoam ezoqam, neka Keliso Yesu-qa manqa vøovam-te nqǣgōt, ndego ni nqazio-vintønat.

2  *Timoti! No nqanek pepa qo-té qatø-peaomít. Niqa unimanqatin matev mokho-te, qo uni nogé-yo-ín. Mbumbukiam, nigi Tat, neka Keliso Yesu, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka tanakh matev neka sambi matev, ndø̀goát, qo namba.

Nømendim ezoqa nøme-qa khavozam matev-te, gò꞉feaqoát

3 Av no bugukhokhof manqat qataqambe-løvua, Efesus taon qate-ivav, Masedonia plovins-te vø̄enav, qo nandav Efesus taon-te, até vøqomát, neka ezoqam ndigu khokho nømendim manqat ndi꞉zømesim, gèzømbe-khafeáp. 4  *Ndigu khokho emanqat vototap neka ekeza atanakha-zapazapa-za-qa iziz kopoav-qape geveam matev namba, khøuwa besisindø̀ve᷄m. Zapa ndǿgo, matev av nqægo, ezoqa manqa itumbam-té qanø-ituzá. Ndøgo ezoqa gezǿ-tøkeák, ti-unimanqatintat neka Mbumbukiam-qa manqa vøovam ti꞉zøtez. 5 Geté Mbumbukiam-qa Manqat nømendim-qa mokho nqánek: Ezoqa kuku bezøgó, kuku matev ndøgo, mbøni eqeieqei-te ndøndo-okho, ezoqa matavap eqeieqei mba tøzøgoat neka tiqa unimanqatin matev, ngusum-te mba khazeav vǿgoāt. 6 Ezoqa nøme, nqanek nømendim matev eqeieqei, mø̀ndø-ivøvém, yaq khokho manqa manqate matev-té ginøqambúz. 7 Nginik ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa guguna manqat-qa yaq-te zømesim-qa ndøgó, Mozes gembo-etoam. Geté ndigu zøtezat mbaín, taqa yaq-te ndøgo, ndi꞉manqate, oskiá ndøgo, ndigu kha føgakh-mba ndimanqate.

8  *Ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam-qa guguna manqat, Mozes gembo-etoam, qanimáv, ni ezoqa eqeieqei tizi꞉-zømesim. 9 Neka ni bìzi꞉nøtén. Nqanek guguna manqat, ezoqa eqeieqei nonqó mbá. Geté ti nonqo ndígu, ezoqa khafeap ndimøkuiam neka pepen matev ndimatanam, neka ndigu Mbumbukiam ndisanqawe neka manqa-zapazapa ndimatanam. Nqanek guguna manqat, ti nonqo ndígu, ndigu Mbumbukiam-qa matev paeveav ndigu neka teqa iz ndingi꞉wat, neka evøndipakha neka ezoqa nøme pakhapakha ndizø-khaneam. 10 Neka nqanek guguna manqat ti nonqo ndígu, mambe ndi꞉-okho, neka izuizum angana mambe matev ndigu. Neka ti nonqo ndígu, ndigu ezoqa nøme gi-aqonøvematun, yaq ezoqa nøme-te vø̄wiin. Neka ti nonqo ndígu, khavozam ezoqam, neka ndigu manqa ovøyam-te meakha manqat gimanqatatun. Neka gekha ezoqām ndigu, ndigu matev nøme ndimatanam, ndøgo nømendim matev eqeieqei paeveav ndøgo, Mozes-qa guguna manqat, ti nonqo ndígu. 11 Manqat Mbomambaqape ndøgo, Mbumbukiam noqa zenda-te geve, ezoqa tøte-zømesimat, ni āv tøninømánd. Ta manqat mokho-te, Mbumbukiam ni teqá waev neka iz eqawat-qape me꞉nømendím.

Ike manqat, Mbumbukiam-qa kuku matev zapaya

12  *No ike kandambá, Keliso Yesu-te, ndego nigi Evezøza. Ndego no bazaføgakh nø-etoám neka eqeieqei me꞉nǽmb, teqa sasae tægot. 13  *No bugukhokhof, teqa iz nòngi꞉tám, neka tegi ezoqam vø̄e-ngiæzotam-a, vø̄e-zitagam. Geté Mbumbukiam tanakh nøgoám. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, no Yesu unimanqatinteáv, neka no nøtenateáv, no ande gekha matev me nøtē-matønumam. 14 Nigi Evezøza, kuku kandambá gego no-te neka unimanqatin matev neka kuku matev vønø̄-etoam. Matev av nqægo, Keliso Yesu-té qando-okhó.

15  *Keliso Yesu, manqei-qape-te, nqánek genegeavún, ni manqa-zapa-us ezoqam gékhandí꞉n. Nqanek manqat unimanqatín. Qanimáv, tizindapem. Manqa-zapa-us ezoqam mokho-te, ezoqa uni soqaqape-in nó. 16 Geté Mbumbukiam tanakh mbogoám, no-te. Zapa ndǿgo, Keliso Yesu, ezoqa nøme zømesim-qa ndøgoám, av nqægo, ndego qaqa nakha-nakhamas-te gonemáv. Yaq no-té genekhamás, no ezoqa soqaqape qægoam. Yaq ezoqa géqeivím, av nqægo, ndigu ti-unimanqatinim, kopømbaqapé, khandi miavmiav tindapem. 17 Ndego miavmiav kawa ezoqam, ndego oskia ndeyage, ndego ezoqa ometupav ndego, ndego yakhapus Mbumbukiam ndego, te-te ndego, miavmiav, vizap matev neka iz eqawat matev begó. Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

18 Timoti, noge yo, noqa manqat qo-te nqánek. Ndøgo até kopó, av ezoqa nøme, qoqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat givevezumat. Gèmbopáev. Yaq qo kopømbaqapé, nøfe mbomambaqape-te, bazaføgakh-us qónøfeét. 19 Qoqa unimanqatin matev, qógeatát neka matev eqeieqei mba qombópavát. Ezoqa nøme, matev av nqægo, mø̀ndø-ivøvém. Yaq tiqa unimanqatin matev, ande khagua me vø̄tøkuvøem. 20  *Ezoqa menas, matev av nqægo gigonem, nøme Imenæús neka nøme Aleksandá. No nginik Saitan-qá zenda-té qatø-áb. Ndigu tìabiti-zøtéz, av nqægo: Mbumbukiam-qa iz nango gimø̄-ngi꞉namāk.

2

Klisten ezoqam, ande āv kiní-guligulimāt

1 Matev kandambaqape, no Klisten ezoqam bugukhokhof nqazø-pouwe, nqánek: Ndigu ezoqa ewaqape, bèzø-guligulím, neka tiqa yaq-te Mbumbukiam-te bembō-viømemat neka ike manqat bembō-einimat. 2 Neka ndigu gaman kawakawa-za neka megetapak bezø-guligulím. Yaq ni kopømbaqapé, yage eqeieqei-té neka sambi matev-té qazíyagát, neka Mbumbukiam vizimbó-vizupāt neka matev mbomømboma vizígoāt. 3 Mbumbukiam-qa bøi-te, ndego nigi khandi etoam ezoqam, guliguli matev av nqægo eqeieqeí. Yaq ndego khanakhanákh. 4 Ndego āv qambøepoév nqǽgo: Ezoqa ewaqape khandi sugumú-ndapém neka unimanqatin manqat vǿezøtēz. 5 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam sa kopo ndégo. Neka yaq Mbumbukiam-a, yaq ezoqam, iziz ezoqam sa kopo ngének, Keliso Yesu, ndego ge-ezoqam-ev, 6  *ndego ezoqa ewaqape nqovotøzat nonqo, ekeza kha sa geve. Ta mokho-te, Mbumbukiam khøuwa eqeieqei-te, āv gininømánd nqǽgo: Ndego ezoqa ewaqape khandi꞉zat-qa ndøgó. 7  *No Mbumbukiam nqánek gene-veatán: No teqa u løozu ezoqam neka Keliso-ge u-anem nógoát. Nqanek manqat unimanqatín. No khavozøpøteáv. No ndǿgo tene-veatán: No vini bawan-ak unimanqatin manqat neka unimanqatin matev-qa yaq-te nøté-zømesimát.

8 Yaq nakémbá, no āv qanømbe-poév nqǽgo: Manqei-manqei ate ndægo, angana tiguligulimat, Mbumbukiam-te zenda ti-eqagimat, tiqa mbøni mokho-te, eqeieqei mbá sa bezømbu꞉gú, qaqa mbaīn neka ponqombap mbain.

9  *Neka sakheis, ndabua, matev eqeieqei-té giabenø-uzám, matavap loloakh-ús, ambá av nqǣgo, angana poev tàbezømbewāv. Neka ndigu izum, khapekhapé bete-løvønø̀ve᷄m. Neka gigiap bugug mbomømboma fia kandakanda, kopømba ande av agiwa-qasis ndi꞉gu, khapekhapé bete-kapùia᷄m, kha-te. Neka ndabua fia kandakanda be-ùza᷄m. 10  *Geté ndigu matev eqeieqei bematanám. Sakheis ndigu, Mbumbukiam ndimbovizap, tiqa khakheinam matev eqeieqei nqánek.

11 Sakheis Mbumbukiam-qa Manqat ti-ewagat, ndigu yoge eqeieqei begó. Ndigu nømendim ezoqam, yà bembovizáp neka manqat mbaín. Sà beqonøvé. 12  *No sakheis takeáv, angana tizømbo-kawaeztat neka ti꞉zømesim. Geté ndigu yoge mbá giabiti-waní. 13  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam bugukhokhof Adam ndøkhakheinøvém. Yaq váev, Iv gukhakheinøvem. 14  *Neka ndøgo Adám mbá, wazeam getuwam. Geté Iv ndøtuwám, yaq ndugu Mbumbukiam-qa khafeap vø̄nqawa. 15 Geté Mbumbukiam até sakheís-a, ndigu nakheis ndizøqanim, gékhandí꞉z, ndigu unimanqatin matev neka kuku matev-te ate tiyagat, neka matavap loloakh vøzǿgoāt neka eqeieqei vǿyagāt, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.

3

Klisten megetapak-qa yaq-te

1  *Ezoqa poev tømbogoat, te-Klisten-megeat-ezoqam-ev, ndego sasae qanimáv tømbopoe. Nqanek manqat unimanqatín. 2  *Geté Klisten megeat ezoqam, matev eqeieqei bembogó. Yaq ndǿgo, ezoqa nøme tìabiti-qeiví, ndego manqa-zapazapa mbaín. Neka ndego sæva kopo mba bembogó. Neka ndego matev nakha-nakhamas-te, bègo᷄. Neka ndego matavap loloakh-us begó. Teqa matev eqeieqei begó, yaq ezoqa tìabembøe-vizáp. Neka ndego ezoqa, khoev sà bezø-manqaté. Neka ndego Mbumbukiam-qa Manqat nømendim matev, ùni bete-otév. 3 Neka ndego khapekhapé bete-ìza᷄m. Neka ndego qaqa nakha-nakhamas-te bègo᷄. Geté ndego sambi matev neka aiyaiyav matev bembogó, ezoqam-te. Neka ndego moni-te, poev bembògo᷄. 4 Ndigu khoev-te namba ndi꞉yage, ndego eqeieqei bezø-keogé, neka nakheis ùni bete-zømesím. Yaq ndigu teqa manqat o-mba bembøe-ndapé neka yà bembovizáp. 5 Zapa ndǿgo, ezoqam ndego, ekeza nakheis neka zas keoge-eqeieqei-eav tøgoat, yaq gê, Mbumbukiam-qa Klisten bawan ezoqam, eqeieqei áv kezømbé-kewagāt? 6 Ezoqam ndego Klisten matev-te ndakinak tendo-on, ndego kopømba mbaín, Klisten ezoqam tezømbo-mege. Soqaín ndøgo, te꞉khambuvupat, yaq Mbumbukiam manqa ovøyam-tē genø̄vē, av Saitan ge꞉ve. 7  *Até bavokho ezoqám-a, Klisten megeat ezoqam-qa matev tiqeivat, ndigu ndego, ezoqa eqeieqei betevewé. Soqaín ndøgo, manqa soqøsoqa tøfakhan teqa yaq-te, yaq nqova soqaqape-qa ka tendap.

Dikon ezoqam-qa yaq-te

8 Até dikon ezoqám-a, matev eqeieqeí sa bezøgó. Yaq ezoqa tìabezømbe-vizáp. Ndigu unimanqatin manqat mba bemanqaté. Neka ndigu ibøkha soqa izam bezøgàwa᷄p. Neka ndigu moni-te, poev khapé bezømbègo᷄. 9 Ndigu ezoqa ndaføyamba begó, Mbumbukiam-qa bøi-te, neka teqa manqat, unimanqatin matev-qa yaq-te, ndøgo ibugukhokhof khonoam-te qagoam, eqeieqei begeawát. 10 Tiqa matev, bèzømbokho-qeív. Yaq ndigu manqa-zapazapa mbain tøgoat, ndigu kopømbaqapé, dikon sasae tigonem.

11  *Até tigí sakheís-a, matev eqeieqeí sa bezøgó. Yaq ezoqa tìabezømbe-vizáp. Ndigu manqa begevèa᷄m. Neka ndigu matev nakha-nakhamas-te bègo᷄. Neka ndigu unimanqatin ezoqam begó, matev ate ndægo.

12 Ndigu dikon ezoqam, sakhei kopokopo mba bezøgó. Neka ndigu tigi nakheis neka ezoqam, khoev-te namba ndi꞉yage, eqeieqei bezø-keogé. 13 Yaq ndigu sasae eqeieqei tigoat, ezoqa nøme gezǿ-vizupát. Yaq ndigu tiqa unimanqatin-te, Keliso Yesu-te, kha føgakh-mbá gíwaniapát.

Mbumbukiam-qa Manqat, khonoam-te qagoam

14 No tototaná ndǿgo: No nakhamas-té qatøndónáv, qo vǿe-qamēkh. Geté no nqanek manqat nqæpeaomit, zapa ndǿgo: 15 No khøuwa tæføløtaz, nakhamas-te okhoeav tøgoat, qo vø̀e-qatéq, Mbumbukiam-gi ezoqam, āv kiníyagāt. Zapa ndǿgo, ni Klisten bawan ezoqam, ni khandin Mbumbukiam-gí ezoqám. Neka ni unimanqatin manqat, andé uk me zi꞉-eqawát, neka ni unimanqatin manqat-qá zapá. 16  *Niqa unimanqatin matev, Mbumbukiam ginindu-veaz, qanimav tantáv. Ezoqa kopømba mbaín to꞉nawam.

Keliso manqei-qape-te gefakhan,

ndego ezoqam ndøfakhán, neka ezoqa vø̄-ometam.

Yaq Nqova Mbomambaqape, mø̀ndøni-unimanqatín:

Ezoqam ngének.

Neka enzol ezoqam ndø-ometám.

Teqa manqat, manqei-manqei ate ndægo,

sùgumu-panqavøemát.

Neka manqei-qape-te ate nqægo,

ezoqa vø̄-unimanqatinim.

Yaq Mbumbukiam yan-té genøndáf,

neka iz kandambaqape vømbō-etoam.

4

Khavozam nømendim matev-qa yaq-te

1 Nqova Mbomambaqape-qa manqat, bavokho-qapé. Āv gene-manqaté nqǽgo: Vaev khøuwa-te, ezoqa nøme tiqa unimanqatin Yesu-te, ndø̀-ivøvém. Yaq ndigu khavozam nqova neka nqova soqøsoqa-qa nømendim manqat mbópavát. 2 Ndigu ezoqam, nømendim matev av nqægo ndivøndøzu, ndigu khavozam ezoqám. Tiqa matavap mø̀ndø-soqøsoqoám, yaq ndigu mè꞉zøtezák, gekha matev eqeieqei neka gekha matev soqøsoqa. 3  *Ndigu nøkenøkem matev-te neka loge gigiap nøme-te, khafeap mo꞉-aumatún. Geté loge gigiap nqanek, Mbumbukiam ndøkhakheinám. Yaq ni Klisten ezoqam, ni nqazi-unimanqatinat neka unimanqatin manqat qazi꞉nøten, kopømbaqapé, Mbumbukiam ike manqat zimbó-einimát, neka nqanek loge gigiap vizílogāt. 4 Zapa ndǿgo, gigiap ate ndægo, Mbumbukiam gekhakheinam, eqeieqeí. Yaq nakémbá, ni bizi-sanqàwe᷄. Geté Mbumbukiam-te ike manqat zímanqatát, sasa zí-upøgimāt. 5 Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat neka guligulim mokho-te, loge gigiap ate ndægo, gè-eqeieqei-ín, Mbumbukiam-qa bøi-te.

Klisten megeat ezoqam eqeieqei-qa yaq-te

6 Qo Klisten qafuap av toqote-zømesimat ndægo, qo Keliso Yesu-ge sasae ezoqam eqeieqei qógoát. Yaq qo Mbumbukiam-qa Manqat mokho-te, unimanqatin matev-qa yaq-te, ndøgo qo ande lou me ndoqote-loge, neka nømendim manqat eqeieqei mokho-te, qoqombo-pavat, bazaføgakh-us qógoát. 7  *Ezoqam-qa khokho emanqat vototap matev, ndøgo ezoqa tøkemav ndøgo, zitá qanewuøé. Geté qo bazaføgakh tønø-asøzú ndǿgo: Āv qane-yagé, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. 8 Ezoqa sasae tegoat, ekeza kha bazaføgakh etoam nonqo, ndøgo kopømbá. Elavøqase gembótøké. Geté bazaføgakh toqo-asaz, matev toqogo, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, ndøgo kandambá tøqatøke. Av toqotegoat ndægo, qo khandi qóndáp, ndakín neka até megemege-té-a. 9 Nqanek manqat unimanqatín. Qanimáv, tizindapem. 10  *Yaq nakémbá, ni bazaføgakh zi-asazét neka sasae bazaføgakh-us zigút. Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam-té qazio-taná, ndego khandi Mbumbukiam, ndego ezoqa ewaqape-ge khandi etoam ezoqam. Gekha ezoqām ndigu, ndego ti-unimanqatinim, khandi ndǿqeivím.

11 Nqanek manqat, ezoqa gèzø-manqatét neka gè꞉zømesimít. 12  *Qo ezoqa besanqàqa᷄, ta zapaya ndøgo, qo ezoqam ndakinak ndoqotego. Geté qo matev eqeieqei ndøgó, manqat-te neka yage-te neka kuku matev-te neka unimanqatin matev-te neka qakeza kha eqeieqei nøzøgim-te. Yaq ezoqa géqamekhám, neka qoqa matev vømbó-paevēm. 13 Qo ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat gèzø-geveám. Gèguguzá, neka gè꞉zømesím, atema no banø̄fakhan.

14  *Bazaføgakh ndøgo, Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape geqa-etoam, Klisten megetapak zenda giqambo-veem, yaq Mbumbukiam-qa manqat givevezømem qoqa yaq-te, ta bazaføgakh ndøgo, ndøsanqàwe᷄. Geté oskia mbogeawát, qoqa sasae-te. 15 Qo bazaføgakh ndø-asøzú, ta matev-te ndøgo, no qataqambe-manqatavun. Até vøgó. Yaq ezoqa āv tiabiti-qeiví: Qo Klisten matev-te, kandambá qoqo-khouweq. 16 Qakeza yage neka nømendim matev, gèqeiví. Até vøyá, nqanek matev-te. Av toqotegoat ndægo, qo qakeza kha qókhandí neka até ndigú-a, voqó-khandī꞉z, ndigu qoqa manqat ti-ewagat.

5

Klisten megeat ezoqam, Klisten zifuap āv kenézæbāt

1 Anganeam e-ma-khouwevat tegoat, qo manqa sasanqa-us mbomanqàte᷄. Geté manqat taqagoat te-te, āv tønegugú, kopømba ande av qakeza qave toqote-gugu.

Neka anganeam ndakinak-te, manqat taqagoat, āv tønegugú, kopømba ande av qakeza qazøpikia o qaveqase toqote-gugu.

2 Neka sævam e-ma-khouwevat tugoat, manqat taqagoat tu-te, āv tønegugú, kopømba ande av qakeza qavo toqote-gugu.

Neka sævam ndakinak-te manqat taqagoat, āv tønegugú, kopømba ande av qakeza qazan o qakhasuk toqote-gugu. Matev eqeieqei-té, Mbumbukiam-qa bøi-te.

Klisten ngængæm-qa yaq-te

3 Ngængæm tigoat, ndigu tøke ezoqa mbain tøgoat, yaq Klisten bawan ezoqam, bèzøvizáp neka yà bezøtøkeé. 4 Geté ngæmam ndugu, nakheis neka zi timbogoat, nginik Klisten matev eqeieqei begó neka ekeza ezoqam, yà bezø-keogé. Ndigu evøndipakha neka atanakha-za neka qaza-za, tìabezømbe-qavøiwát, av bugukhokhof gizømbe-kewagam. 5 Ngængæm ndigu, ekeza ezoqam mbain ndigu, ndigu Mbumbukiam-te mbá ginøtazá. Ndigu guligulim, sègezømá, pavpave nekā lovølova, neka Mbumbukiam tøke-qa ndīmbōvīām. 6 Geté ngængæm ndigu, ekeza poev matev mba ndimbopaev, ndigu andé løvøte ezoqám. Oskiá ndøgo, ndiyage, ndigu mø̀ndø-pakhaéz.

7 Nqanek manqat gè꞉zømesím, ndigu Klisten ezoqam. Yaq ezoqa nøme, tìabiti-qeiví, ndigu manqa-zapazapa mbaín. 8 Gekha ezoqām ndego, ekeza ezoqam neka ndigu ezoqam, khoev-te namba ndi꞉yage, eqeieqei tøkemav tøgoat, ndego unimanqatin matev, zitá genewuá. Teqa manqa-zapa, Klisten-av ezoqam-qa manqa-zapa, mø̀ndøløvú.

9 Ngæmam nømu-qa iz ndøpeàwa᷄m, ta mbuk-te ndøgo, Klisten ezoqa ngængæm ndizø-tøkee, tiqa iziz ndøpeawap. Geté tuqa iz sa ndǿgo toqó-peawám, ndugu viav 60 tumu-løvuat, neka ekeza anganeam mba gumbo-matavupam, 10 neka tuqa yaq-te, ezoqa ti꞉zøtez, ndugu sasae mbomømboma gugoavun, kopømba ande av nakheis eqeieqei guzø-kewagam, neka ezoqa khoev guzø-manqatam, neka ndugu mivi mbain qagoam, khokho sasae gugoam, ande av Klisten ezoqa nøme, zenda tokhotapak guzømbe-sunguzumam neka ndigu vøzø̄-tøkeam, yage føgakh qazø-fakhanumam, neka gekha sasae eqeieqei nøme vø̄goam.

11 Geté ngængæm ezoqa ndakinak-qa iziz ndøpeàwa᷄m, ta mbuk-te ndøgo. Soqaín ndøgo, tiqa poev angana-te nango tøwav, yaq angana nqawa vǿ-upøgīm, neka Keliso zita vǿe-wuowēm. 12 Av gigonemɨn, ndigu manqa-zapa ndøgonemɨ́n. Zapa ndǿgo, manqa mbusa ndøgo, bugukhokhof giveem, av nqægo, “Ni angana nqawa nī-upøgimāk,” ndigu gènqaonemɨ́n. 13  *Neka nøme nqánek: Ngængæm ezoqa ndakinak-qa iziz toqo-peawam, Klisten bawan ezoqam tizøtøke, ndigu géwauwíz neka āv qazømbé-meá nqǽgo: Ezoqam-qā khoev-te segé-okhoát. Geté ta-mbá mbá. Ndigu manqa ndǿgeve꞉mát neka ezoqam-qa matev-te, kesov vǿsokhosumāt. Neka khokho manqat segé-manqatát, ndøgo ambā gēmanqateāk. 14  *Yaq nakémbá, no nqæmatavap, qanimav nqánek: Ngængæm ndakinak, angana nango bètonqogím. Yaq nakheis bezøfakház neka tiqa khoev eqeieqei bembøē-keoge. Yaq av nqægo, nigi qaqa ezoqam kopømba mbaín, ni Klisten ezoqam, niqa iz tingi꞉nam. 15 Ngængæm nøme, ndigu mø̀ndø-qambúz, Saitan vømbō-paevem.

16 Klisten sævam tugoat, ndugu ekeza ezoqa mokho-te, ngængæm timbogoat, yaq ndugu yà bezøtøkeé. Ndugu Klisten bawan ezoqam-te nqanek viniv bezø-ìva᷄v, tizøtøkee. Yaq Klisten bawan ezoqam, ti-mbá tiabezø-tøkeé, ngængæm ndigu, ekeza ezoqam mbain ndigu.

Klisten megetapak-qa yaq-te

17 Klisten megetapak ndigu, Klisten bawan ezoqam eqeieqei ndizø-keoge, ndigu vizap neka fia eqeieqei be-upøgím. Bugukhokhof tìabe-upøgím ndigu, Mbumbukiam-qa emanqat vototap sasae-te, bazaføgakh ndi-asøzu neka ezoqa ndi꞉zømesim. 18  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Qo kao-qa manqa-nqa, mboløvø̀na᷄m, wit tag koqogim sasae tugoat.” Neka nøme nqánek, “Gekha ezoqām ndego, ndesasaeat, ndego yaq-fia bèndáp.”

19  *Ezoqa kopo, Klisten megeat ezoqam-qa yaq-te, manqat teqa-ein, av nqægo, ndego manqa-zapa ndøgō, qo teqa manqat mbo-èwa᷄g, geté bøi vizu ezoqam misika o menas tigoat. 20  *Geté Klisten megeat ezoqam unimanqatin manqa-zapa tego, qo ezoqa ewaqape-qa bøi-te, qógugú. Yaq ndigu Klisten ezoqa nøme, møe tinígoném, yaq manqa-zapa gégonemák.

21 No Mbumbukiam-qa bøi-te neka Keliso Yesu-qa bøi-te neka tegi enzol ezoqam, gevevesam, tiqa bøi-te, nqataqá-pouwe: Nqanek manqat, qataqambe-manqatavun, matev ùnime꞉gó. Qo ezoqa ndøgevezòa᷄t, neka yaq-mba ndø-òkho᷄.

22 Qo ezoqa zenda vøvøqa zømbø-àwa᷄m, Klisten megeat sasae-te. Geté tiqa matev vø̀khæqatéq. Soqaín ndøgo, ndigu manqa-zapa tigonem, yaq ezoqa timatavupat, tiqa matev kopømbā qoqa bøi-te. Neka qo qakezan, ndaføyamba até vøyá, Mbumbukiam-qa bøi-te.

23 Timoti, qo enqoni nandoqo-qeivap, ibøkha mokho-mba ndø-ìza᷄m. Geté waen khasøkhasis namba me꞉-izám. Yaq qoqa emu eqeieqei qágoát.

24 Ezoqa nøme-qa manqa-zapa, bavokhó qagó. Yaq soqoté-qatéq, ndigu manqa ovøyam-te, yaq-fia ndø̀ndapém. Geté ezoqa nøme-qa manqa-zapa, khonoam-té qagó, yaq vaev-té qandóveá. 25 Neka matev eqeieqei-qa yaq-te, até kopó. Nøme ndøgo, bavokhó qagó. Geté ta matev eqeieqei nøme ndøgo, ndakin khonoam-te nqago, kopømba mbaín, oskia tøkhonawat.

6

Sasae ezoqam-qa yaq-te

1  *Yaq-fia mbain sasae ezoqam, tigi sasae kawakawa-za, ùni bezømbe-vizáp. Soqaín ndøgo, ezoqa nøme Mbumbukiam-qa iz neka niqa Klisten nømendim matev tingenøitat. 2  *Tigi sasae kawakawa-za, Klisten ezoqam tigoat, yaq sasae ezoqam kopømba mbaín, vizap mbain tigoat ti-te, ta zapaya. Geté ndigu sasae eqeieqei begó ti-te. Zapa ndǿgo, ndigu kawakawa-za, ti-te sasae ndigu, ndigu até ge-unimanqatinát neka Mbumbukiam kukú, ti-te.

Khokho nømendim neka moni-te poev-qa yaq-te

Manqat ndøgo, av qate-qamekheimavun, ezoqa gè꞉zømesím neka gègugúb. 3  *Geté ezoqa nøme-qa nømendim manqat vini tøgoat neka nigi Evezøza Yesu Keliso-qa manqat eqeieqei uni leveav vǿgoāt, neka teqa nømendim matev, ezoqa tøkeeav tøgoat, matev eqeieqei-te tiyagat, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, 4 ezoqam av nge꞉go, ekeza iz khokhó sege-eqawát neka ndego mokho-qase ndapeáv. Teqa matavap, gèmbo-soqøsoqoám. Ezoqam av ngenek nge꞉go, manqa mokho zapaya, ponqombap neka manqa itumbam-qa mba ndøgó. Geté matev av nqægo, ezoqa ova matev neka sanqambap matev neka ezoqam-qa iz ngenøgim matev neka løvøyap matev-té qanø-ituzá. 5  *Ezoqam av ngi꞉gu, khøuwa kopoáv, gèponqombupatún. Tiqa matavap gèsoqøsoqoám. Ndigu unimanqatin nømendim matev, mø̀ndø-ivøvém. Ndigu ndimatavap, qo Klisten matev-te toqoyagat, nakhoa ekeqá av nqǽgo: Qo gigiap kopoav qó-upøgimát.

6  *Geté ni Mbumbukiam-qa matev tizimbo-pavat neka gigiap-qa yaq-te, ni nqanigu, khanakhanakh vønígoāt, yaq ni unimanqatin gigiap kopoav ezoqám. 7  *Ni qazi-qanimat, ni gigiap mbaín, sizi-geavún. Yaq até kopó. Ni manqei-qape nqawa tizi-ivøvem, ni gigiap mbaín, sizíniáv. 8 Yaq nakémbá, loge gigiap neka ndabua nqanigu, ni kopømbá, khanakhanákh. Gigiap nøme binìgu᷄.

9 Geté ezoqa ndigu, gigiap kopoav upøgim-qa ndigu, ndigu khamasim matev-té ginø-o꞉azɨ́n, neka ka vø̄endapemɨn. Yaq tiqa khokho poev matev soqøsoqa kopoav-qape, soqaqape-té qanǿ-itúb, vǿngiæzō. 10  *Poev moni-te, ndøgo matev soqøsoqa ate ndægo-qá zapá. Ezoqa nøme, ndigu moni-te poev khape qazømbewav, ndigu unimanqatin matev, mø̀ndø-ivøvém. Yaq ta zapaya ndøgo, viniv kandambá gindapem.

Ni bazaføgakh bizi-asøzú, Klisten matev-te

11  *Geté qo, Mbumbukiam-ge ezoqam, matev soqøsoqa av nqægo, møe qombónayát. Geté bazaføgakh ndǿgo tønø-asøzú: Matev eqeieqei gone-te, neka yage-te ndøgo, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, neka unimanqatin matev-te, neka kuku matev-te, neka bazaføgakh-us waniap matev-te, matev føgøføgakh toqoqeiv, neka aiyaiyav matev-te, ezoqa nøme-te. 12  *Qo nøfe mbomambaqape-te, unimanqatin matev-qa yaq-te, bazaføgakh-us qónøfeát. Khandi miavmiav, gèkhatiwí, ndøgo Mbumbukiam geqambe-akha, neka taqa yaq-te, qo ezoqa kopoav-qa bøi-te, qoqa unimanqatin matev qoqo-unimanqatin.

13  *Mbumbukiam, ndego gigiap ate ndægo, khandi ndembo-etoam, neka Keliso Yesu, ndego Pontius Pailøt-qa bugug-te, unimanqatin manqat ge-unimanqatin, no tiqa bøi-te, nqataqá-manqate: 14 Mbumbukiam-qa Manqat, o-mba mo꞉ndapé. Yaq ezoqa āv tiabiti-qeiví, qoqa matev eqeieqeí. Até vømbopáev, atema nigi Evezøza Yesu Keliso nango vøndóqavān, 15  *ta khøuwa eqeieqei-te ndøgo, ma Mbumbukiam ge꞉zav, ndego iz eqawat-qape, ndego yakhapus megeat ezoqam, ndego kawakawa-za-ge Kawa neka evezøza-za-ge Evezøza. 16 Khandi miavmiav, ndego yakhapús ndømbogo. Ndego waev kandambaqape-té geyagé. Ezoqa kopømba mbaín, taqa avønin-te tewav. Ezoqa kopo, ndego ometeáv neka kopømba mbaín, ti-ometam. Vizap matev neka kawa matev, te-te ndégo. Miavmiáv.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

Ovøyam manqat nøme, gigiap kopoav ezoqam-qa yaq-te

17  *Ezoqam ndigu gigiap kopoav ndøzøgo, nqanek manqei-qape-te, manqat āv qazømbe-løvuá: Ndigu tiqa gigiap kopoav-qa yaq-te, bete-khambùva᷄p neka betotàza᷄. Zapa ndǿgo, manqei-qape-qa gigiap, nakhamas-té qanø-navøemɨ́n. Geté ndigu Mbumbukiam-te mbá giabeto-tazá, ndego ni matev mbomømboma ate ndægo ndini-etoam, niqa khanakhanakh nonqo. 18 Neka gezø-eín: Ndigu matev eqeieqei kopoav matanam ezoqam begó. Ndigu etoam møqæ begó, neka ezoqa nøme yà bezøtøkeé. Khanakhanakh-ús. 19  *Av ti꞉matønumat, ndigu gigiap kopoav, megemege-te nonqo mó꞉møvøemét. Yaq ndøgo kopømbaqapé tiotabat. Ndigu unimanqatin khandi ndǿndapém.

Vaev guguna manqat

20 Timoti! Sasae ndøgo, Mbumbukiam qoqa zenda-te geve, gèqeiví. Khokho manqat ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat kha-mba oveav ndøgo, neka ta manqat ndøgo, khokho nømendim ezoqa nøme ‘nøtenat’ ndimbo-akhayam, qo zitá qanewuøé. 21  *Ezoqa nøme, meakha manqat av nqægo, mø̀ndø-ndapém, neka unimanqatin matev eqeieqei vø̄-ivøvem.

Mbumbukiam-qa kuku matev, ndø̀goát, zo namba.

* 1:2 1:2 Kel 16:1-3; Tait 1:4

* 1:4 1:4 1 Tim 4:7; Tait 1:14

* 1:8 1:8 Lom 7:12, 16

* 1:12 1:12 Kel 9:15; Gal 1:15-16; 1 Ko 15:9-10

* 1:13 1:13 Kel 8:3; 9:1-5

* 1:15 1:15 Luk 19:10

* 1:20 1:20 2 Tim 4:14-15; 1 Ko 5:5

* 2:6 2:6 Lom 3:29-30; Gal 1:4

* 2:7 2:7 Kel 9:15; Gal 2:7-8; 2 Tim 1:11

* 2:9 2:9 1 Pita 3:3-5

* 2:10 2:10 1 Tim 5:10

* 2:12 2:12 1 Ko 14:34

* 2:13 2:13 Gen 2:7, 21-22; 1 Ko 11:8-9

* 2:14 2:14 2 Ko 11:3; Gal 3:1-6

* 3:1 3:1 Kel 20:28

* 3:2 3:2-6 Tait 1:6-9

* 3:7 3:7 2 Ko 8:21

* 3:11 3:11 Tait 2:3

* 3:16 3:16 Zion 1:14; Kol 1:23; Mak 16:19

* 4:3 4:3 Gen 9:3; Lom 14:6; 1 Ko 10:30-31

* 4:7 4:7 1 Tim 1:4

* 4:10 4:10 1 Tim 2:3-4

* 4:12 4:12 Tait 2:15

* 4:14 4:14 2 Tim 1:6

* 5:13 5:13 2 Tes 3:11

* 5:14 5:14 1 Ko 7:9

* 5:18 5:18 Deut 25:4; 1 Ko 9:9; Met 10:10

* 5:19 5:19 2 Ko 13:1

* 5:20 5:20 Ef 5:11

* 6:1 6:1 Ef 6:5

* 6:2 6:2 Filem 16

* 6:3 6:3 Gal 1:6-9

* 6:5 6:5 2 Tim 3:8; 4:4; Tait 1:14

* 6:6 6:6 1 Tim 4:8; Filip 4:11-12; Iblu 13:5

* 6:7 6:7 Job 1:21

* 6:10 6:10 Ef 5:5

* 6:11 6:11 2 Tim 2:22

* 6:12 6:12 1 Ko 9:25-26; 2 Tim 4:7

* 6:13 6:13 Zion 18:36-37

* 6:15 6:15 Veve 17:14

* 6:17 6:17 Luk 12:20-21

* 6:19 6:19 Met 6:20

* 6:21 6:21 1 Tim 1:6; 2 Tim 2:18

2 Timoti

1

2

3

4

2 Timoti

Pol-qa pepa qambo-menas, Timoti-te

Megeat Manqat-qase

Pol nqanek pepa nøme, Timoti-te gepeawam, ndego Lom taon-té geyagám. Ndimbula mokho-té gunu꞉goám. Pol āv gene-matøvém nqǽgo: No avønín ndølambém, vǿe-nanīm. Nqanek pepa, vaev pepá, Pol gepeawam. Taqa zita-te, ndego pepa nøme peawapøteáv. Pol Timoti taqa yaq-te ndǿgo tembøe-peawám, ndego Klisten bawan ezoqam, eqeieqei ande āv kezømbé-kewagāt. Neka Timoti ekezan, unimanqatin matev-te, bazaføgakh-us até beyá.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-gé u-aném. Ndøgo Mbumbukiam-qá poév. Ndego manqa mbusa, āv genevé nqǽgo: Ni Keliso Yesu mokho-te, yage miavmiav zíndapém. Yaq no ezoqa bàte-zømesím, taqa yaq-te.

2  *Timoti! No nqanek pepa qo-té qatø-peaomít. Qo andé uni nogé-yo-ín. No nø̀taqambo-khafuát. Mbumbukiam, nigi Tat, neka Keliso Yesu, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka tanakh matev neka sambi matev, ndø̀goát, qo namba.

Ni mivi bizìgu᷄, Mbumbukiam-qa emanqat vototap-te

3  *Mbumbukiam mø̀ndæ-otév, no teqa sasae eqeieqei nogó neka nqǣmbō-vīzāp, ate av-té, nogi atanakha-zapazapa-za gi꞉goam. Neka no ike kandambá te-te. No oskia nø̀taqando-mataváp, pavpave nekā lovølova, neka vøtaqandō-guligulimatun. 4 No qataqa-matøvemɨn, qo qoqoviq, no qateqouvaq, yaq no vao kandambá qo-te neka nqawa qamekhe-qa nøgó. Yaq no kopømbá, khanakhanakh tàbenømbe-tøvá. 5  *No qoqa unimanqatin matev, mø̀tenøtén. Ndøgo ngusum-te mbá mbá. Qogu qazupuka Lois neka qogu qavo Yunis, unimanqatin matev, av tøzømbe-goám ndǽgo. Neka no āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Qoqa unimanqatin matev, qo mokho-te nandu꞉gu, ndøgo até kopó. 6  *Yaq nakémbá, no matavap, āv qataqambé-mboqoá nqǽgo: Matev ndøgo, Mbumbukiam geqa-etoam, no zenda qataqambove, qo toqo-matønumat, yaq ndakin qo mokho-te nandu꞉gu, ande gøinam me qoté-khambá, nqawa bēwagim. 7  *Zapa ndǿgo, Nqova Mbomambaqape, Mbumbukiam gini-etoam, ndego ambá av nqǣgo, ni møe matev ni-etoumatūn. Geté ndego ni bazaføgakh neka kuku matev neka kha eqeieqei nøzøgim matev ni-etoumatún.

8 Yaq nakémbá, qo mivi ndø̀go᷄, ezoqa nigi Evezøza-qa yaq-te toqote-zømesimat. Neka noqa yaq-te, no te zapaya ndimbula-te nqatu-utønat, mivi ndø̀go᷄. Geté viniv soqó-eqatát, no namba, Manqat Mbomambaqape zapaya. Mbumbukiam bazaføgakh qá-etoám, 9  *ndego ni gekhandi꞉n, neka gini-akha, ni tegi ezoqam tizigoat neka matev eqeieqei-te vizíyagāt. Ndego ni ambá av nqǣgo, niqa matev matanam zapayā gene-khandī꞉n. Geté ndego āv tømbøe-pøovám, neka ni ekeza kuku matev zapayá gene-khandí꞉n. Manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, Mbumbukiam é-møndo꞉pøoá, ndego ni ekeza kuku matev, Keliso Yesu mokho-té ginínømánd. 10  *Nqanek matev, ndakin mø̀ndø-fakhán, Keliso Yesu, nigi khandi etoam ezoqam, gegeavun. Ndego løvøte-qa bazaføgakh mø̀ndøngiú neka Manqat Mbomambaqape-qa mokho-te, khandi miavmiav vøndōndap.

11  *Mbumbukiam no nqánek gene-veatán: No teqa u løozu ezoqam neka Keliso-ge u-anem neka nømendim ezoqam nógoát. 12 No matev vinivinimba ta zapaya ndǿgo tøte-potonám. Geté no mivi mbaín. Zapa ndǿgo, no mø̀tenøtén, gekha ezoqām ndego, no nqæ-unimanqatinat. Neka no āv qate-unimanqatinát nqǽgo: Sasae ndøgo, ndego noqa zenda-te geve, ndego kopømbaqapé, gembó-kewagát, atema teqa qavøne khøuwa vømǿndāp.

13 Nømendim manqat eqeieqei, qo no-te qoqo-ewagam, føgøføgakh ndøgeawát neka ezoqa āv tøne-zømesím. Unimanqatin matev neka kuku matev mokho-té qonǿgó, ndøgo Keliso Yesu-te ndøndo-okho. 14  *Nqova Mbomambaqape-qa bazaføgakh mokho-te, ndego ni mokho-te ngu꞉yage, qo unimanqatin manqat, Mbumbukiam qoqa zenda-te geve, eqeieqei mbokeogé.

15 Qo mòqote-qatéq, Esia manqei-ak ate ndi꞉gu, no sège-nøuvøném, até Figelus neka Emogenés-a, no vø̄-nøuvønem. 16 Onesifolus mba ndøgó, no nøuvønateav ndøgo. No āv qate-guligulím nqǽgo: Ndego neka tegi ezoqa nøme, namba ndi꞉yage, Evezøza tanakh tèabezømbegó. Zapa ndǿgo, ndego khøuwa kopoáv, noqa mokho-te, gèkhakheinumám. Neka ndego mivi goneáv, no ndimbula-te nqægo neka auli sen nqate-løvønømbap. 17 Geté ndego nqanek Lom taon-te gefakhan, ndego noqa, gèvawám, bazaføgakh-ús, atema vømø̄qand. 18 Noqa poev nqánek: Evezøza manqa ovøyam khøuwa kandambaqape-te, tanakh bèmbogó. Qo mòqote-qatéq, ndego Efesus taon-te ndøgo, tøke kandambá genøgoam.

2

Klisten ezoqam, sasae mbomambá sa begó

1 Noge yo! Qo bazaføgakh-us ndøgó, ta kuku matev-te ndøgo, Mbumbukiam Keliso Yesu mokho-te gini-etoam. 2 Manqat ndøgo, qo qoqo-ewagam, no ezoqa kopoav-qa bøi-te qate-zømesimam, ezoqa nøme qoté-zømesimát. Ezoqa ndígu toqoté-zømesimát, ndigu qo ndoqote-qateqat, ndigu unimanqatin ezoqam ndigu, neka ndigu kopømba ndøgo, ezoqa nøme ti꞉zømesimat.

3  *Qo Keliso Yesu-ge nakhag ezoqam mbomambaqape ndoqogo, yage føgakh-qape soqóndáp, no namba. 4 Qo mòqote-qatéq. Nakhag ezoqam nakhag-te gewavɨn, ndego sasae nøme geagimáv. Geté nakhag mba mbómatavupít. Yaq tege kawa ezoqam, ndego nqanek sasae-te gendo-akha, khanakhanakh tèabetendáp. 5  *Neka ezoqa bøiat-te gefifingimin, ndego kopømba mbaín, yaq-fia tendap, ndego bøiat-qa matev uni paeveav tøgoat. 6  *Ezoqam ndego, khae-te sasae bazaføgakh-us ndego, avøe gigiap bugukhokhof ndégo teabelóg, ndøgo tepe꞉tat. 7 Manqat nqanek ùnime꞉-matøvém, no nqataqa-manqate. Evezøza qateqat qá-etoám, qo manqa mokho ate ndægo voqombó-ndāp.

8  *Yesu Keliso qombó-matavupát, ndego Deivid-ge zeo, ndego Mbumbukiam løvøte-te gekhandi꞉v, teqa yaq-te Manqat Mbomambaqape ndæmanqate, no ezoqa nqate-zømesim. 9  *No ta zapaya nqánek qate-potonám, neka ande pepen ezoqam me, auli sen nqate-løvønømbap. Geté Mbumbukiam-qa manqat, kopømba mbaín tøløvøtupat. 10 Yaq nakémbá, no nqanek viniv ate ndægo, sæ̀-eqawát. No ti zapaya ndígu tøte-eqawát, Mbumbukiam gevevesam. Yaq até ndigú-a, Keliso Yesu mokho-te, khandi ndǿqeivím, neka yage miavmiav qanimav-qape bemø̄ndapem.

11  *Nqanek manqat unimanqatín, av nqægo:

Ni Keliso namba sa qazimu-pakhaen,

yaq ni te namba sizimú-yagát.

12  *Ni bazaføgakh-us tizi-waniapat, matev føgøføgakh tøni-fakhanumat,

yaq ni kawa matev zimǿndapém, te namba.

Ni teqa yaq-te tizio-naomem,

yaq até ndegó-a, niqa yaq-te, ndò꞉nawám.

13  *Geté ni unimanqatin goneav tøgoat te-te,

ndego unimanqatin até gembógoát ni-te.

Zapa ndǿgo, ndego ekeza manqat gó꞉nawamák.

Mbumbukiam-gi unimanqatin sasae ezoqam-qa yaq-te

14  *Nqanek manqat, av no qataqambe-manqatavun, qo ezoqa matavap oskia qozǿ-mboqoatát. Neka qógugubát, Mbumbukiam-qa bøi-te. Ndigu manqa mokho-qa yaq-te, manqa bete-itùmba᷄m. Zapa ndǿgo, manqa itumbam matev av nqægo, ezoqa gezǿ-tøkeák. Geté ndigu segé-ngiæzó, ndigu manqat ti-ewagat. 15  *Qo bazaføgakh ndø-asøzú, Mbumbukiam-qa bøi-te, ezoqa eqeieqei vø̄ego. Qo mivi ndø̀go᷄, qoqa sasae-te, neka ezoqa unimanqatin manqat eqeieqei me꞉zømesím. 16  *Khokho manqat, møe qombónayát, manqat ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat kha-mba oveav ndøgo. Zapa ndǿgo, ta mokho-te, ezoqa Mbumbukiam nøme mba mó꞉sanqawém. 17  *Nginik ezoqam-qa manqat, andé nqamav me me꞉gó. Sa tønǿ-khouwevtét. Yaq kha unimé꞉-ngiú. Ezoqa nøme ndigu, khokho nømendim manqat av ndi꞉manqate, nøme Imenæús neka nøme Filetús. 18 Nginik ezoqa menas, unimanqatin manqat mø̀ndø-ivøvém. Ndigu āv gini-manqaté nqǽgo, “Khøuwa ndøgo, Mbumbukiam ezoqa løvøte-te tekhandi꞉z, mø̀ndø-fakhán. Ni nango zimǿ-khandi꞉nák.” Yaq ta mokho-te ndøgo, ndigu ezoqa nøme-qa unimanqatin matev, gèngi꞉tít. 19  *Geté Mbumbukiam andé nandi-qapi me me꞉záv. Ndigu bazaføgakh-qapé. Ezoqa kopømba mbaín tikukugimem. Nginik nandi-te āv qano-peawáp nqǽgo: “Evezøza mø̀ndæ-otév, ndigu ezoqam, tegi ndigu.” Neka nøme nqánek: “Gekha ezoqām ndigu, ekeza kha Evezøza-gi ndi꞉vewe, ndigu manqa-zapa zitá giabiti-wuøé.”

20 Khoev-qape mokho-te, ndis fia kandakanda mbá mbá ndøu-awap, ndøgo gol neka silva gi꞉khakheinømem. Geté ndis nøme ndøgo, tae neka ganda mbá gini-khakheinømém. Ndis fia kandakanda ndøgo, lou loge kandakanda-te mbá ginø-upøgimín, lou vø̄e-qoqongɨn. Geté ndis nøme ndøgo, khokho matev neka pageap nonqó. 21 Gekha ezoqām ndego, khokho nømendim manqat møe tembonayat, ndego andé ndis fia kandambaqape me mé꞉goát, ndøgo lou loge kandakanda-te gi-upøgimatun. Ndego Mbumbukiam-ge ndǿgoát. Neka ndego khakheitáp. Gekha matev eqeieqeī ndøgo, Mbumbukiam, tege Kawa ezoqam, ndømbopoev, ndego tego, ndego kopømbaqapé, segégoát.

22  *Yaq nakémbá, poev matev soqøsoqa ndøgo, ezoqa ndakinak-te qafakhanumatun, møe qombónayát. Geté matev ndaføyamba-qape neka unimanqatin matev neka kuku matev neka sambi matev qombópáev, ndigu ezoqa nøme namba, ndigu Mbumbukiam-te mbøni ndaføyamba-qape ndi꞉-akhayam. 23  *Geté khokho manqat ndøgo, av ezoqa nøme ndi꞉manqate, ndigu mokho ndapeav ndigu, møe qombónayát. Zapa ndǿgo, qo mòqote-qatéq, manqat av ndægo, ezoqa ponqombap-té qanø-ituzá. 24 Geté Evezøza-ge sasae ezoqam, beponqòmba᷄p. Ndego ezoqa ewaqape-te, matev aiyaiyav-té geabenøgó. Neka ndego nømendim-te, kopømba begó. Neka ndego mbøni nakha-nakhamas-te, bembo-nqosø̀gea᷄p. 25 Yaq ezoqa nøme, teqa manqat sa tinqagimat, ndego qaqa bègo᷄ ti-te. Geté nakhoa eqeieqei betezømás. Eisa, Mbumbukiam pezømbé-tøkē penømakhaya, yaq ndigu vǿe-qambūz neka unimanqatin manqat vǿe-unimanqatinīm, 26 neka matavap vøzømbé-eqeieqeī neka nqova soqaqape-qa ka-te vøndé-fakhāz, ma ndigu ge꞉gavem, ndigu teqa poev matev timbopavat.

3

Vaev khøuwa-te, ezoqa matev soqøsoqa timatønumat

1  *Qo vø̀e-qatéq, vaev khøuwa-te, matev føgøføgakh ndǿfakhanám. 2 Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa ekeza yage neka moni mba mbómatavupát. Ndigu khambuvap ndǿgoát neka ekeza iz vǿ-eqatāt, neka ezoqa nøme-qa iz vǿvoatāt. Ndigu ngenøgim manqat ndǿmanqatát neka evøndipakha-qa manqa o-mba gezømbó-ndapeák. Ndigu ike manqat gémanqateák neka Mbumbukiam gembó-vizapák. 3 Ndigu kuku matev gezǿgoák, neka ezoqa nøme-qa manqa-zapa gezømbó-navøemák. Ndigu manqa ndǿgeve꞉mát, neka ekeza kha génøzøgimák. Qaqa-te segé-moqozét, neka matev mbomømboma gembó-sanqaupát. 4 Ndigu zifuap segezǿ-qambuzát. Ndigu matev soqøsoqa segé-matønumát neka gembó-matavapák, av nqægo, andé gekha matev me mé꞉fakhān. Neka ndigu ekeza iz khokhó segé-eqatát. Tiqa poev-qape, manqei-qape khanakhanakh matev-té qanøzǿmá. Geté ndigu Mbumbukiam-te poev mbaín. 5  *Ndigu Klisten matev, ngusum-te mbá ginǿkhazám. Geté Klisten matev eqeieqei-qa bazaføgakh, ndigu gembó-qavotumát. Ezoqam av ngi꞉gu, zitá qane-wuøezá.

6 Ndigu ezoqa nøme, sakheis-qá khoev-té ginø-okhoatún, neka manqa enøenaq vøzø̄-ge꞉matun, neka ande ka me vø̄endapɨn, sakheis ndigu matavap loloakh mbain ndigu, neka ndigu ekeza manqa-zapazapa zapaya, viniv ndi-eqawat, neka ekeza poev matev soqøsoqa ndø̄khākhāsām. 7 Sakheis av ngi꞉gu, zøtezat ndape-qa oskia ndøgó. Geté kopømba mbaín, unimanqatin manqat ti꞉zøtez.

8  *Kopømba ande av Zianes neka Ziambles, Mozes tokøve-qa gigoam, até nginik khokho nømendim ezoqám-a, unimanqatin manqat, gèsanqawé. Tiqa matavap, gèzø-soqøsoqoám. Neka unimanqatin matev eqeieqei, mø̀ndø-ivøvém. 9 Geté ndigu kopømba mbaín, ezoqa oskia tizømbe-khavozumat. Ezoqa ewaqape, āv giníqeivát nqǽgo: Tiqa manqat mokho mbaín, ate av-té, Zianes neka Ziambles-qa yaq-te gi꞉qeivim, av nqægo, tiqa manqat mokho mbaīn.

Pol-qa guguna manqat, Timoti-te

10 Geté qo, qo noqa nømendim neka yage matev mòqombo-pavám, neka no gekha mokho qatēyage. Neka qo noqa unimanqatin matev neka aiyaiyav matev neka kuku matev, mòqombo-pavám, neka no bazaføgakh-us av nqate-tokhotap, viniv matev tønø-fakhanumat. 11  * Qo mòqote-qatéq, no ngiænoat-te giveem, neka no av qate-potonumam, neka matev soqøsoqa ate ndægo qanø-fakhanumam, Antiok taon-te neka Aikonium taon-te neka Listla taon-te, Keliso-qa sasae zapaya. Geté ta yage føgakh-te ate ndægo, no Evezøza, mø̀ndø-khandí꞉n.

12  *Unimanqatín. Gekha ezoqām ndigu, Keliso Yesu mokho-te, yage eqeieqei-qa ndigu, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, ndigu ngenøgim matev ndǿqeivím. 13 Neka gekha ezoqām ndigu, manqa-zapazapa ndimatanam neka ezoqa nøme ndizømbe-khavozam, tiqa manqa-zapazapa, sa tønøzǿ-khouwevtét. Ndigu ezoqa nøme, gètubumít, neka ezoqa nøme, ndigu vø̄tubumit.

14 Geté qo, ta qateqat ndøgo, qoqondap, até vøgeawát. Qo mòqote-qatéq, ta manqat ndøgo, unimanqatín. Neka qo mòqote-qatéq, ta qateqat ndøgo, gekha ezoqam-tē qoqondap. 15 Qo nakhasa nqonqonam qoqotegoam, atema ndakin, qo Mbumbukiam-qa Manqat mòqote-qatéq. Ta manqat ndøgo, kopømbaqapé, matavap loloakh qá-etoám neka khandi voqoténdāp, Keliso Yesu toqo-unimanqatin. 16  *Mbumbukiam-qa Manqat ate ndægo, ndøpeawap, matavap Nqova Mbomambaqape zø-etoumám, ndigu gipeaomem. Yaq ta manqat ndøgo, kopømbaqapé, ezoqa gé꞉zømesimát, neka vǿgugubāt, neka nakhoa eqeieqei-te vøzǿ-nøzøgimāt, neka yage eqeieqei-qa yaq-te vøzǿ-ovøemāt. 17 Yaq gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-ge ezoqam ndego, teqa manqat ndegeawat, ndego kopømbaqapé, matev mbomømboma ate ndægo segégoát.

4

1 Mbumbukiam-qa bøi-te neka Keliso Yesu-qa bøi-te, ndego khandi ezoqam neka løvøte ezoqam manqa ovøyam-te te-ab, neka ndego teqavanav, kawa iz vǿndāp, no tiqa bøi-te, manqat āv qataqambé-løvuá nqǽgo: 2 Ezoqa Mbumbukiam-qa manqat soqoté-zømesimát, oskiá ndøgo, tøzø-pøovat o poeveav tøgoat. Gèzøponqóm, ndigu matev soqøsoqa ndigu, neka gèguguzá. Neka ezoqa zita qozǿtøpáz, Klisten matev-te. Qo manqat aiyaiyav-té qanøzø-manqaté neka eqeieqeí soqoté-zømesimát. 3  *Zapa ndǿgo, khøuwa gemǿfakház. Yaq ezoqa nømendim manqat eqeieqei yoge, gezømbó-qasi꞉vát. Yaq ndigu nømendim ezoqa vini, av tiqa poev ndægo, ndǿvevesám. Kopoáv. Yaq kha gezǿ-wageapát, tiqa khokho manqat ti-ewagat. 4 Ndigu unimanqatin manqat, ndø̀-ivøvém. Yaq khokho emanqat vinivinimba yoge-té ginǿqambúz. 5 Geté qo, gekha matēv ndøgo, tøqa-fakhanumat, qakeza kha eqeieqei ndønøzøgím. Viniv tøqa-fakhanumit, sège-eqatét. Ezoqa Manqat Mbomambaqape qoté-zømesimít, yaq kopømbaqapé, Mbumbukiam-te tiqambuz. Qo Mbumbukiam-qa sasae ate ndægo, qoqa zenda-te geve, eqeieqei ndøgót.

Pol avønín é-ndønaním

6  *No nqanek manqat qataqambe-manqatavun, zapa ndǿgo: No avønín é-ndænaním. Noqa kouk andé waen me mé꞉wá, kopømba ande av Mbumbukiam-qa khoev-te waen gi꞉qouzumatun, Mbumbukiam etoam matev gimbogoatun. Khøuwa iz avønín, é-ndæmø-khantáz, tæqavan. 7  *No nøfeap mbomambaqape-te, eqeieqei nonøfeapavún. No bøiyat mø̀ndømønø-navøém. Ma qate-fifitavun, mø̀emø-khanáz. No unimanqatin matev, livin-qase ivøveáv. No até nogeatám. 8  *Mbumbukiam noqa bøiyat-qa yaq-fia, mø̀ndønømbo-khakheinám. Yaq-fia no tæmøndap, nqánek: Teqa Khøuwa Kandambaqape-te, Evezøza, ndego manqa ovøyam megeat ezoqam ndaføyamba-qape, no eqeieqei mé꞉nǽmb. No mbá mbá, geté até ndigú-a, gekha ezoqām ndigu, kuku matev-us, Yesu-qa qavøne khøuwa ndimbøe-esap.

Pol-qa poev, Timoti nakhamas-te tendowav

9 Qo bazaføgakh ndø-asáz. Nakhamas-té qotøndóqáv. 10  *No Dimas mø̀ndø-nøuván. Ndego nqanek manqei-qape-qa matev-te, poev khàpe mbøewáv. Yaq Tesalonika taon-té genøwáv. Klesens, ndego Galesia manqei-té genøwáv, neka Taitus Dalmesia manqei-te vø̄wav. 11 Luk mba ndøgó, no-te. Toqotøndoqav, Mák namba ndæzáv. Yaq ndego kopømbaqapé, noqa sasae-te genǿtøké. 12 No Tikikus Efesus taon-té qatø-khofotáv.

13  *Qo toqotøndoqav, noqa qozaq nonqo ndabua, no Tloas taon-te, Kapus-qa khoev-te qæ-ivav, qotøndó-ndáp. Neka noqa mbuk vøndō-upa. Noqa poev kandambaqape nqánek: Ta mbuk ndǿgo toqotøndó-upá, søvakha gigiap ngusum gi꞉khakheinømem.

14  *Aleksanda, ndego auli gigiap gekhakheinumatun, ndego matev soqøsoqa ndøgoám, no-te. Kopoáv. Evezøza yaq-fia ndø̀tá te-te, av no-te ge꞉matønumat. 15 Qo gò꞉feaqoát te-te. Zapa ndǿgo, ndego niqa nømendim matev bazaføgakh-ús, ginimbo-khakhazumam.

16 No manqa ovøyam-te ande qate-itan, ezoqa kopo no zita khonøweáv. Ezoqa ate gi꞉goam, sège-nøuvøném. Geté no Mbumbukiam-te, āv qate-guligulím nqǽgo: Ndego bembo-matàva᷄p, no sa ginøuvønem. 17 Geté Evezøza mø̀ndøgoám, no namba, no bazaføgakh vønø̄-etoam. Yaq no kopømbaqapé, ndigu bawan vini-ak ate gi꞉goam, Mbumbukiam-qa Manqat ate ndægo vøtēzømas. No andé layon-qá manqa-nqa-té qatu꞉goám. Geté Mbumbukiam, no mø̀ndø-khandí꞉n. Yaq ndigu no løvøte-te veeáv. 18 Matev soqøsoqa ate ndægo, ezoqa no-te ndimatanam, Evezøza no gékhandí꞉n. Yaq ndego no yan-te nqo꞉go, ekeza Megeat Matev-té genǿndapán. Teqa iz, miavmiav, bèto-eqawát.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín!

Khaiya mboma manqat vinivinimba

19  *Plisila, zivis namba, Akuila, noqa khaiya mboma manqat qozǿ-eín, neka até Onesifolús-a, tegi ezoqam namba, khoev-te ndimboyage, khaiya mboma manqat vøzø̄-ein.

20  *Elastus, Kolin taon-té gemiá. Neka Tlofimus, Miletus taon-té qatøndo-iváv. Zapa ndǿgo, ndego enqoni mbovitát. 21 Qo nakhamas-té qandoqáv. Yakha betaqàva᷄. Soqaín ndøgo, qozaq khøuwa ē-ndøfakhān.

Yubulus neka Pudens neka Linus neka ndugu Klodia neka Klisten ezoqam ate ngi꞉gu, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv qo-te.

22 Evezøza ndø̀goát, qo namba. Neka Mbumbukiam-qa kuku matev, ndø̀goát zo-te, zo ate ndøzøte꞉go.

* 1:2 1:2 Kel 16:1; 1 Tim 1:2

* 1:3 1:3 Kel 23:1

* 1:5 1:5 Kel 16:1

* 1:6 1:6 1 Tim 4:14

* 1:7 1:7 Lom 8:15

* 1:9 1:9 Ef 2:8-9; Tait 3:5

* 1:10 1:10 Iblu 2:14

* 1:11 1:11 1 Tim 2:7

* 1:14 1:14 1 Tim 6:20

* 2:3 2:3 2 Tim 1:8

* 2:5 2:5 2 Tim 4:8

* 2:6 2:6 1 Ko 9:7

* 2:8 2:8 1 Ko 15:4; Lom 1:3

* 2:9 2:9 Ef 3:1, 13; Filip 1:12-14

* 2:11 2:11 2 Ko 4:11

* 2:12 2:12 Met 10:33

* 2:13 2:13 Lom 3:3-4; Tait 1:2

* 2:14 2:14 1 Tim 6:4; Tait 3:9

* 2:15 2:15 1 Tim 4:6

* 2:16 2:16 1 Tim 4:7

* 2:17 2:17 1 Tim 1:20

* 2:19 2:19 Num 16:5; Zion 10:14; 1 Ko 8:3; Isa 52:11

* 2:22 2:22 1 Tim 6:11

* 2:23 2:23 1 Tim 4:7

* 3:1 3:1 1 Tim 4:1

* 3:5 3:5 Met 7:15, 21; Tait 1:16

* 3:8 3:8 Exo 7:11

* 3:11 3:11 Kel 13:14-52; 14:5, 8-20

* 3:12 3:12 Met 16:24; Zion 15:20; Kel 14:22

* 3:16 3:16 Lom 15:4

* 4:3 4:3 1 Tim 4:1

* 4:6 4:6 Filip 2:17

* 4:7 4:7 1 Tim 6:12

* 4:8 4:8 1 Ko 9:24-25

* 4:10 4:10-11 2 Ko 8:23; Kel 15:37-39; Kol 4:14

* 4:13 4:13 Kel 20:6

* 4:14 4:14 Isa 59:18; Lom 2:6

* 4:19 4:19 Kel 18:2; 2 Tim 1:16-17

* 4:20 4:20 Kel 19:22; 20:4; Lom 16:23

Taitus

1

2

3

Taitus

Pol-qa pepa, Taitus-te

Megeat Manqat-qase

Pol nqanek pepa Taitus-té genø-peawám. Taitus Glik bawan-ák. Zu ezoqám mbá. Ndego Yesu ndǿgo tene-unimanqatín, Pol-qa nømendim ge-ewag.

Taqa zita-te, Pol manqei vinivinimba nøme-te ge-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimat, Taitus namba me꞉mát, vømbō-tøkeat. Taitus até ndøgó-a, Pol Zelusalem taon-te gewav, Keliso-gi u-anim nøme namba gimi-kakambam, namba vø̄ewav (Kel 15:2, Gal 2:1-5). Pol Taitus khøuwa menás, Kolin taon-té genø-khofotáv (2 Ko 7:6-7, 8:6, 8:16). Taqa zita-te, Pol Taitus namba, Klit manqei bawa-té ginøzáv, yaq Taitus ta manqei-te ndøgo, vømø̄-Klisten-bawan-megeat-ezoqam-ev (Tait 1:5).

Nqanek pepa mokho-te, Pol Taitus Klisten megetapak vevesam-qá yaq-té gembøe-peawám. Neka ndego bèto-feaiwát. Soqaín ndøgo, khavozam nømendim ezoqam, ezoqa titubam. Neka Taitus ekezan, Klisten bawan ezoqam, eqeieqei bete-zømesím, yaq Pol vømbō-ovøyam, gekha yage matēv ndøgo, eqeieqei, ti nonqo ndigu, Yesu ndi-unimanqatinat.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Mbumbukiam-gé sasae ezoqám neka Yesu Keliso-gé u-aném.

No Mbumbukiam nqánek gene-veatán: No ezoqam ndigu, gevevesam, tiqa unimanqatin-te, zita nøzǿ-tøpazát, yaq ndigu unimanqatin manqat mé꞉zøtéz, neka matev eqeieqei-te, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, vǿyagāt. 2  *Ni tizio-taná ndǿgo: Ni yage miavmiav zíndapém. Manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, Mbumbukiam ndego khavozumav ndego, manqa mbusa āv tenevé. 3 Yaq ndakin, av bugukhokhof khøuwa ge꞉zav, ndego manqat ndøveáz, taqa yaq-te. Mbumbukiam, ndego nigi khandi etoam ezoqam, nqanek manqat noqá zenda-té genøvé, no ezoqa batē-zømesim.

4  *Táitus! No nqanek pepa qo-té qatø-peaomít. Niqa unimanqatin matev mokho-te, ni sa nqanumbugu, qo uni nogé-yo-ín.

Mbumbukiam, nigi Tat, neka Keliso Yesu, nigi khandi etoam ezoqam, tiqa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát, qo namba.

Klisten megetapak vevesam-qa yaq-te

5 No Klit manqei bawa-te nandav, nqánek qateqøuváq: Qo sasae ndøgo, qazingazem, qókhóu. Av bugukhokhof qataqambe-ein ndægo, vemiav ate nandægot, Klisten megetapak qóvevesám. 6  *Ezoqa toqo-veatav, ndego manqa-zapa-yav begó neka sævam kopo mba bembogó. Tegi nakheis, Yesu be-unimanqatinát neka evøndipakha-qa manqa o-mba bezømbo-ndapé neka sapi gonemav begó.

7 Klisten megeat ezoqam, ndego Mbumbukiam-qá sasae ndøgó. Yaq nakémbá, ndego matev eqeieqei mba begó. Ndego ezoqa be-tøpøtàza᷄t neka mbøni tokhop bègo᷄. Neka ndego khapekhapé bete-ìza᷄m. Neka ndego qaqa møqæ bègo᷄. Neka ndego moni-te, poev khapé bembøèwa᷄v. 8 Neka ndego ezoqa nøme, khoev sà bezø-manqaté. Ndego matev mbomømboma-te poev bembogó, neka matavap loloakh bembōgo. Ndego, ezoqa matev ndaføyamba-qape begó neka Mbumbukiam-qá matev mba bembopáev, neka ekeza kha nøzøgim eqeieqei betē-otev. 9 Ndego unimanqatin manqat, av gi꞉-ometimam, até begeawát. Yaq ndego, teqa nømendim matev eqeieqei mokho-te, kopømbá, até ezoqa nømé-a, zita zǿtøpáz, neka ndigu vǿgugubāt, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat ndisanqawe.

Ezoqam ndigu, ezoqa nøme-qa unimanqatin matev ndingi꞉wat

10  *No nqanek manqat qæmanqatavun, zapa ndǿgo: Ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa manqat, gèsanqawé. Ezoqa kopoáv. Ndigu khokho manqat ndømanqaté neka ezoqa nøme ndītūbām. Ti mokho-te, matev av nqægo gigoatun, ezoqa kopoáv, Zu ezoqám. Yaq ndigu Klisten ezoqa nøme, ngusu qogøzat-qa yaq-te zøpouweatún. 11  *Qo nandiv ezoqam, gètokáz. Manqat ndøgo ndi꞉zømesimit, bete-zømèsi᷄m. Ndigu khoev vinivinimba-te, ezoqa ewaqape ma ndi꞉sokhoyap, unimanqatin matev zøngi꞉wát. Neka ndigu fia upøgim-qa ndøgó, ti-te ndigu, ma ndi꞉zømesim.

12 Klit ezoqam nøme, ndego Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam ndi꞉vewe, ekezan āv gene-eín nqǽgo, “Nginik Klit ezoqam, meakha ezoqám. Ndigu andé søvakha gigiap khobokhobos me me꞉gó. Neka ndigu wauwaú neka lou loge møqǽ.” 13  *Nqanek manqat unimanqatín. Yaq nakémbá, qo gègugúb, ndigu nømendim matev eqeieqei gi-ivøvem. Manqat bazaføgakh-us qozǿ-manqatát. Yaq tiqa unimanqatin matev, tàbezømbe-eqeieqeí. 14  *Zu ezoqa nøme-qa khokho emanqat, neka ndigu ezoqam-qa khokho khafeap manqat, ndigu unimanqatin manqat zita gi꞉wuøem, tiqa manqat beyòge᷄. 15 Ezoqa ndigu, eqeieqei ndigu, ti-te ndigu, gigiap ate ndægo eqeieqeí. Geté ezoqa ndigu, ande khavim-us ndigu neka unimanqatinteav ndigu, ti-te ndigu, gigiap kopo eqeieqei mbaín. Zapa ndǿgo, tiqa matavap neka tiqa mbøni, mø̀ndøzø-khavim-ús. 16  *Ndigu āv gini-manqaté nqǽgo, “Ni Mbumbukiam mø̀tinøtén.” Geté tiqa yage mokho-te, ndigu āv gini-nømendím nqǽgo: Ndigu Mbumbukiam zitá gini-wuowém. Mbumbukiam gèmbøeqasí꞉v, ezoqam av ngi꞉gu. Ndigu Mbumbukiam-qa manqat, gèsanqawé, neka kopømba mbaín, matev eqeieqei kopo timatønømem.

2

Klisten ezoqam vinivinimba, eqeieqei āv kiníyagāt

1 Geté qo ezoqa toqote-zømesimat, nømendim manqat ndaføyamba-qape mba mbopáev.

2 Angana e-ma-fisap tigoat, ndigu āv qozømbé-ovøemát nqǽgo: Ndigu ekeza kha, eqeieqei benøzøgím. Yaq ezoqa, tìabezømbe-vizáp. Ndigu matavap loloakh begó. Neka tiqa unimanqatin matev neka kuku matev, ndaføyamba-qape bezøgó. Ndigu bazaføgakh-us até bewaniáp, matev føgøføgakh timø-qeivimat.

3  *Neka sakheis e-ma-fisap tigoat, ndigu āv qozømbé-ovøemát nqǽgo: Ndigu matev eqeieqei-té giabe-yagé, ate av-té, Mbumbukiam ndømbøe-poev. Ndigu manqa begevèa᷄m. Neka ndigu waen izam benønø̀sa᷄m. Geté ndigu matev mbomømboma nømendim ezoqam begó. 4 Yaq ndigu kopømbaqapé, sakhei ndakinak mé꞉zømás, tigi angana neka nakheis-te, kuku matev eqeieqei ande āv khazømbé-goāt, 5  *neka matavap loloakh-us neka ndaføyamba-qape āv kiníyagāt, neka ndigu ezoqa nøme, khoev-te ndiyage, eqeieqei āv kizømbé-kewagāt, neka ekeza angana-qa mokho-te āv kinígoāt. Soqaín ndøgo, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat tingenøitat.

6 Angana ndakinak, āv qoqoté-gugubát nqǽgo: Ndigu matavap loloakh begó, matev ate ndægo. 7  *Gekha matēv ndøgo, ndoqo-matanam, qo eqeieqei ndømatanám. Yaq ndigu qoqa matev tiqeivat, kopømbá timbopavat. Qo ezoqa toqote-zømesimat, qoqa nømendim matev ndaføyamba neka mokho-us begó. 8  *Qoqa manqat eqeieqei tøgoat, yaq ezoqa kopømba mbaín, manqa tigeve꞉mat taqa yaq-te. Yaq nigi qaqa ezoqam mivi ndǿgoném neka kopømba mbaín, niqa yaq-te, manqat soqain timanqatat.

9  *Sasae ezoqam, kawakawa-za-qá mokho-té giabetu꞉gú, matev ate ndægo. Ndigu sasae āv tiabitigú, av tigi kawakawa-za ndøzømbe-poev neka manqa beqavøgèa᷄p. 10 Neka ndigu gigiap be-aqòna᷄m, ti-te. Geté ndigu matev eqeieqei mba begó. Yaq tigi kawakawa-za tìabiti-zøtéz, ndigu unimanqatin ezoqám. Neka ezoqa, tiqa matev ate ndægo mokho-te, āv tiabiti-qeiví, Mbumbukiam, ndego nigi khandi etoam ezoqam, teqa manqat mbomambaqapé.

Matev eqeieqei-te mbá qabizi-yagé atema Yesu bēfakhan

11 Mbumbukiam ni āv gininømánd nqǽgo: Ndego kuku kandambá ni-te. Ndego ezoqa ewaqape khandi-qa zøgó. 12  *Teqa kuku matev, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Ni matev yà bizi-ivøvém, ndøgo Mbumbukiam vizupav ndøgo, neka manqei-qape-qa poev matev. Geté ni ndakin khøuwa-te, matavap loloakh-té neka matev ndaføyamba-qape-té qabizi-yagé, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, 13 atema ni tegi khøuwa kandambaqape bizimø̄-khantøzem, ndego nigi Mbumbukiam neka khandi etoam ezoqam Yesu Keliso, bazaføgakh-us neka waev-qape-us tendoqavan, te-te ndego ni nqazio-tana neka ndego ni nqazimbøe-keoge. 14  *Ndego ekeza kha nivé, neka ni manqa-zapazapa ate ndægo mokho-te qazu꞉goam, vø̄nqovotan-a, vø̄sungutan. Yaq ni tegi ezoqa ndaføyamba-qape zígoát, neka matev mbomømboma matanam møqæ mba vizígoāt.

15  *Nqanek manqat qataqambe-manqatavun, ezoqa gè꞉zømesím. Manqa gèzø-løvuát neka gèguguzá, nandiv ezoqam. Ezoqa qo besanqaqàbe᷄m.

3

Mbumbukiam ni matev eqeieqei gini-matanam, yaq ni matev eqeieqei bizi-matanám

1  *Ezoqa matavap qozǿ-mboqoatát: Ndigu iz-akhayapak neka gaman ezoqam-qa mokho-té giabetu꞉gú. Neka tiqa manqat o-mba bezømbo-ndapé. Neka gekha matev mbomømbomā ndøgo, ndigu sà begonemát. 2 Ndigu ezoqam-qa manqa begevèa᷄m neka ndigu beponqòmba᷄p. Geté ndigu sambi matev-té giabe-yagé, neka ezoqa ewaqape-te, matev aiyaiyav-té giabenøgó.

3  *Até ní-a, ni bugukhokhof matavap eqeieqei mbaín. Ni Mbumbukiam-qa Manqat, zìsanqawám, neka nakhoa eqeieqei paveáv. Ni gawap matev neka poev matev soqøsoqa mokho-té qazu꞉goám. Neka ni matev soqøsoqa matanam neka ova matev mokho-té qaziyagám, neka ezoqa ni vø̄sanqambam-a, ni ndigu vizī-sanqabam. 4 Geté Mbumbukiam, ndego nigi khandi etoam ezoqam, ni āv gininømánd nqǽgo: Ndego tanakh neka kuku kandambá ni-te, 5  *yaq ni vø̄khandi꞉n. Ndego ni ambá av nqǣgo, niqa matev eqeieqei matanam zapayā gene-khandī꞉n. Geté ndego ni ekeza tanakh matev zapayá gene-khandí꞉n. Ndego ni gèsungután, neka Nqova Mbomambaqape mokho-te, yage ndakinak vønī-etoam neka ni vizī-ezoqam-ndakinak-en. 6  *Yesu Keliso mokho-te, ndego nigi khandi etoam ezoqam, Mbumbukiam ni Nqova Mbomambaqape, andé ibøkha me nimboqóuz. Kandambá, ginimbo-qouz. 7 Mbumbukiam tenegó ndǿgo: Ni teqa kuku matev mokho-te, teqa bøi-te qazi-ndaføyamba-en, neka vizī-tegi-nakheis-en, ni khandi miavmiav zimǿndapém. Ni taqa yaq-te nqánek nqazio-taná.

8 Nqanek manqat unimanqatín. Yaq nakémbá, no nqataqá-manqate: Até vøzøpouwé, nandiv ezoqam. Ndigu yà bembopáev. Yaq ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam ndi-unimanqatinat, bazaføgakh taqa yaq-te nqánek giabiti-asøzú: Matev mbomømboma ndǿmatønumát. Zapa ndǿgo, matev av nqægo, eqeieqeí. Ezoqa ewaqape zømbétøké. 9  *Geté khokho manqat vinivinimba neka atanakha-zapazapa-za-qa iziz geveam matev neka ponqombap matev neka manqa itumbam matev, Mozes-qa guguna manqat-qa mokho-qa yaq-te, zitá qanewuøé. Zapa ndǿgo, matev av nqægo, mokho mbaín neka ezoqa gezǿ-tøkeák.

10  *Ezoqa nøme, teqa nømendim mokho-te, Klisten ezoqam teqatazotet, ndego gègugú. Ndego qoqa manqat yogeav tøgoat, khøuwa nøme vø̄gugu. Geté ndego sekemba yogeav tøgoat, yaq zitá qanewuáo. 11 Qo soqoté-qatéq, ezoqa av ngenek nge꞉go, ndego nakhoa eqeieqei mø̀ndø-iváv neka manqa-zapa-té gunu꞉yagé. Ndego ekezan, kha soqaqape-té genøvé.

Pol-qa vaev manqat

12  *No Atimas o Tikikus tøtaqando-khofotav, qo Nikopolis taon-té qandoqáv. Nakhamas-té. Ni ndǿgo tizí-qaqandám. Zapa ndǿgo, no matavap āv qategó nqǽgo: No qozøqozaq khøuwa, ndøgo khamøe tønqeivøem, ndǿgo tabøemiá. 13  *Apolos neka ndego gaman khafeap otevat ezoqam, Zinas, manqei nøme-te tizav, qo gèzøtøké. Ndigu gigiap-qase bewàfe᷄z, livin-qase nqøugu tu꞉-apet. 14  *Nigi Klisten nøfuap nandav, bètezøtéz, ezoqa ndigu gigiap tiwafez, matev mbomømboma āv khoqozømbé-goāt. Mbain tøgoat, yaq tiqa unimanqatin matev, mokho mbaín.

15 Nginik ezoqam, no namba nqatiyage, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv qo-te. Niqa khaiya mboma manqat qozǿ-eín, nandiv nigi Klisten nøfuap, ni namba Yesu Keliso nqazi-unimanqatinat neka kuku ndøzøgo ni-te.

Mbumbukiam-qa kuku matev, ndø̀goát, zo-te, zo ate ndøzøte꞉go.

* 1:2 1:2 Kol 1:27

* 1:4 1:4 2 Ko 8:23; Gal 2:3; Lom 1:7

* 1:6 1:6-9 1 Tim 3:2-7; 2 Tim 2:24-26

* 1:10 1:10 1 Tim 4:7

* 1:11 1:11 1 Pita 5:2; 2 Tim 3:5-6

* 1:13 1:13 2 Tim 4:2

* 1:14 1:14 1 Tim 4:7

* 1:16 1:16 1 Zion 1:6; 2:4

* 2:3 2:3 1 Tim 3:11

* 2:5 2:5 Ef 5:22

* 2:7 2:7 1 Tim 4:12

* 2:8 2:8 1 Pita 2:15

* 2:9 2:9 1 Tim 6:1

* 2:12 2:12 1 Zion 2:16

* 2:14 2:14 Gal 1:4; Exo 19:5; Deut 7:6; Ezek 37:23; 1 Pita 2:9

* 2:15 2:15 1 Tim 4:12

* 3:1 3:1 Lom 13:1-7; 1 Pita 2:13-14

* 3:3 3:3 1 Ko 6:9-11; Ef 2:1-2; 5:8

* 3:5 3:5 2 Tim 1:9; Ef 5:26; Iblu 10:22

* 3:6 3:6 Kel 2:17-18

* 3:9 3:9 2 Tim 2:14, 16

* 3:10 3:10 Met 18:15-17

* 3:12 3:12 Ef 6:21-22; Kol 4:7-8

* 3:13 3:13 Kel 18:24; 1 Ko 3:5-6

* 3:14 3:14 Ef 4:28

Filemon

Filemon

Pol-qa pepa, Filemon-te

Megeat Manqat-qase

Pol nqanek pepa, Filemon-té genø-peawám. Ngenek Filemon, Kolosi taon-té geyagám. Ndego gigiap kopoav ezoqám. Neka ndego Klisten ezoqám neka Pol-gé zifú.

Filemon ndego, yaq-fia mbain sasae ezoqam mø̀ndømbo-goám. Teqa iz Onesimús. Yaq khøuwa nøme, ngenek Onesimus, manqa-zapa ndøgó, Filemon-te, vø̄khokhon. Yaq ngenek Lom taon-te gewav, ndego Pol-te, Yesu-qá Manqat Mbomambaqape mø-ewág, vø̄-Klisten-ezoqam-ev. Yaq ndego Pól namba me꞉yagám, vømbō-tøkeam. Ndakin Pol ngenek nqawa Filemon-te khofotøve-qa ndøgó. Yaq nqanek pepa mokho-te, Pol Filemon āv gembøeviám nqǽgo: Onesimus tendoqavan, nqawa vø̀khatiú, kuku matev-us, neka teqa manqa-zapa betaqambō-navøem. Yaq ndego ambá av nqǣgo, qoge sasae ezoqam mba qágoāt, geté até qogé Klisten qafú.

1

1 No Pól, nqanek pepa nqæpeaomit. No Keliso Yesu-qa sasae zapaya, ndimbula-té qatu꞉gú.

Filemon, no nikeza Klisten nøfu Timoti namba, qo-té qeitø-peaomít, qo nigi nøfu mbomambaqape, qo ni namba Keliso-qa sasae nqazigu.

2  *Até zo-té-a, nigu Klisten nøfu Afia, neka Akipus, qo ni namba kopømba ande av nakhag ezoqam nde꞉go, nøfe mbomambaqape-te ndoqo-nøfeap, ni khaiya mboma manqat nizø-khofotaváv. Neka até Klisten bawan ezoqám-a, qoqa khoev-te guligulim-qa gipindumatun, ni khaiya mboma manqat nqēīzø̄-khōfōtāvāv.

3 Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa kuku matev neka sambi matev, ndø̀goát, zo-te.

Pol-qa khanakhanakh, Filemon-qa kuku matev neka unimanqatin matev-qa yaq-te

4 No qæguligulimatun neka qataqa-matøvemɨn, no Mbumbukiam-te, ike manqat oskia nomanqaté. 5 Zapa ndǿgo, no āv qateyogé nqǽgo: Qo Yesu, nigi Evezøza, oskia qo-unimanqatinát neka qo Mbumbukiam-gi ezoqam-te ate ndi꞉gu, kuku qagó. 6 No āv qate-guligulím nqǽgo: Qoqa unimanqatin matev, ni sa nqanumbugu, tàbetaqambe-khouwév. Yaq qo Mbumbukiam-qa matev mbomømboma-qa yaq-te, qateqat nøme mba qotóndáp, ndøgo ni Keliso mokho-te ndini-etoam. 7  *Nǿfu! No khanakhanakh kandambá qændap, neka noqa mokho-te, ùni qote-khakheinám, qoqa kuku matev-qa yaq-te qæ-ewag, qo Mbumbukiam-gi ezoqam-te nandaqago, neka qo tiqa matavap qoqozø-khakheinam.

Pol-qa viam manqat, Onesimus-qa yaq-te

8 Yaq nakémbá, no nøtaqa-viám. Unimanqatín, Keliso mokho-te, no iz nqanø̂gó. Yaq no ambá kopømbá, sataqá-eín, gekha matēv ndøgo, qo amba toqogonɨn. 9 Geté no sataqá-viám. Zapa ndǿgo, no mø̀tenøtén, qo kukú no-te. No ndakin lawaqapé neka no Keliso Yesu zapaya, ndimbula-té qatu꞉gú. 10  *Noqa viam manqat, Onesimus-qá yaq-té qagó. No ndimbula mokho-te nqatu꞉gu, no Keliso-té qatøndáf. Yaq ndego mø̀ndønø-yo-év. 11 Bugukhokhof khøuwa, ndego qoqa sasae eqeieqei gonemáv. Geté ndego ndakin mø̀ndø-enénd, neka kopømbaqapé, no sasae eqeieqei vønǿgō-a, qo vøqágō.

12 No Onesimus, mbøni mokho nømbeám. Geté no qo-te nangó qatø-khofotaváv. 13 No ndego keseiwat-qa nombogó. Yaq ndego qoqa iz-te, ambá genø-tøkeɨ́n, no Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape zapaya, ndimbula-te nqatu꞉gu. 14 Geté no poeveáv, sa tækeseiu, no qo bevøpøteav tøgoat. Zapa ndǿgo, gekha matev eqeieqeī ndøgo, toqogo, qo qakeza poev-té qanøgó, ambá av nqǣgo, qo noqa tøpøtøqat zapayā qotégō. 15 Éisa, ndego qo-te elavøqase ta zapaya ndǿgo tøpøté-ewawam-a, yaq ndego qo namba miavmiav tàbete-yagē? 16  *Ndego ndakin ambá av nqǣgo, qoge yaq-fia mbain sasae ezoqam mba ndøgō, av bugukhokhof ge꞉goam. Geté ndakin mø̀ndøqa-Klisten-qafu-év. No nøkezan, kuku kandambá te-te. Geté no mø̀tenøtén. Qo kuku nøme mba qombøégó. Zapa ndǿgo, ndego ndakin qoge sasae ezoqam mbá mbá. Geté Evezøza mokho-te, ndego mø̀ndøqa-Klisten-qafu-év.

17 Yaq nakémbá, no āv qataqambé-viám nqǽgo: No qoge sasae kopømba ezoqam toqotenæmb, yaq Onesimus āv toqoté-kható, av no nøkezan amba toqote-khatombɨn. 18 Av Onesimus qo-te manqa-zapa ge꞉goam, o ndego moni timbøe-løfokat qo-te, yaq fia ndøgo, ndømbøe-løfoke, noqá zenda-té qonǿvé. No nógó. 19 No nqanek manqat, nøkeza zendá qate-peaomít. No Pol, no teqa fia ndæ̀gó, qo-te. Geté gèmbo-mataváp. Qo qakeza khandi mba qambo-løfoké no-te, qo no mokho-te qoqo-Klisten-eq. 20 Yaq nakémbá, qo noge Klisten nøfu ndoqogo, no Evezøza mokho-te, āv qataqambé-viám nqǽgo: No khanakhanakh qonǿ-etoám neka Onesimus qafu qókhatiú. Keliso zapayá qotégó. 21 No nqanek manqat nqæpeaomit, zapa ndǿgo: No mø̀tenøtén, qo soqógó, av no nqataqambe-vi꞉mit. Neka no mø̀tenøtén, matev ndøgo toqo-matanam, ndø̀møløvú, av no nqataqambe-vi꞉mit.

22  *Neka manqat nøme nqánek: No khoev kouwat qonǿ-khakheinám. Zapa ndǿgo, no tototaná ndǿgo: Mbumbukiam zoqa guliguli manqat ndø̀zø-qavøiú. Yaq no ndimbula-te nqægo, nófakhán, nqawa vizí-qaqandām.

Ezoqam vinivinimba-qa khaiya mboma manqat

23  *Epaflas, ngenek Keliso Yesu zapaya, no namba ndimbula mokho-te nqeitu-nqeitønat, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, qo-te. 24  *Neka até Mák-a, neka Alistakus neka Dimas neka Luk, nginik no namba Mbumbukiam-qa sasae nqatigu, khaiya mboma manqat ngīkhōfōtāvāv.

25 Nigi Evezøza Yesu Keliso, teqa kuku matev, ndø̀goát, zo namba.

* 1:2 2 Kol 4:17; 2 Tim 2:3

* 1:7 7 2 Ko 7:4

* 1:10 10 Kol 4:9; 1 Ko 4:15

* 1:16 16 1 Tim 6:2

* 1:22 22 Filip 1:25; 2:24

* 1:23 23 Kol 1:7

* 1:24 24 Kol 4:10-14

Iblu

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Iblu

Pepa, Iblu ezoqam-te

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Zu Klisten ezoqam-té ginø-peaomém. Nginik Zu bawan-ak, iz nøme, Iblu ezoqam zø-akhaemám. Zapa ndǿgo, ndigu Iblu manqat ndømanqatám.

Ni kopømba mbaín uni tizi꞉nøten, gekha ezoqām ndego, nqanek pepa gepeawam. Ezoqa nøme āv gini-mataváp nqǽgo: Pol ategó. Geté ni ùni zi꞉nøtenák.

Nqanek pepa-qa manqat, taqa yaq-te nqánek qanegó: Bugukhokhof khøuwa, Mbumbukiam nakhoa ndømboqoá, ezoqa te-te āv kindīzav. Ta nakhoa nqánek qagoám: Ezoqa Mozes-qá guguna manqat bembopáev, neka Mbumbukiam-te søvakha gigiap bembō-løvusam. Geté ta mokho-te ndøgo, ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa bøi-te uni ti꞉-eqeieqei-ez. Geté ndakin, Mbumbukiam nakhoa ndakinak ndømboqoá. Yesu genanim neka teqa kouk vø̄wa, nakhoa nqánek, Mbumbukiam niqa manqa-zapazapa te꞉-evøzam. Nakhoa nøme mbaín. Yesu ndego Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqapé. Ndego Mbumbukiam-qá nakeamo zenda-té geyá neka ni zapaya oskia vø̄guligulimatun. Yaq nakémbá, ni awenege nakhoa bìzi-ivøvém, neka Yesu uni bizī꞉-unimanqatinim.

1

Keliso ndego até kopó, av Mbumbukiam ekezan nde꞉go

1 Ibugukhokhof, Mbumbukiam nigi atanakha-zapazapa-za, manqat, manqa vevezam ezoqam mokho-té genøzø-manqatám. Khøuwa vinivinimbá neka nakhoa vinivinimbá. 2  *Geté ndakin vaev khøuwa-te, ndego ni ekeza Yo mokho-té ginindu-manqatám. Yan neka manqei-qape, Mbumbukiam te mokho-te ndégo tenø-khakheinám neka āv gene-veatáv nqǽgo: Gigiap ate ndægo, ndégo téndáp. 3  *Ndego Yo, Mbumbukiam-qá waev mo꞉gamewáp, neka ndego até kopó, av Mbumbukiam ekezan nde꞉go. Gigiap ate ndægo, ndégo tegeawát. Ekeza manqat bazaføgakh-qapé genegeawát. Ezoqam-qa manqa-zapazapa sunguzam nonqo, nakhoa gumu-mboqoa, yaq yan manqei-te nqo꞉go, Kawa ezoqam kandambaqape-qá nakeamo zenda-té gemøqóm, ndego Mbumbukiam.

Mbumbukiam-ge Yo, enzol ezoqam, ùnime꞉-løvúb

4  *Ndego Mbumbukiam-ge Yo, enzol ezoqam, ùnime꞉-løvúb. Iz ndøgo gendap, kandamba tantáv. Āv taoká, av enzol ezoqam, iz ndøzømbe꞉go. 5  *Gê, Mbumbukiam enzol ezoqa kopo, manqat møndømbó-ein, av nqægo,

“Qo nogē yō. No nqægo khaiya, nø̀taqa-qave-ēn”?

O gê, ndego enzol ezoqam kopo-qa yaq-te, møndǽ-ein, av nqægo,

“No tegē eve nōgoāt,

neka ndego nogē yo ndø̄goāt”?

Āv taoká. 6  *Geté Mbumbukiam ekeza yo-khøuwa, manqei-qape-te gendo-khofotav, ndego āv gene-eín nqǽgo,

“Mbumbukiam-gi enzol ezoqam ate ndi꞉gu, bèmbovizáp, ndego.”

7  *Geté enzol ezoqam-qa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Mbumbukiam ekeza enzol ezoqam,

andé khamøe me me꞉khofotumatún. Nakhamas-té.

Ndigu tegi sasae ezoqam,

andé gøina wageap me me꞉gó.”

8  *Geté Mbumbukiam ekeza Yo, āv gembøe-eín nqǽgo,

“Mbumbúkiam!

Qoqa megeat matev, oskia ndǿgoát. Miavmiáv.

Qo ezoqa matev eqeieqeí qozømbe-kawaeqát.”

9 Qo poev, matev eqeieqei-té qaqagó.

Geté manqa-zapa matanam matev, qo qòsanqawé.

Mbumbúkiam!

Yaq nakémbá, qoge Mbumbukiam, qo oil qamboqóuz,

iz kandambaqape neka khanakhanakh vøqā-etoam.

Ndøgo ùnime꞉-løvú, av qogi qafuap gi꞉-upøgim.

10  *Mbumbukiam-qa Manqat, Keliso-qa yaq-te, nøme āv qane-eín nqǽgo,

“Evézøza!

Ibugukhokhof, manqei-qape-qa zapa, qo qové,

neka yan qakeza zenda voqotē-khakheinam.

11 Yan neka manqei-qape, ndø̀mø-navøém.

Andé ndabua pakha me mé꞉mbevøém.

Geté qo oskia qógót.

12 Yan neka manqei-qape,

andé ndabua me qoté-putøgím

neka andé ndabua khavim-us me qoté-enénd.

Geté qo qakezan, qó-enendák,

neka qoqa yage, gemǿ-navøemák.”

13  *Neka, gê, Mbumbukiam ekeza enzol ezoqa nøme, møndømbó-ein, av nqægo,

“Noqá nakeamo zenda-té qanøqóm.

Até qóqotát, atema no qogi qaqa ezoqam,

kopømba ande av zenda tokhotapak awam nonqo,

qoqa zenda tokhotapak mokho-te vøtaqambú-āb.”?

Āv taoká. Mbumbukiam nqanek manqat, ekeza yo mba mbo-eín.

14  *Yaq gê, enzol ezoqam, ndigu gekhâm? Ndigu nqová. Mbumbukiam-qá sasae ndøgoatún, ndego ezoqa tøkeam-qa vøndō-khofosumatun, ndigu khandi miavmiav tindapem.

2

Ni ndìzi-soqoén, Keliso-qa khandi etoam matev tizi-sanqawem

1 Unimanqatín. Keliso enzol ezoqam ùnime꞉-løvúb. Yaq nakémbá, ni unimanqatin manqat, føgøføgakh bizigeawát, ni qazi-ewagam. Soqaín ndøgo, tizi-køombam. 2  *Manqat ndøgo, Mbumbukiam enzol ezoqam mokho-te, nigi atanakha-zapazapa-za gezø-ein, ndøgo føgákh. Yaq gekha ezoqām ndigu, gimøkuimam, neka o-mba ndapeav vø̄goam, ndigu yaq-fia møndapém, av Mbumbukiam ge꞉-ein. 3  *Ndigu yaq-fia soqaqape gindapem, ndigu nqanek manqat paeveav qagoam, yaq ge zô, ndozo-matavap, ni yaq-fia soqaqape zimǿ-ndapemāk, ni Keliso-qa matev tizi-sanqawem, ndego ni ge꞉khandi꞉n? Āv taoká. Yaq-fia nqosøgeap kandambá tizimø-ndapem. Nqanek khandi꞉nat matev-qa yaq-te, bugukhokhof Evezøza ekeza me꞉manqatám, yaq ndigu ezoqam, gimbo-ewagam, ni-te vø̄-unimanqatintam. 4  *Manqat ndøgo, gimanqatam, Mumbukiam mø̀ndø-unimanqatintám. Matev makhamakha neka umingiap matev vinivinimbá gene-unimanqatintám. Neka ndego até Nqova Mbomambaqape-qá matev mokho-té-a, vø̄-unimanqatintam, ndøgo ezoqa ndezø-etoam, av ekeza poev ndægo.

Yesu ni khandi etoam nonqo ge-ezoqam-ev

5 Manqei-qape ndakinak, taqa yaq-te ni nqazi꞉-manqate, ndøgo megemege-te to꞉fakhan, Mbumbukiam ambá av nqǣgo, enzol ezoqam-qā zenda-tē genøvē, tiokawaeztat. 6  *Āv taoká. Geté Mbumbukiam-qa Manqat-te, ezoqa nøme āv gene-eín nqǽgo,

“Mbumbúkiam! Manqei-qape ezoqam, gigiap-qapé mbá.

Yaq gekha zapâ, qo ndego ndoqombo-matavap?

Neka gekha zapâ, qo ezoqam-ge yo ndoqombo-keoge?

7 Qo ndego ibusa-ibusa nonqo, enzol ezoqam-qá mokho-té qonøvé.

Geté vaev-te, qo mòqo-eqeiú, iz neka megeat matev ande kawa ezoqam-qa wawaq me voqombō-etoam.

8 Neka gigiap ate ndægo, te mokho-te voqotūve.”

Mbumbukiam gigiap ate ndægo, te mokho-te gu꞉ve, ndego gigiap kopo løvuiáv. Geté unimanqatín. Ndakin, ni kopømba mbaín, tiziqeivim av nqægo, gigiap ate nqægo, te mokho-tē qanuvē. 9  *Geté ndǿgo tiziqeiví. Yesu, ndego ibusa-ibusa nonqo, enzol ezoqam-qa mokho-te gu꞉goam, ndego Mbumbukiam kawa ezoqam-qa wawaq, iz neka vizap matev mbo-etoám. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ezoqa ewaqape-te, kuku mbogoám, yaq Yesu ni nonqo vø̄nanim.

10 Mbumbukiam, te mokho-te neka te zapaya gigiap ate nqægo nqago, ndego nakhei kopoav ituza-qa ndøgoám, ndigu te namba yage eqeieqei bemø̄ndapem. Yaq nakémbá, ndego āv qambøe-pøovám nqǽgo: Ekeza Yo, nqosøgeap bendáp, yaq ta mokho-te ndøgo, ndego bemø̄-unimanqatin-khandi-etoam-ezoqam-ev. 11  *Ndego ezoqam, ndego ezoqa manqa-zapa-te ndesungutøzat, neka ndigu ezoqam, ndego ndesungutøzat, ndigu Eve kopó. Yaq nakémbá, ndego mivi mbaín. Geté ndigu namba-qaniap zø-akhayám. 12  *Ndego Mbumbukiam-te, āv gene-eín nqǽgo,

“Nogi namba-qaniap, qoqá yaq-té qaté-zømesimát.

No tiqa wambap-te, qoqa iz nó-eqatát. Ouv qaqayam-ús.”

13  *Neka manqat nøme ge-ein, nqánek,

“No Mbumbukiam-te mbá qatǿ-vintambát.”

Neka nøme nqánek,

“Nqáe! No nqánek. Neka nakheis, Mbumbukiam genø-etoam ngínik.”

14  *Ni manqei-qape ezoqam, kha-ús neka kouk-ús. Yaq nakémbá, até ndegó-a, vømø̄-kha-us-ev neka vømø̄-kouk-us-ev. Tene-ezoqam-év ndǿgo, ndego tenanim, yaq teqa løvøte mokho-te, ndego nqova soqaqape géngiú, ndego løvøte-qa bazaføgakh ndømbogo, 15 neka gekha ezoqām ndigu, tiqa yage-te ate ndægo, løvøte-qa møe mokho-te gu꞉goam, vǿnqovotāz. 16 Ndego ambá av nqǣgo, enzol ezoqam-qa ndøgeavūn. Ndøgo bavokho-qapé. Geté ndego niqa ndøgeavún, ni Eibleem-gi zi nqazigu. 17 Yaq nakémbá, ndego bè-ezoqam-év, matev ate ndægo, neka niqa betēqeivi, ni tegi emekheis nqazigu. Yaq ndego Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqape ndǿgoát, tanakh-matev-ús neka ndaføyamba-qapé, neka ekeza kha Mbumbukiam-te, ande etoam matev me vǿe-nqonqotāv, yaq Mbumbukiam ezoqam-qa manqa-zapazapa vøzømbé-evøzām. 18 Yaq nakémbá, ndego ekezan gepotonumam, khamasim-te gewanimam, ndego kopømbaqapé, ni giní-tøkeát, ni khamasim-te tizimø-wanimat.

3

Yesu gò꞉megeát, Mozes gèpáev

1  *Yaq nakémbá, nogi Klisten nøfuap, zo Mbumbukiam-gi ezoqam, ndego gezø-akha, ni namba tegi ezoqam sa tizimu-goat, zo Yesu mba mbomataváp, ndego Mbumbukiam-ge u-anem neka iziz ezoqam kandambaqape, teqa yaq-te ni ezoqa nqazi꞉-zømesim. 2 Ndego sasae ndaføyamba-qape mbogoám, te-te ndego, geveatav, ate av-té, Mozes Izlael bawan mokho-te, ndigu ande Mbumbukiam-qa khoev me gi꞉goam, sasae ndaføyamba-qape ge꞉goam. 3 Gekha ezoqām ndego, khoev tewev, vizap kandambaqape teqa ndégo tøgó, ambá ndø̄go, khoev-qa ndøgō. Yaq nakémbá, vizap kandambaqape Yesu-qa ndøgó, ambá av nqǣgo, Mozes-qa ndøgō. Zapa ndǿgo, khoev ndégo tewév. 4 Gekha khōev ndøgo, ndøpuate, ezoqa ndøpuán. Geté gigiap ate nqægo, Mbumbukiam ndøkhakheinám. 5  *Unimanqatín. Mozes Izlael ezoqam mokho-te, ndigu ande Mbumbukiam-qa khoev me gi꞉goam, sasae ndaføyamba-qape ndøgoám. Teqa sasae andé nqovønqova me me꞉goám, ta matev-qa yaq-te, vaev-te qafakhan, ndøgo ezoqa ndakin ndi꞉zømesimit. 6 Geté Keliso, ndego viní. Ndego khoev Eve-gé Yó. Ta khoev ndøgo, ekeza khoév. Yaq ndego eqeieqei mbokeogé. Nqanek khoev ní, ni kha føgakh-mba tizi-waniapat neka niqa vintønat matev Keliso-te, taqa yaq-te ni nqazi꞉-khambuvap, bazaføgakh-us vizimbó-geatāt.

Gekha ezoqām ndigu, unimanqatinteav ndigu, ndigu kopømba mbaín, pusup manqei-te timø-oz

7  *Yaq nakémbá, Nqova Mbomambaqape, āv gene-manqaté nqǽgo,

“Zo nqægo khaiya, Mbumbukiam-qa manqa wag tozo-ewagat,

8  *zo sa ndøføgàkhæ᷄z, av zogi atanakha-zapazapa-za gi꞉goam,

ndigu Mbumbukiam-qa manqat gisanqawam

neka ndego khamasim-te vø̄-aumam, ta khøuwa-te ndøgo, leg-av manqei-te giyageapam.”

9 Taqa yaq-te, Mbumbukiam āv gene-manqaté nqǽgo,

“Ndigu no khamasim-té ginø-ambumám, oskiá ndøgo, noqa matev giqeivam, no viav foti leg-av manqei-te qazø-kewagam.

10 Yaq no qaqa nøqavigát ti-te.

Yaq no āv qate-eín nqǽgo,

‘Tiqa matavap-te, oskia ndøyoniáp. Noqa nakhoa ndøgo, no ituza-qa qazøgoam, ndigu qeiviáv.’

11  *Yaq noqa qaqa-te, no manqa mbusa āv qatevé nqǽgo,

‘Ndigu gé-ozák, ta manqei-te ndøgo, ma no amba pusup tæzømbe-etoamɨn.’ ”

12 Nǿfuap! Yaq nakémbá, zo aiyá qagó. Soqaín ndøgo, zo mokho-te, ezoqa nøme tisapi꞉z neka unimanqatin matev vǿ-ivøvēm neka khandi Mbumbukiam, zita vǿe-wuowēm. 13 Geté zo khøuwa ate tæpavpavemat, ndøgo Mbumbukiam “Nqægo khaiya” ndembo-akhayam, zita ndøtøpøzú, yaqyaq-a. Soqaín ndøgo, manqa-zapazapa zo ezoqa nøme tøtubam, yaq vozó-føgakhǣz.

14 Ni Kelisó namba zi꞉tøkuaném, ni unimanqatin matev, av bugukhokhof qazi꞉ndapem, føgøføgakh tizimbo-geageapat, atema vaev-te.

15  *Ni mìziqeivím. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Zo nqægo khaiya, Mbumbukiam-qa manqa wag tozo-ewagat,

zo sa ndøføgàkhæ᷄z, av zogi atanakha-zapazapa-za gi꞉goam, ndigu Mbumbukiam-qa manqat gisanqawam.”

16  *Gê, gekha ezoqâm ndigu, ndigu Mbumbukiam-qa manqa wag giyogem, yaq vø̄sanqawam? Ezoqa ndígu, Mozes mokho-te, Izip manqei-te gindu-fakhaz. 17  *Neka gê, gekha ezoqâm ndigu, Mbumbukiam viav foti qaqa qambogoam ti-te? Ezoqa ndígu, manqa-zapazapa gigoam, neka leg-av manqei-te, løvøte vø̄qeivam. 18 Mbumbukiam manqa mbusa geve, av nqægo, “Ndigu gē-ozāk, ta manqei-te ndøgo, ma no amba pusup tæzømbe-etoamɨn,” yaq gê, ndego gekha ezoqām mé꞉manqatam? Ndígu tené-manqatam, ndigu teqa manqat gisanqawam. 19 Nqanek emanqat, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Ndigu ta manqei-te ndøgo, ma Mbumbukiam amba pusup tezø-etaomɨn, oneav ta zapaya ndǿgo tinigøám: Ndigu unimanqatinteáv.

4

Ni Mbumbukiam-gi ezoqam, pusa zimǿtá

1 Manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam geve, ezoqa teqa pusup manqei-te ti-oz, ndøgo zua ndøgó. Yaq nakémbá. Ni aiyáv qabizigú. Soqaín ndøgo, zo ezoqa nøme nakhoa tøzøte-busøtøvem, neka oneav vozógoāt, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve. 2 Até ní-a, ni nqanek manqat mbomambaqape mìziyogém, av ndigu gi꞉yogem. Geté ti-te ndigu, nqanek manqat ambá av nqǣgo, mø̀ndøzø-tøkē. Zapa ndǿgo, ndigu unimanqatinteáv. 3  *Ni nqazi-unimanqatinat, ni Mbumbukiam-qa pusup manqei-te, ndìzimø-ón. Geté tiqa yaq-te, ndigu unimanqatinteav gigoam, Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo,

“Noqa qaqa-te, no manqa mbusa āv qatevé nqǽgo,

‘Ndigu gé-ozák, ta manqei-te ndøgo, ma no amba pusup tæzømbe-etoamɨn.’ ”

Ndego nqanek manqat ge-ein, oskiá ndøgo, teqa sasae qamømbo-navøem, manqei-qape gekhakheinumat, neka ekezan pusa vø̄ta, ta sasae-te ndøgo.

4  *Mbumbukiam manqei-qape gekhakheinam, yaq khøuwa seven qandap, ta khøuwa-qa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Khøuwa seven qandap, yaq Mbumbukiam pusa ndøtá, sasae ate ndægo gumukhou.” 5  *Geté ta manqat-te ndøgo, bugukhokhof qaziqeivim, Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo, “Ndigu gé-ozák, ta manqei-te ndøgo, ma no amba pusup tæzømbe-etoamɨn.” 6 Nqanek manqa mbusa, Mbumbukiam ezoqam-te geve, pusup manqei-te timø-oz, ndøgo zua ndøgó. Geté ndigu ezoqam, nqanek manqat mbomambaqape bugukhokhof gi-ewagam, ndigu oneáv. Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam-qa manqat, o-mba ndapeáv. 7  *Yaq nakémbá, Mbumbukiam khøuwa nøme ndøzáv, ezoqa timø-oz. Ta khøuwa ndøgo, nqægo khøuwá. Matev ndøgo, leg-av manqei-te qafakhanam, mø̀ndømø-navøém. Nupøkhán mbá. Geté vaev-te, até Deivíd-a, av qazi꞉qeivim, taqa yaq-te, āv gene-eín nqǽgo,

“Zo nqægo khaiya, Mbumbukiam-qa manqa wag tozo-ewagat,

zo sa ndøføgàkhæ᷄z.”

8  *Zosua ndigu amba pusup tezø-etoamɨn, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve, yaq Mbumbukiam taqa zita-te, khøuwa nøme ambá gézavák, ezoqa amba pusup tindapemɨn. 9 Yaq nakémbá, pusup khøuwa zua ndøgó, ni Mbumbukiam-gi ezoqam, ande Sabat khøuwa me tizimø-khantøzem. 10  *Yaq gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa pusup-te temø-on, ndego pusa ndø̀tá, sasae-te, ate av-té, Mbumbukiam ekeza sasae-te pusa ge꞉ta. 11 Yaq nakémbá, ni bazaføgakh bizi-asazét, ndøgo pusup manqei-te bizimø̄-on. Soqaín ndøgo, ni ezoqa nøme, Mbumbukiam-qa manqat tizi-sanqawem neka nakhoa vizimé-busøtøvēm, av ndigu gi꞉busøtøvem.

12  *Mbumbukiam-qa Manqat, nqakhandî꞉át neka bazaføgakh-ús. Gekha nakhag kaiya geøvap yaqyaq-us khobos-qapī ndigu, Mbumbukiam-qa Manqat, tiqa khobos mø̀ndømø-løvúb. Mbumbukiam-qa Manqat sa tunúmá ndǿgo, yaq kha-qa poev matev-a, yaq Nqova-qa poev matev, vømǿqatā. Bazag segé-løwazét, wema ndu꞉søkhoføpit, vømǿkhanāz. Teqa manqat, ezoqam-qa matavap neka poev matev, segé-geveá. 13 Unimanqatín. Gigiap ndøgo, Mbumbukiam gekhakheinam, kopo khonøweáv, te-te. Matev ate ndægo, ndego sùgumu-qeiví. Gigiap ate ndægo, bavokhó qanø-fakhaté, teqa bøi-te. Yaq gekha matēv ndøgo, ni nqazi-matanam, ni bìzi꞉-omøtém.

Yesu, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape

14  *Ni Mbumbukiam-ge iziz ezoqam uni kandambaqape-in nigú. Yesú. Mbumbukiam-gé Yó. Ndego yan uni ova-in-té genøqavíg, atema Eve-te vømø̄fakhan. Yaq nakémbá, ni unimanqatin matev, até bizigeawát, bazaføgakh-ús, ta unimanqatin matev ndøgo, ni ezoqa nqazi꞉-zømesim. 15 Ngenek Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, ndego tanakh matev ndøgó ni-te. Ndego mø̀ndæ-otév, ni manqei-qape ezoqam, ni bazaføgakh khapémbá. Até ndegó-a, khamasim matev ate ndægo, mø̀ndømøndæ-okhoám, ate av-té, ni-te nqæfakhanam. Geté, unimanqatín. Ndego ekezan, manqa-zapa-qase goneáv. 16  *Yaq nakémbá, ni møe mbaín. Mbumbukiam-te zíkhanøgím, ma ekeza qonam nonqo-te ndo꞉qomat. Ndego kuku matev-ús. Yaq ni tanakh matev neka kuku matev tizíqeivát ndǿgo, neka tøke matev vizí-ndapemāt, gekha khøuwa-tē ndøgo, ni te-te tøke-qa tizi-okhoat.

5

1 Gekha Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqapē ndego, Mbumbukiam ezoqa ewaqape mokho-te geveatavɨn, ndego Mbumbukiam-qá sasae ndǿgoát, neka ezoqam-qa manqa-zapazapa zapaya, Mbumbukiam-te søvakha gigiap vǿløvusumāt neka etoam matev vǿgoāt. 2 Ndego ezoqa nøme-te, matev aiyaiyav-té genøgoatún, ndigu Mbumbukiam-qa manqat uni zøtezateav ndigu neka nakhoa eqeieqei pøpøvumav ndigu. Zapa ndǿgo, até ndegó-a, bazaføgakh mbain ezoqám. 3  *Yaq nakémbá, ndego ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-te søvakha gigiap ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa zapaya mbā gene-løvusumatūn, geté ndego até ekeza manqa-zapazapa zapayā-ya, vø̄e-løvusumatun. 4  *Ezoqa kopømba mbaín, ekeza kha sa te-eqa, vømǿ-Mbumbukiam-ge-iziz-ezoqa-kandambaqape-ēv. Geté Mbumbukiam mbo-akhaɨ́n, ndego vømø̄-Mbumbukiam-ge-iziz-ezoqa-kandambaqape-evɨn, ate av-té, Elon gembøe-akha.

5  *Yaq Keliso-qa yaq-te, matev até kopó. Até ndegó-a, ndego ambá av nqǣgo, ekeza kha ge-eqā, vømø̄-Mbumbukiam-ge-iziz-ezoqa-kandambaqape-ev. Geté Mbumbukiam mbo-akhá. Ndego āv gembøe-eín nqǽgo,

“Qo nogé yó.

No nqægo khaiya, nø̀taqa-qave-én.”

6  *Neka manqat nøme-te, Mbumbukiam-qa Manqat mokho-te, ndego āv gene-eín nqǽgo,

“Qo Mbumbukiam-gé iziz ezoqam qógoát. Miavmiáv,

Ate av-té, Melkizedek Mbumbukiam-ge iziz ezoqam ge꞉goam.”

7  *Yesu nqanek manqei-qape-te gegoam, ndego Mbumbukiam-te guligulim neka viam ndøgoám. Akhayam-ús neka eiv-ús. Ndego mø̀ndæ-otév, Mbumbukiam kopømbaqapé, løvøte-te tekhandi꞉v. Yaq Mbumbukiam, teqa akhayam mø̀ndø-ewág. Zapa ndǿgo, ndego ekeza kha, Mbumbukiam-qá mokho-té gunu꞉vé. 8 Ndego Mbumbukiam-ge Yo ambá genegoám. Geté ndego nqosøgeap sègendapát. Yaq ta nqosøgeap mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-qa manqa o-mba ndape-qa yaq-te, otevat vø̄ndap. 9 Yaq ndego matev ate ndægo gumu-matanam, av Mbumbukiam qambøe-pøovam, ndego gèmø-ezoqam-qá-khandi-miavmiav-zapa-év, gekha ezoqām ndigu, teqa manqa o-mba ndimbøe-ndape. 10 Yaq Mbumbukiam ndego ekeza iziz ezoqa kandambaqape vø̄e-veo, ate av-té, Melkizedek Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape ge꞉goam.

Ni ande nakhei nqonqon me, sekemba bizìgu᷄, niqa Klisten matev-te

11 Yesu gemø-Mbumbukiam-ge-manqa-vevezam-ezoqam-ev, kopømba ande av Melkizedek nde꞉go, taqa yaq-te, manqat nøme kandambá ndøgo. Geté, khàpeme꞉-føgákh, zo teizø-ovøyam. Zapa ndǿgo, zoqa yoge matev mø̀ndømø-føgákh. 12  *Zo nupøkhán mbá, qazo-Klisten-ezoqam-ez. Yaq ndakin, zo ambá ezoqa nøme zøte-zømesimín. Geté zo zøkezan, ezoqa nøme nqawa bèzøgó, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat-qa zapa betē-zømesim. Zo ambá lou føgøføgakh zologeɨ́n. Geté zo tete zua zologé. 13 Gekha ezoqām ndego, tete zua ndeloge, ndego nakhasa nqonqonam zua ndøgó neka ndego matev eqeieqei-qa yaq-te otevateáv. 14 Geté lou føgøføgakh ti nonqo ndígu tøgó, ndigu gumufisam. Ezoqam av ngi꞉gu, ekeza matavap, matev eqeieqei-qa yaq-te me꞉-ometimám. Yaq ndakin ndigu kopømbá, segé-geveatát, gekha matev ndøgo, eqeieqeī-a, gekha matev ndøgo, soqain.

6

Aiyáv qabizigú. Soqaín ndøgo, Klisten matev-te tizimø-o꞉an

1 Ni bìzi-apét, Klisten matev-te bizimø̄-findam. Kopømba mbaín, Klisten matev-qa zapa-qa yaq-te mba, oskia tizi꞉-manqatat. Neka kopømba mbaín, taqa yaq-te mba, oskia tizi꞉-manqatat, matev soqøsoqa matanam-te āv khoqoté-qambūq, ndøgo løvøte-te tø-ituqobet, neka Mbumbukiam-te āv khoqoté-unimanqatīn. 2 Neka kopømba mbaín, ibøkha iz upøgim-qa yaq-te neka zenda awam-qa yaq-te neka løvøte-te khandi꞉nat-qa yaq-te neka Mbumbukiam-qa manqa ovøyam-qa yaq-te mba, oskia tizi꞉-manqatat, ndøgo ni yaq-fia soqaqape miav-ak-qape tøni-etoam. 3 Geté ni sà bizi-apét, Mbumbukiam tinitak.

4 Ezoqa nøme ndigu, Mbumbukiam-qa waev mokho-te mø̀ndøgoám, neka teqa kuku matev vø̄e-khamasimam, neka Nqova Mbomambaqape vø̄ndafem. 5 Ndigu Mbumbukiam-qa Manqat, mø̀ndæ-khamasimám, neka mø̀ndø-qeivím, ndøgo qanimav-qapé. Neka ndigu teqa bazaføgakh-qape mø̀ndæzøtéz, ndøgo vaev-te bavokho-qape tøndo-fakhan. 6  *Geté ezoqam av ngi꞉gu, Mbumbukiam zita ti꞉wuowem, kopømba mbaín, nqawa toqo-itub, tete nqawa tiqambuz. Ezoqam av ngi꞉gu, ndigu Mbumbukiam-ge Yo, tae mutui-te, andé nqawá ginǿ-tøkewém neka ezoqa ewaqape-qa bugug-te, mivi-te vǿveēm.

7 Ezoqa nøme, andé manqei eqeieqeí. Qæ ndøgo, qalanqavøemɨn, manqei av nqægo, gèsogɨ́n neka avøe gigiap vø̄-eqaɨn, ti-te ndigu, khae gikhayam. Ezoqam av ngi꞉gu, Mbumbukiam matev mbomømboma zømatanamɨ́n. 8  *Geté gekha ezoqām ndigu, ande khae soqøsoqa me, avøeavøe neka khouwe-khouwe qa-eqaɨn, ndøgo mokho mbain ndøgo, ezoqam av ngi꞉gu, aiyáv giabigú. Mbumbukiam-qa qaqa, avønín gezǿfakhán. Yaq vaev khøuwa-te, khae av nqægo, gésonqotøvém.

9 Nøfuap mbomømboma! Ni manqat av nqægo, ambá qeizømbe-manqaté. Geté ni mø̀tinøtén, zo āv taoká, av nqanek khae soqaqape nqægo. Geté zo zomǿ-khandí꞉z. 10  *Mbumbukiam ambá av nqǣgo, ezoqa soqaqapē. Ndego manqa matev, gembøé-navøemák, sasae ndøgo qazogoat neka kuku ndøgo, te-te vøzø̄goam, zo tegi ezoqam qazozø-tøkeam neka sekemba ndozozø-tøkeet. 11 Niqa poev kandambaqape nqánek: Zo ezoqa ewaqape, bazaføgakh até vø-asøzú, atema vaev-te. Yaq matev ndøgo, zo ndozoto-taza, tøfakhan, tàbezømbe-unimanqatín. 12 Soqaín ndøgo, zo baza tøzøpos. Geté tiqá matev zombópavát, ndigu tiqa unimanqatin matev neka bazaføgakh-us waniap mokho-te, matev mbomømboma timøndapem, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve.

Mbumbukiam matev segégó, av manqa mbusa ge꞉ve

13  *Mbumbukiam Eibleem-te manqa mbusa geve, ndego ekeza iz-té genøvé. Zapa ndǿgo, ezoqa kandambaqape nøme mbaín, teqa iz-te manqa mbusa teve. 14 Ndego Eibleem, āv gembøe-eín nqǽgo, “No unimanqatín nqataqa-manqate. No matev eqeieqei nøtaqá-matanám neka qazi kopoav-qape nøtaqá-etoám.” 15 Yaq Eibleem sògo-kewagám. Sège-qaqavám, yaq matev ndøgo, av Mbumbukiam manqa mbusa gembøeve, vømbō-fakhan. 16 Ezoqa manqa mbusa gi-aumatun, ndigu ezoqa kandambaqape-qá iz-té ginø-aumatún. Yaq ta matev-te ndøgo, ndigu ekeza manqat gè-unimanqatinimín. Soqaín ndøgo, ezoqa tiqa manqat tiqavotømem. 17 Até Mbumbukiám-a, manqa mbusa geve, ndego ezoqa zømesim-qa ndøgoám, av nqægo, ndego gembøépayák. Geté ndigu matev unimé꞉-ndapém, av manqa mbusa gezømbeve. Yaq nakémbá, ndego manqa mbusa, ekeza iz-té genøvé. 18  *Mbumbukiam matev menás gego. Manqat vø̄manqatam-a, manqa mbusa vø̄ve. Yaq nqanek matev menas, gé-enendák. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam kopømba mbaín, meakha manqat temanqatat. Ni av qazi꞉nøten nqægo, ndøgo ni ezoqam, te-te khandi-qa qazibøin, zita nitøpøzú. Yaq ni kopømbaqapé, niqa vintønat Mbumbukiam-te, føgøføgakh zígeatát. Zapa ndǿgo, ni mìzi꞉nøtén, ni matev ndìzimø-ndapém, niqa megemege-te ndo꞉go. 19  *Nqanek nøtenat, andé angølap me me꞉gó, niqa yage-te. Yaq ni zíkøombamák. Geté ni føgøføgakh nigeawát. Ta angølap ndigu, Mbumbukiam-qá khoev mokho-té ginø-ozán, ta kouwat-te ndøgo, ndabua nqo꞉føleap, ma Mbumbukiam nde꞉mia. 20 Yesu ni zapaya, ta kouwat-te ndøgo, é-møndo꞉-ón, vømø̄-Mbumbukiam-ge-iziz-ezoqa-kandambaqape-ev. Yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape oskia ndǿgoát, miavmiáv, av Melkizedek ge꞉goam.

7

Melkizedek-qa yaq-te

1  *Ngenek Melkizedek, Salem* taon-ak-gé kawa ezoqam ndøgoám, neka ndego Mbumbukiam Eqeiwat-Qape-ge iziz ezoqam kandambaqape vø̄goam. Eibleem nakhag-te gendoqavan, ndøgo kawa ezoqa foa gezøkhana, Melkizedek gèmøqát, zenda vømbø̄eve, vømbō-guligulim. 2 Yaq Eibleem gigiap ate ndægo, nakhag-te gendo-upøgim, gèqaqá, qaqageap vømø̄-ten, yaq qatoat kopo, Melkizedek vømbō-etoam. (Melkizedek-qa iz, manqa mokho menás: Nøme, kawa ezoqam ndaføyamba-qapé. Neka nøme, Salem taon-ak-gé kawa ezoqám. Nqanek manqat, mokho nøme nqambógo: Sambi kawa ezoqám.) 3 Melkizedek-ge eve neka evo neka tegi zøzøkha-za-qa yaq-te o teqa qane neka løvøte-qa yaq-te, manqat mbaín. Taqa yaq-te, ndego andé Mbumbukiam-gé Yó. Ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam oskia ndǿgót.

4 Ngenek Melkizedek, ezoqa uni kandambaqape-in ndøgoám. Ni āv qazi꞉qeivím nqǽgo: Eibleem nigi atanakha-zapa kandambaqape ambá genegoám, niqa bawan gendongaz, geté ndego gigiap ate ndægo, nakhag-te gendo-upøgim, gèqaqá, neka ta qaqageap ten-te ndøgo, qatoat kopo, Melkizedek vømbō-etoam. 5  *Unimanqatín. Mozes-qa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo: Gigiap ndøgo, ezoqa gi-upøgimin, bèqaqaemát, qaqageap bemø̄-ten-at. Yaq qatoat kopo, Livai-gí zi bendapemát, ndigu Mbumbukiam tegi iziz ezoqam gi-ab. Ndigu nqanek qatoat, ekeza ezoqam-té gindu-upøgimatún, oskiá ndøgo, atē nginīk-a, Eibleem-gi zi ndigu. 6 Geté ngenek Melkizedek, Livai-gé zeó mbá. Āv taoká. Ndego é-møndo꞉qán. Geté oskiá ndøgo, ndego Livai-ge zeo goneav qagoam, ndego ta qatoat ndøgo, Eibleem gembo-etoam, sège-khatiú. Yaq ndego Eibleem-te, zenda mo꞉vé, vømbō-guligulim, te-te ndego, Mbumbukiam manqa mbusa gembøeve. 7 Ndøgo nake mbaín, av nqægo: Gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme zenda tembøeve, ndego ezoqa kandambaqapé. Teoká ndego, ezoqa nøme, ndego zenda awam matev tendap. 8 Livai-gi zi, ndigu ezoqam-qa qatoat kopo gindapemɨn, ndigu mø̀ndø-pakhaezɨ́n. Geté Melkizedek-qa yaq-te, ndego Eibleem-qa qatoat kopo gendap, Mbumbukiam-qa Manqat einiáv, av nqægo, ndego mø̀ndønanīm. 9 Yaq nakémbá, Eibleem Melkizedek qatoat kopo gembo-etoam, yaq até Livaí-a, andé matev kopo me me꞉gó, oskia ndøgo, ndego ekezan, ezoqam-qa qatoat kopo gendapɨn. 10 Ta khøuwa-te ndøgo, Eibleem Melkizedek geqat, Livai qaneav ndøgoám. Geté Livai, Eibleem ndømanazám. Yaq nakémbá, ndego Livai, ta khøuwa-te ndøgo, andé Eibleem-qá kha mokho-té gunu꞉goám, neka Melkizedek-te, etoam matev vø̄go, Eibleem namba.

Yesu, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqa ndakinak, ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa nøme, bugukhokhof gigoam, ùnime꞉-løvúb

11 Mozes-qa guguna manqat, Izlael ezoqam gindapem, ndøgo āv qane-manqaté nqǽgo: Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa sasae, Livai-gí zi begeawát. Geté ni amba tiqa sasae mokho-te, Mbumbukiam-qa bøi-te tizi-ndaføyamba-enɨn, yaq Mbumbukiam-ge iziz ezoqa nøme, ambá géfakhanák. Geté ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, ndigu kopømba mbaín tinitøke, tizi-ndaføyamba-en. Yaq nakémbá, Mbumbukiam-ge iziz ezoqa nøme bèfakhán. Teqa iziz matev, andé Melkizedek-qá matev me me꞉gó, ambá ndø̄go, ande Elon-qā matēv. 12 Matev tø-enend, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa yaq-te, yaq até guguna manqát-a, bè-enénd, taqa yaq-te. 13 Nigi Evezøza, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqa nøme, ni nqazi꞉-manqate, ndego Livai khagua bawan-ák mbá. Teqa bawan-te, ezoqa kopo mbaín, ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa sasae gigoam. 14  *Ni mìzi꞉nøtén, av nqægo, nigi Evezøza, Zuda khagua bawan mokho-té gunu꞉qán, ndigu Zuda-gi zi. Mozes Mbumbukiam-gi iziz ezoqam ge꞉manqatam, ndego nqanek bawan-qa yaq-te manqateáv. Livai-gí zi mba me꞉manqatám.

Yesu, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam oskia ndǿgót

15 Mbumbukiam-ge iziz ezoqam vini gefakhan, kopømba ande av Melkizedek nde꞉go, yaq ndøgo ni āv qani-nømendím nqǽgo: Matev taqa yaq-te ndøgo, mø̀ndø-enénd. Ndøgo bavokho-qapé. 16 Ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam-qa iz gendap, ndego ambá av nqǣgo, iz āv genendāp, av ezoqam-qa khafeap matev o guguna manqat ndæmanqate. Geté, ndego nqanek iz, khandi miavmiav-qá bazaføgákh genendáp. 17  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa manqat, Keliso-qa yaq-te, āv qane-eín nqǽgo,

“Qo Mbumbukiam-gé iziz ezoqam qógót, miavmiáv,

ate av-té, Melkizedek Mbumbukiam-ge iziz ezoqam ge꞉goam.”

18 Nqanek matev, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Guguna manqat ndøgo, bugukhokhof qagoam, Mbumbukiam gènqagím. Zapa ndǿgo, ndøgo bazaføgakh mbaín. Kopømba mbaín, tønitøke. 19  *Mozes-qa guguna manqat mokho-te, ezoqa kopømba mbaín, ti-ndaføyamba-ez. Geté ndakin, Mbumbukiam nakhoa ndakinak ndømboqoá, ni tizio-tambat. Ta nakhoa ndøgo, ùnime꞉-løvú, Mozes-qa guguna manqat. Yaq ta nakhoa-te ndøgo, ni kopømbaqapé, Mbumbukiam-qá avønin-té qazinǿ-niáv.

20 Mbumbukiam Yesu tege iziz ezoqam geve, yaq ndego manqa mbusa ndøvé, taqa yaq-te. Geté Livai-ak Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa iz gi-upøgim, Mbumbukiam manqa mbusa veeáv. 21  *Geté Yesu tege iziz ezoqam geve, ndego manqa mbusa ndøvé. Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-manqaté nqǽgo,

“Evezøza manqa mbusa, āv genevé nqǽgo:

Qo Mbumbukiam-gé iziz ezoqam qógót. Miavmiáv.”

Yaq ndego matavap gé-enendák. 22  *Mbumbukiam manqa mbusa geve, Yesu tege iziz ezoqam geve, ndøgo ni āv qani-nømendím nqǽgo: Poev ndakinak, Yesu ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, ndøgo ùnime꞉-løvú, av bugukhokhof qægoam. Zapa ndǿgo, ndego ekezan mbokeogé. 23 Neka matev vini nøme nqánek: Ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqam nøme, kopoáv gigoam. Zapa ndǿgo, ndigu mø̀ndø-pakhaezɨ́n, sasae vømø̄-ivøvemɨn. 24 Geté, ndego Yesu, oskia ndǿyagét, yaq ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam-qa sasae, ezoqa nøme-te, sa gékawawaták. 25  *Yaq nakémbá, ndego kopømbaqapé, gekha ezoqām ndigu, te mokho-te Mbumbukiam-te tinduzav, ndego unimé꞉-khandí꞉z. Zapa ndǿgo, ndego miavmiav ndǿyagét, neka ndego Mbumbukiam-te oskia ndǿvi꞉mát, ti zapaya.

Yesu, ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape, kopømbaqapé tinitøke

26 Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape av ngé꞉go geabinimbigú. Zapa ndǿgo, ngenek ezoqam ndaføyamba-qapé. Ndego manqa-zapazapa mbaín neka soqa matev-qase goneáv. Ndego ùnime꞉-vini-év. Ndego āv tiuká, av ni manqa-zapa-us ezoqam nqazi꞉gu. Ndego mø̀ndø-eqanát. Qámbá. Yan mø̀ndømø-løvú. 27  *Ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa nøme, khøuwa kopoav Mbumbukiam-te søvakha gigiap giløvusumatun, bugukhokhof ekeza manqa-zapazapa zapayá gini-løvusumatún, yaq váev, ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa zapaya vø̄løvusumatun. Geté ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam ndakinak, viní. Ndego ekezan zapaya, søvakha gigiap løvusumav tegoat, kopømbá. Zapa ndǿgo, ndego manqa-zapazapa mbaín. Neka ndego ambá av nqǣgo, søvakha gigiap oskia ndøløvusumatūn. Geté ndego kopo me꞉gó. Ate nonqó ge꞉gó, ndego ekeza kha, ande søvakha gigiap løvusam matev me, sa genqonqotav. 28 Ndigu ezoqam, Mozes-qa guguna manqat mokho-te, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda-qa iz gindapem, ndigu manqa-zapazapa-ús. Geté vaev-te, Mbumbukiam ekeza Yo, iziz ezoqa kandambaqape me꞉veó. Ndego ezoqam, Mbumbukiam-qa manqa mbusa mokho-te, nqanek iz gendap, ndego ndaføyamba-qapé. Neka ndego Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, oskia ndǿgót. Miavmiáv.

8

Yesu, ndego Mbumbukiam-gé iziz ezoqa ndakinák, yan-te ngo꞉go

1 Ni manqat qati-manqatavun, gigiap-qape nqánek: Ni Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape av nqægo, nginîgú. Yan-té gono꞉gó. Kawa ezoqam kandambaqape-qá nakeamo zenda-té gemøqóm, ndego Mbumbukiam. 2 Ndego teqa iziz matev, uni Mbumbukiam-qa-khoev-in-té gegó, yan-te nqo꞉go. Ta palai khoev ndøgo, ambá av nqǣgo, ezoqa ndøwevēm, geté Evezøza ndøwév.

3 Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda ate ndi꞉gu, tiqa iz ndǿgo tinindapém: Mbumbukiam-te etoam matev ndǿgoát neka søvakha gigiap vømbó-løvusumāt. Yaq nakémbá, até ndegó-a, nigi Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape, yan-te ngo꞉go, ndego gigiap etoam matev begó, Mbumbukiam-te. Yaq ndego ekeza kha mbo-etoám. 4 Ndego nqanek manqei-qape-te tegonɨn, yaq ndego ambá kopømba mbaín, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam tegonɨn. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa ngîgú, ndigu Mbumbukiam-te etoam matev gigoatun, av Mozes-qa guguna manqat ndæmanqate. 5  *Ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa sasae gigoatun, ndigu yan-qá matev me꞉khamasimatún. Tiqa matev andé yan matev-qá nqovønqová. Até Mbumbukiam-qá khoév-a, manqei-qape-te nqawev, ndøgo andé Mbumbukiam-qá khoev-qá nqovønqová, ndøgo yan-te nqo꞉wev. Ta khøuwa-te ndøgo, Mozes Mbumbukiam-qa palai khoev weve-qa gembogoam, Mbumbukiam ndego āv gembøe-eín nqǽgo, “Palai khoev toqowev, qo gigiap ate ndægo ùni mbøepáev, av no olol-te ndo꞉go, qateqamakh.” 6  *Geté Mbumbukiam-ge iziz ezoqam-qa sasae, Yesu gendap, ndøgo ùnime꞉-løvú, ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqa nøme-qa iziz matev. Até ta poev ndakinák-a, Mbumbukiam ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, Yesu ni-te gendapavun, ndøgo ùnime꞉-løvú, ta poev ndøgo, ibugukhokhof ge-unimanqatin. Zapa ndǿgo, manqa mbusa ndøgo, Mbumbukiam ndakin geve, ndøgo ùnime꞉-løvú, av bugukhokhof ge꞉ve.

7 Poev ndøgo, Mbumbukiam ibugukhokhof ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, eqeieqei tøgønɨn, yaq ambá kopømbá, poev nøme unimanqatinteav tegønɨn. 8  *Geté Mbumbukiam āv geneqeív nqǽgo: Ta poev ndøgo, ibugukhokhof ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, kopømba mbaín tøzøtøke. Zapa ndǿgo, ndigu manqa-zapa-ús. Yaq ndego Evezøza, tegi ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo,

“Nqáe! Khøuwa nqágeav.

Yaq no Izlael ezoqam neka Zuda ezoqam namba, poev ndakinak nó-unimanqatín.

9 Ta poev ndøgo, tæ-unimanqatin, ambá av nqǣgo,

av tigi atanakha-zapazapa-za namba qate-unimanqatin,

ta khøuwa-te ndøgo,

no ndigu pingi qazøndo-geagim neka Izip manqei-te vøtøndō-itub, vøndō-fakhaz.

Ta poev ndøgo, qei-unimanqatinim, ndigu sekemba paeveáv.

Yaq no gènømbo-qasí, ndigu.

10 Geté poev ndakinak, no Izlael ezoqam namba tøte-unimanqatin, av nqǽgo:

Ta khøuwa-te ndøgo, no Evezøza, ndigu noqa guguna manqat,

wema-té qanøzǿ-nqeitám neka mbøni-te vøzømbó-peawām.

Yaq no tigí Mbumbukiam nógoát

neka ndigu nogi ezoqam vǿgoāt.

11 Ndigu ekeza ezoqam neka zifuap, sekemba gé꞉zømesimák neka gezǿ-manqateák, av nqægo,

‘Zo Evezøza vø̀ezøtēz.’

Zapa ndǿgo, ndigu ate ti꞉goat, no é-ndæzøtéz,

ezoqa khasøkhasis nekā ezoqa kandakanda.

12 No tiqa manqa-zapazapa, ndø̀nømbo-navøém

neka gekha matev soqøsoqā gigoam, nombó-matavapák.”

13 Mbumbukiam poev ndakinak-qa yaq-te nde꞉manqate, ndego te-unimanqatin, yaq ndego ta poev ndøgo, bugukhokhof ge-unimanqatin, awenege me꞉vewé. Neka ni mìzi꞉nøtén, gekha gigiap o matēv ndøgo, qa-nqawønege neka sa ndømbevøemet, ndøgo avønín segé-navøém.

9

Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, søvakha gigiap-qa kouk namba, khafeap kouwat-te gi-onɨn

1  *Mbumbukiam bugukhokhof khøuwa, Izlael ezoqam namba poev ge-unimanqatin, yaq ndego mø̀ndæzømás, ande āv kimbøé-vizupāt. Ndigu Mbumbukiam-qá khoev zøgoám, ma gimbøe-vizupam. Palai khoév. Manqei-qape-té qawevám. Ezoqa ndøwevém. 2 Bugukhokhof kouwat-te, ta palai khoev mokho-te ndøugu, lampa asøzam nonqo mu꞉goám neka lou-qase vø̄u-wuøyam. Ta lou-qase-te ndøgo, flawa mo꞉-abám. Mbumbukiam nonqó. Nqanek kouwat, khafeap kouwat mbo-akhaemám. 3  *Ta kouwat-te ndøgo, ndabua sekeqape nøme ndøfaleám, neka taqa zita-te, kouwat nøme vø̄ugoam. Nqanek kouwat, uni khafeap-qape kouwat mbo-akhaemám. 4  *Ta kouwat nøme mokho-te, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo lou-qase mu꞉wuøyám. Gol khakheitáp. Gigiap sisip mbomømboma mboqotam nonqó. Neka mboges ndøgo, Mbumbukiam Izlael ezoqam namba, poev ge-unimanqatin, vø̄u-nqeitavam. Mboges ndøgo, gól gini-gutøvém, neka gigiap vø̄u-nqeitavam. Gigiap misiká: Nøme káp. Ta kap ndøgo, gol khakheitáp. Neka kap-te ndøgo, mana mu꞉nqeitavám. Neka gigiap nøme, Elon-qá tatuág, mbusa ekezan mba qambo-fakhan. Neka nandi vøndøgeap menas, Mbumbukiam-qa guguna manqat qo꞉peaupam, ta mokho-te Mbumbukiam Izlael ezoqam namba poev ge-unimanqatin, vø̄ugoam. 5  *Mboges mumat ndo꞉go, enzol ezoqam taf-us-qá nqovønqova mo꞉goám. Ndigu andé khakhatáp, av nqægo, Mbumbukiam mø̀ndøgoám ndøgo. Enzol ezoqam-qa taf, mboges mumat-té qano-vøndatám. Ta mboges mumat-te ndøgo, Mbumbukiam ezoqam-qa manqa-zapazapa ndøsunguzumám. Geté, ndakin khøuwa eqeieqeí mbá, nqanek gigiap ate ndægo ovøyam nonqo. 6  *Matev āv tønegoám.

Bugukhokhof kouwat-te, ta palai khoev mokho-te ndøugu, khøuwa ate ndæpavpaveam, Mbumbukiam-gí iziz ezoqam ndø-ozín, teqa sasae vø̄gonemɨn. 7  *Geté ta kouwat uni mokho-te-in ndøugu, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape mba ndø-onɨ́n. Viav kopo-te, ndego khøuwa kopo mba me꞉-onɨ́n. Ndego søvakha gigiap-qá kouk ndøndapɨ́n, Mbumbukiam-te etoam matev vømø̄gonɨn. Bugukhokhof, ekeza manqa-zapazapa zapaya møgonɨ́n neka yaq ezoqa nøme-qa manqa-zapazapa zapaya vømø̄gonɨn, ndøgo zøtezateav gigoam, av nqægo, manqa-zapazapā. 8 Nqanek matev mokho-te, Nqova Mbomambaqape, ni āv gini-nømendím nqǽgo: Nqanek palai khoev oskia qawevam neka matev taqa yaq-te oskia vø̄goam, yaq nakhoa mboqoeveáv, zuá, ezoqam Mbumbukiam-te timøfakhaz, ande kouwat uni khafeap-qape-te me vømé-ōz. 9  *Ndøgo ni āv qaninømánd nqǽgo: Etoam matev Mbumbukiam-te, neka søvakha gigiap løvusam matev, kopømba mbaín, tiqa mbøni tøsunguz, neka vǿe-ndaføyamba-ēz, ndigu nqanek matev gigoatun. 10 Nqanek søvakha gigiap løvusam matev neka gekha matev nøme ndøgot, kopømba ande av gekha lou toqolog o gekha ibøkha toqo-iz o āv khoqoté-khakuām, ndøgo mumat matev mbá. Matev av nqægo, sa ndǿgo tønegoám, atema ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam nakhoa ndakinak vø̄-mboqoa.

Keliso ekeza kouk namba, Mbumbukiam-qa megemege-te gemøfakhan

11 Geté ndakin Keliso ndøfakhán. Ndego Mbumbukiam-gé iziz ezoqa kandambaqape ndøfakhán. Matev mbomømboma ndø-ndapavún. Ta palai khoev ndøgo, ma ge꞉-on, ndaføyamba-qapé. Ndøgo ùnime꞉-løvú, ta palai khoev ndøgo, manqei-qape-te nqago. Ndøgo ambá av nqǣgo, manqei-qape ezoqa ndøwevēm. Āv taoká. Ndøgo manqei-qape gigiáp mbá. 12 Ta kouwat uni khafeap-qape mokho-te, Keliso khøuwa kopo mba me꞉-ón. Geté ndego ambá av nqǣgo, naningus o kao-qā kōuk namba me꞉-ōn, Mbumbukiam-te etoam matev nonqo. Āv taoká. Ndego ekeza kóuk namba me꞉-ón, Mbumbukiam-te etoam matev vømø̄go, ni sasa ndønqovotan neka khandi miavmiav vønī-etoam. 13  *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, ezoqam-te, kao neka naningus angana-qá kouk ndøpomoyamɨ́n, neka kao-yu gumu-lonqotøvemɨn, tuqa pakhakh vøzømbō-pomoyamɨn. Yaq gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-qa bøi-te, ande khavim-us me gi꞉goam, nqawa vø̄-eqeieqei-ezɨn. Geté nqanek matev, ndigu mumat-te mbá qanø-sungutazɨ́n. 14  *Geté Keliso-qa kouk viní. Ndøgo ùnime꞉-løvú, nqanek matev. Nqova miav-ak ge-itu, yaq ndego ekeza kha ande etoam matev eqeieqei-qape me ndægo, Mbumbukiam-te genqonqotav, ta kouk ndøgo, ni uni niqa mokho-té qanø-sungutønát. Yaq ni mivi nøme mbaín, niqa manqa-zapazapa-qa yaq-te, ndøgo ni løvøte-te qa-itumbat. Yaq ni kopømbaqapé, Mbumbukiam-qa sasae sizígút, ndego khandi miav-ak Mbumbukiam.

15 Poev ndakinak, Mbumbukiam ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, Keliso mokho-té qanøni-fakhán. Tae mutui-te genanim, ndego ezoqam-qa manqa-zapazapa-qa yaq-te, yaq-fia ndøgó, ndigu ta awenege poev matev mokho-te gu꞉goam, ndøgo Mbumbukiam ibugukhokhof ezoqam namba ge꞉-unimanqatin, neka vø̄nqovotaz. Ndego tenegó ndǿgo: Gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam gezø-akha, khandi miavmiav bendapém, ate av-té, bugukhokhof manqa mbusa ge꞉ve.

16 Ezoqa tenanim, ndego bugukhokhof pepa gepeawam av nqægo, gekha ezoqam teqa gigiap tindapem, yaq vø̀khæqatéq, av nqægo: Ndego unimé꞉-nanim? Yaq váev, ndigu teqa gigiap tindapem. 17 Zapa ndǿgo, ndego ezoqam oskia teyagat, ta pepa ndøgo gepeawam, mokho mbaín. Matev sa ndǿgo, tønéfakhán, ndego tenanim. 18 Yaq nakémbá, até ta bugukhokhof poév-a, Mbumbukiam ezoqa namba ge꞉-unimanqatin, kouk mokho-té qanøfakhán. Søvakha gigiap amba pakhaezateav tøgonɨn, yaq ndøgo ambá kopømba mbaín, tøfakhanɨn. 19  *Ta khøuwa-te ndøgo, Mozes ezoqa Mbumbukiam-qa guguna manqat ate ndægo ge꞉zømesim, ndego kao nakhasam neka naningus angana-qá kouk ndøndáp, ibøkha namba vø̄e-tøkua, Mbumbukiam-qa guguna manqat mbuk-te neka ezoqam-te sasa mo꞉pomoyam. Isop tae esokhó neka sip su køkóuk genepomoyám. 20 Yaq ndego ezoqa gezø-ein, “Nqanek kouk, āv qane-unimanqatintét nqǽgo: Poev ndøgo, Mbumbukiam zo namba ge꞉-unimanqatin, zo ùni mbøepáev.” 21  *Mozes até palai khoev-té-a neka gigiap-te ate ndægo, guligulim nonqo qagoat, kouk āv tene-pomoemám. 22  *Mozes-qa guguna manqat, āv qane-eín nqǽgo: Avønín, gigiap ate ndægo, kóuk qabete-sunguzú, bemø̄-eqeieqei. Zapa ndǿgo, kouk waeveav tøgoat, yaq Mbumbukiam manqa-zapazapa sa gembøé-navøemák.

23  *Ta gigiap ndøgo, palai khoev-te qagoam, āv tini-sunguzumám. Geté nqanek gigiap ate nqægo, nqovønqova mbá. Gigiap eqeieqei, yan-té qano꞉gó. Yaq ta gigiap ova nqo꞉go, kopømba mbaín, søvakha gigiap-qa kouk toqote-sunguz. Geté matev vini begó. Matev kandambaqapé. 24 Keliso ambá av nqǣgo, ta khafeap kouwat-te ndø̄go tenø-ōn, ezoqa zenda gi꞉wevem. Zapa ndǿgo, ta khafeap kouwat ndøgo, nqovønqova mbá. Geté ndego yan-té genø-ón. Yaq ndego Mbumbukiam-qá megemege-té geyá, neka ni zapaya, manqat ndømanqaté. 25 Neka ndego ambá av nqǣgo, ekeza kha khøuwa kopoav nqonqotøve nonqo ndø-ón, kopømba ande av manqei-qape Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape nde꞉go, ndego viav-viav khafeap kouwat-te ge-onɨn, gigiap vini-qa kouk vø̄ndapɨn. 26  *Matev av tægonɨn ndægo, yaq Keliso nqosøgeap ambá khøuwa kopoav mboyogeɨ́n, neka løvøte khøuwa kopoav vø̄qeiviin, manqei-qape ande qæfakhan, atema ndakin. Geté Keliso ndakin khøuwa-te, manqei-qape nqanavøemtet, kopo mba me꞉geavún, ate nonqó, neka ezoqam-qa manqa-zapazapa evøzam nonqo, ekeza kha vø̄nqonqotav. 27 Ezoqa ewaqape, bèpakhaezát. Kopo mé꞉nanimát, yaq Mbumbukiam-qa manqa ovøyam-te bemø̄-itanat. 28 Keliso-qa yaq-te, até kopó: Ndego ekeza kha, kopo me꞉nqonqotáv, neka ezoqa kopoav-qa manqa-zapazapa vø̄-eqa. Yaq nqawa tendoqavan, ndego ambá av nqǣgo, ezoqam-qa manqa-zapazapa zapayā genēgeāv. Geté ndego khandi zǿndapáv, gekha ezoqām ndigu, teqa ndo꞉keoge.

10

Keliso niqa manqa-zapazapa zapaya, ekeza kha genqonqotav, yaq Mbumbukiam-te søvakha gigiap zitøge matev nøme bègo᷄

1 Matev ndøgo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda gimatønumatun, av Mozes-qa guguna manqat ndæmanqate, ndøgo nqovønqova mbá. Uni matev-ín mbá. Ndøgo ni matev mbomømboma mba me꞉nømendím, vaev-te tøfakhanam. Geté, unimanqatín, ndøgo kopømba mbaín, ni taqa yaq-te uni tænømand. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, viav-viav ate ndægo, etoam matev kopo gigoatun, ta matev ndøgo, ezoqa kopømba mbaín, ti꞉-ndaføyamba-ez, ndigu Mbumbukiam-qa avønin-te gizavɨn. 2 Ezoqa amba Mbumbukiam-te søvakha gigiap zitøge matev mokho-te ti꞉-ndaføyamba-ezɨn, yaq gê, ndigu nqanek matev amba zua ndǿgonɨn? Mbaín! Ndigu zua amba gégoák. Zapa ndǿgo, ndigu ezoqam, Mbumbukiam ndimbovizap, ndigu ta matev mokho-te, é-møndø-sunguzɨ́n, yaq ndigu manqa-zapazapa-qa yaq-te, mivi sekemba ambá gégoák. 3 Geté ndigu Mbumbukiam-te viav-viav søvakha gigiap gizitagatun, ndøgo ekeza manqa-zapazapa-qa yaq-te, manqa matev mba zø-eimín. 4  *Zapa ndǿgo, kao neka naningus, tiqa kouk kopømba mbaín, ezoqam-qa manqa-zapazapa tø-evøzam.

5  *Yaq nakémbá, Keliso manqei-qape-te gegeavun, ndego Mbumbukiam āv gembøe-eín nqǽgo,

“Ezoqa qo søvakha gigiap giqando-zitagatun neka etoam matev vøqandō-goatun,

ndøgo qo poeveáv.

Geté qo kha qonø-khakheinám, voqonø̄-etoam.

6 Søvakha gigiap giqando-løvusumatun

neka gekha etoam matev nøme vøqandō-goatun, tiqa manqa-zapazapa evøzam nonqo,

ndøgo qo khaneateáv.

7 Yaq no āv qate-eín nqǽgo:

Nqáe! No mø̀egeavún.

Mbumbukiam-qa Mbuk-te,

manqat ndøpeâwáp, noqa yaq-te.

Mbumbúkiam! No qoqá poev matev gone-qa nøgeavún.”

8 Keliso bugukhokhof, āv gene-eín nqǽgo, “Ezoqa qo søvakha gigiap giqando-zitagatun neka etoam matev vøqandō-goatun neka manqa-zapazapa evøzam nonqo søvakha gigiap vøqandō-løvusumatun, ndøgo qo poeveáv neka khaneateáv.” Ndego nqanek manqat ge-ein, oskiá ndøgo, Mozes-qa guguna manqat qa-ein, av nqægo, matev yà begó. 9 Yaq taqa zita-te, ndego manqat nøme vø̄-ein, “Nqáe! No qoqá poev matev gone-qa nøgeavún.” Nqanek manqat, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Keliso awenege matev, gènøzá. Yaq taqa iziz, matev ndakinak ndømatanám. 10  *Yesu Keliso Mbumbukiam-qa poev gembopaev, neka ekeza kha sa vø̄nqonqotav, ta mokho-te ndøgo, ndego ni mø̀ndø-Mbumbukiam-gí-ezoqam-én. Ate nonqó.

11  *Até Mbumbukiam-gí iziz ezoqam-qá matév-a, khøuwa kopoav matev kopo gigoatun, Mbumbukiam-te søvakha gigiap gimbo-løvusumatun, ta matev ndøgo, kopømba mbaín, ezoqam-qa manqa-zapazapa tø-evøzam. 12 Geté Keliso ezoqam-qa manqa-zapazapa zapaya, ekeza kha genqonqotav, ndego etoam matev kopo mba me꞉matanám, ate nonqó, yaq Mbumbukiam-qa nakeamo zenda-te, vømø̄qom. 13  *Yaq ndøgo Mbumbukiam-qa mo꞉keogé, atema ndego tegi qaqa ezoqam, ande zenda tokhotapak awam nonqo me, te mokho-te vømbøí-āb. 14 Ndego ekeza kha genqonqotav, ta matev kopo mokho-te, ndego ndigu ezoqam até ge-ndaføyamba-éz, ndigu ekezan nonqo genøzøzo.

15 Até Nqova Mbomambaqapé-a, ni-te gè-unimanqatintét, taqa yaq-te. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat taqa yaq-te, bugukhokhof āv qane-eín nqǽgo,

16  *“Evezøza ge-ein: Megemege-te ndo꞉go, no ezoqa namba, poev āv qaté-unimanqatín nqǽgo:

No ndigu noqa guguna manqat, mbøni-té qanøzǿ-nqeitám

neka tiqa wema-te vøzømbó-peawām.”

17  *Yaq taqa zita-te, ndego manqat nøme, āv gene-eín nqǽgo,

“Tiqa manqa-zapazapa neka matev eqeieqei mbain ndøgo,

no sekemba nombó-matavapák.”

18 Yaq nakémbá. Mbumbukiam ezoqam-qa manqa-zapazapa sa qambøe-navøem, yaq søvakha gigiap zitøge matev nøme bègo᷄, te-te, ezoqam-qa manqa-zapazapa zapaya.

Ni unimanqatin matev, até bizigeawát

19  *Nǿfuap! Yaq nakémbá, Yesu-qa kouk mokho-te, ndøgo niqa manqa-zapazapa zapaya qawa, ni ndakin kopømbaqapé, ta kouwat uni khafeap-qape-te, Mbumbukiam-qa avønin-te, sizimǿ-ón. Møe mbaín. Segenimbú-løvuzít. 20  *Yesu ekeza kha genqonqotav, ndego nakhoa ndakinak nimboqoá, neka ndabua vø̄nøza, ta ndabua ndøgo, khafeap kouwat-te qafaleam, ni Mbumbukiam-te qaqatønotam. Ta nakhoa ndakinak, khandi-té qanøløwé꞉t. 21 Ni ndakin Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape ginigu, ndego ndinimbo-kawaevat, ni Mbumbukiam-qa khoev nqazigu, 22  *yaq ni Mbumbukiam-qá avønin-té qabizinø-niáv. Mbøni eqeieqei-té neka unimanqatin matev-ús. Ndego niqa mbøni-te, andé ekeza kouk me nimbi-pomoyám, niqa manqa-zapazapa vønī-evøzam, taqa yaq-te ni mivi qazigoam, neka niqa kha ande ibøkha bæbæs-qape me vønimbī-sunguz. 23 Niqa vintønat Yesu-te, ni ezoqa nqazizømbe-manqate, ni bazaføgakh-us bizigeawát. Qavotam tiá. Zapa ndǿgo, ndego ezoqam, ndego manqa mbusa geve, ndego unimanqatin-qapé. Ndego matev ndø̀matanám, av manqa mbusa ge꞉ve. 24 Ni yaqyaq-a, yà bizi-mataváp, kuku matev-te neka matev mbomømboma gone-te, zita bizī-tøpøzu. 25  *Ni Klisten wambap matev bizi-ivø̀ve᷄m, av ezoqa nøme gi꞉goatun. Geté sizí-pindupát neka zita vizí-tøpazāt. Zo av nqægo nøme mba mo꞉gót. Zapa ndǿgo, zo āv qazøte-qeiví nqǽgo: Evezøza-qa khøuwa, ndego tendoqavan, avønín.

Mbumbukiam-ge Yo, zita toqote-wuao

26  *Ni unimanqatin manqat-qa yaq-te nøtenat qazindapem, gete zita tizi-wuøem neka manqa-zapa-te sekemba tizi-apet, yaq ndøgo etoam matev nøme mbaín, Mbumbukiam tizimbo-etøomem, manqa-zapa evøzam nonqo. 27  *Av tizi꞉gonem, yaq nakhoa nøme mbaín. Ni manqa ovøyam-qa neka gøina tatas-qape-qa mba zimbøe-keogé, møe-ús, ta gøinam ndøgo, ndigu tøngiæzo, ndigu Mbumbukiam ndisanqawe. 28  *Zo mø̀zøte-zøtéz. Gekha ezoqām ndego, Mozes-qa guguna manqat gesanqao, yaq bøi vizu ezoqa menas o misika teqa matev giqeivim, yaq ndego ezoqam, yà benaním. Kopømba mbaín, tanakh timbogonem. 29  *Yaq ge zô, ndozo-matavap? Ezoqa Mbumbukiam-ge Yo tetokhonav neka teqa kouk, khokho gigiap vǿe-vēo, ta kouk ndøgo, Yesu ezoqa namba poev ndakinak ge꞉-unimanqatin, neka ta mokho-te, ndego ezoqam, ge-Mbumbukiam-ge-nakhasam-ev, neka ndego Nqova Mbomambaqape-qa yaq-te ngenøgim manqat ndemanqate, te mokho-te ndego, Mbumbukiam-qa kuku matev ge꞉-otev; av nde꞉matanam, ndego yaq-fia gekha nqosøgeap ndǿndāp? Ndego yaq-fia unimé꞉-soqá tendap. Ndøgo unimé꞉-løvú, av tiqa yaq-fia ndægo, ndigu Mozes-qa guguna manqat gimøkuimam. 30  *Zapa ndǿgo, ni ndego mìzi꞉nøtén, ndego manqat ge-ein, av nqægo, “Ezoqam nó, ezoqam-qa manqa-zapazapa nqæqavøiwat neka yaq-fia nqǣtāwāt.” Ndego ezoqam, Mbumbukiám. Neka Mbumbukiam-qa Manqat nøme, āv qane-eín nqǽgo, “Evezøza ekeza ezoqam manqa ovøyam-té genǿ-áb.” 31 Unimanqatín. Ti-te ndigu unimé꞉-soqá, møe-ús, ndigu Mbumbukiam-qa zenda-te timø-o꞉az, ndego khandi miav-ak Mbumbukiam.

Ni bazaføgakh-us bizi-waniáp, niqa unimanqatin-te

32 Gèmbo-mataváp. Ta khøuwa-te ndøgo, zo unimanqatin manqat, ande waev me qazøte-qeivim, zo viniv neka potonam matev kandambá qazondapat. Geté zo bazaføgakh-us zowaniapám. 33 Zo ezoqa nøme mø̀ndø-ngenøzotám, ezoqa ewaqape-qa bugug-te, neka yage føgakh vøzø̄-etoumam. Neka zo ezoqa nøme, zo ndigu mòzozø-tøkeám, ndigu viniv gi-upøgimam. 34  *Klisten ezoqa nøme, ndimbula mokho-te ginqeitaz, zo ti-te ndigu, tanakh zøgoám neka vozozø̄-tøkeam. Neka ezoqa zoqa gigiap gizø-upøgimam, zo sòzozø-takám. Khanakhanakh-ús. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, zo ande gigiap nøme me, nandøzø̂gó. Ndøgo ùnime꞉-løvú, av gigiap nøme, gizømbe-upøgimam. Zapa ndǿgo, ta gigiap ndøgo, miav-ak-qapé.

35 Yaq nakémbá, zoqa unimanqatin matev, ndønqagìme᷄m. Zapa ndǿgo, taqa yaq-fia kandambá tantáv. 36 Zo føgøføgakh ndøwaniáp. Yaq zo Mbumbukiam-qa poev tozombo-pavat, zo matev zóndapém, av manqa mbusa ge꞉ve. 37  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Khøuwa avønín.

Yaq ndego ezoqam, tegeav, gégeáv.

Ndego khøuwa géføløtazák.”

38 Neka Mbumbukiam, manqat nøme āv gene-eín nqǽgo,

“Noge ezoqam ndǿgo tené-ndaføyamba-év, te-unimanqatintat.

Yaq géyagét.

Geté teqambun, no tenøuvan,

no khanakhanakh mbaín, te-te.”

39 Ni āv tiuká, av ezoqam ndi꞉gu, tiqambuz, neka vǿsoqoēz. Geté ni unimanqatin matev, bazaføgakh-us zigeawát, neka vizimǿ-khandī꞉n.

11

Toqo-unimanqatin, ndøgo gekhâm?

1  *Unimanqatin matev, av nqǽgo: Toqo-unimanqatin, yaq soqoté-qatéq, matev ndøgo, Mbumbukiam-te ndoqoto-taqa, tøfakhan, ndøgo ndø̀fakhán. Toqo-unimanqatin, yaq soqoté-qatéq, matev ndøgo, bøi qeivupav ndøgo, ndø̂gó. 2 Mbumbukiam nigi atanakha-zapazapa-za, eqeieqei tiqa unimanqatin matev zapayá genezæbám.

3  *Unimanqatin matev mokho-te, ni āv qazi꞉qeiví nqǽgo: Manqei-qape ate nqægo, Mbumbukiam ekeza manqát gene-khakheinám, neka gigiap ndøgo, nqazi-qeivi, ndǿgo tøndo-fakhanám, ta gigiap ndøgo, qeivupav ndøgo.

Eibol neka Inok neka Noa, Mbumbukiam gi-unimanqatintam

4  *Áv khanégo, Mbumbukiam Eibol-qa etoam matev, mbomambaqape ge꞉veo, getē Kein-qa etoam matev, soqain me꞉veō? Zapa nqánek: Eibol gè-unimanqatín. Yaq ta zapaya ndøgo, Mbumbukiam ndego ezoqa ndaføyamba-qape me꞉veó, neka teqa-etoam matev vø̄khatiu. Eibol mø̀ndønaním. Geté até ndakín-a, teqa matev, ni unimanqatin matev-qa yaq-te me꞉nømendím.

5  *Áv khanégo, Mbumbukiam Inok ekezan-te gekhato, yaq ndego løvøte qeiviav qagoam? Zapa nqánek: Inok gè-unimanqatín. Yaq ezoqa amba mbøevawém. Geté ometeáv. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam gèndáf. Teqa yaq-te, ndego ndafeav qagoam, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo: Mbumbukiam khanakhanakh mbogoám, teqa yage-qa yaq-te. 6 Ezoqa unimanqatin mbain tegoat, ndego kopømba mbaín, Mbumbukiam-te khanakhanakh tego. Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-te tewav, ndego yà be-unimanqatín, av nqægo, Mbumbukiam ndêgō, neka ndego yaq-fia eqeieqei zǿ-etoám, ezoqam ndigu, teqa ndivao.

7  *Áv khanégo, Noa khagua-qape gekhakheinam, av Mbumbukiam gembøe-ein, yaq ekeza ezoqa namba vø̄e-khandi꞉z, ndigu khoev-te gi꞉yagam? Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín neka Mbumbukiam-qa manqat o-mba mbøendáp, ndego ge-ein av nqægo, ezoqa tengiæzo, oskiá ndøgo, ndego bugukhokhof matev-qase qeiviav qagoam. Yaq teqa unimanqatin matev mokho-te, ndego manqei-qape ezoqam, āv genezømás nqǽgo: Tiqa manqa-zapazapa khàpumu-khouwév. Geté ndego ekezan, Mbumbukiam ndaføyamba-qape me꞉veó, teqa unimanqatin matev zapaya.

Eibleem neka Sæla, Mbumbukiam gi-unimanqatintam

8  *Áv khanégo, Eibleem Mbumbukiam-qa manqa o-mba gembøendap, gembo-akha, yaq ekeza manqei vø̄-ivav, manqei vini sasa ndøwav, ma Mbumbukiam manqa mbusa gembøeve, temøndap? Zapa nqánek: Ndego Mbumbukiam gè-unimanqatín, oskiá ndøgo, ndego otevateav qagoam, ma te꞉ma. 9  *Ndego Mbumbukiam sège-unimanqatintám, neka manqei vini-ak namba vø̄e-yagam, ta manqei-te ndøgo, Mbumbukiam manqa mbusa gembøeve, tembo-etoam. Yaq ndego palai khoev mbá gene-yageapám. Até yo neka zeo, Aezek neka Zekop, ndigu Mbumbukiam-qa manqa mbusa kopo gindapem, palai khoév gini-yageapám. 10 Eibleem taon kandambaqape-qa mbøe-kewagám, ta taon ndøgo, miavmiav bazaføgakh-us ndøgo, ndøgo Mbumbukiam ekezan gepøoa neka vø̄khakheinam.

11  *Yaq áv khanégo, Eibleem zas namba, Sæla, nakhasam gezøqan, oskiā ndøgo, gumu-lawaqape-ev neka tegu zas sog vø̄goam? Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín. Ndego mø̀ndø-unimanqatín, av nqægo, Mbumbukiam matev ndø̀matanám, av manqa mbusa ge꞉ve. 12  *Ta khøuwa-te ndøgo, ngenek ezoqam, andē løvøte yaq-te, mø̀ndømø-itán. Geté ndego ezoqa kopo, zi kopoav-qapé gimbo-fakhaz. Andé ndukú, khaiya-te nqo꞉go, neka andé ndivínd, ndøgeg-te ndigu. Kopømba mbaín, toqo-gevebam.

13  *Nginik ezoqa ate ngi꞉gu, Mbumbukiam oskia ndø-unimanqatintám, até vømø̄-pakhaez. Ndigu ekezan, matev upøgipøteáv, Mbumbukiam manqa mbusa gezømbeve. Ndigu ta matev ndøgo, andé qámbá qiqeivam. Ndigu mø̀ndæzøtéz, vaev-te ndø̀mø-fakhanám, neka ndigu khanakhanákh, taqa yaq-te. Ndigu manqat mø̀ndø-vøndøzumám, av nqægo, nqanek manqei-qape-te, ndigu mo-manqei-aním mbá. Geté ndigu andé okha mba me me꞉geavún. 14 Gekha ezoqām ndigu, manqat av ndi꞉manqate, ndigu āv gini-nømendím nqǽgo: Ndigu manqei-qa, zua ndøvawét, ma ti꞉yagat. 15 Nigi atanakha-zapazapa-za, amba ta manqei-qa yaq-te ti꞉manqateɨn, ma gi꞉geavun, yaq ndigu ambá kopømbá, nango tivesezɨn. 16 Geté ndigu manqei mbomambaqape-qa mbøe-esupám. Ndøgo yan-té qano꞉gó. Ta manqei ndøgo, ùnime꞉-løvú, nqanek manqei-qape. Yaq nakémbá, ndigu Mbumbukiam, “nigi Mbumbukiam” gimbo-akhaemam, ndego mivi mbaín, taqa yaq-te. Zapa ndǿgo, ndego yan-te nqo꞉go, taon mbomambaqape zøkhakheinám.

17  *Mbumbukiam Eibleem khamasim-te geve, yaq ndego ekeza yo kopo, Aezek, amba telavawɨn, etoam matev vø̄gonɨn, ndego sège-unimanqatín, av nqægo: Mbumbukiam kopømbaqapé, tege yo segé-khandí꞉v, teqa yaq-te manqa mbusa geve. 18 Teqa yaq-te, Mbumbukiam āv gembøe-eín nqǽgo, “Qogi qazi, Aezek mokho-té ginøqá-fakház.” 19  *Eibleem āv gene-matøvém nqǽgo: Yo tembonanim, ság, Mbumbukiam kopømbaqapé, løvøte-te nqawa segé-khandí꞉v. Yaq unimanqatín. Tege yo, andé løvøte-te mé gemøndæ-khandí꞉v.

Aezek neka Zekop neka Zosef, Mbumbukiam gi-unimanqatintam

20  *Yaq áv khanégo, Aezek tegi nakhei angana menas, Zekop neka Isao, zenda gezømbove, neka megemege-qa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat vøzø̄-vevezam? Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín.

21  *Yaq áv khanégo, Zekop Zosef-gi nakhei angana menas zenda gezømbove, tiqa yaq-te Mbumbukiam-te vø̄guligulim, ndego løvøte yaq-te gemø-itan. Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín. Tatuág genø-tøpafám, neka Mbumbukiam-qa iz vø̄-eqatat.

22  *Yaq áv khanégo, Zosef løvøte gekhatoat, ndego Izlael ezoqam-qa yaq-te ge-ein, ndigu Izip manqei-te tifakhaz, yaq ndego manqa vøzø̄-løvua, av nqægo, “Noqa bazag vø̀-upatét, manqei tozo-ivøvem?” Ndego nqanek manqat tene-eín ndǿgo: Ndego gè-unimanqatín, Mbumbukiam matev ndø̀gó, av manqa mbusa ge꞉ve.

Mozes Mbumbukiam ge-unimanqatintam

23  *Yaq áv khanégo, Mozes geqan, yaq tegi evøndipakha løvøyak misika gikhonøwem? Zapa nqánek: Ndigu gè-unimanqatiním. Ndigu mø̀ndø-qeivím, ndego opønakam mbomambaqapé. Yaq ndigu møe goneáv. Kawa ezoqam-qa manqat sège-ogím, ndego ge-ein av nqægo, nakhei angana ndakin ngiqanet, yà bezitøgē.

24 Yaq áv khanégo, ndego Mozes gumu-khouwev, poeveav qagoam, ezoqa ndego Felo-gu yu-ge yo tivewem, ndego Izip ezoqam-ge kawa? Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín. 25 Ndego poev tømbogoám ndǿgo: Mbumbukiam-gi ezoqa namba, potonam matev sugumú-ndapét, ambá ndø̄go, Izip ezoqa namba, khøuwa khapelavøqasi-te, manqa-zapa matanam-te sa tuzumbu-gøupat. 26 Ndego āv gene-matøvém nqǽgo: Ngenøgim matev tendap, av Keliso ge꞉ndap, ndøgo qanimáv, ambá ndø̄go, Izip ezoqam-qa gigiap kopoav-qape tømbo-gøupat. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-qa yaq-fia-qa mbovawát.

27 Yaq áv khanégo, Mozes Izip manqei ge-ivav neka Izip kawa ezoqam-qa qaqa møe goneav vø̄goam? Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín. Ndego bazaføgakh-us ndøyám. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-te, ndego ezoqa ometupav ndego, āv tenetawám, av ndego amba te-ometɨn.

28  *Yaq áv khanégo, Mozes Zu ezoqam manqa gezø-løvua, Pasova lou loge matev tigonem neka søvakha gigiap-qa kouk mboqog-te vō꞉gɨam. Zapa nqánek: Ndego gè-unimanqatín. Soqaín ndøgo, ndego enzol ezoqam, ezoqa ndengiæzoat, tigi nakhei angana bugukhokhof giqanat, pakhapakha tezø-khaneam.

Ezoqa vinivinimba nøme, Mbumbukiam gi-unimanqatintam

29  *Áv khanégo, Izlael ezoqam, Ndaola Køkouk-te gitanqa, kopømba ande av manqei pap-te toqotema. Zapa nqánek: Ndigu gè-unimanqatiním. Geté yaq Izip ezoqam gi꞉khamasem, ndigu gègeoním, vø̄pakhaez.

30  *Yaq áv khanégo, Zeliko taon-qa uta qanqoe? Zapa nqánek: Izlael ezoqam, Mbumbukiam-qa manqat gè-unimanqatiním, neka Zeliko taon khøuwa seven vø̄khøogumam, taon-qa uta vø̄nqoe.

31  *Yaq áv khanégo, ndugu mambe sævam, Leiab, bøibøi ezoqa khoev guzø-ein, sambi-us, neka Zeliko ezoqa nøme namba nanimateav vø̄goam, ndigu Mbumbukiam-qa manqat giqavotøvem? Zapa nqánek: Ndugu gè-unimanqatín.

32  *Ezoqa nøme ndîgú, ezoqam av ngi꞉gu. Kopoáv. Geté no khøuwa khàpe nømbe-elavøqasi-íz, Gideon neka Balak neka Samson neka Zefta neka Deivid neka Samuel neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, tiqa emanqat tæzømbe-vototupit. 33  *Nøme ndigu, bawan nøme namba, nakhag-te ginøfeapam, tiqa unimanqatin matev mokho-te, gèpitáz. Neka nøme ndigu, ezoqa nøme matev eqeieqei-té ginøzø-nøzøgimám, neka nøme ndigu, matev ndøgo, av Mbumbukiam manqa mbusa gizømbe-aumam, vø̄-upøgimam. Ezoqa nøme ndigu, layon manqa-nqa zøtokemám. Yaq ndigu foqobumáv, vǿe-pakhaēz. 34  *Neka nøme ndigu, gøinam tatas-te gigoam, ndøgo ngiæzoateáv. Neka nøme ndigu, nakhag-te gigoam, yaq-ak-gi nakhag kaiya, ndigu zitøgemáv. Nøme ndigu, bazaføgakh mbaín. Geté Mbumbukiam bazaføgakh zø-etoám. Nøme ndigu, nakhag-te anøzi ndøgoám, neka bawan nøme-gi nakhag ezoqam vø̄ngeasumam. 35  *Sakhei nøme ndigu, Mbumbukiam gi-unimanqatintam, ekeza ezoqam gizø-pakhaetam, nango mø̀ndøzø-khandí꞉z.

Ezoqa nøme ndigu, gi-unimanqatintam, nqosøgeap gizø-etoumam, ndigu sège-upøgimám, vø̄pakhaez. Ndigu Mbumbukiam naopøteáv, yaq sègezøták. Zapa ndǿgo, ndigu āv gini-matavupám nqǽgo: Tipakhaez, ndigu gékhandí꞉z, neka yage mbomambaqape nøme mba vømóndapēm. 36  *Ezoqa nøme ndigu, gèngenøzotám neka vø̄febumam. Neka nøme ndigu, auli sén gini-løvønøvemám, ndimbula-te vø̄nqeisumam. 37  *Nøme ndigu, nandí gini-poubám, vø̄pakhaez. Nøme ndigu, gèqaqabám. Neka nøme ndigu, nakhag kaiyá gini-zitagám. Nøme ndigu, ndabua eqeieqei mbaín. Ndigu sip o naningus ngusum mba ndø-usupám. Nøme ndigu zenda-zenda mbá neka yage soqaín segendapát, ezoqa matev soqøsoqa vøzø̄-matønumam. 38 Nøme ndigu, khoev mbaín. Leg-av manqei neka manqei pøpotap-té sege-okhoám, nandi nqa o manqei ozap-te vø̄yageapam. Ezoqa nøme, nqanek manqei-qape-te ngiyage, ndigu eqeieqeí mbá, ezoqa av ngi꞉gu, ti namba ti꞉yagat.

39 Nginik ezoqa ate ngi꞉gu, Mbumbukiam gi-unimanqatintam, ndego eqeieqei me꞉zæbám. Geté ndigu ekezan, matev ndapeáv, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve. 40 Zapa ndǿgo, matev ndøgo, Mbumbukiam ni nonqo gepøoa, ndøgo ùnime꞉-løvú, av bugukhokhof qægoam. Yaq nakémbá, ndigu ni namba, khæ zí-ndaføyamba-én.

12

Ni Yesu mba bizimbo-mataváp, viniv tøni-fakhanumat

1  *Nginik ezoqa ate ndi꞉gu, ni andé ozoz me me꞉khøogønát, neka unimanqatin matev-qa yaq-te ngī꞉nø̄mēndīm. Yaq nakémbá, matev ate ndægo é-bizi-vingitáv, ndøgo ni unimanqatin-te nqatokonat, neka manqa-zapazapa ate ndægo, ndøgo ni nakhamas-te ande ka me ndizi꞉-ndapem. Yaq fifingiap-te, niqa megemege-te nqo꞉go, sizí-bøitít. Ni bizimø̀-vøu᷄n. 2 Niqa bøi, Yesu-te mbá qabenø-føgakhát. Ndego niqa unimanqatin matev-qá zapá. Te mokho-te, ni iziz sizimǿ-khanøzém. Tae mutui-te gitøkewem, ndego nqosøgeap sège-eqá, neka até mivi matév-a, gimbo-etøomem, vø̄ndap. Zapa ndǿgo, ndego é-møndæ-otév, vaev-te, Mbumbukiam khanakhanakh mbó-etoám. Yaq ndego Mbumbukiam-qa nakeamo zenda-te vømø̄qom.

3 Zo Yesu mbomataváp. Manqa-zapa-us ezoqam, mivi gimbo-etoumat neka matev soqøsoqa vømbō-matønumat, ndego sègendáp. Yaq nakémbá, zo baza bezø̀po᷄s neka mø̀vøu᷄z.

Viniv tøni-fakhanumat, ndøgo Mbumbukiam ni gè꞉guguná

4 Zoqa nøfe-te, manqa-zapa namba, zoqa kouk waeveáv, vozō-pakhaez. 5  *Geté zo mbøni zøvaév. Gê, zo Mbumbukiam-qa manqat gezømbó-navøem, ndego zo ndezø-manqate, zo tegi nakheis ndozogo, av nqægo?

“Noge yo, qo Evezøza-qa guguna manqat betaqambo-qàsi᷄꞉v.

Neka ndø̀vøu᷄q, ndego qo teqaponqom.

6 Zapa ndǿgo, ezoqa ndigu, Evezøza kuku ndømbogo ti-te,

ndigu gèguguzá, neka yaq-fia nqosøgeap zø-etoamɨ́n,

ndigu ekeza nakheis ndezæza.”

7  *Yaq nakémbá, viniv matev tøzø-fakhanumat, zo sège-eqatét. Zapa ndǿgo, ta matev mokho-te ndøgo, Mbumbukiam zo gèguguzá. Ndøgo zo āv qane-zømesím nqǽgo: Zo Mbumbukiam-gí nakheís. Gê, nakheis tígu, eve gugubumav ndigu? Mbaín. 8 Zo zøve guguzaeav tøgoat, av nakheis nøme nde꞉guguza, yaq zo uni ekeza nakheis-ín mbá. Zo andé mambe nakheís. 9 Nigi manqei-qape tat-za, ni mø̀ndø-gugumbumám, yaq ni vizizø̄-vizupam. Yaq nakémbá, nigi Tat, ndego yan-te ngo꞉go, ni teqa mokho-te, nøme mba bizu꞉gú. Av tizi꞉gonem, ni khandi zíndapém. 10 Nigi manqei-qape tat-za, ni āv tini-gugumbumám, av ekezan eqeieqei gi꞉vewam. Khøuwa andé khapémbá. Geté Mbumbukiam mø̀ndæ-otév, gekha matev eqeieqei, ni-te. Ndego ni ngeguguna, ni tøke-qa nigú. Yaq ni ndaføyamba tàbizi꞉gú, av ekezan nde꞉go. 11  * Ezoqa teguguq, ta khøuwa-te ndøgo, qo khanakhanakh mbaín. Ndøgo mbøni nqosøgeap-ús. Geté vaev-te, ndigu mokho zǿfakhán, guguna manqat gindapem. Tiqa yage sambi-ús neka ndaføyamba-qapé segégoát.

Ni bazaføgakh bizi-asazét, Klisten matev-te

12  *Yaq nakémbá, zo pingi qazø-wauwauam, neka manazap vøzø̄-soqøsoqoam, zo bazaføgakh nango, vø̀-asáz. 13  *Neka ndø-onìmi᷄t. Geté ndaføyambá sege-apét. Soqaín ndøgo, gømig ndigu, gizø-wauwau-ezam, ate nonqo tizømbe-qambunim. Geté nqawa bèzø-eqeieqei-éz.

14 Zo bazaføgakh ndø-asazét. Ezoqa ewaqape namba, sambi matev-té qayagé, neka āv tøneyagé, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, av nqægo yageav tøgoat, ndego Evezøza gé-ometák. 15 Zo aiyá qagó. Soqaín ndøgo, Mbumbukiam-qa kuku matev zita tøzøte-wuøem. Neka soqaín ndøgo, zo mokho-te, ande gigiap khaqain-qape me vǿefakhān-a, vǿpanqavøēm, yaq zo Klisten bawan ezoqam kopoav vǿngiæzō. 16  *Zo aiyá qagó. Soqaín ndøgo, zo ezoqa nøme, mambe tøzøte-okhoat o Isao-qa tøzøte-qeivim, ndego Mbumbukiam zita ge꞉wuao. Ndego Isao, yo-khøuwá. Yaq tege eve tumu-lawaqape-evɨn, ndego ambá zenda mbøeveɨ́n, vømbō-guligulimɨn. Geté Isao gèmbøeqasí. Yaq ta matev ndøgo, gèwí. Eveqase mbo-etoám. Lou zapayá gembøe-etoám. 17  *Zo mø̀zøte-zøtéz. Vaev-te, ndego mø̀ndømbo-poé, amba eve-qa guliguli matev tendapɨn. Geté eve, āv gembøe-eín nqǽgo, “Nakhoa mbaín, toqondap.” Yaq Isao sègevín. Ndego poev ùni mbøemát, eve-qa guliguli matev tendapɨn. Geté nakhoa mbaín, matev nango vǿe-enēnd, ndøgo gematanam.

Ni Zayon manqei pøyat-té qazinø-fakhán, ambá ndø̄go, Sainai olol-tē qazinø-fakhān

18  *Zo Mbumbukiam qazøte-zøtez, zo ambá av nqǣgo, Sainai olol-tē qazonø-fakhāz, av Izlael ezoqam gi꞉fakhaz, Mbumbukiam Mozes guguna manqat gembo-etoam. Ta olol ndøgo, manqei-qape olól. Ta khøuwa-te ndøgo, ndigu olol wageap-us ndøqeivím, neka bøivun vøzø̄-bøi, neka mbe vøzø̄fakhan. Møe-ús. 19  *Kipi wag kandambaqape zøwagát neka manqa wag vøzø̄-manqatat. Izlael ezoqam nqanek manqa wag giyogem, ndigu møe kandambá. Yaq ndigu Mozes āv gimbøe-viømém nqǽgo, “Mbumbukiam manqat kopo nøme bemanqàte᷄.” 20  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ndigu āv gezømbe-eín nqǽgo, “Gekha gigiāp ndøgo, olol tøkhanaz, ndøgo løvøte beqeív, oskiá ndøgo, ezoqam o søvakha gigiap tigoat. Nandí giabiti-pouzá, løvøte bēqeivim.” Yaq ti-te ndigu, nqanek manqat khàpumu-føgákh. 21  *Matev ndøgo giqeivim, olol-te qafakhan, ndigu møe kandambá gigonem. Até Mozés-a, āv gene-eín nqǽgo, “No møe kandambá. Kha sùgunumbu-wageapét.”

22 Geté zo viní. Zo ambá av nqǣgo, Sainai olol-tē qazonø-fakhāz. Geté zo Zayon manqei poyat-té qazonø-fakház. Zo khandi Mbumbukiam-qá Zelusalem taon-té qazomø-fakház, yan-te nqo꞉go. Zo ndǿgo tozomø-fakház, ma enzol ezoqam taosen-taosen, khanakhanakh-us ndimøvøza. 23 Zo Mbumbukiam-gi nakheis-qá møvøna-té qazomø-fakház. Nginik ezoqam, andé Mbumbukiam-gí nakhei bugukhokhof qaniap me me꞉gó, zo namba. Neka zoqa iziz, yan-té qano-peawáp. Neka zo Mbumbukiam-té qazonø-fakház, ndego ezoqa ewaqape-qa manqa ovøyam te-ewag. Neka zo ndǿgo tozomø-fakház, ma ndigu ezoqa mbomømboma gi꞉goam, ndigu Mbumbukiam ge-ndaføyamba-ez, tigi nqova ndakin te namba ndigu. 24  *Zo Yesu-té qazonø-fakház, te mokho-te, Mbumbukiam ezoqa namba, poev ndakinak ge-unimanqatin. Neka zo ndǿgo tozomø-fakház, ma zo ande teqa kouk me gizømbo-pomoyam. Ta kouk-qa manqat, Eibol-qa kouk-qa manqat, ùnime꞉-løvuám. Ndøgo ambá av nqǣgo, yaq-fia tawat-qa ndø-akhayám. Geté ndøgo ni manqa-zapazapa evøzam-qa yaq-té qanimbi-manqaté.

25  *Yaq nakémbá, zo aiyá qagó. Zo ndego ndøsanqàwe᷄, ndemanqate. Ndigu ezoqam, ndego gisanqawam, ndego nqanek manqei-qape-te gegugubam, yaq-fia mø̀ndø-ndapém, leg-av manqei-te gipakhaetat. Yaq ni yaq-fia nøme mba zióndapém, ni ndego zita tizi꞉-wuowem, ndego yan-te ndenindo-manqate. 26  *Ta khøuwa-te ndøgo, manqei ndøkukuvøém, Mbumbukiam-qa manqa wag zapaya. Geté ndakin khøuwa-qa yaq-te, Mbumbukiam manqa mbusa āv genevé nqǽgo, “No manqei nqawá qatǿ-kukugím. Geté manqei-qape mbá mbá. Até yán-a, søtumú-kukugím.” 27 Mbumbukiam ge-ein av nqægo, ndego manqei nqawa tekukugim, taqa manqa mokho nqánek: Gigiap ate nqægo, ndego gekhakheinam, segé-kukugím, vømǿ-soqøsoqoām. Ndego tenégó ndǿgo: Yaq vaev gigiap sa ndǿgo tǿgoát, ndøgo kukuvøem kopømba mbaín tøgoat.

28 Ni Mbumbukiam-qá megeat matev-té qazinǿ-ón. Yaq ndøgo kopømba mbaín, tøkukuvøem, vǿsoqā. Yaq nakémbá. Ni ike manqat zimbó-manqatát, neka teqa iz vizí-eqatāt. Vizap-ús neka møe-ús. Yaq ndego khanakhanakh betēndap. 29  *Ni yà bizimbo-mataváp. Nigi Mbumbukiam andé gøina wageap me me꞉gó. Gigiap ate nqægo, segé-sonqotáv.

13

Klisten yage eqeieqei-qa yaq-te

1 Zo yaqyaq-a, kuku matev até bezøgó. Zapa ndǿgo, zo Keliso mokho-te, evenáp. 2  *Ezoqa nøme khoev sozozǿ-manqatát. Zo bezømbo-qàsi᷄꞉v. Ezoqa nøme ndigu, matev av gi꞉matønumam ndægo, ndigu khoev, enzol ezoqam zømanqatám. Geté ndigu ekezan zøtezateáv. 3 Ezoqam ndigu, Keliso zapaya, ndimbula-te ndu꞉-nqeitøzat, zo manqa matev bezømbo-nàvøe᷄m. Geté zo ndigu āv qazozømbé-tøké, av zo zøkezan, amba ndimbula-te tøzøte-gonɨn. Neka ezoqam ndigu, tiqa unimanqatin matev zapaya, nqosøgeap ndi-upøgim, āv qazozømbé-tøké, av zo zøkeza kha-te, amba nqosøgeap tozombo-yogeɨn.

4  *Nøkenøkem matev, zo ezoqa ewaqape, gèmbovizáp. Zo yaqyaq-a, ùnime꞉-unimanqatinát. Ezoqa vini-te, khokho ndø-òkho᷄. Mbumbukiam yaq-fia ndø̀tá, ti-te ndigu, mambe ndi꞉-okho neka nøkenøkem matev ndingi꞉wat.

5  *Zo moni-te poev khapé bezømbe-òkho᷄. Geté zo āv qane-mataváp, “Gigiap ság, nqanigu.” Zapa ndǿgo, Mbumbukiam āv gene-eín nqǽgo, “No nóqøuvaqák. Neka qo genømbó-navøemák.” 6  *Yaq nakémbá, ni kha føgakh-mbá, neka ni āv qazi꞉-manqaté nqǽgo,

“Noge tøke ezoqam, Evezøzá.

No møe nógoák.

Gê, ezoqa gekhā nǿmatanām?”

Yesu Keliso enendatáv

7  *Zogi megetapak, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat gi꞉zømesimam, zozǿ-matavupát, ndigu atema vaev-te, ande āv kinīyagam. Zo Mbumbukiam āv tøne-unimanqatinát. 8 Yesu Keliso enendatáv. Ndego até kopó, nømøkhaiyā, neka nqægō neka megemege-te ndo꞉go, miavmiav.

9  *Ezoqa ndigu, tiqa khokho nømendim matev vinivinimba mokho-te, zo nakhoa vini-te itubam-qa ndizøgo, zøtàke᷄. Ezoqam-qa Klisten matev, Mbumbukiam-qá kuku matév qabezømbe-føgákh. Qanimav av nqǽgo. Ambá ndøgo, lou loge khafeap matev ndimbopaev. Matev av nqægo, ezoqa gezǿ-tøkeák.

Etoam matev eqeieqei-qa yaq-te, av Mbumbukiam ndømbøe-poev

10 Ni Klisten ezoqam, ni andé søvakha gigiap løvusam nonqo me nimbigú. Geté ndigu ezoqam, ndigu søvakha løvusam sasae zua ndigu, av Mozes-qa guguna manqat ndæmanqate, ndigu kopømba mbaín, nqanek søvakha tilog.* 11  *Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape, ndego kouwat uni khafeap-qape mokho-te, søvakha gigiap-qa kouk mba ndø-upøgimatún, ezoqam-qa manqa-zapazapa zapaya. Geté søvakha ndøgo, manqei viní gimø-taemín, vømø̄-pakhakh-ɨn. Bavokhó, ambá ndøgo, ma ezoqa ndi꞉sokhoe. 12  *Yesu-qa yaq-te, até kopó. Até ndegó-a, taon bavokhó gemønaním. Yaq teqa kouk, ezoqa bemē-Mbumbukiam-gi-iz. 13  *Yaq nakémbá, ni andé taon bavokhó qabizinø-niáv, neka Yesu namba, mivi āv qazimí-ndapém, av ndego mivi ge꞉ndap. 14  *Zapa ndǿgo, nqanek manqei-qape-te, ni taon mbaín, oskia tøgoat. Geté ni ta taon ndǿgo tizimbo-vawét, megemege-te ndo꞉go, tøgeav. 15  *Yaq nakémbá, ni Yesu mokho-te, Mbumbukiam-qa iz, oskia bizi-eqawát. Ndøgo andé niqá søvakha løvusam matév, te-te. Yaq ta etoam matev mokho-te, ni āv qazi꞉-unimanqatintét nqǽgo: Yesu nigí Evezøzá. 16  *Zo matev eqeieqei matanam neka tøkeam matev, yaqyaq-a, bezømbo-nàvøe᷄m. Matev av nqægo, andé Mbumbukiam-te etoam matév. Yaq ndego gèmbøe-khaneát.

Megetapak-qa manqat, o-mba bizio-ndapé

17  *Zogi megetapak-qa manqat, o-mba mo꞉ndapé neka matev āv tønegó, av ndigu ndizømbe-manqate. Ndigu zo gèzø-keogé. Yaq vaev-te, ndigu manqa bèmø-ovøemém, Mbumbukiam-te, tiqa sasae-qa yaq-te, zo mokho-te ngigut. Zo tiqa manqat o-mba tozoto-ndapat, yaq ndigu nqanek sasae khanakhanakh-us ndǿgót. Geté zo goneav tozogoat, yaq ndigu sasae mbøni nqosøgeap-us ndǿgót. Yaq ndøgo ambá soqaín zo-te.

18  *Zo ni gìnindu-guligulím. Ni āv qati-unimanqatinát nqǽgo: Ni manqa-zapa mbaín, niqa mbøni-te nqøugu. Geté ni khøuwa kopoav, matev qanimav matanam-qa nimbogó. 19 No zo guligulim-qa, nøme mba nqánek qazømbegó: No Mbumbukiam nakhamas-te, nango tèabetønde-khofotán zo-te.

Guliguli manqat, Klisten ezoqam-qa yaq-te

20  *No āv qate-guligulím nqǽgo: Mbumbukiam, ndego ni sambi ndini-etoam neka nigi Evezøza Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v, ndego ni ande sip keoge ezoqa kandambaqape me ndinimbi-keoge, neka teqa kouk mokho-te, ezoqa namba poev ndakinak ge-unimanqatin, ndøgo miavmiav ndøgo, 21 ndego Mbumbukiam, zo yà bezøtøkeé. Yaq zo kopømbaqapé, matev eqeieqei ate ndægo zómatønumát, av ndego poev ndømbøego. Yesu Keliso mokho-te, Mbumbukiam ni mokho-te matev ate ndægo bematanám, av ndego ndømbøe-khaneat. Keliso-qa iz, miavmiav, bèto-eqawát.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín!

Vaev manqat

22 Nǿfuap! No nqazǿ-pouwe. Zo nqanek zita tøpøzu manqat, vø̀ndapém. Nqanek pepa, no zo qazø-peaumavun, sekeqapé mbá. 23 Zo vø̀ezøtéz: Nigi nøfu Timoti, ndimbula mokho-te gu꞉goam, mø̀ndø-fakhán. Ndego nakhamas mba tendowav, yaq no te namba nøtøndé-náv, zo vǿezømēt.

24 Niqa khaiya mboma manqat zomøzǿ-eín, zogi megetapak neka Mbumbukiam-gi ezoqa ewaqape ate nandi꞉gu. Nginik Itali manqei-ak, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, zo-te.

25 Mbumbukiam-qa kuku matev, ndø̀goát zo-te, zo ate ndøzøte꞉go.

* 1:2 1:2 Zion 1:3

* 1:3 1:3 Zion 14:9; Kol 1:20; Iblu 8:1

* 1:4 1:4 Filip 2:9

* 1:5 1:5 Psa 2:7; Kel 13:33; 2 Sam 7:14; 1 Chr 17:13

* 1:6 1:6 Deut 32:43; Lom 8:29

* 1:7 1:7 Psa 104:4

* 1:8 1:8-9 Psa 45:6-7

* 1:10 1:10-12 Psa 102:25-27

* 1:13 1:13 Psa 110:1

* 1:14 1:14 Psa 34:7; 91:11

* 2:2 2:2 Gal 3:19

* 2:3 2:3 Iblu 10:29; 12:25

* 2:4 2:4 Mak 16:20; 1 Ko 12:4, 11

* 2:6 2:6-8 Psa 8:4-6

* 2:9 2:9 Filip 2:8-9

* 2:11 2:11 Met 25:40

* 2:12 2:12 Psa 22:22

* 2:13 2:13 Isa 8:17-18

* 2:14 2:14 1 Zion 3:8; Veve 12:10

* 3:1 3:1-2 Iblu 4:14; 7:26; Num 12:7

* 3:5 3:5 Num 12:7; Deut 18:15-19

* 3:7 3:7-11 Psa 95:7-11

* 3:8 3:8 Exo 17:7; Num 20:2-5

* 3:11 3:11 Num 14:21-23

* 3:15 3:15 Iblu 3:7-8

* 3:16 3:16 Num 14:1-35

* 3:17 3:17 1 Ko 10:10

* 4:3 4:3 Psa 95:11; Iblu 3:11

* 4:4 4:4 Gen 2:2

* 4:5 4:5 Psa 95:11

* 4:7 4:7 Psa 95:7-8

* 4:8 4:8 Deut 31:7; Josh 22:4

* 4:10 4:10 Iblu 4:4

* 4:12 4:12 Ef 6:17; Veve 1:16; 19:13-15

* 4:14 4:14 Iblu 3:1; 10:23

* 4:16 4:16 Iblu 10:19

* 5:3 5:3 Lev 9:7; 16:6

* 5:4 5:4 Exo 28:1

* 5:5 5:5 Psa 2:7

* 5:6 5:6 Psa 110:4; Iblu 6:20; 7:1

* 5:7 5:7 Met 26:36-46; Filip 2:6-8

* 5:12 5:12 1 Ko 3:1-3

* 6:6 6:6 Met 10:22; Iblu 10:26-27; 1 Zion 5:16

* 6:8 6:8 Gen 3:17-18; Met 13:7, 22

* 6:10 6:10 Iblu 10:32-34

* 6:13 6:13-14 Gen 22:16-17

* 6:18 6:18 Num 23:19

* 6:19 6:19-20 Lev 16:2-3

* 7:1 7:1 Gen 14:17-20

* 7:1 7:1 Salem, ndøgo Zelusalem taon-qá iz nømé.

* 7:5 7:5 Num 18:21

* 7:14 7:14 Isa 11:1; Met 2:6; Veve 5:5

* 7:17 7:17 Iblu 5:6

* 7:19 7:19 Iblu 10:22; Zems 4:8

* 7:21 7:21 Iblu 5:6

* 7:22 7:22 Iblu 8:6; 12:24

* 7:25 7:25 Lom 8:34

* 7:27 7:27 Iblu 5:3

* 8:5 8:5 Kol 2:17; Iblu 9:23; Exo 25:40

* 8:6 8:6 Iblu 7:22

* 8:8 8:8-12 Jer 31:31-34

* 9:1 9:1-2 Exo 25:23–26:30

* 9:3 9:3 Exo 26:31-33

* 9:4 9:4 Exo 16:33; 25:10-16; 30:1-6; Num 17:8-11; Deut 10:3-5

* 9:5 9:5 Exo 25:18-22

* 9:6 9:6 Num 18:2-6

* 9:7 9:7 Lev 16:2-34

* 9:9 9:9 Iblu 10:1-2

* 9:13 9:13 Lev 16:15-16; Iblu 10:4; Num 19:9, 17-19

* 9:14 9:14 1 Pita 1:18-19

* 9:19 9:19-20 Exo 24:6-8

* 9:21 9:21 Lev 8:15, 19

* 9:22 9:22 Lev 17:11

* 9:23 9:23 Iblu 8:5; 10:1

* 9:26 9:26 Iblu 10:10

* 10:4 10:4 Iblu 9:13

* 10:5 10:5-7 Psa 40:6-8

* 10:10 10:10 Iblu 9:12

* 10:11 10:11 Exo 29:38

* 10:13 10:13 Psa 110:1

* 10:16 10:16 Jer 31:33; Iblu 8:10

* 10:17 10:17 Jer 31:34

* 10:19 10:19 Iblu 4:16

* 10:20 10:20 Met 27:51

* 10:22 10:22 Lev 8:30; Ezek 36:25; Ef 5:26

* 10:25 10:25 Iblu 3:13

* 10:26 10:26 Iblu 6:4-8

* 10:27 10:27 Isa 26:11

* 10:28 10:28 Deut 17:6; 19:15

* 10:29 10:29 Exo 24:8; 1 Ko 11:27-29; Met 12:30-32

* 10:30 10:30 Deut 32:35-36; Psa 135:14

* 10:34 10:34 Met 6:20; 5:11-12

* 10:37 10:37-38 Hab 2:3-4

* 11:1 11:1 2 Ko 5:7

* 11:3 11:3 Gen 1:1; Psa 33:6; Zion 1:3

* 11:4 11:4 Gen 4:3-10

* 11:5 11:5 Gen 5:21-24

* 11:7 11:7 Gen 6:13–7:1

* 11:8 11:8 Gen 12:1-5

* 11:9 11:9 Gen 35:12

* 11:11 11:11 Gen 18:11-14; 21:2; Lom 4:19

* 11:12 11:12 Gen 15:5; 22:17

* 11:13 11:13 Gen 23:4; 1 Chr 29:15; Psa 39:12; 1 Pita 2:11

* 11:17 11:17-18 Gen 21:12; 22:1-14

* 11:19 11:19 Lom 4:17

* 11:20 11:20 Gen 27:27-29, 39-40

* 11:21 11:21 Gen 47:31–48:20

* 11:22 11:22 Gen 50:24-25; Exo 13:19

* 11:23 11:23 Exo 1:22; 2:2

* 11:28 11:28 Exo 12:21-30

* 11:29 11:29 Exo 14:21-31

* 11:30 11:30 Josh 6:12-21

* 11:31 11:31 Josh 2:1-21; 6:21-25; Zems 2:25

* 11:32 11:32 Judg 6:11–8:32; 4:6–5:31; 13:2–16:31; 11:1–12:7; 1 Sam 1:1–1 King 2:11

* 11:33 11:33 Dan 6:1-2

* 11:34 11:34 Dan 3:23-27

* 11:35 11:35 1 King 17:17-24; 2 King 4:25-37

* 11:36 11:36 1 King 22:26-27; Jer 20:2; 37:15; 38:6

* 11:37 11:37 2 Chr 24:21

* 12:1 12:1 1 Ko 9:24-25

* 12:5 12:5-6 Prov 3:11-12; Job 5:17; Veve 3:19

* 12:7 12:7 Deut 8:5

* 12:11 12:11 Zems 3:17-18

* 12:12 12:12 Isa 35:3

* 12:13 12:13 Prov 4:26

* 12:16 12:16 Gen 25:29-34

* 12:17 12:17 Gen 27:30-40

* 12:18 12:18 Exo 19:16-20; Deut 4:11-12

* 12:19 12:19 Exo 20:18-21; Deut 5:22-27

* 12:20 12:20 Exo 19:12-13

* 12:21 12:21 Deut 9:19

* 12:24 12:24 Iblu 8:6; Gen 4:10

* 12:25 12:25 Iblu 2:1-3; 10:26-29

* 12:26 12:26 Hag 2:6

* 12:29 12:29 Deut 4:24; 9:3

* 13:2 13:2 Lom 12:13; Gen 18:1-8; 19:1-3

* 13:4 13:4 Ef 5:5

* 13:5 13:5 Deut 31:6, 8; Josh 1:5

* 13:6 13:6 Psa 118:6

* 13:7 13:7 1 Ko 4:16

* 13:9 13:9 Lom 14:17

* 13:10 13:10 Nqanek yaya etæ manqát. Niqa søvakha gigiap løvusam nonqo, Yesu-qá tae mutuí, ndøgo niqa manqa-zapazapa evøzam nonqo genanim. Geté ezoqam ndigu, Yesu unimanqatinteav ndigu, neka tiqa manqa-zapazapa evøzam-qa yaq-te, søvakha løvusam sasae-te zua ndo꞉taza, av Mozes-qa guguna manqat ndæmanqate, ndigu Yesu-qa matev kopømba mbaín, tøzøtøke.

* 13:11 13:11 Lev 16:27

* 13:12 13:12 Zion 19:17

* 13:13 13:13 Iblu 12:2

* 13:14 13:14 Iblu 11:10, 16; 12:22

* 13:15 13:15 Psa 50:14, 23

* 13:16 13:16 Filip 4:18

* 13:17 13:17 1 Tes 5:12

* 13:18 13:18 Kel 24:16; 2 Ko 1:12

* 13:20 13:20 Jer 32:40; Ezek 37:26; 1 Pita 2:25

Zems

1

2

3

4

5

Zems

Zems-qa pepa

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Zems ndøpeawám. Ngenek Yesu-gé eveqasé. Ndego Zelusalem Klisten bawan ezoqam-gé megeat ezoqam ndøgoám. Ndego nqanek pepa ti-te ndígu tenø-peawám, Zu Klisten ezoqam, manqei vinivinimba-te gipanqanim neka ndøgo vø̄yageapam.

Teqa pepa mokho-te, Zems ezoqa āv gene-guguzá nqǽgo: Ndigu matev eqeieqei-té giabe-yagé, neka tiqa unimanqatin matev, kopømba mbaín, manqat mba tøgoat, geté matev matanam-us begó.

1

1  *No Zéms, nqanek pepa nqæpeaomit. No Mbumbukiam neka Evezøza Yesu Keliso, tigí sasae ezoqám.

Nqanek pepa zo-té qatø-peaomít, zo Izlael khagua bawan tuelv ezoqam, manqei vinivinimba qazo-panqanim.

Khaiya mbomá, zo-te.

Khamasim matev tøni-fakhanam, yaq niqa unimanqatin matev ginimbí-khouwév

2  *Nǿfuap! Zo khamasim matev vinivinimba tøzø-fakhanam, zo khanakhanakh mba bezø-asøtøvé. 3  *Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, matev vinivinimba, zoqa unimanqatin matev tækhamasimit, yaq bazaføgakh-us waniap matev zømbé-fakhán. 4 Yaq ta bazaføgakh-us waniap matev ndøgo, até bezøgó, atema vaev-te. Yaq zo uni zøtéfisám neka matev eqeieqei matanam-te zówafezák.

5  *Geté zo mokho-te, ezoqa nøme matavap loloakh mbain tøgoat, ndego Mbumbukiam-té geabenøviám. Ndego gèmbøe-khaneát, ezoqa ewaqape matev mbomømboma tezø-etoam. Ndego geqá-ponqomák, toqombo-viam, geté matavap loloakh segeqá-etoám. 6 Geté gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam temboviam, ndego ùni bete-unimanqatín. Betonàke᷄. Zapa ndǿgo, ezoqam ndego, ndo꞉nake, ndego andé ndaola khamøe me me꞉-asøtavé. Khamøe tøndo-fegimat, tøvumøet, segé-khaonimát. Kopømba mbaín, ndaføyamba te-itan. 7 Ezoqam av nge꞉go, bematàva᷄p, av nqægo, Evezøza-te matev eqeieqei kopo ndondāp. 8 Ezoqam av ngenek nge꞉go, matavap menas-té geyá. Teqa yage-te ate ndægo, ndego bazaføgakh-us géyayák.

Gigiap-av ezoqam neka gigiap kopoav ezoqam-qa yaq-te

9 Klisten ezoqam ndego, gigiap-av neka iz mbain ndego, ndego khanakhanakh mbá geabetegó. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam iz kandambaqape mbo-etoám. 10  *Geté gigiap kopoav ezoqam, āv geabete-mataváp: Mbumbukiam-qa bøi-te, teqa gigiap kopoav, gigiap-qapé mbá. Teqa gigiap andé flawas me mé꞉khataeztét, vǿ-o꞉āz. 11 Ni mìzi꞉nøtén. Khøuwa bazaføgakh-us tesasev, yaq gagayag gétá, flawas manqei-te vǿ-o꞉āz. Yaq tiqa bugug mbomømboma segé-soqá. Yaq até gigiap kopoav ezoqám-a, ndego bazaføgakh-us ndesasaeat, segemǿ-navøém.

Mbumbukiam-te, matev mbomømboma mba ndo-okhó

12 Ezoqam khanakhanakh mbá geabetegó, ndego bazaføgakh-us teyat, khamasim matev tømbo-fakhanumat. Ndego bazaføgakh-us teyat, yaq-fia khandi miavmiav ndǿndáp. Ta khandi miavmiav-qa yaq-te, Mbumbukiam manqa mbusa, āv genevé nqǽgo: Ezoqa ndígu tíndapém, te-te kuku ndøzøgo.

13 Ezoqam ndego, manqa-zapa tækhamas, ndego bemanqàte᷄, av nqægo, nqanek khamasim matev Mbumbukiam-tē qando-okhō. Zapa ndǿgo, manqa-zapa, kopømba mbaín, Mbumbukiam khamasim-te tøve, neka até Mbumbukiam ekezán-a, ndego ezoqa khamasim-te abumáv, manqa-zapa-te ti-o꞉az. 14 Geté ezoqa ewaqape, ekeza kha-qá poev ndø-abumatún, khamasim matev-te. Ndǿgo tø-itubín neka vø̄takhasɨn. 15 Yaq ndigu, kha, poev matev soqøsoqa-te, sa tinqonqotavat, yaq manqa-zapazapa zǿfakhanát. Ndøgo andé poev matev soqøsoqa-gí nakheís. Yaq manqa-zapazapa qakhouwevɨn, løvøte ndøfakhanɨ́n.

16 Nøfuap mbomømboma! Zo ezoqa betùba᷄m. 17 Yan-te nqo꞉go, matev mbomømboma neka ndaføya-ndaføya mba ndo-okhó. Mbumbukiam-té qando-visín, ndego yan-qa waev vinivinimba gekhakheinam. Ta waev ndøgo, sège-enendát, vø̄-khouiat, neka nango vø̄khayat. Geté Mbumbukiam gé-enendák. 18  *Mbumbukiam āv qambøe-pøovám nqǽgo: Ni teqa unimanqatin manqat mokho-te, khandi ndakinak zíndapém. Tene-matanám ndǿgo: Ni gigiap ate nqægo mokho-te, ndego gekhakheinam, tegi bizigú. Ate av-té, gigiap ndøgo, toqope꞉tat, bugukhokhof gigiap teqa ndøgo.

Mbumbukiam-qa Manqat vø̀mbopáev, sa ndøyòge᷄

19 Nogi nøfuap mbomømboma! Zo vø̀ezøtéz. Ezoqa ewaqape, nakhamas-te, manqa yoge matev bezøgó. Geté manqa manqate-te neka qaqa-te, aiyáv qabezøgó. 20  *Zapa ndǿgo, ezoqam qaqa tegoat, ndego kopømba mbaín, matev tegoat, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. 21  *Yaq nakémbá, matev soqøsoqa ate ndægo neka manqa-zapazapa ndøgo, zo mokho-te sekemba ndøugu, vø̀-ivøvém. Zo Mbumbukiam-qá mokho-té qanu꞉gú neka teqa manqat vø̄-upøgim, ndego zo mokho-te, ande avøe gigiap me, ge-ogeakh. Teqa manqat kopømbaqapé, zo segé-khandí꞉z.

22  *Mbumbukiam-qa Manqat, o-mba mbøendapé. Sa ndøyòge᷄. Zo sa tozo-ewagat, zøkeza kha zombøé-khavozumít. 23 Gekha ezoqām ndego, manqat sa te-ewagat, gete paeveav vǿgoāt, ndego kopømba ande av ndé꞉go, ekeza bugug glas-te geqeiv. 24 Geté nqawa gewav, bugug ndøgo geqeiv, nakhamas-té qambøe-navøém. 25  *Geté gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa guguna manqat ndaføyamba-qape mokho-te ndu꞉qeivi, ndøgo ezoqa nqa-nqovotøzat, neka ta guguna manqat mokho-te, oskia teyagat, neka manqa matev navøepøteav vǿgoāt, gete tembopavat, ndego khanakhanakh ndǿgoát. Gekha matēv ndøgo, tematønumat, Mbumbukiam gembó-tøkeát.

26  *Gekha ezoqām ndego, ekeza kha Klisten ezoqam nde꞉vewe, gete ekeza tou keoge eqeieqei mbain vǿgoāt, ndego ekeza kha, gèmbøe-khavozumít. Teqa unimanqatin matev neka guliguli matev, mokho mbaín. 27 Unimanqatin neka guliguli matev, av Mbumbukiam, nigi Tat, eqeieqei neka ndaføyamba-qape nde꞉vewe, nqánek: Loundik nakheis neka ngængæm, tiqa potonam matev-te, zizǿ-tøkeát, neka manqei-qape-qa matev sa zimbó-takaták, manqa-zapa-te tø-itumbat.

2

Ni ezoqa ewaqape-te, kuku binigú

1  *Nǿfuap! Zo Evezøza ndozo-unimanqatinat, ndego Yesu Keliso, ndego Mbumbukiam-qa waev-te ndeyage, zo yaq-mba ndø-òkho᷄. 2 Khamasim, ezoqa zoqa møvøza-te tendowav, yaq ndego tendo-khakheinam, ndabua eqeieqei vøndó-uzām neka kokosov-te gol gigiap fia kandakanda vøndó-utāz, neka até gigiap-av ezoqám-a, vøndówāv, ndego ndabua soqøsoqa tendo-uzam; av tægoat ndægo, yaq matev eqeieqei ākhanégo? 3 Zo ndego ezoqam tozombo-vizumem, ndego ndabua eqeieqei te-uzupat neka vozombó-einīm, “Qonam nonqo qanimav-te nqanek, qonø̄qōm,” geté gigiap-av ezoqam tozombo-einim, “Soqōyāt nandav,” o “Manqei-tē qanøqōm, nqanek noqa zenda tokhotapak-te.” 4 Gê, av tøzøte-gonem, eqeieqeî? Āv taoká. Zo zòqatatét, zo mokho-te. Neka matavap soqøsoqá qazøte-gevezoát.

5  *Nogi nøfuap mbomømboma! Zøtøndé-yogēm. Mbumbukiam ndígu tevevesám, ndigu manqei-qape-qa bøi-te gigiap-av ezoqam ndigu, yaq ndigu tiqa unimanqatin matev mokho-te, vømø̄-ande-gigiap-kopoav-ezoqam-ez, neka ndigu Mbumbukiam-qa Megeat Matev-te vømǿ-ōz, av ndigu manqa mbusa gezømbeve, ndigu Mbumbukiam-te kuku ndøzøgo. 6 Geté zo, zo gigiap-av ezoqam mivi matev zozø-etoumatún, neka khokho ezoqam ndø̄zø̄tē-zǣzā. Gèmbo-mataváp. Gekha ezoqâm, zo ndingiæzoat, neka manqa ovøyam-te ndi-abam? Ezoqam ndígu, gigiap kopoav ezoqam. 7 Neka ezoqam ndígu, Yesu Keliso, zo tegi ndozogo, teqa iz qanimav-qape ndingenøiwat.

8  *Zo nigi Kawa ezoqam-qa guguna manqat tozombo-pavat, av nqægo, “Ezoqa nøme-te, kuku āv tabetaqambe꞉gō, av qakeza kha-te kuku ndaqambe꞉go,” av tøzøtegoat, zo matev eqeieqei zómatønumát. 9  *Geté zo yaq-mba tozo-okhoat, ezoqa nøme tozozø-vizupat, neka nøme vozó-sanqabāt, zo manqa-zapa zógoát. Yaq Mbumbukiam-qa guguna manqat, zo khafeap møkuiam ezoqam mé꞉zæbát. 10  *Gekha ezoqām ndego, guguna manqat ndembopaev, gete manqat kopo tenqawa, ndego guguna manqat ate ndǽgo, sugumú-møkuiám. 11  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam, ndego ge-ein av nqægo, “Qo nøkenøkem matev ndøngì꞉wa᷄t,” ndego até nqanek manqat nømé-a, vø̄-ein, “Qo ezoqa pakhapakha zøkhanèa᷄m.” Yaq nakémbá, qo nøkenøkem matev ngi꞉wateav toqogoat, gete ezoqa pakhapakha toqokhana, yaq qo até moqo-khafeap-møkuiam-ezoqam-éq.

12  *Gèmbo-mataváp. Zo Mbumbukiam-qá manqa ovøyam-té qazomǿwán. Yaq ndego zo āv tené-gevezó, av teqa guguna manqat ndæmanqate, ndøgo ni ndønqovondam. Yaq nakémbá, zoqa matev matanam neka manqa manqate, eqeieqeí sa bezøgó. 13  *Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, tanakh mbain ndego, yaq até Mbumbukiám-a, tanakh mbaín, te-te, teqa manqa ovøyam khøuwa-te. Geté gekha ezoqām ndego, tanakh ndømbogo, ndego kopømbaqapé, møe gégoák, manqa ovøyam matev-qa yaq-te.

Unimanqatin matev neka matev matanam-qa yaq-te

14 Nǿfuap! Ezoqa nøme temanqatat av nqægo, “No Yesu, nò-unimanqatināt,” gete ndego matev-qase matønumav tøgoat, yaq gê, gekha eqeieqei mbógo? Gê, unimanqatin matev av nqægo, kopømbâ, tøkhandi꞉v? 15  *Klisten ezoqa nøme, anganeam ō sævam, ndabua mbain tøgoat neka lou-qa tipotonumat, 16 yaq qo sa toqozø-ein, av nqægo, “Eqeieqei soqōyagāt, ndabua voqó-ūz-a, lou voqólōg,” gete qo ndigu tøkeeav tøgoat, av gigiap-qa ndi꞉potonam, ndøgo áv khazømbé-tøkē? 17 Yaq matev até kopó, qo unimanqatin matev mba taqagoat, gete matev matanam mbaīn, yaq qoqa unimanqatin matev, mokho mbaín. Ndøgo andé nanimát.

18  *Ezoqa nøme, āv gini-manqaté nqǽgo, “Ezoqa nøme ndigu, unimanqatin matev zøgó, geté nøme ndigu, matanam matev zøgó.” Ezoqa av ndi꞉manqate, no āv qazømbé-qavøiú nqǽgo, “Gê, qoqa unimanqatin matev áv khatéqeīv, qo matev matanapøteav tøgoat? Geté noqa matev matanam mokho-te, no āv qatéqamákh nqǽgo: No unimanqatin matev, nqanø̂gó.” 19 Toqo-unimanqatin, av nqægo, Mbumbukiam kopo me꞉gō, qanimáv. Geté gèmbo-mataváp. Até nqova soqøsoqá-ya, āv tini-unimanqatinát. Neka ndigu møe kandambá te-te. Kha wageap-ús. 20 Qo kandaniap ezoqam. Gê, qo qeiviâv, av nqægo: Matev matanam mbain tøgoat, yaq unimanqatin matev, mokho mbaín.

21  *Gê, nigi atanakha-zapa Eibleem, Mbumbukiam-qa bøi-te áv kené-ndaføyamba-ev? Ndego teqa matev matanam mokho-té genø-ndaføyamba-év, ndego ekeza yo Aezek, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo, lou-qase-te geve. 22  *Qo āv qoteqeiví nqǽgo: Teqa unimanqatin matev neka matanam matev, kopømbá sugumu-sasaetám. Yaq matev ndøgo, gematanam, tø-unimanqatín ndǿgo: Ndego Mbumbukiam, ùnime꞉-unimanqatín. 23  *Yaq av nqægo, Mbumbukiam-qa Manqat ndøgo, ndøpeawap, mø̀ndø-unimanqatín, qa-ein, “Eibleem Mbumbukiam, gè-unimanqatín. Yaq Mbumbukiam ndego ta zapaya ndøgo, ndaføyamba-qape me꞉veó.” Yaq Mbumbukiam ndego zifu-zifu-qa mbo-akhá. 24 Ndøgo ni āv qani-nømendim nqǽgo: Ezoqa Mbumbukiam-qa bøi-te, matev matanam mokho-té ginǿ-ndaføyamba-éz, ambá av nqǣgo, unimanqatin-te mbā.

25  *Até Leiáb-a, mambe sævam guyagam, ndugu Mbumbukiam-qa bøi-te, matev matanam mokho-té gunø-ndaføyamba-év, Izlael ezoqam-gi bøibøi-anim, khoev guzø-ein, yaq nakhoa vini-te vø̄khofotaz, ndigu sasa ndøkhokhoz.

26 Khatae nqova mbain tøgoat, ndøgo nanimát. Yaq até kopó, unimanqatin matev, matev matanapøteav tøgoat, ndøgo nanimát.

3

Tou-qa yaq-te

1 Nǿfuap! Zoqa Klisten bawan mokho-te, nømendim ezoqam khapé me꞉khòuwe᷄z. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz. Ni Mbumbukiam-qa manqa ovøyam-te ndizi-waniap, ndego ni nømendim ezoqam unimé꞉-gevenó, āv tiuká, ezoqa nøme ndigu.

2 Ni ezoqa ewaqape, zìbusøtumatún. Geté gekha ezoqām ndego, manqat soqa kopo einiav tøgoat, ndego mø̀ndømu-ndaføyamba-év. Ezoqam av ngenek nge꞉go, até ekeza kha ate ndægó-a, kopømbaqapé, tenøzøgim.

3 Hos, tuqa nøzøgim nonqo, auli gigiap-qase, manqa-nqa-te toqombo-sokhof, yaq kopømbaqapé, tuqa kha ate ndǽgo soqó-nøzøgím. 4 Neka nqáe! Até palai khaguá-ya, oskiá ndøgo, kandambaqape ndøgo, neka khamøe kandambaqape ndøsøkuzu, ndego nøzøgim ezoqam, nøzøgim nonqo khapelavøqasé genénøzá, ma manqei ndømbøe-pøotet. 5 Yaq matev até kopó. Tou ndøgo, gigiap-qase khapémbá, niqa kha-te. Geté taqa matanam, kandambá tantáv. Nqáe! Wageap khapelavøqase, kopømbá, yaq leg-qape segéwagím. 6  *Niqa tou, andé gøinám. Ndøgo gigiap khapémbá, nikeza kha-te. Geté ndøgo manqa-zapazapa vinivinimba ndøngazungazumatún. Kopoáv. Yaq kha ate ndægo, manqa-zapa sugumú-tønøemét. Yaq niqa yage ate ndægo, andé gøinam me sugumú-wageapét. Gøinam av nqægo, gøinam manqei-té qando-okhó.

7 Gekha søvakha gigiap lozokhāk ndigu, ndiløvuvam neka ndivisigiap neka ibøkha-te ndi-okho, ezoqa nanak zøgeagimín, vø̄visizin. Ndøgo kopømbaqapé. 8  *Geté tou ndøgo, ezoqa kopømba mbaín, nanak tembogea, vǿvisīz. Ndøgo manqa-zapa-ús. Kopømba mbaín, toqo-khakhatam. Ndøgo andé mulømula soqaqapé. Ezoqa løvøte zǿ-etoám.

9 Niqa tou, Evezøza-te neka Tat-te, ike manqat zi꞉manqatatún, neka ezoqam soqain-te vizī꞉-abumatun, ndigu Mbumbukiam ande ekeza bugug me ge꞉khakheinøvem. 10 Tou kopo-te, Mbumbukiam-te ike manqat ndøfakhanɨ́n neka ezoqa soqain-te abam manqat vø̄fakhanɨn. Nǿfuap! Matev av nqægo, bègo᷄. 11 Gê, kea kumbutøve kopo-te, kopømbâ, ibøkha bæbæs neka ibøkha soqain sa tumu-fakhatat? Kopømba mbaín. 12 Nǿfuap! Neka gê, fig tae-te, oliv nanga ndǿviam? Neka waen tae-te, fig nanga ndǿviam? Ndøgo ùnime꞉-kopømba-mbaín. Yaq até kea kumbutøve-té-a, leat-us tøgoat, kopømba mbaín, ibøkha bæbæs toqotakha.

Matavap loloakh-qa yaq-te, Mbumbukiam-te ndøndo-okho

13 Gê, zo mokho-te, matavap loloakh neka zøtezat ezoqam tígu? Tigoat, yaq nandiv nqanek matev, ezoqa ekeza yage eqeieqei neka matev eqeieqeí giabiti-zømesím. Ekeza kha voat-ús neka matavap loloakh-ús. 14 Geté zoqa mbøni mokho-te, ova matev tøzøgoat neka zøkeza kha mba vozóqeivāt, yaq zo me꞉khambùva᷄p, av nqægo, zo matavap loloakh ezoqām. Av tøzøtegoat, zo zø̀te-khavozumít neka zoqa manqat, unimanqatín mbá. 15 Matavap loloakh av nandægo, ambā Mbumbukiam-tē qandō-okho. Ndøgo Nqova Mbomambaqape-qá mbá. Geté manqei-qape-qá matév. Nqova soqaqape-té qando-okhó. 16 Ma ova matev neka qakeza kha qeivi mba matev ndøgo, até ponqombap matev neka manqa-zapazapa vinivinimba ate ndægó-a, ndø̂gó.

17 Geté matavap loloakh, Mbumbukiam-te ndøndo-okho, āv qanegó nqǽgo: Bugukhokhof matavap eqeieqei-ús. Yaq sambi-ús neka matev aiyaiyav-te matanam-ús neka yoge eqeieqei-ús neka tanakh-matev-ús. Neka ndøgo mokho eqeieqei ndøfakhanɨ́n. Neka ndøgo ambá av nqǣgo, yaq-mba ndø-okhō. Neka taqa matanam, ambá av nqǣgo, ngusum-te eqeieqeī, getē mokho-te soqaīn. 18  *Gekha ezoqām ndigu, sambi-te tiyagat neka sambi matev ande avøe gigiap me ti꞉-ogeakh, ndigu matev eqeieqei vinivinimba segezǿ-fakhanám.

4

Ni Mbumbukiam-qá mokho-té qabizu꞉gú

1  *Gê, zo mokho-te nandav, manqa itumbam matev neka nøfeap matev, gekham-tē qandó-okho? Ndøgo zøkeza kha-qa poev matev-té qando-okhó, ndøgo zoqa mokho-te, matev eqeieqei namba ndønøfeap. 2 Zo poev zøgó. Geté zo gigiap o matev upøgimáv. Yaq zo ezoqa pakhapakha zozø-khaneám. Zo gigiap zø̀te-nønguvupatún. Geté kopømba mbaín tozo-upøgim. Yaq zo qaqa zogoatún neka vozō-nøfe꞉patun. Zo gigiap neka matev mbain tøzømbegó ndǿgo: Zo Mbumbukiam-te viimáv. 3 Neka qazo-vi꞉matun, zo gigiap o matev upøgimáv. Zapa ndǿgo, zoqa matavap eqeieqeí mbá. Zo Mbumbukiam-te, ta-mba nqánek qazøte-vi꞉matún, av zoqa poev gigiap-te o matev-te ndøzømbe꞉go.

4  *Zo mambe ezoqam-qa zøteqeiví. Zo Mbumbukiam-te tøkebeáv. Gê, zo møzøté-zøtez? Zo manqei-qape matev-gi zifuap tozogoat, yaq zo Mbumbukiam-gí qaqa ezoqám. Unimanqatín. Gekha ezoqām ndego, nqanek manqei-qape matev namba, nøfu matev-qa ndego, ndego mø̀ndømø-Mbumbukiam-gé-qaqa-ezoqam-év. 5 Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-manqaté nqǽgo, “Nqova ndego, ni mokho-te gu꞉-utav, tege mba begó. Neka ndego ova ndømanqaté, teqa yaq-te.” Ge zô, ndozo-matavap, nqanek manqat, khokhō segē-peawap? Āv taoká. 6  *Geté Mbumbukiam ni kuku matev nøme mba nimbo-etøomít. Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Ezoqa ekeza iz ndi-eqawat, Mbumbukiam, gèvøozoát.

Geté gekha ezoqām ndigu, ekeza iz ndivoat, Mbumbukiam kuku matev zø-etoám.”

7  *Yaq nakémbá, zo Mbumbukiam-qá mokho-té qanu꞉gú. Geté nqova soqaqape, gèmbøe-khakhazám. Yaq ndego gévuáo. Segéziváz. 8  *Zo Mbumbukiam-té qanø-khanøgím, yaq ndego zo-te vøndó-khanøgīm. Zo manqa-zapazapa-us ezoqam, zo ande zenda khavim-us ndøzøgo, vø̀sungúz, neka matev soqøsoqa, zitá qane-wuøém. Neka zo matavap keambap ezoqam, zoqa matavap soqøsoqa, vø̀-ivøvém, matavap kopo vø̄ndapem. 9 Zo mutøkhop ndøwaním, zoqa manqa-zapazapa zapaya. Gè꞉-eivám, neka osombo vø̄wan. Zoqa otam nandav, bè-enénd, bemø̄-eiv, neka zoqa khanakhanakh, bemø̄-mutøkhop. 10  *Zøkeza kha, Evezøza-qa bugug-te, zóvoatát. Yaq ndego zo ndø̀-eqagím.

Ezoqa nøme, bizi-gevezòa᷄t

11 Nǿfuap! Zo izuizu manqa ndøgevèa᷄m. Gekha ezoqām ndego, Klisten zifu-qa yaq-te, soqa manqat nde꞉manqate neka ndēgēvēīwāt, ndego soqa manqat, Mbumbukiam-qá guguna manqat-qá yaq-té gene-manqaté neka ndēgēvēwāt. Geté qo Mbumbukiam-qa guguna manqat toqo-gevea, qo ambá av nqǣgo, qombopaēv. Geté qo sòqo-gevewát. 12  *Guguna manqat etoam ezoqam neka manqa ovøyam megeat ezoqam kopo mba me꞉gó. Mbumbukiám. Ezoqam ndégo, kopømba ndego, ezoqa tekhandi꞉v o vǿngiū. Geté qo gekha ezoqâm, ezoqa nøme toqo-geveiu?

Ni bizi-khambùva᷄p

13  *Zo ezoqam, zo ndozo-manqate, av nqægo, “Nqægo khaiya o qasun, ni taon nøme-tē qazinø̄-niāv. Viav kopo sizīyagāt, bisnis vizimǿ-gonēm, neka yaq-fia kandambaqape vizimǿ-qasēm.” Zo av ndøzøte-manqate, gèndoyogé. 14  *Zo zøtezateáv, qasun ande gekha matev me mé꞉fakhān, neka zoqa yage, ande āv khanégoāt. Gèmbo-mataváp. Zoqa yage, andé khøifakhøifa me me꞉gó. Sège-fakhanɨ́n, neka sa vømø̄-navøemɨn. 15 Yaq nakémbá, zo āv qane-manqaté, “Evezøza poev tømbogoat neka ni vizíyagāt, yaq ni matev ndǿgo tizígoném, av nqazi꞉-matavap.” 16 Zo zø̀te-khambuváp, ndozo-matavap, av nqægo, zo kopømbaqapē, sa tozo-matønumat, av ndøzømbøe-pøoat. Geté khambuvap matev av nqægo, soqaín.

17  *Gèmbo-mataváp. Gekha ezoqām ndego, te꞉-otev av nqægo, gekha matev eqeieqeī ndøgo, tego, getē ndego goneāv, te-te ndego, matev av nqægo, manqa-zapa-ús.

5

Guguna manqat, gigiap kopoav ezoqam-te

1 Yaq ndakin, no zo gigiap kopoav ezoqam nøzø-manqaté. Gèndoyogé. Zo gè-eivám neka gèzøgeǽz. Zapa ndǿgo, viniv kandambaqape zǿgeáv. 2  *Zoqa gigiap kopoav, khokhó sege-lanqavét neka zoqa ndabua, khotet mba ndølogét. 3 Zogi moni neka auli gigiap fia kandakanda, nagi mba ndøvøtæmét. Taqa nagi, āv qane-ovøyám nqǽgo: Zo nqanek gigiap-te ezoqa nøme tøkemav ndøgo, zo manqa-zapa-ús. Taqa nagi zoqa kha andé gøinam me mé꞉sonqotáv. Vaev khøuwa avønín. Geté zo gigiap-qape, sà tozonø-mendeomít. 4  *Ezoqam ndigu, khae-te gizø-sasaetam, zo zòzømbe-khavozumám. Fia etoumáv. Nqáe! Zoqa matev nandav, andé Mbumbukiam me mbøe-akhayám. Ndigu ezoqam, khae-te gizø-sasaetam, tiqa akhayam, Evezøza Bazaføgakh-qape-qá gea-té qanø-oé. 5  *Zo nqanek manqei-qape-te, gawap kandambá qazøgoam, neka gekha matēv ndøgo, zo qazø-poeɨn, zo sòzo-gonemɨ́n. Kopømba ande av bøsik toqote-okefet, atema vømǿ-enaq-sakha-mba-ēv, sasa qólavaō, zo zøkeza kha āv tøzøte-okefé, zoqa zitøge khøuwa nonqo. 6 Zo ezoqam eqeieqei, manqa ovøyam-té qazonø-áb, vozōzitag, vø̄pakhaez. Geté ndigu zo-te yaq qavøiwateáv.

Matev føgøføgakh ambá qabete-fakhanám, geté ni até bizi-waniáp

7  *Nǿfuap! Sozotó-kewagát, atema Evezøza betøndōqavan. Nqáe! Zo avøe ogekhæm ezoqam-qa matev mbomataváp. Avøe gigiap gi-ogeakhɨn, yaq sogó-kewagát, atema avøe gigiap mbomømboma vø̄khatøkhatoamɨn. Ndigu mø̀ndæzøtéz. Qæ bètøkhæ-lanqavøém, qæ ndøgo, manqei menegim nonqo, neka qæ nøme ndøgo, avøe umivøem nonqo. Yaq sogó-kewagát. 8  *Até zó-a, sozotó-kewagát, neka føgøføgakh ndøwaniáp. Zapa ndǿgo, Evezøza-qa qavøne khøuwa, avønín.

9 Nǿfuap! Zo manqa ndøpònqo᷄m, yaqyaq-a. Soqaín ndøgo, Mbumbukiam zo manqa ovøyam-te te-ab. Nqáe! Ndego manqa ovøyam ezoqam, avønín géfakhán. 10 Nǿfuap! Evezøza-gi manqa vevezam ezoqam zømataváp, ndigu teqa iz-te, manqat gimanqatam. Zo tiqá matev mbopáev. Ndigu matev føgøføgakh ambá giniqeivám. Geté føgøføgakh sekembá sege-waniapám. 11  *Nqáe! Ni ezoqam ndigu, føgøføgakh giwaniapam, khanakhanakh-us nitizæzá. Zo Zob-qa yaq-te, mòzoyogém. Ndego matev føgøføgakh, ambá geneqeivám. Geté ndaføyambá segeyám. Neka zo mø̀zøte-zøtéz: Vaev-te ndøgo, Evezøza matev mbomømboma mbogó. Zapa ndǿgo, Evezøza kuku neka tanakh kandambá.

12  *Nǿfuap! Gigiap-qape nqánek: Zo manqat tozo-manqatat, zo zenda ndø-eqàgi᷄m, Mbumbukiam-te. Neka zo yan-qa iz o manqei-qape-qa iz o gekha gigiap nøme-qa iz, ndøvèwa᷄m, zoqa manqat bazaføgakh etoam nonqo. Zoqa manqat, unimanqatin mba begó. “Ya” tozo-manqatat, yaq “ya” begó. “Mbain” tozo-manqatat, yaq “mbain” begó. Soqaín ndøgo, zo Mbumbukiam, zoqa manqat zapaya, manqa ovøyam-te te-ab.

Guligulim-qa bazaføgakh-qa yaq-te

13 Zo mokho-te, ezoqa nøme viniv tømbogoat, ndego yà beguligulím. Neka ezoqa nøme, khanakhanakh tendap, ndego Mbumbukiam-qa iz eqawat nonqo, ouv beqaqaeám. 14  *Zo mokho-te, ezoqa nøme enqoni tendap, ndego Klisten megetapak-te, manqat bekhofotáv. Yaq ndigu bètøndozáv, bembō-guligulimem, neka Evezøza-qa iz-te, oil bembøē-qouzumem. 15  *Yaq tiqa guliguli manqat, unimanqatin matev-us tiguligulimem, ndego enqoni ezoqam, gékhakhǽv. Evezøza gembótøké, vǿ-itān. Neka av ndego manqa-zapazapa ge꞉goam, Evezøza segembøé-navøém. 16 Yaq nakémbá, zoqa manqa-zapazapa, yaqyaq-a é-mozo-vøndøyám, neka yaqyaq-a vø̄e-guligulim. Yaq zo tø̀ne-eqeieqei-éz. Zapa ndǿgo, ezoqa eqeieqei-qa guligulim, taqa bazaføgakh kandambá. 17  *Ilaiza mbovatáp. Ndego ezoqam até kopó, av ni nqazi꞉gu. Bazaføgakh-us geguligulim, av nqægo, Izlael manqei-te qæ belanqàvøe᷄m, yaq qæ lanqavøepøteáv. Viav misiká neka løvøyak síks, qæ lanqavøepøteav qagoam. 18  *Yaq nango geguligulim, av nqægo, qæ bèlanqavøēm, yaq qæ sège-lanqavøém, neka kopømbá, avøe gigiap nango qa-umivøem.

19  *Nǿfuap! Zo mokho-te, ezoqa nøme unimanqatin manqat te-ivav, nakhoa nøme-te vǿwāv, zo ndego nango nakhoa eqeieqei-té qamøndo-khatowém. 20  *Gèmbo-mataváp: Gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme, nango nakhoa eqeieqei-te tekhato, ndego ngenek ezoqam løvøte-té gendó-khandí꞉v. Yaq Mbumbukiam teqa manqa-zapazapa kopoav-qape, gembó-matavapák.

* 1:1 1:1 Met 13:55; Gal 1:19; Kel 15:13; 1 Pita 1:1

* 1:2 1:2 Lom 5:3-5

* 1:3 1:3 1 Pita 1:7

* 1:5 1:5 Prov 2:3-6

* 1:10 1:10 Isa 40:6-7

* 1:18 1:18 Zion 1:13

* 1:20 1:20 Eccl 7:9

* 1:21 1:21 Kol 3:8; 1 Pita 2:1

* 1:22 1:22 Met 7:26; Lom 2:13

* 1:25 1:25 Lom 8:2; Zems 2:12

* 1:26 1:26 Psa 141:3

* 2:1 2:1 Kel 10:34; Zems 2:9

* 2:5 2:5 1 Ko 1:26-28

* 2:8 2:8 Met 19:19; Gal 5:14

* 2:9 2:9 Deut 1:17

* 2:10 2:10 Lev 19:37; Num 20:7-12, 24; Met 5:19

* 2:11 2:11 Exo 20:13-14; Lom 13:9

* 2:12 2:12 Gal 6:2; Zems 1:25; 1 Pita 2:16

* 2:13 2:13 Met 5:7; 18:32-35

* 2:15 2:15 1 Zion 3:17

* 2:18 2:18 Gal 5:6

* 2:21 2:21 Gen 22:9-12

* 2:22 2:22 Iblu 11:17-18

* 2:23 2:23 Gen 15:6; 2 Chr 20:7; Isa 41:8

* 2:25 2:25 Josh 2:1-21; Iblu 11:31

* 3:6 3:6 Met 12:36-37; 15:11, 18-19

* 3:8 3:8 Lom 3:13

* 3:18 3:18 Met 5:9; Iblu 12:11

* 4:1 4:1 Lom 7:23

* 4:4 4:4 Lom 8:7; 1 Zion 2:15

* 4:6 4:6 Prov 3:34; 1 Pita 5:5

* 4:7 4:7 Ef 6:12

* 4:8 4:8 Zech 1:3; Mal 3:7; Isa 1:16

* 4:10 4:10 Job 5:11; 1 Pita 5:6

* 4:12 4:12 Lom 2:1; 14:4

* 4:13 4:13 Luk 12:18-20

* 4:14 4:14 Prov 27:1; Psa 39:5, 11

* 4:17 4:17 Luk 12:47

* 5:2 5:2 Met 6:19

* 5:4 5:4 Deut 24:14-15

* 5:5 5:5 Luk 16:25

* 5:7 5:7 Jer 5:24; Deut 11:14

* 5:8 5:8 Lom 13:11-12; 1 Pita 4:7

* 5:11 5:11 Exo 34:6; Job 1:21-22; 2:10; Psa 103:8

* 5:12 5:12 Met 5:34-37

* 5:14 5:14 Mak 6:13

* 5:15 5:15 Met 17:18-20

* 5:17 5:17 1 King 17:1; 18:1

* 5:18 5:18 1 King 18:42-45

* 5:19 5:19 Gal 6:1

* 5:20 5:20 Prov 10:12; 1 Pita 4:8

1 Pita

1

2

3

4

5

1 Pita

Pita-qa bugukhokhof pepa

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pita ndøpeawám, ndego Yesu-gi paev ezoqa tuelv nøme gegoam. Ti-te ndígu tenø-peawám, Klisten ezoqam, manqei vinivinimba-te gipanqanim. Ta manqei vinivinimba-te ndøgo, ndigu andé manqei vini-ak me me꞉yageapám.

Pita Lom taon-té gegoám, nqanek pepa gepeawam. Ta taon-te ndøgo, ezoqa kopoáv, manqa-zapazapa vinivinimba ndømatønumám, ate av-té, bugukhokhof khøuwa, ezoqa Bebilon taon-te gi꞉matønumam. Yaq nakémbá, Pita Lom taon-qa yaq-te, yaya me꞉-etá, neka Bebilon mbo-akhá (5:13).

Klisten-av ezoqam, ndigu Klisten ezoqam, ngenøgim matev kandambá gizø-etoumam. Yaq Pita nginik Klisten ezoqam, zita tøpøzu manqat zøkhofotáv, av nqægo: Ndigu tiqa unimanqatin matev, até begeawát, khanakhanakh-us. Neka Pita ndigu matavap zømboqoá. Ndigu manqa mate bezømbo-nàvøe᷄m. Yesu ndigu mø̀ndø-khandí꞉z. Yaq nakémbá, ndigu bazaføgakh-us bewaniáp, oskia ndøgo, yage føgøføgakh tiqeivat. Neka Pita ndigu Yesu-qa qavane-qa yaq-te vø̄e-zømesim. Klisten ezoqam taqa yaq-te timatavupat, yaq kopømbaqapé, bazaføgakh-us tiyagat.

1

1 No Pitá, nqanek pepa nqæpeaomit. No Yesu Keliso-gé u-aném. No pepa zo-té qatø-peaomít, zo Mbumbukiam gevevesam, zo nandav Pontus neka Galesia neka Kapadosia neka Esia neka Bitinia manqei-te qazo-panqanim, zo nqanek manqei-qape-te ande manqei vini-ak ezoqam me ndøzøte-yage. 2  *Mbumbukiam, nigi Tat, zo é-møndæ-otév, neka é-vø̄vevesam. Ndego zo Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, āv genekház nqǽgo: Zo tegé ezoqam zógoát, neka Yesu Keliso-qa manqat o-mba vozotó-ndapāt neka zo teqa kouk mokho-te vǿsungutāz.

No āv qate-guligulím nqǽgo: Mbumbukiam-qa kuku matev neka sambi matev, zo nøme mba zømbó-khouwév.

Yage mbomambaqape, ni yan-te ndønimbo-keoge

3 Ni Mbumbukiam-qa iz, zí-eqatát, ndego nigi Evezøza Yesu Keliso-ge Mbumbukiam neka Eve. Mbumbukiam Yesu Keliso løvøte-te gekhandi꞉v, ndego teqa tanakh kandambaqape mokho-te, ni khandi ndakinak ni-etoám. Yaq ndakin ni te-te, tizio-taná ndǿgo: Ndego ni yage miavmiav ní-etoám. 4  *Ta khandi ndøgo, gélanqayák neka gésoqayák neka elavøqase gemǿ-navøemák. Nqanek khandi, Mbumbukiam yan-te, zo nonqo me꞉mendewé, 5  *zo Mbumbukiam-qa bazaføgakh ndøkhakhasam, zo ndozo-unimanqatinat. Yaq vaev-te, zoqa khandi ndakinak gendóveá. 6  *Zo khøuwa elavøqasi-te nqanek, khamasim matev vinivinimba nqazø-fakhanam, zo mbøni zøvaév. Geté zo khanakhanakh kandambá. 7  *Khamasim matev av nqægo, tøzømbe-fakhanám ndǿgo: Zo unimanqatin matev zømbé-khamasimát, eqeieqei tøpøtégo-a. Ate av-té, gol gøinam gi꞉løvusumatun, pageap ndøgo, gol-te tøtøkeapet, vø̄koqovøemɨn, uni vømē-mbomambaqape-ezɨn. Gol ndigu, gigiap fia kandakandá. Geté até ndigú-a, segé-nasiním. Geté zoqa unimanqatin matev, gol ùnime꞉-løvubám. Zo føgøføgakh tozo-geageapat, yaq Yesu Keliso tendoveao, tendoqavan, zo Mbumbukiam gé-eqazó, neka iz kandambaqape neka vizap matev vøzǿ-etoām. 8  *Zo Keliso ometeáv. Geté zo kuku zøgó, te-te. Até ndakín-a, zo ndego ometupáv. Geté zo sòzo-unimanqatinát, neka khanakhanakh ndø̄zø̄-āsø̄tø̄vē. Ta khanakhanakh ndøgo, kandambá. Khanakhanakh nøme ate ndægo, ùnime꞉-løvuám. 9 Zo khanakhanakh tøzøtegó ndǿgo: Zo mø̀zøte-zøtéz, zo Mbumbukiam ndø̀khandí꞉z. Ndøgo zoqa unimanqatin-qá yaq-fiá.

10  *Mbumbukiam ezoqa ande āv kené-khandī꞉z, taqa yaq-te nqanek, tegi manqa vevezam ezoqam, zøtezat ndape-qa ndøgoám. Gèmbovawám. Neka ndigu teqa kuku matev-qa yaq-te, zo ndakin qazondapem, é-møndo꞉-manqatám. 11  *Keliso-ge Nqova, ti mokho-te gu꞉goam, é-møndøzømbo-ovøyám, Keliso nqosøgeap ndǿndáp, yaq vaev-te, ndego iz kandambaqape vǿndāp. Yaq ndigu zøtezat-qa ndøgoám: Matev gekha khøuwa-tē qanǿfakhān, neka ande āv khanéfakhān?

12 Mbumbukiam nginik manqa vevezam ezoqam, āv gene-zømesimám nqǽgo: Matev ndøgo, gi꞉manqatam, ambá av nqǣgo, tiqā khøuwa-tē qanǿ-fakhanām. Geté ndøgo zoqá khøuwa-té qanǿ-fakhanám. Matev ndǿgo, taqa yaq-te qazoyogem, zo ezoqa Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, Mbumbukiam-qa Manqat gi꞉zømesimam, ndego Mbumbukiam yan-te gendo-khofotav. Até enzol ezoqám-a, zøtezat nøme ndape-qa ndøgó, taqa yaq-te.

Ndaføyamba bizigú, Mbumbukiam-qa bøi-te

13 Zo Mbumbukiam, mø̀ndø-khandí꞉z. Yaq zo yage eqeieqei zomǿndapém. Yaq nakémbá, zo vø̀khakheinám, neka zøkeza yage, gènøzøgím. Zo Mbumbukiam-qá kuku matev-te mbá qanotazá, ndøgo zo tezø-etoam, Yesu Keliso tendoveao, tendoqavan. 14  *Zo Mbumbukiam-gi nakheis ndozogo neka manqa o-mba ndøzømbøe-ndape, yaq zo zøkeza kha, poev soqøsoqa-te, sa ndønqonqotø̀ve᷄, av bugukhokhof qazøtegoam, zo unimanqatin manqat zøtezateav qazogoam. 15 Geté gekha matēv ndøgo, zo ndozo-matanam, zo ndaføyamba ndøgó, ate av-té, Mbumbukiam ekezan ndaføyamba-qape nde꞉go, ndego zo gezø-akha. 16  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo, “Zo ndaføyamba-qape ndøgó. Zapa ndǿgo, no ndaføyamba-qapé.”

17  *Gèmbo-mataváp. Mbumbukiam ndego, zo Tat ndozombo-akhayam, ndego ezoqa ewaqape-qa matev ndegevewat, ndego yaq-mba okhomáv. Yaq nakémbá, zo nqanek manqei-qape-te, ande manqei vini-ak ezoqa me nqazøte-yage, zoqa yage-te, Mbumbukiam møe zombógoát.

18 Zo mø̀zøte-zøtéz, zo khokho matev-te qazoyagam, ndøgo zogi atanakha-zapazapa-za-te qando-fakhan, yaq zo Mbumbukiam ambá av nqǣgo, monī genewī, zo vøzøtē-fakhaz. Gigiap av ngi꞉gu, segemǿ-nasiním. 19  *Geté ndego zo andé sip eqeieqei-qapu-qá kóuk genewí, ndugu soqain-qase mbain ndugu. Taqa fia kandamba tantáv. Ndøgo Keliso-qá kóuk. 20  *Manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, Mbumbukiam Keliso é-møndo꞉-veatáv. Geté ndakin vaev khøuwa-te, ndego mø̀ndø-fakhán. Zo nonqó, 21  *zo te mokho-te Mbumbukiam ndozo-unimanqatinat, ndego løvøte-te gekhandi꞉v neka iz kandambaqape vømbō-etoam. Yaq nakémbá, zo Mbumbukiam-te mbá qazonø-tazá, neka ndego ndōzō-ūnīmānqātīnāt.

22  *Zo unimanqatin manqat o-mba qazoto-ndapem neka Mbumbukiam-qa bøi-te vozō-eqeieqei-ez, neka izu Klisten-te, poev eqeieqei nandøzøgo, yaq zo yaqyaq-a kuku matev, bèzø-vøovét. 23 Zo nqawá qazonø-qaním. Geté zo ndakin ambá av nqǣgo, ezoqam-qā kōuk qazøteqāz, ndigu tipakhaez. Geté zo Mbumbukiam-qá khandi manqát qazøteqáz. Yaq ndøgo kopømba mbaín, tønavøem. Geté oskia ndǿgoát, miavmiav.

24  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Ezoqa ewaqape andé gagayag me me꞉gó.

Nakhamas-té ginǿ-nasiním.

Até tiqá iz akhae matév-a, kopó.

Andé gagayag nanga me mé꞉qatáz, vǿnasinīm.

Unimanqatín. Gagayag gèpakhaɨ́n, neka nanga vø̄pomozɨn.

25 Geté Evezøza-qa manqat, oskia ndǿgoát. Miavmiáv.”

Manqat nqánek, zo Manqat Mbomambaqape gi꞉zømesimam.

2

Khandin mbaqambaqa-qa yaq-te

1  *Yaq nakémbá, zo manqa-zapazapa ate ndægo vø̀-ivøvém, khavozam matev neka Klisten matev ngusum-te sa toqotø-khaz neka ova matev neka ngenøgim manqat manqate matev. 2 Kopømba ande av nakhei nqonqon ndakinak ndi꞉gu, tete møqæ ndøzøya, zo ifin Mbumbukiam-qa Manqat yoge-té qabezø-vití. Yaq zo nqanek tete qanimav-qape tozologat, zo zófisám, khandi vozóndapēm. 3  *Zo taqa mokhov qazøte-khamasem, zo mòzoqeivím, Evezøza-qa matev mbomambaqapé.

4 Zo Evezøza-té qandozáv, ndego khandin nandi, khoev puanam ezoqam gisanqabem, gete Mbumbukiam geveataz. Teqa bøi-te ndøgo, nginik nandi, gigiap-qapé. 5  *Até zó-a, zo andé khandin nandi me zøte꞉gó. Mbumbukiam, ekeza khoev, zó genewevét. Yaq ta khoev-te ndøgo, zo andé Mbumbukiam-gí iziz ezoqa ndaføya-ndaføya me zøtégoát, neka Mbumbukiam-te, Yesu Keliso-qa mokho-te, zoqa kha ande etoam matev me vøzøté-etoumemāt. Etoam matev av nqægo, Mbumbukiam, gèmbøe-khaneát.

6  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawáp nqǽgo,

“Nqáe! No Zayon manqei-te, nandi nózáv.

Nginik nandi, gigiap-qapé. No nøkezan nøveatáz.

Yaq gekha ezoqām ndego, nginik nandi te-unimanqatintat,

ndego mivi gégoák. Miavmiáv.”

7  *Nginik nandi, gigiap-qapé zo-te, zo ndozo-unimanqatinat. Geté tiqa yaq-te ndigu, unimanqatinteav ndigu, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Nandi-qapi ndigu, khoev puanam ezoqam gisanqabem,

ndigu mø̀ndømø-gigiap-qape-éz, khoev puanam nonqo.”

8  *Neka manqat nøme, āv qane-eín nqǽgo,

“Nandi nginik,

ezoqa ndǿkhaosumát, vǿ-o꞉atāt.”

Ezoqa ndígu tíkhaosumát, ndigu Mbumbukiam-qa manqat o-mba ndapeav ndigu. Mbumbukiam é-møndømbøe-pøovám, matev āv tabezømbe-fakhán.

9  *Geté zo viní. Zo Mbumbukiam-qá bawán. Ndego zo ekezan ndøveatáz. Zo Kawa Kandambaqape-gí iziz ezoqám. Ndego zo ekezan nonqo me꞉kház. Zo tegi zógoát, neka ezoqa teqa matev mbomømboma-qa yaq-te vǿe-zømesimāt, ndego zo gezø-akha, zo bugukhokhof khøuwa bøivun-te qazoyagam, yaq teqa waev bæbæs-qape-te vozōfakhaz. 10  *Ibugukhokhof, zo Mbumbukiam-gi ezoqam goneáv. Geté ndakin, zo tegí ezoqám. Ibugukhokhof, zo Mbumbukiam-qa tanakh matev ndapeáv. Geté ndakin, zo mòzondapém.

Ni andé Mbumbukiam-gí pingim-ák

11  *Nøfuap mbomømboma! Zo nqanek manqei-qape-te, andé manqei vini-ak me zøte-yageáp. Yaq nakémbá, no nqazǿ-pouwe: Zo zøkeza kha, sa ndønqonqotø̀ve᷄, khatae-qa poev-te, ndøgo zoqa poev eqeieqei namba ndønøfeap. 12  *Geté zo ezoqa mokho-te nandozo-yageap, ndigu Mbumbukiam zøtezateav ndigu, zo matev eqeieqeí qane-yageáp. Yaq ndigu zo manqa-zapa-us ndizæza, ndigu segé-matøvemém, zoqa matev eqeieqeí. Yaq até ndigú-a, tìabiti-unimanqatiním, yaq Mbumbukiam-qa iz vǿ-eqanēm, ta khøuwa-te ndøgo, tendowav.

13  *Zo Evezøza-gi ezoqam ndozogo, zo megetapak-qá mokho-té qanu꞉gú. Oskiá ndøgo, kawa ezoqam kandambaqape ndego, 14 o gaman ezoqam ndigu, ndego gevevesam, ndigu yaq-fia nqosøgeap tizø-etoumat, ndigu manqa-zapazapa ndimatanam, neka tiqa iziz tizø-eqatat, ndigu matev eqeieqei ndimatanam. 15  *Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa poev av nqǽgo: Zo matev eqeieqei mba tozogoat, yaq ndigu ezoqam, zoqa yaq-te khokho manqat ndimanqate, tiqa manqat gé꞉khoutáv. 16 Zo Mbumbukiam genqovotaz, zo ndømatàva᷄p, av nqægo, “Ni nqovotønāt. Yaq matev soqøsoqa sizīgoāt.” Āv taoká. Zo ndakin Mbumbukiam-gí pingim-ák. Yaq kopømba mbaín, matev sa tozo-matønumat, av zøkeza poev ndægo. 17  *Zo ezoqa ewaqape gèzøvizáp, neka Klisten zøfuap-te kuku bezøgó, neka Mbumbukiam, møe-us mbovizáp, neka gaman kawa kandambaqape vozombó-vizupāt.

Nqosøgeap tizindapet, ni Keliso-qá matev zimbó-paevém

18  *Zo sasae ezoqam, zo zøkeza megetapak-qá mokho-té qanu꞉gú. Gèzøvizáp. Ambá ti-mba ndīgu, ezoqa mbomømboma, zo matev eqeieqei ndizø-matanam, geté até ndigú-a, sasanqa ndigu. 19 Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-qa matev ndembopaev, yaq ta zapaya ndøgo, ngenøgim matev tendap, yaq ndego ta nqosøgeap ndøgo sa te-eqatat, Mbumbukiam khanakhanákh te-te. 20  *Geté zo matev soqøsoqa tozogoat, yaq ta zapaya ndøgo, yaq-fia nqosøgeap tozondapem, yaq ge zô ndozo-matavap, Mbumbukiam kopømbâ, khanakhanâkh zo-te? Āv taoká. Geté ndego zo-te, khanakhanakh ndǿgo tømbógoát, zo matev eqeieqei tozogoat, yaq ta zapaya ndøgo nqosøgeap tozo-upøgimat. 21  *Zo Mbumbukiam ndǿgo tezømbe-akhá. Zapa ndǿgo, até Kelisó-a, zo nonqo, nqosøgeap ndøndáp. Ndego zo gè꞉zømás, zo tømbø̄e-paevem-a. 22  *Ndego manqa-zapa goneáv, neka teqa tou-te meakha manqat fakhaneáv. 23  *Ndigu gingenøitat, yaq ndego ngenøgim manqat qavøiwateáv, neka nqosøgeap gimbo-etøomem, yaq ndego utøve manqat einiáv. Geté ndego ekeza kha, Mbumbukiam-qá zenda-té genøvé. Zapa ndǿgo, ndego mø̀ndæ-otév, Mbumbukiam manqa ovøyam ezoqam eqeieqeí. 24  *Niqa manqa-zapazapa, Keliso ekezan, tae mutui-té genøndáp, vø̄-evøzam. Ndego tenegoám ndǿgo: Ni manqa-zapazapa matanam-te, andé løvøte ezoqam me zí꞉goát, neka matev eqeieqei-té qabizi-yagé. Zo teqa nqamav mokho-té qazonø-eqeieqei-éz. 25  *Zo bugukhokhof, andé sip me zøtegoám. Zò-ewáz. Geté ndakin zøkeza sip keoge ezoqam-té qazonø-veséz, ndego zoqa yage, eqeieqei ndembo-keoge.

3

Yage eqeieqei-qa yaq-te, yaq anganeam-a, yaq sævam

1  *Zo sakheis, zøkeza angana-qá mokho-té qanu꞉gú. Yaq zogi angana, ndigu Mbumbukiam-qa manqat unimanqatinteav ndigu, zoqa matev tiqeivat, yaq ndigu Keliso-té gindúqambúz, oskiá ndøgo, zo manqat manqatemav tozogoat. 2 Zapa ndǿgo, ndigu āv giníqeivát nqǽgo: Zoqa matev eqeieqeí neka zoqa yage vizap-ús. 3  *Zo ambá av nqǣgo, zøkeza kha mumat mbā zotó-khakheinumāt, kopømba ande av izum toqote-løvønøvem o gigiap fia kandakanda neka ndabua eqeieqei voqó-uzām. 4 Geté zoqa bugug keoge eqeieqei, zoqá mokho-té qabetu꞉gú. Ta bugug keoge eqeieqei ndøgo, navupav ndøgo, nqánek: Zo matev aiyaiyav-té qanøgó. Sasanqa-te ndømatàna᷄m. Mbumbukiam, bugug keoge eqeieqei nqánek qambøe-khaneát. 5 Gèmbo-mataváp. Até ndigú-a, sakheis, bugukhokhof giyagam, ndigu Mbumbukiam-gi gigoam neka te-te vo꞉tabam, tiqa bugug keoge, āv tønegoám, neka ndigu ekeza angana-qa mokho-te vø̄ugoam. 6  *Sævam nømu, matev av nqægo gumatanam, Sælá. Ngunuk Eibleem-qa manqat, o-mba mo꞉ndapám, neka kawa vømbō-akhaemam. Zo tugí nakhei mbasí, zo matev eqeieqei tozo-matønumat neka utøve-qa yaq-te møe mbain vozógoāt.

7  *Até zo anganá-ya, zo sakheis namba ndøzøte-yageap, zo matev eqeieqei zømatanám. Zapa ndǿgo, zo mø̀zøte-zøtéz, sakheis-qa bazaføgakh andé mbaín, av angana-qa bazaføgakh ndægo. Zo gèzøvizáp. Até ndigú-a, zo namba khandi søzøtumú-ndapém, Mbumbukiam tezø-etoam. Soqaín ndøgo, zogi sakheis, matev soqøsoqa tozozø-matønumat, yaq ta matev mokho-te, zoqa guliguli matev, tøzømbø-khaz.

Matev eqeieqei matanam zapaya, viniv matev tøqa-fakhanumat

8 No ndakin, zo ezoqa ewaqapé suzumbu-manqaté. Zo ate ndøzøte꞉go, zo nqova kopo neka mbøni fokeam kopo bezømbegó. Zo Klisten bawan mokho-te, kuku bezøgó, yaqyaq-a, neka tanakh bezø̄go. Neka zo zøkeza iz, ndø-eqàwa᷄t.

9 Ezoqa matev soqøsoqa tezøgoat o ngenøgim manqat tezø-manqatat, yaq zo mboqavøìna᷄m. Geté gèmbo-guligulimém. Mbumbukiam matev eqeieqei bembo-matanám. Zapa ndǿgo, ndego zo nqánek gezømbe-akhá. Yaq ndego até zó-a, matev eqeieqei zǿmatanám. 10  *Taqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Gekha ezoqām ndego,

yage khoui-qa tegoat neka khøuwa eqeieqei zømete-qa vǿgoāt,

teqa tou manqat soqøsoqa manqate, bè-iváv

neka khavozam manqat, bemanqàte᷄.

11 Ndego manqa-zapa zitá geabetewuá neka matev eqeieqei bēmatanam.

Ndego bazaføgakh be-asáz,

ezoqa nøme namba, sambi-té geabeyagé.

12 Zapa ndǿgo, ezoqa ndaføya-ndaføya, Evezøza bøi zømbové,

neka tiqa guligulim ndēzø̄yōgē.

Geté ndego zitá gene-wuøezá, ndigu manqa-zapazapa ndimatanam.”

13 Gê, zo ezoqa ndǿngenøzotat, zo bazaføgakh tozo-asazet, matev eqeieqei mba tozogoat? 14  *Geté até ndøgó-a, zoqa matev eqeieqei matanam zapaya, ezoqa soqaqape-te ti-ab, nqosøgeap vozóndapēm, zo khanakhanakh mbá qanegó. Zo ezoqa møe zø̀go᷄, neka ndøfofògea᷄p. 15 Geté zoqa mbøni-te, Keliso mba mbovizáp, ndego zoge Evezøza. Gekha khøuwā ndøgo, ezoqa zoqa vintøzat matev-qa yaq-te Yesu-te, manqa qæf yoge-qa tigoat, yaq zo é-mozoto-khakheinamát. Zo sozozǿ-qavøiú. 16  *Aiyaiyav-té qanøzø-ovøyám neka vizap-ús. Neka zoqa mbøni-te, matavap eqeieqei mba bezømbu꞉gú. Zo Keliso mokho-te, yage eqeieqei tozondapet, yaq ezoqam ndigu, zoqa yaq-te manqat soqøsoqa ndimanqate neka ndingenøzoat, ndigu mivi ndǿndapemát. 17 Mbumbukiam tømbopoe, qoqa matev eqeieqei zapaya, nqosøgeap toqondap, ndøgo kopømbá. Geté soqain ndǿgo, manqa-zapa matanam zapaya, nqosøgeap toqondap.

18 Até Kelisó-a, nqosøgeap ndøndáp, vø̄nanim. Kopo me꞉naním, niqa manqa-zapazapa vø̄-evøzam. Ngenek ezoqam eqeieqei-qape, nqanek matev, ni manqa-zapazapa-us ezoqam nonqo ndømatanám, neka zo Mbumbukiam-te, nakhoa vøzø̄-mboqoa. Khatae-te ndøgo, gèlaém. Geté Nqova Mbomambaqape-qa mokho-te, nqawa gèkhandí꞉v. 19 Yaq te mokho-te ndego, Keliso até nqová-ya, ndigu løvøte manqei-te, ande ndimbula mokho-te ndu꞉gu, manqat vømē-zømesim. 20  *Ezoqa ndígu, Noa-qa khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam-qa manqat ndapeav qagoam. Mbumbukiam mø̀ndøzømbo-kewagám, Noa khagua-qape ge꞉khakheinumat. Geté ndigu teqa manqat gèsanqawém. Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqam khapémbá, ate gi꞉goam, eit mbá, khagua-qape mokho-te gi-oz, vø̄khandi꞉z. Yaq ibøkha ndigu ngiæzoateáv. 21 Até zó-a, zo ibøkha iz qazondapem, ibøkhá qazøte-khandí꞉z. Ta matev ndøgo, ambá av nqǣgo, khavim sunguzam nonqō. Geté gekha ezoqām ndego, ibøkha iz tendap, ndego Mbumbukiam-te manqa mbusa, āv genévé nqǽgo: Ndego Mbumbukiam-qa bøi-te eqeieqei yage-qa ndøgó. Zo ndǿgo tøzøte-khandí꞉z, Yesu Keliso løvøte-te gendo-khandi꞉v. 22 Yaq ndego yan-té genøqavíg, Mbumbukiam-qa nakeamo zenda-te vømø̄qom, neka enzol ezoqam ate ndi꞉gu neka nqova megetapak neka nqova bazaføgakh-us ndezømbo-kawaevat.

4

Yage ndakinak, Yesu mokho-te

1  *Keliso ekeza kha-te gepotonam, yaq até zó-a, zo āv tøne-matøvemém, av ndego ge꞉matøvem. Potonam matev tøzøfakhan, sozó-eqatát. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, Keliso zapaya, kha-te tepotonam, ndego manqa-zapa, zitá genewuá. 2 Ndego nqanek manqei-qape-te zua teyagat, ndego ekeza kha-qa poev sekemba gembó-pavaták. Geté Mbumbukiam-qá poev mba mbópavát.

3  *Zo bugukhokhof, khøuwa kandambá, āv tøzøte-yagám, av ezoqa ndi꞉gu, Mbumbukiam zøtezateav ndigu, ndezømbe-khaneat. Zo mambe si zøwagám, neka kha-qa poev matev vozombō-pavam, neka lou loge kandakanda-te, matev soqøsoqa vinivinimba vozōgoam, neka ibøkha soqa izam si, vøzø̄wagam, neka tae khøuwiap o mbumbuk vizap matev soqaqape si, vøzø̄wagam.

4 Yaq ndakin, zo ndigu ezoqam, nqova zozøndáf, zo ti-te qazøte-qataz neka ti namba khokhombap vøzø̄-ivøvem, ndigu ande bøsik me, manqa-zapa-te sa ndibusit. Yaq ndigu ta zapaya ndøgo, zo tiqa matev qazo-ivøvem, ngenøgim manqat zømanqaté. 5  *Geté yaq ndigu manqa ovøyam ezoqam-qá megemege-té gemǿwán. Ndego khakheitáp. Ezoqa ewaqape tiqa matev-qa yaq-te gezømbé-sinøzám, gekha ezoqām ndigu, gipakhaetat o zua ngiyage.

6 Yaq nakémbá, Manqat Mbomambaqape até ndigú-a, ndakin gipakhaez, vø̄yogem. Gipakhaez, ndigu manqa-zapa-qa yaq-fia, ekeza kha-té ginømbo-yogém. Geté nqova-te, ndigu zua ndøkhandi꞉zát, ate av-té, Mbumbukiam nde꞉khandi꞉vat.

Matev ndøgo, Mbumbukiam gini-etoam, tizi-matønumat, ni eqeieqei bizimbo-keogé

7  *Gigiap ate nqægo, taqa vaev, avønín gemǿfakhán. Yaq nakémbá, zo matavap loloakh bezøgó, neka zøkeza kha, gènøzøgím. Yaq matev-qase, zoqa guligulim-te, gezømbǿ-khazák. 8  *Matev kandambaqape ndøgo, matev nøme ate ndægo qaløvuam, nqánek: Zo yaqyaq-a, kuku bezøgó. Bèzø-vøovét. Zapa ndǿgo, kuku matev, manqa-zapazapa kopoáv segégutáv.

9  *Neka yaqyaq-a, khoev sège-manqaté. Bezømbo-qàsi᷄꞉v.

10  *Zo ezoqa kopokopo ate ndøzøte꞉go, Mbumbukiam matev vinivinimba gezø-etoumat, tozo-matønumat, zo ezoqa nøme zozømbé-tøkeát. Av tøzøtegoat ndægo, yaq zo ta matev-qa keoge ezoqam eqeieqei, zógoát, Mbumbukiam gezø-etoumat. 11 Mbumbukiam ezoqam matev gembo-etoam, manqat temanqatat, ndego nqanek manqat, Mbumbukiam-qá Manqat bemanqaté. Ezoqa nøme, tøkeam matev ndegeawat, ndego ezoqa bazaføgakh-us bezøtøkeé, ta bazaføgakh mokho-te ndøgo, Mbumbukiam gembo-etoam. Yaq ndǿgo, ta matev mokho-te ate ndægo, Mbumbukiam-qá iz be-eqawát, Yesu Keliso mokho-te. Teqa iz kandambá tantáv neka bazaføgakh ate ndægo, teqá. Miavmiáv.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

Ta zapaya ndøgo toqote-potonam, Klisten ezoqam ndoqogo

12 Nøfuap mbomømboma! Zo matev føgakh-qape nqazo-qeivi, ndøgo zoqa unimanqatin ndækhamasimit, zo nqova bezø̀nda᷄f. Zo ndømatàva᷄p, av nqægo, matev vini zøfakhān. 13  *Geté zo khanakhanakh mba bezø-asøtøvé. Zapa ndǿgo, zo āv tøzøte-potonumít, av Keliso ge꞉potonumat. Yaq ta khøuwa-te ndøgo, teqa bazaføgakh neka iz akhae tøndovea, ndego tendoqavan, zo khanakhanakh nøme mba zømbǿ-asøtáv. 14  *Zo khanakhanakh mbá qanegó, zo ezoqa ta zapaya ndøgo tingenøzotat, zo Keliso-gi ezoqam ndozogo. Zapa ndǿgo, nqanek matev, āv qane-unimanqatinát nqǽgo: Mbumbukiam-ge Nqova Mbomambaqape, nandêgó zo-te, ndego Nqova iz akhae-us neka bazaføgakh-us.

15 Geté zo mokho-te, ezoqa nqosøgeap tendap, ndøgo ta zapaya ndøgo betègo᷄, ndego ezoqa pakhapakha ndezø-khaneam o gigiap nde-aqonam o ezoqam-qa matev-te, kesov ndesokhosam. 16 Geté gekha ezoqām ndego, Klisten ezoqam tepotonumit, ndego mivi bègo᷄. Geté ndego Mbumbukiam-qá iz be-eqawát.

17 Khøuwa iz mø̀ndøndáp. Mbumbukiam-qa manqa ovøyam, avønín géngáz. Tegi ezoqam-té qanǿngáz. Mbumbukiam-qa manqa ovøyam ni-te tøngaz, ni tegi ezoqam nqazigu, yaq gê, ti-te ndigu áv khanégoāt, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat Mbomambaqape o-mba ndapeav ndigu? Ti-te ndigu unimé꞉-soqá. 18  *Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo, “Ezoqam ndaføyamba-qape-te føgakh tøgoat, te꞉khandi꞉v, yaq gê, ndigu ande gekham me zømbé-fakhān, ndigu Mbumbukiam ndisanqawe neka manqa-zapazapa sa ndimatanam? Ti-te ndigu unimé꞉-soqá.”

19 Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndigu, ndipotonam, av Mbumbukiam-qa poev ndægo, ndigu ekeza khatae, teqá zenda-te ndégo tiabenø-veém, ndigu gekhakheinøvem. Ndego unimanqatin ezoqám. Ndego matev āv genégó, av manqa mbusa ge꞉ve. Yaq ndigu ezoqam, matev eqeieqei matanam-te até be-apét.

5

Guguna manqat, megetapak-te neka ezoqa ndakinak-te neka ezoqa ewaqape-te

1 No ndakin zo Klisten megetapak-té qatø-manqaté. Até nó-a, no Klisten megeat ezoqám. Keliso nqosøgeap gepotom, no nøkeza bøí qateqeív, neka até nó-a, nqǣpōtōnām, Keliso zapaya. Neka até nó-a, matev qaniqanimav sizimú-ndapém, ta khøuwa-te ndøgo, Keliso-qa bazaføgakh neka iz akhae tøndovea, ndego tendoqavan. Yaq nakémbá, no zo megetapak, nqazǿ-pouwe: 2  *Nandiv Klisten ezoqam, Mbumbukiam kopømba ande av sip ndi꞉gu, zoqa zenda-te ge-ab, zo eqeieqei zøkeogé. Zo khanakhanakh-us zøkeogé, ambá av nqǣgo, gezømbó-qasi꞉vāt. Zo nqanek sasae, moni-qa mba mè꞉go᷄. Geté zo poev ùni bezømbegó, nqanek sasae-te. 3  *Zo ndigu ndøtokhòna᷄z, Mbumbukiam zoqa zenda-te ge-ab. Geté zo matev eqeieqei ndømatanám. Yaq nandiv, zo ande sip me ndozozømbe-keoge, kopømbá, zoqa matev gembó-paevém. 4 Yaq ta khøuwa-te ndøgo, ndego sip keoge ezoqam kandambaqape tendoveao, zo yaq-fia neka iz kandakanda zó-upøgím. Ta yaq-fia ndøgo, gemǿ-lanqayák. Ndøgo miavmiáv.

5  *Zó-a, ezoqa ndakinak, zo megetapak-qá mokho-té qanu꞉gú.

Neka zo ezoqa ewaqape, yaqyaq-a me꞉khambùva᷄p. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-eín nqǽgo,

“Ezoqa ndi꞉khambuvap,

Mbumbukiam gèsanqazá.

Geté ti-te ndigu, ekeza kha ndivoat,

ndego kuku mbogó.”

6  *Yaq nakémbá. Zo me꞉khambùva᷄p. Mbumbukiam-qá zenda bazaføgakh mokho-té qanu꞉gú. Yaq khøuwa eqeieqei tømøndap, ndego zo ndø̀-eqazó.

7  *Zoqa fofogeap ate nandægo, Mbumbukiam-qá zenda-té qanøveém. Zapa ndǿgo, ndego zo gèzø-keogé.

8  *Gò꞉feazoát, neka gò꞉keogé. Zapa ndǿgo, zoge qaqa ezoqam, ndego nqova soqaqape, andé layon khobos-qape me me꞉-okhó, neka ndego ezoqa ngiæzoat-qa ndøvawé. 9  *Zoqa unimanqatin-te, bazaføgakh-us ndøwaniáp, neka gèmbøe-khakhazám, ndego. Zo mø̀zøte-zøtéz, até Klisten ezoqa nømé-a, nqanek manqei-qape-te ate nqægo, āv tini-potonumít, av zo ndøzøte-potonumit. 10 Mbumbukiam, ndego kuku kandamba ndømbogo, ndego zo gezø-akha, miavmiav Keliso Yesu namba teqa waev-te tozoyagat, zo ndakin khøuwa elavøqasi-te ndozo-potonumit, ndego zo ndø̀khakheinøvém, vozó-eqeieqei-ēz, neka bazaføgakh vøzǿ-etoām. Yaq zo føgøføgakh zówaniapát. Yaq zo ndòzoto-gevetømém, neka zó-o꞉azák. 11 Bazaføgakh ate ndægo, Mbumbukiam-qa ndǿgoát. Miavmiáv.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

Vaev manqat

12  *No nqanek pepa khapelavøqase, Sailés namba niti-peaumavún. No mø̀tenøtén, ngenek unimanqatin Klisten ezoqám. No zo nqanek pepa mokho-te, andé gaga khaneam-qa nøzøgoám. Neka no zo āv qatezømás nqǽgo: Ndøgo unimanqatín. Mbumbukiam kukú zo-te. Ta kuku matev-te ndøgo, føgøføgakh até vøwaniáp.

13  *Nginik Klisten bawan ezoqam, nqanek Bebilon taon mokho-te ngiyage, Mbumbukiam zo namba sa gumu-veataz, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, zo-te. Neka até Mák-a, ndego kopømba ande av noge yo nde꞉go, khaiya mboma manqat ngēkhōfōtāvāv. 14 Tozo-møvabat, zenda kaka vø̀-itiamát neka vø̄ngenøndamat. Kuku matev-ús.

Sambi ndø̀goát, zo namba, ate ndøzøte꞉go, zo Keliso-qa mokho-te ndozotu꞉gu.

* 1:2 1:2 Lom 8:29; 2 Tes 2:13

* 1:4 1:4 Kol 1:12

* 1:5 1:5 Zion 10:28; 17:11

* 1:6 1:6 1 Pita 5:10; Zems 1:2

* 1:7 1:7 Prov 17:3; Zech 13:9; Mal 3:3; Zems 1:3

* 1:8 1:8 Zion 20:29; 2 Ko 5:7

* 1:10 1:10 Met 13:16-17

* 1:11 1:11 Psa 22; Isa 53; Luk 24:26-27

* 1:14 1:14 Lom 12:2; Ef 2:3; 4:17-18

* 1:16 1:16 Lev 11:44-45; Met 5:48

* 1:17 1:17 Lom 2:11; Veve 2:23

* 1:19 1:19 Kel 20:28; Iblu 9:12-14

* 1:20 1:20 2 Tim 1:9-10; Ef 1:4

* 1:21 1:21 Zion 14:6; Lom 5:1-2

* 1:22 1:22 Zion 13:34; Lom 12:10

* 1:24 1:24-25 Isa 40:6-8

* 2:1 2:1 Ef 4:22; Zems 1:21

* 2:3 2:3 Psa 34:8

* 2:5 2:5 Ef 2:21-22; Veve 1:6

* 2:6 2:6 Isa 28:16; Ef 2:20

* 2:7 2:7 Psa 118:22

* 2:8 2:8 Isa 8:14

* 2:9 2:9 Deut 7:6; 14:2; Isa 9:2; Tait 2:14; Kel 26:18; Ef 5:8

* 2:10 2:10 Hos 2:23

* 2:11 2:11 Gal 5:17, 24

* 2:12 2:12 Met 5:16

* 2:13 2:13 Tait 3:1

* 2:15 2:15 1 Pita 3:16

* 2:17 2:17 Lom 12:10

* 2:18 2:18 Ef 6:5

* 2:20 2:20 1 Pita 3:14, 17

* 2:21 2:21 Met 16:24; Zion 13:15

* 2:22 2:22 Isa 53:9

* 2:23 2:23 Isa 53:7; 1 Pita 3:9

* 2:24 2:24 Lom 6:11; Isa 53:5-6

* 2:25 2:25 Ezek 34:5-6; Met 9:36; Zion 10:14; Iblu 13:20-21

* 3:1 3:1 Ef 5:22

* 3:3 3:3 1 Tim 2:9

* 3:6 3:6 Gen 18:12

* 3:7 3:7 Ef 5:25

* 3:10 3:10-12 Psa 34:12-16

* 3:14 3:14 Isa 8:12-13; Met 5:10; 1 Pita 2:20; 4:14

* 3:16 3:16 1 Pita 2:12

* 3:20 3:20 Gen 6–7

* 4:1 4:1 Lom 6:2, 7

* 4:3 4:3 Ef 2:2-3

* 4:5 4:5 Kel 10:42

* 4:7 4:7 Lom 13:11-12

* 4:8 4:8 1 Pita 1:22

* 4:9 4:9 Iblu 13:2

* 4:10 4:10-11 Lom 12:6-8

* 4:13 4:13 Kel 5:41; Zems 1:2; 1 Pita 1:6-7

* 4:14 4:14 1 Pita 2:20

* 4:18 4:18 Prov 11:31

* 5:2 5:2 Zion 21:15-17; Kel 20:28

* 5:3 5:3 2 Ko 1:24; Filip 3:17; Tait 2:7

* 5:5 5:5 Prov 3:34; Ef 5:21; Zems 4:6

* 5:6 5:6 Met 23:12; Luk 14:11; Zems 4:10

* 5:7 5:7 Met 6:25-30

* 5:8 5:8 1 Tes 5:6

* 5:9 5:9 Ef 4:27; 6:11-13; Zems 4:7

* 5:12 5:12 Kel 15:22, 37-40; 12:2, 25; 13:13

* 5:13 5:13 2 Tim 4:11; Kel 12:2

2 Pita

1

2

3

2 Pita

Pita-qa pepa qambo-menas

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Pita gèmbo-menás, Klisten ezoqam ndígu tezø-peawám, ndigu manqei vinivinimba-te giyageapam.

Nqanek pepa mokho-te, Pita ndigu āv gezømbe-peawám nqǽgo: Ndigu yà beto-feazoát. Zapa ndǿgo, khavozam nømendim ezoqam kopoáv, Klisten ezoqam tubam-qa zøgó. Nginik khavozam nømendim ezoqam, matev soqøsoqa, mbomømboma mbo-akhayám. Neka ndigu ezoqa, āv gini-zømesím nqǽgo: Yesu nqawa gendó-qavanák. Yaq Pita ndigu Klisten ezoqam, guguna manqat zøkhofotáv, av nqægo: Ndigu Yesu mokho-te, føgøføgakh bewaniáp neka unimanqatin manqat, bazaføgakh-us bēgeawat.

1

1 No Saemon Pitá, nqanek pepa nqæpeaomit. No Yesu Keliso-gé sasae ezoqám neka tegé u-aném. No zo-té qatø-peaomít, zo unimanqatin matev mbomambaqape kopo qazondapem, av ni qatindapem. Nqanek unimanqatin matev, nigi khandi etoam ezoqam neka Mbumbukiam Yesu Keliso-qa matev eqeieqei-qape mokho-té qazindapém.

2 No āv qate-guligulím nqǽgo: Zo Mbumbukiam neka Yesu, nigi Evezøza, qazøte-zøtez, zo kuku matev neka sambi matev nøme mba zømbó-khouwév.

Ni Mbumbukiam gevevendam, ni bazaføgakh bizi-asøzú, Klisten matev-te

3 Teqa bazaføgakh kandambaqape-qa mokho-te ndøgo, Mbumbukiam-te qandowav, Yesu ni ate ndægo, yage nonqo neka Mbumbukiam-qa poev gone nonqo, sègenimbu-etoám. Zapa ndǿgo, ni mìzi꞉nøtén ndego, ni teqa iz kandambaqape neka matev eqeieqei-qa mokho-te ginindu-akha. 4 Neka ta mokho-te ndøgo, ndego ni manqa mbusa ni-aumám. Manqa mbusa qaniqanimáv neka kandakandá. Ndego tenegó ndǿgo: Zo manqei-qape-qa ngi꞉wat matev-te zøté-khokhóz, ndøgo ezoqam-qa poev matev soqøsoqa-te ndøndo-fakhate neka ezoqa ndøngiæzoat. Neka zo matev, āv tabezømbe꞉gó, av ekeza matev ndægo.

5 Yaq nakémbá, zo bazaføgakh ndø-asøzú neka zoqa unimanqatin matev-te, matev eqeieqei matanam mo꞉veém. Yaq zoqa matev eqeieqei matanam-te, nøtenat eqeieqei mo꞉veém. 6  *Neka nøtenat eqeieqei-te, kha nøzøgim matev eqeieqei mo꞉veém. Neka kha eqeieqei nøzøgim matev-te, føgøføgakh waniap matev mo꞉veém. Neka føgøføgakh waniap matev-te, Mbumbukiam-qa poev matev paev mo꞉veém. 7 Neka Mbumbukiam-qa poev matev paev-te, Klisten zøfuap-te kuku matev mo꞉veém. Neka Klisten zøfuap-te kuku matev-te, ezoqa ewaqape-te kuku matev mo꞉veém. 8 Zo nqanek matev vinivinimba oskia tozogoat, neka ndøgo zoqa mokho-te vǿkhouwevtēt, yaq zoqa zøtezat, nigi Evezøza Yesu Keliso-qa yaq-te, ambá av nqǣgo, khokhō segegō, geté mokho mbófakhán. 9 Geté gekha ezoqām ndego, nqanek matev vinivinimba goneav tøgoat, ndego mokho qeiviáv. Ndego andé bøi waev mbain ezoqám, neka ndego manqa mate mø̀ndømbøe-navøém, av nqægo, Mbumbukiam bugukhokhof manqa-zapazapa-te gesungutav.

10 Nǿfuap! Yaq nakémbá, zoqa Klisten matev-te, bazaføgakh nøme mba mo꞉-asazét, ndøgo Mbumbukiam gezøndo-akha neka vø̄veataz. Zo nqanek matev vinivinimba tozogoat, av qazømbe-manqatavun, zo unimanqatin-te, zó-o꞉azák. 11 Yaq Mbumbukiam zo mboqog zømbó-mboqozó. Kandambá, tezømbo-mboqozo. Yaq zo kopømbaqapé, nigi Evezøza neka Khandi Etoam Ezoqam, Yesu Keliso, teqa megeat matev-te, zomǿ-óz, ma miavmiav ndo꞉kawaevat.

12 Zo nqanek matev vinivinimba-qa yaq-te, mø̀zøte-zøtéz, neka zo unimanqatin manqat-te, føgøføgakh zowaniáp, zo qazondapem. Geté no zo oskia nøzø-manqaté. Soqaín ndøgo, manqa mate tøzømbo-navøem. 13 No nqæmatavap, no zo matavap oskia tæzø-mboqogimat, no nqanek manqei-qape-te, ande palai khoev mokho-te nqatu꞉-yage, ndøgo eqeieqeí. 14  *No mø̀tenøtén, no nqanek palai khoev avønín nǿ-iváv, vǿe-nanīm. Nigi Evezøza, Yesu Keliso, no āv tenømbe-veáz. 15 Yaq nakémbá, no bazaføgakh no-asazét. No tæqavan, zo nqanek manqat oskia mbomataváp.

Ni Mbumbukiam-qa Manqat, føgøføgakh bizimbo-geawát

16  *Ni zo qeizø-manqatam, nigi Evezøza Yesu Keliso bazaføgakh-us tendoqavan, ni ambá av nqǣgo, zo emanqa-emanqa nizø-gɨgimām, ndøgo ezoqam-qa matavap-te qando-fakhatam. Āv taoká. Ni teqa bazaføgakh-qape, nikeza bøí qatiqeivím. 17  *Ni mø̀igøám, te namba, Mbumbukiam, nigi Tat, gembovizam neka iz kandambaqape vømbō-etoam. Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam Eqeiwat-Qape-te, manqat āv qande-fakhán nqǽgo, “Ngenek nogé Yó. No poev kandambá te-te.” 18 Ni Yesu namba, ta olol-te qeitogoam, ma Mbumbukiam ge꞉goam, ni nqanek manqat, yan-te qandovis, nikeza geá qatiyogém.

19 Yaq nakémbá, ni Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat, nøme mba nito-unimanqatinát. Até zó-a, zo tiqa manqat, eqeieqei ndøyogé. Zapa ndǿgo, tiqa manqat, bøivun manqei-te, andé waev me me꞉khaév, atema vømǿpavē, ta khøuwa-te ndøgo, Keliso tendoqavan, neka zoqa mbøni-te, ande pave ndukuam me vøzømbé-sanqatāv. 20 Geté zo vø̀ezøtéz. Gekha manqāt ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, teqa manqat mokho-te gipeaumam, ndigu ambá av nqǣgo, ekeza matavap-te mbā ginø-peaumām. Āv taoká. 21  *Ta manqat ate ndægo, ambá av nqǣgo, tiqa poev-tē qando-fakhanām. Geté Mbumbukiam-gé Nqova Mbomambaqape ndønøzøgimám, yaq ndigu ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesimam.

2

Khokho nømendim ezoqam-qa yaq-te, ndigu ezoqa nøme ndingiæzoat

1  *Ta khøuwa-te ndøgo, Izlael bawan mokho-te, khavozam manqa vevezam ezoqam ndøgoám. Yaq até zo mokho-té-a, khokho nømendim ezoqam ndǿfakház, neka khonoam-te manqat vini vǿndapāv. Geté manqat av nqægo, ezoqa géngiæzó. Nginik nømendim ezoqam, até tigí Evezøzá-ya, gó꞉naumát, ndego genqovotaz. Geté ta mokho-te ndøgo, ndigu ekeza kha géngiú. Nakhamas-té ginǿ-soqoéz. 2 Ndigu mambe møqǽ. Yaq ezoqa kopoáv, ekeza kha Klisten ezoqam ndi꞉vewe, tiqa matev mbópavát. Yaq ta zapaya ndøgo, ezoqa unimanqatin nakhoa géngenøitát. 3 Nginik khokho nømendim ezoqam, moni møqǽ. Ndigu tiqa khavozam manqat mokho-te, ekeza matavap-te mba ndøndo-fakhate, zogi moni upøgim-qa ndǿgoát. Geté Mbumbukiam, nupøkhan mba, é-møndæpøoá. Ndego ti-te yaq-fia ndø̀tá. Ndego géqaqavaták. Geté géngiæzó.

4  *Até enzol ezoqám-a, ndigu Mbumbukiam-qa manqat giqavotøvem, ndego ambá av nqǣgo, sègezøtāk. Geté ndego gøinam manqei-té genø-nqagevém. Yaq ndøgo auli sén gini-møpøsáp. Bøivun-té. Neka manqa ovøyam khøuwa-qa mo꞉keogé.

5  *Até ndigu ezoqám-a, nupøkhan mba giyagam, ndigu Mbumbukiam gisanqawam, ndigu sa takeáv, av gi꞉yagam, geté ndego khøuwat-qape ndonqonqotáv, ti-te. Yaq ezoqa eit-mba ndøkhandí꞉z. Noa-za mba ndøkhandí꞉z, ndego ezoqa gezø-akha, Mbumbukiam-te tiqambuz neka matev eqeieqei-te vǿyagāt.

6  *Até Sodom neka Gomolá-ya, ta taon kandakanda menas, Mbumbukiam ezoqam-qa manqa-zapazapa-qa yaq-fia ndøtá, vø̄sonqotav, vø̄pakhak, ezoqam namba. Ndego tene-matanám ndǿgo: Ezoqa gé꞉zømás, gekha ezoqām ndigu, ndisanqawe, matev āv tøzømbé-fakhán. 7  *Lot-za mba ndøkhandí꞉z. Zapa ndǿgo, ndego ezoqam eqeieqeí. Ndego mbøni mbonqosøgeapám, ndigu Mbumbukiam-qa manqat ginqagimam, neka mambe si vøzø̄wagam. 8 Ngenek ezoqam eqeieqei, khøuwa kopoav ti mokho-te geyagam, tiqa matev soqøsoqa vø̄qeivam-a, vø̄-ewagam, ndego andé enqoni me mbøevitám.

9 Nqanek matev vinivinimba, ni āv qani-nømendím nqǽgo: Mbumbukiam ndego kopømbaqapé. Ezoqa ndaføya-ndaføya, ndipotonam, segé-khandí꞉z. Geté manqa-zapa-us ezoqam, ndego yaq-fia zøtaév. Ndego manqa ovøyam khøuwa kandambaqape nonqo zøgeawát. 10  *Ezoqam ndigu, ekeza kha-qa poev soqøsoqa vinivinimba ndimbopaev neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev ndisanqawe, ndego yaq-fia nøme mba zømbótá.

Nginik khokho nømendim ezoqam, sapí neka ekeza kha mba ndø-eqawát. Ndigu até nqova iz kandakanda-té-a, møe mbaín, geté sège-ngenøzotatún. 11  *Geté até enzol ezoqám-a, oskiá ndøgo, tiqa bazaføgakh, ndigu khokho nømendim ezoqam-qa bazaføgakh uni ndæløvui, ndigu nqova vinivinimba-qa iziz ngenøgimáv, Evezøza-qa bugug-te. 12  *Nginik khokho nømendim ezoqam, andé søvakha gigiap me me꞉gó, søvakha gigiap ndigu, leg-te khøuwag nqazifeam, nqazi-zitøge. Ndigu mokho ndàpeáv. Ngenøgim manqat khokhó sege-manqatatún. Nginik ande søvakha gigiap khobokhobos me, gésoqoéz. 13 Ndigu ezoqa nøme, soqaqape-te ndi-abam, ndigu yaq-fia soqaqape āv tiníndapém. Khøuwa ate ndægo nqa-okho, ndigu lou loge si zøwág. Tiqa poev sa ndǿgo. Até ndøgó-a, zo namba lou gi꞉logatun, ndigu matev soqøsoqa neka khavozam manqat zø-okhoatún. Ndigu zoqa Klisten bawan mokho-te, andé khavim me me꞉gɨɨ́t.

14 Tiqa bøi, mambe møqæ sakheis-qa mba me꞉vawé. Tiqa manqa-zapazapa, sègezø-okhó. Neka ezoqa nøme ndigu, Klisten matev-te bazaføgakh mbain ndigu, ndigu manqa-zapa-te ituza-qa ndøgó. Tiqa qovet matev, vaev mbaín. Mbumbukiam géngiæzó, ndigu. 15  *Ndigu matev eqeieqei, mø̀ndø-ivøvém, neka ande leg-te me vø̄e-ewaz. Ndigu Balam-qa me꞉qeivím, ndego Beol-ge yo. Até ndegó-a, manqa-zapa matanam mokho-te, moni qaqasam-qa mbogoám. 16  *Geté Mbumbukiam gèmboponqóm, teqa manqa-zapa matanam zapaya. Tege donki, ezoqa manqat mbo-eín, ndego manqa vevezam ezoqam vø̄tokav. Zapa ndǿgo, teqa matev mokho mbaín.

17  *Nginik khokho nømendim ezoqam, andé kea kumbutap ibøkha-yav me me꞉gó. Neka ndigu andé khaiya ozoz me me꞉gó, khamøe tøkhamba, ndoqo-matavap, qæ ndø̄lanqā, getē qæ mbaīn. Mbumbukiam manqei mø̀ndøzømbo-mendeó. Ta manqei-qa bøivun, kandamba tantáv. 18 Ndigu manqat kandakanda, sège-manqaté. Geté ndøgo mokho mbaín. Ezoqa nøme ndigu, ndakin mba gikhokhoz, manqa-zapa matanam-te, av ezoqa nøme gi꞉goatun, ndigu nginik kha-qa poev soqøsoqa-te neka mambe matev-té ginø-ituzá. 19 Nginik khokho nømendim ezoqam, ezoqa manqa mbusa āv gizømbe-aumatún nqǽgo: Tiqa nømendim manqat, génqovotáz. Geté ndigu ekezan, tokøzát. Manqa-zapa ndønønøsám. Yaq ndøgo géngiæzó. Zapa ndǿgo, gekha matēv ndøgo, ezoqa ndønøzøiwat, ndøgo génønøtám.

20  *Gekha ezoqām ndigu, nigi Evezøza neka Khandi Etoam Ezoqam Yesu Keliso gi꞉zøtez, neka manqei-qape matev vø̄-ivøvem, ndøgo ezoqa ndøngiæzoat, yaq vaev nqawa manqa-zapa-te tivesez, vǿgutāz, yaq ti-te ndigu unimé꞉-soqá. Taqa soqain ndø̀møløvú, av bugukhokhof qægoam, ndigu unimanqatinteav qagoam. 21  *Ndigu nakhoa eqeieqei amba zøtezateav tøgonɨn, ndøgo ambá kopømbá ti-te. Geté ndakin ti-te ndigu, unimé꞉-soqá. Zapa ndǿgo, nakhoa eqeieqei mø̀ndæzøtéz. Geté zitá gini-wuøém, neka Mbumbukiam-qa guguna manqat, ezoqa ndigu gi꞉zømesimam, vø̄-ivøvem. 22  *Tiqa matev até kopó, av manqat nøme, nqazi-manqate. “Gaqo qometa tuqoza, nangó gunølogɨ́n,” neka “Bøsik ibøkha-te tukhakuam, nango mø̀ndø-vesezɨn, qoq-pakha-te vømø̄-khakuamɨn.”

3

Keliso nqawa tendoqavan

1 Nøfuap mbomømboma! No ndakin zo-te pepa qatøndo-peaumam, gènø-menás. Nqanek pepa menas mokho-te, no zo manqa matev eim-qa nøzøgoám. Zoqa matavap, ndaføyamba-qape zǿgoát, 2  *neka zo Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam-qa manqat bezømbē-vesezu, av bugukhokhof gi꞉manqatam, neka guguna manqat ndøgo, nigi Evezøza neka Khandi Etoam Ezoqam, tegi u-anim mokho-te, gizø-etoam.

3  *Bugukhokhof nqánek: Zo vø̀ezøtéz. Vaev khøuwa-te, ezoqa nøme ndø̀fakház. Ndigu ekeza poev matev soqøsoqa mba mbópavát. Neka zo otøota mé꞉zæbát. 4  *Ndigu āv giní-manqatát nqǽgo, “Gê, ndego manqa mbusa geve, nqawa tendoqavan, gekham-tê gego? Nigi atanakha-za, gimbøe-kewagam, mø̀ndømu-pakhaéz. Geté matev ate nqægo, manqei-qape-te nqago, sège-okhó. Yaq manqei-qape ande vø̄engaz-a, yaq ndakin, matev-qase enendateáv.” 5  *Mbumbukiam manqei-qape neka yan, nupøkhan mba, ekeza manqat ge꞉khakheinam, ndigu gèqavotám. Neka ndigu unimanqatinteáv, av nqægo, manqei-qape ibøkha-tē qando-fakhān; Mbumbukiam ibøkhā gene-khakheinām, 6  *yaq atē ibøkhā gene-ngiū, khøuwat-qape qafakhan. 7 Mbumbukiam yan neka manqei-qape, ndakin até ta manqat kopó genegeawát. Āv tené-geatát, atema manqa ovøyam khøuwa kandambaqape-te, gøinam vǿengiū, neka ndigu vǿngiæzō, ndigu ndisanqawe.

8  *Nøfuap mbomømboma! Zo nqanek manqat bezømbo-nàvøe᷄m: Evezøza-qa bøi-te, khøuwa kopo andé viav wan taosen me꞉gó, neka viav wan taosen, andé khøuwa kopo me꞉gó. 9  *Evezøza ambá av nqǣgo, yakha mbovaēv, ekeza manqa mbusa-qa yaq-te, nqawa tendoqavan, av ezoqa nøme ndi꞉matavap. Geté ndego zo me꞉gó. Ndego poeveáv, ezoqa kopo tesoqoev. Geté ezoqa ewaqape, te-té giabenø-qambúz.

Mbumbukiam yan ndakinak neka manqei-qape ndakinak tekhakheinam

10  *Geté Evezøza-qa Khøuwa, nakhamas-té qanǿgeáv. Andé aqonam ezoqám. Yaq yan sogó-navøém. Ndand tatas-qape-ús. Yaq gigiap vinivinimba, khaiya ova nqo꞉go, gøinám qané-lonqotám. Yaq manqei-qape neka gigiap ate nqægo, manqei-qape-te nqago, vǿnavøēm. 11 Zo qazøte-zøtez, Mbumbukiam gigiap ate nqægo, av nqægo tengiu, yaq ge zô ndozo-matavap, zo ndakin ande áv khazøté-yagāt? Zoqa yageap, ndaføyambá neka mbomambá sa begó, av Mbumbukiam ndømbøe-poev, 12 zo nqanek Mbumbukiam-qa khøuwa ndøzømbøe-keoge. Av tøzøte-yagat, yaq ta khøuwa kopømbá, nakhamas-té qanǿfakhán, ta khøuwa ndøgo, yan tølonqotam, vǿnavøēm, neka gigiap ate ndægo, yan-te nqo꞉go, kopømba ande av ndavand ndi꞉gu, vǿ-menegīm. 13  *Geté ni yan ndakinak neka manqei-qape ndakinak zimbøe-keogé, av Mbumbukiam manqa mbusa ge꞉ve. Ta manqei-te ndøgo, matev eqeieqei mba ndǿgoát.

Ni Keliso nqazimbøe-keoge, matev eqeieqei bizigú

14 Nøfuap mbomømboma! Yaq nakémbá, zo nqanek matev ndøzømbøe-keoge, tøfakhanam, zo bazaføgakh ndø-asáz: Zo ndaføyambá segegó neka manqa-zapa-yáv segeyagé neka Mbumbukiam namba, sambi bezøgó. 15  *Zøté-matøvemēm! Nigi Evezøza khøuwa ndeføløsumit, ndego tenegó ndǿgo: Ezoqa khandi mé꞉ndapém. Nigi Klisten nøfu mbomambaqape, Pol, ndego Mbumbukiam matavap loloakh gembo-etoam, taqa yaq-te, āv tezømbe-peawám. 16 Teqa pepa-te ate ndægo, Pol taqa yaq-te ge꞉peaumam, ndego manqat kopo me꞉peawám. Manqat nøme, ta pepa-te ndøgo, andé føgakhín. Yaq ezoqa nøme, ndigu Klisten matev-qa yaq-te mokho ndapeav ndigu neka tiqa unimanqatin matev føgakh mbain ndøgo, ndigu teqa manqat nøme, mokho soqaín segembo-qambuanemɨ́n. Ndigu até Mbumbukiam-qa Manqat nøme-té-a, matev āv tinigoatún. Ndigu gésoqoéz, ta zapaya.

17  *Geté zo, nøfuap mbomømboma, zo ndakin é-møzøtezøtéz. Yaq nakémbá, zo gò꞉feazoát. Soqaín ndøgo, ndigu ezoqam, ndigu Mbumbukiam-qa guguna manqat paeveav ndigu, zo soqain-te ti-itub, yaq zo ndakin bazaføgakh ndozo-waniap, vozó-o꞉āz. 18 Yesu Keliso, nigi Evezøza neka Khandi Etoam Ezoqam, ndego kuku kandambá, zo-te. Yaq zo teqa kuku matev mokho-te neka zoqa zøtezat-te, teqa yaq-te, sà tøne-fisumít.

Teqa iz bèto-eqawát, ndakin nekā miavmiav.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín!

* 1:6 1:6 Gal 5:22-23

* 1:14 1:14 2 Ko 5:1; Zion 21:18-19

* 1:16 1:16 Met 17:1-5

* 1:17 1:17 Met 17:5

* 1:21 1:21 2 Tim 3:16; 1 Pita 1:11-12

* 2:1 2:1 Met 24:11; Zud 4

* 2:4 2:4 Zud 6

* 2:5 2:5 Gen 6–8; 2 Pita 3:6

* 2:6 2:6 Gen 19:24; Zud 7

* 2:7 2:7 Gen 19:1-16

* 2:10 2:10 Zud 7-8, 16

* 2:11 2:11 Zud 9

* 2:12 2:12 Zud 10

* 2:15 2:15 Num 22:7; Zud 11; Veve 2:14

* 2:16 2:16 Num 22:28-35

* 2:17 2:17 Zud 12-13

* 2:20 2:20 Met 12:45

* 2:21 2:21 Luk 12:47-48

* 2:22 2:22 Prov 26:11

* 3:2 3:2 Zud 17

* 3:3 3:3 1 Tim 4:1; Zud 18

* 3:4 3:4 Met 24:48

* 3:5 3:5 Gen 1:6-9

* 3:6 3:6 Gen 7:11; 2 Pita 2:5

* 3:8 3:8 Psa 90:4

* 3:9 3:9 Hab 2:3; 1 Tim 2:4

* 3:10 3:10 Luk 12:39; 1 Tes 5:2; Met 24:29, 35

* 3:13 3:13 Isa 65:17; 66:22; Veve 21:1, 27

* 3:15 3:15 Lom 2:4

* 3:17 3:17 Mak 13:33; 1 Ko 10:12

1 Zion

1

2

3

4

5

1 Zion

Zion-qa bugukhokhof pepa

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa Zion ndøpeawám, ndego Yesu-gi paev ezoqa tuelv nøme gegoam. Ti-te ndígu tenø-peawám, Klisten ezoqam, Esia manqei-te giyageapam. Ta khøuwa-te ndøgo, Zion nqanek pepa gepeawam neka taqa zita-te, pepa menas nøme vø̄peawam, ndego é-møndø-lawaqape-év. Nqanek pepa misika-te, ndego ekeza iz veeáv. Geté zøtezat ezoqam, āv giniqeivím nqǽgo: Ta pepa misika-qa peawam matev, até kopó, av peawam matev ndægo, Yesu-qa emanqat mokho-te ndøgo, Zion gepeawam. Ndøgo ni āv qani-nømendím nqǽgo: Ta manqat ate qægoam, Zion ndøpeawám. Neka ndego até Manqat Qandoveveám-a, vø̄peawam.

Zion nqanek pepa misika gepeawam, ndego Efesus taon-té geyagám. Ta taon-te ndøgo, ndego Klisten bawan ezoqam-gé megeat ezoqa nøme ndøgoám. Manqat nøme, Zion Klisten ezoqam-te gepeawam, ponqom manqát. Geté ndego aiyaiyav manqat-us ndøpeawám. Zapa ndǿgo, ndego kuku kandambá ti-te, neka ndigu ‘nogi nakheis’ vøzø̄-akhaemam. Zion āv gene-ewág nqǽgo: Ezoqa nøme, khavozam manqat ndøvøndazát. Ndigu āv gini-manqatát nqǽgo: Yesu, Mbumbukiam-ge Yo, ndego ambá av nqǣgo, ùnime꞉-ezoqam-ēv. Neka manqat nøme gimanqatat, nqánek: Ezoqam-qa kha soqaqapé. Yaq ni bìzi-sanqawé. Neka ezoqa ambá av nqǣgo, Yesū ginī-khandī꞉z, geté mokho manqat qateqat betaqagó, yaq ndǿgo, toqoté-khandí꞉q. Geté Zion ndigu Klisten ezoqam, āv gezømbe-ovøyám nqǽgo: Manqat av nqægo, khavozam manqát neka ndøgo mokho mbaín.

1

Yesu Keliso, ndego Khandi Manqát

1  *Ni zo manqat nqeizø-peaomit, ndøgo oskia ndøgoám, ibugukhokhof, atema ndakin. Ni mø̀iyogém, neka nikeza bøí qati-kewagám. Ni mø̀iqeivím, neka nikeza zendá qati-geagimám. Khandi Manqat niti-manqaté. 2  *Nqanek Khandi, màndoveá. Ni mø̀iqeivím neka ezoqam-te, nì-unimanqatinát. Ni zo khandi miavmiav niti-zømesimít, ndøgo Eve namba qægoam, yaq ni-te vø̄fakhan. 3 Ni qeiqeivim neka vø̄iyogem, até zó-a, ni ndǿgo teizømbe-manqaté. Yaq zo ni namba zí꞉tøkuatát, neka ni Tat neka Yo namba, Yesu Keliso, bizī꞉-tøkuat. 4  *Ni nqanek manqat tøti-peaomít ndǿgo: Ni ate nqazi꞉gu, khanakhanakh, tàbinimbi-tøtøvøyám.

Niqa matev, mbomambá sa begó

5  *Manqat ndøgo, Yesu Keliso-te qeiyogem, neka zo nqati-zømesim, nqánek: Mbumbukiam, ndego wáev neka te mokho-te ndego, bøivun-qase mbaín. 6  *Yaq nakémbá, tizi-manqatat, av nqægo, te namba nqazi꞉-yage, gete ni bøivun-te neka manqa-zapa-te zua zigū, ni zì꞉khavozám neka unimanqatin-te yageáv. 7 Geté ni waev-te tizi-okhoat, av ndego ekezan, waev-te nde꞉yage, yaq ni yaqyaq-a, sizimú-tøkuatát. Yaq Yesu-qa kouk, ndego Mbumbukiam-ge Yo, niqa manqa-zapazapa ate ndægo, ginísungúz.

8  *Tizi-manqatat, av nqægo, ni manqa-zapazapa mbaīn, ni nikeza kha, zìmbøe-khavozám neka unimanqatin manqat mbaín, ni mokho-te. 9 Geté niqa manqa-zapazapa Mbumbukiam-te tizi-vøndæmem, yaq ndego matev eqeieqei, av bugukhokhof ge꞉-ein, ndø̀matanám. Ndego niqa soqa matev, segembøé-navøém, neka manqa-zapazapa ate ndægo vønísungūz. 10 Tizi-manqatat, av nqægo, ni manqa-zapazapa gonemāv, ni Mbumbukiam, khavozam ezoqam zi꞉vewé neka ni mokho-te, teqa manqat mbaín.

2

Yesu nigí tøke ezoqám

1  *Nogi nakheis! No zo nqanek manqat tæzømbe-peaomít ndǿgo: Zo andé manqa-zapazapa vøzøtégoāt. Geté ezoqa manqa-zapa tego, ni ezoqa nginîgú. Ndego ni zapaya, Tat manqat mbomanqaté, ndīnīmbō-vīgīm. Ngenek ezoqam, Yesu Kelisó, ndego ezoqam ndaføyamba-qape. 2  *Keliso niqa manqa-zapazapa, ekeza kha-té genøndáp, vø̄-evøzam. Geté niqá manqa-zapazapa mbá mbá, geté até manqei-qape ezoqam ate ndigu-qá manqa-zapazapá-ya.

Gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam ndi꞉zøtezat, ndigu teqá matev bembopáev

3 Áv khazí꞉nøtēn, av nqægo, ni Mbumbukiam mìzi꞉nøtēn? Āv qazí꞉nøtén nqǽgo, ni teqa manqat o-mba tizimbøe-ndapat. 4 Ezoqa te-ein, av nqægo, “No Mbumbukiam mø̀tenøtén,” gete ndego Mbumbukiam-qa Manqat paveav tøgoat, ndego khavozam ezoqám neka te mokho-te, unimanqatin manqat mbaín. 5  *Gekha ezoqām ndego, teqa manqat o-mba ndo꞉ndape, te mokho-te ndøugu, Mbumbukiam-qa kuku matev, mø̀ndømu-khouwév. Yaq ta mokho-te ndøgo, ni āv qazi꞉nøtén nqǽgo: Ni te mokho-té qazu꞉gú. 6 Ezoqa te-ein, av nqægo, “No Mbumbukiam-qā mokho-tē qatu꞉yagē,” ndego āv teabete-yagé, av Yesu ge꞉yagam.

Kuku matev-qa yaq-te

7  *Nøfuap mbomømboma! No ambá av nqǣgo, zo guguna manqat ndakinak nøzø-peaomīt. Āv taoká. Nqanek guguna manqat, awenegé, ate av-té, zo oskia qazømbe-goam. Nqanek awenege guguna manqat, zo bugukhokhof mòzo-ewagám. Nupøkhán mbá. 8  *Geté unimanqatín. No zo guguna manqat ndakinak nøzø-peaomít. Yesu mokho-te, neka até zo mokho-té-a, ni āv qazi꞉qeiví nqǽgo: Nqanek guguna manqat, unimanqatín. Zapa ndǿgo, bøivun ndakin, gènavøemtét neka unimanqatin waev ndøkháev.

9  *Ezoqa te-ein, av nqægo, “No waev-tē qægō,” gete ndego Klisten ezoqa nøme ndesanqawe, ndego bøivun-te zua ndøgó. 10  *Geté ndego ezoqam, ndego Klisten ezoqa nøme-te kuku ndømbogo, ndego waev-té geyagé. Yaq ndego gébøiavák. 11  *Geté ndego ezoqam, ndego Klisten ezoqa nøme ndesanqawe, ndego bøivun-té gegó neka bøivun-té ge-okhó. Ndego otevateáv, ande āv kenēma. Zapa ndǿgo, bøivun teqa bøi, mø̀ndøgutáv.

12 No zo-té qatø-peaomít, nakheis. Zapa ndǿgo, Yesu Keliso zapaya, Mbumbukiam zoqa manqa-zapazapa, mø̀ndømbøe-navøém.

13 Neka no zo evøndipakha angana-té qatø-peaomít. Zapa ndǿgo, zo ndego mø̀zøte-zøtéz, ndego oskia gegoam, ande qandengaz, atema ndakin*.

Neka no zo ezoqa ndakinak-té qatø-peaomít. Zapa ndǿgo, zo ndego soqaqape, mòzo-tømbuinám.

14 No zo nakheis qazø-peawam, zapa ndǿgo: Zo Tat mø̀zøte-zøtéz.

Neka no zo evøndipakha angana qazø-peawam, zapa ndǿgo: Zo ndego mø̀zøte-zøtéz, ndego oskia gegoam, ande qandengaz, atema ndakin.

Neka no zo ezoqa ndakinak qazø-peawam, zapa ndǿgo: Zo bazaføgakh-ús. Mbumbukiam-qa Manqat, ndø̂ugú, zo mokho-te. Neka zo ndego soqaqape, mòzo-tømbuinám.

Manqei-qape matev neka gigiap manqei-qape-te nqago, poev binìgu᷄

15  *Zo manqei-qape-te poev bezø̀go᷄, neka matev ate ndægo, manqei-qape-te nqago. Gekha ezoqām ndego, manqei-qape-te poev ndømbogo, te mokho-te poev mbaín, Tat-te. 16  *Zapa ndǿgo, manqei-qape-qa matev, kopømba ande av kha-qa poev soqøsoqa, neka gekha gigiap o matev bøi toqoteqeiv taqapoe, neka khambuvap matev qoqa gigiap-qa yaq-te, ta matev ate ndægo, ambá av nqǣgo, Tat-tē qando-fakhatē. Geté ndøgo manqei-qape-qá matév. 17  *Nqanek manqei-qape, taqa poev soqøsoqa namba, ndø̀mø-navøém. Geté ezoqam ndego, Mbumbukiam-qa poev ndembopaev, ndego oskia ndǿgoát.

Keliso-gi qaqa ezoqam-qa yaq-te

18  *Nogi nakheis. Khøuwa vaev avønín. Zo mòzoyogém, av nqægo, Keliso-ge qaqa ezoqam ndø̀geáv.† Geté até ndakín-a, Keliso-gi qaqa ezoqam kandambá, mø̀ndø-fakház. Yaq taqa yaq-te ndøgo, ni mìzi꞉nøtén, vaev khøuwa avønín. 19  *Nginik ezoqam, ní namba zi꞉goám. Yaq ndigu ni gènøuván. Ndigu nigí ezoqám mbá. Ndigu amba nigi ezoqam tigunɨn, ndigu ambá oskia ndøgonɨ́n, ni namba. Geté ndigu ni mø̀ndø-nøuván. Yaq ta mokho-te ndøgo, ni mìzi꞉nøtén, ndigu ezoqam ate ndi꞉gu, nigí ezoqám mbá.

20  *Geté zo viní. Zapa ndǿgo, Keliso, ndego ezoqam ndaføyamba-qape, zo Nqova Mbomambaqape zø-etoám. Andé oil me zømbo-qóuz. Yaq ta zapaya ndøgo, zo ate ndøzøte꞉go, unimanqatin manqat, mø̀zøte-zøtéz. 21 No nqanek pepa nqazø-peaomit, zapa ambá av nqǣgo, zo unimanqatin manqat zø̀tezøtezāk. Geté zapa ndǿgo: Zo mø̀zøte-zøtéz. Neka zo mø̀zøte-zøtéz, khavozam manqat ate ndægo, unimanqatin-te fakhanumáv.

22  *Yaq gê, khavozam ezoqam, gekha ezoqâm? Ezoqam ndégo, ndo꞉nawam, av nqægo, Yesu ndego Mesayā mbā. Ezoqam av nge꞉go, ndego Keliso-gé qaqa ezoqám. Ndego Eve-qa yaq-te ndō꞉nāwām-a, Yo-qa yaq-te ndō꞉nāwām. 23  *Gekha ezoqām ndego, Yo-qa yaq-te ndo꞉nawam, ndego até Eve ndøsanqawé. Geté ezoqa ndego, ezoqam-qa bøi-te Yo nde-unimanqatinat, ndego até Evé-a, ndekhatîwí.

24 Mbumbukiam-qa Manqat, zo qazoyogem, zo ande qazøte-unimanqatinim, até vøgeawát. Zo oskia tozo-geatat, yaq zo Yo mokho-te neka Tat mokho-te, ate zóyagát. 25 Manqa mbusa, Yesu ginive, nqánek: Khandi miavmiáv.

26 No nqanek manqat nqazø-manqate, zapa ndǿgo: Ezoqa nandîgú. Ndigu zo tubam-qa ndøgó. 27  *Geté Nqova Mbomambaqape, zo qazondafem, ndego Keliso zo ande oil me gezømbo-qouz, ndego zo mokho-té gunu꞉yagé. Yaq nakémbá, zo nømendim ezoqa nøme bezø̀go᷄. Zapa ndǿgo, matev ate ndægo, ndégo tene-zømesím. Teqa nømendim matev, unimanqatín. Khavozám mbá. Yaq nakémbá, Keliso-qa mokho-te, até vøugú, ate av-té, Nqova Mbomambaqape ge꞉zømesimam.

Mbumbukiam-gi nakheis-qa matev, ande āv khané꞉gō

28 Unimanqatín, nogi nakheis. Zo Keliso-qa mokho-te, até vøugú. Yaq ndego tendoveao, ni kha føgakh-mbá qazígoát, neka teqa megemege-te, mivi mbaín, sizígoát, ta khøuwa-te ndøgo, tendoqavan. 29  *Zo mø̀zøte-zøtéz, Mbumbukiam, ndego eqeieqei-qapé. Yaq zo vø̀ezøtéz, gekha ezoqām ndego, matev eqeieqei ndematanam, ndego Mbumbukiam mokho-té genøqán.

3

1  *Zøtéqeivīm? Tat, kuku khàpe mbøe-khouwév ni-te. Teqa kuku matev mokho-te, Mbumbukiam ni ekeza nakheis mi꞉næná. Yaq ndøgo unimanqatín. Ni uni tegé nakheis-ín. Geté manqei-qape ezoqam, ndigu zøtezateáv. Zapa ndǿgo, ndigu Mbumbukiam mè꞉zøtezák. 2  *Nøfuap mbomømboma! Ni ndakin mìzi-Mbumbukiam-gí-nakheis-én. Megemege-te ndo꞉go, ni ande āv khazígoāt, taqa yaq-te ndøgo, Mbumbukiam ni-te vevezupøteáv. Zuá. Geté ndǿgo tizi꞉-nøtenát: Keliso tendoveao, tendoqavan, yaq ni āv tizí꞉goát, av ekezan nde꞉go. Zapa ndǿgo, ni zí-ometám, ndego ande āv kenēgo. 3 Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, Keliso-te ndo꞉tawe, tendoqavan, ndego matev eqeieqei-té geabeyagé, ate av-té, Keliso matev eqeieqei-te nde꞉yage.

4 Gekha ezoqām ndigu, manqa-zapa ndigu, ndigu Mbumbukiam-qá khafeap ndømøkuiám. Zapa ndǿgo, manqa-zapa matanam matev, ndøgo Mbumbukiam-qá khafeap møkuiam matév. 5  *Zo mø̀zøte-zøtéz, Yesu ndǿgo tenegeavún: Ndego niqa manqa-zapazapa, géndáp. Neka te mokho-te ndego, manqa-zapazapa mbaín. 6 Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndego, Yesu-qa mokho-te ndu꞉yage, ndego manqa-zapazapa matanam-te, sekemba géyageák. Geté gekha ezoqām ndego, manqa-zapa matanam-te sekemba ndeyage, ndego Keliso-qa yaq-te, mokho ndapeáv neka mè꞉-otevák ndego.

7 Nogi nakheis. Zo ezoqa betùba᷄m. Ezoqa ndego matev eqeieqei ndematanam, ndego ndaføyamba-qapé. Ate av-té, Keliso ndaføyamba-qape nde꞉go. 8  *Geté ezoqam ndego, manqa-zapa matanam-te sekemba ndeyage, ndego nqova soqaqape-gé. Zapa ndǿgo, ande qandengaz, atema ndakin, ndego nqova soqaqape, manqa-zapazapa oskia ndømatanám. Geté Mbumbukiam-ge Yo, ndǿgo tenegeavún: Ndego nqova soqaqape-qa matev, tèabete-ngiú. 9  *Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam mokho-te geqan, ndego manqa-zapa matanam-te sekemba géyageák. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qá yage matev mu꞉gú, te mokho-te. Yaq ndego kopømba mbaín, manqa-zapa matanam-te sa tema. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam mokho-té genøqán. 10 Ezoqam ndigu, Mbumbukiam-gi nakheis ndigu, neka ezoqam ndigu, nqova soqaqape-gi nakheis ndigu, ni āv qazí꞉-matøvemém nqǽgo: Gekha ezoqām ndego, matev eqeieqei gonemav ndego, ndego Mbumbukiam-gé mbá; até ndegó-a, ndego Klisten ezoqa nøme-te kuku mbain ndego.

Ni kuku binigú, yaqyaq-a

11  *Manqat ndøgo, ibugukhokhof mba qazoyogem, Keliso ande qazøte-unimanqatinim, nqánek: Ni kuku binigú, yaqyaq-a. 12  *Ni kopømba ande av Kein nde꞉go, bizìgu᷄. Ndego nqova soqaqape-ge ndøgoám, neka ekeza eveqase pakhapakha vømbō-khana. Gekha zapâ, gelavao? Zapa ndǿgo, ekeza matev soqaín. Geté eveqase-qa matev, eqeieqeí. 13  *Nǿfuap! Yaq nakémbá, zo nqova bezø̀nda᷄f, manqei-qape ezoqam zo ndisanqaza. 14  *Ni mìzi꞉nøtén: Ni løvøte mìzi-løvuím. Ni ndakin khandi-té qazigú. Zapa ndǿgo, ni Klisten nøfuap-te, kuku nigú. Geté gekha ezoqām ndego, kuku mbain ndego, ndego løvøte-te zua mu꞉gú. 15  *Gekha ezoqām ndego, Klisten zifuap ndesanqaza, ndego ezoqa pakhapakha khaneam ezoqám. Neka zo mø̀zøte-zøtéz, ezoqa pakhapakha khaneam ezoqam, khandi miavmiav mbaín, te mokho-te.

16  *Yesu ni nonqo, ekeza kha ndønqonqotáv. Ta mokho-te ndøgo, ni mìzi꞉nøtén, kuku matev eqeieqei, av nqǽgo. Yaq até ní-a, nigi Klisten nøfuand tøke nonqo, nikeza kha bizī-nqonqotav. 17  *Ezoqa gigiap kopoav tømbogoat, yaq ndego Klisten zifu te-omet, ndego gigiap-qa ndepotonam, yaq ndego te-te tøkemav tøgoat, gê, Mbumbukiam-qa kuku matev, te mokho-te tǿgo? Āv taoká.

18  *Nogi nakheis! Niqa kuku matev, ambá av nqǣgo, manqat mba begō. Geté ndøgo unimanqatin kuku matev begó. Matev matanám nambá. 19 Av tizigoat ndægo, yaq ni zí꞉nøtén, ni unimanqatin manqat-té qaziyagé. Yaq ni kopømbaqapé, Mbumbukiam-qa bøi-te, kha føgakh-mbá qazí-waniapát. 20 Niqa mbøni, ni ezoqa soqøsoqa tænæmbat, yaq ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam niqa mbøni mø̀ndøløvú, neka ndego matev ate ndægo, mø̀ndæ-otév. Yaq nakémbá, ni mbøni vaev mbaín.

21  *Nøfuap mbomømboma! Niqa mbøni, ni ezoqa soqøsoqa nænaeav tøgoat, yaq ni Mbumbukiam-qa megemege-te, kopømbaqapé, kha føgakh-mbá qazígoát. 22 Yaq gekhām ndøgo, ni Mbumbukiam tizimbo-vi꞉mat, ndego segení-etoumát. Zapa ndǿgo, ni teqa manqat, o-mba zimbøe-ndapé neka matev ndǿgo tizi-matanám, ndego ndømbopoev. 23  *Teqa manqat, ni gini-løvua, nqánek: Ni tege Yo, Yesu Keliso, yà bizi-unimanqatinát, neka yaqyaq-a, kuku binigú, ate av-té, ibugukhokhof manqat ginimbi-løvua. 24  *Ezoqa ndego Mbumbukiam-qa Manqat o-mba ndembøe-ndape, av ni manqat ginimbi-løvua, ndego Mbumbukiam-qá mokho-té gunu꞉gú, neka Mbumbukiam, teqá mokho-té gunu꞉gú. Mbumbukiam ni mokho-te ngu꞉gu, ni ndǿgo tizi꞉nøtén, ndego ni tege Nqova gini-etoam.

4

Áv khazí꞉nøtēn, nqova ndego, Mbumbukiam-gē?

1  *Nøfuap mbomømboma! Zo ezoqa ewaqape ndø-unimanqatìna᷄t, ndigu ndimanqate, av nqægo, tiqa manqat Mbumbukiam-gē Nqova Mbomambaqape-tē qando-fakhatē. Geté zo ndigu nqova, gè꞉khamasím. Yaq zo tøzøté-zøtéz ndǿgo, ndego nqova, Mbumbukiam-tē gepøtendēwav-a. Zapa ndǿgo, khavozam Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam kopoáv, nqanek manqei-qape-te gipanqanim. 2  *Zo Mbumbukiam-ge Nqova, āv qazøté-matøvemém nqǽgo: Gekha ezoqām ndego, ezoqa nøme-qa bøi-te nde-unimanqatinat, av nqægo, Yesu Keliso ndego manqei-qape-te gegeavun, vø̄-ezoqam-ev, nqova ndego, ndembogo, Mbumbukiam-té gendowáv. 3  *Geté gekha ezoqām ndego, Yesu-qa yaq-te ndo꞉nawam, ndego Mbumbukiam-ge Nqova mbaín. Geté ngenek nqova, Keliso-gé qaqa ezoqam-gé nqová. Zo mòzoyogém, tege nqova soqaqape, ndø̀ndowáv. Yaq ndakin mø̀ndø-geavún, nqanek manqei-qape-te.

4  *Geté zo, nogi nakheis, zo Mbumbukiam-gí. Neka zo ndigu khavozam ezoqam, mòzo-tømbuzú. Zapa ndǿgo, nqova ndego, zo mokho-te nandu꞉gu, teqa bazaføgakh mø̀ndø-løvuám, ndego manqei-qape-ge nqova-qa bazaføgakh. 5  *Nginik khavozam ezoqam, manqei-qape-gí. Ndigu manqei-qape manqat mba me꞉manqaté. Yaq manqei-qape ezoqam, tiqa manqat, gèyogé. 6 Geté ni Mbumbukiam-gí. Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam nde꞉-otevat, ndego niqa manqat ndeyôgé. Geté gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-gē mbā, ndego niqa manqat yogeapáv. Yaq ni ndǿgo, tizí꞉nøtén, gekha nqovā ndego, unimanqatin manqat ndemanqate, neka gekha nqovā ndego, khavozam manqat ndēmānqātē.

Kuku matev, Mbumbukiam-té qando-okhó

7 Nøfuap mbomømboma. Ni kuku binigú, yaqyaq-a. Zapa ndǿgo, kuku matev, Mbumbukiam-té qando-okhó. Gekha ezoqām ndego, kuku ndømbogo, ndego Mbumbukiam mokho-té genøqán, neka ndego Mbumbukiam mø̀ndæ-otév. 8 Ezoqa ndego kuku mbain ndego, ndego Mbumbukiam otevateáv. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam, ndego kukú. 9  *Mbumbukiam teqa kuku matev ni-te, āv gininømánd nqǽgo: Ndego tege Yo kopo ndokhofotáv, nqanek manqei-qape-te, yaq ni te mokho-te khandi miavmiav tabizī꞉-ndapem-a. 10  *Matev ambá av nqǣgo, ni Mbumbukiam-te kuku nigoām. Geté kuku, Mbumbukiam mbogoám, ni-te, neka tege Yo kopo niqa manqa-zapazapa evøzam nonqo vøndō-khofotav. Unimanqatin kuku matev nqánek.

11 Nøfuap mbomømboma! Mbumbukiam ni-te kuku av qambøegoam, yaq até ní-a, ni kuku binigú, yaqyaq-a. 12  *Ezoqa kopo, Mbumbukiam ometeáv. Geté ni kuku tønigoat, yaqyaq-a, yaq Mbumbukiam ni mokho-té gunu꞉gú neka teqa kuku matev, sasae mø̀ndømukhóu, ni-te.

13  *Áv khazí꞉nøtēn, av nqægo, ni Mbumbukiam-qā mokho-tē qazu꞉gū, neka ndego niqā mokho-tē gunu꞉gū? Ni ndǿgo tizí꞉nøtén: Ndego ni ekeza Nqova ni-etoám. 14 Neka ni āv qatiqeivím nqǽgo neka ezoqa āv qati-zømesím nqǽgo: Mbumbukiam ekeza Yo kopo, manqei-qape ezoqam-qa khandi꞉zat nonqo ndokhofotáv. 15 Gekha ezoqām ndego, ezoqam-qa bøi-te nde-unimanqatinat, av nqægo, “Yesu ndego Mbumbukiam-gē Yō,” Mbumbukiam ndû꞉gú, te mokho-te, neka ndego ezoqam, Mbumbukiam-qa mokho-te ndû꞉gú. 16 Neka nøme nqánek: Ni mìzi꞉nøtén neka mìzi-unimanqatiním. Mbumbukiam, kukú ni-te.

Mbumbukiam, ndego kukú. Gekha ezoqām ndego, kuku matev-te ndeyage, ndego Mbumbukiam-qá mokho-té gunu꞉yagé neka Mbumbukiam teqá mokho-té gunu꞉yagé. 17 Av tizi꞉yagat, yaq Mbumbukiam-qa kuku matev, sasae mø̀ndømukhóu ni-te. Yaq ni manqa ovøyam khøuwa kandambaqape-te, kha føgakh-mbá sizígoát. Møe mbaín. Zapa ndǿgo, ni nqanek manqei-qape-te, āv qazi꞉yagé, av Keliso ge꞉yagam. 18 Kuku matev mokho-te, møe mbaín. Geté kuku matev ndøgo, qamu-khouwevɨn, ndøgo møe matev, gèngeatumatún. Zapa ndǿgo, møe matev ndøgo, yaq-fia ndape-qá yaq-té qanegó. Gekha ezoqām ndego, yaq-fia ndape-qa yaq-te møe sekemba ndego, te mokho-te, Mbumbukiam-qa kuku matev, sasae khouiáv.

19 Ni kuku nqanigu, zapa ndǿgo. Bugukhokhof kuku, Mbumbukiam ndøgó, ni-te. 20 Gekha ezoqām ndego, te-ein, av nqægo, “No kukū Mbumbukiam-te”, getē ndego Klisten zifu gesanqâwē, ndego khavozam ezoqám. Zapa ndǿgo, ndego Klisten zifu-te kuku mbain tegoat, ndego bøi nde-omete, yaq gê, ndego Mbumbukiam-te, kuku áv khambøégoāt, ndego ometupav ndøgo? 21  *Keliso ni manqat, āv ginimbi-løvuá nqǽgo: Gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam-te kuku ndømbogo, ndego até Klisten zifu-té-a, kuku bembogó.

5

Manqei-qape-qa matev soqøsoqa, āv khazí꞉-tømbuatāt

1  *Gekha ezoqām ndego, nde-unimanqatinat, av nqægo, Yesu ndego Mesayā, ndego Mbumbukiam mokho-té genøqán. Neka gekha ezoqām ndego, eve-te kuku ndømbogo, ndego até nakheis-té-a, kuku mbogó. 2 Áv khazí꞉nøtēn, av nqægo, ni Mbumbukiam-gi nakheis-te, kuku nqanîgū? Ni ndǿgo tizí꞉nøtén, ni Mbumbukiam-te kuku tønigoat neka teqa manqat o-mba tizimbøe-ndapat. 3  *Ni Mbumbukiam-te kuku tønigoat, yaq ni teqa manqat o-mba zimbøé-ndapát. Teqa manqat, føgakh mbaín, ni-te. 4 Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam mokho-te geqan, ndego manqei-qape-qa matev soqøsoqa gétømbuatát. Matev ndøgo, manqei-qape-qa matev soqøsoqa ndøtømbuat, niqá unimanqatin matév. 5 Gekha ezoqâm ndego, manqei-qape-qa matev soqøsoqa tetømbuatat? Ezoqam sate ndégo, nde-unimanqatinat, av nqægo, Yesu ndego Mbumbukiam-gē Yō.

Mbumbukiam-qa unimanqatin manqat, ekeza Yo-qa yaq-te

6  *Yesu Keliso nqanek manqei-qape-te gegeavun, ndego ibøkha iz ndøndáp neka teqa kouk vø̄wa. Ndego ambá av nqǣgo, ibøkha iz mba ndøndāp. Geté ndego até kouk mbowá. Nqanek manqat, Mbumbukiam-gé Nqova ndø-unimanqatinát. Neka ngenek Mbumbukiam-ge Nqova, unimanqatin ezoqám. 7 Matev misiká, ni-te Yesu-qa yaq-te, nqa-unimanqatinat. 8  *Mbumbukiam-gé Nqová neka ibøkhá neka kōuk. Yaq manqat ndøgo, nqanek matev misika nqa-unimanqatinat, kopó.

9  *Ezoqa matev bøi gi꞉qeivimin, ni tiqa manqat, zì-unimanqatinimín. Geté manqat ndøgo, Mbumbukiam ndemanqate, mø̀ndø-løvuám, ezoqam-qa manqat. Zapa ndǿgo, ndego manqat, ekeza Yo-qá yaq-té gene-manqaté. 10  *Ezoqam ndego, Mbumbukiam-ge Yo nde-unimanqatinat, ndego ekeza mokho-te, mø̀ndæ-otév, manqat ndøgo, Mbumbukiam ni-te nde-unimanqatinat, unimanqatín. Geté ezoqa ndego, Mbumbukiam-qa Manqat unimanqatinteav ndøgo, ndego Mbumbukiam khavozam ezoqam me꞉vewé. Zapa ndǿgo, ndego Mbumbukiam-qa Manqat unimanqatinimáv, ndego tege Yo-qa yaq-te nde꞉manqate. 11 Manqat ndøgo, Mbumbukiam ni-te nde-unimanqatinat, nqánek: Ndego ni khandi miavmiav ni-etoám. Neka nqanek khandi, ekeza Yo-qá mokho-té qanu꞉gú. 12  *Ezoqam ndego, Mbumbukiam-ge Yo ndembogo, ndego khandi miavmiav mbogó. Neka ezoqam ndego, Mbumbukiam-ge Yo mbain ndego, ndego khandi miavmiav, mbaín.

Khandi miavmiav-qa yaq-te

13  *No nqanek manqat tæzømbe-peawám ndǿgo: Zo ezoqam, zo Mbumbukiam-ge Yo ndozo-unimanqatinat, zo vø̀ezøtéz, av nqægo, zo khandi miavmiav, ndøzø̂gó. 14  *Ni mìzi꞉nøtén, ni Mbumbukiam tizimbo-vi꞉mat, av ekeza poev ndægo, ndego niqa viam manqat, ndø̀-ewagát. Yaq nakémbá, ni møe mbaín, sizígoát, Mbumbukiam-te tizi-akhaemat. 15 Ni tizi꞉nøten, av nqægo, ndego niqa viam manqat ndø̀-ewagāt, yaq ni sizí꞉nøtén, ni ndìzi-ndapém ndøgo, ni tizimbøe-vi꞉mat.

16  *Ezoqa Klisten zifu te-omet, ndego manqa-zapa tego, manqa-zapa av nqægo, ndøgo ezoqa løvøte-te ituiav ndøgo, yaq ndego yà bembo-guligulím. Yaq Mbumbukiam ndego khandi mbó-etoám, av ndego manqa-zapa goneav qagoam, ndøgo løvøte-te ndø-itui.* Geté unimanqatín. Manqa-zapa nøme, nqâgó. Ndøgo ezoqa løvøte-té qanø-ituí. Taqa yaq-te, no manqatemáv, av nqǣgo, gè꞉guligulīm. 17 Matev soqøsoqa ate ndægo, manqa-zapá. Geté manqa-zapa nøme, ezoqa løvøte-te, gé-ituiák.

18  *Ni mìzi꞉nøtén, gekha ezoqām ndego, Mbumbukiam mokho-te geqan, ndego manqa-zapa matanam-te sekemba géyageák. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-ge Yo, ndego ekezan, Mbumbukiam mokho-te geqan, ndembøe-khakhâzám. Yaq nqova soqaqape, ndego ezoqam, kha gembó-khanazák.

19 Ni mìzi꞉nøtén, ni Mbumbukiam-gí, neka manqei-qape ate nqægo, ezoqa soqaqape-qá bazaføgakh mokho-té qanu꞉gú.

20 Neka ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam-ge Yo mø̀ndø-geavún, neka nøtenat vønī-etoam, ni unimanqatin Mbumbukiam bizī꞉nøten. Ni ndego unimanqatin Mbumbukiam-qá mokho-té qazu꞉gú. Zapa ndǿgo, ni tege Yo Yesu Keliso-qá mokho-té qazu꞉gú. Ngenek unimanqatin Mbumbukiám, neka ndego khandi miavmiav zapá.

21 Nogi nakheis! Zo khape mbumbuk, zitá qane-wuøezá.

* 1:1 1:1 Zion 1:1

* 1:2 1:2 Zion 1:14

* 1:4 1:4 Zion 16:24

* 1:5 1:5 1 Tim 6:16; Zems 1:17

* 1:6 1:6 1 Zion 2:4

* 1:8 1:8-9 Psa 32:5; Prov 28:13

* 2:1 2:1 Iblu 7:25-26; 9:24

* 2:2 2:2 Zion 1:29; Kol 1:20; 1 Zion 4:10

* 2:5 2:5-6 Zion 14:21, 23

* 2:7 2:7 Zion 13:34; 2 Zion 5-6

* 2:8 2:8 Lom 13:12; Zion 1:9

* 2:9 2:9 1 Zion 4:20

* 2:10 2:10 Lom 14:13

* 2:11 2:11 Zion 12:35

* 2:13 2:13 Ndego oskia gegoam, ande qandengaz, atema ndakin, Keliso me꞉manqaté.

* 2:15 2:15 Lom 8:7

* 2:16 2:16 Lom 13:14

* 2:17 2:17 Met 7:21

* 2:18 2:18 Met 24:5, 24; 2 Zion 7

† 2:18 2:18 Keliso-ge qaqa ezoqam ndégo, Antikrais ndimbo-akhayam

* 2:19 2:19 Kel 20:30

* 2:20 2:20 1 Ko 2:15; 2 Ko 1:21; 2 Zion 2

* 2:22 2:22 1 Zion 4:3; 2 Zion 7

* 2:23 2:23 Zion 5:23; 1 Zion 4:15; 5:1

* 2:27 2:27 Zion 16:13

* 2:29 2:29 1 Zion 3:10

* 3:1 3:1 Zion 1:12-13; 16:3

* 3:2 3:2 2 Ko 3:18

* 3:5 3:5 Zion 1:29; 1 Pita 2:22-24; 1 Zion 2:2

* 3:8 3:8 Zion 8:44

* 3:9 3:9 1 Zion 5:18

* 3:11 3:11 Zion 13:34

* 3:12 3:12 Gen 4:8

* 3:13 3:13 Zion 5:18-19

* 3:14 3:14 Zion 5:24

* 3:15 3:15 Veve 21:8

* 3:16 3:16 Zion 13:1; Gal 1:4

* 3:17 3:17 Deut 15:7

* 3:18 3:18 Zems 2:15-16

* 3:21 3:21 Iblu 4:16

* 3:23 3:23 Zion 6:29; 13:34

* 3:24 3:24 1 Zion 4:13

* 4:1 4:1 Met 7:15; 1 Zion 2:18; 2 Zion 7; 1 Tes 5:21

* 4:2 4:2 1 Ko 12:3

* 4:3 4:3 1 Zion 2:18

* 4:4 4:4 Met 12:29; 1 Zion 5:4-5

* 4:5 4:5-6 Zion 8:47; 15:19

* 4:9 4:9 Zion 3:16

* 4:10 4:10 Lom 5:8-10; 1 Zion 2:2

* 4:12 4:12 Zion 1:18

* 4:13 4:13 2 Ko 1:22; 1 Zion 3:24

* 4:21 4:21 Mak 12:29-31

* 5:1 5:1 1 Zion 4:15

* 5:3 5:3 Zion 14:15, 23-24

* 5:6 5:6 Zion 1:29-34

* 5:8 5:8 Zion 15:26

* 5:9 5:9 Zion 5:32-37

* 5:10 5:10 Zion 5:36-40; Gal 4:6

* 5:12 5:12 Zion 3:36

* 5:13 5:13 Zion 20:31

* 5:14 5:14 Zion 14:13-14; 1 Zion 3:21-22

* 5:16 5:16 Met 12:31

* 5:16 5:16 Manqa-zapa, ezoqa løvøte-te ndø-ituza, ndǿgo tøne-manqaté, ta zapaya ndøgo, ezoqa nqova-te tenanim.

* 5:18 5:18 1 Zion 3:9

2 Zion

2 Zion

Zion-qa pepa qambo-menas

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, gè-menás, Zion gepeawam. Ndego nqanek pepa andé sævam-té genø-peawám, tugi nakheis namba. Geté zøtezat ezoqam kopoav, āv gini-mataváp nqǽgo: Ndøgo yaya etæ manqát. Ndego nqanek pepa, Klisten bawan ezoqam-té abe-peawám, ezoqa ewaqape namba, ti mokho-te ndu꞉gu.

Nqanek pepa-te, Zion Klisten ezoqam nqawa, āv gezømbe-eín nqǽgo: Ndigu kuku yà bezøgó, yaqyaq-a, neka khavozam nømendim manqat-qa yaq-te, yà beto-feazoát.

1

1 No megeat ezoqám, nqanek pepa nqæpeaomit. No tu-te ndúgu tøtø-peaomít, sævam, Mbumbukiam guveatav, tugi nakheis namba. No kuku kandambá, zo-te. Geté no mbá mbá. Até ndigu ezoqa nømé-a, ndigu unimanqatin manqat ndi꞉zøtezat, ndigu kuku kandambá, zo-te. 2 No zo-te, kuku kandambaqape, tønømbegó ndǿgo: Zapa ndǿgo, ni Mbumbukiam-qá unimanqatin manqat nimbu꞉gú. Yaq ndøgo ni mokho-te miavmiav mú꞉goát.

3 Mbumbukiam, Tat, neka Yesu Keliso, Tat-ge Yo, tiqa kuku matev neka tanakh matev neka sambi matev, ndø̀goát, ni namba. Yaq ni unimanqatin manqat-te neka kuku matev-té qazíyagát.

4  *No khanakhanakh kandambá qændap, zogi nakheis nøme qæzømet, ndigu Mbumbukiam-qa unimanqatin manqat-te ndi-okho, av Tat manqa ginimbi-løvua. 5  *Yaq ndakin, no qo sævam, nangó qataqá-eín: Ni yaqyaq-a, kuku binigú. Nqanek manqat, guguna manqat ndakinák mbá. Awenegé. Ate av-té, ni oskia qazi꞉-ewagam, ibugukhokhof, atema ndakin. 6 Kuku matev eqeieqei nqánek: Ni āv tabizi꞉-yagé, av Mbumbukiam, ni manqa ginimbi-løvua. Teqa guguna manqat, av ibugukhokhof qazøte-ewagam, nqánek: Zo kuku matev-té qayagé.

7  *Khavozam nømendim ezoqam kopoáv, nqanek manqei-qape-te gipanqanim. Nginik ezoqam gò꞉nawám, av nqægo, Yesu Keliso ge-ezoqam-ev. Gekha ezoqām ndego, av nde꞉manqate, ndego khavozam ezoqám neka ndego Keliso-gé qaqa ezoqám. 8 Zo gò꞉feazoát. Soqaín ndøgo, zo ndapeav tøgoat, ndøgo ni sasae-qape nqazimbogo. Geté zo yaq-fia ate ndægo, vø̀møndapém. 9 Gekha ezoqām ndego, Keliso-qa nømendim matev teløvu neka sekemba paeveav vǿgoāt, te mokho-te Mbumbukiam mbaín. Geté ezoqam ndego, Yesu Keliso-qa nømendim matev tegeatat, ndego Eve nekā Yo, ndø̀mbøigoát. 10 Ezoqa zo-te tendowav, ndego nømendim matev vini tendapav, zo ndego zoqa khoev-te ndøkhatòwe᷄m, neka nøfu manqat mbomanqàte᷄. 11 Gekha ezoqām ndego, ezoqam av ngenek nge꞉go, nøfu manqat tembo-ein, ndego ngenek ezoqam, manqa-zapa matanam-te gembótøké.

12 No manqat nøme kandambá, zo-te manqa manqate-qa nqægo. Geté no poeveáv, pepa-te tøtøndo-peawam. Zapa ndǿgo, no tototaná ndǿgo: No notøndónáv, zo namba manqat vizí-einīm. Yaq niqa khanakhanakh, tàbinimbi-tøvá.

13 Qogu ana*, Mbumbukiam guveatav, tugi nakheis, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, qo-te.

* 1:4 4 3 Zion 3

* 1:5 5 1 Zion 2:7

* 1:7 7 1 Zion 4:1-3

* 1:13 1:13 Até nqanék-a, yaya etæ manqát. Klisten bawan ezoqa nøme me꞉manqaté.

3 Zion

3 Zion

Zion-qa pepa qambo-misika

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, gè-misiká, Zion gepeawam. Gaius-té genø-peawám. Ngenek Gaius, Klisten megeat ezoqám. Teqa Klisten keoge matev, qanimáv. Yaq Zion khanakhanákh, taqa yaq-te. Geté ta Klisten bawan ezoqam mokho-te, megeat ezoqam nøme, mø̀ndu꞉goám. Teqa matev soqaín. Iz nqambógo: Diotlefés.

Gigiap kandambaqape, nqanek pepa mokho-te, nqánek: Klisten megetapak tizi-vevesam, ndigu manqa-zapa-te ndiyage, yaq até Klisten bawán-a, vømǿsoqā. Yaq nakémbá, ni Klisten megetapak tabizi-vevesám ndigu, tiqa poev kandambaqape, Mbumbukiam-te mba ndøgo neka matev eqeieqei-te ndiyage. Yaq kopømbaqapé, tizizø-paev.

1

1  *No megeat ezoqám, nqanek pepa nqæpeaomit. No nqanek pepa, noge nøfu Gaius-té qatø-peaomít. No kuku kandambá, qo-te.

2 Nøfu mbomambaqape! Noqa poev nqánek: Qo kopømba ndøyagé, enqoni mbain, ate av-té, qoqa unimanqatin matev eqeieqei ndægo. 3  *No khanakhanakh kandambá qændap, Klisten nøfuap gifakhaz, ndigu qoqa unimanqatin-qa yaq-te ginø-einim, av qo unimanqatin-te ndoqote-yage. 4 No nqæyoge, av nqægo, nogi nakheis unimanqatin-te ndiyage, no khanakhanakh kandambá qændapɨn. Khanakhanakh av nqægo, mø̀ndø-løvuám, khanakhanakh nøme ate ndægo, no qændapɨn.

Gaius-qa tøke matev, Klisten ezoqam-te

5 Nøfu mbomambaqape! Qo Mbumbukiam-qa sasae qanimáv nandoqogot, Klisten ezoqa ndoqozø-tøkee. Qo até ndigú-a, qateqateav ndigu, sòqozø-tøkeatún. 6  *Nginik ezoqam, niqa Klisten møvøna-te, qoqa kuku matev-qa yaq-te, emanqat ndøvototém. Ndigu zo-te tivesez, yaq taqa zita-te nakhoa atē gēgeveēt, qo nqawa vø̀zøtøké, ate av-té, Mbumbukiam-qa bøi-te, eqeieqei ndægo. 7  *Nginik ezoqam, ekeza manqei, Keliso-qá iz panqavøem nonqo ndø-ivøvém, neka ndigu poeveáv, tiqa yage nonqo, Klisten-av ezoqam-te tiotabat. 8 Yaq nakémbá, ni ezoqam av nginik ngi꞉gu, yà bizizø-tøkeé. Yaq ndǿgo, ni unimanqatin manqat panqavøem sasae sizimúgút, nginik ezoqam namba.

Diotlefes neka Demitlius-qa yaq-te

9 No nandav Klisten bawan ezoqam-te, pepa notøndo-khofotáv. Geté Diotlefes, ndego tigi megeat ezoqam gone-qa ndego, ndego niqa manqat ndapeáv. 10 Yaq nakémbá, tøtøndonav, no ezoqa teqa matev nøtézømás, av ge꞉goatun ndægo. Ndego ni manqat soqøsoqa nigeve꞉matún. Geté ta-mbá mbá. Klisten zifuap, ginduzavɨn, ndego khatobumáv. Neka ezoqa nøme, ndigu khatobam-qa ndigu, ndego gèzømbe-khafenɨ́n, neka Klisten bawan-te vøndō-natazɨn.

11  *Nøfu mbomambaqape! Qo matev soqaqape mbòpa᷄ev. Geté matev eqeieqei mbopáev. Ezoqam ndego, matev eqeieqei ndego, ndego Mbumbukiam-gé. Geté ezoqam ndego, matev soqøsoqa ndego, ndego Mbumbukiam otevateáv.

12 Geté Demitlius, ndego ezoqa ewaqape, eqeieqei me꞉vewé. Até teqa matév-a, ndego ezoqa eqeieqei me꞉vewé. Neka ndøgo unimanqatín. Até ní-a, ni ndego ezoqa eqeieqei nitivewé. Neka qo mòqote-qatéq, niqa manqat unimanqatín.

Zion-qa vaev manqat

13  *No manqat nøme kandambá, qo-te manqa manqate-qa nqægo. Geté no poeveáv, pepa-te tøtøndo-peawam. 14 Zapa ndǿgo, no tototaná ndǿgo: No nakhamas-té qatøndónáv, qo namba manqat vizí-einīm.

15 Sambi ndø̀goát, qo-te. Qogi qafuap, khaiya mboma manqat ndøkhofotaváv, qo-te.

Neka noqa khaiya mboma manqat, nogi nøfuap kopokopo ate nandi꞉gu, qozǿ-etoám.

* 1:1 1 Kel 19:29; Lom 16:23

* 1:3 3 2 Zion 4

* 1:6 6 Tait 3:13

* 1:7 7 1 Ko 9:11-12

* 1:11 11 1 Zion 3:6-10

* 1:13 13 2 Zion 12

Zud

Zud

Zud-qa pepa

Megeat Manqat-qase

Nqanek pepa, Zud ndøpeawám. Ngenek Yesu-gé eveqasé, Zems namba. Zud nqanek pepa, ta zapaya nqánek gene-peawám: Klisten ezoqam føgøføgakh bewaniáp, neka khavozam nømendim ezoqam-qa manqat, yà besanqawé, ndigu ezoqa ndi꞉zømesim av nqægo, ni kopømbaqapē, manqa-zapazapa vinivinimba sa tizigoat, zapa ndø̄go, Mbumbukiam niqa manqa-zapazapa, segembøē-navøēm. Geté manqat av nqægo, khavozam manqát neka mokho mbaín.

1

1  *No Zúd, nqanek pepa nqæpeaomit. No Yesu Keliso-gé sasae ezoqám neka Zems-gé eveqasé. No ti-te ndígu tøtø-peaomít, ndigu Mbumbukiam gezøndo-akha, tegi ezoqam tigoat, neka ti-te, ndego nigi Tat, kuku ndømbogo, neka ndigu Yesu Keliso ndekhatiza.

2 No āv qate-guligulím nqǽgo: Mbumbukiam-qa tanakh matev neka kuku matev neka sambi matev, zo nøme mba zømbó-khouwév.

Khokho nømendim ezoqam-qa yaq-te

3 Nǿfuap! No zo niqa khandi꞉nat-qa yaq-te, peawam-qa nøzøgoám, Mbumbukiam ni ate nqazi꞉gu gini-etoam. No poev kandambá qanøgoam, zo amba av tæzømbe-peawamin. Geté no ndakin pepa vini banø-peawám. Zoqá zita tøpøzu nonqó. No nqazǿ-pouwe: Zoqa unimanqatin matev, gèkhakhatám, ndøgo Mbumbukiam ni ekeza ezoqam, ate nonqo ginimbi-etoam. 4  *Zapa ndǿgo, zo mokho-te nandav, ezoqa nøme màndo-óz. Khonoam-té. Nginik ezoqam, Mbumbukiam gèsanqawé. Teqa Manqat, kuku matev-qa yaq-te, ndigu gèqambuatét. Ndigu ezoqa āv gini-zømesimatún nqǽgo: Qo kopømbaqapé, mambe matev-te soqó-okhoát. Ndigu nigi khandi miavmiav Evezøza neka Kawa kopo, Yesu Keliso, teqa yaq-te gò꞉nawám. Tiqa yaq-te, Mbumbukiam-qa Manqat, nupøkhán mbá, é-møndæ-eín, ndigu yaq-fia nqosøgeap ndø̀mø-qeivím.

5  *Zo mø̀zøte-zøtéz. Geté no zo manqa matev eim-qa nøzøgó. Izlael ezoqam, Izip manqei-te giyagam, Evezøza mø̀ndø-khandí꞉z. Geté vaev-te, ndego ndigu ezoqam, unimanqatinteav qagoam, gèngiæzó. 6  *Neka gèmbo-mataváp. Enzol ezoqam ndigu, poeveav qagoam, ta bazaføgakh-te mba tiyagat, av Mbumbukiam gezømbe-etoam, neka ndigu tiqa manqei gi-ivøvem, Mbumbukiam ndigu auli sén gene-løvønøvém. Yaq oskia ndømøpøsáp. Bøivun-té giyagé, atema Mbumbukiam-qa Khøuwa Kandambaqape-te, manqa ovøyam-te vømǿwān-a, yaq-fia nqosøgeap vǿ-upøgīm. 7  *Neka até Sodom neka Gomolá-ya, gèmbo-mataváp. Ta taon menas neka vemiav nøme, avøavun qagoat, ezoqam ndigu mambe okho matev vinivinimba qazøgoupam, ndigu ndakin nqosøgeap miavmiav gøinam manqei-té gigú. Ndøgo niqá nømendim nonqó.

8 Até nandiv khokho nømendim ezoqám-a, ndigu ezoqa venanqei-tam-te gi꞉manqatatun, ndigu tiqa manqa-zapa matanam-te, ekeza kha ndøngi꞉wát, Evezøza-qa megeat matev-qa yaq-te vō꞉naumatun-a, tegi enzol ezoqam-qa yaq-te, ngenøgim manqat vø̄manqatatun. 9  *Geté até Maekól-a, ndego enzol ezoqam kandambaqape, ndego nqova soqaqape namba Mozes-qa kha-qa yaq-te manqat ge-itumbam, ndego manqat qaqa-us einiáv, te-te. Ndego sa nqánek gembo-eín, “Evezøza, yaq-fia ndæ̀qamákh.” 10  *Nandiv ezoqam, ngenøgim manqat, sège-manqaté. Geté taqa yaq-te ndøgo, ngenøgim manqat ndi꞉manqate, ndigu mokho ndapeáv. Ndigu ekeza kha-qá poev matev paev mba me꞉zøtezát. Ndigu andé søvakha gigiap matavap mbain me me꞉gó. Yaq tiqa matev géngiæzó.

11  *Nginik mø̀ndø-soqoéz. Ndigu Kein-qá matev ndøndapém, ndego ekeza eveqase pakhapakha gembokhana. Neka ndigu Balam-qá matev mbopáev, ndego moni ndøpazat zapaya, manqa-zapa gego. Mbumbukiam-qa manqat, ndigu gèsanqawé, ate av-té, Kola nde꞉go, Mbumbukiam-qa manqat gesanqao. Geté Mbumbukiam, āv gené-ngiæzó, av Kola ge꞉ngiu.

12  *Nandiv ezoqam, mivi mbaín. Zo kuku lou loge matev-te qazo-pindamɨn, ndigu ekeza kha mba mbomatavupatún, lou loge si vøzø̄-wagatun. Nginik zo mokho-te, andé khavim-us ezoqám. Ndigu andé ibøkha-yav ozoz me me꞉gó, khamøe qakaweamɨn. Neka ndigu andé tae nanga-yav tae me me꞉gó. Tae nanga viav qafakhanɨn, ndigu nanga vi꞉māv. Lu mø̀ndøzø-khofovøém. Gèpakhaéz. 13 Neka ndigu andé ndaola khamøe kandakanda me me꞉gó. Tiqa manqa-zapazapa mivi-us, andé faf me me꞉vuaté. Neka ndigu andé nduku nøme me me꞉gó, yan-te khokho ndi-okho, sa gimø-nasinimɨn. Ezoqam av ngi꞉gu, Mbumbukiam tiqa manqei, mø̀ndøzø-nøzá. Bøivun-qape-té qagó. Yaq miavmiav ndǿgo tíyagát.

14  *Inok, ndego Adam gendo-manazam, ge-ezoqam-seven-ev, ndego ezoqa av ngi꞉gu, tiqa yaq-te, Mbumbukiam-qa manqat, āv gene-vevezám nqǽgo, “Nqáe! Evezøza mø̀ndø-geavún. Tegi enzol ezoqam kopoav gevebumav-qape namba me꞉geavún. 15 Ndego ezoqa ewaqape manqa ovøyam-té genǿ-áb. Yaq gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam ndisanqawe, ndego yaq-fia zǿtá, tiqa manqa-zapazapa zapaya neka tiqa manqat soqøsoqa ate ndægo zapaya, teqa yaq-te gi꞉manqatam.”

16 Nginik ezoqam, gekha matēv ndøgo, ndøzø-fakhate, ndigu khanakhanakh mbaín. Neka ndigu zenda, ezoqa nøme-té ginø-qantumatún. Ndigu ekeza poev matev soqaqape mba mbopáev, neka ekeza kha mba mo꞉-eqawát. Ndigu ezoqa enaq manqat zøge꞉matún neka vøzømbē-khavozumatun. Yaq ndigu tìabezømbe-tøkeé, av ndigu ndøzømbe-poev.

Ni unimanqatin-te, bazaføgakh-us bizi-waniáp

17 Geté zo, nøfuap mbomømboma, manqat zombó-matavupát, nigi Evezøza Yesu Keliso-gi u-anim gizø-manqatam. 18  *Ndigu āv gini-manqatám nqǽgo, “Vaev khøuwa-te, ezoqa ndø̀ndozáv. Ndigu Mbumbukiam neka Klisten ezoqam otøotam mé꞉zæbát, neka ekeza poev matev soqøsoqa mba vømbópavāt.” 19 Nginik ezoqam, zo gèqaqabatún. Ndigu manqei-qape ezoqam-qá matavap mba mbopáev. Neka ndigu Nqova Mbomambaqape mbaín.

20  *Geté zo, nøfuap mbomømboma! Zo unimanqatin matev mbomambaqape zondapém. Ndøgo zoqá zapá. Yaq ta zapa-te ndøgo, zotófisám. Nqova Mbomambaqape mokho-té qanø-guligulím. 21 Zo Mbumbukiam-qa kuku mokho-te, até vøugú, zo nigi Evezøza Yesu Keliso ndøzømbøe-keoge. Ndego ekeza tanakh matev-te, yage miavmiav zǿ-etoám.

22 Ezoqa nøme ndigu, tiqa unimanqatin bazaføgakh mbain ndigu, gèzøtøkeé. 23  *Neka ezoqa nøme, zo andé gøinam-me-té qanø-khandí꞉z. Neka ezoqa nøme-te, tanakh bezøgó. Geté go꞉feazoát. Soqaín ndøgo, zo tiqa manqa-zapazapa-te, sa tozotu-oz.

Ike manqat Mbumbukiam-te

24 Mbumbukiam, ndego kopømbaqape ndego, zo tezø-geatat, yaq zo o꞉zaneav vǿgoāt, neka ndego kopømbaqape ndego, zo ekeza waev mbomambaqape-te te-itub, yaq zo teqa megemege-te khanakhanakh-us manqa-zapa-yav vozomǿwān, 25  *ndego Mbumbukiam kopo, ndego ni Yesu Keliso mokho-te, nigi Evezøza, gekhandi꞉n, waev neka bazaføgakh neka kawa matev, teqa ndégo, ibugukhokhof, khøuwa ate ndi꞉gu ngazeav qagoam, neka ndakin, neka megemege-te ndo꞉go, miavmiav.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

* 1:1 1 Met 13:55

* 1:4 4 Gal 2:4; 2 Pita 2:1

* 1:5 5 Exo 12:51; Num 14:29-30

* 1:6 6 2 Pita 2:4

* 1:7 7 Gen 19:1-25; 2 Pita 2:6, 10

* 1:9 9 Dan 10:13, 21; 12:1; 2 Pita 2:11; Veve 12:7; Zech 3:2

* 1:10 10 2 Pita 2:12

* 1:11 11 Gen 4:7-8; 1 Zion 3:12; 2 Pita 2:15; Num 22:1-41; Num 16:1-35

* 1:12 12 2 Pita 2:13, 17

* 1:14 14 Gen 5:18, 21-24

* 1:18 18 2 Pita 3:3

* 1:20 20 Kol 2:7

* 1:23 23 Zech 3:2; Veve 3:4

* 1:25 25 Lom 16:27; 2 Pita 3:18

Manqat Qandoveveam

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Manqat Qandoveveam

Megeat Manqat-qase

Nqanek manqat, Zion ndøpeawám, ndego Yesu-gi paev ezoqa tuelv nøme gegoam. Ta khøuwa-te ndøgo, ndego nqanek manqat gepeawam, ndego Patmos manqei bawa-té geyagám. Gaman ezoqam, timø-vutuním ndǿgo. Yaq ndego ta manqei bawa-te ndøgo, andé ndimbula ezoqam me me꞉goám.

Khøuwa nøme, ta manqei bawa-te ndøgo, ndego umingiap ndøqeivát. Yesu matev kopoáv gembo-vevezam, megemege-te ndo꞉go, tøfakhanam. Zion nqanek manqat, tene-peawám ndǿgo: Klisten ezoqam ndigu, qaqa ezoqam neka ngenøgim matev mokho-te ndiyage, føgøføgakh bewaniáp neka Evezøza-qa manqat bazaføgakh-us bembō-geawat. Zapa ndǿgo, vaev-te, Mbumbukiam teqa bazaføgakh kandambaqape ndø̀veáz, neka Saitan, Mbumbukiam-gi qaqa ezoqam ate ti꞉goat namba, vǿngiæzō. Ezoqa ewaqape, Mbumbukiam-qá manqa ovøyam-té gíwaniapát. Yaq ezoqam ndigu, Yesu ndimbopaev, neka ivøveav ndigu, yage eqeieqei ndǿndapém.

Nqanek emanqat mokho-te, manqat kopoáv, yaya etæ manqát.

1

Nqanek manqat āv khandē-veveam

1  *Nqanek manqat, Yesu Keliso ndøvevezám. Mbumbukiam tene-omát ndǿgo: Ndego tegi sasae ezoqam mé꞉zømás, ande gekha matev me mé꞉fakhanām. Ndøgo sà befakhanám. Nakhamas-té. Yesu tege enzol ezoqam, Zion-té gendo-khofotáv, ndego tege sasae ezoqam, taqa yaq-te vømbø̄e-ovøyam. 2 Nqanek emanqat, Zion me꞉vototét, matev ate ndægo, geqeivat, neka manqat ndøgo, Yesu Keliso ge꞉-omat, ndøgo Mbumbukiam-te qandowav.

3  *Gekha ezoqām ndego, nqanek manqat tegeve꞉mat, Mbumbukiam gevevezam, neka gekha ezoqām ndigu, nqanek manqat ti-ewagat, neka vømbópavāt, av nqæpeawap, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú. Zapa ndǿgo, khøuwa ndøgo, nqanek matev tøfakhanam, avønín.

Khaiya mboma manqat, Klisten bawabawan seven-te

4  *No Zión. No nqanek pepa, zo Klisten bawabawan seven-té qatø-peaomít, zo Esia plovins-te ndozo-yageap.

Kuku neka sambi ndø̀goát, zo namba, te-te ndego ndøndo-okho, ndego ngego neka ndego gegoam neka ndego ngegeav, neka ndøgo nqova seven-te ndøndo-okho, ndigu teqa kawa ezoqam-qa qonam nonqo megemege-te ndo꞉go, 5  *neka ndøgo Yesu Keliso-te ndøndo-okho, ndego unimanqatin manqat mba ndemanqate. Bugukhokhof ezoqam ngének, løvøte-te gendosuzam. Kawakawa-za ate ndi꞉gu, manqei-qape-te ngigu, ndego tigí kawá.

Ndego, ni-te kuku ndømbogo neka teqa kouk mokho-te, ni manqa-zapa-te gendo-nqovotan, 6  *neka ni teqa megeat matev mokho-te, kawa iz gini-etoam, neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqam vø̄-amb, ni tege Eve-qa sasae tizimbo-goat, iz kandambaqape neka bazaføgakh matev, teqa ndégo. Miavmiáv. Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

7  *Nqáe! Ndego khaiya ozoz mokho-té genǿgeáv. Ezoqa ewaqape sugumú-ometét. Ate ndigú-a, gikeqatøvem, vǿ-ometām. Yaq ezoqa bawabawan ate ndi꞉gu, manqei-qape-te ngiyage, ndigu mbøni zǿvá neka vǿ-eivām, te zapaya. Amén. Matev āv tønéfakhán.

8  *Evezøza Mbumbukiam, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo, ndego ngego neka ndego gegoam neka ndego ngegeav, ndego āv gene-manqaté nqǽgo, “No zapá neka no váev.”

Keliso Zion-te gefakhan, Klisten bawabawan seven-te pepa peawam manqat gembo-ein

9 No Zión. No zogé Klisten zøfú. Yesu mokho-te, ni kopó. Te mokho-te, no zo namba, viniv kopó sizimu-eqawát neka Mbumbukiam-qa Megeat Matev mokho-te sa nqāzīmū-yāgē, neka bazaføgakh-us sa nqāzīmū-wānīāp.

No Mbumbukiam-qa manqat qate-manqatam neka ezoqa Yesu-qa yaq-te vøtē-zømesimam, ta zapaya ndøgo, no Patmos manqei bawa-té gimø-ogenonám. 10 Yaq Sande khøuwa nøme qandopave, Evezøza-qa khøuwa, no Mbumbukiam-ge Nqova tène-khatómb. Yaq noqa zita-te, no manqa wag kandambaqape nø-ewág. Andé kipi me me꞉khambá. 11 Ta wag ndøgo, āv qande-eín nqǽgo, “Matev nqanek nqoqo-qeivit, pepa-té qonó-peawám. Yaq Klisten bawan seven-té qonǿ-khofotám, ndigu Efesus neka Simina neka Pegamum neka Tiatila neka Sadis neka Filadelfia neka Laodisia taon-te ndiyageap.”

12 Yaq no nòqambún. Ambá no-ometɨ́n, gekha ezoqām ngenek, manqat ngenø-manqate. Qæqambun, yaq no lampa asøzam nonqo nøqeív. Sevén ate qægoam. Lampa asøzam nonqo neka lampa ndøgo, gol khakheitáp. 13  *Yaq ta lampa asøzam nonqo mokho-te ndøugu, ezoqam mø̀ndøyám. Ndego andé Ezoqam-ge Yo-qá bugug me me꞉kewagám. Ndego ndabua sekeqape ndø-uzám, até bov vømømbō-gutav, neka savim-te løvønam nonqo gol-us vømbø̄e-løvøtam. 14  *Teqa kawa neka tegi izum, papaqá. Khagi, andé sip su papaqá neka andé sík. Neka teqa bøi, andé gøina wageap me me꞉wageapám. 15 Neka teqa zenda tokhotapak, andé auli gigiap me me꞉goám, gøinam-te toqota. Bøi sanqatøve-ús. Neka teqa manqa wag, andé ibøkha sololo kandambaqape me me꞉wagám. 16  *Teqa nakeamo zenda-te, nduku ndø-upøzotám. Sevén, ate gi꞉goam. Neka teqa manqa-nqa-te, nakhag kaiya geøvap yaqyaq-us khobos-qapi ndofakhatám. Neka teqa bugug, andé khøuwa tatas-qape-qá waev me me꞉sanqatavám.

17  * Qæ-omet, no teqa zenda tokhotapak-qa megemege-te ndo꞉go, sæ̀bøián. Andé løvøte ezoqam me nøteveám. Geté ndego teqa nakeamo zenda nømbové, vønø̄-ein, “Qo møe ndø̀go᷄! No ndégo, bugukhokhof vø̄egoam-a, vaev-te vǿegoāt. 18 No khandi ezoqám. No mø̀enaním. Geté nqáe! No nango mø̀ekhandí꞉n. Neka no miavmiav nǿyagát. Neka no løvøte neka løvøte ezoqam-qa manqei, tigi mboqog mboqogim nonqo nogeazoát.

19 Matev ndøgo, nqoqo-qeivit, qópeawám, matev ndøgo, ndakin tøfakhanam, neka matev nøme, vaev-te vǿfakhanām. 20 Nduku seven ndigu, noqa nakeamo zenda-te qoqozømet, neka lampa asøzam nonqo gol-us qoqoqeiv, taqa mokho ndøgo, qakhonawam, nqánek: Lampa asøzam nonqo gol-us seven, ndøgo Klisten bawan sevén. Neka nduku seven, ndigu Klisten bawan seven-gí enzol ezoqám.”*

2

Evezøza-qa manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Efesus taon-te giyagam

1  *Yaq Evezøza, āv genømbe-eín nqǽgo, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Efesus taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat ndégo temanqaté, ndego nakeamo zenda-te, nduku seven nde-upøzoat, neka ndego lampa asøzam nonqo gol-us seven mokho-te ndu꞉-okho. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

2  *No zoqa matev mø̀tenøtén, av ndøzøte-matanam neka sasae føgakh ndozo-geawat neka bazaføgakh-us ndozowani. Neka no mø̀tenøtén, zo manqa-zapa-us ezoqam sa takeapáv, zoqa mokho-te tu꞉goat. Neka zo ndigu mòzo-gevezotám, ndigu ekeza kha Keliso-gi u-anim ndi꞉vewe. Geté ndigu Keliso-gi u-aním mbá. Yaq zo mòzoqás, av nqægo, ndigu khavozam ezoqám. 3 Matev føgøføgakh qazø-fakhanumam, no zapaya, zo bazaføgakh-us zowaniapám. Neka zo ivøveáv.

4 Geté zoqa matev nøme-qa yaq-te, no khanakhanakh mbaín. Ta matev nqánek: Zo kuku matev no-te, av bugukhokhof qazømbe-goam, mòzo-ivøvém. 5  *Gèmbo-mataváp: Zo bugukhokhof kuku kandambá qazøgoam. Geté ta matev-te ndøgo, zo mòzotøndo-bøiáz. Qámbá. Vø̀ndo-qambúz. Yaq matev āv tønegó, av bugukhokhof qazøtegoam. Mbain tøgoat, yaq no ndø̀tøndonáv, zoqa lampa asøzam nonqo vøtévibām, ma ndæwuøe. 6 Geté matev nøme ndøgo, ndozo-matanam, eqeieqeí. Zo Nikolas-gi paev ezoqam-qa matev, zòsanqawé. Até nó-a, no tiqa matev, nòsanqawé.

7  *Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.

Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, no tae nanga nombó-etoám, vǿlōg, ta tae-te ndøgo, ezoqa khandi ndøzø-etoam, Mbumbukiam-qa Paladais manqei-te ndøya.”

Evezøza-qa Manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Simina taon-te giyagam

8 Yaq Evezøza manqat nøme genø-ein, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Simina taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat ndégo temanqaté, ndego bugukhokhof vø̄goam-a, vaev-te vǿgoāt, ndego genanim neka nango vø̄khandi꞉v. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

9  *No zoqa potonam matev, mø̀tenøtén. Neka no mø̀tenøtén, zo gigiap-av ezoqám. Geté unimanqatín, nqova-te, zo gigiap kopoáv ndøzøgo. Neka no tiqa manqat mø̀tenøtén, ndigu zo ndingenøzoat. Nginik ekeza kha, Zu ezoqam me꞉vewé. Geté ndigu Mbumbukiam-gí ezoqám mbá. Ndigu Saitan-gí bawan ezoqám.

10  *Matev ndøgo, zo avønin tozo-potonømem, møe mbogòne᷄m. Nqáe! Nqova soqaqape, zo ezoqa nøme ndimbula-té genǿ-nqeisám, zo vǿekhamās. Yaq zo khøuwa ten, zópotonumát. Geté zoqa unimanqatin matev-te, bazaføgakh-us ndøwaniáp, até ndøgó-a, zo løvøte etoam-qa tizøgoat. Yaq no zo yaq-fia khandi miavmiav nøzǿ-etoám.

11  *Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.

Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, ndego løvøte nøme, ndøgo tø-menas, kopømba mbaín, tøngiu.”

Evezøza-qa Manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Pegamum taon-te giyagam

12 Yaq Evezøza manqat nøme genø-ein, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Pegamum taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat ndégo temanqaté, ndego nakhag kaiya geøvap yaqyaq-us khobos-qapi ndimbogo. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

13 No mø̀tenøtén, ma ndøzøte-yage. Zo ndǿgo tozoyagé, ma Saitan teqa kawa ezoqam-qa qonam nonqo ndømbogo. Geté zo unimanqatin matev no-te, bazaføgakh-us zogeawát. Zo naopøteáv, até ta khøuwa-te ndøgó-a, zo mokho-te, ma Saitan nde꞉mia, Antipas gilaem, ndego unimanqatin ezoqam, ndego noqa yaq-te ezoqa ge꞉zømesimam.

14  *Geté zoqa matev nøme-qa yaq-te, no khanakhanakh mbaín. Ta matev nqánek: Zo mokho-te, ezoqa nøme Balam-qá nømendim matev mbopavét, ndego Balak ge꞉-ometim, Izlael ezoqam āv kenétubām. Yaq ngenek, Izlael ezoqam, soqain-té geabenø-itubát. Lou ndøgo, ezoqa batae-te gi-aumam, betēloge-a, mambe betē-okho. 15 Zo mokho-te nandav, ezoqa nøme, ndigu Nikolas-gi paev ezoqam-qa nømendim matev ndimbopaev, tiqa matev até kopó. 16 Yaq nakémbá, zo vø̀ndo-qambúz. Mbain tøgoat, no ndø̀tøndonáv, nakhamas-té, ndigu ezoqa namba nakhag kaiya vøtínøfē, ndigu noqa manqa-nqa-te ngindu-fakhate.

17  *Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.

Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, no mana nombó-etoám, ta lou ndøgo, ndakin ndøkhonøwe. Neka no ndego nandi papaqa nombó-etoám. Iz ndakinak mo꞉peawé. Ezoqa nøme ta iz ndøgo, gé꞉zøtezák. Sate ndegó tené-otév, nandi tendapaz.”

Evezøza-qa Manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Tiatila taon-te giyagam

18  *Yaq Evezøza manqat nøme genø-ein, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Tiatila taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat, Mbumbukiam-gé Yo ndømanqaté. Teqa bøi andé gøina wageap me me꞉wageáp. Neka teqa zenda tokhotapak, andé auli gigiap bøi sanqatøve-us me me꞉gó. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

19 No zoqa matev mø̀tenøtén, av ndøzøte-matanam, neka zoqa kuku matev neka unimanqatin matev neka zoqa tøke matev ezoqa nøme-te neka zo bazaføgakh-us ndozo-waniap. Neka no mø̀tenøtén, matev ndøgo, zo ndakin ndozo-matønumit, mø̀ndømø-løvuám, av bugukhokhof qazøtegoam.

20  *Geté zoqa matev nøme-qa yaq-te, no khanakhanakh mbaín. Ta matev nqánek: Zo ndugu sævam, Zezebel, ndugu ekeza kha Mbumbukiam-gu manqa vevezam ezoqam nduivewe, sòzombo-takét. Tuqa nømendim matev mokho-te, ndugu nogi sasae ezoqam, gètubumít. Ndigu mambe betē-okho-a, lou ndøgo, ezoqa batae-te gi-aumam, bēloge. 21 No bugukhokhof, khøuwa iz mø̀embo-etoám, tundui-qambun. Geté ndugu poeveáv, mambe matev tu-ivav. 22 Nqáe! No enqoni nombó-etoám. Venanqei nonqo-té gúsømbimát. Até ndigú-a, tu namba mambe gi꞉goam. Yaq ndigu nqosøgeap kandambaqape ndǿndapém, ndigu tiqa manqa-zapa-te qambuzaneav tigoat, tu namba gi꞉goam. 23  *Unimanqatín. No até ndigú-a, ndigu ande av tugi nakheis ndi꞉gu, tuqa matev ndimbopaev, pakhapakha nøzǿkhaná. Yaq Klisten bawabawan ate ndi꞉gu, tinízøtéz ndǿgo: No ezoqam-qa matavap neka poev mø̀tenøtén. Yaq no zo ezoqa kopokopo-te, ate ndøzøte꞉go, yaq-fia āv tøtégót, av zo matev ndøzøte-matanam.

24 Geté zo ezoqa nøme, Tiatila taon-te ndozoyage, zo tuqa nømendim manqat ndapeáv, ndøgo ezoqa nøme, Saitan-qa mokho manqat ndimbo-akhayam. Yaq no zo viniv nøme nøzǿ-etoamák. Geté no sa nqánek qazǿ-eín: 25  *Zoqa unimanqatin matev nandøzøgo, føgøføgakh até vøgeawát, atema no banø̄geav.

26  *Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, neka noqa poev tembopavat, atema vaev-te, no ndego kawa iz nombó-etoám. 27 Yaq ndego bawabawan gezømbó-kawaevtát. Bazaføgakh-ús. Teqa khamokh, auli khamokh ndǿgoát. Yaq ndego bawabawan andé ganda pot me mé꞉møkuimát, ndigu teqa manqat sa tinqagimat. 28  *Kawa iz tæmbo-etoam, até kopó, av no Tat genømbe-etoam. Neka no teqa føi khamokh, pave ndukuam nombó-etoám.

29 Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.”

3

Evezøza-qa Manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Sadis taon-te giyagam

1  *Yaq Evezøza manqat nøme genø-ein, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Sadis taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat ndégo temanqaté, ndego Mbumbukiam-ge Nqova seven neka nduku seven ndimbogo. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

No zoqa matev mø̀tenøtén, av zo ndøzøte-matanam. Ezoqa āv gini-manqaté nqǽgo: Zo ndozoyâgé. Geté zo mòzo-pakhaéz. 2 É-mozosúz. Zoqa unimanqatin matev-qase, zua ndøzøgo, é-bezømbo-føgøføgakhám. Soqaín ndøgo, ate nonqo sa tømøzø-navøem. Zapa ndǿgo, no āv qateqeiví nqǽgo: Matev ndøgo, zo ndozo-matanam, noge Mbumbukiam-qa bøi-te, ndaføyamba-qapé mbá. 3  *Gèmbo-mataváp, av Mbumbukiam-qa Manqat gi꞉zømesimam, manqat ndøgo, zo qazoyogem. Gèmbo-paevém, neka vø̀ndo-qambúz. Zo tiaweav tøgoat, yaq no andé aqonam ezoqam me nøtégeáv. Neka zo zøtézøtezák, gekha khøuwa-tē, no tøtøndonav.

4  *Geté ezoqa kopokopo, zo Sadis Klisten bawan mokho-te, ndigu tiqa ndabua-te, khavim mbaín. Yaq ndigu no namba nití-okhoát, ndabua papaqa-papaqa vǿ-uzupāt. Matev av nqægo eqeieqeí. Zapa ndǿgo, ndigu manqa-zapazapa mbaín. 5  *Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, ndego ndabua papaqa, āv tené-uzupát. Neka no teqa iz, khandi mbuk-te ndøpeawap, nombó-evøzamák. Yaq no teqa yaq-te, noge Tat-qa bugug-te neka tegi enzol ezoqam-qa bugug-te, āv qaté-unimanqatín nqǽgo: Ndego nogé ezoqám.

6 Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.”

Evezøza-qa Manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Filadelfia taon-te giyagam

7  *Yaq Evezøza manqat nøme genø-ein, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Filadelfia taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat ndégo temanqaté, ndego ezoqa ndaføyamba-qape neka unimanqatin-qape, ndego Deivid-gi mboqog mboqogim nonqo ndegeazoat. Gekha mboqōg ndigu, temboqozo, ezoqa kopømba mbaín, nqawa tetokaz. Neka gekha mboqōg ndigu, tetokaz, ezoqa kopømba mbaín, nqawa temboqozo. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

8  *No zoqa matev mø̀tenøtén, av ndøzøte-matanam. No mø̀tenøtén, zo bazaføgakh khapémbá. Geté zo noqa nømendim manqat, mòzombo-pavám neka noqa yaq-te naopøteáv. Yaq nqáe! No zo mboqog, mø̀ezø-mboqozó. Yaq ezoqa kopømba mbaín, nqawa tetokaz. 9  *Nqáe! Ezoqa ndigu, Saitan-gi bawan ezoqam ndigu, gete ndi꞉khavozam neka ekeza kha Zu ezoqam ndi꞉vewe, no ndigu ezoqam, zo-té qatøndó-khofotáz, ekeza kha, zoqa zenda tokhotapak-qa megemege-te, manqei betēlaem. Yaq ndigu ndø̀matøvemém, av nqægo, no kukú zo-te. 10  *Zo noqa manqat mòzombo-pavám, av qazømbe-ein nqægo, bazaføgakh-us tozo-waniapat. Yaq nqanek viniv-qape manqei-qape-te tøfakhan, ndøgo manqei-qape ezoqam ate ndi꞉gu tækhamasimat, no zo ndæ̀khandí꞉z.

11 No avønín notøndónáv. Até vøgeawát ndøgo, ndøzøgo. Soqaín ndøgo, ezoqa zoqa yaq-fia, ndøgo Mbumbukiam zo etoam-qa ndezøgo, te꞉vibam. 12  *Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, no ndego noge Mbumbukiam-qa khoev-te, nandi uk nówuáo. Ndego ma gé-ivavák. Ezoqa kopømba mbaín tendaf, ma nde꞉wuowe. Yaq no te-te, noge Mbumbukiam-qa iz, notó-peawám, neka noge Mbumbukiam-qa taon-qa iz, vøtó-peawām, ndøgo Zelusalem taon ndakinak, noge Mbumbukiam-te, yan-te tøndovis, neka noqa iz ndakinak vøtó-peawām.

13 Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.”

Evezøza-qa Manqat, Klisten bawan ezoqam-te, ndigu Laodisia taon-te giyagam

14 Yaq Evezøza manqat nøme genø-ein, “Klisten bawan ezoqam, ndigu Laodisia taon-te ndiyage, tigi enzol ezoqam, pepa āv qoqombøé-peawám nqǽgo:

Nqanek manqat, ndégo temanqaté, ndego unimanqatin ezoqam ndego, ndego ‘Amen’ ndimbo-akhayam. Ndego bøi vizu ezoqam eqeieqeí, neka manqat ate ndægo, ndemanqate, unimanqatín. Ndego gigiap ate nqægo-qá zapá, Mbumbukiam gekhakheinam. Ndego āv gene-manqaté nqǽgo:

15  *No zoqa matev mø̀tenøtén, av zo ndøzøte-matanam. No mø̀tenøtén, zoqa Klisten matev-te, zo tatás mbá, neka zo até vatáp mbá. Noqa poev nqánek: Zo uni tatas-in ndøgó, o, zo uni vatap-in vø̄go. 16 Geté zo livin-qasé qazotu-waní. Zo ambá av nqǣgo, tatas o vatap. Yaq nakémbá, no nóqozáb, zo. Zoqa mokhov, soqaín, no-te. 17  *Zo āv qazøte-manqaté nqǽgo, ‘Ni kopømbá. Ni andé gigiap kopoav ezoqám. Ni khakhambaenteáv.’ Geté zo viní. Zo khakha-mbá. Zo qámbá, Mbumbukiam-te. Zo andé gigiap-av ezoqám. Neka zo andé bøi kopøitáp neka andé ndabua-yáv. Geté zo zøkezan matavapøteáv. 18  *Yaq nakémbá, noqa guguna manqat zo-te, nqánek: Zo vø̀ndozáv, andé gol me zøtéwiím no-te, gol ndigu gøinam-te uni gi꞉-bæbæs-ez. Yaq zo uni gigiap-kopoav-ezoqam-in zógoát. Neka até ndabua papaqa-papaqá-ya, vozówī. Yaq zo nqanek ndabua tozo-uzam, zo mivi sekemba zógoák, zo ndabua-yav nandozogo. Neka até mulømula, bøi-te gɨam nonqo vozówiīm. Yaq zo kopømbaqapé, tozo-kewagat. 19  *Gekha ezoqām ndigu, no kuku nqanøgo ti-te, no nø̀zø-ponqomatún, neka manqa nqāzø̄-lø̄vūāt. Yaq nakémbá, zo vø̀qambúz, neka tatas ndøgó, Klisten matev-te. 20  *Nqáe! No mboqog tambáv qatoyá neka nqató-khaneam. Gekha ezoqām ndigu, noqa khaneam tiyogem neka mboqog vønømbó-mboqozonām, no ndø̀tøndo-ón, neka lou namba vøtílōg.

21 Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, av no qate-tømbua, no ndego kawa iz nombó-etoám. Yaq ndego no namba kawa ezoqam-qa qonam nonqo-té qeitó-qonavát, ate av-té, no Tat namba, kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te nqati-qonøve.

22 Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé, av Mbumbukiam-ge Nqova, Klisten bawan vinivinimba-te nde꞉manqate.”

4

Mbumbukiam yan-te, iz ande āv kimbøē-eqawat

1  *Taqa zita-te, no qækewag, nqáe! No yan-te nqo꞉go, mboqog nøzømét. Mboqozoát. Yaq wag ndøgo, no bugukhokhof ande kipi me qate-ewag, no ndakin āv qanømbe-eín nqǽgo, “Qàndoqavíg, nqanek. Yaq no matev tøtéqamákh ndǿgo, taqa zita-te tøfakhanam. Ndøgo bèfakhanám.” 2  *Yaq Mbumbukiam-ge Nqova, até gendego, no vø̄ndapan. Yaq nqáe! No yan-te ndøgo, kawa ezoqam-qá qonam nonqo nøqeív, ezoqam vó꞉qotam. 3  *Ndego ezoqam, qonam nonqo-te go꞉qotam, bugug andé nandi khagi-us momotáp. Nandi nøme-qa iz, zaspá. Ndigu khakhavá. Neka nøme ndigu, kanilién. Ndigu køkóuk. Neka khakhava vø̄faleam. Qonam nonqo ùnime꞉-khawagát. Khakhava ndøgo, taqa khagi andé nandi nøme-qá khagí, iz emelal nqambogo. Momotap-ús. 4  *Ta qonam nonqo, qonam nonqo tuenti-foa nøme, mø̀ndø-khawagát, yaq ta qonam nonqo nøme-te ndo꞉go, megetapak tuenti-foa vō꞉qonavam. Ndigu ndabua papaqa-papaqa ndø-uzupám neka kawa-te, kawakawa-za-qa gol wawaq vō꞉-uzupam. 5  *Qonam nonqo kopo-te ndøgo, livi qøuwuøyam, ndand ndovøimám neka vøndō-møkunimam, neka xo vøndōwagam. Ta qonam nonqo megemege-te ndo꞉go, mogenda-pakha ndø-asazám. Waev-ús. Sevén ate qægoam. Nqanek mogenda-pakha seven, Mbumbukiam-gí Nqova sevén. 6  *Qonam nonqo kopo-qa megemege-te ndo꞉go, andé ndaola me me꞉goám. Taqa ibøkha andé glás. Ùnime꞉-bæbǽs.

Yaq ta qonam nonqo-qa avønin-te ndøgo, khandi gigiap foa vø̄-ogitavam. Nginik khandi gigiap foa, tiqa kha ate qazømbe-goam, bøi-us mbá, megemege-te nekā zita-te. 7 Khandi gigiap nøme, teqa bugug andé layón. Neka nøme ndego, ge-menas-ev, ndego andé kao anganeám. Neka nøme ndego, ge-misika-ev, teqa bugug, andé ezoqam-qá bugúg. Neka nøme ndego, ge-foa-ev, ndego andé koyám. Gèløvuvát. 8  *Nginik khandi gigiap foa ate gi꞉goam, taf-ús. Taf siks-síks qazøgoam. Até taf-té-a, bøi vøzø̄goam, mumat-te nekā mokho-te. Ndigu pusup mbaín. Pavpave nekā lovølova, ndigu āv gini-manqatatún nqǽgo,

“Ndaføyamba-qapé. Ndaføyamba-qapé.

Evezøza Mbumbukiam, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo,

ndego gegoam

neka ndego ngego

neka ndego ngegeav,

Ngenek ndaføyamba-qapé.”

9 Nginik khandi gigiap foa, Mbumbukiam gimbo-vizumemin neka iz vømbō-eqanimin neka ike manqat vømbō-einimin, ndego qonam nonqo-te ndo꞉qomat, ndego miavmiav ndeyage, 10  *yaq ndigu megetapak tuenti-foa, teqa megemege-te ndo꞉go, ndego qonam nonqo-te ndo꞉qomat, ekeza kha, manqei me꞉laemɨ́n, vømbō-vizumemɨn, ndego miavmiav ndeyage. Yaq ndigu tiqa kawa ezoqam-qa wawaq, qonam nonqo-qá megemege-té ginø-awamɨ́n, manqat vø̄-einimɨn,

11 “Nigi Evezøza neka Mbumbukiam!

Qo ezoqa eqeieqeí.

Iz eqawat matev neka vizap matev neka bazaføgakh, qoqa begó.

Zapa ndǿgo, gigiap ate ndægo, qo qokhakheinám.

Qoqá poev-té qanøfakhán neka qoqá poev-té qagó.”

5

Pepa løvøyat neka Sip Nakhasam

1  *Yaq no tæqeív ndǿgo: Ndego qonam nonqo-te go꞉qotam, teqa nakeamo zenda-te, pepa løvøyat ndøndapám. Ta pepa løvøyat ndøgo, peawap yaqyaq-ús neka ndøgo gètokám. Ndavánd qane-tokeapám. Sevén ate gi꞉goam. 2 Yaq no enzol ezoqam bazaføgakh-qape no-omét. Kandambaqapé møndæ-akhá. Āv gene-akhá nqǽgo, “Gekha ezoqâm ndego, ezoqa eqeieqei, nginik ndavand tekoqogim neka pepa løvøyat vǿ-mboqoā?” 3 Geté ezoqam mbaín, yan-te nqo꞉go o manqei-qape-te nqanek o manqei mokho-te nqøugu, ndego kopømba ndøgo, pepa løvøyat temboqoa neka manqat vǿqeīv, mokho-te ndøu-peawap. 4 Yaq no nø̀vín. Eiv baza mø̀ndønøpós, qæ-eivat. Zapa ndǿgo, ezoqa eqeieqei kopo mbaín, ndego pepa løvøyat peawap-us temboqoa, mokho-te ndøugu vǿe-qeīv. 5  *Geté megetapak ezoqa kopo, āv genømbe-eín nqǽgo, “Ndò-ei᷄v. Nqáe! Ezoqa kopo ndêgó. Ezoqa ndégo, ndego Saitan getømbuiu. Ndego andé Layón. Zuda khagua bawan mokho-té gunu꞉gú. Deivid-gé zeó. Ndego kopømbaqapé, ndavand seven tekoqogim neka pepa løvøyat vǿ-mboqoā.

6  *Yaq livin-mba ndøugu, ma qonam nonqo qægoam, no Sip Nakhasam no-omét. Khandi gigiap neka megetapak, ùnime꞉-ogitavát. Sip Nakhasam ndego, løvøwe bugug ndøkewagám. Teqa kawa-te, ndego auli seven mbogoám, neka bøi seven vømbōgoam. Bøi seven ndøgo, Mbumbukiam-gí nqova sevén. Ndigu nqova ndígu, Mbumbukiam manqei-manqei ate nqægo gekhofosam. 7 Yaq ndego Sip Nakhasam, tenøwáv ndǿgo, pepa løvøyat, teqa nakeamo zenda-te vø̄ndap, ndego kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te go꞉qotam. 8  *Yaq ndego pepa løvøyat gendap, ndigu khandi gigiap foa neka megetapak tuenti-foa, teqa megemege-te ndo꞉go, ekeza kha, manqei me꞉laém. Nginik ezoqa kopokopo ate gi꞉goam, ouv qaqaeam nonqo, mø̀ndøzø-goám, ande gitá, neka gol ndis vøzø̄goam. Ta gol ndis-te ndøugu, gigiap sisip mbomømboma ndømboqotupát. Khøifa sisip mbomømboma, qando-fakhatam, ndøgo Mbumbukiam-gí ezoqam-qá guliguli manqát. 9  *Yaq ndigu ouv ndakinak ndøqaqaemám. Sip Nakhasam-té. Ouv āv gimbøe-qaqaemám nqǽgo:

Qo ezoqa eqeieqei-qapé.

Qo kopømbaqapé, nqanek pepa løvøyat toqondap neka ndavand nditøkebap, voqó-koqogīm.

Zapa ndǿgo, qo qakeza kha qonqonqotáv, vø̄laqabem,

neka qakeza kouk mokho-te, qo

ezoqa bawan vinivinimba

neka manqat vinivinimba

neka manqei vinivinimba

neka ngusu vinivinimba voqōwi,

ndigu Mbumbukiam-gi betēgo.

10  *Qo ndigu kawa iz qozø-etoám

neka Mbumbukiam-gi iziz ezoqam voqō-abam.

Yaq ndigu nigi Mbumbukiam mbósasaetát,

neka manqei-qape ezoqam vøzømbó-kawaeztāt.”

11  *Yaq no enzol ezoqam nøzømét, neka tiqa manqa wag vø̄e-ewag. Enzol ezoqam kopoav-qapé. Taosen-taosen ndøgoám. Gevebumav-qapé. Nginik enzol ezoqam, qonam nonqo neka khandi gigiap foa neka megetapak, ùnime꞉-khøogavát. 12 Ndigu ouv ndøqaqaemám. Gèzømbo-eqavát. Ouv āv gini-qaqaemám nqǽgo,

“Sip Nakhasam ndego, gilaem,

bazaføgakh neka gigiap ate ndægo neka matavap loloakh neka megeat matev neka vizap matev neka iz eqawat matev neka khanakhanakh manqat, teqa ndégo tabegó.

Matev av nqægo eqeieqeí.”

13 Yaq tæ-ewág ndǿgo: Gigiap ate ndi꞉gu, yan-te ngo꞉go neka manqei-qape-te ngigu neka manqei-qape mokho-te ngu꞉gu neka ndaola-te ngigu, ouv ndøqaqaemám. Āv gini-qaqaemám nqǽgo,

“Ndego qonam nonqo-te ndo꞉qomat

neka Sip Nakhasam, khanakhanakh manqat neka vizap matev neka iz eqawat matev neka bazaføgakh tiqá.

Miavmiáv.”

14 Yaq ndigu khandi gigiap foa gindu-qavøinam, “Amén. Nqanek manqat unimanqatín.” Yaq ndigu megetapak, ekeza kha, manqei me꞉laém, Mbumbukiam, Sip Nakhasam namba, vøzø̄vizam.

6

Sip Nakhasam, ndavand siks, pepa løvøyat qætokam, gekoqogim

1  *Yaq no tæqeív ndǿgo: Ndego Sip Nakhasam, ndavand seven, ndigu pepa løvøyat-te gitøkebupam, bugukhokhof kopo ndøkoqozó. Yaq tæ-ewág ndǿgo, ndigu khandi gigiap foa, kopo nøme, gè-akhá. Teqa manqat andé ndand me me꞉nqøóz. Āv gene-akhá nqǽgo, “Vø̀ndoqáv.”

2  *Yaq no qækewag, nqáe! Hos papaqa ndøyám, ezoqam vō꞉qotam. Ngenek ezoqam, føif mbogoám. Yaq ndego, kawa ezoqam-qá wawaq mbo-etøomém, sasa ndøwav. Nakhag ezoqam nømé namba mé꞉nøfé, vǿzitāg.

3 Yaq ndego Sip Nakhasam, ndavand kopo nøme vø̄koqozo. Ndakin ndavand gèmbo-menas-éz, gekoqogim. Yaq ge꞉koqozo, no khandi gigiap nøme, ndego ge-menas-ev, teqa wag, āv qambøe-ewág nqǽgo, “Vø̀ndoqáv.”

4 Ndego nqanek manqat ge-ein, yaq hos nøme ndofakhán. Køkóuk. Ezoqam ndego, go꞉qotam, Mbumbukiam bazaføgakh mbo-etoám neka nakhag kaiya kandambaqape vømbō-etoam. Ndego manqei-qape-te, sambi matev bèmøkhofá, yaq ezoqa yaqyaq-a pakhapakha betē-khaneam.

5 Yaq ndego Sip Nakhasam, ndavand kopo nøme vø̄koqozo. Ndakin ndavand gèmbo-misika-éz, gekoqogim. Yaq ge꞉koqozo, no khandi gigiap nøme, ndego ge-misika-ev, teqa wag, āv qambøe-ewág nqǽgo, “Vø̀ndoqáv.”

Yaq qækewag, nqáe! Hos kikis ndøyám. Ezoqam ndego, go꞉qotam, teqa zenda-te, viniv qeivi nonqo ndøndapám. 6 Yaq no manqa wag nøme nø-ewág. Khandi gigiap foa mokho-té abetøndo-fakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Vø̀qáv. Ezoqa lou-av yage matev qomøzǿ-etoám. Yaq lou-qa fia gékhouwév. Wit-qasi toqowi, ande av 1 kilogrem ndi꞉gu, tiqa fia, khøuwa kopo sasae-qá yaq-fiá. Neka até flawa nømé-a, bali, tiqa fia kandambá. 3 kilogrem toqowi, tiqa fia, khøuwa kopo sasae-qá yaq-fiá. Geté oliv tae neka waen tae ndøngìu᷄!”

7 Yaq ndego Sip Nakhasam, ndavand kopo nøme vø̄koqozo. Ndakin ndavand gèmbo-foa-éz, gekoqogim. Yaq ge꞉koqozo, no khandi gigiap nøme, ndego ge-foa-ev, teqa wag, āv qambøe-ewág nqǽgo, “Vø̀ndoqáv.”

8  *Yaq qækewag, nqáe! Hos nøme ndøyám. Ngusum gèmbo-khavøéz. Ezoqam ndego go꞉qotam, teqa iz Løvøté, neka løvøte manqei vømbōpavam. Ndigu Mbumbukiam bazaføgakh zø-etoám. Ezoqa ndǿzitág. Manqei-qape ezoqam ate ndi꞉gu toqo-qaqab, vømǿ-bawan-foa-ēz, yaq bawan kopo ndigu, bèzitág, vǿpakhaēz. Nakhag kaiya neka ifin matev neka enqoni neka søvakha gigiap khobokhobós giní-zitagát.

9 Yaq ndego Sip Nakhasam, ndavand kopo nøme vø̄koqozo. Ndakin ndavand gèmbo-faev-éz, gekoqogim. Yaq ge꞉koqozo, no ezoqam-gí nqova nøzømét. Nginik nqova, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo lou-qase mokho-té gunu꞉goám. Ezoqam ndígu, ta zapaya ndøgo gi꞉zitagat, ndigu Mbumbukiam-qa Manqat vø̄geatam-a, ezoqa Yesu-qa yaq-te vø̄e-zømesimam. 10 Nginik gè-akhaemám. Wag gèzømbo-eqavát. Āv gini-akhaemám nqǽgo, “Kawa ezoqam ndaføyamba-qape neka unimanqatin-qape! Gê, qo manqei-qape ezoqam, manqa ovøyam-te gekha khøuwa-tē qoté-āb, niqa yaq-fia voqótā, ti-te ndigu, gizitangam?” 11  *Yaq ndigu ezoqa ate gi꞉goam, ndabua papaqa-papaqa zø-etoám. Neka ndigu āv gizømbe-eín nqǽgo, “Elavøqase até vøkhæ-keogé. Kopømba ande av Klisten ezoqam-gi qaqa ezoqam, zo ge꞉zitag, ndigu até zogi sasae kopo ezoqam neka zøfuap nømé-a, bètøkho-zitág. Yaq ndigu ezoqa ate ndi꞉gu tumuzitag, av Mbumbukiam matavap ge꞉ve, ndego zoqa yaq-fia ndǿgo tenǿtá.”

12  *Yaq no tæqeív ndǿgo: Ndego Sip Nakhasam, ndavand kopo nøme vø̄koqozo. Ndakin ndavand gèmbo-siks-éz, gekoqogim. Yaq manqei gèkukuvøém. Kandambá tantáv. Neka khøuwa vø̄kesæv. Andé tekhovot kikis-qape me me꞉goám. Neka løvøyak sège-køkouk-év. Andé kóuk. 13  *Neka nduku ndigu yan-te go꞉goam, manqei-té ginøpomóz. Kopømba ande av fig tae nanga pospos ndi꞉gu, tae-te gindu-vinginimin, khamøe bazaføgakh-us-qape qando-vumaɨn, āv tindipomóz. 14  *Yaq yan andé pepa løvøyat me me꞉løvønumát, vømø̄-navøem. Olol neka manqei bawabawa ate qægoam, sège-nøzøvøém, ma qægoam. 15  *Yaq ezoqa ewaqape, oskiá ndøgo, manqei-qape kawakawa-za o gekha megetapak nøme gigoam, o nakhag kawakawa-za o gigiap kopoav ezoqam o iz-akhayapak o yaq-fia mbain sasae ezoqam o gekha ezoqa nøme vø̄goam, ndigu manqei nqa neka olol nandí gini-otønám. 16  *Yaq ndigu, olol neka nandi-te, āv gini-akhaemám nqǽgo, “Vø̀ndo-o꞉áz, ni vø̄-khonombam, te-te ndego, kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te ndo꞉qomat neka Sip Nakhasam-qa qaqa-te. 17  *Zapa ndǿgo, tiqa qaqa khøuwa kandambaqape mø̀ndøndáp. Yaq gê, gekha ezoqām mǿkhandī꞉z?”

7

144 taosen Izlael ezoqam, Mbumbukiam-qa khakhatap gi-upøgim

1  *Nqanek qame-navøem, yaq enzol ezoqam foa nøzømét. Manqei-qape-qá vavap foa-té giwaniapám neka manqei-qape-qa khamøe foa vø̄geageapam. Tini-geageapám ndǿgo: Manqei-qape-te neka ndaola-te neka leg-te, khamøe bevùma᷄. 2 Yaq enzol ezoqa nøme vø̄e-omet. Khøuwa fakhanám genøgeavún, Khandi Mbumbukiam-qa khakhatap gone nonqo vø̄ndapavun. Yaq ndego, ndigu enzol ezoqam foa, ndigu Mbumbukiam bazaføgakh gezø-etoam, manqei-qape neka ndaola tingi꞉nam, kandambaqapé møndøzømbe-akhá. 3  *Āv gezømbe-akhá nqǽgo, “Manqei-qape neka ndaola neka leg, naqanøká ndøngì꞉na᷄m. Ni nigi Mbumbukiam-gi sasae ezoqam, tiqa kawa-pap-te, khakhatap bìzizømbøkhæ-awám.” 4  *Yaq no āv qate-ewág nqǽgo: Ezoqa ndigu khakhatap gi-upøgimat, ndigu 144,000 ezoqám. Ndigu Izlael khagua bawabawan-te ate ndægo, āv gindi-uminimát nqǽgo:

5 Zuda khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Luben khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Gad khagua bawan-te: 12,000́.

6 Neka Asa khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Naftali khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Manase khagua bawan-te: 12,000́.

7 Neka Simeon khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Livai khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Isaka khagua bawan-te: 12,000́.

8 Neka Zebulon khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Zosef khagua bawan-te: 12,000́.

Neka Benzamin khagua bawan-te: 12,000.

Ezoqa bawan-qape, Mbumbukiam-qa qonam nonqo-qa megemege-te go꞉waniapam

9 Nqanek qame-navøem, yaq nqáe! No ezoqa bawan-qape nøqeív. Ezoqa kandambá tintív. Kopømba mbaín, toqo-gevebam. Ezoqa ngusu vinivinimbá neka bawan vinivinimbá neka manqei vinivinimbá neka manqat vinivinimbá. Ndigu kawa ezoqam-qá qonam nonqo neka Sip Nakhasam-qá megemege-té gono-waniapám. Neka ndigu ndabua loloakh papaqa-papaqa vø̄-uzupam neka epek vø̄-upøgeapam. 10  *Ndigu kandakandá møndæ-akhaemám. Āv gini-akhaemám nqǽgo, “Ezoqam-qa khandi꞉zat matev, nikeza Mbumbukiam-té qando-fakhaté, ndego kawa-qa qonam nonqo-te ndo꞉qomat, neka Sip Nakhasam-té qando-fakhaté.”

11 Yaq enzol ezoqam ate ndi꞉gu, ndigu kawa-qa qonam nonqo neka megetapak neka søvakha gigiap foa gi-ogitavat, ndigu kawa-qa qonam nonqo-qa megemege-te, ekeza kha, manqei me꞉laém, tiqa bugug até manqei-té, Mbumbukiam vømbō-vizumem. 12  *Āv gini-manqatát nqǽgo,

“Amén.

Khanakhanakh manqat

neka iz eqawat matev

neka matavap loloakh

neka ike manqat

neka vizap matev

neka bazaføgakh

neka megeat matev,

ndøgo nigí Mbumbukiam-qá. Miavmiáv.

Amén. Nqanek manqat unimanqatín!”

13 Yaq ndigu megetapak, ezoqa kopo genøbevap, “Nginik gekha ezoqâm, ndabua papaqa-papaqa loloakh ndi-uzap, neka gekham-tē ginǿ-geavun?”

14  *Yaq qambo-qavøiu, “Khanánqa! No nøtenateáv. Geté qo àboqote-qatéq.”

Yaq genø-ein, “Nginik ezoqam ndígu, viniv kandambaqape-te gindu-fakhaz. Ndigu tiqa ndabua, Sip Nakhasam-qá kóuk ginisungúz, yaq ndøgo vøzø̄-papaqa-papaqawam. 15 Yaq nakémbá, ndigu Mbumbukiam-qá megemege-té gono-waniáp, ndego kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te ndo꞉qomat, pavpave nekā lovølova, teqa khoev-te ndimbovizap. Ndego ezoqam, kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te ndo꞉qomat, gezømbó-khakhazumát. Andé palai me zømbé-khafúz. 16  *Yaq ndigu ifin nango gezǿvinák neka ibøkha naq ma gezǿpapák neka khøuwa tatas o gekha tatas nøme ndøgo, kha ma gezǿtayák. 17  *Zapa ndǿgo, Sip Nakhasam ndego, livin-mba ndu꞉mia, ma qonam nonqo ndægo, ndego tigí sip keoge ezoqám. Yaq ndego kea kumbutøve-té genǿ-itúb, ta ibøkha-te ndøgo, ezoqa khandi ndøzø-etoam. Yaq Mbumbukiam tiqa bøi-te, bøi einu ate ndægo, gezǿ-vuogím.”

8

Yesu, ndego Sip Nakhasam, ndavand seven, vaev gekoqozo

1 Sip Nakhasam, ta ndavand seven ndigu, pepa løvøyat-te gitøkebupam, vaev gekoqozo, yaq susú sege-wagát. Ande āv haf awá ndægó. 2 Taqa zita-te, no enzol ezoqam nøzømét. Sevén ate gi꞉goam. Mbumbukiam-qá megemege-té gono-waniapám. Yaq ndigu enzol ezoqam seven, kipi kopo-kopo zø-etoumát.

3  *Yaq enzol ezoqa nøme, tendowáv ndǿgo, gol ndis, gigiap sisip mbomambaqape mboqotam nonqo, vøndōndap. Ndego Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo lou-qase avønin-té genø-itán. Yaq ndego gigiap sisip mbomambaqape mboqotam nonqo mbo-etøomém. Kandambá. Ndego Mbumbukiam-te, etoam matev betegó, Mbumbukiam-gi ezoqam ate ndi꞉gu-qa guliguli manqat namba, ndøgo gol lou-qase-te, kawa ezoqam-qa qonam nonqo-qa megemege-te. 4 Nqanek gigiap sisip mbomambaqape, ndego enzol ezoqam teqa zenda ge꞉geatam, taqa khøifa, Mbumbukiam-gi ezoqam-qa guliguli manqat namba, Mbumbukiam-té qanøqavíg. 5  *Taqa zita-te, ndego enzol ezoqam, nqanek gigiap sisip mbomambaqape mboqotam nonqo ndis, gèndáp, gøinam wageap-us vø̄u-nqeitav, ndøgo lou-qase-te qagoam, ma Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goatun. Yaq ndego até gendego, ta gol ndis gøina wageap-us, manqei-qape-té genø-ogí. Yaq ndand møkunim neka xo neka vøiyam neka manqei kukuvøem ndøfakhán.

Enzol ezoqam kipi gikhambøemat

6 Ndigu enzol ezoqam seven, mø̀ndø-khakheinám. Kipi seven ndǿkhambøemét.

7  *Yaq ndego bugukhokhof enzol ezoqam kipi gekhamba, manqei-qape-te qæ ais-us ndølanqá neka gøinam vøndō-o꞉a. Kóuk namba me꞉nokhogeapát. Manqei-qape toqo-qaqa, vømǿ-qaqageap-misikā, yaq qatoat kopo, gèlonqotám. Yaq até lég-a, toqo-qaqa, vømǿ-qaqageap-misikā, yaq qatoat kopo, gèlonqotám. Neka gagayag ate ndægo vø̄lonqotam.

8 Yaq enzol ezoqa nøme, kipi vø̄khamba. Ndakin enzol ezoqam, gè-menas-éz, kipi gikhambøemem. Yaq ndaola-te, gigiap ndø-ogiím. Ndøgo andé olol kandambaqape wageap-us bugug me me꞉kewagám. Ndaola toqo-qaqa, vømǿ-qaqageap-misikā, yaq qatoat kopo sège-enénd, vømø̄-kouk. 9 Yaq søvakha gigiap ate ndi꞉gu, ta kewan qatoat-te gu꞉yagam, gèpakhaéz, neka khagua ate ndægo, ta kewan qatoat-te qabøetupam, vø̄soqøsoqoam.

10 Yaq enzol ezoqa nøme, kipi vø̄khamba. Ndakin enzol ezoqam, gè-misika-éz, kipi gikhambøemem. Yaq nqova mbaín, yan-te, ndukuam kandambaqapu ndobøiáv. Andé mogenda me me꞉wageapám. Kea qaqæap neka kea kumbutap ate ndægo, toqo-qaqa, vømǿ-qaqageap-misikā, yaq qatoat kopo-té gunø-bøiáv. 11  *Ngunuk ndukuam, iz Khaqain-Qapé. Ibøkha ate ndægo, toqo-qaqa, vømǿ-qaqageap-misikā, yaq qatoat kopo, gèkhaqá. Yaq ezoqa kandambá, gipakhaez, ibøkha gi-izumam. Zapa ndǿgo, ibøkha ndøgo, gèkhaqá.

12  *Yaq enzol ezoqa nøme, kipi vø̄khamba. Ndakin enzol ezoqam, gè-foa-éz, kipi gikhambøemem. Yaq nqova mbaín, khøuwa neka løvøyak neka nduku toqo-qaqab, vømǿ-qaqageap-misika-ēz, qatoat kopo ndøgo, beawap mbaín. Mø̀ndøzø-navøém. Neka lova neka paveat toqo-qaqa, vømǿ-qaqageap-misikā, yaq qatoat kopo ndøgo, waev mbaín.

13  *Nqanek qame-navøem, yaq no koyam no-omét. Khaiya ová gono-løvuvát. Ndego kandambaqapé møndæ-akhá. No teqa manqat, āv qate-ewág nqǽgo, “Mø̀ndø-soqoéz. Mø̀ndø-soqoéz, ndigu ezoqam, manqei-qape-te ndiyage, enzol ezoqa misika nøme, kipi tikhambøemem. Ti-te ndigu, unimé꞉-soqá.”

9

Enzol ezoqam ge-faev-ev, kipi gekhamba

1  *Yaq enzol ezoqa nøme, kipi vø̄khamba. Ndakin enzol ezoqam, gè-faev-éz, kipi gikhambøemem. Yaq no ndukuam no-omét. Ndugu yan-te guogoam, manqei-qape-té gunø-bøiáv. Yaq ndugu mboqog mboqogim nonqo mbo-etøomém. Manqei ozu vaev mbain mboqogim nonqó. 2  *Yaq manqei ozu vaev mbain gumboqoa, khøifa ndofakhán. Ta khøifa ndøgo, andé gøinam kandambaqape-qá khøifá. Khøuwa waev neka khaiya sège-bøivún, ta khøifa zapaya ndøgo, manqei ozu vaev mbain-te qando-fakhatam. 3 Yaq ta khøifa mokho-te ndøugu, bamøkhokeakh ndofakhatám, kopoav-qapé, manqei-qape-te vø̄panqanim. Yaq ndigu andé lakalaka-qá bazaføgakh me꞉ndapém. 4  *Ndigu āv gizømbe-eín nqǽgo: Gagayag neka tae neka gekha gigiap nøme, manqei-te ndøpøet, bengì꞉na᷄m. Geté ezoqam mba bengiæzó. Ezoqam ndígu tíngiæzó, ndigu tiqa kawa-pap-te, Mbumbukiam-qa khakhatap mbain ndigu. 5 Mbumbukiam ndigu bamøkhokeakh takeáv, nginik ezoqam tizitag, vǿpakhaēz. Geté ndigu løvøyak faev, sa nqosøgeap bezø-etoám. Taqa nqosøgeap ndøgo, kandambá. Kopømba ande av lakalakoam tuqatag, taqá nqosøgeáp. 6  *Ta løvøyak faev mokho-te ndøgo, ezoqa løvøte-qa, ndø̀vawát. Geté ma géqeivimák. Ndigu pakhaezat-qa, ndø̀goát. Geté kopømba mbaín tipakhaez. Løvøte é-ndøvuáo.

7  *Nginik bamøkhokeakh, andé hos bugug me me꞉kewagám, nakhag nonqo gikhakheinøvemɨn. Tiqa kawa-te, andé kawa ezoqam-qá gol wawaq me zømbogoám, neka tiqa bugug andé ezoqam-qá bugúg. 8  *Tigi izum, andé sakheis-gí izúm, neka tigi khayam, andé layon-gí khayám. 9  *Tigi savim-te, sanqava khakhazam nonqo ndø-uzupám. Taqa bugug andé auli gigiap sanqava khakhazam nonqó. Neka tiqa khavøi u, andé hos kopoav-qá wág, manqei khagua wil-us tilivupit, nakhag-qa tibøitit.

10 Tiqa otøgeam nonqo, okho-té qazøgoám. Andé lakalaká. Yaq ezoqa ndǿgo tizømbí-otøgimát, løvøyak faev mokho-te. 11 Tigi kawa ezoqam, ndégo, enzol ezoqam, ndego manqei ozu vaev mbain ndembo-keoge. Teqa iz, Iblu manqat-te, Abadón neka Glik manqat-te, Apolión. (Taqa manqa mokho, “Ezoqa ngiæzoat ezoqám.”)

12 Ndakin nqanek bugukhokhof viniv matev kandambaqape, mø̀ndømø-navøém. Geté nqáe! Viniv matev kandakanda nøme menas nqágeav.

Enzol ezoqam ge-siks-ev, kipi gekhamba

13 Yaq enzol ezoqa nøme, kipi vø̄khamba. Ndakin enzol ezoqam, gè-siks-éz, kipi gikhambøemem. Yaq no søvakha gigiap-qa auli foa-te, lou-qase-te qa-asøzam, ma Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goatun, manqat no-ewág. 14 Nqanek manqa wag, ndego enzol ezoqam kipi gekhamba, āv qambøe-eín nqǽgo, “Enzol ezoqam foa ndigu, Yuflatis kea kandambaqape-te ndiløvønøvap, mòqo-nqovotáz.” 15  *Yaq ndego nginik enzol ezoqam foa vø̄nqovotaz. Ndigu khakheitáp. Ezoqa ndǿzitág. Ndigu nqanek khøuwa iz oskia mbøe-kewagám, nqanek khøuwa neka løvøyak neka viav-te nqanek. Ezoqa ate ndi꞉gu, toqo-qaqab, vømǿ-bawan-misika-ēz, yaq bawan kopo ndigu, gézitág, vǿpakhaēz. 16 Nginik enzol ezoqam-gi nakhag ezoqam, bawan kandambá tantáv. Hós ginibøitít. Ate gi꞉goam, 200 milión. No mø̀e-ewág, tiqa gevebap andē gekhām. 17 Nqanek umingiap-te, no nginik hos, āv qatezømét nqǽgo: Ndigu ezoqam, go꞉qonavat, ndigu savi khonobam nonqo, mø̀ndøzø-goám. Taqa khagi, køkóuk. Andé gøina wageáp. Neka kikís. Andé khaiyá. Neka khakhavá. Hos-qa kawa, ande layon-qá kawá neka tiqa manqa-nqa-te, gøinam neka khøifa neka nandi wagøvap-us sisip soqaqape ndofakhatám. 18 Ezoqa ate ndi꞉gu toqo-qaqab, vømǿ-bawan-misika-ēz, yaq bawan kopo ndigu, gèzitág, vø̄pakhaez. Ta matev soqøsoqa misika ndǿgo tini-zitagát, gøinam neka khøifa neka nandi wagøvap-us, hos-qa manqa-nqa-te qando-fakhatam. 19 Hos-qa bazaføgakh ndøgo, tiqa manqa-nqa mokho-té neka ngui-té qagó. Tigi ngui, ande wazá. Kawa-ús. Yaq ezoqa ndígu tizø-otøgeamɨ́n.

20  *Geté ndigu ezoqa nøme, pakhaezateav qagoam, nqanek matev soqøsoqa qafakhanam, ndigu Mbumbukiam-te qambuzaneáv. Ndigu nqova soqøsoqa, sekembá segezø-vizupám, neka batae, ekeza zenda gi꞉khakheinumam, sekemba vømbō-ogi꞉mam, ndøgo gol neka silva neka auli gigiap nøme neka nandi neka tae gi꞉khakheinumam. Geté ta batae ndøgo, mokho mbaín. Kopømba mbaín, bøi tøkewagat o manqat tø-ewagat o tø-okhoat. 21 Neka ndigu ezoqam qambuzaneáv, tiqa ezoqa zitøge matev-te neka manqa-sisi matev-te neka mambe okho matev-te neka aqonam matev-te.

10

Enzol ezoqam, ndego pepa løvøyat-qase gendapam

1 Yaq no enzol ezoqam bazaføgakh-qape nøme no-omét. Yan-té gendovís. Teqa ndabua, khaiya ozoz mbøe-løvøtupám, neka teqa kawa-te, khakhava vømbø̄e-løvøetam. Teqa bugug, andé khøuwa me me꞉sanqatavám, neka teqa bov, andé nandi uk wageap-us me me꞉kewagám. 2 Teqa zenda-te, pepa løvøyat khapelavøqase ndøndapám. Mø̀ndø-mboqoatám. Teqa nakeamo zenda tokhotapak, ndaola-té genø-tokhotám, neka teqa yogea zenda tokhotapak, manqei-te vø̄tokhotam. 3 Yaq ndego kandambaqapé møndæ-akhá. Teqa manqat, andé layon-qá ogeǽv. Ndego akhayam qamømbøe-navøem, yaq ndand seven ndøqavøinám. Manqat andé ndand me me꞉møkunimám. 4  *No ambá nopeawamɨ́n, manqat ndøgo, gi-einim. Geté yaq no manqat nø-ewág. Yan-té qando-fakhán. Āv qande-eín nqǽgo: “Manqat ndøgo, ndigu ndand seven gi-einim, ndøpeàwa᷄m. Khonoam-té qabegó.” 5  *Yaq ndego enzol ezoqam, no bugukhokhof qæ-omet, ndaola-te neka manqei-te getokhotupam, ndego nakeamo zenda, yan-té genø-eqá. 6 Yaq ndego, manqa mbusa ndøvé. Mbumbukiam-qá iz-té genøvé, ndego miavmiav ndeyage, ndego yan neka gigiap ate ndægo yan-te ndo꞉go, neka manqei-qape neka gigiap ate ndægo, manqei-qape-te nqago, neka ndaola neka gigiap ate ndægo, ndaola mokho-te ndøugu, gekhakheinam. Manqa mbusa, āv genevé nqǽgo, “Mbumbukiam khøuwa nøme géføløtazák. 7  *Geté enzol ezoqa nøme, kipi tekhamba, ndego te-seven-ev, yaq Mbumbukiam matev ndø̀matanám, ndøgo bugukhokhof qakhonawam, ndøgo tegi manqa vevezam ezoqam-te gevøndaz.”

8 Yaq manqat ndøgo, no bugukhokhof qæ-ewag, yan-te qando-fakhan, nangó qando-eín. Āv qande-eín nqǽgo, “Vø̀qáv. Pepa løvøyat mboqoat qomøndó-ndáp, ndøgo enzol ezoqam-qa zenda-te ndo꞉ve, ndego ndaola-te neka manqei-te ndetokhotap.”

9  *Yaq no ndego enzol ezoqam-te vø̄enav, pepa etoam manqat sasa nombo-ein. Yaq ndego āv genømbe-eín nqǽgo, “Mòqondáp. Neka qólóg. Qoqa emu-te, geqá-khaqaín. Geté manqa-nqa-te, ndøgo fimakh-ús. Andé ndokhós.”

10 Yaq no nqanek pepa løvøyat-qase, nø̀ndáp, teqa zenda-te qøuveam, vø̄elog. Noqa manqa-nqa-te ndøgo, fimakh-ús. Andé ndokhós. Geté qatumu-khougiam, yaq emu-te, mø̀ndønø-khaqaín. 11 Yaq ezoqa nøme, āv genømbe-eín nqǽgo, “Qo Mbumbukiam-qa Manqat nqawá qanø-vevezám, ezoqa bawan vinivinimba neka manqei vinivinimba neka manqat vinivinimba neka kawakawa-za vinivinimba-qa yaq-te.”

11

Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqa menas, teqa manqat timanqatat

1  *Yaq iziz tonqogim nonqo nø-etøomém. Taqa bugug andé fǿif ndaføyamba-qapí. Yaq manqa wag, āv qanømbe-eín nqǽgo, “Vø̀qáv! Mbumbukiam-qa khoev neka lou-qase ndøgo, ma Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goatun, taqa fitap iziz qombóndáp, neka ndigu ezoqam, Mbumbukiam teqa khoev-te ndimbovizap, voqó-gevebām. 2  *Geté manqei nøme ndøgo, Mbumbukiam-qa khoev-qa uta mokho-te ndøugu, soqó-iváv. Iziz mbònda᷄p. Zapa ndǿgo, ta manqei ndøgo, Mbumbukiam bawan vini-ak zø-etoám. Yaq ndigu Mbumbukiam-qa taon, gétokhotát. Løvøyak 42́, titokhotat. 3 Yaq nogi manqa manqate ezoqa menas, notøndó-khofotáz. Ndigu ege avus gigiap ndǿ-uzupát, neka noqa manqat vǿvevezumāt. Khøuwa 1260́, noqa manqat tivevezumat.”

4  *Ndigu Mbumbukiam-gi manqa manqate ezoqa menas, ndǿgo, oliv tae menas neka lampa asøzam nonqo menas, ndøgo Evezøza-qa megemege-te ndo꞉-asøzu, ndego manqei-qape ndo꞉kawaevat.

5  *Ezoqa nøme ndigu, nginik ezoqa menas-te ngenøgim matev gone-qa tigoat, yaq tiqa manqa-nqa-te, gøinam ndófakhatát, tigi qaqa ezoqam vǿngiæzoāt. Yaq ta nakhoa-te nqanek, gekha ezoqām ndego, matev soqain gone-qa tezøgoat, génaním. 6  *Nginik ezoqa menas, bazaføgakh tindapém ndǿgo: Khaiya ozoz segétokém. Yaq qæ mbaín, segégoát, ta khøuwa ate tægoat, Mbumbukiam-qa manqat tivevezumat. Neka kea kumbutap-te, ibøkha segé-enendém, vømǿ-kōuk. Neka gekha khøuwa-tē ndøgo, ndigu tøzø-poeat, ndigu manqei-qape-te, matev soqøsoqa bugug vinivinimba segendó-khofotumát.

7  *Yaq ndigu tiqa manqa manqate tømøzømbe-navøem, ndego søvakha gigiap lozokhak, manqei ozu vaev mbain-te ndego, gendóqavíg, ti namba vǿenøfē, sasa ndǿzitāg, vǿpakhaēz. 8  *Yaq tiqa khatae, nakhoa-té segé-awám, taon kandambaqape-te ndøgo, ma tigi Evezøza, tae mutui-te gitøkewem. Nqanek taon, taqa yaya etæ iz, Sodóm o Izíp. 9 Ezoqa manqei vinivinimba, neka bawan vinivinimba neka manqat vinivinimba neka ngusu vinivinimba, tiqa khatae sugumú-qeivát. Khøuwa trí neka khøuwa nøme yaq-mbá. Ezoqa nøme sa gezǿtakák, ta khatae ndøgo, timø-ozam. 10 Manqei-qape ezoqam khanakhanakh zǿ-asøtáv, nginik ezoqa menas tipakhaez, neka lou vǿlōg neka vǿ-ogiām neka yaqyaq-a gigiap vǿ-etoām. Zapa ndǿgo, nginik Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, manqei-qape ezoqam, ngenøgim matev zø-etoumám.

11  *Geté khøuwa tri neka khøuwa yaq-mba qame-navøem, yaq nginik ezoqa menas-te, Mbumbukiam-qá mbøni føkiam ndø-oé. Yaq ndigu sègewán. Yaq ezoqa ewaqape, gizømet, møe kandambá qazø-nqeivøem. 12  *Yaq ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqa menas, manqat kandambaqape ndøyogém. Yan-té qando-fakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Qàndoqavíg, nqanek.” Yaq ndigu yan-te vø̄qavig. Khaiya ozoz mokho-té ginøqavíg. Tigi qaqa ezoqam, até gezømetát, giqavigat.

13  *Yaq ta khøuwa kopo-te ndøgo, manqei ndøkukuvøém. Kandambá tantáv. Yaq ta taon-te ndøgo, khoev ten-ten qapuatat, yaq nain-nain ndøgo, até gepuatát, geté kopo-kopo nøme ndøgo, gèmøkuvøém. Yaq ezoqa kopoáv, gèpakhaéz. Seven taosén, ate gi꞉goam. Yaq ezoqa nøme ndigu, pakhaezateav gigoam, møe kandambá gigonem, neka Mbumbukiam-qa iz vømbó-eqanem, ndego yan-te ngo꞉yage.

14  *Ndakin viniv matev kandambaqape nøme ndøgo, qamenas, mø̀ndømø-navøém. Geté nqáe! Viniv matev kandambaqape nøme, avønín géfakhán. Gemǿ-misiká.

Enzol ezoqam ge-seven-ev, kipi gekhamba

15  *Yaq enzol ezoqa nøme, kipi vø̄khamba. Ndakin enzol ezoqam, gè-seven-éz, kipi gikhambøemem. Yaq yan-te ndøgo, manqa wag ndøfakhanám. Kandakandá. Āv qane-manqatát nqǽgo:

“Ndakin manqei-qape-te,

megeat matev, nigi Evezøza Mbumbukiam ndøndáp,

tege Keliso namba.

Yaq ndego miavmiav mó꞉kawaevtát.”

16 Yaq ndigu megetapak tuenti-foa, ndigu Mbumbukiam-qa megemege-te ndo꞉go, ekeza kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te go꞉qonavam, ndigu ekeza kha, manqei me꞉laém, tiqa bugug até manqei-té, Mbumbukiam vømbō-vizumem. 17 Āv gini-manqatát nqǽgo:

“Evezøza, Mbumbukiam,

qo bazaføgakh ate ndægo ndaqago,

qo nqoqogo neka qoqogoam,

ni ike kandambá qo-te.

Zapa ndǿgo, qo ezoqa āv qoqote-zømás nqǽgo:

Qo bazaføgakh-qapé, neka kawa matev voqōngaz.

18  *Bawabawan vinivinimba, qaqa kandambá giqagoam.

Geté ndakin qoqá qaqa khøuwa ndøndáp.

Qo løvøte ezoqam, avønín, manqa ovøyam-té qonǿ-áb.

Yaq qogi sasae ezoqam, ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam,

neka qogi ezoqam ate ndi꞉gu, ndigu ndiqavizap,

ezoqa kandakanda neka khasøkhasis,

qo yaq-fia eqeieqei voqozǿ-etoām.

Yaq ezoqam ndigu, manqei-qape gingi꞉tat, qóngiæzó.”

19  *Yaq Mbumbukiam-qa khoev, yan-te nqo꞉go, sège-mboqoé. Yaq mboges ndøgo, ma Mbumbukiam-qa guguna manqat qøu-nqeitavam, ta mokho-te, ndego Izlael ezoqam namba poev ge-unimanqatin, bavokhó qandoveám. Yaq ndand ndovøimám neka vøndō-møkunimam, neka xo vøndōwagam. Neka manqei vø̄kukuvoem-a, qæ ais-us kandambaqape vøndō-lanqa.

12

Sævam neka wazeam-qa emanqat

1 Yaq yan-te nqo꞉go, matev kandambaqape ndøfakhán. Nqova ndafe-ús. Sævam mø̀ndøgoám. Tuqa ndabua, khøuwá. Neka tuqa zenda tokhotapak mokho-te, løvøyak mbøigoám neka tuqa kawa-te, nduku tuelv, ande kawa ezoqam-qa wawaq me vømbø̄egoam. 2  *Ngunuk sævam, emu-ús. Gèmbongáz. Yaq tùni-akhayám, nqosøgeap gumbo-ewag.

3  *Yaq yan-te nqo꞉go, matev nøme vø̄fakhan. Nqáe! Wazeam kandambaqape, mø̀ndøgoám. Køkouk-qapé. Ngenek kawa sevén qambogoam neka auli ten vømbōgoam, neka teqa kawa ate qambøegoam, kawa ezoqam-qa wawaq vømbø̄e-uzupam. 4  *Yaq ngenek wazeam, até gendego, nduku nøme yan-te nqo꞉go, vø̄khataz. Okhó genekhatáz, manqei-qape-te vø̄nqagevem. Nduku misika-misika gigoam, yaq menømenas ndigu, até gegoám, geté nøme kopo-kopo ndigu, gèkhatáz. Yaq ndego wazeam, sævam qambongaz, tuqá megemege-té gono-itán. Yaq ndego nakhasam ndego, tui-ova, løutøve-qa mbogoám.

5  *Yaq ndugu sævam vø̄e-ova. Nakhasam anganeám. Ndego bawabawan ate ndægo, gezømbó-kawaevtát. Bazaføgakh-ús. Teqa khamokh, auli khamokh ndǿgoát. Geté ndego nakhasam é-vøqán-ae, enzol ezoqam, Mbumbukiam-te é-vø̄ndafem, ma ekeza qonam nonqo-te go꞉qotam. 6 Yaq sævam ndugu, leg-av manqei-té gunø-khokhón. Ta manqei ndøgo, Mbumbukiam é-møndømbo-khakheinám. Yaq timbó-kewagát ndǿgo, atema 1260 khøuwa vømǿndāp.

7  *Yaq yan-te, nakhag ndøfakhán. Ndego enzol ezoqam kandambaqape, Maekol neka ekeza enzol ezoqam, wazeám namba me꞉nøfé. Neka ndego wazeam, ekeza enzol ezoqam namba vøndēwan, yaq vøzø̄-qavøiu. 8 Geté ndego wazeam, bazaføgakh mbaín. Yaq gèpitøvém, yaq ndego tegi enzol ezoqam namba, kopømba mbaín, yan-te sekemba tiyagat. 9  *Yaq ndego wazeam kandambaqape, iz Nqova Soqaqape neka Saitan ndimbo-akhayam, gè-oginám, ndego manqei-qape ezoqam ate ndi꞉gu, ndetubam. Manqei-qape-té genø-oginám, tegi enzol ezoqam namba.

10  *Yaq yan-te ndøgo, no manqat kandambaqape nø-ewág. Āv qane-eín nqǽgo,

“Ndakin nigi Mbumbukiam-qa ezoqa khandi꞉zat matev

neka bazaføgakh matev

neka megeat matev,

mø̀ndø-fakhán.

Ndakin Keliso mó꞉kawaevtát,

ndego kawa ezoqam geve.

Zapa ndǿgo, ndego ezoqam, Mbumbukiam-qa megemege-te go꞉yam neka nigi Klisten nøfuap, pavpave nekā lovølova, manqa vøzø̄-søkuzumam,

ndego mø̀ndø-oginám.

11 Klisten ezoqam mø̀ndø-tømbuinám.

Sip Nakhasam-qá kóuk neka unimanqatin manqát gini-tømbuinám, ndøgo ezoqa nøme-te gimanqatam.

Ndigu ekeza yage-qa yaq-te, matavapøteáv, neka ndigu møe mbaín, Mbumbukiam-qa Manqat zapaya, tipakhaez.

12  *Zo khanakhanakh mbá qanegó,

qo yan neka zo yan-te ndozoyage.

Geté ti-te ndigu unimé꞉-soqá, ndigu manqei-qape neka ndaola-te ndiyage.

Zapa ndǿgo, nqova soqaqape màndovís zo-te.

Ndego qaqa kandambá.

Ndego mø̀ndæ-otév, khøuwa khapémbá, ndimbøe-yoza.”

13 Yaq ndego wazeam ge꞉-otev av nqægo, manqei-qape-tē ginø-ogenonām, ndego até gendego, ndugu sævam, nakhasam anganeam gui-ova, vø̄ngeatam. Até gembopavát. 14  *Geté ngunuk sævam, ngangakh kandambaqape-qá taf menas mbo-etøomém. Ekeza manqei-té guabenø-løvuí, leg-av manqei-te ndøgo. Yaq timbó-kewagát ndǿgo, viav misika neka viav nøme yaq-mba vømǿndāp. Ta manqei-te ndøgo, ndugu wazeam-qa bugug-te, qambaqape ndǿgoát. 15 Yaq wazeam, até gendego, ibøkha vø̄qoza. Ibøkha ndøgo, teqa manqa-nqa-te qando-fakhan, andé kea-qá ibøkha mbageáp. Ndego sævam kawøwe-qa mbogoám. 16 Geté ndugu sævam, manqei mbotøké. Manqei manqa-nqa é-møndø-mboqoá, ibøkha vø̄khoug, ndøgo wazeam-qa manqa-nqa-te qando-fakhan. 17  *Yaq ndego wazeam, qaqa kandambá, ndugu sævam-te. Yaq sègewáv, tugi zi nøme namba vømēnøfe. Nginik ezoqam ndígu, Mbumbukiam-qa manqat o-mba ndo꞉ndape neka Yesu-qa manqat ndīgēāwāt. 18 Yaq ndego wazeam, ndøgeg-té genø-itán.

13

Søvakha gigiap lozokhak, ndaola-te gendo-fakhan

1  *Taqa zita-te, no søvakha gigiap lozokhak no-omét. Ndaola-té gendo-fakhán. Ndego kawa sevén qambogoam neka auli ten vømbōgoam. Auli ate qambøegoam, kawa ezoqam-qá wawaq ndø-uzupám, neka teqa kawa ate qambøegoam, Mbumbukiam-qa iz ngenøgim manqat vō꞉peaupam. 2  *Ngenek søvakha gigiap lozokhak, qæ-omet, bugug andé lepad me me꞉kewagám, ndugu puskas khobos kandambaqapu. Geté zenda andé søvakha gigiap nøme-qá zendá, ndego bea ndimbo-akhayam. Bazaføgakh kandambá. Neka manqa-nqa, andé layon-qá manqa-nqá. Ngenek søvakha gigiap lozokhak, wazeam ekeza bazaføgakh mbo-etoám neka ekeza kawa ezoqam-qa qonam nonqo neka megeat iz kandambaqape vømbō-etoam. 3  *Søvakha gigiap lozokhak-qa kawa nøme, bugug āv qane-kewagám nqǽgo: Ezoqa pakhapakha mbokhaná. Geté nqamav ndøgo, qambogoam, mø̀ndø-e꞉ám. Yaq ndøgo, manqei-qape ezoqam ate ndigu, nqova zømbendáf, neka ndego søvakha gigiap lozokhak vømbōpavat. 4 Ezoqa ate gi꞉goam, wazeam gèmbo-vizupám, ndego søvakha gigiap lozokhak, bazaføgakh gembøe-etoam. Neka ndigu søvakha gigiap lozokhak, vømbō-vizupam. Āv gini-manqatám nqǽgo, “Gekha ezoqâm ndego, kopømba ande av ngenek søvakha gigiap lozokhak nde꞉go? Neka gekha ezoqâm ndego, te namba tenøfe, vǿpitāv?”

5  *Ndego søvakha gigiap lozokhak, Mbumbukiam sègemboták: Ekeza iz segé-eqatát, neka Mbumbukiam-qa iz vǿngenøitāt, neka bazaføgakh matev vǿmatønumāt, atema løvøyak 42 vømǿ-nasinīm. 6 Ndego søvakha gigiap lozokhak manqat ge-einin, Mbumbukiam ndøngenøiuín, neka teqa iz vø̄ngiuin neka teqa khoev vø̄ngenøiuin neka tegi ezoqam ndigu, yan-te ndiyage, vø̄ngenøzoin. 7  *Neka Mbumbukiam ndego nøme āv gembøeták nqǽgo: Mbumbukiam-gi ezoqam namba mé꞉nøfé neka vǿpitāz. Neka ndego bazaføgakh ndøndáp. Ezoqa bawan vinivinimba neka manqei vinivinimba neka manqat vinivinimba neka ngusu vinivinimba gezømbó-kawaevtát. 8  *Ezoqa ewaqape, manqei-qape-te tiyagat, gembó-vizupát, gekha ezoqām ndigu, tiqa iziz khandi mbuk-te peawapøteav ndøgo, Sip Nakhasam-qa mbuk-te, ndego gilaem. Manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, ta mbuk ndøgo, é-møndo-peawám.

9 Gekha ezoqām ndego, gea ndømbogo, ndego yà beyogé. 10  *Ezoqa ndigu, Mbumbukiam gevevesam, ndimbula-te tinqeisam, ndigu segé-nqeisám. Neka ezoqam ndigu, Mbumbukiam gevevesam, nakhag kaiya ti꞉zitag, ndigu nakhag kaiya segé꞉zitág. Nqanek matev tøfakhanam, Mbumbukiam-gi ezoqam, føgøføgakh bewaniáp, tiqa unimanqatin-te.

Søvakha gigiap lozokhak nøme, manqei mokho-te gendo-fakhan

11 Yaq no søvakha gigiap lozokhak nøme no-omét. Manqei mokho-té gendo-fakhán. Ndego andé sip nakhasam-qá auli me mbøegoám. Menás. Neka ndego manqat gemanqatam, andé wazeam-qá manqát. 12 Bazaføgakh ndégo tembo-etoám, søvakha gigiap, bugukhokhof ndaola-te gendo-fakhan. Yaq ndego matev, teqá iz-té genø-matønumám. Ndego manqei-qape ezoqam ate ndi꞉gu, āv gene-tøpøtavám nqǽgo: Ndego søvakha gigiap lozokhak, bugukhokhof gegeavun, tìabembøe-vizáp, ndego nqamav soqaqape qambogoam, ndakin qambo-e꞉am. 13  *Ngenek søvakha gigiap lozokhak nøme, ndakin gefakhan, nqova ndaføgim matev ndømatønumám. Kandakandá. Nøme gematanam, nqánek: Yan-te gøinam ndovís, atema manqei-qape-te, ezoqa ewaqape-qa bøi-te. 14 Yaq ta matev vinivinimba-te ndøgo, ndego ezoqa ewaqape, manqei-qape-te giyagam, gètubumám. Bazaføgakh ndégo tembo-etoám, ndego søvakha gigiap, bugukhokhof ndaola-te gendo-fakhan. Ndego matev, teqá iz-té genø-matønumám. Yaq ndego søvakha gigiap lozokhak, ndigu ezoqam, manqei-qape-te giyagam, āv gezømbe-eín nqǽgo: Ndego søvakha gigiap lozokhak, nakhag kaiya gi꞉laem, gete sekemba geyagat, tae khøuwiap bèmbo-viagém. Andé teqá bugúg. 15 Yaq ndego søvakha gigiap lozokhak, vaev-te gepavavun, bazaføgakh nøme, āv genendáp nqǽgo: Ta tae khøuwiap ndøgo, ndego bugukhokhof søvakha gigiap lozokhak-qa bugug-te gikhakheinøvemem, khandin qozøqozaq mbókhambá. Yaq ta tae khøuwiap ndøgo, manqa manqate ndǿngáz. Āv qandé-eín nqǽgo: Gekha ezoqām ndigu, ndøgo vizøpøteav tøgoat, pakhapakha bezø-khanøé. 16  *Yaq ndego søvakha gigiap lozokhak, vaev-te gegeavun, ezoqa ewaqape, ezoqa khasøkhasis nekā kandakanda, gigiap kopoav ezoqam nekā gigiap-av ezoqam, iz-akhayapak nekā yaq-fia mbain sasae ezoqam, āv gene-tøpøtáz nqǽgo: Ndigu tiqa nakeamo zenda-te o tiqa kawa-pap-te, khakhatap bezøgó. 17 Yaq gekha ezoqām ndego, nqanek khakhatap mbain ndego, ndego kopømba mbaín, ezoqa nøme-te gigiap tendowi, o te-te gigiap temøwi. Ta khakhatap ndøgo, søvakha gigiap lozokhak-qá íz o teqa iz-qá geveáp.

18 Matavap loloakh begó, taqa yaq-te. Ezoqa matavap loloakh tømbogoat, ndego søvakha gigiap lozokhak-qa geveap, mokho bembondáp. Ndøgo ezoqam-qá geveáp. Nqanek geveap 666́.

14

Sip Nakhasam neka ndigu 144 taosen ezoqam

1 Yaq qækewag, nqáe! Sip Nakhasam no-omét. Zayon manqei pøyat-té gono꞉yám. Ezoqá namba me꞉wanám. 144 taosén. Ndigu tiqa kawa-pap-te, Sip Nakhasam-qá iz neka tege Eve-qá iz zømbo-peaupám. 2  *Yaq no manqa wag nø-ewág. Yan-té qando-fakhán. Andé ibøkha sololo kandambaqape me me꞉wagám neka ande ndand kandakanda me me꞉møkunimám. Naq ndøgo, qæ-ewag, andé gita khaneam ezoqam kopoav-qá gita khaneám. 3  *Nginik ezoqam, Mbumbukiam-qá kawa qonam nonqo-qá megemege-té neka khandi gigiap foa neka megetapak-qá megemege-té gono-waniapám. Yaq ndigu ouv ndakinak ndøqaqaemám. Ta ouv ndøgo, ezoqa nøme kopømba mbaín ti꞉zøtez. Sati ndígu tinízøtéz, ndigu 144 taosen ezoqam, Mbumbukiam manqei-qape-te gewi. 4 Nginik ezoqam, Evezøza-te ùnime꞉-tøkéb. Ndigu manqa-zapa gonemáv, sakheis namba.* Ndigu Sip Nakhasam mba mbopáev, ndego ande āv kenē-okho. Ezoqa ewaqape mokho-te, Mbumbukiam ndígu tewí. Ndigu Mbumbukiam-te neka Sip Nakhasam-te, andé tiqá etoam matév, ate av-té, gigiap ndøgo, toqope꞉tat, bugukhokhof gigiap tiqa ndøgo. 5 Tiqa manqa-nqa-te, meakha manqat mbaín, neka ndigu manqa-zapa gonemáv.

Enzol ezoqa misika-qa manqat

6 Yaq no enzol ezoqa nøme no-omét. Khaiya ová gono-løvuvát. Ndego miavmiav manqat mbomambaqape ndøgeatát. Ezoqa ndigu, manqei-qape-te ndiyage, gé꞉zømesimát, ezoqa ngusu vinivinimba neka bawan vinivinimba neka manqat vinivinimba neka manqei vinivinimba. 7 Ndego kandambaqapé møndæ-akhá. Āv gene-akhá nqǽgo, “Mbumbukiam-te møe zógoát, neka teqá iz zó-eqatát. Zapa ndǿgo, teqa manqa ovøyam khøuwa, mø̀ndøndáp. Gèmbovizáp ndego, yan neka manqei-qape neka ndaola neka kea kumbutap gekhakheinam.”

8  *Ndego enzol ezoqam-qa zita-te, enzol ezoqa nøme ndofakhán. Ngenek enzol ezoqam, ge-menas-ev, āv gene-eín nqǽgo, “Mø̀ndøbøí. Bebilon taon kandambaqape, mø̀ndøbøí, ta taon ndøgo, kopømba ande av sævam me guigoam, ndugu bawabawan ezoqam ate ndigu, tuqa waen føgakh-qape guzø-etoam, ti-izam, neka tu namba mambe gone-te gu-itubam.”†

9  *Ndego enzol ezoqam-qa zita-te, enzol ezoqa nøme ndofakhán. Ngenek enzol ezoqam, ge-misika-ev, kandambaqapé møndæ-akhá. Āv gene-akhá nqǽgo, “Gekha ezoqām ndego, søvakha gigiap lozokhak neka teqa tae khøuwiap tembo-vizupat, neka kawa-pap-te o zenda-te teqa khakhatap vǿndāp, ndego mø̀ndø-soqoév. 10  *Ndego Mbumbukiam-qá waen føgakh-qape be-íz. Nqanek waen, Mbumbukiam-qá qaqá. Teqá yaq-fia soqaqapé. Ta waen ndøgo, Mbumbukiam ibøkha namba, génokhogimák. Geté føgakh-qapé segégoát. Yaq ngenek ezoqam, Mbumbukiam-gi enzol ezoqam-qa megemege-te neka Sip Nakhasam-qa megemege-te, gøinam tatas-té neka nandi wagøvap-us-té gunú꞉goát, nqosøgeap kandambaqape vǿndāp. 11  *Ezoqam ndigu, søvakha gigiap lozokhak neka teqa tae khøuwiap ndimbovizap, o teqa iz-qa khakhatap gindapem, ndigu pusup mbaín. Pavpave nekā lovølova, ta gøinam ndøgo, ndigu nqosøgeap ndøzø-etoam, taqa khøifa miavmiav ndǿqavigát.”

12  *Yaq nakémbá, Mbumbukiam-gi ezoqam bazaføgakh-us bewaniáp, ezoqam ndigu Mbumbukiam-qa guguna manqat ndimbopaev-a, Yesu ndī-ūnīmānqātināt.

13 Yaq no manqat nø-ewág. Yan-té qando-fakhán. Āv qande-eín nqǽgo, “Āv qoqoté-peawám: Ndakin qangaz, atema ndøma, gekha ezoqām ndigu, Evezøza ndi-unimanqatinat, tipakhaez, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú.”

Neka Mbumbukiam-ge Nqova, āv gene-manqaté nqǽgo, “Unimanqatín. Nginik ezoqam, sasae-qape gikhanazat, pusa ndǿtá. Zapa ndǿgo, sasae ndøgo gi꞉matønumam, ndigu taqa yaq-fia, ndø̀ndapém.”

Yaya etæ manqat, avøe gigiap neka waen tae nanga-qa yaq-te, qakhatøkhatoam

14  *Yaq no qækewag, nqáe! Khaiya ozoz papaqa nøqeív. Ezoqam mo꞉qotám. Ndego andé Ezoqam-gé Yó. Teqa kawa-te, kawa ezoqam-qá gol wawaq mo꞉-uzám, neka zenda-te, kaiya køfizuat khobos-qapi vø̄ndapavam. 15 Yaq enzol ezoqa nøme ndowáv. Mbumbukiam-qá khoev-té gendo-fakhán. Ndego kandambaqapé møndæ-akhá. Te-te ndego, khaiya ozoz-te go꞉qotam, āv gembøe-akhá nqǽgo, “Kaiya køfizuat nandiv, nandoqo-ndøpazat, qoge mòqongáz. Zapa ndǿgo, qoge-qa khøuwa iz, mø̀ndøndáp. Avøe gigiap ate ndægo, manqei-qape-te ndøpoe, mø̀ndø-khatøkhatoám. Qoge-qa mo꞉keogé.”

16 Yaq ndego khaiya ozoz-te go꞉qotam, ta kaiya køfizuat ndigu, manqei-qape me꞉khaná. Yaq manqei-qape-te ndøgo, avøe gigiap qakhatøkhatoam, vø̄qog.

17 Taqa zita-te, Mbumbukiam-qa khoev-te, yan-te ndøgo, enzol ezoqa nøme ndofakhán. Até ndegó-a, kaiya køfizuat khobos-qapi vø̄ndapavam.

18  *Yaq teqa zita-te, enzol ezoqa nøme vøndō-fakhan. Lou-qase-té gendowáv, ma Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goatun. Ndego gøina ate ndægo-gé kawa ezoqám. Ndego kandambaqapé møndæ-akhá. Ndego enzol ezoqam, ndego kaiya køfizuat khobos-qapi gendapavam, āv gembøe-akhá nqǽgo, “Manqei-qape-te ndøgo, waen tae nanga mø̀ndø-khatøkhatøezám. Kaiya khobos-qapi nandiv, toqoté-qogáz, waen tae nanga ndigu, tae-te ndifaløbap. Neka vø̄-møvøbam.”

19 Yaq ndego enzol ezoqam, até gendego, manqei-qape, kaiya køfizuat vø̄ekhana, waen tae nanga vø̄qogaz-a, vø̄-møvøbam. Yaq waen pesegim nonqo kandambaqape-té genø-nqagím. Nqanek pesegim nonqo, Mbumbukiam-qá qaqá. 20  *Yaq taon bavokho ndo꞉go, waen tae nanga gipesegimem, ezoqa kouk ndofakhán. Kandambá tantáv. Kouk ndøgo, qambagim, gèmø-keá. Taqa sekeat, ande āv 300 kilomitá ndægó, neka taqa igian, ande āv hos-qá eqawán ndægó, tuyat.

15

Enzol ezoqam seven, viniv matev seven gi-upøgeapavun

1 Yaq no yan-te nqo꞉go, matev nøme nøqeív. Kandambaqapé neka nqova ndafe-ús. Enzol ezoqam seven mø̀ndøgoám, ndigu matev soqøsoqa seven vø̄-upøgeapam. Nqanek vaev viniv matév. Zapa ndǿgo, nqanek viniv matev tøme-navøem, yaq Mbumbukiam-qa qaqa gemǿ-navøém. 2 Yaq no andé ndaola nøteqeív. Bæbæs-qapé. Andé glás. Gøina wageap namba me꞉nokhombáp. Neka no ezoqa vø̄ezømet. Ezoqam ndígu, søvakha gigiap lozokhak gipitøvem neka teqa tae khøuwiap vizøpøteav vø̄goam-a, teqa iz-qa geveap ndapeav vø̄goam. Ndigu ndaola ndøgeg-té giwaniapám, neka andé gita me me꞉-upøgeapám. Ndøgo Mbumbukiam zø-etoám. 3  *Ndigu Mozes-qá ouv ndøqaqaemám, ndego Mbumbukiam-ge sasae ezoqam, neka Sip Nakhasam-qa ouv vø̄-qaqaemam. Ouv āv gini-qaqaemám nqǽgo:

“Evezøza, Mbumbukiam,

qo bazaføgakh ate ndægo ndaqago,

matev ndøgo, ndoqo-matanam,

kandakandá neka nqova ndafe-ús.

Qoqa matev unimanqatín neka ndaføya-ndaføyá.

Bawabawan ate ndægo, kawa qó.

4  *Evézøza! Qo qakhapús soqogó, ndaføyamba-qape.

Gê, ezoqa tígu, ndigu qo-te møe goneav tigoat

neka qoqa iz eqawateav vǿgoāt? Mbaín.

Bawabawan ate ndi꞉gu, ndø̀ndozáv, qo vøqá-vizumēm.

Zapa ndǿgo, qoqa matev ndaføya-ndaføya, màndo-veveám.”

5  *Ouv gumu-qaqaemem, no yan-te nqo꞉go, Mbumbukiam-qá khoev nøqeív. Ndøgo palai khoév. Yaq mboqog sège-mboqóz. 6 Yaq ndigu enzol ezoqam seven, matev soqøsoqa seven gi-upøgeapam, Mbumbukiam-qá khoev-té gindu-fakház. Tiqa ndabua bæbæ-bæbǽs neka vøiyam-ús, neka savim-te løvønam nonqo gol-us vøzømbō-løvøtupam. 7 Yaq khandi gigiap foa, kopo nøme gegoam, ndigu enzol ezoqam seven, gol ndis seven zø-etoám. Ta ndis-te ndøgo, Mbumbukiam-qá qaqa mu꞉nqeitupám, ndego miavmiav ngeyage. Até vømø̄-tøtøvøyam. 8  *Mbumbukiam-qa waev-te neka bazaføgakh-te, khøifa ndofakhán, yaq teqa khoev mokho-te ndøugu, vømø̄tøva. Yaq ezoqa kopømba mbaín, Mbumbukiam-qa khoev-te ti-oz. Matev soqøsoqa seven bètøkhæ-navøém, ndøgo enzol ezoqam seven gi-upøgiapavun.

16

Enzol ezoqam seven, Mbumbukiam-qa qaqa giqouzømem

1 Yaq no manqat kandambaqape nø-ewág. Mbumbukiam-qá khoev-té qando-fakhán. Ndøgo enzol ezoqam seven, āv qazømbe-eín nqǽgo, “Mòzozáv. Zoqa ndis seven-te nandav, Mbumbukiam-qa qaqa, qatøtøvøyam, manqei-qape-té qazonǿ-qouzømém.”

2  *Yaq bugukhokhof enzol ezoqam ndøwáv, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, manqei-qape-te vø̄qouz. Yaq ndigu ezoqam, søvakha gigiap lozokhak-qa khakhatap gindapem neka teqa tae khøuwiap vømbō-vizupam, ndigu nqamav soqøsoqa nqosøgeap-us ndø-upøgím.

3  *Yaq enzol ezoqa nøme, ndego ge-menas-ev, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, ndaola-té genøqóuz. Yaq ibøkha ndøgo, gèmø-kóuk. Andé løvøte ezoqam-qá kóuk. Yaq gigiap ate ndi꞉gu, ndaola-te giyagam, gèpakhaéz.

4 Yaq enzol ezoqa nøme, ndego ge-misika-ev, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, kea-te neka kea kumbutap-té genøqouzám. Yaq até ta ibøkha ndøgó-a, vømø̄-kouk. 5 Yaq no ndego enzol ezoqam, ndego ibøkha ndembo-keoge, teqa manqat āv qate-ewág nqǽgo,

“Mbumbúkiam!

Qo nqoqogo neka qoqogoam,

qo ndaføyamba-qapé.

Yaq-fia ndøgo, qo ti-te ndigu qoqota, ndøgo eqeieqeí.

6 Zapa ndǿgo, ndigu qogi ezoqam neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ndøzitagám, tiqa kouk vø̄wa.

Yaq nakémbá, qo ndigu tiqa izam nonqo, kouk qozø-etoám.

Yaq-fia ndǿgo tindapém, av yaq gi꞉matønumam.”

7  *Yaq no manqat nøme nø-ewág. Ndǿgo tøndo-fakhán, lou-qase-te ndøgo, ma Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goatun. Āv qande-eín nqǽgo, “Evézøza, Mbumbukiam, qo bazaføgakh ate ndægo ndaqago! Unimanqatín. Yaq-fia nqosøgeap, qo ti-te ndigu qoqo-khofotav, ndøgo ndaføyambá.”

8 Yaq enzol ezoqa nøme, ndego ge-foa-ev, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, khøuwa-té genøqóuz. Yaq khøuwa, bazaføgakh ndøndáp: Teqa tatas, ezoqa mé꞉louwavát. 9  *Yaq ezoqa teqa tatas kandambaqape, vø̄elouwaz. Geté ndigu Mbumbukiam-te qambuzaneáv, neka ndego vizøpøteáv, ndego nqanek matev soqøsoqa gekhofotam. Geté iz mbongi꞉nám.

10  *Yaq enzol ezoqa nøme, ndego ge-faev-ev, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, søvakha gigiap lozokhak-qá qonam nonqo-té genøqóuz. Yaq ezoqa ewaqape, ngenek søvakha gigiap lozokhak-qa mokho-te gu꞉goam, bøivun zønqeivøém, neka nqosøgeap vø̄-upøgim. Ndigu ekeza sas ndø-otøgevém, nqosøgeap zapaya. 11 Yaq ndigu tiqa nqosøgeap neka nqamav zapaya, Mbumbukiam, ndego yan-te ngo꞉yage, vø̄ngenøinam. Tiqa manqa-zapazapa gone-te, ndigu qambuzaneáv.

12  *Yaq enzol ezoqa nøme, ndego ge-siks-ev, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, Yuflatis kea-té genøqóuz, ndøgo kea kandambaqape. Yaq kea ndøgo, sègevikiá. Yaq ta mokho-te ndøgo, kawakawa-za-te, ndigu tigi nakhag ezoqam namba, khøuwa fakhanam-te tinduzav, nakhoa zømbe-mboqoá. 13 Yaq no āv qateqeív nqǽgo: Ndego wazeam kandambaqape-qa manqa-nqa-te, neka søvakha gigiap lozokhak-qa manqa-nqa-te, neka khavozam manqa vevezam ezoqam-qa manqa-nqa-te, nqova soqøsoqa misika ndofakház. Ndigu andé taka-qá bugúg. 14  *Nginik nqova soqøsoqa, umingiap matev ndøgoatún. Yaq ndigu manqei-qape-te ate ndægo, kawakawa-za-té ginǿzáv, nakhag nonqo vǿ-møvøbām, ta nakhag ndøgo, Mbumbukiam-qa khøuwa kandambaqape-te tøfakhan, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo.

15  *Keliso āv gene-manqaté nqǽgo, “Nqáe! No andé aqonam ezoqám me nøtégeáv. Gekha ezoqām ndego, to꞉tiawet, neka teqa unimanqatin matev no-te, ande ndabua me ate te꞉-uzupat, ndego khanakhanakh mbá geabetegó. Soqaín ndøgo, ndego ande naqei-av me te꞉-okhoat neka ezoqa ewaqape-qa bugug-te, mivi vǿndāp.”

16  *Yaq ndigu nqova soqøsoqa, kawakawa-za, nakhag-qa, ta manqei-te ndǿgo tinømøváb, Iblu manqat-te, Amagedon ndimbo-akhayam.

17 Yaq enzol ezoqa nøme, ndego ge-seven-ev, Mbumbukiam-qa qaqa, ekeza ndis-te qøugoam, khaiya-té genøqóuz. Yaq kawa ezoqam-qa qonam nonqo-te, Mbumbukiam-qa khoev-te, manqat ndofakhán. Kandambaqapé møndæ-akhá. Āv qande-eín nqǽgo, “Matev ate ndægo, mø̀ndømø-navøém.” 18  *Yaq ndand ndovøimám neka vøndō-møkunimam, neka xo vøndōwagam. Yaq manqei gèkukuvøém. Nqanek manqei kukuvøem, kandambá tantáv. Ezoqa manqei-qape-te ande gi꞉fakhaz, atema ndakin, manqei kukuvøem mbaín, av ndakin qæfakhan. 19  *Bebilon taon kandambaqape, gèqaqavøém, vømø̄-qaqageap-misika. Neka manqei-manqei-qa taon ate qægoam, vø̄soqøsoqoam. Matev av qæfakhan ndægo, zapa ndǿgo: Mbumbukiam Bebilon taon kandambaqape neka taqa manqa-zapazapa, manqa mate navøepøteáv. Yaq ndego yaq-fia mbotá, neka teqa qaqa kandambaqape, ande waen føgakh-qape me vømbō-etoam. 20  *Manqei bawabawa ate qægoat, gèsinøvøém, vø̄navøem. Neka até olól-a, vø̄navøem. Nqawa qóqeivák. 21  *Yaq yan-te, qæ ais-us kandakanda ndolanqá, ezoqam-te vó꞉-o꞉az. Ais fisap ndigu, kandakandá tintív. Tiqa viniv, ande āv 50 kilogrém ndi꞉gú. Yaq ezoqam, Mbumbukiam-qa iz, gèngenøinám, nginik qæ ais kandakanda zapaya. Zapa ndǿgo, nqanek matev qafakhan, ùnime꞉-soqá.

17

Mambe sævam khoveakh-qapu-qa yaq-te

1  *Yaq ndigu enzol ezoqam seven, ndis seven qazøgoam, nøme kopo, no-té gendowáv. Yaq āv genømbe-eín nqǽgo, “Qotøndéqāv! Ndugu mambe sævam khoveakh-qapu, ndugu kea kopoav avønin-te ndumia, ndugu yaq-fia nqosøgeap soqaqape ndǿndáp. No nøtéqamákh. 2  *Manqei-qape kawakawa-za, tu namba mambe ndøgoám. Neka ezoqa ewaqape, nqanek manqei-qape-te ngiyage, ndigu kawa zø-okɨvám, tuqa manqa-zapazapa zapaya, ndøgo ande waen me gi꞉-izam.”

3  *Yaq ndego enzol ezoqam, no leg-av manqei-té genøndapán. Nqova-té. Yaq no sævam no-omét. Søvakha gigiap lozokhak køkouk-qá zita-té gunoqotám. Teqa kha ate qambøegoam, Mbumbukiam-qá iz ngenøgim manqat ndøkház. Ndego kawa seven mbogoám neka auli ten vømbōgoam. 4  *Ndugu sævam, ndabua gu-uzam, khagi menás. Nøme ndøgo, uni køkouk-ín, neka nøme ndøgo, køkouk igiá. Neka ndugu gol gigiap vinivinimba neka nandi momotap-us neka agiwa-qasis fia kandakanda vø̄-usupam. Tuqa zenda-te, ndugu ibøkha izam nonqo ndøndapám. Gol khakheitáp. Ta ibøkha izam nonqo-te, matev vøvanq-us neka gekha matev soqøsoqa nøme ndøgo, tuqa mambe matev-te qando-fakhanam, até vømø̄tøva. 5 Tuqa kawa-pap-te, iz mo꞉peawám. Mokho manqát. Āv qane-peawám nqǽgo:

Bebilon taon kandambaqape.

Mambe sakheis ate ndi꞉gu-gu evo

neka manqei-qape manqa-zapazapa-gu evo.

6  *Yaq no tæqeív ndǿgo: Ngunuk sævam, Mbumbukiam-gi ezoqam-qá kouk ndø-íz, kawa vømbō-okɨ. Tiqá kouk ndǿgo tu-íz, ndigu Yesu-qa manqat gimanqatam, neka ta zapaya vø̄e-zitagam.

No nqova ndafe kandambá, qæ-omet. 7  *Yaq ndego enzol ezoqam genø-ein, “Gekha zapâ, qo nqova qaqandaf? No ngunuk sævam-qa mokho manqat nøtéqamákh, neka ndego søvakha gigiap lozokhak-qa yaq-te, teqa zita-te nduoqomat, ndego kawa seven neka auli ten ndømbogo. 8  *Ndego søvakha gigiap lozokhak qoqo-omet, mø̀ndøyagám. Geté ndakin mbaín. Geté ndego avønín, manqei nqa-té gendóqavíg, manqei nqa vaev mbain ndøgo. Geté yaq, até gemé-navøém. Yaq ndigu ezoqam, nqanek manqei-qape-te ngiyage, tiqa iziz khandi mbuk-te peawapøteav ndøgo, ta mbuk ndøgo, Mbumbukiam ibugukhokhof gepeawam, manqei-qape khakheinøpøteav qagoam, ndigu nqova zǿndáf, ndego søvakha gigiap lozokhak ti-ometam. Zapa ndǿgo, ndego mø̀ndøyagám. Geté ndakin mbaín. Geté nango ndø̀fakhán.

9 Taqa yaq-te, matavap loloakh begó. Kawa seven ndøgo, manqei popotap sevén. Sævam ndǿgo tunoqomát. Ndøgo até kawakawa-za sevén. 10 Faev nøme ndigu, mø̀ndø-o꞉áz. Nøme kopo, zua ndøgó. Geté nøme kopo, fakhaneáv. Zuá. Yaq tefakhan, khapé gembøé-auwamák. Ndego khøuwa andé khapémbá tegoat. 11 Yaq ndego søvakha gigiap lozokhak, bugukhokhof geyagam, ndego ndakin yageav ndøgo, ndego gé-kawa-ezoqam-eit-év. Ngenek ndigu kawakawa-za seven nøme, tigí ezoqám. Yaq até ndegó-a, ndø̀soqoév.

12  *Auli ten ndøgo, qoqoqeiv, até ndøgó-a, kawakawa-zá. Nginik kawakawa-za ten, kawaezat matev ngazeáv. Zuá. Ndigu søvakha gigiap lozokhák namba mó꞉kawaeztát. Geté khøuwa andé khapémbá, tiokawaeztat. 13 Nginik kawakawa-za ten, matavap kopo ndøveém, neka ekeza bazaføgakh neka iz, søvakha gigiap lozokhak-qá mokho-té gunu꞉-awám. 14 Yaq ndigu, Sip Nakhasám namba mé꞉nøfé. Geté ndego ekeza ezoqam namba, ndigu gevevesam neka gezø-akha neka te namba gi꞉køfinimam, gépitáz. Zapa ndǿgo, ndego Sip Nakhasam, ndego kawakawa-za-gé Kawá neka evezøza-za-gé Evezøzá.”

15 Yaq ndego enzol ezoqam, manqat nøme genø-ein, “Kea vinivinimba ndøgo, qoqoqeiv, ma mambe sævam nduimia, ndøgo manqei-manqeí neka bawabawán neka ngusum vinivinimbá neka manqat vinivinimbá. 16  *Auli ten ndøgo neka søvakha gigiap lozokhak, ndigu ngunuk mambe sævam, ndø̀sanqawém. Yaq gigiap ate ndømbøego, gembó-upøgimém. Naqei-áv segé-ivøvém. Yaq kha mbólogém, gøinam-te vǿnqagimēm. 17 Nginik kawakawa-za ten, manqat gikopo꞉nem, ekeza megeat matev, søvakha gigiap lozokhak-qa mokho-te tu꞉veem, matavap Mbumbukiam zø-etoám. Yaq av nqægo, Mbumbukiam-qá poev mbopaevém. Tiqa megeat matev tǿmá ndǿgo, atema matev ate ndægo vømú-fakhanām, av Mbumbukiam ibugukhokhof manqat ge꞉-ein.

18 Sævam ndugu, qoqo-omet, ndøgo taon kandambaqapé. Manqei-qape kawakawa-za ate ndi꞉gu, ta taon-qa megeat matev mokho-té gunu꞉gú.”

18

Bebilon taon qasoqa

1 Taqa zita-te, no enzol ezoqa nøme no-omét. Yan-té gendovís. Ndego bazaføgakh kandambá neka waev bæbæs-qapé. Ta waev ndøgo, manqei-qape, sùgumu-gutavát. 2  *Yaq ndego kandambaqapé møndæ-akhá. Āv gene-akhá nqǽgo,

“Mø̀ndøbøí. Bebilon taon kandambaqape, mø̀ndøbøí.

Gevøgev nekā nqova soqøsoqa, mø̀ndømø-tiqá-khóev.

Gekha pipisi neka søvakha gigiāp ndigu,

Mbumbukiam-qa bøi-te soqain ndigu, ndego ndesanqaza,

ndǿgo tiyagé.

3 Zapa ndǿgo, Bebilon taon,

ndøgo ande sævam me nduigu,

bawabawan ate ndægo,

tuqa mambe matev waen ndø-izumám, kawa vøzø̄-okɨvam.

Até manqei-qape kawakawa-zá-ya, tu namba mambe matev vø̄egoam.

Neka bisnis ezoqam, manqei-qape-te ngiyage, tu zapaya, gèmø-moni-kopoav-ezoqam-éz.

Zapa ndǿgo, ndugu gigiap møqǽ.”

4  *Yaq no manqat nøme nø-ewág. Yan-té qando-fakhán. Āv qande-eín nqǽgo,

“Nogi ezoqam! Mòzotøndo-fakház.

Vø̀ndo-fakház, zo Bebilon taon mokho-te ndozotu꞉gu.

Soqaín ndøgo,

zo tu namba manqa-zapa gone-te tozo-khokhombupat.

Neka soqaín ndøgo,

tu namba yaq-fia nqosøgeap sa tozotumu-upøgim.

5  *Tuqa manqa-zapazapa, khàpumu-kapuiám, yan vømø̄khanaz.

Mbumbukiam tuqa matev soqøsoqa, manqa mate navøepøteáv.

6  *Zo yaq āv tømbøe-matønømém, av zo guzømbe-matønumam.

Zo tu-te yaq-fia menás sozó-taném, av matev guimatønumam.

Waen føgakh soqaqape guzø-etoam, yaq menás sozombó-etøomém.

7  *Av ndugu gui-khambuvupam

neka gigiap kopoav-qape qambøegoam,

yaq zo nqosøgeap neka mbøni vaev matev,

āv tozombøé-etøomém.

Ndugu mokho-mba,

āv guni-manqaté nqǽgo,

‘No kawa sævam noqomát.

No ngæmám mbá. No ambá av nqǣgo, anganeam genønanīm.

Matev soqain genǿ-fakhanák. No mbøni genǿvayák.’

8  *Geté ndugu av nduikhambuvap,

ta zapaya ndøgo, matev soqøsoqa vinivinimba, khøuwa kopo-té segembøé-fakhanám,

løvøte neka mbøni vaev neka ifin matev.

Yaq ndugu gøinám guní-lonqotøvém.

Zapa ndǿgo, Evezøza Mbumbukiam, ndugu yaq-fia nqosøgeap ndembo-etoam,

ndego bazaføgakh-qapé.”

9  *Yaq manqei-qape kawakawa-za, tu namba mambe matev gi꞉goam neka tuqa gigiap kopoav qazøgoupam, ndigu gé-eivám, mbøni vøzǿ-nqosøgīm, khøifa tiqeivim, tutuavet. 10 Ndigu qambaqapé segendó-waniapét. Gó꞉khouwaném, matev soqaqape tiqeivim, tu-te tøfakhan. Yaq āv giní-ugufømém nqǽgo,

“Hao, ú꞉-ā꞉!

O Bebilon taon kandambaqape, bazaføgakh-qape.

Qoqa manqa-zapa-qa yaq-fia, nakhamas-té qanøqa-fakhán.”

11  *Neka bisnis ezoqam, manqei-qape-te, gé-eivám neka tu zapaya mbøni vøzǿvā. Zapa ndǿgo, ezoqa nøme mbaín, tiqa gigiap tiwiat. 12  *Ezoqa tiqa gigiap sekemba géwiák, kopømba ande av gol neka silva neka nandi qaniqanimav-qape neka aqeing agiwa-qasis, neka ndabua mbomømboma køkø-køkouk neka khagi vinivinimba, neka tae vinivinimba fia kandakanda, neka gigiap ndøgo, søvakha gigiap-gi khayam khakheitap, neka tae ndis fia kandakanda, neka gigiap ndøgo, auli neka nandi khakheitap. 13 Neka ezoqa nøme mbaín, tiqa gigiap tiwiat, kopømba ande av lou mokhov eqeieqei nonqo, neka gigiap sisip mbomømboma, toqo-mboqotumat, neka nøme ndøgo, kha-te toqo-gɨ꞉mat, neka waen neka oliv oil, neka flawa, neka wit, neka kao, neka sip, neka hos, neka manqei khagua, neka até ezoqam-aním-a.

14 Ndigu bisnis ezoqam, āv giní-einím nqǽgo, “Bébilon. Gigiap ate ndægo, qo møqæ qaqagoam, qo mø̀ndø-qøuváq. Qoqa gigiap qaniqanim neka fia kandakanda mø̀ndøqa-navøém. Qo nango geqá-fakhanák.”

15  *Ndigu bisnis ezoqam, tu mokho-te gimø-gigiap-kopoav-ezoqam-ez, ndigu qambaqapé segendó-waniapét. Gó꞉khouwaném, matev soqaqape tiqeivim, tu-te tøfakhan. Ndigu gé-eivám neka mbøni vøzǿ-nqosogīm. 16  *Yaq āv giní-ugufømém nqǽgo,

“Hao, ú꞉-ā꞉!

O taon kandambaqape, bazaføgakh-qape,

qo ndabua mbomømboma papaqa-papaqa neka køkø-køkouk neka kiki-kikis qoqo-uzumam

neka qoqa kha, gol neka nandi mbomømboma neka aqeing agiwa-qasis voqotē-khakheinumam,

17  *qoqa gigiap mbomømboma, ate qaqambe-goam,

nakhamas-té qanøqa-soqøsoqøám.”

Palai khagua nøzøgim ezoqam ate ti꞉goat neka ezoqa ewaqape, khagua-te, manqei nøme-te tiguvimat, neka ezoqa ewaqape, khagua-te tisasaetat neka gekha ezoqām ndigu, ndaola-te yage tindapat, ndigu qambaqapé segendó-waniapét. 18  *Yaq khøifa tiqeivim, ndugu tutuavet, yaq āv giní-akhaemém nqǽgo, “Gê, taon kandambaqape nøme tǿgo, av nqanek taon qægoam? Mbaín.”

19 Yaq ndigu gè-akhaemém, neka gè-eivám. Neka tiqa mbøni nqosøgeap-te, ekeza kawa-te, pakhakh ndønqagimám. Yaq āv gini-einím nqǽgo,

“Hao, ú꞉-ā꞉!

Taon kandambaqape. Tu mokho-te, palai khagua evøndipakha ate ndi꞉gu, ndaola-te gibøetam,

ndigu mø̀ndømø-moni-kopoav-ezoqam-eztám, tiqa gigiap guwiam.

Geté ndugu nakhamas-té gunø-soqoév.”

20  *“Geté zo yan-te ndozoyage,

neka zo Mbumbukiam-gi ezoqam,

Keliso-gi u-anim neka Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam namba,

zo khanakhanakh bezøgó, tu zapaya.

Zapa ndǿgo, matev soqøsoqa, zo guzø-matønumam,

Mbumbukiam Bebilon-te, yaq-fia me꞉tá.”

21  *Yaq enzol ezoqam bazaføgakh-qape, nandi kandambaqape ndøndapáz. Kandambá tintív. Tiqa khouwezat, andé wit mivitøzat nonqó. Yaq ndaola-té genø-ogezó, gendo-ein,

“Taon kandambaqape, Bebilon, āv tøné-ogí.

Bazaføgakh-ús.

Yaq ezoqa nango géqeivimák.

22  *Qo mokho-te,

gita khaneam ezoqam-qa khaneam neka ouv qaqayam ezoqam-qa wag neka ndigu pøinda o kipi gikhambøematun, taqa wag,

ezoqa nango géyogemák.

Neka qo mokho-te,

sasae vinivinimba zøtezat ezoqam, nango gégoák.

Neka ndigu wit nandi gi꞉mivisumatun,

ezoqa taqa u, nango géyogemák.

23  *Neka qo mokho-te, lampa waev nango gékhayák.

Neka qo mokho-te, sakheis neka angana, ndigu tinøkem,

tiqa khanakhanakh manqat, ezoqa nango géyogemák.

Matev āv taqambé-fakhán.

Zapa ndǿgo, qogi bisnis ezoqam, manqei-qape-te ate nqægo, āv gini-khambuvupám nqǽgo,

‘Ni bisnis ezoqam kandakandá.’

Neka qoqa manqa-sisi matev,

qo bawabawan ate ndægo qote-tubumám.

24  *Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam neka Mbumbukiam-gi ezoqam ate ndi꞉gu,

tiqa kouk, Bebilon taon-té giqeivím.

Ndøgo tuqá manqa-zapá, ndigu gizitagat, vø̄pakhaetat,

ezoqa ewaqape nøme namba, manqei-qape-te gizitagat.”

19

Yan-te nqo꞉go, Mbumbukiam-qa iz gi-eqanem, Bebilon ngi꞉wat zapaya

1 Taqa zita-te, no yan-te, manqa wag nø-ewág. Andé ezoqa kopoav-qapi-qá akhayam kandakandá. Āv gini-akhaemám nqǽgo,

“Alelúya. Iké꞉ Mbumbukiam-te.

Ezoqam-qa khandi꞉zat matev,

nikeza Mbumbukiam-té qando-fakhaté.

Iz kandambaqape neka bazaføgakh,

teqa ndégo.

2  *Zapa ndǿgo, teqa manqa ovøyam matev unimanqatín neka ndaføyambá.

Ndugu mambe sævam kandambaqapu, ndugu tuqa mambe matev, manqei-qape gui-ngi꞉tat,

ndego yaq-fia nqosøgeap mbo-etoám.

Ndego yaq-fia mø̀ndøtá, tu-te ndugu,

tegi sasae ezoqam, pakhapakha guzø-khanæmam.”

3 Yaq nango gi-akhaemem,

“Alelúya. Iké꞉ Mbumbukiam-te.

Taon kandambaqape ndøgo, ndøwageapet,

taqa khøifa oskia ndøqaviág. Miavmiáv.”

4 Yaq ndigu megetapak tuenti-foa neka ndigu khandi gigiap foa, ekeza kha, manqei me꞉laém, Mbumbukiam vømbō-vizumem, ndego kawa-qa qonam nonqo-te go꞉qotam, vø̄-einim,

“Amén. Nqanek manqat unimanqatín.

Alelúya. Iké꞉ Mbumbukiam-te.”

Sip Nakhasam, sævam ge-okɨ

5 Yaq Mbumbukiam-qa qonam nonqo-te, manqat ndofakhán. Āv qande-eín nqǽgo,

“Nigi Mbumbukiam-qa iz, zó-eqatát, zo tegi sasae ezoqam ate nqazøte꞉go neka ezoqa ewaqape, kandakanda neka khasøkhasis, zo ndego ndozombo-vizap.”

6  *Yaq no manqa wag nø-ewág. Andé ezoqa kopoav-qape-qá náq. Andé ibøkha sololo kandambaqape me me꞉wagám neka andé ndand kandakanda me me꞉møkunimám. Āv qane-eín nqǽgo,

“Alelúya. Iké꞉ Mbumbukiam-te.

Zapa ndǿgo, nigi Evezøza, ndego Mbumbukiam,

ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo, ndégo teno-kawaevát.

7  *Ni khanakhanakh bini-asøtøvé neka iz bizimbō-eqanem.

Zapa ndǿgo, khøuwa iz mø̀ndøndáp. Sip Nakhasam, sævam ndǿ-okɨ́.

Mbasønakam ndugu, tu-okɨ, mø̀ndø-khakheinám.

8 Mbumbukiam ndabua papaqa mbo-etoám.

Bæbæs-qapé neka vøiyam-ús, yaq ndugu vø̄-uz.”

(Nqanek ndabua papaqa qanimav-qape ndǿgo, matev mbomømboma, Mbumbukiam-gi ezoqam gimatønumam.)

9  *Yaq ndego enzol ezoqam genø-ein, “Āv qoqoté-peawám: Ezoqam ndigu, Sip Nakhasam-qa nøkenøkem lou loge-te gizø-akha, tizav, khanakhanakh mbá giabitigú.”

Yaq ndego manqat nøme, āv gene-eín nqǽgo, “Nqanek manqat unimanqatín. Mbumbukiam-qá manqát.”

10  *Yaq no teqa zenda tokhotapak-qa megemege-te, nøkeza kha, manqei nøtelaváo. Neka ambá nombo-vizamɨ́n. Geté ndego āv genømbe-eín nqǽgo, “Nandav ndømatàna᷄m. Até nó-a, no Mbumbukiam-gé sasae ezoqám, av qo nqoqote꞉go neka qogi Klisten qafuap ndi꞉gu, ndigu Yesu-qa manqat ndigeawat. Geté Mbumbukiam qombóvizám. Manqat ndøgo, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam ndimanqate, ndøgo Yesu-qá manqát.”

Ezoqa hos papaqa-te go꞉qotam

11  *Yaq no āv qateqeív nqǽgo: Yan sège-mboqoé. Yaq nqáe! Hos papaqa no-omét. Ndego go꞉qotam, teqa iz Ndaføyamba-qapé neka Unimanqatin Ezoqám. Ndego ezoqa manqa ovøyam-te ndegevezoat, neka nakhag vø̄goatun, ndego matev eqeieqei mba mbopáev. 12  *Teqa bøi andé gøina wageap me me꞉wageapám. Neka kawa-te, kawa ezoqam-qá wawaq ndø-uzupám. Wawaq kopoáv. Neka kawa-pap-te, iz vømbø̄e-peawam. Ta iz ndøgo, ndego yakhapus mbá sege꞉-otév. Ezoqa nøme zøtezateáv. 13  *Ndego ndabua sekeqape ndø-uzám. Ndabua ndøgo, kouk-té qanu-qoqotám. Teqa iz Mbumbukiam-qá Manqát. 14 Ngenek, yan-gí nakhag ezoqam mbopaevém. Hos papaqa-papaqa-té gono-qonavát, neka ndabua bæbæ-bæbæs papaqa-papaqa vø̄-uzupat. 15  *Teqa manqa-nqa-te, nakhag kaiya khobos-qapi ndofakhatám. Yaq bawabawan ate ndi꞉gu gé꞉pitáz. Ndego bazaføgakh-us zømbó-kawaevtát. Auli khamókh gezømbé-kawaevtát. Neka andé waen tae nanga me mé꞉pesegím. Gétokhonøvém. Mbumbukiam, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo, teqa qaqa matev, āv tøzømbé-fakhán. 16  *Teqa ndabua sekeqape, mbagi-te ndøgo, iz mø̀ndømbo-peawám. Āv qambøe-peawám nqǽgo:

Kawakawa-za-gé Kawá

neka evezøza-za-gé Evezøzá.

17  *Yaq no enzol ezoqam no-omét. Khøuwa-té gono꞉yám. Ndego kandambaqapé møndæ-akhá. Pipisi-té genø-akhá, ndigu khaiya ova go꞉løvøvupat. Āv gezømbe-akhá nqǽgo, “Vø̀ndozáv. Mbumbukiam-qá lou loge kandambaqape zombómøváb. 18 Vø̀ndozáv. Kawakawa-za-qá kha zólóg neka nakhag kawa ezoqam-qa kha, neka nakhag ezoqam-qa kha, neka hos-qa kha, neka tiqa kha, hos-te go꞉qonavam, neka gekha ezoqa nøme-qa kha, iz-akhayapak neka yaq-fia mbain sasae ezoqam, neka ezoqa kandakanda neka ezoqa khasøkhasis, tiqa kha vøzø̄log.”

19 Yaq no nøme, āv qateqeív nqǽgo: Søvakha gigiap lozokhak neka manqei-qape-gi kawakawa-za neka tigi nakhag ezoqam, mø̀ndømøváb. Ambá nakhag ndøgonemɨ́n, te namba ndego, hos-te go꞉qotam, neka tegi nakhag ezoqam namba. 20  *Geté ndego søvakha gigiap lozokhak, gèmøvøinám. Até khavozam manqa vevezam ezoqám-a, vø̄-møvøinam, ndego teqa iz-te nqova ndaføgim matev gematønumam, ta mokho-te ndøgo, ndego ndigu ezoqam getubam, ndigu søvakha gigiap lozokhak-qa khakhatap gindapem neka teqa tae khøuwiap vømbō-vizupam. Yaq søvakha gigiap lozokhak, khavozam manqa vevezam ezoqam namba, gøinam kewan nandi wagøvap-us-té ginø-nqagivém. Khandín. 21 Tigi nakhag ezoqam, nakhag kaiyá ginizitág, ta nakhag kaiya ndigu, ndego hos-te go꞉qotam, teqa manqa-nqa-te gindu-fakhatam. Neka tiqa kha, pipisi ndølóg. Pipisi ate gi꞉goam, até vøzømbū-ewez.

20

Matev ndøgo, viav wan taosen mokho-te tøfakhanam

1  *Yaq no enzol ezoqa nøme no-omét. Yan-té gendovís. Teqa zenda-te, manqei ozu vaev mbain mboqogim nonqo neka auli sen kandambaqape ndø-ndapavám. 2  *Yaq ndego até gendego, ndego wazeam vø̄-møvøiu, ndego awenege wazeam, Nqova Soqaqape o Saitan ndimbo-akhayam, sasa ndøløvønøvem. Viav wan taosén teløvønøvupat. 3 Yaq ndego ngenek manqei ozu vaev mbain-té genø-ogiú, mboqog vømbø̄e-tokaz. Ùnime꞉-føgakhǽz, getokaz. Yaq ndego manqei-qape ezoqam tubøpøteav tèabetegó, atema viav wan taosen bemø̄ndap. Yaq taqa zita-te, ndego nqawa bèmbo-nqovozømém. Geté khapé gembøé-auwamák. 4  *Yaq no kawakawa-za-qa qonam nonqo nøqeív, ezoqa vō꞉qonavam. Nginik ezoqam, bazaføgakh, āv ginindapém nqǽgo: Ezoqam-qá manqa ovøyam ndǿ-ewagát. Neka no nqova vø̄ezømet. Nginik nqova ndígu, ezoqam monqo gizøqog, Yesu-qa manqat gigeatam neka Mbumbukiam-qa Manqat vø̄e-zømesimam, ta zapaya. Nginik ndego søvakha gigiap lozokhak o teqa tae khøuwiap vizøpøteáv, neka ndigu søvakha gigiap lozokhak-qa khakhatap ndapeáv, tiqa kawa-pap-te o zenda-te. Ndigu nqawá gindu-khandí꞉z, neka Keliso namba vō꞉kawaez. Viav wan taosén go꞉kawaeztam. 5 Nqanek bugukhokhof khøuwá, Mbumbukiam ezoqa løvøte-te gekhandi꞉z. Løvøte ezoqa nøme, nango khandi꞉zateáv, atema viav wan taosen vømø̄-navøem. 6  *Ezoqam ndigu, Mbumbukiam ta bugukhokhof khøuwa-te løvøte-te tekhandi꞉z, khanakhanakh mbá giabitigú. Ndigu tegí ekeza ezoqám. Yaq løvøte nøme tøfakhan, ta løvøte ndøgo, tø-menas, ndøgo bazaføgakh mbaín, ti-te. Ndigu Mbumbukiam-gi neka Keliso-gi iziz ezoqam ndǿgoát, neka te namba vó꞉kawaeztāt, atema viav wan taosen vømǿ-navøēm.

Saitan gipitøvem

7 Yaq viav wan taosen tømø-navøem, Saitan timbøé-mboqoaném, ndego ndimbula-te ndego. 8  *Neka ndego ndø̀wáv, bawabawan ate nqægo, manqei-qape-te nqago, vǿtubām. Nqanek bawabawan ndǿgo, Gog neka Magog. Yaq Saitan ndigu ezoqa ate ndi꞉gu, nakhag-qa ndǿmøváb. Ezoqa kopoav-qapé. Andé ndivínd, ndaola-qa ndøgeg-te ndigu. 9  *Ndigu manqei-qape ate ndægo gépanqaním, Mbumbukiam-gi ezoqam, ma ndi꞉sokhoeapet, neka taon ndøgo, Mbumbukiam ndembøe-khafuat, vǿkhøogāz. Geté gøinam tøndóvís ndǿgo, ndigu Saitan-gi nakhag ezoqam vǿngiæzō. 10  *Yaq ndego nqova soqaqape, ndego getubumat, gøinam kewan-té ginǿ-oginám, ta nandi wagøvap-us-te ndøgo, ma søvakha gigiap lozokhak neka khavozam manqa vevezam ezoqam, go꞉nqagivem. Yaq ndigu nqosøgeap zǿgoát, pavpave nekā lovølova. Miavmiáv.

Mbumbukiam-qa manqa ovøyam kandambaqape

11 Yaq no kawa ezoqam-qa qonam nonqo papaqa kandambaqape nøqeív, neka ndego go꞉qotam, vø̄e-omet. Manqei-qape neka yan, teqa bugug-te, møe mbobøín, vømø̄-navøem. Manqei nøme mbaín, vǿegoāt. 12  *Neka no løvøte ezoqam nøzømét, iz-akhayapak nekā khokho ezoqam. Kawa ezoqam-qá qonam nonqo megemege-té gono-waniapám. Yaq enzol ezoqam, mbuk ndømboqogimém. Mbuk nøme gimboqogimem, khandi mbúk. Yaq Mbumbukiam, løvøte ezoqam, matev, āv gezømbe-geveá, av mbuk-te ndøugu qøupeaupam, av matev gi꞉matønumam. 13  *Até ndaolá-ya neka até løvøté-a neka até løvøte ezoqam-qá manqeí-a, tigi løvøte ezoqam vø̄nqonqotaz, yaq Mbumbukiam ndigu vøzø̄-gevea, av tiqa matev qazømbe-goam. 14 Yaq løvøte neka løvøte ezoqam-qa manqei, gøinam kewan-té ginø-nqagimém, vømø̄-navøem. Nginik gøinam kewan, løvøté nømé, løvøte ndøgo, tø-menas. 15 Yaq gekha ezoqām ndego, teqa iz khandi mbuk-te peawapøteav ndøgo, ndego gøinam kewan-té ginø-oginám.

21

Yan ndakinak neka manqei-qape ndakinak

1  *Yaq no yan ndakinak neka manqei-qape ndakinak nøqeív. Yan neka manqei-qape ndøgo, bugukhokhof qagoam, sògo-navøém, neka ndaola nøme mbaín. 2  *Yaq no Mbumbukiam-qá Zelusalem taon ndakinak nøqeív. Mbumbukiam-té qandovís, yan-te nqo꞉go. Khakheitáp neka bugug keogé. Ate av-té, mbasønakam bugug keoge nduigu, anganea tundaf. 3  *Yaq no manqat kandambaqape nø-ewág. Kawa ezoqam-qá qonam nonqo-té qando-manqatát. Āv qande-eín nqǽgo, “Nqáe! Ndakin Mbumbukiam, ezoqám namba mé꞉goát. Ndego namba mé꞉yagát. Neka ndigu tegí ezoqam ndǿgoát. Mbumbukiam ekezan, ti namba mé꞉goát, neka ndego tigi Mbumbukiam vǿgoāt. 4  *Ndego tiqa bøi-te, bøi einu ate ndægo zǿvuogím. Løvøte matev nøme mbaín, segégoát, neka até mbøni vaev matév-a, neka eiv neka nqosøgeap nøme mbaín. Matev av nqægo, av bugukhokhof qægoam, mø̀ndømø-navøém.”

5  *Yaq ndego kawa-qa qonam nonqo-te go꞉qotam, āv gene-eín nqǽgo, “Nqáe! No ndakin gigiap ate ndægo nóndakinák.”

Yaq nøme ge-ein, “Qópeawám. Zapa ndǿgo, nqanek manqat, unimanqatin-qapé.”

6  *Yaq ndego manqat nøme genø-ein, “Matev ate ndægo, mø̀ndømø-navøém. No zapá neka no váev. No ndégo, ndo꞉megeat neka ndø̄ndōpāēv.

Gekha ezoqām ndego, ibøkha naq ndømbopapat, no ibøkha ndǿgo tæmbó-etoám, ta kea kumbutøve-te ndøndo-fakhate, ezoqa khandi ndøzø-etoam. Yaq-mbá sæmbó-etoám. 7  *Ezoqam ndego, manqa-zapa tetømbua, gigiap āv tenéndáp. Neka no tegé Mbumbukiam tǽgoát neka ndego noge nakhasam vǿgoāt. 8  *Geté ndigu møe ndisininim, neka ndigu unimanqatinteav ndigu, neka ndigu matev soqøsoqa vinivinimba ndigu, neka ndigu ezoqa pakhapakha ndizø-khaneam, neka ndigu mambe ndi꞉-okho, neka ndigu manqa-sisi ndigu, neka ndigu batae ndimbovizap, neka ndigu meakha manqat ndimanqate, tiqa manqei gøinam kewan ndǿgoát, kewan ndigu, nandi wagøvap-us ndigu. Nqanek løvøté nømé, løvøte ndøgo, tø-menas.”

Zelusalem taon ndakinak

9 Yaq ndigu enzol ezoqam seven, ndis seven qazøgoam, matev soqøsoqa seven qamøzø-tøtøvøyam, vaev-te qafakhanam, nøme kopo, no-té gendowáv, vønø̄-ein, “Qotøndéqāv! No Sip Nakhasam-gu sævam nøtéqamákh, ndakin tu-okɨ.”

10  *Yaq ndego enzol ezoqam, no olol eqawat-qape-té genøndapán. Nqova-té. Yaq ndego no tene-nømánd ndǿgo: Yan-te, Mbumbukiam-te, Mbumbukiam-qá Zelusalem taon ndøvisavún. 11  *Ta taon-te ndøgo, Mbumbukiam-qá waev ndøwavám. Nqanek waev, andé nandi qanimav-qape-qá momotáp, zaspa ndimbo-akhayam. Bæbæs-qapé. Andé glás. 12  *Taon ndøgo, uta-ús. Uta kandambá. Tò꞉-eqavét. Mboqog-ús. Tuélv, ate gi꞉goam. Ta mboqog-te ndigu, enzol ezoqam tuelv, mø̀ndø-waniapám, neka Izlael khagua bawan tuelv-qa iziz vō꞉peaupam. 13 Mboqog misika, khøuwa fakhanam-té qagoám, neka misika nakeamo zenda-te vø̄goam-a, misika yogea zenda-te vø̄goam-a, misika khøuwa sininim-te vø̄goam. 14 Nqanek taon uta-qape, nandi tuelv mumát qano-ogií. Neka ta nandi-te, Sip Nakhasam-gí u-anim tuelv-qá iziz mo꞉peaupám.

15  *Ndego enzol ezoqam, no manqat genø-ein, iziz tonqogim nonqo ndøndapám. Gol khakheitáp. Taon neka mboqog neka uta, taqa fitap iziz qeivi nonqó. 16 Nqanek taon vavap foa ate qægoam, taqa loloakh kopó. Taqa sekeat neka taqa khouwevat kopó. Yaq ndego enzol ezoqam, teqa iziz tonqogim nonqo, taon-qa khouwevat iziz, vømbø̄endap. Taqa sekeat neka khouwevat neka eqæv, kopó: 2400 kilomitá. 17 Neka ndego enzol ezoqam, até uta-qá eqæv izíz-a, vømbōndap. Taqa eqæv 144́, pingim toqote-khamasim, toqo-geveam. Ta iziz tonqogim nonqo, ma ndego enzol ezoqam, taon-qa fitap iziz gembondap, ndøgo até kopó, av ezoqa ekeza gigiap-qa fitap gi-upøgimatun. 18  *Taon-qa uta, nandi zaspá qane-ogií. Neka taon ndøgo, gol khakheitáp. Nginik gol, bæbæs-qapé. Andé glás. 19 Taon uta zapa-te ndøgo, nandi fia kandakanda ndø-abáp. Bugukhokhof nandi qanimav-qape, zapa-te ndizave, ndigu zaspá. Neka nøme ndizave, gi-menas-ez, ndigu nandi kikís. Tiqa iz safaiá. Neka nøme ndizave, gi-misika-ez, ndigu papaqá. Tiqa iz agét. Neka nøme ndizave, gi-foa-ez, ndigu nandi esokho khagí. Tiqa iz emelál. 20 Neka nøme ndizave, gi-faev-ez, ndigu gùnokhogeapét, papaqa neka køkouk. Tiqa iz oníks. Neka nøme ndizave, gi-siks-ez, ndigu køkóuk. Tiqa iz kanelión. Neka nøme ndizave, gi-seven-ez, ndigu khakhavá. Tiqa iz klisolaít. Neka nøme ndizave, gi-eit-ez, tiqa iz belíl. Neka nøme ndizave, gi-nain-ez, ndigu khakhavá. Tiqa iz topáz. Neka nøme ndizave, gi-ten-ez, ndigu klisoplás. Neka nøme ndizave, gi-eleven-ez, ndigu aiyazín. Neka nøme ndizave, gi-tuelv-ez, ndigu køkóuk nømé. Tiqa iz ametís. 21 Mboqog tuelv ate gi꞉goam, aqeing khakheitáp. Mboqog kopokopo, aqeing kopokopó gini-khakheinøvemém. Taon-te ndøgo, nakhoa kandambaqape, gól gini-khakheinømém. Ndøgo ùnime꞉-bæbǽs. Andé glás. Bøi segé-løwáz, yaq voqóqeīv.

22 No Mbumbukiam-qa khoev qeiviáv, ta taon-te ndøgo. Zapa ndǿgo, ndego Evezøza Mbumbukiam, ndego bazaføgakh ate ndægo ndømbogo, neka ndego Sip Nakhasam, ekezan ndîgú, ta taon-te ndøgo. Ndigu ekezan, andé Mbumbukiam-qá khoév, ta taon-te ndøgo. 23  *Nqanek taon, khøuwa neka løvøyak mbaín, waev tømbo-etoumat. Ndøgo kopømbá. Zapa ndǿgo, waev Mbumbukiam-qá waev mbo-etoumatún. Neka Sip Nakhasam, ndego andé taqá lampá. 24  *Bawabawan ate tægoat, ta taon-qá wáev giníyagát. Neka manqei-qape kawakawa-za tinǿ-okhoát ndǿgo, ekeza gigiap mbomømboma vǿ-upøgīm. 25  *Taon-gi mboqog tokovemáv, khøuwa tema. Zapa ndǿgo, lova mbaín. Paveat mba ndǿgoát. 26 Bawabawan ate ndægo, tiqa gigiap mbomømboma neka fia kandakanda, taon-té ginǿ-upøgimát. 27  *Geté gekha gigiāp ndøgo, Mbumbukiam-qa bøi-te khavim-us ndøgo, kopømba mbaín, tø-oe. Neka ezoqa ndigu matev soqøsoqa ndimatanam o khavozam manqat ndimanqate, ndigu ma gé-ozák. Ti-mba ndígu tí-óz, tiqa iziz Sip Nakhasam-qa khandi mbuk-te ndøpeawap.

22

1  *Yaq ndego enzol ezoqam, no kea me꞉nømánd. Ta ibøkha ndøgo, ezoqa khandi zø-etoám. Ndøgo bæbæs-qapé. Andé glás. Nqanek ibøkha, kawa ezoqam-qá qonam nonqo-té qando-okhó, ma Mbumbukiam neka Sip Nakhasam ndiqonøve. 2  *Taon nakhoa livin-té qanuqǽt. Kea keoqa yaqyaq-a, tae ndøpøé. Ta tae ndǿgo, ezoqa khandi ndøzø-etoam. Nqanek tae, løvøyak tuelv ate ndi꞉gu, sùgumu-vi꞉matún. Neka taqa esokho mulømula-ús. Enqoni-us ezoqam bawan vinivinimba khakheinøvem nonqó. 3 Neka ta taon-te ndøgo, gigiap o matev nøme mbaín, Mbumbukiam-qa qaqa mokho-te ndøugu. Kawa ezoqam-qa qonam nonqo, mú꞉goát, ma Mbumbukiam neka Sip Nakhasam tiqonavat. Ezoqa ewaqape, tisokhoat, ndigu Mbumbukiam-qá sasae ndǿgoát neka vømbó-vizupāt. 4  *Ndigu bugug gembóqeivát neka teqa iz kawa-pap-te vøzømbó-peaupāt. 5  *Lova nøme mbaín. Segégoát. Ndigu lampa neka khøuwa beawap, mbaín. Segéyagát. Ndøgo kopømbá. Zapa ndǿgo, waev, Evezøza Mbumbukiam zǿ-etøumát. Yaq nginik ezoqam, miavmiav mó꞉kawaeztát.

Yesu tendoqavan

6  *Yaq ngenek enzol ezoqam genø-ein, “Nqanek manqat ate ndægo, qoqo-ewagat, unimanqatin-qapé. Evezøza Mbumbukiam, ndego ekeza Nqova tegi manqa vevezam ezoqam ndezø-etoam, tegé enzol ezoqam ndokhofotáv. Nó. Tende-khofotán ndǿgo: No tegi sasae ezoqam nøtézømás, ande gekha matev me, avønin-qape tøfakhanam. Ndøgo sà befakhanám.”

7  *Yesu āv gene-manqaté nqǽgo, “Nqáe! No avønín nófakhán. Gekha ezoqām ndego, nqanek manqat tembopavat, Mbumbukiam gevevezam, ndego khanakhanakh mbá geabetegó.”

8  *No Zión, nqanek manqat ate ndægo qæ-ewagat neka matev vø̄e-qeivat. Yaq no manqat qatumu-ewag neka matev vøtumū-qeiv, no ndego enzol ezoqam-qa zenda tokhotapak-qa megemege-te, ndego nqanek matev ge꞉nømendimat, nøkeza kha, manqei nøtelaváo. Neka ambá nombo-vizamɨ́n. 9 Geté ndego āv genømbe-eín nqǽgo, “Nandav ndømatàna᷄m. Até nó-a, no Mbumbukiam-gé sasae ezoqám, av qo nqoqote꞉go neka qogi Klisten qafuap ndi꞉gu, ndigu Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, neka ezoqa ewaqape, nqanek manqat ndimbopaev, nqanek mbuk-te nqapeawap. Geté Mbumbukiam qombóvizám.”

10 Yaq ndego manqat nøme, āv genømbe-eín nqǽgo, “Nqanek manqat, Mbumbukiam gevevezam, nqanek mbuk-te nqapeawap, ndøkhonào᷄. Zapa ndǿgo, nqanek matev tøfakhanam, khøuwa avønín. 11  *Ezoqa ndego, manqa-zapa ndematanam, ndego manqa-zapa matanam-te, sà bemá. Neka ezoqa ndego, matev soqøsoqa møqæ ndego, ndego teqa matev soqøsoqa gone-te, sà bemá.* Geté ezoqam ndego, matev eqeieqei ndematanam, ndego teqa matev eqeieqei matanam-te, sà bemá. Neka ezoqa ndego, Mbumbukiam-ge ndego, ndego Mbumbukiam-qa matev-te, sà bemá.”

12  *Yesu āv gene-manqaté nqǽgo, “Nqáe! No avønín notøndónáv. No yaq-fiá namba nøtégeáv. No ezoqa ewaqape, āv tæzømbé-etøomít, av ezoqa kopokopo matev gi꞉matønumam. 13  *No zapá neka no váev. No ndégo, ndo꞉megeat-a, ndø̄ndōpāēv. No bugukhokhof vø̄egoam-a, vaev-te vǿegoāt.

14  *Gekha ezoqām ndigu, tiqa ndabua ndisunguzu, ndigu khanakhanakh mbá giabitigú. Ndigu tae nanga ndigu, ezoqa khandi ndøzø-etoam, ndø̀logém. Taon-gi mboqog, segezǿ-mboqozotát, vǿ-ōz. 15 Geté ezoqa ndigu, ande gaqo me ndi꞉gu, taon-te gé-ozák. Bavokhó gonó-waniapát, ezoqa ndigu, manqa-sisi ndimatanam neka mambe ndi꞉-okho neka ezoqa pakhapakha ndizøkhanæ neka batae ndimbovizap neka gekha ezoqa nøme, meakha manqat ndøzømbe-khaneat neka ezoqa ndizømbe-khavozam.

16  *No Yesú, nøkeza enzol ezoqam zo-te qatøndo-khofotav, ndego zo nqanek manqat te꞉zømesim. Klisten bawan vinivinimba, nqanek manqat, bètezøtéz. No Deivid-gé zapá neka tegé zeó. Neka no pave ndukuam bæbæs-qapú.”

17  *Mbumbukiam-ge Nqova neka Sip Nakhasam-gu sævam, āv gini-manqaté nqǽgo, “Vø̀ndoqáv!”

Neka gekha ezoqām ndego, nqanek manqat te-ewagat, āv geabete-manqaté nqægo, “Vø̀ndoqáv!”

Neka gekha ezoqām ndego, ibøkha naq ndømbopapat, yà betøndowáv. Poev tømbogoat, ibøkha bē-izam, ndøgo khandi ndøzø-etoam. Yaq-mbá segé-izám.

Zion-qa vaev manqat

18  *Gekha ezoqām ndego, nqanek mbuk-qa manqat ndeyoge, Mbumbukiam gevevezam, no ndego āv qambøe-manqaté nqǽgo: Ezoqam ndego, nqanek manqat-te, manqat nøme to꞉ve, Mbumbukiam te-te ndego, matev soqøsoqa mó꞉-áo, av nqanek mbuk-te nqæpeawap. 19 Neka ezoqa ndego, manqat nøme tekhofoe, nqanek mbuk-te nqapeawap, ndøgo Mbumbukiam gevevezam, Mbumbukiam teqa tae nanga ndø̀khofoé, ezoqa khandi ndøzø-etoam. Yaq ndego Mbumbukiam-qa taon-te géyageák, av nqanek mbuk-te nqæpeawap.

20  *Ndego ezoqam, nqanek manqat nde-unimanqatinat, ni-te, ndego āv gene-manqaté nqǽgo, “Unimanqatín. No avønín notøndónáv.”

Amén. Nqanek manqat unimanqatín. Nigi Evezøza, Yesu. Vø̀ndoqáv!

21 Nigi Evezøza Yesu-qa kuku matev, ndø̀goát, zo namba, zo ate ndøzøte꞉go.

* 1:1 1:1 Veve 22:6

* 1:3 1:3 Veve 22:7, 10

* 1:4 1:4 Exo 3:14-15; Veve 3:1; 4:5

* 1:5 1:5 Kol 1:18; Psa 89:27

* 1:6 1:6 1 Pita 2:9; Veve 5:10; 20:6

* 1:7 1:7 Dan 7:13; Zech 12:10; Met 24:30; Zion 19:34-37; 1 Tes 4:17

* 1:8 1:8 Veve 21:6; 22:13

* 1:13 1:13 Dan 7:13; 10:5

* 1:14 1:14 Ezek 43:2; Dan 7:9; 10:6; Veve 2:18; 19:12

* 1:16 1:16 Iblu 4:12; Veve 2:12; 19:15

* 1:17 1:17-18 Isa 44:6; 48:12; Veve 2:8; 22:13

* 1:20 1:20 Zøtezat ezoqa nøme, āv gini-mataváp nqǽgo: Nqanek manqat, Klisten bawan-gi enzol ezoqam seven ndæmanqate, ndøgo Klisten bawan-gí megetapak o u-anim me꞉manqaté. Até sapta 2 neka 3 mokho-té-a.

* 2:1 2:1 Veve 1:16

* 2:2 2:2 1 Zion 4:1

* 2:5 2:5 Veve 3:3

* 2:7 2:7 Gen 2:9; Veve 22:2, 19

* 2:9 2:9 2 Ko 11:14-15; Veve 3:9

* 2:10 2:10 2 Tim 4:8; Zems 1:12

* 2:11 2:11 Veve 20:14; 21:8

* 2:14 2:14 Num 22:1–25:3; 31:16; 2 Pita 2:15

* 2:17 2:17 Exo 16:4, 14-15, 33-34; Zion 6:48-50; Isa 62:2

* 2:18 2:18 Veve 1:14-15

* 2:20 2:20 1 King 16:31; 2 King 9:22

* 2:23 2:23 Psa 7:9; Jer 17:10; Veve 20:12-13

* 2:25 2:25 Veve 3:11

* 2:26 2:26-27 Psa 2:8-9

* 2:28 2:28 Veve 22:16

* 3:1 3:1 Veve 1:4, 16

* 3:3 3:3 Met 24:43-44; Veve 2:5; 16:15; 1 Tes 5:2

* 3:4 3:4 Zud 23

* 3:5 3:5 Exo 32:32-33; Met 10:32; Luk 12:8

* 3:7 3:7 Isa 22:22

* 3:8 3:8 1 Ko 16:9

* 3:9 3:9 Veve 2:9

* 3:10 3:10 Luk 21:19; 2 Tim 2:12

* 3:12 3:12 Isa 62:2; 65:15; Veve 14:1; 21:2

* 3:15 3:15 Lom 12:11

* 3:17 3:17 1 Ko 4:8; Luk 12:21

* 3:18 3:18 Isa 55:1

* 3:19 3:19 1 Ko 11:32; Iblu 12:6; Veve 2:5

* 3:20 3:20 Zion 14:23

* 4:1 4:1 Veve 1:1, 10

* 4:2 4:2 Isa 6:1

* 4:3 4:3 Ezek 1:28

* 4:4 4:4 Veve 3:18

* 4:5 4:5 Ezek 1:13; Zech 4:2; Veve 1:4; 8:5; 11:19; 16:18

* 4:6 4:6 Ezek 1:5-10, 22; 10:14

* 4:8 4:8 Isa 6:2, 3; Ezek 1:18; 10:12

* 4:10 4:10 Veve 7:10; 19:4

* 5:1 5:1 Isa 29:11; Ezek 2:9-10

* 5:5 5:5 Gen 49:9; Isa 11:1, 10; Veve 22:16

* 5:6 5:6 Zech 4:10; Zion 1:36; Veve 13:8

* 5:8 5:8 Veve 8:3-4; Psa 141:2

* 5:9 5:9 Psa 96:1; 98:1

* 5:10 5:10 Exo 19:6; Isa 61:6; Veve 1:6; 20:6

* 5:11 5:11 Dan 7:10; Iblu 12:22

* 6:1 6:1 Veve 4:6; 5:1

* 6:2 6:2-5 Zech 1:8; 6:1-6

* 6:8 6:8 Ezek 14:21; 5:17; Jer 15:1-3

* 6:11 6:11 Veve 7:9, 13; 19:14

* 6:12 6:12 Met 24:29; Kel 2:20; Veve 8:12; 11:13; 16:18

* 6:13 6:13 Isa 34:4

* 6:14 6:14 Veve 16:20

* 6:15 6:15 Isa 2:10, 19, 21

* 6:16 6:16 Luk 23:30

* 6:17 6:17 Joel 2:11; Mal 3:2

* 7:1 7:1 Jer 49:36; Dan 7:2

* 7:3 7:3 Ezek 9:4, 6; Veve 9:4

* 7:4 7:4 Veve 14:1, 3

* 7:10 7:10 Veve 4:10; 5:6-7

* 7:12 7:12 Veve 5:12

* 7:14 7:14 Dan 12:1; Met 24:21

* 7:16 7:16 Isa 49:10

* 7:17 7:17 Isa 25:8; Psa 23:2; Veve 21:4

* 8:3 8:3 Veve 5:8; Exo 30:1-3

* 8:5 8:5 Lev 16:12; Exo 19:16-19; Veve 11:19; 16:18

* 8:7 8:7 Ezek 38:22; Joel 2:30; Exo 9:23-26

* 8:11 8:11 Jer 9:15

* 8:12 8:12 Ezek 32:7; Veve 6:12-13

* 8:13 8:13 Veve 9:12; 11:14

* 9:1 9:1 Veve 20:1

* 9:2 9:2-3 Gen 19:28; Joel 2:2, 10; Exo 10:12-15

* 9:4 9:4 Veve 7:3

* 9:6 9:6 Job 3:21; Jer 8:3

* 9:7 9:7 Joel 2:4

* 9:8 9:8 Joel 1:6

* 9:9 9:9 Joel 2:5

* 9:15 9:15 Veve 8:7-12

* 9:20 9:20 Veve 16:9, 11; Psa 115:4-7; 135:15-18; Dan 5:23

* 10:4 10:4 Dan 12:4, 9

* 10:5 10:5 Deut 32:40; Dan 12:7

* 10:7 10:7 Amos 3:7

* 10:9 10:9 Ezek 2:8–3:3

* 11:1 11:1 Ezek 40:3; Zech 2:1-2

* 11:2 11:2 Luk 21:24; Veve 13:5

* 11:4 11:4 Zech 4:11-14

* 11:5 11:5 2 Sam 22:9; Psa 97:3

* 11:6 11:6 1 King 17:1; Exo 7:17-20; 1 Sam 4:8

* 11:7 11:7 Dan 7:21; Veve 12:17; 13:7; 17:8

* 11:8 11:8 Luk 13:34

* 11:11 11:11 Ezek 37:5, 10

* 11:12 11:12 2 King 2:11

* 11:13 11:13 Veve 6:12; 16:18

* 11:14 11:14 Veve 9:12

* 11:15 11:15 Exo 15:18; Psa 10:16; Dan 2:44; 7:14

* 11:18 11:18 Psa 110:5; Lom 2:5; Veve 20:11-13; Psa 115:13

* 11:19 11:19 Iblu 9:4; Veve 8:5; 15:5; 16:21

* 12:2 12:2 Mica 4:10

* 12:3 12:3 Dan 7:7

* 12:4 12:4 Dan 8:10

* 12:5 12:5 Psa 2:9; Veve 19:15

* 12:7 12:7 Zud 9

* 12:9 12:9 Gen 3:1, 14; Luk 10:18; 22:31; Veve 20:2

* 12:10 12:10 Job 1:9-11; Zech 3:1

* 12:12 12:12 Isa 44:23; 49:13

* 12:14 12:14 Dan 7:25; 12:7

* 12:17 12:17 Veve 11:7

* 13:1 13:1 Veve 12:3; 17:3, 7-12

* 13:2 13:2 Dan 7:4-6

* 13:3 13:3 Veve 17:8

* 13:5 13:5 Dan 7:8, 25; 11:36; Veve 11:2

* 13:7 13:7 Veve 11:7

* 13:8 13:8 Psa 69:28; Veve 17:8; 20:12, 15; 21:27

* 13:10 13:10 Jer 15:2; 43:11; Veve 14:12

* 13:13 13:13-14 Met 24:24; 1 King 18:24-39; Veve 19:20

* 13:16 13:16-17 Veve 14:9-11; 16:2; 20:4

* 14:2 14:2 Veve 1:15; 19:6

* 14:3 14:3 Isa 42:10; Veve 5:9; 7:4

* 14:4 14:4 Nqanek manqat, yaya ndø-etǽ. Taqa manqa mokho nqánek: Nginik mbumbuk nøme vizupáv, ndøgo kopømba ande av mambe okho matev ndægo, Mbumbukiam-qa bøi-te.

* 14:8 14:8 Isa 21:9; Jer 51:7-8; Veve 17:2; 18:2, 3

† 14:8 14:8 Nqanek Manqat Qandoveveam mokho-te, manqat nøme, mambe nqæmanqate, yaya etæ manqát. Mbumbukiam zita wuowe matev neka batae vizap matev me꞉manqaté.

* 14:9 14:9 Veve 13:12-17

* 14:10 14:10 Isa 51:17, 22; Jer 25:15-16; Psa 75:8; Ezek 38:22; Gen 19:24; Veve 16:19; 20:10; 21:8

* 14:11 14:11 Isa 34:10

* 14:12 14:12 Veve 13:10

* 14:14 14:14 Dan 7:13

* 14:18 14:18 Joel 3:13

* 14:20 14:20 Isa 63:3; Veve 19:15

* 15:3 15:3 Exo 15:1; Psa 139:14; 145:17

* 15:4 15:4 Jer 10:6-7; Psa 86:9

* 15:5 15:5 Exo 38:21

* 15:8 15:8 1 King 8:10-11; 2 Chr 5:13-14; Isa 6:4

* 16:2 16:2 Exo 9:10; Veve 13:12-17

* 16:3 16:3-4 Exo 7:17-21

* 16:7 16:7 Psa 19:9; Veve 15:3

* 16:9 16:9 Veve 9:20-21

* 16:10 16:10 Exo 10:22; Isa 8:21-22

* 16:12 16:12 Isa 11:15

* 16:14 16:14 Veve 19:19

* 16:15 16:15 Met 24:43-44; Veve 3:3

* 16:16 16:16 Zech 12:11

* 16:18 16:18 Veve 4:5; 8:5

* 16:19 16:19 Veve 14:10

* 16:20 16:20 Veve 6:14

* 16:21 16:21 Exo 9:23-24; Veve 11:19

* 17:1 17:1 Jer 51:12-13

* 17:2 17:2 Isa 23:17; Jer 51:7; Veve 14:8

* 17:3 17:3 Veve 13:1

* 17:4 17:4 Jer 51:7; Veve 18:16

* 17:6 17:6 Veve 18:24; 19:2

* 17:7 17:7 Veve 13:1

* 17:8 17:8 Dan 12:1; Veve 11:7; 13:7

* 17:12 17:12 Dan 7:7, 24

* 17:16 17:16 Veve 18:8

* 18:2 18:2-3 Veve 14:8; Isa 13:21; 34:11-14; Jer 50:39

* 18:4 18:4 Isa 48:20; Jer 50:8; 51:6, 45; 2 Ko 6:17

* 18:5 18:5 Gen 18:20-21; Jer 51:9

* 18:6 18:6 Psa 137:8; Jer 50:15, 29; 2 Tes 1:6

* 18:7 18:7 Isa 47:7-9

* 18:8 18:8 Veve 17:16

* 18:9 18:9-10 Ezek 26:17; 27:30-35

* 18:11 18:11 Ezek 27:36

* 18:12 18:12 Ezek 27:12-13, 22

* 18:15 18:15 Ezek 27:31, 36

* 18:16 18:16 Veve 17:4

* 18:17 18:17 Isa 23:14; Ezek 27:27-29

* 18:18 18:18 Ezek 27:32

* 18:20 18:20 Isa 44:23; Deut 32:43; Jer 51:48

* 18:21 18:21 Jer 51:63-64; Ezek 26:21

* 18:22 18:22 Isa 24:8; Ezek 26:13

* 18:23 18:23 Jer 7:34; 16:9; 25:10

* 18:24 18:24 Jer 51:49; Veve 17:6

* 19:2 19:2 Deut 32:43; Veve 6:10

* 19:6 19:6 Veve 14:2

* 19:7 19:7-8 Isa 61:10; Veve 21:2

* 19:9 19:9 Met 22:2-3

* 19:10 19:10 Kel 10:25-26; Veve 22:8-9

* 19:11 19:11 Veve 1:5; 6:2; Psa 96:13; Isa 11:4

* 19:12 19:12 Dan 10:6; Veve 1:14; 2:17

* 19:13 19:13 Isa 63:1-3; Zion 1:1, 14

* 19:15 19:15 Psa 2:9; Veve 1:16; 14:20

* 19:16 19:16 Veve 17:14

* 19:17 19:17 Ezek 39:17-20

* 19:20 19:20 Veve 13:12-17; 20:10

* 20:1 20:1 Veve 9:1

* 20:2 20:2 Gen 3:1; Veve 12:9

* 20:4 20:4 Dan 7:9, 22, 27; 1 Ko 6:2; Veve 13:17

* 20:6 20:6 Veve 1:6

* 20:8 20:8 Ezek 38:2, 9, 15-16

* 20:9 20:9 2 King 1:10

* 20:10 20:10 Psa 11:6; Veve 19:20; 21:8

* 20:12 20:12 Dan 7:9-10; Met 25:31-46; Kel 17:31; 2 Ko 5:10; Veve 13:8

* 20:13 20:13 Lom 2:6; 1 Pita 1:17; Veve 2:23; 22:12

* 21:1 21:1 Isa 65:17; 2 Pita 3:13

* 21:2 21:2 Isa 52:1; 61:10; Iblu 11:16; 12:22; Veve 3:12

* 21:3 21:3 Lev 26:11-12; Ezek 37:27; Zech 2:10; 2 Ko 6:16

* 21:4 21:4 Isa 35:10; 65:19; Veve 7:17

* 21:5 21:5 2 Ko 5:17

* 21:6 21:6 Isa 55:1; Jer 2:13; Zion 7:37; Veve 1:8, 17; 22:17

* 21:7 21:7 2 Sam 7:14; 1 Chr 17:13; Psa 89:26-27

* 21:8 21:8 Met 25:41; Veve 20:15; 22:15

* 21:10 21:10 Ezek 40:2

* 21:11 21:11 Isa 60:1-2, 19

* 21:12 21:12-13 Ezek 48:30-35

* 21:15 21:15 Ezek 40:3; Veve 11:1

* 21:18 21:18-21 Isa 54:11-12

* 21:23 21:23 Isa 60:19-20; Veve 22:5

* 21:24 21:24 Isa 60:3, 5

* 21:25 21:25 Isa 60:11

* 21:27 21:27 Isa 52:1; Ezek 44:9; 1 Ko 6:9-10

* 22:1 22:1 Ezek 47:1

* 22:2 22:2 Ezek 47:12; Gen 2:9; Zech 14:8; Joel 3:18

* 22:4 22:4 Met 5:8; Veve 3:12

* 22:5 22:5 Dan 7:18, 27; Veve 5:10; 20:6; 21:23, 25

* 22:6 22:6 Veve 1:1

* 22:7 22:7 Veve 1:3

* 22:8 22:8-9 Veve 19:10

* 22:11 22:11 Dan 12:10

* 22:11 22:11 Ezoqa av nginik ngi꞉gu, yaq-fia ndø̀qeivím.

* 22:12 22:12 Isa 40:10; Jer 17:10; Veve 2:23

* 22:13 22:13 Isa 44:6; Veve 1:8, 17; 21:6

* 22:14 22:14 Gen 2:9; 3:22

* 22:16 22:16 Num 24:17; Isa 11:1, 10; Lom 1:3; Veve 2:28; 5:5

* 22:17 22:17 Isa 55:1; Veve 21:6

* 22:18 22:18-19 Deut 4:2; 12:32

* 22:20 22:20 Met 24:30-31; 1 Ko 16:22

Ovøyam manqat

Manqa mokho ovøyam nonqo

Megeat Manqat-qase

Manqat neka iziz vinivinimba-qa yaq-te, nqanek Niu Testamen mokho-te, ovøyam manqat nqánek qonǿqeív.

Nqanek ovøyam manqat mokho-te, ndukuam-qasu av nguigu * toqo-omet, yaq soqoté-qatéq, ta manqat-qa yaq-te, ovøyam manqat nøme ndø̂gó.

Kuni Manqat-qa iz-zapazapa nqánek:

A Æ B Mb D Nd E F G Ng H I Ɨ K KH L M N O Ø P Q Nq S T U V W X Y Z

A

Adam (Adam)

Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, bugukhokhof ezoqam, gekhakheinøvem, Adám. Tegu sævam, Mbumbukiam teqa zita-te gekhakheinøvem, tuqa iz *Ív. (Gen 1:26–3:21)

Aezaya (Isaiah)

Aezaya ndego, *Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam kandambaqape ndøgoám, *Ol Testamen khøuwa-te. Zelusalem taon-té geyagám. Yesu viav ande āv 700-qá zita-té genøqán. Aezaya ndégo, ta *Ol Testamen mbuk gepeawam, Aezaya (Isaiah) ndimbo-akhayam. Ta mbuk-te ndøgo, ndego āv gene-peawám nqǽgo: Deivid-gi zi mokho-te, *khandi etoam ezoqam ndø̀fakhán. Yaq vaev-te, ngenek mø̀ndø-fakhán. Yesú.

Aezek (Isaac)

Aezek ndego *Eibleem neka *Sæla, tigé yó. Teqa iz-qa manqa mokho, otám. Mbumbukiam nqanek iz gembo-akha, zapa ndǿgo: Eibleem gè-otám, Mbumbukiam gembo-ein av nqægo, nakhasam anganeam temboqan. (Gen 17:17-19)

Ta khøuwa-te ndøgo, Eibleem ùnime꞉-lawaqape-év, neka até tegú zás-a, vømū-ngæpuka-ev. Eibleem viav wan andléd qambondap. Mbumbukiam Eibleem-te nupøkhán mbá, manqa mbusá, é-møndøvé, av nqægo: Ndego nakhasam anganeam ndǿndáf. Tegú sævam-té gemǿqán, ndugu *Sæla. Ngenek nakhasam anganeam, Aezék.

Aleluya (Hallelujah)

Aleluya ndøgo, Iblu manqát. Khoum manqát, Mbumbukiam-te. Taqa manqa mokho nqánek, “Iké꞉, Evezøza-te.” (Veve 19:1-6)

Aleopagus (Areopagus)

Aleopagus ndøgo, manqei pøyat-qá íz. Ta manqei pøyat ndøgo, Atens taon-té qagoám. Taon megetapak neka ezoqa kandakanda ndǿgo tinø-pindumám, vø̄kakambumam. Yaq nakémbá, ezoqa até tiqa møvøná-ya, Aleopagus mbo-akhaemám. (Kel 17:19-22)

Aloe (Aloes)

Ovøyam manqat taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Mel.

Amagedon (Armageddon, Harmagedon)

Amagedon, manqei-qá íz. Izlael manqei mokho-té qanu꞉gú. Iblu manqat-te, Amagedon manqei, iz nøme Megido mbo-akhayám. Ol Testamen khøuwa-te, ta manqei-te ndøgo, nakhag vinivinimbá qagoam.

(Judg 5:19; 2 King 23:29-30; 2 Chr 35:22)

Ni kopømba mbaín, uni tizi꞉nøten, av nqægo, ta nakhag ndøgo, Manqat Qandoveveam 16:16 ndæmanqate, ta manqei-te ndǿgo tønǿfakhān, o Izlael ezoqam-gi qaqa ezoqam, sa ndø̄go tinø̄mavāb, Izlael ezoqam namba nakhag gone nonqo.

Ezoqa nøme ndimatavap, Amagedon yaya etæ manqat mbá. Yaq Saitan-qá nakhag me꞉manqaté, ndego Mbumbukiam namba tegoat.

Amen (Amen)

Amen ndøgo, Iblu manqát. Taqa manqat mokho nqánek: “Nqanek manqat unimanqatín” o “Matev āv tabete-fakhán” o “Matev āv tønéfakhán.”

Ezoqa geguligulimatun, yaq ezoqa nøme ‘Amen’ gimanqatatun, ta mokho-te ndøgo, ndigu teqa manqat, gè-unimanqatinimín.

(Lom 15:33, 16:27; 1 Ko 14:16; 2 Ko 1:20; Gal 1:5; Ef 3:21; 1 Pita 4:11)

Manqat Qandoveveam 3:14 mokho-te, Yesu ‘Amen’ mbo-akhayám. Zapa ndǿgo, ndego unimanqatin ezoqám. (Veve 3:14)

Atemis (Artemis)

Atemis, khape mbumbukiam sævam-qá íz. Esia manqei-te ndøgo, ezoqa kopoáv tuqa iz gi-eqatam neka khape mbumbuk nøme-qa iziz vø̄-eqatam. (Kel 19:24-35)

Auli (Metal, Horn)

Auli ndøgo, mokho menás.

1) Nøme ndǿgo, auli ndøgo, khamasim, ila gi꞉khakheinøvematun. Auli av nqægo nøme, gól, neka silvá, neka kopā.

2) Neka auli nøme ndǿgo, søvakha gigiap-qa auli, kawa-te ndøzømbo-fakhatap.

B

Balam (Balaam)

Balam ndego, *manqa-sisi ezoqam ndøgoám. Ngenek ezoqa soqaqapé neka moni møqǽ. Ta khøuwa-te ndøgo, Izlael ezoqam, Izip manqei-te ginduqavaz, atema Keinan manqei-te, ta manqei ndøgo, ma Mbumbukiam manqa mbusa gezømbeve, tezø-etoam, yaq Moab manqei-ge kawa ezoqam, møe ndøgoám, ti-te. Zapa ndǿgo, teqa manqei avønín. Yaq ndego Balam mbo-akhá, ndego Izlael ezoqam, soqaqape-te bē-ab. Geté Mbumbukiam, gèmbøe-kház. Yaq ndego kopømba mbaín, soqaqape-te ti-ab. Geté ndego bèzø-guligulím, av nqægo, Mbumbukiam matev eqeieqei bezø-matanám.

(Num 22–24; 2 Pita 2:15; Zud 1:11; Veve 2:14)

Bali (Barley)

Ovøyam manqat, Bali-qa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Wit.

Bawan vini-ak (Gentiles, Nations)

Bawan vini-ak-qa yaq-te toqote-geveam, nqanek Niu Testamen mokho-te, ndøgo ndígu tøne-manqaté, ndigu *Zu bawan-ak goneav ndigu. Ibugukhokhof, Mbumbukiam Zu ezoqam mba ndøveatáz, tegi ezoqam tigoat. Geté Yesu Keliso gendowav, ndego nakhoa, ezoqa ewaqape zømboqoá, Mbumbukiam ti꞉zøtez neka vǿ-Mbumbukiam-gi-ezoqam-ēz.

Bebilon (Babylon)

Bebilon, taon kandambaqape-qá íz. Ndakin khøuwa-te, manqei-qa iz, ma Bebilon taon nqøuve, Irák. *Ol Testamen khøuwa-te, Bebilon ezoqam, bazaføgakh-us ndøgoám. Yaq ndigu bawan vinivinimbá namba me꞉nakhagtám, neka tiqa manqei vø̄-upøgimam.

Ndigu até Izlael ezoqam nambá-ya, vø̄e-nakhagtam. Zelusalem taon-té ginøzáv, taqa uta kandambaqape neka taon ate qægoam vø̄ngi꞉nam. Até *Mbumbukiam-qá khoev qanimav-qapé-a, vø̄ngi꞉nam, ndøgo Izlael ezoqam, tigi kawa ezoqam Solomon-qa manqa vøovam-te giwevem, neka taqa gigiap qaniqanim, mokho-te qøugoam, vø̄-aqonømem. Neka até kawa ezoqam-qa khoev vinivinimba vø̄ngi꞉nam, neka gigiap mbomømboma ate qægoam vø̄-aqonømem. Izlael ezoqam ate gi꞉goam, ndigu pingim-ak ndø-upøgím, Bebilon manqei-te vø̄-itub. Ndøgo qambaqapé. Bóv ginizáv. Yaq Bebilon manqei-te ndøgo, Izlael-ak, Bebilon-ak-qá sasae begó. Izlael ezoqam matev av nqægo qazøfakhan, ndøgo Mbumbukiam-qá yaq-fiá, ti-te. Zapa ndǿgo, ndigu teqa manqat, gènqagimám, mbumbuk vinivinimba vøzø̄-vizupam neka matev soqøsoqa vinivinimba vø̄matønumam. Izlael ezoqam andé viav kandambá, Bebilon manqei-te giyagam. Ate qægoam, viav 70́. Taqa zita-te, Mbumbukiam nakhoa zømboqoá. Yaq ndigu kopømbaqapé, ekeza manqei-té ginøqaváz, Zelusalem taon-qa khoev vinivinimba vø̄puan neka Mbumbukiam-qa khoev nqawa vø̄wevem-a, taon uta ndakinak vø̄-ogim. (Met 1:11; Kel 7:43)

‘Manqat Qandoveveam’ mokho-te (Veve 14:8; 17:5; 18:1-24), ta manqat ndøgo, Bebilon-qa yaq-te ndæmanqate, yaya etæ manqát. Ndøgo ezoqam neka gaman-qa yaq-té qane-manqaté, ndigu matev kandakanda ndimatanam, neka zøtezat kandakanda ndigu, neka vø̄-gigiap-kopoav-ezoqam-ez. Yaq ta mokho-te ndøgo, ndigu khambuvap kandambá neka ekeza poev matev mba mbopáev. Ndigu Mbumbukiam neka teqa manqat, gèsanqawé, neka até tegi ezoqám-a, ndīsānqāzā.

Até 1 Pita 5:13 mokho-té-a, Bebilon, yaya etæ manqát. Ndøgo Lom táon ate꞉-manqaté. Ezoqa nøme, āv gini-mataváp nqǽgo: Até ‘Manqat Qandoveveam’ mokho-té-a, Bebilon ndøgo, Lom taon o taon kandambaqape nøme ate꞉-manqaté.

Belzebul (Beelzebul)

Belzebul, ndøgo *Saitan-qá iz nømé, Baebol mbuk mokho-te.

Benzamin (Benjamin)

Benzamin ndego, Zekop-gé yo vaev qawán. Benzamin-gu evo, Laisól (Rachel). Gui-ova, Benzamin geqan, yaq ndugu gènaním.

Neka Benzamin, Izlael khagua bawan tuelv nøme-qá íz.

Mb

Mboges ndøgo, Mbumbukiam Izlael ezoqa namba, poev ge꞉-unimanqatin (Ark of the Covenant)

Nqanek mboges, tae khakheitáp. *Gól gini-gutøvém, mumat-te nekā mokho-te. Mboges mumat-te ndo꞉go, enzol ezoqa menas taf-us-qá nqovønqova mo꞉goám. Ndøgo gol khakheitáp. Nginik enzol ezoqam-qa taf, gò꞉vøndatám, mboges mumat-te. Gigiap mboges-te qøu-nqeitavam, nqánek: Nandi vøndøgeap menas, Mbumbukiam-qa guguna manqat qo꞉peaupam, neka kap, *mana qøu-nqeitavam, ta lou ndøgo, Mbumbukiam *Izlael-ak leg-av manqei-te gezø-etoumam, neka *Elon-qa tatuag, mbusa ekezan mba qambo-fakhan. Nqanek mboges, Mbumbukiam-qá palai khoev-qá uni khafeap-qape kouwat mokho-té qanu-wuøyám. Izlael ezoqam leg-av manqei-te gi-okhoam, nqanek mboges oskia ndø-eqatám, manqei nøme-te, atema manqei nøme-te.

Ta kouwat uni khafeap-qape-te, ma nqanek mboges qøuwuøyam, *Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, viav kopo-te, khøuwa kopo me꞉-onɨ́n, neka Izlael ezoqam-qa manqa-zapazapa evøzam nonqo, sip-qa kouk mboges-te vø̄pomoyamɨn.

Vaev-te, ndego kawa kandambaqape Solomon, manqa gevøovam, Zelusalem taon-te, *Mbumbukiam-qa khoev giwevem, nqanek mboges ndǿgo tinøndapém, taqa kouwat uni khafeap-qape-te vø̄uveem, ma ndabua qæfaleam, taqa zita-te. (Gen 25–26)

Mboges-qa nqovønqova, Iblu 9:5 avønin-té qonǿqeív.

Mbumbukiam-gi iziz ezoqam (Priests)

Mbumbukiam-gi iziz ezoqam ndígu, Mbumbukiam-te *søvakha gigiap giløvusumam, neka etoam matev nøme vømbō-gonemɨn, Izlael ezoqa ewaqape zapaya. Ndigu livín gunu꞉goám, yaq Mbumbukiam-a, yaq ezoqam. Ezoqa nøme-te, khafeáp, matev av nqægo tigonem.

Yesu-qa khøuwa-te, nginik Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, tiqa sasae *Mbumbukiam-qá khoev-té gigoám, Zelusalem taon-te. Nginik Mbumbukiam-gi iziz ezoqam ate gi꞉goam, *Livai khagua bawan-ák neka *Elon-gí zí. Ezoqa vini kopømba mbaín, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam tigoat.

(Exo 28:1; Luk 1:5-9; Iblu 10:11)

Ezoqa nøme, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam gegoam neka Mbumbukiam vømbō-vizupam, *Melkizedék. Geté ndego viní. Ndego ambá av nqǣgo, Elon-gé zeo ndøgoám. Zapa ndǿgo, ndego nupøkhán mbá geyagam. Elon vaev ndøfakhán. Iblu pepa mokho-te, manqat nøme, āv qane-peawáp nqǽgo: Até Yesú-a, Mbumbukiam-gé iziz ezoqám. Neka ndego andé Melkizedék. Zapa ndǿgo, até Yesú-a, Elon-gé zeó mbá. (Iblu 5:6; 7:1, 3)

Yesu Keliso mokho-te, ni Klisten ezoqam, mìzi-Mbumbukiam-gi-iziz-ezoqam-én. Ni ndakin kopømbaqapé, ndaføyamba Mbumbukiam-te tiziniav. Ni ezoqa nøme binimbù꞉gu᷄, yaq ni-a, yaq Mbumbukiam. (1 Pita 2:9; Veve 1:6; 5:10; 20:6)

Mbumbukiam-gi iziz ezoqam-qa nqovønqova, Iblu 5:1 avønin-té qagó.

Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape (High Priest)

Ngenek Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, ndego Mbumbukiam-gi iziz ezoqa nøme, tigí megeat ezoqám. Te-mbá te-onimám ndégo, ma ndabua qæfaleam ndøgo, *Mbumbukiam-qa khoev kouwat uni khafeap-qape mokho-te, neka Mbumbukiam-te etoam matev vø̄gonɨn, ekeza manqa-zapazapa neka Izlael ezoqam-qa manqa-zapazapa evøzam nonqo.

Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape, viav kopo nonqo mba me꞉veatøvemɨ́n, yaq taqa zita-te, ezoqa nøme vø̄veatøvemɨn, teqa iziz gendapɨn.

Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qa nqovønqova, Iblu 4:16 avønin-té qagó.

Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda (Chief Priests)

Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda ndígu, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape neka ndigu ezoqa nøme, bugukhokhof khøuwa, Mbumbukiam-ge iziz ezoqam kandambaqape-qa iz gindapem neka ezoqa kandakanda nøme, ti namba gi꞉sasaetam.

Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam (Prophet)

Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, ezoqa ndǿgo tezø-manqatatún, Mbumbukiam ti nonqo gembo-vevezumatun. Ndego Mbumbukiam-gé u-aném.

*Ol Testamen khøuwa-te, Mbumbukiam tegi manqa vevezam ezoqam kopoáv gindu-khofotaz. Ti mokho-te, Mbumbukiam Izlael ezoqam, matev vinivinimba zøvevezumám, megemege-te ndo꞉go, tømø-fakhanam. Ezoqa nøme, Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam gigoam, ngínik: *Samuel neka *Aezaya neka *Zelemaya.

Yesu Keliso fakhaneav qagoam, Mbumbukiam Izlael ezoqam, tegi manqa vevezam ezoqam mokho-te, nupøkhán mbá, é-møndøzø-eín, ndego ndø̀fakhán. Ndigu é-møndo꞉-peaumám, gekha matēv ndøgo, tematønumat neka vømbó-fakhanumāt. Neka ndigu, é-møndo꞉-qeivím, ndego tegi ezoqam, gékhandí꞉z. Ngenek ezoqam, *Mesaya mbo-akhaemám. Yaq vaev-te, ndego mø̀ndø-fakhán. Yesú.

Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, até taqa yaq-te ndøgó-a, vø̄e-peaumam, vaev khøuwa-te tøfakhanam, av Yesu Keliso nqawa tendeqavan neka manqei-qape ezoqa ate ti꞉goat, teqa manqa ovøyam-te to꞉waniapat, manqa vǿ-ovøemēm.

(Met 2:4-6; 2:17-18, 23; 3:3; 8:17; Mak 6:15; 7:6; Luk 13:28; 18:31; Zion 12:38)

Mbumbukiam-ge Sip Nakhasam (Lamb of God)

Zion ndego ezoqa ibøkha iz gezø-etoumam, ndego Zion 1:29 neka 36 mokho-te, Yesu, Mbumbukiam-gé Sip Nakhasam mbo-akhaemám. Ibugukhokhof, Yesu fakhaneav qagoam, Zu ezoqam, Mbumbukiam-te, sip nakheis ndøløvusumám, tiqa manqa-zapazapa evøzam nonqo. Yaq nginik sip nakheis-qa kouk mokho-te, ndigu Mbumbukiam-qa bøi-te betē-eqeieqei-ez. Geté unimanqatín, nginik sip nakheis-qa kouk, kopømba mbaín, ezoqam-qa manqa-zapazapa uni tæ-evøzam. Yesu Mbumbukiam-ge Sip Nakhasam, timbøe-akhayám ndǿgo: Ndego ekeza kha ndøvé. Yaq teqa kouk waev mokho-te, Mbumbukiam niqa manqa-zapazapa segembøé-navøém, neka ni teqa bøi-te vizí-eqeieqei-ēn. (Kel 8:32)

Mbumbukiam-qa khoev (Temple)

Mbumbukiam-qa khoev, ndøgo Zu ezoqam-qá guliguli khoev kandambaqapé. Zelusalem taon-té qawevám. Ndøgo nandi khoév. Bugukhokhof Mbumbukiam-qa khoev, ndego kawa ezoqam kandambaqape, *Solomon-qá manqa vøovam-té ginøwevém.

Ezoqa kopoáv, Zelusalem taon-te gi-okhoam, Mbumbukiam gimbo-vizumemɨn neka etoam matev vømbō-gonemɨn. Yaq *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, søvakha gigiap, ezoqa gindu-upøgimam, Mbumbukiam-té ginø-løvusumám.

Bawan vini-ak-te, ndøgo khafeáp, Mbumbukiam-qa khoev-te ti-oz. Ndigu bavokho mbá giabeto-waniáp, khoev-qa uta mokho-te ndøugu. Khoev-te, Zu ezoqam mba ndø-onimám.

Mbumbukiam-qa khoev mokho-te, Zu ezoqam-qa møvømbam kouwat-qa zita-te, kougiap nøme, mø̀ndøgoám. Menás. Livin-qase ndøugu, ndabua mu꞉faleám. Bugukhokhof kouwat-te, ndabua-qa megemege-te, *Mbumbukiam-gí iziz ezoqam mba ndø-onimám. Geté ma ndabua qæfaleam, taqa zita-te, kouwat ùnime꞉-khafeap-qapé. Yaq ndøgo, *Mbumbukiam-gé iziz ezoqa kandambaqape mba ndø-onɨ́n. Viav kopo-te, khøuwa kopó. Ndego sip nakhei angana menas-qá kouk ndøndapɨ́n, yaq nqanek kouk, manqei-te neka ta mboges-te ndøgo, ma Mbumbukiam Izlael ezoqa namba, poev ge꞉-unimanqatin, vømø̄-pomoyamɨn, ma Mbumbukiam-qa guguna manqat qøuveam, ndøgo Mozes gembo-etoam, Izlael ezoqam nonqo. Yaq ndego Mbumbukiam, āv gembøe-viamín nqǽgo: Ndego Zu ezoqam-qa manqa-zapazapa ate ndægo, sà bembøe-navøém.

Yesu genanim, ta ndabua ndøgo, kouwat uni khafeap-qape-te qo꞉faleam, livin-mbá qanumu-keqavát, ova ndo꞉go, atema manqei-te.

(Met 27:51; Mak 15:38; Luk 23:45)

Ndøgo ni āv qaninømánd nqǽgo: Ndakin khafeap av nqægo nøme mbaín. Yesu-qa kouk qawa, ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam ezoqa ewaqape, nakhoa zømboqoá. Yaq ni kopømbaqapé, teqa megemege-te, sizíniáv, Yesu tizi-unimanqatintat. (Met 12:6; Mak 11:15-17; Luk 2:27; Zion 2:14; Kel 5:20)

Ndakin Mbumbukiam-qa khoev mbaín, Zelusalem taon-te. Lom ezoqam, gèngi꞉nám. Nupøkhán mbá.

Mbumbukiam-qa khoev-qa yaq-te, Pol, ndego Keliso-ge u-anem, āv gene-peawám nqǽgo: Mbumbukiam-qa khoev, ní, ni Yesu ndizi-unimanqatinat neka ndizimbo-paev. (2 Ko 6:16; Ef 2:12)

Nqovønqova, Mbumbukiam-qa khoev-qa yaq-te, nqovønqova khagi-us mokho-té qanu꞉gú.

Mbumbukiam-qa Manqat (Scripture)

*Niu Testamen mokho-te, manqat ande av nqægo toqo-geveam, ‘Mbumbukiam-qa Manqat, āv qane-peawāp nqǣgo’, ndøgo *Ol Testamen me꞉manqaté.

Mbumbukiam-qa megeat matev (Kingdom of God, Kingdom of Heaven)

Zu ezoqam, Deivid-gi zi mokho-te, kawa ezoqam-qa mo꞉kewagám. Ndigu āv gini-matavupám nqǽgo: Ndego Lom ezoqam géngeasám. Yaq ndego gezømbó-megetát, ate av-té, ibugukhokhof kawakawa-za gizømbo-megetam.

Yesu Mbumbukiam-qa megeat matev-qa yaq-te manqat kandambá gemanqatam. Geté ndego ambá ta megeat matev ndø̄go tene-manqatām, av Zu ezoqam gimbøe-kewagam. Ndego Mbumbukiam-qa megeat matev-qa yaq-te ge꞉manqatam, ndego ndǿgo tene-manqatám, av Mbumbukiam ezoqa ndezømbe-megeat, ndigu Mbumbukiam tigi kawa ezoqam tikhatiwim, neka teqa manqat o-mba vó꞉ndapāt.

Gekha ezoqām ndigu, ti-unimanqatinim, av nqægo, Yesu tiqa manqa-zapazapa evøzam nonqo genanim, ndigu yage ndakinak ndǿndapém, neka Mbumbukiam-qá megeat matev-té ginǿ-óz, vømǿ-tegi-nakheis-ēz. (Zion 3:5)

Ndigu ndakin ambá av nqægo, bøivun-qā bazaføgakh mokho-tē gunū꞉goāt, geté waev mokho-té gunú꞉yagát. (Kol 1:13; Zion 11:9; Lom 13:13; 1 Tes 5:5, 8)

Mbumbukiam-qa megeat matev, nqanek manqei-qape-té qagó, neka até yan-té-a, ndō꞉ḡō. (Met 6:10)

Yesu nqawa tendoqavan, ndego kawa ezoqam ndówáv. Yaq Mbumbukiam-qa megeat matev, bavokho-qapé qágoát. (Met 24:30; 25:31; Mak 13:26; Kel 1:6-7)

Mbumbukiam-qa palai khoev (Tabernacle, Tent of God)

Izlael ezoqam, leg-av manqei-te gi-okhoam, Mbumbukiam Mozes āv gembøe-eín nqǽgo: Ndego palai khoev bewév. Mbumbukiam ùnime꞉-omát, ndigu āv kiníwevēm, taqa khouwevat neka khagi, neka gekha ndabua neka søvakha gigiap-gi ngusum ti꞉wevem. Ta palai khoev mokho-te, até ta *mboges ndǿgo tunu꞉-wuøyám, ma Mbumbukiam Izlael ezoqam namba, poev ge꞉-unimanqatin. Yaq ta mboges mokho-te ndøgo, nandi vøndøgeap menas, ma Mbumbukiam-qa guguna manqat qo꞉peaupam, vø̄u-abam.

Zu ezoqam, Mbumbukiam-qa iz, nqanek palai khoev-té gi-eqatám, neka Mbumbukiam-te søvakha gigiap vø̄løvusumam, atema vaev-te, Solomon-qa manqa vøovam-te, *Mbumbukiam-qa khoev eqeieqei vø̄wevem.

(Kel 7:44; Iblu 8:2; Veve 15:5)

Mbumbukiam-qa palai khoev-qa nqovønqova, Iblu 8:5 avønin-té qagó.

D

Deivid (David)

Deivid ndego, Izlael ezoqam-gé kawa ezoqam kandambaqape ndøgoám. Ndego gè-kawa-ezoqa-menas-év, Izlael ezoqam mokho-te. Bugukhokhof Izlael ezoqam-ge kawa ezoqam, Sol ndøgoám.

Deivid ndego, vaev qawán. Ndigu evenap sevén, ate gi꞉goam. Tigi eve, *Zesí. Neka Zesi-ge atanakha, Boáz. Ezoqam ndégo, Lut gu-okɨ. (Rut 4:17)

Deivid ezoqa ndakinak ge꞉goam, ndego eve-gí sip zøkewagám. Khøuwa nøme, ndego Golayat ndølaváo. Ngenek ezoqam, teqa sekevat, kandamba tantáv.

Vaev-te, Deivid kawa iz gendap, Izlael ezoqam, gè-bazaføgakh-éz. Deivid kawa ezoqam qanimáv neka ndego poev kandambá, Mbumbukiam-te.

Ndego ouv qaqayam, gèmbøe-khaneatám. Hap khaneam-ús. (Hap ndøgo, taqa wag andé gitá. Hap-qa nqovønqova, Veve 5:8 avønin-té qonǿqeív). Deivid ouv ndakinak kandambá geqaqaemam neka vø̄peaumam. Ta ouv vinivinimba ndøgo, Sams mokho-té qagó.

Deivid-qa emanqat, *Ol Testamen mokho-te, 1 Samuel 16́ qanøngáz.

Yesu ndego, Deivid-gé zeó.

Deivid-ge Zeo (Son of David)

Deivid ndego, Izlael ezoqam-gé kawa ezoqam kandambaqape ndøgoám. Mbumbukiam ndøvé, kawa ezoqam. Mbumbukiam te-te ndego, manqa mbusa āv genevé nqǽgo: Tegi zi, ezoqa kopo, kawa ezoqam oskia ndǿgoát. Nqanek manqat mø̀ndø-unimanqatín. Zapa ndǿgo, Deivid-ge zeo nøme, Yesú. Yaq ndego oskia ndǿyagát neka kawa ezoqam vǿgoāt. Yaq nakémbá, Yesu-qa iz nøme, Deivid-gé Zeo mbo-akhayám.

(Met 1:1; 9:27; 12:23; 15:22; 21:9; Luk 20:41; Zion 7:42; Kel 13:23; 2 Tim 2:8; Veve 5:5; 22:16)

Donki (Donkey, Ass)

Donki ndugu, gigiap qanøyam neka ezoqam qanøbam nonqó. Ndugu andé aiyav-té gunǿmá.

Donki-qa nqovønqova, nqovønqova khagi-us mokho-té qanu꞉gú.

Nd

Ndaola køkouk (Red Sea)

Nqanek Ndaola Køkouk, yaq Izip manqei-a, yaq Izlael manqei, livin-qasé qanu꞉gú. Ndaola Køkouk, ta ndaola-qá íz. Ibøkha ndøgo, køkóuk mbá. Izlael ezoqam, Mozes-qa megeat matev mokho-te, Izip manqei gi-ivøvem, Ndaola Køkouk ndøtanqá. Manqei pap-té ginøtanqá. Ibøkha sège-qatavát. Gumutanqa, yaq ibøkha, nqawá qanø-tøkuá, Izip ezoqam-gi nakhag ezoqam vø̄gutaz-a, vø̄geonim. (Exo 14, Kel 7:36; Iblu 11:29).

E

Eibleem (Abraham)

Eibleem-qa iz, ibugukhokhof Eiblem ndøgoám. Vaev-te, Mbumbukiam ndego iz Eibleem mbo-akhá. Taqa manqa mokho nqánek, “Ezoqa kopoav-qape-gé evé.” Eibleem ndego, U taon-té geqán, Mesopotemia manqei-te. Ndego khape mbumbuk-qa iz eqawatáv, ma ta manqei-te ndøgo gizømbe-goam. Geté ndego Mbumbukiam-anim mba mbovizupám. Eibleem-gu sævam, *Sælá. Nginik ezoqa menas, nupøkhán mbá ginøkɨm. Geté nakheis mbaín.

Eibleem U taon-te gegoam, Mbumbukiam āv gembøe-eín nqǽgo: Ndego ta taon ndøgo, bè-iváv, zas namba, yaq teabenøwáv ndøgo, ma Mbumbukiam manqei te꞉-omat.

Mbumbukiam, Eibleem namba, poev ndø-unimanqatín. Yaq manqa mbusa, āv gembøevé nqǽgo: Ndego nakhasam anganeam ndǿndáf. Tegú sævam-té gemǿqán, ndugu Sæla.

Neka manqa mbusa nøme, Mbumbukiam Eibleem-te geve, nqánek: Ndego zi kopoav gevebumav-qape mbógoát. Ate av-té, khaiya-te nqo꞉go, nduku ndi꞉gu. Neka nøme nqánek, tege zeo kopo mokho-te, Mbumbukiam ezoqa ewaqape, manqei-qape-te, matev mbomømboma zǿmatanám (Kel 3:25). Keliso mokho-te, nqanek manqat, mø̀ndø-unimanqatín.

Eibleem Mbumbukiam-qa manqat, gè-unimanqatín. Yaq Mbumbukiam ndego ta zapaya ndøgo, ndaføyamba-qape me꞉veó. (Lom 4:3)

Eibleem-qa emanqat, *Ol Testamen mokho-te, Genesis 11:26́ qanøngáz.

Eibol (Abel)

Eibol ndego, *Adam neka *Iv, tigé yó. Khøuwa nøme, Eibol sip ndøzitág, Mbumbukiam-qa iz eqawat nonqo, vømbō-løvusam. Yaq tege zapikia *Kein, pakhapakha mbokhaná. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam Eibol-qa etoam matev, gèkhatiú, geté Kein-qa, gèsanqáo. (Gen 4; Met 23:35; Luk 11:51; Iblu 11:4, 12:24)

Elod (Herod)

Elod ndøgo, Izlael kawakawa-za vinivinimba-qá izíz. Foá ate gi꞉goam. Ezoqa ngínik:

1) Elod Kandambaqape (Herod the Great)

Ta khøuwa-te ndøgo, Yesu geqan, ngenek Elod Kandambaqape, Zudia ezoqam-gé kawa ezoqam ndøgoám. Ezoqam ndégo, manqa gevøovam av nqægo, Betliem vemiav-te neka vemiav avøavun vø̄goat, gekha nakhei anganā ndigu, ndakinak qaniap, atema viav menas qazøndap, tipakhaez. Ndego tenegó ndǿgo: Ndego *Mesaya løvøwe-qa mbogoám. (Met 2; Luk 1:5)

2) Elod Antipas (Herod Antipas)

Ngenek ezoqam, Elod Kandambaqape-gé yó. Ndego Gelili ezoqam-gé kawa ezoqam ndøgoám. Ezoqam ndégo, manqa gevøovam av nqægo, Zion, ndego ezoqa ibøkha iz gezø-etoumam, teqa monqo tikepøzem, ndego ndimbula mokho-te gu꞉goam. Neka ezoqam ndégo, Yesu manqa ovøyam-te giveem, otøotam-te geve neka vø̄ngenøiu, yaq Pailøt-te nango sasa ndøkhofotav. (Met 14:1-11; Mak 6:14-28; Luk 3:19-20, 23:6-15)

3) Elod Aglipa 1 (Herod Agrippa I)

Ngenek ezoqam, Elod Kandambaqape-gé zeó. Ndego Zudia ezoqam-gé kawá ndøgoám. Ndego Klisten ezoqam, ngenøgim-té genø-áb. Zems, ndego Zebedi-ge yo, ndego løvøte-té genøvé, neka Pita ndimbula-te vø̄-utav. Vaev-te, Evezøza-ge enzol ezoqam, ngenek Elod Aglipa, enqoni kandambaqape mbo-etoám, vø̄nanim. (Kel 12)

4) Elod Aglipa 2 (Herod Agrippa II)

Ngenek ezoqam, Elod Aglipa 1-gé yó. Pol Zelusalem taon-te gimøvøinam, yaq gaman ezoqam Festus, Pol Elod Aglipa 2-té genø-khofotáv, yaq ndego Pol bembøē-sinøzam. (Kel 23:35, 25:13–26:2, 26:19, 27-32)

Elon (Aaron)

Elon ndego, Mozes-gé zapikiá. Tigu sævømiu, Miliám. Nginik Livai-gí zí. Livai khagua bawan-ák. Elon Mozes-gé manqa manqate ezoqam ndøgoám. Ndego Mozes namba, *Felo-té ginøzavɨ́n, ndego Izip ezoqam-ge kawa, neka Izlael ezoqam nqonqotøzat manqat vømbō-einimin, yaq ndigu ekeza Keinan manqei-te betēvesez.

Elon, Mozes neka Izlael ezoqam ate gi꞉goam, leg-av manqei-te, namba gi꞉yageapam, Mbumbukiam ekeza iziz ezoqam ndøveatáv. Neka até tegi nakhei angana neka zí-a *Mbumbukiam-gí iziz ezoqam begó. Vaev-te, Izlael ezoqam, Mozes neka Elon-qa megeat matev giqavotøvem, yaq Mbumbukiam āv genegó nqǽgo: Elon-qa tatuag-te, mbusa ndøfakhán, neka tae nanga vømbōviam. Nakhamas-té. Nøme pave, é-møndøfakhán. Nqanek matev, ezoqa āv qanezømás nqǽgo: Nginik ezoqam, unimanqatin Izlael ezoqam-gí megetapák. Mbumbukiam ndøveatáz. Taqa zita-te, Elon-qa tatuag, ta *mboges-te ndǿgo tinø-utøvém, ma Mbumbukiam Izlael ezoqam namba, poev ge꞉-unimanqatin. Ezoqa matavap vesezu nonqó, av nqægo, ndigu Livai bawan-ak, Elon-gi zi, unimanqatin Mbumbukiam-gí iziz ezoqám. (Num 17:1-10; Luk 1:5; Iblu 5:4, 7:11; 9:4)

Mozes leg-av manqei-te ndøgo, ande møe mba qambo-auwam, olol-te gegoam, yaq Izlael ezoqam gimatavupam, av nqægo, ndego nqawa gendō-qavanāk, Elon manqa-zapa ndøgó. Ndego tae khøuwiap ndøkhakheinám, av Izlael ezoqam qazømbe-pøovam. Ndøgo andé kao nakhasam-qá bugug me꞉kewagám. (Kel 7:40)

Enzol ezoqam (Angel)

Enzol ezoqam ndigu, nqová. Mbumbukiám namba me꞉yagé, yan manqei-te. Ndigu Mbumbukiam-gí u-aním. Khøuwa kopoav, ezoqa kopømba mbaín, tizømetupat. Geté khøuwa kopokopo-te, ndigu ezoqa nøme, ndizø-fakhânám.

Ndigu Mbumbukiam-qá sasae ndøgoatún, av ndego ge꞉khofosumatun. Neka ndigu Mbumbukiam-gi ezoqam, gèzø-keogé. (Kel 12:6-11; Iblu 1:14).

Khøuwa nøme, Mbumbukiam, enzol ezoqam, ezoqa nøme-te, teqá manqat manqate-qa ndøkhofosumatún. (Met 2:13; Luk 1:26, 2:9; Kel 27:23).

Enzol ezoqa kandakanda, nøme Maekól (Zud 9),

neka nøme Gebliél (Luk 1:19, 26).

Etoam matev Mbumbukiam-te (Offering)

Etoam matev, Mbumbukiam-te, ndøgo ike manqát, te-te. Ibugukhokhof Izlael ezoqam, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo, søvakha gigiap mboløvusumám neka gigiap o moni vømbō-etoumam.

Neka guguna manqat ndøgo, Mbumbukiam Mozes gembo-etoam, āv qane-eín nqǽgo: Enqoni-us ezoqa tekhakhæv, ndego Mbumbukiam-te etoam matev begó. (Met 8:4)

Até ní-a, kopømbaqapé, Mbumbukiam-te etoam matev tizigonem. Ndǿgo, moni o gigiap, Mbumbukiam-qa sasae gone nonqo tizi-etøomem. Taqa yaq-te, 2 Ko 9:7 āv qane-eín nqǽgo: Gekha ezoqām ndego, khanakhanakh-us nde-etoam, Mbumbukiam kukú, te-te.

Evezøza-qa lou loge matev (The Lord’s supper, Communion)

Ta khagus ndøgo, ma Yesu nøme pave, tae mutui-te gitøkewem, ndego tegí paev ezoqam tuelv namba me꞉goám. Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam-qa *Pasova khøuwa ndøngáz. Yaq lou gi꞉logat, Yesu flawa ndøndapáz neka izam nonqo waen-us vø̄ndap. Yaq āv gezømbe-eín nqǽgo, “Nqanek noqá khá. No nónqonqotáv. Neka nqanek noqá kóuk. Ezoqa kopoav zapayá qanéwá. Zo matev āv tønegó. Yaq no zonømbé-matøvememát.” Até ndakín-a, ni Klisten ezoqam, matev āv tabizi꞉-matanám. Ndøgo niqá manqa matev eim nonqó. Pol taqa yaq-te, āv gene-peawám nqǽgo, “Gekha khøuwā ndigu, zo nginik flawa tozolouzat neka nqanek waen vozó-izamāt, zo Evezøza-qá løvøte-qa yaq-té zøté-zømasát, atema ekezan vǿgeāv.” Nqanek matev, gigiap-qapé, Klisten bawan mokho-te.

(Met 26:17-30; Mak 14:12-25; Luk 22:7-20; 1 Ko 11:23-32)

Ezoqam-ge Yo (Son of Man)

Nupøkhán mbá, Yesu fakhaneav ndøgoám, ndego *Mbumbukiam-ge manqa vevezam ezoqam, Deniel, Ezoqam-gé Yo me꞉manqatám. Ngenek ezoqam, kawa ezoqam ndǿgeáv, neka ezoqa ewaqape vøzømbó-kawaevtāt. Neka teqa *megeat matev, oskia ndǿgoát.

Yesu Ezoqam-ge Yo-qa yaq-te ge꞉-einin, ndego ekezan me꞉manqatám. Ta mokho-te ndøgo, ndego ezoqa āv genezømás nqǽgo: Mbumbukiam ndokhofotáv. Neka ndego iz kandambaqapé. Yesu ndego, Mbumbukiám. Geté ndego ùni møndæ-ezoqam-év, av ni nqazi꞉gu.

(Dan 7:13-14; Met 9:6; 12:8; 16:13; 18:10; Mak 10:33; Luk 12:40; Zion 3:13-15; 6:27; Kel 7:56)

F

Felisi ezoqam (Pharisee)

Nginik Felisi ezoqam, ezoqa kandakandá, Zu ezoqam mokho-te. Ndigu āv gini-matavupám nqǽgo: Ezoqa Mozes-qa guguna manqat neka khafeap vinivinimba nøme timbopavat, ndigu go꞉-aomem, yaq Mbumbukiam-qa bøi-te, ndǿgo tiní-eqeieqei-éz. Ndigu gè꞉khambuvupám, neka āv gini-matavupám nqǽgo: Ekeza yage matev, eqeieqeí, geté ezoqa nøme-qa matev, soqaín. Ndigu guliguli matev, ezoqa ewaqape-qá bøi-té ginø-matønumám. Yaq ezoqa ewaqape, tìabezømbe-vizáp. Geté Yesu tiqa matev, mø̀ndæ-otév. Ndego mø̀ndøqeív, av nqægo: Tiqa matev matanam, ngusum-te mbá qazøgó. Geté mokho-te ndøugu, ndigu soqaín.

Vaev-te, nginik Felisi ezoqam, *Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam namba, Yesu, løvøwe-qa ndøgoám. (Met 3:7-10; 5:20; 15:1-12; Mak 7:1; Zion 8:3)

Felo (Pharao)

Felo ndego, *Izip ezoqam-gé kawa kandambaqapé. Baebol khøuwa-te, Izip ezoqam-gi kawakawa-za, iz Felo zø-akhaemám. Ta khøuwa-te ndøgo, Izip ezoqam-qa matev āv qanegoám nqǽgo: Felo kopo ate teyagat, ndego andé Mbumbukiam mé꞉vewát. Gigiap neka manqei ate ndægo, teqa ndøgoám, neka ezoqa ate gi꞉goam, tegi vø̄goam. (Kel 7:9-21; Lom 9:17; Iblu 11:24)

Flawa poponøvemav louzi matev (Festival of unleavened bread)

Ovøyam manqat taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Khøuwa kandakanda, 2) Flawa poponøvemav louzi matev.

G

Glik manqei neka Glik manqat (Greece and the Greek language)

Glik manqei, Glik ezoqam-qá manqeí. Meditelenien ndaola-té qagó. Ta khøuwa-te ndøgo, Glik manqei-qa iz, Akaya mbo-akhaemám. Geté até Masedoniá-ya, Glik ezoqam-qá manqei ndøgoám. Glik manqei-qa taon vinivinimba, nqánek: Filipai neka Tesalonika neka Belia neka Atens neka Kolin. Pol, ndego Keliso-ge u-anem, manqei vinivinimba ge-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam, ndego até ta taon-te ndøgó-a, vø̄yageapam.

Glik ezoqam, Glik manqat ndømanqaté. Yesu-qa khøuwa-te, ezoqa kopoáv, Meditelenien ndaola avønin-te, ekeza manqat vinivinimba ndømanqatám, neka até Glik manqát-a, vø̄manqatam. Ta khøuwa-te ndøgo, Glik manqat, zøtezat ezoqam-qá manqat ndøgoám. Mbuk kopoáv, Glik manqát qane-peaupám. Até *Niu Testamén-a, ibugukhokhof, Glik manqat-té ginø-peaomém. Pol manqei vinivinimba-te ge-okhoam, ndego *bawan vini-ak namba, Glik manqát gezømbe-manqatám. Zapa ndǿgo, ndigu teqa *Iblu neka Alameik manqat, zøtezateáv.

Glik manqat peawam, bugug av nqǽgo:

Gog neka Magog (Gog and Magog)

Ni kopømba mbaín, uni tizi꞉nøten, Gog neka Magog gekha mē꞉manqate, Manqat Qandoveveam 20:8 mokho-te. Zøtezat ezoqa nøme ndimatavap, ndøgo bawan-qá izíz. Geté nøme ndimatavap, Gog neka Magog, andé yaya etæ manqát. Ndøgo Mbumbukiam-gí qaqa ezoqam ate ndi꞉gu me꞉manqaté.

Bavokho-qape sa nqánek: Nakhag ndøgo, Manqat Qandoveveam 20:7-10 ndæmanqate, kopømba mbaín, nakhamas-te mba tøfakhan. Zapa ndǿgo, ta nakhag ndøgo, sa ndǿgo tøméfakhán, Saitan viav wan taosen teløvønøvupat, yaq taqa zita-te, nqawa vømbó-nqovozømēm. (Veve 20:1-10)

Gol (Gold)

Gol ndigu, *auli gigiáp. Khagi khakhavá. Taqa fia kandambá tantáv.

Gomola (Gomorrah)

Ovøyam manqat taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Sodom neka Gomola.

Ng

Ngusu qogøzat matev (Circumcision, circumcise)

Zu ezoqam, nakhei angana ate ndi꞉gu, ndakinak qaniap, khøuwa eit tømøzø-ndapat, angana-gí gigiap ov ngusum zøqogavatún. Mbumbukiam ekezan zø-eín, matev tigunem. Ndøgo tiqá khakhatáp, av nqægo, ndigu Mbumbukiam-gí. Nqanek matev ndǿgo tøngáz, Mbumbukiam Eibleem namba poev ge-unimanqatin. (Gen 17:9-14; Kel 7:8)

Nqanek matev zapaya, ezoqa Zu ezoqam, ngusu qogøzat ezoqam zø-akhaemám. Até Yesú-a, Zu ezoqam ndøgoám, neka até ndegó-a, ngusum vømbō-kepøtøzem. (Luk 2:21)

Yesu yan-te geqavig, yaq taqa zita-te, ezoqa teqa manqat, *bawan vini-ak gi꞉zømesimam, Zu ezoqa nøme, āv gini-manqatám nqǽgo: Bawan vini-ak tøzø-pøovat, ti-Klisten-ezoqam-ez, ndigu bugukhokhof, bètøkhæ-Zu-ezoqam-éz, neka ngusu bezø̄qogaz. Geté Pol tiqa manqat unimanqatinteáv. Ndego āv gene-peawám nqǽgo: Ezoqa ndigu, Zu bawan-ak mbain ndigu, kopømbaqapé, ngusu qogøzatav tøgoat. Gekha ezoqām ndego, poev tømbogoat, tekhandi꞉v, ndego matev kopo mba bembogó: Ndego Yesu Keliso be-unimanqatín.

(1 Ko 7:18-19; Gal 5:1-6; Kol 2:1; Tait 1:10-11)

H

Hos (Horse)

Hos ndugu, gigiap kandambaqapú. Tuqa bazaføgakh, andé kandambá. Ezoqa kopømbaqapé, to꞉qom, sasa ndǿtēit. Baebol khøuwa-te ndøgo, hos, kawakawa-za neka nakhag ezoqam mba zøgoát. Ndigu nakhag me꞉-okhoám neka søvakha fouzu nonqo or gigiap qanøyam nonqo vøzø̄goam. Ezoqa nøme, manqei khagua wil-us zøgoám, hos gulivupam.

Hos-qa nqovønqova, Zems 3:3 avønin-té qagó.

Hosana (Hosanna)

Hosana ndøgo, Iblu manqát. Ibugukhokhof, taqa manqa mokho nqánek, “Gìnitøké” o “Gèkhandín, ni.” Geté vaev-te, nqanek manqat, mø̀ndømø-khoum-manqát, ate av-té, Kuni manqat-te “Ike꞉” toqote-akhaemat.

(Met 21:9, 15; Mak 11:9-10; Zion 12:13)

I

Iblu ezoqam neka Iblu manqat (The Hebrew people and the Hebrew language)

Iblu ezoqam, Izlael ezoqam-qá iz nømé. Neka tiqa iz nøme, Zu ezoqám. Ibugukhokhof, até Eibleém-a, tegi ezoqam namba, Iblu ezoqam zø-akhaemám. (Gen 39:14; Exo 2:6-7, 5:3)

Nginik Iblu ezoqam, Iblu manqat ndømanqatám. Até ndakín-a, Izlael manqei-te, ndigu Iblu manqat ndømanqaté. Geté Yesu-qa khøuwa-te, ezoqa kopoáv, ekeza Iblu manqat gè-ivøvém, neka Alameik manqat ndømanqatám. Taqa manqa wag, andé kopó. Geté vinivinimba, mø̀ndømbo-goám. Geté ezoqa nqanek manqat, até Iblu manqat mbo-akhaemám. Até Yesú-a, Alameik manqat ndømanqatám.

*Niu Testamen mokho-te, manqat kopokopo nøme ndø̂gó, Iblu o Alameik manqat-te. Toqonǿqeív ndǿgo: Met 27:46, Mak 5:41; 15:34; Zion 1:38; 19:20; 20:16.

*Niu Testamen mbuk mokho-te, pepa nøme, ‘Iblu’ mbo-akhayám. Taqa yaq-te, ovøyam manqat nøme, ndø̂gó, ta pepa-qa megeat manqat-qase mokho-te.

(Kel 6:1; 2 Ko 11:22; Filip 3:5)

Ol Testamen, ibugukhokhof, Iblu manqat-té ginø-peaomém. Iblu peawam-qa bugug av nqǽgo:

Ibøkha (Water)

Ibøkha ndøgo, ezoqa nøme ‘lano’ mbo-akhayám. Ibøkha neka lano, gigiap kopó. Vinivinimba mbaín.

Ibøkha iz ndape matev (Baptism)

Zion, ndego ibøkha iz etoam ezoqam, Zoden kea-te ezoqa kopoáv, ibøkha iz gezø-etoumam. Ndego ezoqa āv gezømbe-manqatám nqǽgo: Ndigu bèqambúz, neka ibøkha iz bē-upøgim. Yaq Mbumbukiam tiqa manqa-zapazapa, segembøé-navøém. Yaq Zion ndigu ibøkha-te vø̄geosam. (Met 3:5-6; Mak 1:4-5)

Até Yesú-a, Zion-te ibøkha iz vømøndō-ndap. Ndego ta mokho-te ndøgo, ezoqa āv genezømás nqǽgo: Ndego matev ùni mbøepavám, av Mbumbukiam ndømbøe-poev. (Met 3:13-16; Mak 1:9-11; Luk 3:21-23)

Yesu yan-te, okhokho-té genøqavíg. Ndego bugukhokhof tegi paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo: Bawabawan ate ndækhazet, sozó-okhoát, ezoqa noqa manqat vømē-zømesim, yaq ndigu bemø̄-nogi-paev-ezoqam-ez. Yaq ibøkha iz zozǿ-etoumát, Tat-qā iz-tē, neka Yo-qā iz-tē, neka Nqova Mbomambaqape-qā iz-tè. Ezoqa ndego ibøkha iz tendap, ndego ta mokho-te, āv gené-unimanqatín nqǽgo: Teqa awenege yage matev, mø̀ndønaním, Yesu namba, ndego tae mutui-te genanim. Yaq Yesu nqawa gekhandi꞉v, ta mokho-te ndøgo, ngenek ezoqam, ndakin yage ndakinak ndøndáp. (Lom 6:3-8; Gal 3:27)

Ilaiza (Elijah)

Ilaiza ndego, *Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam ndøgoám. Ndego nanimateáv. Geté Mbumbukiam, yan-té genøndáf. Khandín. Ilaiza-qa emanqat nqánek: 1 King 17–19; 2 King 1–2.

Isao (Esau)

Isao ndego, *Aezek neka Lebeka, tigé yó. Tege eveqase-qa iz, *Zekóp. Nginik ezoqa menas, qaqangeáp. Isao, teqa iz-qa manqa mokho, ‘Kha su-ús.’ Isao-qa poev kandambaqape ndǿgo tøgoám, leg-te te-okhoat neka søvakha vǿfouzāt. Geté Mbumbukiam-qa matev mbomømboma-qa yaq-te, ndego matavapøteáv. Ndøgo gigiap-qasé, te-te. Yaq nakémbá, khøuwa nøme, ndego søvakha fouzu-te gendoqavan neka ifin-qape vømbōvin, ndego Mbumbukiam-qa matev mbomømboma gèwí, ta matev ndøgo, ndego amba te-upaɨn, ndego yo-khøuwa ndego. Lou ndape nonqo me꞉wí. (Gen 25:19-34; 27:1-40; Lom 9:10-13; Iblu 11:20; 12:16-17)

Isao-gi zi, Edom ezoqám.

Isop (Hyssop)

Isop ndøgo, tae-qase-qá íz. Ta tae-qa tang, khasøkhasís neka taqa esokho khøogáp. Ta khøuwa-te ndøgo, enzol ezoqam Izip ezoqam-gi nakhei angana ate gi꞉goam, ndigu bugukhokhof giqanat, pakhapakha gezø-khaneam, Izlael ezoqam, sip-qa kouk, mboqog-te, isop táe gini-gɨ꞉mám. (Nqovønqova taqa yaq-te, Iblu 11:28 avønin-té qonǿqeív.) Yaq ndego enzol ezoqam, Izlael ezoqam-gi nakhei angana, pakhapakha khaneapøteáv.

Neka *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, sip-qa kouk, *mboges-te go꞉pomoemam, ma Mbumbukiam Izlael ezoqa namba, poev ge꞉-unimanqatin, neka khøuwa nøme, ezoqam-te vō꞉pomoemam, tiqa manqa-zapazapa sunguzam nonqo, ndigu isop táe gini-matønumám.

Iv (Eve)

Iv ndugu, *Adam-gú zás. Mbumbukiam manqei-qape ande ge꞉khakheinam, bugukhokhof ezoqam, gekhakheinøvem, Adám. Yaq Mbumbukiam sanqa kopo mbokhaozó, sævam vømbø̄e-khakheinøvem.

Vaev-te, ngunuk Iv, Mbumbukiam-qa manqat, gè-ogí, neka Saitan-qá manqat mbopáev. Yaq tae nøme-qa nanga, taqa yaq-te Mbumbukiam gezømbe-ein, khafeāp tilog, ndugu sègelóg. Yaq nøme, zivis mbo-etoám. Yaq até ndegó-a, vø̄log. (Gen 2:21–3:24; 1 Ko 11:12; 2 Ko 11:3; 1 Tim 2:13)

Adam neka Iv, tigi nakhei angana, tiqa yaq-te, Baebol mokho-te nqøu-peawap, ngínik: Kein neka Eibol neka Set.

Izip (Egypt)

Izip ndøgo, manqei kandambaqapé. Izlael manqei avønin-té qagó, neka Meditelenien ndaola-té qagó.

Baebol khøuwa-te, Izip-gi kawakawa-za, *Felo zø-akhaemám. Izlael ezoqam, Izip manqei-te, *yaq-fia mbain sasae ezoqam ndøgoám. Andé pingim-ák. Nupøkhán mbá. Viav 400́, ate qægoam. Emanqat taqa yaq-te, Eksodus (Exodus) 1́ qanøngáz.

Vaev-te, Yesu geqan, yaq *Elod løvøwe-qa gembogoam, Yesu-gi evøndipakha, Izip manqei-té ginø-khokhóz, te namba, atema Elod vø̄nanim.

(Met 2:13-19; Kel 7:12-34; 1 Ko 10:1; Iblu 11:22-29; Veve 11:8)

Izlael (Israel)

Izlael, *Zekop-qá iz nømé. Nqanek iz, Mbumbukiam mbo-akhá. (Gen 32:22-32)

Taqa zita-te, tegi zi ate gi꞉goam, Izlael ezoqam zø-akhaemám, neka tiqa manqei, Izlael manqei vømbō-akhaemam. Iziz nøme, ndizø-akhayam, *Zu ezoqám neka *Iblu ezoqám. Nginik ezoqam namba, Mbumbukiam, poev ndø-unimanqatín, av nqægo: Ndigu tegí ezoqam ndǿgoát.

Izlael ezoqam-ge kawa ezoqam, Solomon, genanim, yaq tiqa manqei gèqatá, yaq qatoat nøme, Izlael manqei mbo-akhaemám neka nøme, Zuda manqei vømbō-akhaemam.

Até Yesú-a, ndego Izlael ezoqam ndøgoám neka Izlael manqei-te vø̄yagam.

K

Kawa ezoqam-qa wawaq (Crown)

Wawaq av nqægo, kawa ezoqam-qá khakhatáp. Ndøgo ezoqa, āv qane-zømesimám nqǽgo: Ngenek ezoqam, iz-akhaé. Kopømbaqapé, tezømbo-kawaevtat. Nqanek wawaq, gól neka nandi fia kandakandá gini-khakheinumám.

Yesu manqa ovøyam-te giveem, nakhag ezoqam, otøotam me꞉vewém. Ndigu gumbag fakiafakia-us ndø-ogeaném, kawa-te vømbø̄e-uzim. Andé kawa ezoqam-qá wawáq.

(Nqovønqova, kawa ezoqam-qa wawaq-qa yaq-te, Veve 4:4 avønin-té qagó.)

Kein (Cain)

Kein ndego, *Adam neka *Iv, tigé yo-khøuwá. Ndego khae ogekhæm ezoqam ndøgoám. Tege eveqase, *Eiból. Khøuwa nøme, Eibol Mbumbukiam-te sip geløvusam, Kein pakhapakha mbokhaná. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam Eibol-qa etoam matev, gèkhatiú. Geté Kein-qa, gèsanqáo. Eibol sip ndøzitág, Mbumbukiam vømbō-etoam. Geté Kein-qa etoam matev, Mbumbukiam-te, avøe gigiap mba ndøgoám. (Gen 4; Iblu 11:4; 1 Zion 3:11-12; Zud 11)

Keinan (Canaan)

Izlael ezoqam-qa manqei, ibugukhokhof, iz Keinan ndøgoám. Mbumbukiam *Eibleem ta manqei-te ndǿgo tenø-itú. Ta khøuwa-te ndøgo, nqanek manqei-te, Keinan ezoqam ndøyagám. Nginik ezoqam, manqa-zapazapa-ús. Toqonǿqeív ndǿgo: *Sodom neka Gomola. (Gen 11:31, 13:12-13; Kel 7:11, 13:19)

Keliso (Christ)

Keliso, ndøgo Glik manqát. Manqa mokho até kopó, av *Mesaya ndægo. Taqa manqa mokho nqánek, “Ezoqam ndego, oil gimbøe-qouzim.” *Ol Testamen khøuwa-te, *Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, Zu ezoqam-gi kawakawa-za neka *Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, tiqa kawa-te, oil mo꞉qouzimín, ndigu tiqa sasae gingazemɨn. Ndøgo khakhatáp, av nqægo, ngenek ezoqam, Mbumbukiam ekezan ndøvé, iz av nqægo te꞉ndap.

Yesu, iz Keliso ndimbo-akhayam, zapa ndǿgo: Ezoqam ndégo, Mbumbukiam ibugukhokhof manqa mbusa geve, kawa ezoqam tendo-khofotav, ekeza ezoqam tekhandi꞉z. (Met 1:1; Luk 2:11; Zion 17:3; Iblu 9:28)

Ovøyam manqat nøme, toqonǿqeív ndǿgo: *Mesaya

Keliso-gi u-anim (Apostles)

Yesu Keliso manqei-qape-te geyagam, neka ezoqa tuelv vø̄vevesam, ndego nginik, tegí u-anim zø-akhaemám (Met 10:1-4, Mak 3:13-19, Luk 6:12-16; Kel 1:26; 15:22). Nginik Keliso-gi u-anim, iz nøme, Yesu-gí paev ezoqam zø-akhaemám. Geté Yesu-gi paev ezoqa nøme, mø̀ndøgoám.

Nginik Keliso-gi u-anim, Yesu namba oskia me꞉goám, neka ndego vø̄e-zømesimam. Yaq ndego bazaføgakh zø-etoám, enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvemam, neka nqova soqøsoqa ezoqam-qa mokho-te gu꞉goam, vøzø̄-ngeasumam.

Yesu genanim, yaq nqawa vø̄khandi꞉v, nginik ezoqam, ekeza bøí giniqeivím. Yaq Yesu nginik manqei vinivinimba-té genø-khofosám, ezoqa Manqat Mbomambaqape bemē-zømesim (Luk 24:48, Zion 15:27; Kel 3:15). Vaev-te, nginik u-anim, mø̀ndømø-tigi-megetapak-éz, ndigu Yesu gi-unimanqatintam.

Yesu yan-te geqavig, yaq taqa zita-te, até ezoqa nømé-a, Keliso-gi u-anim vøzø̄-akhaemam. Ezoqa nøme Pól, neka nøme Banabás. Mbumbukiam até nginik ezoqám-a, teqa sasae gone nonqo vøzø̄-akha.

Kemol (Camel)

Kemol ndugu, gigiap kandambaqapú. Ngunuk kopømbaqapé, gigiap kandambaqape segé-qaná neka ezoqa vǿqanaō. Leg-av manqei-te toqo-okhoat, yaq kemol-qa tøke kandambá. Zapa ndǿgo, ndugu kopømbaqapé, ibøkha kandambaqapé sege-izamɨ́n. Yaq vaev-te, leg-av manqei-te, ma ibøkha mbain ndøgo, ndugu khøuwa andé kandambá segé-okhoát, oskia ndøgo, ibøkha nøme izumav tugoat.

Kemol-qa nqovønqova, nqovønqova khagi-us mokho-té qanu꞉gú.

Klisten ezoqam (Christian)

Klisten ezoqam, taqa manqa mokho nqánek, “Keliso-gí ezoqám.” Yaq nakémbá, gekha ezoqām ndigu, ekeza kha Klisten ezoqam ndivewe, ndigu Yesu *Keliso, ùni bembøepáev.

Ezoqa ndigu Yesu ndimbopaev, Klisten iz ndizø-akhayam, matev Antiok taon-té qangáz. (Kel 11:26).

Kopa (Copper)

Kopa ndøgo, *auli gigiáp. Khagi køkóuk. Kopa moni, tiqa fia andé khapémbá.

Kha sisi (Leprosy, dreaded skin disease)

Baebol khøuwa-te, ngusu enqoni vinivinimba, ‘Leprosi’ mbo-akhaemám. Nøme ndøgo, nqamáv, neka nøme tøpuiáp, neka nøme kha keføtáp, neka nøme asavím. Enqoni nøme av nqægo taqagoat, até ezoqa nømé-a, kopømbaqapé segéndáp. Ezoqa ndigu, enqoni av nqægo qazøgoam, Zu ezoqam-qa guguna manqat, ezoqa soqøsoqa me꞉zæbám. Khavim-ús. Yaq ndigu kopømba mbaín, vemiav-te tiyagat. Geté qambaqapé giabetøndo-yagé, ezoqa mbain-te ndøgo. Neka ndigu ndabua keqageap be-uzáp. Ndigu tiqa manqa-nqa neka kesov, bègutám, neka ‘khavi khavim-us’ bē-akhayam, ezoqa nøme tiqa avønin-te ti-okhoat.

Ezoqa enqoni av nqægo qambogoam, yaq tekhakhæv, *Mbumbukiam-gé iziz ezoqam-té geabenøwáv, ndego bēqeiv, av nqægo, teqa enqoni uni pembøē-navøem-a. Uni tømbøe-navøem, yaq ngenek ezoqam, Zu ezoqam-qá matev bembopáev, av Mbumbukiam Mozes gembøe-ein. Yaq taqa zita-te, kopømbaqapé, ekeza ezoqam-te nqawa tevesez. (Lev 14; Met 8:1-4; Luk 17:11-19)

Kh

Kha sunguzam matev (Cleansing)

Mbumbukiam, ndego ndaføyamba-qapé. Yaq ndego Izlael ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo: Ndigu bæbæs-qape begó, teqa avønin-te tizav, teqa iz eqawat nonqo. Zu ezoqam, løvøte ezoqam-qa kha gekhanazɨn, o sævam yokea guiqeivɨn o nakhasa gui-ovaɨn, o anganeam khanqan qambo-qoiin, o ezoqa kha sisi tømbogoat, o lou gelogɨn, eqeieqei mbain ndøgo, Mbumbukiam-qa bøi-te, yaq ndigu andé ge-khavim-us-ezɨ́n. Zu ezoqam av ngi꞉gu, kopømba mbaín, *Mbumbukiam-qa khoev-te o guliguli khoev-te ti-oz. Yaq nqawa bæbæs gone nonqo, Zu ezoqam av ngi꞉gu, elavøqase bèzømbøkhæ-auwamát, yaq kha bēsunguzat, av tiqa matev qazømbe-goam. Yaq taqa zita-te, ndigu Mbumbukiam-te, søvakha gigiap beløvusamát. (Mak 1:44; Luk 2:22; Zion 2:6)

Yesu-qa khøuwa-te, Felisi ezoqam neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, matev vinivinimba nøme mo꞉-awám. Khamasim, Zu ezoqam, lou okhokho-té giabenølóg. Ndigu bugukhokhof zenda, matev vini-té giabetøkhæ-sunguzát, ndigu uni betē-bæbæs-ez, Mbumbukiam-qa bøi-te. Yesu tiqa manqat unimanqatinteáv. Zapa ndǿgo, tiqa poev, Mbumbukiam-qa bøi-te ti-eqeieqei-ez, ngusum-te mbá qazøgoám. Taqa yaq-te, Yesu āv gene-eín nqǽgo: Gekha gigiāp ndøgo, ezoqam-te ndø-oev, ndøgo kopømba mbaín, te꞉-manqa-zapa-us-ev, Mbumbukiam-qa bøi-te. Geté ezoqam ndǿgo tené-manqa-zapa-us-év, matev neka manqat ndøgo, te-te ndøndo-fakhate. (Mak 7:1-23; Kel 10:15; Lom 14:14)

Khandi etoam ezoqam (Saviour)

Yesu manqei-qape-ge khandi etoam ezoqam, timbøe-akhayám ndǿgo: Ndego tae mutui-te genanim, ndego ni ezoqam, ni amba tizi-soqoenɨn, nakhoa nimboqoá. Yaq ni kopømbaqapé, sizí-khandí꞉n. Zapa ndǿgo, ndego niqa manqa-zapazapa-qa yaq-fia, ta zapaya ni amba tizi-soqoenɨn, ekeza kha-té genøndáp. Yaq ta mokho-te ndøgo, gekha ezoqām ndigu, ti-unimanqatintat, av nqægo, Yesu tiqa manqa-zapazapa evøzam nonqo genanim, Mbumbukiam tiqa manqa-zapazapa, segembøé-navøém. Yaq ndigu Mbumbukiam-qa bøi-te, gé-eqeieqei-éz, neka vǿkhandī꞉z.

*Yesu-qa iz, taqa manqa mokho nqánek, “Mbumbukiam, khandi etoam ezoqám.”

(Luk 1:47; 2:11; Zion 4:42; Kel 5:31; 13:13; Ef 5:23; Filip 3:20; 1 Tim 1:1; 2 Pita 1:11; 3:18)

Khandi etoam matev oEzoqa khandi꞉zat matev (Salvation)

Ezoqa toqo-khandi꞉v, ndǿgo, ezoqam matev soqain tømbo-fakhan, yaq ndego qoqa matev matanam mokho-te, khandi nqawa tendap. Mbumbukiam ni matev, āv tinimbi-matanám. Ezoqa ndigu, manqa-zapazapa matanam-te neka Saitan-qa bazaføgakh mokho-te ndu꞉gu, yaq Yesu-te tizav, ndego génqovotáz, khandi ndakinak vøzǿ-etoām. (Luk 2:30; 3:6; Kel 28:28; Tait 3:4-5)

Ezoqam ndego, ni ndekhandi꞉nat, ndego *khandi etoam ezoqám.

Khøuwa kandakanda (Festival, Feast)

Zu ezoqam, ndigu viav kopo mokho-te ndøugu, khøuwa kandakanda vinivinimbá ndøzøgo. Ta khøuwa-te ndøgo, ndigu Mbumbukiam-qá matev mbomømboma mbomatavupatún, ndego bugukhokhof khøuwa gezøgo. Zu ezoqam-gi khøuwa kandakanda, taqa yaq-te *Niu Testamen ndæmanqate, nqánek:

1) Pasova khøuwa kandambaqape (Festival of the Passover)

(Met 26:1-5, 17-19)

Pasova khøuwa, khøuwa ùnime꞉-kandambaqapé, Zu ezoqam-te. Ndøgo løvøyak Mas (March) o Eiplil (April) mokho-té qanu꞉gú. Ate av-té, niqa Ista (Easter) khøuwa ndægo. Pasova, taqa manqa mokho, ‘løvuám’. Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam timbøe-matavupatún ndǿgo, av tigi atanakha-zapazapa-za, Izip manqei-te gindi-khokhoz, ma nupøkhan mba, ande pingim-ak, Izip ezoqam-qa sasae gigoam. Ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam, ekeza enzol ezoqam ndøkhofotáv. Izip ezoqam-gí nakhei angana, bugukhokhof giqanat, zitøge nonqó. Geté Zu ezoqam, Mbumbukiam, āv gezømbe-eín nqǽgo: Ndigu ekeza khoev vinivinimba-te, *sip nakhasam belaemát. Yaq tuqa kouk, mboqog-té giabenø-gɨ꞉mát. (Nqovønqova taqa yaq-te, Iblu 11:28 avønin-té qonǿqeív.) Yaq Mbumbukiam-ge enzol ezoqam, nqanek kouk geqeivin, ndego nqanek khoev, sège-løvuín, yaq Izlael ezoqam-gi nakhei angana bugukhokhof qaniap, pakhaezatáv, Izip ezoqam-gi angana bugukhokhof qaniap ate gi꞉goam namba.

Yaq nakémbá, Pasova khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam, tiqa khoev vinivinimba-te, sip nakhasam ndølaemín. Yaq sùgumu-loutøvemɨ́n.

Yesu genanim neka nqawa vø̄khandi꞉v, ta khøuwa-te ndøgo, Pasova khøuwa ndøgoám. Ta mokho-te ndøgo, Mbumbukiam ezoqa āv genezømás nqǽgo: Sip nakhasam eqeieqei-qape, ezoqa løvøte-te tekhandi꞉z, Yesú. Yaq nakémbá, Yesu iz nøme, *Mbumbukiam-gé Sip Nakhasam mbo-akhayám.

2) Flawa poponøvemav louzi matev (Festival of Unleavened Bread)

(Met 26:17)

*Pasova khøuwa kandambaqape-qa zita-te, Zu ezoqam, tigi flawa, poponøvemav ndølouzatún, pula kopo até vømū-navøemɨn. Yaq ndǿgo timbo-matavupatún, tigi atanakha-zapazapa-za, Izip manqei-te gindi-khokhoz. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, Mbumbukiam ge꞉nqovotaz, yaq ndigu gè꞉ngetøgeapám. Yaq tigi flawa kopømba mbaín, tipopoez. Yaq nakémbá, Zu ezoqam, ta khøuwa gimbo-matavupatun, ndigu flawa poponøvemav ndølouzatún.

3) Pentikos (Festival of Pentecost)

(Kel 2:1; 20:16; 1 Ko 16:8)

Até Pentikos khøuwá-ya, khøuwa kandambaqapé, Zu ezoqam-te. Pentikos, taqa manqa mokho, fiftí. Zapa ndǿgo, *Pasova khøuwa tømø-navøem, yaq khøuwa fifti-qa zita-te, Pentikos khøuwa ndǿgo tønǿndáp.

Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam Mbumbukiam ike manqat mbómanqatát. Zapa ndǿgo, ndøgo tiqá *wit qogøzat viáv. Neka ndigu até ndǿgo timbó-matavupát, Mbumbukiam tigi atanakha-zapazapa-za, Mozes mokho-te, teqa guguna manqat gezø-etoam.

Até ni Klisten ezoqam-té-a, Pentikos ndøgo, khøuwa kandambaqapé. Ta khøuwa-te ndøgo, ni ndǿgo tizimbo-matavupatún, Mbumbukiam tege Nqova Mbomambaqape, Klisten ezoqam-te ande gende-khofotav (Kel 2:1-4). Pentikos khøuwa ndǿgo tønǿndáp, Ista (Easter) khøuwa tømø-navøem, khøuwa fifti-qa zita-te.

4) Zu ezoqam-qa khøuwa kandakanda, ndøgo khoev-qasis gipuanumatun (Festival of shelters, tabernacles, or booths)

(Zion 7:2-52)

Nqanek khøuwa kandakanda, Zu ezoqam-qá khanakhanakh khøuwá. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, tiqa avøe gigiap pewat khøuwa, gèmøzø-navøemɨ́n.

Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam, khoev-qasis ndøpuanumatún. Ibu-ibus nonqó. Neka pula kopo-te, ndǿgo tíyageapét. Yaq ta khøuwa-te, ndǿgo timbó-matavupát, av tigi atanakha-zapazapa-za, viav foti, leg-av manqei-te giyageapam neka khoev eqeieqei goneav vøzø̄goam.

5) Khøuwa kandambaqape, ma Mbumbukiam-qa khoev mboqoat khøuwa gimbøe-matavupatun (Festival of the Dedication of the Temple)

(Zion 10:22)

Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam timbo-matavupatún ndǿgo, ibugukhokhof ezoqa nøme, iz Zudas Makabeus qambogoam, gigiap soqøsoqa ate qægoam, *Mbumbukiam-qa khoev-te qøugoam, gekhofoe, neka Mbumbukiam-qa khoev, nqawa teqa zenda-te vø̄ve. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam-qa khoev-te, bugukhokhof manqei vini-ak ndø-ozɨ́n, neka ekeza mbumbuk-te, iz eqawat matev vømø̄-gonemɨn. Geté Mbumbukiam-qa khoev nqawa teqa zenda-te giveem, yaq Zu ezoqam kopømbaqapé, nqawa ti-onimat, Mbumbukiam-qa iz vǿ-eqatāt.

Zu ezoqam, nqanek khøuwa kandambaqape, iz nøme, ‘Waev-qá Khøuwa Kandambaqape’ mbo-akhayám. Yaq nakémbá, khøuwa nøme, Zu ezoqam nqanek khøuwa kandambaqape gindapem, Yesu āv gene-eín nqǽgo, “Manqei-qape-qa waev, nó.” (Zion 9:5)

L

Layon (Lion)

Layon ndego, gigiap khobos-qapé. Møe-ús. Teqa avønin-te toqofaqakh, yaq segé-loutáq.

Leg-av manqei (Desert, Wilderness)

Leg-av manqei-te ndøgo, tae kandakanda mbaín neka gagayag mbaín. Ndivind mbá neka tae khasøkhasis kopokopo mba mú꞉pøét. Neka leg-av manqei-te ndøgo, ibøkha andé mbaín.

Leiab (Rahab)

Leiab ndugu, Zeliko taon-té guyagám. Ngunuk mambe sævam ndøgoám. Tuqa khoev, taon uta-qape-té qawevám. Izlael ezoqam-gi bøibøi-anim, Zeliko taon-te gizav, yaq taon megetapak, mø̀ndøyogém. Yaq ndigu gavem-qa ndøgoám. Geté Leiab, gèkhonáb, yaq ndigu vø̄khokhoz. Ngunuk tuni-matanám ndǿgo: Ndugu āv guni-unimanqatintám nqǽgo: Izlael ezoqam-ge Mbumbukiam, ndego Mbumbukiam-aním, neka teqa bazaføgakh, ekeza mbumbuk-qa bazaføgakh, ùnime꞉-løvuám. Ndego Mbumbukiam, Izlael ezoqam gezǿtøké, yaq ndigu Zeliko ezoqam vǿpitāz. Yaq Izlael ezoqam, Zeliko taon-te gizav, ndigu ngunuk Leiab, tegi evøndipakha neka namba qazan namba, zitøgeáv. Yaq ndigu kopømbaqapé, Izlael ezoqam namba tiyagat. Vaev-te ndøgo, ngunuk Leiab, Izlael ezoqam ndøndáf. Yaq ndugu mø̀ndømø-Deivid-gú-zupuka-zapa-év, yaq te mokho-te, até Yesú-a, vømø̄-tegu-zupuka-zapa-ev.

(Joshua 2 neka 6; Met 1:5; Iblu 11:31; Zems 2:25)

Livai (Levi)

*Niu Testamen mokho-te, ezoqa menás, iz Livai ndøzøgo.

1) Livai ndego, Zekop neka Leia, tige yo.

Ngenek Livai, namba-qaniap ilevén gimbogoam. Nginik evenap tuelv, vaev-te, mø̀ndømø-Izlael-ezoqam-qa-khagua-bawan-tuelv-éz. *Mozes neka *Elon, Livai-gí zi ndøgoám. Mbumbukiam Izlael ezoqam, teqa guguna manqat gezø-etoam neka manqa vøzø̄-vøovam, palai khoev timbowevem, yaq ndego Elon-za ndøveatáz, *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam tigoat. Vaev-te, Livai-gi zi, Livai ezoqam zø-akhaemám. Até nginík-a, Mbumbukiam-qá sasae ndøgoám, Mbumbukiam-gi iziz ezoqa namba, neka Izlael ezoqam, Mozes-qa guguna manqat vø̄e-zømesimam. Mbumbukiam Izlael ezoqam, *Keinan manqei gezø-etoam, ndego Livai ezoqam, manqei etopøteáv, ti꞉yagat. Geté ndego taon vinivinimba zø-etoám. 48́ ate qægoam. Ta taon ndøgo, mø̀ndø-panqavøém, Izlael manqei ate qægoam. Yaq Izlael ezoqa nøme ate gi꞉goam, ndigu ekeza manqei gi-upøgim, ndigu nginik Livai ezoqam, bèzøtøké, neka ekeza avøe gigiap vinivinimba, qaqageap nøme bezø̄-etoam. (Iblu 7:5)

2) Livai, ndego teks moni upøgim ezoqam.

Ngenek ezoqam, iz nøme qambogoam, Metiú. Khøuwa nøme, Yesu ndego paev manqat mbo-eín. Yaq ndego até gendego, vømbōpaev. Ezoqa ndégo, ta mbuk ndøgo, Metiu ndimbo-akhayam, gepeawam. Ovøyam manqat nøme, Metiu-qa yaq-te, ta mbuk-qá megeat manqat-qase mokho-té qonǿqeív. (Mak 2:14, Luk 5:27-29)

Lom (Rome)

Lom ndøgo, taon kandambaqape-qá íz. Itali manqei-té qagó. Ta khøuwa-te ndøgo, *Niu Testamen gipeaumam, gaman kawakawa-za, ndǿgo tiyagám. Até *Sizá-ya, ndego Lom ezoqam-gi kawa kandambaqape, ndøgo vø̄yagam. Nginik Lom ezoqam, bawan vinivinimba-qá manqei ndø-upøgimám, neka ezoqa vøzømbō-kawaeztam. Até Izlael manqeí-a, vø̄ndapem. Yaq ndigu ezoqam, ma nqanek manqei vinivinimba gi꞉yageapam, Lom ezoqam, teks moni bezø-etoám. Kandambá. Até Izlael manqei-té-a, Lom nakhag ezoqam neka gaman ezoqam, kandambá gigoam. (Met 8:5-13; 22:17; Zion 18:28)

Pol, ndego Keliso-ge u-anem, Zu ezoqam ndøgoám, geté ndego até Lom mo-manqei-anem vø̄goam. (Kel 16:37-39; 22:25-28)

Pol-qa pepa nøme, ndego Lom ezoqam-té genø-peawám. (Lom 1:7)

Vaev-te, Pol gimøvøinam, Lom gaman ezoqam, Lom taon-té ginøndafém. Yaq ndøgo, ndego ndimbula ezoqam ndøgoám. Geté unimanqatín, ndego ekezan, Lom taon-te gone-qa ndøgoám. (Kel 19:21; 23:11; 28:14; Filip 1:13)

Ta taon-te ndøgo, Pol pepa nøme ndøpeaumám, Klisten bawan vinivinimba-te vø̄khofotumam. Pepa Lom taon-te gepeaumam nqánek: Efesūs neka Filipaī neka Kolosī neka 2 Timoti.

Lot (Lot)

Lot ndego, Eibleem-gé eveqase-gé yó. Ndego *Sodom taon-té geyagám. Mbumbukiam Sodom neka Gomola taon gengiu, ezoqam-qa manqa-zapazapa zapaya, yaq Lot zas neka tegi nakhei mbasi menas namba, gèkhokhóz. Geté Lot-gu zas, mø̀ndø-qambún, taon-te vø̄kewag. Yaq ndugu gèmø-ngalam-év. Andé uk me꞉wuøeám. Sège-føgakh-év.

(Gen 12:5; 13:5-13; 19:1-38; Luk 17:28-32; 2 Pita 2:7)

Lou logemav matev (Fasting)

Lou logemav matev ndǿgo, lou logemav toqogoat, yaq khøuwa vøqágoāt, Mbumbukiam-te toqo-guligulimat. Geté leg-te toqo-okhoat neka khokho matev vinivinimba voqógoāt, ndøgo ambá av nqægo, lou logemav matev, av Mbumbukiam ndømbøe-poev.

Zu ezoqam, lou logemav matev, ndǿgo tigonemín, tiqa manqa-zapazapa zapaya, mutøkhop giwanimɨn, neka Mbumbukiam-qa bøi-te, nqawa eqeieqei gone-qa gigonemɨn (Neh 9:1-3). Nøme ndøgo, ndigu lou logemav matev, khøuwa kopo mba me꞉gonemɨ́n, qanaqanus atema khagus, neka nøme ndøgo, khøuwa andé møe-mbá tigoat.

Yesu teqa sasae ande ge꞉ngaz, ndego leg-av manqei-té genøwáv, lou logemav matev vømø̄go. Khøuwa fotí, ate gi꞉goam. Yaq Saitan ge꞉khamasimam, ndego tatak vitiáv (Met 4:1-2, Luk 4:1-2).

Taqa zita-te, Yesu-qa yaq-te, manqat nøme mbaín, av nqægo, ndego lou logemav matev ndøgō. Yaq ezoqa gimbo-bevupam, av nqægo, gekha zapā ndego tegi paev ezoqam namba lou logemav matev gonemav gigoam, ndego āv gezømbe-eín nqǽgo: Vaev-te ndøgo, ndigu lou logemav matev ndø̀goát, gete ndego ti namba ate te꞉goat, ndigu khanakhanakh mba ndǿgoát, neka kopømba mbaín, lou logemav matev tigoat neka mutøkhop vǿwaniapāt. (Met 9:14-15; Luk 5:33-35)

Yesu-qa khøuwa-te, Zu ezoqa nøme, lou logemav matev, Tusde-Tusde neka Tesde-Tesde ndøgoám. Geté Yesu khanakhanakh mbaín, Felisi ezoqam-qa lou logemav matev-qa yaq-te. Zapa ndǿgo, ndigu oskia, gè꞉khambuvupám. (Met 6:16-18)

Bugukhokhof Klisten ezoqam, lou logemav matev, tigonemɨ́n ndǿgo, Klisten megetapak neka nømendim ezoqam, sasae-te gi꞉-abɨn (Kel 13:2-3; 14:23), o matavap loloakh-qa o ezoqa zapaya gi꞉guligulimemɨn, o Mbumbukiam gekha matev nøme-qa yaq-te gimbøe-vi꞉memɨn (Kel 12:5; 27:1-38), o sasae ndakinak nonqo, gi꞉khakheinømemɨn.

Lou-qase, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo (Altar)

Lou-qasis ndøgo, ma Mbumbukiam-te *etoam matev gi꞉goam, kopoav ndøgo, nandí gini-khakheinumám. Geté nøme ndøgo, auli gigiap o gól gini-khakheinumám. *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam mbá, kopømba ndigu, Mbumbukiam-te etoam matev av nqægo tigoat. Ezoqa nøme-te, khafeáp. Geté ezoqa nøme kopømbaqapé, gigiap ti-upøgimat ti-te, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo.

Lou-qasis vinivinimba, Mbumbukiam-te etoam matev gone nonqo, nqánek:

1) Lou-qasis ndøgo, ma Mbumbukiam-te, søvakha gigiap go꞉løvusumam. Matev av nqægo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, ezoqam-qa manqa-zapazapa evøzam nonqo ndømatønumám. Nqovønqova taqa yaq-te, Iblu 5:1 avønin-té qonǿqeív.

2) Lou-qasis nøme, ma Mbumbukiam-te etoam matev gi꞉goam, ndøgo khasøkhasís. Ndøgo gigiap sisip mbomømboma mboqotam nonqó. Matev av nqægo, Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, Mbumbukiam-qá iz eqawat nonqo ndøgoám.

M

Magog (Magog)

Ovøyam manqat taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Gog neka Magog.

Mana (Manna)

Mana ndǿgo, lou ndøgo, *Izlael ezoqam, *leg-av manqei-te gilogam, ndøgo Mbumbukiam gezø-etoumam. Ndøgo khasøkhasís neka papaqa-papaqá. Bugug andé nanga-qasís. Ndøgo khaiya-té qando-o꞉eám. Lovølová. Yaq qanaqanus qando-nqoeɨn, Izlael ezoqam, manqei-té ginø-møvøememɨ́n. (Exo 16:14-21; Num 11:7-9, Zion 6:31, 49; Iblu 9:4; Veve 2:17)

Manqa-sisi (Magic, Sorcery)

Mbumbukiam-qa Manqat, manqa-sisi-qa yaq-te ndæmanqate, ndøgo até nqánek qane-manqaté: Bevem matev neka løvøyap matev neka wanda matev neka kha somømbem matev neka mbasønakhei manqa-sisi matev neka khofoe matev neka nqeia matev neka yakhav vøqeizam matev neka mapøisøkha upøgim matev neka gekha matev av nqægo nøme ndøgot. Nqanek matev ate ndægo, ùnime꞉-soqá, Mbumbukiam-qa bøi-te. Ndego yaq-fia, ndø̀tá, ezoqam-te ndigu, matev av nqægo ndimatanam, ndigu Mbumbukiam-te qambuzaneav tigoat. Zapa ndǿgo, gekha ezoqām ndigu, matev av nqægo ndigut, ndigu ambá av nqǣgo, Mbumbukiam-tē gonotazā, geté ndigu *Saitan neka tegi *nqova soqøsoqa-té gonotazá, ndigu Mbumbukiam-gi qaqa ezoqam ndigu. Qo matev av nqægo toqogo, yaq qo Saitan-qá bazaføgakh-té qonǿ-óq.

Gekha ezoqām ndigu, matev av nqægo gigonem, ndigu zitá giabiti-wuøém, neka āv giabiti-matøvemém nqægo, matev av nqægo, ùnime꞉-soqá, Mbumbukiam-qa bøi-te. Yaq tiqa manqa-zapazapa tivøndøzem, neka Mbumbukiam tanakh manqat timbo-einim, yaq ndego nqanek manqa-zapazapa, segembøé-navøém. Yesu até ta nonqo ndøgó-a, tenenaním.

Até nqanék-a, ùnime꞉-soqá, ezoqam-te toqo-løvøyap, av nqægo, ndigu manqa-sisi ndøgonēm. Neka nøme nqánek: Gekha ezoqām ndigu, Yesu ndi-unimanqatinat, ndigu kopømbaqapé, møe mbaín segéyagát, manqa-sisi-qa yaq-te. Zapa ndǿgo, ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam-qa bazaføgakh, ùnime꞉-løvuám, *Saitan-qa bazaføgakh.

(Lev 19:31; Deut 18:10-13; Isa 8:19; Jer 27:9; Zech 10:2; 1 Chr 10:13; Kel 8:9-25; 19:17-20; Veve 21:8; 22:15)

Manqat Mbomambaqape (Gospel, Good News)

Manqat Mbomambaqape, ndǿgo tøne-manqaté, matev ndøgo, Mbumbukiam ibugukhokhof gematønumam, neka ndakin ndematanam, neka megemege-te ndo꞉go, tematanam. Neka ndøgo Yesu-qá emanqát. Yaq nakémbá, até ta mbuk foa ndøgó-a, Metiu neka Mak neka Luk neka Zion gipeaomem, ‘gospel’ mbo-akhayám. Yesu tegi paev ezoqam, āv gezømbe-eín nqǽgo, “Manqei-qape ate nqægo, sozó-okhoát, ezoqa ewaqape, Manqat Mbomambaqape vømē-zømesim.”

(Met 4:23; 24:14; Mak 1:1, 15; 16:15; Kel 8:4; Lom 1:16)

Manqa-zapa (Sin)

Manqa-zapa toqogo, qo Mbumbukiam-qá Manqat qósanqáo. Qo ambá av nqǣgo, teqa manqat qó-ewagāt neka o-mba voqotó-ndapāt. Gekha ezoqām ndego, manqa-zapa ndego, ndego unimanqatinteáv, av nqægo, Mbumbukiam-qa keoge eqeieqei-qapē te-te. Geté ndego ekeza kawa ezoqam gone-qa ndøgó, ekeza yage-qa yaq-te. Ambá ndø̄go, Mbumbukiam tembøe-kawaevtat. Yaq ta mokho-te ndøgo, manqa-zapa matanam ndǿfakhán.

*Adam neka *Iv, Mbumbukiam-qa manqat, unimanqatinteáv. Gè-ogiím. Yaq ta mokho-te ndøgo, manqei-qape-te, manqa-zapa matanam matev ndo-oé, neka løvøte vøndō-oe (Lom 5:12). Zapa ndǿgo, manqa-zapa-qa yaq-fia, løvøté (Lom 6:23). Mbumbukiam, ndego ezoqa eqeieqei-qapé. Manqa-zapa matanam matev, kopømba mbaín, teqa avønin-te tøgoat. Yaq nakémbá, Mbumbukiam Adam neka Iv, gèngeasám, Iden manqei-te, ma teqa avønin-te gi꞉goam (Gen 3).

Manqei-qape-te nqanek, ezoqa kopo mbaín, ndego manqa-zapa-qase goneav qagoam. Yaq nakémbá, ezoqa ewaqape, manqa-zapa-ús. (Lom 3:9-20)

Ni ezoqam, nakhoa mbaín, niqa manqa-zapazapa tizi-evøzømem. Ni mìzi-soqoén. Geté nakhoa, Mbumbukiam ekezan ndømboqoá, Yesu niqa manqa-zapazapa evøzam nonqo, tae mutui-te genanim. Yaq ndakin, gekha ezoqām ndigu, Yesu tigi khandi etoam ezoqam tindafem, gékhandí꞉z. Nakhoa khandi-te, sa nqánek. Nakhoa nøme mbaín. (Lom 5:18-19; 6:23; Zion 1:12)

Masted tae nanga (Mustard seed)

Masted tae nanga ndigu, ùnime꞉-khasøkhasis-ezám. Geté toqo-zøgeakh, yaq ndigu andé kandambá segé-khouwéz. Andé taé. Nginik tae nanga-qa et, ezoqa lou-té ginø-qouzumatún, taqa mokhov, vø̄-eqeieqei-ɨn. Yesu masted tae nanga, Mbumbukiam-qá Megeat Matev me꞉khamasimám, neka ezoqam-qa unimanqatin, matev vø̄e-khamasimam.

(Met 13:31-32; 17:20; Mak 4:30-32; Luk 13:18-19; 17:6)

Megeat matev (Kingdom)

Taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Mbumbukiam-qa Megeat Matev

Mel (Myrrh)

Mel ndøgo, tae et sisip mbomambaqapé. Taqa fia kandambá. Ezoqa ekeza kha-té ginøgɨ꞉mám. Neka ezoqa genanimin, ndigu mel, aloé namba me꞉tøkuanemɨ́n, neka løvøte ezoqam-qa kha-te vō꞉gɨ꞉mɨn. Até alóe-a, tae ét. Neka ezoqa nøme, nqosøgeap giyogemɨn, mel, *wáen namba me꞉tøkuanemɨ́n, vø̄-izamɨn.

Yesu geqan, yaq nduku gevezoat ezoqam, okha ginduzav, ndigu *gol neka gigiap sisip mbomømboma, mboqotam nonqo, neka mel ndø-upatavún.

(Met 2:9-11).

Yaq Yesu tae mutui-te gitøkewem, Lom nakhag ezoqam, bugukhokhof, ambá waen mbo-etøomemɨ́n. Mél namba me꞉tøkuaném. Geté Yesu gèmbøeqasí. Neka izeáv. (Mak 15:22-24)

Yesu manqei-pakha-te gi-eoeinam, Nikodemus tae etet sisip mbomømboma ndø-upatavún. Tae etet menas tøkuát, mel neka aloe. Yaq Yesu-qa kha, tae etet sisip mbomømboma namba, ndabua papaqa vø̄e-gutøvem. (Zion 19:39-40)

Meli (Mary)

*Niu Testamen mokho-te, sakheis síks, tiqa iz Meli ndøzøgo. Ezoqa nginik:

1) Meli, Yesu-gu evo

(Met 1:16-18; 13:55; Luk 2:2-7; Zion 19:25-27; Kel 1:14)

2) Meli, Magdala vemiav-ak

Ngunuk Meli, Gelili manqei-ák. Ngunuk sævam ndúgu, ibugukhokhof nqova soqøsoqa seven gimbøigoam, Yesu gumbo-ngeasam. Taqa zita-te, ngunuk Yesu sasae-té gunømbo-tøkeám.

(Met 27:56, 61; 28:1; Mak 15:40, 47; 16:1, 9; Luk 8:2; Zion 20:1-2, 11-18)

3) Meli, Betani vemiav-ak

Ngunuk Meli, tugu zan, Matá, neka tuge anganøm-yo, Lazalés. Nginik ate gi꞉goam, Yesu-gí zifuap ndøgoám. Khøuwa nøme, Yesu Betani vemiav-te gegoam, ti namba lou gilog, Meli até gundigu, tae et sisip mbomambaqape, fia kandambaqape, ndondáp, yaq Yesu-qa zenda tokhotapak-te, sasa mo꞉qouz. (Luk 10:38-42; Zion 11:1-46; 12:1-7)

4) Meli, Zems neka Zosef, tigu evo

Ngunuk Meli, sakhei nøme namba, Yesu mbopavám, vømbō-tøkeam. Yaq Yesu genanim, neka vø̄-eoeinam, ndugu até ndøgó-a, vø̄goam.

(Met 27:56; 28:1; Mak 15:40-41, 47)

5) Meli, Zion Mak-gu evo

Klisten ezoqam, Zelusalem taon-te ndøgo, tuqá khoev-té ginø-pindumám. Pita ndimbula-te gegoam, yaq enzol ezoqam genqovotav, ndego bugukhokhof ndǿgo tenøwáv, nginik Klisten ezoqam, emanqat vøzømbē-votot.

(Kel 12:12-13)

6) Meli nømu, Lom taon-te guyagam

Ngunuk Meli, sasae kandambá gugoam, Klisten bawan ezoqam mokho-te. (Lom 16:6)

Melkizedek (Melchizedek)

Ngenek Melkizedek, *Eibleem-qá khøuwa-té geyagam. Ndego Salem taon-ak-gé kawa ezoqam ndøgoám. Vaev-te ndøgo, nqanek Salem taon, mø̀ndømø-Zelusalem-táon. Melkizedek ndego, *Mbumbukiam-gé iziz ezoqam ndøgoám. Ndego khandi miav-ak Mbumbukiam-qá iz ndø-eqatám. Khøuwa nøme, Eibleem nakhag-te gendoqavan, ndøgo kawa ezoqa foa gezøkhana, ndigu *Lot-za gi-upozo, Melkizedek gèmøqát. Yaq Melkizedek, zenda mbøevé, vømbō-guligulim. Yaq Eibleem gigiap ate ndægo, nakhag-te gendo-upøgim, gèqaqá, qaqageap vømø̄-ten, yaq qatoat kopo, Melkizedek vømbō-etoam. (Gen 14:11-20; Iblu 7:1-28)

Iblu pepa-te, āv qane-peawáp nqǽgo: Melkizedek, ndego *Mbumbukiam-gé iziz ezoqa kandambaqape ndøgoám. Teqa matev mø̀ndø-løvuám, ndigu Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, ndigu *Elon-gi zi gigoam, tiqa matev. Neka nøme ndøgo, āv qane-peawáp nqǽgo: Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape nøme, av Melkizedek ge꞉goam, Yesú. (Iblu 5:6-10; 6:20)

Mesaya (Messiah)

Mesaya, ndøgo Iblu manqát. Taqa manqa mokho nqánek, “Ezoqam ndego, oil gimbøe-qouzim.” *Ol Testamen khøuwa-te, *Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam, Zu ezoqam-gi kawakawa-za neka *Mbumbukiam-gi iziz ezoqa kandakanda, tiqa kawa-te, oil mo꞉qouzín, ndigu sasae gingazemɨn. Ndøgo khakhatáp, av nqægo, ngenek ezoqam, Mbumbukiam ekezan ndøvé, iz av te꞉ndap.

Mbumbukiam, Zu bawan-ak-te, manqa mbusa, āv genevé nqǽgo: Vaev-te, ndego tigi ezoqa kopo ndókhofotáv, kawa tezømbo-goat. Ngenek *Deivid-gé zeo ndǿgoát. Ndego gezømbó-megé neka vǿnqovotāz. Yaq Zu ezoqam, ngenek ezoqam, Mesaya mbo-akhaemám. Ngenek ezoqam, mø̀ndø-fakhán: Yesú. Geté Zu ezoqam kopoáv, ndigu Yesu, gèbi꞉nám. Ndigu matavapøteáv, av nqægo, ndego Mesayā. Yaq ndigu Mesaya-qa, zua mo꞉keogé.

(Met 2:4; 16:13-16, Mak 8:27-29; 14:61-62)

Ovøyam manqat nøme, taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Keliso

Mozes neka Mozes-qa guguna manqat (Moses and the Law of Moses)

Mozes ndego, Izlael ezoqam-gé megeat ezoqam kandambaqape ndøgoám. Ezoqam ndégo, Izlael ezoqam, Izip manqei-te gendo-itub, atema ta manqei-qa iziz-te ndøgo, taqa yaq-te Mbumbukiam manqa mbusa gezømbeve, tezø-etoam. Izlael ezoqam, leg-av manqei-te gigoam, Mbumbukiam Mozes, Sainai olol-te, guguna manqat ten mbo-etoám, guguna manqat nøme namba, Izlael ezoqam nonqo. (Exo 24:12-18)

Ta olol-te ndøgo, Mbumbukiam Mozes até ndøgó-a, tene-omát, av *Mbumbukiam-qa palai khoev ti꞉wevem neka *mboges ndøgo, ma Mbumbukiam ti namba, poev ge-unimanqatin, ti꞉khakheinømem. (Exo 25:1-8; 26:1-37; Kel 7:44-45)

Bugukhokhof mbuk faev, Baebol mokho-te nqapeawap, Mozes ndøpeawám. Ta mbuk nqánek: Genesis neka Exodus neka Leviticus neka Numbers neka Deuteronomy.

Mozes ndego, zapikia mø̀ndømbo-goám. Teqa iz *Elón. Neka sævømiu vømbōgoam. Tuqa iz Miliám.

Mozes Izip manqei-té geqán. Ta khøuwa-te ndøgo, Izlael ezoqam, Izip ezoqam-gí yaq-fia mbain sasae ezoqam ndøgoám. Andé pingim-ák. *Felo, ndego Izip-ak-ge kawa, Izlael opønakheis ndakinak qaniap, zitøge-qa ndøgoám. Geté Mozes geqan, tegi evøndipakha, gèkhonøwém. Yaq vaev-te, ava-té gunu-utøvém, kea avønin-te vø̄-ivøvem. Yaq kawa-gú yu ndø-omét. Yaq ndugu, gè-anqó, neka kopømba ande av ekeza nakhasam nde꞉go, vø̄-okef. Yaq Mozes Felo-qá khoev-té gekhouwév. (Exo 2:1-10; Kel 7:17-22; Iblu 11:23)

Mozes viav foti qamømbo-ndap, ndego Midian manqei-té genø-khokhón. Zapa ndǿgo, Izip manqei-te ndøgo, ndego teqeív ndǿgo, Izip ezoqam, Izlael ezoqam ndøfeumát. Yaq Mozes até gendego, vømbōtøke, ngenek Izip ezoqam pakhapakha vømbō-khana. (Exo 2:11-25; Kel 7:23-29)

Yaq Mozes viav foti nøme, Midian manqei-té geyagám. Ta manqei-te ndøgo, ndego sip keoge ezoqam ndøgoám. Yaq khøuwa nøme, Mbumbukiam Mozes manqat mbo-eín. Manqat, tae-qase wageap-us mokho-té genømbo-eín. Yaq Mbumbukiam Mozes nqawa Izip manqei-té genø-khofotáv. Yaq ngenek, ta manqei-te ndøgo, Izlael ezoqam-gé megeat ezoqam begó, neka ndigu Izip manqei-te ndigu, betøndō-itub. (Exo 3:1–4:17; Mak 12:26-27; Kel 7:30-35)

Yaq viav foti nøme, Izlael ezoqam, ndégo tezømbo-megé, Izip manqei vø̄-ivøvem. Mbumbukiam, Mozes mokho-te, umingiap matev kandambá gegoat, até Izip manqei-té-a neka ndaola-te ndøgo, *Ndaola Køkouk ndimbo-akhayam, neka ta viav foti ndøgo, ndigu leg-av manqei-te gigoam. Vaev-te, Izlael ezoqam, ta manqei ndøgo gikhanøzem, taqa yaq-te Mbumbukiam manqa mbusa geve, tezø-etoam, Mozes viav 120́ qamømbo-ndap. Yaq ndego olol-té genøqavíg, ta manqei vømø̄qeiv, sasa ndønanim. (Nqanek emanqat ndǿgo tøngáz: Exo 4:18; neka manqat nøme taqa yaq-te nqánek: Deut 34:1-12; Kel 7:36-45; Iblu 11:24-28)

Manqat-qasis nøme, Mozes neka teqa guguna manqat-qa yaq-te nqánek: Met 5:17; Mak 9:2-4; Luk 24:44; Lom 3:19-20; Iblu 3:1-3; Veve 15:3-4

Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam (Teachers of the Law, Scribes)

Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam, ezoqa kandakanda ndøgoám, Zu ezoqam mokho-te. Ndigu Mozes-qa guguna manqat neka Zu atanakha-zapazapa-za-qa guguna manqat, ùnime꞉-zøtéz, neka ezoqa vø̄e-zømesimam. Neka ndigu *Zu ezoqam-gí manqa ovøyam megetapak mokho-té gunu꞉goám.

Vaev-te, nginik Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam neka *Felisi ezoqam, Yesu, løvøwe-qa ndøgoám. Zapa ndǿgo, ndego tiqa manqat nøme unimanqatinteáv, ndigu Mozes-qa guguna manqat namba gi꞉tøkugimam neka ezoqa vø̄e-zømesimam.

(Met 2:4; 5:20; Mak 7:1; Luk 19:47; Zion 8:3)

N

Nandi wagøvap-us (Sulfur, Brimstone)

Nandi wagøvap-us ndǿgo, Inglis manqat-te ‘Salfa’ o ‘Brimston’ ndimbo-akhayam. ‘Brimston’ ndøgo, awenege íz. Geté ‘Salfa’ ndǿgo, av ezoqa ndakin ndimbøe-akhayam. Nginik, bugug andé nandi khasøkhasís. Geté menanqíg. Khagi, khakhavá. Manqei mokho-té gunu꞉gú. Tiwagøvem, yaq tiqa wageap-qa waev kandambá neka tiqa sisip soqaqapé. Tiqa avønin-te, mbøni fokeam, føgákh.

(Luk 17:29; Veve 9:17; 14:10; 19:20; 20:10; 21:8)

Nakeamo zenda-te (At the right hand side)

Mbumbukiam Yesu yan-te ge-eqeiu, yaq teqa nakeamo zenda-te, qonam nonqo gembo-etoam, taqa manqa mokho av nqǽgo: Baebol khøuwa-te, qo ezoqa qoqa nakeamo zenda-te toqove, qo ndego qombóvizám neka iz kandambaqape voqombō-etoám.

(Ef 1:20; Kol 3:1; Iblu 1:3, 13; 8:1; 10:12; 12:2)

Niniva (Nineveh)

Niniva, taon kandambaqape ndøgoám. Mesopotemia manqei-té qagó. Taiglis kea-té.

Mbumbukiam Niniva taon-te, tege manqa vevezam ezoqam Ziona ndøkhofotáv. Zapa ndǿgo, tiqa manqa-zapazapa, khàpumu-khouwév. Yaq Mbumbukiam ndigu ambá gengiæzoɨ́n. Geté ndigu Ziona-qa manqat giyogem, yaq mutøkhop ndøwaním, tiqa manqa-zapazapa zapaya, neka Mbumbukiam-te vø̄qambuz. Yaq Mbumbukiam nqanek Niniva taon ngi꞉wateáv, ezoqa ewaqape namba.

(Jona 1–4, Met 12:41, Luk 11:32)

Niu Testamen (New Testament)

Niu Testamen, taqa manqa mokho nqánek, “Poev matev ndakinak, Mbumbukiam ezoqa namba ge꞉-unimanqatin.” Taqa yaq-te, ovøyam manqat nøme toqonǿqeív ndǿgo: *Poev matev, Mbumbukiam ge-unimanqatintam (4).

Noa (Noah)

Noa nupøkhán mbá geyagam. Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa ewaqape, manqei-qape-te, tiqa manqa-zapazapa, khàpumu-khouwév. Yaq Mbumbukiam, gèmbo-ewéz, taqa yaq-te. Yaq ndego matavap āv genevé nqǽgo: Ezoqa ewaqape, géngiæzó. Ibøkha segé-qavigít. Yaq ezoqa gégeoním, vǿpakhaēz. Geté Noa, ndego ezoqa mbomambaqapé. Yaq Mbumbukiam āv gembøe-eín nqǽgo: Ndego khagua kandambaqape bekhakheinám. Yaq ta mokho-te ndøgo, Noa tegu sævam neka tegi nakhei angana misika neka tigi sakheis namba gékhandí꞉z. Yaq até søvakha gigiap vinivinimbá-ya, bemø̄-oz, bemø̄-khandi꞉z. Yaq Mbumbukiam qæ-qape ndokhofotáv, neka até manqei-té-a, ibøkha vøndō-fakhanam. Yaq ezoqa ewaqape, gègeoním, vø̄pakhaez. Noa-za mba ndøkhandí꞉z. Noa-qa emanqat nqánek: Genesis 6 atema 9.

(Met 24:37-39; Luk 3:36; 17:26-27; Iblu 11:7; 1 Pita 3:20; 2 Pita 2:5)

O

Ol Testamen (Old Testament)

Ol Testamen, taqa manqa mokho nqánek, “Awenege poev matev, Mbumbukiam ezoqa namba ge꞉-unimanqatin.” Taqa yaq-te, ovøyam manqat nøme toqonǿqeív ndǿgo: *Poev matev, Mbumbukiam ge-unimanqatintam (2).

Oliv (Olive)

Oliv ndigu, táe neka tae nangá. Nginik tae nanga, khandin tigoat, tiqa khagi andé esokho khagí. Yaq gikhatøkhatøezamɨn, ndigu gèkisezɨ́n, neka ndigu ndøkek-ús.

Izlael manqei-te, oliv tae qanimáv sege-fakhanɨ́n. Oliv tae kopo-te, tae nanga kopoáv tivi꞉pat. Viav kandambá tivi꞉pat.

Zu ezoqam-te, oliv ndigu, gigiap-qapé. Gikhatøkhatøezamɨn, ezoqa, nøme sègelouzɨ́n. Geté nøme ndigu, nandí gini-pesegememín, oil sasa ndøwaɨn. Yaq ta oil ndøgo, nøme lou løvutam nonqo ndøyogemɨ́n. Geté nøme lampa-té ginø-qouzamɨ́n. Andé kelesén. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, kelesen mbaín. Neka ndigu oil nøme, kha-té o nqamav-té ginøgɨ꞉mám. Andé mulømulá.

(Met 25:1-4; Kel 1:12; Veve 18:13)

Nqovønqova, oliv tae neka oliv pesegim-qa yaq-te, nqovønqova khagi-us mokho-té qanu꞉gú.

Yesu Zelusalem taon-te gegoam, ndego tegi paev ezoqam namba, ta manqei-te ndǿgo tinø-pindamɨ́n, Oliv manqei pøyat gimbo-akhaemam. Ta manqei pøyat-te ndøgo, oliv tae khae ndøgoám. Zelusalem taon avønin-té qagoám.

(Met 21:1; 24:3; 26:30; Mak 13:3; 14:26; Kel 1:12; Veve 18:13)

P

Pailøt (Pilate)

Pailøt, ndøgo ezoqam-qá íz. Ndøgo ambá av nqǣgo, plen nøzøgim ezoqam me꞉manqaté. Ta khøuwa-te ndøgo, gigiap av nqægo mbaín. Geté ndego Pailøt, Izlael manqei-te, Lom kawa ezoqam ndøgoám.

Ezoqam ndégo, manqa gevøovam, Yesu tae mutui-te gitøkewem, oskiá ndøgo, ndego teqa manqa-zapa qeiviav qagoam.

Paladais (Paradise)

Paladais, taqa manqa mokho, “Khae bugug eqeieqei-qapé.” Iden manqei mbomambaqape, ndøgo Mbumbukiam ibugukhokhof *Adam neka *Iv tiqa yage nonqo gezø-etoam, ezoqa nøme, iz nøme, Paladais manqei mbo-akhayám. Geté *Niu Testamen mokho-te, Paladais manqei, ndǿgo tøne-manqaté, ma ezoqa tizav, ndigu Yesu Keliso ndi-unimanqatinat, ndigu tipakhaez, taqa zita-te.

(Luk 23:43; 2 Ko 12:3; Veve 2:7)

Palai Khagua (Ship, Sailing boat)

Palai khagua ndøgo, andé katá. Geté palaí ginibøitám. Ta khøuwa-te ndøgo, enzin o mota mbaín. Khamøe ndøsøkuzám. Palai khagua ndøgo, táe gini-khakheinumám. Nøme ndøgo, khasøkhasís. Nøme kandakandá.

Palai khagua kandakanda, Meditelenien ndaola-té ginøbøitám. Pol-za palai khagua av nqǽgo ginø-ketabɨ́n, manqei vinivinimba-te gi-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat gi꞉zømesimam. Yaq Pol Lom taon-te gemat, ta palai khagua-te ndøgo, ezoqa andé kandambá, gu꞉guvat. Ate gi꞉goam, 276́ (Kel 27:37).

Geté Gelili kewan-te ndøgo, palai khagua khasøkhasis mbá qabøitam. Ezoqa tuelv mba kopømbá, giguvɨn, ta palai khagua-te, av nqægo.

Pasova (Passover)

Ovøyam manqat taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo:

*Khøuwa kandakanda, 1) Pasova khøuwa kandambaqape.

Pentikos (Pentecost)

Ovøyam manqat taqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo:

*Khøuwa kandakanda, 3) Pentikos

Pepa løvøyat (Scroll)

Baebol khøuwa-te neka até taqa zita-té-a, nupøkhán mbá, ezoqa pepa neka mbuk mbaín, av ndakin nqazi꞉-qeivi. Ezoqa tiqa pepa neka mbuk nøme, søvakha gigiap-gí ngusum-té gono-peaumám. Neka pepa nøme, ande peføpefá gini-khakheinumám, vø̄tøkubumam. Yaq ndǿgo tino-peaomemɨ́n. Ta gigiap-qa iz, papaelés (papyrus). Yaq nginik søvakha gigiap-gi ngusum neka papaeles, gèløvønøvemám. Ndøgo tiqá mbúk. (Veve 5 neka 6 neka 8 neka 10)

Yesu ekeza Nazalet vemiav-te, guliguli khoev-te gegoam, ndego pepa løvøyat mbuk av nqǽgo gimbo-etøomém, yaq ndego Mbumbukiam-qa Manqat vø̄geveam (Luk 4:16-21).

Poev matev, Mbumbukiam ge-unimanqatintam (Covenant)

Poev toqo-unimanqatin, ezoqa namba, ndøgo gigiap-qapé. Manqa mbusá, yaqyaq-a. Toqonqawa, qo nøfu matev qóngiú. Yaq qaqa ndǿfakhán. Baebol mokho-te, Mbumbukiam ezoqa namba, poev matev foá, ge-unimanqatintam:

1) Poev matev ndøgo, Mbumbukiam Eibleem namba, ge-unimanqatin.

Nqanek poev matev-te, Mbumbukiam *Eibleem-te, manqa mbusa, āv genevé nqǽgo: Ndego Eibleem neka tegi zi, matev mbomømboma zǿmatønumát, neka Eibleem mokho-te, ezoqa ewaqape manqei-qape-te, matev mbomømboma vøzǿ-matønumāt. (Gen 12:2-3; Kel 3:25; 7:8; Gal 3:8)

2) Poev matev ndøgo, Mbumbukiam Izlael ezoqa namba, ge-unimanqatin.

Mbumbukiam *Izlael ezoqa namba, nqanek poev ge-unimanqatin, ndego Mozes mokho-te, teqa guguna manqat ten zø-etoám, neka nømendim manqat vinivinimba vøzø̄-etoam, ndigu āv kiníyagāt, ndigu ekeza bawan ezoqam ndigu, ndigu khandi miav-ak Mbumbukiam ndimbovizap. (Exo 19:5-8)

3) Poev matev ndøgo, Mbumbukiam Deivid namba, ge-unimanqatin.

Nqanek poev matev-te, Mbumbukiam *Deivid-te, manqa mbusa āv genevé nqǽgo: Tegi zi, ezoqa kopo, kawa ezoqam oskia ndǿgoát. Nqanek manqat, mø̀ndø-unimanqatín. Zapa ndǿgo, *Deivid-ge zeo nøme, Yesú. Yaq ndego kawa ezoqam oskia ndǿgoát. (2 Sam 7:16, 28)

4) Poev matev ndakinak, Mbumbukiam ezoqa namba, ge-unimanqatin.

*Mbumbukiam-gi manqa vevezam ezoqam Zelemaya neka Ezekiel, é-møndø-manqatám, Mbumbukiam ezoqa namba, poev ndakinak ndǿ-unimanqatín. Ndøgo unimé꞉-viní, av poev matev nøme, ibugukhokhof ezoqa namba ge꞉-unimanqatintat. Ta poev matev ndakinak-te, Mbumbukiam manqa mbusa, āv genevé nqǽgo: Ndego ezoqam-qa manqa-zapazapa, segembøé-navøém. Yaq ndego ezoqa gé-enénd, tiqá mokho-té, ambá ndø̄go, ngusum-te mbā. Nqanek manqa mbusa, Mbumbukiam ibugukhokhof, Zu ezoqam-té genøvé. Yaq Yesu tae mutui-te genanim, nqanek manqa mbusa, mø̀ndø-unimanqatín. Yaq ta mokho-te, Mbumbukiam-qa manqa mbusa, ezoqa ewaqape-té qanøfakhán, gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam-te tiotabat neka *Yesu *Keliso vǿ-unimanqatintāt.

(Met 26:28; Luk 22:20; 1 Ko 11:25; Iblu 8:7-13)

Nq

Nqova Mbomambaqape (Holy Spirit)

Nqova Mbomambaqape, ndego Mbumbukiam ekezan-gé Nqová. Ndego ni mokho-té gunu꞉yagé, gekha ezoqām ndigu, Yesu ndi-unimanqatinat. Ndego ni unimanqatin manqat-té genø-ituná (Zion 16:13). Neka ndego ni guligulim-té genøni-tøkeé, neka ni zapaya, Mbumbukiam ndēmbōviām (Lom 8:26-27). Neka ndego ni Mbumbukiam-qá poev ni-ovøyám (Kel 13:2; 16:6-7), neka ni Mbumbukiam-qa Manqat manqate-te ndīnī-tø̄kēē (1 Ko 2:4-5), neka ni Klisten nøfuand tøke nonqo, etoam matev vinivinimba ndīnī-ētōām (1 Ko 12 neka 14). Neka ndego ni até niqa yage matev-té-a, ginitøkeé, ni tiziyagat, av Mbumbukiam ndømbøe-poev (Gal 5:22-23).

Yesu yan-te geqavig, ndego bugukhokhof, manqa mbusa é-møndøvé, av nqægo: Ndego tegi paev ezoqam-te, tøke ezoqam ndókhofotáv. Ngenek tøke ezoqam, Nqova Mbomambaqapé (Zion 14:26, Kel 1:5, 8; 2:1-4).

Gekha ezoqām ndigu, Mbumbukiam, Nqova Mbomambaqape-qa yaq-te timbøe-viømem, ndego segezǿ-etoám (Luk 11:13).

Nqova soqaqape (Devil)

Manqat teqa yaq-te, toqonǿqeív ndǿgo: *Saitan

Nqova soqøsoqa (Evil spirits, Demons)

Nqova soqøsoqa, *Saitan-gí nqová. Nginik ambá av nqǣgo, løvøte ezoqam-gī nqovā. Āv taoká. Ezoqa tipakhaetat, tigi nqova, nango Mbumbukiam-té ginǿ-vesezát (Eccl 12:7). Nginik ambá av nqǣgo, manqei-qape-tē ginø̄-okhoāt. Vaev-te, ndigu ezoqam, Yesu gi-unimanqatintam, te namba mé꞉yagát. Geté ndigu, gisanqawam, gøinam-té ginǿ-nqagivém.

Geté nqova soqøsoqa, viní. Nginik Saitan-gi nqova, ezoqa ngenøgim-té ginø-abumatún. Tiqa poev kandambaqape nqánek: Ezoqa gétubumát, yaq ndigu Mbumbukiam vǿsanqawēm-a, Saitan vømbópavāt. Nøme ndøgo, nqova soqa, ezoqam-té genø-tøkewɨ́n, yaq ndego ezoqam, manqa-zapazapa vinivinimba vø̄gonɨn. Neka nøme, nqova soqa, ezoqam-té genø-onɨ́n. Yaq ngenek ezoqam-qa yage, ùnime꞉-soqaín. Yesu manqei-qape-te geyagam, ndego nqova soqøsoqa kopoáv gengeasumam, ezoqam-qa mokho-te gu꞉goam. Até ndakin-a, Yesu kopømbaqapé, ezoqa tinqovotaz, ndigu nqova soqøsoqa ndizømbøigu o tiqa mokho-te ndu꞉yage.

Gekha ezoqām ndigu, Yesu ndi-unimanqatinat, ndigu kopømbaqapé, møe mbaín segéyagát, nqova soqøsoqa-qa yaq-te. Zapa ndǿgo, ni mìzi꞉nøtén, Mbumbukiam-qa bazaføgakh, ùnime꞉-løvú, *Saitan-qa bazaføgakh. Neka Yesu, Saitan mø̀ndøpitáv. Neka te namba, até ní-a, kopømbaqapé, Saitan, tegi nqova soqøsoqa namba, tizi-tømbuzutat.

(Met 4:24; 17:14-20; Mak 7:29-30; Luk 4:33-36; Zion 10:19-21; Kol 2:10; 1 Ti 4:1; Zems 2:19; 1 Zion 4:4)

S

Sabat (Sabbath)

Sabat, taqa manqa mokho, “Pusúp”.

Sabat khøuwa, Mbumbukiam ndøvé. Ndego khøuwa siks gesasaetam, manqei-qape gekhakheinam, yaq sasae qamømbo-navøem, ndego khøuwa seven-te, pusup ndøqóm. Yaq Mbumbukiam, āv gene-eín nqǽgo: Ezoqa tiqa sasae, khøuwa siks mokho-té giabenø-sasaeát. Geté khøuwa seven-te ndøgo, ndigu pusup beqøvezát, Mbumbukiam bembō-vizumemat (Gen 2:1-3).

Zu ezoqam, tiqa khøuwa, khagus ndøngazɨ́n. Siks oklók. Yaq nakémbá, até tiqa Sabat khøuwá-ya, Fraide khagus ndøngazɨ́n, yaq nøme pave ndøgo, khagus, vømø̄-navøemɨn. Khamasim, Yesu tae mutui-te gitøkewem, vø̄nanim, yaq ndigu ezoqam, gi-eoeinam, gè꞉ngetøgeapát. Zapa ndǿgo, tiqa Sabat, avønín géngáz.

Zu ezoqam, Sabat khøuwa-qa yaq-te, khafeap vinivinimbá qazøgoam. Sabat khøuwa-te, ezoqa ùnime꞉-kopømba-mbaín, sasae-qase tigoat. Yaq ndigu qaqa ndøgonemɨ́n, ezoqa nqanek khafeap ginqøonemɨn. Yaq nakémbá, ndigu até Yesú-a, qaqa mbogonemɨ́n, ndego Sabat khøuwa-te, ezoqa gekhakheinøvemɨn o tegi paev ezoqam, Sabat khøuwa nøme-te, wit nanga-qasi givingisømem, vø̄louz. Ndigu āv gini-manqatám nqǽgo: Matev av nqægo, sasáe. Yaq khafeáp, Sabat khøuwa-te toqogo.

(Met 12:1-2; 28:1; Mak 2:28; Luk 4:16; 23:56; Zion 19:31; Kel 1:12; 18:4; 1 Ko 16:2)

Sadusi ezoqam (Sadducees)

Nginik Sadusi ezoqam, iz akhayapák nømé, Zu ezoqam-qa mokho-te. Ndigu ezoqa āv gini-zømesimám nqǽgo: Ndigu Mozes-qa guguna manqat neka manqat nøme, Zu ezoqam-gi atanakha-zapazapa-za oskia gimbopavam, ùni bembøepáev. Geté tiqa unimanqatin matev, viní. Yaq ta zapaya nqanek, Sadusi ezoqam neka Felisi ezoqam, khøuwa kopoáv, manqa ndø-itumbumám. Felisi ezoqam, āv gini-unimanqatintám nqǽgo: Ezoqa tipakhaetat, ndigu nqawa ndø̀khandi꞉tát. Geté Sadusi ezoqam gimanqatam: Ezoqa tenanim, vaev sa nqánek. Khandi nøme mbaín, løvøte-qa zita-te. Neka ndigu unimanqatinteáv, av nqægo, nqova nøme ndîgū. Ndigu āv gini-manqatám nqǽgo: Mbumbukiam yakhapús, nqova, neka nqova nøme mbaín, kopømba ande av enzol ezoqam neka nqova soqøsoqa ndi꞉gu.

(Met 3:7; 16:1; 22:23; Mak 12:18; Kel 23:6-11)

Sainai (Sinai)

Sanai ndøgo, olol-qá íz. Mbumbukiam teqa guguna manqat, *Mozes ndǿgo tembo-etoám, Izlael ezoqam nonqo.

(Kel 7:38; Gal 4:24-26; Iblu 12:18-24; Veve 14:1)

Saitan (Satan, Devil)

Saitan, taqa manqa mokho, “Qaqa ezoqám.” Ndego *nqova soqøsoqa-gé megeat ezoqám. Iz nøme, ndego nqova soqaqape neka manqei-qape-gé megeat ezoqam mbo-akhayám. Ibugukhokhof, ndego Mbumbukiam-gé enzol ezoqam ndøgoám. Geté ndego Mbumbukiam-qa manqat, gèsanqáo, vø̄-Mbumbukiam-ge-qaqa-ezoqam-ev.

Saitan, ndego até ni ezoqam-gé qaqa ezoqám. Ndego ezoqa oskia tubam-qa neka khamasim-qa ndøgó, ndigu manqa-zapazapa vinivinimba betē-matanam. Neka ndego meakha manqat ate ndægo-gé evé. Neka ndego ni Klisten ezoqam, oskia niqa manqa-zapazapa-qa yaq-te manqa mate eim-qa nigú, ni bugukhokhof qazi-matønumam. Zapa ndǿgo, ndego poeveáv, ni tizi-unimanqatintat, av nqægo, Mbumbukiam niqa manqa-zapazapa, sègembøe-navøēm.

(Met 4:1; Mak 4:15; Luk 22:3; Zion 8:44; 2 Ko 2:11; 1 Pita 5:8; 1 Zion 3:8; 5:18)

Yesu løvøte-te gekhandi꞉v, ndego ezoqa neka nqova ate ndi꞉gu, āv genezømás nqǽgo: Teqa bazaføgakh ùnime꞉-løvuám, Saitan-qa bazaføgakh. Yaq vaev-te, Yesu Saitan unimé꞉-ngiú. (Iblu 2:14; Veve 20)

Samalia (Samaria)

Samalia, manqei-qá íz. Nqanek manqei, e Zudia plovins-a, e Gelili plovins, livin-qasé qanu꞉gú. Samalia ezoqam, uni Zu ezoqam-ín mbá. Zapa ndǿgo, ibugukhokhof *Bebilon ezoqam-ge kawa, Samalia manqei mø̀ndøndáp. Yaq ezoqa nøme, ma gi꞉søkhoam ndøgo, Bebilon manqei-té ginø-upøzó. Pingim-ák. Yaq ndego manqei vini-ak ndø-upøgím, Samalia manqei-te tiyagat, yaq ndigu Zu ezoqam namba, vø̄e-tøkuatam. Nginik ezoqam, khandi Mbumbukiam mbovizupám, geté até ekeza mbumbúk-a vøzø̄-vizupam. Emanqat taqa yaq-te nqánek: 2 King 24-41. Yaq nakémbá, Zu ezoqam, Samalia ezoqam, gèsanqabám. Geté Yesu até ti-té-a, kuku mbogoám.

(Luk 9:51-56; 10:30-37; 17:11-19; Zion 4:1-26, 39-42; Kel 1:8; 8:5-8; 9:31; 15:3)

Sams (Psalms)

Sams mbuk ndøgo, ouv mbúk. Ta ouv ndøgo, Mbumbukiam-qá iz eqawat nonqó. Ouv kopoáv, Sams mbuk mokho-te, *Deivid ndøqaqaemám, vø̄peaumam, neka ouv nøme ndøgo, ezoqa vinivinimba nøme, vø̄-qaqaemam.

(Luk 20:42; 24:44; Kel 2:29-35; 13:33-35, Lom 4:6-7; Ef 5:19; Kol 3:16; Iblu 1:10)

*Meli, Yesu-gu evo, Elizabet-te okha guwav, yaq Mbumbukiam-qa iz gu-eqa, tuqa manqat ndøgo, andé Sáms. (Luk 1:46-54)

Samuel (Samuel)

Samuel ndego, *Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam kandambaqape ndøgoám, neka ndego *Izlael ezoqam-ge megeat ezoqam mbomambaqape vø̄goam. Ezoqam ndégo, Izlael ezoqam-ge kawa *Deivid oil gembøe-qouz, Mbumbukiam ngenek kawa ezoqam geveatav.

Samuel-qa emanqat, *Ol Testamen mokho-te, 1 Samuel 1́ qanøngáz.

(Kel 3:24; 13:20; Iblu 11:32)

Sande (Sunday, First day of the week)

Sande ndøgo, pula-qá bugukhokhof khøuwá. Yesu genanim, manqei-pakha-te vø̄goam, yaq ndego Sande qanaqanus ndøkhandí꞉v (Met 28:1, Mak 16:2, 9; Luk 24:1; Zion 20:1). Yaq nakémbá, Klisten ezoqam, Sande khøuwa, Evezøza-qá khøuwa mbo-akhaemám (Veve 1:10).

Yesu løvøte-te gekhandi꞉v, ndego tegi paev ezoqam, ma gi꞉pindam, bugukhokhof, Sande khagus zøfakhán, neka pula kopo-qa zita-te, Sande khøuwa nøme, nqawa vøzø̄fakhan (Zion 20:19-22, 26).

Vaev-te, Klisten ezoqa nøme, Sande khøuwa ndøpindumám

(Kel 20:7, 1 Ko 16:2).

Yesu Zion-te, manqat geveaz neka umingiap vinivinimba ge꞉-omat, ta matev ndøgo, Sande khøuwa-té qanøfakhán. Evezøza-qá khøuwa-té (Veve 1:10).

Klisten ezoqam, Sabat khøuwa-te o Sande khøuwa-te tiguligulimat, taqa yaq-te, Pol āv gene-peawám nqǽgo: Qo matev ùnime꞉gó, av ndoqote-unimanqatinat (Lom 14:5), neka ni bizi-ponqòmba᷄p, unimanqatin matev vinivinimba-qa yaq-te (Lom 14:1).

Sæla (Sarah)

Sæla ndugu, *Eibleem-gú zás. Ngunuk sog ndøgoám. Nupøkhán mbá. Geté gumu-ngæpuka-ev, ndugu nakhasam me꞉-ová, anganeám, *Aezek vø̄qan.

(Lom 4:19; 9:9; Iblu 11:11; 1 Pita 3:6)

Silva (Silver)

Silva ndøgo, *auli gigiáp. Momotap-ús. Taqa fia andé kandambá. Geté *gol-qa fia, gò꞉megeát.

Sip (Sheep)

Sip ndugu, søvakha gigiap nanák. Gagayag ndølogatún. Baebol khøuwa-te ndøgo, sip ndigu, gigiap-qapé, Zu ezoqam-te. Sip su ndøgo, ndabua me꞉khakheinumám, neka sip-qa tete vø̄-izumam, neka sip-kha vø̄logam.

Sip ndigu, *sip keoge ezoqam bezøgó. Mbain tøgoat, ndigu gésoqoéz.

Khøuwa kopoáv, Zu ezoqam, Mbumbukiam-te, sip nakheis ndølovusumám (Mak 14:12). Taqa yaq-te, ovøyam manqat nøme toqonǿqeív ndǿgo, *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam neka *Mbumbukiam-ge Sip Nakhasam, ta manqat-qa mokho-te.

Baebol, āv qane-eín nqǽgo: Ni ezoqam, andé síp, neka Yesu, nigí sip keoge ezoqám. (Met 9:36; Zion 10:1-16)

Sip keoge ezoqam (Shepherd)

Sip keoge ezoqam, sip zøkewagatún. Nginik, sip, manqei eqeieqei-té ginø-itubatún, ma gagayag kopoav tøgoat, tiqa loge nonqo. Sip keoge ezoqam ndigu, tigi sip, ùni møndæ-zøtezɨ́n, neka iziz vøzø̄-akhaematun. Neka sip ndigu, tigi keoge ezoqam-qa manqa wag, vø̄ezøtezɨn. Nginik sip keoge ezoqam, uta ndønqagimatún. (Nqovønqova taqa yaq-te, Zion 10:6 avønin-té qonǿqeív.) Neka lova, ndigu sip ndǿgo tunu꞉-møvabɨ́n. Yaq mboqog-té ginø-buvɨ́n, tigi sip vøzømbø̄-khazɨn. Soqaín ndøgo, matev soqøsoqa tøzøfakhan. Ndigu ta uta-te o sip-qa khoev-te, mboqog-té ginø-onimatún. Geté aqona ezoqam, uta-té genø-qavigín, sip vø̄-aqonøvemin. Ni ezoqam, andé sip, neka Yesu, nigí sip keoge ezoqám. (Met 9:36; 12:11-12; 18:12; Luk 2:8; Zion 10:1-16, 25-27)

Pol, ndego Keliso-ge u-anem, āv gene-eín nqǽgo: Klisten bawan megetapak, ndigu andé sip keoge ezoqam eqeieqei betegó. Neka ndigu Mbumbukiam-gi bawan ezoqam, mbomambá sa bezø-keogé, ndego ekeza kouk ge꞉wi (Kel 20:28).

Sip nakhasam (Lamb)

Zu ezoqam, tiqa manqa-zapazapa evøzam nonqo, Mbumbukiam-te sip nakheis ndøløvusumám. Nqanek matev, *Mbumbukiam-gí iziz ezoqam ndømatønumám. Taqa yaq-te, manqat nøme toqonǿqeív ndǿgo: *Mbumbukiam-ge Sip Nakhasam neka *Søvakha gigiap løvusam matev.

Manqat Qandoveveam mokho-te, Zion Sip Nakhasam nde꞉manqate, ndego Yesu me꞉manqaté. (Veve 5:6-14; 6:1; 7:9)

Siza (Ceasar)

Siza ndøgo, *Lom kawa ezoqam kandambaqape-qá íz, ezoqa gimbo-akhaemam. Yesu-qa khøuwa-te, Lom ezoqam, manqei vinivinimbá gi-upøgimam. Até *Izlael manqeí-a, vø̄ndap. Yaq ta mokho-te ndøgo, ngenek Siza, até Izlael ezoqam-gé kawa ezoqam kandambaqape ndøgoám. (Met 22:15-21, Kel 17:7; 25:8-12; Filip 4:22)

*Niu Testamen mokho-te, ezoqa vinivinimbá, iz Siza gindapem, gikawawat. Nøme Siza Ogastés (Luk 2:1), neka nøme Siza Taibiliés (Luk 3:1), neka nøme Siza Klodiés (Kel 11:28; 18:2)

Ezoqa nøme, nginik Siza, andé mbumbuk me꞉zæbám.

Sodom neka Gomola (Sodom and Gomorrah)

Sodom neka Gomola, taon menas-qá izíz. Mbumbukiam nqanek taon menas, gèngiú, ezoqa ewaqape namba. Zapa ndǿgo, nginik taon-ak, tiqa manqa-zapazapa, khàpumu-khouwév. Gøinam neka *nandi tatas wagøvap-us ndø-o꞉áz. Andé qæ me me꞉lanqá, ezoqa ewaqape vø̄ngiæzo. *Lot-za mba ndøkhokhóz, ndigu Sodom taon-te giyagam.

(Gen 18:1–19:29; Met 10:15; 11:23-24; Luk 17:29; Lom 9:29; 2 Pita 2:6; Zud 1:7; Veve 11:8)

Solomon (Solomon)

Solomon ndego, Deivid-gé yó, ndego Izlael ezoqam-ge kawa, tegu sævam nømu namba, tuqa iz Batseba. Deivid genanim, yaq kawa iz, Solomon ndøndáp.

Khøuwa nøme, Solomon, Mbumbukiam mbofakhán. Venanqei-tam-té. Yaq Mbumbukiam, āv gembøebeváp nqǽgo: Qo gekha gigiap o matev qápoev, tøtaqa-etoam? Yaq Solomon Mbumbukiam matavap loloakh-qa mboviám. Yaq ndego kopømba ndǿgoát. Izlael ezoqam eqeieqei zømbó-megetát. Yaq Mbumbukiam Solomon matavap loloakh kandambá gembo-etoam. Teqa matavap loloakh, kawakawa-za ate ndi꞉gu-qa matavap loloakh, mø̀ndø-løvuám. Neka Mbumbukiam Solomon até gigiap kopoav vømbō-etoam. Yaq Solomon, gigiap kandamba tantáv, qambogoam.

Bugukhokhof *Mbumbukiam-qa khoev eqeieqei, manqat, Solomon ndøvøovám, tiwevem. Ta khoev ndøgo, qanimav tantáv. Ibugukhokhof, Mbumbukiam-qa khoev, palai khoev mba ndøgoám, ma Izlael ezoqam, Mbumbukiam-qa iz gi-eqatam. (Taqa yaq-te, ovøyam manqat toqonǿqeív ndǿgo: *Mbumbukiam-qa palai khoev.)

Geté matev nøme, Solomon gematanam, soqaín. Ndego manqei vini-ak sakheis ndøzøkɨ́m. Kopoav-qapé. Yaq ndigu ekeza mbumbuk vinivinimba-té ginø-ituím, yaq Solomon até nginik mbumbúk-a, iz vøzø̄-eqatam, neka lou-qasis løvønam, ti-te etoam matev gone nonqo, manqat vø̄vøovam.

Solomon até mbuk ndøpeaumám. Ta mbuk ndøgo, *Ol Testamen mokho-té qanu꞉gú. Mbuk nqánek: Ecclesiastēs, neka manqat vinivinimba, Proverbs mbuk-te ndøugu, neka Song of Sōngs neka Sams menas.

(Met 1:6-7; 6:29; 12:42; Luk 11:31; 12:27; Kel 7:47)

Søvakha gigiap løvusam matev Mbumbukiam-te (Sacrifice)

Zu ezoqam, Mbumbukiam-te søvakha gigiap, tini-løvøsumám ndǿgo: Nøme ndøgo, ike manqat nonqó, Mbumbukiam-te, neka nøme, ekeza manqa-zapazapa zapayá. Søvakha gigiap Mbumbukiam-te, *Mbumbukiam-gi iziz ezoqam mba ndøløvusumám, ezoqam-qa iz-te. Ezoqa nøme-te, matev av nqægo, khafeap ndøgoám (Luk 2:24).

Yesu-qa khøuwa-te, Zu ezoqam, søvakha gigiap løvusam matev av nqægo, *Mbumbukiam-qá khoev-té ginøgoám, Zelusalem taon-te ndøgo. Geté ndakin, kopømba mbaín, av ti꞉matønumat ndægo, zapa ndǿgo: Ndakin Mbumbukiam-qa khoev mbaín, Zelusalem taon-te. Lom ezoqam ndøngi꞉nám.

Yesu søvakha gigiap løvusam matev-qa yaq-te Mbumbukiam-te, āv gene-eín nqǽgo: Gigiap-qape Mbumbukiam-qa bøi-te, tanakh matév neka kuku matév neka teqa manqat o-mba ndape matév, ambá ndø̄go, ezoqa søvakha gigiap timbo-løvusumat. (Met 9:13; 12:7; Mak 12:33)

Yesu ekeza kha, ande søvakha gigiap løvusam matev, Mbumbukiam-te gembo-etoam, yaq ni ndakin søvakha gigiap løvusam matev binìgu᷄, niqa manqa-zapazapa zapaya. Kopømbaqapé, mbain tøgoat. Zapa ndǿgo, Yesu niqa manqa-zapazapa, é-møndø-evøzám. (Iblu 10:18, Ef 5:2)

Pol, ndego Keliso-ge u-anem, āv gene-eín nqǽgo: Av Mbumbukiam-gi iziz ezoqam, søvakha gigiap gi꞉løvusumam te-te, ni nikeza kha neka yage, Mbumbukiam āv tabizimbøe-etøomém (Lom 12:1)

Søvakha ngusum, waen nonqo (Wine skin)

Taqa yaq-te, ovøyam manqat, toqonǿqeív ndǿgo: *Waen

T

Tae etet sisip mbomømboma, mboqotam nonqo (Incense)

Tae etet av nqægo toqo-mboqotam, taqa sisip andé fimakh-ús. Gigiap av nqægo nøme, tae-anim-qá etét gini-khakheinumatún, neka nøme, esokho o lu vø̄e-khakheinumatun. *Mbumbukiam-qa khoev-te, tae etet av nqægo, *lou-qase-té ginø-mboqotumám, ma Mbumbukiam-te *etoam matev gi꞉goam. Ta lou-qase ndøgo, gol khakheitáp.

Viav kopo-te, khøuwa kopo, *Mbumbukiam-ge iziz ezoqa kandambaqape, kouwat uni khafeap-qape-in mokho-té genø-onɨ́n. Ndego søvakha gigiap-qá kouk ndøndapɨ́n neka tae etet mboqotam nonqo vø̄ndapɨn.

Zu ezoqam, Mbumbukiam-te, tae etet sisip mbomømboma mboqotam matev, teqa iz eqawat nonqo neka ike manqat gone nonqo ndøgoám.

(Met 2:11; Luk 1:9-11; Ef 5:2; Veve 8:3-4; 18:13)

Tae mutui (Cross)

Lom gaman ezoqam, pepen ezoqam, tiqa løvøte etoam nonqo, tae mutui-té ginø-potosamɨ́n. Ndøgo ùnime꞉-soqá, av toqote-naqanim. Neka ezoqa, tae mutui-te giføløbamɨn, ndigu mivi kandambá gindapemɨn. Ezoqa tae mutui-te tøkebam matev, Lom ezoqam, taon bavokhó ginø-gonemɨ́n.

Yesu tae mutui-te genanim, nqosøgeap kandambaqape vø̄ndap-a, mivi kandambaqape vø̄ndap, ndego ni me꞉gó. Ndego ni nqawa Mbumbukiam-te ituna-qa ndøgoám. Soqaín ndøgo, ezoqa ewaqape tisoqoez.

Yesu tae mutui-qa yaq-te, āv gene-eín nqǽgo: Gekha ezoqām ndego, te-te paev-qa ndego, ndego ekeza tae mutui be-eqá, bembōpaev. Nqanek manqat, yaya etæ manqát. Taqa manqa mokho nqánek: Gekha ezoqām ndego, te-te paev-qa ndego, ndego ekeza poev matev, zitá geabetewuá, neka Mbumbukiam-qa poev matev bembōpaev. Yesu matev, āv tenegó. Até ndøgó-a, tae mutui-te gitøkewem. (Luk 9:23; Met 16:24; Mak 8:34; Filip 2:5-8)

Teks moni upøgim ezoqam (Tax collector)

Teks moni upøgim ezoqam, Izlael manqei-te ndøgo, Zu ezoqam ndøgoám. Geté ndigu Lom gaman-qa ndøsasaetám. Ta khøuwa-te ndøgo, Zu ezoqam, teks moni kopoáv gi-abumam, Lom ezoqam-te, ndigu gizømbo-kawaeztam. Teks moni upøgim ezoqam, ndigu nginik moni, Lom ezoqam nonqo ndø-upøgimám. Ndigu taon mboqog avønin-te, khoev-qasis zøgoám. Yaq gekha ezoqām ndigu, taon-te gi-ozɨn, ndigu moni be-abám. Ezoqa nginik teks moni upøgim ezoqam, gèsanqabám. Zapa ndǿgo, ndigu Lom ezoqam-qá sasae ndøgoám, neka khøuwa kopoáv, ndigu ezoqam-te, moni khàpumu-upøgimám, ambá sa nqānek, av teks moni upøgim eqeieqei ndægo.

Neka nøme nqánek: Nginik teks moni upøgim ezoqam, oskia *bawan vini-ák namba me꞉khokhombupám. Yaq ezoqa ndigu ta zapaya ndøgo, khavim-us me꞉zæbám, Mbumbukiam-qa bøi-te, neka ezoqa soqøsoqa manqa-zapazapa-us vø̄ezæbam. Geté teks moni upøgim ezoqa nøme, Mbumbukiam-té ginøqambúz, ambá av nqǣgo, av *Felisi ezoqa nøme ndi꞉gu, ndigu gimatavupam av nqægo, tiqa yage eqeieqeī, neka kopømbaqapē, Mbumbukiam-te qambuzaneav tigoat.

(Met 9:9-11; Mak 2:15-16; Luk 18:10-13)

W

Waen (Wine)

Waen ndøgo, waen tae nanga ét. Baebol khøuwa-te ndøgo, waen āv gini-khakheinumám nqǽgo: Waen tae nanga, gleips (Grapes) ndimbo-akhayam, gèpesegimemɨ́n. Yaq et ndøgo, qawaɨn, bugukhokhof ganda pot-té ginø-ziøvememɨ́n. Yaq sège-ivøvemɨ́n. Yaq et ndøgo, sège-qambuín, vømø̄-waen-ɨn. Yaq vaev-te nqanek waen, søvakha ngusum-té ginø-ziøvememɨ́n. Zapa ndǿgo, ta khøuwa-te ndøgo, botol mbaín. Geté nginik søvakha ngusum, ndakinak begó. Zapa ndǿgo, awenege ngusum-te toqoziav, yaq waen tøpopon, ndigu gékeqáz. Yaq waen vǿqouvøēm-a, søvakha ngusum vǿsoqoēz (Met 9:17, Mak 2:22).

Søvakha ngusum-qa nqovønqova, Metiu 9:17 avønin-té qonǿqeív.

Izlael manqei-te, waen khae kopoáv. Gleips gikhatøkhatøezamɨn, yaq nøme, ezoqa khandin ndølouzatún. Nøme ndigu, khøuwa tatas-té ginø-abamɨ́n, vø̄papevemɨn. Yaq vaev-te, āv tini-louzatún. Neka nøme ndigu, waen me꞉khakheinumatún.

Ezoqa waen, khøuwa kandakanda-té ginø-izumám. Khamasim, *Pasova khøuwa-tē o sakhei etoam lou loge-tē. Neka khøuwa nøme, ndigu waen, ibøkhá namba me꞉nokhogimám, tiqa lou namba, vø̄e-izumam

(Met 21:33; Mak 14:25; Zion 2:1-10; 15:1-8; 1 Ko 11:25; 1 Tim 5:23).

Neka Yesu-qa khøuwa-te, ezoqa waen nøme, *oliv oíl namba me꞉nokhogimám, neka nqamav-te vø̄qouzamɨn. Ndøgo tiqá nqamav mulømulá (Luk 10:34).

Baebol mokho-te, manqat mbaín, av nqægo, khafeāp, waen toqo-iz. Geté soqain ndǿgo, khape toqote-iz, yaq kawa taqa-okɨ. Yaq nakémbá, waen o bia o gekha ibøkha føgakh av nqægo, izumav toqogoat, qanimáv.

(Lom 14:21; Ef 5:18; 1 Tim 3:8; Tait 2:3)

Nqovønqova, waen khae neka gleips-qa yaq-te, nqovønqova khagi-us mokho-té qanu꞉gú.

Wit neka Bali (Wheat and Barley, Grain)

Wit neka Bali, loge gigiáp. Bugug andé eketóp. Zu ezoqam, gèzøgeakhæmatún. Yaq giqatazɨn, gumu-papevømɨn, ndigu gèqogazɨ́n, sasa ndøløvønøvemɨn. Yaq gètititazɨ́n, sasa ndø-evememɨ́n, wit nanga, nandi pot kandakanda-te sasa ndønqeisamɨn. Yaq vaev-te, nandí gini-mivitøzemɨ́n, vømø̄-flawaezɨn. Yaq ndøgo tiqá lóu.

Wit neka Bali, tiqa bugug neka mokhov elavøqase vinivinimbá. Wit ndigu, tiqa fia andé kandambá. Geté bali-qa fia andé khapémbá. Bali nøme, ezoqa *hos neka søvakha gigiap nanak me꞉zøkefemám.

Nqovønqova, wit neka bali-qa yaq-te, nqovønqova khagi-us mokho-té qanu꞉gú.

Y

Yaq-fia mbain sasae ezoqam (Slave)

Baebol khøuwa-te ndøgo, ezoqa nøme, yaq-fia mbain sasae ezoqam ndøgoám. Nøme, ndigu pingim-ák. Nakhag-té gi-upøgimám. Neka nøme ndigu, gigiap-av ezoqám, ndigu kopømba mbain qagoam, yaq-fia tigunem. Yaq ndigu ezoqa nøme-te, ekeza nakheis o ekeza kha ndøwiám, vø̄-tegi-yaq-fia-mbain-sasae-ezoqam-ezɨn neka ti namba vømø̄yagɨn. Nginik yaq-fia mbain sasae ezoqam, tigi kawakawa-za-qa manqat, o-mba bezømbøe-ndapé. Ndigu kopømba mbaín, matev timatønumat, av ekezan qazømbe-pøovam. Ndigu khokho ezoqám. Iz mbaín, neka gisasaetam, yaq-fia mbaín. Ezoqa nøme ndigu, tigi kawakawa-za, ezoqa eqeieqei gigoam, tiqa yage andé kopømbá, geté ezoqa nøme-qa yage, ùnime꞉-føgákh.

Yesu (Jesus)

Yesu, taqa manqa mokho nqánek, “Mbumbukiam, khandi etoam ezoqám.” Yesu-qa iz, Iblu manqat-te, Zosua mbo-akhaemám. Geté Glik manqat-te ndøgo, Yesú. Até ezoqa nømé-a, iz Yesu vøzø̄goam.

Mbumbukiam-ge Yo, manqei-qape-te gefakhan, nakhasa nqonqonam geqan, iz Yesu mbo-akhaém, ate av-té, *enzol ezoqam, tegu evo Meli gumbøe-ein (Luk 1:31; 2:21).

Yesu-ge unimanqatin eve, Mbumbukiám. Geté ezoqa kopoáv, āv gini-matavupám nqǽgo: Yesu-ge eve, Zoséf, ndego Meli-ge zivis (Luk 3:23, Mak 6:3).

Yesu, ndego yo-khøuwá. Teqa zita-te, Meli nakheis nøme, mø̀ndømbo-fakház. Yesu-gí emekheís. Angana-qa iziz nqánek: *Zems neka *Zosef neka Saemon neka *Zudas. (Ngenek Zudas ambá ndego, Yesu sa gemboqambun.) Yesu até sænakheís-a, vømbōgoam. Geté tiqa iziz, Baebol mokho-te peawapøteáv (Mak 6:3).

Yesu ndego, Deivid ndomanazám (Met 1:1).

Vaev-te, Yesu, iz nøme *Keliso neka *Mesaya mbo-akhaém. Zapa ndǿgo, ezoqa ndégo, teqa yaq-te, Mbumbukiam nupøkhan mba, manqa mbusa geve, tendo-khofotav.

Yesu-gi paev ezoqam (Disciples, Followers)

Yesu-gi paev ezoqam ndígu, Yesu gimbopavam, ndego nqanek manqei-qape-te geyagam. Ndigu paev ezoqam tuelv, Yesu ibugukhokhof gevevesam, timbo-paevem, ndigu iz nøme, Keliso-gí u-anim zø-akhaemám. Geté paev ezoqa nøme, mø̀ndømbo-goám. Ezoqa andé kandambá. Yaq Yesu yan-te ge-eqan, taqa zita-te, até ezoqa ewaqapé-a, Yesu gi-unimanqatintam, iz Yesu-gí paev ezoqam zø-akhaemám. Yaq ndakin, até ní-a, ni Klisten ezoqam, ni Yesu-gí paev ezoqám.

(Met 8:23; 10:1-4; Mak 3:13-19; Luk 6:12-16; Kel 6:7)

Z

Zayon (Zion)

Zayon ndøgo, manqei pøyat-qá íz. Zelusalem taon-té qagó. Ibugukhokhof, Zayon Zebusait ezoqam-qá manqei ndøgoám. Yaq vaev, Deivid ndøndáp, tegi ezoqam namba. Nakhag-té ginøndapém. Yaq taqa zita-te, nqanek manqei, iz nøme, Deivid-qá taon mbo-akhaemám (2 Sam 5:6-10). Deivid genanim, yaq tege yo Solomon kawa ezoqam-qa iziz gendap, *Mbumbukiam-qa khoev, teqa manqa vøovam-te, Zayon manqei pøyat avønin-té ginøwevém. Yaq ta zapaya ndøgo, ezoqa até Mbumbukiam-qá khoev-qá manqeí-a, Zayon mbo-akhaemám.

Manqat nøme, Zayon manqei ndæmanqate, Zelusalem taon ate ndægo me꞉manqaté (Met 21:5; Zion 12:15; Lom 9:33; 11:26; 1 Pita 2:6).

Neka manqat nøme, Zayon-qa yaq-te, Zelusalem ndakinak me꞉manqaté, yan-te nqo꞉go. Ndøgo Mbumbukiam-qá manqeí (Iblu 12:22; Veve 14:1).

Zekop (Jacob)

Zekop ndego, *Aezek neka Lebeka, tigé yó. Tege atanakha, Eibleem ndøgoám. Baebol mokho-te, manqat kopoáv, āv qane-manqaté nqǽgo: Mbumbukiam, ndego Eibleem neka Aezek neka Zekop, tigí Mbumbukiám (Exo 3:6; Met 22:32; Mak 12:26; Luk 20:37; Kel 7:32).

Zekop-ge zapikia, *Isáo. Nginik ezoqa menas, qaqangeáp. Zu ezoqam-qa matev, āv qanegoám nqǽgo: Eve løvøte avønin-te gemø-itanɨn, ndego yo-khøuwa-te, zenda mo꞉-awamɨ́n, vømbō-guligulimin. Yaq Mbumbukiam, ngenek yo-khøuwa, matev mbomømboma bembō-matanam. Zekop Eve-qa guliguli manqat neka ta matev mbomømboma, ta guliguli manqat mokho-te ndøndo-fakhate, upøgim-qa oskia ndøgoám. Yaq khøuwa nøme, Isao søvakha fouzu-te gendoqavan, ifin qambovin, yaq Zekop lou-qa gemboviam, ngenek āv gembøe-eín nqǽgo, “No lou naqanøká nøtaqá-etoamák. Geté qo yo-khøuwa iz, vø̀nømbøkhæ-etoám, tat-qa guliguli matev tændap.” Yaq Isao sègembo-etoám, yaq Zekop lou vømbō-etoam. Yaq vaev-te, Zekop tege eve, gètubám, teqa guliguli manqat vø̄ndap, ndego Isao etoam-qa gegoam

(Gen 25:19-34; 27:1-40; Lom 9:10-13; Iblu 11:20).

Zekop sakhei menás, gezøkɨm. Tiqa iziz, Leiá neka Laisól. Taqa zita-te, ndego até tigi tøke ezoqa menás-a, vø̄zøkɨm. Zekop ndego, nakhei angana tuélv gimbogoam. Tiqa iziz nqánek: Lubēn neka Simeōn neka Livaī neka Zudā neka Dēn neka Naftalī neka Gād neka Asā neka Isakā neka Zebulōn neka Zosēf neka Benzamin. Nginik ezoqam, Izlael khagua bawan-ak-gi atanakha-zapazapa-zá. Mbumbukiam, Zekop-qa iz, vaev-te, *Izlael mbo-akhá, yaq ndego vømø̄-Izlael-ezoqam-gi-atanakha-zapa-ev (Met 1:2; Luk 1:33).

Sika vemiav-te ndøgo, ibøkha ozu mø̀ndøgoám. Ndøgo Zekop-qá ibøkha ozu mbo-akhaemám. Zapa ndǿgo, Zekop-za ndø-ozém. Yesu-qa khøuwa-te ndøgo, ta ibøkha ozu zua ndøgoám (Zion 4:5-6, 12). Até ndakín-a, zua ndøgó.

Zelemaya (Jeremiah)

Zelemaya ndego, *Ol Testamen khøuwa-té geyagám. Ndego *Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam kandambaqape ndøgoám. Zelusalem taon-té geyagám. Ta khøuwa-te ndøgo, Izlael ezoqam-gi kawakawa-za, tiqa matev soqaín. Neka ezoqa manqa-zapazapa ndøgoám. Yaq Zelemaya nginik é-møndøzø-manqatám, av nqægo: *Bebilon ezoqam ndǿzáv, yaq tigi nakhag ezoqam, Izlael ezoqam, pingim-ak ndǿ-upozó, tiqa manqa-zapazapa matanam zapaya. Yaq Izlael-ak, Bebilon manqei-té gíyagát. Viav 70́, ndøgo tiyagat. Zelemaya até geyagám, Bebilon ezoqam-ge kawa vøndōwav, tegi nakhag ezoqa namba, Zelusalem taon vø̄ngi꞉nam-a, Izlael ezoqam, pingim-ak vø̄-upozo. Geté Zelemaya ekezan, Bebilon manqei-te ndafeáv. Ndego Zelusalem taon-te, até gegoám, ezoqa kopokopo nøme namba, ndigu manqei keoge nonqo gizuvaz. Geté vaev-te, nginik ezoqam, Zelemaya *Izip manqei-té ginø-ituím, oskiá ndøgo, ndego poeveav qagoam. Yaq gemø-lawaqape-ev, ndego ta manqei-te ndǿgo tenaním.

Zelemaya ndégo, ta *Ol Testamen mbuk gepeawam, Zelemaya (Jeremiah) ndimbo-akhayam. (Met 2:17; 16:14; 27:9)

Zelot (Zealot)

Yesu-qa khøuwa-te, Zu ezoqa nøme, Izlael manqei-te, Lom ezoqam ngeasam-qa ndøgoám, ndigu gizømbo-kawaeztam. Nakhag-ús. Yaq nginik ezoqam, Zelot ezoqam zø-akhaemám. Yesu-ge paev ezoqa nøme, ndego ibugukhokhof Zelot ezoqam ndøgoám. (Met 10:4; Mak 3:18; Luk 6:14-16)

Zems (James)

*Niu Testamen mokho-te, ezoqa vinivinimbá, iz Zems ndøzøgo. Ezoqa nginik:

1) Zems, ndego Yesu-ge eveqase

Ibugukhokhof, Yesu-gi emekheis unimanqatinteáv av nqægo, Yesu, Mbumbukiam ndokhofotāv (Zion 7:5). Geté vaev-te, até ndigú-a, ti mokho-té gunu꞉goám, Yesu gi-unimanqatintam (Kel 1:14). Ngenek Zems, Zelusalem Klisten bawan ezoqam-gé megeat ezoqam ndøgoám (Kel 12:17; 15:13; 21:18; Gal 1:19; 2:9, 12). Ngenek ta pepa ndǿgo tepeawám, Zems ndimbo-akhayam.

2) Zems, ndego Zebedi-ge yo

Ngenek Zems, tege namba qawan, Zión (*Zion 2). Yesu-gi paev ezoqa tuelv nøme ndégo. (Met 4:21; 10:2; 17:1; 26:37; Mak 3:17; Luk 6:14; 8:51; Kel 1:13)

3) Zems, ndego Alfius-ge yo

Até ngenék-a, Yesu-gi paev ezoqa tuelv nøme vøgoam.

(Met 10:3, Mak 3:18; Luk 6:15, Kel 1:13)

4) Zems, ndego Zudas-ge eve

Ngenek Zems, Zudas-gé evé, ngenek Yesu-ge paev ezoqa tuelv nøme gegoam. Ngenek Zudas, ezoqa viní, ambá ndego, Yesu sa gemboqambun. (Luk 6:16; Kel 1:13)

Zesi (Jesse)

Zesi ndego, Deivid-gé evé, ndego Izlael kawa ezoqam kandambaqape. Neka Zesi, Yesu-gé atanakha-zapá.

(Met 1:5-6; Luk 3:32; Kel 13:22; Lom 15:12)

Zion (John)

*Niu Testamen mokho-te, ezoqa vinivinimbá, iz Zion ndøzøgo. Ezoqa nginik:

1) Zion, ndego ezoqa ibøkha iz gezø-etoumam (John the Baptist)

Ngenek Zion, Zekalaya neka Elizabet, tigé yó. Mbumbukiam tene-khofotáv ndǿgo: Ndego *Mesaya-qá nakhoa ndǿkhakheinám. Ndego ezoqa, āv gezømbe-manqatám nqǽgo: Ndigu Mbumbukiam-té giabenø-qambúz, neka *ibøkha iz bēndapem. Ndøgo tiqá khakhatáp, av nqægo, ndigu unimanqatín møndø-qambúz.

(Met 3:1-2; 11:2-18; 14:1-12; Luk 1:13-17, 57-63; 7:24-30; Zion 1:6-40; Kel 1:5; 13:24-25)

2) Zion, ndego Keliso-ge u-anem (John the Apostle)

Ngenek Zion, Zebedi-gé yó. Tege namba qawan, Zéms (*Zems 2). Até ngenék-a, Yesu-gé paev ezoqam ndøgoám. Zion ndégo, ta Baebol mbuk gepeawam, Zion ndimbo-akhayam, neka ta pepa misika ndøgo, 1 Zion neka 2 Zion neka 3 Zion ndimbo-akhayam. Neka ndego até Manqat Qandoveveám-a, vø̄peawam. Ovøyam manqat nøme, ngenek Zion-qa yaq-te, nqanek mbuk vinivinimba-qa megeat manqat-qasis-té qonǿqeív

(Met 10:2; Mak 3:17; 5:37; Luk 9:28; Kel 1:13; 3:1–4:23)

3) Zion-Mak (John Mark)

Ngenek Zion-Mak, iz nøme Mak mba mbo-akhaemám. Ezoqam ndégo, ta mbuk ndøgo, Mak, ndimbo-akhayam, gepeawam. Pol neka Banabas, bugukhokhof khøuwa manqei vinivinimba-te gi-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat gi꞉zømesimam, ndego mø̀ndøgoám. Ovøyam manqat nøme, teqa yaq-te, Mak mbuk megeat manqat-qase-té qonǿqeív. (Kel 12:12, 25; 15:36-39)

4) Zion, ndego Pita-ge eve (John, Peter’s father)

Ngenek Zion, Pita-ge eve, iz nøme Ziona mbo-akhaemám.

(Zion 1:42; 21:15-17; Met 16:17)

5) Zion nøme (John)

Ngenek Zion, *Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqape-gé ezoqa nøme ndøgoám. (Kel 4:6)

Ziona (Jonah)

Ziona ndego, *Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqam ndøgoám. *Ol Testamen khøuwa-té geyagám. Ziona-qa emanqat toqonǿqeív ndǿgo, ta mbuk-te ndøgo, Ziona (Jonah) ndimbo-akhayam.

(Met 12:39-41; 16:4; Luk 11:29-32)

Zosef (Joseph)

Baebol mokho-te, ezoqa vinivinimbá, iz Zosef ndøzøgo.

1) Zosef, ndego Zekop-ge yo

Ngenek Zosef, *Zekop-ge yo, *Ol Testamen khøuwa-té geyagám. Tegu evo, Laisól. Evenap 11́ namba me꞉khouwév. Tege eveqase, *Benzamín. Até ngenék-a, Zosef neka Laisol, tigé yó. Zekop poev kandambá, Zosef-te. Yaq tegi namba-qaniap, ova mbo-einím, ta zapaya. Yaq Izip manqei-té ginøwím. Ta manqei-te ndøgo, ndego yaq-fia mbain sasae ezoqam ndǿgoát. Geté khøuwa nøme, *Felo venanqei ndøtám. Ta venanqei-tam ndøgo, nqova mbondáf. Yaq ezoqa kopømba mbaín, taqa mokho timbo-ovøyømem. Geté yaq Zosef kopømba qagoam, taqa mokho temboveaz, yaq Felo ndego vesøteve iz mbo-akhá. Yaq vaev-te, vikia seke qamat, Zosef tege eve neka namba-qaniap, lóu gezømbe-tøkeám. Yaq ndigu pakhaezateáv. Nqanek emanqat toqonǿqeív ndǿgo: Genesis 37 neka 39-47.

(Zion 4:5; Kel 7:9, 13-14, 18)

2) Zosef, Meli-ge zivis

Ngenek Zosef, *Meli-gé zivís, ndugu *Yesu-gu evo. Ndego khoev puanam ezoqam ndøgoám. Deivid ndomanazám, ndego Izlael ezoqam-ge kawa ezoqam kandambaqape. Zosef Yesu-ge eve-aním mbá. Tege eve Mbumbukiám. Nqova Mbomambaqape-qá mokho-té genøfakhán. Geté Zosef gè-anqó. Yaq ezoqa, āv gini-matavupám nqǽgo: Zosef, Yesu-gé evé.

(Met 1:16, 18-25; 2:13-15, 19; Luk 1:26-27; 3:23; 4:22; Zion 1:45; 6:42)

3) Zosef, Yesu-ge eveqase

(Met 13:55)

4) Zosef, ndego Alimatea vemiav-ak

Ngenek Zosef, gigiap kopoav ezoqam ndøgoám. Ndego Yesu-gé paev ezoqam nøme ndøgoám, neka manqa ovøyam ezoqam kandambaqape vø̄goam. Manqa givøovømem, av nqægo, Yesu tae mutui-te titøkewem, ndego poev mbaín. Yaq Yesu genanim, ndego teqa kha, manqei-pakha ndakinak-té genø-utáv, ndøgo ekeza ezoqam nonqo, nandi-te ge-oz, av tiqa matev qazømbe-goam (Met 27:57-60; Mak 15:42-46; Luk 23:50-53; Zion 19:38-42).

5) Zosef, iz nøme qambogoam, Basabas neka Ziastes

Ngenek Yesu-gé paev ezoqam ndøgoám. Keliso-gi u-anim, ezoqam-qa givawam, ndego Zudas Iskaliot-qa iziz tendap, ndigu ngenek Zosef neka Matias ndø-upozó, ti mokho-te, ezoqa kopo teqa iziz tendap (Kel 1:23).

6) Zosef Banabas

Ngenek ezoqam, teqa iz-anim, Zoséf. Geté Keliso-gi u-anim, iz Banabas mbo-akhaemám. Taqa manqa mokho, “Ezoqa zita tøpøzu ezoqám.” Ngenek Zosef Banabas, Zu Klisten ezoqám. Saiples manqei bawá geqán. Pol bugukhokhof khøuwa, manqei vinivinimba-te ge-okhoam, ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam, ngenek mø̀ndøgoám, teqa sasae-te vømbō-tøkeam. (Kel 4:36; 9:27; 11:22-30; 12:25; 13–15)

7) Zosef, Zems-ge zapikia

Ngenek Zosef, Zems-gé zapikiá, ndego ezoqa ndakinak gegoam. Iz nøme qambogoam, Zosés. Tigu evo-qa iz, *Melí (Met 27:56, Mak 15:40)

Zosua (Joshua)

*Mozes genanim, yaq iziz Zosua mbondáp, Izlael ezoqam tezømbo-megetat. Ezoqa ndégo, Izlael ezoqam, Keinan manqei-te ge-itub, ta manqei ndøgo, taqa yaq-te Mbumbukiam manqa mbusa geve, tezø-etoam. Zosua-qa megeat matev eqeieqeí. Ndego Mbumbukiam-te poev mbogoám neka teqa nakhoa oskia vømbōpavam. Ndego Izlael ezoqam, āv gene-gugubám nqǽgo: Ndigu oskia Mbumbukiam-té giabenø-tøkezá, neka khape mbumbuk, zitá giabiti-wuøezá. Zosua-qa emanqat toqonǿqeív ndǿgo, ta mbuk ndøgo, Zosua (Joshua) ndimbo-akhayam. (Kel 7:45; Iblu 4:8)

Zu bawan-ak (Jews)

Zu ezoqam ndígu, Mbumbukiam ibugukhokhof geveataz, tegi ezoqam tigoat. Iz nøme, ndigu *Izlael ezoqam zø-akhayám. Ndǿgo tønøngáz, *Eibleem U taon-te gegoam, yaq Mbumbukiam gembo-akha, manqei vini-te tewav. Yaq Keinan manqei-te gemøfakhan, Mbumbukiam Eibleem namba, poev ndø-unimanqatín. Neka manqa mbusa, āv genevé nqǽgo: Ndego ndø̀mbo-kewagát neka bawan-qape vømǿvē. Neka manqat nøme, āv gembøe-eín nqǽgo: Angana ate ti꞉goat, *ngusu bezøqogáz. Ndøgo tiqá khakhatáp av nqægo, ndigu Mbumbukiam-gí.

Eibleem gemanaz, Aezek vø̄fakhan. Yaq Aezek gemanaz, Isao neka Zekop vø̄fakhaz. Yaq Mbumbukiam, *Zekop ndøveatáv, ndego tegi ezoqam namba, Mbumbukiam-gi tigoat. Vaev-te, Mbumbukiam Zekop, iz ndakinak mbo-akha: Izlaél. Yaq Zekop gemanaz, nakhei angana tuélv gimbo-fakhaz. Nginik angana, Izlael ezoqam-qa khagua bawan-ak tuelv-gí atanakha-zapazapa-zá.

Mbumbukiam teqa guguna manqat, Zu bawan-ak zø-etoám, Mozes mokho-te. Ibugukhokhof, bawan vinivinimba nøme zøtezateáv, Mbumbukiam-anim-qa yaq-te. Zu ezoqam mba me꞉zøtéz. Zapa ndǿgo, Mbumbukiam ibugukhokhof sa ndígu teveatáz, tegi ezoqam tigoat.

Ibugukhokhof, iz Zu, Zuda-gí zi mba zø-akhaemám, ndego Zekop-ge yo nøme gegoam. Geté vaev-te, iz Zu, Izlael ezoqam ate ndí꞉gu tizø-akhaemám.

Yesu ndego ekezan, Zu bawan-ak ndøgoám. Neka até tegí paev ezoqám-a, Zu bawan-ak vø̄goam.

Até ndakín-a, Zu bawan-ak, Mbumbukiam-gí ezoqám. Geté Yesu mokho-te, ate ní-a, ni *bawan vini-ak, kopømbaqapé tizi-Mbumbukiam-gi-ezoqam-en, ni ndego tizi-unimanqatinim.

Zu ezoqam-gi manqa ovøyam megetapak (Council, Sanhedrin)

Nginik manqa ovøyam megetapak, Zu ezoqam-gí iz-akhayapak ndøgoám. Manqa ovøyam-te, ndǿgo tini-pindumám, ezoqa Mozes-qa guguna manqat o ekeza manqat nøme, go꞉-aumam, gimøkuimam. Vemiav o taon vinivinimba, ekeza manqa ovøyam ezoqam zøgoám. Ezoqa khapekhapémbá. Geté manqa ovøyam kandambaqape, Zelusalem taon-té qagoám. Ndøgo manqa ovøyam ezoqam 71́ gisokhoam. Ta manqa ovøyam mokho-te, *Mbumbukiam-gí iziz ezoqa kandakanda mu꞉goám neka Mozes-qa guguna manqat nømendim ezoqam vø̄ugoam. Ti mokho-te, ezoqa nøme, *Felisi ezoqám neka nøme *Sadusi ezoqám. Neka tigi manqa ovøyam megeat ezoqam, *Mbumbukiam-gé iziz ezoqam kandambaqape ndøgoám.

Lom ezoqam-qa gaman mokho-te, Zu ezoqam, ekeza manqa ovøyam matev zua zøgoám. Geté Lom ezoqam ndigu takeapáv, ezoqa løvøte-te ti-ab. Lom gaman ezoqam mbá, kopømba ndøgo, ezoqa løvøte-te ti-ab. Yaq nakémbá, ndigu Zu manqa ovøyam megetapak, Yesu *Pailøt-té ginø-ituím, ndego Lom gaman ezoqam, ndigu Yesu løvøwe-qa gigoam.

(Met 26:59; 27:2, 11-14; Mak 14:55; 15:1; Luk 22:66; 23:1; Zion 11:47; Kel 4:15; 5:21; 6:12; 23:1; 24:20)

Zu ezoqam-qa guliguli khoev (Synagogue)

Zu ezoqam-qa manqei-te, vemiav neka taon vinivinimba ate qægoam, ekeza guliguli khoev zøpuatát. Zu ezoqam, Sabat khøuwa-te, tiqa guligulim-te, ndǿgo tinø-pindupám. Guligulim-qa neka Mbumbukiam-qa iz eqawat-qa neka teqa Manqat geveam neka ovøyam-qa ndøpindupám. Neka khøuwa nøme, ta khoev kopo-te ndøgo, ndigu manqa ovøyam zøgoám.

Neka Zu ezoqam-gi nakheis, tiqa skul até ndǿgo tøzøgoám, ma geveam neka peawam matev neka zøtezat Mbumbukiam-qa yaq-te gi-upøgimam.

Vaev-te, Izlael ezoqam, manqei nøme-te gipanqanim, ndigu até ndøgó-a, taon vinivinimba-te, ekeza guliguli khoev ndøpuanumám. Até ndakín-a, Izlael manqei-te neka manqei vinivinimba-te, ndigu tiqa guliguli khoev, zua zøpuatét.

(Met 4:23; 6:5; 13:54; Luk 4:16; Kel 13:5, 14; 14:1; 17:1, 10; 18:4)

Zuda (Judah)

Zuda, ndego *Zekop-gé yó. Tegu evo, Leiá. Ndego namba-qaniap ate gi꞉goam, ilevén, gimbogoam. Ngenek Zuda, Zuda khagua bawan-ak-gé atanakha-zapá. Ezoqa nøme gendomanaz, *Deivíd. Neka até *Yesú-a, Zuda khagua bawan-ak ndøgoám. Deivid neka Yesu, tiqa vemiav, Betliém. Zudia manqei-té qagó. Ta manqei ndøgo, Zuda bawan-ak-qá manqeí.

(Met 1:2-3; Iblu 7:14; Veve 5:5)

Zudas (Judas)

*Niu Testamen mokho-te, ezoqa síks, iz Zudas ndøzøgo. Ezoqa ngínik:

1) Zudas, ndego Lom ezoqam ngeasam-qa gegoam.

Ngenek ezoqam, Gelili plovins-ák. Ndego Lom gaman namba, nakhag ndøngáz. Geté gèlaém, yaq tegi paev ezoqam ate gi꞉goam, sège-panqanimát (Kel 5:37).

2) Zudas, Yesu-ge eveqase

Ngenek Zudas, Yesu-gé eveqasé, neka até Zems-gé eveqasé. Zudas, iz nøme Zud mbo-akhaemám. Ezoqa ndégo, ta pepa ndøgo gepeawam, Zud ndimbo-akhayam. Ovøyam manqat nøme, teqa yaq-te, ta pepa-qá megeat manqat-qase-té qonǿqeív (Met 13:55; Mak 6:3).

3) Zudas, Zems nøme-ge yo

Ngenek Zudas, Yesu-gí paev ezoqam tuelv ndøgoám. Teqa iz nøme, Tadies atøgó.

(Met 10:3; Mak 3:18; Luk 6:16; Zion 14:22; Kel 1:13)

4) Zudas, Iskaliot

Até ngenék-a, Yesu-gí paev ezoqam tuelv ndøgoám. Geté vaev-te, ndego sègembo-qambún, tegi qaqa ezoqam-qa zenda-te vø̄ve. Geté geqeiv av nqægo, ndigu Yesu løvøwe-qa gimbogoam, yaq mbøni mbová. Yaq tenøwáv ndǿgo, ekeza monqo vømø̄fok, vø̄nanim.

(Met 10:4; Mak 3:19; Luk 6:16; Met 26:14-16, 20-25, 47-50; Met 27:3-10; Kel 1:16-25)

5) Zudas, Damaskus taon-ak

Ngenek Zudas, Damaskus taon-té geyagám. Pol teqá khoev-té geqotám, ndego Damaskus taon-te gemat, yaq ta nakhoa-te ndøgo, Yesu gembo-fakhan, yaq bøi waev vømbō-navøem. Yaq Ananayas ndowáv, Pol vømbō-guligulim. Yaq taqa zita-te, Pol bøi waev nqawa vø̄ndap. (Kel 9:11)

6) Zudas Basabas

Ngenek ezoqam, Klisten bawan mokho-te, Zelusalem taon-te, *Mbumbukiam-gé manqa vevezam ezoqa nøme ndøgoám. Yaq Klisten bawan megetapak, Zelusalem taon-te ndøgo, Zudas Basabas neká Sailes tivevesám, Pol neka Banabas namba, Antiok taon-te tizav, tiqa pepa tindapet, *bawan vini-ak Klisten ezoqam-qa yaq-te. (Kel 15:22-32)

Klisten ezoqam-qa Khøuwa Kandakanda

Klismes (Christmas)

Klismes khøuwa-te, ni ndǿgo tizimbo-matavupatún, Mbumbukiam-ge Yo, Yesu Keliso, nqanek manqei-qape-te geqan, ge-ezoqam-ev.

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Met 1:18–2:18; Luk 1:26-56; 2:1-40.

Epek fege Sande (Palm Sunday)

Ta Sande ndøgo, taqa zita-te, Sande nøme Ista khøuwa tøndap, ni ndǿgo tizimbo-matavupatún, Yesu ande kawa ezoqam me, Zelusalem taon-te ge꞉-on. Ta khøuwa-te ndøgo, ezoqa epek ndø-upøgím, vømbø̄e-qatøzem. Yaq āv gini-akhaemát nqǽgo, “Hosána! Iké꞉ Mbumbukiam-te. Ndego ngenek ezoqam bèkhakheinøvém, Evezøza-qa iz-te ngegeav, ngenek Izlael ezoqam-ge kawa.”

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Met 21:1-11; Mak 11:1-11; Luk 19:28-40; Zion 12:12-19

Tesde ndøgo, ta khagus, Yesu tegi paev ezoqam namba, lou gilog (Maundy Thursday)

Ta Tesde ndøgo, taqa zita-te, Ista khøuwa tøndap, ni ndǿgo tizimbo-matavupatún, Yesu tegi paev ezoqam namba, vaev khøuwa-te *Pasova lou gilog, yaq ndego *Evezøza-qa lou loge matev (Communion) gengaz.

Até ta Tesde ndǿgo tøgoám, Yesu Getsemani manqei-te, Mbumbukiam-te gemø-guligulim, yaq Zudas ndego tegi qaqa ezoqam-qa zenda-te geve, vø̄-møvøinam-a, manqa ovøyam-te vø̄ndafem.

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Met 26:17-75; Mak 14:12-72; Luk 22:7-23, 31-65; Zion 13:1-38; 18:1-27

Fraide Mbomambaqape (Good Friday)

Ta Fraide ndøgo, taqa zita-te, Ista khøuwa tøndap, ni ndǿgo tizimbo-matavupatún, Yesu niqa manqa-zapazapa evøzam nonqo, nqosøgeap neka mivi gendap, neka tae mutui-te vø̄nanim.

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Met 27:1-66; Mak 15:1-47; Luk 22:66–23:56; Zion 18:28–19:42

Ista khøuwa (Easter)

Ni Ista khøuwa, ndǿgo tizimbo-matavupatún, Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v. Taqa yaq-te, Pol 1 Kolin 15:17 mokho-te, āv gene-eín nqǽgo, “Keliso løvøte-te amba khandi꞉vateav tøgonɨn, zoqa unimanqatin matev, ambá mokho mbaín. Ambá khokhó. Neka zo manqa-zapa-te, ambá zua zogonɨ́n.” Unimanqatín. Yesu ndego løvøte-te gendo-khandi꞉v, ndøgo gigiap-qape kandamba tantáv, niqa Klisten unimanqatin matev mokho-te.

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Met 28:1-20; Mak 16:1-18; Luk 24:1-49; Zion 20:1-23

Tesde ndøgo, Yesu yan-te geqavig (Ascension Day)

Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v, yaq ndego khøuwa foti-qa zita-te, yan-té genøqavíg. Yaq nakémbá, Ista khøuwa-te, khøuwa gevebam toqongaz, yaq khøuwa foti toqomø-khantaz, kopømbaqapé, ta Tesde ndøgo, tizimbo-matavupat, ndego yan-te geqavig.

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Mak 16:19-20; Luk 24:50-53; Kel 1:3, 9-11

Pentikos khøuwa (Pentecost)

Pentikos, taqa manqa mokho, “Fiftí.” Ezoqa ta khøuwa ndøgo, Pentikos khøuwa, timbøe-akhayám ndǿgo: Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v, yaq khøuwa fifti-qa zita-te, ndego Nqova Mbomambaqape ndokhofotáv. Ate av-té, ibugukhokhof tegi paev ezoqam-te, manqa mbusa ge꞉ve.

Emanqat taqa yaq-te, nqánek:

Kel 2:1-41

Baebol manqat vinivinimba

Baebol manqat vinivinimba, gekham-tē qonǿqeīv

Mbumbukiam-qa yaq-te

Mbumbukiam, ndego Tat, teqa yaq-te

Mak 10:27

Mak 12:29-30

Luk 1:37

Luk 6:35-36

Zion 4:23-24

Kel 14:14-17

Kel 17:22-31

Lom 1:18-23

Lom 11:33-36

1 Ko 8:4-6

2 Ko 1:3

1 Tim 1:17

1 Tim 6:15-16

Iblu 4:13

Iblu 10:30-31

Zems 1:17

1 Pita 1:14-17

1 Zion 1:5

1 Zion 4:7-12, 16

Zud 24-25

Veve 4:8-11

Veve 15:3-4

Mbumbukiam-ge Yo-qa yaq-te, ndego Yesu Keliso

Yesu Keliso, ndego unimanqatin Mbumbukiam-gé yó

Met 11:27-30

Met 16:13-17

Mak 1:9-11

Luk 1:35

Luk 3:21-22

Zion 1:1-18

Zion 5:19-29

Zion 6:35-40

Zion 8:48-58

Zion 11:25-27

Zion 14:5-11

Zion 17:1-5

Zion 20:26-31

Kel 3:13-18

Lom 1:3-4

2 Ko 4:4-6

Gal 4:4-5

Filip 2:5-11

Kol 1:15-20

Kol 2:9-10

Iblu 1:1-14

Iblu 7:26-28

1 Zion 5:20

Veve 1:12-18

Yesu, ndego Mbumbukiam-ge Yo, geqan, gemø-ezoqam-ev

Zion 1:14

Luk 1:26-38

Met 1:18-25

Luk 2:1-20

Met 2:1-23

Gal 4:4-5

Filip 2:6-7

Iblu 2:14-18

Yesu ezoqa Mbumbukiam-qa Manqat ge꞉zømesimam neka enqoni-us ezoqam vø̄khakheinøvemam

Met 4:23-25

Met 7:28-29

Met 9:35-36

Met 11:1-6

Luk 4:14-44

Kel 10:36-38

Zion 20:30-31

Yesu umingiap matev vinivinimba gematønumam

Met 8:1-15, 23-34

Met 9:1-7, 18-34

Met 12:9-14, 22-23

Met 14:15-33

Met 15:22-28, 32-38

Met 17:14-18

Met 20:29-34

Met 21:18-22

Mak 1:21-28

Mak 7:32-37

Mak 8:22-25

Luk 5:4-10

Luk 7:11-17

Luk 13:10-13

Luk 14:1-4

Luk 17:12-17

Luk 22:50-51

Zion 2:1-11

Zion 4:46-54

Zion 5:1-9

Zion 9:1-7

Zion 11:11-44

Zion 21:4-6

Kel 2:22

Zu Megetapak, Yesu gimøvøinam neka løvøte-te vø̄veem

Met 26:47-68

Met 27:1-2, 11-31

Mak 14:43-65

Mak 15:1-20

Luk 22:47-53

Luk 22:63–23:25

Zion 18:1-14, 19-24

Zion 18:28–19:16

Yesu tae mutui-te gitøkewem

Met 27:32-56

Mak 15:21-41

Luk 23:26-49

Zion 19:17-37

Yesu manqei ozu-te gi-eoeinam

Met 27:57-66

Mak 15:42-47

Luk 23:50-56

Zion 19:38-42

Yesu løvøte-te gendo-khandi꞉v neka ezoqa vinivinimba-te vø̄fakhanumam

Met 28:1-20

Mak 16:1-8

Luk 24:1-49

Zion 20:1–21:14

Kel 1:3-8

Kel 2:24-32

Kel 3:15

Kel 4:10, 33

Kel 10:39-41

Kel 13:29-37

Kel 17:2-3, 30-31

Lom 1:4

Lom 4:24-25

1 Ko 15:3-8, 12-21

Veve 1:18

Yesu yan-te geqavig neka Mbumbukiam-qa nakeamo zenda-te vømø̄qom

Luk 24:50-51

Kel 1:9-11

Kel 2:32-36

Kel 5:30-31

Lom 8:34

Ef 1:20-23

Filip 2:9-11

Iblu 1:3

Iblu 2:9

Iblu 4:14-16

Iblu 7:25-26

Iblu 10:12-13

1 Pita 3:22

1 Zion 3:21-22

Nqova Mbomambaqape-qa yaq-te

Met 28:19

Mak 1:9-11

Mak 3:28-29

Luk 1:35

Luk 3:16

Luk 4:1

Luk 11:13

Luk 12:12

Zion 1:32-34

Zion 3:5-8

Zion 7:37-39

Zion 14:15-17, 26

Zion 15:26

Zion 16:7-15

Zion 20:19-23

Kel 1:4-5, 8

Kel 2:1-18, 38-39

Kel 4:31

Kel 5:3-4

Kel 8:14-17

Kel 10:44-48

Kel 13:2-4

Kel 15:28

Kel 16:7-10

Kel 19:1-7

Lom 5:5

Lom 7:6

Lom 8:9-16, 26-27

1 Ko 2:4, 6-16

1 Ko 3:16

1 Ko 6:11, 19

1 Ko 12:1-13

2 Ko 1:21-22

2 Ko 5:5

2 Ko 13:13

Gal 3:2-5

Gal 4:6

Gal 5:16-18, 22-25

Ef 1:13-14, 17

Ef 3:16

Ef 4:3-4, 30

Ef 5:18-20

Ef 6:17-18

1 Tes 1:5-6

1 Tes 5:19-20

2 Tes 2:13

Tait 3:5-6

Iblu 2:4

Iblu 9:14

1 Pita 1:2, 11

2 Pita 1:20-21

1 Zion 2:20

1 Zion 3:24

1 Zion 4:13

1 Zion 5:6-8

Mbumbukiam manqei-qape neka gigiap ate ndægo gekhakheinam

Met 19:4

Zion 1:1-3

Kel 14:15

Kel 17:24-26

1 Ko 8:6

Kol 1:15-16

Iblu 1:2

Iblu 11:3

Veve 4:11

Mbumbukiam-qa keoge matev-qa yaq-te

Met 6:25-34

Met 10:29-31

Kel 14:15-17

Lom 8:28

Lom 11:36

Kol 1:17

Iblu 1:3

Zems 4:13-16

Ezoqam-qa yaq-te

Ezoqa ewaqape, manqa-zapazapa-ús

Zion 8:7-9

Lom 3:9-20, 23

Lom 5:12

Gal 3:22

1 Zion 1:8-10

Gekha matēv ndøgo, manqa-zapa

Lom 1:18-32

Lom 8:5-8

Gal 5:19-21

Ef 2:1-3

Ef 5:3-5

Kol 3:5-10

Zems 4:17

1 Pita 4:3

1 Zion 3:4-5

Mbumbukiam-qa yaq-fia-qa yaq-te, ezoqa manqa-zapazapa-us-te

Met 10:28

Met 13:41-42

Zion 3:18-20, 36

Kel 17:30-31

Lom 1:18-19

Lom 6:23

Gal 6:7-8

Kol 3:5-6

2 Tes 1:7-9

Iblu 9:27

Iblu 10:26-31

1 Pita 1:17

1 Pita 4:3-5

Zud 1:7

Veve 20:11-15

Khandi Miavmiav ndape-qa yaq-te

Mbumbukiam, kukú, ezoqa ewaqape-te, neka khandi꞉zat-qa ndøgó

Zion 3:16-17

Lom 5:8

Ef 2:4-9

1 Tim 2:4-6

2 Pita 3:9

1 Zion 4:9-10

Mbumbukiam-ge Yo, Yesu Keliso, ni khandi꞉nat-qa me꞉naním

Mak 10:45

Zion 3:16

Lom 4:25

Lom 5:8

1 Ko 15:3-4

2 Ko 5:19-21

Gal 3:13

1 Tim 1:15

1 Tim 2:4-6

Iblu 2:9

Iblu 9:28

1 Pita 1:3-5

1 Pita 1:18-20

1 Pita 2:24-25

1 Pita 3:18

1 Zion 2:2

Veve 5:8-10

Yesu-qa kouk, niqa manqa-zapazapa, gè-evøzám

Met 26:26-29

Lom 3:25

Lom 5:9-10

Ef 1:7

Iblu 9:11-14

1 Zion 1:6-7

Veve 7:14-17

Mbumbukiam, niqa manqa-zapazapa, segembøé-navøém

Met 26:28

Kel 5:29-31

Kel 10:43

Kel 26:15-18

Ef 1:7

Kol 1:13-14

Kol 2:13-14

Iblu 10:17-18

1 Zion 1:8–2:2

Ni Mbumbukiam-qa bøi-te, Yesu-qá kóuk qazí꞉-ndaføyamba-én

Kel 13:38-39

Lom 1:16-17

Lom 3:21-26

Lom 5:1, 9-10, 18-19

2 Ko 5:21

Gal 2:16

Gal 3:6-9

Tait 3:7

1 Zion 2:1-2

Mbumbukiam, ni khandi miavmiav ni-etoám

Met 19:16-30

Luk 10:25-28

Zion 3:1-16

Zion 5:19-29

Zion 10:10

Zion 11:25-26

Zion 14:6

Zion 17:2-3

Zion 20:31

Kel 4:12

Lom 5:21

Lom 6:5-14

Lom 8:10-17

2 Ko 5:17

Gal 2:19-20

Ef 2:1-6, 8

Kol 2:13

Kol 3:1-4

2 Tim 1:10

Tait 3:4-7

1 Pita 1:23

1 Zion 5:11-13

Mbumbukiam, ni mø̀ndø-ekeza-nakheis-én

Zion 1:12-13

Lom 8:14-17

Gal 4:6-7

Ef 1:13

Iblu 12:5-11

1 Zion 3:1-2

Ni qazi꞉nøten, av nqægo, Mbumbukiam ni khandi꞉nat-qa ndøgō, yaq gekha matev zígonēm?

Ni Mbumbukiam-té qazinǿ-qambún neka manqa-zapazapa matanam, zí-ivøvém

Met 4:17

Mak 6:12

Luk 13:1-5

Luk 15:1-31

Luk 24:45-47

Kel 2:37-40

Kel 3:19-20

Kel 17:29-31

Kel 20:21

Kel 26:19-20

2 Ko 7:8-11

2 Pita 3:9

Veve 9:20-21

Ni Yesu āv qazí꞉-unimanqatiním nqǽgo: Ndego ni khandi miavmiav nī-etoām

Zion 1:12

Zion 3:15-18, 36

Zion 6:47

Zion 14:6

Zion 20:31

Kel 4:11-12

Kel 16:30-31

Lom 3:20-22

Lom 10:9-13

Gal 2:16

Ef 2:8-9

Ni Baebol ndøgo, Mbumbukiam-qa Manqat, zígeveømém, yaq nøtenat zíndapém, Mbumbukiam-qa yaq-te neka teqa poev-qa yaq-te

Met 4:1-4

Met 5:17-20

Met 22:29

Zion 8:31-32

Zion 20:31

Kel 20:32

Lom 15:4

Lom 16:26

Kol 3:16

1 Tes 2:13

1 Tim 4:13

2 Tim 3:14-17

Iblu 4:12

1 Pita 1:22-25

2 Pita 1:19-21

2 Zion 9-10

Veve 1:3

Ni ibøkha iz zíndapém

Met 3:1-2, 5-6

Met 28:18-20

Zion 3:22

Zion 4:1-2

Kel 2:37-42

Kel 8:12, 36-38

Kel 10:44-48

Kel 16:14-15, 31-33

Kel 19:1-7

Kel 22:12-16

Lom 6:1-4

Gal 3:26-27

Kol 2:12

1 Pita 3:20-22

Ni Klisten ezoqa nøme namba, zípindumát, vizí-guligulimāt-a, Mbumbukiam-qa Manqat vizí-ewagāt

Kel 2:41-47

Kel 12:12

Kel 20:7

Lom 12:4-8

1 Ko 14:26

Ef 4:11-16

Kol 3:15-17

1 Tim 4:13

Iblu 10:24-25

Ni Klisten ezoqa nøme namba, Evezøza-qá lou loge matev zígoát

Met 26:26-30

Mak 14:22-26

Luk 22:14-20

1 Ko 10:14-22

1 Ko 11:17-34

Klisten Ezoqam-qa yage eqeieqei-qa yaq-te

Gekha matēv ndøgo, tøni-fakhanumat, ni Mbumbukiam zí-unimanqatintát

Mak 11:22-26

Luk 17:5-6

Zion 14:1

Lom 5:1-11

Lom 14:22-23

1 Ko 13:13

2 Ko 5:6-7

Gal 5:6

Iblu 11:1-40

Zems 1:2-8

Zems 2:14-16

1 Pita 1:3-9

Ni Mbumbukiam, nigi Tat, neka Yesu Keliso, nigi Evezøza, tiqa manqat o-mba zióndapát

Zion 14:15, 21, 23-24

Zion 15:10-17

Lom 13:8-10

1 Pita 1:14

1 Zion 2:3-6

1 Zion 3:22-24

2 Zion 5-6

Ni Mbumbukiam-te nekā ezoqa ewaqape-te, kuku nígoát

Met 5:43-48

Met 22:37-40

Mak 12:28-33

Luk 10:25-37

Zion 14:21

Zion 13:34-35

Zion 15:12-17

Lom 12:9-10

Lom 13:8-10

1 Ko 13:1-8

1 Ko 16:14

Gal 5:13-14

1 Tes 4:9-10

Zems 2:1-9

1 Pita 1:8

1 Pita 4:8

1 Zion 2:9-11

1 Zion 3:11-19

1 Zion 4:7-2

1 Zion 5:3

Niqa matev āv tønégoát, av Yesu-qa matev ndægo

Zion 13:34-35

Zion 14:27

Lom 12:9-16

Gal 5:22-26

Filip 1:27

Kol 3:11-17

1 Tes 5:16-18

Ni zíguligulimát

Āv qazí꞉-guligulimát nqǽgo:

Met 6:5-13

Met 7:7-11

Met 18:19-20

Mak 11:24-25

Luk 11:1-13

Luk 18:1-8

Luk 21:36

Zion 14:13-14

Zion 15:7

Zion 16:23-24

Lom 8:26-27

Lom 12:12

Ef 6:18

Filip 4:6-7

Kol 4:2

1 Tes 5:17

1 Tim 2:1-4, 8

1 Tim 4:4-5

Iblu 4:16

Iblu 10:19-22

Zems 1:5-8

Zems 4:2-3

Zems 5:13-18

1 Pita 4:7

1 Zion 3:21-22

1 Zion 5:14-15

Ezoqa vinivinimba-qa guliguli matev, Baebol mokho-te

Met 11:25-26

Met 14:23

Met 19:13-15

Mak 1:35

Luk 5:16

Luk 6:12

Luk 22:32, 39-46

Zion 11:41-42

Zion 17:1-26

Kel 4:24-31

Kel 16:25-26

Kel 20:36

Kel 21:5

Lom 1:9-10

Lom 10:1-2

Lom 15:30-33

2 Ko 12:7-10

Ef 1:15-20

Ef 3:14-21

Ef 6:19-20

Filip 1:3-5, 9-11

Kol 1:9-12

Kol 4:3-4

1 Tes 3:9-12

2 Tes 1:11-12

2 Tes 3:1-5

Iblu 5:7

Iblu 7:25

Lou logemav matev-qa yaq-te

Met 1:16-18

Mak 2:18-20

Kel 13:1-3

Kel 14:23

Ni ike manqat zímanqatát, Mbumbukiam-te

Luk 17:11-19

Zion 6:11

Lom 1:21

Ef 5:20

Filip 4:4-7

Kol 2:7

Kol 3:17

Kol 4:2

1 Tes 5:18

1 Tim 2:1

1 Tim 4:4-5

Ni ezoqa nøme, zizǿ-tøkeát

Met 6:1-4

Met 7:12

Met 25:31-40

Luk 3:10-11

Luk 6:38

Kel 11:27-30

1 Ko 10:24

2 Ko 8:1-15

2 Ko 9:1-15

Gal 6:9-10

Filip 4:14-19

Iblu 10:24

Iblu 13:1-3, 16

Zems 1:27

Zems 2:15-16, 26

1 Zion 3:16-18

Ni ezoqam-qa manqa-zapazapa, ni-te ndimatanam, segenimbó-navupát

Met 6:12, 14-15

Met 18:21-35

Mak 11:25-26

Luk 6:37

Luk 17:3-4

2 Ko 2:5-11

Ef 4:31-32

Kol 3:13

Ni yaq-fia zítawaták, ezoqam-te

Met 5:38-42

Luk 6:27-28

Lom 12:19-21

1 Tes 5:15

Iblu 10:30

1 Pita 2:23

1 Pita 3:9

Ni nikeza kha, zí-eqawaták

Met 5:3-12

Met 18:1-5

Luk 14:7-11

Luk 18:9-14

Ef 4:2

Filip 2:3-11

Kol 3:12-13

Zems 4:6, 10

1 Pita 5:5-6

Moni neka gigiap-qa yaq-te

Met 6:19-21, 24-34

Luk 12:13-21, 32-34

Kel 20:35

1 Tim 6:6-10, 17-19

Iblu 13:5-6

Zems 2:1-9

Zems 5:1-6

Manqa ovøyam-qa yaq-te, ezoqa nøme namba

Met 5:25-26, 38-42

Met 18:15-17

Lom 12:14-21

1 Ko 6:1-8

Ni gaman ezoqam, zizǿ-vizupát

Met 22:15-22

Kel 5:27-29

Lom 13:1-7

1 Tim 2:1-2

Tait 3:1

1 Pita 2:13-14, 17

Ni khape mbumbuk neka batae-te, zíguligulimák neka zizǿ-vizapák

Met 4:10

Kel 17:16, 29-31

1 Ko 5:11

1 Ko 6:9-11

1 Ko 8:1-13

1 Ko 10:6-7, 14-22

2 Ko 6:14-18

Gal 5:19-21

1 Tes 1:9-10

1 Pita 4:3

1 Zion 5:21

Veve 21:8

Veve 22:15

Ni manqa-sisi matev, zígoák neka zí-unimanqatinimák

Kel 13:4-12

Kel 19:11-20

Gal 5:19-21

Veve 21:8

Veve 22:15

Ni Mbumbukiam-te o khape mbumbuk-te, søvakha gigiap løvusam matev, zígoák

Met 9:13

Mak 12:33

Lom 12:1

Iblu 9:6–10:18

Ni mambe okho matev, zígoák

Met 5:27-30

Zion 8:2-11

Lom 13:9

1 Ko 5:9-12

1 Ko 6:9-20

Gal 5:19

Ef 5:3-6

Kol 3:5-6

1 Tes 4:1-8

Iblu 13:4

Zud 1:7

Ni ibøkha soqa, khapekhapē zí꞉-izamák

Lom 13:13

1 Ko 5:11

1 Ko 6:9-11

Gal 5:19-21

Ef 5:18

1 Tim 3:1-3

Tait 1:7

1 Pita 4:3-5

Klisten Bawan-qa yaq-te

Klisten bawan ezoqam-qa yaq-te

Kel 2:41-47

Lom 12:4-8

1 Ko 12:12-31

1 Ko 14:26

Ef 1:22-23

Ef 2:19-22

Ef 4:1-16

Kol 1:18

Iblu 10:24-25

1 Pita 2:4-10

Veve 19:5-9

Klisten megetapak-qa yaq-te

Kel 6:1-6

Kel 14:23

1 Tim 3:1-13

Tait 1:5-9

Guguna manqat, Klisten megetapak-te

Met 28:18-20

Luk 22:24-27

Kel 20:17-35

1 Tes 2:3-9

1 Tim 4:6-16

2 Tim 2:1-2, 14-19, 22-24

2 Tim 4:1-5

Tait 2:7-8

1 Pita 5:1-4

Vizap matev, Klisten megetapak-te

1 Ko 9:14

Gal 6:6

1 Tes 5:12-13

1 Tim 5:17-19, 22

Iblu 13:7, 17

Yage-qa yaq-te, nigi ezoqam namba

Zivis neka zas, tiqa yaq-te

Met 19:4-6

1 Ko 7:1-16

Ef 5:21-33

Kol 3:18-19

Tait 2:1-5

Iblu 13:4

1 Pita 3:1-7

Nakheis-qa yaq-te

Met 15:3-6

Luk 2:51

Ef 6:1-3

Kol 3:20

1 Tim 5:4, 8

Iblu 12:7-11

Evøndipakha-qa yaq-te

Ef 6:4

Kol 3:21

1 Tim 3:4-5

Ngængæm-qa yaq-te

Kel 6:1-3

Lom 7:2-3

1 Ko 7:39-40

1 Tim 5:3-16

Zems 1:27

Sakhei neka angana zøuvis-qa yaq-te

Met 5:31-32

Met 19:3-9

Luk 16:18

Lom 7:1-3

1 Ko 7:10-16

Ni Klisten ezoqam, yage føgakh tøni-fakhanumat

Yage føgakh-qa yaq-te

Lom 8:18-25, 28

2 Ko 1:4

2 Ko 4:16-18

Zems 1:2-4

1 Pita 1:6-9

1 Pita 2:19-21

1 Pita 5:8-10

Klisten ezoqam-te, potonam matev neka ngenøgim matev tøndo-okhoat

Met 5:10-12

Mak 13:9-13

Luk 12:4-9

Zion 15:18-21

Zion 16:1-4

Kel 5:41

Lom 8:35-37

Lom 12:12-14, 17-21

1 Ko 4:11-14

2 Ko 4:8-11

2 Ko 12:10

Filip 1:28-29

2 Tes 1:4-8

2 Tes 3:2-5

2 Tim 3:10-14

Iblu 10:32-39

Iblu 12:3-7

1 Pita 3:13-17

1 Pita 4:12-19

Veve 2:10

Ni Klisten ezoqam, kopømbaqapé, løvøte-qa yaq-te, møe mbaín, sizíyagát

Zion 6:39-40

Zion 11:17-27

Zion 14:1-4

Lom 8:10-11, 38-39

Lom 14:7-9

1 Ko 15:12-58

2 Ko 5:1-10

Filip 1:20-24

1 Tes 4:13-18

Iblu 2:14-15

Veve 14:13

Veve 21:1-4

Veve 22:1-5

Mbumbukiam, Klisten ezoqa namba, ndø̀goát, neka vøzǿ-tøkeāt

Met 18:19-20

Met 28:19-20

Zion 14:16-23

Lom 8:35-39

2 Ko 6:16-18

Ef 3:17-19

Filip 4:13

Kol 2:6-7

2 Tes 3:16

Iblu 13:5-6

Nqova soqaqape, ni ngiænoat-qa ndøgó

Met 13:19

Met 25:41

Luk 4:1-13

Luk 22:3-4

Zion 8:42-44

2 Ko 2:10-11

2 Ko 4:4

2 Ko 11:13-15

Ef 2:2

1 Tes 2:18

2 Tes 2:9-12

1 Pita 5:8-9

1 Zion 3:8-10

Veve 12:7-12

Veve 20:1-3, 10

Mbumbukiam-qa bazaføgakh mokho-te, ni Saitan-qa khamasim matev, zítømbuatát

Met 4:1-11

Met 6:13

Luk 22:31-32

Zion 17:14-19

Lom 8:31-39

Lom 12:12

Lom 16:19-20

1 Ko 10:12-13

1 Ko 16:13

2 Ko 12:7-10

Ef 3:20-21

Ef 6:10-18

Filip 4:13

1 Tes 3:5-8

2 Tes 3:3

2 Tim 1:7-8

Iblu 2:18

Iblu 4:14-16

Iblu 12:1-2

Zems 4:7

1 Pita 1:5

1 Pita 5:8-11

1 Zion 4:4

1 Zion 5:3-5

Veve 12:7-12

Enqoni-us ezoqam khakheinøvem-qa yaq-te

Met 4:23-25

Met 9:35

Met 11:2-5

Kel 3:1-8

Kel 8:4-8

Kel 19:11-12

Kel 28:8-9

1 Ko 12:9

2 Ko 12:7-10

1 Tim 5:23

2 Tim 4:20

Zems 5:14-15

Matev vinivinimba, megemege-te ndøgo, tøfakhanumit

Yesu nqanek manqei-qape-te, nango tendoqavan

Met 24:29-44

Zion 14:1-3

Kel 1:10-11

Kel 3:19-21

Filip 3:20

Kol 3:4

1 Tes 1:9-10

1 Tes 3:13

1 Tes 4:13–5:11

2 Tes 1:6-10

2 Tes 2:1-3

1 Tim 6:13-15

2 Tim 4:8

Iblu 9:28

2 Pita 3:1-13

1 Zion 3:1-3

Veve 1:7

Veve 22:12-13

Ezoqa ewaqape, Mbumbukiam-qa manqa ovøyam-te, tiowanim

Met 7:21-23

Met 16:24-27

Met 25:31-46

Zion 3:18-21

Zion 5:24-30

Kel 17:30-31

Lom 2:1-11

Lom 14:10-12

1 Ko 3:10-15

1 Ko 4:5

2 Ko 5:9-10

2 Tes 1:5-10

Iblu 9:27-28

Iblu 10:26-31

1 Pita 1:17

1 Pita 4:3-5

Veve 19: 11-16

Veve 20:11-15

Ezoqa ndigu, Mbumbukiam gekhandi꞉z, te namba miavmiav ndǿyagát

Luk 12:32-34

Zion 14:1-3

2 Ko 5:1-8

Filip 1:23

Kol 3:1

1 Pita 1:4-5

Veve 4:1-11

Veve 7:9-17

Veve 21:1-4

Veve 21:9–22:5

Veve 22:14-15

Gøina manqei-qa yaq-te

Met 10:28

Met 13:41-42, 47-50

Met 25:41

Luk 16:23-26

2 Tes 1:7-9

Veve 20:10-15

Veve 21:8