^

Ulibra wi Naşibaţi

New Testament and Shorter Old Testament in Mankanya

copyright © 2014 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Mankanya
Translation by: Wycliffe Bible Translators
Contributor: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Copyright Information

© 2014, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Mankanya

© 2014, Wycliffe Bible Translators, Inc. All rights reserved.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2015-03-17

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 30 Dec 2021
eBible.org certified

a40dd8c3-0687-5ed7-bd1a-ef16ae8e3b9c

UJUNI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

Ujuni

Uţup ujuni

Ulibra uŧeek wi Uţup wi Naşibaţi katim ki wa kawo « Ujuni » ţiki uji uţiiniyaan ujuni wi umundu, na iko bŧi inwooŋ abot aţiiniyaan pntaali pi Iŧrayel panwooŋ pi Naşibaţi. Kafah 1 te 11: Hum di ñaaŋ akdooŋ kadoo kame umundu wi ŋwooŋ wi? In awooŋ ñaaŋ? We uwooŋ ulempul këme we ukaaŋ kë abi ţi umundu? We ukaaŋ kë bañaaŋ baji baban ţuŋ kawo ţi pŋom na bkujar na ugut? We uhinanuŋ kapënan uko mënţ? Iko mënţ yi yi kafah kaŧeek ki ulibra ujuni wi kakdooŋ na pŧeem. Ñiinţ na Ñaaţ jibi baţakadiiri (1-2); pgar pi bagaruŋ na Naşibaţi (3); Kayin na Abel (4) Nowe ţi wal wi uşubal uweek (6-9); Katoh kaweek ki ŋşoobra ki Babel (11). Iko impiiŧuŋ ţi, ñaaŋ aanhil kaţup bnuura wal wi iţëpuŋ na manjoonan jibi bañaaŋ bajën bajaaŋ bado hënkuŋ. Ifah 12 te 50 ikakalëş jibi Naşibaţi akţijuŋ umundu mbuur wi aduuŋ bantohi baŧeek biki Iŧrayel bado kalempara : Abraham (12.1–25.18), anwooŋ ñaaŋ anfiyaaruŋ bnuura abot aji ţaş Naşibaţi awo i bañaaŋ bado katen ţi a. Iŧaak awooŋ abukul. Ababul Yakob (25.19–36.43) i i babiiŋ aţu katim ki Iŧrayel. Yoŧef (37.1–50.26) anwooŋ aloŋ ţi babuk Yakob, abiiŋ ado kë Yakob na babukul bandukiiŋ na babuk baka bŧi kë baya afëţ du Ejiptu. Ulibra ujuni uwo duna pjukan ţi uko wi Naşibaţi adoluŋ. Ujunna aţup kë Naşibaţi apaşuŋ umundu, kë uko mënţ ukdiiman mndëm mi wa, kë umundu bŧi uşë wo ţi iñen yi Naşibaţi, ul akşihuŋ wa. Ulibra ubaana ţi kahoŋ ki Naşibaţi ahoŋuŋ aji ado katen pntaali pi nul. Du ujuni te uba ulibra wi, Naşibaţi awooŋ i bakţiiniyaanuŋ: Ado kë bañaaŋ bame a, aji wayëş, aji ţoŋ kabot kaţënk pntaali pi nul, aji boman iko bŧi yi pntaali pi nul. Kë aşë ji ŋal bañaaŋ bafiyaara bakuţ bafiyaar kahoŋ ki ahoŋuŋ, bado kaţaş uko wi aţuuŋ pdo na bgah bi nul. Ulibra wi ujej idolade yi unjon yi Iŧrayel kadolna bañaaŋ bayikrën bnuura hum di pntaali mënţ pabiiŋ awo ţi pfiyaar, jibi padoluŋ kë pfiyaar mënţ paliinŧ abot ajoonan.

1

Upaşa umundu

1 Du ujuni Naşibaţi apaş baţi na mboş.

2 Kë mboş manşë wo mnjinţ kë nin ukoolan uunwo ţi ma, bdëm bawun bnjiir, kë uyook umpënnuŋ du Naşibaţi uşë fuuţ ţi meel duuţ.

3 Naşibaţi aji wal mënţ: « Bjeehi bawoon » kë bjeehi bawoo. 4 Naşibaţi awin kë bjeehi banuuraa, aşë paţëş bjeehi na bdëm. 5 Naşibaţi adu bjeehi aji « unuur » adu bdëm « uŧejan. » Utaakal uwoo, nfa kë mankuţ awo : unuur mënţ uwooŋ uŧeek.

6 Kë Naşibaţi aşë ji : « Uko uloŋ unnaamuŋ ji kanjan uwoon ţi pŧoof pi meel, upaţëşaan ma » kë uwo haŋ. 7 Naşibaţi ado uko mënţ kë upaţëş meel, kë mloŋ manwo ţi uţeeh kë mnloŋ manwo du bko duuţ. 8 Naşibaţi adu uko mënţ aji « baţi. » Utaakal uwoo, nfa kë mankuţ awo : unuur mënţ uwooŋ utëbanţën.

9 Kë Naşibaţi aşë ji : « Meel manwoon ţi baţi uţeeh manţonkandërën ţi dko dloolan, pkay pakuţ papën pawinana » kë uwo haŋ. 10 Naşibaţi adu dko dkay aji « mboş » aşë du dko di meel « bdëk. » Naşibaţi awin kë uko mënţ unuura. 11 Naşibaţi aji : « Mboş mambukan ujaagal, ugof bŧi na mnko bŧi. Uko undoli uko wi ukdooŋ kabuk udo kawo na uhiib këme mbuk » kë uwo haŋ. 12 Mboş kë mambuk ujaagal, ugof bŧi na mnko bŧi. Ujaagal unwooŋ, uji uwo na kanaamare ki wa, bgof banwooŋ baji bawo na kanaamare ki ba, bko bandooŋ kawo na kanaamare ki ba ; uko undoli uji uwo na mbuk këme uhiib. Naşibaţi awin kë uko mënţ unuura. 13 Utaakal uwoo, nfa kë mankuţ awo : unuur mënţ uwooŋ uwajanţën.

14 Naşibaţi kë aşë ji : « Iko iloŋ inkdooŋ kajeehan iwoon du baţi duuţ ipaţëşaan unuur na uŧejan! Idoon kadiiman wal wi ŋfeŧtu, ŋnuur, na ŋşubal ; 15 iwoon du baţi duuţ ido kajeehan mboş! » kë uwo haŋ. 16 Naşibaţi ado iko itëb iweek injaaŋ ijeehan, uweek uji upën kaşih na nfa te utaakal, umpoţi kapën kaşih na uŧejan. Ado kak ŋjah. 17 Naşibaţi aţu ya du baţi duuţ ido kajeehan mboş, 18 ido kaşih pnak na uŧejan, ipaţëşaan bjeehi na bdëm. Naşibaţi awin kë uko mënţ uwo unuura. 19 Utaakal uwoo, nfa kë mankuţ awo : unuur mënţ uwooŋ ubaakanţën.

20 Kë Naşibaţi aşë ji : « Meel manŧum ŋko, ŋkaŧ ŋabot ŋado kayiţ du baţi, ţi mboş duuţ! » 21 Naşibaţi apaş ŋko ŋweek ŋyibanaan ŋi bdëk na ŋko ŋanwooŋ ţi meel bŧi kë ŋaŧum maakan, akak apaş ŋkaŧ bŧi. Naşibaţi awin kë uko mënţ uwo unuura. 22 Naşibaţi awul ŋa bnuura aji : « An ŋko ŋi meel, kabuk kajoobëţ na an, nabuk maakan naŧuman meel mi idëk. Kë an ŋkaŧ, nabukan naŧuman mboş! » 23 Utaakal uwoo, nfa kë mankuţ awo : unuur mënţ uwooŋ uñeenanţën.

24 Naşibaţi aji : « Mboş manwulan ŋko bŧi : Ŋnŧaam ŋi katoh, ŋko ŋmpoţi na ŋko ŋi uţeeh bŧi » kë uwo haŋ. 25 Naşibaţi ado ŋko ŋi uţeeh bŧi, ŋnŧaam ŋi katoh bŧi na ŋko ŋmpoţi bŧi. Naşibaţi awin kë uko mënţ unuura.

26 Naşibaţi aji : « Nawulan ŋdo ñaaŋ anaamun, awo ji un, aşih ŋţëb ŋi bdëk, ŋkaŧ ŋi baţi, ŋnŧaam ŋi katoh, na ŋko bŧi ŋanjaaŋ ŋapula ţi mboş. »

27 Naşibaţi apaş bañaaŋ kë banaam na a :

bapaşana anaam na Naşibaţi,

apaş baka kë bawo ñiinţ na ñaaţ.

28 Naşibaţi awul baka bnuura aji : « Kabuk kajoobëţ na an, nabukan maakan, naŧuman mboş nabot naşih ma. Naşihan ŋţëb ŋi bdëk, ŋkaŧ ŋi baţi na ŋko bŧi ŋanwooŋ ţi mboş. » 29 Naşibaţi aji : « Natenan, dwulan ujaagal unwooŋ na mbuk na uko wi ugof na mnko bŧi manjaaŋ mambuk nado kade. 30 Dwul kak iko mënţ ŋko bŧi ŋanwooŋ na uhefënţ: ŋnko bŧi ŋanwooŋ ţi mboş, ŋkaŧ bŧi ŋi baţi na ŋko bŧi ŋankmpuliiŋ ţi mboş. Dwul ya ŋa ŋado kade » kë uwo haŋ. 31 Naşibaţi aten uko bŧi wi adoluŋ aşë win kë uwo unuura. Utaakal uwoo, nfa kë mankuţ awo : unuur mënţ uwooŋ upaajanţën.

2

1 Hënk di di Naşibaţi abaaŋ ppaş baţi na mboş na iko bŧi inwooŋ da. 2 Unuur uţënk paaj na uloŋ uţënk kë Naşibaţi aba ulempul. Anoorfën unuur mënţ wi adoluŋ ulempul bŧi aba. 3 Naşibaţi adëman unuur uţënk paaj na uloŋ akuţ ado wa kë uyimani, ţiki anoorfën unuur mënţ wi abaaŋ ppaş iko bŧi.

Naşibaţi aţak ñiinţ na ñaaţ

4 Kë hënk di di *Yawe Nawat Kabuka apaşuŋ baţi na mboş. Ţi wal wi Naşibaţi Nawat Kabuka apaşuŋ mboş na baţi, 5 nin ugof na ujaagal uloŋ uundobi may may ţi mboş, ţiki Naşibaţi Ajugun aandobi do uşubal kë uşub ţi ma, kë nin ñaaŋ aankak awo, ankjaari ma. 6 Kë meel manşë ji mampënna ţi ukumpëş uloŋ katulan mboş bŧi. 7 Wi wi Naşibaţi Ajugun aţakuŋ ñaaŋ na ufuuş wi mboş, afuuţ ţi iyiş yi nul uhefënţ wi ubida, kë akak ñaaŋ ankhefënţuŋ.

8 Naşibaţi Nawat Kabuka aŧepi uwoorta du umbaŋ wi umayar unuur ţi uŧaak wi Eden aşë ţu da ñaaŋ i aţakuŋ. 9 Naşibaţi Nawat Kabuka anaţan ţi mboş mnko bŧi manuuriiŋ bten abot alil. Akak anaţan ţi uwoorta bko bi ubida na bko bmeeni bnuura na buţaan.

10 Bdëk bloŋ bapënna Eden abi atulan uwoorta, aşë paţşëraan da, ado itant ibaakër. 11 Kaŧeek katim ki ka kawo Pişon : kafooy uŧaak wi Hawila bŧi, unwooŋ na wuuru, 12 wuuru mënţ uwo ujinţ piş. Uŧaak mënţ uwo kak na bko bloŋ banjaaŋ babomanaan mnkulan bi bajaaŋ bado bdeliyum, na mnlaak mpoţi mnloŋ mannuuriiŋ maakan aji manuur abot atam preeş ji wuuru, mi bajaaŋ bado koralin. 13 Katëbanţën katim ki ka kawo Gihon : Kafooy uŧaak wi Kuş bŧi. 14 Kawajanţën katim ki ka kawo Tigrë: Kawo du umayar unuur wi uŧaak wi Aşuur. Kabaakanţën katim ki ka kawo Ëfrat.

15 Naşibaţi Nawat Kabuka aţu ñaaŋ ţi uwoorta wi Eden ado kajaar wa abot ado kayeŋ wa. 16 Naşibaţi Nawat Kabuka aţiini na a wal mënţ aji : « Ihinan kade mnko bŧi mi uwoorta, 17 kë bko bi pme bnuura na buţaan iinkde ba, ţiki unuur wi ikdeeŋ ba, ikeţ. »

18 Naşibaţi Nawat Kabuka aji wal mënţ: « Uunnuura ñaaŋ awo aloolan. Dwo kado naţënka, annaamuŋ na a. » 19 Naşibaţi Nawat Kabuka akak ajej mboş abomanaan ŋko ŋi uţeeh bŧi na ŋkaŧ ŋi baţi bŧi, aşë ţij ŋa ñaaŋ, katen itim yi akţuuŋ ŋa : undoli uwo kawo katim ki ñaaŋ akţuuŋ wa. 20 Kë ñaaŋ awul ŋnŧaam ŋi katoh bŧi itim na ŋkaŧ bŧi na ŋko ŋi uţeeh bŧi. Nin uloŋ unnnaamuŋ na a, unhinanuŋ kaţënka na manjoonan uunwoo. 21 Wal mënţ, kë Naşibaţi Nawat Kabuka aşë ţu ñiinţ bŋoy bweek. Wi akŋoyënţuŋ, kë aşë pënan kamoh kaloŋ ki kanŧaagan aşë tuh dko di apënanaanuŋ ka. 22 Wi wi aşaaŋ ajej kamoh mënţ aţakna ñaaţ aşë ţija ñiinţ.

23 Kë ñiinţ aşë wuuhar aji :

« Yoow, byaaş bi kamoh ki imoh yi naan ka,

pñaak pi naan pa.

Adu'ana ñaaţ,

ţiki apënna ţi ñiinţ*! »

24 Waŋ ukaaŋ kë ñiinţ akluŋ kaduk aşin na anin kanaakiir na aharul, bakak ñaaŋ aloolan. 25 Kë bukal batëb bŧi, ñiinţ na ñaaţ başë wo byişu, kë nin aloŋ aankowa aŧënţul.

3

Adam na Ewa badookana du uwoorta wi Eden

1 Upula ubi wo unkguuradaanuŋ ţi ŋko ŋi uţeeh bŧi ŋi Naşibaţi *Nawat Kabuka apaşuŋ. Uji na ñaaţ: « Kë Naşibaţi aji nawut kade nin pko ploŋ ţi mnko mi uwoorta? »

2 Kë ñaaţ aŧeema aji : « Ŋhinan kade mnko mi uwoorta. 3 Kë bko banwooŋ ţi pŧoof pi uwoorta, Naşibaţi aji ŋkeţ woli ŋban ba, këme ade ba. »

4 Kë upula uŧeema aji : « Nin! Naankkeţ! 5 Naşibaţi ame kë unuur wi nakdeeŋ bko mënţ, këş ki nan kahaabëşa naşë nawo ji a*, name bnuura na buţaan. »

6 Ñaaţ awin kë bko baka plil pde, anuura ţi këş, abot awo bko banjaaŋ bawul uşal unŧuŋa. Amar wal mënţ pko ploŋ ţi bko mënţ ade, akak awul ayinul, anwooŋ na a, kë adee. 7 Wal mënţ kë këş kaşë haabëşa na baka kë bame hënkuŋ kë bawo byişu. Bajej itoh yi bko bi bajaaŋ bado bfig aşiir awunna ŋleef.

8 Na utaakal, uyook ulil ukob, kë Naşibaţi Nawat Kabuka aşë pën ptar ihoţ, ñiinţ na ñaaţ baŧiinka aşë mena ţi mnko mi uwoorta. 9 Naşibaţi Nawat Kabuka adu ñiinţ aji : « Iwo ţuŋ ba? »

10 Kë aŧeema aji : « Dŧiink kë ikpoş ţi uwoorta kë nlënki ţiki dwo byişu, aya amena. » 11 Kë akak aji na a : « In aţupiiŋ aji iwo byişu? Ikeer ade bko bi nneenaniiŋ pde! »

12 Kë ñiinţ aji na a : « Ñaaţ i iţuuŋ kë añogën amaruŋ pko ţi bko buŋ awulën, kë ndee! » 13 Kë Naşibaţi Nawat Kabuka aşë ji na ñaaţ: « we wi idoluŋ hënk? » Kë aŧeem aji : « Upula uguurnuŋ, kë nde ba. » 14 Kë Naşibaţi Nawat Kabuka aşë ji na upula : « Jibi idoluŋ uko mënţ,

Ikfëpaniiŋ ţi ŋnŧaam ŋi katoh bŧi

na ŋko ŋi uţeeh bŧi.

Ido kapoşna kayiŋ kabot kade mboş

ŋnuur bŧi ŋi ubida wi nu.

15 Dţu bşoorad ţi iwi na ñaaţ,

ţi pntaali pi nu na pi nul.

Baluŋ kanantlu bkow,

kë iwi, iluŋ katib baka ţi pşoñ. »

16 Naşibaţi Nawat Kabuka akak aji na ñaaţ:

« Dluŋ kaţu'u ţi unoor uweek woli ibuk,

iluŋ kahaj woli ibuk.

Uŋal wi nu uluŋ kado kawuuku du ayinu

ado kaţu'u pdo uko wi aŋaluŋ. »

17 Naşibaţi Nawat Kabuka aji na ñiinţ:

« Jibi iŧiinkuŋ uţup wi aharu,

ade bko bi mbiiŋ aneenanu pde,

iţu mboş manfëpana!

Ido kaji khaj maakan kaba kahinan kapënan ţi ma uko ude

ŋnuur bŧi ŋi ubida wi nu.

18 Mboş mando kawulu iyiw,

ibot ido kade ŋdeey ŋi uţeeh.

19 Ujënk wi nu

wi wi ikluŋ kado kadeena

te wal wi ikluŋ kakak du mboş mi ipënnuŋ

ţiki iwo ufuuş

akuţ aluŋ kakak du ufuuş. »

20 Adam, ñiinţ, aţu aharul katim ki « Ewa† » ţiki awooŋ anin bañaaŋ bŧi.

21 Naşibaţi Nawat Kabuka ado Adam na aharul imişa yi injan awoharan baka. 22 Wi wi aşaaŋ aji : « Hënkuŋ ñaaŋ akak ji nja, kame bnuura na buţaan! Awutan hënkuŋ katar kañen, kamar kak ţi bko bi ubida kakaana ubida wi mnţo! » 23 Kë Naşibaţi Nawat Kabuka aşë dooka ţi uwoorta wi Eden ado kajaar mboş mi bapënanaanuluŋ. 24 Wi adookuluŋ aşë ţu ŋwanjuŧ ŋi bajaaŋ bado kerubim kë ŋakyeŋ du umbaŋ wi umayar unuur wi uwoorta, na kakej ki bdoo kankdoluŋ ji kabëntabën, kayeŋna bgah byaani du bko bi ubida.

4

Kayin afiŋ Abel

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, Adam ameer na Ewa aharul ; kë awo na kayiŋ, abuk Kayin* aşë ji : « *Yawe Nawat Kabuka ado kë mbuk ñiinţ » 2 Akak abuk napoţ ñiinţ, Abel.

Abel awo nayafan, kë Kayin aşë wo najaar. 3 Wi bayaaŋ aban ţuŋ, kë Kayin aşë ţij ŋdeey ŋi apënanaanuŋ ţi mboş aţeŋan Nawat Kabuka. 4 Abel ul kak, kë apënan ŋloŋ ţi ŋnŧaam ŋambukiiŋ uŧeek ţi batani bi nul aţu na mniir mi ŋa aţeŋanaan Nawat Kabuka. Kë Ajugun adi bţeŋan bi Abel, 5 aşë wo aandi bi Kayin. Kë Kayin aşë deebaţ maakan, kaara kë daţoñara na a.

6 Nawat Kabuka aji na Kayin wal mënţ: « we ukaaŋ kë ideebaţi, kë kaara di nu dabot aţoñara ba? 7 Woli ido hënkuŋ uko unnuuriiŋ, iinkhil kadeeŋ bkow i? Kë woli ido uko unwooŋ uunnuura, buţaan daji dabop ţi plëman pi nu ji uko wi uţeeh unjoţuŋ kado na pwatu. Kë işë wo i kawat da. »

8 Kayin kë aşë ji na Abel aţa'ul : « Biin ŋya uţeeh†. » Kë wi bawooŋ du uţeeh, kë Kayin aşë dëpa ţi Abel afiŋ.

9 Nawat Kabuka aji na Kayin : « Abel aţa'u awo ţuŋ ba? » Kë aŧeem aji : « Mëmmee. Dwo nayeŋ i aţa'naan i? » 10 Kë Nawat Kabuka akak aji na a : « we wi idoluŋ ba? Dŧiink pñaak pi aţa'u du mboş kë pakhuuran abi ţi nji ala nlukana. 11 Hënkuŋ, ifëpanaa, adookana ţi mboş manhaabëşuŋ mntum adaan pñaak pi aţa'u i ifiŋuŋ. 12 Ukaaŋ kë woli ijaar, mboş maankak awulu ŋdeey : ido kañaay ñaay na umundu. »

13 Kë Kayin aşë ji na Nawat Kabuka : « Kakob ki katam maakan pa nji. 14 Idookën nţa ţi mboş mnuura, kë nwoyi kamena kaya kalowu ; kado kañaay ţi umundu, ñaaŋ awinënle afiŋën. » 15 Nawat Kabuka kë aşë ŧeema aji : « Nin, woli ñaaŋ afiŋu, bañaaŋ paaj na aloŋ bakfiŋaniiŋ pa plukanu. » Wi wi Nawat Kabuka aşaaŋ aţu uko uloŋ ţi Kayin unkţuuŋ ñaaŋ awinale awut kafiŋa. 16 Kë hënk di ayaaŋ alow Nawat Kabuka, afëţ du uŧaak wi Nod unwooŋ du umayar unuur wi Eden.

Pntaali pi Kayin

17 Kayin ameer na aharul, kë awo na kayiŋ abuk Henok. Kayin awo wal mënţ ţi pniw ubeeka, kë hënk di aţuuŋ wa katim ki abukul Henok. 18 Henok awooŋ aşin Irad, kë Irad awo aşin Mehuyahel, kë Mehuyahel awo aşin Metuŧayel, kë Metuŧayel awo aşin Lamek.

19 Lamek aniim baaţ batëb, aloŋ awo katim ki Adah, kë natëbanţën awo Ŧilah. 20 Adah abuk Yabal ; awooŋ aşin banjaaŋ bafëţ ţi iloona kabot kayafan. 21 Katim ki aţa'ul kawo Yubal ; awooŋ aşin banjaaŋ bakob uko unnaamuŋ ji bnŧuni wi bajaaŋ bado « harpe » kabot kaŧeen. 22 Ŧilah kak abuk napoţ ñiinţ i katim ki Tubal Kayin, anwooŋ ateem baţak bŧi banjaaŋ baboman iko ijul injaaŋ ilofar. Aţa Tubal Kayin ñaaţ awo katim ki Naamah.

23 Lamek aji na baharul :

« Adah na Ŧilah, naŧiinkaan ;

bahar Lamek, nawatan ibaţ.

Dfiŋ ñiinţ, ţiki bakobën awuran

Aa, dfiŋ naţaşa mënţ, ţiki baŧehanaan

24 Woli ñaaŋ afiŋ Kayin, bañaaŋ paaj na aloŋ

bakfiŋaniiŋ kalukanaana,

kë woli ñaaŋ afiŋ Lamek, bañaaŋ iñeen-paaj-na-aloŋ na paaj na aloŋ (77)

bakfiŋaniiŋ kalukanaana. »

25 Adam akak ameer na aharul kë abuk napoţ ñiinţ, kë Ewa aţu'a katim ki Ŧet aşë ji : « Wi Kayin afiŋuŋ Abel, kë Naşibaţi aşë wulën napoţ ñiinţ i. » 26 Ŧet ul kak kë abuk napoţ ñiinţ, aţu'a katim ki Enoş. Wal mënţ wi wi bañaaŋ bajunuŋ pdëman Naşibaţi kadola *Nawat Kabuka‡.

5

Pntaali pi Adam te kaban du Nowe na babukul

1 Uko umpiiŧaniiŋ ţi pntaali pi Adam wii wi : unuur wi Naşibaţi aţakuŋ ñaaŋ, adola kë anaam na a. 2 Wal mënţ ado baka kë bawo ñiinţ na ñaaţ, awul baka bnuura, aşë ţu baka katim aji « Bañaaŋ. »

3 Wi Adam adoluŋ ŋşubal iñeen-week na iñeen ŋwajanţ (130), abuk napoţ anaamuŋ na a, aşë ţu'a katim ki Ŧet. 4 Wi Ŧet abukiiŋ, Adam akak ado ŋşubal iñeen-week bakreŋ (800) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ. 5 Ŋşubal bŧi ŋi Adam adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş kañeen-kaloŋ na iñeen ŋwajanţ (930). Wi wi aşaaŋ akeţ.

6 Wi Ŧet adoluŋ ŋşubal iñeen-week na kañeen (105) aşë buk Enoş. 7 Wi Enoş abukiiŋ, Ŧet akak aţo ŋşubal iñeen-week bakreŋ na paaj na uloŋ (807), abot abuk biinţ na baaţ. 8 Ŋşubal bŧi ŋi Ŧet adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş kañeen-kaloŋ na ŋşubal iñeen-na-ŋtëb (912). Wi wi aşaaŋ akeţ.

9 Wi Enoş akaaŋ ŋşubal iñeen kañeen-kaloŋ (90) aşë buk Kenan. 10 Wi Kenan abukiiŋ, Enoş akak aţo ŋşubal iñeen-week bakreŋ na iñeen-na-kañeen (815), abot abuk biinţ na baaţ. 11 Ŋşubal bŧi ŋi Enoş adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş kañeen-kaloŋ na ŋşubal kañeen (905). Wi wi aşaaŋ akeţ.

12 Wi Kenan akaaŋ ŋşubal iñeen paaj-na-uloŋ (70) aşë buk Mahalalel. 13 Wi Mahalalel abukiiŋ, Kenan akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş bakreŋ na ŋşubal iñeen ŋbaakër (840) abot abuk biinţ na baaţ. 14 Ŋşubal bŧi ŋi Kenan adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş kañeen-kaloŋ na ŋşubal iñeen (910). Wi wi aşaaŋ akeţ.

15 Wi Mahalalel akaaŋ ŋşubal iñeen-paaj na kañeen (65) aşë buk Yered. 16 Wi Yered abukiiŋ, kë akak aţo ŋşubal iñeen week bakreŋ na ŋşubal iñeen ŋwajanţ (830) abot abuk biinţ na baaţ. 17 Ŋşubal bŧi ŋi Mahalalel adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week bakreŋ na ŋşubal iñeen kañeen-kaloŋ na kañeen (895). Wi wi aşaaŋ akeţ.

18 Wi Yered akaaŋ ŋşubal iñeen-week na iñeen paaj na ŋtëb (162) aşë buk Henok. 19 Wi Henok abukiiŋ, Yered akak aţo ŋşubal iñeen-week bakreŋ (800) abot abuk biinţ na baaţ. 20 Ŋşubal bŧi ŋi Yered adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş kañeen-kaloŋ na iñeen paaj na ŋtëb (962). Wi wi aşaaŋ akeţ.

21 Wi Henok akaaŋ ŋşubal iñeen-paaj na kañeen (65), aşë buk Matuŧalem. 22 Wi Matuŧalem abukiiŋ, Henok awo na Naşibaţi aţaşa ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋwajanţ (300) abot abuk biinţ na baaţ. 23 Ŋşubal bŧi ŋi Henok adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋwajanţ na iñeen-paaj na kañeen (365). 24 Henok awo na Naşibaţi aţaşa kë Naşibaţi aşë jeja, bañaaŋ baankak awina, ţiki Naşibaţi aya na a.

25 Wi Matuŧalem akaaŋ ŋşubal iñeen-week na ŋşubal iñeen bakreŋ na paaj-na-uloŋ (187) aşë buk Lamek. 26 Wi Lamek abukiiŋ, Matuŧalem akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş paaj-na-uloŋ na ŋşubal iñeen bakreŋ na ŋtëb (782) abot abuk biinţ na baaţ. 27 Ŋşubal bŧi ŋi Matuŧalem adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş kañeen-kaloŋ na iñeen paaj na kañeen-kaloŋ (969). Wi wi aşaaŋ akeţ.

28 Wi Lamek akaaŋ ŋşubal iñeen-week na iñeen bakreŋ na ŋtëb (182) aşë buk napoţ ñiinţ. 29 Awul napoţ mënţ katim ki Nowe, ţiki aji : « I, akţuuŋ iñen yi nun inoorfën ulemp na unoor. Mboş mi Naşibaţi afëpuŋ manţuuŋ un ulemp na unoor mënţ. » 30 Wi Nowe abukiiŋ, Lamek akak aţo ŋşubal iñeen-week kañeen na ŋşubal iñeen kañeen-kaloŋ na kañeen (595). Abot abuk bapoţ biinţ na baaţ. 31 Ŋşubal bŧi ŋi Lamek adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş paaj-na-uloŋ na ŋşubal iñeen paaj-na-uloŋ na paaj-na-uloŋ (777). Wi wi aşaaŋ akeţ.

32 Wi Nowe akaaŋ ŋşubal iñeen-week kañeen (500) aşë buk Şem, Ham na Jafet.

6

Kaţaafa ki uşubal uweek

1 Wi bañaaŋ bajunuŋ pŧum ţi mboş abot abuk bapoţ baaţ, 2 kë bañaaŋ biki baţi* başë win kë baaţ biki bañaaŋ bajën banuuraa, aniim biki baŋaluŋ. 3 Wi wi *Yawe Nawat Kabuka aşaaŋ aji : « Uhefënţ wi naan, wi nwuluŋ ñaaŋ uunkduka ţi a te mnţo ţiki awo ñaaŋ najën ; hënkuŋ ŋşubal ŋi nul ŋaankţëp iñeen-week na iñeen ŋtëb (120). »

4 Wal mënţ bañaaŋ baloŋ badëm maakan bamëgaţaan bawo ţi mboş ; badobi woha wo da wal wi bañaaŋ biki baţi babiiŋ ţi baaţ babuk bañaaŋ bajën abuk bapoţ na baka. Bukal bawooŋ ţfa bañaaŋ biki itim ipënaliiŋ.

5 Nawat Kabuka awin kë buţaan bi ñaaŋ akdoluŋ ţi mboş badëma adëm pya kë ñaaŋ abot aji bi ţu ţu uşal bŧi ţi pdo buţaan ŋnuur bŧi. 6 Nawat Kabuka adug umeli ţi uko wi aţakuŋ ñaaŋ, kë uhaaşul uwo ţi mnţëg mnweek. 7 Wi wi aşaaŋ aji : « Dpënan ţi mboş bañaaŋ biki nji nţakuŋ, na ŋnŧaam ŋi katoh, na ŋko ŋi uţeeh na ŋkaŧ, ţiki ddug umeli uko wi nţakari ŋa. » 8 Kë ñaaŋ aloŋ aşë wo, i Naşibaţi alilandëri, anwooŋ katim ki Nowe.

Pboman upuur

9 Uko wi Nowe wii wi :

Nowe abi wo ñiinţ naŧool ţi këş ki Naşibaţi abot aji ŧiinka ; awo na a aji ţaşa. Wal mënţ ul awohaŋ haŋ ţi bañaaŋ bŧi. 10 Nowe abuk bapoţ biinţ bawajanţ: Şem na Ham na Yafet. 11 Kë bañaaŋ biki mboş bŧi başë wuţ awo bado buţaan ţi këş ki Naşibaţi, mnŋot kë manŧum ţi mboş. 12 Naşibaţi aten mboş awin kë bañaaŋ bawuţi, ţiki bawo bŧi ţi pdo buţaan.

13 Kë Naşibaţi aşë ji na Nowe : « Dba na bañaaŋ bŧi na ŋko bŧi ţiki bañaaŋ bakaaŋ kë mnŋot manŧum ţi mboş. Dpënan baka keeri ţi mboş. »

14 Akak aji na Nowe : « Bomaan upuur pa iwi, upuur unkwooŋ uweek, wi ikbomanuŋ na impiñu inuura, ido imeeţ ţi wa, ikër wa ţi meeţ na bdig na uko unkneenanuŋ meel pţëp. 15 Hënk di di ikbomanuŋ upuur mënţ: udëm kado uko ji ŋmetër iñeen-week na iñeen ŋwajanţ (130m) kahaan kado ŋmetër iñeen ŋtëb na ŋtëb (22m), kadiilade kawo ŋmetër iñeen na ŋwajanţ (13m). 16 Doon bţuk ţi upuur bi kakujënţ kakwooŋ pŧoof pi umetër, ibot ido plëman pi wa pawo ţi kabaŋ, ido wa uka ŋşoobra ŋtëb aţu na uţeeh.

17 « Nji, dţij meel kado ma mampar maniink dko, kabaana na bañaaŋ na ŋko bŧi : nin uko uloŋ uunkduka ţi mboş kado kahefënţ. 18 Kë nji nşë do bhoŋar na iwi, luŋi ineej ţi upuur iwi na aharu na babuku, na bahar baka. 19 Ţi ŋko bŧi doon kaneejan ŋtëb ţi upuur ŋabuur na iwi ; ŋawoon ukaş na waaţ. 20 Ŋkaŧ, ŋnŧaam ŋi katoh na ŋko ŋi uţeeh bŧi ŋaluŋ kabi du iwi kado kawoona ŋtëb ŋtëb ukaş na waaţ kabuur na iwi. 21 Kë iwi, laan uko ude unwohaŋ bŧi ihank nakaana uko ude iwi na ŋko mënţ. »

22 Kë hënk di Nowe adoluŋ, ado uko wi Naşibaţi ajakuluŋ bŧi ado.

7

Pneej ţi upuur

1 Kë *Yawe Nawat Kabuka aji na Nowe : « Neejan ţi upuur iwi na biki katohu bŧi, ţiki ţi bañaaŋ bŧi iwi ţañ iwooŋ naŧool ţi këş ki naan. 2 Ţi ŋko bŧi ŋanhilnuŋ pdo bţeŋan bi Naşibaţi, doon kajejna ŋtëb ŋtëb, ukaş na waaţ te ŋyaaş paaj-na-uloŋ. Kë ŋandukiiŋ, jejan ukaş na waaţ ţañ. 3 Jejan kak ŋkaŧ ŋi baţi, ukaş na waaţ ŋyaaş paaj-na-uloŋ, ŋko na ŋkaŧ ŋahilna ŋaniink mboş bŧi. 4 Ŋnuur paaj-na-uloŋ ŋaţëple, kado uşubal uşub ŋnuur iñeen ŋbaakër na ŋŧejan iñeen ŋbaakër, kawet ţi mboş bañaaŋ na ŋko bŧi ŋi nji ndoluŋ. » 5 Kë Nowe ado iko bŧi yi Nawat Kabuka ajakuluŋ ado.

6 Nowe aka ŋşubal iñeen-week ŋyaaş paaj (600) wi uşubal uweek ujotuŋ ţi mboş. 7 Aneej ţi upuur na aharul na babukul na bahar baka kabuurna meel mamparuŋ. 8 Ŋko ŋanhiluŋ pdolna bţeŋan bi Naşibaţi na ŋanwooŋ ŋaanhil pdolna ba, ŋkaŧ na ŋko ŋankpuliiŋ ţi mboş bŧi 9 ŋabi ukaş na waaţ aneej ţi upuur wi Nowe jibi Naşibaţi ajakuluŋ. 10 Wi ŋnuur paaj-na-uloŋ ŋaţëpuŋ kë uşubal uweek uşë jot.

11 Ţi unuur uţënk ŋnuur iñeen na paaj-na-uloŋ wi pli ptëbanţën pi uşubal wi Nowe akaaŋ ŋşubal iñeen-week ŋyaaş paaj (600), kë meel mnŧum maakan manwooŋ ţi mboş uţeeh manşë may, kë baţi bawo wo ji bahaabëşa haabëşa, kë meel manktula. 12 Uşubal uşub ţi mboş ado ŋnuur iñeen ŋbaakër na ŋŧejan iñeen ŋbaakër (40).

13 Unuur mënţ, Nowe, aharul na babukul Şem na Ham na Yafet na bahar baka kë başë neej na a ţi upuur. 14 Baneej na ŋnŧaam ŋi katoh, na ŋko ŋi uţeeh bŧi na ŋkaŧ bŧi na ŋko ŋmpoţi ŋankyiţuŋ bŧi. 15 Ŋko bŧi ŋankheefënţuŋ ŋabi ţi Nowe aneejna ŋtëb ŋtëb ţi upuur ; 16 kawo ukaş na waaţ jibi Naşibaţi abiiŋ ajaka. Wi wi Nawat Kabuka aşaaŋ adëŧ bgah.

17 Uşubal unşubuŋ wuŋ udo ŋnuur iñeen ŋbaakër ; kë meel mampar apel mboş aşë deeŋ upuur kë ukyaak. 18 Meel mampaya aŧum maakan, kë upuur uşë yaak aya, 19 mampaya ayaha ya adoo gur inkuŋ bŧi. 20 Mandoo ţëp inkuŋ ŋmetër paaj-na-uloŋ. 21 Wal mënţ kë bañaaŋ bŧi na ŋko bŧi ŋanwooŋ ţi mboş kë ŋaşë keţ: ŋkaŧ, ŋnŧaam ŋi katoh, ŋko ŋi uţeeh, na ŋko ŋmpoţi bŧi na bañaaŋ bŧi. 22 Nin uhefënţ uunkak aduka ţi mboş. 23 Hënk, kë Naşibaţi awet uhefënţ bŧi ţi mboş: bañaaŋ, ŋnŧaam ŋi katoh, ŋko ŋi uţeeh, na ŋko ŋmpoţi na ŋkaŧ, kë Nowe na bañaaŋ banwooŋ na a, aţu na ŋko ŋanwooŋ na baka ţi upuur ţañ babuuruŋ. 24 Meel mampar ado ŋnuur iñeen-week na iñeen-kañeen (150).

8

Ukay meel

1 Kë Naşibaţi aşë leş Nowe na ŋko ŋi uţeeh na ŋnŧaam ŋi katoh bŧi ŋanwooŋ na a ţi upuur. Ado kë uyook uyook ţi mboş, kë meel manjun pwala. 2 Kë meel mnŧum maakan manwooŋ ţi mboş uţeeh bŧi manşë ţañan ppën, kë baţi badëŧanaa, meel maankak atula. Kë uşubal uţañan pjot.

3 Meel manwala ntiinku ntiinku, hënk, wi ŋnuur iñeen-week na iñeen-kañeen (150) ŋaţëpuŋ kë manşë wala ; 4 te kë upuur udo hil anaţ du inkuŋ yi Arafat ţi unuur uţënk ŋnuur iñeen na paaj-na-uloŋ wi pli pţënk paaj na ploŋ. 5 Meel manwali'aara wala te pli pţënk kli iñeen. Ţi unuur uŧeek wi pli mënţ kë inkuŋ işë pën awinana.

6 Wi ŋnuur iñeen ŋbaakër ŋaţëpuŋ, kë Nowe aşë haabëş ujaneel wi adoluŋ ţi upuur, 7 aşë wutan untomaali. Uya, akak, ayoonk meel mankay ţi mboş. 8 Akak awutan ubalab ufaaŧal katenna me meel manwalaa. 9 Wi ubalab uwooŋ uunya win dko dţo, ţiki meel mangur mboş bŧi, uwugşa akak du Nowe du upuur. Nowe atar kañen, ayeenk wa aneejan ţi upuur meeţ. 10 Ayoonk ŋnuur paaj na uloŋ akak awutan wa kë upën ţi upuur. 11 Ukak na utaakal awo na katoh kahalu ki bko bi bajaaŋ bado bnoliwera ţi mntum! Nowe ame wal mënţ kë meel manwalaa. 12 Aţo kak ŋnuur paaj na uloŋ aşë wutan ubalab, kë wi uyaaŋ, uunkak abi.

13 Ţi unuur uŧeek wi pli pŧeek pi uşubal wi Nowe akaaŋ ŋşubal iñeen-week ŋyaaş paaj na uşubal (601), wi wi meel mankayuŋ ţi mboş. Nowe agurëş bţuk bi upuur ; aten, awin kë mboş manjun pkay. 14 Ţi unuur uţënk iñeen ŋtëb na paaj-na-uloŋ wi pli ptëbanţën, kë mboş manşë kay bŧi.

Upën ţi upuur

15 Wal mënţ kë Naşibaţi aşë ji na Nowe : 16 « Pënan ţi upuur, iwi na aharu, na babuku na bahar baka. 17 Pënaan kak ŋko bŧi ŋanwooŋ na iwi, ŋkaŧ, ŋnŧaam ŋi katoh na ŋko ŋi uţeeh na ŋko ŋmpoţi. Ŋabukan maakan ŋaŧum ŋaniink mboş. » 18 Kë Nowe na aharul na babukul na bahar baka bapëni. 19 Ŋnŧaam ŋi katoh na ŋko ŋi uţeeh na ŋko ŋmpoţi na ŋkaŧ bŧi ŋapën ţi upuur, awo kabuka na kabuka.

20 Wi wi Nowe aşaaŋ ado *bliit bi mngur pa *Nawat Kabuka, ajej ŋloŋ ţi ŋko na ţi ŋkaŧ bŧi ŋanhiluŋ pdolna Naşibaţi bţeŋan afiŋara, atër ŋa kë ŋayik bŧi. 21 Yawe Nawat Kabuka aŧiink pţëkën plil aşë ji ţi uşalul : « Bañaaŋ baankak ado nfëp mboş. Uwo manjoonan kë ŋhaaş ŋi baka ŋawuţna du kpoţ ; kë nşë wo mënkak aŧok bañaaŋ na ŋko bŧi jibi ndoluŋ.

22 Te wi mboş mankdooŋ kawoha wo,

kajaar na kakit,

ujonţ na uyikaj,

kanuur na pti,

pnak na uŧejan

ido kawoha wo. »

9

Kahoŋ ki Naşibaţi

1 Naşibaţi awul Nowe na babukul bnuura bi nul aşë ji na baka : « Kabuk kajoobëţ na an, nabukan maakan, naŧuman mboş. 2 Ŋko ŋi mboş, ŋkaŧ na ŋko ŋmpoţi na ŋţëb ŋi bdëk, ŋul bŧi ŋado kaţi'an kakuţ kado kalënk ţi kadunan. Dwulan ŋa bŧi. 3 Jibi nwulanaŋ iko yuŋ yi ujaagal na mnko manjaaŋ mambuk, dkak awulan ŋko ŋuŋ bŧi nado kade. 4 Kë naşë wo naanwo kade uko na pñaak pi wa ţiki pñaak pawooŋ ubida. 5 Dkak aluŋ kaţu ñaaŋ këme uko unktuluŋ pñaak pi ñaaŋ uhepna ţi uko mënţ. Kabot kaţu ñaaŋ andoli aŧeem ţi ubida wi aŧënţul.

6 Naşibaţi aţak ñaaŋ

kë anaam na a

ukaaŋ kë ñaaŋ anktuluŋ pñaak pi aŧënţul,

bakak atula pñaak.

7 Kë an, kabuk kajoobëţ na an, nabukan maakan ; naniink mboş, nabukan maakan. »

8 Naşibaţi aţiini wal mënţ na Nowe na babukul banwooŋ na a aji : 9 « Natenan, dhoŋan, an na kntaali ki nan te mnţo, 10 na ŋko bŧi ŋanwooŋ na iwi : ŋkaŧ, ŋnŧaam ŋi katoh na ŋko ŋi uţeeh, ŋko bŧi ŋampënuŋ ţi upuur na iwi, ŋko bŧi ŋanwooŋ ţi mboş, 11 kë mënkak ado uşubal uŧënţ wi kë mënkak ado meel manpar hënk manŧok uko bŧi unwooŋ na uhefënţ. Meel maankak abi kaŧok iko bŧi inwooŋ ţi mboş. »

12 Naşibaţi akak aji : « Uko unkdiimanuŋ kahoŋ ki nji ndoluŋ na an na ŋko bŧi ŋanwooŋ na an wii wi, kahoŋ kaŋ ddo ka kak na pntaali pi nu te mnţo. 13 Dţu kaŋaanan ki naan du baţi ki najaaŋ nado ki ubopal, kul kakdooŋ kayuuj kahoŋ ki nji ndoluŋ na umundu. 14 Woli dluŋ ado uşubal kë ujëni, kë kaŋaanan ki ubopal kapën awinana, 15 kaleş wal mënţ kahoŋ ki nji ndoluŋ na an na ŋko bŧi. Nin meel maankak apar jibi mamparuŋ kafiŋ uhefënţ ţi mboş. 16 Woli kaŋaanan ki ubopal kapën awinana du baţi, dwin ka, kaşë kaleş kahoŋ kanwooŋ kaankba ki nji Naşibaţi ndoluŋ na bañaaŋ bŧi na ŋko bŧi ŋanwooŋ ţi mboş. »

17 Hënk, kë Naşibaţi aji na Nowe : « Waŋ uwooŋ uko unkyuujuŋ kahoŋ ki nji ndoluŋ na bañaaŋ bŧi na ŋko bŧi ŋanwooŋ ţi mboş. »

Babuk Nowe

18 Şem, Ham na Yafet babuk Nowe bampënnuŋ ţi upuur. (Ham awooŋ aşin Kanaan) 19 Bawajanţ bukuŋ bawooŋ babuk Nowe, kë ţi bukal di di bañaaŋ bŧi banfëţuŋ ţi mboş bawoonuŋ.

20 Nowe anwooŋ najaar, ado uţeeh aŧepi mnko manjaaŋ mandolna ubiñu. 21 Wi adaanuŋ ubiñu umpënuŋ ţi uţeeh mënţ, aşë kuj awohëş aduka byişu du kaloona ki nul meeţ. 22 Ham, aşin Kanaan, awin aşin kë awo byişu, aşë ya bdig aţup babuk aşin batëb bandukiiŋ. 23 Kë Şem na Jafet başë jej bayeti aţu ţi igaŋan yi baka aşë bot apoş poş akak ufeţ ado bi agur aşin baka. Baten umbaŋ wundu kahilna kawo baankwin aşin baka byişu.

24 Wi Nowe anaţiiŋ, kë ukuj ubaa, ame uko wi Ham nabaaşa i nul adoluŋ. 25 Wi wi aşaaŋ aji :

« Kanaan afëpaniiŋ!

Awo pa bamakul najuuk i bajuuk. »

26 Nowe akak aţiini aji :

« Ddëman *Yawe Nawat Kabuka, Naşibaţi i Şem!

Dñehan ajuuknţën Kanaan ţi ulemp, ado kalempar Şem.

27 Dñehan Naşibaţi ado Yafet abuk pntaali pŧum, padëm paka uŧaak uweek,

dñehan kak babuk Yafet bafëţ na babuk Şem,

babuk Kanaan babot bajuukëţ ţi ulemp bado kalempar babuk Yafet na Şem. »

28 Wi uşubal uweek na meel mamparuŋ ŋaţëpuŋ, Nowe aţo ŋşubal iñeen-week ŋwajanţ na ŋşubal iñeen kañeen (350). 29 Ŋşubal bŧi ŋi Nowe adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week kañeen-kaloŋ na ŋşubal iñeen kañeen (950), wi wi aşaaŋ akeţ.

10

Pntaali pampënnuŋ ţi babuk Nowe

1 Pntaali pi bi Şem, Ham na Yafet babuk Nowe babukuŋ wi uşubal uweek ubaaŋ pii pi.

Babuk Yafet

2 Babuk Yafet biinţ bawo : Gomer, Magog, Maday, Yawan, Tubal, Moşek na Tiraŧ. 3 Kë babuk Gomer biinţ bawo : Aşkenaŧ, Rifat, Togarma. 4 Kë biki Yawan bawo : Elişa, Tarşiş, Kitim na Dodanim. 5 Du bukal di di bañaaŋ banwayşëruŋ afëţ añog idëk bawoonuŋ. Bukuŋ bawooŋ babuk Yafet, baji bawayşër kawo bandoli na pntaali pi baka na uŧaak wi baka na uţup wi baka.

Babuk Ham

6 Babuk Ham biinţ bawo : Kuş, Mişrayim, Put na Kanaan. 7 Kë biki Kuş bawo : Ŧeba, Hawila, Ŧabta, Raama, na Ŧabteka. Kë biki Rama bawo : Şeba na Dedan.

8 Kuş akak abuk Nemrod ambiiŋ awo naşih naŧeek ţi mboş. 9 Abi wo najan naweek ţi kadun ki Naşibaţi, ukaaŋ kë baji baji : « Awo ji Nemrod, najan naweek ţi kadun ki Naşibaţi. » 10 Ŋbeeka ŋanwoonuŋ ŋweek ţi dko di aşihuŋ ŋawo Babel, Erek, Akad na Kalneh du uŧaak wi Şineyar*. 11 Du uŧaak mënţ di di Nemrod apënnuŋ aya te Aşuur aşë niw Niniwe na Rehobot-Ir, na Kalah. 12 Akak aniw Reŧen ţi pŧoof pi Niniwe na ubeeka uweek wi Kalah.

13 Mişrayim awooŋ aşin bañaaŋ biki Lud, biki Anam, biki Lehab, biki Naftuh, 14 na biki Patroŧ, na biki Kaŧluh na biki Kaftor [di *bafiliŧteŋ bapënnuŋ].

15 Kanaan awooŋ aşin bañaaŋ biki Ŧidoŋ, anwooŋ abukul naŧeek. Abot awo aşin bahitit, 16 na Bayebuŧit, Bahamorit, Bagirgaşit, 17 Bahiwit, Barkit, Baŧinit, 18 Barwadit, Baŧemarit, Bahamatit ; wi wi kntaali ki Kanaan kaşaaŋ awayşër. 19 Uŧaak wi Kanaan upënna Ŧidoŋ, aya umbaŋ wi Gerar, te Gaŧa, abot ayeenk du Ŧodom na Gomora na Adma na Şeboyim te aban du Leşa.

20 Bukuŋ bawooŋ babuk Ham, baji bawayşër kawo bandoli na pntaali pi baka na uŧaak wi baka na uţup wi baka.

Babuk Şem

21 Şem ţmak Yafet akak abuk bapoţ biinţ. Ul awooŋ ateem babuk Eber na pntaali pi baka bŧi.

22 Babuk Şem biinţ bawo : Elam, Aşur, Arpakşad, Lud, Aram. 23 Biki Aram bawo : Uş, Hul, Geter na Maş. 24 Arpakşad abuk Şelah, kë Şelah abuk Eber. 25 Eber abuk bapoţ biinţ batëb : naŧeek awo katim ki Peleg†, ţiki ţi wal mënţ wi wi bañaaŋ bawayşëruŋ ţi mboş. Aţa'ul awo katim ki Yoktan.

26 Yoktan abuk Almodad, Şelef, Haşarmawet, Yerah, 27 na Hadoram, Uŧal, Dikla, 28 na Obal, Abimayil, Şeba, 29 Ofir, Hawila, na Yobab : bukuŋ mënţ bŧi bawo babuk Yoktan. 30 Bafëţna ubeeka wi Meşa te adoo ban wi Şefar unwooŋ du inkuŋ inwooŋ du umayar unuur.

31 Bukuŋ bawooŋ babuk Şem, baji bawayşër kawo bandoli na pntaali pi baka na uŧaak wi baka na uţup wi baka.

32 Bukuŋ bawooŋ pntaali pi babuk Nowe, baji bawayşër kawo bandoli na pntaali pi baka na uŧaak wi baka.

Du bukal di di bañaaŋ bajunnuŋ pwayşër aniink mboş wi uşubal uweek uţëpuŋ.

11

Katoh kaweek ki ŋşoobra ki Babel

1 Bañaaŋ bŧi ţi mboş baţup uţup uloolan. 2 Jibi bañaaŋ bakyaanţuŋ du umayar unuur, bawin dko dloŋ danwooŋ daanwo na inkuŋ du uŧaak wi Şineyar* aya afëţ da. 3 Wal mënţ kë başë ŧiinkar aji : « Nawulën ŋdo induba yi ŋkjuŋuŋ ţi bdoo. Kë bajej induba mënţ na bnag bloŋ aniwna†. » 4 Bakak aji : « Nawulën ŋniw ubeeka na katoh kaweek ki ŋşoobra kankyaaŋ te du baţi! Hënk katimun kapënala, ŋkuţ ŋwo ŋënkwayşër kaniink mboş bŧi. »

5 Kë *Yawe Nawat Kabuka aşë wala ţi mboş pten ubeeka na katoh kaweek ki ŋşoobra ki bañaaŋ bajën bawooŋ ţi pniw, 6 aşë ji : « Nawin hënkuŋ! Bañaaŋ bŧi bawo baloolan, aţup uţup uloolan. Woli hënk di ulemp wi babaaŋ ajun jun uwooŋ, we ukluŋ kaneenan baka pdo uko wi baŋaluŋ? 7 Ŋwala hënkuŋ ŋhoŧan uţup wi baka bawut kado kaŧiinkar. »

8 Hënk di di Yawe Nawat Kabuka agaruŋ baka kë baya aniink mboş bŧi aţañan pniw ubeeka. 9 Uko waŋ ukaaŋ kë badu da aji Babel‡ ţiki dul di Yawe Nawat Kabuka ahoŧanaanuŋ uţup ţi mboş bŧi kë dul di di agarnuŋ bañaaŋ kë baniink mboş bŧi.

Pntaali pi Şem te du Abram

10 Pntaali pi Şem pii pi :

Wi uşubal uweek uţëpuŋ ado ŋşubal ŋtëb, Şem aka ŋşubal iñeen-week aşë buk Arpakşad. 11 Wi Arpakşad abukiiŋ, Şem akak aţo ŋşubal iñeen-week kañeen (500) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

12 Wi Arpakşad akaaŋ ŋşubal iñeen ŋwajanţ na ŋşubal kañeen (35) abuk Şelah. 13 Wi Şelah abukiiŋ, Arpakşad akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋbaakër na ŋşubal ŋwajanţ (403) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

14 Wi Şelah akaaŋ ŋşubal iñeen ŋwajanţ aşë buk Eber. 15 Wi Eber abukiiŋ, Şelah akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋbaakër na ŋşubal ŋwajanţ (403) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

16 Wi Eber akaaŋ ŋşubal iñeen ŋwajanţ na ŋşubal ŋbaakër (34) aşë buk Peleg. 17 Wi Peleg abukiiŋ, Eber akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋbaakër na ŋşubal iñeen ŋwajanţ (430) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

18 Wi Peleg akaaŋ ŋşubal iñeen ŋwajanţ, aşë buk Rewu. 19 Wi Rewu abukiiŋ, Peleg akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋtëb na ŋşubal kañeen-kaloŋ (209) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

20 Wi Rewu akaaŋ ŋşubal iñeen ŋwajanţ na ŋşubal ŋtëb aşë buk Ŧerug. 21 Wi Ŧerug abukiiŋ, Rewu akak aţo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋtëb na ŋşubal paaj na uloŋ (207) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

22 Wi Ŧerug akaaŋ ŋşubal iñeen ŋwajanţ aşë buk Nahor. 23 Wi Nahor abukiiŋ, Ŧerug aţo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋtëb (200) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

24 Wi Nahor akaaŋ ŋşubal iñeen ŋtëb na ŋşubal kañeen-kaloŋ aşë buk Terah. 25 Wi Terah abukiiŋ, Nahor aţo ŋşubal iñeen-week na ŋşubal iñeen na kañeen-kaloŋ (119) abot abuk bapoţ biinţ na baaţ.

26 Wi Terah akaaŋ ŋşubal iñeen paaj-na-uloŋ aşë buk Abram na Nahor na Haran.

Pntaali pi Terah

27 Pntaali pi Terah pii pi :

Terah abuk Abram, Nahor na Haran. Kë Haran abuk Lot. 28 Haran akeţ ţi kadun ki Terah aşin du uŧaak wi kabuka wi nul, du ubeeka wi Ur, wi bakaldeyeŋ. 29 Abram na Nahor baniimi : Ahar Abram awo katim ki Ŧaaray ; kë ki ahar Nahor kawo Milka, ul na Yiŧka bawo babuk Haran. 30 Kë Ŧaaray aşë wo aanhil pbuk : aanka napoţ.

31 Terah ajej Abram abukul, na Lot ababul, abuk Haran, na Ŧaaray ahar Abram abukul. Ado baka kë bapën ţi Ur di bakaldeyeŋ pya uŧaak wi Kanaan. Kë wi babanuŋ ubeeka wi Haran aşë fëţ da. 32 Ŋşubal ŋi Terah adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week ŋyaaş ŋtëb na ŋşubal kañeen (205), wi wi aşaaŋ akeţ du Haran.

12

1 Unuur uloŋ, *Yawe Nawat Kabuka aji na Abram : « Dukan uŧaaku, na bayiţu na katoh ki şaaş, iya uŧaak wi nji kaluŋ kadiimanu.

2 Ddolu ibuk pntaali pweek,

kabot kawulu bnuura.

Ddo katimu kapënala maakan,

iţu hënk nwul bañaaŋ bandukiiŋ bnuura.

3 Dluŋ kawul bnuura bankñehandëriiŋ bnuura,

kafëp bankmbeehiiŋ ;

kaţëpna ţi iwi kawul kntaali ki mboş bŧi bnuura*. »

4 Kë Abram ado jibi Nawat Kabuka ajakuluŋ apën ţi ubeeka wi Haran aya, kë Lot aya na a. Aka wal mënţ ŋşubal iñeen-paaj-na-uloŋ na kañeen (75).

5 Ajej Ŧaaray aharul na Lot abuk aţa'ul, na bka'ul na balemparul biki aţënkbëruŋ anug bŧi ţi Haran aya uŧaak wi Kanaan. 6 Wi babanuŋ, bamuur uŧaak bŧi te ado ban du bko byimanaan bi More du ubeeka wi Ŧikem. Bañaaŋ biki Kanaan bawo wal mënţ ţi uŧaak.

7 Kë Yawe Nawat Kabuka aşë pën awinana ţi kadun ki Abram aji : « Dluŋ kawul pntaali pi nu uŧaak wi. » Wi wi Abram aşaaŋ ado *bliit bi mngur kado kaţeŋanaan Nawat Kabuka ampënuŋ awinana ţi kadunul. 8 Abram awoona Ŧikem aya du pnkuŋ du umayar unuur wi ubeeka wi Betel, atan da kaloona ki nul, Betel kë dawo ţi kayoba, kë ubeeka wi Ayi uwo ţi umayar unuur wi dko di awooŋ. Ţi dko mënţan di di adoluŋ Nawat Kabuka bliit bi mngur aşë dëmana. 9 Kë ţi pdo kafëţ ţi kanaţa kaya kafëţ ţuŋ, kë aya adoo ban uŧaak wi Negeb.

Abram du Ejiptu

10 Ubon ubi wo ţi uŧaak, adëm maakan, kë Abram adoo naţa aya Ejiptu afëţ da. 11 Wal wi akyaaŋ pneej ţi Ejiptu aşë ji na Ŧaaray aharul : « Tenan, dme kë iwo ñaaţ nanuura. 12 Woli bañaaŋ biki Ejiptu bawinu baji iwo ahar naan, kafiŋën, kaşë duku. 13 Dkooţu kooţ, jakan na baka iwo aţa'naan, hënk iţu bamëbanaan bnuura kabot kawo baankfiŋën. »

14 Wi Abram abanuŋ du Ejiptu, bañaaŋ biki uŧaak mënţ bawin kë Ŧaaray anuura maakan. 15 Baweek biki uŧaak bawina aşë ya aţup *Farawuna naşih, ahompa kanuura ki ñaaţ. Kë başë ñooţ ñaaţ du dko di baaţ biki Farawuna bawooŋ. 16 Ŧaaray aţu kë Farawuna amëban Abram bnuura. Aţena ŋpi, ŋkaneel na ŋgit, abot awula balemp biinţ na baaţ, na ŋbuuru, na ŋnŧaam ŋi pnkunkaali.

17 Kë Nawat Kabuka aşë ţu Farawuna na katohul pwuţan pweek, ţiki ajej Ŧaaray ahar Abram. 18 Farawuna adu Abram wal mënţ aşë ji na a : « we wi idolnuŋ hënk ba? We ukaaŋ kë iinţupën aji awo aharu? 19 We ukaaŋ kë iji awo aţa'u, kë ndo jeja kë awo ahar naan. Hënkuŋ aharu awi ; jejana, iţëp iya na bgahu! » 20 Farawuna ado biinţ baloŋ kë bapënana ţi uŧaak ul na aharul na bka'ul bŧi.

13

Abram na Lot bawayşëri

1 Kë Abram awoona Ejiptu na aharul na bka bi ŧul bŧi, agakandër na Lot kë baya Negeb. 2 Wal mënţ Abram ayok maakan, aka ŋnŧaam, na itaka na uwuuru. 3 Apënna Negeb aya, aya te aban du umbaŋ wi ubeeka wi Betel du dko di abiiŋ atan kaloona ki nul ţi pŧoof pi Betel na Ayi, 4 du dko di abiiŋ aniw *bliit bi mngur. Kë dul di Abram adëmanaanuŋ *Yawe Nawat Kabuka.

5 Lot angakandëruŋ na Abram akak aka itani yi ŋnkaneel, yi ŋpi, na yi ŋgit abot aka bañaaŋ baŧum. 6 Uŧaak uunkëş bafëţ bukal batëb bŧi : bka bi baka baŧum maakan kë baanhil pwo ţi dko dloolan. 7 Bañaaŋ biki Kanaan na baperiŧit bafëţ kak wal mënţ ţi dko mënţ. Kë bayafan biki Abram na biki Lot bakak ţi pŋom. 8 Kë Abram aşë ji na Lot : « Tenan, nja ŋyiţi, dkooţu kooţ, mënŋal ŋţëpar abot awo mënŋal bayafan biki nja bado kaŋom! 9 Tenan uŧaak wi bŧi! Joh ŋwayşër. Woli iya na kañen kamayu, kaya na kadeenu ; woli iya na kadeenu, kaya kamayu. »

10 Lot aten bnuura aşë win uŧaak bŧi unkabuŋ bdëk bi Yordan di mboş manëkuŋ. Uwo ţi wal wi Naşibaţi awooŋ aandobi ŧok ŋbeeka ŋi Ŧodom na Gomora. Dko mënţ te du umbaŋ wi ubeeka wi Şowar dawo na itant ji uwoorta wi Nawat Kabuka du Eden, na uŧaak wi Ejiptu. 11 Kë Lot adat uŧaak wi Yordaniya bŧi unwoyi umbaŋ wi umayar unuur aŧool pya da ; hënk di bawayşëruŋ. 12 Abram aya afëţ du uŧaak wi Kanaan kë Lot afëţ añog ŋbeeka ŋi bdëk bi Yordan. Atan iloona yi nul kë iban te Ŧodom. 13 Bañaaŋ biki ubeeka mënţ bawuţ maakan abot aji bado uko wi Nawat Kabuka awooŋ aanŋali.

14 Wal wi Lot awayşëruŋ na Abram, Nawat Kabuka aji na Abram : « Iwin dko di inaţuŋ, hënkuŋ katan këş iten ifooyan. 15 Uŧaak wi ikwinuŋ wuŋ bŧi dwulu wa, iwi na pntaali pankpënuŋ ţi iwi te mnţo. 16 Ddo pa paŧum ji pyiw pi mboş: unuur wi bakhinanuŋ pfën pyiw panwooŋ ţi mboş unuur mënţ wi wi bakaaŋ ahinan pfën pntaali pi nu. 17 Naţiin iñaay na uŧaak bŧi ţiki dluŋ kawulu wa. »

18 Kë Abram ajej iloona yi nul, aya afëţ du mnko mnweek mi Mamre du Hebroŋ kë dul di adoluŋ bliit bi mngur pa Nawat Kabuka.

14

Abram abuuran Lot

1 Wal wi Amrafel awooŋ naşih i Şineyar, kë Aryok awo naşih i Elaŧar, kë Kedor-Lawomer awo i Elam, Tideyal kë awo naşih i Goyim* 2 başih babaakër bukuŋ banaţa ugut na bi Bera naşih i Ŧodom na Birşa naşih i Gomora, na Şineyab naşih i Adma na Şemeber naşih i Ţeboyim na naşih i Bela (danwooŋ Şowar).

3 Başih kañeen babaañşaani bukuŋ bŧi bayitiir na bangoli biki baka du dko danwooŋ daanwo na inkuŋ du Ŧidim (dawooŋ hënkuŋ Bdëk bi Pnam). 4 Bado ŋşubal iñeen na ŋtëb kë Kedor-Lawomer akşih baka, ţi uşubal uţënk iñeen na ŋwajanţ kë başë bër wa.

5 Kedor-Lawomer aţo uşubal aşë naţa ul na başih banwooŋ na a aya pgut na bampokuŋ. Wi bakyaaŋ, bakob barefayim du Aşerot-Karnayim, akob baŧuŧim du Ham, bayemim du Şawe-Kiriyatim, 6 akob bahorit du inkuŋ yi Ŧeyir te ado ban El-Paran, dankabuŋ du *pndiiş. 7 Wi wi başaaŋ awugşa aban te du ukumpëş wi En-Mişpat (dawooŋ Kadeş) akob bamaleŧit du uŧaak wi baka bŧi abot akob bahamorit banfëţuŋ du Haşaşon-Tamar.

8 Wal mënţ, kë naşih i Ŧodom na i Gomora na i Adma, naşih i Ŧeboyim na naşih i Bela (danwooŋ Şowar) başë naţa abomandër ugut na baka du Ŧidim, 9 agut na Kedor-Lawomer naşih i Elam, Tideyal naşih i Goyim, Amrafel naşih i Şineyar na Aryok naşih i Elaŧar : bawo başih babaakër agut na başih kañeen! Bañaaŋ biki Kedor-Lawomer bakob biki bakgutanaanuŋ.

10 Kë Ŧidim daşë ŧum ihër iweek yi kafuuş ; wi naşih i Ŧodom na i Gomora bakţiiŋ, aşë jot ţi ya, kë bandukiiŋ bamena du inkuŋ. 11 Bankobuŋ baka kë başë yeenk bka bi biki Ŧodom na Gomora bŧi na iko ide yi baka bŧi aşë ya na bgah bi baka. 12 Bakak ajej Lot (abuk aţa Abram) na bka bi ŧul bŧi ayaanaan ; ţiki Lot abi fëţ du Ŧodom.

13 Aloŋ ambuuruŋ aya du Abram, nahebërë, anfëţuŋ du mnko mnweek mi Mamre nahamorit, ayiţ bi Eşkol na Aner ; bukal bawajanţ bŧi baţok na Abram. 14 Wi Abram ameeŋ kë bamob ayiţul ayaanaan, ajej ţi bañaaŋ biki nul bañaaŋ iñeen-week ŋwajanţ na bañaaŋ iñeen na bakreŋ (318) bambukiiŋ ţi katoh ki nul, kë babomandër ugut, adookar na bamobuŋ Lot, te ubeeka wi Dan. 15 Abram na bañaaŋ biki nul bawayşëri aneej ugut na baka na uŧejan, akob baka abot adookar na baka te ubeeka wi Hoba du btamşanka bi ubeeka wi Damaŧ. 16 Ayeenk bka bŧi bi bajejuŋ, ayeenk kak Lot ayiţul na bka bi ŧul bŧi na baaţ na bañaaŋ biki bamobuŋ.

Melkiŧedek

17 Wi Abram akobuŋ Kedor-Lawomer na başih banwooŋ na a, awugşa pkak, kë naşih i Gomora aşë bi ayit na a du dko danwooŋ daanwo na ikuŋ di Şawe (danwooŋ dko di naşih).

18 Uka wal mënţ naşih aloŋ ambiyi pyit na Abraham katimul kawo Melkiŧedek. Awo naşih i Ŧalem, abot aji ţeŋan Naşibaţi Andëmuŋ Maakan. Aţij ipoom na poot ; 19 Añehandër Abram Naşibaţi aji :

« Bnuura bawo ţi Abram ţi katim ki Naşibaţi Andëmuŋ Maakan,

ampaşuŋ baţi na mboş!

20 Dbeeb Naşibaţi Andëmuŋ Maakan,

andoluŋ başooradu kë baŋup ţi kadunu! »

Wi wi Abram aşaaŋ ajej iko bŧi yi bayeenkuŋ du başih bukundi ado ifah iñeen, aşë pënan kaloŋ awul Melkiŧedek.

21 Kë naşih i Ŧodom aşë ji na Abram : « Wulaan bañaaŋ işë iduka na iko bŧi yi nayaaŋ ayeenk. » 22 Kë Abram aşë ŧeema aji : « Ddeeŋ kañen kamehna ţi kadun ki *Yawe Nawat Kabuka Naşibaţi Andëmuŋ Maakan, ampaşuŋ baţi na mboş, 23 kë mënkyeenk nin uko uloŋ ţi iko yi nu, mëndo yeenk yeenk nin unduş†, iwutna kaji iyokan Abram. 24 Mënkhank nin uko uloŋ pa nji. Dyeenk uko wi baţaşaraan badeeŋ ţañ na kafah ki bangakandëruŋ na nji, Aker, Ekekol na Mamre bahilan kajej ifah yi baka. »

15

Bhoŋar bi Naşibaţi na Abram

1 Wi iko mënţ iţëpuŋ, *Yawe Nawat Kabuka ahaabëş Abram këş apën awinana ţi kadunul aji na a : « Abram, wutan kalënk! Dwo ubeel wi nu, dluŋ katuumu bnuura. »

2-3 Kë Abram aŧeema aji : « Nawat Kabuka Naşibaţi i naan, ibaa wulën uko uloŋ wi nji kaluŋ kaya bë mënkka napoţ nadukar wa? Iinwulën napoţ, Eliyeŧer i ubeeka wi Damaŧ, nalempar naan aloŋ akdukiiŋ na iko yi naan. »

4 Kë Nawat Kabuka akak aji na a : « Mënţ ul akdukiiŋ na iko yi nu, napoţ i ikbukuŋ akdukiiŋ na ya. » 5 Wi wi aşaaŋ ado Abram kë apën bdig aşë ji na a : « Tenan baţi, ifën ŋjah woli ihinani. » Akak aji na a : « Jibi ŋjah ŋaŧumuŋ, hënk di babuku bakluŋ kaŧum. »

6 Abraham ahaţ Nawat Kabuka ţi uko wi ajakuluŋ, ukaaŋ kë Nawat Kabuka aji awo naŧool.

7 Nawat Kabuka aji na a kak : « Nji dwooŋ Nawat Kabuka, andoliiŋ kë ipën du Ur di bakaldeyeŋ kawulu mboş mi, ika. » 8 Kë Abram aşë ŧeema aji : « Nawat Kabuka Naşibaţi i naan, hum di di nji nhiluŋ kame kë dluŋ kaka ma. »

9 Kë aji na a : « Yaan iţijën uwit upatar, upi uŧañ na unkaneel ukaş. Undoli ţi ŋa uwo kaka ŋşubal ŋwajanţ. Ţijan kak urikaţe na ubalab unhumuŋ. »

10 Kë Abram aţija ŋa bŧi afiŋ. Afaaş ŋnŧaam ţi pŧoof ado ifah itëb, kandoli kaŧaaŋ na kaŧënţ ka, aşë wo aanfaaş ŋkaŧ. 11 Ŋjugude ŋaŧool pdëpa ţi ŋnŧaam ŋankeţuŋ ŋuŋ kë Abram aşë dook ŋa.

12 Na utaakal ukeţ, Abram awo ţi bŋoy bweek aşë win bdëm bweek blënkandëraan. 13 Kë Nawat Kabuka aşë ji na a : « Iwo i kame kë babuku baluŋ kawo bayaanţ du mboş manwooŋ maanwo mi baka, mi bakluŋ kakak kado kajuuknţën baka ţi ulemp, baluŋ kahajan baka ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋbaakër (400). 14 Kë nji nşë luŋ kakob banjuuknţënuŋ baka, bapën da na bka bŧum. 15 Kë iwi işë luŋ kaţaf kabaa kakeţ kamoya kakak na bnuura du bajugu. 16 Bakak ţi, woli uraan ubaakanţën ubii, ţiki te wal mënţ pjuban pi bahamorit paandobi ţëplën. »

17 Wi unuur uyobuŋ, kë bdëm batooti, kë bdoo banjeenuŋ maakan awo na udu uweek na unkaniya unŧehanuŋ ŋaşë mara mara amay amuur ţi pŧoof pi ŋnŧaam ŋanfiŋuŋ ŋuŋ. 18 Kë unuur mënţ, Nawat Kabuka ado bhoŋar na Abram, aji na a : « Dluŋ kawul mboş mi pntaali pampënuŋ ţi iwi, kapënna bdëk bi Ejiptu, te kaban bdëk bweek bi Ewufrat. 19 Mboş mënţ manwooŋ mi ŋŧaak ŋi bakenit, na mi bakeniŧitaŧ, na mi bakadmonit, 20 na mi bahitit, mi baperiŧit, mi barefayit, 21 na mi bahamorit, mi bakanaan, na mi bagirgaşit na mi bayebuŧit. »

16

Kabuka ki Iŧmayel

1 Ŧaaray ahar Abram aambi buk, aşë ka nalemparul ñaaţ aloŋ anwooŋ i uŧaak wi Ejiptu i katim kawooŋ Hagar. 2 Kë Ŧaaray aşë ji na Abram : « Tenan, jibi *Yawe Nawat Kabuka awooŋ aandi mbuk, dkooţu kooţ kakan ido kawinar na nalempar naan ; ulome nţëpna ţi a nka napoţ. » Abram aŧiink uko wi ajakuluŋ. 3 Wi Abram adoluŋ ŋşubal iñeen ŋi afëţuŋ ţi uŧaak wi Kanaan, Ŧaaray aharul kë aşë jej Hagar, nalemparul, awula kë aniimi. 4 Abram awinar na Hagar, kë awo na kayiŋ.

Wi Hagar awinuŋ kë awo na kayiŋ, aşë jun pkul Ŧaaray ajugul. 5 Kë Ŧaaray aşë ji na Abram : « Iwi iţuuŋ kë Hagar abeehën hënkuŋ. Nji ţi uleef naan dwuliiŋ nalempar naan, kë hënkuŋ wi awooŋ na kayiŋ aşë beehën. Dñehan *Nawat Kabuka awayşun nji na iwi. »

6 Kë Abram aşë ŧeema aji : « Nalemparu awo ţi kañen ki nu, dolana uko wi iŋaluŋ. » Wi wi Ŧaaray akakuŋ ahajan Hagar, kë adoo noor aţi, kabuurna.

7 Uwanjuŧ wi *Nawat Kabuka uyit na Hagar du kañog pliik ploŋ panwooŋ du *pndiiş, pliik mënţ pawo ţi bgah bi Şur. 8 Uji na a : « Hagar, nalempar Ŧaaray, iwoona ţuŋ, aşë aya ţuŋ? »

Kë aşë ŧeem aji : « Dţi ţi kabuurna Ŧaaray, ajug naan. »

9 Kë uji na a : « Kakan du ajugu, ido kaŧiinka. »

10 Uwanjuŧ wi Nawat Kabuka ukak aji : « Ddo babuku baŧum te nin aloŋ aando hil pfën baka.

11 « Tenan, iwo na kayiŋ,

iluŋ kabuk napoţ ñiinţ,

luŋi iţu'a katim ki Işmayel*,

ţiki Nawat Kabuka aŧiink mnţëg mi nu.

12 Aluŋ kawo ji ubuuru unwooŋ uundomi ;

anknaţariiŋ bañaaŋ bŧi,

bañaaŋ bŧi bakak banaţari'a ;

aluŋ kalow bayiţul bŧi. »

13 Hagar aşal aji awin na manjoonan anjaaŋ awina, aşë ji wal mënţ na Nawat Kabuka, anţiiniiŋ na a : « Iwo El-Roy, Naşibaţi anwinnuŋ. » 14 Uko waŋ ukaaŋ kë bakdu pliik mënţ aji Lahay-Roy, dawooŋ « *Anwooŋ Aankba awinën. » Pliik mënţ pawo ţi pŧoof pi Kadeş na Bered.

15 Hagar abukar Abram napoţ ñiinţ, kë Abram aţu napoţ i Hagar abukaruluŋ katim ki Işmayel. 16 Abram aka ŋşubal iñeen bakreŋ na ŋşubal paaj (86) wi Hagar abukaruluŋ Işmayel.

17

Bhoŋar bi Naşibaţi na Abram

1 Wi Abram akaaŋ ŋşubal iñeen kañeen kaloŋ na kañeen kaloŋ (99), kë *Yawe Nawat Kabuka aşë pën awinana ţi kadunul aji na a : « Nji dwooŋ *El Şaday, Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi ; doon kaţaşën ibot ido kaŧiinkën. 2 Ddo bhoŋar na iwi, kabot kawulu pntaali pŧum maakan. »

3 Abram ajot wal mënţ afëţ kaara ţi mboş, Naşibaţi kë aşë ji na a : 4 « Tenan, bhoŋar bi, bi bi nji kadoluŋ na iwi : Nji, dluŋ kado iwo aşin kntaali kŧum. 5 Iinkak adu'ana Abram*, katimu kawo hënkuŋ Abraham†, ţiki ddolu iwo aşin kntaali kŧum. 6 Ddolu ibuk bañaaŋ baŧum maakan, bankluŋ kado kntaali, iluŋ kabuk başih. 7 Ddo bhoŋar na iwi, na pntaali pankmbiiŋ ţi kafeţu woli ikeţi. Bhoŋar mënţ bawo te mnţo, hënk dluŋ kawo Naşibaţi i nu na i pntaali pankmbiiŋ ţi kafeţu. 8 Mboş mi Kanaan bŧi mi iwooŋ nţa nayaanţ ţi ma, dluŋ kawulu ma ika te mnţo, iwi na pntaali pankmbiiŋ ţi kafeţu, dluŋ kawo Naşibaţi i baka. »

9 Naşibaţi akak aji na Abraham : « Kë iwi, iwo kamëban bhoŋar bi ndoluŋ na iwi na pntaali pi ikbukuŋ. 10 Bhoŋar baŋ bi bi nji kadoluŋ na iwi na pntaali pi ikbukuŋ, iwo i kamëban ba. Biinţ bŧi banwooŋ na iwi bawo biki kawala kaŧëmp. 11 Nawo biki kawala kaŧëmp, uwo uko unkyuujuŋ bhoŋar bi nji ndoluŋ na an. 12 Kë ţi kntaali ki ikbukuŋ, napoţ ñiinţ anwooŋ awo kawala kaŧëmp ţi ŋnuur bakreŋ, kaţu na bambukiiŋ ţi itohan këme biki nanuguŋ nug du ñaaŋ aloŋ nayaanţ, anwooŋ aanwo i pntaali pi nan. 13 Hënk, babukale ţi katohu këme anugana nugana na itaka yi nu, bawo biki kawala kaŧëmp. Bhoŋar bankwinaniiŋ ţi ŋleef ŋi nan bawo bhoŋar banwooŋ baankba. 14 Ñiinţ anwooŋ aanwala kaŧëmp, aluŋ kadookana ţi bayiţul, ţiki agar bhoŋar bi naan. »

15 Naşibaţi akak aji na Abraham : « Ŧaaray aharu, iinkak ado kadu'a Ŧaaray, ido kadola Ŧaara. 16 Dwula bnuura, kë abot aluŋ kabukaru napoţ ñiinţ. Dwula bnuura, aluŋ kawo anin kntaali kŧum, aluŋ kabuk başih baŧum. »

17 Wal mënţ, kë Abraham aşë jot afëţ kaara ţi mboş aşë muujan. Aşal wal mënţ aji : « Ñiinţ ankaaŋ ŋşubal iñeen-week kabuk napoţ? Këme Ŧaara ankaaŋ ŋşubal iñeen kañeen kaloŋ akbukuŋ? » 18 Wi wi aşaaŋ aji na Naşibaţi : « Dkooţu kooţ, wutan Işmayel ayeenk uko wi ihoŋnuŋ! »

19 Kë Naşibaţi aşë ŧeema aji : « A-a, Ŧaara aharu abukaru napoţ ñiinţ, i ikluŋ kaţu katim ki Iŧaak. Dluŋ kado bhoŋar na a te mnţo, kado ba na pntaali pankpënnuŋ ţi a. 20 Dkak aŧiinku ţi uko wi Işmayel. Tenan, dwula bnuura, ddo kabuk kajoobëţ na a, pntaali pi nul paŧum. Aluŋ kabuk başih iñeen na batëb, ddola abuk pntaali pŧum maakan. 21 Kë bhoŋar bi naan, ddo ba na Iŧaak, i Ŧaara akluŋ kabukaru pkili ţi wal wi. » 22 Wi Naşibaţi abaaŋ pţiini na Abraham aşë ya aduka.

23 Unuur mënţ, Abraham ajej Işmayel abukul, na bañaaŋ bŧi bambukiiŋ ţi katohul na biki anuguŋ nug, bañaaŋ biinţ bŧi banwooŋ ţi katohul awalan baka kaŧëmp jibi Naşibaţi ajakuluŋ ado. 24 Abraham aka ŋşubal iñeen kañeen kaloŋ na ŋşubal kañeen kaloŋ (99) wi awaliiŋ kaŧëmp, 25 kë Işmayel abukul aka ŋşubal iñeen na ŋwajanţ (13) wi awaliiŋ kaŧëmp. 26 Ţi unuur uloolan mënţan wuŋ wi wi Abraham na Işmayel abukul bawaliiŋ kaŧëmp. 27 Biinţ biki katohul bŧi, bambuknaaniiŋ da na biki banuguŋ nug du ñaaŋ aloŋ nayaanţ, kë bawala kaŧëmp na a.

18

Bayaanţ bawajanţ

1 Unuur uloŋ Abraham aţo ţi plëman pi kaloona ki nul du mnko mnweek mi Mambre wi unuur udiŋuŋ, kë *Yawe Nawat Kabuka aşë pën awinana ţi kadun ki nul. 2 Abraham akat këş, aşë win biinţ bawajanţ kë banaţ du kadunul. Wi awinaŋ win baka, aţiina du plëman pi kaloona, aya yit na baka ajot afëţ kaara ţi mboş adëman baka, 3 aşë ji na aloŋ ţi baka : « Naweek, dkooţu kooţ, pantan ţi katoh ki nalemparu, idole haŋ kalilan. 4 Yoonkaan ddo baţijan meel, nañow ihoţ naşë naţo nanoorfën ţi bko bi uţeeh. 5 Dya kaţijan kapoom nade, naţiişan ŋleef, nabaa naţëp wi nabiiŋ te ţi katoh ki nalemparan. »

Kë başë aŧeema aji : « Aa, dolan jibi ijakuŋ. »

6 Abraham amint wal mënţ aya du kaloona meeţ di Ŧaara awooŋ, aşë ji na a : « Ŧaraan ijej pşon pnuura pankëşuŋ, inag ijuŋ ipoom. » 7 Wi wi Abraham aşaaŋ amint aya du batani ajej ubay unuura, awul wa nalemparul kë ajuŋ aŧaran. 8 Ajej mntow mnaţ na mntow mnjiilu na ubay wi babomanuŋ wuŋ abëkan iko mënţ bŧi ţi kadun ki baka. Anaţ añog baka du pţeef pi bko kë başë de.

9 Bahepara aji : « Ŧaara aharu awo ţuŋ ba? »

Kë aŧeem aji : « Awo du kaloona meeţ. »

10 Kë nayaanţ aşë ji na a : « Dluŋ kabi ţi pkili ţi wal wi ; uţënk wal mënţ Ŧaara aharu abuk napoţ ñiinţ. »

Ŧaara awo du plëman pi kaloona, du kafeţ ki nayaanţ aŧiink. 11 Bi Abraham na Ŧaara bado bi wo wo baweek, kë Ŧaara akak aţañan kañowa. 12 Hënk, kë Ŧaara aşë ji ţi uşalul, amuujan. Aşal aji : « Hënkuŋ wi ndooŋ aţaf, kabaa kawinar na ñiinţ naan! Kë ajug katoh naan abot awo naţaf! »

13 Kë Nawat Kabuka aşë ji na Abraham : « we ukaaŋ kë Ŧaara ajii ba, aşal aji aanhinan kabuk wi adooŋ abi ţaf ţaf? 14 We wi Nawat Kabuka awooŋ aanhinan pdo? Pkili, ţi wal wi, dkak ţi katohu, uţënk wal mënţ Ŧaara abuk napoţ ñiinţ. »

15 Ŧaara apok aji : « Mënjii » ţiki alënki, kë Nawat Kabuka aŧeema aji : « Ijii. »

Abraham aţiiniir Ŧodom

16 Biinţ banaţa aŧool pya, aten ubeeka wi Ŧodom. Kë Abraham aşë ñooţan baka. 17 Yawe Nawat Kabuka aji ţi uşalul : « Dwo i kamen Abraham uko wi nji kadoluŋ i? 18 Ul ankbukuŋ pntaali pŧum pankkaaŋ mnhina, kabot kaţu nwul kntaali ki mboş bŧi bnuura. 19 Ddata ahilna ado babukul na biki katohul bado kaţaş bgah bi naan, kado uko wi nŋaluŋ na uko unwooŋ uŧool ţi këş ki naan. Hënk, nşë ndo pa a uko wi mbiiŋ ahoŋa. »

20 Wi wi Nawat Kabuka aşaaŋ aji : « Batapar biki Ŧodom na Gomora iko iwuţaan maakan, pjuban pi baka padëm maakan. 21 Dya da katen me uko wi bataparuŋ baka uwoha manjoonan, woli uunwo, kame. »

22 Batëb ţi biinţ bukuŋ bapënna da, aşë ya Ŧodom. Kë Abraham ahum nnaţ ţi kadun ki Nawat Kabuka. 23 Abi añog aşë ji na a : « Na manjoonan, ifiŋ baŧool kanaakrën na bado buţaan i? 24 Ulome bañaaŋ iñeen kañeen baŧool bawo ţi ubeeka? Ifiŋ bañaaŋ biki ubeeka bŧi i? Kë bañaaŋ iñeen-kañeen baŧool banwooŋ ţi ubeeka, baankdo imiir wa i? 25 A-a, iinkdo uko uŧënţ waŋ, kado naŧool akeţ na nado buţaan. Naŧool awo wo ji nado buţaan. Iinkdo uko uŧënţ waŋ. Kë iwi nawayëş umundu bŧi ido uko unwooŋ uŧool di. »

26 Kë Nawat Kabuka aŧeema aji : « Woli dţënk du Ŧodom bañaaŋ baŧool iñeen-kañeen, katen ţi baka kamiir ubeeka bŧi. »

27 Kë akak aţiini na a aji : « Nji nwooŋ pdëpalën na ufob, dñoomuŋ aţiini na Ajugun. 28 Ulome bañaaŋ kañeen baţaaŋëş ţi baŧool iñeen-kañeen bukuŋ: Bañaaŋ kañeen bampënuŋ bukuŋ baţu iŧok ubeeka bŧi i? »

Kë aŧeem aji : « Woli dţënk da bañaaŋ iñeen ŋbaakër na bañaaŋ kañeen mënkŧok ubeeka. »

29 Abraham akak aţiini ji uŧeek aji : « Ulome bawoha iñeen-ŋbaakër? »

Kë aŧeem aji : « Bañaaŋ iñeen ŋbaakër mënţ baţu mënkŧok ubeeka. »

30 Kë akak aji : « Ajugun awutan kadeebaţ akaan awutën nţup : Bahinan kawo iñeen-ŋwajanţ. »

Kë aŧeem aji na a : « Mënkŧok ubeeka woli dţënk da bañaaŋ iñeen ŋwajanţ baŧool. »

31 Abraham akak aji : « Miiran, wi nkaaŋ añoom aţiini na Ajugun : Bahinan kawo iñeen-ŋtëb. »

Kë aŧeem aji : « Bañaaŋ iñeen ŋtëb bukuŋ baţu mënkŧok ubeeka. »

32 Kë aji : « Ajugun awutan kadeebaţ, dkak aţiini ubaañşaani : Bahinan kawo iñeen. »

Kë aŧeem aji : « Bañaaŋ iñeen bukuŋ bado kë mënkŧok ubeeka bŧi. »

33 Wi Nawat Kabuka abaaŋ pţiini na Abraham aşë ya, kë Abraham aţiiş katohul.

19

1 Na utaakal, ŋwanjuŧ ŋţëb ŋuŋ ŋaban du Ŧodom. Kë Lot aşë ţo wal mënţ ţi uneej ubeeka. Wi awinaŋ win ŋa aşë naţa aya ayit na ŋa ajot afëţ kaara ţi mboş adëman ŋa. 2 Aji na ŋa : « Dkooţan kooţ, nabiin nafër du katoh ki nalemparan, nañow ihoţ, na nfa naşë naya na bgah bi nan. »

Kë ŋaşë ŧeema aji : « A-a, ŋya kafër du bayiti. » 3 Lot akooţ ŋa te kë ŋado dinan awala du katohul. Ado kë bajuŋ ŋa, aboman ipoom indaţ kë ŋadee.

4 Bahum baandobi piinţ kë biinţ biki ubeeka başë bi afooy katoh, bañaaŋ bŧi bawo da, du baţaşa te baţaf, nin aloŋ aandukaa. 5 Badu Lot aji na a : « Biinţ bambiiŋ ţi katohu na uŧejan wi bawo ţuŋ? Pënaan baka, ŋpiinţ na baka. »

6 Lot apën abi moŋ baka aşë dëŧ bgah ţi kafeţul. 7 Aji na baka : « An banoh naan, dkooţan kooţ nawutan kado buţaan. 8 Natenan, dwo na bapoţ baaţ batëb banwooŋ baandobi me biinţ. Ddo baka bapën nado baka uko wi naŋaluŋ, naşë nawut kado biinţ biki nin uko uloŋ ţiki bawo bayaanţ biki naan. »

9 Kë başë ŧeem aji : « Totiin ţi. » Bakak aji na a : « Iwi inwooŋ nayaanţ, aşë ŋal pwo nawayëş! Hënkuŋ ŋdolu uko unwuţnuŋ apel wi ŋkdoluŋ baka. » Bawuuk Lot aşë ŧool pya kapaaţ plëman. 10 Kë biinţ banwooŋ du meeţ başë haabëş amob Lot apulad meeţ aşë tuh plëman. 11 Bado wal mënţ biinţ banwooŋ du bdig kë bakak bakuul bukal bŧi, ajunna ţi bapoţ te du baţaf, kë baankak awin plëman.

12 Ŋwanjuŧ ŋuŋ ŋaji na Lot : « Ikak awo na ñaaŋ aloŋ ţi i? Bayootanu, babuku biinţ na baaţ, bañaaŋ bŧi banwooŋ biki nu ţi ubeeka, jejan baka napën ţi wa. 13 Ŋŧok ubeeka wi bŧi ţiki na manjoonan baţup iko iwuţaan maakan yi bañaaŋ biki wa badoluŋ. Yawe Nawat Kabuka ayilun aji ŋŧok ubeeka. »

14 Lot aya aţiini na bayootanul, banjokuŋ babukul aji : « Nanaţiin, napën ţi dko di, ţiki *Nawat Kabuka abi kaŧok ubeeka. » Kë başë şal aji abeŋ beŋ.

15 Wi unuur ujinţuŋ na nfa kub, ŋwanjuŧ ŋakak aji na Lot : « Naţiin, ijej aharu na babuku baaţ batëb banwooŋ ţi këme nakeţ woli Nawat Kabuka akob biki ubeeka wi. »

16 Kë jibi Lot ahumuŋ na ŋşal ŋtëb, kë biinţ bukuŋ başë mëbana ţi kañen, na aharul na babukul baaţ batëb ţiki Nawat Kabuka añagi'a. Badola kë apën ţi ubeeka.

17 Wi bapënanuŋ baka ţi ubeeka, uwanjuŧ uloŋ ţi baka kë uşë ji : « Ţiin ibuuran ubida wi nu! Kten kafeţ ibot iwut kanaţ nin dko dloŋ ţi uŧaak wi, yaan du pnkuŋ iwutna kakeţ. »

18 Kë Lot aŧeem aji : « A-a, Naweek, uunhinan kawo hënk! 19 Nalemparu awinana bnuura ţi këş ki nu, kë ibot adiimana mñaga mnweek wi ibuuranuluŋ. Kë nji nşë wo mënhil kaţi kaya du pnkuŋ bë pwuţan paankbanën nkeţ. 20 Tenan, iwin ubeeka umpoţi wi i? Uñogi, kë nhil kaţi kaban da. Wutan nya mmena da mbuurna, ţiki uwo umpoţi! »

21 Kë aŧeema aji : « Dkak aţenu uko waŋ, mënkŧok ubeeka wi ikţiiniyaanuŋ. 22 Ŧaraan iţi iya imena du wa, ţiki mënhil kado nin uko uloŋ bë iindobi ban da. » Uko waŋ ukaaŋ kë baţu ubeeka mënţ katim ki Şowar.*

23 Unuur ujun pjinţ wal wi Lot abanuŋ du Şowar, 24 kë Yawe aşë do pdëpalën panktëraduŋ† kë pawoona baţi ajot ţi Ŧodom na Gomora. 25 Aŧok ŋbeeka mënţ na uŧaak mënţ bŧi, afiŋ bañaaŋ na iko bŧi immayuŋ ţi mboş. 26 Ahar Lot akok aten du kafeţul aşë bi kak kak pnam.

27 Abraham anaţa na nfa kub aşë ya du dko di abiiŋ anaţ ţi kadun ki Nawat Kabuka, 28 aten Ŧodom na Gomora na uŧaak bŧi aşë win udu kë ukpën da ji udu wi uyik! 29 Wi Naşibaţi aŧokuŋ ŋbeeka ŋuŋ aleş Abraham apënan Lot kë abuur kaţaafa ki bdoo du dko di abiiŋ afëţ.

Lot na babukul baaţ

30 Lot aya afëţ du pnkuŋ ul na babukul baaţ batëb ţiki aaññoom pţo du Şowar. Baya du pnkuŋ afëţ du bñot banhooruŋ. 31 Unuur uloŋ, bajeen ñaaţ i Lot aji na aţa'ul : « Aşinun aţaf hënkuŋ, kë nin ñiinţ aloŋ aankak awo ţi uŧaak anhiluŋ kapiinţ na nja jibi bañaaŋ bŧi bajaaŋ bado. 32 Biin ŋwul aşin nja poot akuj ŋşë ŋpiinţ na a ŋka bapoţ, pntaali pi nul pawutna kaba. »

33 Na uŧejan mënţ bawul aşin baka poot, kë bajeen aşë bi apiinţ na aşin anwooŋ aando me upiinţ na unaţa abukul. 34 Wi nfa mambanuŋ, kë bajeen aşë ji na aţa'ul : « Takal na uŧejan dpiinţ na aşin nja ; biin ŋkak ŋwula nţa na uŧejan poot adaan işë iya ipiinţ na a, hënk ŋşë ŋbuk bapoţ, pntaali pi nul pawutna kaba. » 35 Bakak awul aşin baka poot uŧejan mënţ, kë nabaaşa apiinţ na a, bë aando me upiinţ na unaţa abukul. 36 Hënk di babuk Lot bawooŋ na iyiŋ, inwoonuŋ du aşin baka. 37 Bajeen abuk napoţ ñiinţ aşë ţu'a katim ki Mohab‡, awooŋ ateem bamohabit biki nţa. 38 Nabaaşa kak abuk napoţ ñiinţ aţu'a katim ki Ben-Ami§; ul awooŋ ateem bahamonit biki nţa.

20

Abraham na Abimelek

1 Abraham apënna du umbaŋ wi Mamre aya du uŧaak wi Negeb afëţ ţi pŧoof pi ŋbeeka ŋi Kadeş na Şur. Abi ya pyaanţ du Gerar. 2 Aji na bañaaŋ kë Ŧaara aharul awo aţa'ul. Kë Abimelek naşih i Gerar aşë do kë bayaarada Ŧaara pa aniima.

3 Na uŧejan, Naşibaţi apën awinana ţi kadunul na ŋţaafi aji na a : « Ñaaţ i iyeenkuŋ aţu ikeţ ţiki aniimaa. »

4 Abimelek ahum aando bi piinţ na a, aşë ji : « Ajugun, ifiŋ ñaaŋ anwooŋ aando uko uloŋ i? 5 Abraham ţi uleeful ajaknuŋ aji awo aţa'ul kë Ŧaara akak ajakën aji Abraham awo naweekul. Uko wi ndoluŋ ddo do wa na uhaaş ujinţ, mëndo nin uko uloŋ uwuţaan. »

6 Kë Naşibaţi aŧeema na ŋţaafi aji na a : « Aa, nji kak dme kë ido uko mënţ na uhaaş ujinţ. Nji dneenaniiŋ pjuban ţi kadun naan wi ndoluŋ kë iimbana. 7 Hënkuŋ kakaan ñiinţ uŋ aharul ţiki awo *naţuparaan. Aluŋ kañehandëru ibuurna. Woli iinkakana, kkeţ iwi na biki katohu bŧi. »

8 Wi unuur ujinţuŋ, Abimelek adu baweek bŧi biki uŧaak aşë ţup baka uko unţëpuŋ, kë başë lënk maakan. 9 Adu Abraham aşë ji na a : « we wi idoluŋ bañaaŋ hënk ba? We wi ndoliiŋ kë ido kak i kaţijaraan pjuban pweek pi, nji na bañaaŋ biki uŧaak wi naan bŧi? Ido uko wi ñaaŋ awooŋ aanwo kado. »

10 Akak ahepar Abraham aji : « We ukaaŋ kë ido uko waŋ ba? »

11 Abraham aŧeema aji : « Dşal aji bañaaŋ banwooŋ ţi bañoom Naşibaţi, kë kanuura ki ahar naan kahil kaţu bafiŋën. 12 Ado woha aţa'naan ţiki ŋţok aşinun, baninun biki ŋwooŋ ŋënţoki, kë ŋşë bi niimar. 13 Wi Naşibaţi adolnuŋ kë mpën du katoh ki paapa añaay, djaka aji : “Dñehanu uko uloŋ: woli iŋalën, dko di ŋkyahaaŋ, jakan na bañaaŋ iwo aţa'naan.” »

14 Abimelek ajej ŋkaneel na ŋpi na ŋgit, balemp biinţ na baaţ awul Abraham aşë kakana Ŧaara aharul. 15 Akak aji na a : « Uŧaak wi naan wii wi, ihinan kafëţ dko di iŋaluŋ. » 16 Aji na Ŧaara kak : « Dwul naweeku itaka iŧum maakan*. Uko waŋ ukyuujuŋ bañaaŋ bŧi banwooŋ na iwi kë iwo najinţ ţi uko unţëpuŋ. »

17 Kë Abraham aşë ñehan Naşibaţi ajeban Abimelek na aharul na balemparul baaţ bahilna babuk, 18 ţiki ado kë baaţ bŧi biki katoh ki Abimelek baanhil kabuk ţi uko wi adoluŋ Ŧaara ahar Abraham.

21

Kabuka ki Iŧaak

1 *Yawe Nawat Kabuka ado Ŧaara bnuura jibi abiiŋ aţupa, ado uko wi abiiŋ ahoŋa. 2 Awo na kayiŋ abukar Abraham andooŋ abi wo wo naţaf napoţ ñiinţ, ţi wal wi Naşibaţi abiiŋ ajaka. 3 Abraham aţu napoţ i Ŧaara abukaruluŋ katim ki Iŧaak*.

4 Wi Iŧaak abukul adoluŋ ŋnuur bakreŋ, kë Abraham aşë do jibi Naşibaţi ajakuluŋ, awalana kaŧëmp. 5 Aka ŋşubal iñeen-week (100) wi abukuŋ Iŧaak.

6 Kë Ŧaara aşë ji : « Naşibaţi awulën uko wi nji kadooŋ kajiina, bañaaŋ bŧi bankŧiinkuŋ uko wi balilan na nji. »

7 Akak aţiini aji : « In ahilanuŋ ţfa kaji na Abraham kë Ŧaara abi kabootan? Kë nşaaŋ abukara ñiinţ hënkuŋ wi aţafuŋ. »

Hagar na Işmayel badookanaa

8 Iŧaak adëm te kë anin ado kayana. Unuur mënţ kë Abraham aşë do ufeŧtu uweek. 9 Hagar i uŧaak wi Ejiptu awo da na napoţ i abukaruŋ Abraham. Ŧaara awin napoţ kë aknoha†, 10 aşë ji na Abraham : « Dookan nalemp i na abukul, abuk nalemp i aanwo kayeenk ţi iko yi ikdukaruŋ Iŧaak abuk naan. » 11 Uko mënţ ude Abraham maakan ţiki Işmayel awo kak abukul. 12 Kë Naşibaţi aşë ji na a : « Kţoo kaţaaf abuku na nalemparu, uko wi Ŧaara akhepariiŋ bŧi dolan wa, ţiki ţi Iŧaak di di pntaali pi nhoŋiiŋ pakpënnuŋ. 13 Kë abuk nalemp, ddola abuk pntaali pweek maakan, ţiki awo kak abuku. »

14 Abraham anaţa na nfa kub, ajej kapoom na ubuuli wi meel awul Hagar, kë aţu ţi feţ, akak awula napoţ aşë dola kë ayaa. Kë Hagar aya añaay na *pndiiş pi Berŧabe.

15 Wi meel manyaaŋ aba, kë aşë bëkan napoţ ţi bko bloŋ uţeeh, 16 aya alow btiişu aţo aşë jun ŋwooni aji : « Mënŋal pwin pkeţ pi napoţ naan. »

17 Naşibaţi aŧiink napoţ kë akwooni, kë uwanjuŧ wi nul uşë duuna Hagar du baţi aji na a : « Hagar, we wa ba? Klënk, Naşibaţi aŧiink ŋwooni ŋi napoţ du dko di ibëkanuluŋ. 18 Jejana ibot imëbana bnuura ţiki ddo babukul baŧum, bawo pntaali pweek. » 19 Naşibaţi ahaabëş wal mënţ këş ki Hagar kë aşë win pliik. Wi wi ayaaŋ aliik ubuuli aŧuman awul napoţ kë adaani.

20 Naşibaţi ayeŋ napoţ kë akdëm. Afëţ du pndiiş akak ñaaŋ anhiluŋ kaşuuri maakan. 21 Wi afëţuŋ du pndiiş du Paran, anin kë aşë la'ara ñaaţ anwooŋ i uŧaak wi Ejiptu.

Bhoŋar bi Abraham na Abimelek

22 Unuur uloŋ, Abimelek na Fikol naşih i bangoli biki nul baya du Abraham aji na a : « Naşibaţi awo ţi kafeţu ţi iko bŧi yi ikdoluŋ. 23 Hënkuŋ mehniin ţi kadunul iji iinkguurën nin, nji na babuk naan na babuk baka, kë ido bnuura na nji na uŧaak wi iwooŋ nayaanţ wi, jibi nwooŋ bnuura na iwi. » 24 Kë Abraham aŧeem aji : « Dhoŋ uko mënţ. »

25 Wi wi Abraham aşaaŋ aleşana pliik ploŋ pi balempar Abimelek babiiŋ aŧeha. 26 Kë aŧeema aji : « Mëmme ñaaŋ andoluŋ uko waŋ. Iinţupën, dbaaŋ aŧiink ŧiink nţa uko mënţ. »

27 Wi wi Abraham aşaaŋ ajej ŋkaneel, ŋpi, na ŋgit awul Abimelek, kë başë do bhoŋar. 28 Abraham apënan ŋkaneel ŋmpoţi ŋwaaţ paaj na uloŋ. 29 Kë Abimelek aşë hepara aji : « we ukaaŋ kë ipaţëş ŋkaneel ŋmpoţi ŋwaaţ paaj na uloŋ ŋi ba? »

30 Kë aŧeema aji : « Yeenkan ŋkaneel paaj na uloŋ ŋi, uwo uko unkdiimanuŋ kë nji djipuŋ pliik pi. » 31 Uko waŋ ukaaŋ kë badu dko mënţ aji Beerşeba‡ ţiki bukal batëb bŧi bahoŋaruŋ da amehna.

32 Wi badoluŋ bhoŋar du Beerşeba aba, Abimelek na Fikol naşih i bangoli biki nul banaţa akak du uŧaak wi bafiliŧteŋ. 33 Abraham aŧepi du Beerşeba bko bi bajaaŋ bado Tamariŧ aşë dëman da *Yawe Nawat Kabuka anwooŋ aankba. 34 Wi wi Abraham aşaaŋ aţo ajon du uŧaak wi bafiliŧteŋ.

22

Bţeŋan bi Abraham

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, Naşibaţi aŋal pten me Abraham afiyaara kado uko wi akjakuluŋ aşë ji na a : « Abraham. »

Kë aŧeem aji : « Nji wi. »

2 Kë aji na a : « Jejan abuku, aloolan ţañ i ikaaŋ, Iŧaak i iŋaluŋ maakan, iya du uŧaak wi Moriya du pnkuŋ pi nji kaluŋ kayuuju. Woli iban da, kjeja kafiiŋaraan kabot katëra kadolën bţeŋan. »

3 Abraham anaţa na nfa kub, atan ubuuru ajej balemparul batëb na abukul, abot atib imul yi akyaaŋ katërna'a, aşë ŧool pya dko di Naşibaţi ajakuluŋ. 4 Wi bapoşuŋ ado ŋnuur ŋwajanţ, kë Abraham aşë win dko di bajakuluŋ du kalowan. 5 Aji wal mënţ na balemparul : « Nadukiin ţi na ubuuru. Nji na napoţ ŋya kadëman Naşibaţi kaşë kakak. »

6 Abraham ajej imul yi akyaaŋ katërna Iŧaak abukul awula kë akuŋaa, ul ţi uleeful kë aşë mëban bdoo na umbañ. Wi wi baŧooluŋ bukal batëb. 7 Iŧaak aţiini wal mënţ na Abraham aşin aji : « Paap! »

Kë aŧeema aji : « Abuk naan, dŧiinku! »

Kë akak aji na a : « Bdoo bii bi, kë imul yii yi, unkaneel wi bţeŋan ubaa wo ţuŋ ba? »

8 Kë aŧeem aji : « Abuk naan, Naşibaţi akyaaŋ kawul unkaneel » kë başë ŧool bukal batëb bŧi.

9 Wi babanuŋ du dko di Naşibaţi ajakuluŋ, Abraham aboman *bliit bi mngur, apaf da imul aşë tan Iŧaak abukul aţu ţi imul duuţ. 10 Aŧoolan kañen ajej umbañ kafiŋna abukul. 11 Kë uwanjuŧ wi *Yawe Nawat Kabuka uşë duuna du baţi aji na a : « Abraham! Abraham! »

Kë aŧeem aji : « Nji wi! »

12 Kë uşë ji na a : « Kdeeŋ kañen ţi napoţ! Kdola nin buţaan! Dme hënkuŋ kë iji kŧiink Naşibaţi : Idinan pwulën abuku aloolan ţañ i ikaaŋ. »

13 Abraham akat këş aşë win unkaneel ukaş uloŋ wi itiim ihoŧuŋ ţi bgof. Aya ajej wa afiŋar Naşibaţi atër ado bţeŋan, kë ukeţar abukul. 14 Abraham adu dko mënţ aji : « Adonay Yire » uwooŋ Ajugun awul. Uko waŋ ukaaŋ kë hënkuŋ baji baji : « Du pnkuŋ Ajugun awul. »

15 Uwanjuŧ wi Nawat Kabuka ukak aduuna Abraham du baţi, 16 aji na a : « Dmehna ţi bkow naan, nji Nawat Kabuka aji : jibi idoluŋ uko wi, adinan pwulën abuku aloolan ţañ i ikaaŋ, 17 dwulu bnuura bweek maakan, ddo pntaali pankpënnuŋ ţi iwi paŧum ji ŋjah ŋi baţi na pyiw panwooŋ ţi kabaŋ ki bdëk. Pntaali pi nu pawat başoorad pa, payeenk ŋbeeka ŋi baka. 18 Dţëpna ţi pntaali pi nu kawul kntaali ki mboş bŧi bnuura, ţiki iŧiinkën. »

19 Abraham awugşa akak du balemparul, kë baŧool pkak Beerşeba. Abraham afëţ da.

Babuk Nahor

20 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, baţup Abraham aji Milka kak, ahar Nahor aţa'ul abukara bapoţ biinţ. 21 Bajeen awo katim ki Uŧ, aţu na Buŧ aţa'ul, na Kemuwel aşin Aram, 22 na Keŧed, na Haŧo, na Pildaş, na Yidlaf, na Betuwel. 23 Betuwel abukuŋ Rebeka. Bukuŋ bawooŋ bapoţ biinţ bakreŋ biki Milka abukaruŋ Nahor, aţa Abraham. 24 Nahor abi do baniw na ñaaţ aloŋ i katim ki Rewuma, ankaaŋ abuk bapoţ biinţ, bawo : Teba, Gaham, Tahaş na Maaka.

23

Pkeţ pi Ŧaara na umoy wi nul

1 Ŧaara ado ŋşubal iñeen-week na ŋşubal iñeen ŋtëb na paaj na uloŋ (127); hënk di di ŋnuurul ŋaliŋuŋ. 2 Wi wi aşaaŋ akeţ du Kiriyat-Arba (dawooŋ Hebroŋ) du uŧaak wi Kanaan ; Abraham awoonira abot aţëga.

3 Abraham apën du meeţ di puum pi aharul papiinţanuŋ aşë ya du bahitit aji na baka : 4 « Dwo nayaanţ anfëţuŋ na an, nayuujaan dko dloŋ di nhili kanug kamoyna ahar naan. »

5 Kë bahitit başë ŧeema aji : 6 « Naweek ŧiinkun : Naşibaţi adëmanu kë iwo ţi pŧoofun, tenan ţi dko bŧi di ŋbomanuŋ aji ŋmoyna, datan dannuurnaaniiŋ imoy aharu, nin aloŋ ţi un aankneenanu dko di nul. »

7 Abraham anaţa wal mënţ abi aŋup ţi kadun ki bañaaŋ biki uŧaak mënţ, bahitit. 8 Aţiini na baka aji : « Woli nadinan mmoy ahar naan, naŧiinkaan, nabot naţënkën naţiini na Efron abuk Ŧohar. 9 Dŋal awulën du Makpela dko di abomanuŋ du kabaŋ ki uţeehul kado kamoyna ; awulaan da, dluka itaka yi dakwaaparuŋ ţi kadunan, dakak dko dmoyni di naan. »

10 Kë Efron aşë ţo ţi pŧoof pi bahitit baŧënţul wal mënţ. Aŧeem Abraham ţi kadun ki bahitit bŧi banwooŋ du bayiti aji na a : 11 « A-a naweek, ŧiinkan! Dţenu uţeeh kabot kaţenu dko dmoyni danwooŋ du wa meeţ. Dţenu da ţi kadun ki bañaaŋ bŧi : moyan aharu da. »

12 Kë Abraham aşë kak aŋup ţi kadun ki bañaaŋ biki uŧaak. 13 Aji na Efron ţi kadun ki baka : « Dkooţu kooţ duni iŧiinkën. Wutan nnug uţeeh : yeenkan itaka, nşë mmoy ahar naan da. »

14 Kë Efron aşë ŧeema aji : 15 « Naweek, ŧiinkaan! Preeş pi mboş mi pawo [ktaka iñeen week ŋbaakër ki baţaknuŋ unŧaam.] Kë itaka mënţ, iwo we ţi pŧoofun? Moyan puum pi aharu. »

16 Abraham aŧiink Efron, afën itaka yi Efron ajakuŋ ţi kadun ki bahitit : ktaka iñeen week ŋbaakër (400) ki baţaknuŋ unŧaam.

17 Hënk, kë uţeeh wi Efron du Makpela danŧaaŋuŋ na Mamre, uţeeh na dko dmoyni danwooŋ da, na mnko bŧi manwooŋ ţi uţeeh meeţ 18 kë ikak yi Abraham ţi kadun ki bahitit bŧi banwooŋ du bayiti.

19 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë Abraham aşë ya amoy Ŧaara aharul du bhër banwooŋ du uţeeh wi Makpela aŧaaŋ na Mamre, dawooŋ Hebroŋ du uŧaak wi Kanaan. 20 Hënk, kë bhër na uţeeh bŧi, ŋapën ţi iñen yi bahitit akak bka bi Abraham, kë ado da pnguran.

24

Ñaaţ i Iŧaak

1 Abraham aţaf wal mënţ maakan, kë *Yawe Nawat Kabuka akak awula bnuura ţi iko bŧi. 2 Abraham adu anwoonuŋ naweek ţi balemparul, abot awo namali i nul aji na a : « Dkooţu, ţuun kañen ţi pnkant pi naan uţeeh*. 3 Mehniin ţi kadun ki Nawat Kabuka Naşibaţi anţakuŋ baţi na mboş, iji iinkluŋ kalaar abuk naan napoţ ñaaţ ţi biki Kanaan biki nfëţuŋ ţi pŧoof pi baka ţi. 4 Luŋi iya du uŧaak wi naan, du bayiţ naan, idat da ñaaţ pa Iŧaak abuk naan. »

5 Kë nalemparul ahepara aji : « Kë woli ñaaţ aanluŋ adi pţaşën te ţi uŧaak wi, wal mënţ, kañooţ abuku du uŧaak wi iwoonuŋ i? »

6 Kë Abraham aŧeema aji : « A-a. Ţaafaraan kakakan da abuk naan. 7 Nawat Kabuka Naşibaţi ampënanaanuŋ du katoh ki paapa na du uŧaak wi bayiţ naan, anjaknuŋ abot amehna aji aluŋ kawul pntaali pi naan mboş mi, aluŋ kayil uwanjuŧ wi nul ţi kadunu, ijejna ñaaţ i uŧaak naan pa abuk naan. 8 Aşë wo woli ñaaţ aandi pţaşu, iinkwo angaruŋ kamehna. Ţaafaraan kakakan abuk naan da. »

9 Kë nalemp aţu kañeen ţi pnkant pi Abraham uţeeh, amehna ţi uko mënţ.

10 Nalemp uŋ ajej ŋnŧaam ŋi pnkunkaali iñeen ŋi Abraham abot aya na iko inuura iŧum yi akaaŋ, aşë ŧool aya du ubeeka wi Nahor afëţuŋ du uŧaak wi Meŧopotamiya. 11 Wi abanuŋ da, ado ŋnŧaam kë ŋaknoorfën du upën ubeeka kañog pliik. Uwo utaakal, ţi wal wi baaţ bajaaŋ bapën kabi pliik.

12 Wal mënţ kë aşë ji : « Nawat Kabuka, iwi Naşibaţi i Abraham ajug naan ajaaŋ adëman, dkooţu kooţ dolan iko iţëp bnuura, ibot idiiman Abraham ajug naan bnuura bi nu! 13 Dwo ţi kañog pliik, kë baaţ biki ubeeka bakpën pbi kaliik meel. 14 Dolan poonu i nji kajakuŋ awalan pdunk pi nul aţenën ndaan aşë ŧeemën aji : “Daanan, mbot nwul ŋnŧaam ŋi nu ŋadaan,” awo ñaaţ i iŋaluŋ pa Iŧaak nalemparu ; kawin kë idiiman ajug naan bnuura bi nu. »

15 Aando bi ba pţiini aşë win poonu aloŋ kë akbi na pdunk ţi pgaŋan. Katimul kawo Rebeka, awo abuk Betuwel, ñiinţ abuk Milka, ahar aţa Abraham anwooŋ katim ki Nahor. 16 Napoţ ñaaţ mënţ awo neegani nannuura maakan, anwooŋ aando bi me biinţ. Aya du pliik, aliikar pdunk aşë ŧool pkak.

17 Nalempar Abraham aţi aya ayit na a aji : « Dkooţu kooţ, ţenaan meel mntiinku ţi pdunku ndaan. »

18 Kë aŧeem aji : « Naweek, daanan » aşë ŧaran awalan pdunk awula kë adaani. 19 Wi adaanuŋ aba, kë poonu akak aji na a : « Dkak aya kaliik, ŋnŧaam ŋi nu ŋadaan ŋado ŋateban. » 20 Aŧaran ajeeş ŋnŧaam meel mandukiiŋ muŋ ţi kambëŋan akak aţi aya aliik meel mnloŋ pa ŋnŧaam bŧi. 21 Ñiinţ awo ţi pşalana byompan aşë şal me Nawat Kabuka ado kë bgahul banuuraa.

22 Wi ŋnŧaam ŋi pnkunkaali ŋadaanuŋ ado teban, ñiinţ kë aşë jej brinku bi uwuuru bdiţ abot aţu'a kak inguuri itëb yi wuuru idiţ. 23 Wi wi aşaaŋ aji na poonu : « Iwo abuk in ba? Ţupaan, dkooţu kooţ, dko dfër dawo du uko şaaş ŋhilna ŋwala da i? »

24 Kë aŧeem aji : « Dwo abuk Betuwel, ñiinţ i Milka abukaruŋ Nahor. » 25 Akak aji na a : « Ŋwo na ujaagal wi ŋhiluŋ kaşeef ipiinţanaan ŋnŧaam ŋi nu na uko ude uŧum pa ŋa, akuţ awo na dko di nahiluŋ kafër. »

26 Ñiinţ nalempar Abraham aŋup wal mënţ adëman Nawat Kabuka 27 aji : « Dbeeb *Yawe Nawat Kabuka, Naşibaţi i Abraham ajug naan ajaaŋ adëman, anwooŋ aanţañan pdiiman ajug naan bnuura na pdo uko wi ahoŋuluŋ. Kë nji, Yawe aţijën du katoh ki bayiţ ajug naan. »

28 Poonu aţi aya du uko anin, aţup uko unţëpuŋ. 29 Ul Rebeka, aka naweekul ñiinţ i katim kawooŋ Laban, Laban mënţ aţi aya du ñiinţ du pliik. 30 Wi Laban awinaŋ win brinku na inguuri yi aţa'ul ñaaţ awohuŋ abot aŧiink kë Rebeka aji : « Hënk di di ñiinţ mënţ aţiiniiŋ na nji aji » aya du a, aţënk kë ahuma nnaţ añog ŋnŧaam ŋi pnkunkaali du pliik. 31 Laban aji na ñiinţ: « Biini, iwi i Nawat Kabuka awuluŋ bnuura bi nul! we ukaaŋ kë iduka du bdig ba te dboman katoh ala dko di ikţuuŋ ŋnŧaam ŋi nu? » 32 Ñiinţ abi awala ţi katoh, kë Laban afënëşa ŋnŧaam, aşeef ujaagal abot awul ŋa uko ude. Awul ñiinţ na bangakandëruŋ na a meel bañowna ihoţ. 33 Baţij pde abëkana, kë nalempar Abraham aşë ji : « Mënkde bë mënţup uko wi nji nwooŋ i kaţup. »

Laban kë aji na a : « Ţupan keeri. »

34 Kë aji : « Dwo nalempar Abraham. 35 Nawat Kabuka awula bnuura maakan, kë akak nayok. Awula ŋkaneel na ŋgit, unŧaam na uwuuru, balemp biinţ na baaţ, na ŋnŧaam ŋi pnkunkaali na ŋbuuru. 36 Ŧaara, ahar ajug naan abukara napoţ ñiinţ wal wi adooŋ abi ţaf ţaf kë awul abukul mënţ iko bŧi yi akaaŋ. 37 Ajug naan adolën kë mmehna aji : “Iinklaar abuk naan ñaaţ ţi babuk bañaaŋ biki uŧaak wi Kanaan wi nfëţuŋ. 38 Mehniin iji iya du bayiţ naan, du katoh ki paapa kadat da ñaaţ pa abuk naan.”

39 « Kë nşë hepar ajug naan aji na a : “Kë woli ñaaţ aandi pbi na nji kado hum?”

40 « Kë aŧeem aji : “Nawat Kabuka i njaaŋ kaţaş aluŋ kayil uwanjuŧ wi nul, uţiju te du dko di njakuŋ işë idat wal mënţ ñaaţ pa abuk naan ţi bayiţ naan, du katoh ki paapa. 41 Iinkwo angaruŋ kamehna ki nţu'iiŋ pdo : iya du bayiţ naan, kë woli bapok pwulu ñaaţ iţij, iinkwo angaruŋ kamehna ki nţu'iiŋ.”

42 « Dban nţa du pliik aşë ji : “Nawat Kabuka, iwi Naşibaţi i Abraham ajug naan ajaaŋ adëman, dkooţu kooţ dolaan iko iţëp bnuura, nwin uko wi mbiiŋ pla! 43 Dnaţ añog pliik, napoţ ñaaţ ankmbiiŋ pliik da i nji kajakuŋ: ‘Dkooţu kooţ, ţenaan meel mntiinku ţi pdunku, ddaan’, 44 kë aŧeemën aji : ‘Daanan, mbot nya nliik meel pa ŋnŧaam ŋi nu’, kdola awo i iwi Nawat Kabuka adatuŋ pa awo ahar abuk ajug naan.”

45 « Mëndo bi ba pñehan Ajugun ţi uşal naan, kë Rebeka aşë bi na pdunkul ţi pgaŋan, aya du pliik, aliik meel, kë nşë jaka : “Dkooţu kooţ, ţenaan meel mntiinku ddaan.”

46 Aŧaran awalan pdunk, aşë jakën : “Daanan mbot nya nliik meel, ŋnŧaam ŋi nu ŋadaan.” Ddaan, kë akak aliik ŋnŧaam meel.

47 « Kë nhepara aji : “Iwo abuk in ba”?

« Kë aŧeem aji : “Dwo abuk Betuwel i Milka abukaruŋ Nahor.” Wal mënţ wi wi nţu'uluŋ brinku ţi byiş abot aţu'a inguuri ţi iñen. 48 Dŋup adëman Nawat Kabuka abot abeeba, ul Naşibaţi i Abraham ajug naan anţijnuŋ ţi bgah bi bnuura pyeenk abab aţa ajug naan pa awo ahar abukul. 49 Hënkuŋ woli naŋal pdo ajug naan bnuura naţupaan, kë woli naankak ahil naţupën mmee jibi nji kadoli. »

50 Laban na Betuwel kë başë ţiini na a aji : « Uko uwoona du Nawat Kabuka, ŋënhil kaji uko uloŋ da, kadinan këme kapok. 51 Rebeka awuŋ ţi kadunu : jejana iyaanaan akak ahar abuk ajugu jibi Nawat Kabuka ajakuŋ. »

52 Wi nalempar Abraham aŧiinkuŋ uko waŋ aşë fëţ këş ţi mboş adëman Nawat Kabuka. 53 Apënan wal mënţ uwuuru na unŧaam na imişa awul Rebeka, akuţ aţen naweekul ñiinţ na anin iko iŧum inuura. 54 Ul na biinţ bangakandëruŋ na a bade, adaan abot afër da.

Na nfa wi banaţiiŋ, kë aşë ji : « Nawutaan nţiiş du uko ajug naan. »

55 Naweek Rebeka na anin kë başë ji na a : « Wutan napoţ aduka na un uko ji ŋnuur iñeen abaa aya. »

56 Kë aşë ŧeem baka aji : « Nakjonanaan, wi Nawat Kabuka aţijnuŋ kë ndo win uko wi mbiiŋ pla. Nawutaan nkak du ajug naan. »

57 Kë başë ji na a : « Nawulën ŋdu poonu ŋhepara uko wi aşaluŋ. » 58 Hënk di baduuŋ Rebeka ahepara aji : « Iŋal kaya na ñiinţ i i? »

Kë aŧeem aji : « Dŋali. »

59 Bawut wal mënţ Rebeka aţa baka na nalemp anyewi'uluŋ, kë baya na ñiinţ nalempar Abraham uŋ na biinţ bangakandëruŋ na a. 60 Bañehandër Rebeka bnuura aji na a :

« Iwi aţa'un, yaan

ibuk bapoţ baŧum maakan

babuku baji bawat başoorad baka

kajej ŋbeeka ŋi baka. »

61 Rebeka na balemparul banaţa apaya ţi ŋnŧaam ŋi pnkunkaali aţaş ñiinţ. Hënk di di nalempar Abraham ajejuŋ ñaaţ aya.

62 Iŧaak awoona du pliik pi Lahay-Roy, afëţ wal mënţ ţi Negeb. 63 Aya na utaakal apën ptar ihoţ du uţeeh, aşë win ŋnŧaam ŋi pnkunkaali kë ŋakbi. 64 Rebeka akak awin Iŧaak. Alut awala ţi unŧaam, 65 aşë ji na nalempar Abraham : « Ñiinţ ahoŋ akwoonuŋ du uţeeh abi pkitun hënk ba? »

Kë ñiinţ aŧeema aji : « Ajug naan a. » Wi wi aşaaŋ ajej uleenŧ agur bkow.

66 Ñiinţ nalempar Abraham aţup Iŧaak iko bŧi jibi iţëpari. 67 Kë Iŧaak aşë jej Rebeka aneejan du kaloona ki Ŧaara anin : ajeja kë awo aharul, abot aŋala. Hënk di di Iŧaak aţañanuŋ pţëga pkeţ pi anin.

25

Pntaali pi Ketura

1 Abraham akak abi niim ñaaţ aloŋ i katim kawooŋ Ketura. 2 Kë abukara Ŧimran na Yokşan na Medan, na Majaan na Yişbah na Şuwah. 3 Yokşan abuk Şeba na Dedan, kë babuk Dedan bawooŋ bahaşurit na baletuşim na balewumin. 4 Babuk Majaan bawo : Efa na Efer na Hanok na Abida na Eldaa. Bukuŋ bŧi bawooŋ babuk Ketura.

5 Abraham adukar Iŧaak bka bi ŧul bŧi. 6 Kë wi ahumuŋ aandobi keţ, aţen babuk iniwul iko iloŋ aşë do baka kë balow Iŧaak aya du uŧaak unwooŋ du umayar unuur.

7 Abraham ado ŋşubal iñeen-week na ŋşubal iñeen paaj na iñeen na kañeen (175) ţi mboş. 8 Wal mënţ wi wi aşaaŋ akeţ wi aţafuŋ aba ŋnuur abot awo ţi mnlilan, kë bamoya kë aya du bajugul. 9 Iŧaak na Işmayel babukul bamoya du bhër bi Makpela, kañog Mamre du uţeeh wi Efron abuk Ŧohar nahitit. 10 Uţeeh mënţ Abraham abiiŋ anug wa du bahitit. Dul di amoyiiŋ ul na Ŧaara aharul. 11 Wi Abraham akeţuŋ, Naşibaţi awul Iŧaak anfëţuŋ du kañog pliik pi Lahay-Roy bnuura.

Babuk Işmayel

12 Hagar ñaaţ i Ejiptu, nalempar Ŧaara, abukar Abraham Işmayel. Babuk Işmayel biki biki. 13 Itim yi baka jibi baţaari yii yi : bajeen awo Nebayot aţu na Kedar, na Adbeel na Mibŧam, 14 na Mişma, na Duma, na Maaŧa 15 na Hadad na Tema, na Yetur na Nafiş na Kedema. 16 Bukuŋ bawooŋ babuk Işmayel iñeen na batëb, andoli awo naşih i pntaali pampënnuŋ ţi a. Bawul itim yi baka ŋntanka na ŋfëţ ŋi baka.

17 Işmayel ado ŋşubal iñeen-week na ŋşubal iñeen ŋwajanţ na paaj na uloŋ (137) ţi mboş. Wi wi aşaaŋ akeţ amoya aya du bajugul. 18 Pntaali pampënnuŋ ţi a pafëţ du uŧaak unwoonuŋ Hawila te Şur danwooŋ du umayar unuur wi uŧaak wi Ejiptu. Pntaali pi Işmayel paanŧiinkar na biki kntaali ki babuk aşin.

Kabuka ki bi Eŧawu na Yakob

19 Uko wi Iŧaak abuk Abraham wii wi :

Abraham abuk Iŧaak, 20 kë Iŧaak aka ŋşubal iñeen ŋbaakër wi aniimuŋ Rebeka aţa Laban abuk Betuwel. Betuwel na Laban bawo baharameeŋ banwoonuŋ Padan-Aram.

21 Iŧaak añehan *Nawat Kabuka pa aharul ţiki aanhil pbuk. Kë Nawat Kabuka aŧiinka, Rebeka aharul kë awo na kayiŋ. 22 Bapoţ başinţar ţi kayiŋul meeţ, kë aşë ji « we ukaaŋ kë uko waŋ uwo ba? » Aya wal mënţ ahepar Nawat Kabuka.

23 Kë Nawat Kabuka aşë ji na a :

« Kntaali ktëb kawooŋ ţi kayiŋu

kë kntaali ktëb kamkpënuŋ ţi iwi,

kaluŋ kagarna du kayiŋ meeţ.

Ploŋ pabi kadëm kapel pundu,

pi naweek pabi kado kalempar pi nampoţi. »

24 Wi wal wi kabuk ubanuŋ, kë kbet kapën ţi kayiŋul. 25 Naŧeek ampënuŋ ajeenk jud awo ji umanta wi pfaal ; kë badu'a aji Eŧawu* 26 Wi akpënuŋ, kë aţa'ul aşë bi kak, amëbana mëban ţi pşoñ ; kë badu'a aji Yakob†. Iŧaak aka ŋşubal iñeen-paaj (60) wi babukiiŋ.

27 Bapoţ badëmi, kë Eŧawu akak najan naweek, anŋaluŋ uţeeh. Yakob ul kë awo ñaaŋ anyompandëruŋ abot aji ŋal pţo du kaloona meeţ. 28 Iŧaak ul amagan Eŧawu ţiki aŋal uyemaţ wi pjan, kë Rebeka aşë magan Yakob.

29 Unuur uloŋ, Yakob awo ţi pjuŋ poŧ, kë Eŧawu aşë woona uţeeh akeţ ubon. 30 Aji na Yakob : « Ŧaraan, wulaan nde ţi poŧ bjeenkal buŋ! Ubon ude'ën. » Ukaaŋ kë bakak adu'a kak aji Edom, uwooŋ najeenkal.

31 Yakob kë aşë ji na a : « Waapaan duna pweek pi nu‡. »

32 Kë Eŧawu aŧeema aji : « Tenan, dkeţ abaa dolna we pweek ba? »

33 Kë Yakob akak aji na a : « Duni imehna ţi kadun naan. » Kë amehna, awaap Yakob pweek pi nul. 34 Wal mënţ, kë Yakob aşë naţa awula kapoom na poŧ bi ujoşar, kë ade adaan aşë naţa aya. Hënk di di Eŧawu abeehuŋ pweek.

26

Iŧaak du Gerar

1 Ubi ka wal mënţ ţi uŧaak wuŋ ubon uweek, umpaţuŋ na uŧeek umbiiŋ awo ţi wal wi Abraham, kë Iŧaak aşë ya du Abimelek naşih i bafiliŧteŋ du uŧaak wi Gerar. 2 *Yawe Nawat Kabuka apën awinana ţi kadunul aşë ji na a : « Wutan kaya du uŧaak wi Ejiptu! Ţoon du uŧaak wi nji kaluŋ kayuuju. 3 Ţoon ţi uŧaak wi, dwo na iwi kabot kawulu bnuura. Aa, dwulu mboş mi ŋŧaak ŋi bŧi iwi na pntaali pankpënnuŋ ţi iwi. [Hënk] ddo wal mënţ kahoŋ ki mbiiŋ ado Abraham şaaş. 4 Ddo pntaali pankpënnuŋ ţi iwi paŧum ji ŋjah ŋi baţi kaşë kawul pa ŋŧaak ŋi bŧi. Dţëpna ţi pntaali pi nu kawul kntaali ki mboş bŧi bnuura. 5 Ddo haŋ ţiki Abraham aŧiinkën abot ado uko wi njakuluŋ, aţaş pjukan pi naan na bgah bi naan. » 6 Kë hënk di di Iŧaak aţooŋ du Gerar.

7 Bañaaŋ biki dko mënţ bahepara jibi awoori na aharul, kë aşë ji na baka awo aţa'ul. Aţi pji na baka awo aharul, ţiki aşal aji Rebeka abi kaţu bafiŋa ţiki anuura maakan. 8 Wi baţooŋ ajon ţi uŧaak, kë Abimelek naşih i bafiliŧteŋ aşë naţ unuur uloŋ ţi ujaneel wi nul aşë win Iŧaak na Rebeka aharul kë baknoha. 9 Ado kë badu Iŧaak aşë ji na a : « Dwin kë Rebeka awo aharu, kë ibaa ji awo aţa'u? »

Iŧaak kë aŧeem aji : « Dşal aji uko wi nul uhil kaţu bafiŋën. »

10 Kë Abimelek aşë kak aji na a : « Imeha uko wi idoluŋ un hënk i? Uduka ntiinku aloŋ ţi uŧaak wi apiinţ na aharu, ido wal mënţ ŋjuban pjuban pweek. » 11 Abimelek ado wal mënţ kë baţup ţi uŧaak bŧi aji ankdoluŋ ñiinţ i këme aharul uko uwuţaan ado bafiŋa.

12 Iŧaak ajaar ţi uŧaak wuŋ aşë kit uşubal mënţ, ŋyaaş iñeen week uko wi aŧepiiŋ. Nawat Kabuka awula bnuura, 13 kë akak nayok, abot yoka yok pya ado wo nayok naweek maakan. 14 Aka itani yi ŋnŧaam ŋmpoţi na yi ŋnŧaam ŋweek, abot aka balemp baŧum. Kë bafiliŧteŋ başë kak akuja.

15 Bamoy mnliik mi balemp biki Abraham aşin babiiŋ ajip wi ahumuŋ najeb. 16 Abimelek aji na Iŧaak : « Pënan ţi dko di nun ikak hënkuŋ ñaaŋ naweek pa pţo ţi na un. »

Mnliik mi umbaŋ wi Beerşeba

17 Iŧaak apën da, aya du dko danwooŋ ţi uţeeh wi inkuŋ yi Gerar aţo da. 18 Amoyëş mnliik mi Abraham aşin, mi bafiliŧteŋ babiiŋ amoy, wi akeţuŋ, abot aţu ma itim yi abiiŋ awul ma. 19 Wi balempar Iŧaak bakjipuŋ du uţeeh wi inkuŋ du Gerar bawuj du ukumpëş wi meel mankţiiŋ. 20 Kë bayafan biki Gerar başë neej pŋom na biki nul, baji meel muŋ manwo mi baka. Ukaaŋ kë Iŧaak awul ukumpëş mënţ katim ki Eŧeka*, ţiki baŋomna wa. 21 Kë bakak ajip pliik ploŋ kë bakak aŋomna pa, aţu pa katim ki Ŧitna†. 22 Apën da aya jipan pliik ploŋ kë başë wo baanŋomna pa, kë awul pa katim ki Rehobot‡ aşë ji : « Nawat Kabuka ajeehanun bgah ŋhilna ŋyok ţi dko di. »

23 Dul di apënuŋ aya Beerşeba. 24 Kë Yawe Nawat Kabuka aşë pën awinana ţi uŧejan mënţ aji na a :

« Nji dwooŋ Naşibaţi i Abraham şaaş ajaaŋ adëman,

wutan kalënk, dwo na iwi.

Dwulu bnuura kabot kado pntaali pankpënnuŋ ţi iwi paŧum,

ţiki dleş Abraham nalempar naan. »

25 Iŧaak aboman da *bliit bi mngur adëman da Naşibaţi adu'a Nawat Kabuka.

Atar da kaloona ki nul ; kë balemparul başë jip da pliik.

Bhoŋar na Abimelek

26 Abimelek, na Ahuŧat aññoguluŋ, na Pikol naweek i bangoli biki nul, bapënna Gerar aya pwin Iŧaak. 27 Iŧaak aji na baka : « we ukaaŋ kë nabi ţi nji? An nanşoornuŋ adoo dookën du uŧaak wi nan. »

28 Kë baŧeem aji : « Ŋwin hënkuŋ bnuura kë *Yawe Nawat Kabuka awo na iwi, aşë ji ŋwo i kamehna un bŧi ŋhilna ŋdo bhoŋar na iwi. 29 Mehniin kë iinkdolun nin buţaan bloŋ, jibi ŋbiiŋ awo ŋëndolu nin buţaan, bnuura ţañ bi bi ŋdoliiŋ abot awutu kë iya, kë ŋënooranu. Kë Nawat Kabuka aşë wulu bnuura hënkuŋ. » 30 Iŧaak Ajuŋar baka bnuura kë bade abot adaan. 31 Wi banaţiiŋ na nfa aşë do andoli kahoŋ. Kë Iŧaak aşë wut baka kë bayaa, aya na iţëb ijoob.

32 Kë ţi unuur mënţ wi wi balemparul banwooŋ ţi pjip pliik ploŋ, babiiŋ ajaka kë bawuj du meel. 33 Kë Iŧaak aşë ţu pliik mënţ katim ki Şiba§, dul di katim ki ubeeka wi Beerşeba* kawoonuŋ te hënkuŋ.

Baaţ biki Eŧawu

34 Wi Eŧawu akaaŋ ŋşubal iñeen ŋbaakër aniim baaţ bahitit batëb : Judiŧ abuk Beeri, na Baŧmat abuk Elon. 35 Bukal batëb bŧi banooran Iŧaak na Rebeka.

27

Iŧaak añehan Naşibaţi awul Yakob bnuura

1 Iŧaak abi ţaf, këş kë kafël na a, kë aando kak awin. Adu Eŧawu abukul bajeen aji na a : « Abuk naan. » Kë uŋ ahepna aji na a : « Nji wi. »

2 Kë aşë ji na a : « Tenan, dţaf hënkuŋ, mëmme unuur wi nji kakeţuŋ. 3 Jejan işuuri yi nu, iya uţeeh ijanën uko uloŋ, 4 ibi ijuŋën pde plil jibi njaaŋ kaŋal, biin iwulën pa, ndele kaşë ñehandëru Naşibaţi awulu bnuura. »

5 Kë Rebeka aşë ŧiink Iŧaak wi akţiiniiŋ na Eŧawu abukul. Eŧawu aya du uţeeh pjan aşin uko uloŋ. 6 Kë Rebeka aşë ji na Yakob abukul : « Dŧiink hënkuŋ kë şaaş akji na Eŧawu naweeku, 7 aya ajana uko uloŋ ajuŋa pde plil, adele aşë ñehandëra *Yawe Nawat Kabuka awula bnuura ji abi keţ. 8 Hënkuŋ abuk naan, ŧiinkaan ibot ido uko wi nji kajakiiŋ. 9 Yaan du batani iţijën ŋpi ŋtëb ŋmpoţi ŋnuura, djuŋ şaaş pde plil jibi ajaaŋ aŋal. 10 Iya kawula pa ade, aşë ñehandëru Naşibaţi awulu bnuura ji abi ado kakeţ. »

11 Yakob aji na Rebeka anin : « Iwin kë Eŧawu abuk paapa ajab uleef kë nji nşë wo na katël kajinţ. 12 Paapa ahilan kalaalanaan, kaşë kawin kë ddo na pguura, wal mënţ afëpën nin aankñehandërën Naşibaţi. »

13 Anin kë aşë ji na a : « Afëpule, uko mënţ ukaknën. Abuk naan, ŧiinkaan ţañ, yaan iţijën ŋpi. »

14 Yakob ayaarad ŋa abi awul anin kë ajuŋar Iŧaak pde plil jibi ajaaŋ aŋal. 15 Rebeka ayaar iko innuurnaaniiŋ ţi yi Eŧawu bajeenul awoonaanuŋ ţi katoh abi woharan Yakob abukul nabaaşa. 16 Akak ajej kanjan ki ŋpi ŋuŋ agura ţi iñen na dko danwooŋ djinţ ţi kaţuţ, 17 aşë wul pde plil na kapoom yi ajuŋuŋ Yakob abukul. 18 Kë Yakob aya du aşin aji na a : « Paap! »

Kë uŋ ahepna aji : « Wo, iwi in ul a abuk naan? »

19 Aji na aşin : « Nji Eŧawu abuku naŧeek a, ddo uko wi ijaknuŋ. Dkooţu naţiin iţo ide uko wi nyaaŋ ajan, idele aba kşë ñehandërën Naşibaţi. »

20 Kë aŧeema aji : « Iba ŧar we ţi pjan pi iyaaŋ ba? »

Kë aji na a : « Nawat Kabuka Naşibaţi i ijaaŋ kdëman awooŋ na nji. »

21 Kë Iŧaak aşë ji na a : « Ñogan nlaalanu nten me iwi Eŧawu abuk naan a ha. »

22 Kë abi añog aşin, kë alaalana aşë ji : « Pdiim pawo pi Yakob kë iñen işë wo yi Eŧawu. »

23 Aanyikrën Yakob ţiki iñen ijab ji yi Eŧawu naweekul. Adun ahepara ji abi ado kañehandëra Naşibaţi aji : 24 « Iwoha Eŧawu abuk naan i? » Kë adinani.

25 Iŧaak kë aşë ji na a : « Abuk naan, wulaan nde uko wi iyaaŋ ajan nşë ñehandëru Naşibaţi awulu bnuura. »

Ayişa kë adee abot awula poot kë adaani. 26 Aşin aji na a : « Abuk naan, biin iñogën imookën. » 27 Kë abi ñoga amooka, kë Iŧaak aşë ñëfnţëna imişa aşë ñehandëra Naşibaţi aji :

« Aa, pţëkëñ pi abuk naan pawo ji pi mboş mnëk

mi Nawat Kabuka awuluŋ bnuura.

28 Dñehan Naşibaţi awulu upoş wi baţi, na mboş mnëk

mankwuluŋ ŋdeey ŋŧum maakan na mnko mndolni ubiñu mnŧum maakan

29 Kntaali kado kalemparu

bañaaŋ bado kaŋup ţi kadunu.

Iwo naşih i babuk şaaş,

babuk naan babot bado kaŋup ţi kadunu.

Ankñehandëriiŋ buţaan afëpana,

Bnuura pa ankñehandëriiŋ bnuura. »

30 Iŧaak aba pñehandër Yakob Naşibaţi, kë wi Yakob akpënuŋ du uko aşin kë Eŧawu naweekul aşë pënna pjan. 31 Ul kak ajuŋ aşin pde plil aşë ţija pa. Aji na a : « Paapa anaţiin ade uko wi abukul ayaaŋ ajana, hënk aşë ñehandëra Naşibaţi awula bnuura. »

32 Kë aşin ahepara aji : « Iwi in ul a? »

Kë aŧeem aji : « Nji Eŧawu abuku naŧeek a. »

33 Kë uleef uşë lënk na Iŧaak maakan kë aşë hepar aji : « Kë in ayaaŋ ajan aţijën kë ndee? Dnaţa ade abot añehandëra Naşibaţi awula bnuura ji ibi ido kabi. Bnuura mënţ baankpën ţi a. »

34 Wi Eŧawu aŧiinkuŋ uţup wi aşin, ajooţan abot adeebaţ aşë ŋajar maakan aji na aşin : « Kak iñehandërën Naşibaţi awulën bnuura. »

35 Kë uŋ aşë ŧeema aji : « Abuk şaaş ado mntit abi yeenk bnuura bi nwooŋ kañehandëru. »

36 Kë Eŧawu akak aji : « Uyaaş utëbanţën wi akguurnuŋ wi. Wom wi katimul kawooŋ Yakob naguuru ukaaŋ. Abi yeenkën pweek abot ayeenkën hënkuŋ uko wi iwooŋ kañehandërën Naşibaţi. »

Eŧawu akak aji : « Kë iinkak ahank nin uko uloŋ wi ihinanuŋ kañehandërën Naşibaţi i? »

37 Iŧaak kë aşë ji : « Ddo kë awo naşih i nu, ddo kë babuk aşin bŧi bawo balemparul. Dwula ŋdeey na poot. Abuk naan, we wi nkaaŋ ahil kañehandëru Naşibaţi? »

38 Kë Eŧawu aşë ji na aşin : « Kë waŋ wi wi ihinanuŋ kañehandër ñaaŋ ţañ? Ñehandëraan Naşibaţi, Paap » aşë jun ŋwooni.

39 Kë Iŧaak aşë ji na a :

« Iya kafëţ kalow mboş mnuura,

kalow upoş wi baţi.

40 Ido kadeena kakej ki nu,

ido kalempar abuk şaaş

kë unuur wi ikpataţiiŋ

ibuur ţi ptal pi aţu'iiŋ ţi kaţuţ. »

Pţi pi Yakob

41 Eŧawu adeebaţër Yakob maakan ţi uko wi aşin añehandëruluŋ Naşibaţi aşë ji ţi uşal : « Wal wi Paapa akkeţuŋ uñogi. Wal mënţ dfiŋ Yakob aţa'naan. »

42 Wi babiiŋ aţup Rebeka uţup wi Eŧawu abukul bajeen, kë aşë do kë badu'a Yakob abukul nabaaşa aji na a : « Naweeku aŋal kafiŋu kalukanaan. 43 Hënkuŋ abuk naan, ŧiinkaan bnuura : ţiin, iya du ubeeka wi Haran du Laban abuk paapa. 44 Ţoon da te udeeb wi ţmaku udoo uba, 45 wal wi udeeb wi nul ukbaaŋ, aţilma uko wi idoluŋ, dyil babiiradu da. Dwo i kawaaŋan an batëb bŧi unuur uloolan i? »

46 Rebeka aya aji na Iŧaak : « Baaţ bahitit biki banooranaan maakan. Woli Yakob akak aniim ţi baaţ biki uŧaak wi, baaţ baŧënţ bahitit biki, kahokan kakeţ. »

28

1 Kë Iŧaak adu Yakob añehandëra Naşibaţi aşë ji na a : « Kjej ñaaţ ţi babuk Kanaan. 2 Naţiin iya uŧaak wi Padan-Aram du Betuwel aşin naan, yaan idat ñaaţ ţi babuk Laban naan ñiinţ. 3 Dñehan *El Şaday, Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi awulu bnuura, ado kabuk kajoobëţ na iwi ibuk kntaali kŧum. 4 Awulu bnuura iwi na pntaali pankpënnuŋ ţi iwi, bnuura bi awuluŋ Abraham, ihilna ika uŧaak wi iwooŋ nţa hënk nayaanţ, wi Naşibaţi awuluŋ Abraham. » 5 Iŧaak ado kë Yakob aya Padan-Aram du Laban abuk Betuwel naharameeŋ naweek Rebeka anin bi Yakob na Eŧawu.

6 Eŧawu awin kë Iŧaak añehandër Yakob bnuura abot adola kë aya Padan-Aram pla ñaaţ, akak ame kë wi aşin akñehandëruluŋ bnuura aji na a awut kaniim baaţ biki Kanaan, 7 kë Yakob aŧiink uko wi aşin na anin bajakuluŋ. 8 Wal mënţ kë Eŧawu aşë yikrën kë Iŧaak aşin aaŋŋal baaţ biki Kanaan. 9 Kë aşë naţa aya du Işmayel abuk Abraham, aniim Mahalaŧ abukul, aţa Nebayoŧ, ahoţëlëş ţi biki adooŋ abi niim.

Ŋţaafi ŋi Yakob

10 Yakob apën ţi Beerşeba aŧool pya Haran. 11 Aya aban ţi dko dloŋ aşë naţ da kafër ţiki unuur udo bi jot jot. Ajej plaak ploŋ apafna bkow aşë ŋoyënţ. 12 Wi akŋoyënţuŋ aşë ţaafi awin uko ji ŋdiir kë ŋaŧëf ţi mboş te baţi, ŋwanjuŧ ŋi Naşibaţi kë ŋakpaya awala. 13 Kë *Yawe Nawat Kabuka aşë pën awinana aji : « Nji dwooŋ Yawe Nawat Kabuka, Naşibaţi i Abraham ateemu na Iŧaak bajaaŋ badëman. Mboş mi ipiinţuŋ mi dwulu ma iwi na pntaali pankpënnuŋ ţi iwi. 14 Pntaali mënţ paŧum ji pyiw pi mboş, paŧum kaniink dko bŧi ţi mboş, kntaali ki umundu bŧi kaţëpna ţi iwi na pntaali pi nu kayeenkna bnuura bi Naşibaţi. 15 Tenan, dwo na iwi kayeŋu du dko bŧi di ikyaaŋ, dluŋ kakakanu kak ţi uŧaak wi. Mënkwutanu, ddo uko bŧi wi nhoŋiiŋ. »

16 Yakob alënk aten aşë ji : « Na manjoonan Nawat Kabuka awo ţi dko di, kë nşë wo mëmmee. » 17 Alënk aşë ji : « Dko di dayimani. Dawo dko di Naşibaţi, plëman pi baţi pa. » 18 Anaţa na nfa kub ajej plaak pi apafnuŋ bkow aŧëf pa aşë tul ukëra ţi pa duuţ. 19 Awul dko mënţ katim ki Betel*, katim ki ubeeka mënţ kabi wo Luŧ.

20 Kë Yakob aşë mehna aji na Yawe Nawat Kabuka : « Woli iwo na nji amëbanaan bnuura ţi bayaaş bi nji kayaaŋ, awulën uko ude na uwohara, 21 woli dkak najeb du uko paapa, iwi, Yawe Nawat Kabuka, ikwooŋ i nji kadooŋ kadëman. 22 Kë plaak pi pakwooŋ katoh ki Naşibaţi, kë iko bŧi yi ikwulnuŋ ddo ya ifah iñeen kapënan kaloŋ kawulu. »

29

Yakob ayit na Rakel

1 Yakob akak ajej bgah apoş aya umbaŋ wi ŋŧaak ŋi umayar unuur. 2 Unuur uloŋ awin pliik ploŋ du uţeeh, itani iwajanţ yi ŋnkaneel na ŋpi ipiinţ añog ţi pa : ţi pliik mënţ di di bajaaŋ badaananaan itani yuŋ ; kë plaak pi bajaaŋ badëŧna pa paşë wo pweek. 3 Woli itani bŧi ibi ayit, baji bakël plaak, kahaabëş pliik kaşë danaan ŋnŧaam. Babale baji bakakan plaak kadëŧ pa.

4 Yakob ahepar bayafan aji : « Bayiţ naan, nawo biki ţuŋ ba? »

Kë baŧeema aji : « Ŋwo biki Haran. »

5 Kë akak aji na baka : « Naamme Laban abab Nahor i? »

Kë baji : « Ŋme'a. »

6 Kë akak aji : « Uleef uwo ujoob na a? »

Kë baŧeem aji : « Uwo ujoob na a. Tenan, Rakel, poonu abukul adooŋ abi hënk na ŋnŧaam. »

7 Kë aji na bayafan : « Unuur uhoji, wal uundobi ban wi pţişan ŋnŧaam. Nadolan ŋa ŋadaan naşë nakakan ŋa pşaar. »

8 Kë bukuŋ başë ŧeema aji : « Ŋënhil kado haŋ, ŋji ŋyoonk itani bŧi iyit, kabaa kël plaak pandëŧnuŋ pliik kadaanan ŋnŧaam. »

9 Bahum kaţëlşër kë Rakel aşë ban na batani bi aşin, awo nayafan. 10 Wi Yakob awinaŋ win Rakel, abuk Laban aninul ñiinţ, na batani bi aşin, aşë ya du pliik, akël plaak pandëŧnuŋ pa adaanan ŋnŧaam ŋi Laban aninul ñiinţ. 11 Abi amook Rakel aşë jun ŋwooni. 12 Aţupa kë awo ayiţ aşin, awo abuk Rebeka, kë poonu ñaaţ uŋ aşë ţi aya aţup aşin.

13 Wi Laban amehaŋ me kë Yakob, abuk aţa'ul, i i Rakel akjakuŋ, aşë ţi aya ayit na a, abaan amooka aşë ţija katohul. Yakob akakalëşa uko unţëpuŋ bŧi. 14 Kë Laban aşë ji : « Na manjoonan, pñaak pankţiiŋ ţi intaañ yi naan pawooŋ ţi iwi. » Yakob aţo du katohul aba pli.

Baaţ biki Yakob

15 Laban aji na Yakob : « Pwo ayimi naan paţu ido kalemparaan bë iinkdo kaluka i? Ţupaan uko wi iŋaluŋ nluku. »

16 Kë Laban aşë ka bapoţ baaţ batëb : katim ki naŧeek kawo Leya kë ki nabaaşa kawo Rakel. 17 Leya anuura këş, kë uleef na kaara yi Rakel işë nuura. 18 Kë Yakob aşë ŋal Rakel, aji na Laban : « Dlemparu ŋşubal paaj na uloŋ işë wulën Rakel nabaaşa i nu nniim. »

19 Kë aŧeema aji : « Dhokan pwulu a kë di pwula ñiinţ aloŋ, ţoon ţi katoh ki naan. »

20 Kë ŋşubal paaj na uloŋ ŋi Yakob alempuŋ pyeenkna Rakel ŋaţëp ji ŋnuur, ţiki aŋala maakan. 21 Aji na Laban : « Wulaan ñaaţ naan, ţiki dlemp ŋşubal ŋi nwooŋ i kalemp. Wulaana, nhilna nniima. »

22 Laban adu bañaaŋ biki uŧaak mënţ bŧi ado ufeŧtu. 23 Kë wi uŧejan ubanuŋ, ajej Leya abukul awul Yakob, kë uŋ awinar na a. 24 Laban apënan Ŧilpa nalemparul ñaaţ awul Leya kë aklempara.

25 Wi nfa mambanuŋ kë Yakob aşë win kë Leya i i afëranaanuŋ aşë ya aji na Laban : « we wi idolnuŋ hënk ba? Mënţ Rakel akaaŋ kë nleemparu i? We ukaaŋ kë idaarën ba? »

26 Kë aŧeem aji : « Ţi uŧaakun, ñaaŋ aanji niimandën nabaaşa uŧeek. 27 Baañëşan kanëm ki ñaaŋ ajaaŋ aţo na aharul, nşë wulu kak nabaaşa ; ilemparaan kak ŋşubal paaj na uloŋ pa a. »

28 Yakob ado uko wi ajakuluŋ, kë wi kanëm kabaaŋ kë awula Rakel kë aniimi. 29 Laban apënan Bila nalemparul ñaaţ awul Rakel kë aklempara. 30 Yakob awinar na Rakel, aşë ŋala apel Leya ; aţo kak ŋşubal paaj na uloŋ alempar aninul ñiinţ.

Babuk Yakob

31 *Yawe Nawat Kabuka awin kë Leya aaŋŋalanaa, aşë do kë kabuk kajoobëţ na a, kë Rakel aşë wo aankbuk. 32 Leya amobana kayiŋ aşë buk napoţ ñiinţ i aţuuŋ katim ki Ruben*, ţiki aji : « Nawat Kabuka awin pñagan pi naan, hënkuŋ ayin naan aŋalën. »

33 Akak amobana kayiŋ abuk napoţ ñiinţ aji : « Nawat Kabuka aŧiink kë mëŋalanaa, aşë kak awulën i. » Aţu'a katim ki Ŧimeoŋ†.

34 Amobana kak kayiŋ abuk napoţ ñiinţ aşë ji : « Ţi byaaş bi, ayin naan amëbanaan bnuura ţiki dbukara bapoţ biinţ bawajanţ. » Awula katim ki Lewi‡.

35 Akak amobana kayiŋ abuk napoţ ñiinţ, aji : « Ţi byaaş bi ddëman Nawat Kabuka. » Ukaaŋ kë aţu'a katim ki Yuda§, aşë ţañan kabuk.

30

1 Wi Rakel awinuŋ kë aanhil pbukar Yakob bapoţ, aşë kak akuj ţmakul, aji na ayinul : « Woli iinwulën bapoţ, kakeţ. »

2 Kë Yakob aşë deebaţ aji : « Nji dwooŋ Naşibaţi anneenaniiŋ pka bapoţ i? »

3 Kë aji : « Bila nalempar naan awi, winaran na a, abuk ţi inkant naan*, nşë woona ţi a nka bapoţ nji kak. » 4 Awul ayinul Bila nalemparul kë adola ñaaţul. Awinar na a, 5 kë Bila amobana kayiŋ abukar Yakob napoţ ñiinţ. 6 Rakel aji : « Naşibaţi awayëşaan, aŧiinkën, awulën napoţ ñiinţ. » Ukaaŋ kë aţu'a katim ki Dan†.

7 Bila nalempar Rakel akak amobana kayiŋ abukar Yakob napoţ ñiinţ, uŋ mënţan awooŋ natëbanţën i Bila. 8 Rakel aji : « Dgut na naweek naan ugut unţëpuŋ uţup kë nji dşaaŋ awat. » Aţu'a katim ki Neftali‡.

9 Wi Leya awinuŋ kë aţañan kabuk, ajej Ŧilpa, nalemparul, awul Yakob kë ado ñaaţul. 10 Ŧilpa nalempar Leya abukar Yakob napoţ ñiinţ. 11 Leya aji : « Ni nji nnuurëndani! » aţu'a katim ki Gad§.

12 Ŧilpa nalempar Leya, abukar Yakob napoţ ñiinţ, uŋ mënţ awooŋ natëbanţën i Ŧilpa. 13 Leya aji : « Mnlilan mi naan mandëmi! Baaţ bado kadolën annuurandënuŋ. » Kë waŋ ukaaŋ kë aţu'a katim ki Aŧeer*.

14 Na pubël, Ruben aya du ŋţeeh aşë win mnko mi kabuk. Aţij ma Leya anin. Kë Rakel aşë ji na a : « Dkooţu kooţ, ţenaan ţi mnko mi abuku aţijiiŋ. »

15 Kë aŧeema aji : « Uunkëşu wi iŧehuŋ ayin naan, ikak aŋal pjej mnko mi abuk naan. »

Rakel akak aji : « Keeri iwulën mnko mi abuku, ayin nja aşë fër nţa du meeţ di nu. »

16 Kë wi Yakob akpënnuŋ uţeeh na utaakal, kë Leya aşë pën akita aji na a : « Meeţ di naan di di ikfëruŋ nţa, ţiki dwul wul mnko mi abuk naan ihilna ibi na nji. » Kë afër na a uŧejan mënţ.

17 Naşibaţi aŧiink Leya, kë amobana kayiŋ abuk napoţ ñiinţ. Bapoţ biinţ biki abukaruŋ Yakob bawo kañeen. 18 Aji : « Naşibaţi alukën, ţiki dwul ayin naan nalempar naan. » Aţu abukul katim ki Iŧaakar†.

19 Leya akak amobana kayiŋ, napoţ ñiinţ i abukuŋ awooŋ napaajanţën i abukaruŋ Yakob. 20 Aji : « Naşibaţi aţenën uko unuura, uyaaş wi ayin naan adëmanaan ţiki dwula bapoţ biinţ paaj. » Awula katim ki Ŧabulon‡. 21 Akak abuk napoţ ñaaţ i aţuuŋ katim ki Dina.

22 Naşibaţi aleş Rakel abot aŧiinka, adola kë akak abuk. 23 Amobana kayiŋ abuk napoţ ñiinţ, aji : « Naşibaţi ahil apënanaan mnkow. » 24 Aţu'a katim ki Yoŧef§ aşë ji : «*Yawe Nawat Kabuka akaan ahoţalëşën napoţ ñiinţ aloŋ kak. »

Batani bi Yakob

25 Wi Rakel abukaaŋ buk Yoŧef kë Yakob aşë ji na Laban : « Wutanaan nţiiş, nya du uŧaak wi naan. 26 Wulaan babuk naan na bahar naan banţuuŋ kë nlemparu, nşë nya. Ime ulemp wi ndoluŋ pa iwi bnuura. »

27 Kë Laban aŧeema aji : « Woli dwinana bnuura ţi këş ki nu, kţo ţi na nji, ţiki pţoori paţupën kë iwi iţuuŋ kë *Yawe Nawat Kabuka awulën bnuura. »

28 Akak aji : « Ţupaan uko wi iŋaluŋ uwo baluk bi nu, dluku wa. »

29 Kë aŧeem aji : « Ime ţi bkowu jibi nji nlempariiŋ na jibi batani bi nu bakakuŋ wi bawooŋ ţi iñen yi naan. 30 Bka bi nu babi wo btiişu ji ndo kabi, hënkuŋ iwin jibi baŧumuŋ maakan na jibi Nawat Kabuka awuliiŋ bnuura wi mbiinuŋ ţi katohu. Hënkuŋ, kë nji lum di di nji kalemparuŋ katoh ki naan ba? »

31 Laban ahepara aji : « Kë we wi nji kawuliiŋ? »

Kë aŧeem aji : « Iinkwulën nin uko uloŋ. Woli idinan uko wi nji kajakiiŋ, kawohara nayafan kabot kayeŋ ŋnŧaam ŋi nu. 32 Dya nţa batani bi nu, katen ŋnŧaam bŧi ŋanwooŋ da, kapaţëş ŋnŧaam bŧi ŋanwooŋ na ŋndampu këme ŋpiiţ na ŋnkaneel ŋjënal bŧi, ŋul ŋakwooŋ baluk bi naan*. 33 Hënk di ikhiluŋ pten me nwo naŧool ţi uko wi njakiiŋ: iţënkle du nji ŋnŧaam ŋanwooŋ ŋaanwo na ŋdampu këme ŋpiiţ, na ŋnkaneel ŋanwooŋ ŋaanwo ŋjënal këme kë dkiij kiij ŋa. »

34 Laban aŧeema aji : « Uwo bnuura, uwoon jibi ijakuŋ. »

35 Unuur mënţ kë Laban aşë ya du batani apënan ŋpi ŋdow bŧi ŋanwooŋ na ŋdampu këme ŋpiiţ, na ŋnkaneel ŋwaaţ ŋjënal na ŋanwooŋ na uko unaakiiruŋ na ufaaŧal, awul babukul. 36 Kë baya na ŋa uko unlowiiruŋ ji ŋnuur ŋwajanţ ŋi poş na dko di Yakob akyafanaanuŋ ŋnŧaam ŋandukiiŋ ţi batani bi Laban.

37 Yakob aji ya ţi ŋnko ŋwajanţ ŋanwooŋ ţi uŧaak mënţ katib inah, kafejal dko dloŋ ţi ya dadoo kak dfaaŧal. 38 Aji jej inah infejaluŋ yuŋ kaţu ya ţi kadun ki ŋnŧaam ţi dko di ŋajaaŋ ŋadaanna ; ŋnŧaam ŋaji ŋawo ţi pay woli ŋabi udaan. 39 Woli ŋawo ţi pay ŋaji ŋaten inah yi afejaluŋ, kaşë buk ŋmpoţi ŋanwooŋ na ŋdampu këme ŋpiiţ. 40 Apaţëş ŋkaneel aţu ŋa kë ŋaŧaaŋ na ŋnŧaam ŋanwooŋ na ŋdampu na ŋjënal. Hënk di awooŋ ţi pka batani, aannaakrën ŋnŧaam ŋi nul na ŋi Laban. 41 Akak aji yoonk woli ŋnŧaam ŋkëm ŋnuura ŋawo ţi pay aşë jej inah yi afejaluŋ kaţu ţi kadun ki ŋa. 42 Uşale wo ŋbon ŋawooŋ ţi pay aanji do haŋ, hënk di di ŋnŧaam ŋbon ŋawooŋ ŋi Laban kë ŋkëm ŋnuura ŋawo ŋi Yakob.

43 Hënk, kë Yakob akak ayok maakan, aka ŋnŧaam ŋŧum, aka na balemp baaţ na biinţ, na ŋnŧaam ŋi pnkunkaali na ŋbuuru.

31

Pţi pi Yakob

1 Wal mënţ Yakob aŧiink kë babuk Laban bakţup aji : « Yakob ajej bka bi aşin nja bŧi, bka bi aşin nja bi bi ayoknuŋ hënk. » 2 Akak win ţi kaara ki Laban kë aankak wo jibi abiiŋ awo na a ţi kaŧeeku. 3 Kë *Yawe Nawat Kabuka aşë ji na a : « Kakan du uŧaak wi başinu, du bayiţu, nji dwo na iwi. »

4 Yakob ado kë badu bi Rakel na Leya baya baţënka du uţeeh wi awooŋ na batani bi nul. 5 Aji na baka : « Dwin ţi kaara ki aşinan kë aankak awo na nji jibi abiiŋ awo ţi kaŧeeku, kë Naşibaţi i paapa ajaaŋ adëman aşë wo na nji. 6 An ţi ikowan name kë dlempar aşinan jibi nhiniiŋ bŧi. 7 Aşinan, ul kë aşë guuraarën guur : aţëlëş uko wi ŋŧiinkaraanuŋ aji uwo baluk bi naan ŋyaaş iñeen. Kë Naşibaţi aşë wo aandi adolën buţaan. 8 Ŋyaaş bŧi ŋi ajakuŋ: Ŋnŧaam ŋanwooŋ na ŋndampu ŋakwooŋ baluk bi naan, ŋnŧaam ŋaji ŋabuk ŋmpoţi ŋanwooŋ na ŋndampu. Kë akale ji : Ŋanwooŋ ŋpiiţ ŋakwooŋ baluk bi naan, ŋnŧaam ŋaji ŋabuk ŋpiiţ. 9 Hënk, kë Naşibaţi apënan ŋnŧaam ŋi aşinan awulën.

10 « Ţi wal wi ŋnŧaam ŋawooŋ ţi pay, dkat këş kë kahaabëşa na nji, kë nwin kë ŋdow ŋanjaaŋ ŋapaya kë ŋaji ŋawo na ŋndampu, ŋpiiţ këme ŋataprën. 11 Kë uwanjuŧ wi Naşibaţi udu'ën aji : “Yakob,” kë nŧeem aji : “Nji wi.” 12 Kë uji na nji : “Katan këş, iwin kë ŋko bŧi ŋankpayiiŋ ŋawo na ŋdampu na ŋpiiţ këme ataprën ţiki dwin uko wi Laban akdoliiŋ. 13 Nji Naşibaţi ampënuŋ awinana ţi kadunu du Betel a, di ituluŋ ukëra ţi plaak pi iŧëfuŋ abot amehna aji iţaşën. Hënkuŋ naţiin ipën ţi uŧaak wi, ikak du uŧaak wi kabuka ki nu.” »

14 Bi Rakel na Leya baŧeema aji : « Ŋhuma nka kafah kaloŋ këme bka bloŋ ţi iko yi aşinun i? 15 Ŋdo kak kak hënkuŋ bayaanţ ţi këş ki nul, wal wi ajejuŋ un, awaapu abot ade uko wi awaaparuŋ un. 16 Aa, bka bŧi bi Naşibaţi ajejuŋ ţi aşinun bawo bi nun na babukun. Hënkuŋ doon uko bŧi wi Naşibaţi ajakiiŋ. »

17 Yakob anaţa apayan babukul na baharul ţi ŋnŧaam ŋi pnkunkaali. 18 Ajej ŋnŧaam ŋi nul, bka bi nul bŧi bi akaaŋ wi awooŋ ţi Padan-Aram, ajej ba pa pţiiş du uko Iŧaak aşin du uŧaak wi Kanaan.

19 Laban aya wal mënţ ppuunk ŋnkaneel, kë Rakel aşë kiij itu yi aşin. 20 Yakob aya amena mena, kë Laban naharameeŋ aammee. 21 Aţi na bka bi nul bŧi aya amuur bdëk bi Ëfrat, aşë ya umbaŋ wi inkuŋ yi Galad.

Laban adookar na Yakob

22 Wi udoluŋ ŋnuur ŋwajanţ, kë başë ţup Laban kë Yakob aţii. 23 Ajej babuk aşin adookar na a ado ŋnuur paaj na uloŋ abaa moba du inkuŋ yi Galad. 24 Na uŧejan, Naşibaţi apën ţi ŋţaafi awinana ţi kadun ki Laban naharameeŋ, aji na a : « Ţaafaraan, meen jibi ikyaaŋ kaţiini na Yakob. »

25 Laban aban du dko di Yakob ataruŋ kaloona ki nul du inkuŋ yi Galad, aşë tar kak kaloona ki nul da, ul na bañaaŋ biki nul. 26 Aji na Yakob : « we umobiiŋ ba? We ukaaŋ kë iguurën ba? Adoo ya na babuk naan ji bawo bakalabuş biki ikaanuŋ du ugut. 27 We ukaaŋ kë imena mena aya ba? Iwo i lah kaţupën nşë nwutu iya na mnlilan, ññooţanan na iyeeh na ŋntambër na bnŧuni. 28 Iindo wutën mmook babab naan na babuk naan. Na manjoonan ido do ji napën. 29 Dhilan lah kadolu buţaan, kë Naşibaţi i şaaş ajaaŋ adëman aşë jakën na uŧejan utakal : “Ţaafaraan, meen jibi kyayi kaţiini na Yakob.” 30 Kë woli iwo i pya ţiki inuh katoh ki şaaş, we ukaaŋ kë ikiij itu yi naan? »

31 Yakob aŧeema aji : « Iwinle kë nya amena mena, dşal kë iŧeehën babuku. 32 Kë du ñaaŋ i işaaŋ aţënkna itu yi nu, aŋ mënţan akeţ. Neejan iten, bañaaŋ biki nja bawo bamaar, iwinle uko wi nu kjej wa. » Yakob aamme kë Rakel akiijuŋ itu mënţ.

33 Laban aya neej du kaloona ki Yakob, apën aya du ki Leya, akak apën aya du iloona yi balempar babukul batëb aanwin nin uko uloŋ. Wi akpënuŋ ţi kaloona ki Leya, aşë neej du ki Rakel. 34 Kë Rakel anjejuŋ ktu kuŋ aşë jej ka aţu ţi uko uţoori wi bajaaŋ baţu ţi feţ di unŧaam wi pnkunkaali aşë ţo ţi wa duuţ. Laban aten tenan ţi kaloona bŧi aanwin nin uko uloŋ. 35 Kë Rakel aşë ji na aşin : « Ajug naan awutan kadeebaţ woli mënaţa wi aneejuŋ, dwin pli. » Hënk, kë Laban ala anoor aanwin nin uko uloŋ.

36 Wal mënţ kë Yakob aşë deebaţ aşë ŋoman na Laban aji : « Uko uwuţaan uhoŋ wi ndoliiŋ ba? We wi njubaniiŋ ba? Kë ido bi duka duka ţi kafeţ naan. 37 Iten ţi iko yi naan bŧi bë iinwin win nin kako kaloŋ ki nu. Iwinle kaloŋ, kpënan ka ţi kadun ki bañaaŋ biki nu na biki naan, bawo bamaar. 38 Ŋşubal iñeen ŋtëb ŋi ŋi nwooŋ ţi katohu, ŋnkaneel ŋi nu na ŋpi ŋi nu ŋaambaaŋ kapara, kë mënde nin udow ţi batani bi nu. 39 Woli ŋnko ŋi uţeeh ŋafiŋ unŧaam uloŋ mënji kaţiju wa, nji djaaŋ kaluk wa. Iji kţu'ën pluk ŋnŧaam ŋi bakiijuŋ na pnak këme na uŧejan. 40 Bnuur baji batërën na pnak, ujonţ kaneenanaan bŋoy na uŧejan. 41 Ŋşubal iñeen ŋtëb ŋi ŋi nji nwooŋ du katohu : dlemparu ŋşubal iñeen na ŋbaakër pa babuku, abot alemparu paaj pa batani bi nu, kë iwi iţëlëş uko wi ŋŧiinkaruŋ aji uwo baluk bi naan ŋyaaş iñeen. 42 Woli Naşibaţi, i Paapa na Abraham aşin bajaaŋ badëman, Naşibaţi i Iŧaak akţiiŋ, aanwo lah na nji, kdolën nţiiş iñen ijinţ. Kë Naşibaţi aşë win unoor wi naan na ulemp wi iñen yi naan, kë uŧejan unţëpuŋ kë aşë wayëş nja. »

Bhoŋar bi Yakob na Laban

43 Laban aŧeema aji : « Baaţ biki bawo babuk naan, kë bapoţ biki bawo biki naan. Ŋnŧaam ŋi bŧi ŋawo ŋi naan. Uko wi ikwinuŋ hënk bŧi uwo wi naan. Kë nji we wi nhilanuŋ kado pa babuk naan na bapoţ biki babukuŋ? 44 Joh ŋdo bhoŋar nji na iwi. Ŋdo uko mënţ uyuuj kë andoli ahoŋ aŧënţul uko uloŋ. »

45 Kë Yakob aşë ŧëf plaak, 46 akak aji na bañaaŋ biki nul bajejënţ mnlaak. Kë bajejënţ mnlaak ado bnjuŋ, aşë ţo ade bukal bŧi ţi mnlaak mënţ.

47 Laban adu dko mënţ Yegar Ŧahaduta*, kë Yakob adu da Galeed†. 48 Laban aji : « Bnjuŋ bi mnlaak bi bakyuujuŋ kë ŋhoŋar nţa nji na iwi. » Ukaaŋ kë badu da aji Galeed. 49 Bakak adu da aji Mişpa‡, ţiki Laban aji : «*Yawe Nawat Kabuka akdooŋ kayeŋ nja, nja batëb bŧi, woli ŋënkak awinar. 50 Woli inooran babuk naan këme ajej baaţ baloŋ ahoţalëş ţi baka, mënţ ñaaŋ akwayëşuŋ nja, lipariin, Naşibaţi akwayëşuŋ nja. »

51 Akak aji na Yakob : « Iwin bnjuŋ bi mnlaak bi na plaak panŧëfuŋ pi ţi pŧoof pi nja, 52 ikwooŋ uko unkyujuŋ uko wi ŋdoluŋ nţa di. Mënwo i kaţëp bnjuŋ bi na plaak pi kaya du umbaŋ wi nu na uşal uwuţaan. Kë iwi kak iinwo i kaţëp pa kabi di umbaŋ wi naan na uşal uwuţaan. 53 Naşibaţi i Abraham, i Nahor na i bateem baka akwayëşuŋ nja. »

Yakob amehna ţi katim ki Naşibaţi i Iŧaak aşin akţiiŋ. 54 Afiŋar Naşibaţi unŧaam du pnkuŋ aşë du bayiţul babi bade. Bade aşë fër du pnkuŋ.

32

1 Laban anaţa na nfa kub, aya amook bababul na babukul añehandër baka bnuura aşë ţiiş katohul. 2 Yakob aya na bgahul, kë ŋwanjuŧ ŋi Naşibaţi ŋaşë bi ayit na a. 3 Kë wi awinaŋ win ŋa aşë ji : « Pnŧuk pi bañaaŋ biki Naşibaţi pii pi! » Adu dko mënţ Mahanayim*.

Yakob abomandër pyit na Eŧawu

4 Yakob ayil bañaaŋ du Eŧawu abuk aşin, bajota kadun, aya du a du inkuŋ yi Ŧeyir du uŧaak wi Edom. 5 Aji na baka : « Uko wi, wi nakyaaŋ kaţup Eŧawu ajug naan, najakana : “Uko wi, wi wi Yakob nalemparu ajakuŋ, aji : Dya du uko Laban aţo da te hënkuŋ. 6 Dya ka da ŋngit, ŋbuuru, ŋpi, ŋnkaneel na balemp biinţ na baaţ. Dŋal ajug naan ame wa nhilna nwinana bnuura ţi kadunul.” »

7 Bayili bakak du Yakob aji na a : « Ŋpënna du Eŧawu abuk şaaş. Ul ţi uleeful abi pyit na iwi awo na biinţ iñeen uweek ŋbaakër (400). » 8 Wal mënţ kë Yakob aşë lënk maakan abot ahaajala. Afaaş bañaaŋ banwooŋ na a, na ŋnkaneel na ŋpi na ŋngit na ŋnŧaam ŋi pnkunkaali, ado ifah itëb. 9 Aşal aji : « Woli Eŧawu aya jotna bañaaŋ biki kafah kaloŋ, bañaaŋ biki kandukiiŋ bahil kaţi na iko yi bawoonaanuŋ. »

10 Añehan Naşibaţi aji : « Naşibaţi i Abraham ateem naan na i Iŧaak paapa bajaaŋ badëman, iwi *Yawe Nawat Kabuka ijakuŋ na nji : “Kakan du uŧaak wi başinu du bayiţu ddolu bnuura.” 11 Dpoţëţ maakan pa uko na bnuura bŧi yi ikdolaaŋ do nalemparu. Wal wi mbiiŋ amuur bdëk bi Yordan bi, dwoha aloolan na pmul, kë hënkuŋ nşaaŋ awo na bañaaŋ ado hil afaaş baka ado knŧuk ktëb. 12 Dkooţu kooţ buranaan ţi Eŧawu abuk paapa. Dţi abi ajotnaan afiŋ baaţ biki naan na babuk baka. 13 Kë iwi işaaŋ ajakën iwulën iko inuura kaŧuman kabot kado pntaali pankpënnuŋ ţi nji paŧum ji pyiw pi bdëk, pi nin ñaaŋ aloŋ awooŋ aanhil pfën. »

14 Yakob afër ţi dko mënţ. Ajej uko wi ahilanuŋ kaţen Eŧawu abuk aşin ţi uko wi awoonaanuŋ. 15 Ajej ŋpi ŋwaaţ iñeen uweek ŋtëb (200) na ŋdow iñeen ŋtëb, na ŋnkaneel ŋwaaţ iñeen uweek ŋtëb (200) na ŋnkaş iñeen ŋtëb. 16 Ajej kak ŋnŧaam ŋi pnkunkaali iñeen ŋwajanţ na ŋmpoţi ŋankbootuŋ, ŋngit ŋwaaţ iñeen ŋbaakër na ŋnkaş iñeen, ŋbuuru ŋwaaţ iñeen ŋtëb na ŋnkaş iñeen. 17 Apaţëş ŋnŧaam ŋandoli aşë wul ŋa balemparul aji na baka : « Najotan kadun, batani başë bado kaduk bŧënţ uko unţuuŋ kalow. » 18 Uko wi aţuuŋ nalemparul naŧeek pdo wii wi, aji na a : « Woli iyit na Eŧawu abuk paapa, kë aheparu ñaaŋ iklemparuŋ, dko di ikyaaŋ, na anwooŋ ajug batani bi igakanuŋ, 19 kŧeema kaji : “Iwo yi Yakob nalemparu, aţenu ţen ya iwi Eŧawu ajug naan, ul ţi uleeful adoo bi, awo ţi kafeţun.” »

20 Akak aţu natëbanţën na nawajanţën na banwooŋ na itani bŧi baţup uko wi ajakuŋ na naŧeek wi bakwinuŋ Eŧawu. 21 Akak aji na baka baji : « Yakob nalemparu abi ţi kafeţun. » Aşal wal mënţ aji : « Ddo udeeb uwala na a na iko yi nji kaţenuluŋ, wal mënţ mbaa nhil nwinana ţi kadunul. Ahilan kamiirën. » 22 Ajotan iko bŧi yi awooŋ i kaţen abuk aşin kadun, aşë duka du pnŧuk na bañaaŋ biki nul.

Kampëtar ki Yakob na Naşibaţi

23 Na uŧejan mënţan wuŋ, Yakob anaţa ajej baaţ batëb biki nul, na balempar baka, Bila na Ŧilpa, na babukul biinţ iñeen na aloolan, amuur na baka kabuul ki Yabok. 24 Wi adoluŋ kë bamuuri, abot amuuran bka bi nul bŧi, 25 aduka aloolan. Kë ñiinţ aloŋ aşë bi apëtar na a te mnjinţ. 26 Wi uŋ mënţ awinuŋ kë aanhil pwata aşë koba ţi pnkuunŧ, kë pabuur na a. 27 Aji na Yakob : « Wutanaan nya, mnjinţ mambani. »

Kë aŧeem aji : « Mënkwutanu bë iiññehandëraan bnuura. »

28 Ahepara aji : « Katimu kawo hum? »

Kë aŧeem aji : « Yakob. »

29 Kë aşë ji na a : « Baankak kado kadu'u Yakob, iwo Iŧrayel†, ţiki ipëtar na Naşibaţi abot apëtar na bañaaŋ, kë iwi işaaŋ awat. »

30 Yakob aji na a : « Dkooţu kooţ ţupaan katimu. »

Kë aŧeem aji : « we ukaaŋ kë ikheparaan katim naan? » Aşë ñehandëra bnuura ţi dko mënţan duŋ.

31 Yakob aţu dko mënţ katim ki Penuwel‡, ţiki aji : « Dwin Naşibaţi na këş naan aşë wo mënkeţi. » 32 Wi unuur ujinţuŋ, aţëp kabuul du Penuwel aşë jiink. 33 Uko mënţ ukaaŋ kë bañaaŋ biki Iŧrayel baanji bade kantaañ ki pnkuunŧ ţiki dul di Naşibaţi akobuŋ Yakob.

33

Pyit pi Yakob na Eŧawu

1 Yakob akat këş aşë win kë Eŧawu akbi, awo na biinţ iñeen uweek ŋbaakër (400), kë Yakob aşë jej bapoţ apaţëş, awul baka banin baka, Leya, Rakel, na balemp biki baka Bila na Ŧilpa. 2 Aţu baaţ balemp na babuk baka ţi kadun, kë Leya ayeenk na biki nul, Rakel kë abaañşaan na Yoŧef. 3 Ul kë aşë jot kadun, aya aşë ŋup adoo do ŋyaaş paaj na uloŋ aşë añog abuk aşin. 4 Eŧawu aţi aya ayit na a, alut amooka, kë başë wo ţi ŋwooni.

5 Eŧawu akat këş awin baaţ na bapoţ aşë hepara aji : « Bañaaŋ biki bawo bahoŋ ba? »

Kë aŧeem aji : « Bapoţ biki Naşibaţi ţi pjoob bkow pi nul awuluŋ nalemparu. » 6 Balemp baaţ bañog na babuk baka, abi aŋup ţi kadun ki Eŧawu. 7 Leya kë añog na biki nul, abi aŋup ţi kadunul. Kë Yoŧef akak añog na Rakel abi aŋup.

8 Wal mënţ kë Eŧawu aşë ji na Yakob : « Kë we uwooŋ pnŧuk pi bañaaŋ na ŋnŧaam ŋi nyitanaanuŋ ba? »

Kë aŧeem aji : « Dŋal ŋal pwinana bnuura ţi këş ki ajug naan ukaaŋ. »

9 Kë Eŧawu aji na a : « Abuk paap, iko yi nwoonaanuŋ ikëşi, dukiin na bka bi nu. »

10 Kë aŧeema aji : « A-a, woli dwinana bnuura ţi këş ki nu, kdinan kayeenk uko wi nwuliiŋ. Hënk di uwooŋ, dpën awinana ţi kadunu jibi ñaaŋ ajaaŋ apën kawinana ţi kadun ki Naşibaţi, kë iyeenkën na uhaaş ujinţ. 11 Keeri idinan iyeenk uko wi nwuliiŋ, wi nwinaniiŋ bnuura ţi këş ki Naşibaţi awo na uko bŧi wi nnumiiŋ. » Aţiini ţiini haŋ te kë uŋ adoo dinan.

Bi Yakob na Eŧawu bawayëşëri

12 Wi babanuŋ ţuŋ, kë Eŧawu aşë ji na Yakob : « Joh ŋnaţa ŋya, ddo kapoş ţi kadun na bañaaŋ biki naan. »

13 Kë aŧeema aji : « Ajug naan ame kë bapoţ bañeeñëţi kë nkak awo i kaţu uşal ţi ŋnŧaam ŋankbootuŋ. Woli dmint mintan ŋa unuur uloolan ŋnŧaam bŧi kakeţ. 14 Ajug naan akeeri jot nalemparul kadun, nji ddo kapoş btiişu na batani bi ŋgakanuŋ na bapoţ te kadoo kaban du ajug naan du Ŧeyir. »

15 Kë Eŧawu aji na a : « Ddukaru bañaaŋ baloŋ ţi bangakandëruŋ na nji. »

Kë aŧeem aji : « Ndolna we? Uko unkaaŋ udooni uwo nwinana bnuura ţi këş ki ajug naan. »

16 Kë Eŧawu ajej unuur mënţ bgah aya Ŧeyir, 17 kë Yakob, ul aşë ya Ŧukot. Aniw da katoh abot ado impen pa ŋnŧaam. Uko mënţ ukaaŋ kë baţu dko mënţ katim ki Ŧukot*.

Yakob aban du Ŧikem

18 Wi Yakob apënnuŋ Padan-Aram, aban najoob du ubeeka wi Ŧikem du uŧaak wi Kanaan. Afëţ aŧaaŋ na ubeeka. 19 Anug dko di atarnuŋ kaloona ţi babuk Hamor aşin Ŧikem. Anugar da ktaka iñeen uweek ki baţaknuŋ unŧaam. 20 Aboman da *bliit bi mngur, aşë ţu ba katim ki « El Elohe Iŧrayel†. »

34

Uko wi Dina

1 Dina napoţ ñaaţ i Leya abiiŋ abukar Yakob apën pya kawin baaţ biki uŧaak wi bawooŋ. 2 Kë Ŧikem, abuk Hamor nahitit naşih i uŧaak aşë wina. Amoba, aţupana. 3 Kë uhaaş uşë wo ţi Dina poonu abuk Yakob kë aŋala ala'a baniw. 4 Aya aji na Hamor aşin : « Yaan iñehandërën poonu uŋ nniima. »

5 Baţup Yakob kë baţopan Dina abukul, kë jibi babukul biinţ bawooŋ du uţeeh na batani aanji nin uko uloŋ kë bado pënna uţeeh.

6 Hamor, aşin Ŧikem, aya du uko Yakob kaya kaţiini na a. 7 Uţënk wal mënţ kë babuk Yakob biinţ bakamşii, bame uko unţëpuŋ. Uko mënţ ude baka, kë badeebaţ maakan ţiki Ŧikem ado Iŧrayel uko unwuţuŋ maakan wi apiinţuŋ na abuk Yakob. Ñaaŋ aanwo kado haŋ. 8 Kë Hamor aşë ji na baka : « Ŧikem abuk naan aŋal poonu abukan na manjoonan. Nawulana a aniim. 9 Nawulan ŋŧiinkar ŋbot ŋmëbandër : nawulun babukan baaţ ŋniim, un kak ŋwulan biki nun naniim. 10 Naţoon ţi na un, uŧaak wi uwo wi nan, nafëţ na un nado kapoş jibi naŋali. »

11 Wal mënţ Ŧikem aji na aşin poonu na baweekul : « Nawutan nwinana bnuura ţi kadunan, dwulan uko bŧi wi nakheparaanuŋ. 12 Ddo uko bŧi wi naŋaluŋ, uko uloolan ţañ wi wi nŋaluŋ, nawulaan abukan nniim. »

13 Babuk Yakob baŧeem Ŧikem na aşin, bado mntit na baka ţiki aţopan abuk aşin baka. 14 Baji na baka : « Ŋënhilan kawul abuk aşinun ñiinţ anwooŋ aanwala kaŧëmp aniim. Uko mënţ uwo mnkow pa un. 15 Ŋdinanan uko wi naheparuŋ woli nado uko wi : nakakan ji un, nawalan biinţ biki nan kaŧëmp bŧi. 16 Wal mënţ ŋwulan babukun baaţ, kabot kajej babukan baaţ, ŋţo na an kak, ŋwo pntaali ploolan. 17 Aşë wo woli naandi pŧiinkun, ŋjej abuk aşinun kaya na bgahun. » 18 Uţup wi baka ulil bi Hamor na Ŧikem abukul. 19 Ŧikem awooŋ anwinaniiŋ bnuura ţi katoh ki aşin bŧi, aanwo na ŋşal ŋtëb ţi uko wi bajakuluŋ, ţiki aŋal poonu abuk Yakob maakan.

20 Hamor na Ŧikem abukul baya du uneej ubeeka aţiini na biinţ biki wa aji : 21 « Bañaaŋ biki bawo na uşal unuura : Baţoon ţi uŧaak wi na nja, udëmi, bado kapoş jibi baŋali ŋdo kaniim baaţ biki baka, bado kaniim biki nja. 22 Kë uko uloolan ukţuuŋ badi pţo na nja bŧi, ŋwo pntaali ploolan. Uko mënţ wii wi : biinţ biki nja bŧi bawo kawala kaŧëmp jibi bukal bawaliiŋ ka. 23 Itani yi baka, bka bi baka na ŋnŧaam ŋi baka bŧi iinkkak wal mënţ yi nja i? Nawulan ŋdinan baka uko wi bajakuŋ, başë baduka na nja. » 24 Baweek biki ubeeka baŧiink uko wi Hamor na Ŧikem abukul bajakuŋ. Kë biinţ biki ubeeka bŧi baya wala kaŧëmp.

Plukan pi Ŧimeoŋ na Lewi

25 Unuur uwajanţën wi ŋleef ŋakdeeŋ banwaliiŋ kaŧëmp kë banoori, kë bi Ŧimeoŋ na Lewi, babuk Yakob biinţ, baweek Dina, başë naţa ajej ikej yi baka apoş aneej ţi ubeeka kë nin ñaaŋ aankit baka, adëpa ţi biinţ bŧi afiŋ. 26 Bafiŋ kak bi Hamor na Ŧikem abukul ajej Dina apënan ţi katoh ki Ŧikem aşë ya.

27 Babuk Yakob babi abaañëş banklaaŋ pkeţ, ajej iko bŧi inwooŋ ţi ubeeka, ţiki bakowandën aţa baka. 28 Bajej ŋpi na ŋnkaneel na ŋgit na ŋbuuru ŋi baka na iko inwooŋ du ubeeka na ŋţeeh. 29 Bajej bka bi baka bŧi, babuk baka na bahar baka, na iko bŧi yi bakaaŋ ţi itoh yi baka.

30 Yakob aji na bi Ŧimeoŋ na Lewi : « Naţijaraan bţup. Naţu kë nkak ñaaŋ nawuţaan maakan ţi këş ki bañaaŋ biki uŧaak wi bakanaan na wi baperiŧit. Woli baŧiinkar abi agutan na nja bafiŋën na biki katoh naan bŧi ţiki baŧum apel nja maakan. »

31 Kë başë ŧeema aji : « Ŋwo kawut bado aţa'un ji awo naţuunk i? »

35

Yakob du Betel

1 Naşibaţi aji na Yakob : « Naţiin iya Betel iya iţo da. Yaan ido da *bliit bi mngur pa nji Naşibaţi, nji mpënuŋ awinana ţi kadunu wi ikţiiŋ Eŧawu abuk şaaş. »

2 Yakob aji na bañaaŋ biki katohul na bangakandëruŋ na a bŧi aji : « Napënaan itu yi najaaŋ nadëman ţi pŧoofan, nadolan bañow nakakna najinţ ţi këş ki Naşibaţi. Naţëlşan kak imişa. 3 Najoh ŋya Betel ddo da bliit pa Naşibaţi anŧiinknuŋ wi nwooŋ ţi mnţëg, anţënknuŋ ţi bayaaş bi ndoluŋ. » 4 Bapënan itu yi bawoonaanuŋ na irinku yi baţuuŋ ţi ibaţ* awul Yakob kë amoy ţi bko bweek banwooŋ ţi kañog Ŧikem. 5 Wal mënţ kë başë naţa aŧool pya. Naşibaţi aţu palënk ţi ŋbeeka ŋanfooyuŋ dko di babiiŋ awo, kë bañaaŋ banwooŋ da baandookar na baka.

6 Yakob na bañaaŋ biki awoonaanuŋ bŧi baban du Luŧ du uŧaak wi Kana. Dko mënţ dawooŋ Betel. 7 Aboman da bliit bi mngur aşë du dko mënţ El Betel†, ţiki dul di di Naşibaţi apënuŋ awinana ţi kadunul wi akţiiŋ abuk aşin.

8 Wi bawooŋ da kë Debora, ñaaţ ambiiŋ ayewi Rebeka aşë keţ, kë bamoya du Betel du pţeef bi bko bweek banwooŋ da. Uko waŋ ukaaŋ kë Yakob adu bko mënţ aji bko bweek bi ŋwooni.

9 Naşibaţi akak apën awinana ţi kadun ki Yakob wi apënnuŋ Padan-Aram, awula bnuura. 10 Aji na a : « Katimu kawo Yakob, kë başë wo baankak ado kadu'u Yakob ; katimu kawo Iŧrayel‡. » Kë hënk di aţu'u luŋ katim ki Iŧrayel.

11 Naşibaţi akak aji na a : « Nji dwooŋ *El Şaday, Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi. Kabuk kajoobëţ na iwi ibot ibuk iŧuman. Pntaali pankpënuŋ ţi iwi pawo uŧaak, pado wo ŋŧaak ŋŧum ; başih babot bapënna ţi iwi. 12 Uŧaak wi nwuluŋ Abraham na Iŧaak dwulu wa, kabot kawul pntaali pankmbiiŋ ţi kafeţu apënna ţi iwi uŧaak wi. » 13 Kë Naşibaţi aşë pën ţi kadunul aya.

14 Yakob ajej plaak aŧëf ţi dko di Naşibaţi abiiŋ aţiiniyaan na a, ajatan ţi pa abot atul ukëra ţi pa. 15 Adu dko di Naşibaţi abiiŋ aţiini na a aji Betel§.

Kabuka ki Benyamin na pkeţ pi Rakel

16 Yakob na bañaaŋ biki nul bapën du Betel aya. Baankak alow Efrata, kë Rakel aşë buk. Kabuk kanoorana maakan. 17 Wal wi akhajuŋ na pdo na kabuk kë ñaaţ ankbuk bukanuluŋ aşë ji na a : « Wutan kalënk, ikak abuk napoţ ñiinţ. » 18 Anoor maakan ado ñogan pkeţ, kë wi abanuŋ ţi pjëmşa aşë wul napoţ katim ki Ben-Oni*, kë Yakob aşë wula katim ki Benyamin†. 19 Rakel akeţi, kë bamoya du bgah bi Efrata, dko mënţ dawooŋ Betleyem. 20 Yakob aŧëf plaak ţi bhër bi nul. Plaak pi bhër bi Rakel mënţ pawooŋ da hënk te nţa ayuuj dko di amoynaaniiŋ.

Pjuban pi Ruben

21 Yakob i bakakuŋ ado Iŧrayel anaţa na bañaaŋ biki nul aya aţëp Migdal-Eder aşë tar kaloona ki nul. 22 Wi bawooŋ ţi uŧaak wuŋ kë Ruben aşë ya apiinţ na Bila, ñaaţ i aşin awoonaanuŋ, kë baţup aşin uko mënţ.

Babuk Yakob

Babuk Yakob biinţ bawo iñeen na batëb. 23 Biinţ biki abukuŋ na Leya bawo : Ruben bajeenul, Ŧimeyoŋ, Lewi, Yuda, Iŧaakar, na Ŧabulon. 24 Kë biki abukuŋ na Rakel bawo : Yoŧef na Benyamin. 25 Kë biki Bila nalemp i Rakel bawo : Dan na Neftali. Kë biki Ŧilpa nalemp i Leya bawo : Gad na Aŧer. 26 Bapoţ bukuŋ biki Yakob abukuŋ wi awooŋ du Padan-Aram.

Pkeţ pi Iŧaak

27 Yakob aban du uko aşin du Mamre du Kiriyat-Arba, dul dawooŋ Hebroŋ. Dul di Abraham na Iŧaak babiiŋ afëţ. 28 Iŧaak aka ŋşubal iñeen-week na iñeen bakreŋ (180), 29 aşë noorfën aya du bajugul. Wi akkeţuŋ, aţafi, kë ŋnuur ŋi nul ŋabot aŧum. Eŧawu na Yakob babukul kë bamoya.

36

Baaţ na bapoţ biki Eŧawu

1 Pntaali pampënnuŋ ţi Eŧawu pii pi, pul pawooŋ Edom :

2 Eŧawu aniim baaţ biki Kanaan, baaţ mënţ biki biki : Ada na Oholibama na Baŧmat. Ada awo abuk Elon nahitit, kë Oholibama awo abuk abot awo abab Ŧibeyoŋ nahiwit. 3 Baŧmat awo abuk Işmayel. Nebayot awo abuk aşin. 4 Ada abukar Eŧawu Elifaŧ, kë Baŧmat abuk Reuwel. 5 Oholibama abuk Yewuş, Yalam na Korah. Bukuŋ bawooŋ biinţ babuk Eŧawu bambukiiŋ du uŧaak wi Kanaan.

6 Eŧawu ajej baharul, babukul na bañaaŋ biki katohul bŧi, itani yi nul na ŋnŧaam ŋi nul bŧi na iko bŧi yi akaaŋ wi awooŋ ţi uŧaak wi Kanaan aya uŧaak wi Ŧeyir alow Yakob abuk aşin. 7 Itani yi baka idëm wal mënţ maakan kë uŧaak wi bafëţuŋ uunhil pkëş baka ţiki itani yi baka iŧum maakan. 8 Hënk, kë Eŧawu aya afëţ du dko di pnkuŋ du Ŧeyir. Eŧawu dawooŋ Edom.

Babuk Eŧawu du Ŧeyir

9 Pntaali pi Eŧawu aşin bahedomit anfëţuŋ du dko di pnkuŋ du Ŧeyir pii pi : 10 Itim yi biinţ babuk Eŧawu yii yi : Elifaŧ awo abuk Ada ahar Eŧawu, kë Reuwel awo abuk Baŧmat ahar Eŧawu kak.

11 Elifaŧ abuk Teman, Omar, Şefo, Gatam, na Kenaŧ. 12 Elifaŧ abuk Eŧawu akak awo na ñaaţ aloŋ i awooŋ aanniimi, kë abukara Amalek. Bukuŋ bawooŋ babab Ada ahar Eŧawu.

13 Kë biki Reuwel bawo : Nahat, Ŧerah, Şama, na Miŧaa. Bukuŋ bawooŋ babab Baŧmat ahar Eŧawu. 14 Kë Eŧawu abuk na Oholibama aharul abuk Ana, poonu abuk Ŧibeyoŋ, bi Yewuş, Yalem na Korah.

Baweek biki Edom

15 Bañaaŋ banwooŋ baweek ţi pntaali pampënnuŋ ţi Eŧawu biki biki :

Baweek bampënnuŋ ţi Elifaŧ bajeenul bawo : Teman, Omar, Şefo, Kenaŧ, Korah, 16 Gatam na Amalek. Bukuŋ bawooŋ baweek bampënnuŋ ţi Elifaŧ abuk Ada. 17 Kë bampënnuŋ ţi Reuwel abuk Eŧawu bawo : Nahat, Ŧerah, Şaama, Miŧaa. Bukuŋ bawooŋ baweek bampënnuŋ ţi Reuwel abuk Baŧmat ahar Eŧawu du uŧaak wi Edom. 18 Kë baweek bampënnuŋ ţi Oholibama abuk Ana, ahar Eŧawu bawo : Yewuş, Yalam, na Korah. Bukuŋ bawooŋ baweek biki Eŧawu abukuŋ na Oholibama abuk Ana.

19 Bukuŋ bawooŋ babuk Eŧawu baweek biki Edom.

Babuk Ŧeyir nahorit

20 Babuk Ŧeyir nahorit bawooŋ banfëţuŋ uŧeek ţi uŧaak wuŋ, bawo : Lotan, Şobal, Ŧibeyoŋ, Ana 21 Dişon, Eşer, na Dişan bukuŋ bawooŋ baweek biki bahorit, babuk Ŧeyir du uŧaak wi Edom. 22 Babuk Lotan bawo : Hori, na Heman, kë abuk aşin Heman ñaaţ awo Timnah. 23 Babuk Şobal bawo : Alwan, Manahat, Ebal, Şefo na Onam. 24 Babuk Ŧibeyoŋ bawo : Aya na Ana. Ana mënţ ayaaŋ awin du *pndiiş dko di meel mnyik wi akyafanuŋ ŋbuuru ŋi Ŧibeyoŋ aşin. 25 Babuk Ana bawo : Dişon, na Oholibama abukul ñaaţ. 26 Biki Dişon bawo : Hemdan, Eşban, Yitran na Keran. 27 Babuk Eşer bawo : Bilhan, Ŧawan na Akan. 28 Babuk Dişan bawo : Uş na Aran.

29 Baweek biki bahorit bawo : Lotan, Şobal, Ŧibeyoŋ, Ana, 30 Dişon, Eşer, na Dişan. Bukuŋ bawooŋ baweek bahorit du uŧaak wi Ŧeyir.

Başih biki Edom

31 Bañaaŋ biki bawooŋ banşihuŋ du uŧaak wi Edom ji naşih aloŋ ţi biki Iŧrayel abi ado kaşih. 32 Bela abuk Bewor aşih du Edom, kë ubeeka wi nul uwo katim ki Dinhaba. 33 Bela akeţ, kë Yobab abuk Ŧerah i ubeeka wi Boŧra ayeenk aşih. 34 Wi Yobab akeţuŋ, kë Huşam i uŧaak wi baŧemanit ayeenk aşih. 35 Wi Huşam akeţuŋ, kë Hadad, abuk Bedad ayeenk aşih. Ul agutuŋ na bamadiyanit abot akob baka du ŋţeeh ŋi Mowab, katim ki ubeeka wi nul kawo Awit. 36 Wi Hadad akeţuŋ kë Ŧalma i Maşreka ayeenk ţi a aşih. 37 Wi Ŧalma akeţuŋ kë Şawul i Rehobot-ha-Nahar aşë yeenk aşih. 38 Wi Şawul akeţuŋ kë Baal-Hanan, abuk Akbor aşë yeenk ţi a aşih. 39 Wi Bal-Hanan abuk Akbor akeţuŋ kë Hadar ayeenk aşih, ubeeka wi nul uwo Pawu ; aharul awo Mehetabel abuk Matred abuk Meh-Ŧahab.

Baweek biki Edom kak

40 Itim yi baweek bampënnuŋ ţi Eŧawu yii yi ; baduuna baka andoli ţi katoh ki apënnuŋ na ţi dko di afëţuŋ: Timnah, Alwa, Yetet, 41 Oholibama, Ela, Piñon, 42 Kenaŧ, Teman, Mibşar, 43 na Magdiyel, na Iram. Bukuŋ bawooŋ baweek bampënnuŋ ţi Eŧawu aşin bahedomit. Baduuna baka andoli ţi uŧaak wi afëţuŋ.

37

1 Kë Yakob ul aşë duka du uŧaak wi Kanaan wi aşin abiiŋ awo.

Yoŧef na babuk aşin

2 Uko wi katoh ki Yakob wii wi : Yoŧef aka ŋşubal iñeen na paaj na uloŋ aji yafan ŋkaneel na ŋpi na babuk aşin. Ado kpoţ ki nul na babuk Bila na Ŧilpa bahar aşin. Yoŧef abi ţup aşin baka aji baji bado iko iwuţaan.

3 Kë Yakob i bakakuŋ ado Iŧrayel aşë ŋal Yoŧef apelan babukul bŧi ţiki abuka wi awooŋ naţaf, ado kë badola kamişa kanuura. 4 Kë babuk aşin başë win kë aşin baka aŋala apel baka, kë başë şoor Yoŧef adoo wo baanji baţiini na a bnuura.

5 Unuur uloŋ, Yoŧef aţaafi aşë ţup ŋa babuk aşin, kë bukal babaa şoora şoor maakan apel. 6 Yoŧef aji na baka : « Naŧiinkan ŋţaafi ŋi ndoluŋ: 7 Dţaafi kë ŋwo wo ji ŋwo ţi ptan intooliin du uţeeh, kë bdaaj bi intooliin bi naan başë mara mara awo bnaţ kë idaaj yi nan işë fooy ba aşë wo wo ji iko inŋupuŋ ţi kadun ki bi naan. »

8 Babuk aşin baŧeema aji : « Woon işal aji iwo naşih i nun kë ŋwo i kado kado uko wi ijakuŋ? » Ŋţaafi ŋi nul na ŋţup ŋi nul ŋado kë başoora kak maakan.

9 Yoŧef akak aţaafi kak aţup babuk aşin aji : « Natenan, dkak aţaafi kak kë uwo wo ji bnuur, pli na ŋjah iñeen na uloolan ŋaŋup ţi kadun naan. » 10 Aţup uko waŋ aşin kak, kë uŋ aşë ŋoman na a aji : « Kë ŋţaafi ŋuŋ ŋi idoluŋ! Nji, naan na babuk şaaş ŋbi kaŋup ţi kadunu i? » 11 Babuk aşin bakuja maakan kë aşin aşë hank uko waŋ ţi uşal.

Yoŧef awaapanaa

12 Unuur uloŋ, babuk aşin Yoŧef baya byafan bi batani bi aşin baka du Ŧikem. 13 Yakob aşin i bakakuŋ ado Iŧrayel aji na Yoŧef : « Babuk şaaş bawo du byafan du Ŧikem. Biin dyilu du baka. »

Kë aŧeem aji : « Nji wi. »

14 Yakob akak aji na a : « Yaan iten jibi bawoori bukal na ŋnŧaam işë ibi iţupën. » Ayilna du dko danwooŋ du uţeeh wi inkuŋ du Hebroŋ kë Yoŧef aşë ya aban Ŧikem. 15 Ñiinţ aloŋ ayit na a, kë akñaay na uţeeh aşë hepara aji : « We wi iklaaŋ ba? »

16 Kë aŧeem aji : « Dla babuk paapa. Dkooţu kooţ ţupaan dko di bakyafanaanuŋ ŋnŧaam ŋi baka. »

17 Kë ñiinţ aji na a : « Bapën ţi, dŧiink kë baji baya Dotan. » Kë Yoŧef apën ala babuk aşin aya ţënk baka du Dotan.

18 Bawina kë akbi du kalowan aşë ŧiinkar ji abi ado kaban du baka aji bafiŋa. 19 Baţiini aji : « Natenan ajug ŋţaafi akbiiŋ hënk. 20 Hënkuŋ, najoh ŋfiŋa ŋşë ŋfëla du bhër bloŋ, ŋyale ŋya ji uko uloŋ ujooţ wi uţeeh udohuluŋ. Wal mënţ ŋten uko wi ŋţaafi ŋi nul ŋakkakuŋ. »

21 Kë Ruben aşë ŧiink baka, aŋal pbuuran Yoŧef. Aji na baka : « Ŋwut kafiŋa. 22 Naktul pñaak! Nafëlana du bhër bloŋ du *pndiiş, nawutan kafiŋa këme kakoba. » Ruben ado do haŋ kahilna kabuurana kakakana du aşin.

23 Wi Yoŧef abanuŋ kë babuk aşin başë wohëşa kamişa kanuura ki awohuŋ aşë 24 jeja awat du bhër bloŋ. Bhër mënţ baanwo na meel. 25 Baya wal mënţ aya aţo ade. Wi bakatuŋ këş aşë win pnŧuk pi bahişmayelit* kë pakpëna Gilaad. Ŋnŧaam ŋi pnkunkaali ŋi baka ŋajij iko iŧum iŧaabanaani pde, ilil pţëkëñ na ikuraaraani yi baţijuŋ kaya kawaap du Ejiptu. 26 Kë Yuda aşë ji na babuk aşin : « We wi ŋkkaaŋ şëm ŋfiŋ abuk aşin nja abot amen pkeţ pi nul ba? 27 Nawulën ŋwaapa bahişmayelit, ŋwut kafiŋa. Awo abuk aşin nja, ŋwo biki pñaak ploolan. » Kë baŧiinka.

28 Kë bawaap bahişmayelit başë ţëp. Kë baweekul başë pënana ţi bhër, awaapa baka itaka inliŋuŋ na baluk bi ŋşubal ŋtëb na kli paaj bi nayafan, kë bukuŋ bañooţa Ejiptu.

29 Kë wi Ruben akakuŋ du bhër, aanţënk da Yoŧef. Atow imişa yi nul, 30 aşë kak du babuk aşin aji na baka : « Napoţ aanwo du bhër, hum di di nji kadoluŋ hënkuŋ? »

31 Babuk aşin Yoŧef bajej wal mënţ upi udow afiŋ, aşë jej kamişa ki Yoŧef ayek ţi pñaak. 32 Bañooţ kamişa kanuura kuŋ aşin baka aşë ji na a : « Paap, uko wi ŋyaaŋ awin wii wi, tenan me kawo kamişa ki abuku. »

33 Kë uŋ aten ka aşë ji : « Kamişa ki abuk naan ka. Uko uloŋ ujooţ wi uţeeh upitëş Yoŧef adoha. »

34 Yakob atow imişa yi nul wal mënţ awohara iko yi puum†. Aţëga pkeţ pi abukul ajon. 35 Babukul bŧi, biinţ na baaţ, babi pyompana, kë aşë pok aji : « A-a dţëga ţëga te kado kaluŋ kaya kaţënk abuk naan du mnkeţ. » Yakob awooni'ara wooni abukul.

36 Bahişmayelit baya waap Yoŧef ñiinţ aloŋ i katim ki Potifar du Ejiptu. Ñiinţ mënţ awo ţi baweek biki pşih pi Farawuna naşih i Ejiptu, ul awooŋ naşih i bayeŋ biki nul.

38

Yuda na Tamar

1 Ţi wal mënţ, Yuda aduk babuk aşin aya du ñiinţ aloŋ i uŧaak wi Adulam i katim kawooŋ Hira. 2 Awin da poonu abuk ñiinţ aloŋ i katim kawooŋ Şuwa i uŧaak wi Kanaan. Ajej poonu mënţ aniim. Awinar na a, 3 kë poonu awo na kayiŋ abuk napoţ ñiinţ, Yuda kë aţu'a katim ki Er. 4 Ñaaţ akak amobana kayiŋ abuk napoţ ñiinţ kë aţu'a katim ki Onan. 5 Akak amobana kayiŋ uyaaş uwajanţën abuk napoţ ñiinţ aşë ţu'a katim ki Şela. Wal wi Şela abukiiŋ, Yuda awo du Keŧib.

6 Yuda ajejar Er abukul bajeen, ñaaţ i katim ki Tamar. 7 Kë Er bajeen i Yuda aşë wo nawuţaan ţi këş ki *Yawe Nawat Kabuka, kë afiŋa. 8 Kë Yuda aşë ji na Onan : « Ime uko wi iwooŋ i kado wi iwooŋ aţa Er : yaan iwinar na aharul ibukar naweeku bapoţ. » 9 Kë Onan aşë me kë bapoţ biki akbukuŋ baankwo biki nul. Aji woli awinar na ahar naweekul, aji pënan bduun katoon du mboş kahilna kawo aankbukar naweekul bapoţ. 10 Uko wi ajaaŋ ado uunlil Nawat Kabuka, kë afiŋa ul kak. 11 Kë Yuda aşë ji na Tamar ababul : « Ţoon du uko şaaş iwo nayoţ. Yoonkan Şela adëm nşë nwulu a aniimu. » Aşal aji : « Abuk naan i aanwo kak i kakeţ ji baweekul. » Hënk, kë Tamar akak du uko aşin.

12 Baţo ajon, kë ahar Yuda, anwooŋ abuk Şuwa, aşë keţ. Wi Yuda aţëgiiŋ ayomp, aya na Hira nanohul i uŧaak wi Adulam du Timnah kaya du bankpuunkuŋ ŋkaneel ŋi nul. 13 Baţup Tamar aji : « Tenan, ayootanu aya Timnah ppuunk ŋkaneel ŋi nul. » 14 Awin kë Şela adëmi akak ñiinţ kë başë wo baanwula a kë aniima. Apënan imişa yi pyiman, ajej uleenŧ agur bkow, agurada hënk aşë ţo du uneeji wi Enayim du bgah bi Timnah.

15 Yuda aţëp awina aşë nuŋ kë awo ñaaţ ankwaapuŋ uleeful, ţiki agur kaara di nul na uleenŧ. 16 Abi añoga aşë ji na a : « Wutan nya na iwi. » Aamme kë ababul a.

Kë Tamar aŧeema aji : « Woli dya na iwi we wi ikwulnuŋ? »

17 Kë aŧeema aji : « Dyilbanu upi umpoţi du batani. »

Kë aşë kak aji na a : « Wulaan uko uloŋ wi iwoonaanuŋ ţi mmëban, ibile wulën upi kaşë kakanu wa. »

18 Kë ahepara aji : « we wi iŋaluŋ nwulu? »

Kë aŧeem aji : « Paneel panwooŋ na katimu na ptal pi pa, na pjuuţi pi iwoonaanuŋ ţi kañen. » Awula ya, kë baya awinar, kë aduk ñaaţ na kayiŋ. 19 Tamar anaţa akak katohul, apënan uleenŧ wi aguruŋ ţi kaara, awoh imişa yi pyiman.

20 Yuda ado Hira nanohul i Adulam añooţ upi umpoţi wi ahoŋuŋ, kahilna kayeenk iko yi adukaruŋ ñaaţ, kë uŋ aşë wo aanwina. 21 Ahepar bañaaŋ biki Enayim ñaaţ nawaap uleef ambiiŋ awo ţi bgah ţi, kë başë ŧeema aji uumbaaŋ kaka'aara ñaaţ nawaap uleef ţi dko mënţ. 22 Kë akak du Yuda aji na a : « Mënya wina, bañaaŋ biki Enayim bajakën uumbaaŋ kaka'a nawaap uleef da. »

23 Kë Yuda aji : « Adukiin na iko mënţ, ŋwut kado kalaar ikow yi nja mnkow, dbubara me kë dyilu na upi kë iya wo iinwina. »

24 Uko mënţ udo uko ji kli kwajanţ kë başë bi aji na Yuda : « Tamar ababu aya awaap uleeful ado mobana kayiŋ ţi buţaan bi adoluŋ. »

Kë Yuda aşë ji : « Nadoon bapënana bdig batëra najeb. » 25 Kë wi bakpënanuluŋ kaşë yil baya baji na ayootanul : « Ñiinţ ajug iko yi, awulnuŋ kayiŋ. Dkooţu kooţ tenan bnuura paneel na ptal pi na pjuuţi, işal aji iwo yi in ba? »

26 Yuda ayikrën ya aşë ji : « Ñaaţ i awo naŧool apelën ; na manjoonan mëndi pwula Şela abuk naan aniima. » Wi wi Yuda aşaaŋ ado kë bawutana, awo aankak apiinţ na a.

27 Kë wal wi Tamar abanuŋ ţi kabuk, abuk kbet. 28 Wi akbukuŋ aloŋ ţi bapoţ adun apënan kañen, kë ñaaţ ankbuk bukanuluŋ atan ptal pjeenkal ţi ka aşë ji : « I apënuŋ uŧeek. » 29 Kë napoţ aşë bi kakan kañen kë natëbanţën apën uŧeek. Kë ñaaţ ankbuk bukanuluŋ kë aşë ji : « Ihaabëş bgah aţëpna! » Ukaaŋ kë Yuda aţu'a katim ki Pereŧ*. 30 Kë abuk aşin anwooŋ na ptal pjeenkal abaa pën, kë baţu'a katim ki Ŧerah.

39

Yoŧef du Ejiptu

1 Wi baişmayelit baţijuŋ Yoŧef du uŧaak wi Ejiptu bawaapa ñiinţ aloŋ i katim kawooŋ Potifar. Awo ţi baweek biki pşih pi Farawuna naşih i Ejiptu, ul awooŋ naşih i bayeŋ biki nul.

2 Kë *Yawe Nawat Kabuka aşë wo na Yoŧef, kë iko bŧi yi ajaaŋ aţu kañeen iji iţëp bnuura. Afëţ du uko Potifar i uŧaak wi Ejiptu. 3 Kë jibi uŋ awinuŋ kë Nawat Kabuka awo na a, abot aji do uko bŧi wi aţuuŋ iñeen yi nul kë uji uţëp bnuura, 4 amëbana bnuura, aţu'a kë aklempara ul ţi bkowul. Adola kë awo namali i nul, aţu bka bi nul bŧi ţi iñen yi nul. 5 Yoŧef aţu kë Nawat Kabuka awul katoh ki Potifar bnuura, wi adoluluŋ kë awo namali i nul. Awula bnuura ţi iko bŧi yi akaaŋ ţi katoh na du uţeeh. 6 Hënk, kë Potifar aşë ţu bka bi nul bŧi ţi iñeen yi Yoŧef, uko ude wi nul ţañ wi wi adukiiŋ akaanaan.

Yoŧef na ahar Potifar

Kë Yoŧef aşë wo ñaaŋ annuuriiŋ uleef abot anuura kaara. 7 Wi ŋwal ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë ahar ñiinţ i aklemparuŋ aşë ţu këş ţi a. Aji na a : « Joh ŋpiinţ. »

8 Kë Yoŧef apoki aşë ji na a : « Ayinu, ajug naan aţu bka bi ŧul bŧi ţi iñen yi naan, aando ji heparaan uko unţëpuŋ ţi katoh. 9 Ul ţi uleeful aando pelanaan nin uko uloŋ ţi katoh ki. Aanneenanaan nin uko uloŋ ţi katoh bë mënţ iwi, ţiki iwo aharul. Kë hum di di nhiniiŋ kado uko uwuţaan wuŋ kajuban ţi kadun ki Naşibaţi ba? » 10 Kë ñaaţ aşë bi duka duka ţi pţiini na Yoŧef ŋnuur bŧi, kë uŋ apoka pok ppiinţ na a, pwo na a.

11 Unuur uloŋ kë Yoŧef aşë neej ţi katoh pya kado ulempul, nin ñaaŋ aloŋ aanwo da ţi balemp bandukiiŋ. 12 Ñaaţ ahar Potifar amëbana ţi kamişa aşë ji na a : « Joh ŋpiinţ! » Kë Yoŧef aşë ţi apën bdig kë kamişa kaduka ţi iñen yi ñaaţ. 13 Wi ñaaţ awinuŋ kë adukara kamişa, apën bdig, 14 ahuuran wal mënţ adu balemp biki nul aji na baka : « Nabiin naten, nahebërë i ayin naan aţijuŋ nja abi pnoha na nja. Abi aji apiinţ na nji kë nşë huuran maakan. 15 Wi aŧiinkuŋ kë nŋajari, kë aşë ţi aduk kamişa ki nul ki, apën bdig. »

16 Ajej kamişa abëkan ayoonkna ayinul abi. 17 Wi abanuŋ kë aşë ţupa uko wi aţupuŋ balemp : « Nalemp nahebërë i iţijuŋ un abi pnoha na nji. Abi ala ppiinţ na nji, 18 wi nŋajaruŋ kë aşë ţi apën bdig aduk kamişa ki. » 19 Wi ajug Yoŧef aŧiinkuŋ kë aharul aţupa uko wi nalemparul adoluluŋ, adeebaţ maakan. 20 Ado kë bamob Yoŧef awat ukalabuş du dko di bakalabuş biki naşih bawooŋ.

Yoŧef du ukalabuş

Kë hënk di Yoŧef awooŋ du ukalabuş. 21 Kë *Yawe Nawat Kabuka aşë wo na a, awula bnuura abot adola kë awinana bnuura ţi këş ki naweek i ukalabuş. 22 Naweek uŋ aţu'a kë awo naweek i bakalabuş bŧi, uko bŧi unkdolaniiŋ da uji uţëpna ţi iñeen yi nul. 23 Naweek i ukalabuş aankak aji do do nin uko uloŋ wi baţu'u luŋ pdo, ţiki Nawat Kabuka awo na Yoŧef, abot ado kë iko yi ajaaŋ ado bŧi iji iţëp bnuura.

40

Ŋţaafi ŋi naboman poot na ŋi najuŋ i naşih

1 Wal wi iko yaŋ iţëpuŋ ajon, ubi ka unuur uloŋ kë naweek i baboman poot na naweek i bajuŋ biki Farawuna naşih i uŧaak wi Ejiptu kë bajuban ajug baka. 2 Farawuna adeebaţër baka, 3 adoo wat baka ukalabuş wi naşih i bayeŋ. Du ukalabuş mënţ di di Yoŧef awooŋ. 4 Naşih i bayeŋ ado kë Yoŧef aklempar baka.

Bajon ntiinku du ukalabuş. 5 Uka uŧejan uloŋ wi bukal batëb bŧi, naboman poot na najuŋ baţaafiiŋ, ŋţaafi ŋi andoluŋ ŋaka uko wi ŋajaki. 6 Na nfa, wi Yoŧef abiiŋ du baka aşë win ţi kaara di baka kë bahaajalaa. 7 Ahepar baka aji : « we ukaaŋ kë ikaara yi nan iţëla ţëlaa ba? »

8 Baŧeema aji : « Ŋţaafii, kë nin aloŋ ţi aşë wo aanhil hil pţupun uko wi ŋţaafi ŋajakuŋ. »

Kë Yoŧef aşë aji na baka : « Naşibaţi ajaaŋ aţup uko wi ŋţaafi ŋajakuŋ, kë nşë kooţan, naţupaan ŋa. »

9 Naweek i baboman poot aji na a : « Dţaafi kë bko banjaaŋ badolna ubiñu kë banaţ ţi kadun naan, 10 bawo na inah iwajanţ. Iţeeñi abuk mnko, kë manjeenki. 11 Dmëban pnkalame pi Farawuna, amar mnko muŋ apooñ ţi pa aşë jej pa awul Farawuna. »

12 Yoŧef aji na a : « Uko wi ŋţaafi ŋajakuŋ wi : inah iwajanţ iwo ŋnuur ŋwajanţ. 13 Ţi na ŋnuur ŋwajanţ, Farawuna adeeŋu, kakakanu du ulemp wi nu. Ido kawula pnkalame pi uko udaan jibi ibiiŋ aji kdo wi iwooŋ naweek i babomana poot. 14 Dkooţu kooţ, kţilmi'aan wal wi iko bŧi ikkakuŋ bnuura na iwi, ñagi'aan iţiini na Farawuna uko wi naan, ado mpën ţi ukalabuş wi. 15 Hënk di uţëpuŋ aji : bamëbën apënan du uŧaak wi bahebërë, kë ţi uŧaak wi mëndo do nin uko uloŋ unhilanuŋ kaţu bawatën ukalabuş. »

16 Naweek i bajuŋ awin kë pwin ŋţaafi pi Yoŧef pawo pnuura aşë ji na a : « Nji kak dţaafii. Dmara mara akuŋa icah iwajanţ inwooŋ na ipoom na iko iloŋ iŧënţ ya. 17 Iko ilil impoţi yi bajuŋuŋ Farawuna iwooŋ du kacah kanwooŋ du bko duuţ, kë ŋkaŧ ŋaşë ji ŋabi kade iko mënţ ţi kacah. »

18 Yoŧef aŧeema aji : « Uko wi ŋţaafi ŋajakuŋ wi : icah iwajanţ yuŋ iwo ŋnuur ŋwajanţ. 19 Ţi kak na ŋnuur ŋwajanţ, Farawuna adeeŋu kafal bkow, kado bayoontu ţi bko, ŋkaŧ ŋaşë ŋabi ŋado katibu. »

20 Wi aţupuŋ ŋţaafi ado ŋnuur ŋwajanţ kë uşë wo unuur unjaaŋ uleşan unuur wi kabuka ki Farawuna, kë adu balemparul baweek bŧi ufeŧtu, awutan naweek i baboman poot, na naweek i bajuŋ ado kë banaţ ţi kadun ki bañaaŋ. 21 Akakan naweek i baboman poot ţi ulemp, kë awula pnkalame kë adaani, 22 kë naweek i bajuŋ, ado kë bayoonta, jibi Yoŧef abiiŋ aţup baka. 23 Kë naweek i baboman poot aşë wo aanleş Yoŧef, aţilmi'a.

41

Ŋţaafi ŋi Farawuna

1 « Wi iko yaŋ iţëpuŋ udo ŋşubal ŋtëb kë *Farawuna naşih i Ejiptu aşë ţaafi. Aţaafi amara mara anaţ du kañog bdëk bi bajaaŋ bado Nil, 2 aşë win uko ji ŋngit paaj na uloŋ ŋnuura ŋmag kë ŋapënna du bdëk, abi afeer ţi kabaŋ ki ba. 3 Akak awin kë ŋngit paaj na uloŋ kë ŋapënna du bdëk abi ţi kafeţ ki ŋŧeek, ŋawo ŋwuţaan ŋbon maakan. Ŋabi anaţ ţi kañog ŋŧeek du kabaŋ ki bdëk bi Nil, 4 aşë doh ŋngit ŋnuura ŋmag paaj na uloŋ ŋuŋ. Wal mënţ kë Farawuna aşë lënk aten.

5 « Aŋoyënţ kak aşë kak aţaafi. Aţaafi kë uko uwo wo ji ŋdeey ŋnuura ŋmag ŋapën ţi kantoliin kaloolan aŧag adoo do ŋyaaş paaj na uloŋ. 6 Uwo kak ji ŋdeey ŋwuţaan ŋi uyook wi umayar unuur utëruŋ ŋapën ţi kafeţ ki ŋŧeek aŧag ado do ŋyaaş paaj na uloŋ. 7 Ŋdeey ŋwuţaan ŋafiiklën ŋdeey ŋnuura ŋmag paaj na uloŋ ŋuŋ. Wal mënţ kë Farawuna aşë lënk aten, awin kë aţaafi ţaafi.

8 Na nfa ahaajalaa, aşë du baţeŋan na bañaaŋ bakowţaan bŧi ţi Ejiptu. Aţup baka ŋţaafi ŋi adoluŋ kë nin aloŋ aanhil pţupa ŋa.

9 Kë naweek i baboman Farawuna poot aşë ji na a : Dbaaŋ aleş uko wi mbiiŋ awo i kado. 10 Farawuna abi deebaţër balemparul, nji na naweek i bajuŋ. Ajejun awat ukalabuş du naşih i bayeŋ biki nul. 11 Ŋţaafi un batëb bŧi ţi uŧejan uloolan, kë uko wi ŋţaafi ŋi nun ujakuŋ uşë paţ. 12 Uka du ukalabuş naţaşa aloŋ nahebërë, anwooŋ nalemp i naşih i bayeŋ. Ŋkakalëşa ŋţaafi ŋi nun, kaşë ţupun uko wi ŋajaki. Aţup andoluŋ ŋţaafi ŋi nul. 13 Kë jibi aţupuŋ un, hënk di uţëpuŋ: bakakanaan du ulemp wi naan, kë undu başë yoonta. »

14 Kë Farawuna aşë do kë badu Yoŧef, kë başë ŧaran apënana du ukalabuş. Bapuunka, aţëlëşa imişa aşë ţija ţi kadun ki Farawuna. 15 Farawuna aji na a : « Dţaafi, kë nin aloŋ aşë wo aanhil pţupën uko wi ŋajakuŋ. Kë başë ţupën aji iji kwin ŋţaafi. »

16 Kë Yoŧef aşë ŧeema aji : « Mënţ nji dhiluŋ pdo uko mënţ! Naşibaţi akţupuŋ Farawuna uko wi ŋţaafi ŋi nul ŋajakuŋ. »

17 Kë aşë ji na a : « Dţaafi kë uwo wo ji dnaţ ţi kabaŋ ki bdëk bi Nil, 18 aşë win ŋngit paaj na uloŋ ŋnuura ŋmag kë ŋapënna du bdëk bi Nil abi afeer ţi kabaŋ. 19 Dkak awin kak kë ŋngit paaj na uloŋ ŋwuţaan, ŋbon ŋkay maakan kë ŋapën ţi kafeţ ki ŋŧeek, mëmbaaŋ kawina ŋngit ŋanwuţi ji ŋaŋ ţi Ejiptu bŧi. 20 Ŋngit ŋwuţaan ŋbon ŋadoh ŋngit paaj na uloŋ ŋŧeek ŋanwooŋ ŋnuura. 21 Kë wi ŋayooruŋ ŋa, iindo ji kwin win me ŋayoor ŋundu, ţiki ŋabona bon awuţëţ ji kaŧeeku. Wal mënţ kë nşë lënk aten. 22 Dkak aŋoyënţ aşë ţaafi kak, dţaafi awin kë uwo wo ji ŋdeey ŋnuura ŋmag ŋapën ţi kantoliin kaloolan aŧag ado do ŋyaaş paaj na uloŋ. 23 Kë ŋdeey ŋwuţaan ŋkay ŋi uyook wi umayar unuur utëruŋ ŋakak apën ţi pntooliin mënţ aŧag ado do ŋyaaş paaj na uloŋ. 24 Ŋdeey ŋwuţaan ŋafiiklën ŋdeey ŋnuura paaj na uloŋ ŋuŋ. Dţup ŋţaafi ŋi baţeŋan, kë nin aloŋ aanhil pţupën uko wi nhiluŋ kaŧiink. »

25 Yoŧef aji na Farawuna : « Ŋţaafi ŋi Farawuna adoluŋ ŋawo ŋloolan. Naşibaţi aţupa uko wi akdoluŋ. 26 Ŋngit paaj na uloŋ ŋnuura ŋawo ŋşubal paaj na uloŋ, ŋdeey ŋnuura ŋampënuŋ ţi pntooliin aŧag te ŋyaaş paaj na uloŋ ŋawo ŋşubal paaj na uloŋ: ŋţaafi ŋawo ŋloolan. 27 Kë ŋngit ŋbon ŋwuţaan paaj na uloŋ ŋankbiiŋ ţi kafeţ ki ŋŧeek na ŋdeey ŋwuţaan ŋanŧaguŋ ţi kantoliin te ŋyaaş paaj na uloŋ ŋi uyook wi umayar unuur utëruŋ ŋakak awo ŋşubal paaj na uloŋ. Uko mënţ uyuuj kë uka ŋşubal paaj na uloŋ ŋi ubon uweek.

28 « Jibi nţupuŋ Farawuna, Naşibaţi ayuuja yuuj uko wi akdoluŋ. 29 Udun aka ŋşubal paaj na uloŋ, pyok pweek pawo ţi uŧaak wi Ejiptu bŧi. 30 Woli ŋşubal mënţ ŋaţëpi, ŋşubal paaj na uloŋ ŋi ubon uweek ŋaşë bi. Bañaaŋ bado ţilma ţilma pyok pambiiŋ awo ţi uŧaak wi Ejiptu. Ubon mënţ unooran, uhajan uŧaak maakan. 31 Bañaaŋ bado ţilma ţilma pyok pambiiŋ awo ţi uŧaak, ubon mënţ uhajan wa maakan. 32 Woli iwin kë Farawuna aţaafi ŋyaaş ŋtëb uwo kë Naşibaţi ado uko mënţ na manjoonan, adoo ŧaran ŧaran kado wa.

33 « Hënkuŋ Farawuna alaan ñaaŋ natit anwooŋ na uşal unŧuŋa aţu'a ţi bkow bi uŧaak wi Ejiptu bŧi. 34 Farawuna anaţiin, aţuun balemp biki nul ţi uŧaak, ţi ŋşubal paaj na aloŋ ŋi pyok, baţuun bañaaŋ badoki bafaş uko wi bakituŋ kado ifah kañeen kapënan kaloŋ kaluku. 35 Baţonkan ŋdeey bŧi ţi ŋşubal ŋi pyok. Farawuna aţuun baka pţu ŋdeey du inkuŧi du ŋbeeka bahank ŋa da. 36 Ŋdeey ŋuŋ bahank ŋa pa ŋşubal paaj na uloŋ ŋi ubon ţi uŧaak wi Ejiptu ; hënk bañaaŋ biki uŧaak bawutna kakeţ wal wi ubon ukbiiŋ kabi. »

Pdëm pi Yoŧef

37 Ŋţup ŋi Yoŧef ŋalil *Farawuna na banjaaŋ baţënka pşih bŧi. 38 Farawuna aji na baka : « Ŋhilan kawin ñaaŋ aloŋ aŧënţ i i? Anwooŋ na Uhaaş wi Naşibaţi? »

39 Aji na Yoŧef : « Wi Naşibaţi adoliiŋ kë ime uko wi, uunka nin ñaaŋ antituŋ, anwooŋ na uşal unŧuŋa ji iwi. 40 Iwi ikwooŋ naweek i katoh ki naan, bañaaŋ biki uŧaak bŧi bado kado uko wi ijakuŋ, pţij pi pşih ţañ pakţuuŋ mpelu. 41 Dţu'u ţi kadun ki uŧaak wi Ejiptu bŧi. »

42 Farawuna apënan wal mënţ paneel panwooŋ ţi kañen ki nul awoh Yoŧef. Awoharana imişa yi paŧenda pdaaŋ abot aţu'a bkitrën bi wuuru ţi kaţuţ. 43 Apayana ţi ukaaru wi nul utëbanţën wi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ unwooŋ wi nalemparul aññognuluŋ. Kë başë huuran ţi kadunul aji : « Naţëpaana! » Kë hënk di di Farawuna aţu'u luŋ ţi kadun ki uŧaak wi Ejiptu bŧi.

44 Aji na Yoŧef : « Nji dwooŋ Farawuna, kë nin aloŋ ţi Ejiptu aşë wo aankdo uko wi iwooŋ iindinanii. » 45 Wi wi aţu'uluŋ katim ki Şafnat Paneya aşë wula Aŧenat abuk Potifera naţeŋan i On kë aniimi. Kë Yoŧef aşë ñaay na uŧaak wi Ejiptu bŧi.

46 Yoŧef aka ŋşubal iñeen ŋwajanţ wi baţijuluŋ ţi kadun ki Farawuna naşih i Ejiptu. Apën aduk Farawuna aşë ñaay na uŧaak wi Ejiptu bŧi. 47 Ţi ŋşubal paaj na uloŋ ŋi pyok, mboş manwul ŋdeey ŋŧum maakan. 48 Kë Yoŧef ado kë baţoonkan ŋdeey ŋi ŋşubal paaj na uloŋ ŋuŋ aţu ŋa ţi ŋbeeka. Aji ţu ţi ubeeka undoli ŋdeey ŋi ŋţeeh ŋanfooyuŋ wa. 49 Ahank ŋdeey kë ŋaŧum ji pyiw pi bdëk, ŋaŧum pŧum paŋ kë badoo ţañan pniib ŋa, ţiki ŋaŧum pŧum pweek maakan.

Babuk Yoŧef

50 Ji uşubal wi ubon udo kabi, Aŧenat abuk Potifera naţeŋan i On, abukar Yoŧef bapoţ biinţ batëb. 51 Yoŧef awul naŧeek katim ki Manaŧe*, aji : « Naşibaţi ado kë nţilma unoor wi naan bŧi, abot ado kë nţilma katoh ki paapa bŧi. » 52 Awul natëbanţën katim ki Efrayim†, aji : « Naşibaţi ado kë kabuk kajoobëţ na nji ţi uŧaak wi pjuuk pi naan. »

53 Wal mënţan kë ŋşubal paaj na uloŋ ŋi pyok ţi Ejiptu kë ŋaşë ba, 54 kë ŋi paaj na uloŋ ŋi ubon uweek ŋaşë jun, jibi Yoŧef abiiŋ aţup. Ubon uwo ţi ŋŧaak bŧi, kë uko ude uşë wo ţi Ejiptu. 55 Wi bañaaŋ biki Ejiptu bawooŋ baankak aka uko ude, baya du *Farawuna ahuuran ahepara uko ude, kë aji na baka : « Nayaan du Yoŧef, nado uko wi akjakanaŋ. »

56 Ubon uwo ţi uŧaak bŧi. Kë Yoŧef ahaabëş inkuŧi yi bahankuŋ ŋdeey aşë waap ŋa bañaaŋ biki Ejiptu. Ubon ubaa kak adëma dëm du uŧaak. 57 Bañaaŋ bapënna ŋŧaak bŧi abi Ejiptu pnug ŋdeey du Yoŧef ţiki ubon udëm ţi ŋŧaak bŧi.

42

Pyit pi Yoŧef na babuk aşin

1 Wi Yakob aŧiinkuŋ kë bawaap ŋdeey du Ejiptu, aji na babukul : « we wi naţooŋ atenar ba? 2 Dŧiink kë baji bawaap ŋdeey du Ejiptu! Nayaan da naya nanug ŋdeey ŋwutna kakeţ ubon. »

3 Kë babuk aşin Yoŧef iñeen baya Ejiptu pnug ŋdeey. 4 Kë Yakob aşë wo aando kë baya na Benyamin aţa Yoŧef ţiki aji buţaan baanwo i kajotna. 5 Babuk *Iŧrayel baya wal mënţ pnug ŋdeey anaakiir na bañaaŋ bankyaaŋ kak pla ŋdeey, ţiki ubon uwo kak du uŧaak wi *Kanaan.

6 Wal mënţ Yoŧef aţijanuŋ uŧaak, ul ajaaŋ awaap biki uŧaak bŧi ŋdeey. Babuk aşin babi aŋup ţi kadunul afëţ kaara ţi mboş. 7 Wi Yoŧef awinaŋ win babuk aşin aşë yikrën baka, ado ji ñaaŋ anwooŋ aambaaŋ kawinara baka. Aţiini alëbar na baka aji : « Napënna ţuŋ? »

Kë baŧeem aji : « Ŋpënna uŧaak wi Kanaan, ŋbi bi pnug ŋdeey. »

8 Yoŧef ayikrën babuk aşin kë bukal başë wo baanyikrëna. 9 Wal mënţ aleş ŋţaafi ŋi abiiŋ ado ţi baka aşë ji na baka : « An nawo bañaaŋ bammeniiŋ abi pten umbaŋ wi nahilanuŋ kakobna uŧaak woli nabi ugut. »

10 Kë başë pok aji : « Naweek, mënţ hënk da, ŋbi bi pnug ŋdeey. 11 Jibi ŋwooŋ hënk ñiinţ aloolan abukuŋ un, ŋwo bañaaŋ baŧool, un balemparu ŋënwo bañaaŋ biki ijakuŋ. »

12 Kë ul aşë ji na baka : « Aa, nabi pten dko di nahilnuŋ kakobna uŧaak, woli nabi ugut. »

13 Kë baŧeem aji : « Balemparu babi wo iñeen na batëb, awo bŧi babuk ñiinţ aloolan du uŧaak wi Kanaan : nampoţi aduka na aşinun kë aloŋ aneemi. »

14 Yoŧef kë aji na baka : « Dţijan ţi uko wi njakuŋ. 15 Uko unkţuuŋ nji naţup manjoonan wi : dmehna ţi bkow bi Farawuna kë naankpën ţi woli aţa'an aambi ţi. 16 Nahilan aloŋ ţi an aya aţija ; kë an naduka ţi kawo ukalabuş te ndo ten me ŋţup ŋi nan ŋajoonani, woli naandi wa kamehna kak ţi bkow bi Farawuna kaji nawo bañaaŋ biki njakuŋ aji nawoo. »

17 Ajej baka bŧi awat ukalabuş, kë bado ŋnuur ŋwajanţ. 18 Unuur uwajanţën Yoŧef aji na baka : « Nji dji kadëman Naşibaţi na manjoonan, ukaaŋ kë nji kaţupan uko wi nakdoluŋ kahilna kawo naankkeţ. 19 Woli naţup manjoonan, aloŋ ţi an kaduka ţi, kawo ukalabuş, bandukiiŋ bayaan na ŋdeey ŋi banumiiŋ pa itoh yi baka inwooŋ na ubon. 20 Naţijan aţa'an nhilna nwin kë ŋţup ŋi nan ŋajoonani. » Kë badinani.

21 Baţëlşër aji : « Na manjoonan, ŋwo ţi pluk uko wi ŋdoluŋ abuk aşin nja : ŋwin mñaga ţi këş ki nul wi akjakuŋ na nja ŋmiira, kë ŋşë wo ŋëndi pŧiinka. Ukaaŋ kë mñaga mënţ mamëb nja. »

22 Ruben aŧeem baka aji : « Mënjakan aji nawut kado napoţ buţaan i? Kë naşë wo naandii, hënkuŋ ŋluk pkeţ pi nul. »

23 Baamme kë Yoŧef ate uko wi bajakuŋ, ţiki ado ñaaŋ aloŋ kë aji ţëlëş na uţup wi Ejiptu uko wi bajaaŋ baţup na uhebërë. 24 Yoŧef aya alow aşë wooni. Wi akakuŋ, aţiini na baka aşë do kë bamob Ŧimeoŋ atan ţi kadun ki baka. 25 Yoŧef ado kë baŧuman ŋşaaku ŋi babiinaanuŋ ŋdeey, abot ado kë bakakan andoluŋ itaka yi aţijuŋ ţi uşaaku wi nul wi ŋdeey. Awul baka uko uya kade na bgah. 26 Kë bapaf ŋdeey ţi ŋbuuru aşë ya.

Pkak du uŧaak wi Kanaan

27 Kë wi başaaŋ aya naţ du dko dloŋ kafër, aloŋ ţi baka ahaabëş uşaaku wi ŋdeey wi nul pa pwul ubuuru wi nul ude, aşë win itaka kë ipaf ţi ŋdeey duuţ. 28 Aji na babuk aşin : « Bakakanaan itaka yi naan, dwin ya du uşaaku naan meeţ. » Wal mënţ kë palënk pweek paşë mob baka kë bakkat kat aşë ji : « we wi Naşibaţi abaaŋ ado nja hënk ba? »

29 Wi babanuŋ du Yakob aşin baka du uŧaak wi *Kanaan, baţupa uko bŧi unţëpuŋ, aji : 30 « Ñiinţ anwooŋ ajug uŧaak wi ŋyaaŋ, alëbar na un aji ŋwo bañaaŋ bammeniiŋ abi pten uŧaak wi baka kame dko di ŋkkobnuŋ wa woli ŋbi ugut. 31 Ŋji na a kë ŋwo bañaaŋ baŧool, kë ŋënwo bañaaŋ biki ajakuŋ. 32 Ŋjaka aji ŋbi wo bañaaŋ iñeen na batëb biki ñiinţ aloolan. Kë aloŋ aşë neem, kë aloŋ aduka du aşinun du uŧaak wi Kanaan. 33 Kë ñiinţ ajug uŧaak aşë ŧeemun aji uko unkkaaŋ ame kë ŋţup ŋi nun ŋajoonani uwo ŋdukara aloŋ ţi un, ŋjej ŋdeey ŋi ŋnumiiŋ pa itoh yi nun ŋya. 34 Kë ŋşë wo i kaţija aţa'un, wal mënţ ame kë ŋënwo bañaaŋ biki ajakuŋ aji ŋwoo, ŋwo bañaaŋ baŧool. Wal mënţ akakanun abuk aşinun, ŋbot ŋhil kado kañaay na uŧaak. »

35 Kë jibi bakpënanuŋ ŋdeey ţi ŋşaaku ŋi baka, kë andoluŋ aşë win itaka yi nul ţi umbooţu wi atanuŋ ya, balënk maakan bukal na aşin baka. 36 Wal mënţ kë Yakob aşë ji na baka : « Naŋal pdo nwaaŋ babuk naan : Dneemandën Yoŧef, abot aneemandën Ŧimeoŋ, kë naşë ŋal kak kaya na Benyamin! Ţi nji i i iko yuŋ bŧi ikjotuŋ. »

37 Kë Ruben aşë ji na aşin : « Ihilan kafiŋ babuk naan batëb woli mënţiju a. Ţu'ana ţi kañen ki naan, dkakanu a! »

38 Kë aji : « Abuk naan aankya na an, abuk anin aneemi kë aduka aloolan. Woli buţaan daya jotna du bgah, mnhaj kafiŋën, nji ndooŋ abi ţaf ţaf. »

43

Benyamin na babuk aşin baya du Ejiptu

1 Ubon udëma dëm pya ţi uŧaak. 2 Wi Yakob na babukul babaaŋ ŋdeey ŋi baţijnuŋ Ejiptu, kë aşë ji na baka : « Nakakan naya nanug ŋdeey ŋloŋ. »

3 Kë Yuda aşë ŧeem aji : « Ñiinţ i uŧaak wi Ejiptu aţup na mntumul aji : “Nawutan kabi ţi kadun naan kë naanwo na aţa'an.” 4 Woli iwutun kë ŋya na aţa'un, ŋya kaya nug ŋdeey, 5 kë işale wo iinwuta, ŋënkya, ţiki ñiinţ aji : “Nawutan kabi ţi kadun naan kë naanwo na aţa'an.” »

6 Yakob i bakakuŋ adu *Iŧrayel aji na baka : « we ukaaŋ kë najaka naţaa ba? Nji i i najubanuŋ. »

7 Kë baŧeem aji : « Ñiinţ aheparaarun hepar iko iŧum ţi biki katohun, aji na un : “Aşinan ahuma najeb i?” “Naka aţa an aloŋ i?” Hënk kë ŋţupa, ŋënhilan kame kë abi kajakun ŋţija aţa'un. »

8 Kë Yuda aşë ji na aşin : « Wutan napoţ abi na nji. Ŋya, ŋhilna ŋwo ŋënkkeţ un na iwi na babukun. 9 Djej uko wi napoţ ţi bkow naan, nji i i ikheparuluŋ woli mënkak na a, aţija ţi kadunu. Uko mënţ uwole kajubanu te unuur wi nji kakeţuŋ. 10 Woli ŋënjon lah hënk, ŋndooŋ abi ya kadobi kak utëbanţën. »

11 Kë Iŧrayel aşin baka aşë ji : « Jibi uwooŋ haŋ nadoon uko wi : naţijan iko iloŋ ţi inuurnaaniiŋ ţi uŧaak naţij ñiinţ mënţ, iko iŧaabanaani pde, ilil pţëkën, na ikuraaraani, mnob na mbuk mnloŋ mndoh. 12 Nakaan najej itaka nahoţan ţi yi nabiiŋ aţënk ţi ŋşaaku ŋi nan, uhinan kawo baamme kë baţu ya da. 13 Najejan aţa'an nakak du ñiinţ mënţ. 14 Dñehan *El Şaday, Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi ado ñiinţ mënţ ajoob bkow na an adoo wutan nakak na abuk aşinan undu na Benyamin. Kë nji woli dwo kawaaŋ babuk naan uwo haŋ. »

15 Kë bajej iko yi bawooŋ i kaya kaţen, ajej itaka yi banumiiŋ ado ŋyaaş ŋtëb aşë ya na Benyamin. Baya wal mënţ Ejiptu aya du uko Yoŧef.

Du uko Yoŧef

16 Yoŧef awin Benyamin kë agakandër na babuk aşin aşë ji na naweek i balemp biki nul : « Ñooţan bañaaŋ biki du katoh, ifiŋ unŧaam iboman, bade nţa blant na nji. » 17 Kë ñiinţ ado jibi Yoŧef ajakuŋ añooţ baka du katohul. 18 Balënk wi bañooţuŋ baka du uko Yoŧef aşë ji : « Itaka yi ŋţënkuŋ du ŋşaaku ŋi nja uyaaş uŧeek iţuuŋ kë bakñooţ nja, bajotna nja, kamob kado kajuuknţën ţi ulemp. Bajej kak ŋbuuru ŋi nja. »

19 Baya añog naweek i balemp biki Yoŧef du plëman pi katoh aşë ji na a : 20 « Naweek, miirun! Ŋbi uyaaş uŧeek pnug ŋdeey. 21 Kë wi ŋşaaŋ aban du dko di ŋnaţuŋ kafër, ŋhaabëş ŋşaaku, aşë win kë itaka yi andoluŋ ţi un kë iwo du ŋa meeţ, afënana aliŋ na itaka yi ŋlukuŋ. Ŋţij ya, yi yi. 22 Ŋkak aţij itaka pa pnug ŋdeey kak. Ŋëmme anţuuŋ ya du ŋşaaku ŋi nun. »

23 Kë uŋ aşë ŧeem baka aji : « Natëŋţënën, nawut kalënk! Naşibaţi, i an na aşinan najaaŋ nadëman aţuuŋ itaka mënţ ţi ŋşaaku ŋi nan. Nji ţi uleef naan dyeenk itaka yi nan. » Wi wi aşaaŋ aţij baka Ŧimeoŋ. 24 Aneejan baka du katoh awul baka meel kë bañow ihoţ abot awul ŋbuuru ŋi baka ujaagal. 25 Bapënan iko yi bawooŋ i pţen Yoŧef abëkan ayoonka abi pde blant ţiki baţup baka kë badeena da.

26 Wi Yoŧef aţiişuŋ du katoh, bawula iko yi baţijuŋ aşë ŋup afëţ kaara ţi mboş. 27 Kë uŋ aşë wul baka mboş aşë hepar baka aji : « Hum di uleef uwooŋ na aşinan naţaf i nabiiŋ ajakën ba, ahuma da i? »

28 Baŧeema aji : « Aşinun, nalemparu, awo da, uleef uwo bnuura na a. » Bakak aŋup afëţ kaara ţi mboş.

29 Wi Yoŧef akatuŋ këş aşë win Benyamin aţa'ul, abuk anin, aşë hepar aji : « I, awooŋ aţa'an i najaknuŋ i? »

Aţiini na a aji : « Abuk naan, dñehan Naşibaţi awulu bnuura. » 30 Aŧaran apën ţiki pñaak paţi na a, kë mnkuul mañogi. Aya aneej du meeţ di nul aşë jun ŋwooni. 31 Wi abaaŋ, añow kaara akaŋ mnkuul aşë pën aji na balemparul baţij pde.

32 Bayişa mpaţ, ayiş babuk aşin mpaţ abot ayiş bañaaŋ biki Ejiptu ţiki biki Ejiptu baanhil pde ţi dko dloolan na biki Iŧrayel : bapok uko mënţ bnuura. 33 Ado babuk aşin kë baţo aŧaaŋ na a, andoluŋ na dko di awooŋ i kaţo, ajunna du bajeen te du nabaaşa, kë bukal başë ñoŋar awo ţi ptenar. 34 Ul kë aşë do kë bapënan ţi kayiş ki nul idaaş innuuriiŋ awul baka. Dko di Benyamin dapel di bandukiiŋ ŋyaaş kañeen. Badaan na a, alilan akuj.

44

Pnkalame pawinana ţi uşaaku wi Benyamin

1 Yoŧef aji na naweek i balemp : « Ŧumaan ŋşaaku ŋi bañaaŋ biki ŋdeey, bajejan ŋdeey bŧi ŋi bahilanuŋ kayaanaan, ţuun kak ţi uşaaku wi andoluŋ itaka yi nul. 2 Jejan pnkalame pi naan, panţaknuŋ unŧaam, iţu pa ţi uşaaku wi anwoonuŋ nampoţi, na itaka yi aluknuŋ ŋdeey. » Kë uŋ ado jibi Yoŧef ajakuluŋ.

3 Wi nfa mambanuŋ, bado babuk aşin Yoŧef kë badapa ŋbuuru ŋi baka aŧool pya. 4 Bapënaara pën ţi ubeeka, kë Yoŧef aşë ji na naweek i balemp : « Naţiin, idookan biinţ bukuŋ işë iji na baka : “we ukaaŋ kë nakakan bnuura bi badolanaŋ na buţaan ba? 5 We ukaaŋ kë nakiij pnkalame pi ajug naan ajaaŋ adaanna kabot kadolna pţoori ba? Uko wi nadoluŋ uwuţi.” »

6 Aya amob baka aşë ţup baka ŋţup ŋaŋ. 7 Kë başë ŧeema aji : « we ukaaŋ kë ajugun akţiini hënk? Un balemparu ŋhil kado uko waŋ i? 8 Iwin kë itaka yi ŋbiiŋ aţënk du ŋşaaku ŋi nun meeţ ŋţiju ya wi ŋpënnuŋ uŧaak wi Kanaan, hum di di ŋhiluŋ kakiij du katoh ki ajugun uwuuru këme iko yi unŧaam? 9 Tenan ţi iko yi nun, ţi nalemparu i bakţënkuŋ kako kankiijaniiŋ nafiŋana, un ţi ŋleefun, nakakanun bañaaŋ biki bakjuuknţënuŋ ţi ulemp. »

10 Kë uŋ aji : « Uwooŋ jibi najakuŋ: ñaaŋ i bakwinuŋ ţi iko yi nul kako kankiijaniiŋ djuuknţëna ţi ulemp, kë bandukiiŋ bahil kaya na bgah bi baka. »

11 Kë baŧaran, andoluŋ kë awalan uşaaku wi nul ahaabëş wa. 12 Kë aten tenan ŋa ajunna du naweek aşë baañşaan du nampoţi, kë pnkalame pawinana ţi wi Benyamin. 13 Wi babuk aşin Benyamin bawinuŋ uko mënţ, batow imişa yi baka aţu ŋşaaku ţi ŋbuuru aşë kak ubeeka.

Bţup bi Yuda

14 Wal wi bi Yuda na babuk aşin bakneejuŋ du uko Yoŧef, ahum da. Babi aŋup ţi kadunul afëţ kaara ţi mboş. 15 Ahepar baka aji : « we wi wi nabaaŋ ado hënk ba? Naamme kë ñaaŋ anwooŋ ji nji ahil pme iko immeniiŋ i? »

16 Kë Yuda aŧeem aji : « Naweek, we wi ŋşaaŋ aji na iwi, we wi ŋbaaŋ aţup kaji wul ukaaŋ kë uko wi udolanaa, Naşibaţi ayuujuŋ pjuban pi balemparu. Un biki biki, kakanun bajuuk ţi ulemp un na i baţënkuŋ na pnkalame pankiijaniiŋ. »

17 Kë Yoŧef aji : « Mënhil kado uko waŋ, ñaaŋ i bawinuŋ pnkalame ţi a i i nji kajuuknţënuŋ ţi ulemp. An, nakakan na iţëb ijoob du aşinan. »

18 Kë Yuda aşë ya añoga aji na a : « Naweek, iwo ji *Farawuna, ţenaan dţupu uko uloŋ işë iwut kadeebaţër nalemparu! 19 Ajug naan abi heparun me aşinun ahuma najeb abot aheparun me ŋka abuk aşinun aloŋ kak, 20 kë ŋŧeema aji aşinun awo naţaf kë ŋbot aka aţa'un aloŋ anwooŋ nabaaşa i nul i abukuŋ ţi pţaf pi nul. Abuk anin aŋ mënţan akeţ kë aduka aloolan ţi kayiŋ ki anin. Aşinun aŋala bnuura. 21 Kë iji na balemparu baţiju a itap pkëş. 22 Kë ŋŧeemu aji napoţ aanhil pduk aşin, woli aya aduka, aşin kakeţ. 23 Kë işë mëbanaara mëban aţup aji ŋwut kakak ţi kadunu kë ŋënwo na a.

24 « Kë wi ŋkakuŋ du aşinun nalemparu ŋţupa uko wi ijakuŋ. 25 Wi ŋwal ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë aşinun ajakuŋ na un ŋkak ŋya ŋnug ŋdeey. 26 Ŋŧeema aji ŋënkya kë ŋëngakandër na aţa'un, ţiki ijakun aji woli ŋëmbi na a ŋënkhil pbi ţi kadunu. 27 Wal mënţ kë paapa nalemparu aşë jakun : “Name kë ahar naan awulaarën bapoţ batëb. 28 Aloŋ aneemi, uko uloŋ wi uţeeh uka pfiŋa ţiki aanwinana te nţa. 29 Kë woli naya na i, kë uko uloŋ uya dola, nado mnhaj manfiŋën nji ndooŋ abi ţaf ţaf.”

30 « Kë hënkuŋ woli dban du uko paapa nalemparu, awo mënwo na napoţ i uhaaş wi nul uwooŋ, 31 wi akwinaruŋ win kë aanwo na un, akeţ, un balemparu ŋkdoluŋ mnhaj manfiŋ aşinun andooŋ abi ţaf ţaf. 32 Kë nji nalemparu nşë ji na aşinun aţu napoţ ţi kañen ki naan. Aji na a woli mënţija a, kajubana ŋnuur ŋi naan bŧi. 33 Hënkuŋ, wutaan nji nalemparu nyeenkar aţa'naan, nwo i ikdooŋ kajuuknţën ţi ulemp. Ul aşë ya na babuk paapa. 34 Hum di di nhilanuŋ kaya du paapa kawo mënwo na napoţ? Mënŋal pwin pwuţan pi nul. »

45

Pŧiinkar pi Yoŧef na babuk aşin

1 Wal mënţ kë Yoŧef aşë wo aanhil pmëban mnkuul mi nul ţi kadun ki bañaaŋ banwooŋ na a, ahuuran aji na bañaaŋ biki Ejiptu bŧi bapën bdig. Nin aloŋ nampaţi aanwo da, kë aşë ţup babuk aşin aji awo Yoŧef. 2 Awooni wal mënţ ado pdiim kë banwooŋ bdig badoo ŧiink. Uko unţëpuŋ wuŋ uya adoo ban du katoh ki *Farawuna.

3 Yoŧef aji na babuk aşin : « Nji Yoŧef a. Paapa ahum najeb i? » Kë baanhil pŧeema ţiki balënk maakan.

4 Kë aşë ji na baka : « Nabiin nañogën. » Kë bañoga. Aji na baka : « Nji a, Yoŧef abuk aşinan i nawaapuŋ kë bañooţ Ejiptu. 5 Nawutan kahaajala nabot nawut kadeebaţër ikowan ţi uko wi nawaapnuŋ ţi, ţiki Naşibaţi adolnuŋ kë njotan kadun ţi, nawutna kakeţ. 6 Natenan, hënk di uwooŋ, ŋşubal ŋtëb ŋii ŋi, ŋi ubon uwooŋ ţi uŧaak, ukak aka kak ŋşubal kañeen ŋi nin ñaaŋ awooŋ aankjaar këme kakit. 7 Naşibaţi ajotanaan kadun, pntaali pi nja pawutna kaba, baŧum ţi an babot babuur. Uko mënţ uwo mbuur mnweek. 8 Kë uwo hënk, mënţ an naţijnuŋ ţi, Naşibaţi a. Ul akaaŋ adolën kë nwo nalemp anwooŋ naweek ţi biki Farawuna naşih, naweek i katoh ki nul bŧi, abot aţu'ën ţi kadun ki uŧaak wi Ejiptu bŧi.

9 « Hënkuŋ, naŧaraan nakak du uko paapa naşë najaka, uko wi Yoŧef abuku ajakuŋ wii wi : “Naşibaţi aţu'ën kë nwo anwoonuŋ naweek ţi uŧaak wi Ejiptu bŧi. Ŧaraan ibi ţi nji. 10 Dwulu dko ifëţ du uŧaak wi Goşen, ifëţ iñogën iwi na babuku, bababu, ŋnŧaam ŋi nu bŧi na bka bi ŧu bŧi. 11 Dhil wal mënţ kado kado kanuma ki nu, ihilna iwo iinkwaaŋ bka bi nu, iwi na biki katohu ţiki ubon ukak aţo te ŋşubal kañeen kak.” »

12 Akak aji na babuk aşin : « Nawin na këş ki nan, kë Benyamin akak awin kë nji kaţiiniiŋ na mntum mi naan. 13 Nayaan du paapa naţupa mndëm bŧi mi nkaaŋ ţi Ejiptu na uko bŧi wi nawinuŋ. Naŧaraan naya nakak na paapa ţi. »

14 Yoŧef alut amook Benyamin, kë bakwooni bukal batëb bŧi. 15 Akak aya amook babuk aşin bŧi aşë wooni, wi ayompuŋ kë başë ţëlşër na a.

Farawuna adu Yakob abi du uŧaakul

16 Uko unţëpuŋ uban du uko *Farawuna. Baţupa aji babuk aşin Yoŧef babii, kë ul na balemparul banjaaŋ baţënka pşih bawin kë uwo uko unuura. 17 Kë Farawuna aşë ji na Yoŧef : « Ţiiniin na babuk şaaş iji na baka : “Najijan ŋdeey ŋi nan ţi ŋbuuru ŋi nan naya uŧaak wi Kanaan. 18 Najejan aşinan na bañaaŋ biki nan nabi ţi nji. Dwulan mboş mannuurnaaniiŋ ţi uŧaak wi Ejiptu, nabot nado kade mnde mannuurnaaniiŋ ţi uŧaak.” 19 Kaki iji na baka bajej ŋkaaru ŋi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ baţijna şaaş, bapoţ bampoţi na baaţ. 20 Jakan na baka bawut kado katen iko yi badukuŋ, ţiki iko innuurnaaniiŋ ţi Ejiptu iwo yi baka. »

Pkak du Kanaan

21 Kë hënk di di babuk Yakob i bakakuŋ ado *Iŧrayel badoluŋ uko mënţ. Yoŧef ado jibi *Farawuna ajakuluŋ awul baka ŋkaaru ŋi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ na uko wi bakyaaŋ kade ţi bgah. 22 Awul baka andoluŋ kamişa kahalu, aşë wul Benyamin itaka iŧum* na imişa kañeen ihalu. 23 Akak awul pa aşin ŋbuuru iñeen ŋanjijuŋ iko innuurnaaniiŋ ţi Ejiptu na ŋbuuru ŋwaaţ iñeen ŋanjijuŋ ŋdeey, na ipoom na iko ide pa bayaaş bi aşin. 24 Ado babuk aşin kë bayaa, aşë ji na baka : « Nawutan kadeebaţër ŋleefan ţi bgah. »

25 Bapën du Ejiptu aya aban du uŧaak wi *Kanaan du Yakob aşin baka. 26 Baji na a : « Yoŧef awo najeb, ul adooŋ awo nanŧuŋa i Ejiptu bŧi. » Kë uhaaş wi ŧul uşë woha wo jibi uwooŋ ţiki aanfiyaar baka. 27 Kë wi başaaŋ akakalëşa uko bŧi wi Yoŧef ajakuŋ, kë abot awin iko bŧi yi ayilbanuŋ pa pjijna kë uhaaş wi nul uşë jun plilan. 28 Kë aşë ji : « Ukëşi! Yoŧef abuk naan awo najeb. Dya kawina ji mbi ndo kakeţ. »

46

Pya pi Yakob du uŧaak wi Ejiptu

1 Yakob i bakakuŋ adu *Iŧrayel anaţa na iko yi akaaŋ bŧi pya Ejiptu. Wi abanuŋ du Berşeba, ado bţeŋan pa Naşibaţi i Iŧaak aşin ajaaŋ adëman. 2 Na uŧejan mënţ, Naşibaţi aţiini na Iŧrayel ţi ŋţaafi aji na a : « Yakob, Yakob » kë aŧeem aji : « Nji wi. » 3 Naşibaţi kë aşë ji na a : « Nji dwooŋ Naşibaţi, Naşibaţi i şaaş ajaaŋ adëman. Kkali pya Ejiptu, dluŋ kado pntaali pweek papënna da ţi iwi. 4 Nji kak dwala na iwi du Ejiptu, nji kaluŋiiŋ kapënanu da. Yoŧef awo na iwi ul akluŋ kadëŧu këş woli ikeţi. »

5 Yakob apënna Berşeba kë babukul başë payana ul na bapoţ bampoţi na baaţ ţi ŋkaaru ŋi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ ŋi Farawuna adoluŋ kë ŋayaarada. 6 Baya na itani yi baka na iko bŧi yi bakaaŋ ţi uŧaak wi *Kanaan. Yakob aya du Ejiptu na bampënnuŋ bŧi ţi a : 7 babukul biinţ na baaţ, na bababul biinţ na baaţ. Aya na baka bŧi Ejiptu.

Katoh ki Yakob

8 Itim yi bañaaŋ biki Iŧrayel banyaaŋ du Ejiptu yii yi :

Itim yi Yakob na babukul :

Ruben awooŋ bajeenul, 9 babukul bawo : Hanok, Palu, Heŧron na Karmi.

10 Babuk Ŧimeoŋ bawo : Yemuwel, Yamin, Ohad, Ŧohar, na Şawul abuk ñaaţ i uŧaak wi Kanaan.

11 Babuk Lewi bawo : Gerşon, Kohaŧ na Merari.

12 Babuk Yuda bawo : Er, Onan, Şela, Pereŧ na Ŧerah. Er na Onan bakeţna du uŧaak wi Kanaan.

Babuk Pereŧ bawo : Heŧron na Hamul.

13 Babuk Iŧaakar bawo : Tola, Puwa, Yaşub na Şimron.

14 Babuk Ŧabulon bawo : Ŧered, Elon na Yahleel.

15 Bukuŋ bawooŋ biinţ biki Leya abukaruŋ Yakob du Padan Aram, na bababul aţu na Dina abukul ñaaţ. Bawo iñeen ŋwajanţ na bawajanţ.

16 Babuk Gad bawo : Ŧefon, Hagi, Şuni na Eŧbon na Eri na Arodi na Areli.

17 Babuk Aşer bawo : Yimna, Yişwa, Yişwi, Beriya na Ŧerah poonu abuk aşin baka.

Babuk Beriya bawo : Heber na Malkiyel.

18 Bukuŋ bawooŋ babuk Ŧilpa, nalemp ñaaţ i Laban awuluŋ Leya abukul. Bapoţ biki abukaruŋ Yakob na bababul bawo iñeen na paaj.

19 Bapoţ biki Rakel ahar Yakob abukuŋ bawo : Yoŧef na Benyamin.

20 Yoŧef abuk na Aŧenat abuk Poti-Fera naţeŋan i On bi Manaŧe na Efrayim du uŧaak wi Ejiptu.

21 Babuk Benyamin bawo : Bela, Beker na Aşbel na Gera na Naaman, na Ehi na Roş, na Mupim, na Hupim na Ard.

22 Bukuŋ bawooŋ biinţ biki Rakel abukaruŋ Yakob, na bababul, bawo bukal bŧi iñeen na babaakër.

23 Abuk Dan awo : Huşim.

24 Babuk Neftali bawo : Yahŧiyel, Guni, Yeŧer na Şilem.

25 Bukuŋ bawooŋ babuk Bila nalemp ñaaţ i Laban awuluŋ Rakel abukul. Bapoţ biki abukaruŋ Yakob na bababul bawo paaj na aloŋ. 26 Bañaaŋ bŧi biki katoh ki Yakob bampënnuŋ ţi a aya na a du Ejiptu, woli bahar babukul baanfënanaa, bawo iñeen paaj na paaj. 27 Babuk Yoŧef bambukiiŋ da bawo batëb. Bañaaŋ biki katoh ki Yakob banyaaŋ Ejiptu bawo iñeen paaj na uloŋ (70).

Yoŧef aya pkit aşin

28 Yakob i bakakuŋ ado *Iŧrayel ayil Yuda kë ajota kadun aya du Yoŧef aji na a baya bayit du Goşen. Wi Yakob na biki katohul babanuŋ ţi Goşen, 29 kë Yoŧef aşë tan ukaaru wi umpëlënŧ ujaaŋ upul, apaya ţi wa aşë ya pyit na Iŧrayel aşin. Wi awinaaruluŋ win, alut amooka aşë wooni ajon. 30 Iŧrayel aji na a wal mënţ: « Hënkuŋ dhilan kakeţ wi nwiniiŋ kë iwo najeb. »

31-32 Wal mënţ kë Yoŧef aşë ji na babuk aşin na bañaaŋ biki katoh ki aşin : « Dya kaţup *Farawuna kë nabani kabot kaji na a babuk paapa na bañaaŋ biki katohul bawo bayafan, baji balemp du itani. Babi na ŋnŧaam ŋi baka bŧi na iko bŧi yi bakaaŋ. 33 Hënk, woli Farawuna adu'an aheparan uko unwooŋ ulemp wi nan, 34 najaka : “Balemparu bawo bayafan du kpoţ ki baka te hënkuŋ, kë başinun kak babi wo bayafan.” Hënk nahil kafëţ ţi mboş mi Goşen, ţiki bañaaŋ biki Ejiptu baanji banaakiir na bayafan. »

47

Yakob du uko Farawuna

1 Yoŧef aya du *Farawuna aji na a : « Paapa na babuk paapa bapënna uŧaak wi *Kanaan aban ţi na ŋnŧaam ŋi baka bŧi na iko bŧi yi bakaaŋ, bawo du Goşen. » 2 Ajej kañeen ţi babuk aşin biki aţijuŋ aya yuuj Farawuna. 3 Kë uŋ ahepar baka : « we uwooŋ ulemp wi nan? »

Kë baŧeem aji : « Balemparu bawo bayafan ji başin baka. »

4 Bakak aji na Farawuna : « Ŋbi bi pyaanţ ţi uŧaak wi, ţiki ubon uweek uwo du Kanaan, kë pjaagal paankak awo pa itani yi balemparu. Ţenun hënkuŋ ŋya ŋfëţ du Goşen. »

5 Farawuna aji na Yoŧef : « Şaaş na babuk şaaş babi ţi iwi. 6 Hënkuŋ uŧaak wi Ejiptu wu wuŋ, tenan dko dannuurnaaniiŋ iwul da baka bafëţ. Bafëţan du Goşen. Ikale win ţi baka banhiniiŋ, kţu itani yi naan ţi iñen yi baka. »

7 Wal mënţ kë Yoŧef aşë ţij Yakob aşin du Farawuna ayuuja a, kë Yakob awula mboş bnuura. 8 Farawuna kë aşë hepara aji : « Ika ŋşubal hum ba? »

9 Kë aŧeem aji : « Ŋşubal ŋi nji kayaanţuŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week na iñeen ŋwajanţ (130). Ŋşubal ŋi naan ŋatiinkţi abot awo ŋi unoor, mënbanan ŋşubal ŋi başin naan wi bakyaanţuŋ. »

10 Yakob awul kak Farawuna mboş bnuura aşë pën aya.

11 Kë hënk di Yoŧef adoluŋ kë aşin na babuk aşin bafëţ du uŧaak wi Ejiptu, awul baka dko dannuurnaaniiŋ ţi uŧaak du umbaŋ wi Ramŧeŧ di bakaaŋ aji bado Goşen jibi Farawuna ajakuluŋ. 12 Awul aşin na babuk aşin na bañaaŋ bŧi biki bawoonaanuŋ ŋdeey ŋankëşuŋ baka bŧi.

Udo wi Yoŧef ţi wal wi ubon

13 Ubon udëm maakan ţi Ejiptu na *Kanaan, nin uko ude uunwo ţi uŧaak bŧi, kë bañaaŋ banoor baamme jibi bakdoli. 14 Yoŧef awaap bañaaŋ biki Ejiptu na biki Kanaan ŋdeey, hënk ajej itaka yi baka bŧi awul *Farawuna. 15 Wal wi itaka yi biki Ejiptu na yi biki Kanaan ibaaŋ, bañaaŋ biki Ejiptu bŧi babi du Yoŧef aji na a : « Wulun ŋdeey! Ŋwo i kakeţ ţi kadunu wi ŋwooŋ ŋënkak awo na itaka yi? »

16 Kë aşë ji na baka : « Jibi nawooŋ naankak aka itaka, nawulan ŋnŧaam ŋi nan, nşë nwulan ŋdeey. »

17 Kë baţij ŋa Yoŧef kë awul baka ŋdeey. Baloŋ bawul ŋmpëlënŧ ayeenk ŋdeey, kë baloŋ babi na ŋkaneel, ŋpi, ŋgit, ŋbuuru ayeenk ŋdeey. Uşubal mënţ bañaaŋ bawula ŋnŧaam ŋi baka ahilna ade.

18 Wi uşubal wuŋ uţëpuŋ, kë bakak du a uşubal utëbanţën aji na a : « Iwi, naweek, ime kë ŋënkak aka itaka, kë ŋnŧaam ŋi nun bŧi ŋakak ŋi nu. Ŋënkak aka nin uko uloŋ uţiju wonţi mënţ ŋleefun ŋa këme ŋţeehun. 19 Ŋwo i kakeţ ţi kadunu i? Ŋţeehun ŋabot ŋaŧoka i? Nugun na ŋţeeh ŋi nun na ŋdeey ŋi iwoonaanuŋ, ŋşë ŋkak balempar Farawuna. Wulun kak bŧepi ŋhilna ŋwo bajeb ŋwut kakeţ ubon, ŋţeeh ŋi nun ŋawut kadiiş. »

20 Hënk, kë Yoŧef anug pa Farawuna mboş mi Ejiptu bŧi, ţiki ubon udo kë bañaaŋ biki uŧaak bŧi bawaap ŋţeeh ŋi baka. Uŧaak ukak wal mënţan bŧi wi Farawuna. 21 Ado bañaaŋ kë bakak alempar naşih* ţi uŧaak bŧi. 22 Ŋţeeh ŋi baţeŋan ţañ ŋi ŋi awooŋ aannugi, ţiki Farawuna apiiŧ ţi bgah bi uŧaak aji ul akdooŋ kawul baka uko ude. Kë baji bayeenkna uko ude ţi a, ukaaŋ kë baanwaap ŋţeeh ŋi baka. 23 Yoŧef aji na balemp biki uŧaak : « Natenan, dnugan, an na ŋţeeh ŋi nan, kë nakak biki Farawuna. Hënkuŋ nanje bŧepi, 24 woli nakiti, nado kafaaş ŋdeey kado ifah kañeen, kajej kaloŋ kawul ka Farawuna, ibaakër indukiiŋ iwo yi nan. Najej ţi ya uko uŧepi, uko ude wi nan na wi bañaaŋ biki katohan bŧi. »

25 Baŧeema aji : « Ibuuranun pkeţ. Jibi idoluŋ un bnuura, ŋkak balemp biki Farawuna. »

26 Yoŧef kë aşë do kë bado ţi bgah bi baka uko wi bajaaŋ baţaş, bado ţaş wa te hënkuŋ. Baji bawul Farawuna kafah kañeenanţën ţi iko yi bakituŋ. Ŋţeeh ŋi baţeŋan ţañ ŋawooŋ ŋaankak ŋi Farawuna.

Ŋţup ŋbaañşaani ŋi Yakob

27 Hënk, kë bañaaŋ biki *Iŧrayel bafëţ du uŧaak wi Ejiptu du Goşen. Baka da ŋţeeh, kë kabuk kajoobëţ na baka kë bakak pntaali pweek. 28 Yakob awo du Ejiptu ado da ŋşubal iñeen na paaj na uloŋ (17). Ŋnuur ŋi nul bŧi ţi mboş ŋawo iñeen-week na iñeen-ŋbaakër na paaj-na-uloŋ (147). 29 Wal wi pkeţ pañoguŋ ado kë badu'a Yoŧef abukul, kë aşë ji na a : « Woli iŋalën, kyuujën kë iţu'ën ţi uhaaş abot aji kŧiink ŋţup ŋi naan wi ikţuuŋ kañen ţi pnkant naan† kamehna kahoŋën kë iinkmoyën ţi uŧaak wi Ejiptu. 30 Woli dkak du bajug naan, kjejën ţi Ejiptu kaya moy du ihër yi baka. »

Kë aŧeem aji : « Ddo jibi ijakuŋ. »

31 Kë aşë jaka : « Mehniin keeri. » Kë amehnaa, wal mënţ kë Iŧrayel aşë ŋup ţi kalişa ki nul.

48

Manaŧe na Efrayim

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ ajon, kë başë bi aji na Yoŧef : « Şaaş amaaki. » Kë anaţa aya da agakandër na babukul biinţ batëb, Manaŧe na Efrayim. 2 Baji na Yakob kë Yoŧef abukul abani. Kë Yakob i bakakuŋ adu *Iŧrayel, adoonaan anaţa aţo ţi kalişa. 3 Aji na Yoŧef : «*El Şaday, Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi apën awinana ţi kadun naan du Luŧ du uŧaak wi Kanaan, awulën bnuura, 4 aşë jakën : “Ddo kabuk kajoobëţ na iwi, ibuk iŧuman maakan. Ddo pntaali pankpënnuŋ ţi iwi pawo ŋŧaak ŋŧum. Dwulu mboş mi, iwi na pntaali pankpënnuŋ ţi iwi te mnţo.”

5 « Hënkuŋ bapoţ batëb biki ibukuŋ ţi Ejiptu ji mbi ndo kabi, bawo biki naan. Efrayim na Manaŧe bakak babuk naan ji bi Ruben na Ŧimeoŋ bawooŋ baka. 6 Kë bapoţ biki ikaaŋ abi kabuk, bawo biki nu, bayeenkna ţi baweek baka uko wi bawooŋ i pyeenk*.

7 « Ddo uko mënţ ţiki wi nji kapënnuŋ Padan Aram, naan Rakel akeţ du uŧaak wi Kanaan ţi bgah ji ŋdo kaban Efrata. Dmoya da ţi bgah bi Efrata, dko mënţ dawooŋ Betleyem. »

8 Wal mënţ Iŧrayel awin bapoţ biki Yoŧef aşë hepar aji : « Biki bawo bahoŋ? »

9 Kë Yoŧef aŧeem aşin aji : « Bapoţ biki Naşibaţi awulnuŋ ţi baka. »

Kë aji na a : « Ţijaan baka nñehandër baka Naşibaţi. »

10 Wal mënţ pţaf pado kë këş ki Iŧrayel kanoorani, kë aankak awin bnuura. Yoŧef ado baka kë bañog aşin, kë aboot baka abot amook baka. 11 Aji na Yoŧef : « Mënşal ţfa aji dkak awin kaara di nu, kë Naşibaţi aşë do kë nwin babuku. »

12 Yoŧef awalan baka wal mënţ bukal batëb bŧi ţi ijuhël yi Yakob aşë ŋup ţi kadunul afëţ kaara ţi mboş. 13 Amëban Efrayim ţi kañenul kadeenu ahilna awo ţi kamayu ki Iŧrayel aşin, aşë mëban Manaŧe ţi kamayu ahilna awo ţi kadeenu ki Iŧrayel. 14 Kë aşin aşë tar iñen yi nul kë iyitiiri, apaf kadeenu ţi bkow bi Efrayim anwooŋ nabaaşa aşë ţu kamayu ţi bkow bi Manaŧe, anwooŋ naweek.

15-16 Hënk di di añehandëruŋ Yoŧef Naşibaţi aji : « Dñehan Naşibaţi i bi Abraham na Iŧaak başin naan babiiŋ aţaş awul bapoţ biki bnuura ; dñehana, ul, anyafanaanuŋ wi mbuknaaniiŋ te hënkuŋ, awul baka bnuura. Dñehana, ul, Uwanjuŧ umbuuranaanuŋ ţi buţaan bŧi, awul baka bnuura. Katim ki naan na yi bi Abraham na Iŧaak bateem naan iţëpna ţi baka ido kameeţana meeţana pya. Kabuk kajoobëţ na baka, babuk bapoţ baŧum maakan. »

17 Kë Yoŧef aşë win aşin kë aţu kañen kadeenu ki nul ţi bkow bi Efrayim, aşë wo aanlilani. Ajej kañen kadeenu ki aşin aya ppënan ka ţi bkow bi Efrayim kaţu ţi bi Manaŧe. 18 Aji na aşin : « Paap, kdo hënk, i awoonuŋ naweek ; ţuun kañen kadeenu ki nu ţi bkow bi nul. »

19 Kë aşin aşë pok aşë ji : « Abuk naan, dme bnuura : ul kak pntaali pankpënnuŋ ţi a pabi kadëm, aluŋ kawo naweek. Kë aţa'ul aşë dëm kapela, pntaali pi nul pabot paŧum pakak ŋŧaak ŋŧum. »

20 Unuur mënţ añehandër baka Naşibaţi aji : « Bañaaŋ biki Iŧrayel bado kadu itiman woli bañehandër ñaaŋ Naşibaţi, bado kaji : “Naşibaţi adolu inaam na bi Efrayim na Manaŧe.” » Hënk kë aţu Efrayim ţi kadun ki Manaŧe.

21 Iŧrayel akak aji na Yoŧef : « Nji wi, dban ţi pkeţ, kë Naşibaţi aşë wo na an, aluŋ kakakanan du uŧaak wi başinan. 22 Kë nji nşë dukaru Ŧikem dawo dko di ikpelanuŋ babuk şaaş. Ddukaru dko du Ŧikem di nŧehuŋ du Bahamorit na kakej na işuuri yi naan. »

49

Uţup wi Yakob ţi uko unkmbiiŋ kaţëp pa babukul

1 Yakob adu babukul aji na baka :

« Nabiin nayit, nţupan uko unknţëpuŋ ţi ŋwal ŋankmbiiŋ.

2 Nabiini, naŧiinkan, an babuk Yakob,

naŧiinkan *Iŧrayel aşinan.

3 « Ruben, iwi iwooŋ bajeen i naan,

naŧeek i pwiinţ pi naan,

dbuku wi nhumuŋ nhinaa,

iwo ñaaŋ anŧaŋuŋ maakan

abot ahina maakan.

4 Aşë wo ji bdëk banţuunkuŋ,

iinkak awo andëmnuŋ ţi babuk şaaş,

ţiki ikowandënën wi ipayiŋ ţi kalişa ki naan,

apiinţ na aloŋ ţi bahar naan.

5 « Ŧimeoŋ na Lewi, an nawo na ŋşal ŋloolan,

naŧiinkar aţij ugut.

6 Kë nji nşë wo mënkneej ţi iko yi nan,

mënknaakiir na an ţi uko wi naŧiinkaruŋ,

ţiki ţi udeeb wi nan nafiŋ bañaaŋ,

aţakman ŋgit ŋkaş ţiki ulilan.

7 Dfëp udeeb wi baka uwuţaan,

na uko utam wi badoluŋ.

Ddo baka bawayëşar ţi itoh yi babuk Yakob,

kafaaş baka ţi ikub yi Iŧrayel.

8 « Kë iwi Yuda, babuk şaaş baluŋ kadëmanu,

kañen ki nu kawo ţi imbuŋ yi başooradu,

babuk şaaş babot baŋup ţi kadunu.

9 Yuda abuk naan, iwo ji uliihu,

umpënnuŋ pjan ade uko wi umobuŋ,

aya jot apiinţ,

iwi uliihu umpiinţuŋ in akñoomuŋ kabi kanaţanu?

10 Pşih paankpën ţi iwi,

kë pjuuţi pi pşih pakak aduka ţi pntaali pankpënnuŋ ţi iwi

te wal wi ajug pa na manjoonan akbiiŋ,

ñaaŋ i bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi bakdooŋ kado uko wi ajakuŋ.

11 Atan ubuuru wi nul ţi bko bdolni ubiñu

aşë tan umpoţi wi wa ţi kanah kanuurnaaniiŋ.

Anaj kamişa ki nul na ubiñu,

bayeti bi nul ţi meel mi mnko manjaaŋ mandolna ubiñu.

12 Ubiñu ujeenkan këşul

kë mntow manfaaŧan iñiiŋul.

13 « Kë Ŧabulon ul, afëţ kakab bdëk

du pkëŋ pi ŋlanŧu,

ufëţ wi nul udëm te kaban Ŧidoŋ.

14 « Iŧaakar awo ji ubuuru ukëm

umpiinţuŋ ţi kampen pŧoof.

15 Awin kë dko dalil ppiinţ

kë uŧaak ubot alil,

ajiŋ akuŋa bdaaj

kë bakak ajuuknţëna ţi ulemp.

16 « Dan aşih pntaali pi nul,

jibi babuk aşin bakşihuŋ ki baka.

17 Awo upula ţi bgah,

umagënţ ţi plël,

atib umpëlënŧ ţi kahoţ,

ampayiiŋ ţi wa ajotna feţ.

18 « Dhaţ kë iwi *Yawe Nawat Kabuka ikbuuranaanuŋ.

19 « Kë iwi Gad, bañaaŋ bajotnu

işë ilukan ibot idookar na baka.

20 « Aşer ul, uŧaak wi nul uŧum iko ide,

iko ide yi başih.

21 « Neftali awo ji ubaŧa unŧaruŋ,

unkdooŋ kabuk ŋmpoţi ŋnuura.

22 « Yoŧef awo ji bko banjaaŋ babuk maakan

banwooŋ ţi kakab dko di meel.

Inah yi ba iji idëm kalawşa kabiig.

23 Bañaaŋ biki işuuri bala'a ugut,

awata işuuri ajotna.

24 Kë kaŋaanan ki nul kaşë liinŧ

kë iñen yi nul ihil kawiinţu,

Naşibaţi anhiniiŋ, i Yakob ajaaŋ adëman adoluŋ iko mënţ bŧi.

Naşibaţi mënţ awooŋ nayafan i Iŧrayel, plaak pi danaţnuŋ aliinŧ.

25 Naşibaţi i şaaş ajaaŋ adëman abi kaţënku pdo iko mënţ bŧi

*El Şaday, Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi

awulu bnuura banwoonuŋ baţi

awulu bnuura na meel mi ŋkumpëş

awulu bnuura kado ibuk bapoţ baŧum

ŋnŧaam ŋi nu ŋabot ŋabuk ŋaŧuman.

26 Bnuura bi şaaş akñehandëriiŋ

badëm kapel bnuura bi inkuŋ iweek injonuŋ nwoo,

kapel iko inuura inwooŋ ţi inkuŋ inkwooŋ te mnţo.

Bnuura buŋ bŧi bawaliin ţi bkow bi Yoŧef,

ţi pjuk pi i badatuŋ ţi pŧoof pi babuk aşin.

27 « Benyamin awo ji uko ujooţ wi uţeeh,

na nfa uji ufiŋ kade,

na utaakal ufaaşër uko wi uyaaŋ aka. »

28 Bukuŋ bawooŋ bajug itoh inwooŋ ţi Iŧrayel, bawo iñeen na batëb. Uko waŋ wi wi aşin baka ajakuŋ na baka, añehandër andoluŋ Naşibaţi uko wi awooŋ i kañehandëra.

Pkeţ pi Yakob

29 Yakob akak abi aji na babukul : « Dya hënkuŋ du bajug naan. Namoyaan du kakab bateem naan du bhër banwooŋ du uţeeh wi Efron nahitit, 30 du Makpela danŧaaŋuŋ na Mamre du uŧaak wi Kanaan, du uţeeh wi Abraham abiiŋ anug du Efron nahitit ado dko dmoyni bañaaŋ biki nul. 31 Dul di Abraham na Ŧaara aharul bamoynaaniiŋ ; kë dul di Iŧaak na Rebeka aharul bakaaŋ amoynaana ; kë dul di mmoynuŋ Leya. 32 Uţeeh na bhër banwooŋ ţi wa inuganaana ţi bahitit. »

33 Wi Yakob abaaŋ pţup babukul uko wi bawooŋ i kado, apul ihoţ akakan ţi kalişa, aşë jëmşa aya du bajugul.

50

Umoy wi Yakob

1 Kë Yoŧef aşë mook aşin, awooni añowana na mnkuul aboot bootana. 2 Aji na bapiinţan banwooŋ da baboman puum jibi bajaaŋ baboman muum mi baweek biki baka. Kë bukuŋ bado Yakob i bakakuŋ adu Iŧrayel uko wi Yoŧef ajakuŋ. 3 Bado ŋnuur iñeen ŋbaakër ji udolade wi baka, awo ţi pboman puum. Bañaaŋ biki Ejiptu bawooni puum ŋnuur iñeen paaj na uloŋ (70).

4 Wi ŋnuur ŋi ŋwooni ŋabaaŋ, Yoŧef aji na baweek banjaaŋ baţënk *Farawuna pşih : « Woli dwinana bnuura ţi këş ki nan, naya kaji na Farawuna, 5 Paapa aji na nji añogan pkeţ aşë dolën kë mehnaa aji dluŋ kamoya du bhër bi ajipanuŋ du Kanaan. Farawuna aţenaan keeri nya moy paapa, nşë kak. »

6 Farawuna aji na a : « Yaan imoy şaaş ido uko wi aţu'iiŋ kë imehnaa. »

7 Yoŧef kë ayaa, kaya kamoy aşin, kë baweek bŧi banjaaŋ baţënk Farawuna naşih, baweek biki katoh ki Farawuna, na baweek bŧi biki uŧaak bañooţana. 8 Baya na biki katoh ki Yoŧef bŧi na babuk aşin, na biki katoh ki aşin bŧi. Bapoţ na ŋnŧaam ţañ badukiiŋ du Goşen. 9 Ŋkaaru ŋi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ ŋanwooŋ na bañaaŋ ŋakak aya na baka. Bawo pnŧuk pweek maakan.

10 Baban du plut pi Yordan du dko di bajaaŋ bado Gored-Ha-Atad. Banaţ da awooni aţëga maakan, kë Yoŧef awo da ŋnuur paaj na uloŋ awooni aşin. 11 Bañaaŋ biki Kanaan bawin kë bañaaŋ bakwooni maakan du Gored-Ha-Atad aşë ji : « Puum pi biki Ejiptu pi pawo pi ñaaŋ naweek. » Ukaaŋ kë bakak ado dko mënţ danwooŋ du plut pi Yordan aji Abel Miŧrayim*.

12 Babuk Yakob bado uko wi abiiŋ aji na baka. 13 Baya na a du uŧaak wi Kanaan, aya amoya du bhër banwooŋ du uţeeh wi Makpela unŧaaŋuŋ na Mamre, wi Abraham abiiŋ anug du Efron nahitit kado kamoyna bañaaŋ biki nul. 14 Yoŧef akak du Ejiptu na babuk aşin na bañaaŋ bŧi banyaaŋ na a wi akyaaŋ pmoy aşin.

Phaajala pi babuk aşin Yoŧef

15 Babuk aşin Yoŧef bawin kë aşin baka akeţi aşë ţiini aji : « In ameeŋ ba? Yoŧef ahilan kakak kaşoor nja, kakakan nja buţaan bŧi bi ŋdoluluŋ. » 16 Wal mënţ kë başë yil kë baya ji na a : « Ji şaaş abi ado kakeţ aji na un 17 “Najakan na Yoŧef amiir babuk aşin pjuban na pekadu di baka, amiir baka buţaan bŧi bi badoluŋ.” Kë hënkuŋ, miirun ipekadu yi nun, un balempar Naşibaţi i şaaş ajaaŋ adëman. »

Ŋţup ŋi baţupuŋ Yoŧef ŋaţu'a kë awooni.

18 Babuk aşin babi bukal ţi ŋleef ŋi baka agëntla ţi ihoţul aşë ji : « Un biki biki ţi kadunu, kakanun balemparu. »

19 Kë Yoŧef aşë ŧeem baka aji : « Naklënk, dwo Naşibaţi i? 20 Buţaan bi naţuuŋ pdolën Naşibaţi akakan ba kë bawo bnuura, uko unwooŋ nţa wi uhilna udolana : uko mënţ uwo mbuur mi bañaaŋ baŧum. 21 Hënkuŋ naklënk, nji kadooŋ kawulan uko wi nanumiiŋ, an na babukan. » Aţiini na baka bnuura aţooran baka iţëb.

Pkeţ pi Yoŧef

22 Yoŧef na biki katoh ki aşin kë bawo du Ejiptu. Ŋşubal ŋi Yoŧef adoluŋ ţi mboş ŋawo iñeen-week na iñeen (110). 23 Awin babuk bababul, biki Efrayim abukul, abot ahup biki Manakir ababul i Manaŧe abukul.

24 Unuur uloŋ, Yoŧef aji na babuk aşin : « Dñogan pkeţ, kë Naşibaţi aşë bi ţi an kapënanan ţi uŧaak wi, kañooţan du uŧaak wi abiiŋ amehna ahoŋ bi Abraham, Iŧaak na Yakob. »

25 Yoŧef ado babuk Iŧrayel kë bamehnaa, aji na baka : « Wal wi Naşibaţi akluŋ kabi ţi an, najejan imoh yi naan, napënan ya ţi uŧaak wi. »

26 Yoŧef akeţ wi akaaŋ ŋşubal iñeen-week na iñeen (110). Baboman puum pi nul jibi bajaaŋ baboman muum mi baweek biki Ejiptu, aţu'a ţi btuur aşë moya ţi Ejiptu.

* 2:23 Adu'ana ñaaţ ţiki apënna ţi ñiinţ: Ţi uhebërë ñiinţ awo Iş kë ñaaţ awo Işa.

* 3:5 Nawo ji a : Baloŋ baji başibaţi.

† 3:20 Ewa : Ţi uhebërë uwooŋ Najeb.

* 4:1 Kayin : Katim ki kanaam kadu'are na pka.

† 4:8 Biin ŋya uţeeh : Dko di daanwo ţi ulibra uŧeek.

‡ 4:26 Wi wi bañaaŋ bajunuŋ pñehan Nawat Kabuka : bapiiŧ ţi ŋlibra ŋloŋ aji : wi wi bañaaŋ bajunuŋ pñehan Naşibaţi aji badu'a kaji Nawat Kabuka.

* 6:2 Bañaaŋ biki baţi : Bapiiŧ aji babuk Naşibaţi : Baloŋ başal aji baţiiniyaan ŋwanjuŧ, baloŋ kak kë baji baţiiniyaan babuk başih. Kë baloŋ baji baţiiniyaan biki pntaali pi Ŧet.

* 10:10 Şineyar : Babel.

† 10:25 Peleg : Ţi uhebërë dawooŋ pwayşër.

* 11:2 Şineyar : Babel.

† 11:3 Bnag : Ţi ŋwal mënţ baji baniwna mnlaak na bnag bloŋ bampaţuŋ na bi baniwnuŋ ţi.

‡ 11:9 Babel : Ţi uhebërë daka kaŧiinkare kaloolan na phoŧan.

* 12:3 Kaţëpna ţi iwi kawul kntaali ki umundu (mboş) bŧi bnuura : baloŋ bapiiŧ kak aji : Ţi ŋŧaak ŋi mboş bŧi baluŋ kado kaji : “Naşibaţi awulan bnuura jibi awuluŋ ba Abram.”

* 14:1 Naşih i Goyim : këme naşih i ŋŧaak.

† 14:23 Mëndo yeenk yeenk nin unduş: Bapiiŧ aji mënkyeenk nin kaguja.

* 16:11 Işmayel : Ţi uhebërë dawooŋ Naşibaţi aŧiink.

* 17:5 Abram : Ţi uhebërë dawooŋ niinţ anŧumuŋ na mndëm.

† 17:5 Abraham : Ţi uhebërë dawooŋ aşin bañaaŋ baŧum.

* 19:22 Şowar : Ţi uhebërë dawooŋ umpoţi.

† 19:24 Pdëpalën panktëraduŋ: “Soufre, Sulfur, Sulfuro.”

‡ 19:37 Mohab : Ţi uhebërë dawooŋ anwoonuŋ du aşin.

§ 19:38 Ben-Ami : Ţi uhebërë dawooŋ abuk pntaali pi naan.

* 20:16 Itaka iŧum maakan : Iwo uko ji baluk bi ŋşubal iñeen-week na iñeen ŋwajanţ (130) ŋi nayafan.

* 21:3 Iŧaak : dawooŋ ţi uhebërë ajii.

† 21:9 Kë aknoha : Baloŋ bapiiŧ aji Kë akbeŋ Iŧaak.

‡ 21:31 Beerşeba : Ţi uhebërë dawooŋ pliik pi kamehna.

* 24:2 Ţuun kañen ţi pnkant pi naan uţeeh : Ţi udolade wi baka ñaaŋ aji do haŋ woli amehna uko uweek.

* 25:25 Eŧawu :Ţi uhebërë daţok kaŧiinkare na pjab uwel.

† 25:26 Yakob : Ţi uhebërë daţok kaŧiinkare na pşoñ.

‡ 25:31 Pweek pi nu : Ţi bukal naŧeek anjaaŋ abuka ţi kbet awoonuŋ naweek.

* 26:20 Ţi uhebërë Eŧeka dawooŋ pŋom.

† 26:21 Ţi uhebërë, Ŧitna dawooŋ pşoor.

‡ 26:22 Rehobot : Ţi uhebërë dawooŋ dko danhaanuŋ këme danjeehuŋ.

§ 26:33 Şiba : Ţi uhebërë dawooŋ kahoŋ këme paaj na uloŋ ţi uţup wi uhebërë.

* 26:33 Beerşeba : Ţi uhebërë dawooŋ pliik pi kahoŋ këme pliik pi paaj na uloŋ. Natenan kak ţi Ujuni 21.31.

* 28:19 Betel : Ţi uhebërë dawooŋ katoh ki Naşibaţi.

* 29:32 Ruben : Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na awin.

† 29:33 Ŧimeoŋ: Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na aŧiink.

‡ 29:34 Lewi : Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na pmëban.

§ 29:35 Yuda : Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na ddëman.

* 30:3 Abuk ţi inkant naan : Napoţ i Bila akbukuŋ awo i Rakel. Uwo wo ji Rakel abukuluŋ.

† 30:6 Dan : Ţi uhebërë dawooŋ awayëşaan.

‡ 30:8 Neftali : Ţi uhebërë dawooŋ ugut wi naan.

§ 30:11 Gad : Ţi uhebërë Gad daţu kanaam kaŧiinkare na dnuurandëni.

* 30:13 Aŧeer : Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na dlilani.

† 30:18 Iŧaakar : Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na baluk bi naan.

‡ 30:20 Ŧabulon : Ţi uhebërë daţu kanaam kaŧiinkare na adëman.

§ 30:24 Yoŧef Ţi uhebërë dawooŋ akaan ahoţalëş.

* 30:32 Ŋnkaneel ŋjënal na ŋnŧaam ŋanwooŋ na ŋndampu këme ŋpiiţ: Ţi uŧaak wi baka ŋaanŧumi.

* 31:47 Yegar Ŧahaduta : Ţi uţup wi baharameeŋ dawooŋ Bnjuŋ bi bamaar.

† 31:47 Galeed : Ţi uhebërë danaam kaŧiinkare na Bnjuŋ bi bamaar.

‡ 31:49 Mişpa dawooŋ dko dyeŋi ţi uhebërë.

* 32:3 Mahanayim : Ţi uhebërë dawooŋ knŧuk ktëb.

† 32:29 Iŧrayel : Ţi uhebërë daţu kanaam na apëtar na Naşibaţi.

‡ 32:31 Penuwel : Ţi uhebërë dawooŋ kaara di Naşibaţi.

* 33:17 Ŧukot : Ţi uhebërë dawooŋ impen.

† 33:20 El Elohe Iŧrayel : Dawooŋ Naşibaţi awo Naşibaţi i Iŧrayel.

* 35:4 Irinku yi baţuuŋ ţi ibaţ: Baji baţu ya buţaan bawutna kajotna baka.

† 35:7 El Betel : Ţi uhebërë dawooŋ Naşibaţi i Betel.

‡ 35:10 Iŧrayel : Ţi uhebërë danaam na apëtar na Naşibaţi.

§ 35:15 Betel : Ţi uhebërë dawooŋ katoh ki Naşibaţi.

* 35:18 Ben-Oni : Ţi uhebërë dawooŋ napoţ i unoor wi naan.

† 35:18 Benyamin : Ţi uhebërë dawooŋ napoţ i kañen naan kadeenu.

* 37:25 Bahişmayelit : Bakak aji badu baka bamadiyanit.

† 37:34 Atow imişa : Uko mënţ uji udiiman kë ñaaŋ awo ţi puum.

* 38:29 Pereŧ Ţi uhebërë dawooŋ bgah bţëpni.

* 41:51 Manaŧe : Ţi uhebërë danaam kaŧiinkare na pţilma.

† 41:52 Efrayim : Ţi uhebërë danaam kaŧiinkare na kabuk kajoobëţ na nji.

* 45:22 Itaka iŧum : Itaka mënţ iwo ktaka iñeen week ŋwajanţ (300) yi baţaknuŋ unŧaam.

* 47:21 Ado bañaaŋ kë bakak alempar naşih : Baloŋ baji : ado baka kë bakak du ŋbeeka.

† 47:29 Wi ikţuuŋ kañen ţi pnkant naan : Ţi udolade wi baka ñaaŋ aji do haŋ woli amehna uko uweek.

* 48:6 Bayeenkna ţi baweek baka uko wi bawooŋ i pyeenk : Efrayim na Manaŧe bawo baweek biki kntaali ki Iŧrayel ji Ruben na Ŧimeyoŋ, kë pntaali ploŋ paşë wo paankka katim ki Yoŧef. Ukaaŋ kë baţa Efrayim na Manaŧe bakneej du kntaali ki baweek baka.

* 50:11 Ţi uhebërë Abel Miŧrayim dawooŋ: puum pi biki Ejiptu.

MACI

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Uţup Ulil Unuura

wi Maci apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo Uţup Ulil Unuura wi Maci apiiŧuŋ. Maci awooŋ nakobraar daaşa i Yeŧu abiiŋ adu adola kë akak naţaşarul. Maci awo aloŋ ţi banjañan biki Yeŧu ajakuŋ aji baya bado kaţup Uţup Ulil Unuura babot baţooran pnŧuk pi banfiyaaruŋ du dko di bakyahaŋ. Maci aţup ţi ulibra wi jibi Yeŧu abukiiŋ, na uko wi adoluŋ ţi umundu wi na uko wi ajukanuŋ bañaaŋ, na pkeţ pi nul na pnaţa ţi pkeţ pi nul. Yeŧu aţup na bañaaŋ na mntëŋ, ajeban bamaakal, adook ŋnŧaayi, ado iko iŧum maakan iñoŋarënaan ţi kadun ki bañaaŋ. Maci aţup Uţup Ulil Unuura wi pa bayiţul bayuday kadiimanaan baka kë na manjoonan Yeŧu awooŋ nabuuran bañaaŋ i baţupar Naşibaţi baŧaruŋ aţiiniyaan ţi Ulibra wi Naşibaţi, kë iko yi baţupuŋ ţi a bŧi ji abi ado kabi, idolanaa. Ul awooŋ naşih ambiiŋ awo i kabi. Uko mënţ ukaaŋ kë bañaaŋ babi bawut katimul adola « Abuk Dayiţ », ţiki Dayiţ abiiŋ awo naşih naweek i bañaaŋ biki Iŧrayel, banwooŋ bañaaŋ biki Naşibaţi. Kë wi Yeŧu adooŋ adiiman bañaaŋ biki Iŧrayel uko wi Pşih pi Naşibaţi, baweek biki baka badooŋ apok pok Yeŧu. Wi Yeŧu akeţuŋ, badook baţaşarul aneenan baka bakak baneej du dko dñehanaani di baka. Bukal kë başë wayşër ţi umundu aţup bañaaŋ bŧi Uţup Ulil Unuura.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pntaali pi Yeŧu na kabuka ki nul (1.1–2.23)

2. Yowan Nabatŧaar aţup uko unkluŋ kabi (3.1-12)

3. Batiŧmu bi Yeŧu na jibi Ŧatana akdooŋ na pguura ajuban (3.13–4.11)

4. Yeŧu aţup uko unkluŋ kabi, ajeban bamaakal, ado mlagre du Galilay (4.12–18.35)

5. Yeŧu apënna Galilay pya Yeruŧalem (19.1–20.34)

6. Kanëm kabaañşaani ki Yeŧu ţi umundu wi, pwayëş pi bawayşuluŋ na pkeţul (21.1–27.66)

7. Yeŧu anaţa ţi pkeţ (28.1-20)

1

Pntaali pi Yeŧu

1 Pntaali pi Yeŧu Kriŧtu, anwooŋ abab *Dayiţ naşih abot awo abab *Abraham pii pi : 2 Abraham abuk Iŧaak, Iŧaak abuk Yakob, Yakob abuk Yuda na babuk aşin*. 3 Yud abuk Pereŧ na Ŧera. Tamar✡ awooŋ anin baka, Pereŧ abukuŋ Heŧron, Heŧron abuk Ram. 4 Ram abuk Aminadab, Aminadab abuk Naaŧon, Naaŧon abuk Ŧalmon. 5 Ŧalmon abuk Booŧ. Anin Booŧ awo Rahab✡. Booŧ abuk Obed. Anin Obed awo Rut✡. Obed abuk Yeŧe ; 6 Yeŧe abuk Dayiţ naşih.

Dayiţ abuk Ŧalomoŋ, anin Ŧalomoŋ abiiŋ awo ahar Uriye✡. 7 Ŧalomoŋ abuk Roboham, Roboham abuk Abiya, Abiya abuk Aŧaf. 8 Aŧaf abuk Yoŧafat, Yoŧafat abuk Yoram†, Yoram abuk Oŧiyaŧ ; 9 Oŧiyaŧ abuk Yohaŧam, Yohaŧam abuk Akaŧ, Akaŧ abuk Heŧekiyaŧ ; 10 Heŧekiyaŧ abuk Manaŧe, Manaŧe abuk Amon, Amon abuk Yoŧiyaŧ ; 11 Yoŧiyaŧ abuk Yekoniya na babuk aşin ţi wal wi bamobuŋ bañaaŋ biki *Iŧrayel añooţ uŧaak wi Babilon.

12 Wi bamobuŋ bañaaŋ biki Iŧrayel ayaanaan Babilon, Yekoniya abuk Ŧalaŧiyel, Ŧalaŧiyel abuk Ŧorobabel. 13 Ŧorobabel abuk Abiyud, Abiyud abuk Eliyakim, Eliyakim abuk Aŧor. 14 Aŧor abuk Ŧadok, Ŧadok abuk Akim. Akim abuk Eliyud, 15 Eliyud abuk Eleyaŧar, Eleyaŧar abuk Mathan, Mathan abuk Yakob‡. 16 Yakob abuk Yoŧef, ayin *Mariya, ambukuŋ Yeŧu i bajaaŋ badu Kriŧtu.

17 Iwuuŋ injunuŋ du Abraham te Dayiţ iwo iñeen na ibaakër ; injunuŋ du Dayiţ te wal wi bamobuŋ bayuday ayaanaan Babilon, iwo iwuuŋ iñeen na ibaakër, injunnuŋ du wi bamobnuŋ baka ayaanaan Babilon te ubuka Kriŧtu, iwo iwuuŋ iñeen na ibaakër.

Kabuka ki Yeŧu

(Luk 2.1-7)

18 Yeŧu abuka hënk : Mariya anin ajokar na Yoŧef. Kë, wi bawooŋ baandobi niimar, kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë do kë Mariya awo na kayiŋ. 19 Yoŧef anjokuluŋ, anwooŋ ñiinţ naŧool abot awo aanŋal ppeeţa ţi kadun ki bañaaŋ, aji ţi uşalul agar baniw na a bë aankţup bañaaŋ. 20 Jibi awooŋ na uşal waŋ, kë uwanjuŧ wi Ajugun uloŋ uşë pën awinana ţi ŋţaafi aji na a : « Yoŧef, abuk Dayiţ, kkali pyeenk Mariya du katohu, awo aharu. Uhaaş wi Naşibaţi ukaaŋ kë awo na kayiŋ. 21 Aluŋ kabuk napoţ ñiinţ, i ikţuuŋ katim ki Yeŧu§, ţiki ul akluŋ kabuuran pntaali pi nul ţi ipekadu yi pa. »

22 Iko mënţ bŧi iyuuj kë uko wi Ajugun abiiŋ aţup aţëpna ţi *naţuparul idolanaa, aji : 23  « Ñaaţ anwooŋ aamme ñiinţ aluŋ kawo na kayiŋ, kabuk napoţ ñiinţ, baluŋ kaţu'a katim ki Emanuwel »✡ uwooŋ: « Naşibaţi awo ţi pŧoofun. »

24 Wi Yoŧef atenuŋ, ado jibi uwanjuŧ ujakuluŋ: ajej Mariya kë awo aharul 25 aşë wo aanwinar na a kë adoo buk napoţ ñiinţ i aţuuŋ katim ki Yeŧu.

2

Bayaanţ banwoonuŋ umayar unuur babi pwin Yeŧu

1 Yeŧu abuka du ubeeka wi *Betleyem du uŧaak wi *Yuda, ţi wal wi *Herod awooŋ naşih. Ţi wal mënţ wuŋ, kë biinţ bame ŋjah başë pënna umayar unuur aban ţi Yeruŧalem, 2 aşë hepar aji : « Ţuŋ di di Naşih i bayuday ambukiiŋ awooŋ ba? Ŋwin ujah wi nul du uŧaak wi nun, aşë bi pdëmana. »

3 Wi Herod naşih aŧiinkuŋ uko waŋ, ayewlaa ukaaŋ kë bañaaŋ biki Yeruŧalem bŧi bakak ayewla. 4 Ado *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah bŧi kë bayiti, aşë hepar baka dko di *Kriŧtu awooŋ i kabuknaana. 5 Kë baŧeema aji : « Du Betleyem du uŧaak wi Yuda, waŋ wi wi *Naţupar Naşibaţi apiiŧuŋ:

6  “Iwi Betleyem, mboş mi uŧaak wi Yuda

mënţ iwooŋ ufëţ umpoţëţaanuŋ ţi Yuda ;

ţi iwi di naşih akpënnuŋ

ul akwooŋ nayafan i Iŧrayel, pntaali pi naan.”✡ »

7 Wal mënţ kë Herod aşë bop adu biinţ bame ŋjah, ado kë baţupa bnuura wal wi ujah ujaaŋ upën. 8 Wi wi aşaaŋ ado baka kë baya du Betleyem, aji na baka : « Nayaan nahepar bnuura ţi uko wi napoţ mënţ, woli naya wina, nabi kaţupën, nhilna kak nya ndëmana. » 9 Wi naşih ajakuŋ haŋ, kë başë ya ; wi wi ujah wi babiiŋ awin uşaaŋ apën, awo ţi kadun ki baka, te adoo ya aŧaaŋ na dko di napoţ awooŋ aşë naţ. 10 Wi bawinuŋ ujah aşë lilan maakan. 11 Baneej ţi katoh, awin napoţ na Mariya anin, aşë ŋup adëmana. Bahaabëş wal mënţ ŋmañ ŋi baka apënan da uwuuru, na mnkulan*, na ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ, aţena. 12 Kë Naşibaţi aşë diiman baka ţi ŋţaafi kë baanwo i kakak du Herod, wi wi başaaŋ aţëpna bgah bloŋ akak uŧaak wi baka.

Yoŧef na aharul baţi na abuk baka aya Ejiptu

13 Wi biinţ bame ŋjah bayaaŋ, kë uwanjuŧ wi Ajugun uşë pën awinana ţi ŋţaafi ţi kadun ki Yoŧef aji na a : « Naţiin, ijej napoţ na anin, naţi naya Ejiptu, iţo da te wal wi nji kabiiŋ kaţupu, ţiki Herod abi kado karab napoţ pa pfiŋa. » 14 Kë Yoŧef anaţa na uŧejan, ajej napoţ na anin kë baya Ejiptu. 15 Baya ţo da te wal wi *Herod akeţuŋ. Uko mënţ uyuuj kë uko wi Ajugun abiiŋ aţup aţëpna ţi *naţuparul udolana : « Du Ejiptu di di nduunuŋ abuk naan »✡

16 Wi Herod ammeeŋ kë bame ŋjah baguura, adeebaţ maakan. Ayil wal mënţ du Betleyem na ţi ŋfëţ ŋanñoguŋ da bŧi aji bafiŋ bapoţ biinţ bŧi banwooŋ baampel ŋşubal ŋtëb, ţiki bame ŋjah baţupa wal wi napoţ abukiiŋ. 17 Hënk di di uko wi Yeremiya Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţup udolaniiŋ:

18  « Pdiim pi ñaaţ aloŋ paŧiinkana du ubeeka wi Rama,

ŋwooni na mnţëg mweek :

Rakel akwooniiruŋ babukul ;

aşë nooran pyompan,

ţiki bakeţi. »✡

Yoŧef awoona Ejiptu abi afëţ ţi Naŧaret

19 Wi *Herod akeţuŋ, kë uwanjuŧ wi Ajugun uşë pën awinana ţi kadun ki Yoŧef ţi ŋţaafi du Ejiptu. 20 Uji na a : « Naţiin, ijej napoţ na anin, nakak uŧaak wi *Iŧrayel : banŋaluŋ pfiŋ napoţ bakeţi. » 21 Kë Yoŧef anaţa ajej napoţ na anin, akak Iŧrayel. 22 Kë wi ameeŋ kë *Arkelayuŧ ahiijuŋ uŧaak wi *Yuda wi Herod aşin akeţuŋ, kë aşë ţi pya da. Naşibaţi ayuuja ţi ŋţaafi kë awo i kaya uŧaak wi *Galilay†. 23 Aya afëţ du ubeeka uloŋ wi bajaaŋ badu *Naŧaret, hënk uko wi *baţupar Naşibaţi bajakuŋ udolanaa : « Aluŋ kadu'ana ñiinţ i Naŧaret. »

3

Yowan Nabatŧaar aji na bañaaŋ bawut pjuban baţëlëş ŋbida

(Markuŧ 1.1-8; Luk 3.1-18; Yowan 1.19-28)

1 Wi ŋşubal ŋŧum ŋaţëpuŋ, kë *Yowan Nabatŧaar aşë pën awinana, aţup du *pndiiş pi *Yuda 2 aji na bañaaŋ: « Nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida, ţiki *Pşih pi Baţi pañogi. » 3 Uko wi nul wi wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi aţiiniyaanuŋ aji :

« Pdiim ploŋ pahuuran du pndiiş aji :

“Nabomaan bgah bi Ajugun akluŋ kaţëpna,

nadolana ilël iŧool.” »✡

4 Yowan awohara kamişa ki babomanuŋ na pfaal pi unŧaam wi pnkunkaali aşë tan katël ţi blank ; aji de ŋguul na mnob. 5 Wal mënţ kë bañaaŋ biki ubeeka wi Yeruŧalem na uŧaak wi Yuda bŧi, na uŧaak wi bdëk bi Yordan bŧi başë ya du a. 6 Baji babi kaţup ipekadu yi baka kaşë do *babatŧaar baka ţi bdëk bi Yordan.

7 Wi Yowan awinuŋ kë *bafariŧay na *baŧaduk baŧum kë bakbi pyeenk batiŧmu ţi a, kë aşë ji na baka : « An, nawo pntuni pi ŋnfunan! In ahoopaţanaŋ aji naţi udeeb wi Naşibaţi unkmbiiŋ ba? 8 Nadoon kado keeri iko inkyuujuŋ kë nawut pjuban abot aţëlëş ŋbida. 9 Nawutan kaşal kaji : “Ŋwo biki pşini pi Abraham!” Dţupan, Naşibaţi ahilan kakakan mnlaak mi babuk Abraham. 10 Ptibi padobi bëkan bëkan ţi mnko uţeeh, bko banwooŋ baankbuk mnko mnuura bafal kafël du bdoo.

11 « Nji, dji kabatŧaaran na meel kadiimanaan kë nawut pjuban aţëlëş ŋbida ; kë anşaaŋ abi ţi kafeţ naan aşë dëm apelën maakan, mëndoo ñoom ñoom kamëbana işapaat ; ul aluŋ kabatŧaaran na Uhaaş wi Naşibaţi na bdoo. 12 Awo na kajeţ ţi iñen, aweey kapaţëş ptiij na plëfar. Aya katoor ptiij ţi pnkuŧi kaşë kafël plëfar du bdoo banwooŋ baankjëmşa. »

Batiŧmu bi Yeŧu

(Markuŧ 1.9-11; Luk 3.21-22)

13 Wal mënţ kë Yeŧu aşë pënna uŧaak wi *Galilay, abi bdëk bi Yordan, *Yowan ahilna abatŧaara. 14 Kë Yowan aşë pok, aji na a : « Nji dwooŋ kayeenkna batiŧmu ţi iwi, kë işë bi ţi nji! » 15 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Duni idinan uko mënţ. Aa, hënk di di ŋwooŋ i kado uko bŧi wi Naşibaţi aŋaluŋ. » Kë Yowan adinanii. 16 Wi Yeŧu ayeenkaŋ yeenk batiŧmu apën ţi meel, kë baţi başë haabëşa ţi dko mënţ. Awin *Uhaaş wi Naşibaţi kë uwala ţi a ji ubalab ufaaŧal. 17 Kë pdiim ploŋ paşë pënna baţi aji : « Iwi iwooŋ abuk naan, dŋalu maakan, dmaganu. »

4

Unŧaayi Uweek ula pguur Yeŧu du pndiiş

(Markuŧ 1.12-13; Luk 4.1-13)

1 Wi Yeŧu apënaŋ pën du meel kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë ñooţa du *pndiiş, kë *Unŧaayi Uweek ukdo na pguura ado buţaan. 2 Aţo ŋnuur na ŋŧejan iñeen ŋbaakër bë aandee, wi ŋaţëpuŋ, kë ubon uşë de'a. 3 *Naguuru kë aşë ñoga aji : « Woli iwo Abuk Naşibaţi, jakan na mnlaak mi mankak ipoom. » 4 Kë aŧeema aji : « Upiiŧana aji :

“Mënţ uko ude ţañ umëbanuŋ ubida wi ñaaŋ

ŋţup bŧi ŋankpënuŋ ţi mntum mi Naşibaţi ŋa.”✡ »

5 Kë Unŧaayi Uweek ukak añooţa du Yeruŧalem ubeeka uyimanaan, apayana du bţuk bi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi duuţ 6 aşë ji na a : « Woli iwo Abuk Naşibaţi, klut kajot. Kë hënk di di upiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji :

“Kë Naşibaţi aluŋ kaji na ŋwanjuŧ ŋi nul

ŋajeju ţi iñen

kaţi ihubta ţi plaak ploŋ.”✡ »

7 Kë Yeŧu aji na wa : « Ukak apiiŧana aji :

“Iinwo kado katen me Ajugun Naşibaţi i nu ahinan pdo uko wi ajakuŋ.”✡ »

8 Unŧaayi ukak apayana du pnkuŋ ploŋ pweek maakan aşë diimana ŋŧaak bŧi ŋi umundu na mndëm mi ŋa, 9 aşë ji na a : « Dwulu iko yi bŧi woli iŋup adëmanaan. » 10 Wal mënţ kë Yeŧu aşë ji na wa : «*Ŧatana, ţëpan iya! Upiiŧana aji :

“Ajugun, Naşibaţi i nu ţañ i i iwooŋ kadëman,

kë ul ţañ i i iwooŋ kado kalempar.”✡ »

11 Wi wi unŧaayi uşaaŋ aya aduka. Kë ŋwanjuŧ ŋaşë bi añoga, alempara.

Yeŧu awugşa akak Galilay

(Markuŧ 1.14-15; Luk 4.14-15)

12 Baţup Yeŧu aji bawat *Yowan nabatŧaar ukalabuş. Wi aŧiinkuŋ uko waŋ, awugşa wal mënţ akak du uŧaak wi *Galilay. 13 Apën du ubeeka wi *Naŧaret aya afëţ du wi Kapernawum. Uwo du kabaŋ ki bdëk, kañog ŋŧaak ŋi Ŧabulon na Neftaliya. 14 Uko mënţ uyuuj kë uko wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţup udolanaa :

15  « An, ŋŧaak ŋi Ŧabulon na Neftaliya,

naññogung bdëk bi Galilay du plut pi Yordan,

nanwooŋ du Galilay di banwooŋ baanwo bayuday bafëţuŋ!

16  Pntaali panwooŋ ţi bdëm

pawin bjeehi bweek,

bjeehi bweek bapën

ajeehan bañaaŋ banwooŋ du dko di bdëm bi pkeţ. »✡

17 Wal mënţan waŋ kë Yeŧu aşë jun pjukan aji : « Nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida, ţiki *Pşih pi Naşibaţi pañog pii pi. »

Yeŧu adu baţaşarul babaakër baŧeek

(Markuŧ 1.16-20; Luk 5.1-11)

18 Unuur uloŋ, Yeŧu apoş ţi kabaŋ ki *bdëk bi Galilay, aşë win biinţ batëb banţaaruŋ, Ŧimoŋ andu'aniiŋ Piyeer, na Andre, kë bakfël bridiya du bdëk, bawo baŧuh. 19 Aji na baka : « Naţaşaan, dkakanan baŧuh bañaaŋ. » 20 Ţi dko mënţ kë babi duk duk iridiya, aţaşa.

21 Aya alow btiişu akak awin batëb banţaaruŋ, *Yakob na *Yowan babuk ñiinţ aloŋ anwooŋ katim ki Ŧebede. Bawo ţi bţeem na aşin baka, awo ţi pboman iridiya, kë aşë du baka. 22 Ţi dko mënţ, kë baduk aşin baka na bţeem, aţaşa.

Yeŧu ajukan akuţ ajeban bañaaŋ

(Markuŧ 1.39; Luk 4.44; 6.17-18)

23 Yeŧu aji ñaay na uŧaak wi *Galilay bŧi kajukan ţi itoh iñehanaani, kabot kaţup *Uţup Ulil Unuura wi *Pşih pi Baţi, kajeban mmaak bŧi na pţakëm bŧi ţi bañaaŋ. 24 Katimul kapënala ţi uŧaak wi Ŧiri bŧi, kë başë ji baţija bamaakal bŧi na biki iko iloŋ iknooranuŋ: banwooŋ na ŋnŧaayi, bankjotuŋ kako, na banyojuŋ iñeen na ihoţ kë aji jeban baka. 25 Bañaaŋ baŧum maakan baji babi kaţaşa, kawoona Galilay, uŧaak wi Ŋbeeka Iñeen, ubeeka wi Yeruŧalem na uŧaak wi *Yuda bŧi na uŧaak unwooŋ du plut pi Yordan.

5

Pjukan du Pnkuŋ

(Luk 6.20-23)

1 Wi Yeŧu awinuŋ bañaaŋ baŧum aşë paya du pnkuŋ, aţo. Baţaşarul babi añoga, 2 kë aşë jun pjukan baka aji :

3 « Bañaaŋ bannumiiŋ Naşibaţi ţi ŋhaaş ŋi baka banuurandëni

ţiki *Pşih pi Baţi pawo pi baka.

4 Bañaaŋ banwooŋ ţi ŋwooni banuurandëni

ţiki Naşibaţi aluŋ kayompan baka!

5 Bañaaŋ banjoobuŋ bkow banuurandëni

ţiki umundu bŧi uluŋ kawo wi baka.

6 Bañaaŋ banklaaŋ pdo iko yi Naşibaţi ajakuŋ na ŋhaaş ŋi baka bŧi, banuurandëni

ţiki Naşibaţi aluŋ kawul baka kakëşan uko wi baklaaŋ.

7 Bañaaŋ bankñagiiŋ banuurandëni,

ţiki Naşibaţi aluŋ kañaga baka.

8 Bañaaŋ banwooŋ na ŋhaaş ŋjinţ, banuurandëni

ţiki baluŋ kawin Naşibaţi.

9 Bañaaŋ bankţijuŋ bŧiinkar banuurandëni

ţiki Naşibaţi aluŋ kaji bawo babukul.

10 Bañaaŋ biki bakhajanuŋ aji baţaş Naşibaţi, banuurandëni,

ţiki Pşih pi Baţi pawo pi baka.

11 « Nanuurandëni woli babeŋan, ahajanan, aţilandëran ţiki naji naţaşën. 12 Nalilaan, nawo ţi mnŧaŋ, ţiki baluk bweek bayoonkan du baţi. Naleşan kë hënk di bahajanuŋ kak *baţupar Naşibaţi biki ţfa.

Pnam na bjeehi bi umundu

(Markuŧ 9.50; Luk 14.34-35)

13 Yeŧu akak aji : « Nawo pnam pi umundu. Kë pnam paşë doona we woli payaşi ba? Nahilan kakakan kaŧaabare ki pa i? Pawaaŋ udooni, paji pafël du bdig, bañaaŋ kapoş pa.

14 « Nawo bjeehi bi umundu ji ubeeka unwooŋ du pnkuŋ duuţ wi bañaaŋ bŧi bajaaŋ bawin. 15 Ñaaŋ aanji ŧehan unkaniya kaşë fëţ wa na kakana! Ñaaŋ aji ţëp ţëp kaţu wa du bko duuţ ujeehan bañaaŋ bŧi banwooŋ ţi katoh. 16 Hënk, nawo kawut udo wi nan unuura udo kajeehan ji unkaniya pa bañaaŋ bŧi bawin, andoluŋ ahilna adëman Naşibaţi Aşinan anwooŋ du baţi. »

Pjukan ţi uko wi Bgah bi Moyiŧ

17 Yeŧu akak aji na baka : « Nawutan kaşal kaji dbi bi pba na *Bgah bi Moyiŧ, na uko wi *baţupar Naşibaţi bajakuŋ. Mëmbi bi ppënan wa, dbi bi uko mënţ uhilna udolana. 18 Dţupan, manjoonan ma : Ji mboş na baţi ŋado kaba, nin uko umpoţëţaanuŋ ţi Bgah uunkpën bë iko yi bajakuŋ bŧi iindolanaa. 19 Hënk di uwooŋ, ñaaŋ anwooŋ aankţaş uko umpoţëţaanuŋ ţi iko yi Bgah bajakuŋ, aşë jukan bañaaŋ bado ji a, uŋ mënţan akwoonuŋ ampoţëţaanuŋ du *Pşih pi Baţi. Kë anşaaŋ ado iko yi Bgah bajakuŋ akuţ ajukan ya bañaaŋ, uŋ mënţan aluŋ kawo naweek du Pşih pi Baţi. 20 Dţupan, woli naanţaş uko wi Naşibaţi apel *bajukan Bgah na *bafariŧay, naankhil pneej du Pşih pi Baţi. »

Pjukan ţi uko wi udeeb

(Markuŧ 11.25; Luk 12.57-59)

21 Yeŧu akak aţiini aji : « Naŧiink uko wi bajakuŋ na bateeman ţfa : “Iinkfiŋ ñaaŋ”✡; ñaaŋ ankfiŋuŋ aŧënţul aya kahepna du uruha. 22 Kë nji nşë ţupan : Ñaaŋ andeebaţëruŋ aŧënţul aluŋ kaŧeem ţi uko waŋ du nawayëş. Ñaaŋ anjakuŋ na aŧënţul awo nayila aluŋ kahepna ţi uko waŋ du *uruha uweek. Ñaaŋ anjakuŋ na aŧënţul awo nawaaŋ udooni awo i kafëlana du bdoo bi infernu. 23 Keeri woli iya pdo bţeŋan du *bliit bi mngur pa Naşibaţi, aşë leş kë aŧënţu adeebaţëru, 24 dukan iko yi ibiinaanuŋ ţi kadun ki bliit bi mngur idun iya ikak ţi ploolan na aŧënţu, işë iwugşa ikak ibi iwul Naşibaţi bţeŋan bi nu.

25 « Woli iŧool pya uruha na ñaaŋ i nakaaŋ uhok, ŧaraan ikak ţi ploolan na a, wi nahojuŋ ţi bgah, ji abi añooţu du nawayëş, nawayëş aji na nalemparul awatu ukalabuş. 26 Dţupu, manjoonan ma : Iinkpën da bë iinluk uko wi iţeeţuŋ te du pataka pbaañşaani. »

Pjukan ţi uko pjuban pi piinţ

(Maci 18.8-9; Markuŧ 9.43,47-48)

27 Yeŧu akak aji : « Naŧiink uko wi bajakuŋ na bateeman ţfa : “Iinkpiinţ na ahar ñaaŋ.”✡ 28 Nji kë nşë ţupan : Ñaaŋ antenuŋ ahar ñaaŋ na uşal wi ppiinţ na a, adobi piinţ piinţ na a ţi uşalul. 29 Woli pkëş pi nu pdeenu paţu'u ijuban, lookşën pa ifël du kalowan : uhokan iwaaŋ dko dloolan di uleefu kë di ifëlana du infernu na uleefu bŧi. 30 Kë woli kañen kadeenu ki nu kaţu'u pjuban, falan ka ifël du kalowan : uhokan iwaaŋ dko dloolan di uleefu kë di ifëlana du infernu na uleefu bŧi.

31 « Ulibra wi Naşibaţi ukak aji : “Ñaaŋ ankdookuŋ aharul awo kawula kakaarta kankyuujuŋ kë bniim babaa.”✡ 32 Kë nji nşë ţupan : Ñaaŋ andookuŋ aharul anwooŋ aampiinţ na nin ñaaŋ aloŋ nampaţi aţu aharul mënţ pjuban pi piinţ woli aniimar na ñiinţ aloŋ ; kë ñaaŋ anniimuŋ ñaaţ i badookuŋ ţi bniim, ajuban pjuban pi piinţ. »

Pjukan ţi uko wi pmehna

33 Yeŧu akak ajukan aji : « Nakak aŧiink kak uko wi bajakuŋ na bateemun : Iinkgar pmehna pi nu, iwo kado uko wi ihoŋuŋ ţi kadun ki Ajugun✡. 34 Kë nji nşë jakan nawutan kamehna nin : nawutan kamehna ţi baţi, ţiki dul di di Naşibaţi ajaaŋ aţo kaşihna ; 35 nawutan kamehna ţi mboş ţiki manwooŋ dko dpafni ihoţ di nul ; nakmehna ţi Yeruŧalem, ţiki dawooŋ ubeeka wi *Andëmuŋ Maakan. 36 Kmehna kak ţi bkowu, ţiki iinhina kakakan kawel kaloolan ki ba kakak kafaaŧ këme kajën. 37 Pdinan pi nan pawoon pdinan na manjoonan, kë ppok pi nan pawoon ppok na manjoonan. Uko umpafuŋ ţi ŋţup mënţ uwoona du *Unŧaayi Uweek.* »

Pjukan ţi uko wi plukan

38 Yeŧu akak aji na baka : « Naŧiink uko wi bajakuŋ ţfa : “Woli ñaaŋ alookşu pkëş ; lookşana pi nul, woli akitu pñiiŋ, kitana pi nul.✡” 39 Kë nji nşë jakan, nawutan kaneenan uleefan ñaaŋ anŋaluŋ pdolan buţaan. Naţëpën ţëp nadoki woli ñaaŋ akobu kañen ţi kajeem kadeenu, kdeka kundu. 40 Woli aŋal pñooţu uruha kayeenknu kamişa, doon iwula kak bayeti bi nu. 41 Woli ñaaŋ aţu'u ppoş dko danlowuŋ, poşan na a dko dampeluŋ dko mënţ ŋyaaş ŋtëb. 42 Woli ñaaŋ añehanu, ţenana ; woli ñaaŋ aŋal pţeeţu, wutan kadeka feţ. »

Naŋalan başooradan

(Luk 6.27-28,32-36)

43 Yeŧu akak ajukan aji : « Naŧiink uko wi bajakuŋ ţfa : “Ŋalan aŧënţu✡ ipok naşooradu.” 44 Kë nji nşë jakan : Naŋalan başooradan nakuţ nañehandër bankfëpanaŋ Naşibaţi awul baka bnuura, nado kado bampokanaŋ bnuura. Nakaan nado kañehan Naşibaţi pa bankţupuŋ uko wi nan buţaan, pa bankhajananaŋ. 45 Nadiiman hënk, kë nawo babuk Naşibaţi Aşinan anwooŋ du baţi. Ul andooŋ bnuur kë baktër pa bado buţaan na bado bnuura, abot ado uşubal kë ukjot ţi baŧool na ţi banwooŋ baanwo baŧool. 46 Woli naŋal banŋalanaŋ ţañ, ubeeb uhoŋ wi wi nakaaŋ ba? Bakobraar daaşa badoo ji bado haŋ. 47 Woli bayiţan ţañ biki najaaŋ nawul mboş, nado uko uloŋ undëmuŋ i? Banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi badoo ji bado haŋ. 48 Nawoon bajinţ baŧool jibi Aşinan anwooŋ du baţi awooŋ najinţ naŧool ţi iko bŧi. »

6

Pjukan ţi uko wi pţënk banwaaŋuŋ

1 Yeŧu akak aji na baka : « Naţaafaraan kayuuj ţi kadun ki bañaaŋ kë naţaş uko wi Naşibaţi ajakuŋ kahilna ţañ kawinana ţi baka. Woli nado haŋ naankluŋ kayeenk baluk bi Aşinan anwooŋ baţi. 2 Woli iţënk keeri ñaaŋ anwaaŋuŋ, wutan kado kapiiŧar. Hënk di balagare bajaaŋ bado du *itoh iñehanaani na du igah, bañaaŋ bahilna bado kadëman baka. Na manjoonan, dţupan, badobi yeenk yeenk baluk bi baka. 3 Kë iwi, woli iţënk ñaaŋ anwaaŋuŋ, kañenu kamayu kaanwo kame uko wi kadeenu kawuluŋ, 4 uţen wi nu uhilna uwo uunkmeeţana. Woli ido haŋ, Naşibaţi Şaaş anjaaŋ awin iko yi bañaaŋ bawooŋ baanji bawin, aluŋ kaluku. »

Pjukan ţi uko wi pñehan Naşibaţi

(Luk 11.2-4)

5 Yeŧu akak ajukan aji : « Kë woli nañehan Naşibaţi, nawutan kado ji balagare : woli bañehan Naşibaţi, baji baŋal kanaţ du *itoh iñehanaani na du ŋpaţ bgah bañaaŋ bahilna bawin baka. Dţupan, na manjoonan, badobi yeenk yeenk baluk bi baka. 6 Kë iwi, woli iñehan Naşibaţi, neejan du meeţ di nu, idëŧ bgah, iñehan Naşibaţi Şaaş, awo da na iwi ţañ. Şaaş anjaaŋ awin iko yi bañaaŋ bawooŋ baanji bawin, aluŋ kaluku.

7 « Woli nañehan Naşibaţi, nawutan kado kaţup iko iŧum kakalëş ji banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi : başal aji woli baŧum bţup, Naşibaţi kaŧiink baka. 8 Nawutan kado ji baka, Aşinan ame bnuura uko wi nanumiiŋ ji nabi nado kahepara wa.

9 « An, keeri, woli nañehan Naşibaţi najaan naji :

Aşinun inwooŋ du baţi,

bañaaŋ bŧi badinan kë iyamani,

10 pşihu pabi,

uko wi iŋaluŋ udolana

ţi mboş ji du baţi.

11 Ţenun nţa uko ude wi ŋnumiiŋ.

12 Miirun pjuban pi nun

jibi un ŋkaaŋ aji ŋmiir banjubanuŋ un.

13 Kwutun ŋdo buţaan woli baguurun

işë ibuuranun ţi *Unŧaayi Uweek.*

[Iwooŋ ajug pşih, mnhina, na *mndëm te mnţo. Uwo haŋ.]

14 « Ënhën, woli namiir bañaaŋ banjubananaŋ, Aşinan anwooŋ baţi akak kamiiran ; 15 kë woli naanji namiir banjubananaŋ, Aşinan kak aankmiir pjuban pi nan. »

Pjukan ţi uko wi pyiman

16 Yeŧu akak aji na baka : « Woli nayimanii, nawutan kajooţan jibi balagare bajaaŋ bado : baji baţoñaran kaara, bañaaŋ bahilna bawin kë bayimani. Na manjoonan, dţupan, badobi yeenk yeenk baluk bi baka. 17 Kë iwi, woli iyiman, këran uleef na ukëra ulil pţëkëñ ibot iñow këş, 18 bañaaŋ bawutna kame kë iyimani, Naşibaţi Şaaş ţañ anwooŋ da aji win iko immeniiŋ, amee. Şaaş anjaaŋ awin iko yi bañaaŋ bawooŋ baanji bawin aluŋ kaluku. »

Pyok pi baţi

(Luk 12.33-34)

19 Yeŧu akak aţiini aji : « Nawutan kado kala pyok ţi umundu wi, wi ŋbob na ŋjof ŋajaaŋ ŋaŧok iko, wi bakiij bajaaŋ bajip. 20 Naţëpën ţëp nado kala pyok pi baţi, banwooŋ baanwo na ŋbob na ŋjof ŋankŧoki bka bi nan, bawooŋ baanwo na bakiij bankjipi. 21 Dko di bka bi nu bawooŋ, dul di di kaţëb ki nu kakwooŋ. »

Pkëş pawooŋ bjeehi bi uleef

(Luk 11.34-36)

22 Yeŧu akak aji : « Këş kawooŋ unkaniya wi uleef ; woli këşu kawo kjeb, uleefu bŧi uwo ţi bjeehi. 23 Kë woli këşu kafëli, uleefu bŧi uwo ţi bdëm. Woli bjeehi banwooŋ ţi iwi bawo bdëm, ikeer awo ţi bdëm bweek! »

Naşibaţi na itaka

(Luk 16.13)

24 Kë Yeŧu akak aji : « Nin ñaaŋ aanhil kalempar başih batëb : apok aloŋ kaŋal undu, këme amëban aloŋ, kaşë beeh undu. Naanhinan kalempar Naşibaţi kabot kalempar itaka. »

Nahaţan Naşibaţi

(Luk 12.22-31)

25 Yeŧu akak ajukan aji : « Uko waŋ ukaaŋ kë njakan, nawut kaţaaf uko ude [na udaan] wi nanumiiŋ pa ubida, këme iko iwohara yi nanumiiŋ pa uleef wi nan. Ubida uumpel uko ude i? Kë uleef, uumpel imişa i? 26 Natenan ŋkaŧ: ŋaanji ŋaŧepi, ŋaanji ŋakit, ŋaanji ŋahank ţi inkuŧi, kë Aşinan anwooŋ baţi aşë ji wul ŋa uko ude! Mënţ an napeluŋ ŋa i? 27 Ahoŋ ţi an ahilanuŋ ţi manţaaf kahoţalëş unuur uloolan ţañ ţi ubida wi nul? 28 Kë we uwooŋ pţaaf uko uwohara? Natenan iţeeñ yi ugof wi uţeeh jibi ijaaŋ idëm : iinji ilemp, iinji işiir. 29 Kë nşë jakan, Ŧalomoŋ naşih, ţi pdëm pi nul bŧi, aambaaŋ kañëgi'aara ji kaloŋ ţi ya. 30 Ujaagal uwo nţa du uţeeh, faan baluŋ bafël wa du bdoo, kë Naşibaţi aşë ji woharana woharan wa iko inuura. An, nanwooŋ naanfiyaar akëşan, nameen na manjoonan kë aluŋ kawoharënan kak kapelan. 31 An kak, nakhaajala, nakbi kaduka duka ţi pla uko ude këme uko udaan, këme uko uwohara. 32 Iko yaŋ yi yi banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi bajaaŋ babi wo wo ţi bla, kë an, Aşinan anwooŋ du baţi ame kë nanuma iko mënţ bŧi. 33 Nawo i kaţëp ţëp duna kala pneej du Pşih pi nul na pdo uko wi ajakuŋ uwo uŧool, kaşë kayeenk kak iko mënţ bŧi. 34 Nawutan keeri kaţaaf uko wi faan : faan dawo di Naşibaţi. Unuur unjinţi na unoor wi wa. »

7

Nawutan kado katen buţaan di baŧënţan

1 Yeŧu akak aji na baka : « Nawutan kabi kaduka duka ţi pten buţaan bi baŧënţan, Naşibaţi awutna katen bi nan. 2 Jibi naktenuŋ baŧënţan, hënk di di Naşibaţi akluŋ katenan ; kë kaniibi ki nakniibnuŋ, kul ki ki bakluŋ kaniibnan. 3 Ibaa tenar we katëmal kanwooŋ ţi pkëş pi aŧënţu, aşë duk pmul panwooŋ ţi pi nu? We ukaaŋ ba? 4 Hum di di ihinanuŋ kaji na aŧënţu, “ayiţ naan, biin mpënanu katëmal ţi pkëş” aşë duk pmul panwooŋ ţi pi nu? 5 Iwi naŧaaki, duni ipënan pmul panwooŋ ţi pkëş pi nu! Woli ipënan pa kbaa hil kawin bnuura, kapënan katëmal kanwooŋ ţi pkëş pi aŧënţu!

6 « Nakwul ŋbuş uko unyimanuŋ, kaţi ŋakakaran ŋadum ; nakfël wuuru wi nan ţi ihoţ yi ŋkuma kaţi ŋabi ŋapoş poşan wa. »

Nañehaan Naşibaţi Aşinan

(Luk 11.9-13)

7 Yeŧu akak ajukan aji : « Nañehaan, naluŋ kayeenk, nalaan, naluŋ kawin, nakob kobaan, baluŋ kahaabëşan. 8 Hënk di uwooŋ, ñaaŋ aññehanuŋ aka, anklaaŋ awin ; kë ankob kobanuŋ, bahaabëşa.

9 « Ahoŋ ţi an i i abukul akñehanuŋ kapoom aşë wula plaak? 10 Këme añehana uţëb aşë wula upula ba? 11 Woli an nandooŋ awo bado buţaan name pwul babukan iko inuura, naşalanuŋ ŋyaaş hum ŋi ŋi Aşinan i baţi ahilanuŋ kaţen bankñehanuluŋ iko inuura?

12 Kë hënk di di nawooŋ kado bañaaŋ uko bŧi wi naŋaluŋ badolan. Uko waŋ wi wi *Bgah bi Moyiŧ na *baţupar Naşibaţi bajukanuŋ. »

Plëman pammiŋuŋ

(Luk 13.24)

13 Yeŧu aţiini na baka aji : « Natamaan naneejna plëman pammiŋuŋ. Plëman na bgah injaaŋ iñooţ ñaaŋ du dko di akyaaŋ kaŧoknaana ihaani, kë baŧum baji baţëpna ya. 14 Kë plëman na bgah inşaaŋ aji iñooţ ñaaŋ du dko di akkaani ubida işë miŋ, kë bañaaŋ bantiinku bajaaŋ bawin ya kaţëpna ya.

15 « Nalipariin bandaaruŋ aji bawo *baţupar Naşibaţi. Baji babi ţi an kawo ji ŋkaneel aşë wo du ŋhaaş ŋi baka ŋñiiŋ ŋanjooţuŋ. 16 Naluŋ kayikrënaan baka ţi mnwo mi baka. Ñaaŋ aanhilan kamar mbut ţi byuw, këme mnjaak ţi bţëmpël. 17 Bko bjeb baji bawul mbuk mnuura, kë bko bmaakal baji bawul mbuk mnwuţaan. 18 Bko bjeb baanhil pwul mbuk mwuţaan, kë bko bmaakal baanhil pwul mbuk mnuura. 19 Bko banwooŋ baanji bawul mbuk mnuura baji bafal kafël du bdoo. 20 Kë hënk di di nakluŋ kayikrënaan bañaaŋ mënţ ţi mnwo mi baka.

21 Mënţ bañaaŋ bŧi bankjaknuŋ “Ajugun, Ajugun” bakneejuŋ du *Pşih pi Baţi, ankdoluŋ ţañ uko wi Paapa i baţi aŋaluŋ akneejuŋ da. 22 Unuur mënţ baŧum baluŋ kajakën : “Ajugun, Ajugun, jëm ţi katim ki nu ki ki ŋţupnuŋ Uţup wi Naşibaţi i, adook ŋnŧaayi abot ado mlagre mnŧum i?” 23 Wal mënţ, dji na baka : “Mëmbaaŋ kame'aaran ; nalowaan, an nanwooŋ naanji naţaş Bgah bi Naşibaţi.” »

Itoh itëb

(Luk 6.47-49)

24 Yeŧu akak aji : « Hënk, woli ñaaŋ aŧiink ŋţup ŋi naan ŋi, abot aţaş ŋa, awo wo ji ñaaŋ natit anniwuŋ katohul, apaf ka ţi mnlaak. 25 Uşubal ubii, kë meel mampaari, uyook kë unaţa akëk ; kë kaanjoti, ţiki kajip adiilën, apaf ţi mnlaak. 26 Kë anşaaŋ aŧiink ŋţup ŋi naan ŋi aşë wo aankţaş ŋa awo ji ñaaŋ anwooŋ aantiti, anniwuŋ katoh ţi pyiw. 27 Uşubal ubii, kë meel mampaari, kë uyook unaţa akëk, kë kajot aŧoka bŧi. »

28 Wi Yeŧu aţiiniiŋ haŋ aba, bañaaŋ bañoŋar pjukan pi nul, 29 ţiki aanji jukan ji *bajukan Bgah biki baka, aji jukan na pdiim pi naşih.

8

Yeŧu ajeban ñiinţ ammaakuŋ bdoo

(Markuŧ 1.40-44; Luk 5.12-14)

1 Yeŧu awala du pnkuŋ, kë bañaaŋ baŧum başë wo ţi pţaşa. 2 Ñiinţ aloŋ ammaakuŋ bdoo abi, añoga, aşë jot ţi ihoţul, afëţ kaara ţi mboş aji na a : « Naweek, woli iŋali, ihinan kajebanaan, nkak njinţ. » 3 Yeŧu atar kañen abana, aşë ji : « Aa, dŋali, kakan ijinţ. » Ţi dko mënţ kë pmaak pi bdoo pabi pën pën ţi a. 4 Kë aşë ji na a : « Wutan kaţup nin aloŋ uko unţëpuŋ, duni iya iwinana du *naţeŋan Naşibaţi ibot ido bţeŋan bi Moyiŧ ajakuŋ pa bañow bi nu kadiimanaan bañaaŋ bŧi kë ijebi. »

5 Yeŧu aneej ubeeka wi Kapernawum, kë naweek i bangoli iñeen-week aloŋ aşë bi añoga akooţa 6 aji : « Naweek, nalempar naan amaak apiinţ du katoh, ayoj iñeen na ihoţ, ahaj maakan. » 7 Yeŧu aŧeema aji : « Ŋya, dya kajebana. » 8 Naweek i bangoli kë aşë ji na a : « Naweek, dpoţ pa ibi ineej ţi katoh naan, bë işale ţup uţup uloolan ţañ, nalempar naan kabi jeb jeb. 9 Nji kak dka anşihnuŋ, abot awo na bangoli biki nşihuŋ, woli dji na aloŋ ţi baka : “Yaani” aya, aji na undu “Biini” abi. Woli dkak aji na nalempar naan : “Dolan uko wi!” Ado wa. »

10 Wi Yeŧu aŧiinkuŋ uko waŋ aşë maţ naweek i bangoli maakan, aji na bankţaşuluŋ: « Dţupan na manjoonan, ţi Iŧrayel bŧi, mëmbaaŋ kawina ñaaŋ aloŋ anfiyaari ji i. » 11 Dţupan, baŧum baluŋ kawoona ŋŧaak bŧi ŋi umundu, kaţo kade du Pşih pi Baţi na *Abraham, *Iŧaak, na *Yakob bateemun. 12 Kë bañaaŋ bambiiŋ aka na pneej du Pşih pi Baţi, başë fëlana bdig, du dko di bdëm, dul di bakluŋ kawooni, kadeebaţ kadohrën.

13 Kë Yeŧu aşë ji na naweek i bangoli : « Ţiişan! Naşibaţi ajeban namaakal i nu, ţiki ifiyaar aji ado haŋ. » Kë nalemp ajeb ţi dko mënţ.

Yeŧu ajeban bamaakal baŧum

(Markuŧ 1.29-34; Luk 4.38-41)

14 Yeŧu aya du uko Ŧimoŋ Piyeer, aşë ţënk kë anin aharul apiinţi, kë uleef uyik na a. 15 Abana ţi kañen, kë pmaak papën ţi a, kë anaţa awul baka pde.

16 Wi utaakal ubanuŋ, baţija bañaaŋ baŧum biki ŋnŧaayi ŋakyewlënuŋ, kë ado pdiim ploolan adook ŋnŧaayi abot ajeban bamaakal bŧi, 17 Hënk di uko wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi ajakuŋ udolaniiŋ:

“Ajej pţakëm pi nun abot akuŋa mmaak mi nun.✡”

Naţaşar Yeŧu awo kawul uleeful bŧi

(Luk 9.57-62)

18 Wi Yeŧu awinuŋ kë bañaaŋ baŧumi kë aşë ji na baţaşarul baya bdëk umbaŋ wundu. 19 Wal mënţ, kë *najukan Bgah aloŋ aşë ji na a : « Najukan, dko di ikyahaŋ, dţaşu da. » 20 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Ŋnfëş ŋaka ihër, kë ŋkaŧ ŋaka inŧaŋ, kë *Abuk Ñiinţ aşë wo aanka dko dpafni bkow. »

21 Aloŋ kak ţi baţaşarul aji na a : « Naweek, duni ţenën te umoyën Paapa. » 22 Kë Yeŧu aji na a : « Ţaşaan, iwut bakeţ baya bamoy bakeţ biki baka. »

Yeŧu aţañan ukëk

(Markuŧ 4.35-41; Luk 8.22-25)

23 Yeŧu apaya wal mënţ ţi bţeem, kë baţaşarul bakak apaya na a ţi ba aya. 24 Ukëk uweek umara mara anaţa, kë ŋmaaroŋ ŋado wun bţeem. Yeŧu kë aşë ŋoyënţ. 25 Baţaşarul bañoga ahuma aşë huuran aji : « Ajugun, buuranun, ŋkeţ! » 26 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë naklënk ba, an nanwooŋ naanfiyaar akëşan? » Anaţa wal mënţ, aŋoman na uyook na meel mi bdëk kë dko dayompandëri. 27 Bañoŋar maakan aşë ji : « Ñaaŋ i awo ahoŋ, kë uyook na meel ŋado ji ŋaŧiinka? »

Yeŧu ajeban biinţ batëb biki ŋnŧaayi ŋaneejuŋ

(Markuŧ 5.1-20; Luk 8.26-39)

28 Wi Yeŧu abanuŋ du plut, du uŧaak wi Bagenaŧereŋ, kë biinţ batëb banwooŋ na ŋnŧaayi başë pënna du pnguran abi ayit na a. Bajooţ maakan kë nin ñaaŋ aloŋ aando ñoom ñoom pţëpna bgah mënţ. 29 Biinţ mënţ bawo ţi phuuran aji : « Inumi'un we ba, abuk Naşibaţi? Ibi bi pyewlënun ji unuur wi pwayëş ubi udo kaban i? »

30 Batani bweek bi ŋnkuma bloŋ bawo ţi kañog dko mënţ, aşuuñ. 31 Wi wi ŋnŧaayi ŋaşaaŋ akooţ Yeŧu aji na a : « Woli iŋal pdookun, kdolun ŋneej ţi batani bi ŋnkuma ŋi. » 32 Kë aji na ŋa ŋaya, kë ŋapën aya neej du ŋkuma. Ţi dko mënţ, kë batani bŧi başë wor woran du pnkuŋ aneej du meel ayoora. 33 Bayafan bajug batani bajiŋ na pţi aşë ya kakalëş ubeeka uko unţëpuŋ bŧi na uko undoluŋ biinţ biki ŋnŧaayi ŋabiiŋ aneej. 34 Kë bañaaŋ bŧi banfëţuŋ ţi ubeeka başë ŧool pya du Yeŧu. Wi bawinaaruluŋ win aşë kooţa apën ţi uŧaak wi baka.

9

Yeŧu ajeban ñiinţ anyojuŋ ihoţ

(Markuŧ 2.1-12; Luk 5.17-26)

1 Yeŧu apaya ţi bţeem, amuur bdëk aşë ya du ubeeka wi nul. 2 Kë bañaaŋ baloŋ başë ţija ñiinţ aloŋ anyojuŋ ihoţ, ampiinţuŋ ţi kajiiñ. Wi Yeŧu awinuŋ pfiyaar pi baka, aşë ji na ñiinţ naţakmaan : « Ñiinţu, haţan, ipekadu yi nu ipënanaa. »

3 Kë *bajukan Bgah baloŋ başë hoopaţër aji : « Ñiinţ i akar Naşibaţi! » 4 Kë Yeŧu, ammeeŋ ŋşal ŋi baka aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nawo na ŋşal ŋwuţaan ŋaŋ ba? 5 We uyojnuŋ ba : pji na ñiinţ i : “Ipekadu yi nu ipënanaa” këme “Naţiin ipoş”? 6 Natenan, nabaaŋ ame kë Abuk Ñiinţ aka mnhina mi ppënan ipekadu ţi mboş. » Wi wi aşaaŋ aji na ñiinţ naţakmaan : « Naţiin, ijej kajiiñ ki nu, iţiiş katohu! » 7 Ñiinţ anaţa ţi dko mënţ, aţiiş katohul. 8 Wi pnŧuk pi bañaaŋ pawinuŋ uko mënţ, palënk maakan, aşë wo ţi pbeeb Naşibaţi ţi uko wi awuluŋ bañaaŋ mnhina mnŧënţ mi.

Yeŧu adu Maci

(Markuŧ 2.13-17; Luk 5.27-32)

9 Wi Yeŧu apënuŋ, awin ñiinţ aloŋ anwooŋ katim ki Maci kë aţo du dko di aklempnuŋ, aji kobraar daaşa. Kë aşë ji na a : « Ţaşaan! » kë Maci anaţa aţaşa. 10 Yeŧu aya ţo ade du katoh ki Maci, kë bakobraar daaşa baŧum na bañaaŋ baloŋ baŧum biki bajaaŋ badu bado buţaan başë wo da, bawo ţi pde na a, ul na baţaşarul. 11 *Bafariŧay bawin uko mënţ aşë ji na baţaşar Yeŧu : « we ukaaŋ kë najukan i nan akde na bakobraar daaşa na bado buţaan ba? » 12 Kë Yeŧu anŧiinkuŋ baka aşë ji : « Mënţ bañaaŋ banwooŋ bajeb banumiiŋ nakuraar, bamaakal banumi'uluŋ. 13 Nayaan najuk uko wi uţup wi ujakuŋ: “Mñaga mi mi nnumiiŋ, mënţ pñaak pi ŋnŧaam pi pi nnumiiŋ.”✡ Yeŧu akak aji na baka : Mëmbi bi pdu bañaaŋ banşaluŋ aji bawo baŧool, dbi bi pdu bandinanuŋ aji bawo bado buţaan. »

Yeŧu aţiiniyaan pyiman

14 Baţaşar Yowan bañog Yeŧu aşë ji na a : « we ukaaŋ kë un na bafariŧay ŋji ŋyiman kë baţaşaru başë wo baanji bado haŋ? » 15 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Ţi unuur wi bniim, ñaaŋ ahilan kado bañaaŋ bambiiŋ bniim bajooţan ji bawo na puum i wal wi naniim ahumuŋ da? Kë wal uşë bi wi naniim akjejaniiŋ. Bayiman ţi ŋnuur mënţ. 16 Ñaaŋ aanji jej kalëmënt kahalu kabamna kamişa kaţaf, woli ñaaŋ ado haŋ kalëmënt kahalu kaji kapul ital yi ubamna, dko dantowiiŋ dabaa haan haan maakan!

17 « Nin ñaaŋ aloŋ kak aanji ţu poot phalu ţi ŋbuuli ŋţaf, ado le haŋ poot phalu puŋ pafom ŋbuuli, poot katula ţi mboş, ŋbuuli kaŧoka. Kë ñaaŋ aşë wo kaţu poot phalu ţi ŋbuuli ŋhalu, poot na ŋbuuli ŋaşë wo ŋjeb. »

Yeŧu ajeban ñaaţ aloŋ akuţ anaţan poonu abuk Jayiruŧ ţi pkeţ

(Markuŧ 5.21-43; Luk 8.40-56)

18 Yeŧu ahum kaţiini, kë naweek aloŋ i *katoh kañehanaani ki bayuday aşë bi añoga aŋup ţi kadunul aşë ji : « Abuk naan abaa keţ keţ hënkuŋ. Biin ipafa kañen ajebna. » 19 Kë Yeŧu anaţa na baţaşarul aţaşa.

20 Wal mënţ kë ñaaţ aloŋ anwooŋ na pmaak pi ptula pñaak ŋşubal iñeen na ŋtëb aşë ñog Yeŧu ţi kafeţ, aban kambiint ki kamişa ki nul, 21 aşë ji ţi uşalul : « Woli dhinan ţañ aban kamişa ki nul kajeb. »

22 Yeŧu akok awina aşë ji : « Haţan ñaaţu, pfiyaar pi nu pajebanu. » Ţi dko mënţ kë ñaaţ abi jeb jeb.

23 Wi babanuŋ du uko naweek i katoh kañehanaani kë Yeŧu aşë win baŧeen puum* na bañaaŋ banyewliiŋ aşë ji : 24 « Napënan : Poonu aankeţi, aŋoyënţ ŋoyënţ. » Kë bañaaŋ başë beŋa. 25 Wi wi adoluŋ bañaaŋ kë bapëni, aşë mëban poonu ţi kañen kë anaţa. 26 Uko mënţ upënala ţi uŧaak mënţ bŧi.

Yeŧu ajeban bakuul batëb

27 Yeŧu aŧool pya, kë bakuul batëb başë wo ţi pţaşa aşë huuran aji : « Abuk Dayiţ ñagi'un! »

28 Wi abanuŋ du katoh, kë bakuul bukuŋ başë bi añoga, kë aşë ji na baka : « Naşal aji dhil pdo uko wi nakheparaanuŋ i? » Kë baŧeema aji : « Naweek, ihili. » 29 Kë aşë ban baka këş wal mënţ aji : « Uwoon jibi nafiyaaruŋ. » 30 Këş ki baka kë kaşë haabşa. Yeŧu abëg baka wal mënţ aji : « Naţaafaraan kaţup ñaaŋ! » 31 Kë bukal, wi bapënuŋ, aşë ţup bañaaŋ bŧi ţi uŧaak.

Yeŧu ajeban ñiinţ ambiişuŋ bţup

(Luk 11.14-15)

32 Wi Yeŧu na baţaşarul bakpënuŋ, kë başë ţija ñiinţ aloŋ ambiişuŋ bţup ţiki unŧaayi uloŋ uneej ţi a. 33 Yeŧu adook unŧaayi, kë ñiinţ aşë bi jun jun bţup. Bañaaŋ bañoŋar aşë ji : « Nin ŋëmbaaŋ kawinara uko uŧënţ wi ţi *Iŧrayel! » 34 Kë *bafariŧay başë ji : « Uweek wi ŋnŧaayi uwululuŋ mnhina mi pdook ŋnŧaayi. »

Yeŧu añaga pnŧuk pi bañaaŋ

35 Yeŧu aji ţëp ţi ŋbeeka na ŋfëţ bŧi, kajukan du itoh iñehanaani, kaţup Uţup Ulil Unuura wi Pşih pi Baţi kabot kajeban mmaak bŧi na pţakëm bŧi mi bawoonaanuŋ. 36 Wi Yeŧu awinuŋ pnŧuk pi bañaaŋ aşë ñaga pa, ţiki banoor baamme uko wi bakdoluŋ awo ji ŋkaneel ŋanwooŋ ŋaanka nayafan. 37 Wal mënţ kë aşë ji na baţaşarul : « Kakit kadëmi, kë balemp başë tiinkëţ ; 38 nakooţan ajug kakit ado balemp babi kakit. »

10

Banjañan iñeen na batëb biki Yeŧu

(Markuŧ 3.13-19; Luk 6.12-16)

1 Yeŧu adu baţaşarul iñeen na batëb aşë wul baka mnhina mi pdook ŋnŧaayi, na mi pjeban mmaak bŧi na pţakëm bŧi. 2 Itim yi banjañan iñeen na batëb mënţ yii yi : Ŧimoŋ i bajaaŋ badu Piyeer na Andre aţa'ul ; Yakob na Yowan babuk Ŧebede ; 3 Filip na Bartelemi ; Tooma na Maci nakobraar daaşa ; Tade na Yakob abuk Alfe ; 4 Ŧimoŋ i bajaaŋ badu nagutar uŧaak na Yuda Iŧkariyot, ambiiŋ adek Yeŧu kafeţ.

5 Banjañan iñeen na batëb mënţ, Yeŧu ayil baka aji na baka : « Nawutan kaya du banwooŋ baanwo bayuday na du ŋbeeka ŋi uŧaak wi *Ŧamariya. 6 Nayaan du bañaaŋ biki Iŧrayel, banwooŋ ji ŋkaneel ŋanneemuŋ. 7 Nayaan naţup baka kë Pşih pi Baţi pañogi. 8 Najebaan bamaakal, nanaţaan bankeţuŋ, najinţaan bammaakuŋ bdoo, nadookan ŋnŧaayi. Nayeenk bë naanluk nin ukoolan, nawulan nawut kado kaşal baluk. 9 Nakţij nin uwuuru, nin unŧaam, nin pataka ţi ŋmbooţu ŋi nan pa pnugna uko uloŋ. 10 Nakţij nin umañ pa bayaaş, nawutan kaya na kamişa kaloŋ na işapaat iloŋ na panduk. Nalemp aka na pluka ujënk wi nul. »

11 Yeŧu akak aji na baka : « Ubeeka këme ufëţ wi nakbanaaŋ, nadolan bayuujan ñaaŋ anwooŋ nanuura, naya naheta da te wal wi nakyaaŋ. 12 Woli naneej ţi katoh, nawulan baka mboş naji : “Bnuura bawo ţi an.” 13 Woli bañaaŋ biki katoh mënţ bawo banuura, bnuura bi nañehanuŋ baya ţi baka ; woli baanwo banuura, bnuura bi nan kakak du an. 14 Kë woli baanyeenkan abot awo baanŧiinkan, napënan ţi katoh mënţ këme ţi ubeeka mënţ nabot nadan danan pdëpalën ţi ihoţ yi nan nadiimanaan kë bado buţaan. 15 Na manjoonan dţupan, ţi unuur wi pwayëş uko wi Naşibaţi akluŋ kado ubeeka mënţ utam kapel wi biki ŋŧaak ŋi Ŧodom na Gomora*. 16 Natenan, dyilan ji ŋkaneel ţi pŧoof pi ŋñiiŋ ; nadoon kalipara keeri ji ŋpula nabot najinţ ŋhaaş ji ŋbalab ŋfaaŧal. »

Mnhaj mankmbiiŋ

(Markuŧ 13.9-13; Luk 21.12-17)

17 Yeŧu akak aji na *banjañan : « Nalipariin bañaaŋ: baluŋ kaţijan du ŋruha kabot kakoban du *itoh iñehanaani ; 18 baluŋ kañooţan du kadun ki banŧuŋa na ki başih ţiki nafiyaarën. Wal mënţ, nahilna naţup ţi kadun ki baka na ki ŋŧaak bŧi uko wi nameeŋ ţi nji. 19 Kë woli baţijan uruha, nakhaajala kado kala uko wi nakyaaŋ kaţup këme jibi nakyaaŋ kaţup : uko wi nakyaaŋ kaţup ubi ţi bkowan wal mënţ. 20 Mënţ an nakyaaŋ kaţiini, *Uhaaş wi Naşibaţi Aşinan ukluŋ kaţëpna ţi an kaţiini.

21 « Ñaaŋ aluŋ kakeeşaar abuk aşin kado bafiŋa. Aşin napoţ aluŋ kakeeşaar abukul kado bafiŋa ; bapoţ banaţara bajug baka kado bafiŋ baka. 22 Bañaaŋ bŧi başooran ţiki nafiyaarën ; kë anşaaŋ amëban kaliinŧan te kaban, abuur. 23 Woli badookan du ubeeka uloŋ, nanaţiin naya du uloŋ umpaţi. Na manjoonan, dţupan, naankba ŋbeeka ŋi Iŧrayel bŧi bë *Abuk Ñiinţ aambi.

24 Yeŧu akak aji : « Baanhil kamëban bnuura najuk kapelan najukan, këme nalemp kapelan i aklemparuŋ. 25 Başale mëban najuk aliŋan na najukan, uko mënţ kakëş, kë uwoha haŋ pa nalemp na ajugul. Wi bajakuŋ ajug katoh awo *Belŧebul, we wi bawooŋ baankţup ţi biki katoh ba? »

In i i ñaaŋ awooŋ kado kaţi

(Luk 12.2-7)

26 Yeŧu aji na baka : « Nakdo kaţi nin ñaaŋ. Uko bŧi unhankuŋ uluŋ kapën kawinana, kë uko bŧi ummeniiŋ uluŋ kameeţana. 27 Uko wi nji kaţupanaŋ du bdëm, naţupan wa na pnak ; uko wi nji kahoopaţanaŋ, naţupan wa du itoh duuţ.

28 « Nakdo kaţi banhilanuŋ pfiŋ uleef aşë wo baanhilan pfiŋ uhaaş ; naţëpan ţëp nado kaţi Naşibaţi ankaaŋ mnhina mi pŧok uleef na uhaaş bŧi du infernu. 29 Baanji bawaapar ŋţiiru ŋtëb ktaka kntiinku i? Kë nin uloŋ ţi ŋa uşë wo uunji ujot bë Naşibaţi Aşinan aammee! 30 Kë an, uwel wi bkow bi nan bŧi udoo fënana. 31 Naklënk keeri nin ukoolan, nadëm apel pntuni pi ŋţiiru. »

Pdinan këme ppok Yeŧu

(Luk 12.8-9)

32 Yeŧu aji na baka : « Ñaaŋ ankdinanuŋ ţi kadun ki bañaaŋ kë awo naţaşaraan, dluŋ kadinan ţi kadun ki Paapa anwooŋ du baţi kaji awo naţaşaraan. 33 Kë ñaaŋ anşaaŋ apokën ţi kadun ki bañaaŋ, dluŋ kapoka ţi kadun ki Paapa anwooŋ du baţi. »

Pfiyaar Yeŧu pagar bañaaŋ

(Luk 12.51-53; 14.26-27)

34 Yeŧu akak aji : « Nawutan kaşal kaji dbi bi pţij bŧiinkar ţi umundu ; dbi bi pţij ugut. 35 Dbi pnaakrën ñaaŋ na aşin, ñaaţ na anin, ñaaţ na anin ayinul. 36  Bañaaŋ biki katoh ki ñaaŋ bakwooŋ başooradul.

37 « Ñaaŋ aŋŋaluŋ aşin na anin apelanaan, aanŧaaŋ na pwo na nji. Anŋaluŋ abukul apelanaan aanŧaaŋ na pwo na nji. 38 Ñaaŋ anwooŋ aankuŋa kruŧ ki nul kadinan phaj ji nji, kapoş ţi kafeţ ki naan udole wo pkeţ, aanŧaaŋ na pwo na nji. 39 Ñaaŋ anklaaŋ pbuuran ubida wi nul aluŋ kawaaŋ wa, kë anwaaŋuŋ ubida wi nul pa nji aluŋ kayeenk wa. »

Anyeenkuŋ naţaşar Yeŧu, Yeŧu i i ayeenkuŋ

(Markuŧ 9.37,41; Luk 9.48; 10.16; Natenan ţi Yowan 13.20)

40 Yeŧu akak aţiini aji : « Ñaaŋ anyeenkanaŋ nji i i ayeenkuŋ, kë anyeenknuŋ, anyilnuŋ i i ayeenkuŋ. 41 Ñaaŋ anyeenkuŋ *Naţupar Naşibaţi ţiki awo Naţupar Naşibaţi, ayeenk baluk banliŋuŋ na bi Naţupar Naşibaţi ; kë anyeenkuŋ ñaaŋ naŧool ţiki awo naŧool, ayeenk baluk banliŋuŋ na bi ñaaŋ naŧool. 42 Ñaaŋ ankţenuŋ aloŋ ţi bampoţëţaanuŋ ţi baţaşar naan biki adaan, udole wo kakoopa kaloolan ki meel mnjoob ka, ţiki awo naţaşaraan, dţupan na manjoonan, aankwaaŋ baluk bi nul. »

11

1 Wi Yeŧu aţupuŋ baţaşarul iñeen na batëb uko wi bawooŋ i pdo aba aşë ŧool aya pjukan na pţup Uţup Ulil Unuura du ŋbeeka ŋi dko mënţ.

Yeŧu aŧeem bayili biki Yowan Nabatŧaar

(Luk 7.18-35)

2 Wi *Yowan Nabatŧaar awooŋ ukalabuş aŧiink kë bakţiiniyaan iko yi *Kriŧtu adoluŋ. Ayil wal mënţ baţaşarul kë bahepar Yeŧu aji : 3 « Iwooŋ anwooŋ i pbi, këme ŋwo biki kayoonk aloŋ kak? »

4 Yeŧu kë aşë ŧeem baka aji : « Nayaan nakakalëş Yowan uko wi nakwinuŋ akuţ aŧiink hënk : 5 Bakuul bakak awin, banţakmuŋ bapoş, bammaakuŋ bdoo bajebi kë bandënëmuŋ bakŧiink, bankeţuŋ banaţa ţi pkeţ, Uţup Ulil Unuura uŧiinkana ţi bawaaŋ. 6 Anwooŋ aampok pfiyaarën anuurandëni. »

7 Wi baţaşar Yowan baŧooluŋ pya kë Yeŧu aşë ţiini na pnŧuk pi bañaaŋ ţi uko wi Yowan aji : « we wi wi nayaaŋ pten du *pndiiş ba? Bmaaj bi uyook ukşinţuŋ ba i? 8 Kë we wi wi naşaaŋ aya pten ba? Ñiinţ anñëgiiŋ a i? Bankaaŋ iko inuura bawo du itoh yi başih i? 9 Kë we wi wi nayaaŋ pten ba? *Naţupar Naşibaţi a i? Aa dţupan, nawin ampeluŋ Naţupar Naşibaţi. 10 Ul i i upiiŧuŋ ţi a aji :

“Tenan, nayili naan awuŋ ţi kadunu

abomanu bgah.”✡

11 « Na manjoonan, dţupan, ţi bañaaŋ bambukiiŋ ţi kayiŋ ki baaţ, nin aloŋ aampel pel Yowan ; kë ñaaŋ anwoonuŋ nampoţi du *Pşih pi Baţi aşë pela. 12 Du wal wi Yowan Nabatŧaar te hënkuŋ, bañaaŋ baji bagutar Pşih pi Baţi, kë bantamanuŋ bajaaŋ baneej ţi pa*. 13 Baţupar Naşibaţi bŧi na Bgah bi Moyiŧ abi ban te du Yowan baţup ubi wi Pşih pi Baţi. 14 Yowan awooŋ ñaaŋ i Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţiiniyaan wi ajakuŋ *Eli aluŋ kabi kak. Nafiyaar uko mënţ i? 15 Ankaaŋ ibaţ iŧiinki, aŧiinkan! »

16 Yeŧu akak aji : « Kë bahoŋ biki mbaaŋ anaamnţën na bañaaŋ biki kawuuŋ ki? Bawo ji bapoţ banţooŋ du ufeeru aşë ţëlşër na baŧënţ baka 17 aji : “Ŋŧeeni kë naankii! Ŋyeeh iyeeh yi pjooţan kë naanwoonii!” 18 Yowan Nabatŧaar abii, aandee, aandaan poot, kë baji : “Awo na unŧaayi!” 19 *Abuk Ñiinţ kë abii, ade abot adaan poot, kë baji : “Awo nafeer, nakuj, awo nanoh bakobraar daaşa na bado buţaan!” Kë başë ji bayikrën kë ñaaŋ awo na uşal unŧuŋa wi Naşibaţi ţi iko yi ajaaŋ ado. »

Ŋbeeka ŋanwooŋ ŋaandi pfiyaar

(Luk 10.12-15)

20 Wal mënţ kë Yeŧu aşë wo ţi pŋoman na biki ŋbeeka ŋi adoluŋ mlagre mnŧum ţiki baanţëlëş ŋbida ŋi baka awut pjuban. 21 Aji na baka : « Nawuţani, an biki ubeeka wi Koraŧim, nawuţani an biki ubeeka wi Betŧayida. Woli mlagre mandolaniiŋ du an mandolaniiŋ lah du ŋbeeka ŋi Tir na Ŧidoŋ✡, banfëţuŋ da badobi wohara undiimaan ŋşaaku kadiimanaan kë baŋal pţëlëş ŋbida ŋi baka. 22 Ukaaŋ kë nji kaţupan, ţi unuur wi pwayëş, uko wi Naşibaţi akdolanaŋ uluŋ katam kapel wi biki Tir na Ŧidoŋ. 23 Kë an biki Kapernawum, nanuŋ aji naluŋ kadeeŋana te du baţi i? Nabaa ţëp ţëp kawalana te du infernu. Woli mlagre mandolaniiŋ ţi an mandolana lah du ubeeka wi Ŧodom✡ uwoha da te hënkuŋ. 24 Ukaaŋ kë nji kaţupan, ţi unuur wi pwayëş, uko wi Naşibaţi akdolanaŋ uluŋ katam kapel wi biki Ŧodom. »

Pnoorfën pi bannooruŋ

(Luk 10.21-22)

25 Wal mënţ Yeŧu akak aţup na baka aji : « Paap, Ajug baţi na mboş, dbeebu wi imenuŋ iko yi bantohi na bammeeŋ, aşë diiman ya bapoţ bampoţi. 26 Yoow Paap, waŋ uwooŋ uko wi iŋaluŋ. 27 Paapa awulnuŋ iko bŧi. Nin ñaaŋ aamme nji Abukul uko wi nwooŋ bë mënţ Paapa a ; kë nin ñaaŋ aamme uko wi Paapa awooŋ bë mënţ nji Abukul a, na biki ndatuŋ adiiman baka a.

28 « Nabiin ţi nji an bŧi nankhajuŋ abot anoor pkuŋ, nji dhetanan.

29 « Nadoon uko wi nţu'anaŋ, nado kajuk ţi nji, ŋhaaş ŋi nan ŋaluŋ kanoorfën ţiki djoob bkow akuţ awalan bkow naan. 30 Ulemp wi nji kaţu'anaŋ uuntami, kë pkuŋ pi nji kaţu'anaŋ pakak awo paandiţi. »

12

Yeŧu na unuur wi pnoorfën

(Markuŧ 2.23-28; Luk 6.1-5)

1 Ţi wal mënţ, Yeŧu awo ţi pmuur ŋţeeh ŋi ŋdeey ţi *unuur uloŋ wi pnoorfën wi bayuday, kë baţaşarul banwooŋ na ubon başë wuur ŋa adoh 2 Bafariŧay baloŋ bawin baka aşë ji na a : « Tenan, baţaşaru bado uko wi Bgah baneenanuŋ pdo ţi unuur wi pnoorfën. » 3 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Naanleyiir uko wi *Dayiţ abiiŋ ado i, wi ubon ukde'uluŋ ul na baŧënţul? 4 Aya aneej du katoh ki Naşibaţi, ajej ipoom yi badoluŋ pa *bţeŋan bi Naşibaţi ade. Ipoom yi ul na baŧënţul bawooŋ baanwo i kade, baţeŋan ţañ bakaaŋ na pde ya. 5 Naankak aleyiir ţi ulibra wi *Bgah bi Moyiŧ kë ţi unuur wi pnoorfën baţeŋan du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi baanji banoorfën jibi Bgah bajakuŋ, kë uunji uwo pjuban pa baka. 6 Kë nşë ţupan, aloŋ* awo ţi ampeli Katoh Kaweek ki Naşibaţi. 7 Naşibaţi aţup ţi ulibra wi nul aji : “Mñaga mi mi nnumiiŋ, mënţ uñaakan wa”✡ woli nate lah uko wi mënţ naanktapar bañaaŋ biki bţup, banwooŋ baanjubani. 8 *Abuk Ñiinţ awooŋ Ajug unuur wi pnoorfën. »

Ñiinţ anţakmuŋ kañen

(Markuŧ 3.1-6; Luk 6.6-11)

9 Yeŧu awoona da, aşë ya du *katoh kañehanaani. 10 Kë ñiinţ aloŋ anţakmuŋ ţi kañen aşë wo da. Bafariŧay baloŋ baŋal katapar Yeŧu bţup aşë hepara aji : « Bgah bi nun badinan ñaaŋ ajeban ţi unuur wi pnoorfën i? » 11 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Ahoŋ ţi an i i unkaneel wi nul ukjotuŋ ţi bhër ţi unuur wi pnoorfën bë aankyaar wa kapënan? 12 Kë ñaaŋ aşë pel unkaneel maakan! Hënk, ñaaŋ ahil kado bnuura ţi unuur wi pnoorfën. »

13 Wi wi aşaaŋ aji na ñiinţ: « Taran kañen. » Kë atar ka kë kajebi, akak ji kandukiiŋ. 14 Wi bafariŧay bapënuŋ aşë laţar jibi bakdoli kadoo kafiŋ Yeŧu.

Yeŧu awo Nalempar Naşibaţi

15 Yeŧu ame uko mënţ aşë pën da. Bañaaŋ baŧum baţaşa, kë ajeban baka bŧi, 16 aşë lëbar na baka aji bawut kaţup ñaaŋ i awo i. 17 Uko mënţ uyuuj kë uko wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţup udolanaa, hënk, uko mënţ wii wi :

18  « I awooŋ nalempar naan i nji ndatuŋ,

i nŋaluŋ maakan, i mmaganuŋ,

dluŋ kaţu Uhaaş wi naan ţi a

aşë ţup bañaaŋ biki umundu kë Naşibaţi akakan baka baŧool.

19  Aankŋom na nin ñaaŋ aankdo kaŋaat

baankdo kaŧiink pdiimul ţi igah

20  Jibi awooŋ aankluŋ kakit bmaaj bandooŋ abi naay naay

këme kajëmşën pmul pankduhuŋ, hënk kak di di akluŋ kañaga bañaaŋ bannooruŋ

te wal wi akluŋ kakakan iko bŧi iwo iŧool ţi këş ki Naşibaţi :

21  Hënk ŋŧaak bŧi ŋaluŋ kaţu mnhaţ mi ŋa ţi a. »

Yeŧu na Belŧebul

(Markuŧ 3.22-30; Luk 11.14-23)

22 Unuur uloŋ baţij Yeŧu ñiinţ aloŋ i unŧaayi uneejuŋ. Awo nakuul abot biiş bţup ; ajebana, kë akak aţiini akuţ awin. 23 Bañaaŋ bañoŋar fuţ aşë ji : « I awooŋ *abuk Dayiţ i? » 24 Wi bafariŧay baŧiinkuŋ uko mënţ, aşë ji : «*Belŧebul uweek wi ŋnŧaayi uwululuŋ mnhina mi pdook ŋnŧaayi. »

25 Yeŧu ame ŋşal ŋi baka aşë ji : « Woli bañaaŋ biki uŧaak uloolan bagut, baŧok uŧaak di ; kë woli biki ubeeka uloolan, këme katoh kaloolan bagut, ubeeka mënţ këme katoh mënţ kaankhil kanaţ. 26 Kë woli *Ŧatana adook Ŧatana, agut na uleeful : uwole haŋ hum di di pşihul paknaţuŋ ba? 27 Naşalanuŋ kak i! Woli nji ddookna lah ŋnŧaayi ţi katim ki Belŧebul, bankţaşanaŋ badookna ŋa ţi katim ki in ba? Ukaaŋ kë bukal ţi ŋleef ŋi baka bakluŋ kadiiman kë naanfaŋi. 28 Bë woli Uhaaş wi Naşibaţi wi wi nji kadooknuŋ ŋnŧaayi, *Pşih pi Naşibaţi padobi ban ban ţi an keeri.

29 « Hum di di ñaaŋ ahilanuŋ kaneej du katoh ki ñiinţ ammëgaţuŋ kajej bka bi nul bë aandun atana? Wal mënţ wi wi akhiluŋ kajej bka bi nul.

30 « Anwooŋ aanwo na nji aşoorën, anwooŋ aankţonkrën na nji agar. 31 Ukaaŋ kë njakan, Naşibaţi aluŋ kamiir bañaaŋ pekadu na buţaan bi bakţupuŋ ţi a ; kë ñaaŋ ankkaruŋ Uhaaş wi Naşibaţi, aankmiira. 32 Kë woli ñaaŋ aţup buţaan ţi *Abuk Ñiinţ, Naşibaţi aluŋ kamiira wa, bë woli aţup buţaan ţi Uhaaş wi Naşibaţi, aankluŋ kamiira wa ţi umundu wi na du unkmbiiŋ. »

Bko na mbuk mi ba

(Maci 7.16-17; Luk 6.43-45)

33 Yeŧu akak aji : « Bko bjeb baji babuk mnko mnuura, kë bko bmaakal baji babuk mnko mnwuţaan. Iji kyikrënaan bko ţi mbuk mi ba. 34 An, pntuni pi ŋfunan, hum di di nahilanuŋ kaţup uţup unuura te nawo bado buţaan? Uko unŧumuŋ ţi kaţëb ki ñaaŋ ujaaŋ upën ţi mntumul. 35 Ñaaŋ nanuura aji pënanaan bnuura bi nul ţi kaţëb ki nul ; kë ñaaŋ nawuţaan aji pënanaan buţaan bi nul ţi kaţëb ki nul. 36 Kë nşë ţupan : Ţi unuur wi pwayëş, bañaaŋ baluŋ kahepna ţi ŋţup ŋwuţaan bŧi ŋi baţupuŋ. 37 Ţi ŋţup ŋi nu ŋi ŋi bakluŋ kawayëşaanu katen me iwo naŧool këme iduknaanaa. »

Baji na Yeŧu adiiman kë awoona du Naşibaţi

(Markuŧ 8.11-12; Luk 11.29-32)

38 Wal mënţ kë *bajukan Bgah baloŋ na bafariŧay baloŋ başë ji na Yeŧu : « Najukan, ŋŋal ido uko uloŋ unkdiimanuŋ kë iwo i Naşibaţi. » 39 Kë aŧeem baka aji : « An kawuuŋ kawuţaan ki, kandekuŋ Naşibaţi kafeţ, nawo ţi phepar uko unkdiimanuŋ kë dwo i Naşibaţi, naankwin nin uko uloŋ umpaţi na wi Yonaŧ✡ *Naţupar Naşibaţi adiimanuŋ. 40 Jibi Yonaŧ awooŋ ŋnuur ŋwajanţ na ŋŧejan ŋwajanţ ţi kayiŋ ki uţëb uweek, hënk di di *Abuk Ñiinţ akluŋ kado ŋnuur ŋwajanţ na ŋŧejan ŋwajanţ ţi bhër du mboş. 41 Ţi unuur wi pwayëş bañaaŋ biki Niniwe baluŋ kanaţa na bañaaŋ biki kawuuŋ ki, kadiiman baka kë baduknaana, ţiki bawut pjuban wi baŧiinkuŋ uţup wi Yonaŧ! Kë aloŋ aşë wo ţi ampeluŋ Yonaŧ! 42 Ţi unuur wi pwayëş, naşih ñaaţ i uŧaak wi Ŧaba aluŋ kanaţa na bañaaŋ biki kawuuŋ ki kayuuj kë baduknaanaa, ţiki awoona du kabaŋ ki umundu pbi kaŧiink uţup unŧuŋa wi *Ŧalomoŋ naşih, kë aloŋ aşë wo ţi ampeluŋ Ŧalomoŋ! »

Unŧaayi ukak du katoh ki wa

(Luk 11.24-26)

43 Yeŧu akak aji : « Unŧaayi upënle ţi ñaaŋ i ubiiŋ awo, uji uñaay du *pndiiş kala dko dneej. Woli uunwini, 44 uşë ji : “Dkak du katoh ki naan, ki mpënnuŋ.” Wi ukakuŋ, uunji uţënk da nin uko uloŋ, kaji kawetana kajinţ, kaboman bnuura. 45 Wal mënţ uji uyaar ŋnŧaayi paaj na uloŋ ŋanwuţuŋ apel wa ; ŋabi kafëţ da. Ñaaŋ mënţ kaşë kak wal mënţ kawuţën kapel kaŧeeku. Kë hënk di di ukwooŋ pa kawuuŋ kawuţaan ki. »

Bayiţ Yeŧu biki mnfaţan

(Markuŧ 3.31-35; Luk 8.19-21)

46 Jibi Yeŧu ahumuŋ kaţiini na bañaaŋ, kë anin na baţa'ul başë bi du bdig aŋal pţiini na a. 47 Kë ñaaŋ aloŋ aşë bi aji na Yeŧu : « Naan na baţa'u buk bukuŋ du bdig, baŋal pţiini na iwi. » 48 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « In awooŋ ni? Bahoŋ bawooŋ baţa naan? » 49 Wi wi aşaaŋ atar kañen adiiman baţaşarul aşë ji : « Natenan, ni na baţa naan biki biki. 50 Ñaaŋ ankdoluŋ uko wi Naşibaţi Paapa anwooŋ du baţi aŋaluŋ, uŋ mënţan awooŋ aţa naan këme ni. »

13

Uhoñ wi nagur ŋdeey

(Markuŧ 4.1-9; Luk 8.4-8)

1 Unuur mënţ Yeŧu apën ţi katoh aşë ţo du kabaŋ ki bdëk. 2 Bañaaŋ baŧum babi wal mënţ añoga, kë adoo paya ţi bţeem bloŋ aţo ; kë bañaaŋ bŧi baduka du pkay, aŧiinka. 3 Kë aşë ţëpna ţi uhoñ aţup baka ŋţup ŋŧum. Aji na baka : « Najaar apën pgur ŋdeey. 4 Wi akguruŋ, ŋdeey ŋloŋ kë ŋaya ajot ţi bgah ; kë ŋkaŧ ŋabi ade ŋa bŧi. 5 Ŋloŋ kë ŋajot ţi dko di mnlaak, danwooŋ daanwo na mboş, anaţa ţi dko mënţ ţiki mboş maanŧumi. 6 Kë wi bnuur banaţi'aaŋ naţa aşë tër ŋa, kë jibi ŋawooŋ ŋaanka intaañ abi kay kay. 7 Ŋloŋ ŋajot ţi dko di iyiw, kë iyiw idëm afiiklën ŋa. 8 Ŋloŋ kë ŋajot ţi mboş mnuura, awul ŋdeey. Bloŋ baji bawul mbuk iñeen-week, bloŋ iñeen paaj, bloŋ kak mbuk iñeen ŋwajanţ. 9 Ankaaŋ ibaţ iŧiinki, aŧiinkan! »

We ukaaŋ kë Yeŧu aji hoñ?

(Markuŧ 4.10-12; Luk 8.9-10)

10 Baţaşar Yeŧu babi añoga aşë hepara aji : « we ukaaŋ kë iji khoñ na bañaaŋ ba? » 11 Kë aşë ji na baka : « An, baţenan kë name iko injoonanuŋ yi *Pşih pi Baţi inwooŋ iimmeeţanaa, kë bandukiiŋ, baanţen baka wa. 12 Ñaaŋ ankaaŋ, baluŋ kaţena ado pelan, kë anwooŋ aanka, badoo yeenka uko wi akaaŋ 13 Uko mënţ ukaaŋ kë nji kahoñ na baka : ţiki baji baten, baanji bawin, baji baŧiink, baanji bate, baanji bame uko wi bajakuŋ. 14 Hënk uko wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţup udolana pa baka, aji :

“Woli naŧiink, naankteha te,

woli naten, naankwina win.

15  Bañaaŋ biki pntaali pi badënëţ ŋhaaş

batuh ibaţ yi baka, adëŧ këş,

kaţi këş ki baka kawin

ibaţ yi baka ikuţ iŧiink

uşal wi baka ute

bakakna bafiyaar

nşë njeban baka.”

16 Kë an naşë nuurandën, këş ki nan kawin, kë ibaţ yi nan ikŧiink. 17 Dţupan, na manjoonan, baţupar Naşibaţi baŧum na baŧool baŧum babi ŋal pwin uko wi nakwinuŋ bë baanwin wa, akuţ aŋal pŧiink uko wi nakŧiinkuŋ bë baanŧiink wa! »

Yeŧu apiban uhoñ wi nagur ŋdeey

(Markuŧ 4.13-20; Luk 8.11-15)

18 Yeŧu akak aji : « Naŧiinkan, uko wi uhoñ ujakuŋ wii wi : 19 Ñaaŋ anŧiinkuŋ Uţup wi Pşih pi Baţi, aşë wo aamme uko wi ujakuŋ Ŧatana aji bi kapënan Uţup wi baŧepiiŋ ţi kaţëb ki nul. Awo ji bgah bi uţup ujotuŋ. 20 Kë aloŋ awo dko di mnlaak di ŋdeey ŋajotuŋ, ayeenk ţi dko mënţ uţup na mnlilan, 21 aşë wo aanka intaañ, aanji ţijan kaliinŧan. Wi Uţup ukţu'aŋ ţu bajun pnoorana këme phajana aji bi wutan wutan. 22 Anwooŋ dko di iyiw, ajaaŋ aŧiink Uţup, kë manţaaf, pyok panjaaŋ pafooyan bkow, na pñeebar iko iŧum ŋaşë fiiklën Uţup aneenan wa pbuk. 23 Anwooŋ mboş mnuura, ajaaŋ aŧiink Uţup, kate wa, kaşë buk ŋdeey. Aloŋ aji buk ŋdeey iñeen week, aloŋ ŋdeey iñeen paaj, aloŋ iñeen ŋwajanţ. »

Uhoñ wi umbiilu

24 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : « Natenan uko wi *Pşih pi Baţi panaamuŋ: Pawo ji ñiinţ anŧepiiŋ ŋdeey ŋnuura du uţeehul. 25 Wi bañaaŋ bŧi bakŋoyënţuŋ, kë naşooradul aşë bi, agur umbiilu ţi pŧoof pi ŋdeey aşë ya na bgahul. 26 Wi ŋdeey ŋanaţiiŋ, alumën kë ugof ukak apën.

27 Balemparul babi aji na a : “Naweek, mënţ ŋdeey ŋnuura ŋi ŋi iŧepiiŋ du uţeeh i? Kë hum di di ujaagal uwooŋ da ba?” 28 Kë aŧeem baka aji : “Naşooradaan adoluŋ uko mënţ.”

Kë balemparul başë hepara aji : “Iŋal ŋya ŋpënan wa i”? 29 Kë aŧeem baka aji : “A-a, nahilan woli nalëb ujaagal kapënan ŋdeey. 30 Nawutan ŋanaţa ŋul bŧi te wal wi kakit ; ţi wal mënţ dluŋ kaji na bakit : Naduniin napënan ujaagal natan nado idaaj natër wa ; naşë najej ŋdeey nahank du pnkuŧi.” »

Uhoñ wi pbuk pmpoţi na wi uko utaajanaan pşon

(Markuŧ 4.30-32; Luk 13.18-21)

31 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : «*Pşih pi Baţi panaam na pbuk pmpoţi pi ñaaŋ ajejuŋ aŧepi du uţeehul. 32 Pawoonuŋ pmpoţi ţi mbuk, paşale naţa, pajaaŋ pakak bgof bandëmnuŋ ţi ugof unŧepiiŋ ţi unkintaar, ŋkaŧ ŋadoo ji ŋabi kado inŧaŋ ţi inah yi ba. »

33 Yeŧu akak aţup na baka ţi uhoñ aji : « Pşih pi Baţi panaam na bko bntiinku bi ñaaţ ajejuŋ anaakrën na pşon pŧum, kë pataaj bŧi. »

Uko unkayi kë Yeŧu aji hoñ

(Markuŧ 4.33-34)

34 Yeŧu aţup iko yuŋ bŧi pnŧuk pi bañaaŋ na uhoñ, aanji ţiini na baka bë aanhoñi. 35 Hënk, ayuuj kë uko wi Naţupar Naşibaţi ajakuŋ udolanaa, aji :

« Dluŋ kahaabëş mntum kahoñ

dluŋ kaţup iko immeeniiŋ undiimaan wi umundu upaşaniiŋ. »

Yeŧu apiban uhoñ wi umbiilu

36 Wal mënţ Yeŧu aduk bañaaŋ aşë kak katoh ; kë baţaşarul başë bi aji na a : « Pibaan un uhoñ wi umbiilu du uţeeh. » 37 Kë aŧeem baka aji : « Anŧepiiŋ ŋdeey ŋnuura awooŋ *Abuk Ñiinţ ; 38 uţeeh uwooŋ umundu ; ŋdeey ŋnuura ŋawooŋ bañaaŋ biki Pşih pi Baţi ; umbiilu uwooŋ banjaaŋ baţaş Naguuru. 39 Naşoorad anjaaŋ aŧepi umbiilu, awooŋ Unŧaayi Uweek, kakit kawooŋ uba umundu kë bakit başë wo ŋwanjuŧ. 40 Kë jibi bajaaŋ bajej umbiilu kaya tër, hënk di uba umundu ukwohaŋ ; 41 *Abuk Ñiinţ aluŋ kayil ŋwanjuŧ ŋi nul, ŋaluŋ kadook bañaaŋ bŧi bankdoluŋ baloŋ bapën ţi bgah na bañaaŋ bŧi bankdoluŋ buţaan ţi Pşih pi nul. 42 Ŋwanjuŧ ŋafël baka du bdoo banyikuŋ maakan : dko mënţ dawo na ŋwooni na udeeb wi pdohrën iñiiŋ. 43 Wal mënţ, banwooŋ baŧool ţi këş ki Naşibaţi baluŋ kajeeh ji bnuur du Pşih pi Naşibaţi Aşin baka. Ankaaŋ ibaţ iŧiinki aŧiinkan! »

Uhoñ wi uwuuru wi bamenuŋ na wi mnlaak mantamuŋ preeş

44 Yeŧu akak aji : «*Pşih pi Baţi pawo ji uwuuru wi ñiinţ aloŋ awinuŋ kë bamen du uţeeh. Akak amen wa aşë ya na mnlilan awaap bka bi nul bŧi, aya nug uţeeh mënţ.

45 « Pşih pi Baţi pakak anaam na nawaap anklaaŋ mlaak mantamuŋ preeş. 46 Wi awinuŋ ploŋ pnuura, aya awaap bka bi nul bŧi aya anug pa. »

Uhoñ wi bridiya

47 Yeŧu aji na baka : «*Pşih pi Baţi pakak anaam na bridiya bi bafëluŋ du bdëk kë baţij ŋţëb ŋŧum. 48 Wi baŧumuŋ, baŧuh kë bapul ba du pkay aşë ţo ajej ŋannuuriiŋ aţu ţi icah aşë fël ŋanwooŋ ŋaanuura. 49 Kë hënk di di ukwooŋ ţi uba umundu : ŋwanjuŧ ŋaluŋ kabi kapaţëş bawuţaan na banwooŋ baŧool, 50 kafël bawuţaan du bdoo banyikuŋ maakan : dko mënţ dawo na ŋwooni na udeeb wi pdohrën iñiiŋ. »

51 Yeŧu ahepar baţaşarul aji : « Nateha iko yi nţupanaŋ bŧi i? » Kë baŧeem aji : « Aa, ŋtee. » 52 Kë aşë ji na baka : « Kë hënk *najukan Bgah anjukuŋ uko wi Pşih pi Baţi abot aţaş uko wi ujakuŋ anaam na ajug katoh anjaaŋ ajejna ţi bka bi nul uko uhalu na ujon. »

Bañaaŋ biki Naŧaret baanfiyaar Yeŧu

(Markuŧ 6.1-6; Luk 4.16-30)

53 Wi Yeŧu ahoñuŋ na baka haŋ aşë ŧool aya. 54 Aya du dko di akuşnaaniiŋ aşë jukan bañaaŋ du *katoh kañehanaani ki baka, kë badoo ñoŋar aji : « Ţuŋ di di akaanuŋ uşal unŧuŋa wi? Hum di di ahiluŋ ado mlagre mi bŧi ba? 55 I mënţan, aanwo abuk naţukan i? Mënţ Mariya awooŋ anin i, kë bi Yakob, Yoŧef, Ŧimoŋ na Yuda bawo baţa'ul? 56 Kë baaţ baţa'ul, baanwo bŧi ţi na un i? Kë ţuŋ di ameenuŋ keeri iko yi bŧi? » 57 Kë uko waŋ uneenan baka pfiyaara. Kë aşë ji na baka : «*Naţupar Naşibaţi ţi uŧaakul, na ţi katohul meeţ ţañ di di bañaaŋ bawooŋ baanji bamëbana bnuura. » 58 Yeŧu aando da mlagre mnŧum ţiki baanfiyaari.

14

Pkeţ pi Yowan Nabatŧaar

(Markuŧ 6.14-29; Luk 9.7-9)

1 Wal mënţ, *Herod nanŧuŋa i *Galilay aŧiink kë bakţiiniyaan uko wi Yeŧu. 2 Aji na balemparul : « Yowan Nabatŧaar a! Anaţa ţi pkeţ! Ukaaŋ kë aka mnhina mi pdo mlagre! »

3-4 Herod aşal haŋ ţiki abi jej Herodiyana, ahar Filip abuk aşin anhumuŋ najeb aniim. Kë Yowan aşë ji na a aanka na pjej Herodiyana kaniim. Herod kë aşë do kë bamoba, atan na mnkorentu afël du ukalabuş. 5 Abi ŋal pfiŋa, aşë ţi bañaaŋ ţiki başal aji awo *Naţupar Naşibaţi.

6 Kë unuur uloŋ wi Herod akdooŋ ufeŧtu unkleşanuŋ unuur wi abukiiŋ, poonu abuk Herodiyana kë aşë ki ţi kadun ki bañaaŋ kë ulil Herod, 7 kë adoo mehna aji awula uko wi akheparuluŋ. 8 Anin awuuka, kë aji na Herod : « Wulaan bkow bi Yowan Nabatŧaar ţi praata. » 9 Naşih ajooţani, pmehna pi nul ţi kadun ki bañaaŋ biki aduuŋ ufeŧtu paţu kë ado kë aji baţija ba. 10 Ayil wal mënţ baya bafaal Yowan du ukalabuş. 11 Baţij bkow ţi praata awul poonu, kë añooţ ba anin. 12 Baţaşar Yowan babi ajej puum amoy ; aşë ya aţup Yeŧu.

Yeŧu ade de'an pnŧuk pi bañaaŋ

(Markuŧ 6.30-44; Luk 9.10-17; Natenan ţi Yowan 6.1-14)

13 Wi Yeŧu ameeŋ uko unţëpuŋ, ajej bţeem aya du dko dangaaguŋ ; bañaaŋ wi bamehaŋ me aşë ţaşa, apënna ŋbeeka apoş aya du a. 14 Wi awaliiŋ ţi bţeem aşë win bañaaŋ baŧum añaga baka akuţ ajeban bammaakuŋ.

15 Wi utaakal ubanuŋ, baţaşarul babi añoga aşë ji na a : « Unuur udobi yob yob, kë dko di ŋwooŋ di daşë gaag, dolan bañaaŋ baya du ŋfëţ bahilna banug uko ude. » 16 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Bayaar we ba? Nawulan baka an bdidi'an bade. » 17 Kë başë ji na a : « Ŋkaha ipoom kañeen na ŋţëb ŋtëb. » 18 Kë aji na baka baţija ya. 19 Wi wi aşaaŋ aji na bañaaŋ baţo ţi ujaagal, aşë jej ipoom kañeen yuŋ na ŋţëb ŋtëb, akat këş du baţi, abeeb Naşibaţi aşë kitëş ipoom, awul baţaşarul kë bawul bañaaŋ.

20 Bañaaŋ bŧi bade ayok, kë bajejënţ iko indukiiŋ. Iko mënţ iŧum kkaar iñeen na ktëb. 21 Ţi bandeeŋ bukuŋ, biinţ bawo iñeen-week ŋyaaş iñeen kañeen (5000) aţu na baaţ na bapoţ.

Yeŧu apoş ţi bdëk duuţ

(Markuŧ 6.45-52; Yowan 6.15-21)

22 Wi bañaaŋ babahaŋ ba pde, Yeŧu ado kë baţaşarul bapaya ţi bţeem ajota kadun, pya umbaŋ wundu, ul kë aşë duka aţiişan bañaaŋ. 23 Wi adoluŋ kë bañaaŋ baţiişi, apaya du pnkuŋ duuţ agaag añehan Naşibaţi. Wi uŧejan ubanuŋ, kë awoha da ul aloolan. 24 Wal mënţ bţeem badobi low low pkay, kë ŋmaaroŋ ŋakşinţ şinţan ba ţiki uyook uunkyook aŧaaŋ na umbaŋ wi bakyaaŋ.

25 Kaya uhaan nguk, kë aşë bi ţi baka apoş poş ţi bdëk. 26 Wi baţaşarul bawinuluŋ kë akpoş ţi bdëk, bañoŋar fuţ aşë ji : « Ujurte wa » aşë jun pŋajar ţiki balënki. 27 Ţi dko mënţ, kë Yeŧu aşë ţiini na baka aji : « Nawutan kahaajala, nji a, nawutan kalënk. »

28 Piyeer kë aşë ji na a wal mënţ: « Ajugun, woli iwi a na manjoonan, jakaan mpoş ţi meel mbi du iwi. » 29 Kë Yeŧu aji na a : « Biini. » Kë Piyeer awala ţi bţeem, apoş ţi meel aŧool pya du Yeŧu. 30 Kë, wi aŧiinkuŋ uyook aşë lënk, ajun pneej ţi meel aşë huuran aji : « Ajugun, buuranaan! » 31 Ţi dko mënţ, kë Yeŧu aşë tar kañen amëbana aşë ji na a : « Iwi inwooŋ iinfiyaar akëşan, we ukaaŋ kë iwo na ŋşal ŋtëb ba? » 32 Wi bapayiiŋ ţi bţeem kë uyook uşë ţañan. 33 Banwooŋ ţi bţeem baŋup adëman Yeŧu aşë ji : « Na manjoonan, iwo Abuk Naşibaţi. »

Yeŧu ajeban bamaakal du uŧaak wi bagenaŧereŋ

(Markuŧ 6.53-56)

34 Wi Yeŧu na baţaşarul bamuuruŋ, aşë ban du pkay du uŧaak wi bagenaŧereŋ. 35 Bañaaŋ biki dko mënţ bayikrëna aşë yil kë baţup ţi uŧaak bŧi aji abii, kë başë ţija bañaaŋ bŧi bammaakuŋ. 36 Baji bakooţa kaji na a awut baka baban ţañ kambiint ki bayeti bi nul, kë bambanuŋ ka bŧi bajebi.

15

Pjukan pi bantohi bayuday

(Markuŧ 7.1-13)

1 Ţi ŋnuur mënţ, *bafariŧay na *bajukan Bgah baloŋ bapënna Yeruŧalem abi añog Yeŧu aşë hepara aji : 2 « we ukaaŋ kë baţaşaru baanji baţaş udolade wi bajon, babaa ji bade bë baanji bañow iñen*? »

3 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Kë an, we ukaaŋ kë naanji naţaş uko wi Naşibaţi ajakuŋ, kaşë kaţaş udolade wi nan ba? 4 Naşibaţi aji : “Mëbaan şaaş na naan bnuura” kë “Ñaaŋ ankkaruŋ aşin këme anin, pkeţ pakwooŋ baluk bi nul.” ✡ 5 Kë an, naşë ji woli ñaaŋ aji na aşin këme anin : “uko wi nhilanuŋ lah kaţënknu uwo wi Naşibaţi” 6 ahilan keeri kawut pmëban aşin na anin. Hënk di udolade wi nakjukanuŋ uţuuŋ kë nagar Uţup wi Naşibaţi. 7 An balagare, *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi afaŋ wi aţupuŋ ţi an aji :

8  “Pntaali pi paji padëmanaan na mntum ţañ

kë uhaaş wi pa uşë lowën.

9  Bţeŋan bi baka baanjakën nin uko uloŋ

iko yi bakjukanuŋ iwo udolade wi bañaaŋ ţañ.” »

Iko injaaŋ iţu ñaaŋ aţop ţi këş ki Naşibaţi

(Markuŧ 7.14-23)

10 Wi wi Yeŧu akaaŋ adu pnŧuk pi bañaaŋ aji na baka : « Naŧiinkan nabot name! 11 Mënţ uko unjaaŋ uneejna ţi mntum ujaaŋ uţopan ñaaŋ ţi këş ki Naşibaţi, uko unkpënnuŋ ţi mntum mi nul wa. »

12 Baţaşarul bañoga wal mënţ aşë ji na a : « Imeha kë *bafariŧay badeebaţ jibi ikţiiniiŋ hënk i? » 13 Kë aşë ŧeem baka aji : « Bko bi Paapa anwooŋ du baţi awooŋ aanŧepii baluŋ kalëbana. 14 Nawutan baka : bawo bakuul banknţoŋuŋ bakuul. Nakuul aţoŋle aŧenţul nakuul, bukal batëb bŧi baya jot du bhër. »

15 Piyeer ayeenk bţup aşë ji na a : « Pibanun uko wi iţupuŋ hënk. » 16 Kë aji na baka : « An kak, hënk di nawaaŋuŋ ŋşal te hënkuŋ? 17 Naamme kë uko bŧi unneejuŋ ţi mntum mi ñaaŋ uji uţëp du kayiŋ, kapën du bnţeeh, 18 bë uko umpënuŋ ţi mntum uwoona du uhaaş meeţ. Wuŋ mënţan ujaaŋ uţopan ñaaŋ ţi këş ki Naşibaţi. 19 Du uhaaş meeţ di di iko iŧënţ yi ijaaŋ iwoona : ŋşal ŋwuţaan, bfiŋar, ppiinţ na ahar ñaaŋ këme ayin ñaaŋ, pjuban pi piinţ, kakiij, ŋţilan na pţup buţaan ţi bañaaŋ, bkuutar. 20 Iko mënţ ijaaŋ iţopan ñaaŋ, kë pde bë iiññow iñen paanji paţopan ñaaŋ†. »

Pfiyaar pi ñaaţ anwooŋ aanwo nayuday

(Markuŧ 7.24-30)

21 Wi Yeŧu apënuŋ da aşë ya du ŋŧaak ŋi Tir na Ŧidoŋ 22 Kë ñaaţ aloŋ i uŧaak wi Kanaan anwooŋ du uŧaak mënţ aşë pën ahuuran aji : « Naweek, *abuk Dayiţ, ñagi'aan! Unŧaayi unooran poonu abuk naan maakan. » 23 Yeŧu aanŧeema nin uko uloŋ. Baţaşarul kë başë ñoga akooţa aji na a : « Dookana, anooranun na phuuran pi nul. »

24 Kë Yeŧu aŧeem aji : « Naşibaţi ayilën ţañ pa ŋkaneel ŋi *Iŧrayel ŋanneemuŋ. » 25 Kë ñaaţ aşë baan aŋup ţi kadun ki Yeŧu aji na a : « Naweek, biin iţënkën! »

26 Kë aji na a : « Uunuura bajej pde pi bapoţ bawul ŋbuş ŋmpoţi‡. »

27 Kë aŧeem aji : « Naweek, ifaŋi, kë ŋbuş ŋmpoţi ŋaşë doo ji ŋade iŧuk inkjotnuŋ du umeeşa wi bajug ŋa. »

28 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na a : « Ñaaţu, pfiyaar pi nu padëmi! Uwoon jibi iŋaluŋ! » Wal mënţ kë abukul aşë bi jeb jeb.

Yeŧu ajeban bamaakal baŧum

29 Yeŧu apën da aşë ya umbaŋ wi *bdëk bi Galilay. Apaya du pnkuŋ aţo. 30 Bañaaŋ baŧum babi ţi a, aţij bankjiinkuŋ, bakuul, banţakmuŋ, babiiş bţup, na bamaakal baŧum kak, abëkan ţi ihoţ yi Yeŧu ; kë ajeban baka. 31 Bañaaŋ bañoŋar wi bawinuŋ banwooŋ baanhil bţup kë bakţup, banţakmuŋ kë bajebi, kë bankjiinkuŋ kë bakpoş bnuura, kë bakuul bakwin. Badëman wal mënţ Naşibaţi i *Iŧrayel.

Yeŧu akak ade de'an bañaaŋ baŧum

(Markuŧ 8.1-10)

32 Yeŧu adu baţaşarul wal mënţ aşë ji na baka : « Dñaga bañaaŋ biki, ŋnuur ŋwajanţ ŋi ŋi, ŋi bawo i na nji kë baanka uko ude. Mënŋal baţiiş na ubon : bahilan kaya kajot ţi bgah. » 33 Kë baţaşarul başë ji na a : « Ţi dko dangaaguŋ di, ţuŋ di ŋkkaanuŋ uko de unkhilanuŋ kayokan bañaaŋ baŧum biki? »

34 Kë aji na baka : « Nawo na ipoom hum? »

Kë baŧeem aji « Ipoom paaj na kaloŋ na ŋţëb ŋloŋ ŋmpoţi. » 35 Kë Yeŧu aşë ji na bañaaŋ baţo ţi mboş ; 36 aşë jej ipoom paaj na kaloŋ yuŋ na ŋţëb ŋuŋ, abeeb Naşibaţi, akitëş ya aşë wul baţaşarul, kë bafaş bañaaŋ. 37 Bade bŧi adoo yok. Baţaşar Yeŧu kë baŧuman kkaar paaj na ploŋ na iko indukşiiŋ. 38 Bañaaŋ bandeeŋ bawo biinţ iñeen-week ŋbaakër ŋyaaş iñeen (4000), aţu na baaţ na bapoţ. 39 Wi Yeŧu adoluŋ bañaaŋ kë baţiişi, wi wi aşaaŋ apaya ţi bţeem aya uŧaak wi Magadan.

16

Bafariŧay bahepar Yeŧu uko unkdiimanuŋ kë awo i Naşibaţi

(Markuŧ 8.11-13; Luk 12.54-56)

1 *Bafariŧay na *baŧaduk babi ţi Yeŧu wal mënţ, ala pţaawana aşë hepara uko unkdiimanuŋ kë awo ñaaŋ i Naşibaţi. 2 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Woli unuur uya pjot kë baţi bajeenki naji naji : “Dko daluŋ kajeeh faan.” 3 Kë na nfa kub, baţi bajënle naji : “Uşubal uşub nţa.” Naji name uko wi iko yi baţi ijakuŋ, aşë wo naanhil pyikrën uko wi Naşibaţi akdoluŋ nţa di. 4 An bañaaŋ bawuţaan biki, nandekuŋ Naşibaţi kafeţ, nahepar uko unkyuujuŋ kë dwo i Naşibaţi. Naankwin uko uloŋ umpaţi na wi Yonaŧ✡ *Naţupar Naşibaţi adiimanuŋ. » Wi wi Yeŧu aşaaŋ aduk baka da, aya na bgahul.

Uko utaajanaani pşon wi bafariŧay na baŧaduk

5 Yeŧu na baţaşarul baya bdëk umbaŋ wundu. Kë baţaşarul başë ţilma pţij ipoom. 6 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Natenan bnuura, nalipariin uko utaajanaani pşon wi *bafariŧay na *baŧaduk. 7 Baţaşarul kë başë ţiini bukal bukal aji : « Aţiini haŋ ţiki ŋënţij ipoom. »

8 Kë Yeŧu ammeeŋ uko wi bakţiiniyaanuŋ aji na baka : « An, nanwooŋ naanfiyaar akëşan, we ukaaŋ kë nakţiiniyaan pwo naanţij ipoom ba? 9 Naandobi yikrëna te hënkuŋ iko yi nawinuŋ i? Naanleş wi nkitşuŋ ipoom kañeen pa biinţ iñeen-week-kañeen ŋyaaş iñeen (5000) i? Kë kkaar hum kanŧumuŋ ipoom ki ki nayaanaanuŋ ba? 10 Kë wi nkitşuŋ ipoom paaj-na-kaloŋ pa biinţ iñeen-week-ŋbaakër ŋyaaş iñeen (4000)? Kë kkaar hum kanŧumuŋ ipoom ki ki nayaanaanuŋ? 11 Kë hum di di nawooŋ naamme kë mënţiiniyaan ipoom? Dji nalipara uko utaajanaani pşon wi bafariŧay na baŧaduk. »

12 Baţaşar Yeŧu bayikrën wal mënţ kë aji na baka balipara pjukan pi bafariŧay na baŧaduk, mënţ uko utaajanaani pşon wi bajaaŋ badolna ipoom wa.

Piyeer aji Yeŧu awooŋ Kriŧtu

(Markuŧ 8.27-30; Luk 9.18-21)

13 Yeŧu aya na baţaşarul du uŧaak uññoguŋ ubeeka wi Ŧeŧare-Filip aşë hepar baka aji : « Bañaaŋ başal aji *Abuk Ñiinţ awo in ba? » 14 Kë baŧeem aji : « Baloŋ baji iwo *Yowan Nabatŧaar ; kë baloŋ baji iwo *Eli Naţupar Naşibaţi kë baloŋ kak baji iwo Yeremiya këme aloŋ ţi *baţupar Naşibaţi bandukiiŋ. »

15 Kë aşë ji na baka : « Kë ţi an, nji dwo in ba? » 16 Ŧimoŋ Piyeer kë aŧeema aji : « Iwo *Kriŧtu, Abuk Naşibaţi ajug ubida. » 17 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Inuurandëni iwi Ŧimoŋ abuk Yonaŧ. Mënţ ñaaŋ najën aţupiiŋ manjoonan maŋ, Paapa anwooŋ du baţi a. 18 Kë nşë jaku : Iwo Piyeer*, pnduba panjaaŋ pamëban katoh, iluŋ kamëban bankfiyaarnuŋ. Pkeţ paankhilan kanaţ ţi kadun ki baka. 19 Dluŋ kawulu iniigşaani yi Baţi : uko wi ikpokuŋ ţi mboş uluŋ kapokana du baţi, kë uko wi ikdinanuŋ ţi mboş, uluŋ kadinana du baţi. » 20 Wi wi aşookuŋ baţaşarul aji na baka bawut kaţup nin ñaaŋ kë ul awooŋ Kriŧtu.

Yeŧu aţup aji aluŋ kakeţ kabot kanaţa ţi pa

(Markuŧ 8.31-33; Luk 9.22-27)

21 Unuur mënţ wi wi Yeŧu ajunuŋ pdiiman baţaşarul kë awo i pya Yeruŧalem, kahaj da maakan ţi iñen yi bantohi, *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah. Baluŋ kado bafiŋa, unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. 22 Piyeer apula kë bagaagi aşë jun pŋoman na a aji : « Ajugun, dñehan Naşibaţi abuuranu uko waŋ! Nin ukoolan uunkdolu! »

23 Kë Yeŧu aşë wugşa aji na Piyeer : « Lowaan, iwi Ŧatana! Inaţ ţi bgah aneenanaan pţëp. Iinji kla uko wi Naşibaţi aŋaluŋ, iji kla uko wi bañaaŋ baŋaluŋ. »

24 Kë wi wi Yeŧu ajakuŋ na baţaşarul bŧi : « Woli ñaaŋ aŋal kaţaşën, awo kaţilma uleeful kakuŋa kruŧ ki nul kadinan phaj ji nji kaşë kaţaşën woli ado akeţ. 25 Ñaaŋ ankşaluŋ pbuuran ubida wi nul aluŋ kawaaŋ wa ; kë ankluŋ kawaaŋ ubida wi nul pa nji aluŋ kabuuran wa. 26 We uwooŋ ñaaŋ aka pyok pi umundu bŧi, woli aneemandën uhaaş wi nul? We wi ñaaŋ ahilanuŋ kawul kabuuranaan uhaaş wi nul. 27 *Abuk Ñiinţ aban ţi pbi na mndëm mi Aşin na ŋwanjuŧ ŋi nul. Wal mënţ awayëş ñaaŋ andoli ţi mnwo mi nul. 28 Dţupan na manjoonan : baloŋ ţi banwooŋ nţa ţi baankkeţ bë baanwin Abuk Ñiinţ kë abi ji naşih. »

17

Uleef wi Yeŧu bŧi uţëlşaa

(Markuŧ 9.2-13; Luk 9.28-36)

1 Wi ŋnuur paaj ŋaţëpuŋ kë Yeŧu aşë jej bi Piyeer na Yakob na Yowan aţa Yakob aya na baka du pnkuŋ pweek kë bagaagi. 2 Uleef wi nul kë uşë ţëlşa ţi kadun ki baka : kaara di nul dajeeh ji unuur, kë imişa yi nul ikak afaaŧ feh. 3 Ţi dko mënţ, kë baţaşar Yeŧu başë win *Moyiŧ na *Eli kë bakţiini na a.

4 Wal mënţ kë Piyeer aşë ji na Yeŧu : « Ajugun, unuura ŋwo ţi dko di. Iŋal le katar iloona iwajanţ: kaloŋ kawo ki nu, kaloŋ ki Moyiŧ, kandukiiŋ kawo ki Eli. »

5 Ahum kaţiini, kë kanfëluŋ kaloŋ kanknuuruŋ kaşë mara mara abi awun baka, kë pdiim ploŋ paşë pënna ţi ka aji : « Iwi iwooŋ abuk naan, dŋalu maakan, dmaganu! Nadoon kaŧiinka! »

6 Wi baţaşar Yeŧu baŧiinkuŋ pdiim mënţ aşë lënk maakan ajot afëţ këş ţi mboş. 7 Kë Yeŧu aşë ñog aban baka aşë ji : « Nanaţiin, nawutan kalënk. » 8 Wi bakatuŋ këş, baankak awin nin aloŋ, kë Yeŧu ţañ awohaŋ da.

9 Wi bakwaliiŋ pnkuŋ, kë Yeŧu aşë ji na baka : « Nakţup nin ñaaŋ aloŋ uko wi nawinuŋ, te wal wi *Abuk Ñiinţ akluŋ kanaţa ţi pkeţ. »

10 Baţaşar Yeŧu bahepara aji : « we ukaaŋ kë *bajukan Bgah baji Eli awo i kaduna kabi ji *Kriŧtu ado kabi. »

11 Kë aŧeem baka aji : « Na manjoonan Eli awo i kabi, kakakan iko bŧi ţi bgah. 12 Kë nşë ţupan, Eli adobi bi, kë baanyikrëna, bahajana, adola jibi baŋaluŋ. Hënk kak di di Abuk Ñiinţ akluŋ kahaj ţi iñen yi baka. » 13 Wal mënţ, kë baţaşarul başë yikrën kë awo ţi pţiiniyaan *Yowan Nabatŧaar.

Yeŧu ajeban napoţ i unŧaayi ukyewlënuŋ

(Markuŧ 9.14-29; Luk 9.37-43a)

14 Wi Yeŧu na bi Piyeer, Yakob na Yowan bakakuŋ du dko di pnŧuk pi bañaaŋ pawooŋ, kë ñiinţ aloŋ aşë bi ţi Yeŧu aŋup ţi kadunul aji na a : 15 « Naweek, ñagiin abuk naan. Aji jot kako, ahaj maakan : ŋyaaş ŋŧum aji jot ţi bdoo, uloŋ kak aji jot ţi meel. 16 Dţija baţaşaru kë baanhilan ajebana. »

17 Kë aşë ŧeem aji : « Nawo bañaaŋ bawuţaan, banwooŋ baanfiyaari! Dwo kaţo na an te lum ba? Dwo kado kamiiran te lum ba? Naţijaan napoţ ţi. » 18 Kë Yeŧu aşë lëbar na unŧaayi kë upën ţi napoţ, kë ajeb ţi dko mënţ.

19 Baţaşar Yeŧu bagaag na a aşë hepara aji : « we ukaaŋ kë un, ŋënhilan adook unŧaayi mënţ? »

20 Kë aŧeem baka aji : « Naanfiyaar akëşan. Dţupan na manjoonan, woli naka lah pfiyaar panliŋuŋ na pbuk pi maaj, najile na pnkuŋ pi : Pënan ţi, papën da. Uunkka nin uko uloŋ wi nawooŋ naankhinan pdo. 21 [Kë unŧaayi uŧënţ wuŋ, pñehan Naşibaţi na pyiman ţañ pahilanuŋ pdook wa.]

Yeŧu aţup pkeţ pi nul uyaaş utëbanţën

(Markuŧ 9.30-32; Luk 9.43b-45)

22 Yeŧu na baţaşarul bawo bŧi du *Galilay, kë aşë ji na baka : «*Abuk Ñiinţ abi kawulana du bañaaŋ, 23 baluŋ kafiŋa, unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. » Kë başë jooţan maakan.

Yeŧu na Piyeer baluk daaşa di Katoh Kaweek ki Naşibaţi

24 Yeŧu na baţaşarul baban ubeeka wi Kapernawum. Kë bakobraar daaşa di *Katoh Kaweek ki Naşibaţi başë bi ţi Ŧimoŋ Piyeer ahepara aji : « Jëm najukan i nan aji luk daaşa di Katoh Kaweek ki Naşibaţi i? »

25 Kë aŧeem baka aji : « Aa. Aji luk da. »

Wi aneejaŋ neej ţi katoh kë Yeŧu aşë ji na a : « Ŧimoŋ, we wi işaluŋ ţi uko wi ba? In awooŋ kaluk başih biki umundu wi daaşa ba? Babuk baka këme baloŋ bampaţi. »

26 Kë aŧeem aji : « Bañaaŋ bampaţi baka. »

Kë Yeŧu aşë ji na a : « Babuk başih keeri baanwo i kaluk. 27 Kë un ŋşë wo ŋënŋal pţij bţup. Yaan du bdëk, ifël kabuuţi, uţëb uŧeek wi ikpënanuŋ, haabëşan wa mntum : iţënk pataka da pankkëşuŋ pluk daaşa di naan na di nu. Jejan pa iya iluk daaşa di nja batëb. »

18

In adëmnuŋ ţi an?

(Markuŧ 9.33-37; Luk 9.46-48)

1 Baţaşar Yeŧu babi ţi a wal mënţ aşë hepara aji : « In adëmnuŋ du *Pşih pi Baţi ba? 2 Kë aşë du napoţ aloŋ aţu'a ţi pŧoof pi baka, 3 aşë ji : « Na manjoonan dţupan, woli naankak anaam ji bapoţ, nin naankneej du Pşih pi Baţi. 4 Ukaaŋ kë ankwooŋ naweek du Pşih pi Baţi awooŋ ankwalanuŋ uleeful kakak ji napoţ i. 5 Kë ñaaŋ anyeenkuŋ napoţ ji i ţi katim naan, nji ţi uleef naan i i ayeenkuŋ. »

Naţaafaraan kawuuk bañaaŋ bajuban

(Markuŧ 9.42-48; Luk 17.1-2)

6 Yeŧu akak aji : « Ñaaŋ ankdoluŋ aloŋ ţi bapoţ biki*, banfiyaarnuŋ ajot ţi pjuban, uhokan pa a batana plaak pweek bayoorana du bdëk. 7 Bañaaŋ banwooŋ ţi umundu bawuţani ţiki iko inhinanuŋ kado baka bajuban iŧumi. Iko mënţ iinhinan kawaaŋa, kë ñaaŋ anşaaŋ aţij ya aşë wuţan!

8 « Woli kañen ki nu, këme kahoţ ki nu iţu kë ikjuban, falan ya ifël du kalowan. Uhokan iya baţi na kañen këme kahoţ kammukşiiŋ, kë di iya infernu du bdoo bawooŋ baankjëmşa na iñen itëb na ihoţ itëb. 9 Kë woli pkëş pi nu paţu'u kë ikjuban, lookşan pa ifël du kalowan. Uhokan iya baţi na pkëş ploolan, kë di bafëlu du bdoo bi infernu na këş ktëb.

10 « Naţaafaraan kabeeh aloŋ ţi bapoţ biki. Na manjoonan, ŋwanjuŧ ŋi baka ŋaji ŋanaţ wal undoli du kadun ki Paapa anwooŋ du baţi. 11 [*Abuk Ñiinţ abi bi pbuuran bambiiŋ aneem.] »

Uhoñ wi unkaneel unneemuŋ

(Luk 15.3-7)

12 Yeŧu ahoñ aji : « we wi naşaluŋ ţi uko wi ba? Woli ñaaŋ aloŋ aka ŋkaneel iñeen-week kë uloŋ uşë neem, aankduk ŋkaneel ŋandukiiŋ du pnkuŋ kaya pla uloolan unneemuŋ i? 13 Dţupan, woli awin wa, aji lilandër unkaneel uloolan wuŋ kapel ŋandukiiŋ ŋanwooŋ ŋaanneemi. 14 Kë hënk kak di di Aşinan anwooŋ baţi awooŋ aanŋal aloŋ ţi bampoţi biki aneem. »

Pmiir aŧënţul

15 Yeŧu aji kak : « Woli aŧënţu anfiyaaruŋ ajubanu, yaan iwina, iţiini na a, an batëb ţañ. Woli aŧiinku, këme kë ika'a. 16 Kë woli aandi pŧiinku, duun ñaaŋ aloŋ këme batëb, nahilna nado jibi *Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ: naboman uko bŧi ţi kadun ki bamaar batëb këme bawajanţ.✡ 17 Akak le wo aandi pŧiink baka, kţup pnŧuk pi banfiyaaruŋ ; woli apok pŧiink baka, jejana ji ñaaŋ anwooŋ aanfiyaar Naşibaţi këme ji nakobraar daaşa†. 18 Dţupan, na manjoonan : iko bŧi yi nakpokuŋ ţi mboş iluŋ kapokana du baţi, kë iko bŧi yi nakdinanuŋ ţi mboş iluŋ kadinana du baţi.

19 « Na manjoonan dkak aţupan, woli bañaaŋ batëb ţi an ţi mboş baŧiinkar añehan uko uloŋ wi baŋaluŋ, Paapa anwooŋ du baţi ado wa pa baka. 20 Aa, dko di bañaaŋ batëb këme bawajanţ bayituŋ ţi katim naan, dji kawo ţi pŧoof pi baka. »

Nadoon kamiir baŧënţan

21 Ŧimoŋ Piyeer añog Yeŧu wal mënţ aşë hepara aji : « Ajugun, ŋyaaş hum ŋi ŋi nwooŋ kamiir aŧënţ naan woli ajubanaan? Dwo kamiir te ŋyaaş paaj na uloŋ i? »

22 Kë Yeŧu aŧeema aji : « A-a, mënkjaku ŋyaaş paaj na uloŋ ţañ, ŋyaaş ŋi iwooŋ i kamiira ŋawo kaban iñeen-paaj-na-uloŋ (70) ŋyaaş paaj-na-uloŋ.

23 « Hënk di *Pşih pi Baţi pawooŋ: pawo ji uko wi naşih anŋaluŋ pten jibi balemparul badoluŋ na itaka yi nul. 24 Ajun pten, kë başë ţija aloŋ anţeeţuluŋ itaka inŧumuŋ pŧum paŋ. 25 Ñiinţ mënţ aanka uko uluki itaka mënţ ; kë naşih aşë ji bawaapa ul na aharul, na babukul na iko bŧi yi akaaŋ, bahilna bakakan uko wi aţeeţuŋ. 26 Nalemparul uŋ kë aşë ŋup ţi kadun ki naşih aji na a : “Miiraan, dluŋ kaluku ya bŧi!” 27 Naşih añagi'a aşë wutara itaka yi aţeeţuluŋ awuta kë ayaa.

28 « Nalemp mënţ apën aşë yit na aŧënţul aloŋ i bawooŋ ţi ulemp anţeeţuluŋ ktaka kntiinku. Atiika adoo kak i pfiiklëna aşë jaka : “Lukaan uko wi iţeeţnuŋ!” 29 Aŧënţul kë aŋup akooţa aji na a : “Miiraan, dluŋ kaluku!” 30 Kë undu aşë pok, ado kë bawata ukalabuş ayoonkna aluŋ aluk uko wi aţeeţuŋ. 31 Wi balemp bandukiiŋ bawinuŋ uko unţëpuŋ, bajooţan maakan aşë ya akakalëş wa bŧi naşih.

32 « Kë naşih ado kë baţija nalemp mënţ aşë ji na a : “Iwi nalemp nawuţan i! Dwutaru itaka bŧi yi iţeeţnuŋ ţiki ikooţën aji ndo haŋ ; 33 iwo i lah kak kañaga aŧënţu jibi nji ñagi'iiŋ.” 34 Adeebaţ maakan aşë wula banjaaŋ bahajan bañaaŋ te wi akluŋ kaluk uko bŧi wi aţeeţuŋ. »

35 Kë Yeŧu aşë kak aji : « Hënk di di Paapa anwooŋ du baţi akluŋ kado andoli ţi an, woli naammiir baŧënţan na manjoonan ţi iţëb yi nan. »

19

Yeŧu aţiiniyaan uko wi bniim

(Markuŧ 10.1-12)

1 Wi Yeŧu aţupuŋ iko yaŋ aba, aşë pën ţi uŧaak wi *Galilay aya umbaŋ wi *Yuda unwooŋ du plut pi *Yordan. 2 Bañaaŋ baŧum baţaşa da kë abot ajeban bamaakal.

3 *Bafariŧay baloŋ baŋal pţaawana, aşë ñoga ahepara aji : « Bgah bi nun badinan ñaaŋ abubara adook aharul ţi bniim i? »

4 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Naanleyiir uko wi Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ i kë du ujuni Naşibaţi apaş bañaaŋ kë bawo ñiinţ na ñaaţ✡ » 5 aşë ji : «“Waŋ ukaaŋ kë ñiinţ akluŋ kaduk aşin na anin kawo na aharul, bakak ñaaŋ aloolan.”✡ 6 Hënk, baankak awo bañaaŋ batëb, bawo ñaaŋ aloolan. Ñaaŋ awutan keeri kagar uko wi Naşibaţi anaakrënuŋ. »

7 Bafariŧay bahepara aji : « Keeri we ukaaŋ kë *Moyiŧ aji ñaaŋ awo i kapiiŧ ñaaţ kakaarta kankyuujuŋ kë bniim babaa, kabaa kadooka? »

8 Kë aŧeem aji : « Mndënëm mi ŋhaaş ŋi nan manţuuŋ kë Moyiŧ adinanan uko mënţ. Kë uşë wo uunwo haŋ du ujuni. 9 Dţupan, woli ñaaŋ adook aharul anwooŋ aampiinţ na ñaaŋ aloŋ nampaţi, aşë niim aloŋ, ajuban pjuban pi piinţ. »

10 Baţaşarul bajaka aji : « Woli hënk di uwooŋ kawo pa ñiinţ na aharul, uhokan pwut bniim. »

11 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Mënţ bañaaŋ bŧi bahilanuŋ kadinan pjukan pi mënţ, biki Naşibaţi aţenuŋ kë bahilani ţañ bahilanuŋ. 12 Iko iŧum ihinan kaneenan biinţ baniim : baloŋ baanhilan bniim ţiki babuka buka haŋ, baloŋ ţiki bakaş baka, baloŋ kak pşih pi Baţi paji paţu baanji baniim. Ñaaŋ anhinanuŋ pte uko wi, ateen wa! »

Yeŧu ayeenk bapoţ bnuura

(Markuŧ 10.13-16; Luk 18.15-17)

13 Bañaaŋ baţij Yeŧu bapoţ pa apaf baka iñen, abot añehandër baka, kë baţaşarul başë ŋoman na baka. 14 Kë Yeŧu aşë ji : « Nawutan bapoţ babi ţi nji, nakneenan baka, ţiki *Pşih pi Baţi pawo pi banwooŋ ji baka. » 15 Wi wi aşaaŋ apaf baka iñen aşë ya na bgahul.

Yeŧu na ñiinţ nayok

(Markuŧ 10.17-31; Luk 18.18-30)

16 Ñiinţ aloŋ abi añog Yeŧu aşë hepara aji : « Najukan, we wi nwooŋ kado unuura kakaana ubida wi mnţo? »

17 Kë aŧeema aji : « we ukaaŋ kë ikheparaan uko unuura wi ñaaŋ awooŋ i kado? Aloolan ţañ annuuriiŋ, Naşibaţi a. Woli iŋal kayeenk ubida wi mnţo kdo kado uko wi Bgah bajakuŋ. »

18 Kë akak ahepara aji : « Iko ihoŋ? »

Kë aŧeema aji : « Iinkfiŋ ñaaŋ, iinkpiinţ na ahar ñaaŋ këme ayin ñaaŋ, iinkkiij, wutan katapar ñaaŋ uko wi awooŋ aandoo, 19 mëbaan şaaş na naan bnuura, ŋalan aŧënţu jibi iŋaluŋ uleefu. »

20 Kë naţaşa uŋ aŧeema aji : « Iko mënţ bŧi ddo ya. We wi nkaaŋ aduka pdo? »

21 Kë Yeŧu aji na a : « Woli iŋal kawo ñaaŋ anjaaŋ ado uko bŧi unliluŋ Naşibaţi, kya, kawaap iko yi ikaaŋ bŧi kaşë jej itaka mënţ kaţen bajuuk, kka pyok du baţi. Wal mënţ kşë bi kaţaşën. » 22 Wi naţaşa uŋ aŧiinkuŋ uko mënţ, aşë ya na pjooţan, ţiki ayok maakan.

23 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na baţaşarul : « Dţupan na manjoonan pneej du *Pşih pi Baţi patam nayok maakan. 24 Aa, dţupan kak uko wi : Uyoj apel pa unŧaam wi pnkunkaali uneej ţi bhër bi kaguja kë di nayok aneej du Pşih pi Baţi. »

25 Wi baţaşarul baŧiinkuŋ uko waŋ bañoŋar fuţ aşë ji : « Kë in ahilanuŋ keeri kabuur? »

26 Kë Yeŧu aşë jaban baka këş aşë ji : « Bañaaŋ bajën baanhilan pbuuran ŋleef ŋi baka, kë Naşibaţi aşë wo aambiişna biişna nin uko uloŋ. »

27 Piyeer aji na a wal mënţ: « Tenan, ŋduk iko bŧi aţaşu. We wi ŋkluŋ kayeenk ba? »

28 Kë Yeŧu aji na baka : « Dţupan na manjoonan : woli umundu uhalu ubii, kë *Abuk Ñiinţ aneejan pşih na mndëm, an baţaşaraan iñeen na batëb nanţaşnuŋ nakak aţo na nji kaşih, kawayëş kntaali iñeen na ktëb ki Iŧrayel. 29 Kë biki katim naan kaţuuŋ kë baduk itoh yi baka, këme babuk başin baka, başin baka, banin baka, babuk baka, ŋţeeh ŋi baka, baluŋ kayeenk uko wi badukuŋ ŋyaaş iñeen-week kaşë kayeenk ubida wi mnţo. 30 Kë baŧum banwooŋ hënkuŋ baŧeek baluŋ kawo babaañşaani, baŧum banwooŋ babaañşaani baluŋ kawo baŧeek. »

20

Uhoñ wi bajaar biki baduuŋ ulemp

1 Yeŧu akak aji ţi uko waŋ: «*Pşih pi Naşibaţi pawo wo ji uko wi ajug uţeeh ampënuŋ na nfa kub ala balemp pa uţeeh wi nul. 2 Aŧiinkar na balemp aji aluk baka itaka inliŋuŋ na baluk bi unuur aşë do baka kë baya uţeeh. 3 Aţo ado uko ji ŋwoori ŋwajanţ apën awin balemp baloŋ kë bawo du bayiti baanka uko udo, 4 kë aşë ji na baka : “An kak, nayaan uţeeh ; dlukan bnuura.” 5 Kë bayaa.

« Ajug uţeeh apën na mnde ilant, akak apën na pnak awin baloŋ, akak ado jibi adoluŋ na bukundi. 6 Wi unuur uţeehiiŋ, akak apën awin balemp baloŋ kë banaţ da aşë hepar baka aji : “we ukaaŋ kë nawo ţi, unuur bŧi bë naankdo uko uloŋ”? 7 Kë baŧeem aji nin aloŋ aanjej jej baka ulemp.

« Kë aji na baka : “An kak, nayaan uţeeh.”

8 « Wi utaakal ubanuŋ, ajug uţeeh kë aşë ji na namali i nul : “Duun balemp iwul andoli baluk bi nul, ijunna bambaañşaanuŋ pbi işë ido kaya te du baŧeek.”

9 « Biki bajejuŋ ţi uţeeha unuur kë babii, ayeenk andoli baluk bi unuur upëb. 10 Baŧeek babi kak aşë şal aji bayeenk baluk bampeluŋ bi bambaañşaanuŋ pbi, kë başë wula baka andoli baluk bi unuur. 11 Wi bakyeenkuŋ itaka aşë ŋoman ţi uko wi ajug uţeeh adoluŋ 12 aji : “Bambaañşaanuŋ pbi balempa uwoori uloolan, kë işë luk baka aliŋan na un, ŋlempuŋ unuur bŧi ţi bnuur.”

13 « Kë Ajug uţeeh aşë ŧeem aloŋ ţi baka aji : “Nanoh, mëndolu nin buţaan bloŋ: Mënţ itaka yi, yi ŋŧiinkaruŋ i? 14 Jejan uko wi ŋŧiinkaruŋ, iya na bgahu. Ulilën lil kë nwul ambaañşaanuŋ pbi uko unliŋuŋ na wi nwuliiŋ. 15 Mënka na pdo uko unlilnuŋ na bka bi naan i? Këme iwo i kadeebaţ ţiki djoob bkow?” »

16 Yeŧu akak aji : « Kë hënk di di banwooŋ babaañşaani bakluŋ kawo baŧeek, baŧeek başë bawo bambaañşaani. »

Uyaaş uwajanţën wi Yeŧu akţupuŋ pkeţul na pnaţa pi nul ţi pkeţ

(Markuŧ 10.32-34; Luk 18.31-34)

17 Yeŧu aya Yeruŧalem aşë du baţaşarul iñeen na batëb kë bagaagi, aşë ţiini na baka wi bawooŋ ţi bgah aji : 18 « Natenan, ŋya Yeruŧalem, kë başë luŋ kawul *Abuk Ñiinţ *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah. Baluŋ kaji aduknaanaa, pduknaana pi pkeţ. 19 Bawula banwooŋ baanwo bayuday bahilna babeŋa, bakoba na itinŧël, bapaŋa ţi kruŧ. Unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. »

20 Wal mënţ kë anin babuk Ŧebede aşë bi añoga, ul na babukul, aŋup ţi kadunul pa phepara uko uloŋ. 21 Kë Yeŧu aşë ji na a : « we wi iŋaluŋ ba? »

Kë aji na a : « Dolan babuk naan batëb biki baluŋ baţo aloŋ ţi kadeenu ki nu, aloŋ ţi kamayu, woli iluŋ aţo aşih. »

22 Yeŧu aŧeema aji : « Naamme uko wi nakñehanaanuŋ. Nahinan kadaan ţi pnkalame pi nji kayaaŋ kadaan, kahaj ji nji i?

Kë baŧeema aji : « Ŋhinani. »

23 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Aa, naluŋ kadaan ţi pnkalame pi naan ; kë uko unwooŋ wi pţo ţi kañen naan kadeenu na kamayu, mënţ nji dwooŋ kadat banwooŋ biki pţo da, biki Paapa ajakuŋ aji bawo biki kaţo da, bukal bakluŋ kaţo da. »

24 Wi baţaşarul iñeen bandukiiŋ baŧiinkuŋ uko waŋ, aşë deebaţër batëb bukundi. 25 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aţiini na baka bukal bŧi aji : « Nawin jibi başih biki ŋŧaak bajaaŋ bayuuj mndëm mi baka, baweek biki ŋŧaak kaŋoonkna bañaaŋ. 26 Uunwo kawo haŋ pa an. Anŋaluŋ pwo naweek ţi an awo i kawo nalempar baŧënţul. 27 Kë woli ñaaŋ aŋal pwo naŧeek ţi an, awalaan bkowul ado kalempar baŧënţul. 28 Kë hënk, *Abuk Ñiinţ aambi bi pa bado kalempara, abi pdo kalempar bañaaŋ kabot kawul ubida wi nul, uwo baluk bankbuuranuŋ bañaaŋ baŧum maakan.

Bakuul batëb biki Yeŧu ajebanuŋ

(Markuŧ 10.46-52; Luk 18.35-43)

29 Yeŧu na baţaşarul bapën ţi ubeeka wi Yeriko, kë bañaaŋ baŧum başë ţaşa. 30 Bakuul batëb baţo wal mënţ ţi kabaŋ ki bgah, kë wi baŧiinkuŋ kë Yeŧu akţëpuŋ aşë huuran aji : « Naweek, *Abuk Dayiţ, ñagi'un! »

31 Kë bañaaŋ baŧum banwooŋ da bawo ţi pŋoman na baka aji bayomp, kë başë huuranaara huuran maakan aji : « Naweek, Abuk Dayiţ, ñagi'un! »

32 Yeŧu anaţ adu baka aşë ji : « We wi naŋaluŋ ndolan ba? »

33 Kë baŧeema aji : « Naweek, dolan ŋdo kawin! »

34 Añaga baka aşë ban baka këş kë bakak awin ţi dko mënţ, aşë ţaşa na bgah.

21

Uneej Yeŧu ţi Yeruŧalem

(Markuŧ 11.1-11; Luk 19.28-40; natenan ţi Yowan 12.12-19)

1 Yeŧu na baţaşarul bañog Yeruŧalem aten ubeeka wi Beŧfage du umbaŋ wi Pnkuŋ pi Mnoliwera*. Kë aşë yil baţaşarul batëb, 2 aji na baka : « Nayaan du ufëţ unwooŋ ţi kadunan ; uneejaran neej nawin batan ubuuru na ubuk wa ; nafënşan ŋa naţijën. 3 Woli baheparan uko unkayi, naŧeem kaji Ajugun anuma ŋa. Ţi dko mënţ bawutan naya na ŋa.

4 Uko mënţ uwoo, uko wi Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţup uhilna udolana :

5  “Najakan na ubeeka wi *Ŧiyoŋ

Naşih i nu abi ţi iwi ;

awalan bkowul, adapa ubuuru,

na ubuuru umpoţi, ubuk unŧaam ulempni”✡

6 Baţaşar Yeŧu baya, ado jibi ajakuŋ na baka, 7 aţij ubuuru na ubuk wa. Wi wi başaaŋ ajej imişa yi baka agur ţi ŋa kë Yeŧu aşë paya. 8 Bañaaŋ baŧum maakan bawo ţi bgah wal mënţ, ajej iyeti yi baka aşeef ţi bgah ; kë baloŋ batib inah yi mnko aşeef. 9 Bañaaŋ baŧum bankpoşuŋ ţi kadunul na bankţaşuluŋ bahuuran aji :

« Hoŧana,† iwi *Abuk Dayiţ

Bnuura nuura ţi ankmbiiŋ ţi katim ki Ajugun

Hoŧana! Naşibaţi adëm du baţi duuţ! »✡

10 Wi Yeŧu aneejuŋ ţi Yeruŧalem, bañaaŋ biki ubeeka bŧi bañoŋar fuţ aşë hepar aji : « I abaa wo wo ahoŋ ba? »

11 Kë bañaaŋ başë ŧeem aji : « Yeŧu Naţupar Naşibaţi a, awo i Naŧaret du Galilay. »

Yeŧu na bawaap du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

(Markuŧ 11.15-19; Luk 19.45-48; natenan ţi Yowan 2.13-22)

12 Yeŧu aya neej du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë jun pdook bawaap na banknuguŋ bŧi banwooŋ da. Awat ŋmeeşa ŋi baţëlëş itaka, na iţij yi bawaap ŋbalab. 13 Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Naşibaţi aţup ţi Ulibra wi nul aji : “Katoh naan kaluŋ kadu'ana *katoh kañehanaani”✡ kë an, naşë kakan ka dko dmennaani di bakiij!✡ »

14 Bakuul baloŋ na banknjiinkuŋ babi añoga da, kë ajeban baka. 15 *Baţeŋan baweek na *bajukan Bgah bawin iko iñoŋarënaan yi adoluŋ abot aŧiink bapoţ kë bakhuuran du Katoh Kaweek ki Naşibaţi aji : « Hoŧana, iwi *Abuk Dayiţ » aşë deebaţ. 16 Bajaka wal mënţ: « Iŧiink uko wi bapoţ biki bakjakuŋ i? »

Kë Yeŧu aji na baka : « Dŧiink bnuura di ; naambaaŋ kaleyiira ţi Ulibra wi Naşibaţi dko danjakuŋ:

“Ido kë bapoţ bampoţi

na bambaaŋ abuka buka

kë bakdëmanu.” »✡

17 Yeŧu aduk baka ţuŋ, apën ţi ubeeka, aya Betani di ayaaŋ afërna.

Bko bi Yeŧu afëpuŋ

(Markuŧ 11.12-14,20-24)

18 Na nfa, wi Yeŧu akkakuŋ ubeeka wi Yeruŧalem, kë ubon uşë de a. 19 Awin bko bloŋ bi bajaaŋ bado bfig ţi kabaŋ ki bgah, abi añog ba, aşë ţënka itoh toh. Aji wal mënţ na bko buŋ: « Nin iinkak abuk! » Ţi dko mënţ, kë bko babi kay kay. 20 Baţaşarul bawin uko mënţ aşë ñoŋar maakan. Bahepar Yeŧu aji : « hum di di bko bi bahiluŋ akay hënk ţi dko mënţ? »

21 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Dţupan, manjoonan ma, woli nahaţ Naşibaţi abot awo naanka ŋşal ŋtëb, mënjakan nahil pdo bfig bi bakay, nadoo hilan kaji na pnkuŋ pi : “Pënan ţi, iya ijot du bdëk,” uko mënţ udolana. 22 Woli nahaţi, uko bŧi wi nañehanuŋ Naşibaţi, adolan wa. »

In aţuuŋ Yeŧu pdo iko yi akdoluŋ

(Markuŧ 11.27-33; Luk 20.1-8)

23 Yeŧu aneej du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë jun pjukan. Wal mënţ kë *baţeŋan baweek na *bantohi bayuday başë bi añoga ahepara aji : « Mnhina mnhoŋ mi mi ikdolnuŋ iko yi ba? In ajakiiŋ kë ihilan kado ya? »

24 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Nji kak, dŋal kaheparan uko uloolan ţañ ; woli naŧeemën, kaşë ţupan wal mënţ mnhina mi nji kadolni iko yi. 25 In ayiluŋ *Yowan pbatŧaar ba? Naşibaţi a, këme bañaaŋ baka? »

Kë başë wo ţi plaţar ţi pŧoof pi baka aji : « Woli ŋŧeem aji Naşibaţi ayiluluŋ, aheparun uko unkaaŋ kë ŋënfiyaara? 26 Kë woli ŋŧeema aji bañaaŋ bayiluluŋ, ŋwo i kaţi bañaaŋ bŧi babi banaţara'un, ţiki bafiyaar kë Yowan awo Naţupar Naşibaţi. »

27 Baŧeem Yeŧu wal mënţ aji baamme anyiluluŋ. Kë aşë ji na baka : « Nji kak mënkţupan mnhina mi nji kadolnuŋ iko yi. »

Uhoñ wi ajug katoh na babukul batëb

28 Yeŧu akak aji na baka : « Kë we wi naşaluŋ ţi uko wi? Ñiinţ aloŋ abi ka bapoţ batëb. Aţiini na naŧeek aji na a : “Abuk naan, yaan ilemp nţa du uţeeh.” 29 Kë abukul uŋ aŧeema aji : “A-a, mënkya ;” aţo aban ţuŋ aşal, anaţa aya uţeeh. 30 Aşin baka akak aţiini na natëbanţën. Kë aŧeem aji : “Aa, Paap dya” aşë bi wo aanya. 31 Ahoŋ ţi batëb bukuŋ adoluŋ uko wi aşin baka aŋaluŋ? »

Kë baŧeem aji : « Naŧeek. »

Kë Yeŧu aşë ji na baka wal mënţ: « Dţupan, manjoonan ma, bakobraar daaşa na baaţ baţuunk babanan uŧeek du *Pşih pi Naşibaţi. 32 Hënk di uwooŋ, *Yowan Nabatŧaar abi ţi adiimanan bgah bŧool kë naanfiyaara ; kë bakobraar daaşa na baaţ baţuunk kë başë fiyaara. Kë wi nadooŋ awin uko mënţ naanţëlşa ţëlëş ŋhaaş ŋi nan afiyaara. »

Uhoñ wi balemp biki uwoorta

(Markuŧ 12.1-12; Luk 20.9-19)

33 Yeŧu akak ahoñ aji : « Nakaan naŧiink uhoñ wi : Ñiinţ aloŋ abi ŧepi uwoorta wi mnko manjaaŋ mandolna ubiñu, aşë biig wa afooyan. Ajip bhër ado dko dpooñni, abot akiin bliit bi mnlaak bkuuŋţaan pa bayeŋ, aşë dukar wa bañaaŋ baloŋ pa badoki bapooñle bawula kafah ki nul, aşë ya bayaaş. 34 Wal wi upooñ ubanuŋ, kë aşë yil balemparul du bañaaŋ banwooŋ du uwoorta pa pyeenk kafah ki nul. 35 Bañaaŋ mënţ bamob balemparul, akob aloŋ, afiŋ natëbanţën, akak atap nawajanţën mnlaak afiŋa. 36 Ajug uwoorta akak ayil balemparul baloŋ, banŧumuŋ apel baŧeek, kë bañaaŋ banwooŋ du uwoorta badola baka ji baŧeek. 37 Kë abaañşaan ayil abukul, aşal aji : “Baya kakali abuk naan.” 38 Kë wi biki adukaruŋ uwoorta bawinuŋ abukul, aşë laţar aji : “I, akdukiiŋ na iko yi aşin. Najoh ŋfiŋa, ŋşë ŋduka na ya!” 39 Bamoba, apënan ţi uwoorta afiŋ. »

40 Kë Yeŧu aşë hepar baka aji : « Kë we wi ajug uwoorta akeeri bi kado bañaaŋ mënţ wi akbiiŋ? »

41 Kë baŧeema aji : « Pfiŋ pi akfiŋuŋ bañaaŋ bawuţaan biki uwoorta mënţ pawuţ. Ajej uwoorta kawul baloŋ, bankwululuŋ kafah ki nul upooñ ubanle. »

42 Yeŧu aji na baka wal mënţ: « Naambaaŋ kaleyiira uko umpiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi i?

“Pnduba pi baniw bapokuŋ

pakakuŋ amëban katoh

uko mënţ uwo udo wi Ajugun

unuura abot awo uñoŋarënaan ţi këş ki nun.” »✡

43 Yeŧu akak aji na baka : « Ukaaŋ kë nji kaţupan : Naşibaţi aluŋ kajej *Pşih pi nul kawul pa bañaaŋ baloŋ bankdoluŋ uko unnuuriiŋ ţi këş ki Naşibaţi. 44 Ñaaŋ ankjotuŋ ţi pnduba mënţ, akita, kë ñaaŋ i pakjotnuŋ, panantëla. »

45 *Baţeŋan baweek na bafariŧay bayikrën kë bukal bakaaŋ kë Yeŧu akhoñ haŋ. 46 Bado na pmoba wal mënţ aşë ţi bañaaŋ banşaluŋ aji Yeŧu awo *Naţupar Naşibaţi.

22

Uhoñ wi bampokuŋ pbi pyoban

(Luk 14.15-24)

1 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : « 2 *Pşih pi Baţi panaam ji uko wi naşih anduuŋ bañaaŋ pyoban ţi bniim bi abukul. 3 Ayil balemparul pa baya badu biki aduuŋ pyoban kë başë wo baaŋal pbi. 4 Kë akak ayil baloŋ aji na baka : “Najakan na biki nduuŋ pyoban kë djuŋ pde, afiŋ ŋgit ŋkaş ŋi naan na ŋnŧaam ŋannuurnaaniiŋ ţi ŋi naan, iko bŧi ibëkani, babi ţi dko di bniim.”

5 « Kë biki baduuŋ başë wo baando ţo ţo aten uko mënţ, andoli aŧool kaya pdo kanuma ki nul : baloŋ baya ŋţeeh, baloŋ pjula. 6 Kë bandukiiŋ bamob balempar naşih, ahajan baka afiŋ. 7 Naşih adeebaţi, aşë do bangoli biki nul kë bafiŋ balaŧ mënţ abot atër ubeeka wi baka. 8 Wi wi aşaaŋ aji na balemparul : “Pde pabaa kë biki mbiiŋ adu pyoban başë wo baanŧaaŋ na pde pa. 9 Nayaan du ŋpaţ bgah nadu bañaaŋ bŧi biki nakwinuŋ.” 10 Kë balemparul baya ţi igah, adu biki bawinuŋ bŧi, bawuţaan na banuura, kë dko di bniim daŧumi.

11 « Naşih aneej wal mënţ pten bambiiŋ pyoban aşë win da ñiinţ aloŋ anwooŋ aanwoh imişa yi ufeŧtu. 12 Kë aşë ji na a : “Nanoh, hum di di idoluŋ adoo neej ţi, bë iinwoh imişa yi ufeŧtu ba”? Kë uŋ mënţ ayompi. 13 Naşih kë aşë ji na balemparul : “Natanana ihoţ na iñen nafëla bdig du bdëm, dul di akyaaŋ kawooni kabot kadeebaţ kadohrën.” » 14 Kë Yeŧu aşë akak aji : « Bañaaŋ baŧum badu'anaa kë bantiinku bakdataniiŋ. »

Pluk Ŧeŧar daaşa

(Markuŧ 12.13-17; Luk 20.20-26)

15 Wi uko mënţ uţëpuŋ, *bafariŧay baya ayitiir wal mënţ katen jibi bakdoli pa pţaawan Yeŧu ţi bţup. 16 Wi wi bayiluŋ baţaşar baka baloŋ na baloŋ biki *Herod kë baji na a : « Najukan, ŋme kë iwo ñaaŋ i manjoonan, abot aji kjukan bgah bi Naşibaţi na manjoonan. Iinji kţi nin ñaaŋ ţiki iinji kten uko wi ñaaŋ awooŋ. 17 Ţupun keeri, we wi işaluŋ? Ŋwo i kaluk *Ŧeŧar naşih daaşa këme ŋënwo i kaluka da? »

18 Kë Yeŧu ammeeŋ ŋşal ŋwuţaan ŋi baka aşë ŧeem baka aji : « An balagare! We ukaaŋ kë nakdo na pţaawanaan ba? 19 Nadiimanaan pataka pi najaaŋ nalukna daaşa. »

Kë badiimana pa, 20 kë aşë ji na baka : « Kaara di in dawooŋ ţi pa? Kë katim ki in kawooŋ ţi pa? »

Kë baŧeem 21 aji : « Ŧeŧar a. »

Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Nakeerin nakakan Ŧeŧar uko unwooŋ wi Ŧeŧar, naşë nakakan Naşibaţi uko unwooŋ wi Naşibaţi. » 22 Wi ajakuŋ haŋ kë başë ñoŋar fuţ aduka, aya.

Pnaţa ţi pkeţ

(Markuŧ 12.18-27; Luk 20.27-40)

23 Unuur mënţ, *baŧaduk baloŋ babi añog Yeŧu – bukal bajaaŋ baji pnaţa ţi pkeţ paanwoo – 24 aşë ji na a : « Najukan, *Moyiŧ apiiŧ pa un aji : “Woli ñaaŋ akeţ bë aanka napoţ, abuk aşin awo kayeenk aharul, kahilna kabukara bapoţ.” 25 Kë uşë bi ka ţi un biinţ paaj na aloŋ banţaaruŋ. Naŧeek aniim ñaaţ aşë waaŋa bë aambuki, adukar abuk aşin aharul. 26 Kë natëbanţën akak akeţ aduk ñaaţ bë aambuki, kë uwoha haŋ pa nawajanţën kak, awoha haŋ pa bukal paaj na aloŋ bŧi. 27 Wi bukal bŧi bakeţuŋ, kë ñaaţ akak akeţ. 28 Kë hënkuŋ woli bañaaŋ baluŋ anaţa ţi pkeţ, in akwooŋ ayin ñaaţ mënţ, wi bukal paaj na aloŋ bŧi baniimuluŋ? »

29 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Naneemi, naamme Ulibra wi Naşibaţi abot awo naamme mnhina mi nul. 30 Hënk di uwooŋ, woli bañaaŋ baluŋ anaţa ţi pkeţ, biinţ baankniim, kë baaţ baankniima, baluŋ kawo ji ŋwanjuŧ du baţi. 31 Kë ţi uko wi pnaţa ţi pkeţ, naambaaŋ kaleyiira uko wi Naşibaţi ajakuŋ i? Aji : 32  “Dwo Naşibaţi i Abraham, i Iŧaak, na i Yakob.” »✡

Yeŧu akak aji na baka : « Naşibaţi awo i bañaaŋ bajeb, aanwo i bankeţuŋ. » 33 Bañaaŋ bankŧiinkuluŋ bŧi bañoŋar ţi pjukan pi nul.

Uko undëmnuŋ ţi iko yi bgah bajakuŋ

(Markuŧ 12.28-34; Luk 10.25-28)

34 *Bafariŧay baŧiink kë Yeŧu aŧeem *baŧaduk kë bawaaŋ uţup aşë yitiir. 35 Kë aloŋ ţi baka, anwooŋ *najukan Bgah aşë ŋal pţaawan Yeŧu aşë hepara aji : 36 « Najukan, ţi iko yi bgah bajakuŋ, uhoŋ udëmnuŋ dëm ba? »

37 Kë aşë ŧeema aji : « Ŋalan Ajugun Naşibaţi i nu na kaţëbu bŧi, na uhaaşu bŧi, na uşalu bŧi. 38 Uko waŋ udëmnuŋ ţi iko yi bgah bajakuŋ. 39 Kë uko unyeenkuŋ ţi wa abot adëm kak wii wi : Ŋalan aŧënţu jibi iŋaluŋ uleefu. 40 Iko itëb yuŋ iţonkrën *Bgah bi Moyiŧ bŧi na pjukan pi *baţupar Naşibaţi. »

Kriŧtu na Dayiţ

(Markuŧ 12.35-37; Luk 20.41-44)

41 Jibi *bafariŧay bayitiiruŋ, kë Yeŧu aşë hepar baka aji : « 42 we wi naşaluŋ ţi *Kriŧtu ba? Awo abuk in ba? »

Kë baŧeema aji : « Awo *abuk Dayiţ. »

43 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Kë hum di di *Uhaaş wi Naşibaţi uţuuŋ Dayiţ kë aji du'a Ajugun ba? Ul, anţiiniiŋ aji :

44  “Naşibaţi Ajugun aji na Ajugun :

Ţoon ţi kañen naan kadeenu

te ndoo ndo başooradu

ido kapafna baka ihoţ.”✡ »

45 Yeŧu akak aji : « Keeri, woli Dayiţ aji du Kriŧtu Ajugun, hum di di ahilanuŋ kawo kak Abuk Dayiţ? » 46 Nin aloŋ ţi baka aanhinan aŧeema. Kapëna unuur mënţ nin aloŋ aankak añoom phepara uko uloŋ.

23

Pţaafara bajukan Bgah na bafariŧay

(Markuŧ 12.37-40; Luk 11.39-52; 20.45-47)

1 Kë Yeŧu aşë ţiini na pnŧuk pi bañaaŋ na baţaşarul aji na baka : 2 «*Bajukan Bgah na *bafariŧay baţo ţi pţij pi *Moyiŧ. 3 Nadoon kado nabot nado kaţaş iko bŧi yi bakţupanaŋ, naşë nawut pdo kado uko wi bajaaŋ bado : ţiki baji baţup kaşë wo baanji bado uko wi baţupuŋ. 4 Baji batan idaaj idiţ kaţu bañaaŋ pkuŋa ya, bukal ţi ŋleef ŋi baka başë pok pdeeŋ pkoñ ploolan ţañ pţënk baka. 5 Ţi iko bŧi yi bakdoluŋ baji bala pwinana ţi bañaaŋ ukaaŋ kë kako ki bajaaŋ baţu Uţup wi Naşibaţi katan ţi bkow na iñen yi baka kaji kadëm. Iñen yi imişa yi baka ikak aji ihaan maakan*. 6 Baji baŋal pţo ţi iţij innuurnaaniiŋ woli bawo du dko di ufeŧtu kabot kaŋal pţo kadun du *itoh iñehanaani. 7 Baji baŋal bañaaŋ banohnţën baka ţi dko di bañaaŋ kabot kaŋal bañaaŋ bado kadu baka “Najukan”.

8 « Kë an, nawutan kado bañaaŋ bado kadu'an “Najukan”; an bŧi naţaari abot akaha najukan aloolan ţañ. 9 Nawutan kado kado ñaaŋ aloŋ kaji Aşinan ţi mboş ; nakaha Aşinan aloolan, anwooŋ du baţi. 10 Nawutan kado badoo badu'an “Nayafan”; nakaha nayafan aloolan, anwooŋ *Kriŧtu. 11 Anwoonuŋ naweek ţi an akluŋ kawo nalempar baŧënţul. 12 Ñaaŋ ankdëmanuŋ bkowul baluŋ kawalana, kë ñaaŋ ankwalanuŋ bkowul baluŋ kadëmana. »

Pwuţan pi bafariŧay

13 Yeŧu akak aji : « Nawuţani an *bajukan Bgah na an *bafariŧay an nanwooŋ balagare, nanjaaŋ naneenan bañaaŋ pneej du *Pşih pi Baţi. Naanji naneej da an ţi ŋleefan kë naanji nawut banŋaluŋ pneej baneej! 14 [Nawuţani an bajukan Bgah na an bafariŧay balagare, naji nade bka bŧi bi baaţ bayoţ kabot kajon ţi pñehan Naşibaţi pa pwinana. Ukaaŋ kë Naşibaţi akluŋ kakoban kakob kandëmnuŋ maakan.]

15 « Nawuţani an bajukan Bgah na an bafariŧay, an nanwooŋ balagare, an biki pkakan ñaaŋ aloolan ţi udolade wi nan pajaaŋ paţu namuur idëk na ŋŧaak. Woli naka'a, naji nadola aŧaaŋ na pneej infernu ŋyaaş ŋtëb kapelan.

16 « Nawuţani, an bayuuj bgah banwooŋ bakuul, nanjaaŋ naji : “Woli ñaaŋ ajej *Katoh Kaweek ki Naşibaţi amehnaana, uunwo ukoolan ; bë woli ñaaŋ amehna ţi uwuuru wi katoh ki Naşibaţi, awo i kado uko wi ajakuŋ.”

17 « An bawaaŋ ŋşal, an bakuul! we udëmnuŋ: uwuuru wa këme katoh ki Naşibaţi kandoluŋ kë uwuuru mënţ uyimani? 18 Nakak aji naji : “Woli ñaaŋ amehna ţi *bliit bi mngur, uunwo ukoolan, bë woli ñaaŋ amehna ţi iko inţeŋanuŋ ţi ba, awo i kado uko wi ajakuŋ.” 19 An bakuul, we udëmnuŋ: iko inţeŋanuŋ ţi bliit bi mngur këme bliit bi mngur bankakanuŋ iko mënţ kë iyimani? 20 Pmehna ţi bliit bi mngur pawo pmehna ţi ba na ţi iko bŧi inwooŋ ţi ba. 21 Kë pjej Katoh Kaweek ki Naşibaţi kamehnaana pawo pmehna ţi ka na ţi anfëţuŋ ka. 22 Pmehna ţi baţi pawo pmehna ţi pţij pşihni pi Naşibaţi na ţi anţooŋ ţi pa.

23 « Nawuţani an bajukan Bgah na an bafariŧay, an nanwooŋ balagare, nanjaaŋ nawul kafah ki Naşibaţi ţi iko bŧi yi nakjaaruŋ kadoo wul impoţëţaanuŋ maakan aşë wo naanji nado uko unkaanuŋ udooni ţi iko yi bgah bajakuŋ: pwo naŧool, pñaga, na pfiyaar Naşibaţi. Yaŋ yi yi nawooŋ i kado lah kaşë kawut kaţilma indukiiŋ 24 An bayuuj bgah banwooŋ bakuul, nanjaaŋ natëntan poot pi nan pa ppënan uwu kaşë yoor unŧaam wi pnkunkaali.

25 « Nawuţani an bajukan Bgah na bafariŧay an nanwooŋ balagare, naji nawent ikoopa yi nan na iraata yi nan bnuura ţi bdig, meeţ daşë ŧum na iko yi kakiij na kafeer. 26 Iwi nafariŧay nakuul, duniin iwent kakoopa na praata meeţ, bdig bahilna bajinţ.

27 « Nawuţani an bajukan Bgah na an bafariŧay an nanwooŋ balagare nanjaaŋ nawo ji ihër yi babomanuŋ: iji inuura ţi bdig, meeţ kaşë ŧum na imoh na iko impuţuŋ. 28 Kë hënk di di nawooŋ, naji nawo wo ji bañaaŋ baŧool ţi kadun ki bañaaŋ, aşë ŧum na kalagare na buţaan ţi ŋhaaşan meeţ.

29 « Nawuţani an bajukan Bgah na an bafariŧay an nanwooŋ balagare, nanjaaŋ naniw ihër yi *baţupar Naşibaţi kabot kaboman ihër yi baŧool, 30 kaşë kaji ţi uşal : “Woli ŋwo laalan da ţi wal wi başinun, ŋënknaakiir na baka katul pñaak pi baţupar Naşibaţi.” 31 Hënk naji nadinan kë nawo babuk bambiiŋ afiŋ baţupar Naşibaţi. 32 Nabaañëş uko wi başinan babiiŋ ajun.

33 « An ŋpula, pntuni pi ŋnfunan! Hum di di nakhinanuŋ kabuur kakob, kawo naankneej infernu? 34 Waŋ ukaaŋ kë nji kayil baţupar Naşibaţi, bañaaŋ banwooŋ na uşal unŧuŋa, na bajukan : naluŋ kafiŋ baloŋ, kapaŋ ţi kruŧ, naluŋ kafud baloŋ itinŧël du *itoh iñehanaani yi nan, kabot kadookar na baka na ŋbeeka. 35 Hënk, pñaak bŧi pi bañaaŋ baŧool pi natuluŋ ţi mboş pahilna pakak ţi an, du pkeţ pi Abel naŧool te du pi Ŧakariya, abuk Baraki, i bafiŋuŋ ţi dko danwooŋ ţi pŧoof pi umeeşa wi bţeŋan na *dko dyimanaan di Katoh Kaweek ki Naşibaţi. 36 Dţupan na manjoonan, kawuuŋ ki kayeenk kakob ki iko mënţ bŧi ikţijuŋ. »

Yeŧu aţëgara Yeruŧalem

(Luk 13.34-35)

37 Yeŧu akak aji : « Yeruŧalem, Yeruŧalem, iwi injaaŋ kfiŋ *baţupar Naşibaţi kabot katap biki ayiluŋ ţi iwi mnlaak, ŋyaaş ŋŧum ddo na pţonkrën babuku jibi uguk ujaaŋ uboof ŋbuk wa, kë ipoki. 38 Hënkuŋ, Naşibaţi aşaaŋ adukaran katohan. 39 Dţupan, naankak awinën te unuur wi nakluŋ kaji : “Ñaaŋ ankmbiiŋ ţi katim ki Ajugun anuurandëni !” »

24

Uŧoka Katoh Kaweek ki Naşibaţi

(Markuŧ 13.1-4; Luk 21.5-7)

1 Yeŧu apën ţi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kë baţaşarul başë ñoga pa pdiimana jibi kadëmi akuţ anuura. 2 Kë aşë ŧeem baka aji : « Jëm nawin iko yi bŧi i? Na manjoonan dţupan, nin plaak paankduka kapaf ţi pŧënţ pa ţi bë paankfoma kajot ţi mboş. »

Ŋnuur ŋi mnhaj

(Markuŧ 13.5-13; Luk 21.8-19)

3 Yeŧu aţo du pnkuŋ pi mnoliwera, kë baţaşarul başë bi agaag na a, ahepara aji : « Ţupun, lum di di uko waŋ ukwooŋ, na uko unkyuujuŋ un ubi'u na uba umundu? »

4 Kë aŧeem aji : « Naţaafaraan baguuran, 5 ţiki bañaaŋ baŧum baluŋ kabi na katim ki naan, kaji bukal bawooŋ *Kriŧtu, kaguur bañaaŋ baŧum. 6 Woli naluŋ aŧiink ŋgut, abot aŧiink kë bakţiiniyaan ŋgut, nawutan kalënk : iko mënţ iwo i kawo. Kë naşë wo i kame kë uundobi wo uba umundu. 7 Uŧaak unaţa ugut na uŧaak uloŋ, pşih pagut na ploŋ. Ubon uluŋ kawo ţi ŋŧaak ŋloŋ, mboş mando kaşinţar. 8 Iko mënţ bŧi ikwooŋ ujuni wi mnhaj mnweek, ji mnhaj mi ñaaţ ankyaaŋ kabuk.

9 « Wal mënţ baluŋ kamoban kawul bahajanan bafiŋ ; katim ki naan kaluŋ kaţu ŋŧaak bŧi ŋaşooran. 10 Bañaaŋ baŧum baankak afiyaarën, bado kawaapar kabot kaşoorad. 11 Baŧum baluŋ kaţilan kaji bawo *baţupar Naşibaţi kaguur bañaaŋ baŧum. 12 Buţaan dadëm maakan bañaaŋ badoo bakak baankak aŋalad. 13 Kë ñaaŋ anşaaŋ amëban ţi nji aliinŧ ŋnuur bŧi, uŋ mënţan aluŋ kabuur. 14 Baluŋ kaţup *Uţup Ulil Unuura wi *Pşih pi Baţi wi ţi umundu bŧi, bañaaŋ bŧi bahilna baŧiink wa. Wal mënţan wi wi uba umundu ukbiiŋ. »

Unoor uweek

(Markuŧ 13.14-23; Luk 21.20-24)

15 Yeŧu akak aji : « Woli nawin uko uwuţaan maakan unjaaŋ uţopan, wi *Daniyel *Naţupar Naşibaţi aţiiniyaanuŋ kë uwo ţi *dko dyimanaan du Katoh Kaweek ki Naşibaţi – ankleyiiruŋ awo i kayikrën – 16 bañaaŋ bankwooŋ du uŧaak wi *Yuda bakeeriin baţi baya du inkuŋ iweek. 17 Anţooŋ du uşaala awutan kaneejar uko uloŋ. 18 Anwooŋ du uţeeh, awutan kakakar bayeti bi nul! 19 Ŋnuur mënţ, baaţ bankwooŋ na iyiŋ, na bankbootanuŋ bawuţan. 20 Nañehaan pţi mënţ pawut kawo ţi wal wi uşubal na mpoj këme ţi *unuur wi pnoorfën. 21 Ŋnuur mënţ ŋawo ŋnuur ŋi mnhaj mnweek. Mnhaj manwooŋ maambaaŋ kawohara wi umundu uwoonuŋ ; kë mnhaj mnŧënţ ma maankak aluŋ kawo nin uyaaş uloŋ kak. 22 Kë woli Naşibaţi aantiinkţën lah ŋnuur mënţ, nin ñaaŋ aankduka duka kado kahefënţ ; kë bañaaŋ biki adatuŋ başë ţu kë atiinknţën ŋa.

23 « Wal mënţ, woli ñaaŋ ajakan : “*Kriŧtu awi !” këme : “Awi moŋ !” Nin nakfiyaara. 24 Bañaaŋ baluŋ kanaţa kaţilan kaji bawooŋ Kriŧtu na *baţupar Naşibaţi. Bado mlagre na iko iñoŋarënaan pa woli bahilani bado ŋaabar du baka biki Naşibaţi ajokuŋ. 25 Aa, dţupan nawo bame ji uko mënţ ubi udo kaban.

26 « Woli bajakan keeri : “Kriŧtu awi du *pndiiş” nawutan kaya da ; këme woli bajakan : “Awi amena moŋ” nakfiyaar uko mënţ nin. 27 Jibi kaliik liik kajaaŋ kawoona kabaŋ kaloŋ ki baţi, kajeehan baţi bŧi, hënk di di ubi wi *Abuk Ñiinţ ukluŋ kawo. 28 Dko di unŧaam ukeţnuŋ dul di ŋjugude ŋajaaŋ ŋayit. »

Ubi wi Abuk Ñiinţ

(Markuŧ 13.24-27; Luk 21.25-28)

29 Yeŧu akak aji : « Woli ŋnuur ŋi unoor ŋuŋ ŋaţëpa ţëp,

“Unuur uunkak ado katër,

pli paankak ado katër,

ŋjah ŋajot,

mnhina mi baţi manşinţar✡.

30 Wal mënţ, iko inkyuujuŋ kë *Abuk Ñiinţ abi, iwinana du baţi, kntaali ki umundu bŧi kaluŋ kayewla ; kawin Abuk Ñiinţ abi ţi infëluŋ yi baţi na mnhina na mndëm mweek. 31 Aluŋ kayil ŋwanjuŧ ŋi nul ŋabi na plul pweek, ŋayitrën bañaaŋ biki adatuŋ banwoonuŋ ŋŧaak bŧi kapëna du kabaŋ kaloŋ ki umundu te kaloŋ.

Uhoñ wi mnko

(Markuŧ 13.28-32; Luk 21.29-33)

32 Yeŧu akak aţiini na baka aji : « Natenan ţi mnko. Wi inah ijunaŋ jun pluuman, kë itoh ipëni, naji name kë pti pañogi. 33 Kë hënk, woli naluŋ awin iko mënţ bŧi, nameen kë ubi wi *Abuk Ñiinţ uñogi, awuŋ ţuŋ plëman. 34 Na manjoonan, dţupan kawuuŋ ki kaankţëp bë iko mënţ bŧi iinwinanaa. 35 Baţi na mboş ŋaba, kë ŋţup ŋi naan ŋaşë wo ŋaankba. »

Nawoon bten

36 Yeŧu akak aji : « Kë ţi uko wi unuur mënţ na woori mënţ, nin aloŋ aammee, nin ŋwanjuŧ du baţi, nin nji Abuk Naşibaţi ; Paapa ţañ ameeŋ. 37 Jibi ubiiŋ awo ţi wal wi *Nowe, hënk di ukluŋ kawo kak ţi wal wi *Abuk Ñiinţ akbiiŋ. 38 Hënk di uwooŋ ţfa ji meel mambi mando kapar awun umundu bŧi, bañaaŋ bade, adaan, aniim, aniimandën babuk baka te unuur wi Nowe aneejuŋ ţi upuur, 39 kë bañaaŋ baanşal aji uko uloŋ ubi, te kë meel mando par aba baka bŧi. Hënk di ukwooŋ ţi ubi wi Abuk Ñiinţ. 40 Biinţ batëb bawo du uţeeh, aloŋ ajejana, aloŋ aduka. 41 Baaţ batëb bawo ţi pşon, aloŋ ajejana, aloŋ aduka.

42 « Nawoon bten, naamme unuur wi Ajugun akbiiŋ. 43 Nameen bnuura uko wi : woli ajug katoh ame wal wi nakiij akbiiŋ na uŧejan, awo bten aankdinan baluŋan uniw wi katohul. 44 Ukaaŋ kë an kak, nawo kawo bten, ţiki Abuk Ñiinţ abi ţi wal wi nawooŋ naankyoonka. »

Nalemp naŧool na nalemp anwooŋ aanwo naŧool

(Luk 12.42-46)

45 Yeŧu akak aji : « In awooŋ nalemp naŧool natit i ajug katoh akţuuŋ ţi kadun ki balemp biki nul, ado kawul baka kafah ki ŋdeey ki baka uwoori ubanle? 46 Nalemp i ajug katoh akţënkuŋ ţi ulemp wi aţu'u luŋ wal wi akkakuŋ, uŋ mënţ anuurandëni. 47 Dţupan na manjoonan, ajug katoh ahankana bka bi nul bŧi. 48 Bë woli nalemp awo nawuţaan, aji ţi uşalul kë ajugul ajon ubi, 49 aşë naţa akob balemp baŧënţul, ade adaan na bakuj, 50 ajug nalemp mënţ aluŋ kabi ţi unuur wi awooŋ aankyoonka, na wal wi awooŋ aammee. 51 Ahajana bnuura kabot kadola jibi bajaaŋ bado balagare : dul di bakluŋ kawooni, kadeebaţ kadohrën.

25

Uhoñ wi beegani iñeen

1 Yeŧu akak aji na banknŧiinkuluŋ: « Kë hënk, *Pşih pi Baţi paluŋ kawo ji uko wi beegani iñeen banwooŋ na ŋkaniya pya kakit naniim. 2 Kañeen ţi baka baanklipara, kë kañeen bandukiiŋ baklipara. 3 Banwooŋ baanklipara bukuŋ bajej ŋkaniya ŋi baka aşë wo baanţij ungaanŧ uloŋ kak ; 4 kë banklipariiŋ başë ţij ungaanŧ ţi ŋmpoban na ŋkaniya. 5 Jibi naniim ajonuŋ ubi, kë başë ŋoyënţ bukal bŧi.

6 « Na uŧejan mnjel, kë pdiim ploŋ paşë liir aji : “Naniim abi! Napënan nakita.” 7 Kë beegani bŧi başë naţa aboman ŋkaniya ŋi baka. 8 Kë beegani banwooŋ baanklipara bukuŋ başë ji na banklipariiŋ: “Naţenun ţi ungaanŧ wi nan, ŋkaniya ŋi nun ŋajëmşaa.”

9 « Kë başë ŧeem baka aji : “Nin, wi uundo këş këş ŋfaaşër. Nayaan du bajula nanug wi nan.” 10 Baŧool pya pnug ungaanŧ, kë naniim aşë bi. Bambomandëruŋ aba kë baneej na a du dko di bniim, kë bgah badëŧi.

11 « Banwooŋ baanklipara wi badukiiŋ abi, aşë ji : “Naweek, naweek, haabëşun bgah!”

12 « Kë aşë ŧeem baka aji : “Na manjoonan, dţupan, mëmme an !” »

13 Kë Yeŧu aşë ji : « Nawoon bten keeri, naamme unuur këme uwoori wi *Abuk Ñiinţ akbiiŋ. »

Uhoñ wi balemp biki bawuluŋ itaka

(Luk 19.12-27)

14 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : «*Pşih pi Baţi paluŋ kawo ji uko wi ñiinţ ankyaaŋ bayaaş, aşë du balemparul adukar baka bka bi nul. 15 Awul baka itaka, andoli inliŋuŋ na ulemp wi ahinanuŋ kado na ya. Awul aloŋ inliŋuŋ na baluk bi ŋşubal kañeen, awul aloŋ inliŋuŋ na baluk bi ŋşubal ŋtëb, awul nawajanţën bi uşubal uloolan, aşë ŧool ţi dko mënţ aya pyaanţ.

16 « Nalemp i bawuluŋ baluk bi ŋşubal kañeen abi jun jun plemp na itaka ţi dko mënţ aka itaka impeluŋ uko wi bawululuŋ ŋyaaş ŋtëb. 17 Kë i bawuluŋ bi ŋşubal ŋtëb akak ado ji naŧeek, aka uko wi bawululuŋ ŋyaaş ŋtëb. 18 Kë i bawuluŋ baluk bi uşubal uloolan aşë jip bhër amen ktaka ki ajugul awululuŋ.

19 « Wi ajug balemp ayaaŋ ajon, aşë ţiiş, adu balemparul babi baţupa jibi baduki ado na itaka. 20 Nalemp i bawuluŋ baluk bi ŋşubal kañeen abi aţij itaka aji na a : “Naweek, iwulën itaka inliŋuŋ na baluk bi ŋşubal kañeen aji nlemp, kë nduk aka uko wi iwulnuŋ ŋyaaş ŋtëb, yii yi.”

21 « Naweek kë aji na a : “Ido bnuura, iwi nanuura natam ulemp. Ilemp bnuura na uko umpoţi wi nwuliiŋ. Dwulu umpeluŋ wa maakan. Biin iwo ţi mnlilan na nji.”

22 « Kë natëbanţën i bawuluŋ itaka inliŋuŋ na baluk bi ŋşubal ŋtëb abi aji na a : “Naweek, iwulën itaka inliŋuŋ na baluk bi ŋşubal ŋtëb, kë nduk aka uko wi iwulnuŋ ŋyaaş ŋtëb, yii yi.”

23 « Kë naweek aji na a : “Ido bnuura, iwi nanuura natam ulemp. Ilemp bnuura na uko umpoţi wi nwuliiŋ, dwulu umpeluŋ wa maakan, biin iwo ţi mnlilan na nji.”

24 « Kë nawajanţën i bawuluŋ itaka inliŋuŋ na baluk bi uşubal uloolan aşë bi, aji : “Naweek, dme kë iwo ñaaŋ anjooţuŋ anjaaŋ akit du dko di awooŋ aanŧepii kabot kakaaw dko di awooŋ aanjaari. 25 Dţi'u ţi, ukaaŋ kë njip amoy ya ; itaka yi nu yii yi.”

26 « Kë ajugul aŧeema aji : “Iwi nalemp nawuţaan, nanşabër! Ime kë dwo ñaaŋ anjaaŋ akit du dko di awooŋ aanŧepii kabot kakaaw dko di awooŋ aanjaari ; 27 kë we ukaaŋ keeri kë iinjej itaka yi nwuliiŋ ahankan du naţeeţan ba? Inşaaŋ kabuk uko uloŋ woli dyaar ya. 28 Najejan itaka mënţ nawul ankaaŋ baluk bi ŋşubal iñeen.” 29 Bawul ankaaŋ, aşë ŧumandën, kë anwooŋ aankaa badoo yeenk yeenk uko wi adukanaaniiŋ. 30 Hënkuŋ, nafëlan nalemp nawaaŋ udooni i du bdëm, dul di bakluŋ kawooni, kadeebaţ kadohrën. »

Unuur wi pwayëş

31 Yeŧu akak aji : « Woli *Abuk Ñiinţ aluŋ abi na mndëm mi nul agakandër na ŋwanjuŧ bŧi, aţo ţi pţij pi pşih na mndëm. 32 Bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi ŋi mboş bayit ţi kadunul, aşë paţëş baka jibi nayafan ajaaŋ apaţëş ŋkaneel na ŋpi. 33 Aţu ŋkaneel ţi kañen kadeenu, kaşë kaţu ŋpi ţi kamayu. 34 Wal mënţ wi wi naşih aşaaŋ aji na banwooŋ ţi kañenul kadeenu : “Nabiini, an biki Paapa awuluŋ bnuura bi nul, naneejan ţi Pşih pi Baţi pi Naşibaţi abomananaŋ wi umundu upaşnuŋ. 35 Ubon ubi de'ën kë naţenën kë ndee, kë udaan uţijën kë naţenën kë ndaani, dbi wo nayaanţ, kë nayeenkën, 36 awo mënwo na imişa, kë nawoharënën, amaak kë nabi pwinën, awo ukalabuş kë nabi pwinën.”

37 « Baŧool banwooŋ ţi kadeenu bahepara wal mënţ kaji : “Ajugun, lum di di ŋwiniiŋ kë iwo na ubon kë ŋwulu uko ude, aŋal udaan kë ŋwulu kë idaani, 38 awo nayaanţ kë ŋyeenku, awo iinwo na imişa, kë ŋwoharënu, 39 amaak këme awo ukalabuş kë ŋbi pwinu?”

40 « Naşih aŧeem baka wal mënţ kaji : “Na manjoonan, dţupan, uko wi nadoluŋ pa aloŋ ampoţëţaanuŋ ţi bayiţ naan biki, nji i i nadoluŋ wa.”

41 « Wi wi aşaaŋ aji na banwooŋ ţi kamayu : “Nalowaan, an nanfëpaniiŋ naya du bdoo banwooŋ baankjëmşa bi babomanuŋ pa Unŧaayi Uweek na ŋţaşar wa. 42 Ubon ubi de'ën, kë napok pţenën nde, kë udaan uţijën bë naanţenën ndaan, 43 dbi wo nayaanţ kë naanyeenkën, awo mënwo na imişa kë naanwoharënën, amaak abot awo du ukalabuş kë naambi pwinën.”

44 « Bukuŋ mënţan bakak ahepara wal mënţ kaji : “Ajugun, lum di di ŋwiniiŋ kë iwo na ubon, aŋal udaan, awo nayaanţ, awo iinwoh imişa amaak këme awo ukalabuş kë ŋënţënku?”

45 « Aŧeem baka wal mënţ kaji : “Na manjoonan, dţupan, uko wi nawooŋ naando pa aloŋ ţi bampoţëţaanuŋ biki, nji i i nawooŋ naando wa.”

46 « Kë hënk di di bakluŋ kaya, baloŋ du mnhaj mi mndani, banwooŋ baŧool baka ubida wi mnţo. »

26

Uko wi baŧiinkaruŋ aji bado Yeŧu

(Markuŧ 14.1-2; Luk 22.1-2; natenan ţi Yowan 11.47-53)

1 Wi Yeŧu aţupuŋ uko waŋ bŧi aşë ji na baţaşarul : 2 « Name kë *Ufeŧtu wi Mbuur uduka ŋnuur ŋtëb, kë bakluŋ kawul *Abuk Ñiinţ bahilna bapaŋa. »

3 *Baţeŋan baweek na bantohi kë başë yit wal mënţ du uko *naşih i baţeŋan i katim kawooŋ Kayif. 4 Baŧiinkar aji bado mntit kamob Yeŧu kabot kafiŋa, 5 aşë wo baaŋal pdo uko mënţ ţi wal wi ufeŧtu ţiki baţi ubeeka ubi uşinţar.

Naaţ aloŋ ajeeş Yeŧu ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ

6 Yeŧu awo du uko Ŧimoŋ i bajaaŋ badu namaak bdoo du ubeeka wi Betani. 7 Wi awooŋ ţi pde, kë ñaaţ aloŋ aşë bi añoga, awo na pţukar pmpoţi pi banugnuŋ itaka iŧum. Pawo na ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ untamuŋ maakan. Ajeeş ukëra mënţ ţi bkow bi Yeŧu. 8 Wi baţaşarul bawinuŋ uko wi ñaaţ adoluŋ badeebaţ aji : « we uwooŋ kalaŧ ki? 9 Ukëra wi uhilan lah kawaapana itaka iŧum, kajej ya kaţen bajuuk. »

10 Kë Yeŧu ammeeŋ uko wi bajakuŋ aşë ji : « we ukaaŋ kë naknooran ñaaţ i ba? Uko unuura wi wi adoluŋ hënk pa nji. 11 Na manjoonan, bajuuk bawo na an ŋnuur bŧi, kë nji, mënkwo na an ŋnuur bŧi. 12 Ajeeşën jeeş ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ wi ţi uleef pa umoy wi naan. 13 Na manjoonan dţupan, dko di bakţupnuŋ *Uţup Ulil Unuura wi, bakak aţup uko wi ñaaţ i adoluŋ, kaleşna'a.

Yudaŧ anwaapuŋ Yeŧu

14 Wal mënţ, aloŋ ţi baţaşar Yeŧu iñeen na batëb anwooŋ Yudaŧ Iŧkariyot, aya du baţeŋan baweek, 15 aji na baka : « we wi nakwulnuŋ nşë wulan Yeŧu ba? » Kë bukuŋ bawula ktaka iñeen ŋwajanţ ki baţakuŋ na unŧaam. 16 Wi wi ajunuŋ pla jibi akdoli kadoo kawula baka.

Pde pbaañşaani

17 Baţaşar Yeŧu babi añoga ţi unuur uŧeek wi *ufeŧtu wi ipoom indaţ aşë hepara aji : « Ţuŋ di di iŋaluŋ ŋya ŋjuŋna pde pi *Ufeŧtu wi Mbuur ba? »

18 Kë aŧeem baka aji : « Nayaan ubeeka du uko aşe najaka : “Najukan aji : Wal wi naan ubani, du katohu di di nji kadolnuŋ ufeŧtu na baţaşar naan.” » 19 Kë baţaşarul bado jibi Yeŧu ajakuŋ na baka, aboman pde pi ufeŧtu.

20 Wi utaakal ubanuŋ, kë Yeŧu aşë ţo na baţaşarul iñeen na batëb pa pde. 21 Bawo ţi pde, kë aşë ji : « Dţupan, na manjoonan, aloŋ ţi an aluŋ kawaapën. »

22 Bajooţan maakan andoli kahepara kaji : « Ajugun, woon nji a i? »

23 Kë aŧeem aji : « Ankţuuŋ kañen na nji ţi praata, uŋ mënţan akwulnuŋ! 24 Aa, *Abuk Ñiinţ awo i kakeţ jibi upiiŧaniiŋ ţi a ţi Ulibra wi Naşibaţi, kë anşaaŋ awula aşë wuţan! Uhokan lah awo aankbuka. »

25 Kë Yudaŧ, anwaapuluŋ aşë hepara aji : « Najukan, woon nji a i? »

Kë Yeŧu aŧeema aji : « Ijakuŋ haŋ. »

26 Wi bawooŋ ţi pde, kë Yeŧu aşë jej kapoom, abeeb Naşibaţi, akitëş ka awul baţaşarul aşë ji : « Nayeenkan nade, uleef naan wii wi. » 27 Akak ajej pnkalame pi poot, abeeb Naşibaţi, awul baka aşë ji : « Nadaanan ţi pa an bŧi, 28 pñaak naan pii pi, paknţeŋanuŋ bhoŋar, pul paktuliiŋ Naşibaţi ahilna amiir bañaaŋ baŧum pjuban pi baka. 29 Kë nşë ţupan, mënkak adaan poot pi te unuur wi nji kaluŋ kadaan pa phalu na an, du Pşih pi Paapa. » 30 Bayeeh añaamarën Naşibaţi, aşë pën aŧool pya du Pnkuŋ pi Mnoliwera*.

Yeŧu aţup kë Piyeer aluŋ kapok kaji aamme'a

(Markuŧ 14.26-31; Luk 22.31-34; natenan ţi Yowan 13.37-38)

31 Yeŧu aji na baka : « Uko wi bakluŋ kadolën ţi uŧejan wi nţa wi uţu an bŧi nadukën. Kë hënk di di upiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : “Dkob nayafan kafiŋ, ŋkaneel ŋi batani ŋaşë ŋawayşër.”✡ 32 Woli dluŋ anaţa ţi pkeţ, kajotan kadun du Galilay. »

33 Piyeer aţiini na a wal mënţ aji : « Woli uko wi bakdoliiŋ uţu kë bañaaŋ bŧi baduku, nji mënkduku. »

34 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Na manjoonan dţupu, ji uguk udo kahaan nţa di, ipok pme'ën ŋyaaş ŋwajanţ. »

35 Piyeer kë aşë ji na a : « Udole wo pkeţ keţ na iwi, mënkpok kaji mëmme'u. » Kë baţaşarul bŧi bakak aji haŋ.

Pñehan pi Yeŧu du Getŧemaniya

(Markuŧ 14.32-42; Luk 22.40-46)

36 Wal mënţ kë Yeŧu aşë ban na baţaşarul du dko dloŋ di bajaaŋ bado Getŧemaniya aşë ji na baka : « Naţoon ţi, dya du kadun kañehan Naşibaţi. » 37 Ajej na a Piyeer, na babuk Ŧebede batëb, aşë jun pŧiink pjooţan na mnhaj ţi uhaaş wi nul. 38 Aji na baka wal mënţ: « Uhaaş wi naan ujooţani, pjooţan mënţ padiţ maakan kë ndoo kita. Nadukiin ţi nawo bten. »

39 Kë wi ajohariiŋ aya low btiişu aşë jot afëţ kaara ţi mboş añehan Naşibaţi aji : « Paap, woli uhinan kawo, lowaan pnkalame pi mnhaj mi ţi nji, uşë uwut kawo jibi nŋaluŋ, uwoon jibi iŋaluŋ. » 40 Akak aşë ţënk baţaşarul kë bakŋoyënţ, kë aşë ji na Piyeer : « Naandoo hilan awo bten na nji uwoori uloolan ţañ! 41 Nawoon bten nado kañehan nawutna kajot ţi kaguuru. Ŋhaaş ŋi nan ŋaŋal maakan pdo bnuura, kë ŋleefan ŋaşë biişna. »

42 Akak aya uyaaş utëbanţën alow baka añehan Naşibaţi aji : « Paap, woli pnkalame pi mnhaj pi paanhilan pţëp bë mënkdaan pa, uko wi iŋaluŋ ukeeriin udolana! » 43 Akak kak, aţënk baţaşarul kë bakŋoyënţ, ţiki këş ki baka kadiţ bŋoy.

44 Akak aduk baka aya uyaaş uwajanţën pñehan Naşibaţi, akakalëş uko wi ajakuŋ. 45 Akak wal mënţ du baţaşarul aşë ji na baka : « Nahuma kaŋoyënţ abot anoorfën? Wal wi *Abuk Ñiinţ akwulaniiŋ ţi iñen yi bado buţaan uñogi. 46 Nanaţiin ŋya! Natenan, ankwulnuŋ awii wi. »

Yeŧu amobanaa

(Markuŧ 14.43-50; Luk 22.47-53; natenan ţi Yowan 18.2-11)

47 Yeŧu ahum kaţiini, kë Yudaŧ, anwooŋ aloŋ ţi banjañan iñeen na batëb, aşë wuj na pnŧuk pi bañaaŋ banwooŋ na ikej na induk. *Baţeŋan baweek na bantohi bayiluŋ baka. 48 Yudaŧ anwaapuluŋ aji na baka hënk di di bakmeenuŋ ñaaŋ mënţ: « I nji kamookuŋ, ul a, namobana. » 49 Wi abanaaŋ ban añog Yeŧu, aşë ji na a : « Dwulu mboş, najukan » aşë mooka.

50 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Nanoh, doon uko wi ibiiŋ pdo†. » Kë bukundu başë dëpa ţi a amoba. 51 Aloŋ ţi bangakandëruŋ na Yeŧu aŧoot kakej abi fal fal kabaţ ki nalempar *naşih i baţeŋan. 52 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Kakaan kakej ki nu ; bañaaŋ bŧi bankjejuŋ ikej baluŋ kakeţna kakej. 53 Işal aji mënhil kadu Paapa i, awulën ţi dko mënţ uko umpeluŋ ŋwanjuŧ iñeen-week-iñeen ŋyaaş iñeen-ŋtëb? 54 Woli ddo haŋ, hum di di uko wi bapiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi uhilanuŋ kadolana keeri? Wul ujakuŋ aji uko mënţ uwo kadolana. »

55 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na pnŧuk pi bañaaŋ puŋ: « Dwo nado buţaan i, kë nado bi pmobën na ikej na induk? Ŋnuur bŧi dji kaţo du *katoh ki Naşibaţi kajukan, kë naammobën. 56 Kë iko bŧi inkdolaniiŋ hënk iwo iko yi *baţupar Naşibaţi bajakuŋ ţi Ulibra wi nul. » Baţaşarul bŧi baţi aduka.

Yeŧu du uruha wi bayuday

(Markuŧ 14.53-65; Luk 22.54-55,63-71; natenan ţi Yowan 18.12-24)

57 Bammobuŋ Yeŧu bañooţa du uko Kayif *naşih i baţeŋan di *bajukan Bgah na bantohi bayituŋ. 58 Kë Piyeer aşë wo du kalowan aţaşa te da ; aneej ţi blay aşë ţo na balemp aten jibi uko ukbiiŋ kabaañşaan.

59 *Baţeŋan baweek na biki *uruha bŧi bala uko uloŋ utapar Yeŧu kadolna akeţ. 60 Bañaaŋ baŧum badoo bi atapara iko iloŋ kë iinkëşa këş. Kë batëb baloŋ babaañşaanuŋ pbi, 61 aşë ji : « Ñiinţ i aji ahilan kafom *Katoh Kaweek ki Naşibaţi kabot kaniw ka ţi ŋnuur ŋwajanţ. »

62 Kë naşih i baţeŋan aşë naţa aji na a : « Iinkŧeem i? Iinŧiink uko wi bañaaŋ biki bakţupuŋ ţi iwi i? » 63 Kë Yeŧu ayompa yomp.

Kë akak aji na a : « Dñehanu, ţi katim ki Naşibaţi ajug ubida, ţupun me iwooŋ *Kriŧtu Abuk Naşibaţi. »

64 Kë aŧeema aji : « Iji haŋ. Dţupan kak, hënkuŋ, nawin *Abuk Ñiinţ aţo du kañen kadeenu ki Naşibaţi anhiniiŋ iko bŧi ; nawina kak abi na infëluŋ yi baţi. »

65 Wal mënţ, kë naşih i baţeŋan aşë tow imişa y i nul‡ aşë ji : « Akar Naşibaţi! Ŋkak anuma uko uloŋ i? Naŧiinka hënkuŋ kë akar Naşibaţi. 66 We wi naşaluŋ ţi uko waŋ ba? »

Kë baŧeem aji : « Aduknaanaa, awo i kakeţ. » 67 Wi wi başaaŋ atëfjëra ţi kaara, aşuuka abot akoba iñen ţi ijeem 68 aşë ji na a : « Iinji iwo Kriŧtu Naţupar Naşibaţi i? Ţupan ñaaŋ ankobiiŋ keeri. »

Piyeer apok aji aamme Yeŧu

(Markuŧ 14.66-72; Luk 22.56-62; natenan ţi Yowan 18.15-18,25-27)

69 Piyeer aţo wal mënţ ţi blay du bdig, kë nalemp ñaaţ aloŋ añoga aşë ji : « Iwi kak ibi wo na Yeŧu i uŧaak wi *Galilay. »

70 Kë Piyeer aşë pok ţi kadun ki bañaaŋ bŧi aji aamme uko wi ñaaţ akţupuŋ hënk. 71 Akak apën aya umbaŋ wi plëman kë ñaaţ nalemp aloŋ akak awina aşë ji na bañaaŋ banwooŋ da : « Abi wo na Yeŧu i ubeeka wi Naŧaret. »

72 Kë akak apok, ado mehna. Aji na baka : « Mëndo me me ñiinţ i. »

73 Bakak aţo ntiinku, kë baloŋ ţi banwooŋ da başë bi añoga aşë ji : « Iwo na baka na manjoonan, idoo ţup ţup ji biki Galilay. »

74 Kë aşë mehna aji na Naşibaţi afëpa woli aankţup manjoonan, awo ţi pji « Mëmme ñiinţ i. » Ţi dko mënţ, kë uguk uşë haan. 75 Kë Piyeer aşë leş uko wi Yeŧu abiiŋ ajaka : « Ji uguk udo kahaan, ipok ŋyaaş ŋwajanţ kaji iimme ën. » Apën bdig aşë wooni maakan.

27

Pkeţ pi Yudaŧ

(Markuŧ 15.1-2; Luk 22.66; natenan ţi Yowan 18.28)

1 Na nfa kub, *baţeŋan baweek na bantohi bayuday bŧi bayiti, aŧiinkar aji bafiŋ Yeŧu. 2 Wi wi başaaŋ atana, aşë ñooţa awul *Pilat nanŧuŋa i uŧaak mënţ.

3 Yudaŧ anwaapuŋ Yeŧu awin wal mënţ kë baya kafiŋa, aşë ţëga akakan *baţeŋan baweek na bantohi ktaka iñeen ŋwajanţ ki baţaknuŋ unŧaam. 4 Aji na baka : « Djubani, wi nwulanaŋ ñaaŋ anwooŋ aando nin ukoolan. »

Kë başë ŧeema aji : « Ŋëmmee, utenu. » 5 Afël wal mënţ itaka ţi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë pën aya ayuuladiir.

6 Baţeŋan baweek bajej itaka yuŋ aşë ji : « Bgah bi nun baneenan ŋţu itaka yi du dko dhankni itaka di Katoh ki Naşibaţi ţiki iwo yi pñaak. » 7 Baţiini aŧiinkar aşë nug na itaka mënţ « uţeeh wi naniw idunk » ado dko dmoyni bayaanţ. 8 Ukaaŋ kë te hënkuŋ baji badu uţeeh mënţ « uţeeh wi pñaak. » 9 Wal mënţ wi wi uko wi Yeremiya *Naţupar Naşibaţi abiiŋ aţup udolaniiŋ: « Bañaaŋ biki *Iŧrayel baji ktaka iñeen ŋwajanţ ki baţaknuŋ unŧaam ki ki baknugnuluŋ. 10  Bajej ya anugna uţeeh wi naniw idunk jibi Ajugun ajaknuŋ. »✡

Yeŧu du kadun ki Pilat

(Markuŧ 15.2-5; Luk 23.3-5; natenan ţi Yowan 18.33-38)

11 Yeŧu anaţ du kadun ki *Pilat nanŧuŋa, kë aşë hepara : « Iwi, iwooŋ naşih i *bayuday i? »

Kë aŧeema aji : « Ijakuŋ haŋ. »

12 *Baţeŋan baweek na bantohi bawo ţi ptapara iko iŧum, kë aanŧeem baka.

13 Kë Pilat aşë ji na a : « Iinŧiink iko yi baktapariiŋ bŧi i? »

14 Kë aanŧeema ŧeem, kë Pilat adoo ñoŋar maakan.

15 *Ufeŧtu wi mnjeeh undoli, nanŧuŋa aji wutan nakalabuş, i bañaaŋ baŋaluŋ awutan. 16 Kë uşë ka wal mënţ nakalabuş i katim kapënaliiŋ i bajaaŋ bado Barabaaŧ. 17 Wi wi Pilat aşaaŋ aji na pnŧuk panyituŋ da : « Ahoŋ ţi baka i i naŋaluŋ nwutanan ba, Barabaaŧ këme Yeŧu i bajaaŋ bado *Kriŧtu? » 18 Ame bnuura kë banwuluŋ Yeŧu bakuja kuj ukaaŋ kë baţija a.

19 Kë wal wi aţooŋ du *uruha awayëş, kë aharul aşë yil kë baji na a, awut kaneej ţi bţup bi ñiinţ naŧool uŋ, ţiki aţu nţa kë anoor maakan ţi ŋţaafi.

20 Baţeŋan baweek na bantohi bawuuk pnŧuk paji bawutan Barabaaŧ başë bado bafiŋ Yeŧu. 21 Kë nanŧuŋa akak ayeenk bţup ahepar baka aji : « Ahoŋ ţi baka i i naŋaluŋ nwutanan? »

Kë baŧeem aji : « Barabaaŧ. »

22 Akak ahepar baka aji : « Kë we wi mbaaŋ ado keeri na Yeŧu i bajaaŋ bado Kriŧtu ba? »

Kë baji bukal bŧi : « Paŋana. »

23 Kë akak ahepar baka : « Buţaan bhoŋ bi bi adoluŋ ba? » Kë bakhuuranaara huuran maakan aji : « Paŋana! »

24 Wi Pilat awinuŋ kë aankak ahil pdo uko uloŋ, kë bañaaŋ babot ahuuranaara huuran maakan, kë aşë jej meel añow iñen ţi kadun ki bañaaŋ bukuŋ aşë ji : « Dpënan bkow naan ţi pñaak pi ñiinţ i. An nakmeeŋ. »

25 Kë bañaaŋ bŧi baŧeem aji : « Pñaak pi nul pakakan ţi un, na ţi babukun. » 26 Wal mënţ, awutan baka Barabaaŧ aşë do kë bakob Yeŧu na itinŧël abaa wula baya bapaŋa ţi kruŧ.

Bangoli babeŋ Yeŧu

(Markuŧ 15.16-20; natenan ţi Yowan 19.2-3)

27 Bangoli biki *Pilat nanŧuŋa bañooţ wal mënţ Yeŧu du blay bi katoh ki nanŧuŋa aşë du baŧënţ baka bŧi kë babi afooya. 28 Bawohëşa imişa aşë ţu'a bayeti bjeenkal. 29 Wi wi başaaŋ aşiir ukël wi iyiw afuuţana, abot ajej pmul ploŋ aţu'a ţi kañen kadeenu*. Baŋup wal mënţ ţi kadunul aşë beŋa aji na a : « Ŋwulu mboş, iwi naşih i *bayuday! » 30 Batëfjëra akuţ ajej pmul puŋ akoba ţi bkow. 31 Wi babeŋuluŋ akëşan, bawohëşa bayeti akakana imişa yi nul aşë ñooţa pya kapaŋ du kruŧ.

Yeŧu du kruŧ

(Markuŧ 15.21-32; Luk 23.26-43; natenan ţi Yowan 19.16-24)

32 Wi bakpënuŋ, bayit na ñiinţ aloŋ i ubeeka wi Ŧiren anwooŋ katim ki Ŧimoŋ, aşë ţu'a pkuŋa kruŧ di Yeŧu. 33 Baban dko di bajaaŋ bado Golgota uwooŋ « dko di kaheem ki bkow. » 34 Bawul Yeŧu poot pannaakrënuŋ na bko bŧaakţaan, kë añem pa aşë pok pdaan. 35 Bapaŋa ţi kruŧ abot ado kanuŋ na mnlaak ahilna afaaşiir imişa yi nul. 36 Wi wi başaaŋ aţo ayeŋa. 37 Bapiiŧ ţi bkowul duuţ uko unkaaŋ kë baţu'a pkeţ aji : « I, awooŋ Yeŧu naşih i *bayuday. » 38 Bakak apaŋ balaŧ batëb, aloŋ ţi kadeenu ki nul, undu du kamayu.

39 Bankţëpuŋ bawo ţi pkara abot abëţ bëţan ikow aji : 40 « Iwi inhinanuŋ kaŧok *Katoh Kaweek ki Naşibaţi kaşë kaniw ka ţi ŋnuur ŋwajanţ, buuraan uleefu. Woli iwo Abuk Naşibaţi heliin ţi kruŧ! »

41 *Baţeŋan baweek na *bajukan Bgah na bantohi bakak abeŋa aji : 42 « Abuuran baloŋ aşë wo aanhinan pbuuran uleeful! Aji awooŋ naşih i *Iŧrayel, aheliin keeri ţi kruŧ, ŋşë ŋfiyaara! 43 Aanhaţ Naşibaţi i? Akeeri buurana, woli aŋala. Mënţ ul ajakuŋ aji awo Abuk Naşibaţi i? » 44 Balaŧ biki bapaŋuŋ na a bado kak akara haŋ.

Pkeţ pi Yeŧu

(Markuŧ 15.33-39; Luk 23.44-48; natenan ţi Yowan 19.28-30)

45 Ţi udiiŋ unuur, unuur umara mara awunana, kë bdëm bawala ţi umundu bŧi, ado ŋwoori ŋwajanţ. 46 Wi udooŋ uko ji ŋwoori ŋwajanţ, Yeŧu kë aşë do pdiim aji : « Eloy, Eloy, lama ŧabaktani† » uwooŋ: « Naşibaţi, Naşibaţi, we ukaaŋ kë iwutën? »

47 Baloŋ ţi banwooŋ da wi baŧiinkuluŋ aşë ji « Awo ţi pdu *Eli *Naţupar Naşibaţi. »

48 Ţi dko mënţ, kë aloŋ ţi baka aşë ţi ajej kalëmënt aŧoop ţi poot pŧaakţaan atan ka ţi pmul awula adaan. 49 Bandukiiŋ kë başë ji na a : « Wutan! Ŋten me Eli abi kabuurana! » 50 Wi wi Yeŧu akaaŋ ado pdiim pweek aşë jëmşa. 51 Wal mënţ, blaañ bkëm maakan banjaaŋ baneenan bañaaŋ pneej du *dko dyimanaan maakan di Katoh Kaweek ki Naşibaţi batowa ţi pŧoof. Kë mboş mankuţ aşinţar, mnlaak mnweek mantowaa, 52 kë ihër ihaabşaa, banfiyaaruŋ Naşibaţi baŧum bankeţuŋ kë banaţaa. 53 Bapën ţi ihër yi baka, kë wi Yeŧu anaţiiŋ ţi pkeţ kë başë neej ţi Yeruŧalem ubeeka uyimanaan, di bañaaŋ baŧum bawinuŋ baka.

54 Wi naweek i bangoli iñeen-week baromeŋ na bangoli bankyeŋuŋ Yeŧu bawinuŋ kë mboş mankşinţar abot awin uko unkţëpuŋ, balënk maakan aşë ji : « Na manjoonan, i awo Abuk Naşibaţi. »

55 Baaţ baŧum banţaşnuŋ Yeŧu du *Galilay aţënka banaţ alow aten. 56 Bi Mariya i uŧaak wi Magdala, na Mariya anin bi Yakob na Yoŧef, na anin babuk Ŧebede bawo ţi baaţ mënţ.

Umoy wi Yeŧu

(Markuŧ 15.42-47; Luk 23.50-56; natenan ţi Yowan 19.38-42)

57 Wi utaakal ubanuŋ, kë ñiinţ aloŋ nayok i ubeeka wi Arimati aşë bi. Katimul kawo Yoŧef, awo kak naţaşar Yeŧu. 58 Aya awin *Pilat, aşë hepara puum pi Yeŧu. Kë Pilat ado kë bawula pa. 59 Yoŧef ajej puum, abooţan ţi blaañ bfaaŧal feh 60 aşë ţu pa ţi bhër bi nul bi abaaŋ ado do kë bajipa ţi kabaŋ ki plaak. Wi wi aşaaŋ ado kë bakël plaak pweek atuhna ba aşë ŧool. 61 Mariya i ubeeka wi Magdala na Mariya natëbanţën bawo da wal mënţ, aţo aŧaaŋ na bhër.

Bañaaŋ bankyeŋuŋ bhër

62 Unuur ujinţi, unuur mënţ uwooŋ unţaanuŋ wi pbomandër pa *unuur wi pnoorfën, *baţeŋan baweek na *bafariŧay bayitiir aya du *Pilat, 63 aji na a : « Naweek, ŋleş kë naţilan i aţup wi ahumuŋ najeb aji ţi ŋnuur ŋwajanţ anaţa ţi pkeţ kakak najeb! 64 Doon bado kayeŋ bhër bnuura te unuur uwajanţën, kaţi baţaşarul babi bakiij puum başë baji na bañaaŋ anaţa ţi pkeţ. Ŋţilan mënţ ŋadëm kapel ŋŧeek. »

65 Pilat kë aŧeem baka aji : « Naka bangoli. Naţuun baka bayeŋ jibi naŋaluŋ. » 66 Kë baya do kë bakyeŋ bhër : baniw plaak pantuhnuŋ bhër aşë do bayeŋ kë banaţi.

28

Pnaţa ţi pkeţ pi Yeŧu

(Markuŧ 16.1-10; Luk 24.1-12; natenan ţi Yowan 20.1-10)

1 Wi unuur wi pnoorfën uţëpuŋ, ţi unuur uŧeek wi kanëm na nfa kub, bi Mariya i ubeeka wi Magdala na Mariya natëbanţën kë başë ya pten bhër. 2 Ţi dko mënţ, kë mboş manşë şinţar maakan, kë uwanjuŧ uloŋ wi Ajugun uşë walnaana baţi abi akël plaak aşë ţo ţi pa. 3 Ujeeh ji kaliik liik kë imişa yi wa ibot awo ifaaŧal feh. 4 Bayeŋ balënk maakan akat kat. Bawo ji bankeţuŋ.

5 Kë uwanjuŧ uşë ji na baaţ bukuŋ: « An, nawutan kalënk : dme kë nala Yeŧu i bapaŋuŋ. 6 Aanwo ţi, anaţa ţi pkeţ jibi abiiŋ aţup. Nabiin naten dko di abiiŋ apiinţna. 7 Naŧaraan naya naţup baţaşarul kë anaţa ţi pkeţ, ajotan kadun aya *Galilay ; dul di nakyaaŋ kawinna. Waŋ wi wi nwooŋ i kaţupan. »

8 Baŧaran pduk dko di bhër, balënk abot awo na mnlilan mweek, aţi pya kaţup baţaşar Yeŧu uko unţëpuŋ. 9 Kë ţi dko mënţ, kë Yeŧu aşë pën awinana ţi kadun ki baka aji : « Dwulan mboş. » Kë baaţ başë ñoga ajot ţi ihoţul, adëmana. 10 Kë aşë ji na baka : « Nawutan kalënk. Nayaan naji na bayiţ naan baya Galilay, dul di di bakyaaŋ kawinnën. »

Ŋţilan ŋi baweek biki bayuday

11 Wi baaţ bakyaaŋ na bgah, kë baloŋ ţi bayeŋ başë neej ţi ubeeka akakalëş *baţeŋan baweek uko bŧi unţëpuŋ. 12 Kë bukuŋ başë yit na bantohi aŧiinkar awul bangoli itaka iŧum, 13 aşë ji na baka baji : « Baţaşarul babi na uŧejan akiij puum wi ŋwooŋ ţi bŋoy. » 14 Bakak aji na baka woli nanŧuŋa amee, bukal kaţiini na a awut kanooran baka. 15 Bangoli bayeenk itaka yuŋ abot ado uko wi bajakuŋ na baka, kë hënk di bakţiiniyaanuŋ uko mënţ te hënkuŋ ţi *bayuday.

Yeŧu ţi kadun ki baţaşarul

(Markuŧ 16.14-18; Luk 24.36-49; natenan ţi Yowan 20.19-23; Ulemp wi Banjañan 1.6-8)

16 Baţaşar Yeŧu iñeen na aloŋ baya *Galilay, du pnkuŋ pi Yeŧu ajakuŋ na baka baya kayit. 17 Kë wi bawinuluŋ, aşë ŋup adëmana ; kë baloŋ başë woha na ŋşal ŋtëb. 18 Yeŧu añog, aşë ji na baka : « Naşibaţi awulën mnhina bŧi du baţi na mboş. 19 Nayaan keeri, nado bañaaŋ biki umundu bŧi bado kaţaşën, nabatŧaarën baka ţi katim ki Aşin naan, ki Abukul na ki *Uhaaş wi Naşibaţi, 20 najukan baka pdo kaţaş iko bŧi yi njakanaŋ nado kado. Natenan : dwo na an na ŋnuur bŧi te uba umundu. »

* 1:2 Yuda na babuk aşin : Biinţ iñeen na batëb biki bawo baweek biki kntaali ki Iŧrayel.

✡ 1:3 Natenan ţi Ujuni 38.27-30.

✡ 1:5 Natenan ţi Yoŧuwa 2.

✡ 1:5 Natenan ţi Rut.

✡ 1:6 Natenan ţi 2 Ŧamiyel 12.

† 1:8 Yoŧafat abuk Yoram : Na manjoonan Yoŧafat awo ateem aşin Yoram.

‡ 1:15 Kajunna ţi Ŧorobabel te Yakob, Maci alut iwuuŋ iŧum.

§ 1:21 Yeŧu : dawooŋ: « Ajugun abuuran. »

✡ 1:23 Iŧayi 7.14.

✡ 2:6 Mike 5.2.

* 2:11 Mnkulan : Manwo pñaak pi mnko, pi bajaaŋ bakayan. Udu wi pa ulil pţëkëñ. Pñaak mënţ patam maakan.

✡ 2:15 Hoŧey 11.1.

✡ 2:18 Yeremiya 31.15.

† 2:22 Uŧaak wi Galilay : Dul di di aţa Arkelayuŧ awooŋ naşih.

✡ 3:3 Iŧayi 40.3.

✡ 4:4 Pleşan 8.3.

✡ 4:6 Kañaam 91.11-12.

✡ 4:7 Pleşan 6.16.

✡ 4:10 Pleşan 6.13.

✡ 4:16 Iŧayi 9.1-2.

✡ 5:21 Ppën 20.13.

✡ 5:27 Ppën 20.14.

✡ 5:31 Pleşan 24.1.

✡ 5:33 Bgah 19.12; Mnfën 30.3; Pleşan 23.22-24.

* 5:37 Unŧaayi Uweek këme : “buţaan”.

✡ 5:38 Ppën 21.24; Bgah 24.20; Pleşan 19.21.

✡ 5:43 Bgah 19.18.

* 6:13 Unŧaayi Uweek këme : “buţaan”.

✡ 8:17 Natenan ţi Iŧayi 53.4; na ţi 1 Piyeer 2.21-24.

✡ 9:13 Hoŧey 6.6.

* 9:23 Baŧeen puum : Bayuday woli ñaaŋ akeţa keţ baji babi kaŧeen ŧeen.

* 10:15 Natenan ţi Ujuni 19.24-28.

✡ 11:10 Malaki 3.1.

* 11:12 Bañaaŋ baji bagutar Pşih pi Baţi, kë bantamanuŋ bajaaŋ baneej ţi pa këme : bañaaŋ banaţara Pşih pi Baţi, kë bañaaŋ banjooţuŋ bakdo na pyeenk pa.

✡ 11:21 Natenan ţi Iŧayi 23.1-18.

✡ 11:23 Natenan ţi Ujuni 19.24-27.

* 12:6 Aloŋ awo ţi ampeli Katoh Kaweek ki Naşibaţi këme : Uko uloŋ uwo ţi umpeli Katoh Kaweek ki Naşibaţi.

✡ 12:7 Hoŧey 6.6.

✡ 12:39 Natenan ţi Yonaŧ.

* 15:2 Bë baaññow iñen : Bafariŧay baji bañow iñen kaţaşna udolade wi baka.

✡ 15:4 Ppën 21.27; 20.12.

† 15:20 Paţopan : Yeŧu aankţiiniyaan ţi dko di uko wi pjinţ, bafariŧay baji bañow iñen kaţaşna udolade wi baka.

‡ 15:26 Ŋbuş ŋmpoţi : Wal mënţ bayuday baji baji banwooŋ baanwo bayuday bawo ŋbuş.

✡ 16:4 Natenan ţi Yonaŧ.

* 16:18 Piyeer : Dawooŋ pnduba këme plaak.

* 18:6 Bapoţ biki : Yeŧu aţiiniyaan ţi banfiyaaruŋ, bukal bakakuŋ ji bapoţ.

✡ 18:16 Pleşan 19.15.

† 18:17 Bakobraar daaşa : Bayuday bajej baka ji bado buţaan banwooŋ baanwo biki pntaali pi Naşibaţi.

✡ 19:4 Ujuni 1.27.

✡ 19:5 Ujuni 2.24.

* 21:1 Pnkuŋ pi Mnoliwera : “Mont des Oliviers, Monti de Oliveira, Mount of Olives.”

✡ 21:5 Ŧakariya 9.9.

† 21:9 Hoŧana Ţi uhebërë dawo « Buuran » aşë bi kak uţup unjaaŋ udëmanaan Naşibaţi.

✡ 21:9 Kañaam 118.26.

✡ 21:13 Iŧayi 56.7.

✡ 21:13 Yeremiya 7.11.

✡ 21:16 Kañaam 8.2.

✡ 21:42 Kañaam 118.22-23.

✡ 22:32 Ppën 3.6.

✡ 22:44 Kañaam 110.1.

* 23:5 Bayuday baji bado iko iloŋ yi bapiiŧuŋ Uţup wi Naşibaţi kaleşna wa. Ital iniilu inwooŋ ţi iñen yi imişa yi baka ikak aji ileşan baka Uţup wi Naşibaţi.

✡ 24:29 Iŧayi 13.10; 34.4.

* 26:30 Pnkuŋ pi mnoliwera : “Mont des Oliviers, Monti di Oliveira, Mount of Olives.”

✡ 26:31 Ŧakariya 13.7.

† 26:50 Doon ulemp wi nu : Ŋpiiŧ ŋloŋ ŋaji : we ukaaŋ kë ibii?

‡ 26:65 Ptow imişa : Ado do haŋ ayuujna kë ţi ul uko wi Yeŧu ajakuŋ uwo buţaan bweek maakan.

✡ 27:10 Ŧakariya 11.12-13; Yeremiya 32.6-9.

* 27:29 Ţi uŧaak mënţ başih baji bafuuţa kabot kamëban pmul ţi kañen.

† 27:46 Eloy, Eloy, lama ŧabaktani Kañaam 22.

MARKUŦ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Uţup Ulil Unuura

wi Markuŧ apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo Uţup Ulil Unuura wi Markuŧ apiiŧuŋ. Markuŧ aambi wo naţaşar Yeŧu, aşë bi gakandër na Pawulu, abi lemp kak na Piyeer. Aka pŧiinkna iko yi apiiŧuŋ ţi Piyeer anjaaŋ abi kaţup bañaaŋ iko yi Yeŧu adoluŋ ţi mboş. Apiiŧ wa pa banwooŋ baanwo bayuday, kadiimanaan baka kë na manjoonan Yeŧu awooŋ Abuk Naşibaţi. Markuŧ aţup ţi ulibra wi iko yi Yeŧu adoluŋ na yi ajukanuŋ bañaaŋ, akak aţiiniyaan pkeţul na pnaţa ţi pkeţ pi nul. Yeŧu ajukan bañaaŋ na mnhina, ajeban bamaakal, adook ŋnŧaayi akuţ ado iko iñoŋarënaan. Yeŧu aambi bi pwin biki bakjuuknţënuŋ ţi ulemp, abi bi pjuukëţ, kawul kaţuţul kalukna, bañaaŋ baŧum bahilna babuur. Baweek biki bayuday bapoka adoo do kë bafiŋa. Ñaaŋ andoli ankţaşuŋ Yeŧu awo kabomandër mnhaj, ţi ubaañşaani aluŋ kawo ţi mnlilan. »

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Yowan Nabatŧaar aţup uko unkluŋ kabi (1.1-8)

2. Batiŧmu bi Yeŧu na jibi Ŧatana akdooŋ na pguura ajuban (1.9-13)

3. Ulemp wi Yeŧu du Galilay (1.14–9.50)

4. Yeŧu apënna Galilay pya Yeruŧalem (10.1-52)

5. Kanëm kabaañşaani ki Yeŧu ţi umundu wi, pwayëş pi bawayşuluŋ na pkeţul (11.1–15.47)

6. Yeŧu anaţa ţi pkeţ (16.1-8)

7. Yeŧu apën awinana ţi kadun ki baţaşarul (16.9-20)

1

Yowan Nabatŧaar aţup uko unkluŋ kabi

(Maci 3.1; Luk 3.1-6,15-18)

1 Ujuni wi Uţup Ulil Unuura unţiiniyaanuŋ uko wi Yeŧu Kriŧtu Abuk Naşibaţi* wii wi. 2 Jibi Naşibaţi aţupuŋ ţi ulibra wi Iŧayi naţuparul apiiŧuŋ:

« Tenan, dluŋ kayil nalempar naan ţi kadunu,

abomanu bgah.✡

3  Pdiim ploŋ pahuuran du *pndiiş aji :

“Nabomaan bgah bi Ajugun akluŋ kaţëpna,

nadolana ilël iŧool.”✡ »

4 Hënk di di Yowan nabatŧaar apënuŋ awinana du pndiiş aji : « Nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida, nado batiŧmu, Naşibaţi aşë pënanan ipekadu. » 5 Bañaaŋ bŧi biki ubeeka wi Yeruŧalem na uŧaak wi Yuda bŧi baya du a, aţup ipekadu yi baka, ado kë babatŧaar baka ţi bdëk bi Yordan. 6 Yowan awohara kamişa ki babomanuŋ na pfaal pi unŧaam wi pnkunkaali aşë tan katël ţi blank ; aji de ŋguul na mnob. 7 Aji ţup kaji : « Ñaaŋ ankmbiiŋ ţi kafeţ naan adëm apelën maakan, kë mëndoo ñoom ñoom kaŋup pfënëşa işapaat. 8 Nji dbatŧaaran na meel, kë ul aşë luŋ kabatŧaaran na Uhaaş wi Naşibaţi. »

Batiŧmu bi Yeŧu

(Maci 3.13-17; Luk 3.21-22)

9 Wal mënţan waŋ, Yeŧu apënna ubeeka wi Naŧaret du Galilay abi yeenk batiŧmu ţi kañen ki Yowan du bdëk bi Yordan. 10 Wal wi akpënuŋ ţi meel aşë win baţi kë bahaabşaa, kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë wala ţi a awo ji ubalab ufaaŧal. 11 Kë pdiim ploŋ paşë pënna baţi aji : « Iwi, iwooŋ Abuk naan, dŋalu maakan, dmaganu. »

Ŧatana ala pguur Yeŧu du pndiiş

(Maci 4.1-11; Luk 4.1-13)

12 Wi uko waŋ uţëpaŋ ţëp, kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë ya na Yeŧu du *pndiiş. 13 Awo da ŋnuur iñeen ŋbaakër kë Ŧatana akdo na pguura ado buţaan. Yeŧu awo da ţañ na ŋko ŋi uţeeh, kë ŋwanjuŧ ŋakţënka.

Yeŧu ajun pjukan

14 Wi uko waŋ uţëpuŋ, bamob Yowan, kë Yeŧu aşë ya Galilay aţiiniyaan Uţup Ulil Unuura wi Naşibaţi. 15 Aţiini aji : « Unuur ubani, Pşih pi Naşibaţi pañogi, nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida, nakak nafiyaar Uţup Ulil Unuura. »

Yeŧu adu baŧuh babaakër

16 Unuur uloŋ wi Yeŧu akpoşuŋ ţi kabaŋ ki bdëk bi Galilay, aşë win Ŧimoŋ na Andre aţa'ul kë bakfël bridiya du bdëk : bawo baŧuh. 17 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Naţaşaan, dkakanan baŧuh bañaaŋ. » 18 Ţi dko mënţ, kë babi duk duk iridiya yi baka aţaşa.

19 Wi ayaaŋ alow btiişu, awin Yakob na Yowan babuk ñiinţ aloŋ i katim ki Ŧebede, kë bawo ţi bţeem aboman iridiya yi baka. 20 Adu baka ţi dko mënţ, kë baduk Ŧebede aşin baka ţi bţeem na balemparul, aţaşa.

Yeŧu ajukan du Kapernawum abot ajeban ñiinţ i unŧaayi uneejuŋ

(Luk 4.31-37)

21 Yeŧu na baţaşarul baya du ubeeka wi Kapernawum. Ţi *unuur wi pnoorfën wi bayuday kë aşë ya aneej du *katoh kañehanaani ajukan. 22 Bañaaŋ bankŧiinkuluŋ bañoŋar ţi pjukan pi nul, ajukan na pdiim pi naşih, aankdo ji *bajukan bgah bi *Moyiŧ.

23 Wal mënţ, ţi dko di bawooŋ ñiinţ aloŋ i unŧaayi uneejuŋ awo da ; ahuuran aji : 24 « Ay, iwi Yeŧu i Naŧaret we wi ŋkaaruŋ ba? Ibi bi pŧokun i? Dme ñaaŋ i iwooŋ: iwo ñaaŋ nayimanaan i Naşibaţi ayiluŋ. » 25 Kë Yeŧu aşë lëbar na wa aji : « Yompaan mntum, pënan ţi ñiinţ i. » 26 Kë unŧaayi uşë şëŋ şëŋan maakan ñiinţ i uneejuŋ, aşë wuuk pdiim pweek apën ţi a. 27 Bammaaruŋ bŧi bañoŋar fuţ aşë ţiini na baŧënţ baka aji : « We wi? Pjukan phalu pii pi, panwooŋ ji pi naşih! Aji ţiini na ŋnŧaayi ŋaŧiinka! » 28 Ţi dko mënţ, kë katim ki Yeŧu kaşë pënala aniink Galilay.

Yeŧu ajeban anin ahar Ŧimoŋ

29 Wi bapënaŋ pën ţi *katoh kañehanaani ki bayuday kë Yeŧu aşë gakandër na Yakob na Yowan aya uko bi Ŧimoŋ na Andre. 30 Ñaaţ anin ahar Ŧimoŋ apiinţi, kë uleef uyik na a maakan. Wi Yeŧu abanaŋ ban kë başë ţupa. 31 Yeŧu abi añoga, amëbana ţi kañen, anaţana, kë uleef ubi joobëţ joobëţ na a, kë anaţa awul baka iko ide. 32 Na utaakal, wi unuur ujotuŋ, kë başë ţij Yeŧu bamaakal bŧi na biki ŋnŧaayi ŋaneejuŋ. 33 Ubeeka bŧi uyitiir ţi plëman pi katoh. 34 Ajeban bamaakal bŧi, banŧumi abot apaţ mmaak. Adook kak ŋnŧaayi ŋŧum, aşë wo aandinan ŋa ŋaţup, ţiki aaŋŋal ŋayuuj uko wi awooŋ.

Yeŧu amena apën ţi Kapernawum aşë ñaay na Galilay ajukan

35 Na nfa kub, wi bdëm bahumuŋ nwoo, kë Yeŧu aşë naţa apën. Aya du dko dangaaguŋ añehan Naşibaţi. 36 Ŧimoŋ na biki bagakandëruŋ kë başë pën pla'a. 37 Wi bawinuluŋ aşë ji na a : « Bañaaŋ bŧi bala'u. » 38 Kë aşë ji na baka : « Nabiin ŋya du ŋntanka ŋmpaţi ŋaññoguŋ dko di, dwo i kaţij baka kak Uţup Ulil Unuura : Pţup Uţup Ulil Unuura pakaaŋ kë mbii. » 39 Kë aşë ţëp ţi Galilay bŧi aţup Uţup Ulil Unuura ţi itoh iñehanaani abot adook ŋnŧaayi.

Yeŧu ajeban namaak bdoo

(Maci 8.1-4; Luk 5.12-16)

40 Unuur uloŋ, namaak bdoo aloŋ abi ţi Yeŧu akooţa, aŋup aji na a : « Woli iŋali, ihinan kakakanaan njinţ†. » 41 Yeŧu kë aşë ñagi'a, atar kañen abana aşë ji : « Aa, dŋali, kakan ijinţ. » 42 Ţi dko mënţ kë pmaak pi bdoo papën ţi a kë akak ajinţ. 43 Yeŧu aji na a aţiiş aşë lëbar na a aji : 44 « Wutan kaţup nin ñaaŋ uko unţëpuŋ, ŧaraan iya iwinana du naţeŋan Naşibaţi ibot ido bţeŋan bi Moyiŧ ajakuŋ pa bañow bi nu, kadiimanaan bañaaŋ bŧi kë ijebi. » 45 Kë ul, wi apënaŋ pën aşë jun pţup bañaaŋ bŧi uko undoluluŋ, aniinkan uko unţëpuŋ dko bŧi, kë Yeŧu aando hil ppën kawinana ţi ŋbeeka. Aji pën kaya du dko dangaaguŋ, bañaaŋ başë kapënna dko bŧi kabi ţi a.

2

Yeŧu ajeban ñiinţ naţakmaan apënana ipekadu

(Maci 9.1-8; Luk 5.17-26)

1 Wi ŋnuur ŋloŋ ŋaţëpuŋ kë Yeŧu aşë kak du ubeeka wi Kapernawum. Kë bañaaŋ başë ŧiink kë abii, awo du katoh. 2 Pnŧuk pi bañaaŋ payitiir da aŧum kë dko dnaţ daando wo ţi plëman. Kë Yeŧu aşë ţup baka Uţup wi Naşibaţi. 3 Baţija ñiinţ naţakmaan i biinţ babaakër bamëbanuŋ. 4 Kë başë wo baanhil pţija te du Yeŧu ţiki bañaaŋ baŧumi, aşë paya du uşaŋ aboolëş dko danŧaaŋuŋ na di Yeŧu awooŋ, aşë walan kajiiñ ki ñiinţ naţakmaan apiinţuŋ. 5 Wi Yeŧu awinuŋ pfiyaar pi bañaaŋ bukuŋ bafiyaaruluŋ, aşë ji na naţakmaan : « Ñiinţu, ipekadu yi nu ipëni. »

6 Kë *bajukan Bgah baloŋ başë ţo du dko mënţ aşë şal aji : 7 « Hum di di ñiinţ i añoomuŋ aţiini hënk? Akar Naşibaţi! In ahilanuŋ kamiir ñaaŋ ipekadu bë mënţ Naşibaţi a ţañ? »

8 Ţi dko mënţ, kë Yeŧu ammeeŋ ŋşal ŋi baka aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nakşal hënk ba? 9 We uyojnuŋ ba, pji na naţakmaan “Ipekadu yi nu ipëni” këme “Naţiin ijej kajiiñ ki nu ipoş”? 10 Natenan, nabaaŋ ame kë *Abuk Ñiinţ aka mnhina mi ppënan ipekadu ţi mboş. » Wal mënţ kë Yeŧu aşë ji na ñiinţ anţakmuŋ: 11 « Dji inaţa, ijej kajiiñ ki nu, iţiiş katohu. » 12 Ţi dko mënţ kë ñiinţ anaţa ajej kajiiñ ki nul aşë pën ţi kadun ki bañaaŋ bŧi. Bañaaŋ bŧi bañoŋari aşë dëman Naşibaţi aji : « Ŋëmbaaŋ kawinara iko iŧënţ yi. »

Yeŧu adu Lewi

(Maci 9.9-13; Luk 5.27-32)

13 Uyaaş uloŋ kak Yeŧu aya du umbaŋ wi bdëk. Kë bañaaŋ baŧum başë ji baya du a, ajukan baka. 14 Wi akţëpuŋ, awin Lewi abuk Alfe kë aţo du dko dlukni daaşa di aklempnuŋ, aşë ji na a : « Ţaşaan » kë Lewi anaţa aţaşa.

15 Yeŧu awo ţi pde du uko Lewi, kë bakobraar daaşa baŧum na bañaaŋ baloŋ baŧum biki bajaaŋ badu bado buţaan başë wo da ade na a, ul na baţaşarul ; hënk di bajaaŋ baŧum kaţaşa. 16 *Bajukan Bgah banwooŋ ţi pnŧuk pi bafariŧay wi bawinuŋ kë Yeŧu akde na bakobraar daaşa na biki bajaaŋ bado bawuţaan aşë ji na baţaşarul : « we ukaaŋ kë akde na bakobraar daaşa na bado buţaan? »

17 Yeŧu kë aşë ŧiink uţup wi baka aşë ji : « Mënţ bañaaŋ banwooŋ bajeb banumiiŋ nakuraar, bamaakal banumi'uluŋ. Mëmbi bi pdu banşaluŋ aji bawo baŧool, dbi pdu bado buţaan. »

Yeŧu aţiiniyaan pyiman

(Maci 9.14-17; Luk 5.33-38)

18 Baţaşar Yowan na biki bafariŧay bawo ţi pyiman, kë bañaaŋ baloŋ başë bi aji na Yeŧu : « Baţaşar Yowan na biki bafariŧay baji bayiman, kë we ukaaŋ kë biki nu başë wo baanji bayiman ba? » 19 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Banoh naniim baanhil kayiman wi naniim ahumuŋ na baka di? Ŋnuur bŧi ŋi naniim akwooŋ na baka, baankhil pyiman. 20 Ŋnuur ŋaluŋ kaban, wi naniim akjejaniiŋ, ŋnuur mënţ bayiman. 21 Nin ñaaŋ aanji bam kamişa kaţaf na kalëmënt kahalu, woli ado haŋ kalëmënt kahalu katow kaţaf, dko dantowiiŋ dabaa haan haan maakan. 22 Kë nin ñaaŋ aanji ţu poot phalu ţi ŋbuuli ŋţaf, woli ñaaŋ ado haŋ poot kafom ŋbuuli, poot na ŋbuuli ŋaŧoka. Ñaaŋ aji wo kaţu poot phalu ţi ŋbuuli ŋhalu! »

Yeŧu awooŋ Ajug unuur wi pnoorfën

(Maci 12.1-8; Luk 6.1-5)

23 Unuur uloŋ wi pnoorfën Yeŧu amuur ŋţeeh ŋi ŋdeey, kë baţaşarul başë wuur ŋa kadoh. 24 Kë bafariŧay baloŋ başë ji na a : « Tenan, we ukaaŋ kë baji bado uko wi bgah baneenanuŋ pdo ţi unuur wi pnoorfën ba? »

25 Yeŧu aŧeem baka aji : « Naambaaŋ kaleyiira uko wi Dayiţ adoluŋ wi ul na baŧënţul bawooŋ ţi kanuma kë ubon ubot ade baka i? 26 Jibi aneejuŋ du katoh ki Naşibaţi* ţi wal wi Abiyaŧar awooŋ naşih i baţeŋan, ajej ipoom ade abot awul banwooŋ na a kë badee. Ipoom mënţ yi badoluŋ pa bţeŋan bi Naşibaţi, yi baţeŋan ţañ bakaaŋ na pde. » 27 Kë Yeŧu aşë kak aji na baka : « Unuur wi pnoorfën udolana pa ñaaŋ, mënţ ñaaŋ adolaniiŋ pa unuur wi pnoorfën. 28 Hënk, *Abuk Ñiinţ awo Ajug unuur wi pnoorfën. »

3

Yeŧu ajeban ñiinţ anţakmuŋ kañen

1 Yeŧu akak aneej du *katoh kañehanaani, kë ñiinţ aloŋ anţakmi kañen aşë wo da. 2 Bañaaŋ baten Yeŧu bnuura me ajeban ţi unuur wi pnoorfën, başë baka wal mënţ uko utapara. 3 Yeŧu kë aşë ji na ñiinţ anţakmuŋ kañen : « Naţiin inaţ ţi pŧoof. »

4 Ahepar baka aji : « We wi bgah bajakuŋ ñaaŋ ado ţi unuur wi pnoorfën ba? Bnuura këme buţaan? Pbuuran ñaaŋ këme pfiŋa? » Kë başë yomp.

5 Yeŧu aten baka ayitan aşë deebaţ abot ajooţan ţiki baanji bañaga. Wi wi aşaaŋ aji na ñiinţ: « Taran kañen » kë atar ka, kañen kë kajeb na a. 6 Wi bafariŧay bapënaŋ pën aşë yitiir na baţaşar Herod baloŋ alaţar jibi bakdoli kadoo kafiŋ Yeŧu.

Yeŧu adat banjañan iñeen na batëb

7 Yeŧu apën aya agaag na baţaşarul du umbaŋ wi bdëk. Pnŧuk pweek paţaşa : Bapënna uŧaak wi Galilay, na wi Yuda, 8 ubeeka wi Yeruŧalem, uŧaak wi Idume, ŋŧaak ŋi umbaŋ wundu wi bdëk bi Yordan na ŋntanka ŋi ŋmbaŋ ŋi ŋbeeka ŋi Tir na Ŧidoŋ. Babi bŧi ţi a ţiki baŧiink uko wi adoluŋ.

9-10 Jibi Yeŧu akjebanuŋ bañaaŋ baŧum, bamaakal bŧi kë başë wuukar ala pbana, kë aşë ji na baţaşarul babomana bţeem, bañaaŋ bawutna kapëm pëmana. 11 Bañaaŋ biki ŋnŧaayi ŋaneejuŋ baji wonţi bawina, başë jot kaŋup ţi kadunul kahuuran kaji : « Iwo Abuk Naşibaţi! » 12 Kë aşë ji lëbar na ŋa kaneenan ŋa pţup ñaaŋ i awooŋ.

13 Yeŧu apaya du pnkuŋ aşë du biki adatuŋ, kë babi ţi a. 14 Ţi baka adat bañaaŋ iñeen na batëb pa bawo na a, abot aluŋ ayil baka pţup Uţup wi Naşibaţi. 15 Akak awul baka phina pi pdook ŋnŧaayi. 16 Bañaaŋ iñeen na batëb biki Yeŧu adatuŋ biki biki : Ŧimoŋ i aţuuŋ katim ki Piyeer, 17 Yakob na Yowan babuk Ŧebede biki awuluŋ katim ki Bowarnegeŧ uwooŋ babuk kamparantant ; 18 Andre, Filip, Bartolomi, Maci, Tooma, Yakob abuk Alfe, Ŧade, Ŧimoŋ i bajaaŋ badu nagutar uŧaak, 19 na Yuda Iŧkariyot ambiiŋ adek Yeŧu kafeţ.

Yeŧu aŧeem banklaţuluŋ

20 Yeŧu akak du katoh kë bañaaŋ baŧum kak babi ayit, ul na baţaşarul baando hilan pde. 21 Wi bayiţul baŧiinkuŋ uko mënţan waŋ, aşë biirada, ţiki baji ayilaa.

22 Kë *bajukan Bgah bampënnuŋ Yeruŧalem bakji : « Belŧebul aneej ţi a, mnhina mi uweek wi ŋnŧaayi mi mi ajaaŋ adookna ŋnŧaayi. »

23 Kë Yeŧu aşë du baka ahoñ na baka aji : « Hum di di Ŧatana ahiluŋ kadook uleeful? 24 Woli bañaaŋ biki pşih baŋom apulad, pşih mënţ paanhilan kanaţ. 25 Woli bañaaŋ biki katoh kaloolan baŋom apulad, katoh mënţ kaankhil kanaţ. 26 Kë woli Ŧatana agut lah na bkowul, apulad, aanhil kanaţ, wi nul ubaa. 27 Kë nin ñaaŋ aşë wo aanhil pneej du katoh ki ñiinţ ammëgaţuŋ, kajej bka bi nul kë aandun atana. Woli ado haŋ aşë jej bka bi katohul. 28 Na manjoonan, dţupan, Naşibaţi ahilan kamiir bañaaŋ ipekadu na ŋţup ŋwuţaan ŋi bakţupuŋ ţi a, woli ŋadoo ŧum. 29 Kë ñaaŋ aşale ţup buţaan ţi Uhaaş wi Naşibaţi nin Naşibaţi aankmiira : ajuban pjuban panwooŋ paankba. » 30 Aji na baka haŋ ţiki baji unŧaayi uwo ţi a.

Bayiţ Yeŧu biki mnfaţan

(Markuŧ 3.31-33; Maci 12.46-50; Luk 8.19-21)

31 Anin na baţa Yeŧu banaţ du bdig aşë do kë badu'a. 32 Bañaaŋ baŧum baţo afooya, kë başë ji na a : « Tenan, naan na baţa'u bawo bdig, bala'u. »

33 Kë aşë ŧeem baka aji : « In awooŋ ni na baţa naan ba? » 34 Aten bañaaŋ banţooŋ ayitan, aşë ji : « An nawooŋ ni na baţa naan. 35 Ñaaŋ ankdoluŋ uko wi Naşibaţi aŋaluŋ awooŋ abuk paapa na ni. »

4

Uhoñ wi nagur ŋdeey

(Maci 13.1-9; Luk 8.4-8)

1 Byaaş bloŋ kak Yeŧu awo ţi pjukan du kakab bdëk. Bañaaŋ baŧum kë başë yit añoga, baŧum pŧum paŋ kë adoo paya aţo ţi bţeem banwooŋ ţi bdëk. Bañaaŋ bŧi bawo du pkay. 2 Kë aşë ţëpna ţi uhoñ aţup baka iko iŧum. Ţi pjukan pi nul aji na baka : 3 « Naŧiinkan. Najaar apën pgur ŋdeey. 4 Wi akguruŋ ŋdeey kë ŋloŋ ŋaşë jot ţi bgah ; kë ŋkaŧ ŋabi ade ŋa bŧi. 5 Kë ŋloŋ ŋajot du dko di mnlaak di mboş manwooŋ maanŧumi. Kë ŋanaţa ţi dko mënţ ţiki mboş maankëş da. 6 Wi bnuur banaţiiŋ atër ŋa, jibi ŋawooŋ ŋaanwo na intaañ, kë ŋalewi. 7 Ŋloŋ ŋajot ţi dko di iyiw, kë iyiw idëm afiiklën ŋa kë ŋaambuki. 8 Ŋloŋ kë ŋajot ţi mboş mnuura, anaţa adëm, awul ŋdeey. Bloŋ baji bawul mbuk iñeen ŋwajanţ, bloŋ kawul mbuk iñeen paaj, bloŋ kak mbuk iñeen week. » 9 Yeŧu akak aji : « Ankaaŋ ibaţ iŧiinki, aŧiinkan! »

We ukaaŋ kë Yeŧu aji hoñ?

10 Wi Yeŧu apënuŋ agaag, banfooyuluŋ na banjañan iñeen na batëb bawo ţi phepara ţi uhoñ wi ajaaŋ ahoñ. 11 Kë aşë ji na baka : « An, baţenan kë name uko ummeniiŋ wi Pşih pi Naşibaţi. Kë pa biki bdig ţi uhoñ wi wi nji kaţupuŋ na baka. 12 Hënk,

woli badoo ten baankwin,

woli badoo ŧiink, baankte

hënk baankţëlëş ŋbida,

Naşibaţi aşë wo aankmiir baka ipekadu. »✡

13 Yeŧu aji na baka : Naamme uko wi uhoñ wi ujakuŋ? Kë hum di di nakmeeŋ uhoñ bŧi wi nji kaluŋ kahoñ ba? 14 Nagur ŋdeey, Uţup wi Naşibaţi wi wi akŧepiiŋ. 15 Bañaaŋ baloŋ bawo ji bgah bi Uţup ujotuŋ, wi banŧiinkaŋ ŧiink Uţup, kë Ŧatana aşë ban apënan uţup wi baŧepiiŋ ţi baka. 16 Kë baloŋ bawo ji dko di mnlaak di ŋdeey ŋajotuŋ, bayeenk ţi dko mënţ Uţup na mnlilan, 17 aşë wo baanka intaañ, baanji baţijan kaliinŧan. Wi Uţup ukţu'aŋ ţu bajun pnooran baka këme phajan baka baji babi wutan wutan. 18 Banwooŋ dko di iyiw, bajaaŋ baŧiink Uţup, 19 kë manţaaf, pyok panjaaŋ pafooyan bkow, na pñeebar iko iŧum ŋaşë fiiklën Uţup kaneenan wa pbuk. 20 Banwooŋ mboş mnuura, bajaaŋ baŧiink uţup, kadinan wa, kaşë buk ŋdeey. Aloŋ aji buk ŋdeey iñeen ŋwajanţ, aloŋ ŋdeey iñeen paaj, aloŋ iñeen week.

Uhoñ wi unkaniya

(Luk 8.16-18)

21 Yeŧu akak aji na baka : « Baji baŧehan unkaniya kaşë fëţ wa na kakana këme kaţu wa ţi kalişa uţeeh i? Mënţ ţi bko duuţ di di bajaaŋ baţu wa i? 22 Uunka nin uko uloŋ ummeniiŋ unwooŋ uunkmeeţana, unhankaniiŋ unwooŋ uunkpën bdig kameeţana. 23 Ankaaŋ ibaţ iŧiinki aŧiinkan! »

24 Akak aji na baka « Nadoon kaşalnţën bnuura uko wi nakŧiinkuŋ, baluŋ kaniiban na kaniibi ki najaaŋ naniibna kadoo kapelan. 25 Bawul ankaaŋ, kë anwooŋ aankaa, baŧeh uko wi adooŋ aka. »

Uhoñ wi ŋdeey ŋanjaaŋ ŋanaţa bdi di ŋa

26 Yeŧu akak aji : « Hënk di Pşih pi Naşibaţi pawooŋ: woli ñaaŋ agur ŋdeey, 27 aŋoyënţle na uŧejan këme anaţa na nfa, ŋdeey ŋaji ŋakub kadëm bë aanji me jibi ŋadoli do. 28 Mboş ţi uleef wi ma manji manjun kabuk ujaagal, kabaa wul ibëb, ŋdeey ŋaşë pën ţi ya. 29 Wi ŋdeey ŋakayaŋ kay başë jun pkaaw ŋa, ţiki kakit kabani. »

Uhoñ wi pbuk pmpoţi

(Maci 13.31-32; Luk 13.18-19)

30 Yeŧu akak aji na baka : « We wi ŋëknaamnţënuŋ na Pşih pi Naşibaţi këme na uhoñ uhoŋ wi ŋkyuujnuŋ pa? 31 Panaam ji pbuk pampoţëţaanuŋ ţi mbuk mi mboş bŧi. 32 Woli baŧepi pa, paji panaţa, kawo bgof bandëmnuŋ ţi ugof unŧepiiŋ ţi unkintaar, inah yi ba iji idëm, kë ŋkaŧ ŋado ji ŋahil pdo inŧaŋ yi ŋa ţi blifi. »

33 Yeŧu aji ţup iko iŧum iŧënţ yuŋ ţi uhoñ, kaţupna na bañaaŋ bahilna bawat ibaţ ţi uko wi akjakuŋ. 34 Aji ţiini na baka ţi uhoñ ţañ aşale gaag na baţaşarul aji piban baka wa bŧi.

Yeŧu aţañan ukëk

(Maci 8.18,23-27; Luk 8.22-25)

35 Utaakal wi unuur mënţ Yeŧu aji na baţaşarul : « Najoh ŋya bdëk umbaŋ wundu. » 36 Baţaşarul baya na a ţi bţeem bi awooŋ aduk pnŧuk pi bañaaŋ. Iţeem iloŋ ikak awo na baka. 37 Kë ukëk uweek uşë naţa kë ŋmaaroŋ ŋafël meel du bţeem, kë bado jun pŧum. 38 Kë Yeŧu aşë ŋoyënţ wal mënţ ţi kafeţ ki bţeem apaf bkow ţi pbulja. Kë başë huma aji : « Ajugun, iindo haajala, ŋkeţ? » 39 Kë aşë ten, alëbar na uyook akuţ aji na bdëk : « Yompan, ŧiiman. » Uyook kë unaţi, kë dko dayompandëri. 40 Yeŧu kë aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nalënk hënk ba? We ukaaŋ kë naanfiyaari ba? » 41 Kë başë lënk maakan aşë ţupar aji : « In awi ba, kë uyook na meel ŋadoo ji ŋaŧiinka? »

5

Yeŧu ajeban ñiinţ i ŋnŧaayi ŋaneejuŋ

(Maci 8.28-34; Luk 8.26-39)

1 Baban bdëk umbaŋ wundu, du uŧaak wi Genaŧeret. 2 Wi Yeŧu awaliyaŋ wala ţi bţeem, kë ñiinţ aloŋ ampënnuŋ du pnguran i unŧaayi uneejuŋ aşë bi ţi kadunul. 3 Pnguran pawooŋ katohul, kë nin aloŋ aanhil ptana udole wo na mnkorentu ma. 4 Ŋyaaş ŋŧum aji wo na ifeeru ţi ihoţ babot katana na mnkorentu, kë aşë ji marana maran ma kabot kakit ya, kë nin aloŋ aanhil pkakana adoom. 5 Aji bi duka duka du pnguran na inkuŋ, kawuuhar, kapiharën uleef na mnlaak.

6 Wi awinuŋ Yeŧu du kalowan, aşë ţi, abi aŋup ţi kadunul 7 aşë huuran na pdiim pweek aji : « We wi ŋkaaruŋ ba, Yeŧu Abuk Naşibaţi *Andëmuŋ Maakan? Dkooţu kooţ tenan ţi Naşibaţi, khajanaan. » 8 Aji haŋ ţiki Yeŧu aji na unŧaayi upën ţi ñiinţ.

9 Yeŧu akak ahepara aji : « Katimu kawo hum? » Kë aŧeem aji : « Pntuni pawooŋ katim naan, ŋŧumi. » 10 Kë ŋaşë kooţa maakan awut kadook ŋa ŋalow uŧaak.

11 Kë uşë ka ţi pnkuŋ batani bweek bi ŋnkuma ŋankşuñuŋ. 12 Kë ŋnŧaayi ŋaşë kooţ Yeŧu aji : « Wutun ŋya ŋneej ţi ŋkuma ŋuŋ. » 13 Kë adinan ŋa. Kë ŋapën, aneej ţi ŋkuma. Batani kë başë pënna du pnkuŋ ajot du bdëk. Ŋkuma ŋawo iñeen-week ŋyaaş iñeen ŋtëb (2000). Ŋayoora bŧi.

14 Bayeŋ ŋkuma kë başë ţi aniinkan uko wi bawinuŋ du ubeeka na ŋntanka. Bañaaŋ kë baya pten uko unţëpuŋ. 15 Babi ţi Yeŧu aşë win ñiinţ i pntuni pi ŋnŧaayi paneejuŋ kë aţo awohara, akak ñaaŋ, kë başë lënk. 16 Banwinuŋ uko unţëpuŋ bakakalëş uko undoluŋ ñiinţ mënţ na uko wi ŋkuma. 17 Wal mënţ kë başë kooţ Yeŧu apën ţi uŧaak wi baka.

18 Jibi Yeŧu akpayiiŋ ţi bţeem, ambiiŋ aneeja kë aşë kooţa pa pduka na a. 19 Yeŧu aandinana wa aşë ji na a : « Kakan katohu, yaan du bayiţu iţup baka uko bŧi wi Ajugun adooŋ pa iwi, jibi añagi'iiŋ. » 20 Kë aya niinkan uko wi Yeŧu adoluŋ pa a ţi Uŧaak wi Ŋbeeka Iñeen. Kë bañaaŋ bŧi başë ñoŋar.

Yeŧu anaţan abuk Jayiruŧ ţi pkeţ abot ajeban ñaaţ aloŋ

(Maci 9.18-26; Luk 8.40-56)

21 Yeŧu akak umbaŋ wundu na bţeem. Kë bañaaŋ baŧum bakak ayit añoga ţi kakab bdëk. 22 Hënk, kë naweek aloŋ ţi biki *katoh kañehanaani ki bayuday i katim kawooŋ Jayiruŧ aşë bi. Wi awinuŋ Yeŧu, abi ajot ţi ihoţ yi nul, 23 akooţa maakan aji : « Abuk naan ñaaţ amaak adoo ñogan pkeţ, biin ipafa iñen ahilna ajeb awut kakeţ. » 24 Yeŧu agakandër na a, pnŧuk pweek kë paşë ţaşa, apëm pëmana.

25 Kë ñaaţ aloŋ anwooŋ na pmaak pi ptula pñaak ŋşubal iñeen na ŋtëb aşë wo na baka. 26 Ahaj maakan ţi iñen yi bakuraar baŧum, aŧok bka bi nul bŧi bë aanwin nin uko uloŋ, kë pmaak pabaa dëm dëm pya. 27 Wi aŧiinkuŋ kë bakţiiniyaan uko wi Yeŧu, kë aşë bi neej ţi pnŧuk, abi ţi kafeţ ki Yeŧu aban kambiint ki kamişa ki nul. 28 Aji ţi uşalul woli adoo hil aban kamişa ki nul, abi jeb jeb. 29 Wi abanuŋ kamişa ki Yeŧu, kë pñaak pabi ţañ ţañ, kë aŧiink ţi uleeful kë ajebi.

30 Wal mënţ kak kë Yeŧu aşë ŧiink phina ploŋ kë papën ţi a. Awugşa ţi pnŧuk aşë ji : « In abannuŋ imişa? » 31 Baţaşarul baji na a : « Iwin kë pnŧuk pakpëm pëmanu, kë ibaa hepar ñaaŋ ambaniiŋ? »

32 Ul, kë aşë ten ayitan, ala ñaaŋ ambanuluŋ. 33 Naaţ alënk akat kat, ţiki ame uko unţëpuŋ. Abi ajot ţi kadun ki Yeŧu aţup manjoonan bŧi. 34 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Ñaaţu, pfiyaar pi nu pajebanu. Yaan bnuura, pmaak paşë pawutanu. » 35 Ahum kaţiini kë bañaaŋ baloŋ başë pënna du uko naweek i katoh kañehanaani aşë ji na Jayiruŧ: « Abuku aneemi, wutan kanooran kak najukan. » 36 Yeŧu kë aşë pok pŧiink bţup bi bañaaŋ bukuŋ, aji na naweek i katoh kañehanaani : « Klënk, fiyaaran ţañ. » 37 Piyeer, Yakob na Yowan aţa Yakob ţañ baţaşuluŋ aanwut nin bañaaŋ baloŋ kak kë baţaşa. 38 Wi babanuŋ du uko naweek i katoh kañehanaani, Yeŧu kaşë win dko kë dayewla maakan, bañaaŋ bawooni abot awuuhar. 39 Aneej aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nakŋaat awooni ba? Napoţ aankeţi, aŋoyënţ ŋoyënţ. » 40 Bañaaŋ bawo wal mënţ ţi pbeŋ Yeŧu.

Kë aşë do kë bañaaŋ bŧi bapëni, ajeja aşin na anin napoţ na biki agakandëraanuŋ, aneej du dko di napoţ awooŋ. 41 Ajej kañen ki napoţ aşë ji na a : « Talita kum » uwooŋ: « Poon, djaku inaţa! » 42 Ţi dko mënţ kë anaţa, apoş, kë bañaaŋ başë ñoŋar maakan. Napoţ aka wal mënţ ŋşubal iñeen na ŋtëb. 43 Yeŧu kë aşë şook baka aji bawut kado aloŋ ame, aşë do kë bawul napoţ kë adee.

6

Yeŧu aya Naŧaret

(Maci 13.53-58; Luk 4.16,22,24)

1 Yeŧu apënna da, aya ubeeka wi akuşnaaniiŋ, kë baţaşarul bagakandër na a. 2 Ţi unuur wi pnoorfën, awo ţi pjukan du *katoh kañehanaani. Bañaaŋ baŧum bankŧiinkuluŋ bañoŋari, aşë ji : « Ţuŋ di di i mënţ ameenuŋ iko yi? In awululuŋ uşal unŧuŋa wi, kë adoo ji do mlagre mnŧënţ mi na iñen yi nul? 3 Mënţ naţukan abuk Mariya a i? Mënţ abuk anin bi Yakob, Yoŧeŧ, Yuda na Ŧimoŋ a i? Kë baţa'ul baaţ, baanwo ţi na un i? » Kë uko waŋ uneenan baka pfiyaara.

4 Yeŧu aji na baka : « Naţupar Naşibaţi, ţi ubeeka wi nul, ţi pŧoof pi bayiţul na ţi katohul meeţ ţañ di di bañaaŋ bawooŋ baanji bamëbana bnuura. » 5 Mlagre mi adoluŋ ţañ manwoha pjeban bamaakal baloŋ wi apafuŋ baka iñen. 6 Añoŋar ţi uko wi bawooŋ baanfiyaari.

Yeŧu ayil banjañan iñeen na batëb

(Maci 9.35; 10.1,5-14; Luk 9.1-6)

Yeŧu aya du ŋntanka ŋaññoguŋ da aţup Uţup Ulil Unuura wi Pşih pi Naşibaţi. 7 Ado kë banjañan iñeen na batëb babii. Kë aşë yilna baka batëb batëb, awul baka mnhina mi pdook ŋnŧaayi. 8 Aji na baka baji ñaaŋ kaţij pjuuţi ţañ, başë bawut kaţij uko ude, umañ, itaka. 9 Aji na baka bawoha na işapaat na imişa yi baţuuŋ. 10 Yeŧu aji na baka : « Woli naban ţi dko, naţoon ţi katoh ki bakyeenkanaŋ te unuur wi nakpënuŋ ţi dko mënţ. 11 Woli naban ţi dko dloŋ kë baanyeenkan abot awo baanŧiinkan, woli napën, nadan danaan pdëpalën ţi ihoţ yi nan : hënk nayuuj baka kë bado buţaan. »

12 Wi banjañan bayaaŋ, baţup bañaaŋ kë bawo i kawut pjuban kabot kaţëlëş ŋbida. 13 Badook ŋnŧaayi ŋŧum abot akër bamaakal baŧum ukëra ţi bkow ajeban baka.

Herod na Yeŧu

(Maci 14.1-2; Luk 9.7-9)

14 Herod naşih aŧiink kë bañaaŋ bakţiiniyaan uko wi Yeŧu ţiki katimul kapënalaa. Baji : « Yowan Nabatŧaar anaţiiŋ ţi pkeţ ukaaŋ kë awo na mnhina mi pdo mlagre. » 15 Baloŋ kë bakji *Eli a, baloŋ kak baji Naţupar Naşibaţi a, annaamuŋ na baţupar Naşibaţi bajon. 16 Wi Herod aŧiinkuŋ ŋţup ŋuŋ aşë ji : « Yowan i ndooŋ kë bafaali anaţiiŋ ţi pkeţ! »

Pkeţ pi Yowan Nabatŧaar

(Maci 14.3-12; Luk 3.19-20)

17-18 Herod naşih abi jej Herodiyana, ahar Filip abuk aşin aniim, kë Yowan Nabatŧaar aşë ji na a : « Bgah bi nja baneenan ñaaŋ ajej ahar abuk aşin aniim. » Uko waŋ uţuuŋ kë Herod ado kë bamoba awat ukalabuş abot atana na mnkorentu. 19 Herodiyana aşoor Yowan abot aŋal pdo bafiŋa, aşë wo aanhilani, 20 ţiki Herod aţi Yowan wi ameeŋ kë awo ñaaŋ naŧool abot ayiman, aji yeŋana. Herod aji ŋal pdo kaŧiinka, aşë ji woli aŧiinka aanji me uko uşal. 21 Unuur uloŋ kë Herodiyana aşë ka uko udooni bafiŋ Yowan. Unuur mënţ Herod ado ufeŧtu unkleşanuŋ unuur wi abukiiŋ, adu baweek biki dko, baweek biki bangoli, na bañaaŋ banŧiinkaniiŋ ţi Galilay. 22 Poonu abuk Herodiyana mënţ aneej uki, Herod na biki aduuŋ ţi ufeŧtu bŧi kë başë lilandëra. Kë Herod naşih aşë ji na poonu uŋ: « Heparaan uko wi iŋaluŋ, dwulu wa. » 23 Abot amehna aji : « Uko bŧi wi ikheparaanuŋ dwulu wa, woli idoo ŋal kakib uŧaak wi naan ţi pŧoof kawulu umbaŋ uloŋ. »

24 Napoţ kë aşë pën ahepar anin aji : « we wi mbaaŋ ahepara ba? » Kë aŧeema aji : « Bkow bi Yowan Nabatŧaar. » 25 Poonu aŧaran akak du naşih aşë ji na a : « Dŋal iwulën hënkuŋ ţi praata, bkow bi Yowan Nabatŧaar. »

26 Naşih ajooţani, kë pmehna pi nul na bañaaŋ biki aduuŋ ufeŧtu başë ţu kë aanhil ppok. 27 Aji na nayeŋ ţi dko mënţ aya aţij bkow bi Yowan. Nayeŋ kë aya faala du ukalabuş, 28 aţij bkow ţi praata awul napoţ ñaaţ, kë aya awul anin. 29 Wi baţaşar Yowan baŧiinkuŋ uko unţëpuŋ, babi ajej puum pi nul aya moy.

Yeŧu ade de'an pnŧuk pi bañaaŋ

(Maci 14.13-21; Luk 9.10-17; natenan ţi Yowan 6.5-13)

30 Banjañan bakak aşë bi ayit ţi Yeŧu, aţupa uko bŧi wi badoluŋ na wi bajukanuŋ. 31 Kë aşë ji na baka : « Nabiin na nji du dko dangaaguŋ nanoorfën ntiinku. » Aţiini haŋ ţiki bañaaŋ baŧum baya abi, kë baando hilan ade.

32 Kë başë ya na bţeem du dko dangaaguŋ. 33 Wi bañaaŋ bawinuŋ baka kë bakya, baŧum bame uko wi bakdoluŋ. Wal mënţ wi wi bapënnuŋ ŋbeeka bŧi aţi aya du dko mënţ aban baka da uŧeek.

34 Wi Yeŧu akwaliiŋ ţi bţeem awin pnŧuk pweek pi bañaaŋ, aşë ñaga baka, bawo wo ji ŋkaneel ŋanwooŋ ŋaanka nayafan. Wi wi aşaaŋ awo ţi pjukan baka iko iŧum. 35 Jibi unuur ukyaaŋ pjot, kë baţaşarul başë bi añoga, aji na a : « Dko di dagaagi kë unuur ubot alow ; 36 dolan baka baya du ŋfëţ na ŋntanka ŋaññoguŋ dko di, bahilna baka uko ude. »

37 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « An, Nawulan baka bade bdi di'an. » Kë baji na a : « Ŋjejna ţuŋ itaka* iliina yaŋ kahilna kanug uko ude pa bañaaŋ biki bŧi? » 38 Yeŧu aji na baka : « Nawo na ipoom hum ba? Nayaan naten. »

Kë baya aten, abi aji na a : « Ŋkaha ipoom kañeen na ŋţëb ŋtëb. »

39 Wi wi aşaaŋ aji na baka bado bañaaŋ baţo ţi ujaagal bado knŧuk. 40 Baţoona knŧuk ki bañaaŋ iñeen-week, na ki iñeen kañeen. 41 Yeŧu ajej wal mënţ ipoom kañeen yuŋ na ŋţëb ŋtëb, akat këş du baţi aşë beeb Naşibaţi ţi iko ide yuŋ, akitëş ipoom awul baţaşarul bawul bañaaŋ. Akak ado kë bafaş baka bŧi ŋţëb ŋuŋ. 42 Bañaaŋ bŧi bade ayok, 43 kë baţij kkaar iñeen na ktëb ki ipoom na ŋţëb ŋandukiiŋ. 44 Ţi bandeeŋ bukuŋ, biinţ bawo iñeen-week ŋyaaş iñeen kañeen (5000).

Yeŧu apoş ţi bdëk duuţ

(Maci 14.22-32; natenan ţi Yowan 6.15-21)

45 Wi bañaaŋ baba'aŋ ba pde, Yeŧu ado kë baţaşarul bapaya ţi bţeem ajota kadun, baya umbaŋ wi Betŧayida du bdëk umbaŋ wuŋ, ul kë aşë duka aţiişan bañaaŋ. 46 Wi adoluŋ bañaaŋ bŧi kë baţiişi, aşë paya du pnkuŋ añehan Naşibaţi. 47 Wi unuur uyobuŋ, bţeem bawo ţi pŧoof pi bdëk, ul kë aşë wo aloolan du pkay. 48 Awin baka kë banoor na ppaat wi uyook uwooŋ uunkyook aŧaaŋ na umbaŋ wi bakyaaŋ. Kaya uŧejan mnjel, kë aşë poş ţi bdëk duuţ abi adoo la pţëp baka.† 49 Wi baţaşarul bawinuluŋ kë akpoş ţi bdëk duuţ, banuŋ aji ujurte wa, aşë fuuŧ idiim, 50 bawina bukal bŧi aşë lënk. Ul, kë aşë ţiini na baka ţi dko mënţ aji : « Nawutan kahaajala, nji a, nawutan kalënk. » 51 Wi wi aşaaŋ apaya du baka ţi bţeem, uyook kë uşë ţañan. Bañoŋar maakan, 52 na manjoonan, baamme jibi Yeŧu adooŋ mlagre mi ipoom, kë iţëb yi baka ikak awo ţi bdëm.

Yeŧu ajeban bamaakal du uŧaak wi Genaŧeret

(Maci 14.34-36; natenan ţi Yowan 6.22-25)

53 Wi bamuuruŋ, aban du pkay du uŧaak wi bagenaŧereŋ, bakaban bţeem ţi kabaŋ. 54 Wi baheli'aŋ hela kë bañaaŋ başë yikrën Yeŧu. 55 Baya ţi uŧaak bŧi aţij bamaakal ţi ijiiñ du dko di baŧiinkuŋ aji awoo. 56 Dko bŧi di aneejuŋ, du ŋntanka, ŋbeeka, ŋfëţ, baji baţij bamaakal du bayiti, kakooţa awut babana woli udoo wo kambiint ki ulankoŋ wi nul ; kë bambanuŋ ka bŧi bajebi.

7

Udolade wi bajon

(Maci 15.1-20)

1 *Bafariŧay na *bajukan Bgah baloŋ bampënnuŋ Yeruŧalem babi ayit añog Yeŧu. 2 Bawin kë baţaşar Yeŧu baloŋ kë bakde bë baaññow iñen jibi udolade ujakuŋ. 3 Hënk di uwooŋ, bafariŧay ji bayuday bŧi baanji bade kë baaññow iñen yi baka bnuura. Baji bado haŋ pa pmëban udolade wi bajon. 4 Babot awo baanji bade woli bapënna bayiti bë baantul tulan ŋleef ŋi baka na meel. Bakak amëban idolade iŧum yi bajon, ji pñow ikoopa, idunk, na iraata. 5 Ukaaŋ kë bafariŧay na bajukan bgah bahepar Yeŧu aji : « we ukaaŋ kë baţaşaru baanji baţaş udolade wi bajon, babaa ji bade de bë baaññow iñen? »

6 Aŧeem baka aji : « Iŧayi afaŋ wi aţiiniyaanuŋ uko wi nan, an balagare, Naşibaţi aji ţi ulibra wi Iŧayi :

“Pntaali pi paji padëmanaan na mntum ţañ,

kë uhaaş wi pa uşë lowën.

7  Pñehan na bţeŋan bi baka iinjakën nin uko uloŋ

iko yi bakjukanuŋ iwo udolade wi bañaaŋ bajën ţañ.”✡

8 Naji naduk uko wi Naşibaţi ajakuŋ kaşë mëban udolade wi bañaaŋ bajën. »

9 Akak aji na baka : « Naji napok bnuura uko wi Naşibaţi ajakuŋ kaşë kaţaş udolade wi nan. 10 Moyiŧ aji : “Mëbaan şaaş na naan bnuura✡” akak aji : “Ankkaruŋ aşin këme anin, pkeţ pakwooŋ baluk bi nul.”✡ 11 An, naşë ji : Woli ñaaŋ aji na aşin këme anin : “uko wi nhilanuŋ lah kaţënknu uwo ‘korban’ (uwooŋ: uwo wi Naşibaţi.)” 12 Naji nadinana keeri awut kado nin uko uloŋ kak pa aşin këme anin. 13 Hënk di nagaruŋ uţup wi Naşibaţi na udolade wi nakjukanuŋ. Nabot aji nado iko iŧum iŧënţ yuŋ kak. »

14 Wi wi Yeŧu akaaŋ adu pnŧuk pi bañaaŋ aji na baka : « Naŧiinkan an bŧi nabot name. 15 Nin uko uloŋ unwoonuŋ bdig uunhilan kaţopan ñaaŋ ţi këş ki Naşibaţi, wal wi ukneejuŋ ţi a. Uko unjaaŋ upënna ţi a ujaaŋ uţopana ţi këş ki Naşibaţi. [ 16 Ankaaŋ ibaţ iŧiinki aŧiinkan ! ] »

17 Wi Yeŧu aneejuŋ du katoh alow pnŧuk, baţaşarul bahepara uko wi uhoñ ukjukanuŋ. 18 Kë aji na baka : « An kak hënk di di nawaaŋuŋ ŋşal i? Naamme me kë nin uko uloŋ wi bdig unkneejuŋ ţi ñaaŋ uunhilan kaţopana ţi këş ki Naşibaţi i? 19 Uunji uneej ţi uhaaş wi nul, ţi kayiŋul di di ujaaŋ uneej, aya kapënan wa du bnţeeh. » Hënk ţi ŋţup ŋuŋ, Yeŧu adiiman kë iko ide bŧi inuura.

20 Aji kak : « Uko unjaaŋ upën ţi ñaaŋ ujaaŋ ukakana aţop ţi kadun ki Naşibaţi. 21 Hënk di uwooŋ, du ŋhaaş meeţ ŋi bañaaŋ di di ŋşal ŋwuţaan ŋajaaŋ ŋapënna, ŋşal ŋanjaaŋ ŋaţij pjuban pi piinţ, kakiij, pfiŋ, 22 ppiinţ na ahar ñaaŋ këme ayin ñaaŋ, pñeebar iko, mnŋot, kaguuru, pţuunk, pŋal uko wi aŧënţu, bkuutar, bbeehar, bpën. 23 Iko iwuţaan yuŋ bŧi iji ipënna ţi ñaaŋ meeţ yul ijaaŋ iţu ñaaŋ kaţop ţi këş ki Naşibaţi. »

Pfiyaar pi ñaaţ anwooŋ aanwo nayuday

(Maci 15.21-28)

24 Yeŧu apën da, aşë ya umbaŋ wi ubeeka wi Tir. Aneej du katoh kaloŋ aşë wo aanŋal bame, kë bañaaŋ başë mehaara me. 25 Uunjoni, kë ñaaţ aloŋ i unŧaayi uneejuŋ ţi abukul ñaaţ aşë ŧiink kë baţiiniyaan uko wi nul aşë bi ajot ţi ihoţ yi nul. 26 Ñaaţ mënţ aanwo nayuday, awo nafiniŧeŋ i uŧaak wi Ŧiri. Akooţ Yeŧu aji na a adook unŧaayi, upën ţi abukul.

27 Yeŧu kë aji na a : « Wutan duna bapoţ bade bayok, uunnuura bajej pde pi bapoţ bawul ŋbuş ŋmpoţi*. » 28 Ñaaţ aŧeema aji : « Ajugun, ifaŋi, kë ŋbuş ŋmpoţi ŋaşë ji ŋade iŧuk yi bapoţ bawatuŋ ţi umeeşa uţeeh. » 29 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na a : « Uţup wi, uţu kë unŧaayi upën ţi abuku, yaani. »

30 Ñaaţ mënţ akak katohul aţënk kë napoţ apiinţ ţi kalişa, kë unŧaayi upën ţi a.

Yeŧu ajeban nadënëmaan

(Maci 15.29-31)

31 Yeŧu apën du umbaŋ wi ubeeka wi Tir aţëpna wi Ŧidoŋ amuur uŧaak wi Ŋbeeka Iñeen aşë ya umbaŋ wi bdëk bi Galilay. 32 Baţija nadënëmaan ankaaŋ aji noor na bţup, aşë kooţa apafa iñen.

33 Yeŧu ajeja kë balow bañaaŋ, aya agaag. Aţu'a ikoñ ţi ibaţ, atëfëj, abana pndemënt, 34 aşë kat këş du baţi, awuuk uhefënţ aşë ji na ñiinţ: « Efaŧa » uwooŋ « haabşiin. » 35 Ţi dko mënţ, ibaţ ihaabşaa, kë pndemënt pabot afënëşa, kë akţiini bnuura.

36 Kë Yeŧu aşë ji na bañaaŋ bawut kaţup nin ñaaŋ uko unţëpuŋ. Jibi akneenanuŋ baka, kë babaa ţiiniyaan ţiiniyaan maakan uko wi adoluŋ. 37 Bañoŋar pñoŋar pweek maakan aşë ji : « Ado iko bŧi bnuura, adoo do kë bandënëmuŋ bakŧiink, kë babiiş bţup bakţiini. »

8

Yeŧu ade de'an bañaaŋ iñeen-week ŋbaakër ŋyaaş iñeen

(Maci 15.32-39; Markuŧ 6.30-44)

1 Ţi ŋnuur mënţ bañaaŋ baŧuma ŧum aşë wo baanka uko ude, ukaaŋ kë Yeŧu adu baţaşarul aji na baka : 2 « Dñaga bañaaŋ biki, ŋnuur ŋwajanţ ŋii ŋi, ŋi bawooŋ na nji abot awo baanka uko ude. 3 Woli dji na baka baţiiş, kë baya na ubon, baya jot du bgah te baloŋ ţi baka bapënna dko dlow. »

4 Baţaşarul bahepara aji : « Ţuŋ di di ŋkkaanuŋ ipoom iwul baka bade badoo bayok? Dko di ŋwooŋ di dagaagi. »

5 Ahepar baka aji : « Nawo na ipoom hum ba? » Kë baŧeema aji : « Paaj na kaloŋ. »

6 Ado bañaaŋ kë baţo ţi mboş, aşë jej ipoom paaj na kaloŋ yuŋ, abeeb Naşibaţi, akitëş aşë wul baţaşarul bawul bañaaŋ. Kë bawul ya baka. 7 Bakak awo na ŋţëb ŋloŋ ŋmpoţi. Yeŧu akak abeeb Naşibaţi ţi ŋţëb ŋuŋ, aşë wul ŋa baţaşarul kë bawul bañaaŋ. 8 Bañaaŋ bade ayok, kë indukiiŋ iŧum kkaar paaj na ploŋ. 9 Bañaaŋ banwooŋ da bawo uko ji iñeen-week ŋbaakër ŋyaaş iñeen (4000), kë Yeŧu aşë do baka kë baţiişi. 10 Ţi dko mënţ kë aşë paya ţi bţeem na baţaşarul aya uŧaak wi Dalmanuŧa.

Bafariŧay bahepar Yeŧu uko unkndiimanuŋ kë awo i Naşibaţi

(Maci 6.14; 12.38-39; Luk 11.16,29)

11 Bafariŧay babi, awo ţi pţiini na Yeŧu, bala pţaawana, aşë hepara uko uloŋ unkndiimanuŋ kë awo ñaaŋ i Naşibaţi. 12 Yeŧu awuuk uhefënţ aşë ji : « we ukaaŋ kë kawuuŋ ki kakhepar uko unkndiimanuŋ kë dwo ñaaŋ i Naşibaţi ba? Dţupan, na manjoonan, nin mënkdiiman kawuuŋ ki uko uloŋ. » 13 Aduk baka aya apaya kak du bţeem aşë ya umbaŋ wundu.

14 Baţaşar Yeŧu baţilma pţij ipoom aşë wohaara na kaloolan ţañ. 15 Yeŧu aji na baka : « Naţafaraan, nalipariin uko utaajanaani pşon wi bafariŧay na wi Herod. » 16 Bawo ţi pţiiniyaan uko wi bawaaŋuŋ ipoom.

17 Yeŧu ammeeŋ uko wi bakţiiniyaanuŋ aji na baka : « we ukaaŋ kë nakţiiniyaan uko wi nawaaŋuŋ ipoom ba? Naanji nawin kabot kayikrën i? 18 Iţëb yi nan idënëţi i? Nawo na këş aşë wo naanji nawin, nawo na ibaţ aşë wo naanji nate. Naanleş 19 wi nkitşuŋ ipoom kañeen pa biinţ iñeen-week kañeen ŋyaaş iñeen (5000) i? Kë kkaar hum kanŧumuŋ na ipoom ki ki nayaanaanuŋ ba? » Baŧeem aji : « Iñeen na ktëb. »

20 « Kë wi nkitşuŋ ipoom paaj na kaloŋ pa bañaaŋ iñeen-week ŋbaakër ŋyaaş iñeen (4000), kkaar hum kanŧumuŋ na ipoom ki ki nayaanaanuŋ? » Kë baji : « Paaj na ploŋ. » 21 Kë aşë ji na baka : « Naandobi yikrënaara ha? »

Yeŧu ajeban nakuul

22 Yeŧu na baţaşarul baban ufëţ wi Betŧayida, kë başë ţija nakuul aloŋ, akooţa abana. 23 Amëbana ţi kañen, apën na a ţi ufëţ. Aţu'a işuuj ţi këş, apafa iñen aşë hepara aji : « Iwin uko uloŋ i? »

24 Wi akompëşuŋ aşë ji : « Dwin bañaaŋ, bawo ji mnko mankpoşuŋ. »

25 Yeŧu kë akak aţu'a iñen ţi këş, kë wi atenuŋ, aşë jeb ahil ayikrën iko bŧi apaţëş ya. 26 Yeŧu kë aşë ji na a aţiiş aşë wut kaneej ţi ufëţ.

Piyeer aji Yeŧu awooŋ Kriŧtu

(Maci 16.13-16; Luk 9.18-22)

27 Yeŧu aya na baţaşarul du ŋntanka ŋaññoguŋ du ubeeka wi Ŧeŧare-Filip. Wi bawooŋ ţi bgah kë aşë hepar baka aji : « Bañaaŋ başal aji dwo in ba? » 28 Baŧeema aji : « Baloŋ baji iwo Yowan Nabatŧaar, kë baloŋ baji iwo Eli, kë baloŋ kak baji iwo aloŋ ţi baţupar Naşibaţi. »

29 Yeŧu kë aşë hepar baka aji : « Kë ţi an, nji dwo in ba? » Kë Piyeer aşë ŧeema aji : « Iwo Kriŧtu. » 30 Kë aşë şook baka aji na baka bawut kaţup nin ñaaŋ uko wi nul.

31 Yeŧu ajun pţup baka kë *Abuk Ñiinţ awo i kahaj maakan, kabot kapokana ţi bantohi, ţi baţeŋan baweek na ţi *bajukan Bgah. Baluŋ kado bafiŋa, unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. 32 Wi akţupuŋ uko waŋ aankhoñ, aţiini ajinţan. Kë Piyeer aşë pula kë bagaagi aşë jun pŋoman na a ţi uko wi ajakuŋ. 33 Yeŧu awugşa aten baţaşarul aşë ŋoman na Piyeer aji : « Lowaan, iwi Ŧatana, ţiki iinji kla uko wi Naşibaţi aŋaluŋ, iji kla wi bañaaŋ baŋaluŋ. »

Hum di di ñaaŋ awooŋ kaţaş Yeŧu?

(Maci 16.24-28; Luk 9.23-27)

34 Yeŧu ado pnŧuk pi bañaaŋ na baţaşarul kë babii, aşë ji na baka : « Woli ñaaŋ aŋal kaţaşën, awo kaţilma uleeful, kakuŋa kruŧ ki nul kadinan phaj ji nji kabot kaţaşën, udole wo ţi pkeţ. 35 Hënk di uwooŋ, anŋaluŋ pbuuran ubida wi nul aluŋ kawaaŋ wa. Kë ñaaŋ i nji Yeŧu na Uţup Ulil Unuura ŋkţuuŋ awaaŋ ubida wi nul aluŋ kabuuran wa. 36 We uwooŋ ñaaŋ aka pyok pi umundu bŧi woli aneemandën ubida unkmbiiŋ. 37 We wi ñaaŋ ahilanuŋ pwul unkliŋuŋ na uhaaş wi nul. 38 Woli ñaaŋ akowara nji na ŋţup ŋi naan ţi kadun ki bañaaŋ biki umundu wi, bandekuŋ Naşibaţi kafeţ abot awo bajuban, nji *Abuk Ñiinţ kaluŋ kakowara baka woli dbi na ŋwanjuŧ ŋyimanaan na mndëm mi Paapa. »

9

1 Yeŧu akak aji na baka : « Dţupan na manjoonan, baloŋ ţi bañaaŋ banwooŋ nţa ţi baankkeţ bë baanwin Pşih pi Naşibaţi pabi na mnhina. »

Eli na Moyiŧ bapën aţiini na Yeŧu

(Maci 17.1-9; Luk 9.28-36)

2 Wi ŋnuur paaj ŋaţëpuŋ, Yeŧu ajej Piyeer, Yakob na Yowan kë baya agaag du pnkuŋ pweek. Kë uleeful uşë ţëlşa ţi kadun ki baka, kë awo ji ñaaŋ nampaţi. 3 Imişa yi nul ikak ji unuur abot afaaŧ pfaaŧ pi imeeŋ nin nanaj aloŋ ţi umundu aanhil pwul imişa pfaaŧ pŧënţ puŋ. 4 Eli na Moyiŧ kë başë winana ţi kadun ki baka, awo ţi pţiini na Yeŧu.

5 Piyeer aji na Yeŧu : « Najukan, uwo bnuura, jibi nja ŋwooŋ ţi : ŋtan iloona iwajanţ, kaloŋ kawo ki nu, kaloŋ kawo ki *Moyiŧ, kandukiiŋ ki *Eli. » 6 Baţaşar Yeŧu balënk palënk paŋ kë Piyeer aando me uko wi akţupuŋ.

7 Kanfëluŋ kabi awun baka, kë pdiim ploŋ paşë pënna ţi ka aji : « I, awooŋ Abuk naan, dŋala maakan, naŧiinkana. »

8 Ţi dko mënţ, baţaşarul baten dko di bawooŋ afooyan aşë wo baanwin nin aloŋ, Yeŧu ţañ awooŋ na baka. 9 Wi bapënuŋ ţi pnkuŋ ahela, Yeŧu kë aşë ji na baka bawut kaţup nin ñaaŋ uko wi bawinuŋ te wi *Abuk Ñiinţ aknaţiiŋ ţi pkeţ. 10 Bamëban uko wi ajakuŋ na baka, aşë ţiini jibi bawooŋ, ala pme uko wi aŋaluŋ pji wi ajakuŋ: « Pnaţa ţi pkeţ. » 11 Baţaşarul bahepara aji : « we ukaaŋ kë *bajukan Bgah baji Eli awo i kaduna kabi ji Kriŧtu ado kabi? »

12 Yeŧu aŧeem baka aji : « Na manjoonan, Eli awo i kadun kabi kakakan iko bŧi ţi bgah. Naşal aji babubara apiiŧ aji Abuk Ñiinţ awo i kahaj maakan, kapokana i? 13 Kë nşë ţupan, Eli adobi bi kë badola uko bŧi wi baŋaluŋ, jibi bapiiŧuŋ ţi a. »

Yeŧu ajeban napoţ anneejiiŋ

(Maci 17.14-18; Luk 9.37-43)

14 Wi Yeŧu, Piyeer Yakob na Yowan babanuŋ du baţaşar Yeŧu bandukiiŋ, aşë win pnŧuk pweek pi bañaaŋ na *bajukan Bgah kë bakţiini na baka. 15 Wi bañaaŋ bawinaŋ win Yeŧu, aşë lënkara bŧi, aţiira pwula mboş. 16 Ahepar baka uko wi bakţiiniyaanuŋ. 17 Ñiinţ aloŋ kë aşë ŧeemna du pnŧuk aji : « Naweek, dţiju abuk naan, awo na unŧaayi umbiişanuluŋ bţup. 18 Dko di uyaaŋ amobna, uji uwata ţi mboş, napoţ kayiih, katibrën iñiiŋ, uleeful uji ukak kaŧaaţ. Dkooţ baţaşaru badook wa kë baanhilani. »

19 Yeŧu aji na baka : « Nawo bañaaŋ bawuţaan, banwooŋ baanfiyaari! Dwo kaţo na an te lum ba? Dwo kado kamiiran te lum ba? Naţijaan napoţ. » 20 Kë baţija'a. Wi unŧaayi uwinaaruŋ win Yeŧu, aşë jun pşëŋ şëŋan napoţ kë ajot ţi mboş, akëlënk, ayiih.

21 Yeŧu ahepar aşin napoţ aji : « Lum di di ujunuŋ pwata hënk ba? » Kë aŧeem aji : « Wi awooŋ napoţ nampoţi te hënkuŋ. 22 Ŋyaaş ŋŧum uji uwata du bdoo na du meel kado na pfiŋa. Kë işale hil pdo uko uloŋ, kţënkun, ñagi'un. »

23 Yeŧu aŧeem aji : « Iji nşale hil... Ñaaŋ anfiyaaruŋ, Naşibaţi ahil pdo iko bŧi pa a. » 24 Ţi dko mënţ ajug napoţ kë aşë ŋajar aji : « Dfiyaari, biin iţënkën, nhilna nkak nfiyaar maakan. »

25 Wi Yeŧu awinuŋ kë bañaaŋ baŧum bakţi abi ayit kë aşë lëbar na unŧaayi aji : « Iwi unŧaayi, injaaŋ kdënëman kabot kabiişan bţup, dji ipën ţi napoţ i, işë iwut kaluŋ kakak ţi a. »

26 Wi unŧaayi ukpënuŋ, kë napoţ aşë ŋajar alëŧar maakan. Napoţ awo ji ñaaŋ ankeţuŋ, kë bañaaŋ bŧi bado ji akeţi. 27 Yeŧu kë aşë mëbana ţi kañen anaţana kë anaţi. 28 Wi Yeŧu aţiişuŋ katoh, agaag na baţaşarul, kë başë hepara aji : « we ukaaŋ kë un, ŋënhil lah adook unŧaayi ba? » 29 Kë aşë ŧeem baka aji : « Unŧaayi uŧënţ wuŋ, pñehan Naşibaţi ţañ pahilanuŋ pdook wa. »

Uyaaş utëbanţën wi Yeŧu akţupuŋ pkeţ na pnaţa ţi pkeţ pi nul

(Luk 9.44-45)

30 Wi bapënuŋ ţi dko duŋ, aşë muur uŧaak wi Galilay. Kë Yeŧu aşë ŋal bañaaŋ bawut kame. 31 Awo ţi pjukan baţaşarul aji : «*Abuk Ñiinţ awulana du bañaaŋ, bafiŋa, unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. » 32 Kë baţaşarul başë wo baamme uko wi akţupuŋ abot aţi phepar apiban baka wa.

Ahoŋ awoonuŋ naweek?

(Maci 18.1-5; Luk 9.46-48)

33 Yeŧu na baţaşarul baŧool aya Kapernawum. Wi babanuŋ du katoh kë Yeŧu aşë hepar baka aji : « We wi nakţiiniyaanuŋ lah du bgah ba? » 34 Kë başë yomp, ţiki du bgah bawo ţi plaţar ala andëmnuŋ ţi baka.

35 Yeŧu aţo aşë du baţaşarul iñeen na btëb, aji na baka : « Woli aloŋ aŋal pwo naŧeek, akakan awo kafeţ ki baŧënţul, awo nalempar baka. »

36 Ajej napoţ aloŋ aţu'a ţi pŧoof pi baka, amooka, aşë ji : 37 « Ñaaŋ anyeenkuŋ napoţ aŧënţ i ţi katim ki naan, nji ţi uleef naan i i ñaaŋ mënţ ayeenkuŋ, kë anyeenknuŋ, mënţ nji i ayeenkuŋ, anyilnuŋ a. »

Anwooŋ aampokun, awo na un

(Luk 9.49-50)

38 Yowan aji na Yeŧu : « Naweek, ŋwin aloŋ kë akdook ŋnŧaayi ţi katimu, kë ŋneenana, ţiki aanji ţaşun. » 39 Yeŧu aŧeema aji : « Nawutan kaneenana : Nin ñaaŋ aanhilan kado mlagre ţi katim ki naan kabot kaţup uko uwuţaan ţi nji ţi dko mënţ. 40 Anwooŋ aampok nja, awo na nja. 41 Kë ankwulanaŋ kakoopa ki meel nadaan ţiki nawo i Kriŧtu, aluŋ kayeenk baluk bi awooŋ i kayeenk. »

Nalipariin

(Maci 18.6-11; Luk 17.1-2)

42 Yeŧu akak aji : « Ankdoluŋ aloŋ ţi bapoţ biki* ajot ţi pjuban, uhokan batana ţi kaţuţ plaak pweek başë bafëla du bdëk. 43 Woli kañen ki nu kaţu kë ikjuban, falan ka, uhokan iya baţi na kañen kammukşiiŋ kë di pya du infernu na iñeen itëb du bdoo banwooŋ baankjëmşa 44 [di ubob uwooŋ uunji ukeţ, kë bdoo baanji bajëmşa]. 45 Woli kahoţ ki nu kaţu'u kë ikjuban, falan ka, uhokan iya baţi na kahoţ kammukşiiŋ, kë di pya na ihoţ itëb du infernu 46 [di ubob uwooŋ uunji ukeţ, kë bdoo baanji bajëmşa]. 47 Woli pkëş pi nu paţu'u kë ikjuban, lookşan pa. Uhokan ineej du Pşih pi Naşibaţi na pkëş ploolan kë di bafëlu du infernu na këş ktëb, 48 di ubob uwooŋ uunji ukeţ, kë bdoo baanji bajëmşa. 49 Baluŋ kaţu bañaaŋ bŧi bdoo jibi bajaaŋ baţu pnam ţi mnde. 50 Pnam pawo uko unuura. Paşale yaş, nakakanaan we kaŧaabare ki pa? Nawoon na pnam ţi uleef wi nan nabot naŧiinkar na baŧënţan.

10

Yeŧu aţiiniyaan uko wi bniim

(Maci 19.1-9; Luk 16.18)

1 Wal mënţ kë Yeŧu aşë naţa ţi dko duŋ, aya umbaŋ wi Yuda, amuur bdëk bi Yordan. Bañaaŋ baŧum bakak ayit añoga, kë awo ţi pjukan baka jibi ajonuŋ kado. 2 Bafariŧay babi añoga, baŋal pţaawana aşë hepara me bgah bi Moyiŧ badinan ñaaŋ adook aharul ţi bniim.

3 Kë aşë ŧeem baka aji : 4 « We wi Moyiŧ ajakuŋ ţi uko mënţ? » Kë baji : « Moyiŧ adinan ñiinţ apiiŧ ñaaţ kakaarta kankyuujuŋ kë bniim babaa, kabaa dooka. » 5 Yeŧu kë aşë ji na baka : « Mndënëm mi ŋhaaş ŋi nan manţuuŋ kë Moyiŧ aţup uko mënţ. 6 Ţi ujuni, wi Naşibaţi aţakuŋ umundu, ado baka kë bawo ñiinţ na ñaaţ. 7 Ukaaŋ kë ñiinţ akluŋ kaduk aşin na anin, 8 kaya kawo na aharul, bukal batëb bŧi başë bakak ñaaŋ aloolan. Hënk, baankwo bañaaŋ batëb, bawo aloolan. 9 Ñaaŋ awutan keeri kagar uko wi Naşibaţi anaakrënuŋ. »

10 Wi bakakuŋ katoh, kë baţaşarul başë kak ahepara ţi uko wi ajakuŋ. 11 Kë Yeŧu aji na baka : « Woli ñaaŋ adook aharul aşë niim aloŋ, ajuban pjuban pi piinţ. 12 Kë ñaaţ akale duk ayinul aşë niimar na ñiinţ aloŋ, ajuban pjuban pi piinţ.

Yeŧu na bapoţ

(Maci 19.13-15; Luk 18.15-17)

13 Bañaaŋ baţij Yeŧu bapoţ pa aban baka, kë baţaşarul başë ŋoman na baka. 14 Wi Yeŧu awinuŋ uko mënţ aşë deebaţ, aji na baka : « Nawutan bapoţ babi ţi nji, nakneenan baka ţiki Pşih pi Naşibaţi pawo pi banwooŋ ji baka. 15 Na manjoonan, dţupan, anŋaluŋ pneej ţi Pşih pi Naşibaţi awo kanaam na napoţ. » 16 Yeŧu ajej baka, amook abot apaf baka iñen, añehandër baka Naşibaţi.

Yeŧu na ñiinţ nayok

(Maci 19.16-30; Luk 18.18-30)

17 Wi akpënuŋ pya, kë ñiinţ aloŋ aşë ţi, abi ajot ţi ihoţ yi nul aşë hepara aji : « Najukan nanuura, we wi nwooŋ kado kayeenkna ubida wi mnţo ba? » 18 Yeŧu kë aşë ŧeema aji : « Imeha kë Naşibaţi ţañ anuuriiŋ, ukaaŋ kë ikdu'ën nanuura i?* 19 Ime uko wi bgah bi Moyiŧ bajakuŋ: Iinkfiŋ ñaaŋ, iinkpiinţ na ayin ñaaŋ këme ahar ñaaŋ, iinkkiij, wutan katapar ñaaŋ uko wi awooŋ aandoo, kjej nin uko wi ñaaŋ ţi kaguuru, mëbaan şaaş na naan bnuura. »

20 Ñiinţ kë aşë ŧeema aji : « Najukan, iko mënţ djun pţaş ya wi nhumuŋ hum te hënkuŋ. » 21 Yeŧu atena aşë magana, aji na a : « Uko uloolan uduki'iiŋ: Yaan iwaap iko yi ikaaŋ bŧi, iwul itaka bawaaŋ, wal mënţ ika pyok du baţi, işë ibi iţaşën. »

22 Kë ul, wi aŧiinkuŋ uko waŋ, aşë ya na pjooţan ţiki ayok maakan. 23 Yeŧu aten bañaaŋ ayitan aşë ji na baţaşarul : « Uluŋ katam maakan pa bayok baneej du Pşih pi Naşibaţi. » 24 Baţaşarul bañoŋar maakan ţi ŋţup ŋi nul. Kë Yeŧu akak aji na baka : « An bayiţ naan, utam maakan ñaaŋ aneej du Pşih pi Naşibaţi! 25 Uyoj apel pa unŧaam wi pnkunkaali uneej ţi bhër bi kaguja kë di nayok aneej du Pşih pi Naşibaţi. »

26 Baţaşarul babaa ñoŋar ñoŋar maakan aşë ji : « Kë in ahilanuŋ keeri kabuur? » 27 Kë Yeŧu aşë jaban baka këş aşë ji : « Bañaaŋ bajën baanhilan pbuuran ŋleef ŋi baka, kë Naşibaţi aşë hil pbuuran baka, ţiki aambiişna biişna nin uko uloŋ. » 28 Piyeer kë aşë ji na a wal mënţ: « Un, ŋduk iko bŧi aţaşu. » 29 Yeŧu aŧeema aji : « Na manjoonan, dţupan, nin ñaaŋ aankduk katohul, babuk aşin, anin, aşin, bapoţ, këme ŋţeehul pa nji na Uţup Ulil Unuura, 30 bë aankyeenk ţi ŋwal ŋi ŋwooŋ ŋi ŋyaaş iñeen-week itoh, babuk aşin, banin, bapoţ na ŋţeeh. Iko mënţ bŧi igakandër na mnhaj. Kë du umundu unkmbiiŋ, aka ubida wi mnţo. 31 Baŧum ţi banwooŋ baŧeek hënkuŋ baluŋ kawo babaañşaani kë banwooŋ babaañşaani baluŋ kawo baŧeek.

Uyaaş uwajanţën wi Yeŧu akţupuŋ pkeţ na pnaţa ţi pkeţ pi nul

(Maci 20.17-19; Luk 18.35-43)

32 Yeŧu na baţaşarul bawo ţi bgah aya ubeeka wi Yeruŧalem, kë Yeŧu ajotuŋ kadun. Baţaşarul bahaajala maakan, kë bankţaşuŋ baka babot awo na palënk. Yeŧu kë aşë jej kak na a baţaşarul iñeen na batëb, awo ţi pţup baka uko unkmbiiŋ kadola. 33 Aji : « Natenan, un biki biki aya Yeruŧalem kë başë luŋ kawul *Abuk Ñiinţ baţeŋan baweek na *bajukan Bgah, baluŋ kaji aduknaanaa, pduknaana pi pkeţ kaşë kawula banwooŋ baanwo bayuday. 34 Babeŋa, katëfjëra, kakoba na itinŧël, kafiŋa. Unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. »

Nawoon balempar baŧënţan

(Maci 20.20-28)

35 Yakob na Yowan babuk Ŧebede baya ñog Yeŧu aşë ji na a : « Najukan, ŋŋal idolun uko wi ŋkhepariiŋ. » 36 Kë Yeŧu ahepar baka uko wi baŋaluŋ ado pa baka. 37 Kë başë ji : « Ţenun ŋluŋ ŋţo aloŋ ţi kadeenu ki nu, undu ţi kamayu ki nu wal wi ikyeenkuŋ pşih. »

38 Yeŧu aji na baka : « Naamme uko wi nakñehanuŋ. Nahilan kahaj† ji nji i, këme kayeenk batiŧmu bi nji kayeenkuŋ i? » 39 Baŧeem aji : « Ŋhili. »

Yeŧu kë aşë ji na baka : « Pnkalame pi nji kadaannuŋ, nadaanna pa, batiŧmu bi nji kayeenkuŋ, nayeenk ba. 40 Kë uko wi pţo ţi kadeenu këme ţi kamayu ki naan mënţ nji dwooŋ kadat bañaaŋ banwooŋ pţo da, bankaaŋ na pţo da baluŋ kaţo da.

41 Wi banjañan iñeen bandukiiŋ baŧiinkuŋ uko wi Yakob na Yowan bajakuŋ, aşë deebaţër baka. 42 Yeŧu adu baka aşë ji na baka : « Nawini, banjakuŋ aji bawo başih biki ŋŧaak baji başih na mnŋot, baweek biki ŋŧaak kaŋoonkna bañaaŋ. 43 Uunwo kawo haŋ pa an. Anŋaluŋ pwo naweek ţi an awo kaţëp ţëp kawo nalempar baŧënţul. 44 Kë woli ñaaŋ aŋal pwo naŧeek ţi an, awalaan bkowul ado kalempar baŧënţul. 45 *Abuk Ñiinţ ţi uleeful aambi bi pa bado kalempara, abi pdo kalempar bañaaŋ kabot kawul ubida wi nul, uwo baluk bankbuuranuŋ bañaaŋ baŧum maakan.

Yeŧu ajeban nakuul du ubeeka wi Yeriko

(Maci 20.29; Luk 18.35-43)

46 Yeŧu na baţaşarul baban ubeeka wi Yeriko, kë wi bakpënuŋ da na pnŧuk pweek pi bañaaŋ, Bartime nakuul abuk Time aţo ţi kabaŋ bgah awo ţi bñehan. 47 Wi aŧiinkuŋ kë Yeŧu i Naŧaret akţëpuŋ aşë jun phuuran aji : « Yeŧu abuk Dayiţ, ñagi'aan » 48 Kë wi bañaaŋ baŧum bawooŋ ţi pŋoman na a ayomp, kë abaa huuran huuran maakan aji : « Abuk Dayiţ ñagi'aan » 49 Yeŧu kë aşë naţ aji : « Nadu'ana. » Badu nakuul aji na a : « Wutan kalënk, naţiin, adu'u. » 50 Kë aşë fël umanta, alut anaţa aya du umbaŋ wi Yeŧu. 51 Yeŧu aji na a : « we wi iŋaluŋ ndolu ba? » Nakuul kë aji : « Najukan i naan, dolaan nkak ndo kawin. » 52 Yeŧu kë aşë ji na a : « Yaani, pfiyaar pi nu pabuuranu. » Ţi dko mënţ kë aşë kak awin ; aşë ţaş Yeŧu na bgah.

11

Yeŧu aneej ţi Yeruŧalem ji naşih

(Maci 21.1-9; Luk 19.29-34)

1 Yeŧu na baţaşarul bañog Yeruŧalem kakab ŋbeeka ŋi Beŧfage na Betani du umbaŋ wi Pnkuŋ pi Mnoliwera* kë Yeŧu aşë yil batëb ţi baţaşarul. 2 Aji na baka : « Nayaan du untanka unwooŋ ţi kadunan : uneejan, nawin batan ubuuru umpoţi wi nin ñaaŋ awooŋ aambaaŋ kadapi'aara. Nafënëşan wa naţij. 3 Woli baheparan uko unkayi kë nakfënëş ubuuru, naŧeem kaji Ajugun anuma wa, woli abaa, ado wa ukak. »

4 Baţaşar Yeŧu baya aţënk kë batan ubuuru umpoţi ţi plëman ploŋ kakab bgah, aşë fënëş wa. 5 Baloŋ ţi banwooŋ da bahepar baţaşar Yeŧu uko unkaaŋ kë bafënëş wa. 6 Kë baŧeem baka jibi Yeŧu ajakuŋ na baka. Kë bawut baka kë bayaa. 7 Baţij ubuuru du Yeŧu, apënan iyeti yi baka, agur ţi wa, kë Yeŧu aşë paya ţi wa. 8 Bañaaŋ baŧum başeef iyeti ţi bgah, baloŋ kë başeef ikën yi mnjaak yi batibnuŋ du uţeeh. 9 Bankpoşuŋ ţi kadun ki nul na bankţaşuluŋ bahuuran aji :

« Hoŧana,†bnuura nuura ţi Ankmbiiŋ ţi katim ki Naşibaţi Ajugun!✡

10  Bnuura nuura ţi pşih pankmbiiŋ hënk, pşih pi Dayiţ ateemun!

Hoŧana, Naşibaţi adëm du baţi duuţ. »

11 Yeŧu aneej du Yeruŧalem aya du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi meeţ. Wi atenuŋ dko bŧi ayitën, aşë pën pya Betani, ul na baţaşarul iñeen na batëb ţiki utaakal ubani.

Yeŧu afëp bko bi bajaaŋ badu bfig

(Maci 21.18-19)

12 Unuur utëbanţën, wi bakpënnuŋ Betani kë ubon uşë de Yeŧu. 13 Awin bko bi bajaaŋ bado bfig du kalowan, aşë ya pten me aţënk da mnko mnloŋ kade. Wi aşaaŋ añog aşë ţënka itoh ţañ, ţiki wal wi kabuk ki ba uundobi ban. 14 Wi wi aşaaŋ aţiini na bko aji : « Nin ñaaŋ aankak ade mnko mi nu. » Baţaşarul kë baŧiinka.

Yeŧu adook bawaap du katoh ki Naşibaţi

(Maci 21.12-17; Luk 19.45-47; natenan ţi Yowan 2.13-22)

15 Yeŧu na baţaşarul baban Yeruŧalem, kë wi baneejuŋ ţi Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kë Yeŧu aşë jun pdook bankwaapuŋ na banknuguŋ da. Awat ŋmeeşa ŋi batorkaar itaka‡, na iţij yi bawaap ŋbalab. 16 Abot aneenan bañaaŋ bankuŋiiŋ bado kaţëpna ţi Katoh ki Naşibaţi meeţ. 17 Ajukan baka aji : « Mënţ uko wi upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi i : katoh ki naan kadu'ana *katoh kañehanaani pa ŋŧaak bŧi✡? An kë naşë do ka dko dmennaani di bakiij. » 18 Baţeŋan baweek na *bajukan Bgah baŧiink uko wi Yeŧu adoluŋ, aşë la jibi bakdoluŋ kadoo kafiŋa ; baţi'a, ţiki pnŧuk bŧi pamaţ pjukan pi nul maakan. 19 Utaakal ubanle, Yeŧu na baţaşarul baji bapën ţi ubeeka kaţiiş.

Bko bi bajaaŋ bado bfig bankayi

(Maci 21.20-22)

20 Wi Yeŧu na baţaşarul bakţëpuŋ na nfa, bawin bko bi bajaaŋ bado bfig kë bakay te du intaañ. 21 Piyeer aleş uko unţëpuŋ, aşë ji na Yeŧu : « Najukan, tenan, bko bi ifëpuŋ bakay şaţ. » 22 Kë Yeŧu aşë ŧeem aji : « Nafiyaaran Naşibaţi. 23 Na manjoonan, dţupan, woli ñaaŋ aji na pnkuŋ pi pënan ţi iya ijot du bdëk, woli aanwo na ŋşal ŋtëb, aşë fiyaar kë uko wi ajakuŋ udolana, Naşibaţi kado uko mënţ pa a. 24 Ukaaŋ kë nji kajakan, uko bŧi wi nakheparuŋ woli nañehan Naşibaţi, nafiyaaran kë nadobi yeenk yeenk wa. Hënk Naşibaţi ado uko mënţ pa an. 25 Woli nañehan, aşë kaar uko uloŋ na ñaaŋ, namiirana, Aşinan anwooŋ baţi ahilna amiiran kak ipekadu yi nan. 26 [Kë woli naankmiir, Aşinan anwooŋ baţi aankmiiran kak ipekadu yi nan.] »

Bahepar Yeŧu ñaaŋ anţu'uluŋ pdo iko yi akdoluŋ

(Maci 21.23-27; Luk 20.1-8)

27 Yeŧu na baţaşarul bakak Yeruŧalem, kë wi Yeŧu awooŋ du Katoh Kaweek ki Naşibaţi apoş, baţeŋan baweek, *bajukan Bgah na bantohi kë başë bi añoga. 28 Bahepara aji : « Mhina mhoŋ mi mi ikdolnuŋ iko yi ba? In ajakiiŋ kë ihilan kado ya? » 29 Yeŧu kë aşë ŧeem baka aji : « Nji, dheparan uko uloolan ţañ, naŧeemaan, nşë nţupan mnhina mi nji kadolnuŋ iko yi. 30 In ayiluŋ Yowan pbatŧaar ba? Naşibaţi a këme bañaaŋ baka? Naŧeemaan. » 31 Kë başë wo ţi plaţar jibi bawooŋ, aji : « Woli ŋŧeem aji Naşibaţi ayiluluŋ, aheparun kaji, we ukaaŋ kë ŋënfiyaara. 32 Kë woli ŋji bañaaŋ bayiluluŋ... hee! » Baţi bañaaŋ ţiki bañaaŋ bŧi bafiyaar kë Yowan awo na manjoonan Naţupar Naşibaţi. 33 Kë başë ŧeem Yeŧu aji baamme anyiluluŋ. » Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Nji kak, mënkţupan mnhina mi nji kadolnuŋ iko yi. »

12

Uhoñ wi balemp biki uwoorta

(Maci 21.33-46; Luk 20.9-19)

1 Yeŧu abot awo ţi phoñ na bañaaŋ banwooŋ ţi Katoh Kaweek ki Naşibaţi aji : « Ñiinţ aloŋ abi ŧepi uwoorta wi mnko manjaaŋ mandolna ubiñu, aşë biig wa afooyan. Ajip bhër ado dko dpooñni, abot akiin bliit bi mnlaak bkuuŋţaan pa bayeŋ, aşë dukar wa bañaaŋ baloŋ pa badoki bapooñle bawula kafah ki nul, aşë ya bayaaş. 2 Wi wal wi upooñ ubanuŋ, kë aşë yil nalemparul aloŋ du bañaaŋ banwooŋ du uwoorta pa pyeenk kafah ki nul. 3 Bañaaŋ bukuŋ mënţ bamob nayili akob, adooka kë akak iñeen ijinţ. 4 Kë ñiinţ ajug uwoorta kë akak ayil du baka nalemparul aloŋ kak. Bakoba ţi bkow, abot akowandëna. 5 Ayil nawajanţën kë bafiŋa. Ayil kak balemparul baŧum baloŋ kë bakob baloŋ, afiŋ baloŋ.

6 Kë abukul i amaganuŋ ţañ aduki'aaruŋ, ul i ayiluŋ uyaaş ubaañşaani du baka aşë ji : « Baya kakali abuk naan. » 7 Kë wi bañaaŋ biki adukaruŋ uwoorta bawinuŋ abuk ajug uwoorta aşë laţar aji : « I, akdukiiŋ na iko yi aşin, najoh ŋfiŋa, ŋşë ŋduka na ya. » 8 Bamoba, afiŋa, ajej puum apënan ţi uwoorta afël. 9 Kë we wi ajug uwoorta akdooŋ ba? Abi, kafiŋ balemp biki aţuuŋ ţi uwoorta, kajej wa, kawul baloŋ. 10 Naanleyiir uko umpiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi i?

“Pnduba pi baniw bapokuŋ

pakakuŋ amëban katoh ;

11  Uko mënţ uwo udo wi Ajugun

unuura abot awo uñoŋarënaan ţi këş ki nun.”✡

12 Baţeŋan baweek, *bajukan Bgah na bantohi bayikrën kë bukal bakaaŋ kë Yeŧu akhoñ haŋ. Bado na pmoba wal mënţ aşë ţi pnŧuk. Baduka, aya.

Uko wi pluk Ŧeŧar daaşa

(Maci 22.15-22; Luk 20.20-26)

13 Wi uko mënţ uţëpuŋ, bayil du Yeŧu baloŋ ţi bafariŧay na baţaş Herod baloŋ pa pţup ţupana katenna me bahil kaţaawana. 14 Babi aji na a : « Najukan, ŋme kë iwo ñaaŋ i manjoonan anwooŋ aanji ţi nin ñaaŋ abot awo iinji kten uko wi ñaaŋ awooŋ. Iji kjukan Bgah bi Naşibaţi jibi bawooŋ na manjoonan. Ţupun, bgah bi nun badinan ŋluk Ŧeŧar naşih najeenkal daaşa i? Ŋwo kaluka da këme ŋënwo i kaluka da? » 15 Yeŧu, ame ŋşal ŋi kalagare ŋi baka, aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nakdo na pţaawanaan ba? Naţijaan pataka nten pa. » 16 Kë baţij pataka ploŋ. Kë aşë ji na baka : « Kaara di in, na katim ki in iwooŋ da? » Kë baŧeem aji : « Ŧeŧar. » 17 Kë aşë ji na baka : « Nakeerin nakakan Ŧeŧar uko unwooŋ wi Ŧeŧar, naşë nakakan Naşibaţi uko unwooŋ wi Naşibaţi. » Kë başë ñoŋar bŧi ţi uko wi Yeŧu ajakuŋ.

Pnaţa ţi pkeţ

(Maci 22.23-33; Luk 20.22-39)

18 Unuur mënţ, *Baŧaduk baloŋ babi ţi Yeŧu, bukal bajaaŋ baji pnaţa ţi pkeţ paanwoo. Baji na a : 19 « Najukan, Moyiŧ apiiŧ pa un aji : Woli ñaaŋ aka abuk aşin kë akeţi, aşë duk ñaaţ anwooŋ aambuki, ayeenkan ahar abuk aşin mënţ ahilna abukara bapoţ. 20 Kë uşë bi ka biinţ paaj na aloŋ banţaaruŋ. Naŧeek aniim ñaaţ aşë keţ bë aambuki. 21 Natëbanţën kë aniim ñaaţ mënţ akak akeţ kë aambuki. Kë uwo haŋ pa nawajanţën. 22 Kë nin aloŋ ţi biinţ paaj na aloŋ banţaaruŋ bukuŋ aanduk napoţ. Wi bakeţuŋ bŧi, ñaaţ kë akak akeţ. 23 Kë hënkuŋ, woli bañaaŋ baluŋ anaţa ţi pkeţ, awo ahar in ţi baka, wi bukal paaj na aloŋ bŧi baniimuluŋ? »

24 Yeŧu aŧeem baka aji : « Mënţ ppaam ŋţup ŋi Ulibra wi Naşibaţi na mnhina mi nul pakaaŋ kë nakneem i? 25 Hënk di uwooŋ, woli bañaaŋ baluŋ anaţa ţi pkeţ, biinţ baankdo kajej baaţ, kë baaţ baankniima : bawo wal mënţ ji ŋwanjuŧ ŋi baţi. 26 Kë ţi uko wi pnaţa ţi pkeţ, naanleyiir Ulibra wi Moyiŧ ţi dko dankţiiniyaanuŋ uko wi bgof bankyikuŋ, jibi Naşibaţi ajakuŋ na Moyiŧ aji : “Dwo Naşibaţi i Abraham, i Iŧaak, na i Yakob”? »✡ 27 Yeŧu akak aji : « Naşibaţi aanwo keeri i bankeţuŋ, awo i bajeb. Naneem bnuura. »

Uko undëmnuŋ ţi iko yi bgah bajakuŋ

(Maci 22.24-40; natenan ţi Luk 10.25-28)

28 Aloŋ ţi *bajukan Bgah anŧiinkuŋ baka awin kë Yeŧu aŧeem bnuura, abi añog ahepara aji : « Ţi iko yi bgah bajakuŋ, uhoŋ udëmnuŋ dëm ba? » 29 Yeŧu aŧeem aji : « Undëmnuŋ dëm wii wi “Ŧiinkan, iwi Iŧrayel : Ajugun Naşibaţi i nun awoha aloolan ţañ. 30  Iwo kaŋal Ajugun, Naşibaţi i nu, na kaţëbu bŧi, na uhaaşu bŧi, na uşalu bŧi, na uforŧa wi nu bŧi.✡” 31 Uko unyeenkuŋ ţi wa wii wi : “Iwo kaŋal aŧenţu jibi iŋaluŋ uleefu.✡” Nin uko uloŋ ţi bgah uumpel pel iko yi. »

32 Najukan Bgah aji na a : « Uwo bnuura Najukan, iţup manjoonan : Naşibaţi awoha aloolan ţañ, uunkak aka aloŋ kak. 33 Kë pŋala na kaţëb bŧi na uşalu bŧi, na uforŧa wi nu bŧi, na pŋal aŧënţu jibi iŋaluŋ uleefu upel iţeŋan bŧi yi baţeŋanuŋ na yi bafiŋaruŋ Naşibaţi.

34 Yeŧu awin kë aţiini na mntit aşë ji na a : « Iinlow Pşih pi Naşibaţi. » Nin aloŋ aankak añoom phepara uko uloŋ.

Hum di di Kriŧtu ahinanuŋ kawo abuk Dayiţ

(Maci 22.41—23.7; Luk 20.41-47)

35 Yeŧu ajej bţup awo ţi pjukan du Katoh Kaweek ki Naşibaţi aji : « Hum di di *bajukan Bgah bahilanuŋ kaji Kriŧtu awo abuk Dayiţ ba? 36 Dayiţ ul, Uhaaş wi Naşibaţi udola kë aţup ţi uko wi Kriŧtu aji :

Naşibaţi Ajugun aji na Ajugun :

Ţoon ţi kañen naan kadeenu

te ndoo ndo başooradu

ido kapafna baka ihoţ.

37 Dayiţ ul, ţi uleeful, aji du Kriŧtu kaji Ajugun, hum di di ahinanuŋ keeri kawo Abuk Dayiţ? » Pnŧuk pweek pawo ţi pŧiinka aşë lilan maakan.

Nadoon kalipara bajukan Bgah

(Maci 23.1-36; Luk 20.45-47)

38 Yeŧu aji na baka ţi pjukan pi nul aji : « Nalipariin *bajukan Bgah, bukal banjaaŋ baŋal pñaay na imişa iyul, kaŋal banohnţën baka ţi dko di bañaaŋ baŧum, 39 kaŋal pţo ţi kadun ţi itoh iñehanaani na ţi iţij inuura ţi ŋfeŧtu. 40 Baji bade bka bŧi bi baaţ bayoţ, kabot kadaar kajon ţi pñehan Naşibaţi pa pwinana. Naşibaţi aluŋ kakob baka kakob kandëmnuŋ maakan. »

Uţen wi ñaaţ nayoţ najuuk

(Luk 21.1-4)

41 Yeŧu aţo aŧaaŋ na dko di bajaaŋ bawatna itaka pa Katoh Kaweek ki Naşibaţi. Aten jibi bañaaŋ bakwatuŋ itaka da. Bayok baŧum bawat itaka iŧum. 42 Ñaaţ aloŋ nayoţ najuuk kë aşë bi awata ktak-ktëb ţañ.

43 Kë Yeŧu aşë du baţaşarul aji na baka : « Dţupan na manjoonan, ñaaţ nayoţ najuuk i awul apelan bañaaŋ bŧi banwuluŋ itaka. 44 Banwuluŋ bukuŋ bŧi bawul itaka yi bawooŋ baanumaa, kë ul ţi bwaaŋ bi nul aşë wul itaka bŧi yi anumiiŋ pa pde. »

13

Yeŧu aţup pjot pi katoh ki Naşibaţi

(Maci 24.1-3; Luk 21.5-7)

1 Wi Yeŧu akpënuŋ ţi Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kë aloŋ ţi baţaşarul aşë ji na a : « Najukan, tenan knduba kweek na ŋniw ŋnuura ŋi babomanaanuŋ Katoh Kaweek ki Naşibaţi. » 2 Yeŧu aŧeema aji : « Iwin ŋniw ŋweek ŋi? Nin plaak paankduka kapaf ţi pŧënţ pa, mangarandër bŧi. »

3 Yeŧu na baţaşarul baban du *pnkuŋ pi mnoliwera, kë Yeŧu aşë ţo aŧaaŋ na Katoh Kaweek ki Naşibaţi. Wi bi Piyeer, Yakob, Yowan na Andre bagaaguŋ na a, aşë hepara aji : 4 « Ţupun, lum di di uko waŋ ukwooŋ, kë we ukyuujuŋ kë iko mënţ bŧi iñogan ţi pban. »

Wal wi mnhaj mnweek mankjunuŋ

(Maci 24.4-14; Luk 21.8-19)

5 Yeŧu awo ţi pji na baţaşarul : « Naţafaraan aloŋ aguuran. 6 Baŧum baluŋ kabi na katim ki naan kaji bawooŋ Kriŧtu, kaguur bañaaŋ baŧum. 7 Woli naluŋ aŧiink ŋgut, abot aŧiink kë bakţiiniyaan uko wi ngut na pgarandër, nawutan kalënk : iko mënţ iwo i kawo. Nameen kë uundobi wo uba umundu. 8 Uŧaak unaţa ugut na uŧaak uloŋ, pşih pagut na ploŋ. Du ŋmbaŋ ŋŧum, mboş manluŋ kaşinţar, ubon uweek ubot uwo. Iko mënţ bŧi ikwooŋ ujuni wi mnhaj mnweek, ji mnhaj mi ñaaţ ankyaaŋ kabuk.

9 Naţafaraan an ţi ŋleefan ; bañooţan du ŋruha, kakoban na itinŧël du itoh iñehanaani, kañooţan du kadun ki banŧuŋa na ki başih, ţiki nafiyaarën. Wal mënţ naţup baka uko wi nameeŋ ţi nji. 10 Uţup Ulil Unuura uwo i duna kaţupana ţi ŋŧaak bŧi. 11 Woli bamoban añooţ du uruha, nakdo kaţaaf uko wi nakyaaŋ kaţup, uko unkyaaŋ kabi ţi bkowan wal mënţ naţupan wa, ţiki mënţ an nakdooŋ kaţiini, Uhaaş wi Naşibaţi wa. 12 Ñaaŋ aluŋ kakeeşaar abuk aşin kado bafiŋa. Aşin napoţ aluŋ kakeeşaar abukul kado bafiŋa, bapoţ banaţara bajug baka kado bafiŋ baka. 13 Katim ki naan kaţu bañaaŋ bŧi başooran. Kë anşaaŋ amëban kaliinŧ te kaban, abuur. »

Mnhaj mnweek

(Maci 24.15-22; Luk 21.20-24)

14 Yeŧu akak aji : « Woli nawin uko uwuţaan maakan unjaaŋ uţopan* kë uwo ţi dko di uwooŋ uunwo kawo – Iwi inkleyiiruŋ yikrënën. Bañaaŋ bankwooŋ du uŧaak wi Yuda bakeeriin baţi baya du inkuŋ iweek. 15 Anţooŋ du uşaala awutan kaneejar uko uloŋ. 16 Anwooŋ du ŋţeeh awutan kakakar bayeti bi nul du katoh. 17 Ŋnuur mënţ, baaţ bankwooŋ na iyiŋ, na bankbootanuŋ bawuţan. 18 Nañehaan uko mënţ uwut kaban ţi wal wi uşubal na mpoj. 19 Ŋnuur mënţ ŋawo ŋnuur ŋi mnhaj. Mnhaj manwooŋ maambaaŋ kawohara wi Naşibaţi aţakuŋ umundu ; kë mnhaj mnŧënţ muŋ maankak aluŋ kawo nin uyaaş uloŋ kak. 20 Kë woli Ajugun aantinkţën lah ŋnuur mënţ, nin ñaaŋ aankduka duka kado kahefënţ ; kë bañaaŋ biki adatuŋ başë ţu kë atiinknţën ŋa. 21 Woli aloŋ ajakan : “Natenan, Kriŧtu awo du dko daŋ” këme : “Awo du dko dimoŋ” nakfiyaara. 22 Bañaaŋ baluŋ kanaţa kaţilan kaji bawooŋ Kriŧtu na baţupar Naşibaţi. Bado mlagre na iko iñoŋarënaan pa woli bahilani baguur biki Naşibaţi adatuŋ. 23 Naţafaraan keeri, ddobi ţupan iko bŧi inkluŋ kabi. »

Ubi wi Abuk Ñiinţ

(Maci 24.29-31; Luk 21.25-28)

24 « Ţi ŋnuur mënţ, wi mnhaj mankţëpuŋ, unuur ujëmşa, pli paankak anuur, 25 ŋjah ŋajotna baţi. Iko bŧi yi baţi işinţar. 26 Wal mënţ, başë bawin *Abuk Ñiinţ ado kabi ţi infëluŋ, awo na mnhina mnweek maakan na mndëm. 27 Ayil wal mënţ ŋwanjuŧ ŋaya dko bŧi ţi umundu, ŋaya du kabaŋ ki baţi na ki umundu ŋaţonkrën biki adatuŋ.

Pjukan pi mnko

(Maci 24.32-35; Luk 21.29-33)

28 « Natenan ţi mnko : Wi inah ijunaŋ jun pluuman kë itoh ikpën naji nayikrën kë pti pañogani. 29 Hënk di ukwohaŋ pa an kak : woli naluŋ awin iko yaŋ kë ibani, nameen kë Abuk Ñiinţ añogi, awo ţi plëman. 30 Na manjoonan, dţupan, kawuuŋ† ki kaankţëp bë iko yi bŧi iinwinanaa. 31 Baţi na mboş ŋaba, kë ŋţup ŋi naan ŋaşë wo ŋaankba. 32 Kë unuur wi iko mënţ bŧi ikbiiŋ, këme woori mënţ, nin ñaaŋ aloŋ aamme me wa, mënţ ŋwanjuŧ ŋi baţi, mënţ nji Abukul a, Naşibaţi Paapa ţañ ameeŋ wa.

Nawoon bten

(Maci 24.36-51; Luk 21.34-36)

33 « Naţafaraan, nawoon bten, naamme wal wi uko mënţ ukbanuŋ. 34 Uwo ji ñiinţ ankyaaŋ bayaaş aşë dukar balemp katoh, andoli na ulemp wi nul, aji na nayeŋ bgah awo bten. 35 Nawoon keeri bten, naamme woori wi ajug katoh akbiiŋ, naamme me abi na utaakal këme na uŧejan mnjel, këme uhaan ŋguk këme na nfa. 36 Nalipariin akur kur aban aşë ţënkan nawo ţi bŋoy. 37 Uko wi nji kaţupanaŋ, dţup wa bañaaŋ bŧi, nawoon bten. »

14

Bala pfiŋ Yeŧu

(Maci 26.2-5; Luk 22.1-2)

1 Ufeŧtu wi ipoom indaţ na *Ufeŧtu wi Mbuur ŋaduka ŋnuur ŋtëb, kë baţeŋan baweek na *bajukan Bgah başë la jibi bakdoli mntit kadoo kamob Yeŧu kafiŋa. 2 Baji : « Ŋwut kado nin uko uloŋ ţi ufeŧtu, ji bañaaŋ babi başinţar. »

Ñaaţ aloŋ ajeeş Yeŧu ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ ţi bkow

(Maci 26.6-13)

3 Yeŧu awo du ubeeka wi Betani du katoh ki Ŧimoŋ i bajaaŋ badu namaak bdoo. Wi bawooŋ ţi pde, ñaaţ aloŋ kë aşë bi na ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ ţi pţukar pmpoţi pi banugnuŋ itaka iŧum. Ukëra mënţ ubomanaan bko bi bajaaŋ bado nardu abot atam maakan. Afom pa aşë jeeş ukëra ţi bkow bi Yeŧu.

4 Kë bañaaŋ baloŋ başë wo baanlilani, baŋur ŋuran aji : « We ubaaŋ awo pŧok ukëra pi ba? 5 Woli bawaap lah wa baka uko umpeluŋ baluk bi uşubal*, kajej itaka mënţ kawul bajuuk. » Badeebaţër ñaaţ.

6 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Nawutana, we ukaaŋ kë naknoorana ba? Ado uko unuura pa nji. 7 Bajuuk, nawo na baka ŋnuur bŧi, nahilan kado baka bnuura, wal wi naknumiiŋ, kë nşë wo mënkwo na an ŋnuur bŧi. 8 Ado uko wi ahilanuŋ pdo, adobi ţu ţu ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ ţi uleef naan pa umoy. 9 Na manjoonan, dţupan, dko bŧi di bakţupuŋ Uţup Ulil Unuura, baţup kak uko wi ñaaţ i adoluŋ, kaleşna'a.

Yuda Iŧkariyot aţu na pwaap Yeŧu

(Maci 26.14-16; Luk 22.3-6)

10 Yuda Iŧkariyot, aloŋ ţi banjañan iñeen na batëb aya du baţeŋan baweek pwul baka Yeŧu. 11 Wi baŧiinkuluŋ, balilani aşë hoŋa itaka. Kë aşë wo ţi pla jibi akdoluŋ kadoo kawul baka Yeŧu.

Baţaşar Yeŧu babomandër ufeŧtu wi mnjeeh

(Maci 26.17-25; Luk 22.7-13; Yowan 13.21-30)

12 Ţi unuur uŧeek wi ufeŧtu wi ipoom indaţ, wi bañaaŋ bajaaŋ bafiŋ ŋkaneel pţeŋanaan ufeŧtu wi mnjeeh, baţaşar Yeŧu baji na a : « Ţuŋ di iŋaluŋ ŋya ŋbomandër ideena kañah ki ufeŧtu. » 13 Ayil wal mënţ baţaşarul batëb, aji na baka : « Nayaan du ubeeka, naya kayit na ñiinţ aloŋ ankuŋiiŋ pdunk pi meel : naţaşana. 14 Katoh ki akneejuŋ, najakan na ajug katoh mënţ: “Najukan aji : ţuŋ di meeţ di akdeenuŋ pde pi ufeŧtu na baţaşarul dawooŋ?” 15 Ayuujan meeţ dhaan du bko duuţ danwooŋ na iko yi naknumiiŋ bŧi, dul di nakyaaŋ kabomandërun ŋhilna ŋde pde pi ufeŧtu. » 16 Baţaşarul baya, aban du ubeeka, aţënk kë iko iwo bŧi jibi ajakuŋ na baka kë baboman pde pi ufeŧtu.

Yeŧu aţup kë aloŋ ţi baţaşarul aluŋ kawaapa

(Maci 26.20-25; Luk 22.14; natenan ţi Yowan 13.21-30)

17 Wi utaakal ubanuŋ, Yeŧu aban na baţaşarul iñeen na batëb. 18 Wi baţooŋ awo ţi pde, Yeŧu aji : « Dţupan, na manjoonan, aloŋ ţi an, ankndeeŋ na nji aluŋ kawaapën. » 19 Bajooţani, kë andoli aşë wo ţi phepara aji : « Woon nji a i? » 20 Kë aşë ji na baka : « Aloŋ ţi an baţaşar naan iñeen na batëb, ankţuuŋ kañen na nji ţi praata. 21 Aa, *Abuk Ñiinţ awo kakeţ jibi upiiŧaniiŋ ţi a ţi Ulibra wi Naşibaţi, kë anşaaŋ awula aşë wuţan. Uhokan lah awo aankbuka. »

Yeŧu aţup aji Piyeer aluŋ kapok pme'a

(Maci 26.26-29; Luk 22.17-20,31-34)

22 Wi bakdeeŋ, Yeŧu ajej kapoom, abeeb Naşibaţi, akitëş ka, awul baka aşë ji : « Najejan, uleef naan wii wi. » 23 Abot ajej pnkalame pi poot, wi abeebuŋ Naşibaţi aba, aşë wul baka badaan, kë badaan bukal bŧi. 24 Aji na baka : « Pñaak pi naan pii pi, pankntuluŋ pa pnŧuk pweek maakan, pi Naşibaţi aţeŋanaanuŋ bhoŋar. 25 Dţupan, na manjoonan, nin mënkak adaan poot te unuur wi iko bŧi ikkakuŋ ihalu du Pşih pi Naşibaţi. »

26 Bayeeh añaamarën aba, aşë pën pya du *Pnkuŋ pi Mnoliwera. 27 Yeŧu aji na baka : « An bŧi nadukën, jibi upiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi :

“Dkob nayafan kafiŋ,

ŋkaneel ŋaşë ŋawayşër”✡

28 Kë wi nji kanaţiiŋ ţi pkeţ, djot kadun kayoonkan du Galilay. »

29 Piyeer aji na a : « Woli bañaaŋ bŧi baya aduku, nji mënkduku! » 30 Yeŧu aŧeema aji : « Na manjoonan dţupu, na uŧejan wi, ji uguk udo kahaan uyaaş utëbanţën, iwi, ipok ŋyaaş ŋwajanţ kaji iimme'ën. » 31 Kë Piyeer aşë taman maakan aji : « Woli ddoo wo i pkeţ na iwi, nin, mënkpok kaji mëmme'u. » Kë bukal bŧi bakak aji haŋ.

Du Getŧemaniya

(Maci 26.36-46; Luk 22.40-46)

32 Baban du dko di bajaaŋ bado Getŧemaniya kë Yeŧu aşë ji na baţaşarul : « Naţoon ţi, dya pñehan Naşibaţi. » 33 Ajej na a Piyeer, Yakob, na Yowan aşë jun phaajala na pŧiink mnhaj ţi uhaaş wi nul. 34 Aji na baka : « Uhaaş wi naan ujooţani, pjooţan pdiţ maakan kë ndo kita ; nadukiin ţi nawo bten. »

35 Kë wi ajohariiŋ aya low ntiişu, aşë jot ţi mboş añehan Naşibaţi, aji woli uhilan lah kawo, mnhaj mankmbiiŋ mi manlowa. 36 Aji : « Abba†, Paap, iwi inhiniiŋ iko bŧi, lowaan mnhaj mi ţi nji ; uşë uwut kawo uko wi nŋaluŋ, wi iŋaluŋ ukdolaniiŋ.

37 Yeŧu akak aşë ţënk baţaşarul kë bakŋoyënţ, kë aşë ji na Piyeer : « Ŧimoŋ, iŋoyënţ? Iinhilan awo bten uwoori uloolan ţañ. 38 Nawoon bten nado kañehan nawutna kajot ţi kaguuru. Uhaaş wi nan uŋal pdo bnuura kë ŋleefan ŋaşë waŋ uforŧa. »

39 Akak aya alow baka añehan Naşibaţi awo ţi pkakalëş uţup wi aţupuŋ ţi kaŧeeku. 40 Awugşa akak, aţënk baţaşarul kë bakŋoyënţ, këş ki baka kadiţ bŋoy, baamme uko wi bakŧeemuluŋ.

41 Yeŧu akak uyaaş uwajanţën du baţaşarul aţënk kë bakŋoyënţ aşë ji na baka : « Naŋoyënţën, nanoorfënan. Uko mënţ ubaa. Wal wi *Abuk Ñiinţ awooŋ i kawulana ţi iñen yi bado buţaan ubani. 42 Nanaţiin ŋya! Natenan, ankwaapnuŋ añogi, awii wi. »

Bamob Yeŧu

(Maci 26.47-56; Luk 22.47-53)

43 Ţi dko mënţ, wi Yeŧu ahumuŋ kaţiini, kë Yudaŧ, anwooŋ aloŋ ţi banjañan iñeen na batëb, aşë wuj na pnŧuk pi bañaaŋ banwooŋ na ikej na induk. Baţeŋan baweek na *bajukan Bgah na bantohi bayiluŋ baka. 44 Yuda, anwaapuluŋ aji na baka, hënk di di nakmeenuŋ ñaaŋ mënţ, aji : « I nji kamookuŋ, ula namobana, nawutan kado abuur. » 45 Wi abanaaŋ ban añog Yeŧu aşë ji na a : « Najukan » aşë mooka. 46 Bukundu kë başë dëpa ţi a amoba. 47 Aloŋ ţi banwooŋ da apënan kej atib nalempar naşih i baţeŋan, abi fala fal kabaţ.

48 Yeŧu kë aşë ţiini na baka aji : « Dwo nado buţaan i, kë nado bi pmobën na ikej na induk? 49 Ŋnuur bŧi dji kawo na an du Katoh Kaweek ki Naşibaţi kajukan, kë naammobën. Kë uko wi Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ uwooŋ kadolana. » 50 Kë wal mënţ, baţaşarul bŧi başë ţi aduka.

51 Naţaşa aloŋ anguradiiŋ blaañ ţañ akţaşuluŋ. Bamoba, 52 kë aşë wutan blaañ aţi byişu.

Bañooţ Yeŧu du uruha wi bayuday

(Maci 26.57-68; Luk 22.54-55,63-71; natenan ţi Yowan 18.13-15)

53 Bañooţ Yeŧu du uko naşih i baţeŋan. Baţeŋan baweek, bantohi na *bajukan Bgah bayit da bŧi. 54 Piyeer kë aşë low du kafeţ aţaşa te du blay meeţ bi katoh kaweek ki naşih i baţeŋan. Aţo na balemp atëma. 55 Baţeŋan baweek na bawayëş bţup bŧi bandukiiŋ bala uko utapar Yeŧu kahilna kado bafiŋa aşë wo baanwini. 56 Baŧum baji batapara kë ŋţup ŋi baka ŋaşë wo ŋaanji ŋayeenkiir. 57 Baloŋ baji banaţa katapara kaji : 58 « Ŋŧiinka kë aji afom Katoh Kaweek ki Naşibaţi, ki iñen yi bañaaŋ ibomanuŋ, kaşë kaniw ţi ŋnuur ŋwajanţ, kaloŋ ki iñen yi bañaaŋ iwooŋ iinkboman. » 59 Baando ŧiinkar ŧiinkar ţi uţup wuŋ.

60 Naşih i baţeŋan anaţa wal mënţ anaţ ţi pŧoof pi baka aşë hepar Yeŧu aji : « Iinkhepna ţi uko wi bañaaŋ biki bakţupuŋ ţi iwi i? » 61 Kë ul aşë yompa yomp, aanji nin uko uloŋ. Naşih i baţeŋan akak ahepara aji : « Naşibaţi i ŋjaaŋ ŋdëman, iwi iwooŋ Kriŧtu Abukul i? » 62 Yeŧu aŧeema aji : « Nji a. Kë naşë luŋ kawinën nji *Abuk Ñiinţ nţo ţi kadeenu ki *Andëmuŋ Maakan. Naluŋ kawina kak ado kabi na infëluŋ yi baţi. »

63 Kë naşih i baţeŋan aşë tow imişa yi nul‡ aji : « Ŋdoona we kak bamaar ba? 64 Naŧiink bŧi kë akar Naşibaţi. We wi naşaluŋ ţi uko wi ba? » Kë bukal bŧi başë ji aduknaanaa, awo i pkeţ. 65 Baloŋ bawo ţi ptëfjëra, awuna kaara akoba aşë ji na a : « Iwi, Naţupar Naşibaţi, ţupan ñaaŋ ankobiiŋ. » Kë balemp başë wo ţi pkoba.

Piyeer apok aji aamme Yeŧu

(Maci 26.69-75; Luk 22.56-62; natenan ţi Yowan 18.15-18,25-27)

66 Wi Piyeer awooŋ ţi uţeeh, du blay, kë ñaaţ aloŋ ţi balemp biki naşih i baţeŋan aşë ban. 67 Wi awinuŋ Piyeer kë aktëma, aşalana aşë ji na a : « Iwi kak ibi wo na Yeŧu i Naŧaret. » 68 Kë aşë pok aji : « Iji we? Mëndo me me uko wi iŋaluŋ pţup. » Aŧool ppën du blay bi bdig [kë uguk uşë haan].

69 Ñaaţ nalemp awina aşë wo kak ţi pji na banwooŋ da : « Awo ţi baka. » 70 Kë Piyeer akak apok. Uunjoni kë banwooŋ da başë wo ţi pji na a : « Iwi, na manjoonan, iwo aloŋ ţi baka, idoo wo i uŧaak wi Galilay. » 71 Kë aşë mehna aji na Naşibaţi afëpa woli aankţup manjoonan, awo ţi pji : « Mëmme ñiinţ i najakuŋ hënk. »

72 Ţi dko mënţ kë uguk uşë haan uyaaş utëbanţën. Kë Piyeer aşë leş uţup wi Yeŧu abiiŋ aji na a : « Ji uguk udo kahaan uyaaş utëbanţën ipok ŋyaaş ŋwajanţ kaji iimme'ën. » Aţi wal mënţ, apën bdig awooni.

15

Bañooţ Yeŧu du kadun ki Pilat

(Luk 23.1-5,13-25; Maci 27.1-2,11-14; natenan ţi Yowan 18.28-38)

1 Wi nfa mambanaŋ ban kë baţeŋan baweek başë ţo ayit na bantohi, na *bajukan Bgah na bañaaŋ bŧi biki uruha wi bayuday. Bado kë batan Yeŧu aşë ñooţa aya wul Pilat. 2 Kë Pilat aşë hepar Yeŧu aji : « Iwi, iwooŋ naşih i bayuday i? » Kë aŧeem aji : « Iwi, ijakuŋ haŋ. » 3 Baţeŋan baweek batapara iko iŧum. 4 Pilat kë akak hepara : « Iinka uko uloŋ uţup i? Iinwin iko yi baktapariiŋ bŧi? » 5 Kë Yeŧu aanŧeema ŧeem nin uko uloŋ, kë Pilat adoo ñoŋar.

6 Ufeŧtu undoli Pilat aji wutan pa bañaaŋ biki aşihuŋ nakalabuş i baheparuŋ. 7 Kë ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Barabaaŧ aşë wo ukalabuş, ul na bañaaŋ baloŋ banfiŋuŋ ñaaŋ wi bakyewlanuŋ ubeeka.

8 Pnŧuk pabi aşë wo ţi phepar Pilat uko wi ajonuŋ kado baka. 9 Pilat aji na baka : « Naŋal nwutanan naşih i bayuday i? » 10 Ame kë baţeŋan baweek bakuj Yeŧu, ukaaŋ kë baţija'a. 11 Kë baţeŋan baweek başë wuuk pnŧuk paţëp ţëp paji awutan baka Barabaaŧ. 12 Pilat akak ajej bţup aşë ji : « We wi nji kadooŋ keeri na i najaaŋ nado naşih i bayuday? » 13 Kë bakak ahuuran aji : « Paŋana! » 14 Pilat aji na baka : « Buţaan bhoŋ bi bi adooŋ ba? » Kë babaa huurana huuran maakan aji : « Paŋana! » 15 Jibi Pilat aŋaluŋ pdo uko unliluŋ pnŧuk, awutan baka Barabaaŧ, aşë do kë bakob Yeŧu na itinŧël, aşë wul baka a bapaŋ.

Bangoli babeŋ Yeŧu

(Maci 27.27-31; natenan ţi Yowan 19.2-3)

16 Bangoli bañooţ Yeŧu du blay bi katoh ki Pilat nanŧuŋa, aşë du baŧënţ baka bŧi. 17 Bawoharëna bayeti bjeenkal jud, abot aşiir iyiw ado ukël aţu'a ţi bkow*. 18 Bawo ţi pnohnţëna aji : « Ŋwulu mboş, iwi naşih i bayuday. » 19 Bakoba ţi bkow na pmul, atëfjëra abot aŋup ţi kadunul, kawo ji badëmana. 20 Wi babeŋuluŋ aba, bapënan bayeti bjeenkal akakana imişa yi nul, aşë pën na a pya kapaŋ ţi kruŧ.

Bapaŋ Yeŧu

(Maci 27.32-44; Luk 23.26-43; Yowan 19.17-27)

21 Baţu ñiinţ aloŋ i katim ki Ŧimoŋ, i ubeeka wi Kiren ampënnuŋ uţeeh pkuŋa kruŧ ki Yeŧu, awo aşin bi Alekŧandër na Rufuŧ. 22 Bañooţ Yeŧu du dko di bajaaŋ bado Golgota uwooŋ « Kaheem ki Bkow. » 23 Bawula poot pi banaakrënuŋ na bko bi bajaaŋ bado miir kë apok pdaan. 24 Bapaŋa afaaşiir imişa yi nul, wi badoluŋ kanuŋ na mnlaak, katenna uko wi andoli akyitanaanuŋ.

25 Wi ŋwoori kañeen kaloŋ ŋabanuŋ wi wi bapaŋuluŋ. 26 Bapiiŧ ţi bkowul duuţ ţi kruŧ uko unţuuŋ kë bapaŋa, uwo « Naşih i bayuday. » 27 Bapaŋa na balaŧ batëb, aloŋ ţi kadeenu ki nul, aloŋ ţi kamayu. [ 28 Kë hënk di di uko upiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi udolaniiŋ, uji : « Banaakrëna na bado buţaan. »]

29 Bankţëpuŋ bakar karana aşë bëţ bëţan ikow aji : « Mbeeh, mënţ iwi ijakuŋ aji iwat Katoh Kaweek ki Naşibaţi kaşë kaniw ka ţi ŋnuur ŋwajanţ i? 30 Heliin ţi kruŧ, ibuuran uleefu. » 31 Baţeŋan baweek kak na *bajukan Bgah banaakiir abeŋa aji : « Abuuran baloŋ aşë wo aanhil pbuuran uleeful! 32 Aanwo Kriŧtu naşih i Iŧrayel i? Aheliin keeri hënkuŋ ţi kruŧ ŋwin, ŋşë ŋfiyaar. » Biki bapaŋuŋ na a bado kara kak.

Pkeţ pi Yeŧu

(Maci 27.45-56; Luk 23.44-49; natenan ţi Yowan 19.28-30)

33 Ţi udiiŋ unuur, unuur umara mara awunana, kë bdëm başë wala ţi umundu bŧi, ado ŋwoori ŋwajanţ. 34 Ţi ŋwoori ŋwajanţ ŋi pnak, Yeŧu kë aşë do pdiim aji : « Eloy, Eloy, lama ŧabaktani » uwooŋ: « Naşibaţi i naan, Naşibaţi i naan, we ukaaŋ kë iwutën?✡ » 35 Baloŋ banwooŋ da, wi baŧiinkuluŋ, baji : « Naŧiinkan, adu *Eli. » 36 Aloŋ aţi, aŧoop kalëmënt kantanuŋ ţi pmul ţi poot pŧaakţaan, awula adaan, aşë ji : « Nayoonkan, ŋten me Eli abi kawalana. » 37 Kë Yeŧu aşë do pdiim pweek aşë jëmşa. 38 Blaañ bkëm maakan banjaaŋ baneenan bañaaŋ pneej du dko dyimanaan maakan di Katoh Kaweek ki Naşibaţi batowa ţi pŧoof. 39 Naweek i bangoli iñeen-week aloŋ anaţ wal mënţ aŧaaŋ na Yeŧu. Wi awinuŋ jibi ajëmşiiŋ, aşë huuran aji : « Ñiinţ i awo na manjoonan Abuk Naşibaţi. »

40 Uka kak baaţ baloŋ bannaţuŋ alow aşë ten, bi Mariya i uŧaak wi Magdala, Ŧalome, Mariya anin Yakob nampoţi na Yoŧeŧ, bawo ţi bakaŋ mënţan. 41 Baaţ mënţan bajaaŋ babi kaţaş Yeŧu kabot kaţënka wi awooŋ du Galilay. Baaţ baŧum kak bampayiiŋ na a du ubeeka wi Yeruŧalem bawo da.

Umoy wi Yeŧu

(Maci 27.57-61; Luk 23.50-56; natenan ţi Yowan 19.38-42)

42-43 Utaakal ukeţ udo bi ban, kë ñiinţ aloŋ i katim kawooŋ Yoŧef, anwooŋ i ubeeka wi Arimati aşë bi. Awo ñaaŋ anŧiinkaniiŋ ţi uruha wi bayuday, awo ţi pyoonk ubi wi Pşih pi Naşibaţi. Aya na mntëŋ ahepar Pilat puum pi Yeŧu wal mënţ ţiki unuur mënţ uwo wi pbomandër pa unuur wi pnoorfën. 44 Pilat añoŋar kë Yeŧu adobi keţ, wi wi aşaaŋ adu naweek i bangoli iñeen-week, ahepara me ujoni, wi akeţnuŋ. 45 Wi aŧeemuluŋ, kë aşë dinan Yoŧef ajej puum. 46 Yoŧef anug blaañ bi ifaal, awalan puum pi Yeŧu ţi kruŧ aşë booţan pa na ba, aya bëkan pa ţi bhër bi bajipuŋ ţi kabaŋ ki plaak. Ado kë bakël plaak pweek ţi plëman pi bhër. 47 Mariya i uŧaak wi Magdala na Mariya anin Yoŧeŧ baten dko di babëkanuluŋ bnuura.

16

Baaţ baţënk bhër kë bawo bjinţ

(Maci 28.1-10; Luk 24.1-10; natenan ţi Yowan 20.1-10)

1 Wi *unuur wi pnoorfën wi bayuday uţëpuŋ, Mariya i uŧaak wi Magdala, Ŧalome na Mariya anin Yakob banug ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ katul tulan ţi puum pi Yeŧu. 2 Ţi unuur unţaşuŋ unuur wi pnoorfën, na nfa kub wi unuur upënuŋ, kë başë ya du bhër bi Yeŧu. 3 Balaţar aji : « In abaaŋ aya kakëlun plaak panwooŋ ţi plëman pi bhër ba? »

4 Kë wi başaaŋ akat këş aşë win plaak pandëmuŋ maakan kë pakëlanaa. 5 Baneej du bhër aşë win ţi kadeenu ki baka naţaşa aloŋ anwohariiŋ kamişa kafaaŧal kë aţoo, kë başë lënk maakan.

6 Aji na baka : « Naklënk, nala Yeŧu i Naŧaret, i bapaŋuŋ: anaţa ţi pkeţ, aanwo ţi. Natenan dko di bapiinţanuluŋ. 7 Nayaan naji na Piyeer na baţaşarul bandukiiŋ: “ajotan kadun du Galilay, dul di nakwinnuluŋ jibi abiiŋ aţupan.” »

8 Bapën du bhër aşë ţi, ŋleef ŋaki na baka, kë babot añoŋar maakan, palënk pi balënkuŋ paţu kë baanţup nin ñaaŋ uko uloŋ te ado ban katoh.

Yeŧu apën awinana wi anaţiiŋ ţi pkeţ

[ 9 Yeŧu anaţa ţi pkeţ na nfa mi unuur unţaanuŋ unuur wi pnoorfën. Apën awinana duna ţi Mariya i uŧaak wi Magdala, i abiiŋ apënan ŋnŧaayi paaj na uloŋ. 10 Aya aţup uko mënţ bambiiŋ awo na Yeŧu banwooŋ wal mënţ ţi puum awooni. 11 Wi baŧiinkuŋ kë anaţa ţi pkeţ, kë ul abot awina, baanfiyaara.

12 Wi uko waŋ uţëpuŋ, Yeŧu apën awinana awo ji ñaaŋ nampaţi ţi baţaşarul batëb bankyaanţuŋ aya du ufëţ unwooŋ du uţeeh. 13 Bukuŋ mënţan bakak aţup bandukiiŋ uko wi bawinuŋ, kë baanfiyaar baka kak.

14 Yeŧu abaañşaan apën awinana ţi banjañan iñeen na aloolan wi baţooŋ ţi umeeşa pa pde, aŋoman na baka ţi uko wi bawooŋ baanfiyaari na ţi pdënëm pi ŋhaaş ŋi baka ţiki wi anaţiiŋ ţi pkeţ aşë pën awinana, baanfiyaar banwinuluŋ. 15 Akak aji na baka : « Nayaan ţi umundu bŧi naţup Uţup Ulil Unuura bañaaŋ bŧi biki umundu. 16 Ankfiyaaruŋ kabot kayeenk batiŧmu abuur, kë anwooŋ aankdi pfiyaarën aduknaana. 17 Iko yi ikyuujuŋ kë bafiyaari : Baluŋ kado kadook ŋnŧaayi ţi katim ki naan. Baluŋ kaţiini ŋţup ŋyaanţ. 18 Bajej ŋpula ţi iñen yi baka. Woli badoo daan bnunk bankfiŋaruŋ, nin uko uloŋ uunkdo baka. Bapaf bamaakal iñen kajeban baka. »

19 Wi Yeŧu Ajugun aţiiniiŋ aba, aşë deeŋana baţi, aţo ţi kañen kadeenu ki Naşibaţi. 20 Kë baţaşarul başë ya du dko bŧi aţup Uţup Ulil Unuura. Ajugun alemp na baka abot ayuuj kë uko wi bakţupuŋ uwo manjoonan na iko iñoŋarënaan yi bakdoluŋ.]

* 1:1 Abuk Naşibaţi : Ŋpiiŧ ŋi ŋaanwo ţi ŋlibra ŋloŋ.

✡ 1:2 Malaki 3.1.

✡ 1:3 Iŧayi 40.3.

† 1:40 Ţi bgah bi bayuday, namaak bdoo aţop ţi kadun ki Naşibaţi.

* 2:26 Ţi wal wi Dayiţ, kaloona kajaaŋ kadiiman kë Naşibaţi awo da. Kul ki ki bajaaŋ bado katoh ki Naşibaţi.

✡ 4:12 Iŧayi 6.9-10.

* 6:37 Itaka : Itaka mënţ iwo baluk bi ŋnuur iñeen-week ŋyaaş ŋtëb.

† 6:48 Adoo la pţëp baka këme aya du baka.

✡ 7:7 Iŧayi 29.13.

✡ 7:10 Ppën 20.12.

✡ 7:10 Ppën 21.17.

* 7:27 Ŋbuş ŋmpoţi : Wal mënţ bayuday baji baji banwooŋ baanwo bayuday bawo ŋbuş.

* 9:42 Bapoţ biki Yeŧu aţiiniyaan ţi banfiyaaruŋ, bukal bakakuŋ ji bapoţ.

* 10:18 Këme : We ukaaŋ kë ikdu'ën nanuura ba? Naşibaţi ţañ anuuriiŋ nin aloŋ kak annuura nuura.

† 10:38 Nahilan kadaan ţi pnkalame pi nji kadaannuŋ.

* 11:1 Pnkuŋ pi mnoliwera : Dawooŋ katim ki pnkuŋ pi bajaaŋ bado na umbaabu “Mont des Oliviers, Monti di Olivera, Mount of Olives.”

† 11:9 Hoŧana : Ţi uhebërë dawooŋ « Buuran » aşë bi kak uţup unjaaŋ udëmanaan Naşibaţi.

✡ 11:9 Kañaam 118.25,26.

‡ 11:15 Batorkaar itaka baji batorkaar bayuday banwoonuŋ ŋŧaak ŋloŋ itaka yi baka bahilna banug iko idolni bţeŋan babot baluk Katoh Kaweek ki Naşibaţi daaşa.

✡ 11:17 Iŧayi 56.7.

✡ 12:11 Kañaam 118.22-23.

✡ 12:26 Ppën 3.6.

✡ 12:30 Pleşan 6.4-5.

✡ 12:31 Bgah 19.18.

* 13:14 Baţiiniyaan ţi uko wi kaduŋ ki unŧoŋ wi bagrek wi baţuuŋ du Katoh Kaweek ki Naşibaţi ; natenan ţi Daniyel 9.27; 11.31; 12.11.

† 13:30 Këme Umundu wi ŋwooŋ wi.

* 14:5 Uko umpeluŋ baluk bi ŋnuur iñeen-week ŋyaaş ŋwajanţ.

✡ 14:27 Ŧakariya 13.7.

† 14:36 Abba : Ţi uţup uaramayik dawooŋ Paap.

‡ 14:63 Atow imişa yi nul pyuujna kë adeebaţi.

* 15:17 Bado hënk anaaman na uko wi Ŧeŧar naşih najeenkal ajaaŋ aţu ţi bkow.

✡ 15:34 Kañaam 22.2.

LUK

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Uţup Ulil Unuura

wi Luk apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Luk apiiŧ ŋlibra ŋtëb. Uţup Ulil Unuura wi Luk apiiŧuŋ na Ulemp wi Banjañan. Luk ate ugrek bnuura. Awo nakuraar. Wi Pawulu ayaaŋ pţup bañaaŋ banwooŋ baamme Naşibaţi Uţup Ulil Unuura, bukal bagakandëruŋ. Wal mënţ Luk aandobi me Naşibaţi. Abaa bi kak kak nariŧtoŋ. Apiiŧ ulibra wi bë aanwin Yeŧu. Aya ala bañaaŋ bammeeŋ Yeŧu ahepar baka bnuura jibi iko iţëpari. Ajej Uţup Ulil Unuura wi Markuŧ apiiŧuŋ aşë piiŧ, jibi Maci adoluŋ. Maci kak ajej ulibra wi Markuŧ. Ţi ulibra wi nul, Luk ajuk iko yi bayuday akuţ ajuk iko yi banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi bawooŋ baammee. Apiiŧ pa bañaaŋ banteeŋ ugrek banwooŋ baanfëţ ţi Paleŧtina. Aţiiniyaan pntaali pi Yeŧu ajunna du Adam kadiimanaan kë Yeŧu awooŋ nabuuran bañaaŋ bŧi. Woli ñaaŋ aleyiir ulibra wi Luk aji win uŋal wi Naşibaţi adiimanuŋ bañaaŋ biki umundu upokuŋ: bajuuk, bamaakal. Luk aţiiniyaan kak Uhaaş wi Naşibaţi na pñehan Naşibaţi.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Uko unkayi kë Luk apiiŧ ulibra wi (1.1-4)

2. Hum di di Yowan Nabatŧaar na Yeŧu babukiiŋ (1.5–2.52)

3. Yowan Nabatŧaar aţup uko unkluŋ kabi (3.1-20)

4. Batiŧmu bi Yeŧu na jibi Ŧatana akdooŋ na pguura ajuban (3.21–4.13)

5. Yeŧu aya aţo du Galilay (4.14–9.50)

6. Yeŧu apënna Galilay aŧool pya Yeruŧalem (9.51–19.27)

7. Kanëm kabaañşaani ki Yeŧu ţi mboş: pwayëş pi bawayşuluŋ na pkeţul (19.28–23.56)

8. Yeŧu anaţa ţi pkeţ (24.1-12)

9. Yeŧu apën awinana ţi kadun ki baţaşarul aşë deeŋana du baţi duuţ (24.13-53).

1

Ujuni

1 Bañaaŋ baŧum, badoonaan na ppiiŧ, kaţup iko bŧi inţëpuŋ ţi pŧoofun. 2 Bakakalëşun ya, jibi bammaaruŋ abot awin na këş ki baka du ujuni, baţupuŋ baka ya. Bukal biki baţuuŋ pţup *Uţup Ulil Unuura. 3 Ukaaŋ kë nşë şal aji, wi nheparuŋ bnuura, aten iko bŧi jibi iyeenkiiri du ujuni, uyuk maakan nji kak npiiŧu, nţupu bnuura jibi iko iţëpari, iwi Teofil i mmaganuŋ maakan, 4 ihilna ime kë iko yi bajukaniiŋ iwo manjoonan.

Uwanjuŧ uţup Ŧakariya kë Yowan Nabatŧaar aluŋ kabuka

5 Wal wi *Herod awooŋ naşih i uŧaak wi Yuda, naţeŋan i Naşibaţi aloŋ awo da i bajaaŋ bado Ŧakariya. Awo i pnŧuk pi baţeŋan biki pşini pi Abiya. Aharul awo i pşini pi *Aaron naţeŋan, katimul kawo Eliŧabet. 6 Bawo bukal batëb bŧi bañaaŋ baŧool ţi kadun ki Naşibaţi, banjayi bataş uţup na bgah bi Ajugun bŧi bnuura. 7 Kë başë wo baambuki, ţiki Eliŧabet aanhilan pbuk, kë bakak awo bukal batëb bŧi bañaaŋ bandooŋ abi ţaf ţaf.

8 Unuur uloŋ, Ŧakariya awo ţi pdo bţeŋan ţi kadun ki Naşibaţi, ţiki pnŧukul pakaaŋ na pdo ba. 9 Baţeŋan baji bado kambiiluŋ katen ñaaŋ i Naşibaţi adatuŋ, kë ul, Ŧakariya adataniiŋ ţi baţeŋan bŧi, pneej du *dko dyimanaan di Katoh Kaweek ki Naşibaţi, katër mnkulan*. 10 Pnŧuk pi bañaaŋ baŧum kë paşë wo ţi pñehan Naşibaţi du bdig, wal wi aktëruŋ mnkulan.

11 Ţi dko mënţ kë aşë win *uwanjuŧ uloŋ wi Ajugun, kë unaţ ţi umbaŋ udeenu wi umeeşa utëri mnkulan. 12 Ŧakariya alënk adiwşa, wi awinuŋ wa, 13 kë uwanjuŧ uşë jaka : « Ŧakariya, wutan kalënk! Uko wi iñehanuŋ, uŧiinkana du Naşibaţi : Eliŧabet aharu, aluŋ kabukaru napoţ ñiinţ, luŋi iţu'a katim ki *Yowan. 14 Aluŋ kaţiju mnlilan na mnŧaŋ ; bañaaŋ baŧum baluŋ kalilandër kabuka ki nul. 15 Aluŋ kawo ñaaŋ naweek ţi kadun ki Ajugun. Aanwo kaluŋ kadaan nin poot. *Uhaaş wi Naşibaţi ujunna pwo ţi a du kayiŋ ki anin. 16 Aluŋ kakakan babuk *Iŧrayel du Ajugun, Naşibaţi i baka. 17 Aluŋ kado kapoş ţi kadun ki Naşibaţi, na uhaaş na mnhina mi *Eli *Naţupar Naşibaţi, bapoţ bakakna baŧiinkar na başin baka, banwooŋ baankţaş Naşibaţi, bakak bawo na ŋşal ŋnuura ji bañaaŋ banwooŋ baŧool. Aluŋ kado pnŧuk pi bañaaŋ, pabomandër bnuura pa Ajugun. »

18 Kë Ŧakariya aşë ji na Uwanjuŧ: « Hum di di nji kadoluŋ, kadoo kame kë uko waŋ uwo manjoonan? Dţafi, kë ahar naan akak awo naweek. » 19 Uwanjuŧ uŧeema aji : « Nji dwooŋ *Gabriyel! Dji kanaţ ţi kadun ki Naşibaţi, kalempara. Ul ayilnuŋ, mbi nţiini na iwi, nţupu uţup ulil wi. 20 Iinfiyaar uko wi nţupiiŋ, kë uşë luŋ kadolana ţi wal wi Naşibaţi adatuŋ, ikak keeri namum, kabiiş bţup, te unuur wi iko mënţ yuŋ ikluŋiiŋ kadolana. »

21 Wal mënţ, kë bañaaŋ başë naţ ayoonk Ŧakariya aşë la uko unkaaŋ kë ajon maakan hënk du *dko dyimanaan. 22 Kë wi apënuŋ, aankak ahil pţiini na baka. Hënk di bañaaŋ bameeŋ kë aya ka mnwin du dko dyimanaan meeţ. Ŧakariya aţiiniyaan na baka na iñen ţañ, kë pdiim paankpën.

23 Wi abaaŋ ulemp wi awooŋ i pdo du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, aşë kak katohul. 24 Uunjoni, kë Eliŧabet aharul aşë mobana kayiŋ. Amen kayiŋ mënţ te kli kañeen, aşë ji ţi uşal : 25 « Kë hënk di di Ajugun alempuŋ na nji, ţi wal wi adatuŋ, abuuranaan mnkow ţi këş ki bañaaŋ! »

Uwanjuŧ uţup Mariya kabuka ki Yeŧu

26 Wi kayiŋ ki Eliŧabet kadoluŋ kli paaj, kë Naşibaţi aşë yil *Gabriyel *Uwanjuŧ du ubeeka wi *Naŧaret du uŧaak wi *Galilay 27 du neegani anwooŋ aamme ñiinţ, i ñiinţ aloŋ anwooŋ Yoŧef, i pşini pi *Dayiţ naşih, ajokuŋ. Katim ki neegani aŋ kawo *Mariya. 28 Uwanjuŧ uneej du katohul aşë ji na a : « Dwulu mboş, iwi i Naşibaţi awuluŋ bnuura bi nul aŧuman. Ajugun awo na iwi. » 29 Wi Mariya aŧiinkuŋ uţup waŋ aşë ñoŋar maakan, awo ţi pşal, aji : « Pwul mboş pi pawo phoŋ ba? » 30 Uwanjuŧ kë uşë ji na a : « Mariya, wutan kalënk ; Naşibaţi awulu bnuura bi nul. 31 Hënk, iluŋ kawo na kayiŋ, kabuk napoţ ñiinţ ; luŋi iţu'a katim ki Yeŧu. 32 Aluŋ kawo naweek. Baluŋ kado kadu'a Abuk Naşibaţi *Andëmuŋ Maakan. Naşibaţi Ajugun, aluŋ kaţoorana ţi pşih pi *Dayiţ ateem. 33 Ul akluŋ kaţijan pşini pi *Yakob bŧi, te mndani. Pşih pi nul paankluŋ kaba. » 34 Kë Mariya aşë ji na uwanjuŧ: « Hum di di uko mënţ wuŋ ukhilanuŋ kaluŋ kadolana, wi nwooŋ mëndobi me biinţ? » 35 Uwanjuŧ uŧeema aji : «*Uhaaş wi Naşibaţi uluŋ kahela ţi iwi, Naşibaţi Andëmuŋ Maakan aşë guru na mnhina mnweek mi nul ji blifi. Ukaaŋ kë napoţ nayimanaan ankluŋ kabuka akdu'ana Abuk Naşibaţi! 36 Tenan, Eliŧabet, i nayiţuŋ, andooŋ awo naţaf awo kak na kayiŋ ki napoţ ñiinţ. Ul i bajakuŋ aanhil pbuk† awo ţi kli paaj, 37 ţiki Naşibaţi aambiişna biişna nin ukoolan. » 38 Ţi dko mënţ, kë Mariya aşë ŧeem aji : « Nji, dwo nalempar Ajugun, uko mënţ uwoon jibi ijakuŋ! » Wi wi uwanjuŧ wuŋ uyaaŋ, aduka.

Mariya aya pwin Eliŧabet ayiţul

39 Ţi ŋnuur mënţ ŋuŋ, kë *Mariya aşë bomandër aŧaran pya du ubeeka uloŋ unwooŋ du inkuŋ du Yuda. 40 Aya aban, aneej du uko Ŧakariya, aşë wul Eliŧabet mboş. 41 Ţi dko mënţ, wi Eliŧabet aŧiinkuŋ pwul mboş pi Mariya, kë napoţ aşë şinţar du kayiŋul meeţ, kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë ŧum ţi Eliŧabet, 42 wi wi aşaaŋ ado pdiim pweek, aji : « Naşibaţi awulu bnuura apelan baaţ bŧi, abot awul napoţ i iwoonaanuŋ ţi kayiŋ bnuura bweek! 43 Nji dbaa wo wo in ba, kë anin Ajugun adoo poş aban du nji? 44 Wi nŧiinkaaŋ ŧiink pwul mboş pi nu, kë napoţ aşë lilan, aşinţar ţi kayiŋ naan meeţ. 45 Ñaaŋ anfiyaaruŋ aji uko wi Ajugun aţupuŋ uluŋ kadolana anuurandëni! »

Mariya ayeeh mnlilan mi nul

46 Kë *Mariya aşë ŧeema aji :

« Uhaaş wi naan udëman Ajugun,

47 kë uşal wi naan uwo ţi mnlilan wi Naşibaţi abuuranaanuŋ,

48 ţiki aţo aten nji

nalemparul nandayanaan.

Hënkuŋ iwuuŋ yi ŋwal bŧi ido kadu'ën ñaaţ nanuurandënaan,

49 ţiki Naşibaţi anhiniiŋ iko bŧi, ado pa nji iko inuura iweek maakan :

katim ki nul kayimani!

50 Mñaga mi nul manwo ţi bañaaŋ biki iwuuŋ bŧi bankdëmanuluŋ.

51 Atar kañen adiiman mnhina mi nul

agar bandëmanuŋ ikow yi baka.

52 Awalan başih ţi pşih pi baka,

aşë deeŋ banwalanuŋ ikow yi baka.

53 Awul banwooŋ ţi kanuma iko inuura, aŧuman

aşë dook bayok, kë bakak iñen ijinţ.

54-55 Aţënk bañaaŋ biki *Iŧrayel balemparul,

ji kahoŋ ki abiiŋ ado başinun,

aleş ţi mñaga mi nul,

*Abraham na pntaali pi nul, te mnţo. »

56 Mariya aţo na Eliŧabet uko ji kli kwajanţ, abaa wugşa, aţiiş katohul.

Kabuka ki Yowan nabatŧaar

57 Wi unuur wi Eliŧabet awooŋ i kabuk ubanuŋ, aţij napoţ ñiinţ. 58 Bakinţul na bayiţul, baŧiink kë Naşibaţi ayuuja mnñaga, aşë wo ţi mnlilan na a. 59 Unuur uţënk bakreŋ, babi pwalan napoţ *kaŧëmp, kaşë kaţu'a katim ki aşin : Ŧakariya. 60 Kë anin aşë pok, aji : « Naţu'ana katim ki *Yowan » 61 Kë başë ŧeema aji : « Nin aloŋ ţi bayiţu aanwo wo katim ki Yowan. » 62 Kë başë du aşin, ahepara na iñen katim ki aŋaluŋ baţu abukul. 63 Ŧakariya ado kë baŧemana iko ipiiŧi, aşë piiŧ aji : « Awo katim ki Yowan. » Bañaaŋ kë başë ñoŋar bŧi. 64 Ţi dko mënţ mntum manhaabşa na a, pndemënt kë pafënşaa, kë aşë jun pţiini, abeeb Naşibaţi. 65 Bakinţul bŧi balënk, abot añoŋar. Kë iko inţëpuŋ yuŋ imeeţana, aniink uŧaak unwooŋ du inkuŋ du *Yuda bŧi. 66 Bañaaŋ bŧi bahank iko yi baŧiinkuŋ du ŋhaaş, aşë ji : « we wi napoţ i akluŋ kawo? » Mnhina mi Ajugun manwo na a na manjoonan.

Ŧakariya ayeeh mnlilan mi nul

67 Kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë bi, aneej aŧum ţi Ŧakariya aşin napoţ, kë awo ţi pţup ji *baţupar Naşibaţi aji :

68 « Najoh ŋdëman Ajugun, Naşibaţi i *Iŧrayel

ţiki abi ţi nja, pbuuran bañaaŋ biki nul.

69 Anaţan pa un, ţi biki pşini pi *Dayiţ nalemparul

Nabuuran i phina pweek,

70 Jibi abiiŋ aţup ţi mntum mi baţuparul bayimanaan bajon.

71 Aji ankmbiiŋ, aluŋ kabuuranun ţi başooradun,

aluŋ kapënanun ţi iñen yi bampokuŋ un bŧi.

72 Hënk, Naşibaţi adiiman mnñaga mi nul ţi bateemun

aşë leş kahoŋ kayimanaan ki adoluŋ.

73 Abi hoŋ *Abraham aşinun amehna,

74 aji, aŧehun, kapënan ţi iñen yi başooradun,

abot ado kë ŋhil adëmana na mntëŋ,

75 ŋhilna ŋwo bajinţ na baŧool ţi këş ki Naşibaţi,

ŋnuur bŧi ŋi ubida wi nun.

76 Kë, iwi, napoţ i naan, iluŋ kadu'ana naţupar *Andëmuŋ Maakan, Naşibaţi

iluŋ kado kapoş ţi kadun ki Ajugun, kabomana bgah,

77 kaţupna pntaali pi nul, kë aluŋ kabuuran baka,

wi akbiiŋ kapënan baka ţi ipekadu yi baka.

78 Naşibaţi aŧum na mnñaga, ukaaŋ kë

akluŋ kado kafiiţun na bjeehi banwoonuŋ baţi,

bannaamuŋ na bi unuur unkmayuŋ,

79 kajeehanaan banwooŋ ţi bdëm

na ţi ulimënţ wi pkeţ,

kaţijun ţi bgah bi mnjeeh. »

80 Kë napoţ, ul, aşë dëma dëm na uleef na uhaaş. Awo du dko di *pndiiş te unuur wi aluŋiiŋ anaţa, abi awinana ţi bañaaŋ biki Iŧrayel.

2

Kabuka ki Yeŧu

1 Naşih najeenkal anwooŋ *Ŧeŧar Aguŧtu ado wal mënţan aji bapiiŧan bañaaŋ bŧi. 2 Ppiiŧan itim paŋ, panwooŋ pŧeek, padolana ţi wal wi Kiriniyuŧ awooŋ nanŧuŋa i uŧaak wi Ŧiri.

3 Bañaaŋ bŧi baya ppiiŧan, andoli du ubeeka wi bateem. 4 Kë *Yoŧef ul kak anaţnaana ubeeka wi *Naŧaret ţi uŧaak wi *Galilay pya uŧaak wi Yuda, du Betleyem, ubeeka wi *Dayiţ, ţiki awo i pşini pi nul. 5 Aya pa ppiiŧan da, ul na *Mariya, poonu i ajokuŋ, anwoyi na kayiŋ.

6 Wi bawooŋ ţi Betleyem, kë wal wi Mariya awooŋ i kabuk, kë uşë ban. 7 Kë abuk napoţ ñiinţ, bajeenul. Abooţana na ilaañ, apiinţana ţi kambëŋan, ţiki baanţënkbër aka dko dpiinţ du meeţ di bayaanţ.

Uwanjuŧ upën awinana ţi kadun ki bayafan

(Maci 2.1-15)

8 Ţi uŧaak mënţ wuŋ, bayafan baloŋ baji bafër du ŋţeeh kayeŋ itani yi baka. 9 *Uwanjuŧ uloŋ wi Ajugun upën awinana ţi kadun ki baka, kë mndëm mi Naşibaţi manşë jeehan baka, kë balënk maakan. 10 Kë uwanjuŧ uşë ji na baka : « Nawutan kalënk, dbi pţupan uţup unkluŋ kaţij mnlilan mweek ţi bañaaŋ bŧi : 11 *Nabuuran Bañaaŋ abuka ţi uŧejan wi nţa wi pa an, du ubeeka wi *Dayiţ naşih : ul awooŋ *Kriŧtu Ajugun. 12 Kë hënk di di nakyaaŋ kayikrënaan napoţ mënţ: naţënk babooţana na ilaañ, bapiinţana ţi kambëŋan. »

13 Ţi dko mënţ, kë pnŧuk pweek pi ŋwanjuŧ ŋi baţi paşë wuj, anaakiir na uŧeek, aşë beeb Naşibaţi aji :

14 « Naşibaţi adëm du baţi duuţ,

mnjeeh mi nul manwala ţi mboş

pa bañaaŋ biki aŋaluŋ! »

Bayafan baya Betleyem

15 Wi ŋwanjuŧ ŋakakuŋ baţi, aduk baka, kë bayafan başë ţëlşër aji : « Nawulën ŋya te Betleyem, ŋya ŋwin uko unwooŋ, wi Ajugun adoluŋ kë ŋmee. »

16 Hënk di di baŧaranuŋ aya, baţënk Mariya, na Yoŧef, na napoţ aambaaŋ abuka buka, kë apiinţ ţi kambëŋan. 17 Wi bawinuluŋ, aşë kakalëş uko wi *uwanjuŧ uţupuŋ baka ţi napoţ mënţ. 18 Bañaaŋ bŧi banŧiinkuŋ bayafan, bañoŋar ţi uko wi baţupuŋ. 19 Kë Mariya, anin Yeŧu, ahank bnuura iko inţëpuŋ bŧi ţi kaţëbul, aşë şalnţën ya. 20 Bayafan bawugşa wal mënţ akak, aşë dëman Naşibaţi, abot abeeba ţi iko bŧi yi baŧiinkuŋ akuţ awin. Iko mënţ yuŋ iţëp jibi uwanjuŧ ujakuŋ na baka.

Bawalan Yeŧu kaŧëmp

21 Ţi unuur uţënk bakreŋ, wal wi pwala *kaŧëmp pi napoţ ubani. Kë baţu'a katim ki Yeŧu, jibi *uwanjuŧ uţupuŋ Mariya, wi awooŋ aandobi wo na kayiŋ.

Baţij Yeŧu aya adiiman du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

22 Ŋnuur ŋabani ŋi *Yoŧef na *Mariya bawooŋ biki kabaañëş bañow jibi *Bgah bi Moyiŧ bajakuŋ. Baţij Yeŧu du ubeeka wi Yeruŧalem, kaya kadiimana Ajugun. 23 Bado haŋ ţiki upiiŧ ţi ulibra wi Bgah bi Ajugun, aji : « Bajeen ñiinţ awo kafah ki Ajugun. »✡ 24 Bawo i kado kak bafiŋar Ajugun ŋrikaţe ŋtëb, ukaş na waaţ këme ŋbalab ŋtëb ŋanhojuŋ, jibi Bgah bi Ajugun bajakuŋ✡.

Ŧimeyoŋ abeeb Naşibaţi wi awinuŋ Yeŧu

25 Kë ñiinţ aloŋ aşe wo wal mënţ du Yeruŧalem, anwooŋ katim ki Ŧimeyoŋ. Awo ñaaŋ anwooŋ naŧool ţi këş ki Naşibaţi abot adëmana bnuura. « Awo wo ţi pyoonk wal wi Naşibaţi akwentuŋ mnkuul mi *Iŧrayel. » Kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë wo ţi a. 26 Uhaaş wi Naşibaţi ubi ţupa kë aankkeţ, bë aanwin Kriŧtu, i Ajugun ayiluŋ. 27 Uhaaş wi Naşibaţi uţija te du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi. Kë wi bajug Yeŧu baţijuluŋ da, pya kado uko wi *Bgah bi Moyiŧ bajakuŋ, 28 Ŧimeyoŋ ayeenka ţi iñen, abeeb Naşibaţi, aşë ji :

29 « Ajugun, kahoŋ ki nu kadolanaa,

hënkuŋ ihilan kawutan nalemparu,

aya na mnjeeh,

30 ţiki dwin na këş ki naan mbuur manwoonuŋ du iwi,

31 mi ibomanuŋ ţi këş ki umundu bŧi.

32 Dwin bjeehi bankdoliiŋ imeeţana

ţi banwooŋ baanwo *bayuday

kabot kawo pdëm pi Iŧrayel pntaali pi nu. »

Ŧimeyoŋ aţup uko unkluŋ kabi

33 Aşin Yeŧu na anin bañoŋari jibi baŧiinkuŋ Ŧimeyoŋ kë akţiiniyaan uko wi nul. 34 Kë Ŧimeyoŋ aşë ñehan Naşibaţi bnuura pa baka, abaa ji na *Mariya anin Yeŧu : « Tenan, Naşibaţi adatuŋ napoţ i, ul akţijuŋ pjot na pnaţa pi bañaaŋ baŧum ţi *Iŧrayel. Aluŋ kado kadiiman mnhina mi Naşibaţi, bañaaŋ baluŋ kado kalaţa. 35 Hënk, ŋşal ŋammeniiŋ ţi ŋhaaş ŋi bañaaŋ baŧum, ŋaluŋ kameeţana. Kë iwi Mariya, pjooţan paluŋ kaluŋanu kaţëb ji kakej. »

Aana aţup uko unkmbiiŋ

36 Uka ñaaţ aloŋ *Naţupar Naşibaţi i katim ki Aana, awo abuk Fanuwel, i pşini pi Aŧer. Adobi wo wo ñaaţ naweek, aniima ŋşubal paaj na uloŋ 37 aşë duka nayoţ. Aana mënţ aka ŋşubal iñeen bakreŋ na ŋbaakër. Aanji low *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kaşë bi duka duka ţi plempara, ţi pyiman na pñehan. 38 Aban da wal mënţ aşë wo ţi pbeeb Naşibaţi abot aţiiniyaan uko wi napoţ, bañaaŋ bŧi bankyoonkuŋ mbuur mi Yeruŧalem.

Pkak Naŧaret du uŧaak wi Galilay

39 Wi *Yoŧef na *Mariya babaaŋ pdo iko bŧi jibi Bgah bi Ajugun bajakuŋ, bawugşa akak uŧaak wi *Galilay, du Naŧaret, ubeeka wi baka. 40 Napoţ adëm na uforŧa, na uşal unŧuŋa, kë bnuura bi Naşibaţi babot awo na a.

Yeŧu aţo na bajukan Bgah du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

41 Na ŋşubal, bajug Yeŧu baji baya *Ufeŧtu wi Mnjeeh du Yeruŧalem. 42 Kë wal wi Yeŧu adoluŋ ŋşubal iñeen na ŋtëb, kë başë ţija, ji udolade wi baka. 43 Wi ufeŧtu uţëpuŋ, bawugşa akak, kë Yeŧu napoţ aşë duka Yeruŧalem, kë bajugul baamme. 44 Baŋuur aji Yeŧu awo ţi pnŧuk pi bañaaŋ bankyaanţuŋ na baka, bapoş ado unuur upëb abaa naţa pla'a, ahepar na bayiţ baka, na biki bameeruŋ. 45 Wi bawooŋ baanwina, aşë wugşa pla'a te Yeruŧalem. 46 Ţi unuur uwajanţën, baţënka du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kë aţo ţi pŧoof pi *bajukan Bgah bi Moyiŧ, aŧiink baka, abot ahepar baka iko iloŋ. 47 Bañaaŋ bŧi bankŧiinkuluŋ bañoŋar ţi mntit mi nul, na jibi akŧeemuŋ bajukan baweek. 48 Wi bajugul bawinuluŋ, bakak añoŋar maakan. Kë anin aşë ji na a : « Abuk naan, ibaa dolun do we hënk ba? Tenan! Nji na şaaş ŋhaajala maakan awo ţi pla'u. »

49 Kë Yeŧu aşë ŧeem aji : « We ukaaŋ kë nakla'ën ba? Naamme kë dwo i kawo ţi katoh ki Paapa i? »

50 Kë bajugul başë paam uţup mënţ.

Yeŧu aŧiink bajugul

51 Wi wi Yeŧu aşaaŋ awugşa akak *Naŧaret na bajugul, aji ŧiink baka. Kë anin ahank ţi kaţëb ki nul iko bŧi yi aŧiinkuŋ abot awin. 52 Yeŧu kë aşë dëm, na uşal, na uleef. Kë Naşibaţi na bañaaŋ bŧi babot alilandëra.

3

Naşibaţi ayil Yowan Nabatŧaar

(Maci 3.1-6; Markuŧ 1.2-6; natenan ţi Yowan 1.19-23)

1 Uwo ţi wal wi Tiber *Ŧeŧar awooŋ ţi uşubal uţënk ŋşubal iñeen na kañeen wi awooŋ naşih najeenkal*, kë Ponŧ-*Pilat awo nanŧuŋa i uŧaak wi Yuda, kë *Herod awo nanŧuŋa i uŧaak wi *Galilay, Filip naweek Herod kë awo nanŧuŋa i ŋŧaak ŋi Iture na Trakonitid, kë Liŧaniyaŧ awo nanŧuŋa i uŧaak wi Abilen, 2 ţi wal wi Anaŧ na Kayif bawooŋ *baţeŋan baweek biki Naşibaţi. Ţi uşubal mënţ *Yowan abuk Ŧakariya awo du *pndiiş, kë Naşibaţi aşë ţiini na a, awula uţup wi nul. 3 Wi wi aşaaŋ ajun pñaay ţi uŧaak bŧi unñoguŋ bdëk bi Yordan, aji na bañaaŋ: « Nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida, nado *batiŧmu, Naşibaţi aşë pënanan ipekadu. » 4 Kë hënk di uko wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi apiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi udolaniiŋ, apiiŧ aji :

« Pdiim ploŋ pahuuran du pndiiş aji :

“Nabomaan bgah bi Ajugun akluŋ kaţëpna,

nadolana ilël iŧool!

5  Injiir iluŋ kafukana,

inkuŋ iweek na impoţi ifom kaliŋran na igah.

Igah inŋotuŋ ikak iŧool.

Igah inşëkrëtiiŋ ikak idaaŋ.

6  Hënk, bañaaŋ bŧi baluŋ kawin jibi Naşibaţi abuuranuŋ un.” »✡

Uko wi pdo, kawutna pjuban

(Maci 3.7-10)

7 *Yowan aji ji na pnŧuk pweek pi bañaaŋ panjaaŋ pabi ţi a pyeenk *batiŧmu : « An, nawo pntuni pi ŋnfunan! In ahoopaţanaŋ aji naţi udeeb wi Naşibaţi unkmbiiŋ ba? 8 Nadolan keeri iko inkyuujuŋ kë nawut pjuban abot aţëlëş ŋbida ; nawutan kaşal kaji : “Ŋwo biki pşini pi Abraham!” Dţupan : Naşibaţi ahilan kakakan mnlaak mi babuk *Abraham. 9 Ptibi padobi bëkan bëkan ţi mnko uţeeh, bko banwooŋ baankbuk mnko mnuura bafal kafël du bdoo. »

10 Pnŧuk pi bañaaŋ pahepara aji : « Kë ŋbaa do do hum ba? » 11 Kë aŧeem baka aji : « Ankaaŋ imişa itëb, apënan kaloŋ kaţen anwaaŋuŋ. Ankaaŋ uko ude, afaaşiir na anwaaŋuŋ ! » 12 *Bakobraar daaşa baloŋ babi kak pdolan batiŧmu, aşë hepara aji : « Najukan, we wi ŋwooŋ kado? » 13 Kë aji na baka : « Nakhepar kapelan wi baţu'anaŋ pyeenk. » 14 Bangoli bahepara kak, aji : « Kë un, we wi ŋwooŋ kado? » Kë aŧeem baka aji : « Nawutan kaŧeh nin ñaaŋ aloŋ itaka na uyoh, këme ţi ŋţilan, naliŋan ţi baluk bi nan. »

Yowan aţiiniyaan ñaaŋ ankluŋ kabi

(Maci 3.11-12; Maci 1.7-8; natenan ţi Yowan 1.24-28)

15 Jibi bañaaŋ bŧi bakyoonkuŋ uko unwooŋ wi pbi aşë şal aji : « Wom *Yowan awooŋ *Kriŧtu? » 16 Kë Yowan aşë ţiini na baka bŧi aji : « Nji, dji kabatŧaaran na meel. Kë, anşaaŋ aluŋ kabi aşë dëm apelën maakan, mëndoo ñoom ñoom kaŋup pfënëşa işapaat. Ul akluŋ kabatŧaaran na *Uhaaş wi Naşibaţi na bdoo. 17 Awo na kajeţ ţi iñen, aweey kapaţëş ptiij na plëfar. Aya katoor ptiij ţi pnkuŧi, kaşë kafël plëfar du bdoo banwooŋ baankjëmşa. » 18 Yowan akak ajukan pnŧuk pi bañaaŋ iko iŧum, ameeţanaan baka *Uţup Ulil Unuura.

Bawat Yowan Nabatŧaar ukalabuş

19 *Herod nanŧuŋa ajej Herodiyana ñaaţ i naweekul akak ado iko iwuţaan iŧum iloŋ kak, ukaaŋ kë *Yowan aŋoman na a. 20 Kë Herod, abaa beeh beeh ado kak buţaan bloŋ: Awat Yowan ukalabuş!

Batiŧmu bi Yeŧu

(Maci 3.13-17; Markuŧ 1.9-11)

21 Wi bañaaŋ bŧi bakdolanuŋ *batiŧmu, Yeŧu kak ado batiŧmu. Wi awooŋ ţi pñehan Naşibaţi, kë baţi başë haabëşa. 22 Wi wi *Uhaaş wi Naşibaţi uşaaŋ awala ţi a, awo wo ji ubalab ufaaŧal. Kë pdiim ploŋ paşë pënna baţi, aji : « Iwi, iwooŋ Abuk naan, dŋalu maakan, dmaganu. »

Pşini pi Yeŧu

(Maci 1.1-17)

23 Yeŧu aka uko ji ŋşubal iñeen ŋwajanţ wi ajunuŋ pjukan bañaaŋ. Ţi uşal wi bañaaŋ bŧi, Yeŧu awo abuk Yoŧef, i Heli, 24 i Matŧat, i Lewi, i Melki, i Yanayi, i Yoŧef, 25 i Mataŧiya, i Amoŧ, i Nahum, i Heŧli, i Nagayi, 26 i Maaŧ, i Mataŧiya, i Ŧemeyin, i Yoŧek, i Yoda, 27 i Yowanan, i Reŧa, i Ŧerubabel, i Ŧalaŧiyel, i Neri, 28 i Melki, i Adi, i Koŧam, i Elmadam, i Er, 29 i Yeŧu, i Eliyeŧer, i Yorim, i Matŧat, i Lewi, 30 i Ŧimeyoŋ, i Yuda, i Yoŧef, i Yonam, i Eliyakim, 31 i Meleya, i Mena, i Mataŧa, i Naŧan, i Dayiţ, 32 i Yeŧe, i Yobed, i Booŧ, i Ŧala, i Naaŧon, 33 i Aminadab, i Admin, i Arni, i Heŧrom, i Pereŧ, i Yuda, 34 i Yakob, i Iŧaak, i Abraham, i Terah, i Nahor, 35 i Ŧerug, i Ragawu, i Falek, i Eber, i Ŧala, 36 i Kayinam, i Arfakŧad, i Ŧem, i Nowe, i Lamek, 37 i Meŧuŧela, i Henok, i Yaret, i Malalalel, i Kayinam, 38 i Enoŧ, i Ŧeŧ, i Adam, i Naşibaţi.

4

Unŧaayi Uweek udo na pguur Yeŧu du pndiiş

(Maci 4.1-11; Markuŧ 1.12-13)

1 Wi Yeŧu anŧumuŋ na *Uhaaş wi Naşibaţi awoonuŋ bdëk bi Yordan, kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë ñooţa du *pndiiş. 2 Ţi ŋnuur iñeen ŋbaakër ŋi adoluŋ da, Unŧaayi Uweek udo na pguura ado buţaan. Ŋnuur mënţ bŧi aandee, ukaaŋ kë ubon ukde'a wi ŋaţëpuŋ. 3 Kë Unŧaayi Uweek uşë ji na a : « Woli iwo Abuk Naşibaţi, kji na plaak pi pakak kapoom. »

4 Kë Yeŧu aşë ŧeem wa aji : « Upiiŧana aji : “Mënţ uko ude ţañ umëbanuŋ ubida wi ñaaŋ.”✡ »

5 Unŧaayi kë ukak apayana bko duuţ aşë diimana byaaş bloolan ŋŧaak bŧi ŋi umundu, 6 aşë jaka : « Dwulu pşih na pyok pi ŋŧaak ŋi bŧi, ţiki bawulën waŋ mënţan, kë nhinan kaţen ya ñaaŋ i nŋaluŋ. 7 Woli iŋup ţi kadun naan, adëmanaan, kka iko mënţ yi bŧi. » 8 Kë Yeŧu akak aŧeema aji : « Upiiŧana aji : “Ajugun, Naşibaţi i nu ţañ i i iwooŋ kadëman, kë ul ţañ i i iwooŋ kado kalempar.”✡ »

9 Kë Unŧaayi Uweek ukak añooţa Yeruŧalem, apayana ţi bţuk bi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi duuţ, aşë ji na a : « Woli iwo Abuk Naşibaţi, klut kajot. 10 Kë hënk di di upiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : “Aluŋ kado ŋwanjuŧ ŋi nul ŋado kayeŋu.” 11 Ukak apiiŧana aji : “Ŋaluŋ kajeju jej, kaţi ihubta ţi plaak ploŋ.”✡ »

12 Kë Yeŧu aşë ŧeem wa aji : « Upiiŧana aji : “Iinwo kado katen me Ajugun, Naşibaţi i nu ahinan pdo uko wi ajakuŋ.” »✡

13 Wi Unŧaayi Uweek udoluŋ iko bŧi pa pguur Yeŧu ado buţaan, ulowa, adun awuta.

Yeŧu akak du uŧaak wi Galilay

(Maci 4.12-17; Markuŧ 1.14-15; natenan ţi Yowan 4.1-3,43-46)

14 Mnhina mi *Uhaaş wi Naşibaţi manţoŋ Yeŧu, akakana *Galilay. Katim ki nul kameeţana ţi uŧaak bŧi. 15 Aji jukan ţi *itoh iñehanaani yi baka, kë bañaaŋ bŧi bamagana.

16 Yeŧu aya *Naŧaret di akuşnaaniiŋ, aya aneej du *katoh kañehanaani ki bayuday ţi *unuur wi pnoorfën, jibi ajonuŋ kado. Anaţa aya pleyiir Ulibra wi Uţup wi Naşibaţi, 17 kë başë leyiir kafah ki *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi apiiŧuŋ. Wi ahaabşuŋ wa, aşë win dko di bapiiŧuŋ aji :

18  « Uhaaş wi Ajugun uwo ţi nji

adatën aji nţup bajuuk *Uţup Ulil Unuura.

Ayilën nji na bakalabuş baluŋ kawutan baka

nji na bakuul baluŋ kawin,

mbuuran bambiinkniiŋ biki baknooranuŋ.

19  Ayilën kak nţup uşubal wi Ajugun akdiimanuŋ bnuura bi nul.✡ »

20 Yeŧu adëŧ ulibra wal mënţ, awul wa nalemp i katoh kañehanaani, aşë ţo. Bañaaŋ bŧi ţi katoh kañehanaani kë başë jabana këş. 21 Kë aşë ţiini na baka aji : « Nţa di, uţup wi ukak manjoonan ţi an nankŧiinknuŋ. »

22 Bankŧiinkuluŋ bŧi bamaţa, abot añoŋar ţi ŋţup ŋnuura ŋi akţupuŋ baka. Wi wi başaaŋ aji : « I mënţan, aanwo abuk *Yoŧef i? »

23 Kë Yeŧu aşë ŧeem aji : « Dme bnuura kë naleşanaan uhoñ unjakuŋ aji : “Iwi nakuraar, duni ijeban uleefu” kakuţ kajakën : “Baţupun uko wi idoluŋ du ubeeka wi Kapernawum. Kaki ido haŋ ţi ubeeka wi nu !” » 24 Yeŧu abot aji na baka : « Dţupan na manjoonan : Nin aloŋ ţi baţupar Naşibaţi aambaaŋ kaŧiinkana bnuura du mboş mi kabuka ki ŧul. 25 Manjoonan mii mi, dţupan wa : Baaţ bayoţ baŧum babi wo du *Iŧrayel ţi wal wi *Eli, wi uşubal udooŋ ŋşubal ŋwajanţ na kli paaj wi uwooŋ uunşubi, kë ubon uweek ukak awo ţi uŧaak bŧi. 26 Kë Naşibaţi aşë wo aanyil Eli du ñaaţ aloŋ ţi baka, abaa ţëp ţëp ayila du ñaaţ nayoţ aloŋ anfëţuŋ du ubeeka wi Ŧarepta du uŧaak wi Ŧidoŋ.✡ 27 Bamaak bdoo bakak aŧum ţi Iŧrayel ţi wal wi Eliŧe Naţupar Naşibaţi. Kë aşë wo aanjeban nin aloŋ ţi baka. Naaman i uŧaak wi Ŧiri i i aţëpuŋ ţëp ajeban.✡ »

28 Wi bañaaŋ banwooŋ ţi katoh kañehanaani ki bayuday baŧiinkuŋ uko wi aţupuŋ aşë deebaţ bŧi. 29 Banaţa apul pulan Yeŧu, apënan bdig bi ubeeka, añooţa te du pnkuŋ duuţ, pi baniwuŋ ubeeka wi baka, kahilna kawuuka du uţeeh. 30 Kë aşë ţëp ţi pŧoof pi baka, aya na bgahul.

Yeŧu ajeban ñiinţ i unŧaayi uneejuŋ

(Markuŧ 1.21-28)

31 Yeŧu aya wal mënţ Kapernawum, ubeeka uloŋ wi uŧaak wi *Galilay, ţi *unuur wi pnoorfën wi bayuday, awo ţi pjukan bañaaŋ. 32 Bankŧiinkuluŋ bañoŋar maakan ţi pjukan pi nul, ţiki ŋţup ŋi nul ŋawo na mnhina.

33 Kë ñiinţ aloŋ i unŧaayi uneejuŋ, aşë wo ţi *katoh kañehanaani ki bayuday. Awo ţi phuuran aji : 34 « Ay, iwi Yeŧu i *Naŧaret we wi ŋkaaruŋ ba? Ibi bi pŧokun i? Dme ñaaŋ i iwooŋ: Iwo ñaaŋ nayimanaan i Naşibaţi ayiluŋ. »

35 Kë Yeŧu aşë lëbar na wa, aji : « Yompaan mntum, pënan ţi ñaaŋ! » Kë unŧaayi uşë wat ñiinţ ţi kadun ki bañaaŋ bŧi, aşë pën ţi a, uundola nin buţaan bloŋ. 36 Wal mënţ bañaaŋ kë başë ñoŋar fuţ, aţupar aji : « Uţup wi uwo uhoŋ? Aji ţiini na ŋnŧaayi kado pdiim na mnhina ji naşih, kë ŋaji ŋapën! »

37 Kë uko wi Yeŧu uşë meeţana meeţana pya ţi ŋfëţ ŋanñoguŋ da bŧi.

Yeŧu ajeban bamaakal baŧum

(Maci 8.14-17; Markuŧ 1.29-34)

38 Wi Yeŧu apënuŋ du *katoh kañehanaani ki bayuday, aya aneej du uko Ŧimoŋ. Anin ahar Ŧimoŋ amaak wal mënţ, kë uleef uyik na a maakan, kë başë ñehan Yeŧu ado uko uloŋ pa a. 39 Kë aşë juţ ţi ñaaţ uŋ, alëbar na pmaak, kë papën ţi a. Ţi dko mënţ kë ayootan Ŧimoŋ abi naţa naţa ajun pwul baka iko ide.

40 Wi utaakal ubanuŋ, bañaaŋ bŧi bankaaŋ bamaakal banwooŋ na mmaak mnŧum kë baţij baka du Yeŧu. Aji paf kañen ţi andoli, abi jeb jeb. 41 Ŋnŧaayi kë ŋakak apën ţi bañaaŋ baŧum, aşë huuran aji : « Iwo Abuk Naşibaţi! » Kë Yeŧu aşë bëg ŋa, aandinan ŋa ŋaţup, ţiki ŋame kë ul awooŋ *Kriŧtu.

Yeŧu aya pţup Uţup Ulil Unuura du uŧaak wi Yuda

(Maci 4.23; Markuŧ 1.35-39)

42 Wi unuur ujinţaŋ jinţ, kë Yeŧu aşë pën, aya du dko dangaaguŋ. Bañaaŋ baŧum kë başë wo ţi praba. Wi bawinuluŋ, baŋal pmëbana, awut kaya kaduk baka.

43 Kë aşë ji na baka : « Dkak awo i kaţup *Uţup Ulil Unuura ţi uko wi *Pşih pi Naşibaţi du ŋbeeka ŋundu, waŋ ukaaŋ kë Naşibaţi ayilën. »

44 Hënk di aşaaŋ aji ţup Uţup Ulil Unuura ţi *itoh iñehanaani ţi uŧaak wi Yuda.

5

Baţaş Yeŧu baŧeek

(Maci 4.18-22; Markuŧ 1.16-20; natenan ţi Yowan 1.35-51; 21.1-11)

1 Unuur uloŋ wi Yeŧu anaţuŋ ţi kabaŋ ki *bdëk bi Geneŧaret, kë bañaaŋ başë fooya aŧum, pŧiinkna Uţup wi Naşibaţi. 2 Wi wi aşaaŋ awin iţeem itëb ţi kabaŋ ki bdëk. Baŧuh bawala ţi ya, awo ţi pwent iridiya yi baka. 3 Bloŋ ţi iţeem mënţ bawo bi ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Ŧimoŋ. Yeŧu apaya ţi ba, aşë ji na a aţu kalow pkay, aşë ţo ţi bţeem ajun pjukan pnŧuk pi bañaaŋ.

4 Wi aţiiniiŋ aba, aşë ji na Ŧimoŋ: « Johariin du dko di bdëk badiilnuŋ, naşë nafël iridiya naŧuh. »

5 Kë Ŧimoŋ aşë ŧeema aji : « Naweek, ŋŧuh uŧejan bŧi, ŋëmmob mob nin uţëb, kë wi işaaŋ ajakën ndo wa, dfël iridiya. »

6 Bafël iridiya, amob ŋţëb ŋanŧumuŋ pŧum paŋ, kë iridiya idoo kak i kamar. 7 Wi wi baduuŋ baŧuh baŧënţ baka banwooŋ ţi bţeem btëbanţën na iñen, babi pţënk baka. Bukuŋ babi aţënk baka, kë baŧuman iţeem itëb kë ido kak yi kajiir. 8 Wi Ŧimoŋ andu'aniiŋ Piyeer awinuŋ uko mënţ, ajot ţi ihoţ yi Yeŧu aji na a : « Ajugun, lowaan ţiki dwo ñaaŋ nado buţaan. »

9 Aţiini haŋ ţiki alënk adiwşa ul na baŧënţul, ţi bŧuh bi baŧuhuŋ bi. 10 *Yakob na *Yowan babuk Ŧebede banjaaŋ balemp na Ŧimoŋ bakak alënk maakan kak. Kë Yeŧu aşë ji na Ŧimoŋ: « Wutan kalënk, hënkuŋ bañaaŋ biki ikkakuŋ kaŧuh. »

11 Wi bakakanaaruŋ kakan iţeem du pkay, aşë bi duk duk iko mënţ bŧi, aţaş Yeŧu.

Yeŧu ajeban namaak bdoo

(Maci 8.1-4; Markuŧ 1.40-45)

12 Unuur uloŋ wi Yeŧu awooŋ ţi ubeeka uloŋ, kë ñiinţ aloŋ ammaakuŋ bdoo aşë wo da. Wi awinuŋ Yeŧu, aşë jot ţi ihoţul afëţ kaara ţi mboş añehana aji : « Ajugun, woli iŋali, ihinan kakakanaan njinţ*. »

13 Yeŧu atar kañen abana, aşë ji : « Aa, dŋali, kakan ijinţ. »

Ţi dko mënţ, kë pmaak pi bdoo pabi pën pën ţi a. 14 Kë aşë ji na a awut kaţup nin aloŋ uko unţëpuŋ. Aşë jaka aji : « Duni iya iwinana du naţeŋan Naşibaţi ibot ifiŋar Ajugun uko wi *Moyiŧ aţuuŋ pdo pa bañow bi nu kadiimanaan bañaaŋ bŧi kë ijebi. »

15 Kë katim ki Yeŧu kaşë meeţana meeţana pya. Bañaaŋ baŧum kë bakbi pŧiinka kakuţ kajeb ţi mmaak mi baka. 16 Kë ul, aşë ji ya du dko dgaag kañehan Naşibaţi.

Yeŧu ajeban ñiinţ anţakmuŋ

(Maci 9.1-8; Markuŧ 2.1-12)

17 Yeŧu awo unuur uloŋ ţi pjukan, kë *bafariŧay baloŋ na *bajukan Bgah başë wo ţi banknŧiinkuluŋ. Bawoona ŋfëţ bŧi ŋi *Galilay na Yuda, na Yeruŧalem. Kë mnhina mi Ajugun manşë winana ţi pjeban pi akjebanuŋ bañaaŋ. 18 Wi wi biinţ baloŋ banţiji ñiinţ aloŋ anţakmuŋ ţi kajiiñ bawujuŋ. Bado na pneejana kabëkan ţi kadun ki Yeŧu, 19 aşë wo baanhilani ţiki bañaaŋ baŧumi. Wi wi başaaŋ apaya du bţuk bi katoh ado bhër ţi uşaŋ ahilna awalan ñiinţ anţakmuŋ na kajiiñ ţi pŧoof pi bañaaŋ, ţi kadun ki Yeŧu. 20 Wi Yeŧu awinuŋ pfiyaar pi biinţ bukuŋ bafiyaaruli, aşë ji : « Ñiinţu, ipekadu yi nu ipëni. »

21 Kë Bajukan Bgah baloŋ na bafariŧay başë şal aji : « Ñiinţ ankkaruŋ Naşibaţi i awo ahoŋ ba? In ahilanuŋ kapënan ñaaŋ ipekadu bë mënţ Naşibaţi a ţañ? »

22 Kë Yeŧu ammeeŋ ŋşal ŋi baka, aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë ŋşal ŋaŋ ŋawo ţi an ba? 23 We uyojnuŋ ba : pji na ñaaŋ: “Ipekadu yi nu ipëni” këme “Naţiin ipoş”? 24 Natenan, nabaaŋ ame kë *Abuk Ñiinţ aka mnhina mi ppënan ipekadu ţi mboş. »

Wi wi aşaaŋ aji na ñiinţ naţakmaan : « Djaku : Naţiin, ijej kajiiñ ki nu, iţiiş katohu! »

25 Ţi dko mënţ, kë ñiinţ anaţa ţi kadun ki bañaaŋ, ajej kajiiñ ki apiinţnuŋ aţiiş katohul aşë beeb Naşibaţi.

26 Bammaaruŋ iko mënţ bañoŋar fuţ. Bawo ţi pbeeb Naşibaţi akuţ awo na palënk aşë ji : « Ŋwin nţa iko iñoŋarënaan. »

Yeŧu adu Lewi pa awo naţaşarul

(Maci 9.9-13; Markuŧ 2.13-17)

27 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë Yeŧu apën, aşë win ñiinţ aloŋ *nakobraar daaşa. Katim ki ñiinţ mënţ kawo Lewi. Aţo du dko di aklempnuŋ, kë Yeŧu aşë ji na a : « Ţaşaan! » 28 kë ñiinţ anaţa aduk iko bŧi, aţaş Yeŧu.

29 Wi wi aşaaŋ adu Yeŧu pyoban du katohul aşë do ufeŧtu uweek pa a. Bañaaŋ baŧum bawo ţi pde na baka : bakobraar daaşa, na bañaaŋ baloŋ kak. 30 *Bafariŧay na *bajukan Bgah biki baka kë başë ŋoman uko mënţan, aji na baţaşar Yeŧu : « Naji nade kabot kadaan na bakobraar daaşa na bado buţaan. We ukaaŋ ba? » 31 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Mënţ bañaaŋ banwooŋ bajeb banumiiŋ nakuraar, bamaakal banumi'uluŋ. 32 Mëmbi bi pdu bañaaŋ banşaluŋ aji bawo baŧool, dbi bi pdu bandinanuŋ aji bawo bado buţaan, bahilna bawut pjuban, baţëlëş ŋbida. »

Yeŧu aţiiniyaan pyiman

(Maci 9.14-17; Maci 2.18-22)

33 *Bafariŧay kë başë ji na Yeŧu : « Baţaşar *Yowan Nabatŧaar baji bayiman kabot kañehan Naşibaţi, kë biki nun baji bado haŋ. Biki nu kë başë ji bawo ţi kande, na udaan! » 34 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Ţi unuur wi bniim, ñaaŋ ahilan kado bayaanţ bambiiŋ bniim bayiman wal wi naniim ahumuŋ da i? 35 Kë wal uşë bi, wi naniim akjejaniiŋ. Baluŋ kayiman ţi ŋnuur mënţ. »

36 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : « Ñaaŋ aanji kib kamişa kahalu kabamna kamişa kaţaf, woli ñaaŋ ado haŋ kamişa kahalu kaji kaŧoka, kë dko dambamnuŋ daanji daya na kaţaf! 37 Nin ñaaŋ aloŋ aanji ţu poot phalu ţi ŋbuuli ŋţaf. Poot phalu puŋ pafom ŋbuuli, poot patula ţi mboş, ŋbuuli ŋaŧoka. 38 Kë ñaaŋ aşë wo kaţu poot phalu ţi ŋbuuli ŋhalu. 39 Nin ñaaŋ aloŋ andaanuŋ poot pţaf aanji ŋal phalu. Baji baji : “Pţaf paliluŋ apel.”† »

6

Yeŧu na unuur wi pnoorfën

(Maci 12.1-8; Markuŧ 2.23-28)

1 Ţi unuur uloŋ wi pnoorfën wi bayuday, Yeŧu awo ţi pmuur ŋţeeh ŋi ŋdeey, kë baţaşarul başë wuur ŋa afoñël ţi iñen, adoh. 2 *Bafariŧay baloŋ kë başë ji na baka : « we ukaaŋ kë nakdo uko wi Bgah baneenanuŋ pdo ţi *unuur wi pnoorfën ba? » 3 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Naanleyiir uko wi *Dayiţ abiiŋ ado i, wi ubon ukde'uluŋ ul na baŧënţul? 4 Aya aneej du katoh ki Naşibaţi* ajej ipoom yi badoluŋ pa bţeŋan bi Naşibaţi ade akuţ awul baŧënţul kë badee. Ipoom yi baţeŋan ţañ bakaaŋ na pde. » 5 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na baka : «*Abuk Ñiinţ awooŋ Ajug unuur wi pnoorfën. »

(Maci 12.9-14; Markuŧ 3.1-6)

6 Ţi unuur uloŋ kak wi pnoorfën wi bayuday, kë Yeŧu aşë ya du *katoh kañehanaani ajukan. Kë ñiinţ aloŋ aşë wo da anţakmi ţi kañen kadeenu. 7 *Bajukan Bgah na *bafariŧay baloŋ kë başë la uko utapar Yeŧu, aşë tena bnuura, kame me ajeban ţi *unuur wi pnoorfën. 8 Kë Yeŧu aşë me ŋşal ŋi baka. Aji na ñiinţ anţakmuŋ: « Naţiin ibi ţi kadun ki bañaaŋ. » Kë ñiinţ anaţa abi anaţ da.

9 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Dheparan, we wi Bgah badinanuŋ ñaaŋ ado ţi unuur wi pnoorfën ba? Bnuura këme buţaan? Pbuuran ñaaŋ këme pŧoka? » 10 Wi wi aşaaŋ aten baka bŧi afooyan aşë ji na ñiinţ: « Taran kañen. » Kë ado haŋ, kë kañen kabi jeb jeb. 11 Kë başë deebaţ maakan alaţar katen uko wi bahiini kado Yeŧu.

Yeŧu adat banjañan iñeen na batëb

(Maci 5.1; 10.1-4; Markuŧ 2.23-28)

12 Yeŧu aya ţi ŋnuur mënţan pñehan Naşibaţi du pnkuŋ, afër ţi pñehan.

13 Wi unuur ujinţuŋ, kë aşë du baţaşarul. Adat ţi baka bañaaŋ iñeen na batëb, aţu katim ki *banjañan. 14 Bawooŋ: Ŧimoŋ i aţuuŋ katim ki Piyeer, Andre aţa Ŧimoŋ, *Yakob, *Yowan, Filip, Bartelemi, 15 Maci, Tooma, Yakob abuk Alfe, Ŧimoŋ andu'aniiŋ Nagutar uŧaak, 16 *Yudaŧ i Yakob, na Yudaŧ Iŧkariyot ambiiŋ adek Yeŧu kafeţ.

Pnŧuk pi bañaaŋ pabi ţi Yeŧu

(Maci 4.24-25; Markuŧ 3.7-11)

17 Wi wi Yeŧu aşaaŋ awala na baka, aşë naţ ţi dko dbad. Baţaşarul baŧum, aţu na pnŧuk pi bañaaŋ banwoonuŋ ŋfëţ bŧi ŋi *Yuda, na Yeruŧalem, na ŋbeeka ŋi Tir na Ŧidoŋ ŋanwooŋ ţi kabaŋ ki bdëk. 18 Babi pŧiinka kabot kajeb mmaak mi baka. Biki ŋnŧaayi ŋakyewlënuŋ kak bajebi. 19 Kë bañaaŋ bŧi başë do na pban Yeŧu, ţiki mnhina mloŋ mampënna ţi a, ajeban bañaaŋ bŧi.

Bannuurandënuŋ na banwuţanuŋ

(Maci 5.1-12)

20 Kë Yeŧu aşë kat këş aten baţaşarul aşë ji :

« Nanuurandëni an nanwaaŋuŋ,

ţiki *Pşih pi Naşibaţi pawo pi nan.

21 Nanuurandëni an nanwooŋ na ubon hënkuŋ,

naluŋ kade kayok.

Nanuurandëni, an nanwooŋ ţi ŋwooni hënkuŋ,

naluŋ kado kaji.

22 Nanuurandëni, woli bañaaŋ başooran,

adookan, akaran,

aŧok katim ki nan aji nafëpaa ţiki nafiyaar *Abuk Ñiinţ.

23 Nalilaan unuur mënţ, nawo ţi mnŧaŋ, baluk bi nan baluŋ kadëm du baţi. Kë hënk di di bateem baka babiiŋ ado na *baţupar Naşibaţi.

24 Kë an bayok naşë wuţan,

nadobi yeenk baluk bi nan!

25 Nawuţani, an nanyokuŋ hënkuŋ,

naluŋ kawo na ubon.

Nawuţani, an nankjiiŋ hënkuŋ,

naluŋ kawo na puum kabot kawooni.

26 Nawuţani, woli bañaaŋ bŧi baţup bnuura ţi an!

Kë hënk di di bateem baka babiiŋ ado na baŧaaki banjakuŋ aji bawo baţupar Naşibaţi. »

Pŋal başooradul

(Maci 5.39-47)

27 « Kë nşë ţupan, an nanknŧinknuŋ: Naŋalan başooradan, nado kado bampokanaŋ bnuura. 28 Nañehandëran bankfëpanaŋ Naşibaţi awul baka bnuura, nañehaan Naşibaţi pa bankţupuŋ buţaan ţi an. 29 Woli ñaaŋ akobu ţi kajeem kaloŋ, kdek kak kundu. Woli ñaaŋ aŧehu bayeti, wutana ajej kak kamişa. 30 Woli ñaaŋ añehanu, ţenana, woli ajej uko wi nu, wutan kahepara wa. 31 Uko wi naŋaluŋ bañaaŋ badolan, nadoon wa kak pa baka.

32 « Woli naŋal banŋalanaŋ ţañ, ubeeb uhoŋ wi wi nakaaŋ ba? Bado buţaan badoo ji baŋal banŋaluŋ baka. 33 Woli nado bnuura bankdolanaŋ bnuura ţañ, ubeeb uhoŋ wi wi nakaaŋ ba? Bado buţaan badoo ji bado haŋ. 34 Woli naţeeţan banhilanuŋ kalukan, ubeeb uhoŋ wi wi nakyoonkuŋ ba? Bado buţaan badoo ji baţeeţan kak baŧënţ baka, kayoonk baluk banliŋuŋ na wi baţeeţanuŋ. 35 Kë naşë wo i kaţëp ţëp kaŋal başooradan, nadoon kado bnuura, kaţeeţan, kawut kahaţ balukan. Naluŋ kayeenk baluk bweek, kaşë kawo babuk Naşibaţi *Andëmuŋ Maakan. Ul, annuuriiŋ na banwooŋ baanji babeeba, na banŋotuŋ. »

Nadoon kaţen baŧënţan

(Maci 7.1-5)

36 « Nadoon kañaga maakan, jibi Aşinan ajaaŋ ñagi'an maakan. 37 Nawutan katen buţaan bi baŧënţan, başë baluŋ bawut pten bi nan. Nawutan kaji aŧënţan aduknaanaa, başë bawo baankluŋ kaji naduknaanaa. Namiiran baŧënţan, başë baluŋ bamiiran. 38 Naţenan, başë baluŋ baţenan. Baluŋ kawulan unŧumuŋ adoo apel umbooţu wi nan, ŋdeey ŋaluŋ kaŧum kadoo katula, baluŋ kaniiban na kaniibi ki najaaŋ naniibna! »

39 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : « Hum di di nakuul ahinanuŋ kaţoŋ nakuul aŧënţul ba? A-a, baya kajot bukal batëb bŧi ţi bhër. 40 Nin najuk aloŋ aanhinan kapel najukan i nul, kë najuk anjukuŋ ame, aşë luŋ kawo ji najukan i nul.

41 « Iba ya we ppënan katëmal kanwooŋ ţi pkëş pi aŧënţu, aşë duk pmul panwooŋ ţi pi nu? We ukaaŋ ba? 42 Hum di di ihinanuŋ kaji na aŧënţu, “ayiţ naan, biin mpënanu katëmal ţi pkëş,” aşë wo iinwin pmul panwooŋ ţi pi nu? Iwi naŧaaki, duni ipënan pmul panwooŋ ţi pkëş pi nu! Woli ipënan pa kbaa hil kawin bnuura, kapënan katëmal kanwooŋ ţi pkëş pi aŧënţu! »

Bko na mbuk mi ba

(Maci 7.16-20)

43 « Bko bjeb baanhil kabuk mnko mnwuţaan, kë bko bmaakal baanhil pbuk mnko mnuura. 44 Baji bayikrënaan bko ţi mnko mi ba. Ñaaŋ aanhinan kamar pjaak ţi byuw, kë ñaaŋ aanhil kak kamar mbut ţi bţëmpël. » 45 Ñaaŋ anwooŋ nanuura, aji jejna bnuura mënţ du kaţëbul, kanŧumi na iko inuura, anwuţuŋ aji jejna buţaan bi nul du kaţëbul, kanŧumi na iko iwuţaan. Aa, uko unŧumuŋ ţi kaţëb ki ñaaŋ, ujaaŋ upënna ţuŋ mntumul.

Itoh itëb

(Maci 7.24-27)

46 « Naji nadu'ën kaji “Ajugun, Ajugun,” kaşë wo naanji nado uko wi njakuŋ. We ukaaŋ ba? 47 Woli ñaaŋ abi ţi nji, aŧiink uţup wi naan, aţaş wa, ddiimanan jibi anaamuŋ: 48 Anaam ji ñaaŋ anniwuŋ katoh. Ajip adiilën, aşë paf katoh ţi mnlaak. Woli uşubal uweek ubii, kë meel mampaari, maanji mahilan ka pşinţ, ţiki, katoh kaniw bnuura aliinŧ. 49 Kë anşaaŋ aŧiink uţup wi naan aşë wo aandi pdo uko wi njakuŋ, anaam na ñaaŋ anniwuŋ katoh ţi mboş aşë wo aanjip adiilan. Woli meel mampaari, katoh kajot ţi dko mënţ, kaŧoka bŧi. »

7

Pfiyaar pi naweek i bangoli iñeen week

(Maci 8.5-13; natenan ţi Yowan 4.46-54)

1 Wi Yeŧu aţiiniiŋ na bañaaŋ bankŧiinkuluŋ aba, aşë neej ţi ubeeka wi Kapernawum. 2 Naweek aloŋ i bangoli iñeen-week awo da, aka nalemparul aloŋ, i aŋaluŋ maakan kë amaaki adoo ñogan pkeţ. 3 Wi aŧiinkuŋ kë bakţiiniyaan uko wi Yeŧu, kë aşë yil bantohi *bayuday baloŋ du a, bakooţa abi ajeban nalemparul. 4 Wi babiiŋ ţi Yeŧu, aşë kooţa bnuura aji na a : « Ñiinţ i awo i iţënka, 5 ţiki aŋal pntaali pi nun. Ul aniwuŋ un *katoh kañehanaani. »

6 Kë Yeŧu agakandër na baka, wi bakyaaŋ pñog katoh kë naweek i bangoli aşë yil banohul baloŋ baya baji na a : « Ajugun, kţo kanooran uleefu, dpoţ ibi ineej ţi katoh naan. 7 Uko waŋ ukaaŋ kë mëññoom abi te du iwi ; işale ţup uţup uloolan ţañ nalempar naan abi jeb jeb. 8 Nji kak dka anşihnuŋ abot awo na bangoli biki nşihuŋ, woli dji na aloŋ ţi baka : “Yaani,” aya, undu “Biini,” abi, nalempar naan “Dolan uko wi,” Ado wa. » 9 Wi Yeŧu aŧiinkuŋ uţup waŋ aşë maţ naweek i bangoli maakan, awugşa wal mënţ aten bañaaŋ baŧum bankţaşuluŋ aşë ji na baka : « Dţupan, ţi *Iŧrayel bŧi, mëmbaaŋ kawina pfiyaar panliŋi na pi. »

10 Wi bayili bakakuŋ katoh, baţënk nalempar nangoli naweek kë ajebi.

Yeŧu anaţan nduba aloŋ ţi pkeţ du ubeeka wi Nayin

11 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë Yeŧu aşë ŧool pya ubeeka uloŋ wi bajaaŋ bado Nayin, baţaşarul na bañaaŋ baŧum kë bakyaanţ na a. 12 Wi Yeŧu akneejanuŋ ubeeka, ayit na umoy wi nduba aloŋ i ñaaţ nayoţ aloŋ akahaŋ ţañ. Pnŧuk pweek pi bañaaŋ pañooţana. 13 Wi Yeŧu Ajugun awinuŋ ñaaţ uŋ aşë ñagi'a aji na a : « Yompan. » 14 Aya aban kajiiñ ki bapafuŋ puum, bamëbanuŋ ka kë banaţi ; kë aşë ji : « Ndub, iwi i nji kaţiiniyaanuŋ, naţiin! » 15 Nduba ankeţuŋ kë aheŧ aţo aşë jun pţup na bañaaŋ. Kë Yeŧu akakana anin. 16 Bañaaŋ bŧi balënk adiwşa, abot adëman Naşibaţi aji : «*Naţupar Naşibaţi naweek apën ţi pŧoofun kë Naşibaţi abot awuli pntaali pi nul. » 17 Uko wi Yeŧu waŋ umeeţana ţi *Yuda bŧi na ŋŧaak ŋanfooyuŋ wa.

Yeŧu aŧeem bayili biki Yowan Nabatŧaar

(Maci 11.2-19)

18 Baţaşar *Yowan Nabatŧaar baya akakalëşa iko mënţ bŧi, kë aşë du baţaşarul batëb 19 ayil baka du Ajugun baya bahepara : « Iwooŋ anwooŋ i pbi, këme ŋwo biki kayoonk aloŋ kak? » 20 Wi biinţ mënţan babanuŋ ţi Yeŧu aşë ji na a : « Yowan Nabatŧaar ayilun ţi iwi, ŋheparu me iwooŋ anwooŋ i pbi, këme ŋwo biki kayoonk aloŋ kak? »

21 Wal mënţ Yeŧu ajeban bañaaŋ baŧum bammaakuŋ, apënan bañaaŋ baŧum ŋnŧaayi abot ado bakuul kë bakwin. 22 Kë Yeŧu aşë ŧeem bayili aji : « Nayaan nakakalëş Yowan uko wi nakwinuŋ akuţ aŧiink hënk : bakuul bakak awin, banţakmuŋ bapoş, bammaakuŋ bdoo bajebi kë bandënëmuŋ bakŧiink, bankeţuŋ banaţa ţi pkeţ, *Uţup Ulil Unuura uŧiinkana ţi bawaaŋ. 23 Anwooŋ aampok pfiyaarën anuurandëni. »

24 Wi bañaaŋ biki Yowan ayiluŋ bayaaŋ, kë Yeŧu aşë wo ţi pţiiniyaan uko wi Yowan na bañaaŋ baŧum bukuŋ aji : « we wi wi nayaaŋ pten du *pndiiş ba? Bmaaj bi uyook ukşinţuŋ ba i? A-a. 25 Kë we wi wi naşaaŋ aya pten ba? Ñiinţ anñëgiiŋ a i? Bankaaŋ iko inuura abot ade umundu bawo du itoh yi başih. 26 Kë we wi nayaaŋ pten ba? *Naţupar Naşibaţi a i? Nafaŋi, kë nşë ţupan, nawin ampeluŋ Naţupar Naşibaţi. 27 Ul i i upiiŧuŋ aji :

“Naşibaţi aji : Tenan, dyil nalempar naan ţi kadunu,

abomanu bgah.” »✡

28 « Dţupan : Ţi bañaaŋ bambukiiŋ ţi kayiŋ ki baaţ, nin aloŋ aampel pel Yowan ; kë ñaaŋ anwoonuŋ nampoţi du *Pşih pi Naşibaţi aşë pela. » 29 Bañaaŋ bŧi adoo ţu na *bakobraar daaşa bankŧiinkuluŋ badinan kë Naşibaţi awo naŧool wi badoluŋ *batiŧmu bi Yowan. 30 *Bafariŧay na *bajukan Bgah kë başë pok uko wi Naşibaţi aŋaluŋ pa baka, bapok Yowan *abatŧaar baka.

31 Yeŧu akak aji na baka : « We wi wi mbaaŋ anaamnţën na bañaaŋ biki kawuuŋ ki nţa ki? Banaam na we? 32 Bawo ji bapoţ banţooŋ du ufeeru, aşë ţëlşër aji :

“Ŋŧeeni,

kë naankii!

Ŋyeeh iyeeh yi pjooţan

kë naanwoonii!”

33 « Aa, Yowan Nabatŧaar abi, aankde pde, aankdaan poot, kë naji : “Awo na unŧaayi!” 34 *Abuk Ñiinţ kë abii, ade abot adaan poot, kë naji : “Awo nafeer, nakuj, awo nanoh bakobraar daaşa na bado buţaan!” 35 Kë bankţaşuŋ uţup unŧuŋa wi Naşibaţi başë yikrën kë uwo uŧool. »

Yeŧu apënan ipekadu yi ñaaţ nado buţaan

(Maci 26.6-13; Markuŧ 14.3-9; natenan ţi Yowan 12.1-8)

36 Unuur uloŋ, *nafariŧay aloŋ adu Yeŧu pyoban ; kë aya aneej du katoh ki nul aţo ţi umeeşa. 37 Ñaaţ aloŋ kë aşë wo ţi ubeeka mënţ, anwooŋ nado buţaan. Wi ameeŋ kë Yeŧu abi pyoban du uko nafariŧay aşë ţij ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ ţi pţukar pmpoţi pi babomanuŋ na ufuuş ufaaŧal. 38 Abi aţo ţi kafeţ ki Yeŧu, ţi ihoţul*, awooni, añowana ihoţ na mnkuul abot awent ya na uwel wi nul, aboot ihoţ yi Yeŧu aşë kër ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ ţi ya. 39 Wi nafariŧay anduuŋ Yeŧu pyoban awinuŋ uko waŋ aşë ji ţi uşal : « Woli ñiinţ i awo lah *Naţupar Naşibaţi na manjoonan, ame in awooŋ ñaaţ ankbanuluŋ hënk, na uko wi awooŋ: naţuunk! » 40 Kë Yeŧu aşë ţiini wal mënţ na nafariŧay aji na a : « Ŧimoŋ, dka uko uloŋ wi nŋaluŋ kaţupu » kë aŧeema aji na a : « Naweek ţupan. »

41 Kë Yeŧu aşë ji : « Biinţ batëb baloŋ babi ţeeţ itaka du najula, aloŋ kë aţeeţ baluk bi ŋnuur iñeen week ŋyaaş kañeen, undu kë ayeenk bi ŋnuur iñeen-kañeen 42 Jibi bawooŋ baanhilan pluk, kë najula awutar baka bukal batëb bŧi itaka yi baţeeţuŋ. In akŋalnuluŋ maakan ţi batëb bukuŋ ba? » 43 Kë Ŧimoŋ aŧeem aji : « Dşal aji i awutaruŋ itaka iŧum a. » Kë Yeŧu ajaka : « Ifaŋi. »

44 Wi wi aşaaŋ awugşa aŧaaŋ na ñaaţ aşë ji na Ŧimoŋ: « Iwin ñaaţ i? Dneej ţi katohu, kë iinñowën ihoţ ; ul kë aşë ñowën ihoţ na mnkuul mi nul abot awent ya na uwel wi nul. 45 Iimmookën wi mbiiŋ, kë ul aşë bi kabootën boot ihoţ wi mbiinuŋ. 46 Iinţu'ën ukëra ţi bkow ; ul, kë aşë kërën ihoţ na ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ. 47 Ukaaŋ kë njaku, ipekadu yi nul inŧumuŋ ipën ţi a, ţiki adiiman uŋal uweek. Kë ñaaŋ i bamiiruŋ uko umpoţi aji ka uŋal umpoţi pa ammiiruluŋ. » 48 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na ñaaţ: « Ipekadu yi nu ipëni. » 49 Kë banwooŋ na a ţi umeeşa başë şal aji : « Ñiinţ i awo ahoŋ ba, adoo aji pënan ipekadu? » 50 Kë Yeŧu aşë ji na ñaaţ uŋ: « Pfiyaar pi nu pabuuranu ; yaan bnuura. »

8

Baaţ bangakandëruŋ na Yeŧu

1 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë Yeŧu aşë wo ţi pñaay na ŋbeeka na ŋntanka, ajukan abot aţup *Uţup Ulil Unuura wi *Pşih pi Naşibaţi. Baţaşarul iñeen na batëb kë bawo na a, 2 aţu na baaţ baloŋ biki bapënanuŋ ŋnŧaayi na mmaak : *Mariya i bajaaŋ badu Mariya i ubeeka wi Magdala, i bapënanuŋ ŋnŧaayi paaj na uloŋ, 3 Yowana ahar Huŧa namali i *Herod, Ŧuŧana, na baloŋ baŧum kak. Baaţ mënţ bajaaŋ baţënk Yeŧu na baţaşarul na bka bi baka.

Uhoñ wi nagur ŋdeey

(Maci 13.1-9; Markuŧ 4.1-9)

4 Jibi pnŧuk pi bañaaŋ payituŋ, kë bañaaŋ bakwoona ŋbeeka bŧi abi ţi Yeŧu, kë aşë hoñ na baka aji : 5 « Najaar apën pgur ŋdeey. Wi akguruŋ, ŋdeey ŋloŋ kë ŋaya ajot du bgah ; apoşana, kë ŋkaŧ ŋade ŋa bŧi. 6 Ŋloŋ kë ŋajot ţi mnlaak, wi ŋanaţiiŋ, awaaŋ meel akay. 7 Ŋloŋ kë ŋajot ţi pŧoof pi iyiw, kë wi ŋanaţiiŋ na iyiw, kë ifiiklën ŋa. 8 Ŋloŋ kë ŋaya ajot ţi mboş mnuura, anaţa, awul ŋdeey ŋŧum maakan. » Wi ajakuŋ haŋ aşë huuran aji : « Ankaaŋ ibaţ iŧiinki, aŧiinkan! »

Uko unkayi kë Yeŧu aji hoñ

(Maci 13.10-17; Markuŧ 4.10-12)

9 Baţaşar Yeŧu bahepara uko wi uhoñ waŋ ujaki. 10 Kë aŧeem baka aji : « An, baţenan kë name iko injoonanuŋ yi *Pşih pi Naşibaţi, inwooŋ iimmeeţanaa, kë bandukiiŋ, ţi uhoñ wi wi nji kaţupuŋ na baka, hënk :

“woli badoo ten baankwin

woli badoo ŧiink baankte.” »✡

11 « Uko wi uhoñ ujakuŋ wii wi : Ŋdeey ŋawooŋ Uţup wi Naşibaţi. 12 Bañaaŋ baloŋ bawo ji bgah, bi Uţup ujotuŋ, wi banŧiinkuŋ wa, kë Unŧaayi Uweek uşë bi, apënan wa ţi ŋhaaş ŋi baka aţi bafiyaar bakuţ babuur. 13 Baloŋ bawo ji dko di mnlaak di Uţup ujotuŋ, baji bayeenk wa na mnlilan woli baŧiink wa ; kë başë wo baanka intaañ, baji bafiyaar btiişu, woli ujeenki baji bawutan. 14 Kë baloŋ bawo ji dko di iyiw, bawooŋ banŧiinkuŋ Uţup aşë ya, kë manţaaf, pyok panjaaŋ pafooyan bkow na kalilare ki umundu kë ifiiklën baka kë baandëmi. 15 Kë banwooŋ mboş mnuura bajaaŋ baŧiink Uţup wi Naşibaţi na uhaaş unuura uŧool kamëban wa kabot kabuk ŋdeey ţi kamiir ki baka.

Uhoñ wi unkaniya

(Markuŧ 4.21-25)

16 « Nin aloŋ aanji ŧehan unkaniya kaşë fëţ wa na kakana, këme kaţu wa du kalişa uţeeh, aji ţu wa du bko duuţ, bankmbiiŋ bahilna bawin bjeehi bi wa. 17 Uko ummeniiŋ nţa uluŋ kameeţana, kë uko unhankaniiŋ uluŋ kapën ţi bdig. 18 Naţaafaraan keeri ţi uŧiink wi nan, ankaaŋ baluŋ kawula kak kapelan ; kë anwaaŋuŋ, badoo yeenk yeenk uko wi aşaluŋ aji akaa. »

Bayiţ Yeŧu biki mnfaţan

(Maci 12.46-50; Markuŧ 3.31-35)

19 Anin Yeŧu na baţa'ul babi du dko di awooŋ aşë wo baanhinan añoga ţiki bañaaŋ baŧumi. 20 Kë başë do kë baţupa aji : « Naan na baţa'u buk bukuŋ du bdig, baŋal pwinu. » 21 Kë Yeŧu aşë ŧeem aji : « Bankŧiinkuŋ Uţup wi Naşibaţi akuţ ado uko wi uheparuŋ bawooŋ ni na baţa naan. »

Yeŧu aţañan ukëk

(Maci 8.23-27; Markuŧ 4.35-41)

22 Yeŧu apaya unuur uloŋ ţi bţeem na baţaşarul aşë ji na baka : « Nawulën ŋya bdëk umbaŋ wundu. » Kë baya alow. 23 Wi bakmuuruŋ, kë Yeŧu aşë ŋoyënţ. Kë ukëk uşë mara mara anaţa ţi bdëk. Meel manneej ţi bţeem kë badoo kak i pjiir. 24 Wi wi baţaşar Yeŧu başaaŋ añoga, ahuma, ahuuran aji : « Naweek, Naweek, ŋkeţi, wi nun ubaa. » Yeŧu aten wal mënţ aşë ŋoman na uyook na meel mankşinţaruŋ. Kë iţañani, dko kë dayompandëri. 25 Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Pfiyaar pi nan pawo ţuŋ ba? » Balënk akuţ añoŋar aşë ţupar aji : « Ñaaŋ i, awo ahoŋ andooŋ aşook uyook na meel kë ŋado ji ŋaŧiinka? »

Yeŧu ajeban ñiinţ i unŧaayi uneejuŋ

(Maci 8.28-34; Markuŧ 5.1-20)

26 Baya añog uŧaak wi Bagenaŧereŋ unŧaaŋuŋ na wi *Galilay. 27 Wi Yeŧu atapaŋ tap kahoţ ţi mboş, kë ñiinţ aloŋ i ubeeka mënţ i ŋnŧaayi ŋaneejuŋ aşë bi ayit na a. Ujon wi awooŋ aankak awoh imişa, kë aankak afër ţi itoh, aji bi wo wo du pnguran. 28 Wi awinuŋ Yeŧu aşë fuŧ idiim ajot ţi ihoţ yi nul ahuuran maakan aji : « Inumiyaan we ba Yeŧu, Abuk Naşibaţi *Andëmuŋ Maakan? Dkooţu kooţ, khajanaan! » 29 Yeŧu alëbar wal mënţ na unŧaayi upën ţi ñiinţ uŋ. Ŋyaaş ŋŧum, unŧaayi uji uneej ţi a, baji batana tan na mnkorentu këme bakiina kiin, kë aşë ji marana maran iko yi batannuluŋ, unŧaayi uşë ya na a du *pndiiş. 30 Kë Yeŧu aşë hepara aji : « Katimu kawo hum? » Kë aji : « Pntuni » ţiki ŋnŧaayi ŋŧum ŋaneej ţi a. 31 Kë ŋaşë kooţa awut kawat ŋa du infernu.

32 Kë batani bweek bi ŋnkuma başë wo ţi pşuñ du pnkuŋ duuţ. Wi wi ŋnŧaayi ŋakooţuŋ Yeŧu adinan ŋa ŋaneej ţi ŋnkuma. Kë adinani. 33 Kë ŋnŧaayi ŋapën ţi ñiinţ, aneej ţi ŋnkuma, batani buŋ kë bawura wura ajot du bdëk ayoora.

34 Wi bayafan bajug batani bawinuŋ uko unţëpuŋ aşë jiŋ na pti, wi bayaaŋ aşë kakalëş uko mënţ ţi ubeeka na ŋfëţ. 35 Wi wi bañaaŋ başaaŋ abi pten uko unţëpuŋ, abi añog ţi Yeŧu aşë win ñiinţ i ŋnŧaayi ŋapënuŋ ţi uleef kë aţo ţi ihoţ yi Yeŧu. Awohara hënkuŋ akak ñaaŋ, kë bañaaŋ başë lënk. 36 Banwinuŋ uko unţëpuŋ bŧi bakakalëş bandukiiŋ jibi ñiinţ aneejiiŋ ŋnŧaayi ajebi. 37 Bañaaŋ bŧi du uŧaak wi Bagenaŧereŋ balënk adiwşa wal mënţ, ukaaŋ kë baji na Yeŧu « Yaani, lowun! » kë Yeŧu aşë paya ţi bţeem kaya na bgahul.

38 Wi wi ñiinţ i ŋnŧaayi ŋadukuŋ aşaaŋ aji na a : « Dkooţu kooţ wutaan mbi na iwi. » Kë Yeŧu aşë dooka aji na a : 39 « Kakan katohu! Iya ikakalëş uko wi Naşibaţi adoluŋ bŧi pa iwi. » Kë ñiinţ ayaa, aşë ţup ţi ubeeka bŧi uko wi Yeŧu adoluŋ pa a.

Yeŧu ajeban ñaaţ aloŋ akuţ anaţan poonu abuk Jayiruŧ ţi pkeţ

(Maci 9.18-26; Markuŧ 5.21-43)

40 Pnŧuk pi bañaaŋ pawo ţi pyoonk Yeŧu du bdëk umbaŋ wuŋ. Wi abanuŋ, kë başë bi bŧi pkita. 41 Kë ñiinţ aloŋ anwooŋ katim ki Jayiruŧ aşë bi da. Awo naweek i *katoh kañehanaani ki bayuday. Abi ajot ţi ihoţ yi Yeŧu aşë kooţa aji abi du katohul. 42 Abukul ñaaţ aloolan ţañ i akaaŋ i ŋşubal iñeen na ŋtëb amaak añogan pkeţ.

Wi Yeŧu akyaaŋ ţi bgah, bañaaŋ baŧum adoo wuuk wuukana. 43 Kë ñaaţ aloŋ aşë wo da, awo na pmaak pi ptula pñaak ŋşubal iñeen na ŋtëb hënkuŋ [aŧok bka bi nul bŧi ţi pñaay na bapiinţan] kë nin ñaaŋ aanhinan ajebana. 44 Ñaaţ mënţ abi añog ţi kafeţ ki Yeŧu aşë ban kambiint ki kamişa ki nul, ţi dko mënţ kë pñaak pabi ţañan ţañan ptula. 45 Kë Yeŧu aşë ji : « Ñaaŋ aloŋ abanën, in ula? » Wi bañaaŋ bŧi bapokuŋ kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ji na a : « Naweek, bañaaŋ bafooyu, awuuk wuukanu di. » 46 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Ñaaŋ aloŋ abanën, dŧiink mnhina mloŋ kë mampën ţi nji. »

47 Wi ñaaţ awinuŋ kë amobanaa aşë bi ajot ţi ihoţ yi Yeŧu, alënk akat kat. Akakalëş Yeŧu ţi kadun ki bañaaŋ bŧi uko unkayi kë abana, abot aţup jibi ajebi ţi dko mënţ. 48 Kë Yeŧu aşë jaka : « Ñaaţu, pfiyaar pi nu pajebanu. Yaan na bnuura. »

49 Ahum kaţiini, kë aloŋ aşë woona uko naweek i katoh kañehanaani aji na a : « Kţo kanooran Najukan, abuku aneem hënkuŋ. » 50 Kë Yeŧu aŧiinka, aşë ŧeem aji : « Klënk nin, fiyaarën ţañ, anaţa. » 51 Wi babanuŋ du uko naweek i katoh kañehanaani, aandinan nin aloŋ aneej na a bë mënţ Ŧimoŋ Piyeer, *Yowan na *Yakob, aţu na aşin na anin poonu. 52 Bañaaŋ bŧi bawooni abot aţëga. Kë Yeŧu aşë ji : « Nayompan, aankeţi aŋoyënţ ŋoyënţ. » 53 Kë bañaaŋ başë ŋuubana, ţiki bame kë akeţi. 54 Kë Yeŧu aşë mëban poonu ţi kañen aji na a : « Poon, naţiin » 55 kë uhaaş uşë kak ţi napoţ, kë anaţa ţi dko mënţ. Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na baka bawula pde ade. 56 Bajug poonu bañoŋar bnuura, kë aşë ji na baka bawut kaţup nin aloŋ uko unţëpuŋ.

9

Yeŧu ayil banjañan iñeen na batëb

(Maci 10.1-9,11-14; Markuŧ 6.7-13)

1 Yeŧu adu *banjañan iñeen na batëb aşë wul baka uforŧa na mnhina mi bahilni kadook ŋnŧaayi bŧi, kabot kajeban mmaak. 2 Wi wi aşaaŋ ayil baka baya baţup uko wi *Pşih pi Naşibaţi na pjeban bamaakal. 3 Aji na baka : « Nakţij nin ukoolan pa bayaaş, nin panduk, nin umañ, nin uko ude, nin unŧaam, nabot nawut kaya na imişa itëb. 4 Katoh kaji kayeenkanle, naneej da, kaţo, te wi nakluŋ kapën da kaya. 5 Dko di bayaaŋ awo baanyeenkan, nadan danaan pdëpalën ţi ihoţ yi nan woli napën ţi ubeeka mënţ, nayuujna baka kë bado buţaan. » 6 Wi wi banjañan başaaŋ aya na ŋfëţ aţup *Uţup Ulil Unuura abot ajeban bamaakal na dko bŧi.

Herod Antipa aŋal kame ñaaŋ anwooŋ Yeŧu

(Maci 14.1-2; Markuŧ 6.14-16)

7 Wi *Herod nanŧuŋa i *Galilay aŧiinkuŋ uko unkţëpuŋ aşë ţu kapaam ; baloŋ baji baji « *Yowan anatiiŋ ţi pkeţ » 8 baloŋ kaji « *Eli akaaŋ abi✡ » baloŋ kak kaji « Aloŋ ţi *baţupar Naşibaţi bajon anaţiiŋ ţi pkeţ. »

9 Kë Herod aşë ji wal mënţ: « Yowan, nji ţi uleef naan ddo kë bafala bkow. Kë in aşaaŋ awo ñiinţ i nŧiinkuŋ kë baji ado iko yaŋ? » Kë wi wi Herod aşaaŋ aduka wal mënţ ala pwin Yeŧu.

Yeŧu awul pnŧuk pi bañaaŋ pde

(Maci 14.13-21; Markuŧ 8.27-31)

10 *Banjañan bawoona bayaaş wal mënţ aşë kakalëş Yeŧu iko yi badoluŋ bŧi. Yeŧu kë aşë duk pnŧuk pi bañaaŋ aya agaag na baka du umbaŋ wi ubeeka wi bajaaŋ bado Betŧayida. 11 Kë wi bañaaŋ bamehaŋ me haŋ aşë ţaşa. Yeŧu ayeenk baka bnuura, aţiini na baka uko wi *Pşih pi Naşibaţi abot ajeban bannumiiŋ pjeb.

12 Unuur ujun pyob kë banjañan iñeen na batëb başë ñoga ajaka : « Jakan na bañaaŋ baya du ŋntanka na ŋfëţ ŋanñoguŋ ţi bahilna baka uko ude, na dko dpiinţ, dko di ŋwooŋ di daanfëţi. »

13 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « nawulan baka bade bdidi'an! »

Kë başë ŧeema aji : « Ŋkaha ipoom kañeen na ŋţëb ŋtëb. Këme ŋwo i kaya kanugar bañaaŋ biki bŧi uko ude. »

14 Biinţ banwooŋ da bawo uko ji iñeen week ŋyaaş iñeen kañeen (5000).

Yeŧu kë aşë ji na baţaşarul : « Nadolan baka bado kaţoona uko ji bañaaŋ iñeen kañeen (50). »

15 Kë bado haŋ, bañaaŋ bŧi kë baţo bnuura. 16 Wi wi Yeŧu aşaaŋ ajej ipoom kañeen yuŋ na ŋţëb ŋtëb ŋuŋ, akat këş aten baţi, abeeb Naşibaţi ţi iko ide yuŋ, akitëş ya aşë wul baţaşarul aji bafah pnŧuk pi bañaaŋ. 17 Bañaaŋ bŧi kë bade ayok, kë baţonkrën iko ide indukiiŋ kë iŧum kkaar iñeen na ktëb.

Ŧimoŋ Piyeer aţup aji Yeŧu awooŋ Kriŧtu

18 Yeŧu agaag unuur uloŋ na baţaşarul awo ţi pñehan Naşibaţi aşë hepar baka aji : « Bañaaŋ başal aji dwo in ba? » 19 Kë başë ŧeema aji : « Baloŋ baji iwo *Yowan Nabatŧaar, kë baloŋ baji iwo *Eli, kë baloŋ kak baji iwo aloŋ ţi *baţupar Naşibaţi bajon annaţiiŋ ţi pkeţ. »

20 Kë Yeŧu aşë hepar baka aji : « Kë ţi an, nji dwo in ba? »

Ŧimoŋ Piyeer ayeenk wal mënţ bţup aşë ji na a : « Iwo *Kriŧtu i Naşibaţi ayiluŋ. »

21 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aşook baka aji bawut kaţup wa nin ñaaŋ.

22 Akak aji na baka : «*Abuk Ñiinţ awo kahaj maakan, kapokana ţi bantohi, ţi *baţeŋan baweek na ţi *bajukan Bgah. Baluŋ kado bafiŋa, unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. »

Hum di di ñaaŋ awooŋ kaţaş Yeŧu

(Maci 16.24-28; Markuŧ 8.34—9.1)

23 Yeŧu aţiini wal mënţ na bañaaŋ bŧi, aji na baka : « Woli ñaaŋ aŋal kaţaşën, awo i kaţilma uleeful kakuŋa kruŧ ki nul, kadinan phaj ji nji unuur unjinţi, kabot kaţaşën udole wo ţi pkeţ. 24 Ñaaŋ ankşaluŋ pbuuran ubida wi nul aluŋ kawaaŋ wa ; kë ankluŋ kawaaŋ ubida wi nul pa nji aluŋ kabuuran wa. 25 Ñaaŋ ahilanle aka umundu bŧi, adolna wa we ba woli aneemandën ubida wi ŧul? 26 Woli ñaaŋ aloŋ akowari'aan, nji na ŋţup ŋi naan, nji *Abuk Ñiinţ, dluŋ kakowari'a woli dbi na mndëm mweek mi Paapa na mi ŋwanjuŧ ŋyimanaan. 27 Dţupan na manjoonan, baloŋ ţi banwooŋ nţa ţi baankluŋ kakeţ bë baanwin *Pşih pi Naşibaţi. »

Ubi wi Pşih pi Naşibaţi

(Maci 17.1-8; Markuŧ 9.2-8)

28 Ŋnuur bakreŋ ŋaya pţëp wi Yeŧu aţupnuŋ uko waŋ, kë aşë jej bi Ŧimoŋ Piyeer na *Yowan na *Yakob aya na baka du pnkuŋ pweek pa baya bañehan Naşibaţi.

29 Wi Yeŧu awooŋ ţi pñehan Naşibaţi, kë başë win kaara di nul kë daţëlşaa, imişa yi nul kë ikak afaaŧ feh. 30 Biinţ batëb kë banaţ aţiini na a : *Moyiŧ na *Eli 31 banknuuruŋ maakan. Bawo ţi pţiiniyaan jibi Yeŧu akbaañëşi ulempul, wi akluŋ kakeţ du Yeruŧalem.

32 Ŧimoŋ Piyeer na baŧënţul batëb bukuŋ baŋoyënţ aronŧ, kë wal wi batenuŋ, aşë win mndëm mi Yeŧu abot awin bañaaŋ batëb banwooŋ na a.

33 Kë wi biinţ bakaŋ mënţan bakyaaŋ pduk Yeŧu, Ŧimoŋ Piyeer kë aşë ji na a : « Najukan, unuura ŋwo ţi dko di! Ŋtan iloona iwajanţ, kaloŋ kawo ki nu, kaloŋ ki Moyiŧ, kandukiiŋ kawo ki *Eli. » Aankak ame uko wi akţupuŋ.

34 Ahum kaţiini, kë kanfëluŋ kaloŋ kaşë mara mara abi, awun baka, baţaşar Yeŧu kë balënk maakan wi kanfëluŋ kawunuŋ baka. 35 Kë pdiim ploŋ paşë pënna ţi ka aji : « I, awooŋ Abuk naan, i nji ndatuŋ. Nadoon kaŧiinka. »

36 Wi pdiim paŋ paŧiinkaniiŋ kë başë wina Yeŧu ţañ. Ţuŋ ŋnuur mënţan baţaşar Yeŧu bayompi, baanţup nin ñaaŋ uko wi bawinuŋ.

Yeŧu ajeban napoţ i unŧaayi ukyewlënuŋ

(Maci 17.14-18; Markuŧ 9.14-27)

37 Wi unuur ujinţuŋ kë Yeŧu na baţaşarul bakwala pnkuŋ, kë pnŧuk pweek pi bañaaŋ paşë bi pyit na Yeŧu. 38 Kë ñiinţ aloŋ aşë huuranaan du pnŧuk meeţ aji : « Naweek, dkooţu kooţ ; tenan abuk naan! Ul aloolan ţañ i i nji nkaaŋ. 39 Unŧaayi uji uneej ţi a, kadola amara mara kaŋajar, kalëŧar, kabot kayiih. Ukak aji ujon uwutana, kaduka anoor maakan wal wi ubi'i wutana. 40 Dkooţ baţaşaru badook wa, kë baanhinani. »

41 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aŧeema aji : « Nawo bañaaŋ bawuţaan, banwooŋ baanfiyaari! Dwo kaţo na an te lum ba? Dwo kado kamiiran te lum ba? » Wi aţiiniiŋ haŋ aba aşë ji na ñiinţ: « Ţijan abuku! »

42 Wi napoţ akñoguŋ Yeŧu kë unŧaayi uşë wata ţi mboş adola kë aklëŧar. Kë Yeŧu aşë bëg wa, ajebana, akakana aşin. 43 Bañaaŋ bŧi kë başë ñoŋar ţi mndëm mi Naşibaţi.

Yeŧu aţup pkeţ pi nul uyaaş utëbanţën

(Maci 17.22-23; Markuŧ 9.30-32)

Bañaaŋ bŧi bahum ñoŋar iko bŧi yi Yeŧu akdoluŋ, kë aşë ji na baţaşarul :

44 « Namëbaan uko wi nji kaţupanaŋ hënkuŋ bnuura : *Abuk Ñiinţ abi kawulana du bañaaŋ. »

45 Kë baţaşar Yeŧu başë wo baante uţup mënţ. Uhoñ mënţ upel kame ki baka, bahilna bawo baankte wa. Kë bakak aţi phepar Yeŧu apiban baka wa.

In adëmnuŋ ţi an?

(Maci 18.1-5; Markuŧ 9.33-37)

46 Wi wi blaţar başaaŋ apën ţi baţaşar Yeŧu, kë baŋal kame andëmnuŋ ţi baka. 47 Kë Yeŧu ammeeŋ ŋşal ŋi baka, aşë ţij napoţ aloŋ, adola kë aţo añoga 48 aşë ji na baka : « Ñaaŋ anyeenkuŋ napoţ i ţi katim ki naan, ayeenkën nji ţi uleef naan, kë ñaaŋ anyeenknuŋ, akak ayeenk anyilnuŋ. Anwoonuŋ nampoţi ţi an, uŋ mënţan adëmnuŋ. »

Anwooŋ aampokan, awo na an

(Markuŧ 9.38-40)

49 *Yowan ajej bţup wal mënţ aji : « Naweek, ŋwin ñaaŋ aloŋ anjaaŋ adook ŋnŧaayi ţi katim ki nu, kë ŋneenana, ţiki aanji gakandër na un kaţaşu. »

50 Yeŧu kë aşë ŧeem aji : « Nakneenana : anwooŋ aampokan, awo na an. »

Yeŧu aŧool pya Yeruŧalem

51 Wi wal wi Yeŧu awooŋ i pdeeŋana baţi uñoguŋ, kë aşë bi ţu ţu ţi pya Yeruŧalem. 52 Adun ayil bañaaŋ baloŋ kë bajota kadun. Wi bakyaaŋ na bgah, aşë neej du ufëţ uloŋ du *Ŧamariya kabomana dko dfër. 53 Bañaaŋ biki ufëţ mënţ kë başë pok pyeenk Yeŧu ţiki aŧool ŧool pya Yeruŧalem. 54 Wi *Yowan na *Yakob bawinuŋ uko waŋ aşë ji : « Ajugun, iŋal ŋdo bdoo bawoona baţi babi batër bañaaŋ biki, bakakan baka ufob i? »

55 Kë Yeŧu aşë kok aŋoman na baka [aji : « Naamme uhaaş unwooŋ kaţoŋ ubida wi nan. *Abuk Ñiinţ aambi bi pŧok ŋbida ŋi bañaaŋ, abi bi pbuuran baka. »] 56 Kë başë ŧool wal mënţ aya untanka umpaţi.

Naţaşar Yeŧu awo kawul uleeful bŧi

(Maci 8.19-22)

57 Wi bakyaaŋ na bgah kë ñaaŋ aloŋ aşë ji na Yeŧu : « Dko di ikyahaŋ, dţaşu da. » 58 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Ŋnfëş ŋaka ihër, kë ŋkaŧ ŋi baţi ŋaka inŧaŋ, *Abuk Ñiinţ ul, aanka dko dpafni bkow. »

59 Akak aji na aloŋ: « Ţaşaan. » Kë aŋ mënţan aŧeema aji : « Naweek, duni ţenën te umoyën Paapa. » 60 Kë Yeŧu aji na a : « Wutan bakeţ baya bamoy bankeţuŋ biki baka ; iwi yaan ido kaţiiniyaan *Pşih pi Naşibaţi. »

61 Aloŋ akak aji na a : « Ajugun, dluŋ kaţaşu, ma duni iyoonkën dya kaţup bayiţ naan. » 62 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Ñaaŋ anjunuŋ kajaar aşë kok kafeţ aanhil plemp du Pşih pi Naşibaţi. »

10

Yeŧu ayil baţaşarul iñeen-paaj-na-aloŋ na batëb (72)

(Maci 9.37-38)

1 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë Yeŧu Ajugun aşë dat bañaaŋ iñeen paaj na aloŋ na batëb* (72) kak ţi baţaşarul, ayil baka kë bakyaana batëb batëb, ajota kadun ţi ŋbeeka bŧi na dko bŧi di akluŋ kaţëpna. 2 Aji na baka : « Kakit kadëmi, kë balemp başë tiinkëţ ; nakooţan Ajug kakit ado balemp babi kakit ki nul. 3 Nayaani, dyilan ji ŋkaneel ŋmpoţi du pŧoof pi ŋñiiŋ. 4 Nakţij nin umbooţu, nin umañ, nin kaşapaat, naknaţ pwul nin ñaaŋ aloŋ mboş ţi bgah.

5 « Woli naneej ţi katoh kaloŋ, naduniin naji : “Bnuura bawo ţi katoh ki.” 6 Woli ñaaŋ i bnuura awooŋ ţi katoh mënţ, bnuura bi nañehanuŋ buŋ baduka ţi a ; bë woli aanwo ñaaŋ i bnuura, aankyeenk bnuura bi nañehanuŋ. 7 Ţi katoh ki bakyeenkanaŋ, naţoon da, nadaan nabot nade uko wi bakwulanaŋ, ţiki nalemp aka na ptuumara. Nakdo kañaay na itoh.

8 « Woli naneej ţi ubeeka uloŋ kë bayeenkan, nadeen uko wi bakwulanaŋ. 9 Najebaan bamaakal biki ubeeka mënţ nabot naji na banfëţuŋ da : “*Pşih pi Naşibaţi pañogan.” 10 Bë woli naneej ţi ubeeka uloŋ kë baanyeenkan, napën du igah kaji : 11 “Ŋdoo dan danan pdëpalën pi ubeeka wi nan pankabuŋ ţi ihoţ yi nun kadukaran pa. Kë naşë wo kame kakşa uko wi : Pşih pi Naşibaţi pañogan.” 12 Dţupan, ţi unuur wi pwayëş, uko wi Naşibaţi akluŋ kado ubeeka mënţ utam kapel wi badoluŋ Ŧodom✡.

13 « Nawuţani, an biki ubeeka wi Koraŧim, nawuţani an biki ubeeka wi Betŧayida, woli mlagre mandolaniiŋ du an mandolaniiŋ lah du ŋbeeka ŋi Tir na Ŧidoŋ, banfëţuŋ da badobi wohara undiimaan ŋşaaku kabot kaţo ţi ufob kadiimanaan kë baŋal pţëlëş ŋbida ŋi baka. 14 Ukaaŋ kë ţi unuur wi pwayëş uko wi Naşibaţi akdolanaŋ uluŋ katam kapel wi biki Tir na Ŧidoŋ. 15 Kë an biki Kapernawum, nanuŋ aji naluŋ kadeeŋana te du baţi i? Nabaa ţëp ţëp kawalana te du infernu. »

16 Yeŧu akak aji na baţaşarul : « Ñaaŋ anŧiinkanaŋ, aŧiinkën ; ampokanaŋ apokën, kë ampoknuŋ apok anyilnuŋ. »

Baţaşar Yeŧu bakak na mnlilan du a

(Maci 13.16-17)

17 Baţaşar Yeŧu iñeen paaj na aloŋ na batëb bakak na mnlilan aşë ji na a : « Ajugun, ŋnŧaayi ŋadoo ji ŋado uko wi ŋjakuŋ ţi katim ki nu. » 18 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Dwin *Ŧatana kë awoona baţi ajot ji kaliik liik. 19 Natenan! Dwulan mnhina mi ppoş ŋpula na ŋtifar na pi ppoş phina bŧi pi naşooradun, bë nin uko uloŋ uunkdolan do. 20 Kë naşë wo kalilan ţi uko wi itiman ipiiŧaniiŋ du baţi kapel uko wi ŋnŧaayi ŋakŧiinkanaŋ. »

Naşibaţi ayuuj bampoţi Uţup Ulil Unuura

(Maci 11.25-27)

21 Wal mënţ, *Uhaaş wi Naşibaţi uţu mnlilan mnweek ţi Yeŧu kë aşë ji : « Dbeebu Paap, Ajug baţi na mboş, wi imenuŋ iko yi bantohi na bammeeŋ, aşë diiman ya bapoţ bampoţi. Yoow Paap, ţiki waŋ uwooŋ uko wi iŋaluŋ.

22 « Paapa awulnuŋ iko bŧi. Nin ñaaŋ aamme nji Abukul uko wi nwooŋ bë mënţ Paapa a, kë nin ñaaŋ aamme uko wi Paapa awooŋ bë mënţ nji Abukul a, na biki ndatuŋ adiiman baka a. »

23 Wi wi Yeŧu aşaaŋ awugşa ţi baţaşarul aşë ji na baka : « Këş kankwinuŋ uko wi nakwinuŋ kanuurandëni. 24 Dţupan, *baţupar Naşibaţi baŧum, na başih baŧum babi ŋal pwin uko wi nakwinuŋ bë baanwin wa, abot aŋal kaŧiink wi nakŧiinkuŋ bë baanŧiink wa. »

Uhoñ wi ñiinţ najoob bkow i uŧaak wi Ŧamariya

(Maci 22.34-40; Markuŧ 12.28-31)

25 Kë *najukan Bgah aloŋ anŋali pţaawan Yeŧu aşë naţa aji na a : « Najukan, we wi nhinanuŋ kado, kayeenkna ubida wi mnţo? »

26 Yeŧu kë aşë ŧeema aji : « We wi bapiiŧuŋ ţi ulibra wi Bgah ba? We wi iwinuŋ ba? »

27 Kë najukan Bgah aŧeem aji : «“Ŋalan Ajugun Naşibaţi i nu na kaţëbu bŧi, na uhaaşu bŧi na uforŧa wi nu bŧi, na uşalu bŧi, ibot iŋal aŧënţu jibi iŋaluŋ uleefu.” »✡ 28 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na a : « Iŧeem bnuura. Dolan haŋ iluŋ kayeenk ubida. »

29 Kë najukan Bgah aşë ŋalaara pdiiman kë awo ţi kafaŋ aşë ji na a : « Kë in abaaŋ awo aŧënţ naan ba? » 30 Yeŧu kë aşë ji na a : « Ñiinţ aloŋ abi walnaana Yeruŧalem aŧool pya ubeeka wi Yeriko aşë yit na bakit bgah kë bawohëşa bŧi abot akoba bnuura, aşë duka ţuŋ kë añogan pkeţ, kë baŧool aya na bgah bi baka. 31 Naţeŋan aloŋ amara mara aţëpna bgah mënţ, awina, aŋawşa'a. 32 Kë ñiinţ aloŋ anklempnuŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi† akak aţëpna bgah mënţ, awina, akak aŋawşa'a. 33 Kë ñiinţ aloŋ i uŧaak wi *Ŧamariya ankyaaŋ bayaaş aşë bi añog, awina, aşë ñagi'a. 34 Añoga, akuraara ijën, na ukëra na poot, aşë tan ya. Wi wi aşaaŋ apayana ţi ubuuru wi nul aţija du katoh ki bayaanţ, atena. 35 Wi unuur ujinţuŋ, ñiinţ i uŧaak wi Ŧamariya apënan itaka‡ awul ajug katoh ki bayaanţ, abot aji na a : “Doon katena bnuura, woli iduk apënan itaka iloŋ, kë nwoona bayaaş, kakakanu ya.” » 36 Yeŧu ahepar najukan Bgah aji : « Ţi uşalu, ţi bañaaŋ bawajanţ bukuŋ in awoonuŋ aŧënţ ñiinţ anjotuŋ ţi pŧoof pi bakit bgah? »

37 Kë aŧeem aji : « Aññagi'uluŋ a. »

Kë Yeŧu aşë ji na a : « Yaan ido kado haŋ. »

Maarta na Mariya

38 Wi Yeŧu na baţaşarul bakyaaŋ na bgah, kë aşë neej ţi ufëţ uloŋ, kë ñaaţ aloŋ anwooŋ katim ki Maarta adu'a pyoban du katohul. 39 Maarta mënţ aka aţa'ul aloŋ anwooŋ katim ki Mariya, ambiiŋ aţo ţi ihoţ yi Ajugun aŧiink uţup wi nul. 40 Kë Maarta ul aşë lanta na ulemp wi katoh. Wi wi aşaaŋ abi ţi Yeŧu aşë ji : « Ajugun, uundolu ukoolan i, wi aţa naan awutnuŋ nji aloolan na ulemp? Jakana abi aţënkën. » 41 Ajugun kë aşë ŧeema aji na a : « Maarta, Maarta, iba yewla we anooran bkowu, ala iko iŧum ba? 42 Uko uwo umpooţ, udoo wo wo uloolan, *Mariya adatuŋ kafah kannuurnaaniiŋ, baankluŋ kaŧeha ka. »

11

Yeŧu ajukan baţaşarul pñehan Naşibaţi

(Maci 6.9-13)

1 Yeŧu awo unuur uloŋ ţi pñehan Naşibaţi du dko dloŋ, wi abaaŋ kë aloŋ ţi baţaşarul aşë ji na a : « Ajugun, jukanun pñehan Naşibaţi jibi *Yowan ajukanuŋ baţaşarul. » 2 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Woli nañehan Naşibaţi najaan naji :

Paap, katimu kayiman, pşihu pabi.

3 Ţenun unuur unwooŋ uko ude wi ŋnumiiŋ,

4 miirun ipekadu yi nun,

jibi un ŋkmiiruŋ bañaaŋ bŧi banjubanuŋ un,

işë iwut kawutun ŋjot ţi kaguuru. »

5 Yeŧu akak aji na baka : « Woli aloŋ ţi an aka nanoh, aya du a na uŧejan mnjel, ajaka : “Nanoh, ţeţanaan ipoom iwajanţ ţuŋ. 6 Nanoh naan aloŋ abaaŋ aban ban awoona bayaaş, bë mënka uko uwula ade.” 7 Naşal aji undu aŧeemna du meeţ kaji : “Kdo kanooranan, ddëŧ bgah abot apiinţ na bapoţ, mënhinan pnaţa kawulu ipoom.” 8 Dţupan, woli aando naţa awula ipoom ţiki awo nanohul, abi naţi'aara naţa kawula uko wi anumiiŋ ţiki ayewlëna*.

9 « Djakan : Nañehaan, naluŋ kayeenk, nalaan, naluŋ kawin, nakob kobaan, baluŋ kahaabëşan. 10 Hënk di uwooŋ, ñaaŋ aññehanuŋ aka, anklaaŋ awin ; kë ankob kobanuŋ, bahaabëşa.

11 « Ahoŋ ţi an i i abukul akñehanuŋ uţëb aşë wula upula ba? 12 Këme kak añehana pneem, aşë wula utifar? 13 Woli an nandooŋ awo bado buţaan name pwul babukan iko inuura, naşalanuŋ ŋyaaş hum ŋi ŋi Aşinan i baţi ahilanuŋ kaţen bankñehanuluŋ Uhaaş wi nul? »

Yeŧu na Belŧebul

14 Unuur uloŋ, Yeŧu adook unŧaayi unneejuŋ ţi ñiinţ aloŋ ambiişuŋ bţup. Wi unŧaayi upënuŋ kë ñiinţ mënţ aşë kak aţiini, pnŧuk pi bañaaŋ kë paşë ñoŋar maakan. 15 Baloŋ ţi baka kë başë ji : «*Belŧebul†, uweek wi ŋnŧaayi, uwululuŋ mnhina mi pdook ŋnŧaayi. » 16 Baloŋ kë baŋal pten Yeŧu, aji na a ado mlagre adiimanaan kë awoona du Naşibaţi.

17 Kë Yeŧu, ammeeŋ ŋşal ŋi baka aşë ji na baka : « Woli bañaaŋ biki uŧaak uloolan bagut, baŧok uŧaak di, itoh ido kajotna kaloolan kaloolan. 18 Woli *Ŧatana agut na uleeful hum di di pşihul paknaţuŋ ba? Naji dji kadookna ŋnŧaayi ţi katim ki nul. 19 Woli dji kadook ŋnŧaayi ţi katim ki Belŧebul, bankţaşanaŋ badook na ŋa ţi katim ki in? Ukaaŋ kë bukal ţi ŋleef ŋi baka bakluŋ kadiiman kë naanfaŋi. 20 Bë woli pkoñ pi Naşibaţi, pi pi nji kadooknuŋ ŋnŧaayi, *Pşih pi Naşibaţi paban ţi an keeri.

21 « Woli ñaaŋ ankaaŋ uforŧa abot awo na iŋaanan anaţ ayeŋ katohul, bka bi nul baankbanana. 22 Aşë wo woli aloŋ ampelanuluŋ uforŧa abii, awata, ayeenk iŋaanan bŧi yi ahaţuŋ, ajej bka bŧi bi ayeenkuŋ ţi a kafaaş bañaaŋ.

23 « Anwooŋ aanwo na nji aşoorën. Anwooŋ aanţënkën pyitrën batani agar ba. »

Unŧaayi ukak du katoh ki wa

(Maci 12.43-45)

24 Yeŧu akak aji : « Unŧaayi upënle ţi ñaaŋ i ubiiŋ awo. Uji uñaay du *pndiiş, kala dko dfëţ, kaya kabi. Wi uyaaŋ awo uunwini, uji uji : “Dkak du katoh ki naan, ki mpënnuŋ.” 25 Wi ukakuŋ, uji uţënk ka kawetana ajinţ, aboman bnuura. 26 Wal mënţ, uji uyaar ŋnŧaayi paaj na uloŋ ŋanwuţuŋ apel wa, ŋabi kafëţ da. Ñaaŋ mënţ kaşë kak wal mënţ kawuţën kapel kaŧeeku. »

27 Wi aţiiniiŋ haŋ, kë ñaaţ aloŋ aşë huuranaan du pnŧuk meeţ aji : « Ñaaţ ambukiiŋ, abootan, anuurandëni. » 28 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Iwo kaji, bankŧiinkuŋ Uţup wi Naşibaţi abot aţaş wa banuurandëni! »

Baji na Yeŧu adiiman kë awoona du Naşibaţi

(Maci 12.38-42)

29 Bañaaŋ baŧuma ŧum abi, kë Yeŧu aşë ji na baka : « kawuuŋ ki kawo kawuţaan, kawo ţi phepar mlagre mankdiimanuŋ kë dwoona du Naşibaţi. Baankwin nin uko uloŋ umpaţi na wi Yonaŧ *Naţupar Naşibaţi adiimanuŋ. 30 Jibi Yonaŧ✡ adiimanuŋ biki ubeeka wi Niniwe kë awoona du Naşibaţi, hënk di *Abuk Ñiinţ akluŋ kadiiman biki kawuuŋ ki kë awoona du Naşibaţi. 31 Ţi unuur wi pwayëş Naşih ñaaţ i uŧaak wi Ŧaba aluŋ kanaţa na bañaaŋ biki kawuuŋ ki, kayuuj kë baduknaanaa, ţiki awoona du kabaŋ ki umundu pbi kaŧiink uţup unŧuŋa wi *Ŧalomoŋ naşih✡, kë aloŋ aşë wo ţi ampeluŋ Ŧalomoŋ naşih. 32 Ţi unuur wi pwayëş, bañaaŋ biki Niniwe baluŋ kanaţa na biki kawuuŋ ki kayuuj kë baduknaana, ţiki bukal biki Niniwe, babi wut pjuban wi baŧiinki uţup wi Yonaŧ, aloŋ kë aşë wo ţi, ampeli Yonaŧ. »

Uhoñ wi unkaniya

33 Nin ñaaŋ aanji ŧehan unkaniya kaşë ţu wa du bñot, këme kafëţ wa na kakana, baji baţu wa du bko duuţ bankmbiiŋ bahilna bawin bjeehi. 34 Këş kawooŋ unkaniya wi uleef wi nu. Woli këş ki nu kawo kjeb, uleefu bŧi kak uwo ţi bjeehi ; bë woli kamaaki, uleefu bŧi kak uwo ţi bdëm. 35 Ţaafaraan bjeehi banwooŋ ţi iwi bawo bdëm! 36 Woli uleefu bŧi uwo ţi bjeehi, bë nin bdëm baanwo ţi wa, ujeeh wul bŧi ji woli unkaniya ujeehan ñaaŋ.

Yeŧu aşook bafariŧay na bajukan Bgah

(Maci 23.4-36)

37 Wi Yeŧu akţiiniiŋ haŋ, kë *nafariŧay aloŋ aşë du'a pyoban du katohul, kë aya aneej aţo pde. 38 Wi nafariŧay awinuŋ kë Yeŧu aaññow duna iñen aba jun pde ji udolade wi *bayuday, aşë ñoŋar.

39 Kë Ajugun aşë ji na a : « An buk bukuŋ an bafariŧay, naji nawent ikoopa na iraata yi nan bnuura ţi bdig, kaşë wut uleefan meeţ uŧum na uşal wi kakiij na mŋot. 40 An bawaaŋ ŋşal biki! Mënţ andoluŋ bdig adolaŋ meeţ i? 41 Naţëpan ţëp naţen bajuuk uko unwooŋ du iraata yi nan meeţ, wal mënţ iko bŧi işë iwo ijinţ ţi an.

42 « Nawuţani, an bafariŧay, nanjaaŋ nawul kafah ki Naşibaţi‡ ţi iko bŧi yi nakjaaruŋ, kado wul bduugëş na bnkaafu, na iko impoţi yi naŧepiiŋ, kaşë ţilma pwo baŧool na pŋal Naşibaţi. Uko waŋ wi wi nawooŋ i lah kado, kaşë kawut kaţilma undukiiŋ.

43 « An bafariŧay Nawuţani, an nanŋaluŋ pţo kadun du *itoh iñehanaani Naşibaţi, abot aji naŋal banohnţënan ţi dko di bañaaŋ. 44 Nawuţani, an nanwooŋ ji ihër yi pnguran inwooŋ iinka umarkaani, yi ñaaŋ ajaaŋ apoş bë aanji me§. »

45 Wal mënţ kë *najukan Bgah aloŋ aşë jaka : « Najukan, wali ikţiiniiŋ haŋ, ikarun kak di! » 46 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « An bajukan Bgah kak, Nawuţani, an nanjaaŋ naţu bañaaŋ pkuŋa bdaaj bdiţ kaşë wo naando ji nadeeŋ pkoñ ploolan pban ba! 47 Nawuţani, naji naniw ihër yi *baţupar Naşibaţi te başinan bafiŋuŋ baka. 48 Hënk nadiiman kë nawo ţi udolade uloolan na başinan. Bukal bafiŋuŋ kë naşë niw ihër! 49 Ukaaŋ kë uşal unŧuŋa wi Naşibaţi uţup aji : “Dluŋ kayil baţupar naan na *banjañan du baka ; baluŋ kafiŋ baloŋ ţi baka, kahajan baloŋ.” 50 Kawuuŋ ki keeri kaţop na pñaak pi baţupar Naşibaţi bŧi pi batuluŋ du wi umundu uwoonuŋ. 51 Baluŋ kahepna ţi pkeţ pi Abel te kaban du pkeţ pi Ŧakariya i bafiŋuŋ ţi dko danwooŋ ţi pŧoof pi umeeşa wi bţeŋan na *dko dyimanaan di Katoh Kaweek ki Naşibaţi.✡ Aa, dţupan, kawuuŋ ki kaluŋ kahepna ţi uko waŋ.

52 « Nawuţani an bajukan Bgah namëbanuŋ kaniigşaani ki ume, awo naanneej an ţi ŋleefan, abot aneenan banŋaluŋ pneej baneej. »

53 Wi Yeŧu apënuŋ da, kë bajukan Bgah na bafariŧay başë deebaţëra maakan awo ţi phepara iko iŧum, 54 ado na pţaawana kahilna katapara bţup.

12

Yeŧu aşook bañaaŋ ţi kalagare

1 Wal mënţan, bañaaŋ baŧum maakan adoo poşar. Kë Yeŧu aşë ji na baţaşarul duna : « Nalipariin uko utaajanaan pşon wi *bafariŧay : kalagare. 2 Nin uko uloŋ unhankuŋ uunkluŋ kawo uunkpën kawinana, kë nin uko uloŋ ummeniiŋ uunkluŋ kawo uunkmeeţana.

3 « Ukaaŋ kë uko wi naţupuŋ du bdëm uluŋ kaŧiinkana na pnak, uko wi nahoopaţuŋ du meeţ dandëŧuŋ uluŋ kahuurana du itoh duuţ. »

In i i ñaaŋ awooŋ kado kaţi?

(Maci 10.28-31)

4 Yeŧu akak aji : « Dţupan, an banoh naan : nakdo kaţi banhilanuŋ pfiŋ uleef aşë wo baanhilan pdo uko umpeluŋ waŋ. 5 Ddiimanan i nawooŋ biki kado kaţi : nadoon kaţi Naşibaţi ankaaŋ mnhina mi pfëlan du infernu, wi nakeţuŋ. Aa, dţupan, ul i i nawooŋ kado kaţi.

6 « Baanji bawaapar ŋţiiru kañeen ŋnduş ŋtëb i? Kë Naşibaţi aşë wo aanji ţilma nin uloolan ţi ŋa. 7 Uwel wi bkow bi nan bŧi udoo fënana. Naklënk keeri nin ukoolan, ţiki nadëm apel pntuni pi ŋţiiru. »

Pdinan këme ppok Kriŧtu

(Maci 10.32-33; 12.32; 10.19-20)

8 Yeŧu akak aţiini na baka aji : « Dţupan na manjoonan, ñaaŋ ankdinanuŋ ţi kadun ki bañaaŋ kë awo naţaşaraan, *Abuk Ñiinţ aluŋ kadinan ţi kadun ki ŋwanjuŧ ŋi Naşibaţi kaji awo naţaşarul 9 Kë ñaaŋ ankpoknuŋ ţi kadun ki bañaaŋ, dluŋ kapoka ţi kadun ki ŋwanjuŧ ŋi Naşibaţi. 10 Ñaaŋ ankţupuŋ buţaan ţi Abuk Ñiinţ bahilan kaluŋ kamiira wa, kë woli ñaaŋ akar *Uhaaş wi Naşibaţi baankluŋ kamiira wa. 11 Woli bañooţan pya kawayëş du itoh iñehanaani, këme ţi kadun ki başih këme banŧuŋa, nawutan kahaajala pme jibi nakyaaŋ kayeŋan ŋleefan këme uko wi nakyaaŋ kaţup, 12 ţiki Uhaaş wi Naşibaţi ujukanan wal mënţ uko wi nakţupuŋ. »

Uhoñ wi ñiinţ nayok nawaaŋ uşal

13 Kë ñiinţ aloŋ anwooŋ ţi pnŧuk aşë ji na Yeŧu : « Najukan, jakan na abuk paapa abi ŋfaaşiir iko yi aşinun adukaruŋ un. » 14 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Ñiinţu, in abaaŋ aţu'ën pwo nawayëş këme nafaaş bka bi nan ba? » 15 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na bañaaŋ bŧi banwooŋ da : « Naţaafaraan kaŋal bka, ubida wi ñaaŋ uunwoona ţi bka, ahille adoo yok maakan. »

16 Wal mënţ, kë aşë hoñ na baka aji : « Ñiinţ aloŋ nayok abi ka ŋţeeh, kë ŋawul ŋdeey ŋŧum, 17 kë aşë wo ţi phepar ţi uşalul aji : “Dbaa do do hum ba? Mënka dko dhankni ŋdeey ŋi naan bŧi.”

18 « Wi wi aşaaŋ aji : “Hënk di di nji kadoluŋ: dfom inkuŧi yi naan, kaşiir indëmuŋ apel yi, kahank da ŋdeey ŋi naan bŧi na bka bi naan. 19 Wal mënţ kaşë ji na bkow naan : ‘Aşe wo, ihank iko iŧum pa ŋşubal ŋŧum ; noorfënan, ide, idaan, ido kanoha.’ ”

20 « Kë Naşibaţi aşë ji na a : “Iwi nanaaf, iţañan phefënţ na uŧejan wi nţa wi. Hënkuŋ, in akjejuŋ uko wi ihankaruŋ bkowu ba?”

21 « Hënk di uwooŋ ţi ñaaŋ anjaaŋ ahanka hank iko pa bkowul, anwooŋ aanji la pyok pi Naşibaţi. »

Nahaţan Naşibaţi

(Maci 6.25-34)

22 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na baţaşarul : « Uko waŋ ukaaŋ kë njakan, nawut kaţaaf uko ude wi nanumiiŋ pa ubida, këme iko iwohara yi nanumiiŋ pa uleef wi nan. 23 Ubida upel pde, kë uleef upel imişa. 24 Natenan ŋntomaali ; ŋaanji ŋaŧepi, ŋaanji ŋakit, ŋaanka nin inkuŧi ihankni ŋdeey, kë Naşibaţi aşë ji wul ŋa uko ude. An napel ŋkaŧ di! 25 Ahoŋ ţi an ahilanuŋ ţi manţaaf kahoţalëş unuur uloolan ţañ ţi ubida wi nul? 26 Woli naandoo hilan pdo uko wi, unwoonuŋ umpoţi, we uwooŋ pţaaf iko indukiiŋ?

27 « Natenan iţeeñ inuura yi ugof wi uţeeh jibi ijaaŋ idëm, iinji ilemp, iinji işiir. Kë nşë jakan, *Ŧalomoŋ naşih ţi pdëm pi nul bŧi, aambaaŋ kañëgi'aara ji kaloŋ ţi ya. 28 Ujaagal uwo nţa du uţeeh, faan baluŋ bafël wa du bdoo, kë Naşibaţi aşë ji woharana woharan wa iko inuura. An nanwooŋ naanfiyaar akëşan, nameen na manjoonan kë Naşibaţi aluŋ kawoharënan kak.

29 « An kak, nakdo kala uko ude këme uko udaan, nawutan kahaajala. 30 Iko yaŋ yi yi banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi bajaaŋ babi wo wo ţi pla, kë an, Aşinan ame kë nanuma iko mënţ. 31 Nawo i kaţëp ţëp kala Pşih pi nul, naşë nayeenk kak iko mënţ. »

Nalaan pyok pi baţi

(Maci 6.19-21)

32 Yeŧu akak aji na baka : « An nanwooŋ batani bmpoţi, naklënk, ulil Aşinan kë awulan Pşihul. 33 Nawaapan bka bi nan nabot naţen itaka bajuuk. Nawoon na ŋmbooţu ŋanwooŋ ŋaanji ŋatowa. Naţuun bka bi nan du Naşibaţi. Baankya kaŧoka da. Bakiij baanhilan kaban ba, këme ŋbob ŋaŧok ba. 34 Na manjoonan, dko di bka bi nan bawooŋ dul di kaţëb ki nan kakwooŋ. »

Balemp banwooŋ bten ayoonk ubi Abuk Ñiinţ

35 « Nabomandëran, nawohara iko yi ulemp, nawutan ŋkaniya ŋi nan ŋado kayik. 36 Nawoon ji balemp bankyoonkuŋ ajug baka awoona bniim, bahaabëşa plëman wal wi akbihaŋ bi kakob ţi pa. 37 Balemp biki akţënkuŋ bawo bten wal wi akbanuŋ banuurandëni! Dţupan na manjoonan, ajug baka awohara iko yi ulemp, kado baka baţo kaşë kayiş baka. 38 Woli ajug baka abi na mnjel, këme aţëp mnjel, woli aţënk balemparul kë bawo bten, banuurandën keeri!

39 « Nameen bnuura uko wi : woli ajug katoh ame lah wal wi nakiij awooŋ i kabi, aankwuta aneej du katohul. 40 An kak nabomandëran, ţiki *Abuk Ñiinţ aluŋ kabi ţi wal wi nawooŋ naanhaţi. »

Baţaşar Yeŧu bawo kado bnuura ulemp wi aţuuŋ baka pdo

(Maci 24.45-51)

41 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ji na Yeŧu : « Ajugun, un baţaşaru ŋkaaŋ kë ikhoñ haŋ, këme bañaaŋ bŧi baka? » 42 Kë Ajugun aşë ŧeem aji : « In awooŋ nalemp naŧool natit i ajug katoh akţuuŋ ţi kadun ki bañaaŋ biki nul, ado kawul baka kafah ki ŋdeey ki baka uwoori ubanle. 43 Nalemp i ajug katoh akţënkuŋ ţi ulemp wi aţu'u luŋ wal wi akkakuŋ, uŋ mënţ anuurandëni. 44 Dţupan na manjoonan, ajug katoh ahankana bka bi nul bŧi. 45 Bë woli nalemp aji ţi uşalul kë ajugul ajon ubi, aşë naţa akob balemp biinţ na baaţ, ade adaan akuj, 46 ajug nalemp mënţ aluŋ kabi, ţi unuur wi awooŋ aankyoonka, na wal wi awooŋ aammee, kaşë kahajana bnuura kabot kadola jibi bajaaŋ bado na bañaaŋ banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi.

47 « Nalemp ammeeŋ uko wi ajug katoh aŋaluŋ, aşë wo aamboman nin ukoolan këme ado wi aŋaluŋ ul ţi uleeful, aluŋ kakoba maakan. 48 Kë anşaaŋ ado uko unkëşuŋ bakoba bë aamme, akoba btiişu. Ñaaŋ i bawuluŋ uko uŧum, baluŋ kahepara uko uŧum, kë i bahankanuŋ iko uŧum, baluŋ kahepara kak iko inŧumuŋ apel. »

Yeŧu aambi bi pţij mnjeeh, bpaţşër bi bi aţijuŋ

49 Yeŧu akak aji : « Dbi ţi umundu pţij bdoo, aşë ŋal bado bi baŧeh ŧeh! 50 Dwo i kaneej ţi mnhaj* jibi ñaaŋ ajaaŋ aneej ţi meel woli ayeenk *batiŧmu, kë uşal wi naan uşë ţëla ţëla maakan ji mbi ndo kaneej ţi ma.

(Maci 10.34-36)

51 « Naşal aji dbi bi pţijan bŧiinkar i? A-a, dţupan, dbi bi pţij bwayşër. 52 Kajunna nţa, woli bañaaŋ bawo kañeen ţi katoh, baankŧiinkar, bawajanţ banaţara batëb, batëb banaţara bawajanţ. 53 Ajug katoh aluŋ kanaţara abukul ñiinţ, abuk katoh ñiinţ akuţ anaţara aşin. Ñaaţ anaţara abukul ñaaţ, abuk katoh ñaaţ, anaţara anin, ñaaţ nayotan anaţara ahar abukul, ababul akuţ anaţara anin ayinul. »

Pten kame iko inkţëpuŋ

(Maci 16.2-3)

54 Kë Yeŧu aşë ji na pnŧuk : « Woli nawin infëluŋ kë ijën du kayoba, ţi dko mënţ naji naji uşubal ubi, kë uji ubiha. 55 Kë woli uyook ufuuţna btammaŋu, naji naji dko dayik nţa, kë daji dayika. 56 An balagare, nahil pme uko wi iko yi baţi na yi mboş ijakuŋ, aşë wo naanhil pyikrën uko wi Naşibaţi akdoluŋ nţa di. »

(Maci 5.25-26)

57 « Kë we ukaaŋ kë naanji nayikrën an ţi ŋleefan uko unwooŋ unuura ţi këş ki Naşibaţi? 58 Woli iya na ñaaŋ aloŋ i nakaaŋ bţup du *uruha, doon kala pba pŋom na a ţi bgah, kaţi añooţu du kadun ki nawayëş, uŋ mënţan awulu nalemparul awatu ukalabuş. 59 Dţupu, iinkpën du ukalabuş bë iinluka te pataka pbaañşaani. »

13

Nawutan pjuban naţëlëş ŋbida

1 Ţi ŋwal mënţ, kë bañaaŋ baloŋ başë bi, akakalëş Yeŧu uko wi bagalilay, biki *Pilat adooŋ kë bafiŋi kë pñaak pi baka panaakiir na pi ŋnŧaam ŋi baţijuŋ afiŋar Naşibaţi. 2 Kë aşë ŧeem baka aji : « Naşal aji bagalilay mënţ bawo bajuban apel bagalilay bandukiiŋ bŧi ukaaŋ kë bahaj haŋ i? 3 Dţupan mënţ hënk da, nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida këme nakeţ an bŧi ji baka.

4 « Kë bañaaŋ iñeen na bakreŋ biki pmboş pweek pi uniw wi Ŧilowe pajotnuŋ afiŋ, naŋuur kë bajuban apel bañaaŋ biki Yeruŧalem bandukiiŋ bŧi i? 5 Dţupan, mënţ hënk da, woli naanwut pjuban, aţëlëş ŋbida nakeţ an bŧi ji baka. »

Uhoñ wi bko banwooŋ baanji babuk

6 Kë Yeŧu aşë kakalëş bañaaŋ uhoñ wi : « Ñiinţ aloŋ abi ŧepi blemani* du uţeeh wi nul. Abi pmar mnlemani aşë wo aanţënk nin ploolan ţi ba. 7 Wi wi aşaaŋ aji na nalemparul : “Ddo ŋşubal ŋwajanţ ŋi njaki kabi pmar mnlemani bë mënji kaţënk ba babuk. Tiban ba. Babaa wo i kado kanooran mboş we ba?” 8 Kë undu aşë ŧeema aji : “Ajugun, wutan ba kak piikal, nwuñëş mboş ţi pţeef pi ba, mmëñan ba. 9 Ulome baluŋ babuk. Woli baambuki, kbaa tib ba.” »

Yeŧu ajeban ţi unuur wi pnoorfën wi bayuday ñaaţ anţakmuŋ

10 Yeŧu awo ţi pjukan du *katoh kañehanaani ki bayuday kaloŋ ţi *unuur wi pnoorfën. 11 Kë ñaaţ aloŋ aşë wo da i unŧaayi udoluŋ kë aţakëm ado ŋşubal iñeen na bakreŋ ; aŋuuk aankak ahil nin pheŧan uleef. 12 Wi Yeŧu awinuluŋ aşë du'a aji na a : « Ñaaţu, pmaak papën ţi iwi. » 13 Wi wi aşaaŋ apafa iñen, ţi dko mënţ kë aheŧi, aşë jun pbeeb Naşibaţi.

14 Kë naweek i katoh kañehanaani aşë deebaţ uko wi Yeŧu ajebanuŋ ţi unuur wi pnoorfën. Aţiini wal mënţ na pnŧuk pi bañaaŋ aji na baka : « Naka ŋnuur paaj ŋi ñaaŋ ajaaŋ awo kalemp. Nawo i kabi ţuŋ ŋnuur mënţ pdo bajebanan, mënţ ţi unuur wi pnoorfën wa. » 15 Ajugun kë aşë ŧeema aji : « An balagare! Ţi unuur wi pnoorfën, jëm andoli ţi an aji fënëş uwit wi nul këme ubuuru wi nul du kampen kañooţ wa uya udaan i? 16 Kë ñaaţ i, anwooŋ i pntaali pi *Abraham, i *Ŧatana atanuŋ ŋşubal iñeen na bakreŋ, aanwo i kafënëşa ţi unuur wi pnoorfën i? » 17 Wi ajakuŋ haŋ, kë banklaţuluŋ bŧi başë kowa fuţ, bañaaŋ kë başë lilan ţi iko inuura iweek bŧi yi akdoluŋ.

Uhoñ wi pbuk pmpoţi panjaaŋ pabuk bko

(Maci 13.31-32; Markuŧ 4.30-32)

18 Wal mënţan kë aşë ji : « Na we wi *Pşih pi Naşibaţi panaamuŋ ba? Kë na we wi nhilanuŋ pnaamnţën pa ba? 19 Pawo ji pbuk pmpoţi pi ñaaŋ ajejuŋ aŧepi du uţeehul. Kë panaţaa, akak bgof, kë ŋkaŧ ŋadoo bi ado inŧaŋ ţi inah yi ba. »

Uhoñ wi uko utaajanaan pşon

(Maci 13.33)

20 Yeŧu akak aji : « Na we wi nhilanuŋ kanaamnţën *Pşih pi Naşibaţi ba? 21 Panaam ji bko btiişu bi ñaaţ ajaaŋ aţu ţi pşon pŧum te pado taaj bŧi. »

Plëman pammiŋuŋ

22 Wi Yeŧu akyaanţuŋ pban Yeruŧalem, aţëpna ţi ŋbeeka na ŋfëţ ajukan aşë ya. 23 Kë aloŋ aşë ji na a : « Ajugun, bañaaŋ bantiinku bakluŋ kabuur i? » Kë aşë ji na baka : 24 « Natamaan naneejna plëman pammiŋuŋ, ţiki dţupan, baŧum baluŋ kado na pneej bë baankhilan. 25 Woli ajug katoh anaţa adoo tuh plëman, kë naşë hoj du bdig, nakob plëman kabot kakooţ bahaabëşan kaji “Ajugun, haabëşun plëman.” Aşë ŧeeman kaji : “Mëmme di nawoonuŋ.” 26 An naşë ji na a : “Ŋde akuţ adaan na iwi, kë ikuţ ajukan ţi igah yi nun.” 27 Ul kaşë ŧeem kaji : “Mëmme di nawoonuŋ, an bŧi bado buţaan, nalowaan.”

28 « Naluŋ kawooni, kadeebaţ, katibrën iñiiŋ wal wi nakluŋ kawin *Abraham na *Iŧaak na *Yakob na *baţupar Naşibaţi bŧi du Pşih pi Naşibaţi, an ţi ŋleefan başë bafëlan bdig. 29 Wal mënţ, bañaaŋ başë bapënna umayar unuur, kayoba, btamşanka na btammaŋu kabi pmaar ufeŧtu uweek du Pşih pi Naşibaţi. 30 Kë hënk di di baloŋ ţi bambaañşaanuŋ bakluŋ kawo baŧeek, kë baloŋ ţi baŧeek baluŋ kawo babaañşaani. »

Yeŧu aţëgara Yeruŧalem

(Maci 23.37-39)

31 Ţi wal mënţan kë *bafariŧay baloŋ başë bi ţi Yeŧu aji na a : « Pënan ţi dko di iya dmpaţi, *Herod aŋal kafiŋu. » 32 Kë aşë ŧeem aji na baka : « Nayaan naji na unfëş waŋ: “dpënan ŋnŧaayi ţi bañaaŋ kabot kajeban bañaaŋ nţa na faan, unuur uwajanţën, nşë mba ulemp wi naan.” 33 Kë nşë wo i kaya na bgah naan nţa na faan na kankoţan. Hënk di uwooŋ, na manjoonan nin *Naţupar Naşibaţi aloŋ aanhil kakeţna du dko dloŋ dampaţi na Yeruŧalem.

34 « Yeruŧalem, Yeruŧalem, iwi injaaŋ kfiŋ baţupar Naşibaţi, katap biki ayiliiŋ mnlaak, ŋyaaş ŋŧum ddo na pţonkrën babuku jibi uguk ujaaŋ uboof ŋbuk wa, kë ipoki. 35 Ënhën, Naşibaţi aluŋ kadukaran katohan. Kë nşë ţupan, naankak awinën te wal wi nakluŋ kado kaji : “Bnuura bi Naşibaţi ţi ankmbiiŋ ţi katim ki Ajugun !” »

14

Yeŧu ajeban ñiinţ anwooŋ na ŋnţëŋ

1 Ţi *unuur wi pnoorfën uloŋ Yeŧu aya pyoban du uko naweek aloŋ i *bafariŧay, kë bañaaŋ başë wo ţi ptena bnuura. 2 Kë ñiinţ aloŋ anwooŋ na ŋnţëŋ aşë wo ţi kadunul. 3 Wi wi Yeŧu aşaaŋ ahepar *bajukan Bgah na bafariŧay aji : « Bgah bi nun badinan ñaaŋ ajeban namaakal ţi *unuur wi pnoorfën këme baandinani? » 4 Kë başë yomp. Yeŧu kë aşë ban namaakal ajebana aşë dola kë ayaa. 5 Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Ahoŋ ţi an awooŋ aankpënan ţi dko mënţ abukul këme uwitul unjoti ţi pliik ţi unuur wi pnoorfën ba? » 6 Kë baanhinan aŧeema.

Pdat dko dţo

7 Yeŧu awin kë bambiiŋ pyoban baji badat dko dţo di kadun, ukaaŋ kë ahoñ na baka, aji : 8 « Woli badu'u ufeŧtu wi bniim, wutan kaya kaţo du kadun. Iwo kaţi nayoban ampeliiŋ abi aban, 9 andu'anaŋ pyoban iwi na a aşë bi, aji na iwi iţen ñiinţ mënţ aţo. Wal mënţ inaţa kawo na mnkow kaya kaţo du kafeţ. 10 Kë woli badu'u ufeŧtu, yaan iţo du kafeţ, andu'iiŋ pyoban abile, aşë ji na iwi : “Nanoh ñogan moŋ kadun.” Wal mënţ, idëm ţi kadun ki bañaaŋ bŧi banţooŋ na iwi ţi umeeşa. 11 Hënk di uwooŋ, ñaaŋ ankdëmanuŋ bkowul, baluŋ kawalana, kë ankwalanuŋ bkowul, baluŋ kadëmana. »

Naduun bajuuk pyoban

12 Yeŧu akak aji na andu'uluŋ pyoban : « Woli idu bañaaŋ pyoban këme pde kañah, wutan kadu banohu, babuk şaaş, bayiţu këme bakinţu bayok, ţiki bukal baluŋ kadu'u kak pyoban këme pde kañah, uwo baluk bi nu. 13 Kë woli ido ufeŧtu, ţëpan ţëp idu bajuuk, banţakmuŋ, bankjiinkuŋ, na bakuul, 14 işë inuurandën, ţiki baankhilan pluku. Na manjoonan, iluŋ kaluka ţi wal wi bañaaŋ baŧool baknaţiiŋ ţi pkeţ. »

Bampokuŋ pbi pyoban

(Maci 22.1-10)

15 Wi aloŋ ţi biki baduuŋ pyoban aŧiinkuŋ uko waŋ aşë ji na Yeŧu : « Ankluŋ kaţo kade du *Pşih pi Naşibaţi anuurandën! » 16 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Ñiinţ aloŋ abi wo i pdo ufeŧtu uweek aşë du bañaaŋ baŧum. 17 Wi wal wi pde kañah ubanuŋ kë aşë yil nalemparul aya aji na biki aduuŋ: “Nabiini, kañah kabaa.”

18 « Kë başë junna aloolan aloolan bukal bŧi pji amiir baka. Naŧeek aji na a : “Dba nug nug uţeeh, dwo i kaya pten wa, dkooţu kooţ miiraan.” 19 Kë aloŋ aji na a : “Dba nug nug ŋngit iñeen ŋjaari dya hënk pten jibi ŋaklempi, dkooţu kooţ miiraan.” 20 Aloŋ kë aji na a : “Dba niim niim hënkuŋ, ukaaŋ kë mënhilan pbi.”

21 « Kë nalemparul aya akakalëş ajugul uko wi baŧeemuluŋ. Ajug katoh adeebaţ wal mënţ aşë ji na nalemparul : “Ŧaraan iya du iyiti na igah yi ubeeka iţijën ţi, bajuuk, banţakmuŋ, bakuul na bankjiinkuŋ.” 22 Kë nalemparul aya akak aji na a : “Naweek, ddo uko wi ijakuŋ kë dko daanŧuma ŧum.” 23 Kë ajug katoh aşë ji na a wal mënţ: “Yaan na igah yi ŋţeeh ido kaţaş ibiig, idabër bañaaŋ, katoh naan kahilna kaŧum.” 24 Dţupan, nin aloŋ ţi baŧeek biki nduuŋ aankñem kañah naan. »

Pduk iko bŧi kaţaş Yeŧu

(Maci 10.37-38)

25 Bañaaŋ baŧum bawo ţi ppoş na Yeŧu ; kë aşë kok aji na baka : 26 « Woli ñaaŋ abi ţi nji bë aanŋalën maakan apelan aşin, anin, aharul, babukul, baţa'ul na baweekul na uleeful kak, aanhil pwo naţaşaraan. 27 Anwooŋ aankuŋa kruŧ ki nul kadinan phaj ji nji udole wo ţi pkeţ, kapoş ţi kafeţ ki naan, aanhil pwo naţaşaraan. »

28 « Ahoŋ ţi an ajaaŋ aŋal pniw katoh kaweek bë aanji dun kaţo kaşal bnuura katen itaka yi anumiiŋ, kame me ahilan pniw ka kaba? 29 Woli aando haŋ, ajun pniw bë aambi hilan pbaañëş, bankwinuŋ ka babeŋa 30 kaji : “Ñaaŋ i ajunuŋ pniw bë aanhilan pbaañëş!”

31 « Kë naşih ahoŋ ajaaŋ wonţi aya pgut na naşih aloŋ aanji dun kaşal katen me ahilan na bangoli iñeen-week ŋyaaş iñeen week (10.000) pgut na anwooŋ na bangoli iñeen-week ŋyaaş iñeen-week ŋtëb ba (20.000)? 32 Woli aanhilani, ayil du naşih undu wi ahumuŋ nlowi, kakooţa baŧiinkar. 33 Kë hënk di uwooŋ, woli aloŋ ţi an aanduk bka bi nul bŧi aanhil pwo naţaşaraan. »

Pnam panyaşuŋ

(Maci 5.13; Markuŧ 9.50)

34 Yeŧu akak aji na baka : « Pnam pawo uko unuura, paşale kak ayaş, bakakanaan kaŧaabare ki pa na we ba? 35 Nin paankak anuura pa mboş, këme pa umëñan ; paji pafël.

« Ankaaŋ ibaţ iŧiinkni, aŧiinkan. »

15

Uhoñ wi unkaneel umpoţi unneemuŋ akuţ awinana

(Maci 18.12-14)

1 *Bakobraar daaşa na bado buţaan bŧi baji bañog Yeŧu, kaŧiinka. 2 *Bafariŧay na *bajukan Bgah başë kahoopaţër kaji : « Ñiinţ i aji naakiir na bado buţaan, kabot kade na baka. »

3 Kë Yeŧu aşë hoñ na baka aji : 4 « Ahoŋ ţi an ajaaŋ aka nţe ŋkaneel iñeen-week aşë neemandën uloolan, aanji duk ŋundu du pşaar, kaya pla unneemuŋ, te wi awinaŋ wa? 5 Wal wi awinuŋ wa, aji lilan maakan, kalap wa, 6 kaya katoh, kadu banohul na bakinţul, kaji na baka : “Nalilaan na nji, dwin unkaneel wi naan unneemuŋ.” 7 Kë hënk di uwohaŋ, mnlilan mnweek manwo du baţi pa nado buţaan aloolan anţëlşuŋ ubida kapel bañaaŋ baŧum* banwooŋ baŧool, banwooŋ baannuma pţëlëş ŋbida. »

Uhoñ wi baluk banneemuŋ akuţ awinana

8 « Kë ñaaţ ahoŋ ajaaŋ wonţi aka baluk bi ŋnuur iñeen, aşë neemandën baluk bi unuur uloolan, aanji ŧehan unkaniya, kawet dko bnuura, te wi awinuŋ baluk mënţ i? 9 Wal wi awinuŋ ba, aji du banohul na bakinţul kaji na baka : “Nalilaan na nji, dwin baluk bi mbiiŋ aneemandën.” 10 Hënk di mnlilan manjaaŋ manwo ţi ŋwanjuŧ ŋi Naşibaţi pa nado buţaan aloolan anţëlşuŋ ubida. »

Uhoñ wi napoţ anneemuŋ akuţ awinana

11 Yeŧu akak aji na baka : « Ñiinţ aloŋ abi ka bapoţ batëb. 12 Anwooŋ nabaaşa kë aşë ji na aşin : “Paap, wulaan kafah ki naan ţi bka bi nu.” Kë aşin afaaş baka bka bi nul. 13 Wi nabaaşa adoluŋ ŋnuur ŋntiişu aşë ţonkrën bka bi nul bŧi, aŧool aya du uŧaak uloŋ unlowuŋ aŧok ŧokan bka bi nul ţi unoh.

14 « Wi aŧokuŋ bka bi nul bŧi, kë ubon wi katër ilëmënt uşë mara mara ajot ţi uŧaak mënţ, kë ajun pwo ţi kanuma. 15 Wi wi ayaaŋ aneej ulemp du ñiinţ aloŋ i uŧaak mënţ, kë uŋ mënţ aţu'a pyeŋ ŋnkuma. 16 Ado ji ŋal pde ilëfa yi ŋnkuma kaŧumanaan kayiŋ bë nin aloŋ aanji ţena ya. 17 Wal mënţ kë aşë şalnţën aji : “Balemp hum bawooŋ du uko paapa, aji bade kayok kado dukşën, kë nji nşë wo ţi akeţ ubon! 18 Dkak du paapa kaji na a : ‘Paap djuban ţi kadun ki Baţi abot ajuban ţi kadunu ; 19 mënkak aŧaaŋ na pdu'ana abuku, jejaan ji aloŋ ţi balemp biki nu.” 20 Kë hënk di aŧooluŋ pkak du aşin.

« Ahum nlowi, kë aşin aşë wina, abot añagi'a ; aţiira, ajotna, amooka bnuura. 21 Kë abukul aşë ji na a : “Paap, djuban ţi kadun ki Baţi abot ajuban ţi kadun ki nu, mënkak aŧaaŋ na pdu'ana abuku.” 22 Kë aşin aşë ji na balemp biki nul : “Naŧaraan, naţijan kamişa kannuurnaaniiŋ, nawoharëna, naţu'ana paneel ţi pkoñ, nabot naţu'a işapaat ţi ihoţ. 23 Nayaaran uwit ummagnuŋ ţi batani nafiŋ, ŋde, ŋnoha, 24 abuk naan annaţuŋ i abi keţ aşë kak ţi umundu, abi neem, aşë winana!” Kë başë wo ţi unoh.

25 « Bajeen ñiinţ awo wal mënţan du uţeeh. Wi akbiiŋ, añog katoh aşë ŧiink kë bakkob abot aki. 26 Adu wal mënţ nalemp i aşin aloŋ ahepara uko umba'i duk awo wo. 27 Kë uŋ aŧeema aji : “Aţa'u abiiŋ, kë şaaş afiŋ uwit ummagnuŋ ţiki akak najoob.” 28 Kë bajeen aşë deebaţ, apok pneej katoh. Kë aşin aşë pën akooţa. 29 Kë aşë ŧeema aji : “Ddo ŋşubal ŋŧum, alemparu, mëmbaaŋ kapoka nin pdo uko wi ijakuŋ, kë iimbaaŋ kaţenarën upi umpoţi nnohnaana na baŧënţ naan ; 30 kë abuku i aşaaŋ akak, ul anyaaŋ ade bka bi nu na baaţ bawuţaan aba, kë işë do kë bafiŋ uwit ummagnuŋ!”

31 « Kë aşin aşë ji na a : “Abuk naan, iwi, iji kwo na nji na ŋnuur nuur, uko wi nkaaŋ bŧi uwo wi ŧu. 32 Kë ŋşë wo i kanoha kabot kawo ţi mnlilan, ţiki aţa'u i abi keţ, aşë kak ţi umundu ; abi neem aşë winana !” »

16

Namali natit

1 Yeŧu abot aji na baţaşarul : « Ñiinţ aloŋ nayok abi ka namali, kë başë keeşaara du a aji aŧoka bka. 2 Kë ado kë badu namali aşë ji na a : “We wi mbaaŋ aŧiink kë bakţup ţi iwi ba? Yuujaan jibi idoluŋ na bka bi naan, hënkuŋ mënkak aŋal iwo namali i naan.” 3 Kë namali aşë şal aji : “Dbaa do we, wi ajug katoh apënanaanuŋ ţi ulemp? Pya kajaar? Mënhinan ka. Bñehan? Dkowa ba. 4 Yoow! Dme uko wi nji kadoluŋ wi bakpënanaanuŋ ţi ulemp, pa bañaaŋ bahilna bayeenkën du itoh yi baka.”

5 « Kë hënk di di adooŋ kë badu banţeeţuŋ ajug katoh kë bakbiina aloolan aloolan, aji na naŧeek : “Hum di di iţeeţuŋ ajug katoh ba?” 6 Kë ñiinţ ajaka : “Iniibi* iñeen-week yi ukëra” kë aji na a : “Nje kakaarta ki nu, ţoon iŧaran ipiiŧ iniibi iñeen-kañeen.” 7 Akak aji na aloŋ: “Kë iwi, hum di di iţeeţuŋ ajug katoh ba?” Kë aŧeema aji : “Iniibi iweek iñeen-week yi maaj” kë aji na a : “Nje kakaarta ki nu, ipiiŧ iniibi iweek iñeen bakreŋ.” 8 Kë ajug katoh aşë maţ namali naguuru uŋ jibi adoluŋ mntit hënk. Hënk di uwooŋ, bañaaŋ banŋaluŋ umundu wi batit ţi mnwo mi baka na baŧënţ baka apel biki bjeehi bi Naşibaţi. »

Pţijan itaka bnuura

9 Yeŧu akak aji : « Dţupan : nalaan banoh na itaka yi umundu wi buţaan wi, nahilna unuur wi iko yi umundu wi ikbaaŋ, bayeenkan du itoh yi baţi inwooŋ yi mnţo. 10 Anwooŋ naŧool ţi uko umpoţi wi bawululuŋ aji wo naŧool ţi uŧum, kë anwooŋ aanwo naŧool ţi umpoţi aanji wo naŧool ţi uŧum. 11 Woli naanwo baŧool ţi pyok pi umundu wi buţaan wi, in akluŋ kawulan pyok pi manjoonan? 12 Kë woli naanwo baŧool na bka bi ñaaŋ nampaţi, naşal aji Naşibaţi aluŋ kawulan banwooŋ bi nan i?

13 « Nin ñaaŋ aanhil kalempar başih batëb : apok aloŋ kaŋal undu, këme amëban aloŋ, kaşë beeh undu. Naanhilan kalempar Naşibaţi kabot kalempar itaka. »

Ŋţup ŋloŋ kak ŋi Yeŧu

(Maci 11.12-13; 5.31-32; Markuŧ 10.11-12)

14 *Bafariŧay banjaaŋ baŋal itaka baŧiink iko mënţ bŧi aşë beŋ Yeŧu. 15 Kë aşë ji na baka : « An nawo bañaaŋ banjaaŋ badaar kawo baŧool ţi kadun ki bañaaŋ kë Naşibaţi aşë me ŋşal ŋi nan. Uko wi bañaaŋ badëmanuŋ uji uwo unwuţuŋ maakan ţi kadun ki Naşibaţi.

16 « Ji *Yowan Nabatŧaar abi ado kabi, *Bgah bi Moyiŧ na *baţupar Naşibaţi bawooŋ ; du wal wi abiinuŋ kë başë ţupan *Uţup Ulil Unuura wi Pşih pi Naşibaţi, kë bañaaŋ bŧi bataman ado na pneej ţi pa. 17 Baţi na mboş manyojnuŋ pŧok apel uko uloolan umpoţëţaanuŋ ţi *Bgah bi Moyiŧ.

18 « Ñaaŋ andookuŋ aharul akuţ aniim aloŋ ajuban pjuban pi piinţ, kë anniimuŋ ñaaţ i ayinul adookuŋ ajuban pjuban pi piinţ. »

Ñiinţ nayok na Laŧaar najuuk

19 Yeŧu akak aji : « Ubi ka ñiinţ aloŋ nayok, anjaki ñëga kabot kade bnuura, kawo ţi unoh na ŋnuur. 20 Kë başë fël ţi plëman pi katohul ñiinţ aloŋ najuuk i bajaaŋ bado Laŧaar† i uleef unniinkuŋ ŋjad. 21 Ado ji ŋal ŋal pjejënţ iŧuk injotnuŋ ţi umeeşa wi nayok. Ŋbuş ŋadooŋ aji ŋalaj ŋjad ŋi nul. 22 Kë najuuk uŋ abi keţ, kë ŋwanjuŧ ŋaya na a kë aţo akab du *Abraham. Kë nayok abi keţ kak, kë bamoya.

23 « Wi nayok awooŋ du mnkeţ, ahaj maakan, aşë kat këş awin Abraham du kalowan, kë Laŧaar aţo añoga. 24 Wi wi ahuuranuŋ adu'a aji : “Abraham Paapa, ñagi'aan, iyil Laŧaar aŧoop pkoñ ţi meel abi ñowanaan pndemënt, dhaj maakan ţi bdoo bi.” 25 Kë Abraham aşë ŧeema aji : “Abuk naan, leşan kë iwin bnuura wal wi iwooŋ du mboş, kë Laŧaar ul, aşë wo ţi mnhaj. Hënkuŋ awo ţi atuumara, iwi kë işë haj. 26 Tenan kak : bwal bweek bakak apaţëşun na an, banŋaluŋ pţëp bahilna bawo baankţëp, ñaaŋ aanhil pmuur bwal bi kabi du un.”

27 « Kë nayok aşë ji na a wal mënţ: “Keeri Paap, dkooţu kooţ, yilan Laŧaar du katoh ki paapa, 28 dka babuk paapa kañeen ; aya aţup baka uko wi awinuŋ, bawutna kabi kak ţi dko di mnhaj di.” 29 Kë Abraham aşë ji na a : “Bawo na ŋlibra ŋi *Moyiŧ na ŋi *baţupar Naşibaţi, baŧiinkan uko wi baţupuŋ ţi ŋa.” 30 Kë ñiinţ nayok uŋ aji na a : “Uunkkëşa këş baka, bë woli ñaaŋ anwoonuŋ du mnkeţ aya ţup baka, bawut pjuban, kaţëlëş ŋbida.” 31 Kë Abraham aşë ji na a : “Wi bawooŋ baanji baŧiink *Moyiŧ na baţupar Naşibaţi, woli ñaaŋ adoo naţa ţi pkeţ abi aţup baka, baankteha te.” »

17

Pjuban na pmiirad

1 Kë Yeŧu aşë ji na baţaşarul : « iko inhinanuŋ kado bañaaŋ bado buţaan iinhinan kawaaŋana, kë ñaaŋ anşaaŋ ţij ya aşë wuţan! 2 Uhokan pa a batana plaak pweek bawata du bdëk, kë di pwuta ado aloŋ ţi bapoţ biki* Naşibaţi ajot ţi pjuban. 3 Naţafaraan!

« Woli aŧënţu ajubanu, ţiiniin na a, woli awut pjuban, kmiira. 4 Kë woli ajubanu ŋyaaş paaj na uloŋ ţi unuur, akuţ abi ŋyaaş paaj na uloŋ aji na iwi : “Miiraan” kmiira. »

Pfiyaar pi nalempar Naşibaţi

(Maci 17.19-20)

5 *Banjañan baji na Ajugun : « Hoţalëşan pfiyaar panwooŋ ţi un. » 6 Kë aji na baka : « Woli naka lah pfiyaar panliŋuŋ na pbuk pi maaj, najile na pnţeen pi : “Dëtadiiran iya ijab du bdëk,” paŧiinkan! »

Plempar Naşibaţi na byompan

7 « Ahoŋ ţi an ajaaŋ aji na nalemparul najaar këme nayafan woli awoona uţeeh : “Ŧaraan, biin iţo ide”? 8 Aambaa ţëp ţëp kaji na a : “Juŋaan kañah, ibot iţëlëş iko ibi iyişën, te ndo nde mbot ndaan, ibale kbaa de kabot kadaan.” 9 Aanka na pwula nin uko uloŋ, ţiki ado uko wi ajakuluŋ. 10 Kë hënk di uwooŋ pa an : wal wi nadoli uko bŧi wi Naşibaţi ajakanaŋ nado, najakan : “Ŋwo balemp ţañ, ŋdo uko wi ŋwooŋ biki kado.” »

Biinţ iñeen bamaak bdoo

11 Wi Yeŧu aŧooluŋ pya Yeruŧalem, aşë ţëpna ŋmbaŋ ŋi ŋŧaak ŋi *Ŧamariya na *Galilay. 12 Wi akneejuŋ ţi untanka uloŋ, kë biinţ iñeen bammaakuŋ bdoo başë bi pyit na a, aşë naţ alow, 13 ahuuran aji : « Yeŧu, najukan, ñagi'un. »

14 Wi Yeŧu awinuŋ baka aşë ji : « Nayaan nawinana du baţeŋan biki Naşibaţi. » Wi bakyaaŋ na bgah, aşë mara mara ajeb. 15 Kë aloŋ ţi baka, wi awinuŋ kë ajebi, aşë wugşa, awo ţi phuuran, adëman Naşibaţi. 16 Abi, ajot ţi ihoţ yi Yeŧu aşë beeba. Ñiinţ mënţ, awo i uŧaak wi Ŧamariya. 17 Kë Yeŧu aşë hepar aji : « Biinţ iñeen bŧi baanjebi i? Kë biki kañeen kaloŋ bandukiiŋ bawo ţuŋ ba? 18 Aloŋ ţi baka aankak ado bi kabi kadëman Naşibaţi, ñiinţ i anwooŋ aanwo *nayuday akakuŋ ţañ abi adëmana! » 19 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na a : « Naţiin iya, pfiyaar pi nu pabuuranu. »

Ubi wi Pşih pi Naşibaţi

(Maci 24.23-28,36-41)

20 *Bafariŧay bahepar unuur uloŋ Yeŧu lum di *Pşih pi Naşibaţi pakbiiŋ, kë aŧeem baka aji : « Ubi wi Pşih pi Naşibaţi uunkwinana, 21 kë ñaaŋ aankdo kaji : “Tenan : pawo ţi! Këme : pawo moŋ.” Pşih pi Naşibaţi pawo ţi pŧoofan. » 22 Yeŧu akak aji na baţaşarul : « Ŋnuur ŋloŋ ŋabi, ŋi nakluŋ kaŋal pwin *Abuk Ñiinţ unuur uloolan ţañ, bë naankwina. 23 Baluŋ kajakan : “Awi moŋ!” “Awii wi!” Nakya da, nakţiir da. 24 Jibi kaliik liik kajaaŋ kawoona kabaŋ kaloŋ ki baţi, kajeehan baţi bŧi, hënk di di Abuk Ñiinţ akluŋ kawo ţi unuur wi nul. 25 Kë aşë wo i kahaj maakan duna, kawuuŋ ki kabot kapoka.

26 « Uko umbiiŋ awo ţi wal wi Nowe ukaaŋ awo ţi ŋwal ŋi Abuk Ñiinţ. 27 Bañaaŋ bawo wal mënţ ţi kande na udaan, aniim, awul babuk baka iniim, te unuur wi Nowe aneejuŋ ţi upuur wi meel uweek, kë uşubal uweek uşë jot, aŧuman idëk, kë bayoora bukal bŧi.✡

28 « Kë hënk di uwohaŋ ţi wal wi Lot : bañaaŋ bawo ţi kande na udaan, anug, awaap, aŧepi, aniw ; 29 Kë unuur wi Lot apënuŋ ţi Ŧodom, Naşibaţi kë aşë do uşubal wi bdoo, na pdëpalën panktëraduŋ kë papënna baţi, afiŋ baka bukal bŧi.✡ 30 Kë hënk di di ukluŋ kawo, ţi unuur wi Abuk Ñiinţ akluŋ kawinana.

31 « Ţi unuur mënţ, ñaaŋ anwooŋ ţi uşaala, awutan kaneejar iko yi nul. Kë hënk di ukwohaŋ pa ñaaŋ anyaaŋ uţeeh, awutan kawugşa pţiiş. 32 Naleşan uko undoluŋ ahar Lot✡! 33 Ankdooŋ na pbuuran ubida wi nul aluŋ kawaaŋ wa, kë anwaaŋuŋ ubida wi nul aluŋ kabuuran wa. 34 Dţupan : na uŧejan mënţ, bañaaŋ batëb bapiinţ ţi kalişa kaloolan : aloŋ ajejana, aloŋ aduka. 35 Baaţ batëb bawo ţi pşon : aloŋ ajejana, aloŋ aduka. [ 36 Biinţ batëb bawo du uţeeh : aloŋ ajejana, aloŋ aduka.] » 37 Kë baţaş Yeŧu başë hepara aji : « Ajugun, ţuŋ di di iko mënţ ikluŋ kaţëpna? » Kë aŧeem baka aji : « Dko di unŧaam ukeţnuŋ, dul di di ŋjugude ŋakluŋ kayitiir. »

18

Uhoñ wi nawayëş na ñaaţ nayoţ

1 Yeŧu akak ahoñ na baţaşarul adiimanaan baka kë bawo biki kado kañehan Naşibaţi ŋwal bŧi, kawut kawutandër. 2 Aji na baka : « Ubi ka ţi ubeeka uloŋ, nawayëş bţup aññoomuŋ Naşibaţi abot awo aanji ŧiink nin ñaaŋ. 3 Ţi ubeeka mënţ kak, ñaaţ nayoţ aloŋ awo da anţaali pbi du a bawayëşa. Aji ji na a : “Wayëşaan na naşoorad naan.”

4 « Nawayëş ajon kapok aşë bi ban ţuŋ aji : “Na manjoonan, mënji kaţi Naşibaţi abot awo mënji kaŧiink nin ñaaŋ ; 5 kë jibi ñaaţ i aknooranaanuŋ, dwayëşa. Woli abi'a bi ţi, abi baañşaan pdo kayewlënën.” » 6 Ajugun kë aşë kak aji na baka : « Naŧiinkan uko wi nawayëş nawuţaan i ajakuŋ! 7 Kë Naşibaţi, aankbi kaţënk biki nul, kawayëş baka i, wi bakhuuranuluŋ añehan ŋwal bŧi? Ajon uţënk baka i? 8 Dţupan na manjoonan, awayëş baka kaŧaran ŧaran. Kë *Abuk Ñiinţ, aluŋle bi, aţënkaara ţi umundu bañaaŋ banfiyaaruŋ i? »

Uhoñ wi Nafariŧay na nakobraar daaşa

9 Yeŧu akak ahoñ pa bañaaŋ banşaluŋ aji bawo baŧool aşë beeh bandukiiŋ, aji : 10 « Biinţ batëb babi ya pñehan Naşibaţi du Katohul Kaweek ; aloŋ awo *nafariŧay kë aloŋ awo *nakobraar daaşa. 11 Nafariŧay anaţ aşë ñehan Naşibaţi ţi uşalul aji : “Iwi Naşibaţi, dbeebu ţi uko wi mpaţuŋ na bañaaŋ bandukiiŋ, bakiij, bado buţaan, bajuban pjuban pi piinţ ; dbeebu kak wi nwooŋ mënnaam na nakobraar daaşa i. 12 Dji kayiman ŋnuur ŋtëb ţi kanëm kabot kafaaş uko wi nyeenkuŋ bŧi kado ifah iñeen, kajej kaloŋ kawulu.” 13 Nakobraar daaşa ul kë aşë naţ alow, aandoo ñoom pkat këş katen baţi, aşë kuŋa iñen*, aji : “Iwi Naşibaţi, ñagi'aan, nji nwooŋ nado buţaan.” »

14 Yeŧu aji na baka : « Dţupan : Uŋ mënţan wi aţiişuŋ, Naşibaţi adinan kë awo naŧool ţi kadun ki nul, kë uşë wo uunwo haŋ pa nafariŧay. Hënk di uwooŋ, ankdëmanuŋ bkowul, baluŋ kawalana, kë anwalanuŋ bkowul, baluŋ kadeeŋa. »

Yeŧu awul bapoţ bampoţi bnuura bi Naşibaţi

(Maci 19.13-15; Markuŧ 10.13-16)

15 Bañaaŋ baloŋ baţij Yeŧu bapoţ bampoţi pa aban baka, kë baţaşarul bawin uko mënţ aşë ŋoman na baka. 16 Kë Yeŧu aşë do kë bañogan bapoţ aşë ji : « Nawutan bapoţ babi ţi nji! Nakneenan baka, ţiki *Pşih pi Naşibaţi pawo pi banwooŋ ji baka. 17 Dţupan na manjoonan : anŋaluŋ pneej ţi Pşih pi Naşibaţi awo kanaam na napoţ. »

Ñiinţ nayok

(Maci 19.16-30; Markuŧ 10.17-31)

18 Kë ñiinţ aloŋ anŧiinkaniiŋ aşë hepar Yeŧu aji : « Najukan nanuura, we wi nwooŋ kado kayeenkna ubida wi mnţo ba? » 19 Yeŧu kë aşë ji na a : « Imeha kë Naşibaţi ţañ anuuriiŋ, ukaaŋ kë ikdu'ën nanuura i? 20 Ime uko wi *Bgah bi Moyiŧ bajakuŋ: “Iinkpiinţ na ahar ñaaŋ këme ayin ñaaŋ, iinkfiŋ ñaaŋ, iinkkiij, wutan katapar ñaaŋ uko wi awooŋ aandoo, mëbaan şaaş na naan bnuura.” » 21 Kë ñiinţ aŧeema aji : « ddo iko mënţ bŧi wi nwooŋ napoţ te hënkuŋ. »

22 Wi Yeŧu aŧiinkuŋ uko waŋ aşë ji na a : « Iduka uko uloŋ kak : waapan iko yi ikaaŋ bŧi, ijej itaka iţen bajuuk, woli ido haŋ kşë ka pyok du baţi. Wal mënţ, kşë bi, kaţaşën. » 23 Wi ñiinţ aŧiinkuŋ uko waŋ, aşë jooţan, ţiki ayok maakan. 24 Yeŧu awin kë ajooţanii aşë ji : « Utam maakan pa nayok aneej du *Pşih pi Naşibaţi! 25 Aa, uyoj apel pa unŧaam uweek wi pnkunkaali uneej ţi bhër bi kaguja kë di nayok aneej du Pşih pi Naşibaţi. »

26 Bankŧiinkuluŋ kë başë ji : « Kë in ahilanuŋ keeri kabuur? » 27 Yeŧu kë aŧeem baka aji : « Bañaaŋ bajën baanhilan pbuuran ŋleef ŋi baka, kë Naşibaţi aşë hil pbuuran baka. » 28 Ŧimoŋ Piyeer kë aşë ji na a wal mënţ: « Tenan, ŋduk iko yi ŋkaaŋ bŧi pa pţaşu. » 29 Yeŧu kë aşë ji na baka : « Dţupan, manjoonan ma : ñaaŋ ankdukuŋ katohul, aharul, babuk aşin, na bajugul na babukul pa Pşih pi Naşibaţi, 30 ayeenk kapelan maakan ţi umundu wi uko wi abiiŋ aka, kabot kayeenk ţi umundu unkmbiiŋ ubida wi mnţo. »

Yeŧu akak aţup kë aluŋ kakeţ kabot kanaţa ţi pa

(Maci 20.17-19; Markuŧ 10.32-34)

31 Yeŧu adu *banjañan iñeen na batëb mpaţ aşë ji na baka : « Hënkuŋ, ŋŧool ppaya du Yeruŧalem. Iko bŧi yi *baţupar Naşibaţi bapiiŧuŋ ţi *Abuk Ñiinţ idolana. 32 Abuk Ñiinţ aluŋ kawulana du banwooŋ baanwo *bayuday, baluŋ kabeŋa, kakara, katëfjëra ; 33 kakoba na itinŧël kaşë kafiŋa, unuur uwajanţën aşë naţa ţi pkeţ. » 34 Kë banjañan iñeen na batëb başë ŧiink aşë wo baante uko wi ajakuŋ. Uţup mënţan uţëp baka kë baamme uko wi Yeŧu aŋaluŋ pji na baka.

Yeŧu ajeban nakuul aloŋ du ŋmbaŋ ŋi Yeriko

(Maci 20.29-34; Markuŧ 10.46-52)

35 Kë wi Yeŧu akñoguŋ ubeeka wi Yeriko, nakuul aloŋ aţo bñehan ţi kabaŋ ki bgah. 36 Wi aŧiinkuŋ bañaaŋ baŧum kë bakţëp, kë aşë hepar uko unwooŋ, 37 kë baţupa aji : « Yeŧu i *Naŧaret akţëpuŋ. » 38 Wi wi aşaaŋ ahuuran aji : « Yeŧu *Abuk Dayiţ, ñagi'aan! » 39 Banwooŋ ţi kadun baŋoman na a ayomp, kë abaa huuranaara huuran maakan aji : « Abuk Dayiţ, ñagi'aan! » 40 Kë Yeŧu aşë naţ ado kë baţija a. Wi nakuul añoguŋ kë aşë hepara : 41 « we wi iŋaluŋ ndolu ba? » Kë aŧeem aji : « Ajugun, dolaan ndo kawin kak! » 42 Yeŧu kë aji na a : « Doon kawin, pfiyaar pi nu pajebanu. » 43 Ţi dko mënţ kë akak awin abot aţaş Yeŧu, aşë dëman Naşibaţi. Kë bañaaŋ bŧi bakak ayeeh mndëm mi Naşibaţi wi bawinuŋ uko unţëpuŋ.

19

Ŧake

1 Yeŧu aneej ţi Yeriko awo ţi pmuur ubeeka, 2 kë ñiinţ aloŋ anwooŋ katim ki Ŧake aşë wo da, awo naweek i *bakobraar daaşa abot ayok maakan. 3 Ado na pwin ñaaŋ anwooŋ Yeŧu aşë wo aanhinani ţiki bañaaŋ baŧumi, kë abot awo ñaaŋ naţamñaan. 4 Aţi wal mënţ ajot kadun aşë paya ţi bko bloŋ kahilna kawin Yeŧu, ankţëpnuŋ da.

5 Wi Yeŧu abanuŋ du dko di apayiiŋ aşë kat këş aji na a : « Ŧake, ŧaraan iwala, dwo i kawala du katohu nţa. » 6 Kë aŧaran awala ayeenka na mnlilan. 7 Wi bañaaŋ bŧi bawinuŋ uko waŋ, aşë ŋur ŋuran aji : « Aya awala du uko ñiinţ nado buţaan! » 8 Kë Ŧake aşë naţa anaţ, aji na Ajugun : « Ajugun, tenan, dfaaş bka bi naan ţi pŧoof kaţen bajuuk, akak awo woli dguur ñaaŋ bka bi nul kakakana ŋyaaş ŋbaakër uko wi nyeenkuluŋ. » 9 Yeŧu kë aşë ji na a : « Naşibaţi abuuran nţa bañaaŋ biki katoh ki, iwi kak iwo abuk *Abraham. 10 Hënk di uwooŋ, *Abuk Ñiinţ abi bi pla kabot kabuuran banneemuŋ. »

Uhoñ wi itaka

(Maci 25.14-30)

11 Wi bañaaŋ bawooŋ ţi pŧiink Yeŧu, kë aşë hoñ na baka ţiki añog Yeruŧalem, kë başë şal aji *Pşih pi Naşibaţi pawinana wal mënţ. 12 Aji na baka : « Ñiinţ aloŋ i kabuka kaweek abi ya du uŧaak unlowuŋ pya kayeenk pşih pi uŧaak wi nul, kaşë kawugşa. 13 Adu balemparul iñeen, awul baka andoli baluk bi kli kwajanţ aşë ji na baka : “Nalempan na itaka yi te ubi'ën.”

14 « Bañaaŋ biki uŧaakul kë başë şoora, ayil bañaaŋ baloŋ kë baya du naşih najeenkal aji na a : “Ŋënŋal ñaaŋ i aşihun.”

15 « Wi bayaaŋ aţoorana du pşih, kë aşë wugşa. Wi abanuŋ, aşë do kë badu balemparul biki abiiŋ awul itaka, katen jibi andoli ţi baka aduki alemp. 16 Naŧeek abi ajaka : “Naşih, itaka yi iwulnuŋ yii yi, dduk aka uko wi iwulnuŋ ŋyaaş iñeen.” 17 Kë aji na a : “Ido bnuura, iwo nalemp nanuura ; jibi iwooŋ nanuura ţi uko umpoţi wi nwuliiŋ, iwo nanŧuŋa i ŋbeeka iñeen.”

18 « Natëbanţën kë abii, aji na a : “Naşih, itaka yi iwulnuŋ yii yi, dduk aka uko wi iwulnuŋ ŋyaaş kañeen.” 19 Kë akak aji na uŋ mënţan : “Iwo nanŧuŋa i ŋbeeka kañeen.”

20 « Undu kak kë abii aji : “Naşih, itaka yi nu yii yi, dtan ya ţi blaañ ahank. 21 Dţi'u, iwi inwooŋ ñiinţ najooţ, anjaaŋ ayeenk uko wi awooŋ aanhankani, kabot kakit uko wi awooŋ aanŧepi.” 22 Kë naşih uŋ aşë ji na a : “Iwi nalemp nawuţaan, dwayëşu na ŋţup ŋi iţupuŋ iwi ţi uleefu. Ime aji dwo ñaaŋ najooţ anjaaŋ ayeenk uko wi awooŋ aanhankani, kabot kakit wi awooŋ aanŧepi. 23 Kë we ukaaŋ keeri kë iinjej itaka yi nwuliiŋ ahankan du naţeeţan ba? Işaaŋ kabuk uko uloŋ, woli dyaarad ya.”

24 « Wi wi aşaaŋ aji na bañaaŋ banţooŋ da : “Nayeenkana itaka yi nul, nabot nawul ya andukiiŋ aka ŋyaaş iñeen uko wi nwululuŋ.” 25 Kë baŧeema aji : “Adobi ka ka itaka iŧum!” 26 Kë akak aji na baka : “Dţupan, ñaaŋ ankaaŋ, baluŋ kaţena kak, bë anwooŋ aankaa, bado yeenka wi akaaŋ. 27 Kë başoorad naan, banwooŋ baambi ŋal nşih baka, naţijan baka ţi, nafaal ţi kadun naan.” »

Yeŧu aneej ţi Yeruŧalem ji naşih

(Maci 21.1-9; Markuŧ 11.1-10; natenan ţi Yowan 12.12-16)

28 Wi Yeŧu aţiiniiŋ haŋ aba, aşë ŧool pya Yeruŧalem, apoş ţi kadun ki pnŧuk. 29 Wi añoguŋ ŋfëţ ŋi Beŧfage na Betani, kañog pnkuŋ pi bajaaŋ bado « Pnkuŋ pi Mnoliwera* » aşë yil baţaşarul batëb aji na baka : 30 « Nayaan du ufëţ unwooŋ ţi kadunan wuŋ, woli naneej da, naţënk ubuuru umpoţi untanuŋ, wi nin ñaaŋ awooŋ aambaaŋ kadapi'aara ; nafënëşan wa naţij. 31 Woli aloŋ ahepar uko unkaaŋ kë nakfënëş wa, najaka Ajugun anumiiŋ wa. »

32 Wi bayili bayaaŋ, baya ţënk kë uko uwo jibi Yeŧu ajakuŋ na baka. 33 Wi bawooŋ ţi pfënëş ubuuru umpoţi wuŋ, bajug wa kë başë ji : « we ukaaŋ kë nakfënëş ubuuru ba? » 34 Kë başë ŧeem aji : « Ajugun anuma wa. »

35 Wi wi bajejuŋ wa aţij Yeŧu, aşë pënan iyeti yi baka agur wa, aşë dola kë apayaa. 36 Wi akyaaŋ, kë bañaaŋ başë pënan iyeti yi baka aşeef ţi bgah. 37 Wi Yeŧu abanuŋ du bgah bankwalnaaniiŋ Pnkuŋ pi Mnoliwera aŧool pya Yeruŧalem, kë pnŧuk pi baţaşarul bŧi paşë lilan maakan, ahuuran maakan awo ţi pdëman Naşibaţi pa mlagre mi bawinuŋ bŧi. 38 Baji : « Bnuura nuura ţi naşih ankmbiiŋ ţi katimul!✡ Mnjeeh du baţi na mndëm du baţi duuţ ! » 39 *Bafariŧay baloŋ banwooŋ ţi pnŧuk kë başë aji na Yeŧu : « Najukan, ŋomaan na baţaşaru baţañan. » 40 Kë aşë ŧeem baka aji : « Dţupan, woli bayompi, mnlaak mi manhuuran. »

Yeŧu akak aţëgara Yeruŧalem

41 Wi Yeŧu añoguŋ, awin ubeeka wi Yeruŧalem, aşë ţëgara wa, 42 aji : « Dŋal lah iwi kak iyikrën iko inkţijiiŋ nţa di mnjeeh, kë iko mënţ işë mena, këş ki nu kaanhilan pwin ya. 43 Ŋnuur ŋloŋ ŋabi ŋi başooradu bakdoluŋ uniw wi mboş kakoolnţënu, kagut na iwi. 44 Baluŋ kaŧoku, iwi na babuku. Baankwut nin katoh kaloŋ kanaţ, ţiki iinyikrën wal wi Naşibaţi abiiŋ pbuuranu. »

Yeŧu adook bawaap du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

(Maci 21.12-17; Markuŧ 11.15-19; natenan ţi Yowan 2.13-22)

45 Yeŧu aneej wal mënţ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë jun pdook bawaap, 46 aji na baka : « Naşibaţi aţup ţi Ulibra wi Uţup wi nul aji : “Katoh naan kawo kañehanaani.”✡ Kë an naşë kakan ka dko dmennaani di bakiij✡! »

Yeŧu ajukan du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

47 Unuur unjinţi, Yeŧu aji jukan du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi. Kë *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah na baweek biki *bayuday başë la pfiŋa, 48 aşë wo baamme jibi bakdoli, ţiki bañaaŋ bŧi bawat ibaţ aŧiinka bnuura.

20

Bayuday bahepar Yeŧu ñaaŋ anţu'uluŋ pdo iko yi akdoluŋ

(Maci 21.23-27; Markuŧ 11.27-33)

1 Yeŧu awo unuur uloŋ ţi pjukan du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi abot aţup *Uţup Ulil Unuura, kë *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah başë wuj na bantohi 2 ahepara aji : « Ţupun, mnhina mnhoŋ mi mi ikdolnuŋ iko yi ba? In ajakiiŋ kë ihilan kado ya? » 3 Kë aşë ŧeem baka aji : « Nji kak dŋal kaheparan uko uloŋ. Naţupaan, 4 in ayiluŋ *Yowan pbatŧaar ba? Naşibaţi a këme bañaaŋ baka? » 5 Kë başë wo ţi plaţar ţi pŧoof pi baka aji : « Woli ŋŧeem aji Naşibaţi ayiluluŋ, aheparun kaji, we ukaaŋ kë ŋënfiyaara? 6 Kë woli ŋji bañaaŋ bayiluluŋ, bañaaŋ bŧi batapun mnlaak, ţiki bafiyaar aji awo *Naţupar Naşibaţi. »

7 Baŧeem aji baamme anyiluluŋ. 8 Yeŧu kë aşë ji na baka : « Nji kak, mënkţupan na mnhina mnhoŋ mi nji kadolnuŋ iko yi. »

Uhoñ wi balemp biki Uwoorta

(Maci 21.33-46; Markuŧ 12.1-12)

9 Wi wi Yeŧu aşaaŋ ahoñ na bañaaŋ aji : « Ñiinţ aloŋ abi ŧepi uwoorta wi mnko manjaaŋ mandolna ubiñu, aşë wul wa bañaaŋ baloŋ pa badoki bapooñle bawula kafah ki nul, aşë ya bayaaş bi awo i kaya kajon. 10 Wal wi umar ubanuŋ, kë aşë yil nalemparul aloŋ du baka pa bawula kafah ki nul ; kë başë koba, adook kë akak iñen ijinţ. 11 Kë ñiinţ ajug uţeeh akak ayil nalemparul aloŋ ; kë bakak akob uŋ mënţan, akowandëna, aşë dooka kë akak iñen ijinţ. 12 Kë akak ayil nawajanţën ; kë bakoba añaakan afëla bdig.

13 « Kë ajug uţeeh aşë ji wal mënţ: “Dbaa do do hum ba? Dyil da abuk naan i nŋaluŋ maakan, ulome ul, baya kakali'a.” 14 Wi bañaaŋ biki awuluŋ uwoorta bawinuŋ abuk ñiinţ uŋ aşë şal aji : “I akdukiiŋ na iko yi aşin ; nawulan ŋfiŋa, ŋyeenkna phiij.” 15 Kë hënk di bamobuluŋ apul pulan apënan du uwoorta aşë fiŋa. We wi ajug uţeeh akeeri bi kado bañaaŋ mënţ? 16 Aluŋ kabi kafiŋ baka kawul uwoorta bañaaŋ baloŋ. »

Wi bañaaŋ baŧiinkuŋ uko waŋ aşë ji : « Naşibaţi aankdinan nin uko waŋ uwo! » 17 Wi wi Yeŧu aşaaŋ ajaban baka këş aşë ji na baka : « Natenan uko wi bapiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi :

“Pnduba pi baniw bapokuŋ,

pakakuŋ amëban katoh.”✡

We wi uko umpiiŧuŋ wi ukdiimanuŋ: 18 ñaaŋ ankjotuŋ ţi pnduba mënţ akita, kë ñaaŋ i pakjotnuŋ, panantëla. »

19 *Bajukan Bgah na *baţeŋan baweek bayikrën wal mënţ, na manjoonan kë bukal bakaaŋ kë ahoñ haŋ. Bala wal mënţ pmoba, aşë ţi bañaaŋ.

Pluk Ŧeŧar daaşa

(Maci 22.15-22; Markuŧ 12.13-17)

20 *Bajukan Bgah na *baţeŋan baweek bamena wal mënţ aşë yil bañaaŋ baloŋ bandaaruŋ aji bawo baŧool bado katen me Yeŧu ajub ţi uţup uloŋ, kahilna kamoba, kañooţ du pşih pi nanŧuŋa naromeŋ. 21 Wi wi başaaŋ aji na a : « Najukan, ŋme kë iji kţup kabot kajukan bnuura, abot awo iinji kpaţşër, na manjoonan, bgah bi Naşibaţi bi bi ijaaŋ kjukan. 22 Ŋwo i kaluk Ŧeŧar* naşih najeenkal daaşa, këme ŋënwo kaluka da? » 23 Kë Yeŧu ammeeŋ ŋşal ŋi kalagare ŋi baka aşë ji : 24 « Nadiimanaan pataka. Kaara di in na katim ki in iwooŋ ţi pa? » Kë baŧeem aji : «*Ŧeŧar a. » 25 Kë aşë ji na baka wal mënţ: « Nakeerin nakakan Ŧeŧar uko unwooŋ wi Ŧeŧar, naşë nakakan Naşibaţi uko unwooŋ wi Naşibaţi. »

26 Kë baanhinan amob Yeŧu ţi ŋţup ŋi aţupuŋ ţi kadun ki bañaaŋ, bañoŋar jibi aŧeemuŋ, aşë yomp.

Pnaţa ţi pkeţ

(Maci 22.23-33; Markuŧ 12.18-27)

27 *Baŧaduk baloŋ babi añog ţi Yeŧu, bukal bajaaŋ baji pnaţa ţi pkeţ paanwoo, bahepara aji : 28 « Najukan, *Moyiŧ apiiŧ pa un aji : “Woli ñaaŋ aka abuk aşin anniimuŋ aşë keţ bë aanduk napoţ, ayeenkan ahar abuk aşin mënţ ahilna abukara bapoţ.” 29 Ubi ka biinţ paaj na aloŋ banţaaruŋ. Naŧeek aniim ñaaţ aşë waaŋa bë aambuki. 30 Natëbanţën kë ayeenk ñaaţ akeţ kak bë aambuki, 31 nawajanţën kak kë ayeenk ñaaţ akak akeţ bë aambuki. Kë biinţ paaj na aloŋ bukuŋ bŧi bado haŋ, akeţ bë baanduk napoţ. 32 Kë ñaaţ akak abaañşaan aneem. 33 Kë hënkuŋ woli bañaaŋ baluŋ anaţa ţi pkeţ, in akwooŋ ayin ñaaţ mënţ, wi bukal paaj na aloŋ bŧi baniimuluŋ? »

34 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Biinţ na baaţ biki umundu wi baji baniimar ; 35 kë biki Naşibaţi akluŋ kaji kë baŧaaŋ na pnaţa ţi pkeţ kabot kawo ţi ubida unkmbiiŋ, baankak aluŋ kado kaniimar wal mënţ. 36 Hënk di di bawooŋ kak baankak akeţ, banaam na ŋwanjuŧ abot awo babuk Naşibaţi, wi banaţiiŋ ţi pkeţ. 37 Kë Moyiŧ aţup bnuura aji bañaaŋ baluŋ kanaţa ţi pkeţ. Ţi dko di Ulibra wi Naşibaţi dankţiiniyaanuŋ uko wi bgof bankyikuŋ, adu Ajugun aji, “Naşibaţi i *Abraham, i *Iŧaak, na i Yakob.” » 38 Yeŧu akak aji « Naşibaţi awo i bañaaŋ bajeb, aanwo i bankeţuŋ, ţiki biinţ bawajanţ bukuŋ bŧi bawo bajeb pa ul. »

39 *Bajukan Bgah baloŋ bajej bţup wal mënţ aşë ji na a : « Najukan, iţiini bnuura. » 40 Kë baankak añoom phepara uko uloŋ.

Kriŧtu awo Abuk Dayiţ abot awo Ajug Dayiţ

(Maci 22.41-46; Markuŧ 12.35-37)

41 Yeŧu aji kak na baka : « Hum di di ñaaŋ ahilanuŋ kaji *Kriŧtu awo *Abuk Dayiţ? 42 Dayiţ ţi uleeful aţup ţi uko wi Kriŧtu ţi Ulibra wi pñaamarën aji :

“Naşibaţi Ajugun aji na Ajugun :

Ţoon ţi kañen naan kadeenu

43  te ndoo ndo başooradu,

ido kapafna baka ihoţ.”✡

44 Dayiţ aji du'a kaji “Ajugun” hum di di Kriŧtu ahinanuŋ keeri kawo abuk Dayiţ? »

Nalipariin bajukan Bgah

(Maci 23.1,5-7,14; Markuŧ 12.37-40)

45 Jibi bañaaŋ bawooŋ ţi pŧiinka, kë Yeŧu aşë ji na baţaşarul : 46 « Nalipariin *bajukan Bgah banjaaŋ baŋal pñaay na imişa iyul, kaŋal banohnţën baka ţi dko di bañaaŋ, kaŋal pţo kadun ţi itoh iñehanaani, na ţi iţij inuura ţi ŋfeŧtu. 47 Baji bade bka bŧi bi baaţ bayoţ, kadaar kajon ţi pñehan Naşibaţi pa pwinana. Naşibaţi aluŋ kakob baka kakob kandëmnuŋ maakan! »

21

Uţen wi ñaaţ nayoţ najuuk

(Markuŧ 12.41-44)

1 Yeŧu akat këş aşë win bayok kë bakwat itaka du dko di bajaaŋ bawatna itaka ţi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi. 2 Abot awin ñaaţ nayoţ aloŋ najuuk kë aţu da ktaka ktëb ţañ. 3 Kë aşë ji : « Na manjoonan, dţupan, ñaaţ nayoţ najuuk i awul apelan bañaaŋ bŧi. 4 Banwuluŋ bukuŋ bŧi bawul itaka yi bawooŋ baannuma, kë ul ţi bwaaŋ bi nul aşë wul itaka bŧi yi anumiiŋ pa pde. »

Iko inkyuujuŋ kë uba umundu uñogi

(Maci 24.1-2; Markuŧ 13.1-2)

5 Jibi bañaaŋ baloŋ bawooŋ ţi pmaţ *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aji kanuura, kul na induba inuura inniwnuŋ ka, na iko inuura yi bajaaŋ baţen pa pñëgna ka, kë aşë ji : 6 « Iko yi naktenuŋ yuŋ, ŋnuur ŋaluŋ kabi, kë nin plaak paankduka kapaf ţi pŧënţ pa : iko mënţ bŧi ijot. » 7 Kë başë hepara aji : « Najukan, lum di di uko waŋ ukwooŋ, kë we ukyuujuŋ un kë uko waŋ uban ţi pbi? »

8 Yeŧu kë aŧeem baka aji : « Nawutan kadinan baguuran, bañaaŋ baŧum baluŋ kabi na katim ki naan, kaji bawooŋ *Kriŧtu kabot kaji unuur wi nul uñogi! Nawutan kaţaş baka. 9 Woli naluŋ aŧiink ŋgut na pgarandër, nawutan kalënk. Iko mënţ iwo yi kawo ji umundu ubi udo kaba. Kë umundu uşë wo uunwo kaba wal mënţ. »

10 Aji na baka wal mënţ: « Uŧaak unaţa ugut na uŧaak uloŋ, pşih pagut na ploŋ. 11 Mboş manşinţar maakan, mmaak mwuţaan na ubon ŋawo ţi ŋmbaŋ ŋloŋ, iko iyibanaan iwo, iko inkwoonuŋ baţi iwinana.

12 « Kë ji iko yaŋ bŧi ibi ido kadolana, bamoban kahajanan, kañooţan *uruha du itoh iñehanaani, kawatan ukalabuş, kañooţan uruha du kadun ki başih na banŧuŋa ţiki nafiyaarën. 13 Iko yaŋ bŧi ikdoluŋ naţup baka uko wi nameeŋ ţi nji. 14 Nameen kë naannuma pla uko wi nakyaaŋ kaţup kayeŋanaan ŋleefan : 15 dluŋ kawulan uţup unŧuŋa wi başooradan bakwooŋ baankhil ppok këme kalaţ. 16 Başinan na baninan, babuk başinan, bayiţan na banohan, badoo luŋ kakeeşaaran, bafiŋ baŧum ţi an. 17 Bañaaŋ bŧi başooran ţiki nafiyaarën. 18 Kë bkow nin baankluŋ kade'u. 19 Natamaan maakan, hënk di nakluŋ kakaana ubida wi manjoonan.

Uŧoka Yeruŧalem

(Maci 24.15-22; Markuŧ 13.14-20)

20 « Woli naluŋ awin kë bangoli bafooy Yeruŧalem, nameen kë daban ţi pŧokana. 21 Banwooŋ ţi uŧaak wi *Yuda wal mënţ baţiin bamena du inkuŋ iweek, banwooŋ ţi Yeruŧalem meeţ baţiin bapën, banwooŋ du ŋţeeh wal mënţ bawutan kaneej ubeeka, 22 ţiki ŋnuur mënţ ŋawo ŋi Naşibaţi akkobuŋ bañaaŋ biki nul banjubanuluŋ, ŋnuur ŋi iko impiiŧaniiŋ bŧi ikdolaniiŋ. 23 Ŋnuur mënţ, baaţ bankwooŋ na iyiŋ, na bankbootanuŋ bawuţan! Pjuuk pweek pawo ţi uŧaak wi, udeeb wi Naşibaţi ubot uwala ţi bañaaŋ. 24 Bafiŋ baka na ikej, kamob baka kaya katuh du ŋŧaak bŧi, banwooŋ baamme Naşibaţi baluŋ kapoş Yeruŧalem kaŧok ŧokan da te wi ŋwal ŋi baka ŋakbaaŋ.

Yeŧu aţup jibi Abuk Ñiinţ akluŋ kabi ţi umundu

(Maci 24.29-31; Markuŧ 13.24-27)

25 « Iko inkyuujuŋ kë *Abuk Ñiinţ abi iwinana ţi unuur, ţi pli, na ţi ŋjah. Kë ţi mboş, bañaaŋ baluŋ kahaajala, kayewla phomp pi bdëk na pi ŋmaaroŋ. 26 Bañaaŋ baluŋ kakeţ palënk, wi bakşaluŋ iko inkluŋ kajotna umundu wi bañaaŋ bafëţuŋ, iko yi baţi iluŋ kaşinţar. 27 Wal mënţ wi wi bakwinuŋ Abuk Ñiinţ awuj na mnhina na mndëm mnweek ţi kanfëluŋ. 28 Woli iko mënţ ijun pwinana, naheŧ kakat këş, ţiki mbuur mi nan maññogi. »

Uhoñ wi bjaak

(Maci 24.32-35; Markuŧ 13.28-32)

29 Yeŧu akak ahoñ na baka aji : « Natenan bjaak na mnko bŧi. 30 Woli manjuna jun pţeeñ, naji wonţi naten ma nabi me me kë pti pañogi. 31 Kë hënk woli naluŋ awin iko yaŋ kë ibani, nameen kë *Pşih pi Naşibaţi paban ţi pbi. 32 Na manjoonan, dţupan, kawuuŋ ki kaankţëp bë iko mënţ bŧi iinwinanaa. 33 Baţi na mboş ŋaba, kë ŋţup ŋi naan ŋaşë wo ŋaankba. »

Nawoon bten

(Maci 24.36-51; Markuŧ 13.33-37)

34 Yeŧu akak aji : « Nalipariin, nakwut ŋhaaş ŋi nan ŋaduka ţi unoh uweek, na ukuj, na manţaaf mi umundu, nado kaţi unuur mënţ ukur kur ujotni'an 35 ji bridiya, ţiki unuur mënţ uban ţi bañaaŋ bŧi biki umundu. 36 Nawoon bten keeri, nado kañehan Naşibaţi wal undoli, nahilna nabuur ţi iko inwooŋ yi pbi bŧi, nabot nahilna nanaţ ţi kadun ki *Abuk Ñiinţ. »

Ŋnuur ŋbaañşaani ŋi Yeŧu

37 Na pnak, Yeŧu aji wo du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi kajukan, na uŧejan aşë ya kafër du pnkuŋ pi bajaaŋ bado « Pnkuŋ pi Mnoliwera. » 38 Wal wi nfa mambanaŋ ban, bañaaŋ bŧi kaşë bi du Katoh Kaweek ki Naşibaţi pa pŧiinka.

22

Baţeŋan baweek na bajukan Bgah baŧiinkar pa pfiŋ Yeŧu

(Maci 26.1-5,14-16; Markuŧ 14.1-2,10-11)

1 Ufeŧtu wi ipoom indaţ wi bajaaŋ bado *Ufeŧtu wi Mbuur uñog wal mënţ. 2 *Baţeŋan baweek na *bajukan Bgah baŋal pfiŋ Yeŧu, aşë ţi uko wi bañaaŋ bakbiiŋ kado, ukaaŋ kë bakla jibi bakdoli kadoo kafiŋa.

3 Kë uşal wi *Ŧatana uşë neej ţi Yudaŧ, i bajaaŋ bado Iŧkariyot, anwooŋ aloŋ ţi *banjañan iñeen na batëb. 4 Aya du baţeŋan baweek na baweek biki bangoli bayeŋ *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, aŧiinkar na baka jibi akwuli baka Yeŧu. 5 Balilan fuţ aşë dinan pwula itaka. 6 Kë ul, aşë la wal wi akwuluŋ baka'a, bë pnŧuk pi bañaaŋ paankmaar.

Yeŧu abomandër na banjañan pa ufeŧtu wi Mnjeeh

(Maci 26.17-25; Markuŧ 14.12-21; natenan ţi Yowan 13.21-30)

7 Ţi wal wi *ufeŧtu wi ipoom indaţ, unuur wi bajaaŋ bafiŋ ŋkaneel pţeŋanaan *ufeŧtu wi mnjeeh ubani. 8 Kë Yeŧu aşë yil Ŧimoŋ Piyeer na *Yowan aji na baka : « Nayaan najuŋ un kañah ki ufeŧtu. »

9 Kë başë hepar a aji : « Ţuŋ di di iŋaluŋ ŋjuŋnu ka? »

10 Kë aşë ŧeem baka aji : « Natenan, woli naneej ţi ubeeka, nayit na ñiinţ aloŋ ankuŋiiŋ pdunk pi meel. Naţaşana, du katoh ki akyaaŋ kaneej, 11 naji na ajug katoh : “Najukan aji : Ţuŋ di meeţ di akdeenuŋ pde pi ufeŧtu na baţaşarul dawooŋ?” 12 Ayuujan du bko duuţ, meeţ dhaan danwooŋ na iko yi naknumiiŋ bŧi. Dul di di nakyaaŋ kabomanun ŋhilna ŋde pde pi ufeŧtu. »

13 Kë bayaa, aya awin iko bŧi jibi Yeŧu ajakuŋ na baka, aşë juŋ pde.

Kañah kabaañşaani

(Maci 26.20,26-29; Markuŧ 14.17,22-25; 1 Korinŧ 11.23-26)

14 Wi wal wi pde ubanuŋ, kë Yeŧu aşë ţo ţi umeeşa na *banjañanul. 15 Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Dŋal maakan kade pde pi ufeŧtu* wi na an ji ndo kaneej ţi mnhaj. 16 Dţupan, mënkak ade pa te wal wi uko wi pde pi pakţeŋanuŋ ukdolaniiŋ du *Pşih pi Naşibaţi. » 17 Ajej pnkalame ploŋ, abeeb Naşibaţi aşë ji : « Nayeenkan pa, nafaaşiir ; 18 dţupan, mënkak adaan poot te wal wi *Pşih pi Naşibaţi pakbiiŋ. »

19 Wi abaaŋ, aşë jej kapoom, abeeb Naşibaţi, akitëş ka awul baka aşë ji : « Uleef naan wii wi, unwulaniiŋ pa an. Naluŋiiŋ nado kado hënk, uwo mnleşan mi naan. » 20 Wi babaaŋ pde, akak ado haŋ na pnkalame aji : « Poot pi pawooŋ pñaak pi naan pantuluŋ pa an, pi Naşibaţi aţeŋanaanuŋ bhoŋar bhalu. »

Yeŧu aţup aji aloŋ ţi banjañanul akwaapuluŋ

(Maci 26.21-25; Markuŧ 14.18-21)

21 « Natenan, ñaaŋ anwooŋ i kawaapën aţo na nji ţi umeeşa wi. 22 Na manjoonan, *Abuk Ñiinţ awo kakeţ jibi Naşibaţi ajakuŋ, kë ñaaŋ anşaaŋ awaapa aşë wuţan! » 23 Wal mënţ, kë *banjañan başë wo ţi pla ñaaŋ ahoŋ ţi baka akdoluŋ uko waŋ.

In awoonuŋ naweek?

(Maci 20.24-28; 19.28; Markuŧ 10.41-45)

24 Blaţar bapën ţi *banjañan kë baŋal kame i bahilanuŋ kaji awoonuŋ naweek ţi baka. 25 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Başih biki ŋŧaak baji baŋotna biki başihuŋ, kë banşihuŋ bado kë baji badu baka “bado bnuura” 26 Kë uşë paţ pa an, anwoonuŋ naweek ţi an awo kaţëp ţëp kawo ji anwoonuŋ nampoţi, kë ankwuluŋ uworda awo kaţëp ţëp kawo ji ankdoluŋ uko wi uworda ujakuŋ. 27 In adëmnuŋ ba? Anţooŋ ţi umeeşa këme ankyişuluŋ pde? Mënţ anţooŋ ţi umeeşa a i? Nji kë nşë wo ţi pŧoofan, ji anklemparuŋ bañaaŋ! »

Uko wi Yeŧu ahoŋuŋ banjañan

(Maci 19.28)

28 « An nawo na nji wal wi nwooŋ ţi mnhaj bŧi, 29 kë jibi Paapa awulnuŋ pşih, hënk di di nkaaŋ awulan pa. 30 Naluŋ kade kabot kadaan na nji du pşih pi naan, kabot kaţo ţi iţij yi pşih, kawayëş kntaali iñeen na ktëb ki *Iŧrayel. »

Yeŧu aţup aji Ŧimoŋ Piyeer aluŋ kapok pme'a

(Maci 26.31-35; Markuŧ 14.27-31; natenan ţi Yowan 13.36-38)

31 Kë Yeŧu akak aji : « Ŧimoŋ, Ŧimoŋ, *Ŧatana añehan pa phil kaşinţ şinţanan ji ŋdeey ţi kajeţ. 32 Kë nji, nşë ñehan Naşibaţi pa iwi, ihilna inaţ iliinŧ ţi pfiyaar. Woli iluŋ akak ţi nji, ktëŋţën baŧënţu. » 33 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ji na a : « Ajugun, woli uwo pya ukalabuş këme woli udoo wo pkeţ na iwi, nji wi. » 34 Kë Yeŧu aji na a : « Ŧimoŋ Piyeer, dţupu, ji uguk udo kahaan nţa di, ipok pme'ën ŋyaaş ŋwajanţ. »

Umbooţu, umañ na kej

35 Kë Yeŧu aşë hepar *banjañan aji : « Wi mbiiŋ ayilan bë naanţij nin umbooţu, nin umañ, nin işapaat, nawaaŋ uko uloŋ i? » Kë baŧeem aji : « Nin ukoolan. » 36 Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Kë hënkuŋ, ankaaŋ umbooţu awo kajej wa, na ankaaŋ umañ, kë anwooŋ aanka kej, awo kawaap umanta wi nul, kanug ka. 37 Dţupan, uko wi Ulibra wi Naşibaţi uţupuŋ uwo kadolana ţi nji : “Baţu'a na bado buţaan.” » 38 Baţaşarul bajaka wal mënţ: « Ajugun, ikej itëb yii yi. » Kë aŧeem baka aji : « Ukëşi. »

Yeŧu añehan Naşibaţi du pnkuŋ pi mnoliwera

(Maci 26.36-46; Markuŧ 14.32-42)

39 Yeŧu apën aya du Pnkuŋ pi Mnoliwera jibi ajonuŋ kado. Baţaşarul kë baya na a. 40 Wi abanuŋ du dko mënţ aşë ji na baka : « Nadoon kañehan Naşibaţi nawutna kajot ţi kaguuru. » 41 Wi wi aşaaŋ aduk baka btiişu aşë ŋup añehan Naşibaţi 42 aji : « Paap, woli iŋali, klowanaan mnhaj mi. Kë mënţ uŋal wi naan uşaaŋ awo kadolana, wi nu wa. » 43 [Wal mënţ, kë *uwanjuŧ wi Naşibaţi uloŋ uşë pën ţi kadunul pa ptëŋţëna. 44 Yeŧu ahaajala maakan, aşë ñehan Naşibaţi maakan. Uyikaj wi nul udoo kak ji pñaak ajat.]

45 Wi Yeŧu añehanuŋ Naşibaţi aba, aşë naţa, akak du baţaşarul, aţënk baka kë bakŋoyënţ, banoor maakan ţiki bajooţani. 46 Kë aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nakŋoyënţ ba? Nanaţiin nañehan Naşibaţi, nawutna kajot ţi kaguuru. »

Bamob Yeŧu

(Maci 26.47-56; Markuŧ 14.43-49; natenan ţi Yowan 18.3-11)

47 Yeŧu ahum kaţiini, kë pnŧuk pi bañaaŋ paşë wuj. Yudaŧ, aloŋ ţi *banjañan iñeen na batëb kë awo ţi kadun ki baka. Abi añog Yeŧu pa pmooka. 48 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Yudaŧ, imook mook *Abuk Ñiinţ kawulna'a! » 49 Wi banwooŋ na Yeŧu bawinuŋ uko unkbomandëruŋ aşë ji na a : « Ajugun, ŋtib baka na ikej? » 50 Kë aloŋ ţi baka apënan kej atib afal kabaţ kadeenu ki nalempar *naşih i baţeŋan. 51 Kë Yeŧu aşë ţiini na baka aji : « Naţañaan. » Wi wi aşaaŋ aban kabaţ ki ñiinţ uŋ ajeban ka.

52 Yeŧu aţiini wal mënţ na *baţeŋan baweek, na baweek biki bayeŋ *Katoh Kaweek ki Naşibaţi na bantohi bambiiŋ pmoba aji : « Dwo nado buţaan i, kë nado bi pmobën na ikej na induk? 53 Dji kawo na an ŋnuur bŧi du Katoh ki Naşibaţi, kë naando na pmobën. Kë wal wi uşë wo wi nan, wi bañaaŋ biki uŧejan bajaaŋ banaţa. »

Ŧimoŋ Piyeer apok aji aamme Yeŧu

(Maci 26.57-58,69-75; Markuŧ 14.53-54,66-72; natenan ţi Yowan 18.12-18,25-27)

54 Bamob Yeŧu wal mënţ aşë ñooţa aneejan du katoh ki *naşih i baţeŋan. Ŧimoŋ Piyeer kë aşë low du kafeţ aţaşa. 55 Baŧehan bdoo ţi pŧoof pi blay kë bañaaŋ baţo afooy ba atëma, kë Ŧimoŋ Piyeer akak aţo da. 56 Ñaaţ nalemp aloŋ awina kë aţo añog bdoo ; kë aşë tena bnuura aşë ji : « Ñiinţ i kak awo na a! »

57 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë laţa aji : « Ñaaţu, mëmme'a » 58 Baţo btiişu, kë ñiinţ aloŋ akak awina, aji : « Iwi kak iwo aloŋ ţi baka! »

Kë Ŧimoŋ Piyeer aŧeema aji : « A-a, mënwo na baka. » 59 Baţo uko ji uwoori, kë aloŋ akak aţup aji : « Natenan, manjoonan ma, ñiinţ i awo na a, adoo wo i *Galilay. »

60 Kë Ŧimoŋ Piyeer aŧeem aji : « Iwi, mëmme uko wi ikjakuŋ. » Ţi dko mënţ, wi akţiiniiŋ, kë uguk uşë haan. 61 Kë Ajugun aşë kok aten Ŧimoŋ Piyeer. Wi wi aşaaŋ aleş uţup wi Ajugun abiiŋ aţupa : « Ŧimoŋ Piyeer, dţupu, ji uguk udo kahaan nţa di, ipok pme'ën ŋyaaş ŋwajanţ. » 62 Wi wi Ŧimoŋ Piyeer aşaaŋ apën bdig, awooni maakan.

Bakob Yeŧu abot akara

(Maci 26.67-68; Markuŧ 14.65)

63 Bankyeŋuŋ Yeŧu bawo ţi pbeŋa, abot akoba. 64 Baji bawuna këş kaşë hepara kaji : « In akobiiŋ? Iwi *Naţupar Naşibaţi, ţupan ñaaŋ ankobiiŋ! » 65 Bakak akara, ikar iŧum iloŋ kak.

Bañooţ Yeŧu uruha wi bayuday

66 Wi unuur ujinţuŋ, bantohi *bayuday, *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah kë başë yitiir. Bado kë baţij Yeŧu ţi kadun ki baka, 67 aşë ji na a : « Woli iwo Kriŧtu, kţupun. »

Kë aŧeem baka aji : « Woli dţupan, naankfiyaar, 68 kë woli dheparan uko uloŋ, naankŧeemën. 69 Kë hënkuŋ *Abuk Ñiinţ aşë ţo du kañen kadeenu ki Naşibaţi anhiniiŋ iko bŧi! »

70 Wal mënţ, kë bukal bŧi başë ji : « Iwooŋ Abuk Naşibaţi keeri? »

Kë aŧeem baka aji : « Naţupi, dwo a. »

71 Kë başë ji : « Ŋkak anuma aloŋ aţupun i? Un ţi ibaţun ŋŧiinkna wa ţi mntumul! »

23

Bañooţ Yeŧu du Pilat

(Maci 27.1-2,11-14; Markuŧ 15.1-5; natenan ţi Yowan 18.28-38)

1 Wi wi bañaaŋ bŧi banţooŋ *uruha wi *bayuday başaaŋ anaţa, añooţ Yeŧu du kadun ki *Pilat. 2 Bajun ptapara aji : « Ŋţënk ñiinţ i kë awo ţi pyewlën bañaaŋ biki uŧaak ; aji ji na baka bawut pluk *Ŧeŧar naşih najeenkal daaşa, abot aji ul ţi uleeful awooŋ *Kriŧtu, naşih. » 3 Kë Pilat aşë hepar Yeŧu aji : « Iwi, iwooŋ naşih i bayuday i? » Kë Yeŧu aŧeema aji : « Iwi, Ijakuŋ haŋ. » 4 Kë Pilat aşë ji na *baţeŋan baweek, na pnŧuk pi bañaaŋ: « Mënwin uko uloŋ unkkaaŋ nji ñiinţ i aduknaanaa. »

5 Kë başë taman maakan aji na a : Awuuk bañaaŋ bapataţa na pjukan pi nul, ajunna du *Galilay, aţëpna Yuda, aşë bi hënkuŋ te ţi. 6 Wi Pilat aŧiinkuŋ uko waŋ aşë hepar aji : « Ñiinţ i awo i Galilay i? » 7 Kë wi ameeŋ kë awo i uŧaak wi *Herod aşihuŋ, kë aşë do kë bañooţa Herod anwooŋ ţi Yeruŧalem ţuŋ ŋnuur mënţan ŋuŋ.

Bañooţ Yeŧu du kadun ki Herod

8 Wi *Herod awinuŋ Yeŧu aşë lilan maakan, aŋal undiimaan pwin Yeŧu, ţiki aŧiink kë bakţiiniyaan iko yi adoluŋ, abot aŋal kawina ado mlagre mloŋ. 9 Herod awo ţi phepar Yeŧu iko iŧum, kë apok pŧeema. 10 Wal mënţ kë *baţeŋan baweek na *bajukan Bgah başë huuran iko yi baktaparuluŋ. 11 Wi wi Herod na bangoli biki nul bajunuŋ pbeŋ Yeŧu akowandëna, aşë woharëna kamişa ki naşih. Bakakana du Pilat. 12 Herod na *Pilat bambiiŋ aşoorad, kë bakak unuur mënţ banoh.

Bañaaŋ baji na Pilat awutan Barabaaŧ

13 *Pilat ado kë badu *baţeŋan baweek, baweek biki *bayuday na bañaaŋ bŧi, 14 aşë ji na baka : « Naţijën ñiinţ i, aji awo ţi pyewlën uŧaak, kë nhepara ţi kadunan, awo mënwin nin uko uloŋ ţi iko yi nataparuluŋ. 15 *Herod kak aanwin nin uko uloŋ wi adooŋ, wi akakanuŋ nja a. Nawini, ñiinţ i aando do nin uko uloŋ unkëşuŋ akeţ. 16 Ddo bakoba başë bawutana. » 17 [Ufeŧtu undoli *Pilat aji wo i pwutan pa baka nakalabuş aloŋ.]

18 Kë başë huuran bukal bŧi aji afiŋ Yeŧu aşë wutan Barabaaŧ! 19 Barabaaŧ awo wal mënţ ukalabuş ţiki ayewlën ubeeka abot afiŋ ñaaŋ.

20 Kë Pilat anŋaluŋ pwutan Yeŧu akak aţiini na baka. 21 Kë bakhuuranaara huuran aji : « Paŋana! Paŋana! » 22 Kë akak aţiini na baka uyaaş uwajanţën aji : « we wi ñiinţ i adoluŋ uwuţaan ba? Mënwin nin uko uloŋ unkëşuŋ bafiŋa, ddo bakoba kaşë kawutana. » 23 Kë bukal başë huuranaara huuran maakan ahepar bapaŋa, kë pŋaat pakdëma dëm 24 te kë Pilat adoo dinan baka uko wi baheparuŋ. 25 Awutan ñiinţ i bakheparuluŋ, i bawatuŋ ukalabuş ţiki ayewlën uŧaak abot afiŋ ñaaŋ. Wi wi aşaaŋ awutar baka Yeŧu badola uko wi baŋaluŋ.

Yeŧu awo ţi bgah bi mnhaj

26 Wi bakyaaŋ na Yeŧu, bamob ñiinţ aloŋ i katim ki Ŧimoŋ, i ubeeka wi Kuren anwooni uţeeh, aţu'a pkuŋa kruŧ ţi kafeţ ki Yeŧu. 27 Pnŧuk pweek paţaşa, na baaţ baloŋ bankuŋiiŋ iñen abot aţëga. 28 Kë Yeŧu aşë kok aji na baka : « An baaţ biki Yeruŧalem, nawutan kawooni pa nji! Nadoon kawooni pa ŋleefan na babukan! 29 Ŋnuur ŋabi ŋi bakluŋ kado kaji : “Banuurandëni, baaţ banwooŋ baanhil pbuk, na iyiŋ inwooŋ iimbuki, na mnwil manwooŋ maambootani!” 30 Wal mënţ bañaaŋ bado kaji na inkuŋ iweek ijotna baka, kaji na inkuŋ impoţi imoy baka!✡ 31 Woli bado bmul bñow hënk, hum di di bakluŋ kado na bkay*? » 32 Baţij kak bado buţaan batëb pa pya kafiŋ na Yeŧu.

Yeŧu apaŋanaa

33 Wi babanuŋ du dko di bajaaŋ bado « Kaheem ki bkow » aşë paŋ Yeŧu da, ul na bado buţaan batëb bukuŋ, aloŋ ţi kañenul kadeenu, aloŋ ţi kamayu. 34 [Kë Yeŧu aşë ji : « Paap, miirën baka : baamme uko wi bakdoluŋ. » Bangoli bafaaşiir imişa yi nul wi badoluŋ kanuŋ na mnlaak katenna uko wi andoli akyitanaanuŋ.]

Babeŋ Yeŧu abot akara wi awooŋ ţi kruŧ

35 Bañaaŋ babi anaţ bten. Kë baweek biki baka, başë beŋa aji : « Abuuran baloŋ, abuuraan uleeful, woli awo *Kriŧtu i Naşibaţi adatuŋ! » 36 Bangoli kak babeŋa : baji bañoga kawula poot pŧaakţaan, 37 kaşë ji na a : « Woli iwo naşih i *bayuday, buuraan uleefu! » 38 Bapiiŧ ţi bkowul duuţ ţi kruŧ aji : « I, AWOOŊ NAŞIH I BAYUDAY. »

39 Aloŋ ţi bado buţaan i bapaŋuŋ ţi kruŧ awo ţi pkar Yeŧu aji na a : « Iinwo Kriŧtu i? Buuraan uleefu ikuţ ibuuranun. » 40 Kë natëbanţën aşë ŋoman na aŧënţul uŋ aji na a : « Iindo ji kţi Naşibaţi, te bawo ţi pdolu uko unnaamuŋ na wi bakdoluluŋ! 41 Uliŋ liŋ pa un, ŋwo ţi pluk buţaan bi ŋdoluŋ ; kë ul aşë wo aando nin buţaan bloŋ. » 42 Wi wi aşaaŋ aji : « Yeŧu, luŋi ileşën, woli iluŋ abi na pşih pi nu. » 43 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Na manjoonan, dţupu, nţa di, iwo na nji du baţi. »

Pkeţ pi Yeŧu

(Maci 27.45-56; Markuŧ 15.33-41; natenan ţi Yowan 19.28-30)

44-45 Ţi udiiŋ unuur, unuur umara mara awunana, kë bdëm bawala ţi umundu bŧi, ado ŋwoori ŋwajanţ. Wi wi blaañ bkëm maakan banjaaŋ baneenan bañaaŋ pneej du *dko dyimanaan maakan di Katoh Kaweek ki Naşibaţi batowiiŋ ţi pŧoof. 46 Kë Yeŧu aşë do pdiim pweek aji : « Paap, dkakan uhaaş wi naan ţi iñen yi nu. » Wi ajakuŋ haŋ, aşë jëmşa. 47 Naşih i bangoli iñeen-week baromeŋ awin uko unţëpuŋ aşë dëman Naşibaţi aji : « Na manjoonan, ñiinţ i awo naŧool! » 48 Wi Bañaaŋ baŧum bambiiŋ pten bawinuŋ uko unţëpuŋ, baţiiş, aşë kuŋa iñen. 49 Banoh Yeŧu bŧi na baaţ bangakandëranuŋ na a du *Galilay banaţ alow aten.

Umoy wi Yeŧu

(Maci 27.57-61; Markuŧ 15.42-47; natenan ţi Yowan 19.38-42)

50-51 Ñiinţ aloŋ i katim kawooŋ *Yoŧef, anwooŋ i ubeeka wi *bayuday wi bajaaŋ bado Arimati, awo da wal mënţ, awo ñaaŋ najoob bkow, naŧool. Awo ţi pyoonk ubi wi Pşih pi Naşibaţi. Awo ţi bañaaŋ banjaaŋ baţo kawayëş du *uruha wi bayuday aşë wo aandinan ţi uko wi bawayëş bandukiiŋ badinanuŋ abot ado. 52 Yoŧef aya du Pilat, ahepara puum pi Yeŧu. 53 Awalan puum ţi kruŧ, abooţan pa na blaañ bi ifaal aşë neejan pa ţi bhër bloŋ bi bajipuŋ ţi kabaŋ ki plaak, bhër bi bawooŋ baambaaŋ kamoya nin ñaaŋ. 54 Unuur wi pbomandër wa, ţiki *unuur wi pnoorfën wi bayuday uñogi. 55 Kë baaţ banwoonuŋ *Galilay na Yeŧu başë ţaş Yoŧef, baya, aten bhër, awin jibi babëkani puum. 56 Wi wi bakakuŋ ubeeka pboman ukëra na ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ wi bayuday bajaaŋ bakër ţi puum. Ţi *unuur wi pnoorfën wi bayuday, kë banoorfëni, ţiki hënk di bgah bajakuŋ.

24

Yeŧu anaţa ţi pkeţ

(Maci 28.1-10; Markuŧ 16.1-8; natenan ţi Yowan 20.1-10)

1 Na nfa kub, ţi unuur unţaşuŋ *unuur wi pnoorfën, baaţ baya du bhër, aţij ukëra wi babomanuŋ na ukëra ujuŋ ulil pţëkëñ. 2 Baţënk kë plaak pweek maakan pandëŧnuŋ plëman pi bhër kë pakëlanaa, awo ţi kabaŋ. 3 Baneej, aşë wo baanţënk puum pi Yeŧu Ajugun da. 4 Bañoŋar, baamme uko wi bakdoluŋ, kë biinţ batëb banwohariiŋ imişa inknuuruŋ başë pën awinana ţi kadun ki baka. 5 Balënk maakan, aşë juţ, kë biinţ bukuŋ başë ji na baka : « Nabaa la we ñaaŋ najeb ţi bankeţuŋ ba? 6 [Aanwo ţi, Naşibaţi anaţana ţi pkeţ.] Naleşan uko wi abiiŋ ajakan wi ahumuŋ du *Galilay. 7 Aţiini na an aji *Abuk Ñiinţ awo i kawulana du bado buţaan, kapaŋana ţi kruŧ, kaşë kanaţa ţi pkeţ unuur uwajanţën. » 8 Kë başë leş ŋţup ŋi Yeŧu.

Banjañan bapok pfiyaar uko wi baaţ baţupuŋ baka

9 Wi baaţ bawoonuŋ bhër, bakakalëş iko mënţ bŧi *banjañan iñeen na aloŋ na bandukiiŋ bŧi. 10 Baaţ mënţ bawooŋ *Mariya i ubeeka wi Magdala, Yowana, na Mariya anin Yakob. Baaţ bangakandëruŋ na baka bakak aţup wa banjañan ; 11 kë bukal başë nuŋ kë babura ţupa ţup, baanfiyaar baka.

12 [Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë naţa wal mënţ aţi te du bhër. Ajiŋ aten, aşë winaara ilaañ ţañ, wi wi akakuŋ katohul añoŋar ţi uko unţëpuŋ.]

Baţaşar Yeŧu batëb bankyaaŋ untanka wi Emayuŧ

(Markuŧ 16.12-13)

13 Ţi unuur mënţan, baţaşar Yeŧu batëb baŧool pya untanka wi Emayuŧ unlowiiruŋ na Yeruŧalem uko ji ŋwoori ŋtëb ŋi poş. 14 Bawo ţi pţiiniyaan iko inţëpuŋ. 15 Wi bakţiiniiŋ, alaţar, kë Yeŧu ţi uleeful aşë ñog baka agakandër na baka, 16 kë uko uloŋ uşë neenan baka pyikrëna. 17 Yeŧu kë aşë ji na baka : « we wi nabaaŋ aţiiniyaan hënk wi nakpoşuŋ ba? »

Kë banaţ, ajooţan. 18 Aloŋ ţi baka anwooŋ katim ki Kleyofaŧ kë aşë ţiini na a aji : « Unaam iwoha aloolan, anwooŋ ţi Yeruŧalem anwooŋ aamme uko unţëpuŋ ţi ŋnuur ŋi! » 19 Kë aŧeem baka aji : « We ula ba? » Kë baji na a : « Uko wi Yeŧu i ubeeka wi *Naŧaret! Abi wo *Naţupar Naşibaţi anhiniiŋ, ţi udo na uţup ţi kadun ki Naşibaţi na ki bañaaŋ bŧi. 20 *Baţeŋan baweek biki nun, na baweek biki nun bawula kë baţu'a pkeţ, apaŋa ţi kruŧ. 21 Ŋbi haţ aji ul awooŋ i kabuuran *Iŧrayel, kë iko yaŋ bŧi işë do hënkuŋ ŋnuur ŋwajanţ ŋi iţëpi. 22 Baaţ baloŋ banwooŋ na un, kë başë ñoŋarënun maakan na manjoonan. Baya na nfa kub du bhër, 23 kë wi bawooŋ baanwin puum pi nul, aşë wugşa. Bajakun aji ŋwanjuŧ ŋado pën awinana ţi kadun ki baka aji awo najeb. 24 Baloŋ ţi un baya du bhër, aţënk kë bawo jibi baaţ baţupuŋ baka ; kë ul, başë wo baanwina! »

25 Wal mënţ kë Yeŧu aşë ji na baka : « An bawaaŋ ŋşal, naji nanoom ţi pfiyaar iko bŧi yi baţupar Naşibaţi bajakuŋ! 26 *Kriŧtu aanwo i lah kahaj hënk i, ji abi ado kaneej du mndëm? » 27 Wi wi aşaaŋ ajunna ţi uko wi *Moyiŧ apiiŧuŋ, aţiiniyaan uko wi Baţupar Naşibaţi bŧi, aţëpna ţi Ulibra wi Naşibaţi apiban baka uko wi baţupuŋ ţi a.

28 Wi bañoguŋ ufëţ wi bawooŋ i pya, kë Yeŧu aşë awo ji ñaaŋ ankyaaŋ na bgahul. 29 Kë başë dabëra aji na a : « Ţoon na un, unuur uyobi, uŧejan udobi ban ban. » Kë aneej aţo na baka. 30 Wi wi aşaaŋ aţo ţi umeeşa na baka, ajej kapoom, abeeb Naşibaţi, aşë kitëş ka awul baka. 31 Wal mënţ kë këş kaşë haabşa na baka kë bayikrëna, wi wi aşaaŋ ayon ţi kadun ki baka. 32 Kë başë ţiini bukal bukal aji : « Ŋënŧiink lah mnlilan ţi iţëbun i, wi akţiiniiŋ na un du bgah abot apibanun Ulibra wi Naşibaţi? »

33 Banaţa ţi dko mënţ akak Yeruŧalem. Baya ţënk da *banjañan iñeen na aloŋ banwoyi da na baŧënţ baka, 34 kë bakţiini aji : « Ajugun anaţa ţi pkeţ na manjoonan, apën awinana ţi kadun ki Ŧimoŋ! » 35 Kë bukal başë kakalëş uko unţëpuŋ ţi bgah na jibi bayikrënuŋ Yeŧu wal wi akitëşuŋ kapoom.

Yeŧu apën awinana ţi kadun ki banjañan

(Maci 28.16-20; Markuŧ 16.14-18; natenan ţi Yowan 20.19-23; Ulemp wi Banjañan 1.6-8)

36 Bahum kaţiini, kë Yeŧu ţi uleeful aşë pën ţi pŧoof pi baka aji : « Bnuura bawo na an. » 37 Balënk maakan, ţiki başal aji bawin ujurte. 38 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « we ukaaŋ kë nayewlaa ba? We ukaaŋ kë nawo na ŋşal ŋtëb ţi iţëb yi nan ba? 39 Natenan iñen na ihoţ yi naan : Nji a na manjoonan! Nabanaan, naten, ujurte uunji uka uleef uŧënţ wi, upaţ na nji, jibi nahilanuŋ kawin. » 40 [Aţiini haŋ aşë diiman baka iñen na ihoţ yi nul.] 41 Kë jibi bawooŋ ţi mnlilan abot añoŋar, ukaaŋ kë baanhilan afiyaar, kë aşë hepar baka aji : « Nawo na uko ude ţi i? » 42 Kë bawula uţëb wi baŧoowuŋ. 43 Ajej wa, ade ţi kadun ki baka.

44 Wi wi aşaaŋ aji na baka : « Wi nhumuŋ na an, ŋţup ŋi, ŋi ŋi nţupanaŋ: Uko wi Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ ţi nji ţi dko di *Moyiŧ apiiŧuŋ, na di *baţupar Naşibaţi bapiiŧuŋ, na ţi Iyeeh yi pñaamarën Naşibaţi, iko mënţ bŧi iwo yi kadolana. »

45 Wal mënţ kë aşë haabëş baka ŋşal bahilna bayikrën uţup wi Ulibra wi Naşibaţi. 46 Aji na baka : « Uko wi bapiiŧuŋ wii wi : *Kriŧtu awo i kahaj, kabot kanaţa ţi pkeţ unuur uwajanţën. 47 Bañaaŋ bawo kaţup ţi katim ki nul ţi bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi, kajunna ţi Yeruŧalem, kaji na baka bawut pjuban, baţëlëş ŋbida, Naşibaţi ahilna amiir baka ipekadu. 48 Nawo bamaar biki iko mënţ bŧi. 49 Kë nji ţi uleef naan, nşë luŋ kawulan uko wi Paapa ahoŋuŋ. An, nadukiin ţi ubeeka te wal wi nakŧumuŋ na phina panwoonuŋ baţi. »

Yeŧu apaya baţi

(Markuŧ 16.19-20; natenan ţi Ulemp wi Banjañan 1.9-11)

50 Wi wi Yeŧu aşaaŋ aya na baţaşarul te ufëţ wi Betani, aşë tar iñen, añehan Naşibaţi awul baka bnuura bi nul. 51 Wi akdoluŋ haŋ, aşë duk baka, adeeŋana du baţi. 52 Bukal, kë başë dëmana, aşë kak Yeruŧalem, aŧum na mnlilan. 53 Baji babi duka duka kadëman Naşibaţi du katoh kaweek ki nul.

* 1:9 Mnkulan : Manjaaŋ mantër du dko dyimanaan kadëmanaan Naşibaţi. Mnkulan, manwo pñaak pi bbeekar pankayuŋ.

† 1:36 Awo narëkëm.

✡ 2:23 Ppën 13.2,12,15.

✡ 2:24 Bgah 12.8.

* 3:1 Naşih najeenkal awo naşih i Rom na i ŋŧaak ŋi baromeŋ baŧehuŋ. Aji ţu nanŧuŋa ţi uŧaak undoli wi baŧehuŋ.

✡ 3:6 Iŧayi 40.3-5.

✡ 4:4 Pleşan 8.3.

✡ 4:8 Pleşan 6.13.

✡ 4:11 Kañaam 91.11-12.

✡ 4:12 Pleşan 6.16.

✡ 4:19 Iŧayi 61.1-2.

✡ 4:26 1 Başih 17.8-16.

✡ 4:27 2 Başih 5.1-14.

* 5:12 Ţi bgah bi bayuday, namaak bdoo aţop ţi kadun ki Naşibaţi.

† 5:39 Poot pi bakţiiniyaanuŋ ţi paji woli paţafi paba lil lil maakan.

* 6:4 Ţi wal wi Dayiţ, kaloona kajaaŋ kadiiman kë Naşibaţi awo da. Kul ki ki bajaaŋ bado katoh ki Naşibaţi.

✡ 7:27 Malaki 3.1.

* 7:38 Bayuday baji bapiinţ woli bade.

✡ 8:10 Iŧayi 6.9.

✡ 9:8 Malaki 3.23.

* 10:1 Ŋpiiŧ ŋloŋ ŋi unjon ŋaji : bañaaŋ iñeen paaj na aloŋ.

✡ 10:12 Ujuni 19.24-28.

✡ 10:27 Pleşan 6.5; Bgah 19.18.

† 10:32 Ñiinţ aloŋ anklempnuŋ du Katoh Kaweek ki Naşibaţi : awo i pşini pi Lewi.

‡ 10:35 Itaka yi awuluŋ iwo baluk bi ŋnuur ŋtëb bi nalemp.

* 11:8 Këme Ţiki aluŋ kakowa woli aanwula.

† 11:15 Belŧebul dawo Katim kaloŋ ki Ŧatana, uweek wi ŋnŧaayi.

✡ 11:30 Yonaŧ 3.3-5.

✡ 11:31 1 Başih 10.1-10.

‡ 11:42 Kakit kaji kado ifah iñeen, kaloŋ kaji kawo ki Naşibaţi.

§ 11:44 Ţi bayuday, woli ñaaŋ apoş bhër bi pnguran iţopi, iinji khil pneej katoh kañehanaani Naşibaţi bë iindo bañow ajinţ.

✡ 11:51 Ujuni 4.8; 2 Ŋnuur nuur 24.20-22.

* 12:50 Bapiiŧ ţi ugrek aji : Dwo i kayeenk batiŧmu.

* 13:6 Bapiiŧ aji bko mënţ bawo Figuier ţi umbaabu.

* 15:7 Bapiiŧ ţi ulibra aji bañaaŋ iñeen kañeen kaloŋ na kañeen kaloŋ (99).

* 16:6 Kaniibi kandoli kawo ŋlitru iñeen ŋwajanţ na paaj na uloŋ.

† 16:20 Laŧaar dawooŋ Naşibaţi aji ţënk.

* 17:2 Bapoţ biki : Yeŧu aţiiniyaan ţi banfiyaaruŋ, bukal bakakuŋ ji bapoţ.

✡ 17:27 Ujuni 6.9; 7.24.

✡ 17:29 Ujuni 18.20; 19.25.

✡ 17:32 Ujuni 19.26.

* 18:13 Ţi ugrek bapiiŧ aji : Akob iñen ţi bjënŧ, hënk di bayuday bajaaŋ bado woli bawo ţi pwuţan.

* 19:29 Pnkuŋ pi Mnoliwera : Dawooŋ katim ki pnkuŋ pi bajaaŋ bado na umbaabu “Mont des Oliviers, Monti di Olivera, Mount of Olives.”

✡ 19:38 Kañaam 118.26.

✡ 19:46 Iŧayi 56.7.

✡ 19:46 Yeremiya 7.11.

✡ 20:17 Kañaam 118.22.

* 20:22 Ŧeŧar awooŋ naşih najeenkal.

✡ 20:43 Kañaam 110.1.

* 22:15 Pde mënţ paji paleşan wal wi Naşibaţi abuuranuŋ bayuday pjuuk du Ejiptu.

✡ 23:30 Hoŧey 10.8.

* 23:31 Başal aji Yeŧu awooŋ bmul bñow, kë banwooŋ ţi pjuban bawooŋ bmul bkay.

YOWAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Uţup Ulil Unuura

wi Yowan apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo Uţup Ulil Unuura wi Yowan apiiŧuŋ. Aţup ţi ulibra wi uko wi Yeŧu adoluŋ ţi mboş na uko wi ajukanuŋ bañaaŋ, na pkeţul na pnaţa ţi pkeţ pi nul. Yeŧu aţup bañaaŋ na mnhina, ajeban bamaakal, adook ŋnŧaayi akuţ ado iko iŧum maakan iñoŋarënaan ţi kadun ki bañaaŋ. Ulibra wi Yowan apiiŧuŋ uunaam maakan na ŋi bi Maci, Markuŧ na Luk. Yowan aşal kë bañaaŋ biki apiiŧuŋ ulibra wi bame ŋlibra mënţ na iko yi Yeŧu aţupuŋ da na iko yi adoluŋ. Uko mënţ ukaaŋ kë aampiiŧ iko yi bi Maci, Markuŧ na Luk bapiiŧuŋ.

Yowan aţup ţi ujuni wi ulibra wi nul ñaaŋ i Yeŧu awooŋ. Aţup aji Uţup wi Naşibaţi ubiiŋ ţi umundu wi akak ñaaŋ najën. Yeŧu ado iko iñoŋarënaan iŧum bañaaŋ bahilna bayikrën kë ul awooŋ Naşih i Naşibaţi aŧaruŋ adat aji ul akbuuranuŋ bañaaŋ. Uko unkaaŋ kë Uţup Ulil Unuura wi Yowan upaţ na ŋi bandukiiŋ wii wi : « Yowan akakalëş iko iloŋ yi Yeŧu aţupuŋ inkdiimanuŋ kë awo i Naşibaţi : Yeŧu aţup aji ul awooŋ bjeehi bi umundu, pde panjaaŋ pawul ubida, meel manjaaŋ manwul ubida, plëman pi ŋkaneel ŋmpoţi ŋakţëpnuŋ, nayafan nanuura, bko bdolni ubiñu. Aji kak ul awooŋ bgah, manjoonan na ubida, kë aji naţan bañaaŋ ţi pkeţ kawul baka ubida.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pdëman Uţup (1.1-18)

2. Yowan Nabatŧaar aţup uko unkluŋ kabi (1.19-34)

3. Yeŧu adat baţaşarul baŧeek (1.35-51)

4. Yeŧu ado ŋyaaş paaj na uloŋ iko iññoŋarënuŋ bañaaŋ (2.1–12.50)

5. Kanëm kabaañşaani ki Yeŧu ţi mboş: pwayëş pi bawayëşuluŋ na pkeţul (12.1–19.42)

6. Yeŧu anaţa ţi pkeţ (20.1-10)

7. Yeŧu apën awinana ţi kadun ki baţaşarul (20.11–21.25)

1

1 Du ujuni anwooŋ Uţup ado bi wo'a wo, awo du Naşibaţi abot awo Naşibaţi. 2 Anwooŋ Uţup awo na Naşibaţi du ujuni.

3 Naşibaţi aţëpna ţi a aţak iko bŧi ; ţi iko bŧi inţakaniiŋ nin kaloŋ kaanţakana bë kaanţëpna ţi a. 4 Ţi ul di di ubida upënnuŋ, kë ubida mënţ uwo bjeehi pa bañaaŋ. 5 Bjeehi bajeehan du bdëm, kë bdëm baanwun* ba.

6 Ubi ka ñiinţ aloŋ i Naşibaţi ayiluŋ ; katimul kawo Yowan†. 7 Abi kaţup uko wi ameeŋ bŧi ţi bjeehi, bañaaŋ bŧi baţëpna ţi a bafiyaar. 8 Mënţ Yowan ţi uleeful awooŋ bjeehi ; abi bi ţañ kaţup uko wi ameeŋ ţi bjeehi. 9 Bjeehi mënţ bawooŋ na manjoonan bjeehi bambiiŋ ţi mboş kajeehan bañaaŋ bŧi.

10 Anwooŋ Uţup adobi wo'a wo ţi mboş, kë Naşibaţi abot aţëpna ţi a aţak ma, kë bañaaŋ biki mboş başë wo'a wo baamme'a. 11 Abi ţi katoh ki nul, kë bañaaŋ biki nul başë wo baandi'a. 12 Kë bañaaŋ bŧi banşaaŋ adi'a, afiyaara, aţen baka kë bahinan pwo babuk Naşibaţi. 13 Mënţ ţi pñaak këme ţi ñiinţ na ñaaţ këme ţi uko wi ñiinţ aŋaluŋ wi wi bawoonuŋ babuk Naşibaţi. Naşibaţi ul ţi uleeful adoluŋ kë bawo babukul.

14 Anwooŋ Uţup akak ñaaŋ najën abi afëţ na nja, kë ŋşë win mndëm mi nul, aŧum na bnuura abot aŧum manjoonan. Aşin awululuŋ mndëm mënţ ul anwohaŋ aloolan i abukuŋ ţañ. 15 Yowan aţiiniyaan uko wi nul aji : « Ul i i nji njakuŋ aji : “Ankmbiiŋ ţi kafeţ naan, ajotën kadun ţiki, ji mbi ndo kawo, ado bi wo'a wo.” » 16 Na manjoonan nja bŧi ŋji ŋyeenka yeenk ţi bnuura bŧum banwooŋ ţi a. 17 Ŋyeenkna bgah ţi *Moyiŧ, kë bnuura na manjoonan manşë biina ţi Yeŧu Kriŧtu. 18 Nin ñaaŋ aambaaŋ kawina Naşibaţi. Abukul i akaaŋ anwooŋ Naşibaţi, ankabuŋ ţi Aşin, ameeţanuluŋ.

Uko wi Yowan nabatŧaar aţupuŋ ţi bkowul

(Maci 3.1-12; Markuŧ 1.1-8; Luk 3.1-18)

19 Uko wi Yowan ajakuŋ wii wi, wi baweek biki bayuday banwooŋ Yeruŧalem bayiluŋ baţeŋan Naşibaţi na bañaaŋ baloŋ banjaaŋ balemp du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi kë baya hepara ñaaŋ i awo i. 20 Aampok pŧeem baka, abi ţup ţup baka ajinţan aji : « Mënţ nji dwooŋ Kriŧtu. »

21 Kë baŧeema aji : « Iwo in keeri? Iwo *Eli i? »

Kë aji na baka : « Mënwo Eli. »

Kë bakak ajaka : « Iwooŋ *Naţupar Naşibaţi i? »

Kë aji : « A-a. »

22 Kë başë ji na a : « Ţupun keeri ñaaŋ i iwooŋ ŋhilna ŋya ŋţup banyiluŋ un. We wi wi ikţupuŋ ţi iwi? »

23 Kë aŧeem na ŋţup ŋi *Iŧayi Naţupar Naşibaţi aji : « Nji, dwooŋ:

pdiim pankhuuranuŋ du *pndiiş aji :

“Nadolan bgah bi Ajugun bawo bŧool.” »✡

24 Bayili bukuŋ bawo *bafariŧay. 25 Bakak ahepar Yowan kak aji : « Kë we ukaaŋ kë ikbatŧaar wi iwooŋ iinwo Kriŧtu, iinwo Eli, iinkak awo Naţupar Naşibaţi? »

26 Kë aŧeem baka aji : « Nji dbatŧaar na meel, kë aloŋ aşë wo ţi pŧoofan i nawooŋ naammee, 27 ankmbiiŋ ţi kafeţ naan, i nji ndooŋ awo mëññoom kaŋup pfënşa işapaat. »

28 Uko mënţ uţëpna du Betani du plut pi bdëk bi Yordan, dul di Yowan akbatŧaaraanuŋ.

Uko wi Yowan Nabatŧaar aţupuŋ ţi Yeŧu

(Maci 3.13-17; Markuŧ 1.9-11; Luk 3.21-22)

29 Wi unuur ujinţuŋ, Yowan awin Yeŧu kë akbi, kë aşë ji : « Anwooŋ unkaneel wi bţeŋan wi Naşibaţi unkmpënanuŋ pekadu di umundu awi. 30 Uko wi nul wi wi nji kaţiiniyaanuŋ wi njakuŋ: “Ñiinţ ankmbiiŋ ţi kafeţ naan ajotën kadun, ţiki, ji mbi ndo kawo, adobi woha wo.” 31 Nji ţi uleef naan, mëmbi me'a, kë pdola ameeţana ţi bañaaŋ biki Iŧrayel, pakaaŋ kë mbi abatŧar na meel. »

32 Yowan aţup ji ñaaŋ namaar aji : « Dwin *Uhaaş wi Naşibaţi kë uwala ţi a awo ji ubalab ufaaŧal abi aţo ţi a. 33 Mëmbi me'a, kë anşaaŋ ayilën aji mbatŧaar na meel aşë jakën aji : “Ñaaŋ i ikwinuŋ Uhaaş wi naan uwala ţi a ubot uţo ţi a, uŋ mënţan akbatŧaaruŋ na Uhaaş wi naan.” 34 Kë nji nşë win abot aţup kë i mënţ awo Abuk Naşibaţi. »

Baţaşar Yeŧu baŧeek

35 Wi unuur ujinţuŋ, Yowan akak awo da na batëb ţi baţaşarul. 36 Awin kë Yeŧu akţëp kë aşë ji : « Anwooŋ unkaneel wi bţeŋan wi Naşibaţi i i. » 37 Baţaşarul batëb bukuŋ baŧiink uko wi ajakuŋ aşë ţaş Yeŧu. 38 Yeŧu akok awin kë bakţaşa aşë ji na baka : « We wi naklaaŋ ba? »

Kë baŧeem aji : « Rabi, ţuŋ di di iwooŋ ba? » Rabi dawooŋ najukan.

39 Kë aji na baka : « Nabiin naşë nawin. » Kë baya ame dko di awooŋ, aţo na a unuur mënţ. Ŋwoori ŋbaakër ŋi utaakal ŋakyaaŋ pban wal mënţ.

40 Andre aţa Ŧimoŋ Piyeer awo aloŋ ţi batëb banŧiinkuŋ uko wi Yowan ajakuŋ aşë ţaş Yeŧu. 41 Adun awin Ŧimoŋ naweekul aji na a : « Ŋwin Meşuwa. » Meşuwa dawooŋ Kriŧtu. 42 Añooţa du Yeŧu. Yeŧu ajabana këş aşë ji : « Iwooŋ Ŧimoŋ abuk Yowan, hënkuŋ ido kadu'ana Kefaŧ. » Kefaŧ dawooŋ Piyeer‡.

43 Wi unuur ujinţuŋ, Yeŧu aţu na pya uŧaak wi *Galilay. Aya awin da Filip aji na a : « Ţaşaan! » 44 Filip awo i Betŧayida, ubeeka wi bi Andre na Piyeer. 45 Kë Filip aya awin Natanayel aji na a : « Ŋwin ñaaŋ i Moyiŧ aţiiniyaanuŋ ţi Ulibra wi Bgah, i baţupar Naşibaţi bandukiiŋ bakaaŋ aţiiniyaan! Yeŧu i Naŧaret a, abuk Yoŧef. »

46 Kë Natanayel aşë hepara aji : « Uko uloŋ unuura uhil kapënna du Naŧaret i? »

Kë Filip aŧeema aji : « Biini, iwin. »

47 Yeŧu awin kë Natanayel akbi ţi a, aşë ji : « Abuk Iŧrayel na manjoonan akbiiŋ hënk, aamme kalagare. »

48 Natanayel kë aşë hepara aji : « Ţuŋ di imeennuŋ ba? »

Kë Yeŧu aŧeema aji : « Ji Filip abi ado kadu'u, wi iwooŋ du bfig uţeeh, dwinu. »

49 Kë Natanayel aşë ji na a : « Rabi, iwo Abuk Naşibaţi, iwo naşih i *Iŧrayel. »

50 Kë Yeŧu aŧeema aji : « Ifiyaar ţiki djaku dwinu wi iwooŋ du bko uţeeh. Iluŋ kawin iko indëmuŋ apel yi iwinuŋ nţa. »

51 Wi wi aşaaŋ aji : « Na manjoonan, dţupan, naluŋ kawin baţi bahaabëşa, ŋwanjuŧ ŋabot ŋado kapaya, kawala ţi *Abuk Ñiinţ. »

2

Bniim du Kana

1 Unuur uwajanţën bniim bloŋ bawo du ubeeka wi Kana du *Galilay, kë anin Yeŧu awo da. 2 Yeŧu kak awo ţi biki baduuŋ babi bniim, ul na baţaşarul. 3 Poot pabaa, kë anin Yeŧu aşë bi aji na a : « Baankak aka poot. »

4 Kë aşë ji na a : « Abuk ñaaţ, we ukaaŋ kë ikţupën uko waŋ? Unuur wi naan uundobi ban. »

5 Kë anin aşë ji na balemp : « Uko wi akjakaranaŋ, nadolan wa. »

6 Kdunk paaj ki mnlaak kawo da ki bayuday bajaaŋ baţuuna meel mi bajaaŋ badolna bañow. Pdunk paji pado uko ji ŋlitru iñeen-week. 7 Kë Yeŧu aji na balemp : « Naŧumaan idunk yi na meel. » Kë baŧuman ya.

8 Wi babaaŋ kë aşë ji na baka : « Naliikan hënkuŋ nañooţ najañan iko. » Kë baliik añooţ.

9 Ankjañanuŋ añemi, kë uşë wo ubiñu. Aamme dko di uwoonuŋ, kë balemp başë me, bukal banliikuŋ meel. Adu naniim, 10 aji na a : « Ñaaŋ aji dun kawul poot panlilnuŋ, wal wi bañaaŋ bakujuŋ, kë baa pënan panwooŋ paanlil maakan. Iwi, kë işë hank plil te hënkuŋ! »

11 Uko waŋ uwooŋ ujuni wi iko iñoŋarënaan yi Yeŧu ajaaŋ ado bañaaŋ bahilna bame uko wi awooŋ. Ado wa du Kana di Galilay, adiiman mndëm mi nul kë baţaşarul bafiyaara.

12 Wi abaaŋ, aşë ya ubeeka wi Kapernawum, ul, na anin na babuk aşin na baţaşarul, ado da ŋnuur ŋntiinku.

Yeŧu na bawaap du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

(Maci 21.12-13; Markuŧ 11.15-17; Luk 19.45-46)

13 *Ufeŧtu wi Mbuur wi bayuday uñogi, kë Yeŧu aşë ya Yeruŧalem. 14 Aţënk du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi bawaap ŋgit na ŋkaneel na ŋbalab ; batorkaar itaka bakak aţoo da. 15 Ajej wal mënţ ital aboman btinŧël aşë dook baka bŧi ţi Katoh ki Naşibaţi bukal na ŋkaneel na ŋgit ; afël itaka yi batorkaar abot awat ŋmeeşa ŋi baka. 16 Aji na bawaap ŋbalab : « Napënaan ŋko ŋi ţi. Nawutan kakakan katoh ki Paapa dko dwaapi. » 17 Baţaşarul baleş wal mënţ uko umpiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi : Uŋal uweek wi nkaaŋ pa Katohu ukfiŋnuŋ.✡

18 Wal mënţ, kë baweek biki bayuday başë ji na a : « Dolan uko uloŋ unkyuujuŋ kë ihilan kado kado uko wi ikdoluŋ hënk. »

19 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Nafomle Katoh ki Naşibaţi ki, kanaţan ka ţi ŋnuur ŋwajanţ. »

20 Kë başë ji na a : « Bado ŋşubal iñeen ŋbaakër na ŋşubal paaj pa pniw katoh ki mënţ, kë iwi işë ji iniw ka ţi ŋnuur ŋwajanţ? » 21 Kë Yeŧu wal mënţ aşë ţiiniyaan ţiiniyaan uleeful. 22 Kë hënk, wi abiiŋ anaţa ţi pkeţ, baţaşarul baleş kë abi ji haŋ, aşë fiyaar uko umpiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi na uţup wi Yeŧu abiiŋ aţup.

23 Jibi Yeŧu awooŋ du Yeruŧalem ţi wal wi Ufeŧtu wi Mbuur, bañaaŋ baŧum bafiyaara wi bawinuŋ iko iñoŋarënaan yi akdoluŋ. 24 Kë ul aşë wo aanfiyaar baka, ţiki ame bañaaŋ bŧi, 25 abot awo aannuma ñaaŋ aţupa jibi ñaaŋ awoori ţiki ul ţi bkowul ame uko unwooŋ ţi uhaaş wi ñaaŋ.

3

Yeŧu na Nikodem

1 Uka ţfa ţi *bafariŧay ñiinţ aloŋ i katim kawooŋ Nikodem. Awo ţi baweek biki bayuday. 2 Aya du Yeŧu na uŧejan aji na a : « Najukan, ŋme kë iwo najukan i Naşibaţi ayiluŋ, ţiki nin ñaaŋ aloŋ aanhil pdo iko iñoŋarënaan yi ikdoluŋ woli Naşibaţi aanwo na a. »

3 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Na manjoonan dţupu, nin ñaaŋ aanhilan kawin *Pşih pi Naşibaţi bë aankak abuka buka*. »

4 Kë aşë ji na a : « Hum di di ñaaŋ ahiniiŋ kabuka kak wi adooŋ abi ţaf? Ahinan kakak du kayiŋ ki anin kabuka kak i? »

5 Kë aŧeema aji : « Na manjoonan dţupu, ñaaŋ anwooŋ aankak abuka ţi meel na Uhaaş wi Naşibaţi aanhil kaneej du Pşih pi Naşibaţi. 6 Uleef uji ubuk uleef, kë uhaaş uji ubuk uhaaş. 7 Wutan kañoŋar woli djaku, nawo kabuka kak. 8 Uyook uji ufuuţ dko di uŋali. Iji kŧiink wa ufuuţ bë iinji këme dko di uwoonuŋ këme dko di ukyaaŋ. Kë hënk di uwooŋ kak pa bañaaŋ bambukiiŋ ţi Uhaaş wi Naşibaţi. »

9 Kë Nikodem aşë ji na a : « Hum di di uko mënţ uhiluŋ kadolana? »

10 Kë aŧeema aji : « Hum di ihiluŋ kawo najukan ţi Iŧrayel aşë wo iimme iko yaŋ? 11 Dţupu na manjoonan, ŋji ŋţiiniyaan uko wi ŋmeeŋ kabot kaţup wi ŋwinuŋ, kë an naşë wo naanji nadinan pfiyaar uko wi ŋjakuŋ. 12 Woli naanfiyaar wi nji kaţiiniyaanuŋ iko yi mboş, hum di di nakluŋ kafiyaar woli dluŋ aţiiniyaan iko yi baţi ba? 13 Nin ñaaŋ aloŋ aampaya baţi *Abuk Ñiinţ ţañ [anwooŋ du baţi] awaliiŋ. 14 Kë jibi *Moyiŧ adeeŋuŋ upula unţak du *pndiiş✡, hënk di Abuk Ñiinţ akdeeŋaniiŋ, 15 ñaaŋ anfiyaaruluŋ ahilna aka ubida wi mnţo.

16 « Naşibaţi aŋal bañaaŋ maakan adoo wul Abukul aloolan ţañ i akaaŋ, ñaaŋ anfiyaaruluŋ awutna kakeţ, aşë ka ubida wi mnţo. 17 Naşibaţi aanyil yil Abukul abi aji na bañaaŋ kë baduknaana awo i pkeţ, ayila yil bañaaŋ baţëpna ţi a babuur. 18 Ñaaŋ anfiyaaruluŋ aankduknaana, anwooŋ aanfiyaara ado bi duknaana duknaana, ţiki aanfiyaar ţi Abuk Naşibaţi aloolan ţañ i akaaŋ. 19 Kë uko wi, ukţuuŋ baji baduknaanaa : bjeehi babi ţi umundu kë bañaaŋ başë magan bdëm apel bjeehi ţiki iko yi bañaaŋ bakdoluŋ iwuţ maakan. 20 Ñaaŋ ankdoluŋ buţaan apok bjeehi ; uŋ mënţan aankya du bjeehi, kaţi iko iwuţaan yi adoluŋ iwinana. 21 Kë ñaaŋ anjaaŋ aţaş manjoonan aji ya du bjeehi, kahilna kadiiman kë iko yi akdoluŋ iwoona du Naşibaţi. »

Yeŧu na Yowan Nabatŧaar

22 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, Yeŧu aya na baţaşarul du uŧaak wi Yuda, aţo da na baka abatŧaar. 23 Yowan kak awo ţi pbatŧaar du Aenon kañog Ŧalim ţiki meel manŧum da, kë bañaaŋ babot abi'abi ţi a pyeenk batiŧmu. 24 Baandobi wata wal mënţ ukalabuş. 25 Unuur uloŋ kë bţup başë pën ţi baţaşar Yowan na nayuday aloŋ ţi uko wi bañow. 26 Babi ţi Yowan aji na a : « Najukan, ñaaŋ ambiiŋ awo na iwi du plut pi Yordan, i ibiiŋ aţiiniyaan uko wi nul awuŋ du abatŧaar kë bañaaŋ bŧi bakya du a. »

27 Kë Yowan aŧeem baka aji : « Nin ñaaŋ aanhil kayeenk uko uloŋ bë uunwoona du baţi. 28 An ţi uleefan namaar kë nţiini aji : “Mënwo Kriŧtu kë başë yilën ţi kadunul.” 29 Naniim akaaŋ naniima, kë nanoh naniim anwooŋ da aji lilan woli aŧiink pdiim pi naniim. Mnlilan mi, manwooŋ mi ŧaan mandëm maakan keeri. 30 Ul awo kado kadëm, nji nşë ndo kawala.

31 « Anwoonuŋ baţi apel bañaaŋ bŧi ; anwooŋ i mboş, awo i mboş abot aji ţup iko yi mboş. Anwoonuŋ baţi [apel bañaaŋ bŧi] 32 aji ţup uko wi awinuŋ akuţ aŧiink kë nin aloŋ aşë wo aanji di pŧiink uţup wi nul. 33 Anfiyaaruŋ uţup wi nul adiiman kë adinan kë uko wi Naşibaţi ajakuŋ uwo manjoonan ; 34 Naşibaţi aji wul ñaaŋ i ayiluŋ Uhaaşul kakëşan aşë kaţup uţup wi Naşibaţi. 35 Naşibaţi Aşin aŋal Abukul, akuţ awula iko bŧi. 36 Anfiyaaruŋ Abukul aka ubida wi mnţo ; anwooŋ aandi pŧiinka aankka ubida mënţ ; udeeb wi Naşibaţi uji uwo ţi a. »

4

Yeŧu na ñaaţ i uŧaak wi Ŧamariya

1 Bafariŧay baŧiink kë baji baţaşar Yeŧu baŧum adoo pel biki Yowan kë abot aji batŧaar bañaaŋ bampeluŋ biki Yowan akbatŧaaruŋ. 2 Yeŧu ul ţi uleeful aanji batŧaar, baţaşarul bajaaŋ babatŧaar. 3 Wi aŧiinkuŋ uko mënţ, apën du Yuda akak Galilay. 4 Awo i kamuur uŧaak wi *Ŧamariya.

5 Kë hënk di ayaaŋ aban du ubeeka uloŋ wi Ŧamariya wi bajaaŋ badu Ŧikar kañog uţeeh wi *Yakob abiiŋ aţen *Yoŧef abukul. 6 Ţi dko mënţ di di pliik pi Yakob pawooŋ. Yeŧu apoş anoor aşë ya aţo du kañog pliik mënţ. Unuur udiiŋ wal mënţ.

7 Kë ñaaţ aloŋ i Ŧamariya aşë bi pliik. Kë Yeŧu aşë ji na a : « Ţenaan meel ddaan. » 8 Baţaşarul baya wal mënţ ubeeka pla uko ude.

9 Kë ñaaţ aji na a : « Hum di iwi, inwooŋ nayuday ihiluŋ kañehanaan meel, nji nwooŋ i Ŧamariya? » (Bayuday baanji banaakiir na bañaaŋ biki Ŧamariya.)

10 Kë aŧeema aji : « Woli ime lah uko wi Naşibaţi ajaaŋ aţen abot ame ñaaŋ anjakiiŋ iţena adaan, iwi ţi uleefu ikñehanuluŋ aşë ţenu meel manjaaŋ manwul bañaaŋ ubida. »

11 Kë aşë ji na a : « Naweek, iinwo na nin ukoolan uliikni kë pliik pabaa diil maakan. Ţuŋ di di ibaaŋ aliikna meel manjaaŋ manwul bañaaŋ ubida ba? 12 Idëm apel Yakob ateem nja anwuluŋ nja pliik pi i? Ul andaanuŋ ţi pa abot awul babukul na ŋnŧaam ŋi nul kë ŋadaani? »

13 Kë Yeŧu aşë ŧeema aji : « Ñaaŋ andaanuŋ meel mi, udaan ukak aţija ; 14 kë ñaaŋ anşaaŋ adaan meel mi nji kaluŋ kawula nin udaan uunkak aţija, meel mi nji kawululuŋ mankak ukumpëş unkwuluŋ ubida wi mnţo. »

15 Kë ñaaţ aşë ji na a : « Naweek, ţenaan meel mënţ, udaan uwutna kakak kaţijën ndoo nwo i pbi pliik ţi. »

16 Kë aji na a : « Yaan idu ayinu işë ikak na a ţi. »

17 Kë aŧeema aji : « Mëniimaa. »

Kë Yeŧu aşë ji na a : « Iţup manjoonan wi ijakuŋ iinniimaa, 18 ţiki ibi niima ŋyaaş kañeen, kë i iwoonaanuŋ hënkuŋ aanwo ayinu. Ifaŋ ţi waŋ. »

19 Kë ñaaţ kë aşë ji na a : « Naweek, dwin kë iwo *Naţupar Naşibaţi na manjoonan. 20 Bateemun badëman Naşibaţi ţi pnkuŋ pi, kë an bayuday naşë ji du Yeruŧalem di di bañaaŋ bawooŋ i kado kadëmana. »

21 Kë aşë ji na a : « Abuk ñaaţ, fiyaarën, wal uloŋ ubi wi mënţ ţi pnkuŋ pi këme du Yeruŧalem ţañ di bakdooŋ kadëmanaan Naşibaţi Aşin nja. 22 An, naji nadëman uko wi nawooŋ naammee. Un ŋji ŋdëman uko wi ŋmeeŋ ţiki ţi bayuday di di Naşibaţi aţepnuŋ abuuran bañaaŋ. 23 Kë wal uşë bi, wii wi, udo bi ban ban, wi banjaaŋ badëman Naşibaţi Aşin nja bakme'uluŋ na manjoonan kado kadëmana na uhaaş ; bukal bawooŋ banjaaŋ badëman Naşibaţi Aşin nja, bukal biki aklaaŋ. 24 Naşibaţi awo uhaaş kë banjaaŋ badëmana bawo i kame'a na manjoonan kadëmana na uhaaş. »

25 Kë ñaaţ aşë ji na a : « Dme kë Ñaaŋ i Naşibaţi adatuŋ, i bajaaŋ bado *Kriŧtu abi. Woli aluŋ abi, aţup nja iko bŧi jibi iwoori. »

26 Kë Yeŧu aji na a : « Nji nkaţiiniiŋ na iwi, dwooŋ aŋ mënţ. »

27 Wal wi aţiiniiŋ haŋ kë baţaşarul başë wuj, aşë ñoŋar wi bawinuluŋ kë akţiini na ñaaţ. Kë nin aloŋ ţi baka aşë wo aanhepara uko wi aklaaŋ këme uko wi akţiiniiŋ na ñaaţ.

28 Wal mënţ ñaaţ aduk pdunk pi nul, aya du ubeeka aji na bañaaŋ: 29 « Nabiin nawin ñiinţ aloŋ anţupnuŋ iko yi ndoluŋ bŧi. Woon Kriŧtu a i? » 30 Bapën ţi ubeeka aya du a.

31 Wal mënţ baţaşarul bawo ţi pkooţa aji na a : « Najukan, deeni. »

32 Kë aşë ŧeem baka aji : « Dka pde pi nawooŋ naammee. »

33 Baţaşarul bawo ţi pşal aji me aloŋ aţija ţij uko ude. 34 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Pde pi naan pawooŋ pdo uko wi anyilnuŋ ajaknuŋ ndo na pbaañëş ulempul. 35 Jëm naji naji : “uduka kli kbaakër kakit kaşë kabi” i? Dţupan, nakatan këş naten ŋţeeh, ŋado bi kay kay pa kakit. 36 Kë nakit ado bi jun jun pyeenk baluk bi nul abot akit ŋdeey pa ubida wi mnţo, najaar na nakit bahilna balilan bukal batëb bŧi. 37 Ţi uko mënţ, uko wi bajakuŋ uwo manjoonan : Aloŋ aji jaar, aloŋ kakit. 38 Nji dyilan naya nakit uko wi nawooŋ naanjaari. Baloŋ bado ulemp untamnuŋ, kë an naşë yeenk ulemp wi ujënk wi baka. »

39 Ţi ubeeka wi mënţ bañaaŋ biki Ŧamariya baŧum bafiyaar Yeŧu wi baŧiinkuŋ uko wi ñaaţ aţupuŋ ţi a aji : « Aţupën iko yi ndoluŋ bŧi. » 40 Hënk, wi bañaaŋ babiiŋ du a, bakooţa aji aţo na baka ; kë aţo da ŋnuur ŋtëb. 41 Ŋţup ŋi nul ŋado kë bañaaŋ baŧum maakan kak bafiyaara ; 42 baji na ñaaţ: « Mënţ uko wi iţupuŋ ţañ ukaaŋ kë ŋfiyaara ; un ţi ŋleefun ŋŧiinka abot ame kë ul na manjoonan awooŋ Nabuuran bañaaŋ bŧi. »

43 Wi Yeŧu aţooŋ ŋnuur ŋtëb du Ŧamariya, aşë pën da aya *Galilay. 44 Abi ţup aji kë *Naţupar Naşibaţi aanji ŧiinkana du uŧaak wi nul. 45 Kë wi aşaaŋ aban du Galilay, bañaaŋ bamëbana bnuura ţiki wi bayaaŋ *Ufeŧtu wi Mbuur du Yeruŧalem bawin iko bŧi yi adoluŋ da.

Pjeban pi abuk nalempar naşih

46 Yeŧu akak ubeeka wi Kana du *Galilay di abiiŋ akakanaan meel ubiñu. Kë wal mënţ aloŋ ţi balempar naşih baweek aloŋ i abukul amaakuŋ aşë wo du Kapernawum. 47 Wi aŧiinkuŋ kë Yeŧu awoona Yuda aban ţi Galilay, aya du a, akooţa aya ajeban abukul ţiki amaak añogan pkeţ. 48 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Woli naanwin mlagre na iko iñoŋarënaan naanji nafiyaarën. »

49 Kë nalempar naşih aşë ji na a : « Naweek, biin ji abuk naan abi akeţ. »

50 Kë aji na a : « Yaani, abuku awo najeb. »

Kë ñiinţ afiyaar uko wi Yeŧu ajakuluŋ, aŧool pya katohul. 51 Ahum nwo ţi bgah, kë balemparul başë bi ayit na a aji na a abukul ajebi. 52 Ahepar baka wal wi amatrënuŋ. Kë baji na a : « Takal da, uko ji uwoori uloolan wi pnak wi wi uleef ukakuŋ ajoobëţ na a. » 53 Aşin napoţ aleş kë wal mënţ wi wi Yeŧu ajakuluŋ: « Abuku awo najeb. » Wi wi aşaaŋ afiyaar Yeŧu ul na biki katohul bŧi.

54 Uko waŋ uwooŋ uko uñoŋarënaan utëbanţën wi Yeŧu adoluŋ ţi Galilay. Ado wa wi apënnuŋ Yuda.

5

Pjeb pi naţakmaan du Beŧtaŧa

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, ufeŧtu uloŋ wi bayuday uwoo, kë Yeŧu aşë ya Yeruŧalem. 2 Kë du Yeruŧalem ţi kañog « plëman pi ŋkaneel » uşë ka, dko dloŋ dñownaani danwooŋ na irakan kañeen di bajaaŋ bado ţi uţup uhebërë Beŧtaŧa*. 3 Ţuŋ irakan mënţ, bamaakal baŧum maakan : bakuul, banknjiinkuŋ, na bambiinkniiŋ, baji bapiinţ da kayoonk meel manşinţar ; 4 uwanjuŧ uloŋ wi Ajugun uji ubanle ţuŋ ubi kawala da, meel manşë kaşinţar ; anneejuŋ uŧeek wi meel manşinţaruŋ pmaak pi akahaŋ paji pabi jeb jeb. 5 Uka da wal mënţ ñiinţ aloŋ andoli ŋşubal iñeen-ŋwajanţ na bakreŋ ŋi aţakmi. 6 Yeŧu awina kë apiinţ da abot ame kë ujon wi aţakmi aanhinan poş aşë ji na a : « Iŋal kajeb i? »

7 Kë ñiinţ naţakmaan aŧeema aji : « Naweek, mënka nin aloŋ anhiluŋ kaţënkën nwala du dko dñownaani woli meel manşinţar, kë ji mbi ndo kaban, aloŋ aji do bi banën da uŧeek. »

8 Kë aşë ji na a : « Naţiin, jejan iko yi ipiinţnuŋ ipoş. » 9 Ţi dko mënţ, kë ñiinţ abi jeb jeb ajej iko yi apiinţnuŋ apoş.

Kë unuur mënţ uşë wo *unuur wi pnoorfën wi bayuday. 10 Baweek biki bayuday baji na ñiinţ i babaaŋ ajeban jeban : « Unuur wi pnoorfën uwo nţa, bgah bi nja baneenan ikuŋa. »

11 Kë aŧeem baka aji : « Anjebanaanuŋ ajakën : “Jejan iko yi ipiinţnuŋ ipoş.” »

12 Kë başë hepar aji : « Ñaaŋ ahoŋ ajakiiŋ jejan iko yi ipiinţnuŋ ipoş ba? » 13 Kë i bajebanuŋ aşë wo aamme ñaaŋ mënţan, kë Yeŧu abot aneem ţi pnŧuk.

14 Wi uko waŋ uţëpuŋ, Yeŧu ayit na ñiinţ i ajebanuŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë ji na a : « Hënkuŋ ijebi, ţañaanuŋ pjuban ji uko untamuŋ apel umbiiŋ adolu umobu. » 15 Ñiinţ aya wal mënţ aţup baweek biki bayuday aji Yeŧu ajebanuluŋ. 16 Kë baweek biki bayuday başë jun phajan Yeŧu, ţiki aji do iko mënţ ţi unuur wi pnoorfën. 17 Kë aşë ji na baka : « Paapa aji lempa lemp ŋnuur bŧi, kë nji kak mbot alemp. » 18 Uko waŋ ukaaŋ kë baweek biki bayuday batamanaara taman ala pfiŋa ; baji baji mënţ uko wi bgah baneenanuŋ ţi unuur wi pnoorfën ţañ wi wi ajaaŋ ado, abot aji ji Naşibaţi awooŋ aşin kaliŋan uleeful na Naşibaţi.

Mnhina mi Abuk Naşibaţi

19 Yeŧu akak ayeenk bţup aji na baka : « Na manjoonan dţupan, Abuk Naşibaţi aanhil pdo nin uko uloŋ bdidi'ul bë aanwin Aşin kë ado wa. Uko wi Aşin adoluŋ, Abukul akak aji do wa. 20 Naşibaţi aŋal Abukul abot aji diimana iko yi ajaaŋ ado ; aluŋ kadiimana iko indëmuŋ apel yi, inkţuuŋ nañoŋar. 21 Kë jibi Naşibaţi ajaaŋ anaţan bañaaŋ ţi pkeţ kabot kawul baka ubida, hënk kak di di Abukul ajaaŋ awul ñaaŋ i adatuŋ ubida. 22 Hënk kak, Naşibaţi aankwayëş nin ñaaŋ aloŋ, awutar uko mënţ bŧi Abukul, 23 bañaaŋ bŧi bahilna badëman Abukul jibi bajaaŋ badëmana. Ñaaŋ anwooŋ aanji dëman Abukul, aanji dëman Naşibaţi anyiluluŋ. 24 Na manjoonan dţupan, ñaaŋ ankŧiinkuŋ ŋţup ŋi naan abot afiyaar Naşibaţi anyilnuŋ, aka ubida wi mnţo. Ñaaŋ mënţ aankduknaana, apënna du pkeţ abi ţi ubida.

25 « Na manjoonan dţupan, wal ubi, hënkuŋ da, wi banwooŋ du pkeţ bakŧiinkuŋ pdiim pi Abuk Naşibaţi, banknŧiinkuŋ pa abi du a, baka ubida. 26 Jibi Naşibaţi awooŋ anjaaŋ awul ubida, hënk kak di di aţenuŋ Abukul ado kawul ubida. 27 Akak awula mnhina mi pwayëş ţiki awo *Abuk Ñiinţ. 28 Nawutan kañoŋar ţi uko mënţ ţiki wal ubi wi banwooŋ du ihër meeţ bakŧiinkuŋ pdiimul. 29 Bandoluŋ bnuura bapën kayeenk ubida, bandoluŋ buţaan başë bapën pa Naşibaţi aji baduknaana awo i pkeţ. 30 Nji ţi uleef naan, mënhil pdo nin uko uloŋ, pwayëş pi naan paji pawo pŧool, ţiki ţi uleef naan, mënji kado uko wi nji nŋaluŋ, dji kawayëş jibi anyilnuŋ ajaknuŋ. »

Uko wi baţupuŋ ţi Yeŧu

31 Yeŧu akak aji : « Woli nji ţañ kaţuparuŋ bkow naan uhinan kawo uunkwo manjoonan ţi an. 32 Kë aloŋ aşë aţup ţi uko wi naan, dme kë uko wi akţupuŋ ţi nji uwo manjoonan. 33 Nayil bañaaŋ du *Yowan, kë aţupan uko unwooŋ manjoonan ţi uko wi naan. 34 Kë nşë wo mënuma ñaaŋ aţuparaan, dţup ţup haŋ nahilna nabuur.

35 « Yowan abi wo unkaniya unktëruŋ ajeehan dko, kë nadat ŋwal ŋloŋ pwo ţi bjeehi na mnlilan wi nakŧiinkuŋ uko wi aţupanaŋ. 36 Nji, dka uko unkyuujuŋ uko wi nwooŋ apel wi Yowan aţupanaŋ: iko yi Paapa aţu'ënuŋ pdo, yi nji kadoluŋ, idiiman kë Paapa ayilnuŋ. 37 Kë Paapa anyilnuŋ ul ţi uleeful aţup ţi uko wi naan. Naambaaŋ kaŧiinka pdiimul, këme kame jibi anaami. 38 Kë jibi nawooŋ naanfiyaar i ayiluŋ, nadiiman kë naambaaŋ kamëbanaara uţup wi nul. 39 Naji najuk Ulibra wi Naşibaţi bnuura, ţiki naşal kë ţi wa di di nakkaanuŋ ubida wi mnţo. Kë Ulibra wi Naşibaţi mënţ uţupuŋ uko wi ŧaan. 40 Kë an naşë wo naanŋal pbi ţi nji kakaana ubida.

41 « Mënkyeenkna mndëm ţi bañaaŋ. 42 Dme an, naanŋal Naşibaţi na manjoonan. 43 Dbi ţi katim ki Paapa, kë naanyeenkën ; aloŋ abile bdidi'ul, nayeenka. 44 Hum di di nahiluŋ kafiyaarën, an nanjaaŋ nadëman ŋleefan kaşë wo naanji nala mndëm mi Naşibaţi anwooŋ aloolan? 45 Nawutan kaşal kaji dluŋ kakeeşaaran du Paapa. Moyiŧ i nahaţuŋ akkeeşaaranaŋ. 46 Woli nafiyaar lah *Moyiŧ, nakak kafiyaarën, ţiki apiiŧ piiŧ uko wi naan. 47 Bë woli naanfiyaar uko wi apiiŧuŋ, hum di di nakfiyaaruŋ uko wi nji kaţupuŋ? »

6

Pnŧuk pweek pi Yeŧu ade de'anuŋ

(Maci 14.13-21; Markuŧ 6.30-44; Luk 9.10-17)

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, Yeŧu amuur *bdëk bi Galilay (bul bi bajaaŋ bado kak bdëk bi Tiberiyad). 2 Bañaaŋ baŧum bawo ţi pţaşa wi bawinuŋ iko iñoŋarënaan yi akdoluŋ ţi bamaakal. 3 Aya apaya du pnkuŋ aţo da na baţaşarul. 4 Ufeŧtu wi bayuday wi bajaaŋ bado *Ufeŧtu wi Mbuur uñog wal mënţ.

5 Yeŧu akat këş, awin bañaaŋ baŧum kë bakbi du a, aşë ji na Filip : « Ţuŋ di di ŋkyaaŋ kanugna ipoom kawul bañaaŋ biki bŧi bade? » 6 Aţup haŋ katenna Filip, ţiki ul ţi uleeful ame uko wi akdoluŋ. 7 Filip aŧeema aji : « Baluk bi kli bakreŋ baandoo këş pa ñaaŋ andoli ayeenk bnduŋ. »

8 Andre, naţaşarul aloŋ anwooŋ abuk aşin Ŧimoŋ Piyeer aji na a : 9 « Napoţ aloŋ awo ţi na ipoom* kañeen na ŋţëb ŋtëb ; iko mënţ ikëş uko uloŋ pa bañaaŋ biki bŧi i? »

10 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Nadolan bañaaŋ baţo bnuura. » Pjaagal paŧum ţi dko mënţ, kë bañaaŋ baţoo. Biinţ bawo uko ji iñeen-week ŋyaaş iñeen-kañeen (5000). 11 Yeŧu ajej ipoom, abeeb Naşibaţi aşë faaş ya bañaaŋ abot ado haŋ kak na ŋţëb. Ñaaŋ andoli aji yeenk uko wi akdeeŋ.

12 Wi badeeŋ bŧi ayok, kë aşë ji na baţaşarul : « Naţonkaan iko indukiiŋ, nin uko uloŋ uwut kaŧoka. » 13 Baţonkan iko bŧi indukiiŋ, kë iŧum kkaar iñeen na ktëb. Iko mënţ bŧi ipënna ţi ipoom kañeen yuŋ.

14 Wi bañaaŋ bawinuŋ uko uñoŋarënaan wi adoluŋ, aşë ji : « Na manjoonan i awooŋ *Naţupar Naşibaţi anwooŋ i pbi ţi mboş. » 15 Wal mënţ kë Yeŧu aşë yikrën kë baŋal kamoba kadola awo naşih, aşë ţi aya agaag du pnkuŋ.

Yeŧu apoş ţi bdëk

(Maci 14.13; Markuŧ 6.45-52)

16 Wi utaakal ubanuŋ, baţaşar Yeŧu baya bdëk, 17 bapaya ţi bţeem, aŧool pya du plut du Kapernawum. Unuur udo bi yob yob, kë Yeŧu akak awo aando bi du baka. 18 Baya aban ţuŋ kë ukëk uşë unaţa, kë bdëk baţuunki. 19 Wi bapaatuŋ uko ji ŋkilometër kañeen këme paaj, aşë win Yeŧu kë akpoş ţi meel duuţ abi du bţeem bi bawooŋ, balënk wal mënţ. 20 Kë aşë ji na baka : « Nji a, nawutan kalënk. » 21 Baŋal pdo apaya ţi bţeem, aşë kur aban du pkay.

Yeŧu, pde panjaaŋ pawul ubida

(Natenan ţi Maci 14.34-36; Markuŧ 6.53-56)

22 Na nfa, pnŧuk pi bañaaŋ panwooŋ du bdëk umbaŋ wundu paleş kë bţeem bloolan bawohaŋ da takal abot ame kë Yeŧu aampaya ţi bţeem na baţaşarul, bukal ţañ bayaaŋ. 23 Kë wal mënţ kak, iţeem iloŋ kë işë bi du dko di bañaaŋ babiiŋ adeena ipoom wi Yeŧu Ajugun abeebuŋ Naşibaţi. 24 Wi bañaaŋ bawinuŋ kë Yeŧu aanwo da, baţaşarul kak kë baanwo da, bapaya ţi iţeem aya praba du Kapernawum.

25 Wi bayaaŋ awina du plut aşë ji na a : « Najukan, lum di di ibanuŋ ţi ba? »

26 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Na manjoonan dţupan, mënţ pdo na pyikrën iko iñoŋarënaan yi nawinuŋ pakaaŋ kë nakla'ën, nala'ën la ţiki nade ipoom ayok. 27 Nawutan kado kalemp pa pde pankmbaaŋ, nadoon kalemp pa pde panjaaŋ pawul ubida wi mnţo, pi *Abuk Ñiinţ akluŋ kawulan. Naşibaţi Aşin adiimanan bnuura kë ul awoona du a. »

28 Wal mënţ kë başë hepara aji : « we wi ŋwooŋ kado kado, kahilna kawo ţi uko wi Naşibaţi aŋaluŋ? »

29 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Pdo uko wi Naşibaţi aŋaluŋ pawo pfiyaar ñaaŋ i ayiluŋ. »

30 Wi wi başaaŋ aji na a : « Dolan uko unkyuujuŋ kë ŋwo i kafiyaaru. We wi ibaaŋ ado? 31 Bateem nja bade uko wi bajaaŋ bado “Mana” du *pndiiş, jibi upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : “Awul baka kë bade pde panwoonuŋ baţi.”✡ »

32 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Na manjoonan dţupan, *Moyiŧ aanwulan pde panwoonuŋ baţi, Paapa akwulanaŋ pde panwoonuŋ baţi na manjoonan. 33 Pde pi Naşibaţi pawo anwalnaaniiŋ baţi abot awul umundu ubida. »

34 Kë başë ji na a : « Naweek, wulun pde mënţ unuur unwooŋ. »

35 Kë aji na baka : « Nji, dwooŋ pde panjaaŋ pawul ubida. Ñaaŋ ankmbiiŋ ţi nji, nin ubon uunkak ade'a, kë ñaaŋ anfiyaarnuŋ, nin udaan uunkak aţija. 36 Kë nşë ţupan, nawinën aşë wo naanfiyaarën. 37 Kë bañaaŋ bŧi biki Paapa akwulnuŋ baluŋ kabi ţi nji, kë ñaaŋ ankmbiiŋ ţi nji, nin mënkdooka. 38 Mënwalnaana du baţi pa pdo uko unlilnuŋ, dbi bi pdo uko wi anyilnuŋ aŋaluŋ ndo. 39 Kë uko wi anyilnuŋ aŋaluŋ, uwo nwut kaneemandën nin aloŋ ţi biki awulnuŋ, nşë naţan baka ţi pkeţ ţi unuur ubaañşaani. 40 Uko wi Paapa aŋaluŋ wii wi : ñaaŋ andekuŋ këş ţi nji Abukul abot afiyaaraan aka ubida wi mnţo, nşë naţana ţi unuur ubaañşaani. »

41 Wi ajakuŋ haŋ, kë bayuday baloŋ banwooŋ da başë ŋur ŋuran ţiki aji ul awooŋ pde panwoonuŋ baţi. 42 Bawo ţi pţiini aji : « I mënţ, aanwo Yeŧu abuk Yoŧef i? Ŋme aşin na anin bnuura. Hum di ahiniiŋ hënkuŋ kaji awoona baţi ba? »

43 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Naţañaan pdo kaŋur ŋuran. 44 Nin aloŋ aanhilan pbi ţi nji bë mënţ Paapa anyilnuŋ aţijuluŋ, kë nji nşë luŋ kanaţana ţi unuur ubaañşaani. 45 *Naţupar Naşibaţi apiiŧ aji : “Naşibaţi aluŋ kajukan baka bukal bŧi.”✡ Ñaaŋ ankŧiinkuŋ Paapa abot amëban pjukan pi nul, abi du nji. 46 Nin ñaaŋ aambaaŋ kawin Naşibaţi Paapa bë mënţ anwoonuŋ du a ; ul ţañ awinuŋ Aşin. 47 Dţupan na manjoonan, ñaaŋ anfiyaarnuŋ aka ubida wi mnţo. 48 Nji dwooŋ pde panjaaŋ pawul ubida. 49 Başinan bade pde pi bajaaŋ bado Mana du pndiiş abaa keţa keţ. 50 Kë pde panwoonuŋ baţi, pi ñaaŋ akdeeŋ kaşë kawo aankkeţ paşë wo pii pi. 51 Nji dwooŋ pde panwooŋ na ubida, panwalnaaniiŋ baţi. Woli ñaaŋ ade pde mënţ, aka ubida wi mnţo. Pde mënţ pawooŋ uleef naan wi nji kaluŋ kawul, umundu ukaana ubida. »

52 Bayuday baloŋ bawo wal mënţ ţi plaţar aji : « Hum di di ahiluŋ kawulun uleeful ŋde? »

53 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Na manjoonan dţupan, woli naande uleef wi *Abuk Ñiinţ akuţ awo naandaan pñaakul, naankwo na ubida. 54 Ñaaŋ ankdeeŋ uleef naan kakuţ kadaan pñaak pi naan aka ubida wi mnţo, nşë naţana ţi pkeţ ţi unuur ubaañşaani. 55 Uleef naan uwo pde na manjoonan, kë pñaak pi naan pawo poot na manjoonan. 56 Ñaaŋ ankdeeŋ uleef naan kakuţ kadaan pñaak pi naan amëbandër na nji mbot nwo na a. 57 Paapa anwooŋ ukumpëş wi ubida ayilnuŋ kë mbot akaana ubida ţi a. Hënk di di ñaaŋ ankde'ënuŋ akţëpnuŋ ţi nji kaka ubida. 58 Pde panwoonuŋ baţi pii pi ; paanwo ji pi başinan babiiŋ ade abaa keţa keţ. Ñaaŋ ankndeeŋ pde pi aluŋ kaka ubida wi mnţo. »

59 Yeŧu aţup uko waŋ wi akjukanuŋ du *katoh kañehanaani du Kapernawum.

60 Baţaşar Yeŧu baŧum, wi baŧiinkuŋ uţup waŋ, aşë ji : « Uţup wi udiţi! Ñaaŋ aanhilan pŧiink wa? »

61 Yeŧu, ame ţi uleeful kë baţaşarul bawo ţi pŋur ŋuran ţi uko wi aţupuŋ aşë ji na baka : « Uko waŋ udolan naţañan pfiyaar i? 62 Kë woli naluŋ awin *Abuk Ñiinţ kë akpaya pkak du baţi bi awoonuŋ, nabaa do hum? 63 Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uwul ubida, ñaaŋ najën aanwo nin ukoolan. Ŋţup ŋi nji nţupanaŋ ŋado Uhaaş wi Naşibaţi na ubida ŋabi ţi an. 64 Kë uşë ka ţi an bañaaŋ baloŋ banwooŋ baanfiyaarën. » Yeŧu ado bi meha me du ujuni banwooŋ baankfiyaara abot ame ankluŋ kawaapa. 65 Aji na baka kak : « Uko waŋ ukaaŋ kë njakan nin ñaaŋ aanhil kabi du nji bë mënţ Paapa aţenuluŋ uko mënţ. »

66 Ţi wal mënţ kë baţaşar Yeŧu baŧum başë deka kafeţ, baankak aţaşa. 67 Kë aşë ji na baţaşarul iñeen na batëb : « An kak naya kadukën i? »

68 Ŧimoŋ Piyeer aŧeema aji na a : « Ajugun kabaa kaya du in ba? Iwooŋ na ŋţup ŋanjaaŋ ŋawul ubida wi mnţo. 69 Ŋfiyaaru abot ame kë iwi iwooŋ ñaaŋ nayimanaan i Naşibaţi ayiluŋ. »

70 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Mënţ nji ddatanaŋ an baţaşar naan iñeen na batëb i? Kë aloŋ ţi an aşë wo unŧaayi. » 71 Aţiiniyaan wal mënţ Yuda abuk Ŧimoŋ Iŧkariyot, anwooŋ aloŋ ţi baţaşarul iñeen na batëb, aşë luŋ kawaapa.

7

Yeŧu du Ufeŧtu wi iloona

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, Yeŧu awo ţi pñaay na uŧaak wi Galilay, aaŋŋal pdo kañaay na uŧaak wi Yuda ţiki bala pfiŋa. 2 Ufeŧtu wi *bayuday wi bajaaŋ bado *ufeŧtu wi iloona uñog wal mënţ. 3 Kë baţa'ul başë ji na a : « Wutan kaduka ţi, yaan Yuda baţaşaru bahilna kak bawin iko yi ijaaŋ kdo. 4 Ñaaŋ aanji mena woli aŋal iko yi akdoluŋ iwinana. Jibi ikdoluŋ iko yaŋ, pënan iwinana ţi bañaaŋ. » 5 Baţiini haŋ ţiki baanfiyaara.

6 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Wal wi naan uundo bi ban, kë ŋwal bŧi ŋaşë nuura pa an, nado uko wi naŋaluŋ. 7 Bañaaŋ biki umundu baanhilan ppokan, kë nji başë pokën ţiki dji kaţup kaji iko yi bakdoluŋ iwuţi. 8 An, nayaan ufeŧtu, nji mënkya, ţiki wal wi naan uundo bi ban. »

9 Wi ajakuŋ haŋ aşë duka du Galilay. 10 Kë wi baţa'ul bayaaŋ du ufeŧtu, kë aşë naţa aya da bë nin ñaaŋ aammee. 11 Baweek biki bayuday bawo ţi pla'a ţi wal wi ufeŧtu aşë ji : « Awo ţuŋ ba? » 12 Ţi pnŧuk pi bañaaŋ pambiiŋ ufeŧtu bhoopaţër baŧum maakan ţi uko wi nul. Baloŋ baji baji awo ñaaŋ nado bnuura, baloŋ kaji aji fël bañaaŋ. 13 Kë nin aloŋ kakşa aşë wo aanţiiniyaan uko wi nul kë bañaaŋ batee, ţiki baţi baweek biki baka.

14 Bañaaŋ baya ado ban ţi pŧoof pi kanëm ki ufeŧtu, kë Yeŧu aşë ya du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi awo ţi pjukan. 15 Bayuday bañoŋar aşë hepar aji : « Hum di di ameeŋ iko yi bë aanjuki? »

16 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Pjukan pi naan paampënna ţi nji, pawoona du anyilnuŋ. 17 Woli ñaaŋ aŋal pdo uko wi Naşibaţi aŋaluŋ, ayikrën me pjukan pi naan pawoona du a, këme uko wi nji kaţupuŋ uwoona ţi nji ţañ. 18 Woli uwoona ţi nji nawin kë dla la mndëm mi uleef naan, kë woli dla mndëm mi anyilnuŋ, kawo ñaaŋ i manjoonan, anwooŋ naŧool. 19 *Moyiŧ aanwulan *Bgah i? Kë nin aloŋ ţi an aşë wo aanji do uko bŧi wi bajakuŋ. We ukaaŋ kë nakdo na pfiŋën ba? »

20 Kë bañaaŋ başë ŧeema aji : « Iwo na unŧaayi. In aklaaŋ pfiŋu ba? »

21 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Ddola mlagre mloolan, kë naşë ñoŋar. 22 Moyiŧ aţu'an pwala kaŧëmp kë paşë wo paanwoona du a, pawoona du bateem nja, kë naşë ji nawalan ñaaŋ kaŧëmp ţi unuur wi pnoorfën. 23 Hënkuŋ, naji nawalan ñaaŋ kaŧëmp ţi unuur wi pnoorfën kë uunwo uko wi Bgah bi Moyiŧ baneenanuŋ. Kë hum di di nahilanuŋ kadeebaţëraan ţiki djeban ñaaŋ bŧi ţi unuur wi pnoorfën? 24 Nawutan kado kawayëş jibi nawinaruŋ uko, nadoon kawayëş na manjoonan. »

Yeŧu awoha Kriŧtu i?

25 Wal mënţ bañaaŋ baloŋ biki Yeruŧalem bawo ţi phepar aji : « Mënţ i i baklaaŋ pfiŋ i? 26 Kë aşë wo awi, aţup ţi kadun ki bañaaŋ, baanjaka nin uko uloŋ. Om baweek biki nja başal aji awo *Kriŧtu na manjoonan? 27 Kë un ŋşë me dko di ñaaŋ i awoonuŋ ; woli Kriŧtu abi, nin aloŋ aankme dko di awoonuŋ. »

28 Kë Yeŧu, anhumuŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë huuran aji : « Naji name'ën abot ame dko di nwoonuŋ. Nji mëmbi bi bdidi naan, anwooŋ manjoonan ayilnuŋ. Naamme'a, 29 kë nji nşë me'a ţiki dwoona du a, kë ul ayilnuŋ. »

30 Bado na pmoba wal mënţ, kë nin aloŋ aşë wo aambana ban ţiki wal wi nul uundobi ban.

31 Kë ţi bañaaŋ banwooŋ da, baŧum bafiyaar Yeŧu aşë ţiini aji : « Woli *Kriŧtu aluŋ abi, adola iko iññoŋarënuŋ impeli yi i akdoluŋ i? » 32 Bafariŧay baŧiink kë bañaaŋ bakŋur ŋuran uko mënţ ţi Yeŧu, kë baţeŋan baweek na bafariŧay başë yil bayeŋ bamoba.

33 Kë Yeŧu aşë ji : « Dwo na an ŋwal ŋntiinku kak, kaşë kakak du anyilnuŋ. 34 Naluŋ kado kala'ën bë naankwinën ; kë dko di nji kawooŋ, naankhil pbi da. »

35 Bayuday bahepar ţi pŧoof pi baka aji : « Ţuŋ di di akyaaŋ kë ŋënkwina? Aya du bayiţ nja banwayşëruŋ du banwooŋ baanwo bayuday kaşë kajukan banwooŋ baanwo bayuday i? 36 We wi aŋaluŋ pţup hënk wi ajakuŋ: “Naluŋ kado kala'ën bë naankwinën ; kë dko di nji kawooŋ naankhil pbi da.” »

Meel manjaaŋ manwul ubida

37 Ţi unuur ubaañşaani unwooŋ unuur uweek wi ufeŧtu, Yeŧu anaţ aşë huuran aji : « Woli udaan uţij ñaaŋ, abiin ţi nji, ñaaŋ anfiyaarnuŋ, 38 adaanan. *Ulibra wi Naşibaţi uji : “Meel mnŧum manjaaŋ manwul ubida manluŋ kado kapënna ţi a ji ukumpëş.” »

39 Yeŧu aţiiniyaan ţiiniyaan wal mënţ Uhaaş wi Naşibaţi wi banfiyaaruluŋ bawooŋ biki kabi kayeenk. Naşibaţi aandobi wul Uhaaşul wal mënţ ţiki aando bi dëman Yeŧu.

Blaţar ţi uko wi Yeŧu

40 Bañaaŋ baloŋ ţi pnŧuk, wi baŧiinkuŋ uko wi Yeŧu ajakuŋ aşë ji : « Na manjoonan ñaaŋ i awooŋ *Naţupar Naşibaţi! » 41 Baloŋ baji : « Awo *Kriŧtu! » Kë baloŋ bakji : « Kriŧtu awo i kapënna *Galilay i? 42 Baampiiŧ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji Kriŧtu awo i pntaali pi *Dayiţ kapënna Betleyem ubeeka wi Dayiţ i? »

43 Wal mënţ kë bañaaŋ başë wo ţi plaţar ţi uko wi Yeŧu. 44 Baloŋ ţi baka baŋal pmoba, kë nin aloŋ aşë wo aampafa paf kañen.

45 Bayeŋ bakak du baţeŋan baweek na bafariŧay, kë bukuŋ başë hepar baka uko unkayi kë baanţij Yeŧu.

46 Kë baŧeem baka aji : « Nin ñaaŋ aambaaŋ kaţiiniyaara ji a. »

47 Kë bafariŧay başë ji na baka : « Naŋal kaji aguuran an kak? 48 Aloŋ ţi baweek biki nja këme ţi bafariŧay afiyaara i? 49 Kë pnŧuk pi bañaaŋ pankţaşuluŋ paşë wo paamme *Bgah bi Moyiŧ, pafëpanaa. »

50 Wal mënţ kë aloŋ ţi bafariŧay i katim kawooŋ Nikodem ambiiŋ aya du Yeŧu aşë ji na baka : 51 « Bgah bi nja badinan baji ñaaŋ aduknaana bë baandun aŧiinka kame uko wi adoluŋ i? »

52 Kë baŧeema aji : « Iwi kak iwo i Galilay i? Tenan bnuura, iwin kë mënţ du Galilay di di *Naţupar Naşibaţi akpënnuŋ. » [ 53 Kë başë ţiiş andoli du katohul.]

8

Yeŧu na ñaaţ anjubanuŋ pjuban pi piinţ

[ 1 Kë Yeŧu aşë ya du Pnkuŋ pi Mnoliwera*. 2 Na nfa kub kë aşë kak du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kë bañaaŋ bŧi bakbi'a bi du a. Aţo, aşë jun pjukan baka. 3 Kë *bajukan Bgah na *bafariŧay başë ţija ñaaţ aloŋ i bamobuŋ kë akpiinţ na ñiinţ anwooŋ aanwo ayinul. Babi anaţana ţi pŧoof pi bañaaŋ, 4 aşë ji na Yeŧu : « Najukan, bamob ñaaţ i kë akpiinţ na ñiinţ anwooŋ aanwo ayinul. 5 Kë *Moyiŧ aşë ji na nja ţi *Bgah aji baaţ mënţ bawo katap baka mnlaak badoo bakeţ. Kë iwi, we wi işaluŋ ţi uko mënţ? » 6 Baţiini ţiini haŋ kaţaawanaana, kahilna kaka uko wi baktaparuli bţup.

Kë Yeŧu aşë juţ apiiŧ ţi mboş na pkoñ. 7 Jibi bakheparaaruluŋ hepar, kë Yeŧu aşë heŧ aji na baka : « Anwooŋ aambaaŋ kajubanaara ţi an, atapana plaak uŧeek. » 8 Wi ajakuŋ haŋ aşë kak ajuţ apiiŧ ţi mboş.

9 Wi bañaaŋ bukuŋ baŧiinkuŋ uţup waŋ bajun abuyëşaana aloolan aloolan, ajunna bantohi. Yeŧu kë aduka aloolan na ñaaţ ţañ, kë anaţ ţi kadunul. 10 Yeŧu aheŧ wal mënţ aşë ji na a : « Banţijiiŋ ţi bawo ţuŋ ba? Nin aloŋ aanji iwo i kakeţ? »

11 Kë aŧeem aji : « Nin aloŋ Naweek. »

Kë Yeŧu akak aji na a : « Nji kak, mënkji kë iwo i kakeţ. Yaan na bgahu, işë iţañan pjuban. »]

Yeŧu bjeehi bi umundu

12 Yeŧu akak aţiini na bañaaŋ aji na baka : « Nji, dwooŋ bjeehi bi umundu, ñaaŋ ankţaşnuŋ, aankdo kapoş ţi bdëm, aka bjeehi banjaaŋ bawul ubida. »

13 Kë bafariŧay başë ji na a : « Iwi, iji kţupar uleefu, ŋënhinan kadinan kë uko wi ikţupuŋ uwo manjoonan. »

14 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Woli ddoo ţupar uleef naan, uko wi nji kaţupuŋ ujoonani, nji dme dko di nwoonuŋ abot ame di nji kayaaŋ, kë an naşë wo naamme dko di nwoonuŋ na di nji kayaaŋ. 15 An, naji nawayëş ji bañaaŋ bajën, nji, mënji kawayëş nin ñaaŋ. 16 Kë woli dbi wo i kawayëş, pwayëş pi naan paji pajoonan, ţiki mënţ nji ţañ nji kawayëşuŋ, Paapa anyilnuŋ awo na nji.

17 « Bapiiŧ ţi *Ulibra wi Bgah bi nan aji banuma bañaaŋ batëb kadiimanaan kë uko unţupuŋ ujoonani. 18 Nji dţupar uleef naan, kë Paapa anyilnuŋ abot aji ţuparaan. »

19 Bahepara wal mënţ aji : « Şaaş awo ţuŋ ba? »

Kë aŧeem baka aji : « Naamme'ën abot awo naamme Paapa! Woli name'ën lah, name kak Paapa. » 20 Yeŧu aţiini haŋ wi akjukanuŋ bañaaŋ du dko di *Katoh Kaweek ki Naşibaţi di bajaaŋ bawatna itaka. Kë nin aloŋ aammoba, ţiki wal wi nul uundobi ban.

21 Yeŧu akak aji na baka : « Dya, kë naşë luŋ kado kala'ën, naluŋ kakeţ na ipekadu yi nan. Naanhil pya dko di nji kayaaŋ. »

22 Kë başë ji wal mënţ: « Wom aŋal ŋal kafiŋ uleeful wi ajakuŋ dko di akyaaŋ ŋënhil kaya da. »

23 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « An nawo biki mboş, kë nji nşë wo i baţi. Nawo biki umundu wi, nji kë nşë wo mënwo i wa. 24 Uko waŋ ukaaŋ kë nji na an, nakeţ na ipekadu yi nan. Dţupan, woli naanfiyaar kë nji dwooŋ, Anwooŋ✡, nakeţ na ipekadu yi nan. »

25 Kë başë hepara aji : « Iwo in ba? »

Kë aŧeem baka aji : « Dwo ñaaŋ i nji kajakanaŋ undiimaan aji dwoo†. 26 Dka iko iŧum yi pţup ţi an inkţuuŋ nji naduknaanaa. Uko wi njaaŋ kaţup bañaaŋ dŧiinkna wa du anyilnuŋ, ul anwooŋ ñaaŋ i manjoonan. »

27 Baanyikrën wal mënţ kë aţiiniyaan ţiiniyaan Aşin. 28 Akak aji na baka : « Woli naluŋ adeeŋ *Abuk Ñiinţ, naşë me kë nji dwooŋ anwooŋ abot awo mënji kado nin uko uloŋ bdidi naan, dji kaţup uko wi Paapa ajukanaanuŋ. 29 Kë anyilnuŋ abot awo na nji, aanwutën kë nwo aloolan. Dji kado uko wi aŋaluŋ unuur unjinţi. » 30 Wi Yeŧu akţupuŋ haŋ kë bañaaŋ baŧum başë fiyaara.

Banwooŋ babuk Abraham na manjoonan

31 Yeŧu aji na *bayuday banjakuŋ bafiyaara : « Woli namëban uko wi nţupanaŋ bnuura, nawo baţaşar naan na manjoonan. 32 Naluŋ kame manjoonan, manjoonan mënţ mankluŋ kabuuranan. »

33 Kë baŧeema aji : « Ŋwo biki pntaali pi *Abraham, kë nin ñaaŋ aambaaŋ kajuuknţënun. Hum di di ihiluŋ kaji ŋluŋ kabuur? »

34 Kë aşë ŧeem baka aji : « Dţupan na manjoonan, ñaaŋ anjaaŋ ado buţaan, pekadu daji dakakana awo nalempar da kabot kajuuknţëna. 35 Nalemp aanji wo ţi katoh te mnţo, abuk ka ajaaŋ awo da te mnţo. 36 Woli Abuk Naşibaţi abuuranan, nabuur na manjoonan. 37 Dme kë nawo biki pntaali pi *Abraham, kë naşë la pfiŋën, ţiki ŋţup ŋi naan ŋaanhil pban du iţëban. 38 Dji kaţup uko wi nwinuŋ du Paapa, kë an nakdo uko wi naŧiinknuŋ du aşinan. »

39 Kë başë ŧeema aji : « Abraham awooŋ aşinun. »

Kë aji na baka : « Woli nawo lah babuk Abraham, nado kado iko yi ajaaŋ ado. 40 Hënkuŋ kë naşë ŋal pfiŋën nji nwooŋ ñaaŋ ankţupanaŋ manjoonan mi nŧiinknuŋ du Naşibaţi, Abraham aando haŋ. 41 Kë an, naşë ji nado iko yi aşinan akdoluŋ. »

Kë baji na a : « Un, aninun aanwo naţuunk, aşinun awoha aloolan : Naşibaţi a. »

42 Kë aŧeem aji : « Woli Naşibaţi awooŋ lah aşinan, naŋalën ţiki dwoona du a abi, mëmbi bi bdidi naan, ul ayilnuŋ. 43 We ukaaŋ kë naanji nate ŋţup ŋi naan ba? Naanhil hil pŧiink uko wi nţupanaŋ. 44 Nawo babuk *Unŧaayi Uweek kë iko yi aşinan aŋaluŋ yi yi najaaŋ naŋal kado kado. Du ujuni adobi woha wo nafiŋ bañaaŋ, nin aanji ţup manjoonan, ţiki manjoonan maanwo ţi a. Woli aţilan aji do uko wi awooŋ, ţiki awo naţilan abot awo aşin baţilan. 45 Nji dji kaţupan manjoonan ukaaŋ naanfiyaarën. 46 Ahoŋ ţi an ahilanuŋ hilan kadiiman kë djubani? Kë woli dţup manjoonan, we ukaaŋ kë naanfiyarën ba? 47 Ñaaŋ anwooŋ i Naşibaţi aji ŧiink ŋţup ŋi nul ; naanji naŧiink ŋa, ţiki naanwo biki Naşibaţi. »

48 Kë *bayuday başë ŧeem Yeŧu aji : « Ŋënfaŋuŋ i, wi ŋjakuŋ aji iwo i uŧaak wi *Ŧamariya akuţ aji iwo na unŧaayi i? »

49 Kë aŧeem baka aji : « Mënwo na unŧaayi, dji kadëman Paapa, kë an naşë la pkowandënën. 50 Mënkla mndëm pa uleef naan, aloŋ aklaaŋ ma pa nji, ul akluŋ kayuuj uko wi ñaaŋ andoli awooŋ na manjoonan. 51 Dţupan na manjoonan, woli ñaaŋ amëban uţup wi naan nin aankkeţ. »

52 Kë *bayuday başë ji na a : « Ŋyikrën hënkuŋ na manjoonan kë iwo na unŧaayi. *Abraham akeţi, kë *baţupar Naşibaţi bakak akeţ, kë işë ji : “Woli ñaaŋ amëban uţup wi naan, aankkeţ nin.” 53 Idëm apel Abraham aşin nja ankeţuŋ i na baţupar Naşibaţi bankaaŋ akeţ? Işal aji iwo in ba? »

54 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Woli ddëman dëman lah bkow naan nji ţi uleef naan, mndëm mi naan maankwo nin ukoolan. Paapa akdëmanaanuŋ, ul i najaaŋ naţiiniyaan kaji awo Naşibaţi inan, 55 aşë wo naamme'a. Nji, kë nşë me'a. Woli dji lah mëmme'a kawo naţilan ji an. Kë nşë me'a abot amëban uţup wi nul. 56 Abraham aşinan alilan maakan wi aşaluŋ kë aluŋ kawin unuur wi naan. Awin wa aşë wo ţi mnlilan. »

57 Kë bayuday başë ji na a wal mënţ: « Iindo ka ka ŋşubal iñeen kañeen aşë ji iwi iwinuŋ Abraham! »

58 Kë aji na baka : « Dţupan na manjoonan, ji Abraham abi ado kawo, nji dwoo. »

59 Bajej wal mënţ mnlaak katapa, kë aşë mena apën ţi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi.

9

Pjeb pi nakuul i kabuka

1 Yeŧu awo ţi bgah aşë win ñiinţ aloŋ ambukiiŋ awo nakuul. 2 Kë baţaşarul başë hepara aji : « Najukan, we ukaaŋ kë ñiinţ i abuka awo nakuul ba? In ajubanuŋ ba? Ul a këme bajugul? »

3 Kë Yeŧu aŧeem aji : « Mënţ pjuban pi nul pa këme pi bajugul, uko mënţ uwo wo, iko inuura yi Naşibaţi ajaaŋ ado ihilna iwinana ţi a. 4 Wi unuur uhumuŋ, ŋwo i kado ulemp wi anyilnuŋ, uŧejan ubi wi nin ñaaŋ awooŋ aankhil ulemp. 5 Jibi nhumuŋ ţi umundu, dwo bjeehi bi wa. »

6 Wi Yeŧu ajakuŋ haŋ, aşë tëfjër mboş anag akër ţi këş ki nakuul, 7 aşë ji na a : « Yaan iñowa du dko di meel di badoluŋ du Ŧilowe. » (Ŧilowe dawooŋ nayili.) Kë nakuul ayaa, aya añowa, aşë wugşa, abi kawin win bnuura.

8 Bakinţul na bañaaŋ banjonuŋ kawina kë aji ñehan baji wal mënţ: « Mënţ i ajaaŋ aţo bñehan du i? »

9 Baloŋ baji : « Ul a. »

Kë baloŋ baji : « Mënţ ul a, anaama naam. »

Ul kë aşë ji : « Nji a. »

10 Kë başë hepara aji : « Ido do hum adoo kak awin ba? »

11 Kë aŧeem aji : « Ñiinţ i bajaaŋ bado Yeŧu añowanuŋ mboş na işuuj akërën ţi këş aşë ji na nji nya nñowa du Ŧilowe, kë nya añowa, aşë bi kawin win. »

12 Kë başë ji na a : « Ñiinţ mënţ awo ţuŋ? »

Kë aŧeem aji : « Mëmmee. »

13 Bajej wal mënţ ñiinţ añooţ du *bafariŧay. 14 Kë unuur wi Yeŧu aşaaŋ añowan mboş na işuuj ajebanaan nakuul kë uşë wo *unuur wi pnoorfën wi bayuday. 15 Uko waŋ ukaaŋ kë bafariŧay bahepar ñiinţ uko wi adoluŋ adoo win hënkuŋ. Kë aŧeem aji : « Akërën mboş ţi këş, kë nya añowa abi kawin win. »

16 Bafariŧay baloŋ kë başë ji : « Ñaaŋ andoluŋ uko wi aanwo i Naşibaţi ţiki aanji ţaş uko wi bgah bajakuŋ ţi uko wi unuur wi pnoorfën. »

Kë baloŋ baji : « Hum di di ñaaŋ nado buţaan ahilanuŋ kado iko iñoŋarënaan mënţ. » Baankak aŧiinkar wal mënţ. 17 Wi wi başaaŋ aji kak na nakuul i bajebanuŋ: « Kë iwi, we wi işaluŋ aji awoo, wi adoluŋ kë ikak awin? »

Kë aji na baka : « Awo *Naţupar Naşibaţi. »

18 Baanfiyaar kë abi wo nakuul aşë win hënkuŋ. Uko waŋ ukaaŋ kë badu bajugul. 19 Bahepar baka aji : « I awo abukan i? Ujoonan kë abuka buka awo nakuul i? Hum di di ahilanuŋ keeri awin? »

20 Kë bajugul baŧeem aji : « Ŋme kë awo abukun, akuţ ame kë abuka buka awo nakuul. 21 Kë jibi adoli ado win hënkuŋ, na anjebanuluŋ, ŋëmmee. Naheparëna, awo naweek, aţupan bdidi'ul. » 22 Bajugul baţiini haŋ ţiki baţi baweek biki baka, banŧiinkaruŋ aji badook ñaaŋ ankjakuŋ kaji Yeŧu awooŋ *Kriŧtu, ţi *katoh kañehanaani. 23 Uko waŋ ukaaŋ kë bajugul baji : « Awo naweek, naheparëna. »

24 Bafariŧay bakak adu ñiinţ ambiiŋ awo nakuul aji na a : « Dëmaan Naşibaţi, iţup manjoonan! Un, ŋme kë ñiinţ mënţ awo nado buţaan. »

25 Kë aşë ŧeem baka aji : « Mëmme me awo nado buţaan, dmeha uko uloolan : dbi wo nakuul, aşë win hënkuŋ. »

26 Kë başë hepara aji : « we wi adoliiŋ? Hum di di adoluŋ kë ido kak awin? »

27 Kë aŧeem baka aji : « Ddo bi ţupan kë naandi pŧiinkën. We ukaaŋ kë nakak aŋal kaŧiink? Wom nakak aŋal kakak baţaşarul? »

28 Kë başë jun pkara aji : « Iwi iwooŋ naţaşar ñiinţ mënţ ; un, ŋwo baţaşar *Moyiŧ. 29 Un ŋme kë Naşibaţi aţiini na Moyiŧ ; kë i, ŋëmme dko di awoonuŋ. »

30 Kë aŧeem baka aji : « Uko waŋ uñoŋarëni : naamme dko di awoonuŋ, kë aşë dolën kë nkak awin! 31 Ŋme kë Naşibaţi aanji ŧiink bado buţaan, kë woli ñaaŋ aji dëmana abot ado uko wi aŋaluŋ aji ŧiink uŋ mënţan. 32 Nin ñaaŋ aambaaŋ kaŧiinka kë baji ñaaŋ aloŋ ajeban nakuul i kabuka. 33 Woli ñiinţ mënţ aanwo lah i Naşibaţi, aankhil pdo nin uko uloŋ. »

34 Kë bafariŧay başë ji na a : « Ibuka abi wo wo bŧi ţi buţaan aşë ji ijukanun. » Wi wi başaaŋ adooka kë apën ţi katoh kañehanaani.

35 Yeŧu aŧiink kë badooka. Aya awina aşë hepara aji : « Ifiyaar *Abuk Ñiinţ i? »

36 Kë aŧeema aji : « Naweek, in awooŋ Abuk Ñiinţ nhilna nfiyaara? »

37 Kë aji na a : « Iwina, ul akţiiniiŋ na iwi hënk. »

38 Wal mënţ kë ñiinţ aşë ji : « Ajugun, dfiyaari » aşë ŋup adëmana.

39 Yeŧu akak aji : « Nji dbi bi ţi mboş pa pwayëş, banwooŋ baankwin bahilna bado kawin, bankwinuŋ bakak bakuul. » 40 Bafariŧay baloŋ banwooŋ na a baŧiink uko wi aţupuŋ aşë hepara aji : « Un kak, ŋwo bakuul i? »

41 Kë aŧeem baka aji : « Woli nawo lah bakuul, baankji naduknaanaa ; kë jibi najakuŋ aji nawin, nakeer nhum nduknaana. »

10

Uhoñ wi Nayafan na batani bi nul

1 Yeŧu akak aţiini aji : « Na manjoonan dţupan, ñaaŋ anwooŋ aaneejna plëman pi kampen aşë lutna umbaŋ uloŋ awo nakiij, nalaŧ. 2 Anneejnuŋ plëman kë aşë wo nayafan i ŋkaneel. 3 Nayeŋ aji haabëşa plëman, ŋkaneel ŋabot kaŧiinka, aji du undoli ţi katim ki wa kapënan bdig. 4 Woli apënan ŋkaneel bŧi ŋanwooŋ ŋi nul, aji jot ŋa kadun, ŋaşë kaţaşa ţiki ŋayikrën pdiim pi nul. 5 Ŋkaneel mënţ ŋaankţaş nin ñaaŋ nampaţi, ŋaji ŋaţëp ţëp kaţi'a ţiki ŋaanyikrën pdiimul. » 6 Yeŧu ahoñ na baka haŋ kë başë wo baamme uko wi aŋaluŋ pţup baka.

7 Wi wi akaaŋ aţiini na baka aji : « Na manjoonan, dţupan nji dwooŋ plëman pi ŋkaneel ŋakţëpnuŋ. 8 Banjotnuŋ kadun bŧi bawo bakiij, na balaŧ, kë ŋkaneel ŋaankŧiink baka. 9 Nji dwo plëman. Woli ñaaŋ aţëpna ţi nji aluŋ kabuur, aluŋ kado kaneej kakak kapën kaşë kaka uko ude. 10 Nakiij abi bi ţañ pa pkiij, kafaal, kabot kaŧok ŧokan. Nji dbi pa bañaaŋ baka ubida, bakak baŧum na wa.

11 « Nji dwo nayafan nanuura, anjaaŋ awul ubida wi nul pa ŋkaneel ŋi ŧul. 12 Ñaaŋ i balukuŋ luk kë abi byafan, anwooŋ aanwo ajug ŋkaneel, awinle uñiiŋ aji ţi kaduk ŋa, uñiiŋ kamob ŋloŋ kawayëş batani. 13 Aji do haŋ ţiki awo ñaaŋ i balukuŋ luk pa abi alemp, aanji ţaaf ŋkaneel. 14 Nji dwo nayafan nanuura, ame ŋkaneel ŋi naan, kë ŋabot ame'ën 15 jibi Paapa ame'ënuŋ kë mbot ame'a. Dwul ubida wi naan pa ŋkaneel ŋi naan. 16 Dka ŋkaneel ŋloŋ ŋanwooŋ ŋaanwo ţi kampen ki. Ŋaŋ mënţ kak dwo i kaţij ŋa, ŋaluŋ kaŧiink pdiim pi naan. Batani başë bawo bloolan, nayafan abot awo aloolan. 17 Paapa aŋalën ţiki dwul ubida wi naan ; aşë luŋ kayeenk wa. 18 Nin ñaaŋ aanji yeenkën ubida, nji ţi uleef naan djaaŋ kawul wa. Dka mnhina mi pwul wa, kakuţ kayeenk wa. Uko waŋ wi wi Paapa aţu'ënuŋ pdo. »

19 Ŋţup ŋi Yeŧu aţupuŋ ŋaţu kë bayuday baankak aŧiinkar. 20 Baŧum baji : « Awo na unŧaayi, ayilaa. We ukaaŋ kë nakŧiinka ba? »

21 Kë baloŋ baji : « Ŋţup ŋi ŋaanwo ŋi ñaaŋ anwooŋ na unŧaayi. Kë unŧaayi, uhil kahaabëş bakuul këş i? »

Ñaaŋ i Yeŧu awooŋ na manjoonan

22 Ufeŧtu unjaaŋ uleşan unuur wi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi kakaaŋ akak ayiman uwo wal mënţ du Yeruŧalem. Uwo ţi wal wi ujonţ. 23 Yeŧu añaay na Katoh Kaweek ki Naşibaţi du dko di bajaaŋ bado Uşaala wi *Ŧalomoŋ. 24 Bayuday babi afooya aşë ji na a : « Ibaa do kanooranun te lum ba? Woli iwo *Kriŧtu, kţupun bañaaŋ bŧi kame. »

25 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Dţupan kë naanfiyaarën. Iko yi nji kadoluŋ pa Paapa iyuuj kë dwo a ; 26 kë an naşë wo naanfiyaarën ţiki naanwo ŋkaneel ŋi naan. 27 Ŋkaneel ŋi naan ŋaji ŋaŧiink pdiim pi naan ; dme ŋa kë ŋabot aji ŋaţaşën. 28 Dwul ŋa ubida wi mnţo, ŋaankkeţ nin kë nin aloŋ aankŧehën ŋa. 29 Paapa anţennuŋ iko mënţ adëm apel iko bŧi. Nin aloŋ aanhil kaŧeh uko uloŋ ţi iñen yi nul. 30 Nji na Paapa ŋwo ñaaŋ aloolan. »

31 Wal mënţ kë bayuday başë kak aţij mnlaak ptapa. 32 Kë aşë ji na baka : « Ddo iko inuura iŧum kë nawini, iko mënţ iwoona du Paapa, kahoŋ ţi ya kakaaŋ kë naŋal ptapën mnlaak ba? »

33 Kë başë ŧeema aji : « Mënţ uko unuura ukaaŋ kë ŋktapu mnlaak, ikar kar Naşibaţi ukaaŋ, iwo ñaaŋ najën ţañ aşë jej bkowu aţu Naşibaţi. »

34 Kë Yeŧu aşë ŧeem baka aji : « Jëm Naşibaţi aji ţi ulibra wi nul : “Dji : Nawo başibaţi?”✡ 35 Ŋme kë ñaaŋ aanhil plaţ uko umpiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi. Kë wi aduuŋ biki uţup wi nul ukţiiniyaanuŋ aji başibaţi, 36 we ukaaŋ kë naji dkar Naşibaţi Paapa wi njakuŋ aji dwo Abukul, nji i adatuŋ ayil ţi umundu. 37 Woli mënkdo iko yi Paapa ajaaŋ ado, nawutan kafiyaarën. 38 Kë woli ddo ya, woli naando fiyaarën, nafiyaaran iko yi njaaŋ kado, nahilna nayikrën uloolan kë Paapa awo ţi nji, kë nji mbot awo ţi Paapa. »

39 Bakak ado na pmob Yeŧu, kë aşë buur baka.

40 Akak aya du plut pi bdëk bi Yordan, du dko di *Yowan abiiŋ abatŧaaraan, aţo da. 41 Bañaaŋ baŧum babi du a aji : « Yowan aandiiman nin uko uloŋ uñoŋarënaan, kë uko bŧi wi aţupuŋ ţi ñiinţ i uşë joonan. » 42 Bañaaŋ baŧum bafiyaara ţi dko di awooŋ mënţ.

11

Pkeţ pi Laŧaar

1 Ubi ka ñiinţ aloŋ ammaakuŋ i katim kawooŋ Laŧaar. Abi wo du ufëţ wi Betani ul na Mariya na Marta baweekul baaţ. 2 Mariya abiiŋ ajeeş ukëra ulil pţëkëñ ţi ihoţ yi Ajugun abot awent ya na uwel wi nul. Laŧaar aţa Mariya mënţ amaakuŋ hënk. 3 Baaţ batëb banţaaruŋ bukuŋ bayil aloŋ du Yeŧu, kë aya ji na a : « Naweek, nanohu i imaganuŋ amaaki. »

4 Wi Yeŧu aŧiinkuŋ uko mënţ aşë ji : « Pmaak pi Laŧaar paankfiŋa, amaak maak bañaaŋ bahilna bawin mndëm mi Naşibaţi, na mi Abukul. » 5 Yeŧu amagan bi Marta, Mariya, na Laŧaar aţa baka. 6 Kë wi aşaaŋ aŧiink pmaak pi Laŧaar, aţo dko di awooŋ ŋnuur ŋtëb kak, 7 abaa ji na baţaşarul : « Najoh ŋkak uŧaak wi Yuda. »

8 Kë başë ŧeema aji : « Najukan, du ŋnuur ŋanţëpuŋ, bayuday baŋal katapu mnlaak kafiŋ, kë işë ŋal pkak da. »

9 Kë aşë ji na baka : « Kapëna nfa te utaakal ŋwoori ŋaanwo iñeen na ŋtëb i? Ankpoşuŋ na pnak aanji hubta ţi uko uloŋ ţiki aji win bjeehi bi umundu wi. 10 Kë anşaaŋ aji poş na uŧejan, aji hubta ţiki bjeehi baanwo ţi a. »

11 Wi Yeŧu aţupuŋ baka uko wuŋ aşë kak aji : « Laŧaar nanohun aŋoyënţi, kë nşë ya kahuma. »

12 Baţaşarul kë baŧeema aji : « Ajugun, jibi akŋoyënţuŋ ŋoyënţ ţañ, akeer ajeb. »

13 Yeŧu aţiiniyaan uko wi pkeţ pi Laŧaar kë başë nuŋ kë aji Laŧaar aŋoyënţ ŋoyënţ. 14 Kë aşë jinţëlëş baka bţup aji na baka « Laŧaar akeţi. 15 Dlilan pa an, wi nwooŋ mëmmaar pkeţ pi nul, nahilna nafiyaarën. Nabiin ŋya du a. »

16 Kë Toma, i bajaaŋ badu kbet, aşë ji na baţaşar Yeŧu bandukiiŋ: « Nabiin kak ŋya, ŋhilna ŋkeţ na najukan i nja. »

Yeŧu awooŋ pnaţa ţi pkeţ

17 Wi Yeŧu abanuŋ, aţënk kë udo bi do ŋnuur ŋbaakër wi bamoyuŋ Laŧaar. 18 Ufëţ wi Betani uunlowiir na Yeruŧalem, uya pban ŋkilometër ŋwajanţ ; 19 kë bayuday baŧum başë bi pwin bi Marta na Mariya na puum pi aţa baka kabot katëŋţën baka. 20 Wi Marta aŧiinkuŋ kë Yeŧu añogi, aşë naţa kaya kayit na a, kë Mariya aşë duka aţo du katoh.

21 Marta aji na Yeŧu : « Ajugun, woli iwo lah ţi, aţa naan aankkeţ! 22 Kë nşë me kë ţi dko di ŋwooŋ di hënkuŋ, uko bŧi wi ikñehanuŋ Naşibaţi, awulu wa. »

23 Kë aji na a : « Aţa'u anaţa ţi pkeţ. »

24 Kë akak aji na a : « Dme kë ţi uba umundu, wal wi bañaaŋ bŧi baknaţiiŋ ţi pkeţ, ul kak anaţa ţi pa. »

25 Kë akak aji na a : « Nji dwooŋ pnaţa ţi pkeţ, nji kak dwooŋ ubida. Anfiyaarnuŋ, woli adoo keţ, aluŋ kaka ubida. 26 Kë ñaaŋ ankaaŋ ubida abot afiyaarën nin aankkeţ. Ifiyaar uko waŋ i? »

27 Kë aŧeema aji : « Aa Ajugun, dfiyaar kë iwooŋ *Kriŧtu Abuk Naşibaţi, anwooŋ i pbi ţi umundu wi. »

Ŋwooni ŋi Yeŧu

28 Wi Marta aţiiniiŋ haŋ, aşë ya du Mariya i baţaaruŋ ahoopaţa aji : « Najukan abii, adu'u. » 29 Wi Mariya aŧiinkuŋ uko waŋ aşë naţa aŧaran apën aya du Yeŧu. 30 Kë Yeŧu aşë wo aandobi neej du ufëţ ahum du dko di ayitiiraanuŋ na Marta. 31 Wi bambiiŋ awo ţi katoh na Mariya atëŋţëna bawinuluŋ kë aŧaran apën, baţaşa anuŋ kë aya ŋwooni du bhër.

32 Wi Mariya abanuŋ du dko di Yeŧu awooŋ, awina, aşë jot ţi ihoţul aji na a : « Ajugun, woli iwo lah ţi, aţa naan aankkeţ. »

33 Yeŧu awina kë akwooni ul na bañaaŋ bangakandëruŋ na a kë uko mënţ uşë de'a maakan. 34 Ahepar baka dko di bamoyuŋ Laŧaar, kë baji na a : « Ajugun ţaşun, ŋya kayuuju da. » 35 Kë Yeŧu aşë wooni.

36 Bañaaŋ baloŋ kë başë ji : « Natenan jibi aŋaluli. »

37 Baloŋ ţi baka kë başë ji : « Ul anjebanuŋ nakuul, aanhil lah kaneenan Laŧaar akeţ i? »

Pnaţa ţi pkeţ pi Laŧaar

38 Uko mënţ ukak ade Yeŧu maakan kë aşë ya du bhër, bajël jël bhër mënţ ţi pnkuŋ, kë plaak padëŧnuŋ ba. 39 Yeŧu aji : « Napënaan plaak. »

Marta naweek Laŧaar kë aşë ji na a : « Ajugun, ajun pţëkëñ, udobi do ŋnuur ŋbaakër ŋi amoynaani. »

40 Kë aŧeema aji : « Mënjaku aji woli ifiyaari kwin mndëm mi Naşibaţi i? »

41 Bapënan plaak, kë Yeŧu aşë kat këş du baţi aji : « Paap, dbeebu wi iŧiinknuŋ. 42 Dme kë ŋnuur bŧi iji kŧiinkën, kë nşë ţiini haŋ pa bañaaŋ banfooynuŋ bahil bafiyaar kë iwi iyilnuŋ. »

43 Wi aţiiniiŋ haŋ aşë huuran maakan aji : « Laŧaar, pënan! » 44 Kë ankeţuŋ apën kë ihoţ na iñen iŧaayana na ilëmënt, kë bkow babooţan na blaañ. Yeŧu aji na baka : « Naŧaayëşana, naşë nawuta aya. »

45 Bayuday baŧum bambiiŋ du uko Mariya abot awin uko wi Yeŧu adoluŋ, bafiyaara. 46 Baloŋ kë başë ya du *bafariŧay pţup baka uko wi adoluŋ. 47 Kë Baţeŋan baweek na bafariŧay başë duur du uruha wi baka aşë ji : « we wi ŋbaaŋ ado ba? Ñiinţ i aji do iko iñoŋarënaan iŧum. 48 Woli ŋwuta kë akdo iko yi akdoluŋ yi, bañaaŋ bŧi kafiyaara, baromeŋ babi ŧok dko dyimanaan di nun na uŧaak wi nja. »

49 Aloŋ ţi baka i katim kawooŋ Kayif anwooŋ uşubal mënţ naşih i baţeŋan aji na baka : « Naamme nin uko uloŋ! 50 Naanwin kë uko mënţ uwo unuura pa an i? Ñaaŋ aloolan akeţar bañaaŋ bŧi. Hënk başë bawut pŧok uŧaak bŧi. » 51 Uko wi Kayif akţupuŋ uumpënna ţi a ; kë jibi awooŋ uşubal mënţ naşih i baţeŋan, aţup ji Naţupar Naşibaţi kë Yeŧu akeţar bayuday bŧi. 52 Mënţ pa bukal ţañ baka, ma pyitrën babuk Naşibaţi bŧi banwayşëruŋ bawo baloolan.

53 Unuur mënţ wi wi baweek biki bayuday bajunuŋ pla pfiŋ Yeŧu. 54 Ukaaŋ kë aţañan pdo kaya kabi ţi pŧoof pi bayuday. Aya du uŧaak uloŋ uññoguŋ *pndiiş du ubeeka wi Efrayim, aţo da na baţaşarul.

55 *Ufeŧtu wi Mbuur wi bayuday uñogi kë bañaaŋ baŧum başë woona ŋfëţ ŋi baka abi ţi Yeruŧalem kado bañow ji ufeŧtu ubi uban. 56 Bala Yeŧu, kë wi bawooŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi andoli aji hepar aŧënţul me aşal kë abi ţi ufeŧtu. 57 Kë *baţeŋan baweek na *bafariŧay başë ji ñaaŋ awinle Yeŧu awo i kaţup baka bahilna bamoba.

12

Du Betani

(Maci 26.6-13; Markuŧ 14.3-9)

1 Wi *Ufeŧtu wi Mbuur udukiiŋ ŋnuur paaj, Yeŧu aban Betani, di Laŧaar i abiiŋ anaţan ţi pkeţ afëţuŋ. 2 Badu da Yeŧu pyoban, Marta awo ţi ulemp, kë Laŧaar ţi uleeful aţo na Yeŧu. 3 Mariya ajej pŧoof pi ulitru wi ukëra uloŋ ulil pţëkëñ untamuŋ maakan*, akër ihoţ yi Yeŧu abot awent ya na uwel wi nul. Kë pţëkëñ plil puŋ paniink katoh.

4 Kë Yuda Iŧkariyot, anwooŋ aloŋ ţi baţaşar Yeŧu, ankbiiŋ kawaapa, aşë ji : 5 « we ukaaŋ kë baanjej ukëra utam maakan wi awaap, unwooŋ itaka iŧum†, awul ya bajuuk ba? » 6 Aankţiini ţiini haŋ ţiki aŋal bajuuk, aţiini ţiini ţiki awo nakiij. Kë jibi awooŋ nahank itaka yi bi Yeŧu na baţaşarul, aţaal pdo kajej itaka yi baţu'u luŋ phank kalempaşaana. 7 Yeŧu kë aşë ji na a : « Wutana : ado do haŋ pa unuur wi bakluŋ kaţu'ën du bhër. 8 Bajuuk bawo na an ŋnuur bŧi, kë nji kë nşë wo mënkwo na an ŋnuur bŧi. »

9 Wal mënţ bañaaŋ baŧum babi, wi baŧiinkuŋ kë Yeŧu awo da. Baambi ţañ pa pwin Yeŧu, bakak aŋal kawin Laŧaar i anaţanuŋ ţi pkeţ. 10 Kë *baţeŋan baweek başë ŧiinkar aji bafiŋ Laŧaar kak, 11 ul akaaŋ kë bayuday baŧum bakak afiyaar Yeŧu aduk baţeŋan baweek.

Uneej wi Yeŧu du Yeruŧalem ji naşih

(Maci 21.1-9; Markuŧ 11.7-10; Luk 19.35-38)

12 Wi unuur ujinţuŋ, bañaaŋ baŧum maakan bambiiŋ *Ufeŧtu wi Mbuur du Yeruŧalem baŧiink kë baji Yeŧu abi ufeŧtu. 13 Bajej ikën yi mnjaak aşë pën abi pkita, ahuuran aji :

« Hoŧana!

Bnuura nuura ţi ankmbiiŋ ţi katim ki Ajugun,

naşih i Iŧrayel✡. »

14 Yeŧu awin ubuuru umpoţi aşë dapa wa, jibi upiiŧaniiŋ aji :

15  « Nawutan kalënk, an babuk *Ŧiyoŋ:

Tenan, naşih i nan abi awi,

adapa ubuuru umpoţi. »✡

16 Uko mënţ baţaşarul baanyikrën wa wal mënţ. Kë wal wi mndëm mi Yeŧu mambiiŋ awinana kë başë leş kë iko mënţ bŧi ipiiŧana ţi a ţi Ulibra wi Naşibaţi kë babot adola ya.

17 Bañaaŋ bambiiŋ awo na Yeŧu wi abiiŋ adu Laŧaar du bhër anaţana ţi pkeţ bawo ţi pkakalëş uko wi bawinuŋ. 18 Bañaaŋ baŧum baŧiink uko uñoŋarënaan wi adoluŋ, ukaaŋ kë babi pwina. 19 *Bafariŧay bawo ţi phoopaţër wal mënţ aji : « Nawin kë ŋënhilan da nin uko uloŋ: bañaaŋ bŧi bawo ţi pţaşa. »

Bagrek banŋaluŋ pwin Yeŧu

20 Banwooŋ baanwo bayuday‡ baloŋ bawo wal mënţ ţi bambiiŋ pdëman Naşibaţi ţi wal wi *ufeŧtu wi mnjeeh. 21 Baya du Filip anwooŋ i ubeeka wi Betŧayida du uŧaak wi Galilay aşë ji na a : « Naweek, ŋŋal kawin Yeŧu. » 22 Filip aya aţup Andre, kë bukal batëb baya aţup Yeŧu.

23 Kë Yeŧu aşë ji : « Wal ubani, wi bakluŋ kawin mndëm mi *Abuk Ñiinţ. 24 Na manjoonan, dţupan, woli pbuk pi maaj panjotuŋ ţi mboş paankeţi, paţo ploolan ; bë woli pakeţi paji pawul mbuk mnŧum. 25 Ñaaŋ anŋaluŋ ubida wi nul awaaŋ wa, kë anwooŋ aankdëman ubida wi nul ţi mboş aluŋ kaka ubida unwooŋ uunkba. 26 Woli ñaaŋ aŋal plemparaan, awo i kaţaşën ; hënk, dko di nji kawooŋ, ul kak aluŋ kawo da. Woli ñaaŋ alemparaan, Paapa kadëmana.

27 « Hënkuŋ uhaaş wi naan uţëla ţëlaa, kë we wi nji kajakuŋ? Dwo i kaji na Paapa abuuranaan ţi wal wi i? A-a, uko waŋ ukaaŋ kë mbii. 28 Paap, dolan bañaaŋ bawin kë katimu kadëmi! »

Kë pdiim paşë pënna baţi aji : « Ddo bi dëman ka akak aluŋ kadëman ka. » 29 Ţi bañaaŋ baŧum banwooŋ da aŧiink pdiim, baloŋ baji baŧiink kamparantant, kë baloŋ baji uwanjuŧ uţiiniiŋ na Yeŧu.

30 Kë Yeŧu aşë kak aţiini na baka aji : « Mënţ nji dkaaŋ kë pdiim paŋ paŧiinkanaa, an baka. 31 Hënkuŋ wal wi Naşibaţi akyuujuŋ umundu wi kë uduknaanaa ubani, hënkuŋ bawalan *Ŧatana, naşih i umundu wi afëla bdig. 32 Kë nji, wal wi nji kadeeŋaniiŋ§, dpul bañaaŋ bŧi babi ţi nji. » 33 Yeŧu aţup ţup wal mënţ jibi akbiiŋ kakeţ. 34 Bañaaŋ baŧeema aji : « Ŋjuk ţi Ulibra wi Naşibaţi kë *Kriŧtu aţo te mnţo. Hum di di ihilanuŋ kaji *Abuk Ñiinţ awo i kadeeŋana? In awooŋ Abuk Ñiinţ ba? »

35 Kë Yeŧu aji na baka : « Bjeehi bahum nwo na an ŋwal ŋntiinku. Nadoon kapoş wi nahumuŋ nwo na bjeehi, kaţi bdëm babi bawunan : Ankpoşuŋ ţi bdëm aanji me dko di akyaaŋ. 36 Wi nahumuŋ nwo na bjeehi, nafiyaarën ba nahilna nawo bañaaŋ biki bjeehi. » Hënk di di Yeŧu aţiiniiŋ aşë ya na bgahul, aya amena baka.

Ppok pfiyaar Yeŧu

37 Yeŧu ado iko iŧum iñoŋarënaan ţi kadun ki bañaaŋ, kë bawoha wo baanfiyaara. 38 Kë hënk di uko wi *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi ajakuŋ udolaniiŋ, aţiini aji :

« Ajugun, in afiyaaruŋ uţup wi nun?

In i Ajugun adiimanuŋ mnhina mi nul? »✡

39 Iŧayi akak aţup uko unkayi kë bañaaŋ mënţ baanhil pfiyaar. Aji :

40  « Naşibaţi adëŧ baka këş

adënëţan baka ŋhaaş

këş ki baka kahilna kawo kaankwin,

ŋhaaş ŋi baka ŋawut kayikrën.

Hënk baankkak ţi nji njeban baka. »✡

41 Iŧayi aţup haŋ ţiki awin mndëm mi Yeŧu abot aţiiniyaan uko wi nul.

42 Kë ţi wal mënţ kak baŧum ţi baweek biki bayuday bafiyaar Yeŧu, kë bafariŧay başaaŋ aka kë baanyuuj wa, bawutna kadook baka du *katoh kañehanaani. 43 Bahokan pwinana bnuura ţi bañaaŋ apel pwinana bnuura du Naşibaţi.

44 Yeŧu ahuuran aji : « Ñaaŋ anfiyaarnuŋ, mënţ nji ţi uleef naan ţañ i i afiyaaruŋ, afiyaar kak anyilnuŋ. 45 Kë ñaaŋ anwinnuŋ awin anyilnuŋ. 46 Dbi ţi umundu ji bjeehi, ñaaŋ anfiyaarnuŋ awutna kaduka du bdëm.

47 « Woli ñaaŋ aŧiink ŋţup ŋi naan aşë wo aammëban ŋa, mënţ nji kajakuŋ aduknaanaa. Mëmbi bi pwayëş umundu kaji uduknaanaa, dbi bi pbuuran wa. 48 Kë ñaaŋ ampoknuŋ awo aandi pŧiink ŋţup ŋi naan aşë duknaana : ŋţup ŋi nji nţupuŋ ŋaluŋ kadiiman kë aduknaanaa ţi unuur ubaañşaani. 49 Mënţ nji ţi uleef naan dţupuŋ, Paapa anyilnuŋ aţupnuŋ uko wi nwooŋ kaţup na jibi nwooŋ kaţup wa. 50 Dme kë uko wi aţuuŋ pdo uji uñooţ ñaaŋ du ubida wi mnţo. Hënk, uko wi nji kaţiiniyaanuŋ, dji kaţup wa jibi Paapa ajaknuŋ nţiiniyaan wa. »

13

Yeŧu añow ihoţ yi baţaşarul

1 *Ufeŧtu wi Mbuur uñogi, kë Yeŧu ame kë wal wi pduk umundu wi kakak du Naşibaţi Aşin ubani. Kë jibi aŋaluŋ baţaşarul banwooŋ ţi umundu, hënk di aŋalaŋ baka te wal ubaañşaani.

2 Yeŧu na baţaşarul bawo ţi pde kañah, kë Unŧaayi Uweek uşë do bi neej ţi *Yuda, abuk Ŧimoŋ Iŧkariyot, kë akten jibi akdoluŋ kadoo kawaap Yeŧu. 3 Yeŧu ame kë Aşin aţu iko bŧi ţi iñen yi nul, abot ame kë awoona du Naşibaţi akuţ akak du a. 4 Wi wi aşaaŋ anaţa, awohëş kamişa, atan blaañ ţi blank, 5 ajej meel aţu ţi ubaaldu aşë jun pñow ihoţ yi baţaşarul awent ya na blaañ bi atanuŋ ţi blank.

6 Abi aban ţi Ŧimoŋ Piyeer, kë uŋ aşë jaka aji : « Ajugun, iwi, kañowën ihoţ? »

7 Kë aŧeema aji : « Uko wi nji kadoluŋ hënk, iimme wa, iluŋ kame wa. »

8 Kë aŧeema aji : « Nin iinkñowën ihoţ! »

Kë aji na a : « Woli mëññowu ihoţ, iinkwo ţi banwooŋ biki naan. »

9 Kë aşë ji na a : « Ajugun, kwut kañowën ihoţ ţañ, ñowaan kak iñen na bkow! »

10 Kë aŧeema aji : « Aññowiiŋ aankak anuma kañowa ; awo najinţ bŧi. Ihoţ ţañ yi yi awooŋ kañow. An kak nawo bajinţ, aşë wo mënţ an bŧi baka. » 11 Na manjoonan Yeŧu ame ankmbiiŋ kawaapa, ukaaŋ kë aji mënţ bukal bŧi bajinţuŋ.

12 Wi abaaŋ pñow baka ihoţ, akak awohara kamişa aţo aşë ji na baka : « Name uko wi ndolanaŋ hënk i? 13 Naji nadu'ën kaji Najukan kaji Ajugun ; nafaŋi, dwo a. 14 Woli nji Ajugan na Najukan dñowan ihoţ, an kak nawo i kado kañowar ihoţ. 15 Ddo do haŋ adiimanaanan, an kak nado kado jibi ndolanaŋ. 16 Na manjoonan, dţupan, nalemp aambaaŋ kapel i aklemparuŋ, kë nayili aampel anyiluluŋ. 17 Name hënkuŋ iko yaŋ, woli nado ya, nawo ţi mnlilan. 18 Mënţ an bŧi biki nji kaţiiniyaanuŋ. Dme biki nji ndatuŋ bnuura, kë uko umpiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi uşë wo i kadolana :

Ñaaŋ anţooŋ na nji ade

akak aşoorën. ✡

19 « Dţupan hënkuŋ ji uko mënţ ubi udolana, nahilna woli uko mënţ uluŋ adolana name kë nji *dwooŋ anwooŋ. 20 Na manjoonan, dţupan, anyeenkuŋ ñaaŋ i nji nyiluŋ, ayeenkën ; kë anyeenknuŋ, ayeenk anyilnuŋ. »

Pneej pi Ŧatana ţi Yudaŧ

(Maci 26.20-25; Markuŧ 14.17-21; Luk 22.21-23)

21 Wi Yeŧu aţiiniiŋ haŋ aba, uşalul uţëla ţëla maakan kë aşë ji : « Dţupan, na manjoonan, aloŋ ţi an aluŋ kawaapën. » 22 Baţaşarul bawo ţi ptenar ţiki baamme ahoŋ ţi baka i i ajakuŋ. 23 Aloŋ ţi baţaşarul, i amaganuŋ aţo akab ţi a. 24 Ŧimoŋ Piyeer ado na kañen aji na a ahepara ñaaŋ mënţ. 25 Kë uŋ ajuţ ţi Yeŧu aşë hepara aji : « Ajugun, in ul a ba? »

26 Kë aŧeem aji : « I nji kawuluŋ kapoom ki nji kaŧoopuŋ ţi poŧ a. » Ajej wal mënţ kapoom aŧoop ţi poŧ awul *Yudaŧ, abuk Ŧimoŋ Iŧkariyot. 27 Wi ayeenkuŋ ka, kë *Ŧatana aşë neej ţi a. Wi wi Yeŧu aşaaŋ aji na a : « Uko wi iwooŋ i pdo, ŧaraan ido wa. » 28 Kë nin aloŋ ţi banwooŋ da aşë wo aamme uko unkayi kë ajaka haŋ. 29 Jibi Yudaŧ awooŋ anjaaŋ ahank itaka, baŧum başal aji aji ji na a aya anug iko yi banumiiŋ pa ufeŧtu, këme awul bajuuk uko uloŋ. 30 Wi ayeenkuŋ kapoom kuŋ aşë pën ; uŧejan uban wal mënţ.

Uko uhalu wi pdo

31 Wi Yudaŧ apënuŋ kë Yeŧu aşë ji : « Hënkuŋ mndëm mi *Abuk Ñiinţ manwinana, kë mndëm mi Naşibaţi mankak awinana ţi a. 32 [Kë woli mndëm mi Naşibaţi manwinana ţi a,] Naşibaţi akak adiiman ul ţi uleeful mndëm mi Abukul, ado uko mënţ hënkuŋ. » 33 An babuk naan, dwo na an ŋwal ŋntiinku ţañ. Naluŋ kado kala'ën, kë nşë ţupan uko wi nţupuŋ bayuday bandukiiŋ: naanhil pya dko di nji kayaaŋ. 34 Dţupan uko uhalu wi nawooŋ i kado kado : Naŋaladan, aa, jibi nji nŋalanaŋ, naŋaladan haŋ. 35 Woli naŋaladi, bañaaŋ bŧi bayikrën wal mënţ kë nawo baţaşaraan. »

36 Ŧimoŋ Piyeer aji na a wal mënţ: « Ajugun, iya ţuŋ ba? »

Kë aŧeema aji : « Dko di nji kayaaŋ, iinhil kaţaşën da hënkuŋ, iluŋ kabi da. »

37 Kë aşë ji na a : « Ajugun, we ukaaŋ kë mënhil pţaşu da hënkuŋ ba? Woli udoo wo nkeţ pa uko wi nu, nji wi! »

38 Kë aŧeema aji : « Kë iji iluŋ kakeţ pa uko wi naan? Dţupu na manjoonan : Ji uguk udo kahaan nţa, ipok ŋyaaş ŋwajanţ kaji iimme'ën. »

14

Yeŧu : Bgah banjaaŋ baţij du Aşin

1 Yeŧu akak aji na baţaşarul : « Nawutan kahaajala. Nafiyaarën Naşibaţi nakuţ nafiyaarën. 2 Du katoh ki Paapa, dko dawo da adëm. Dya kabomanan dko da. Woli uunjoonan lah, mënkţupan wa. 3 Kë woli dbi ya abomanan da dko, kaşë kakaran kaţijan nañogën nahilna, dko di nwooŋ, nawo da kak. 4 Kë dko di nji kayaaŋ, name bgah byaani da. »

5 Kë Tooma aşë ji na a : « Naweek, wi ŋwooŋ ŋëmme dko di ikyaaŋ, hum di di ŋkmeeŋ bgah byaani da ba? »

6 Kë Yeŧu aŧeema aji : « Nji, dwooŋ bgah, manjoonan na ubida. Nin ñaaŋ aankya du Naşibaţi Paapa bë aanţëpna ţi nji. 7 Woli name'ën, naluŋ kame Naşibaţi Paapa kak ; nado me'a hënkuŋ akuţ awina. »

8 Kë Filip aşë ji na a : « Ajugun, diimanun Naşibaţi Aşin nja, uko mënţ ukëşun. »

9 Kë aji na a : « Filip, djon na an ţi maakan, kë işë wo iimme'ën te hënkuŋ. Ñaaŋ anwinnuŋ, awin Naşibaţi Paapa. Hum di di ihiluŋ kaji : “Diimanun Naşibaţi Aşin nja?” 10 Iinfiyaar kë dwo ţi Paapa, kë abot awo ţi nji i? Ŋţup ŋi nji kaţupuŋ ŋaanwoona ţi nji, Paapa anwooŋ ţi nji akdoluŋ ulemp wi nul. 11 Nafiyaaraan woli dţupan aji : “Dwo ţi Paapa kë Paapa akuţ awo ţi nji.” Këme nafiyaaraan ţiki nawin iko yi nji kadoluŋ. 12 Na manjoonan dţupan, ñaaŋ anfiyaarnuŋ, aluŋ kado kak iko yi nji kadoluŋ. Adoo luŋ kado indëmuŋ apel ya ţiki dya du Paapa. 13 Kë uko wi nakluŋ kañehan ţi katim ki naan, ddo wa. Hënk ţi iko yi Abukul akdoluŋ mndëm mi Naşibaţi Paapa manhilna manwinana. 14 Woli nañehan uko uloŋ ţi katim ki naan, kaluŋ kado wa. »

Kahoŋ ki ubi wi Uhaaş wi Naşibaţi

15 Yeŧu akak aji : « Woli naŋalën, naluŋ kamëban iko yi njakanaŋ nado kado. 16 Nji nşë luŋ ñehan Paapa awulan Naţënkar aloŋ ahilna awo na an te mnţo : 17 aŋ mënţan awooŋ Uhaaş wi Manjoonan wi umundu uwooŋ uunhil pyeenk ţiki uunwin wa abot awo uunyikrën wa. An, name wa ţiki uñogan akuţ aluŋ kawo ţi an.

18 « Mënkdukan bajinţ, dluŋ kabi du an. 19 Uduka ntiinku, umundu uşë uwo uunkak awinën. Kë an naşë luŋ kawinën. Dka ubida, ukaaŋ kë an kak nakluŋ kaka wa. 20 Unuur mënţ, nayikrën kë dwo ţi Paapa, kë an nawo ţi nji, kë nkuţ awo ţi an. 21 Ñaaŋ ammëbanuŋ iko yi njakuŋ abot ado ya, uŋ mënţan aŋalnuŋ. Kë anşaaŋ aŋalën, Paapa aluŋ kaŋala ; nji kak mbot nŋala, nşë ndo ame'ën. »

22 Yudaŧ kë aşë ji na a (mënţ Yudaŧ Iŧkariyot akţiiniiŋ ţi): « Naweek, we ukaaŋ kë ikdo un ţañ ŋme'u, kë umundu uşë wo uunkme'u? »

23 Kë Yeŧu aŧeema aji : « Woli ñaaŋ aŋalën, amëban ŋţup ŋi naan, Paapa akak kaŋala, ŋşë bi du a, kakuţ kaţo du a. 24 Ñaaŋ anwooŋ aaŋŋalën, aankmëban ŋţup ŋi naan ; kë uţup wi naan uşë wo uunwoona du nji, uwoona du Paapa anyilnuŋ. 25 Dţupan uko wi, wi nhumuŋ na an. 26 Kë Naţënkar, *Uhaaş wi Naşibaţi wi akluŋ kayil ţi katim ki naan, uluŋ kajukanan iko bŧi kabot kaleşanan iko yi nţupanaŋ bŧi. 27 Ddukaran bnuura, bnuura bi naan bi bi nji kawulanaŋ. Bnuura bi njaaŋ kawul baanknaam na bi umundu ujaaŋ uwul. Uhaaş wi nan uwutan kahaajala këme kalënk.

28 « Naŧiink uko wi njakanaŋ: dya, dluŋ kakak ţi an. Woli naŋalën, naluŋ kalilan ţi pya pi naan du Paapa, ţiki Paapa adëm apelën. 29 Dţupan uko mënţ hënkuŋ ji ubi udo kaban, nahilna woli ubii nafiyaar. 30 Mënkak aţiini iko iŧum na an, ţiki *naşih i umundu wi abi. Aanhilanaan nin uko uloŋ, 31 kë umundu uşë wo i kame kë dŋal Paapa abot aji kado jibi Paapa ajaknuŋ ndo kado. Nanaţiin, nawulan ŋya na bgah bi nja. »

15

Bko banjaaŋ badolna ubiñu

1 Yeŧu akak aji : « Nji dwooŋ bko bi mbuk manjaaŋ mandolna ubiñu na manjoonan, kë Paapa ajaaŋ alemp ţi uwoorta. 2 Kanah kanwooŋ ţi nji aşë wo kaambuki, aji fal ka, kë kambukuŋ, aji heent ka bnuura kahilna kabuk kak maakan. 3 Uţup wi nji nţupanaŋ udo bi jinţanan jinţan ji kanah ki baheentuŋ. 4 Namëbanaan jibi mmëbananaŋ. Jibi kanah kajaaŋ kawo kaanji kahil pbuk woli kaanwo ţi bko, hënk di di nawooŋ kak naanhilan kawul mbuk woli naammëbanaan.

5 « Nji dwooŋ bko banjaaŋ badolna ubiñu ; an kë naşë wo inah. Ñaaŋ ammëbanaanuŋ, kë mbot amëbana, aŋ mënţan aji wul mbuk mnŧum. Nalowënle naankhinan pdo nin uko uloŋ. 6 Woli ñaaŋ aanwo na nji, aji fëlana ji kanah, kaji kakay. Inah iŧënţ kuŋ mënţ baji bajej ya kafël du bdoo, iyik.

7 « Woli namëbanaan abot amëban ŋţup ŋi naan nahil kahepar uko wi naŋaluŋ kaka wa. 8 Woli nawul mbuk mnŧum, nawo baţaşaraan na manjoonan, uko mënţ uyuuj mndëm mi Paapa.

9 « Jibi Paapa aŋalnuŋ, hënk di di nkaaŋ aŋalan. Nadukiin ŋnuur bŧi ţi uŋal wi naan. 10 Woli nado iko yi njakanaŋ nado, nawo ţi uŋal wi naan, jibi nji ndoluŋ iko yi Paapa ajaknuŋ awo ţi uŋal wi nul. 11 Dţupan uko wi, mnlilan mi naan manhilna manwo ţi an, hënk mnlilan mi nan manwo mnweek maakan. 12 Uko wi nji kajakanaŋ nado wii wi : Naŋaladan jibi nji nŋalanaŋ. 13 Uŋal undëmnuŋ uwo pwul ubida wi ñaaŋ pa banohul. 14 Nawo banoh naan woli nado uko wi njakanaŋ nado.

15 « Mënkak ado kadolan balempar naan, nalemp aanji me uko wi ajugul ajaaŋ ado. Kë nşë du'an banoh naan ukaaŋ kë nji kaţupan uko bŧi wi nŧiinknuŋ du Paapa. 16 Mënţ an nadatnuŋ ; nji ddatanaŋ abot aţu'an ulemp wi pya pţup Uţup Ulil Unuura kabot kawul mbuk mnŧum, mbuk mënţ mambot manţo. Wal mënţ, uko wi nakluŋ kahepar Paapa ţi katim naan, awulan wa. 17 Uko wi nji kaţu'anaŋ pdo uwo naŋalad. »

Pşoor pi umundu uşooruŋ Yeŧu na baţaşarul

18 Yeŧu akak aji na baţaşarul : « Woli umundu uşooran, nameen kë uşoorën ji ubi udo kaşooran. 19 Woli nawo lah biki umundu, uŋalan ţiki nawo biki wa ; kë naşë wo naanwo biki umundu ţiki ddatanaŋ apënan ţi wa, ukaaŋ kë umundu uşooran. 20 Naleşan uko wi mbiiŋ aţupan : “Nalemp aambaaŋ kapela i aklemparuŋ.” Woli bahajanaan, an kak baluŋ kahajanan ; woli baŧiink uţup wi naan, bakak kaŧiink uţup wi nan.

21 « Iko mënţ bŧi nji kaţuuŋ badolan ya, ţiki baamme anyilnuŋ. 22 Woli mëmbi lah, awo mënţiini na baka, baankduknaana, kë başë wo hënkuŋ baanka uko uţup ţi pekadu di baka. 23 Ñaaŋ anşoornuŋ akak aşoor Paapa. 24 Woli mëndo lah ţi pŧoof pi baka iko yi nin ñaaŋ awooŋ aambaaŋ kado, baankduknaana ; kë hënkuŋ başë win akuţ aşoorun nji na Paapa. 25 Kë hënk di uko umpiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi udolaniiŋ: “Babubara aşoorën.”✡

26 « Dluŋ kayil Naţënkar aloŋ, anwooŋ Uhaaş wi manjoonan unwoonuŋ du Naşibaţi Paapa. Woli ubii, uluŋ kaţup uko wi umeeŋ ţi nji. 27 An kak, naluŋ kaţup uko wi nameeŋ ţi nji ţiki du ujuni di di nawooŋ na nji. »

16

1 Yeŧu akak aji : « Dţupan iko yaŋ bŧi nawutna kaţañan pfiyaar. 2 Baluŋ kadookan du itoh iñehanaani ; wal uluŋ kaban wi bafiŋan bakdooŋ kaji başal kaji bado do uko wi Naşibaţi aŋaluŋ.

3 Baluŋ kado iko yaŋ ţiki baamme Paapa abot awo baamme'ën. 4 Kë nşë ţupan uko waŋ nahilna woli wal ubani naleş kë dţupan wa. Mënţupan wa du kaŧeeku ţiki dhum nwo na an.

Uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ukluŋ kado

5 Yeŧu akak aţiini na baka aji : « Kë nşë kak hënkuŋ du anyilnuŋ, kë nin aloŋ ţi an aanheparaan dko di nji kayaaŋ. 6 Dwin bnuura kë uko wi nţupanaŋ ukaaŋ kë najooţan maakan hënk. 7 Kë nşë ţupan manjoonan, uwo bnuura pa an nji nya. Woli mënyaa, Anwooŋ i Kaţënkan aankbi ţi an, nşale ya kayila ţi an. 8 Wi akluŋ kabi, ayuuj kë bañaaŋ biki umundu baneem ţi uko wi pekadu, ţi uko wi pwo naŧool na ţi uko wi pwayëş. 9 Umundu uneem ţi uko wi pekadu ţiki na manjoonan pekadu dawooŋ ppok pfiyaarën ; 10 uneem ţi uko wi pŧool ţiki bawin kë dya du Paapa kë naankak awinën ; 11 aneem ţi uko wi pwayëş ţiki bawayëş *Ŧatana naşih i umundu wi kaji aduknaanaa.

12 « Dka iko iŧum kak yi nwooŋ i pţupan, kë işë wo iinhil kajinţ ţi ikowan hënkuŋ. 13 Woli aluŋ abi, ul anwooŋ Uhaaş wi Manjoonan, aţoŋan kado name manjoonan bŧi. Aankluŋ kaţiiniyaan uleeful, uko wi aŧiinkuŋ ţañ wi wi akdooŋ kaţup kabot kapibanan iko inkluŋ kabi. 14 Ul aluŋ kadëmanaan, aluŋ kayeenk ţi nji uko unwooŋ wi naan kadolan name wa. 15 Uko bŧi wi Paapa akaaŋ uwo wi naan, ukaaŋ kë nji ayeenk ţi uko unwooŋ wi naan kadolan name wa.

16 « Uduka ntiinku naankak awinën, naţole ntiinku nakak kawinën. »

17 Baţaşarul bahoopaţër aji : « We wi akjakuŋ hënk ba wi ajakuŋ uduka ntiinku ŋënkak awina ŋkale ţo ntiinku ŋkak kawina? We ukaaŋ kë abot aji aya du Aşin? »

18 Bawo ţi pţiini aji : « we wi aŋaluŋ pţup wi ajakuŋ “ntiinku”? Ŋënyikrën uţup wi akţupuŋ. »

19 Yeŧu ame kë baŋal kahepara uko wi akţiiniyaanuŋ aşë ji na baka : « Nawo ţi phepar uko wi njakuŋ: “Uduka ntiinku naankak awinën, nakale ţo ntiinku nakak kawinën.”

20 « Na manjoonan dţupan, naluŋ kawooni, kabot kaţëga, bañaaŋ biki umundu başë balilan. Naluŋ kajooţan, kë pjooţan mënţ paşë luŋ kakak mnlilan. 21 Woli ñaaţ aya kabuk, uleef uji ude'a ţiki wal wi mnhaj mi nul ubani ; aşale buk aankak aji leş mnhaj, aji lilan uko wi aţijuŋ napoţ ţi umundu. 22 Kë hënk di uwooŋ pa an : najooţan hënkuŋ, kë nşë luŋ kawinan kak naşë nawo na mnlilan ţi ŋhaaş, mnlilan mënţ nin ñaaŋ aloŋ aankhil ppënanan ma. 23 Unuur mënţ, naankheparaan nin uko uloŋ.

« Na manjoonan dţupan uko wi nakluŋ kañehan Paapa ţi katim ki naan aluŋ kawulan wa. 24 Te hënkuŋ naanñehan nin uko uloŋ ţi katim ki naan. Nañehaan, naluŋ kayeenk, mnlilan mi nan manşë mandëm maakan.

25 « Dhoñ hoñ aţupnan iko mënţ bŧi. Kë wal uşë bi wi nwooŋ mënkak ado kahoñ, dţupan uko wi Paapa na ŋţup ŋjinţ piş. 26 Unuur mënţ naluŋ kañehan Paapa ţi katim ki naan, kë nşë wo mënkţo kañehandëran a, 27 Naşibaţi Paapa ţi uleeful aŋalan, ţiki naŋalën akuţ afiyaar kë dwoona du a. 28 Dwoona du Paapa abi ţi umundu wi, hënkuŋ dduk umundu wi kaya du Paapa. »

29 Kë baţaşarul başë ji na a : « Iwini, iinkak ahoñ, iţup hënkuŋ na ŋţup ŋjinţ piş! 30 Ŋme hënkuŋ kë ime iko bŧi abot aji këme iko yi ñaaŋ aŋaluŋ pheparu. Uko mënţ ukaaŋ kë ŋfiyaar kë iwoona du Naşibaţi. »

31 Kë Yeŧu aŧeem baka aji : « Nafiyaar hënkuŋ? 32 Kë wal uşë ubi, udo bi ban ban wi nakwayşëruŋ an bŧi, kaji andoli aya na bgahul, nadukën aloolan. Kë nşë wo mënwo aloolan, Paapa awo na nji. 33 Dţupan iko yi, ŋhaaş ŋi nan ŋahilna ŋaţoora wi nawooŋ baloolan na nji. Umundu uluŋ kanooran an, natamaan, dwat wa. »

17

Yeŧu añehandër baţaşarul

1 Wi Yeŧu aţiiniiŋ haŋ aşë kat këş du baţi aji : « Paap, wal ubani. Diimaan mndëm mi Abuku, ahilna adiiman mndëm mi nu. 2 Iwula mnhina mi aşih bañaaŋ bŧi ahilna awul biki iwululuŋ bŧi ubida wi mnţo. 3 Pka ubida wi mnţo, pawo pme'u iwi inwooŋ Naşibaţi na manjoonan, abot awo aloolan ţañ, na pme'ën nji Yeŧu Kriŧtu i iyiluŋ. 4 Ddiiman mndëm mi nu ţi mboş wi ndoluŋ ulemp bŧi wi iţuunuŋ. 5 Kë hënkuŋ Paap, du dko di iwooŋ, dëmanaan ţi kadunu, wulaan mndëm mi mbiiŋ aka wi nwooŋ na iwi ji umundu ubi udo kapaşana.

6 « Ddo bañaaŋ biki idatuŋ ţi umundu awulën, kë bame'u. Babi wo biki nu kë işë wulën baka ; bamëban uţup wi nu. 7 Hënkuŋ bayikrën kë iko bŧi yi iwulnuŋ ipënna du iwi. 8 Dwul baka ŋţup ŋi iwulnuŋ, kë bayeenk ŋa, ayikrën kë dpënna du iwi na manjoonan, afiyaar kë iwi iyilnuŋ. 9 Bukal biki nji kañehandëruŋ. Mënţ umundu wi nji kañehandëruŋ, biki iwulnuŋ baka ţiki bawo biki nu. 10 Uko bŧi unwooŋ wi naan uwo wi nu, jibi uko bŧi unwooŋ wi nu uwooŋ wi naan. Mndëm mi naan manwinana ţi baka. 11 Hënkuŋ dbi du iwi, mënkak awo ţi umundu, kë bukal başë woha wo ţi umundu. Paap iwi inyimanuŋ, mëbaan baka na mnhina mi katimu ki iwulnuŋ bahilna bakak ñaaŋ aloolan jibi nji na iwi ŋwooŋ. 12 Wi nwooŋ na baka dmëban baka ţi katim ki iwulnuŋ abot ayeŋ baka kë nin aloŋ ţi baka aanneemi, woli mënţ anwooŋ i kaneem a. Hënk di uko umpiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi ukdolaniiŋ. 13 Hënkuŋ dbi du iwi, aşë ţup ŋţup ŋi ţi umundu bahilna bawo na mnlilan mnweek maakan mi nwoonaanuŋ. 14 Dwul baka uţup wi nu kë umundu uşë şoor baka, ţiki baanwo biki umundu jibi nwooŋ mënwo i umundu. 15 Mënkñehanu ipënan baka ţi umundu, dñehanu ñehan ido kayeŋ baka, *Ajug Buţaan awut kaban baka. 16 Baanwo biki umundu jibi nwooŋ mënwo i umundu. 17 Uţup wi nu uwo manjoonan, keer iţëpna ţi manjoonan ido baka bawulu ikow yi baka. 18 Jibi iyilnuŋ ţi umundu, dyil baka kak ţi umundu. 19 Dwulu bkow naan bŧi pa baka, bukal bahilna baţëpna ţi manjoonan bawulu ikow yi baka.

20 « Mënţ bukal biki nji kañehandëruŋ ţañ, dñehandër kak biki ŋţup ŋi baka ŋakdoluŋ bafiyaarën. 21 Hënk bukal bŧi bahil kawo ji ñaaŋ aloolan. Jibi iwi Paapa iwooŋ ţi nji kë mbot awo ţi iwi, bukal kak bamëbandëran na nja, umundu uhilna ufiyaar kë iyilnuŋ. 22 Dwul baka mndëm mi iwulnuŋ, bahilna bawo ji ñaaŋ aloolan jibi ŋwooŋ ñaaŋ aloolan. 23 Nji dmëbandër na baka, kë iwi imëbandër na nji. Hënk bahil kawo ji ñaaŋ aloolan na manjoonan, umundu ubot ume kë iyilnuŋ abot aŋal baka jibi iŋalnuŋ. 24 Paap, dŋal dko bŧi di nwohaŋ, biki iwulnuŋ bawo da na nji. Hënk bawin mndëm mi naan. Mndëm mënţ iwulën ma ţiki iŋalën ji umundu ubi udo kapaşana. 25 Paap, iwi inwooŋ naŧool, umundu uumme'u, kë nji nşë me'u kë biki babot ayikrën kë iyilnuŋ. 26 Ddo baka kë bame'u abot aluŋ kado bame'u kak, bahilna bado kaŋal jibi iŋalnuŋ, nji ţi uleef naan mbot nwo ţi baka. »

18

Yeŧu amobanaa

1 Wi Yeŧu abaaŋ pñehan, aya na baţaşarul, kë bamuur katant ki Ŧedroŋ. Uwoorta uloŋ uwo du plut, kë du wa di di ayaaŋ aneej na baţaşarul.

2 Kë Yuda, ankwaapuluŋ aşë me dko mënţ, ţiki Yeŧu ajon kayit da na baţaşarul. 3 Aya du uwoorta mënţ aţij pnŧuk pi bangoli na bayeŋ biki *baţeŋan baweek na *bafariŧay bawululuŋ ; bawo na ŋkaniya na ifiiţi akuţ awo na ikej. 4 Yeŧu, ammeeŋ uko unwooŋ i pdola bŧi, apën aşë hepar baka aji : « In i naklaaŋ ba? »

5 Kë baŧeem aji : « Yeŧu i Naŧaret. »

Kë aji na baka : « Nji a » Kë Yuda ankwaapuluŋ aşë naţ na baka. 6 Wi Yeŧu ajakuŋ na baka : « Nji a. » Kë başë kak ufeţ, ajot ţi mboş.

7 Kë akak ahepar baka aji : « Naji in i naklaaŋ ba? »

Kë baŧeem aji : « Yeŧu i Naŧaret. »

8 Kë aji na baka : « Djakan aji nji a. Woli nji i naklaaŋ, nawutan biki baya. » 9 Hënk di di uko wi abiiŋ aji na Naşibaţi wi akñehanuluŋ udolaniiŋ: « Mënneemandën nin aloŋ ţi biki iwulnuŋ. »

10 Wal mënţ, kë Ŧimoŋ Piyeer anwooŋ na kakej aşë ŧoot ka, aŧuh nalempar *naşih i baţeŋan afala kabaţ kadeenu. Katim ki nalemp mënţ kawo Malkuŧ. 11 Kë Yeŧu aşë ji na Piyeer : « Kakaan kakej ki nu ţi kabeel! Işal aji mënkdaan pnkalame pi Paapa awulnuŋ, panwooŋ pi mnhaj? »

Bañooţ Yeŧu du kadun ki Anaŧ naşih i baţeŋan

(Maci 26.57-58; Markuŧ 14.53-54; Luk 22.54)

12 Wal mënţ kë bangoli na naweek i baka na bayeŋ biki baweek biki bayuday kë başë mob Yeŧu atan. 13 Bañooţa duna du Anaŧ*, aşin ahar Kayif. Kayif awooŋ naşih i baţeŋan ţi uşubal mënţ. 14 Ul abiiŋ awul bayuday uşal aji : « Uhokan ñaaŋ aloolan akeţ pa bañaaŋ bŧi. »

Ppok pi Piyeer

(Maci 26.69-70; Markuŧ 14.66-68; Luk 22.55-57)

15 Ŧimoŋ Piyeer na naţaşar Yeŧu aloŋ bawo ţi pţaş Yeŧu. Naşih i baţeŋan ame naţaşarul anwooŋ na Piyeer. Kë naţaşarul mënţ aşë neej na Yeŧu du blay bi *naşih i baţeŋan. 16 Kë Piyeer aşë naţ du bdig añog plëman. Naţaşar Yeŧu i naşih i baţeŋan ameeŋ, apën aţiini na ñaaţ ankyeŋuŋ plëman, ado Piyeer kë aneeji.

17 Ñaaţ nayeŋ plëman aji na Piyeer wal mënţ: « Iwi iinwo kak aloŋ ţi baţaşar ñiinţ i i? »

Kë aji na a : « Mënwo a. »

18 Balemp na bayeŋ baŧehan bdoo afooy ba atëma ţiki ujonţ uwoo. Piyeer awo da kak na baka atëma.

Naşih i baţeŋan na Yeŧu

(Maci 26.59-66; Markuŧ 14.55-64; Luk 22.66-71)

19 Naşih i baţeŋan ahepar Yeŧu ţi uko wi baţaşarul na ţi iko yi akjukanuŋ. 20 Kë Yeŧu aŧeema aji : « Na pnak di di nţiiniiŋ na bañaaŋ bŧi. Djon kajukan du *itoh iñehanaani na du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, di bayuday bŧi bajaaŋ bayitna. Mëmbaaŋ kamena uko uloŋ. 21 We ukaaŋ kë ikheparaan ba? Heparan banŧiinkuŋ uko wi njukanuŋ baka ; bukal bame uko wi nji nţupuŋ. »

22 Wi aŧeemuŋ haŋ, kë aloŋ ţi bayeŋ annaţuŋ da aşë koba kañen ţi kajeem aji na a : « Hënk di di ikŧeemuŋ Naşih i baţeŋan? »

23 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Woli dţup buţaan, kdiiman jibi nţupi buţaan ; bë woli dţup bnuura, we ukaaŋ kë ikobën? »

24 Kë Anaŧ aşë do kë bañooţa du Kayif Naşih i baţeŋan. Iñenul itanana wal mënţ.

25 Kë Piyeer aşë wo du blay atëma, baji na a : « Iwi kak, jëm iwo aloŋ ţi baţaşar ñiinţ i i? »

Kë apok aji : « A-a, mënwo a. »

26 Wal mënţ, nalempar Naşih i baţeŋan aloŋ, ayiţ i Piyeer abiiŋ afal kabaţ aji na a : « Mënwinu lah du uwoorta na a i? » 27 Kë Piyeer akak apok. Ţi dko mënţ kë uguk uşë haan.

Yeŧu du kadun ki Pilat

(Maci 27.1-2,11-14; Markuŧ 15.1-5; Luk 23.1-5)

28 Bapënna wal mënţ du uko Kayif, ajej Yeŧu ayaanaan du katoh kaweek ki *Pilat nanŧuŋa anwooŋ i Rom. Nfa mamban wal mënţ. Kë bayuday başë wo baanneej du katoh, baŋal kawo bajinţ kahilna kade pde pi *Ufeŧtu wi Mbuur. 29 Waŋ ukaaŋ kë Pilat apën du bdig abi du baka aşë hepar baka aji : « we wi ñiinţ i adoluŋ ba? »

30 Kë baŧeema aji : « Woli aanwo lah nado buţaan, ŋënkţiju a. »

31 Kë Pilat aji na baka : « Najejana nawayëş bdidi'an jibi bgah bi nan bajakuŋ. »

Kë baŧeema aji : « An baromeŋ naandinan ŋji ŋfiŋ ñaaŋ. » 32 Hënk di di uţup wi Yeŧu abiiŋ aţup jibi akkeţari udolaniiŋ.

33 Pilat aneej wal mënţ du katoh aşë du Yeŧu aji na a : « Iwi, iwo naşih i bayuday i? »

34 Kë aŧeema aji : « Iwi ţi uleefu ijakuŋ uko waŋ këme baloŋ baţupuŋ haŋ ţi nji? »

35 Kë aji na a : « Nji, dwo nayuday i? Biki uŧaaku, *başih biki baţeŋan baţijiiŋ ţi nji. We wi idoluŋ ba? »

36 Kë aŧeema aji : « Pşih pi naan paanwo pi umundu wi. Woli pawo lah pi umundu wi, balempar naan bagutan kaneenan bayuday pmobën. Kë pşih pi naan paşë wo paanwo pi mboş. »

37 Kë Pilat aşë ji na a : « Ikeer awo naşih? »

Kë aŧeema aji : « Ijakuŋ haŋ: dwo naşih. Dbuka abot abi ţi umundu pa pdiiman uko unwooŋ manjoonan. Ñaaŋ anwooŋ i manjoonan aji ŧiink pdiim pi naan. »

38 Pilat aji na a : « we uwooŋ manjoonan? »

Wi ajakuŋ haŋ, aşë kak apën aya du bayuday aji na baka : « Mënwin ţi a nin uko uloŋ unkkaaŋ nji aduknaanaa. 39 Kë jibi njaaŋ kawutanan nakalabuş aloŋ ţi wal wi Ufeŧtu wi Mbuur, naŋal nwutanan “Naşih i Bayuday” i? »

40 Kë başë huuran aji : « A-a, mënţ ul a. Barabaaŧ i i ŋŋaluŋ iwutan. » Kë Barabaaŧ mënţ aşë wo nalaŧ naweek.

19

1 *Pilat ajej wal mënţ Yeŧu ado kë bakoba na itinŧël. 2 Bangoli başiir iyiw ado ukël afuuţana, akak ajej kamişa kajeenkal awoharana. 3 Baji babi kañoga kaşë ji na a : « Ŋwulu mboş, iwi naşih i bayuday! » Wi bajakuŋ haŋ, başë koba ţi kaara.

4 Pilat akak apën aji na bayuday : « Natenan, dţija ţi an ţi, kaţupan kë mënwin nin uko uloŋ unkkaaŋ nji aduknaanaa. » 5 Wi Yeŧu apënuŋ awo na iyiw ţi bkow na kamişa kajeenkal, kë aşë ji na baka : « Ñaaŋ mënţ awi. » 6 Wi baţeŋan baweek na bayeŋ biki baka bawinaaruluŋ win aşë huuran aji : « Paŋana ţi kruŧ! Paŋana! »

Kë Pilat aji na baka : « An najejana naya napaŋ. Nji mënwin nin uko uloŋ unkkaaŋ nji aduknaanaa. »

7 Kë başë ŧeema aji : « Ŋka bgah, kë ţi bgah mënţ awo i pkeţ ţiki aji awo Abuk Naşibaţi. »

8 Wi Pilat aŧiinkuŋ uko mënţ aşë lënk kak maakan. 9 Aya aneej du katoh aşë hepar Yeŧu aji : « Iwoona ţuŋ ba? » Kë Yeŧu aanŧeema. 10 Pilat aji na a wal mënţ: « Iinŋal pŧeemën? Iimme kë dka mnhina mi pwutanu na mi ppaŋu i? »

11 Kë aŧeema aji : « Woli iinyeenkna lah mnhina mënţ du baţi iinkhinanaan nin uko uloŋ ; ukaaŋ kë anţijnuŋ ţi iwi aka pekadu dandëmuŋ apel di nu. »

12 Kë dul di Pilat ajunnuŋ pla jibi akdoli kadoo kawutan Yeŧu. Kë bayuday başë huuran aji : « Woli iwutana, iinwo nanoh *Ŧeŧar. Ñaaŋ anjakuŋ aji awo naşih aanwo naşoorad Ŧeŧar naşih najeenkal i? » 13 Wi Pilat aŧiinkuŋ uko waŋ aşë pënan Yeŧu bdig aşë ţo du pţij pi ajaaŋ awayëşaan du dko di bajaaŋ bado « Gabata » ţi uţup uhebërë, uwooŋ blay bi babomanuŋ na mnlaak. 14 Unuur wi bakbomandëruŋ pa *Ufeŧtu wi Mbuur wa, ţi mndiiŋ unuur, kë Pilat aşë ji na bayuday : « Naşih i nan awi. »

15 Kë bukal başë huuran aji : « Fiŋana! Fiŋana! Paŋana ţi kruŧ. »

Kë Pilat aji na baka : « Kë nwo i kapaŋ naşih i nan? »

Kë baţeŋan baweek baŧeema aji : « Ŋkaha naşih aloolan, Ŧeŧar a. »

16 Wal mënţ kë Pilat aşë awutar baka Yeŧu baya bapaŋ. Kë bangoli bajeja ayaanaan.

Pkeţ pi Yeŧu ţi kruŧ

(Maci 27.32-44; Markuŧ 15.21-32; Luk 23.26-43)

17 Bado Yeŧu kë apën akuŋa kruŧ ul ţi uleeful aya du dko di bajaaŋ bado Golgota na uţup uhebërë uwooŋ kaheem ki bkow. 18 Bapaŋa da na biinţ batëb baloŋ, aloŋ ţi kañen kamayu, aloŋ ţi kadeenu. 19 *Pilat ado kë baboman kampiñu kaloŋ apaŋ ţi kruŧ duuţ. Bapiiŧ ţi ka aji : « Yeŧu i Naŧaret naşih i bayuday. » 20 Uko mënţ bayuday baŧum baleyiir wa ţiki dko di bapaŋnuluŋ dañog ubeeka kë uko mënţ ubot apiiŧana ţi uţup uhebërë, uromeŋ na ugrek. 21 Kë *baţeŋan baweek başë ya aji na *Pilat : « Kpiiŧ kaji naşih i bayuday, piiŧan iji ñiinţ i aji awooŋ naşih i bayuday. »

22 Kë Pilat aŧeem baka aji : « Uko wi mpiiŧuŋ, dpiiŧ wa. »

23 Wi bangoli bapaŋuŋ Yeŧu du kruŧ, bajej imişa yi awohariiŋ ado ifah ibaakër, bangoli baji andoli ayeenk kaloŋ. Kë kamişa kameeţ kaşë wo kaanwo na ulëtna, kaţijna kaţuţ te uţeeh, ukaaŋ kë 24 balaţar aji : « Ŋwut katow ka. Nabiin ŋdo kanuŋ na mnlaak ŋten ankyeenkuŋ ka. » Hënk, kë uko umpiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi udolanaa, upiiŧana aji :

« Bafaaşiir imişa yi naan

akuţ ado kanuŋ na mnlaak

katen ankjejuŋ kamişa naan. »✡

Uko waŋ wi wi bangoli badoluŋ.

25 Anin Yeŧu na aţa anin, na Mariya ahar Klopaŧ na Mariya i uŧaak wi Magdala banaţ añog kruŧ. 26 Yeŧu awin anin, akak awin naţaşarul i amaganuŋ kë anaţ añog ţi a aşë ji na anin : « Abuk ñaaţ, abuku awuŋ. » 27 Akak aji na naţaşarul : « Naan awuŋ. » Kapënna unuur mënţ kë naţaşarul uŋ aşë jej Mariya du katohul.

28 Wi uko waŋ uţëpuŋ, Yeŧu ame kë uko uba bŧi hënkuŋ aşë ji : « Udaan uţijën. » Hënk di uko umpiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi udolaniiŋ. 29 Pdunk ploŋ pawo da wal mënţ panŧumi poot pŧaakţaan, hënk kë bajej kalëmënt kaloŋ atan ţi pmul aŧoop ţi pa aşë ñoor ţi mntum mi Yeŧu. 30 Wi añemuŋ poot pŧaakţaan puŋ aşë ji : « Uko mënţ ubaa. » Wi wi aşaaŋ ayoont bkow aşë jëmşa.

31 Uwo ţi unuur wi bakbomandëruŋ pa *unuur wi pnoorfën wi bayuday ; unuur wi pnoorfën mënţ uwo unuur unyimani maakan, kë baweek biki bayuday başë wo baaŋal muum manwo ţi ikruŧ unuur mënţ. Bañehan Pilat aji : « Dolan bakit baka ihoţ* baŧarna bakeţ başë bawalan muum! » 32 Bangoli babi añog biinţ biki bapaŋuŋ na Yeŧu, akit ihoţ yi naŧeek, akak akit yi natëbanţën. 33 Wi babanuŋ ţi Yeŧu aşë ţënk kë ado bi keţ, kë hënk di di bawooŋ baankita ihoţ. 34 Kë Nangoli aloŋ aşë ajej bjan alofa ţi kanŧaagan. Ţi dko mënţ, kë pñaak na meel işë pën. 35 Ñaaŋ ankţupanaŋ uko wi awo namaar, kë uko wi akţupuŋ ubot awo manjoonan. Ame kë uko wi akţupuŋ ujoonani, aţup iko yaŋ an kak nahilna nafiyaar. 36 Hënk di uko wi Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ udolaniiŋ, upiiŧ aji : « Nin kamoh kaloŋ ki nul kaankluŋ kakita.✡ » 37 Ukak apiiŧana ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : « Baluŋ kado katen ñaaŋ i baluŋanuŋ kanŧaagan.✡ »

Umoy wi Yeŧu

(Maci 27.57-61; Markuŧ 15.42-47; Luk 23.50-56)

38 Yoŧef i uŧaak wi Arimati awo naţaşar Yeŧu aşë wo aandiiman wa ţiki aţi baweek biki bayuday. Wi Yeŧu akeţuŋ, aya ahepar *Pilat me ahil kayeenk puum kaya kamoy. Kë Pilat adinanii. Yoŧef abi ajej puum ayaanaan. 39 Nikodem kak awo na a. Ul abiiŋ aya du Yeŧu na uŧejan. Aţij bko blil pţëkën bi bajaaŋ bamoyna. Bko mënţ bañog ŋkil iñeen ŋwajanţ. 40 Bajej puum aŧaay na ilaañ na bko buŋ jibi bayuday bajaaŋ bado. 41 Du dko di bapaŋuŋ Yeŧu uwoorta uloŋ uwo da, kë bhër bloŋ bhalu banwoyi baambi moynaara ñaaŋ kë bawo da. 42 Uwo ţi unuur wi bayuday bakbomandëruŋ pa unuur wi pnoorfën kë bhër babot awo baanlowi, ukaaŋ kë bamoy Yeŧu da.

20

Bhër bawo bjinţ

(Maci 28.1-8; Markuŧ 16.1-8; Luk 24.1-12)

1 Ţi unuur unţaşuŋ *unuur wi pnoorfën*, bdëm bahumi kë Mariya i ubeeka wi Magdala aşë ya du dko di bhër. Aţënk kë plaak pweek maakan pandëŧnuŋ plëman pi bhër kë papëni. 2 Aţi wal mënţ aya du bi Ŧimoŋ Piyeer na naţaşar Yeŧu undu, i Yeŧu amaganuŋ, aşë ji na baka : « Bapënan Ajugun du bhër, kë ŋëmme dko di baţu'u li. »

3 Kë Piyeer apën na naţaşar Yeŧu undu, kë bakya du dko di bhër. 4 Baţi bŧi batëb ; kë naţaşarul undu aşë ŧar apel Piyeer, ajota kadun, abana uŧeek du bhër. 5 Ajuunknaa awin ilaañ yi babiiŋ aŧaayna puum, aşë wo aanneeji. 6 Wal mënţ, kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ban ; aneej du bhër, aten ilaañ. 7 Akak aten blaañ bambooţanaanuŋ bkow kë babëkan bnuura awo mpaţ. 8 Wi wi naţaşarul undu ambanuŋ uŧeek abaaŋ aneej. Awin akuţ afiyaar. 9 Na manjoonan te wal mënţ baando bi me kë jibi bapiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi, Yeŧu awo i kanaţa ţi pkeţ. 10 Baţaşarul bakak wal mënţ du katoh ki baka.

Pwinana pi Yeŧu ţi kadun ki Mariya i Magdala

11 Mariya anaţ du kañog bhër du bdig, awooni. Wi akwooniiŋ, aşë juţ aten du bhër meeţ. 12 Awin ŋwanjuŧ ŋtëb ŋanwohi imişa ifaaŧal kë ŋaţo ţi dko di puum pi Yeŧu pabiiŋ abëkan, uloŋ du bkow, uloŋ du ihoţ. 13 Ŋwanjuŧ ŋuŋ ŋaji na a : « Abuk ñaaţ, we wi ikwooniiŋ ba? »

Kë aji na ŋa : « Dwooni ţiki bapënan Ajug naan, kë mëmme dko di baţu'u li. »

14 Wi ajakuŋ haŋ aşë kok, awin Yeŧu kë anaţi, kë aşë wo aamme kë ul a. 15 Kë Yeŧu aşë ji na a : « Abuk ñaaţ, we wi ikwooniiŋ ba? In i iklaaŋ ba? »

Mariya aji me nalemp i uwoorta a, aşë ji na a : « Naweek, woli iwi iyaaŋ na a, kţupën dko di iţu'uli, dya kajeja. »

16 Kë aji na a : « Mariya! »

Kë aşë kok aji na a ţi uţup uhebërë: « Rabuni! » uwooŋ najukan.

17 Kë aji na a : « Kmëbanaan, mëndo bi paya du Paapa. Yaan iwin bayiţ naan iji na baka dpaya du Paapa, anwooŋ kak Aşin baka, du Naşibaţi, anwooŋ kak Naşibaţi i baka. »

18 Kë Mariya i ubeeka wi Magdala aşë ya aji na baţaşar Yeŧu : « Dwin Ajugun. » Kë hënk di di akakalëşuŋ baka uko wi ajakuluŋ.

Yeŧu apën awinana ţi kadun ki baţaşarul

19 Ţi utaakal wi unuur unţaşuŋ unuur wi pnoorfën baţaşar Yeŧu bayit du katoh kaloŋ anigan ilëman bŧi ţiki baţi baweek biki bayuday, kë Yeŧu aşë bi anaţ ţi pŧoof pi baka aji : « Bnuura bawo na an! » 20 Wi ajakuŋ haŋ, aşë diiman baka iñen na kanŧaagan. Baţaşarul balilan maakan wi bawinuŋ Ajugun. 21 Akak aji na baka : « Bnuura bawo na an. Jibi Paapa ayilnuŋ, hënk di di nkaaŋ ayilan. » 22 Wi ajakuŋ haŋ, aşë fuuţ ţi baka aji : « Nayeenkan Uhaaş wi Naşibaţi. 23 Bañaaŋ biki nakmiiruŋ ipekadu, Naşibaţi amiir baka ya ; kë biki nawooŋ naankmiir ya, Naşibaţi aankmiir baka ya. »

24 Kë Tooma, aloŋ ţi baţaşar Yeŧu iñeen na batëb i bajaaŋ bado kbet aşë wo aanwo da wi Yeŧu abiiŋ du baka. 25 Kë baţaşar Yeŧu bandukiiŋ başë bi aji na a : « Ŋwin Ajugun! »

Kë aşë ji na baka : « Woli mënwin ţi iñen yi nul dko di bapaŋuŋ ireegu, kë woli mënţu pkoñ pi naan ţi da, woli mënţu kañen ţi kanŧaagan ki nul, nin mënkfiyaar. »

26 Wi kanëm kaţëpuŋ, baţaşar Yeŧu bakak ayitiir du meeţ, kë Tooma awo na baka. Ilëman iniigani kë Yeŧu aşë pën, abi anaţ ţi pŧoof pi baka aşë ji : « Bnuura bawo na an. »

27 Wi wi aşaaŋ aji na Tooma : « Iñen yi naan yii yi, ţuun pkoñ ţi ; ţuun kañen ţi kanŧaagan ki naan. Wutan katam bkow, fiyaarën. »

28 Kë aşë ji : « Ajugun, Naşibaţi i naan! »

29 Kë aji na a : « Iwinën ukaaŋ kë ifiyaari. Banwooŋ baanwin aşë fiyaar banuurandëni. »

30 Yeŧu akak ado ţi kadun ki baţaşarul iko iñoŋarënaan iŧum inwooŋ iimpiiŧana ţi ulibra wi. 31 Iko impiiŧaniiŋ ţi, ipiiŧana piiŧana, nahilna nafiyaar kë Yeŧu awooŋ *Kriŧtu, Abuk Naşibaţi, nakuţ nahilna naka ubida ţi a woli nafiyaari.

21

Pwinana pi Yeŧu du bdëk bi Tiberiyad

1 Wi uko waŋ uţëpuŋ, Yeŧu akak apën awinana ţi kadun ki baţaşarul du kabaŋ ki bdëk bi Tiberiyad. Hënk di di apënuŋ awinana ţi kadun ki baka.

2 Ŧimoŋ Piyeer, na Tooma i bajaaŋ bado kbet na Natanayel anwooŋ i ubeeka wi Kana du Galilay na babuk Ŧebede na baţaşar Yeŧu baloŋ batëb bawooŋ da. 3 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ji na baka : « Dya bŧuh. »

Kë baji na a : « Ŋbi na iwi. » Bapën, apaya ţi bţeem, kë uŧejan mënţ baammob nin uţëb.

4 Wi nfa mambanuŋ, Yeŧu anaţ du kabaŋ ki bdëk ; kë baţaşarul baamme kë ul a. 5 Kë aşë ji na baka : « Babuk naan, namob ŋţëb i? »

Kë baŧeema aji : « A-a. »

6 Kë aşë ji na baka : « Nafëlan bridiya ţi kañenan kadeenu, namob. » Bafël bridiya aşë wo baankak ahinan ba ppul ţiki baŧum ŋţëb. 7 Kë naţaşar Yeŧu i amaganuŋ aşë ji na Piyeer : « Ajugun a! » Wi Ŧimoŋ Piyeer aŧiinkuŋ uko waŋ aşë woh imişa yi nul ţiki aanwoharaa, aşë ŧëfa du meel. 8 Baţaşarul bandukiiŋ ţi bţeem bapul bridiya apënan, baanlow pkay, bawo uko ji ŋmetër iñeen-week di pa.

9 Wi bawaliiŋ du pkay, bawin bdoo kë baŧehan da, kë ŋţëb ŋapaf ţi ba duuţ. Kapoom kabëkan da. 10 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Naţijan ŋţëb ŋi nabaaŋ amob mob ŋuŋ. » 11 Wal mënţ kë Ŧimoŋ Piyeer aşë paya ţi bţeem kë bapul bridiya moŋ pkay. Baŧum ŋţëb ŋweek : ŋawo iñeen week na iñeen kañeen na ŋwajanţ (153), kë bridiya başë wo baammara mar. 12 Kë Yeŧu aşë ji na baka : « Nabiin nade. » Nin aloŋ ţi baţaşarul aaññoom kahepara ñaaŋ i awo'i. Bame kë Ajugun a. 13 Wal mënţ abi, ajej kapoom awul baka, aţu na ŋţëb. 14 Waŋ uwooŋ uyaaş uwajanţën wi Yeŧu apënuŋ awinana ţi kadun ki baţaşarul wi anaţiiŋ ţi pkeţ.

Yeŧu na Ŧimoŋ Piyeer

15 Wi badeeŋ aba, kë Yeŧu aşë ji na Ŧimoŋ Piyeer : « Ŧimoŋ abuk Yowan, iŋalën apel biki i? »

Kë aŧeema aji : « Ajugun, aa, ime kë dŋalu. »

Kë aji na a : « Doon kayeŋ batani bi naan. »

16 Akak ahepara uyaaş utëbanţën aji na a : « Ŧimoŋ abuk Yowan, iŋalën i? »

Kë aŧeem aji : « Ajugun, aa, ime kë dŋalu. »

Kë aji na a : « Doon kayafan batani bi naan. »

17 Akak ahepara uyaaş uwajanţën aji na a : « Ŧimoŋ abuk Yowan, iŋalën i? »

Piyeer ajooţan wal mënţ ţi uko wi akheparuŋ uyaaş uwajanţën me aŋalaara aşë ji na a : « Ajugun, ime iko bŧi, ime bnuura kë dŋalu. »

Kë aji na a : « Doon kayeŋ batani bi naan. 18 Na manjoonan dţupu : wi ihojuŋ, iji ktan katëlu bdidi'u, kaya dko di iŋaluŋ. Kë wi ikluŋ kaţaf, iluŋ kadeeŋ iñen, aloŋ atanu katël, añooţu dko di iwooŋ iinŋali. »

19 Aţup ţup haŋ pkeţ pi Piyeer akluŋ kakeţ kadëmanaan Naşibaţi. Wi ajakuŋ haŋ aşë ji na a : « Ţaşaan. »

20 Piyeer akok aşë win naţaşar Yeŧu i amaganuŋ kë akţaş baka ; ul awooŋ ambiiŋ ajuţ ţi bjënŧ bi Yeŧu wi bakdeeŋ ahepara ankwaapuluŋ. 21 Piyeer awina aşë ji na Yeŧu : « Ajugun, kë i? »

22 Kë aŧeema : « Woli dŋal aţo te ubi'ën, utenu i? Iwi, ţaşaan. » 23 Banfiyaaruŋ Yeŧu banaţa wal mënţ aţup aji baji naţaşarul mënţ aankkeţ. Kë Yeŧu aşë wo aanji aankkeţ, aji : « Woli dŋal aţo te ubi'ën, utenu i? »

24 Naţaşarul mënţ ţi uleeful amaaruŋ iko mënţ bŧi akuţ apiiŧ ya, kë ŋbot ame kë uko wi aţupuŋ ujoonani. 25 Uka iko iloŋ iŧum kak yi Yeŧu adoluŋ. Woli ñaaŋ aŋal ppiiŧ ya bŧi, dşal aji umundu bŧi uunkkëş pţuuna ŋlibra ŋankpiiŧuŋ.

* 1:5 Kë bdëm baanwun ba : Baloŋ başal aji kë dko di daji : kë bdëm baandi ba, këme kë bdëm baanyikrën ba.

† 1:6 Yowan : Baţiiniyaan ţi Yowan Nabatŧaar.

✡ 1:23 Iŧayi 40.3.

‡ 1:42 Kefaŧ, Piyeer : Ţi uţup wi baramayeŋ Kefaŧ dawooŋ plaak ; ţi uţup wi bagrek Piyeer dawooŋ kak plaak.

✡ 2:17 Kañaam 69.10.

* 3:3 Bë aankak abuka buka : Baţiiniyaan ţi kak pbuknaana baţi.

✡ 3:14 Natenan ţi Mnfën 21.19.

* 5:2 Beŧtaŧa : Baloŋ bapiiŧ Beŧeŧda.

* 6:9 Ipoom mënţ bado ya na uko unnaamuŋ na maaj ; yul iyojnuŋ preeş ţi ipoom bŧi.

✡ 6:31 Ppën 16.4; Kañaam 78.24.

✡ 6:45 Iŧayi 54.13.

* 8:1 Pnkuŋ pi Mnoliwera : “Mont des Oliviers, Monti de Oliveira, Mount of Olives.”

✡ 8:24 Natenan ţi Ppën 3.14-15.

† 8:25 Baloŋ bapiiŧ aji : « We ukaaŋ kë nwo i kado kaţiini na an. »

✡ 10:34 Kañaam 82.6.

* 12:3 Ukëra uloŋ: Baji badu ukëra mënţ nardu, uwo ukëra ulil maakan wi bapënanaanuŋ ţi bko bloŋ.

† 12:5 Itaka iŧum : Iliŋ na baluk bi uşubal.

✡ 12:13 Kañaam 118.25-26.

✡ 12:15 Ŧakariya 9.9.

‡ 12:20 Banwooŋ baanwo bayuday : Bañaaŋ biki bakţiiniyaanuŋ ţi bawo bagrek.

§ 12:32 Wal wi nji kadeeŋaniiŋ uwooŋ: Wal wi nji kadeeŋaniiŋ ţi Kruŧ. Natenan kak ţi Yowan 3.14-15.

✡ 12:38 Iŧayi 53.1.

✡ 12:40 Iŧayi 6.9-10.

✡ 13:18 Kañaam 41.9.

✡ 15:25 Kañaam 35.19; 69.4.

* 18:13 Anaŧ abiiŋ awo naşih i baţeŋan, kë wi baromeŋ bayeenkuŋ uŧaak aşë do kë Kayif ayeenkşa ; kë bayuday baŧum başë ţu'a ţu kë Anaŧ awooŋ naşih i baţeŋan.

✡ 19:24 Kañaam 22.18.

* 19:31 Baji bakit biki bapaŋuŋ ihoţ baŧarna bakeţ ţiki baji banaţna ţi ya kahilna kahefënţ.

✡ 19:36 Ppën 12.46; Mnfën 9.12; Kañaam 34.20.

✡ 19:37 Ŧakariya 12.10.

* 20:1 Unuur unţaşuŋ unuur wi pnoorfën : “dimanche, Sunday, domingo.”

ULEMP

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ulibra wi

Ulemp wi Banjañan

Uţup ujuni

Ulibra wi uwooŋ unkkakalëşuŋ iko yi banjañan biki Yeŧu badoluŋ. Uwooŋ utëbanţën wi Luk apiiŧuŋ pa Teofil nanohul. Luk ul ţi uleeful awo nakuraar. Kë aşë ji bi kagakandër na Pawulu na dko pţup Uţup Ulil Unuura. Ţi ulibra wi, Luk aţup iko yi baţaşar Yeŧu badoluŋ na jibi baniinkani Uţup Ulil Unuura ţi umundu bŧi. Ñaaŋ ahinan kawin ţi ulibra wi, ulemp wi Uhaaş wi Naşibaţi udoluŋ. Uwala ţi banjañan, awul baka mnhina mi pţup Uţup Ulil Unuura. Bañaaŋ baŧum bakak afiyaar ajunna Yeruŧalem aya Yuda na Ŧamariya na ŋmbaŋ ŋŧum ţi umundu. Iko iţëp jibi Yeŧu abiiŋ aţup aji iluŋ kawo ţi Ulibra wi 1.8: « kë naşë luŋ kayeenk phina woli Uhaaş wi Naşibaţi uwala ţi an. Naluŋ kawo bamaar biki naan ţi Yeruŧalem na ţi uŧaak wi Yuda bŧi, na ţi uŧaak wi Ŧamariya te kaban kabaŋ ki umundu. » Ulibra wi uţup jibi bhoŋar bi Naşibaţi adoluŋ na bañaaŋ babanuŋ du bañaaŋ bŧi biki mboş. Du Iŧrayel, baţaşar Yeŧu badunna aţup bayuday Uţup Ulil Unuura abaa ya du ŋŧaak ŋi banwooŋ baanwo bayuday, na du bañaaŋ bŧi. Du dko bŧi di baţupuŋ Uţup Ulil Unuura bañaaŋ baloŋ bafiyaari kë baloŋ baanfiyaar wa. Bañaaŋ baŧum babi şoor banjañan, kë bukal başë tamanaara aţup baka iko iŧum bahilna baliinŧ ţi pfiyaar.

1

1 Teofil, ţi ulibra wi naan uŧeek, dţiiniyaan iko bŧi yi Yeŧu adoluŋ abot ajukan du ujuni, 2 te unuur wi adeeŋaniiŋ du baţi. Ji abi ado kadeeŋana du baţi, aţëpna ţi *Uhaaş wi Naşibaţi aţup *banjañan biki adatuŋ, uko wi pdo. 3 Wi akeţuŋ, ţi kadun ki baka di di akaaŋ apën awinana najeb. Ado iko iŧum ţi ŋnuur iñeen na ŋbaakër, adiiman baka kë awo najeb na manjoonan, aji pën kawinana ţi kadun ki baka kabot kaţup baka uko wi *Pşih pi Naşibaţi.

4 Unuur uloŋ wi akdeeŋ na baka, aşë ji na baka bawut kapën ţi Yeruŧalem, baţo da bayoonk kahoŋ ki Aşin, ki baŧiinknuŋ ţi mntum mi nul : 5 «*Yowan *abatŧaar an na meel, kë an, ţi ŋnuur ŋankmbiiŋ ŋi naluŋ kayeenk *batiŧmu bi Uhaaş wi Naşibaţi. »

Yeŧu apaya baţi

6 Wi wi *banjañan bayitiiruŋ, aşë hepar Yeŧu aji : « Ajugun! Woon hënkuŋ di di ikkakanuŋ *Iŧrayel pşih i? » 7 Kë aşë ŧeem baka aji : « Naanka na pme unuur këme wal wi Aşinun adatuŋ ţi mnhina mi nul, 8 kë naşë luŋ kayeenk phina woli *Uhaaş wi Naşibaţi uwala ţi an. Naluŋ kawo bamaar biki naan ţi Yeruŧalem na ţi uŧaak wi *Yuda bŧi, na ţi uŧaak wi *Ŧamariya te kaban kabaŋ ki umundu. »

9 Wi Yeŧu ajakuŋ haŋ, aşë deeŋana du baţi, kë baktena. Wi wi kanfëluŋ kaşaaŋ abi awuna, baankak awina. 10 Jibi bahumuŋ katen baţi bi apayiiŋ, kë biinţ batëb, banwohariiŋ imişa ifaaŧal başë mara mara awinana. 11 Baji na baka : « An biinţ biki *Galilay, nabaa naţ we aten baţi ba? Yeŧu i, ampayiiŋ baţi ţi kadunan, aluŋ kabiha, jibi nawinuluŋ hënk, kë apaya baţi. »

Bahoţan Maŧiyaŧ ţi Banjañan

12 *Banjañan bapënna wal mënţ du Pnkuŋ pi Mnoliwera* aşë kak Yeruŧalem danwooŋ daanlowiir maakan na pnkuŋ mënţan, daŧool pdo ukilometër. 13 Wi bakakuŋ, baya aneej ţi katoh, du meeţ di bko duuţ, di bi Ŧimoŋ Piyeer, na Yowan, na *Yakob na Andre na Filip na Tooma, Bartelemi na Maci, Yakob abuk Alfe, Ŧimoŋ nagutar uŧaak, na *Yudaŧ abuk Yakob bajonuŋ kayitiiraan. 14 Baŧiinkar bukal bŧi na baaţ baloŋ na *Mariya anin Yeŧu, na baţa Yeŧu, añehan Naşibaţi.

15 Ţi ŋnuur mënţan banfiyaaruŋ Yeŧu, baya pban iñeen-week na iñeen ŋtëb, kë Ŧimoŋ Piyeer aşë naţa ţi pŧoof aji na baka : 16 « An bayiţ naan uko wi *Uhaaş wi Naşibaţi ubiiŋ aţëpna ţi mntum mi *Dayiţ, aţup ţi Ulibra wi Naşibaţi ţi uko wi nawo Yudaŧ, ambiiŋ aţij bammobuŋ Yeŧu, uwo wo wi kabi kadolana. » 17 Abi wo aloŋ ţi un, ayeenk kafah ki ulemp ji un. 18 Kë ñiinţ mënţan aşë bi nug uţeeh na ktaka ki buţaan bi adoluŋ buŋ: Ajot afëţa amay, kë ipëş itaŧadiiri. 19 Uţup waŋ uniink Yeruŧalem bŧi, ukaaŋ kë bakak ado uţeeh mënţan aji « HAKELDAMA » uwooŋ ţi uţup wi baka « uţeeh wi pñaak. »

20 Ŧimoŋ Piyeer akak aji na baka : « Kë başë piiŧ ţi Ulibra wi Pñaamarën Naşibaţi ţi uko wi Yudaŧ aji :

“Katohul kaduka kajinţ,

nin aloŋ aankwo da.”✡

Akak aji :

“Aloŋ ayeenk ulemp wi nul.”✡

21-22 Piyeer aji kak : « Kë bañaaŋ baloŋ başë jon nwo na un, undiimaan, wi Yeŧu Ajugun awooŋ na nja aneej apën, du unuur wi *Yowan abatŧaaruluŋ te unuur wi abiiŋ adeeŋana du baţi ţi kadun un. Keeri aloŋ ţi baka awo i kabi na un, kayuuj kë bawin Yeŧu wi anaţiiŋ ţi pkeţ. » 23 Wi wi başaaŋ aţij batëb ţi baka, *Yoŧef anţu'aniiŋ katim ki Barŧabaaŧ, kë başë duuna ki Yuŧtuŧ, na aloŋ anwooŋ katim ki Maŧiyaŧ. 24 Kë başë ñehan Naşibaţi aji : « Iwi Ajugun, inmeeŋ ñaaŋ na uşalul, yuujun i idatuŋ ţi batëb biki, 25 awo nanjañanu, ayeenk ulemp wi Yudaŧ adukuŋ, aya di awooŋ i kaya. » 26 Bado kanuŋ na mnlaak, kë Maŧiyaŧ adatanaa, ahoţan ţi banjañan iñeen na aloŋ bukuŋ.

2

Uhaaş wi Naşibaţi uwala ţi banfiyaaruŋ Yeŧu

1 Bayitiir bŧi ţi unuur wi *Pentakot. 2 Ţi dko mënţ, kë başë ŧiink pŋaat panwoonuŋ baţi anaam na ukëk kë pabi aneej ţi katoh ki bawooŋ aŧum ka. 3 Kë başë win iko iloŋ ji indemënt yi bdoo. Iko mënţ igarandëri, aji kandoli kaya kaţo ţi aloŋ. 4 *Uhaaş wi Naşibaţi uneej aŧum ţi baka bŧi, kë bakak aţup ŋţup ŋyaanţ, andoli jibi Uhaaş wi Naşibaţi uţu'uli pţup.

5 Ţi wal mënţan kë *bayuday baloŋ banjaaŋ badëman Naşibaţi banwoonuŋ ŋŧaak bŧi ŋi umundu, başë wo ţi Yeruŧalem. 6 Wi baŧiinkuŋ pŋaat, pnŧuk payitiir aşë ñoŋar maakan ţiki andoli aji ŧiink baţup uţup wi ŧul. 7 Bañoŋar adiwşa, aşë ji : « Bañaaŋ bankţiiniiŋ hënk baanwo biki *Galilay i? 8 Kë hum di di andoli ţi un, ajaki ŧiink bakţup ţi uţup wi nul? 9 Ŋwoona Parŧ, na Med na Elamit, na Meŧopotamiya, na Yuda, na Kapadoşiya, na Pont na Aŧiya. 10 Baloŋ bawoona Frigiya na Pamfili, na Ejiptu na ŋfëţ ŋi Libiya ŋanñoguŋ Kuren, baloŋ kë bawoona Rom. 11 Baloŋ kë bawo bayuday biki kabuka aţu na bankakuŋ baka, biki Kret, na Barab. Kë andoli ţi un aşë ji ŧiinka baka baţup ţi uţup wi nul iko inuura yi Naşibaţi adoluŋ. » 12 Bañaaŋ bañoŋar fuţ, baamme uko wi pdo, andoli kaji na aŧënţul : « We uwooŋ uko wi? » 13 Kë baloŋ başë beŋ baka, aji : « Biki baka pdaan poot. »

Ŧimoŋ Piyeer aţiini na bañaaŋ

14 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë naţa na *banjañan iñeen na aloŋ bukuŋ aşë huuran aŧeem baka aji : « An *bayuday na an bŧi nanfëţuŋ ţi Yeruŧalem, an bŧi nawatan ibaţ naŧiink nabot nate uko wi nji kaţupanaŋ. 15 Nin, bañaaŋ biki baankuji, jibi naşaluŋ. Ŋhum ţi nfa mpoţi. 16 Uko wi *Naţupar Naşibaţi i bajaaŋ bado Yowel abiiŋ aţup uţëpuŋ ţëp adolana hënk.

17 Naşibaţi aji :

“Ţi ŋnuur ŋbaañşaani, dbi kawalan Uhaaş wi naan ţi bañaaŋ bŧi.

Babukan biinţ na baaţ baluŋ kawo baţupar biki naan,

bapoţ na bantohi biki nan baluŋ kado kaţaafi iko inkwoonuŋ du nji,

kawin iko inwooŋ yi pbi.

18  Ënhën, dluŋ kawalan ţi ŋnuur mënţ Uhaaş wi naan ţi balempar naan biinţ na baaţ,

başë bawo baţupar biki naan.

19  Dluŋ kado iko iñoŋarënaan du baţi duuţ

kakak kadiiman iko iweek ţi mboş.

Pñaak, bdoo, na udu iluŋ kawo.

20  Unuur uluŋ kakak bdëm,

pli pakak ji pñaak,

ji unuur uweek unuura wi Ajugun ubi udo kaban.

21  Hënk, ñaaŋ ankluŋiiŋ kahaţ ţi katim ki Ajugun abuur.”✡ »

22 Ŧimoŋ Piyeer akak aji na baka : « An bañaaŋ biki *Iŧrayel naŧiinkan bnuura uko wi nji kaţupuŋ: Naşibaţi ayil Yeŧu i *Naŧaret ayuujna ţi a mlagre na iko iñoŋarënaan iŧum, indiimanuŋ phina pi nul jibi nameeŋ wa an ţi ŋleefan. 23 Ñiinţ aŋ, bawulan a, jibi Naşibaţi adooŋ abi me wa akak aŋal uwo, nafiŋa, wi nadoluŋ kë banwooŋ baanfiyaari bapaŋa. 24 Kë Naşibaţi aşë naţana ţi pkeţ, abuurana mnhaj mi pkeţ, pkeţ paanhilan amëbana. 25 *Dayiţ aţiiniyaana aji :

“Wal undoli dji kawin Ajugun ţi kadun ki naan,

iñogën ukaaŋ kë nnaţ aliinŧ.

26  Ukaaŋ kë nlilan maakan akuţ ayeeh mnlilan mi naan.

Kë uleef ubi wo wo ţi mnhaţ

27  ţiki iinkwutan uhaaş wi naan uya ufëţ du mnkeţ,

akak awo iinkwutën, nji ñaaŋ nalemparu naweek mpuţ.

28  Iyuujën bgah bankţijuŋ du ubida,

iluŋ kaŧumanaan na mnlilan ţiki iñogën.”✡

29 « An bayiţ naan, dhilan kaţupan uko wi na mntëŋ: Atemun Dayiţ akeţi, amoya, kë bhër bi nul bawoha ţi uŧaak wi nun. 30 Abi wo Naţupar Naşibaţi aşë me kë Naşibaţi abi hoŋa uko uloŋ, amehna ţi kadunul,

“aji aluŋ kaţu aloŋ i pşini pi nul ţi pşih.”✡

31 « Kë wi wi Dayiţ aŧaruŋ awin kë *Kriŧtu aluŋ kanaţa ţi pkeţ, aşë ţiiniyaan wa aji : “Naşibaţi aanwuta kë aţo du mnkeţ kë uleeful ukak awo uumpuţi.”✡ 32 Yeŧu mënţan, Naşibaţi anaţana ţi pkeţ, kë ŋwo bŧi bamaar. 33 Naşibaţi adeeŋa ţi kadeenu ki nul, kë ayeenk du Aşin nja *Uhaaş wi Naşibaţi, wi ahoŋuluŋ ţfa, aniinkan wa ţi bañaaŋ, jibi nakwinuŋ akuţ aŧiink hënk. 34 Ţiki Dayiţ ul, andooŋ awo aampaya baţi aţiini aji :

“Naşibaţi Ajugun aji na Ajugun :

Ţoon ţi kañen naan kadeenu

35  te ndo nţooran başooradu,

ido kapafna baka ihoţ.” »✡

36 Ŧimoŋ Piyeer abaañëş bţup aji : « Bañaaŋ biki *Iŧrayel bŧi, nameen bnuura keeri : Yeŧu i napaŋuŋ ţi kruŧ, Naşibaţi adola kë awo Ajugun akuţ awo Kriŧtu. »

Baŧeek banfiyaaruŋ

37 Wi bañaaŋ baŧiinkuŋ uţup waŋ aşë ţëla ţëla, ahepar Ŧimoŋ Piyeer na *banjañan bukundi aji : « Bayiţun, kë ŋbaa do do hum ba? » 38 Ŧimoŋ Piyeer aŧeem baka aji « Nawutan pjuban, naţëlëş ŋbida, andoli ţi an aji yeenk *batiŧmu ţi katim ki Yeŧu Kriŧtu, Naşibaţi ahilna amiiran ipekadu. Naşibaţi aluŋ kawulan Uhaaş wi nul. 39 Kahoŋ ki nul kawo ki nan, na babukan, na banlowuŋ bŧi, na biki Naşibaţi Ajugun akluŋ kadu'ara. » 40 Ŧimoŋ Piyeer akak aţiini na baka pa bate abot akooţ baka aji : « Nalowan bañaaŋ bawuţaan biki nahilna nabuuran ŋleef ŋi nan. » 41 Bandinanuŋ uţup wuŋ, bado batiŧmu, kë bañaaŋ banñoguŋ iñeen-week ŋyaaş iñeen ŋwajanţ (3000), bahoţana unuur mënţan ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ Yeŧu.

Pnŧuk pŧeek pi banfiyaaruŋ

42 Bañaaŋ bakak amëban bnuura pjukan pi *banjañan, amëban ţi uţok na bboofar, ţi pfaaşiir kapoom* na pñehan Naşibaţi. 43 Bañaaŋ bŧi bawo na palënk ţi ŋleef ŋi baka, ţiki banjañan baji bado mlagre na iko iñoŋarënaan iŧum. 44 Banfiyaaruŋ Yeŧu bŧi bakak aţok iko yi bakaaŋ bŧi. 45 Baji bawaap itoh na bka bi baka, kafaşiir, andoli ayeenk kaliŋan na kanuma ki nul. 46 Unuur unjinţi baji bayitiir du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, kafaaşër ipoom ţi itoh yi baka, kade na mnlilan na uhaaş ujinţ. 47 Baji badëman Naşibaţi, kë bañaaŋ bŧi babot amagan baka. Ajugun, kë aşë ji do unuur unjinţi, ahoţan ţi pnŧuk puŋ biki abuuranuŋ.

3

Ŧimoŋ Piyeer na Yowan bajeban ñiinţ anţakmuŋ

1 Ŧimoŋ Piyeer na *Yowan baya unuur uloŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi wi ŋwoori ŋwajanţ ŋi utaakal ŋakobuŋ, ţiki uwooŋ uwoori wi pñehan Naşibaţi. 2 Kë bañaaŋ baloŋ başë ţij da ñiinţ aloŋ anţakmi ţi kabuka. Unuur unwooŋ, baji baţija kaţooran ţi plëman pi Katoh ki Naşibaţi pi bajaaŋ badu Plëman Pnuura. Aji ţo da pñehan bañaaŋ banjaaŋ babi pneej ţi Katoh ki Naşibaţi. 3 Wi awinuŋ Ŧimoŋ Piyeer na Yowan kë bakbi pneej, kë aşë ñehan baka itaka. 4 Kë Ŧimoŋ Piyeer na Yowan başë tena bnuura, wi wi Ŧimoŋ Piyeer aşaaŋ aji na a : « Tenun » 5 Ñiinţ ajaban baka këş anuŋ aji bawula ukoolan. 6 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ji na a : « Mënwo na unŧaam, mënwo na uwuuru, aşë wulu uko wi nwoonaanuŋ: Ţi katim ki Yeŧu *Kriŧtu i *Naŧaret, poşan! »

7 Ŧimoŋ Piyeer aţijana wal mënţ ţi kañen kadeenu aşë dola kë anaţaa. Ţi dko mënţ, ñiinţ aŧiink ihoţ kë iliinŧ na a. 8 Kë abi lut lut anaţ abi kapoş poş. Aneej na baka ţi Katoh ki Naşibaţi, apoş, alut, aşë beeb Naşibaţi. 9 Bañaaŋ bŧi bawina kë akpoş aşë beeb Naşibaţi. 10 Bayikrëna aşë ji : « Ñiinţ i, mënţ ul ajaaŋ aţo bñehan du Plëman Pnuura i? » Kë bañaaŋ başë ñoŋar fuţ akuţ alënk ţi uko unţëpuŋ.

Ŧimoŋ Piyeer aţiini na bañaaŋ

11 Ñiinţ uŋ aankak adi pwutan bi Ŧimoŋ Piyeer na Yowan, kë bañaaŋ bŧi başë ñoŋar, aţi aya du baka, du uşaala wi bajaaŋ bado Uşaala wi *Ŧalomoŋ*. 12 Wi Ŧimoŋ Piyeer awinuŋ bañaaŋ bukuŋ, aşë ţiini na baka aji : « An bañaaŋ biki *Iŧrayel ; nabaa ñoŋar we ţi uko unţëpuŋ ba? Nabaa tenun hum hënk ba? Naşal aji phina pi nun na pdëman pi ŋjaaŋ ŋdëman Naşibaţi pakaaŋ kë ñiinţ i apoşi i? 13 Yeŧu i nawuluŋ başih biki nan, i napokuŋ ţi kadun ki *Pilat andooŋ abi şal pwutana, Naşibaţi i *Abraham, i *Iŧaak na i *Yakob na i başinun adiiman pdëm pi Yeŧu nalemparul mënţ. 14 Ñiinţ, anwooŋ najinţ naŧool, ul i i napokuŋ aşë ñehan bawutan nafiŋ bañaaŋ. 15 Hënk, kë nafiŋ napaş ubida. Kë Naşibaţi aşë naţana ţi pkeţ, kë ŋwo bamaar. 16 Pfiyaar ţi katim ki Yeŧu pakaaŋ kë ñiinţ naţakmaan, i nakwinuŋ abot ame'a i ajebi. Ënhën, pfiyaar ţi Yeŧu pajebanuluŋ bnuura hënk jibi nakwinuŋ an bŧi.

17 « An bayiţ naan kë nşë me kë uko wi nadoluŋ, an na başihan, nado do wa na kapaam. 18 Naşibaţi ul, adobi ţupa ţup undiimaan ţi mntum mi baţuparul bŧi aji *Kriŧtu aluŋ kahaj kakeţ, kë waŋ wi adolaŋ. 19 Keeri nawutan pjuban, nakak du Naşibaţi ipekadu yi nan ihilna ipën. 20 Ajugun aluŋ kawulun ŋwal ŋi mnjeeh, kabot kayil Yeŧu Kriŧtu, i adatuŋ undiimaan pa an. 21 Yeŧu mënţ, awo i kaţo baţi te wal wi iko bŧi ikkakuŋ ihalu, jibi Naşibaţi abiiŋ aţup ţi mntum mi baţuparul bayimanaan biki ţfa. 22 Na manjoonan *Moyiŧ aţup aji : Naşibaţi Ajugun aluŋ kayil naţuparul ji nji, pa an, anwooŋ i pntaali pi nan. Nawo i kaŧiink iko bŧi yi akluŋ kaţupan. 23  Ñaaŋ anwooŋ aanŧiinka aluŋ kapën ţi pntaali pi Naşibaţi, kaşë kakeţ.✡ 24 Kë *baţupar Naşibaţi bŧi, ajunna ţi Ŧamiyel na bambiiŋ abi ţi kafeţul, baţiiniyaan andoli iko yi ŋkwinuŋ nţa yi. 25 Uko wi Naşibaţi aţupuŋ aţëpna ţi baţuparul uwo wi nan. Ënhën, *bhoŋar bi Naşibaţi adoluŋ na başinan bawo kak pa an, wi ajakuŋ ţfa na Abraham aji : Dbi kaţëpna ţi kabuka ki nu kawulna umundu bŧi bnuura.✡ 26 Ukaaŋ kë Naşibaţi apënan Yeŧu kë awo nalemparul aşë yila ţi an duna, kahilna kawulan bnuura bi nul, wi akpënananaŋ ţi buţaan bi nakdoluŋ. »

4

Baţij Ŧimoŋ Piyeer na Yowan uruha uweek

1 Ŧimoŋ Piyeer awo na *Yowan, ahum kaţiini na bañaaŋ, kë baţeŋan baloŋ, na naweek i bayeŋ biki *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, na *baŧaduk baloŋ başë bi, añog baka. 2 Badeebaţ ţiki *banjañan batëb bukuŋ bajukan bañaaŋ aji Yeŧu anaţa ţi pkeţ, kë waŋ ukyuuj kë bankeţuŋ bahilan kanaţa ţi pa. 3 Hënk, kë bado kë bamob baka awat ukalabuş ayoonkna mnjinţ, ţiki unuur udobi yob yob wal mënţ. 4 Kë bañaaŋ baŧum ţi bankŧiinkuŋ uţup wi banjañan, bafiyaar ţi Yeŧu. Wal mënţ banfiyaaruŋ bŧi bañogan iñeen-week ŋyaaş iñeen kañeen (5000).

5 Wi unuur ujinţuŋ kë baweek biki *bayuday, bantohi na *bajukan Bgah bi Moyiŧ başë yitiir du Yeruŧalem. 6 Baţo na Anaŧ, *naţeŋan naweek, anwooŋ na Kayif na *Yowan na Alekŧandër na biki mnşini mi *baţeŋan baweek bŧi, ayitiir. 7 Baţij Ŧimoŋ Piyeer na *Yowan ţi kadun ki baka aşë jun phepar baka aji : « Ţi phina këme ţi katim ki in ki ki najebanuŋ ñiinţ anţakmuŋ? »

8 Ŧimoŋ Piyeer, i *Uhaaş wi Naşibaţi uneejuŋ akëş, kë aşë ŧeem baka aji : « An baweek biki nun na bantohi, 9 nadu'un nţa *uruha ţiki ŋdo ñaaŋ anţakmuŋ bnuura, aşë heparun jibi ŋhili hil ado jeban ñiinţ i. 10 Nawoon bame, an bŧi, na bañaaŋ bŧi biki *Iŧrayel bandukiiŋ kë ţi katim ki Yeŧu i *Naŧaret ki ki ñiinţ annaţuŋ uŋ ajebnuŋ. Yeŧu i napaŋuŋ, kë Naşibaţi aşë naţana ţi pkeţ, ul akaaŋ kë ñiinţ i akak najeb ahil anaţ ţi kadunan. 11 Kë ul Yeŧu i i Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ aji :

“Awooŋ pnduba pi an baniw napokuŋ,

pnduba mënţan puŋ pakakuŋ amëban katoh.”✡

12 Ul ţañ ahilanuŋ pbuuran bañaaŋ. Ënhën, ţi umundu bŧi Naşibaţi aanwul wul nin ñaaŋ aloŋ kak anhilanuŋ pbuuranun. »

13 Banţooŋ uruha bañoŋar wi bawinuŋ Ŧimoŋ Piyeer na *Yowan banwooŋ baando juk juk, jibi bakţupi kë nin baanţëp ado lënk lënk. Bayikrën wal mënţ kë biki mënţ babi wo bagakandër na Yeŧu. 14 Wi bakaaŋ awin ñiinţ anjebuŋ uŋ kë anaţ akab ţi baka kë başë waaŋ uţup. 15 Hënk, kë bado kë bapënan baka ţi dko di uruha, aşë jun pţiini bukal bukal, katen jibi bakdoli. 16 Bahepar aji : « Ŋbaa do do hum na bañaaŋ biki ba? Babaaŋ ado mlagre mnjinţ piş mii mi, kë bañaaŋ bŧi banfëţuŋ ţi Yeruŧalem bamee, ŋënhilanuŋ kapok wa. 17 Kë ŋşë wo kado uko uwut kameeţana kapel hënk. Ŋbëg baka keeri baţañan pţiini na nin ñaaŋ aloŋ hënkuŋ ţi katim ki Yeŧu. »

18 Wi wi banţooŋ ţi uruha başaaŋ adu baka kë bakak ţi wa, aşë bëg baka maakan baţañna pţiiniyaan na pjukan ţi katim ki Yeŧu. 19 Kë Ŧimoŋ Piyeer na Yowan başë ŧeem baka aji : « we unuurnaaniiŋ ţi kadun ki Naşibaţi ba? Pŧiinka këme pŧiinkan? Uduka ţi an! 20 Un daan ŋënhilanuŋ kayomp na uko wi ŋwinuŋ akuţ aŧiink. »

21 Bakak abëg baka bnuura, aşë wutan baka kë bayaa. Baanka uko unooranaan baka wi bañaaŋ bŧi bawooŋ ţi pdëman Naşibaţi ţi mlagre mi bawinuŋ. 22 Ñiinţ anjebnuŋ na mlagre uŋ, adobi pel pel ŋşubal iñeen ŋbaakër.

Banfiyaaruŋ bañehan Naşibaţi, wi bawo i ţi mnhaj

23 Wi bawutanaaruŋ wutan Ŧimoŋ Piyeer na *Yowan, kë başë wugşa, akak du baŧënţ baka aya kakalëş iko bŧi yi *baţeŋan baweek na bantohi bajakuŋ na baka. 24 Bañaaŋ baŧiink baka aşë ñehan Naşibaţi ţi pdiim ploolan aji : « Ajugun, iwi ipaşuŋ baţi, mboş, na bdëk na iko bŧi inwooŋ da! 25 Iwi iţëpnaŋ ţi Uhaaşu aţup ţi mntum mi *Dayiţ ateemun nalemparu wi ajakuŋ aji :

“We ukaaŋ kë bañaaŋ biki ŋŧaak babubara şinţar

kë bañaaŋ bŧi babubara aŋaat anooran ŋleef?

26  We ukaaŋ kë başih biki mboş bakbomandër ugut,

kë baweek baŧiinkar aji bagut na *Yawe Nawat Kabuka na Kriŧtu i akëruŋ?”

27 Aa wo! Herod na Ponŧ *Pilat bayitiir ţi ubeeka wi, na banwooŋ baanwo bayuday, na *bayuday, anaţara Yeŧu nalemparu nayimanaan, i idatuŋ aji awo Kriŧtu. 28 Bado hënk iko yi bŧi ţi mnhina mi nu na jibi ijakuŋ iluŋ kadolana. 29 Ajugun, hënkuŋ, watan kabaţ ţi kabëgare ki baka işë iţenun un balemparu, ŋdo kaţup Uţup wi nu na mntëŋ mnweek. 30 Taran kañen ki nu ijeban bañaaŋ, ido mlagre na iko iñoŋarënaan ţi katim ki Yeŧu, Nalemparu Nayimanaan. »

31 Wi bañehanuŋ Naşibaţi aba, kë dko di bawooŋ daşë şinţar kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë neej ţi baka bŧi kë bakţup Uţup wi Naşibaţi na mntëŋ.

Banfiyaaruŋ baţok iko yi bakaaŋ bŧi

32 Banfiyaaruŋ bŧi bakak hënkuŋ awo uşal na uhaaş uloolan. Kë nin aloŋ aanji şal şal, kaji nji aloolan dkaaŋ wi, këme wundu. Baji banaakrën bka bi baka bŧi. 33 Phina pweek pawinanaa, wi *banjañan bakţiiniyaanuŋ pnaţa ţi pkeţ pi Yeŧu Ajugun, kë bnuura bweek bi Naşibaţi baŧum ţi bukal bŧi. 34 Nin aloŋ ţi baka aanwinana winana bwaaŋ. Bankaaŋ mboş këme itoh baji bawaap ya kaţij itaka yuŋ 35 kabi wul banjañan. Baji bafaş itaka andoli ayeenk kafah kanliŋuŋ na kanuma ki nul.

36-37 Kë hënk di Yoŧef, ñiinţ aloŋ i pşini pi Lewi, anwoonuŋ unjiw wi Kipruŧ, i banjañan bajaaŋ bado Barnabaŧ (uwooŋ ñaaŋ anjaaŋ atëŋţën) kë aşë ka ţfa uţeeh uloŋ. Awaap wa aţij itaka abi awul banjañan.

5

Ananiyaŧ na Ŧafira

1 Kë ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Ananiyaŧ na Ŧafira aharul başë waap mboş mnloŋ, aŧiinkar, 2 amen itaka iloŋ, aşë ţij indukiiŋ, awul *banjañan.

3 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë hepara aji : « Ananiyaŧ, we ukaaŋ kë *Ŧatana aneeju uhaaş, kë ido la pguur *Uhaaş wi Naşibaţi, ajej itaka iloŋ ţi yi iwaapnuŋ mboş, amen? 4 Ihilan lah, kawut pwaap mboş mënţ, këme kajej itaka yi iwaapnuŋ ma bŧi, kadolna uko wi inumiiŋ? Hum di di uşal waŋ udoli do, adoo neej ţi iwi ba? Mënţ bañaaŋ biki ikdooŋ na pguur hënk, Naşibaţi a. » 5 Wi Ananiyaŧ aŧiinkaŋ ŧiink uko waŋ, aşë jot ţi dko mënţ, abi keţ keţ, kë bañaaŋ banŧiinkuŋ uko waŋ bŧi balënk maakan. 6 Baţaşa babi, abooţan puum apënan aya amoy.

7 Uko ji ŋwoori ŋwajanţ uţëpi, ahar Ananiyaŧ kë aşë bi aneej bë aamme uko unţëpuŋ. 8 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë du'a aji na a : « Ţupaan! Preeş pi, pi pi nawaaparuŋ mboş i? » Kë aŧeema aji : « Aa, preeş paŋ pa. »

9 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë kak aji na a : « Nabaa şal şal hum adoo ji naguur Uhaaş wi Naşibaţi ba? Tenan, banyaaŋ amoy ayinu banaţuŋ ţi plëman hënk, bakak añooţu, kaya kamoy. »

10 Ţi dko mënţ, kë abi jot jot ţi ihoţ yi Ŧimoŋ Piyeer aşë ba. Wi baţaşa baneejuŋ, baţënka kë akeţi akak añooţa pya kamoy du kañog ayinul.

11 Palënk pweek paneej banfiyaaruŋ bŧi, aţu na bañaaŋ bŧi banŧiinkuŋ uko unţëpuŋ.

Banjañan bajeban bañaaŋ baŧum

12 *Banjañan bado wal mënţ mlagre na iko iñoŋarënaan iŧum ţi pŧoof pi bañaaŋ. Banfiyaaruŋ baji bayitiir bŧi du uşaala wi bajaaŋ bado Uşaala wi *Ŧalomoŋ. 13 Nin aloŋ aanji ñoom pnaakiir na baka, aşë maganaara baka. 14 Kë pnŧuk pankdëmuŋ dëm pya pi biinţ na baaţ pafiyaar Ajugun abot abi ahoţana ţi baka. 15 Bado kak kak aji bapënan bamaakal ţi igah, kaţu baka ţi ilişa këme ijiiñ, Ŧimoŋ Piyeer wal wi akţëpuŋ ulimënţ wi nul uban aloŋ ţi baka. 16 Pnŧuk pi bañaaŋ paji paţiina kak ŋbeeka ŋanñoguŋ Yeruŧalem, kaţij bamaakal na biki ŋnŧaayi ŋakyewlënuŋ, kë bukal bŧi bajebi.

Bahajan Banjañan

17 Kë *naşih i baţeŋan na baŧënţul – bukal biki bajaaŋ bado pnŧuk pi *baŧaduk – başë kuj *banjañan maakan, anaţara baka 18 Bado kë bamob baka, awat ukalabuş. 19 Kë na uŧejan mënţan, *uwanjuŧ wi Ajugun uşë bi, ahaabëş ilëman yi ukalabuş apënan baka aşë ji na baka : 20 « Nayaan *Katoh Kaweek ki Naşibaţi nado kaţup uţup wi ubida uhalu. »

21 Banjañan baŧiink uwanjuŧ wuŋ, kë wi unuur ujinţaŋ jinţ, kë başë ya Katoh ki Naşibaţi, aţo ajukan. Naşih i baţeŋan na baŧënţul bado kë badu *uruha uweek wi biki *Iŧrayel, wi bajaaŋ bado Pnŧuk pi bawayëş bţup *bayuday aşë yil baya baţij banjañan banwooŋ du ukalabuş. 22 Wi bayili biki naţeŋan naweek bayaaŋ aban, baanţënk banjañan du ukalabuş, aşë kak du uruha aya kakalëş aji : 23 « Wal wi ŋyaaŋ du ukalabuş, ŋţënk kë udëŧ bnuura, kë bayeŋ banaţ ţi plëman. Kë wi ŋhaabëşuŋ bgah, aşë ţënk dko kë dawo djinţ. » 24 Wi naweek i bayeŋ biki Katoh Kaweek ki Naşibaţi na baţeŋan baweek baŧiinkuŋ uko waŋ, bañoŋar, aşë la na ŋşal uko unţëpuŋ.

25 Wal mënţ, kë ñiinţ aloŋ aşë bi aji na baka : « Natenan! Biinţ biki nawatuŋ ukalabuş, buk bukundi, ajukan bañaaŋ du Katoh ki Naşibaţi. » 26 Kë naweek i bayeŋ biki Katoh ki Naşibaţi aşë ŧool, na bangoli biki nul ayaarad banjañan. Baando btam na baka, ţiki baţi pnŧuk pi bañaaŋ puŋ, pabi patap baka mnlaak.

27 Kë baţij baka, aneejan du uruha. Naşih i baţeŋan kë aşë hepar baka aji : 28 « Ŋënneenanan neenan pjukan katim kaŋ i? Kë Yeruŧalem bŧi daşë bi kak kak ţi bgah bi nan, naŋal kataparun pkeţ pi ñiinţ i. »

29 Kë Ŧimoŋ Piyeer na banjañan bandukiiŋ başë ŧeem aji : « Ŋwo i kaţaş Naşibaţi, mënţ bañaaŋ biki ŋwooŋ kaţaş. 30 Naşibaţi i başinun apënan ţi pkeţ Yeŧu i nadoluŋ kë bafiŋi, wi napaŋuluŋ ţi kruŧ. 31 Ul i i Naşibaţi adëmanuŋ ţi kadeenu ki nul, awoona Naşih akuţ awo *Nabuuran Bañaaŋ, bayuday bahilna baţëlëş ŋbida, ipekadu ibot ipën ţi baka. 32 Ŋwooŋ bankţupuŋ uko unţëpuŋ, un, na *Uhaaş wi Naşibaţi, unwooŋ uko wi Naşibaţi awuluŋ banknţaşuluŋ. »

33 Wi banţooŋ *uruha baŧiinkuŋ uko waŋ, badeebaţ maakan, aşë ji bado bafiŋ banjañan. 34 Kë ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Gamaliyel aşë naţa ţi uruha. Awo *nafariŧay *najukan Bgah, i bañaaŋ bamaganuŋ bnuura. Aji na baka bapënan banjañan bdig btiinku, 35 aşë ţup na baka aji : « An bañaaŋ biki *Iŧrayel nalipariin ţi uko wi naŋaluŋ pdo bañaaŋ biki. 36 Du ŋnuur ŋundu, ŋwina win, kë Tewdaŧ awuji, ahomp na dko aji awo ñaaŋ naweek, kë bañaaŋ banñoganuŋ iñeen-week ŋyaaş ŋbaakër (400) baţaşa. Ul ţi uleeful kë bafiŋa, kë bankţaşuluŋ bawayşëri, nin ukoolan uunduka. 37 Kë nawo *Yudaŧ i *Galilay akak abi, ţi wal wi mnfën mi bañaaŋ akuŋa pnŧuk ; ul kak akeţi, kë baţaşarul bŧi bawayşëri. 38 Ukaaŋ kë njakan napënan iñen ţi bañaaŋ biki, nawut baka baya! Woli ulemp wi baka na ŋşal ŋi baka ŋawo ŋi bañaaŋ bajën ŋaluŋ kaba'aara bdidi ŋa ; 39 ŋaşale wo ŋi Naşibaţi, naankluŋ kahilan pneenan ŋa. Naţaafaraan kala pgut na Naşibaţi de. »

40 Banţooŋ uruha, kë baŧiink uţup wi Gamaliyel. Bado kë badu banjañan, ado kë bakob baka itinŧël, aşë ji na baka baţañna pţiiniyaan katim ki Yeŧu, abaa wutan baka kë bayaa.

41 Banjañan bapën ţi uruha, aşë lilan maakan jibi Naşibaţi awinuŋ aji baŧaaŋ na phaj ţi katim ki Yeŧu. 42 Unuur unjinţi, du Katoh Kaweek ki Naşibaţi këme du itoh yi bañaaŋ, baji bajukanaara jukan, kakuţ kaţup *Uţup Ulil Unuura unyuujuŋ kë Yeŧu awooŋ Kriŧtu.

6

Banfiyaaruŋ badat bañaaŋ paaj na aloŋ bado kaţënk banjañan

1 Wal mënţan bañaaŋ banfiyaaruŋ Yeŧu baŧuma ŧum pya. *Bayuday banjaaŋ baţiini *ugrek, banaţa pŋom na banjaaŋ baţiini uţup uhebërë, ţiki baji baţilma unuur undoli baaţ bankeţandënuŋ bayin baka ţi wal wi pfah uko ude. 2 Kë *banjañan iñeen na batëb başë du banfiyaaruŋ bŧi aji na baka : « Un ŋënwo i kaduk ulemp wi pjukan Uţup wi Naşibaţi, kabi pfaaş uko ude. 3 An bayiţun, nadatan ţi an bañaaŋ paaj na aloŋ banwooŋ baŧool ţi këş ki an bŧi, banŧumuŋ na *Uhaaş wi Naşibaţi na uşal unŧuŋa, ŋţu baka ţi ulemp mënţan. 4 Un ŋşë ŋbi ŋduka duka ţi pñehan Naşibaţi, na ulemp wi pjukan Uţup wi nul. »

5 Banfiyaaruŋ bŧi badinan uko wi banjañan bajakuŋ: Kë badat Ŧefan anfiyaari Ajugun maakan akuţ aŧum na Uhaaş wi Naşibaţi, na Filip, na Prokoor, na Nikanoor, na Timoŋ, na Parmenaŧ, na Nikola (ankakuŋ nayuday, awo i ubeeka wi Antiyoka) 6 Baţij baka ţi kadun ki banjañan, kë bañehandër baka Naşibaţi abot apaf baka iñen ţi ikow.

7 Uţup wi Naşibaţi umeeţana meeţana pya, banfiyaaruŋ ţi Yeruŧalem kë bakŧuma ŧum pya, kë baŧum ţi baţeŋan badoo kak aţaş bgah bi Yeŧu.

Bamob Ŧefan

8 Ŧefan anŧumi na bnuura bi Naşibaţi na mnhina mi Naşibaţi aji do iko iñoŋarënaan na mlagre mnweek ţi bañaaŋ. 9 Kë ţi wal mënţ bañaaŋ baloŋ biki *katoh kañehanaani ki bayuday ki bajaaŋ bado ki « Bajuuk ţi Ulemp biki Bawutanuŋ » baneej blaţar na Ŧefan. Ţi bañaaŋ bakaŋ mënţan baloŋ bawo biki Kuren, kë baloŋ bawo biki Alekŧandriya, baloŋ kë bawo biki Ŧiliŧiya kë baloŋ bawo biki Aŧiya. 10 Ţi blaţar bi baka baanhilan apënan uţup ujinţ uŧool wi Ŧefan, ţiki aţiini na uşal unŧuŋa wi *Uhaaş wi Naşibaţi uwululuŋ. 11 Ukaaŋ kë baluk bañaaŋ baloŋ, kë baji : « Ŋŧiink ñiinţ i, kë akţup uko uwuţaan ţi *Bgah bi Moyiŧ na ţi Naşibaţi. » 12 Baya awuuk bañaaŋ bŧi, na bantohi na *bajukan Bgah bi Moyiŧ, kë badëpa ţi Ŧefan amob ayaanaan du *uruha. 13 Baţij bañaaŋ baloŋ, kë badaar aji bawooŋ bamaar, aşë ji : « Ñiinţ annaţuŋ i aji ţupa ţup buţaan ţi uko wi *dko dyimanaan di, na ţi Bgah bi Moyiŧ. 14 Ŋŧiinka kë aji Yeŧu i *Naŧaret i aluŋ kafom dko di, kabot kaţëţ udolade wi *Moyiŧ awuluŋ un. » 15 Bañaaŋ bŧi banwooŋ ţi uruha bajabana këş, aşë win kaara di nul kë dajeeh ji di *uwanjuŧ.

7

Ŧefan aţiini ţi kadun ki uruha

1 Kë *naşih i baţeŋan aşë hepar Ŧefan aji : « Uko wi baţupuŋ ţi iwi uwoha manjoonan i? »

2 Kë Ŧefan aşë ŧeem aji : « An baŧënţ naan na başin naan, naŧiinkan. *Abraham ateemun awo ţfa du uŧaak wi Meŧopotamiya, ji abi ado kafëţ du ubeeka wi Haran. Naşibaţi i mndëm apën awinana da ţi kadunul, 3 aji na a : “Dukan uŧaak wi nu, na biki katohu, iya uŧaak wi nji kaluŋ kayuuju.”✡ 4 Wi wi Abraham apënuŋ du uŧaak wi bakaldeyeŋ, aya afëţ du Haran. Kë dul di Naşibaţi adolnuluŋ, wal wi aşin aneemuŋ, kë apën abi ţi uŧaak wi nafëţuŋ nţa wi. 5 Aanwula nin ufëţ, nin dko dpaf kahoţ du uŧaak mënţ, aşë hoŋa aji aluŋ kawo ajug uŧaak mënţ ul na pntaali pi nul. Wal wi Naşibaţi akdooŋ kahoŋ mënţ, Abraham ahum aandobi buk. 6 Kë hënk di di Naşibaţi aţiiniiŋ aji : “Pntaali pi nul paluŋ kaya pyaanţ, baluŋ kajuuknţën pa ţi ulemp, kahajan pa ŋşubal iñeen week ŋbaakër (400). 7  Kë nji Naşibaţi nşë luŋ kawayëş babuk uŧaak unţuuŋ baka ţi pjuuk, ţi buţaan bi badooŋ. Waŋ uţëple, bapën da kabi kadëmanaan ţi uŧaak wi nhoŋiiŋ wi.”✡ 8 Wal mënţan wi wi adoluŋ *bhoŋar bi na Abraham, aţeŋanaan ba pwala *kaŧëmp, ukaaŋ kë wi abukuŋ *Iŧaak, kë awalana kaŧëmp wi akaaŋ ŋnuur bakreŋ. Kë hënk di di *Iŧaak adolaŋ wi abiiŋ abuk *Yakob, kë Yakob adola haŋ na babukul banwooŋ bateemun iñeen na batëb bammeeţaniiŋ*.

9 « Bateemun bammeeţaniiŋ bakuj *Yoŧef aţa baka wal mënţ aşë waapa, kë bannuguluŋ baya na a Ejiptu. Kë Naşibaţi aşë wo na a. 10 Apënana ţi unoor wi nul bŧi, aşë ţena kë awo na uşal unŧuŋa, abot adola kë aŧiinkana du Farawuna naşih i Ejiptu. Farawuna adola kë awo nanŧuŋa i Ejiptu bŧi na i katoh ki nul bŧi. 11 Wal mënţan, kë ubon uweek uşë wo ţi Ejiptu bŧi na ţi uŧaak wi *Kanaan ; bañaaŋ kë banoor maakan, kë bateemun baankak aka uko ude. 12 Wi Yakob aŧiinkuŋ kë baji uko ude uwo du Ejiptu, aşë yil da uyaaş uŧeek, bateemun. 13 Uyaaş utëbanţën, wi bakakuŋ, kë *Yoŧef abi meeţana ţi babuk aşin. Hënk, kë Farawuna aşë me kabuka ki Yoŧef. 14 Wi wi Yoŧef aşaaŋ ado kë bayaarad Yakob aşin na bayiţul bŧi. Bukal bŧi bawo iñeen paaj na uloŋ na kañeen (75). 15 Kë hënk di Yakob ayaaŋ du Ejiptu, kë dul di di ayaaŋ akeţna ul na bateemun bammeeţaniiŋ. 16 Bajej baka wal mënţ añooţ du ubeeka wi Ŧikem, aya moy du dko dloŋ di Abraham abiiŋ anug na itaka ţi babuk Emor du Ŧikem.

17 « Kë wal wi uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ Abraham ubanuŋ ţi pdolana, pntaali pi nun paŧumi, aşë ŧuma ŧum pya ţi Ejiptu. 18 Hënk di naşih aloŋ abiiŋ aneejan pşih, anwooŋ aanţënkbër aŧiink kë baţiiniyaan uko wi Yoŧef. 19 Naşih mënţ aţu mntit mi nul bŧi ţi phajan pntaali pi nun, kadoo ţu baka bafël bapoţ bambaaŋ abuka buka bakeţna. 20 Wal mënţan wi wi *Moyiŧ abukiiŋ, kë Naşibaţi aşë ŋala. Aboot kli kwajanţ du katoh baka. 21 Wi başaaŋ añooţa afël, abuk Farawuna ñaaţ kë aşë jeja, akuş ji abukul 22 Moyiŧ ajuk bnuura pme pi bañaaŋ biki Ejiptu, abot awo ñaaŋ naweek ţi uko wi ajaaŋ ado na wi ajaaŋ aţup.

23 « Wi Moyiŧ akaaŋ ŋşubal iñeen ŋbaakër, kë uşal wi pya pwin bayiţul baiŧrayel kë uşë bi ţi a. 24 Wi akyaaŋ, awin ñiinţ aloŋ i uŧaak wi Ejiptu kë akhajan ayiţul, kë ayeenkara, afiŋ ñiinţ i Ejiptu, alukandëra. 25 Aşal kë bayiţul bame kë Naşibaţi aţëpna ţi a, aţij baka mbuur, kë başë wo baammee. 26 Wi unuur ujinţuŋ, awin baiŧrayel batëb kë bakgut aşë neej pwayëş ado na pkakan baka ţi ploolan aji na baka : “An biki, nabootuŋ abaa ŋom we ba?” 27 Kë anwooŋ ţi phajan aŧënţul uŋ aşë wuuk Moyiŧ aji na a : “In aţu'iiŋ pwo naşih na nawayëş ţi un ba? 28 Om iŋal kafiŋën jibi ifiŋuŋ ñiinţ i Ejiptu takal?” 29 Wal wi Moyiŧ aŧiinkuŋ uko waŋ, aşë ţi, aya pyaanţ du uŧaak wi Madiyan, di abiiŋ akaana bapoţ biinţ batëb.

30 « Wi aţooŋ da, ado ŋşubal iñeen ŋbaakër, kë *uwanjuŧ, uşë pën awinana ţi bdoo bloŋ bankyiki ţi bgof du bnkan banñoguŋ pnkuŋ pi Ŧinayi. 31 Moyiŧ añoŋar ţi uko wi awinuŋ aşë ñog pten bnuura, kë pdiim pi Ajugun paşë ŧiinkana aji : 32  “Nji dwooŋ Naşibaţi i bateemu, Naşibaţi i Abraham, i Iŧaak na i Yakob.” Moyiŧ alënk wal mënţ akat kat aankak añoom pten. 33 Kë Ajugun aşë jaka : “Wohşën işapaat, dko di inaţuŋ duŋ dayimani. 34  Aa, dwin mnhaj mi pntaali pi naan du Ejiptu, aŧiink mnţëg mi baka, aşë wala pbuuran baka. Hënkuŋ biini, dŋal kayilu du Ejiptu.”✡

35 « Moyiŧ mënţ i baiŧrayel babiiŋ apok aji na a : “In aţu'iiŋ pwo naşih na nawayëş? Ul i Naşibaţi akaaŋ ayil awo naşih na nabuuran i baka. Naşibaţi aţëpna ţi uwanjuŧ wi awinuŋ ţi bgof bankyikuŋ ayilna a. 36 Kë ul akaaŋ apënan baka du Ejiptu. Ado mlagre mweek na iko iñoŋarënaan du uŧaak mënţ, na wi bakmuuruŋ *bdëk bjeenkal na du bnkan, ŋşubal iñeen ŋbaakër. 37 Ul Moyiŧ ajakuŋ na baiŧrayel aji : “Naşibaţi aluŋ kapënan ţi bayiţan naţuparul aloŋ ji nji pa an.” 38 Wi bateemun bayituŋ du bnkan ul kak abananuŋ baka uţup wi uwanjuŧ uţiiniŋ na a du pnkuŋ pi Ŧinayi. Aa, ul ayeenkuŋ ŋţup ŋi ubida, awulun.

39 « Kë bateemun başë bi wo baandi pŧiinka, apoka, aşë ŋal pkak du uŧaak wi Ejiptu. 40 Baji na *Aaron : “Ţakun başibaţi bankdooŋ kapoş ţi kadunun, Moyiŧ i ampënanuŋ un du Ejiptu, ñaaŋ aamme jibi aţëpi.” 41 Ţuŋ ŋnuur mënţ, kë başë ţak ubay, ado pa wa pgur, aşë lilandër ulemp wi iñen yi baka maakan. 42 Kë Naşibaţi aşë dek baka feţ awut baka kë bakdëman ŋjah ŋi baţi, jibi *baţupar Naşibaţi bajakuŋ:

“An bañaaŋ biki *Iŧrayel, nji i i nafiŋaruŋ abot ado bţeŋan

bi pntuni pi ŋnŧaam ŋşubal iñeen ŋbaakër du *pndiiş i?

43  Kaduŋ ki Molok naşibaţi i nan ki nakuŋiiŋ ka,

na ptu pi Refan naşibaţi i nan annaamuŋ ujah

yul yi naţakuŋ abot akak adëman.

Ukaaŋ kë nji kadolan naya pjuuk dko dlow

danţëpuŋ uŧaak wi Babilon.”

44 « Hënkuŋ ţi uko wi *kaloona kanjaaŋ kadiiman kë Naşibaţi awo da, kul ki bateemun bammeeţaniiŋ babiiŋ awoonaan du bnkan : Moyiŧ ado kë baboman ka jibi Naşibaţi ajakuluŋ, aji na a ado ka kanaam ji ki awinuŋ. 45 Wi babuk baka bayeenkuŋ ka, aşë ya na ka aneejan du ŋŧaak ŋi bayeenkuŋ wal wi Yoŧuwa awooŋ ţi pşih, wi Naşibaţi adookuŋ bañaaŋ biki ŋŧaak mënţ ţi kadun ki baka. Kë kaloona mënţ kawo da te wal wi *Dayiţ abiiŋ aneejan pşih. 46 Dayiţ aŋalana ţi kadun ki Naşibaţi, aşë ñehan aji aŋal pdo baniwa katoh pa a, ul Naşibaţi i Yakob. 47 Kë *Ŧalomoŋ aşaaŋ abi niwa katoh mënţ.

48 « *Andëmuŋ Maakan kë aşaaŋ awo aanji fëţ ţi itoh yi iñen yi bañaaŋ bajën ibomanuŋ. Jibi *Naţupar Naşibaţi ajakuŋ:

49  “Baţi bawooŋ pbuuşiin pi naan

Kë mboş manwo di mnpafni ihoţ yi naan

Ajugun aji : Katoh kanaam hum ki ki nakniwnuŋ ba,

kë ţuŋ dakwooŋ dko dnoorfënaani di naan ba?

50  Mënţ kañen ki naan kapaşuŋ iko yi bŧi i?” »

51 Ŧefan akak aji na baka : « An batam ikow, badënëţ ŋhaaş, nadënëmi,† akuţ apok *Uhaaş wi Naşibaţi, nawoha ji bateeman. 52 Ahoŋ ţi baţupar Naşibaţi i i bateeman bawooŋ baanhajani ba? Badoo fiŋ bambiiŋ aţup ubi wi Ñaaŋ Naŧool. An nawul Ñaaŋ Naŧool mënţ kë bafiŋi. 53 An nanyeenkuŋ Bgah bi Naşibaţi banţëpnuŋ ţi ŋwanjuŧ, napok pţaş ba. »

Batap Ŧefan mnlaak afiŋ

54 Wi bañaaŋ biki *uruha baŧiinkuŋ haŋ, aşë deebaţër Ŧefan bnuura ado dumrën iñiiŋ. 55 Kë Ŧefan ul, i *Uhaaş wi Naşibaţi uneejuŋ, aŧum, aşë jaban këş du baţi, awin pdëm pweek pi Naşibaţi, kë Yeŧu anaţ ţi kañen kadeenu ki Naşibaţi. 56 Kë aji : « Natenan dwin baţi, kë bawo bhaab, kë *Abuk Ñiinţ aşë naţ ţi kadeenu ki Naşibaţi. »

57 Wal mënţ kë başë huuran maakan anëţ ibaţ yi baka. Wi wi başaaŋ adëpa ţi a bukal bŧi, 58 apul pulan apënan ţi ubeeka, ajun ptapa mnlaak. Bankntapuluŋ mnlaak mënţan bahankan imişa yi baka naţaşa aloŋ anwooŋ katim ki Ŧawul. 59 Wi baktapuluŋ mnlaak hënk, kë Ŧefan aşë ñehan Naşibaţi aji : « Yeŧu Ajugun, yeenkan uhaaş wi naan. » 60 Wi wi aşaaŋ aŋup aşë huuh maakan aji : « Ajugun, kţo kafën baka pjuban pi badoluŋ pi. » Wi akjakuŋ haŋ aşë jëmşa.

8

1 Kë *Ŧawul adinan ţi uko wi bafiŋuŋ Ŧefan.

Uyaaş uŧeek wi bahajanuŋ banfiyaaruŋ

Unuur mënţan, bajun phajan maakan banfëţuŋ Yeruŧalem afiyaar Yeŧu, kë bukal bŧi bawayşër ţi ŋŧaak ŋi *Yuda na *Ŧamariya kë *banjañan ţañ badukiiŋ. 2 Bañaaŋ baloŋ banjaaŋ badëman Naşibaţi kë bamoy Ŧefan, aşë ţëga ţi pkeţul. 3 Kë *Ŧawul ul, aşë wo ţi phajan maakan pnŧuk pi banfiyaaruŋ bŧi, aji neej ţi itoh, kamob biinţ na baaţ kawat ukalabuş.

4 Kë banwayşëruŋ bukuŋ başë ñaay na uŧaak, aţup Uţup Ulil Unuura.

Filip aţup Uţup Ulil Unuura du Ŧamariya

5 Kë Filip, aya du ubeeka uloŋ, ţi uŧaak wi *Ŧamariya, aşë jun pţup bañaaŋ uko wi *Kriŧtu. 6 Wi bañaaŋ bŧi baŧiinkuŋ iko iñoŋarënaan yi Filip adoluŋ abot awin ya, bamëban uko wi akţupuŋ. 7 Kë hënk di di ŋnŧaayi ŋŧum ŋapënuŋ ţi bañaaŋ biki ŋaneejuŋ, awuuh maakan, banţakmuŋ na bankjiinkuŋ baŧum kë bajebi. 8 Ţi ubeeka mënţ bañaaŋ balilan maakan.

9 Ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Ŧimoŋ anjonuŋ ţi ubeeka mënţ awo da. Ulempul uwo pdo kado dayaamu, aji do bañaaŋ kañoŋar maakan. Ahomp aji awo ñaaŋ naweek, 10 kë bañaaŋ baŧum bakŧiinka, bampoţi na baweek. Baji baji : « Ñiinţ i awo mnhina mi Naşibaţi, mi bajaaŋ bado mnweek. » 11 Bañaaŋ baŧiinka, ţiki ajon kañoŋarën baka na dayaamu di ajaaŋ ado. 12 Kë hënkuŋ bañaaŋ başë fiyaar Filip anjaaŋ aţup *Uţup Ulil Unuura wi *Pşih pi Naşibaţi na wi Yeŧu Kriŧtu. Banfiyaaruŋ bŧi, biinţ na baaţ, badolan *batiŧmu. 13 Kë Ŧimoŋ ul ţi uleeful akak afiyaar, adolan batiŧmu abot abi duka duka ţi pţaş Filip. Wi awinuŋ iko iñoŋarënaan na iko yi mnhina inkdolaniiŋ, añoŋari.

14 Wi *banjañan du Yeruŧalem baŧiinkuŋ kë baji bañaaŋ biki Ŧamariya bayeenk Uţup wi Naşibaţi, bayil da *Yowan na Ŧimoŋ Piyeer. 15 Wi babanuŋ, bañehan Naşibaţi pa banfiyaaruŋ, *Uhaaş wi Naşibaţi uhilna uwala ţi baka, 16 ţiki uundobi wala ţi nin aloŋ ţi baka. Badolan ţañ batiŧmu ţi katim ki Yeŧu Ajugun. 17 Wi wi Ŧimoŋ Piyeer na Yowan başaaŋ apaf baka iñen ţi ikow, kë Uhaaş wi Naşibaţi uwala ţi baŧamari.

18 Wi Ŧimoŋ aşaaŋ awin kë Naşibaţi awul Uhaaş wi nul bañaaŋ wi banjañan bapafuŋ baka iñen, aţij itaka aşë ji na baka : 19 « Naţenaan nji kak phina mënţ nkak nhilna ñaaŋ i nji mpafuŋ iñen, ayeenk Uhaaş wi Naşibaţi. » 20 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ŧeema aji : « Ţëpan iya ikeţ du, iwi na itaka yi nu, wi işaluŋ aji ihilan kanug na itaka uko wi Naşibaţi ajaaŋ aţen ţen. 21 Iinka nin kafah ţi uko unkţëpuŋ ţi, uhaaş wi nu uunjinţ ţi kadun ki Naşibaţi. 22 Ţañaan mnŋot mi nu, iñehan Ajugun : Ahinan kaluŋ kamiiru uşal uwuţaan umbiiŋ ţi iwi wuŋ. 23 Dwin kë iwo na bkujar na uhaaş wi buţaan akuţ ahoŧ ţi pekadu! » 24 Kë Ŧimoŋ aşë ji na bi Ŧimoŋ Piyeer na Yowan : « Nañehandëraan Ajugun an ţi ŋleefan, iko yi najakuŋ yaŋ iwutna kabanën. »

25 Wi Ŧimoŋ Piyeer na Yowan baţupuŋ uko wi bameeŋ ţi Ajugun, wi bakţupuŋ uţup wi nul, aşë kak Yeruŧalem. Ţi bgah, baţup Uţup Ulil Unuura ţi ŋfëţ ŋŧum ŋi Ŧamariya.

Filip na namali i naşih ñaaţ i Iŧiyopiya

26 *Uwanjuŧ wi Naşibaţi uţiini na Filip, aji na a : « Yaan umbaŋ wi btammaŋu, du bgah banjaaŋ bawoona Yeruŧalem kawala Gaŧa, nin aloŋ aanwo ţi ba » 27 Kë Filip aşë ŧool. Wi wi ayituŋ na ñiinţ aloŋ i Iŧiyopiya anwooŋ namali i Kandaki naşih ñaaţ i uŧaak mënţ*. Niinţ mënţ awoona Yeruŧalem di ayaaŋ pyaanţ pi pdëman Naşibaţi, 28 aţiiş. Aţo ţi ukaaru wi nul wi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ aşë leyiir uko wi Iŧayi *Naţupar Naşibaţi apiiŧuŋ.

29 *Uhaaş wi Naşibaţi kë uşë ji na Filip : « Yaan imob ukaaru wundu. » 30 Kë Filip aţii, añog wa, aşë ŧiink namali kë akleyiir uko wi Iŧayi Naţupar Naşibaţi apiiŧuŋ, aşë hepara : « Imeha uko wi ikleyiiruŋ hënk i? » 31 Kë aşë ŧeema aji : « Dbaa do do hum kado kame, woli baampibanaan wa. » Wi wi aşaaŋ ado kë Filip apaya ţi ukaaru aţo, añoga. 32 Dko di Ulibra wi Naşibaţi di akleyiiruŋ dii di, daji :

« Ji unkaneel wi bakñooţuŋ pya kafiŋ

Ji unkaneel umpoţi ţi kadun ki napuunk wa,†

Hënk di di ajaaŋ ayompan mntum.

33  Baneenana unwooŋ wi nul, ţi pwalan bkowul.

Ubida wi nul upën ţi umundu wi

In akluŋ kakakalëş pntaali pi nul? »

34 Kë namali aşë hepar Filip aji : « Dkooţu kooţ ţupaan ñaaŋ i Naţupar Naşibaţi aţiiniyaanuŋ hënk? Ul ţi uleeful a këme aloŋ? » 35 Kë Filip aşë ţëpna ţi umpiiŧuŋ wuŋ, aţupa *Uţup Ulil Unuura wi Yeŧu. 36 Wi bakyaaŋ na bgah, aşë ban ţi dko di meel, kë namali aşë ji na a : « Meel mii mi, we uneenanuŋ ndolan *batiŧmu ba? » [ 37 Filip aji : « Woli ifiyaar na uhaaş wi nu bŧi, ihilan kayeenk batiŧmu. » Kë namali aşë ŧeem aji : « Aa, dfiyaar kë Yeŧu *Kriŧtu awo abuk Naşibaţi. »]

38 Namali ado kë banaţan ukaaru, kë bawala bukal batëb bŧi ţi meel, kë Filip adola batiŧmu. 39 Wi bapënuŋ ţi meel, kë Uhaaş wi Ajugun uşë jej Filip, kë namali aankak awina. Namali aya na bgahul alilan maakan. 40 Kë ul Filip, aşë winana du ubeeka wi Aŧoŧ aşë ţup Uţup Ulil Unuura ţi ŋbeeka bŧi ŋi aţëpnuŋ te adoo ban wi Kayŧaraya.

9

Ŧawul afiyaar hënkuŋ Yeŧu Kriŧtu

1 Wal mënţan, kë *Ŧawul aşë bi duka duka ţi pbëg baţaşar Yeŧu, abot ala pfiŋ baka. 2 Aya ahepar *naşih i baţeŋan kë awula uworda umpiiŧuŋ pa baweek biki *katoh kañehanaani du Damaŧ. Ŧawul aŋal kaya kaţënk baţaş bgah bi Yeŧu du Damaŧ, biinţ këme baaţ, kamob baka kañooţ Yeruŧalem.

3 Wi akyaaŋ ţi bgah ado ten Damaŧ, ţi dko mënţ bjeehi bweek banwoonuŋ baţi kë başë mara mara agura, ajeehana. 4 Kë aşë jot ţi mboş aşë ŧiink pdiim ploŋ kë pakjaka aji : « Ŧawul, Ŧawul, we ukaaŋ kë ikhajanaan ba? » 5 Ŧawul kë aşë hepar aji : « Iwi in ula ba, Ajugun? » Kë aşë ŧeema aji : « Nji Yeŧu a, ikhajanuŋ. 6 Kë nşë ji inaţa, ineej ubeeka baya kaţupu uko wi iwooŋ kado. »

7 Bangakandëruŋ bayaaş na a banaţ, baanhilan bţup ţiki balënk maakan : baji baŧiink pdiim, bë baanji bawin nin ñaaŋ aloŋ. 8 Ŧawul anaţa ţi mboş ahaabëş këş aşë wo aankak awin nin ukoolan, baŧënţul baţijana ţijan aneejanaan Damaŧ, 9 kë aţo da ŋnuur ŋwajanţ aandee, aandaani akuţ aduka nakuul.

10 Kë uşë ka ñiinţ aloŋ naţaşar Yeŧu i bajaaŋ bado Ananiyaŧ anwooŋ du Damaŧ. Aka mnwin, awin Ajugun, kë aji na a : « Ananiyaŧ! » kë ahepni'a aji : 11 « Ajugun, nji wi. » Kë Ajugun aşë ji na a « Yaan du bgah bi katim ki Bgah Bŧool, ihepar du katoh ki Yudaŧ, ñaaŋ i bajaaŋ bado Ŧawul, awo i uŧaak wi Tarŧuŧ. Awo da añehan Naşibaţi, 12 aşë ka mnwin awin, ñaaŋ aloŋ i katim ki Ananiyaŧ, ambiyi apafa iñen akakna ado kawin. » 13 Ananiyaŧ aŧeema aji : « Ajugun, dŧiink kë bañaaŋ baŧum bakţiiniyaan buţaan bi adoluŋ bañaaŋ banfiyaaruŋ du Yeruŧalem. 14 Kë ţi Damaŧ ţi, *baţeŋan baweek bawula du Yeruŧalem uworda umpiiŧuŋ, wi ahilni kamob bañaaŋ bŧi bankdëmanuŋ uko wi ŧu. » 15 Kë Ajugun aşë jaka : « Yaani, ddat ñiinţ mënţan uŋ, pa adolën mmeeţana ţi banwooŋ baanwo bayuday, ţi başih biki baka, na ţi *bayuday. 16 Dluŋ kadiimana bdidi naan mnhaj mi awooŋ i kahaj bŧi pa nji. » 17 Kë Ananiyaŧ aşë ya wal mënţ, aneej du katoh, apafa iñen aşë ji : « Ŧawul ayiţ naan, Ajugun Yeŧu, ampënuŋ ţi kadunu du bgah bi ikţëpnuŋ, ayilnuŋ, ikakna ido kawin, ikuţ iŧum na *Uhaaş wi Naşibaţi. » 18 Ţi dko mënţ iko ji ipepat ikanşa ţi këş ki nul ajot, kë akak awin bnuura. Wi wi anaţiiŋ ayeenk *batiŧmu. 19 Wi adeeŋ, kë uleef ukak na a.

Ŧawul aţup Uţup Ulil Unuura du Damaŧ

*Ŧawul aţo na baţaşar Yeŧu biki Damaŧ ŋnuur ŋloŋ. 20 Aandoo kak ayoonk aşë neej ţi *katoh kañehanaani ki bayuday aţup aji Yeŧu awooŋ Abuk Naşibaţi. 21 Bañaaŋ bŧi bankŧiinkuluŋ bañoŋar aşë ji : « Mënţ ul ţi uleeful awooŋ du Yeruŧalem ado na bañaaŋ bŧi bankdëmanuŋ Yeŧu mënţ i? Aambi bi pmob baka kañooţ du *baţeŋan baweek i? » 22 Kë Ŧawul aşë tamanaara taman ţi pdiiman *bayuday biki Damaŧ banwooŋ baanhilana pnëţ, kë Yeŧu awooŋ Kriŧtu. 23 Wi ŋnuur ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë bayuday baloŋ başë ŧiinkar pa pfiŋ Ŧawul. 24 Kë aşë me uko unkbomandëruŋ. Badoo kak kak aji bayeŋ ilëman yi ubeeka, pnak na uŧejan kahilna kafiŋa. 25 Unuur uloŋ na uŧejan baţaşar Yeŧu kë baţu'a ţi pkaar pweek*, aţëpana ţi bhër bloŋ banwooŋ ţi uniw, awalana uniw unfooyuŋ ubeeka. Wi wi aşaaŋ aŧool pya Yeruŧalem.

Ŧawul akak Yeruŧalem

26 Wi *Ŧawul abanuŋ Yeruŧalem, ado na pnaakiir na baţaşar Yeŧu kë bañaaŋ mënţ başë ţi a, ţiki baanfiyaar aji akak aţaş Yeŧu na manjoonan. 27 Kë Barnabaŧ aşë yeenka wal mënţ, adiimana *banjañan. Wi wi abaaŋ akakalëş baka jibi Ŧawul ayiti na Ajugun ţi bgah, kë aţiini na a, na jibi aţupuŋ na mntëŋ uţup wi Yeŧu du Damaŧ. 28 Wal mënţ kë aşë bi duka duka ţi pñaay na baka ţi Yeruŧalem aţup na mntëŋ uţup wi Ajugun. 29 Aji ţiini na *bayuday banjaaŋ baţup *ugrek, kaŧeŋ na baka, kë bukuŋ başë do na pba na a. 30 Wi baţaşar Yeŧu bameeŋ uko waŋ aşë ñooţa ubeeka wi Kayŧaraya, kë dul di di bayaaŋ adolna kë aya ubeeka wi Tarŧuŧ.

31 Pnŧuk pi banfiyaaruŋ Yeŧu pawo wal mënţ ţi bnuura ţi uŧaak wi *Yuda bŧi, ţi *Galilay na ţi *Ŧamariya. Payaha ya kadun ţi pŧiink Ajugun. *Uhaaş wi Naşibaţi utëŋţën banfiyaaruŋ Yeŧu, kë bakŧiink Ajugun, abot aŧuma ŧum na ŋnuur nuur.

Ŧimoŋ Piyeer ajeban Ayne du ufëţ wi Luda

32 Kë wal mënţ, Ŧimoŋ Piyeer, jibi ajaaŋ añaay na bañaaŋ, aşë wala du banfiyaaruŋ Yeŧu banfëţuŋ du Luda. 33 Aţënk da ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Ayne anţakmi awo ţi kalişa ŋşubal bakreŋ. 34 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë jaka : « Ayne, Yeŧu ajebanu, naţiin iboman kalişa ki nu bdidi'u! » kë anaţa ţi dko mënţ. 35 Bañaaŋ bŧi biki Luda na biki ufëţ wi Ŧaroŋ wi bawinuluŋ, aşë fiyaar Ajugun.

Ŧimoŋ Piyeer anaţan Tabiŧa ţi pkeţ du ubeeka wi Yope

36 Ñaaţ aloŋ naţaşar Yeŧu i bajaaŋ bado Tabiŧa (katim kaŋ kawooŋ ţi uţup *ugrek Dorkaŧ: dawooŋ ubaŧa) awo du ubeeka wi Yope. Awo ñaaţ anjoobi bkow, aji ţënka ţënk bajuuk, kado bnuura. 37 Amaak ţi ŋnuur mënţ akeţ. Wi bañowuŋ puum aşë jej pa apayan du meeţ di bko duuţ†. 38 Jibi Luda dañoguŋ na Yope, baţaşar Yeŧu kë baŧiink kë Ŧimoŋ Piyeer awo da, aşë yil da biinţ batëb aji na baka baya baji na a abi hënkuŋ. 39 Anaţa ţi dko mënţ aya na baka. Wi abanuŋ, badola kë apaya bko duuţ. Baaţ bayoţ bŧi banaţ ţi kadunul awooni abot ayuuj imişa yi Tabiŧa abiiŋ alët wi ahojuŋ na baka. 40 Ŧimoŋ Piyeer ado kë bapënan bañaaŋ bŧi, aşë ŋup añehan Naşibaţi. Wi awugşiiŋ aŧaaŋ na puum aşë ji : « Tabiŧa naţiin. » Ahaabëş këş, kë wi awinuŋ Ŧimoŋ Piyeer, aşë naţa aţo. 41 Ŧimoŋ Piyeer kë aşë wula kañen aţënka pnaţa, aşë du baaţ bayoţ, na banfiyaaruŋ bandukiiŋ adiiman baka kë awo najeb. 42 Bañaaŋ bŧi ţi Yope baŧiink uko unţëpuŋ, kë baŧum bakak afiyaar Ajugun Yeŧu. 43 Ŧimoŋ Piyeer afëţ du Yope ajon du uko ñiinţ aloŋ nalemp injan anwooŋ katim ki Ŧimoŋ.

10

Korneliyuŧ awin uwanjuŧ du Kayŧaraya

1 Ñiinţ aloŋ i bajaaŋ bado Korneliyuŧ, awo ţfa du ubeeka wi Kayŧaraya, awo naweek i bangoli iñeen-week du pnŧuk pandu'aniiŋ Itali. 2 Ñiinţ aŋ aji dëman akuţ afiyaar Naşibaţi ul na biki katohul bŧi. Aji ţënk bajuuk *bayuday abot aji ñehan Naşibaţi unuur undoli. 3 Unuur uloŋ na pnak, kaya ŋwoori ŋwajanţ, Naşibaţi ahaabşa këş kë awin bnuura *uwanjuŧ wi Naşibaţi uloŋ kë ubi aneej du katohul aşë ji na a : « Korneliyuŧ! » 4 Kë Korneliyuŧ aşë jaban uwanjuŧ këş, alënk aşë ŧeem wa aji : « Ajugun we wa ba? » Kë uwanjuŧ uşë ŧeema aji : « Naşibaţi aŧiink pñehan pi nu akuţ awin bnuura bi ijaaŋ kdo bajuuk, aanţilmi'u. 5 Hënkuŋ yilan biinţ baloŋ du Yope ido ñiinţ anwooŋ Ŧimoŋ andu'aniiŋ Piyeer, abi. 6 Awo nayaanţ i ñiinţ aloŋ anwooŋ Ŧimoŋ kak aşë wo nalemp injan, anfëţuŋ du kakab bdëk. »

7 Wi uwanjuŧ unţiiniiŋ na a uyahaŋ ya, kë aşë du balemp batëb biki katohul na nangoli aloŋ ţi biki aşihuŋ anfiyaaruŋ Naşibaţi maakan, abot aji lemp du uko Korneliyuŧ. 8 Aţup baka uko unţëpuŋ bŧi aşë yil baka kë baya Yope.

9 Wi unuur ujinţuŋ, kë bayili bakya na bgah, adoo ñog Yope. Ŧimoŋ Piyeer apaya wal mënţ ţi uşaŋ* añehan Naşibaţi, wal mënţan unuur udiiŋi. 10 Kë ubon uşë de a kë aŋal pde. Wi bawooŋ ţi pjuŋa, Naşibaţi ahaabëşa këş kë aşë mara mara awin 11 baţi kë bawo bhaab, kë uko uloŋ uşë wala ţi mboş, unnaami kaloona kaweek kantananiiŋ ţi imbiint ibaakër. 12 Ŋnŧaam ŋi katoh na ŋi uţeeh bŧi, ŋankpuliiŋ na ŋankyiţuŋ, ŋawo ţi ka meeţ. 13 Kë aşë ŧiink pdiim ploŋ kë pakjaka aji : « Ŧimoŋ Piyeer, naţiin, fiŋan ŋa, ide. » 14 Kë aşë ŧeem aji : « Ajugun, nin! Wi mbuknaaniiŋ, mëmbaaŋ kadeha uko wi *Bgah baneenanuŋ këme uko uţop uloŋ. » 15 Kë pdiim pakak ajaka : « Uko wi Naşibaţi adinanuŋ ñaaŋ ade, mënţ iwi iwooŋ kaji uţopi. » 16 Pdiim paţiini na a haŋ ŋyaaş ŋwajanţ, kë kako kaşë pula, akak baţi.

17 Ahum kaşal uko wi Naşibaţi aŋaluŋ kaţupa, kë bayili biki Korneliyuŧ bankrabuŋ uko Ŧimoŋ nalemp injan başë wuj ţi plëman. 18 Bahuuran kameena me Ŧimoŋ andu'aniiŋ Piyeer awoha nayaanţ i katoh mënţ.

19 Ŧimoŋ Piyeer ahum kaşal uko wi awinuŋ, kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë ji na a : « Biinţ bawajanţ buk bukuŋ ala'u. » 20 Waliin hënkuŋ igakandër na baka naya, işë iwut kaţaaf nin ukoolan, ţiki nji dyiluŋ baka. 21 Kë Ŧimoŋ Piyeer awala ayit na bañaaŋ mënţan. Aji na baka : « Nji wi. Dwooŋ ñaaŋ i naklaaŋ. We uţijanaŋ? » 22 Baŧeema aji : « Naweek i bangoli, Korneliyuŧ, ñaaŋ naŧool, anfiyaaruŋ Naşibaţi, kë bayuday bŧi bamagana, ayiluŋ un. Uwanjuŧ wi Naşibaţi uloŋ ujakuŋ na a aji awo kadu'u du katohul kaŧiinku iţupa uko wi iwooŋ kaţupa. » 23 Ŧimoŋ Piyeer aneejan baka ţi katohul, ado baka kë bawo bayaanţ biki nul.

Wi nfa mambanuŋ, kë Ŧimoŋ Piyeer aşë gakandër na baka, ul na bañaaŋ baloŋ biki Yope banfiyaaruŋ Yeŧu. 24 Aban Kayŧaraya na baka ţi unuur utëbanţën. Korneliyuŧ adu bayiţul na banohul biki kaţëb, kë baţo pyoonk baka. 25 Wi Ŧimoŋ Piyeer abanuŋ ţi katoh, Korneliyuŧ kë aşë naţa ţi dko mënţ aya ayit na a, ajot ţi ihoţul, adëmana. 26 Ŧimoŋ Piyeer ajaka : « Naţiin » aşë ţënka kë anaţaa, abaa ji na a : « Nji dwo ñaaŋ najën ji iwi. » 27 Aţiini na a, aşë neej, awin bañaaŋ baŧum banţooŋ aşë ji na baka : 28 « Name kë pnaakiir na banwooŋ baanwo bayuday, këme pţo na baka paneenan ţi nja bayuday. » Kë Naşibaţi aşë dolën nji ţi uleef wi naan, kë nyikrën kë pnaakiir na ñaaŋ anwooŋ aanwo nayuday paanwuţi.

29 Ukaaŋ kë wi idu'ënuŋ, kë mbi kabi bi, bë mënţaaf ţaaf nin ukoolan. Dŋal hënkuŋ kame uko wi iduurni. 30 Korneliyuŧ kë aşë ŧeema aji : « Udo ŋnuur ŋwajanţ, ji woori wi nji kaţupuŋ na iwi hënk, kañog ŋwoori ŋwajanţ ŋi pnak, dţo añehan Naşibaţi du katoh ki naan. Kë ñaaŋ aloŋ anknuuruŋ aşë mara mara apën ţi kadun ki naan 31 ajakën : “Korneliyuŧ, Naşibaţi aŧiinku akuţ aleş jibi ijaaŋ kţënk bajuuk. 32 Yilan keeri du Yope baya bado ñiinţ anwooŋ Ŧimoŋ andu'aniiŋ Piyeer abi ţi. Awo nayaanţ i katoh ki Ŧimoŋ nalemp injan anfëţuŋ du kakab bdëk.” 33 Ţi dko mënţ, kë nyil kë badu'u, kë idinan abi aţënkun ţi. Hënkuŋ ŋţo ţi kadun ki Naşibaţi un bŧi, kaŧiink iko bŧi yi Ajugun ajakuŋ ibi iţupun. »

Ŧimoŋ Piyeer aţup Korneliyuŧ na bayiţul Uţup Ulil Unuura

34 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë ţiini na bañaaŋ aji : « Dbaaŋ ayikrën kë Naşibaţi aanji paţşër. 35 Kë ţi uŧaak undoli woli ñaaŋ afiyaara akuţ aţaş bgahul aji wo na a. 36 Awul uţup wi nul bañaaŋ biki *Iŧrayel : *Uţup Ulil Unuura wi mnjeeh ţi Yeŧu *Kriŧtu, ul anwooŋ Ajug bañaaŋ bŧi. 37 Name iko inţëpuŋ bŧi ţi *Yuda ; ijunna *Galilay, wi *Yowan aţiiniyaanuŋ *batiŧmu aba. 38 Name Yeŧu mënţ ampënnuŋ *Naŧaret, nawin jibi Naşibaţi adatuluŋ awula *Uhaaş wi nul na phina. Name kak kë añaay na dko bŧi ado bnuura, ajeban bañaaŋ biki *Unŧaayi Uweek uknooranuŋ, ţiki Naşibaţi awo na a. 39 Kë nja ŋwo bamaar biki uko wi adoluŋ bŧi ţi Yeruŧalem na uŧaak wi *bayuday bŧi. Ul, i bafiŋuŋ wi bapaŋuluŋ ţi pmul. 40 Ul, Naşibaţi anaţana ţi pkeţ ţi unuur uwajanţën aşë diimana bañaaŋ. 41 Mënţ bañaaŋ bŧi bawinuluŋ, un ţañ biki Naşibaţi ajonuŋ ndati, aji ŋwo bamaar, un ŋndaanuŋ akuţ ade na a, wi anaţiiŋ ţi pkeţ. 42 Kë aşë ji na un ŋţup bañaaŋ uko wi ŋmaaruŋ: Ul kak i i Naşibaţi adatuŋ aji awo nawayëş bţup i bañaaŋ bajeb na bankeţuŋ. 43 Ul kak Yeŧu i i *baţupar Naşibaţi bŧi bakţiiniyaanuŋ wi bajakuŋ: Ñaaŋ anfiyaaruluŋ, ţi mnhina mi Yeŧu mënţ ipekadu yi nul iji ipën bŧi. »

Uhaaş wi Naşibaţi uwala ţi banwooŋ baanwo bayuday

44 Ŧimoŋ Piyeer ahum kakakalëş iko yuŋ, kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë wala ţi bañaaŋ bŧi bankŧiinkuŋ uţup wi nul. 45 *Bayuday banfiyaaruŋ baññooţanuluŋ bañoŋar maakan, wi bawinuŋ kë Naşibaţi adoo ţen banwooŋ baanwo bayuday Uhaaş wi nul, ţiki 46 baŧiink baka, kë bakţup ŋţup ŋmpaţi akuţ adëman Naşibaţi. Ŧimoŋ Piyeer akak aţiini na baka aji : 47 « Ñaaŋ aloŋ akak ahinan kaneenan bado bañaaŋ biki *batiŧmu i? Bukal banyeenkuŋ Uhaaş wi Naşibaţi ji nja. » 48 Piyeer ado kë bado baka batiŧmu ţi katim ki Yeŧu, kë bañaaŋ bakak añehana aji aţo da ŋnuur ŋloŋ.

11

Ŧimoŋ Piyeer akakalëş biki Yeruŧalem uko wi awinuŋ

1 *Banjañan na banfiyaaruŋ Yeŧu bŧi banwooŋ ţi *Yuda baŧiink kë banwooŋ baanwo bayuday badoo kak afiyaar Uţup wi Naşibaţi. 2 Wi Ŧimoŋ Piyeer akakuŋ ubeeka wi Yeruŧalem, *bayuday banfiyaaruŋ kë başë ŋoman na a aji : 3 « Ibaa do do hum adoo neej ţi itoh yi banwooŋ baanwo bayuday, ade na baka ba? »

4 Kë Ŧimoŋ Piyeer aşë jun pkakalëş baka bnuura iko jibi iţëparuŋ du ujuni. 5 « Dbi wo du ubeeka wi Yope añehan Naşibaţi, kë aşë haabşaan këş kë nwin uko uloŋ kë uwalnaana baţi, uwo wo ji kaloona kaweek kantananiiŋ ţi imbiint ibaakër, kë kabi awala aban ţi nji. 6 Djaban ka këş, aşë win ţi ka meeţ ŋnŧaam ŋi katoh na ŋi uţeeh bŧi, ŋanjaaŋ ŋapula na ŋanjaaŋ ŋayiţ, 7 aşë ŧiink pdiim ploŋ kë pakji na nji : “Ŧimoŋ Piyeer, naţiin, fiŋan ŋa, ide!” 8 Kë nŧeem pa aji : “Ajugun, nin! Wi mbuknaaniiŋ, uko wi bgah baneenanuŋ këme uko uţop uloŋ uumbaaŋ kaneejarën mntum.” 9 Kë pdiim pakak apënna baţi aji : “Uko wi Naşibaţi adinanuŋ pde, mënţ iwi iwooŋ kaji uţopi.” 10 Udo haŋ ŋyaaş ŋwajanţ, kë iko bŧi işë kak baţi. 11 Ţi dko mënţ, kë biinţ bawajanţ baloŋ biki bayilnuŋ ubeeka wi Kayŧaraya başë ban ţi katoh ki ŋwooŋ. 12 *Uhaaş wi Naşibaţi kë uşë jakën wutan kaţaaf nin ukoolan, yaan na baka. Bañaaŋ banfiyaaruŋ paaj kë bagakandër na nji kë ŋya du uko Korneliyuŧ. 13 Kë aşë kakalëşun jibi awinari *uwanjuŧ kë ubi aneej du katohul aşë ji na a : “Yilan ñaaŋ aloŋ du Yope ido Ŧimoŋ andu'aniiŋ Piyeer abi ţi, 14 aluŋ kaţupu ŋţup ŋankluŋ kabuuranu iwi na biki katohu.” 15 Djaka jak djun bţup, kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë wala ţi baka jibi ubiiŋ awala ţi un du kaŧeeku. 16 Kë nşë leş wal mënţ uţup wi Ajugun, wi abiiŋ aţup aji : “Yowan abatŧaar na meel, kë an, naşë luŋ kayeenk *batiŧmu bi Uhaaş wi Naşibaţi.” 17 Woli Naşibaţi aţen bañaaŋ biki aliŋan na un wi ŋkakuŋ ţfa afiyaar Yeŧu *Kriŧtu Ajugun, woon nji nandayanaan i, dhilanuŋ kaneenan Naşibaţi ado uko wi aşaluŋ? »

18 Wi baŧiinkuŋ haŋ aşë walan ŋhaaş, adëman Naşibaţi aji : « Manjoonan ma keeri, banwooŋ baanwo bayuday bahil kakak du Naşibaţi kakuţ kaka ubida wi manjoonan, Naşibaţi aţenuŋ baka wa. »

Kabuka ki pnŧuk pi banfiyaaruŋ du Antiyoka

19 Wi Ŧefan akeţuŋ kë başë kak ahajan banfiyaaruŋ, kë bawayşëri. Baloŋ baya ado ban uŧaak wi Feniŧi, kë baloŋ baya te unjiw wi Kipruŧ, kë baloŋ baya kak te ubeeka wi Antiyoka, aşë jukanaara *bayuday ţañ *Uţup Ulil Unuura. 20 Kë banfiyaaruŋ baloŋ banwoonuŋ Kipruŧ na Kuren başë ya Antiyoka aţup banwooŋ baanwo bayuday kak Uţup Ulil Unuura. 21 Mnhina mi Ajugun manţënk baka kë bañaaŋ baŧum bafiyaar akuţ akak du Ajugun.

22 Wal wi biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi Yeruŧalem baŧiinkuŋ iko yaŋ, kë başë do Barnabaŧ kë aya Antiyoka. 23 Wi abanuŋ, alilan maakan ţiki awin bnuura bi Naşibaţi ţi bañaaŋ biki ubeeka mënţ aşë ji na baka bataman ţi pfiyaar Ajugun ţi iţëb yi baka.

24 Barnabaŧ awo ñaaŋ najoob bkow anŧumuŋ na *Uhaaş wi Naşibaţi, akuţ afiyaar Ajugun, kë bañaaŋ baŧum bafiyaar akuţ akak ţi Ajugun.

25 Barnabaŧ aya wal mënţ Tarŧuŧ pla Ŧawul. 26 Wal wi awinuluŋ aşë kak na a ţi Antiyoka. Wi wi başaaŋ aţo ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ mënţan puŋ uşubal upëb bukal batëb ajukan bañaaŋ baŧum. Kë ţi Antiyoka mënţ di di bajunnuŋ pdu baţaşar Yeŧu aji « bariŧtoŋ. »

27 Ţi ŋnuur mënţan ŋuŋ, kë *baţupar Naşibaţi baloŋ bawoona Yeruŧalem aya Antiyoka. 28 Aloŋ ţi baka i katim ki Agabuŧ, i Uhaaş wi Naşibaţi uneejuŋ kë aşë naţa, aţup baka aji ubon uweek uluŋ kawo ţi umundu bŧi (kë wul ubiiŋ awoha ţi wal wi pşih pi Klodiyuŧ). 29 Wal mënţan kë baţaşar Yeŧu biki Antiyoka başë ŧiinkar aji andoluŋ awul uko wi ahilanuŋ kaţënkna banfiyaaruŋ biki uŧaak wi Yuda. 30 Kë hënk di di badoluŋ, Barnabaŧ na *Ŧawul kë baya wul baweek biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ itaka yi bajuntuŋ.

12

Herod Naşih ahajan banfiyaaruŋ Yeŧu

1 Wal mënţ *Herod naşih akak ţi phajan banfiyaaruŋ Yeŧu baloŋ. 2 Ado kë bafiŋ *Yakob naweek *Yowan na kakej. 3 Wi awinuŋ kë waŋ ulil *bayuday aşë taman, ado kë bamob Ŧimoŋ Piyeer (uwo ţi wal wi *ufeŧtu wi ipoom indaţ). 4 Wi amobuŋ Ŧimoŋ Piyeer, ado kë bawata ukalabuş aşë ţu bangoli, kë baji balutşar babaakër babaakër pyeŋa. Aŋal karuhnaana Ŧimoŋ Piyeer ţi kadun ki bañaaŋ bŧi woli *ufeŧtu wi mnjeeh uţëpi. 5 Hënk, kë batuh Ŧimoŋ Piyeer ayeŋa bnuura. Wal mënţ kë banfiyaaruŋ başë ñehan maakan Naşibaţi pa a.

6 Ţi uŧejan unţaanuŋ unuur wi Herod aţuuŋ pluŋ kado *uruha wi Ŧimoŋ Piyeer, kë awo ţi pŧoof pi bangoli batëb aŋoyënţ. Batana na mnkorentu, kë bayeŋ baloŋ bakak anaţ ţi plëman pi ukalabuş. 7 Ţi dko mënţ, kë *uwanjuŧ wi Ajugun uşë bi, kë ukalabuş ukak ajeeh maakan. Uwanjuŧ ukob koban Ŧimoŋ Piyeer ţi kanŧaagan ahuma aşë ji na a : « Ŧaraan inaţa! » Ţi wal mënţ, kë mnkorentu manşë pënna ţi iñen yi Ŧimoŋ Piyeer ajot. 8 Uwanjuŧ kë uşë ji na a : « Naţiin ibomandër! » kë Ŧimoŋ Piyeer ado jibi ujakuŋ. Kë uwanjuŧ ukak ajaka : « Jejan bayeti bi nu, iţaşën. » 9 Bapën ţi ukalabuş kë Ŧimoŋ Piyeer akţaş uwanjuŧ aamme aji uko unkţëpuŋ hënk, uwo manjoonan, aşal aji aţaafi ţaafi. 10 Hënk kë baţëp bayeŋ baŧeek, aţëp batëbanţën, aşë ban du plëman pweek pnţak panwujuŋ du ubeeka. Plëman pahaabşa bdidi pa, ţi kadun ki baka. Bapën aţëp na bgah bloŋ ; ţi dko mënţ, kë uwanjuŧ uşë neem.

11 Wal mënţ, kë uhaaş uşë kak na Ŧimoŋ Piyeer kë aşë ji : « Dbaaŋ ayikrën hënkuŋ, manjoonan ma. Ajugun ayil uwanjuŧ wi nul, abuuranaan ţi phina pi Herod, na ţi iko iwuţaan bŧi yi bayuday başaluŋ pdolën. »

12 Wi Ŧimoŋ Piyeer aşalnţënuŋ uko mënţ, aşë ŧool aya du uko *Mariya anin Yowan andu'aniiŋ Markuŧ. Bañaaŋ baŧum bayit da añehan Naşibaţi. 13 Akob ţi plëman, kë nalemp ñaaţ aloŋ andu'aniiŋ Rode aşë ñog, ahepar ñaaŋ ankobuŋ. 14 Ayikrën pdiim pi Ŧimoŋ Piyeer aşë lilan maakan, aando haabëş plëman, aţi akak meeţ aji na bañaaŋ: « Ŧimoŋ Piyeer a! Awooŋ du plëman, du bdig. » 15 Kë başë ŧeema aji : « Iwi iyilaa » kë ul aşë mëbana ţi uţup wi nul, kë başë kak ajaka : « Om uwanjuŧ wi nul wa? »

16 Wal waŋ bŧi, Ŧimoŋ Piyeer awo ţi pkob ţi plëman. Banfiyaaruŋ Yeŧu bahaabëş, awina aşë ñoŋar maakan bukal bŧi. 17 Anëţ baka kañen bayompna, aşë kakalëş baka jibi Ajugun adoluŋ te kë adoo pën du ukalabuş. Aşë ji na baka « Nayaan naţup uko mënţ Yakob, na banfiyaaruŋ bukundu. » Wi abaaŋ, aşë kak aya dko dmpaţi.

18 Wal wi unuur ujinţuŋ, bangoli bañoŋar maakan aşë hepar dko di Ŧimoŋ Piyeer abaaŋ aya ya? 19 Herod aţu bañaaŋ pla'a, kë nin aloŋ aanwina win. Wi aheparuŋ bayeŋ, aşë do kë bafiŋ baka. Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë Herod aşë pën du uŧaak wi *Yuda aya ado ŋnuur ŋloŋ du ubeeka wi Kayŧaraya.

Pkeţ pi Herod Naşih

20 *Herod adeebaţër bnuura wal mënţ bañaaŋ biki ŋbeeka ŋi Tir na Ŧidoŋ, kë başë ŧiinkar aji baya kawina. Bajunna aţiini na Blaŧtuŧ, nalempar Herod aloŋ i ahaţuŋ, awat ţi ploolan na a. Wi babaaŋ aşë ya du Herod, akooţa aba na udeeb, bateer. Uko ude wi baka uji uwoona du uŧaak wi Herod Naşih.

21 Ţi unuur wi Herod adatuŋ, ul ţi uleeful, awohara imişa yi pşih aţo ţi pţij pi pşih, aşë ţiini na bañaaŋ, jibi ajonuŋ kado. 22 Bañaaŋ kë başë maagatëna maakan aji : « Mënţ ñaaŋ najën akţiiniiŋ hënk, naşibaţi nampoţi a! » 23 Ţi dko mënţ kë *uwanjuŧ wi Ajugun uşë koba, ţiki aandëman Naşibaţi. Ŋkuŧ ŋajota kayiŋ, kë akeţi.

24 Kë bañaaŋ banfiyaaruŋ Uţup wi Naşibaţi akuţ aŧiink wa başë ŧuma ŧum pya. 25 Wi bi Barnabaŧ na *Ŧawul, babaaŋ ulemp wi babiiŋ pdo ţi ubeeka wi Yeruŧalem, bapën da, aşë ya na *Yowan andu'aniiŋ Markuŧ.

13

Barnabaŧ na Ŧawul baya kayili

1 Du Antiyoka, uka ţfa ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ, *baţupar Naşibaţi na *bajukan Bgah : Barnabaŧ, Ŧimeyoŋ andu'aniiŋ najënal, Luŧiyuŧ i Kuren, Manayeen nanoh i kpoţ i *Herod Naşih i *Galilay, na *Ŧawul. 2 Unuur uloŋ wi bawooŋ ţi pdëman Naşibaţi abot ayiman, *Uhaaş wi Naşibaţi kë uşë ji na baka : « Nadatan Barnabaŧ na Ŧawul babi bawo wo ţi ulemp ţañ unkaaŋ kë ndu baka. » 3 Wi bayimanuŋ akuţ añehan Naşibaţi, aşë paf baka iñen ţi ikow, awutan baka kë bayaa.

Barnabaŧ na Ŧawul baţup Uţup Ulil Unuura du unjiw wi Kipruŧ

4 Jibi *Uhaaş wi Naşibaţi uyiluŋ baka hënk, Barnabaŧ na *Ŧawul baya du ubeeka undu'aniŋ Ŧeluka, dul di di bajejnuŋ ulanŧu, aya unjiw wi Kipruŧ. 5 Wi babanuŋ ubeeka wi Ŧalamina aşë jun pjukan Uţup wi Naşibaţi ţi *itoh iñehanaani yi bayuday. Bawo na *Yowan Markuŧ, kë akţënk baka.

6 Kë wi bamuuruŋ unjiw bŧi, adoo ban ubeeka wi Pafoŧ, aşë yit da na ñaaŋ nayaamu i bajaaŋ bado Bar-Yeŧu, awo nayuday aşë ji homp kaji ul awo *Naţupar Naşibaţi. 7 Ñiinţ mënţan uŋ awo du uko Ŧergiyuŧ Pawuluŧ nanŧuŋa i unjiw anwooŋ ñaaŋ natit. Nanŧuŋa uŋ ado kë badu Barnabaŧ na Ŧawul ţiki aŋal pŧiink Uţup wi Naşibaţi. 8 Kë Elimaaŧ nayaamu (hënk dawooŋ katimul ţi *ugrek) aşë pok uko mënţ wuŋ, aanŋal nanŧuŋa awugëş uşal. 9 Kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë neej wal mënţ aŧum ţi Ŧawul – i bakaaŋ aji bado *Pawulu ; – ajaban Elimaaŧ këş, aşë jaka : 10 « Iwi, iwo ñaaŋ anŧumuŋ kaguuru na mnlafrën, abuk *Unŧaayi Uweek! Anwooŋ aaŋŋal pţëp ţi bgah, lum di di ibaaŋ aţañan ţañan pdo kapënan bañaaŋ ţi bgah bŧool bi Ajugun ba? 11 Tenan hënkuŋ Ajugun aşaaŋ akobu, ikak nakuul, iinkak awin bnuur te ŋnuur ŋloŋ ŋadoo ŋaţëp. » Ţi dko mënţ, këş kafël na Elimaaŧ, kë akfooy na dko ala ñaaŋ nañooţa. 12 Nanŧuŋa i unjiw afiyaar Yeŧu wi awinuŋ uko unţëpuŋ, akak añoŋar maakan ţi pjukan pi uko wi Ajugun.

Pawulu na Barnabaŧ bajukan Uţup Ulil Unuura du Antiyoka di Piŧidi

13 *Pawulu na baŧënţul bajej ulanŧu du ubeeka wi Pafoŧ, pya ubeeka wi Perga unwooŋ du uŧaak wi Pamfili. *Yowan Markuŧ aduk baka da awugşa akak Yeruŧalem. 14 Kë bukal başë juţa ţi bgah bi baka. Bamuur Perga aya aban ubeeka wi Antiyoka du uŧaak wi Piŧidi. Ţi *unuur wi pnoorfën wi bayuday, kë başë neej du *katoh kañehanaani aţo. 15 Wi baleyiiruŋ ŋlibra ŋi *Bgah bi Moyiŧ, na ŋţup ŋi *baţupar Naşibaţi, kë baweek biki katoh kañehanaani başë do kë bahepar baka aji : « Baŧënţ naan, nakale uko uţup unhilanuŋ katëŋţën bañaaŋ biki bŧi, nañog kaŧiinkana. » 16 Pawulu kë aşë naţa, anëţ baka kañen, aşë ji : « An bañaaŋ biki *Iŧrayel na an bŧi nandëmanuŋ Naşibaţi, naŧiinkan. 17 Naşibaţi i pntaali pi nun, pi Iŧrayel, adat başinun, adëman pntaali pi baka, wi bawooŋ bayaanţ du uŧaak wi Ejiptu. Apënan pa du Ejiptu kak ţi mnhina mi nul. 18 Awo na başinun du *pndiiş ŋşubal iñeen ŋbaakër, alemp na baka. 19 Awet ŋraaşa paaj na uloŋ ţi uŧaak wi Kanaan, ajej mboş awul babukul biki Iŧrayel, 20 uko waŋ udo ŋşubal iñeen-week ŋyaaş ŋbaakër na iñeen kañeen (450).

« Wi waŋ uţëpuŋ, kë aşë wul baka baweek te wal wi Ŧamiyel Naţupar Naşibaţi abiiŋ abi. 21 Wi wi başaaŋ ahepar Ŧamiyel pka naşih, kë Naşibaţi awul baka *Ŧawul abuk Kiŧ i pşini pi Benyamin, kë aşih baka ŋşubal iñeen ŋbaakër. 22 Wi abiiŋ apënan Ŧawul, aşë ţu *Dayiţ ţi pşih. Ul Dayiţ mënţ, hënk di di Naşibaţi aţiiniiŋ uko wi nul, aji :

“Dwin ţi Dayiţ abuk Yeŧe, ñaaŋ i uhaaş naan uŋaluŋ,

dme kë ahil kaluŋ kado uŋal wi naan bŧi.”

23 Ţi pşini pi nul pi pi Naşibaţi awulnuŋ Iŧrayel Yeŧu, *Nabuuran Bañaaŋ, jibi abiiŋ ahoŋ ţfa. 24 Yowan, ambiiŋ Yeŧu uŧeek, ajukan ţi Iŧrayel bŧi pwut pjuban na pyeenk *batiŧmu. 25 Yowan ji abi ado kaba ulemp wi nul, aji na baka : “Naşal aji dwo in ba? Nji mënwo ñaaŋ i naşaluŋ aji dwoo, natenan, aloŋ aluŋ kabi ţi kafeţ ki naan, i mpoţuŋ maakan pŋup kafënëşa işapaat.”

26 « An baŧënţ naan, an biki pntaali pi *Abraham na an bŧi, nandëmanuŋ Naşibaţi : nja biki Naşibaţi awuluŋ uţup wi mbuur. 27 Bañaaŋ banfëţuŋ du Yeruŧalem na baweek biki baka, baamme kë Yeŧu awooŋ Nabuuran Bañaaŋ. Kë baankak ate ŋţup ŋi baţupar Naşibaţi ŋi bajaaŋ bapiban baka ţi unuur undoli wi pnoorfën, aşë baañşaan pdo jibi ujakuŋ wi baţuuŋ pbi kafiŋ Yeŧu. 28 Baanka uko utapara aşë ji na *Pilat ado bafiŋa. 29 Wi baţëpanuŋ iko bŧi impiiŧaniiŋ ţi a, bawalana ţi kruŧ, ahetana du bhër. 30 Kë Naşibaţi aşë naţana ţi pkeţ. 31 Yeŧu ado ŋnuur ŋŧum ŋi ajaki pën kawinana ţi bañaaŋ bangakandëruŋ na a undiimaan, du uŧaak wi *Galilay te du ubeeka wi Yeruŧalem ; kë bukuŋ mënţan bawooŋ hënkuŋ bamaar biki nul ţi bañaaŋ biki Iŧrayel. 32-33 Kë un ŋşë bi bi pţijan *Uţup Ulil Unuura : uko wi Naşibaţi abiiŋ ahoŋ başinun ţfa ado wa hënkuŋ pa nja, ŋnwooŋ babuk baka, wi anaţanuŋ Yeŧu ţi pkeţ. Hënk di di bapiiŧuŋ ţi ulibra wi pñaamarën, aţup ţi kañaam katëbanţën aji :

“Iwi iwooŋ Abuk naan ;

Nţa di, dkak Şaaş.”✡

34 Naşibaţi aŧar aţup kë aluŋ kanaţana ţi pkeţ, nin aankluŋ kawuta apuţ. Aţup aji hënk :

“Dluŋ kawulan na manjoonan iko inuura inyimanuŋ,

yi nhoŋuŋ Dayiţ.”✡

35 Ukaaŋ kë bapiiŧ kak aji :

“Iinkluŋ kawut ñaaŋ nayimanaan i nu apuţ.”✡

36 Dayiţ ul ţi wal wi nul, wi adoluŋ uŋal wi Naşibaţi aşë piinţ akeţ, kë bamoya na başin kë apuţi. 37 Bë i Naşibaţi anaţanuŋ ţi pkeţ, aampuţi. 38 An bayiţ naan ŋbi bi pţupan name kë Yeŧu akaaŋ kë ipekadu ihil kapën. Ţi katim ki Yeŧu ki ki baţupanaŋ pbuur ţi ipekadu ; 39 ţi katim ki nul ki ki ñaaŋ anhaţuŋ akbuurnuŋ ţi ipekadu bŧi yi *Bgah bi Moyiŧ bawooŋ baanhilan aburanan. 40 Nalipariin, uko wi baţupar Naşibaţi bajakuŋ uluŋ udolan, baji :

41  “Natenan an babeeh iko,

nañoŋarën, naşoşa, naba.

Ţiki, ţi ŋnuur ŋi nawooŋ ŋi, dluŋ kado uko uweek

wi nameeŋ woli baţup ţup ñaaŋ wa, aankfiyaar.” »✡

42 Wi Pawulu na Barnabaŧ bakpënuŋ ţi katoh kañehanaani, bañaaŋ bukuŋ bakooţ baka baluŋ bakak, ţi unuur wi pnoorfën unkmbiiŋ baţiiniyaan kak uko wi baţupuŋ. 43 Wi bañaaŋ bawayşëruŋ, baŧum ţi baka, bayuday na baloŋ bankakuŋ ţi Bgah bi Moyiŧ, baţaş Pawulu na Barnabaŧ. Kë bukal başë ţiini na baka atëŋţën pa bajuţa ţi bnuura bi Naşibaţi.

Pawulu na Barnabaŧ bajukan banwooŋ baanwo bayuday

44 Wi *unuur wi pnoorfën ukaaŋ aban, ubeeka bŧi ubi ayit aŧiink uţup wi Ajugun. 45 *Bayuday bakuj baka wi bawinuŋ pnŧuk pi bañaaŋ puŋ, aşë laţ uko wi *Pawulu akjakuŋ, akak akara. 46 Pawulu na Barnabaŧ kë başë taman maakan ajukan na mntëŋ aji : « An biki bañaaŋ bawooŋ lah kajukan Uţup wi Naşibaţi duna. Kë wi naşaaŋ apok wa, aşal aji naanŧaaŋ na pka ubida wi mnţo, ŋwutan ţuŋ kaya du banwooŋ baanwo bayuday. 47 Uko waŋ wi wi Ajugun ajakuŋ ŋwo i kado :

“Ddolu kë iwo bjeehi bi banwooŋ baanwo bayuday,

ihilna iţij umundu bŧi du mbuur.” »✡

48 Wi banwooŋ baanwo bayuday, baŧiinkuŋ uko mënţ, balilani, abot adëman uţup wi Ajugun. Kë biki Naşibaţi adatuŋ bŧi pa ubida wi mnţo, bafiyaari. 49 Uţup wi Ajugun umeeţana ţi uŧaak wuŋ bŧi. 50 Bayuday kë başë wuuk wal mënţ baaţ bayok baloŋ bandëmanuŋ Naşibaţi, na bantohi biki ubeeka, kë baklaţ Pawulu na Barnabaŧ. Kë bawuuk bañaaŋ kë bakak ahajan baka, adoo dook baka ţi uŧaak. 51 Kë Pawulu na Barnabaŧ başë dan danan pdëpalën ţi ihoţ yi baka adiimanaan udeeb wi baka, aşë ŧool aya ubeeka wi Ikoniyom. 52 Banfiyaaruŋ biki Antiyoka kë başë ŧum wal mënţ na mnlilan na *Uhaaş wi Naşibaţi.

14

Pawulu na Barnabaŧ baţup bañaaŋ biki Ikoniyom Uţup Ulil Unuura

1 Du ubeeka wi Ikoniyom kak bi *Pawulu na Barnabaŧ baya, aneej du *katoh kañehanaani ki bayuday aţiiniyaan uţup wi Naşibaţi bnuura, jibi babiiŋ ado ; kë bañaaŋ baŧum, *bayuday na banwooŋ baanwo bayuday, bafiyaari.

2 Bayuday bampokuŋ pfiyaar Yeŧu kë başë kak awuuk banwooŋ baanwo bayuday kë babot aşoor banfiyaaruŋ. 3 Uko mënţ uunneenan bi Pawulu na Barnabaŧ baţo da ŋnuur ŋŧum bado kaţup uko wi Ajugun na mntëŋ mi awuluŋ baka, kë ul akak adiiman kë uţup wi baka unŧaaŋuŋ na bnuura bi nul ujoonani, wi awuluŋ baka phina pi pdo iko iñoŋarënaan na mlagre. 4 Bañaaŋ biki ubeeka bŧi bakak apaţ, baloŋ bawo na bayuday kë baloŋ bawo na *banjañan.

5 Kë banwooŋ baanwo bayuday na bayuday, na baweek biki baka başë ŧiinkar aji bahajan banjañan katap baka mnlaak kafiŋ. 6 Wi banjañan bameeŋ uşal wi baka, baţi aya Liŧtra na Derbe, ŋbeeka ŋi uŧaak wi bajaaŋ bado Likanoya, na ŋfëţ ŋanñoguŋ da, 7 aya aţupa ţup da *Uţup Ulil Unuura.

Pawulu na Barnabaŧ baţup Uţup Ulil Unuura du Liŧtra na Derbe

8 Niinţ aloŋ awo ţfa du Liŧtra anţakmi ihoţ, aji bi wo wo ţi dko dloolan, aambaaŋ kapoşa, ţiki abuka buka haŋ ; 9 aţo aŧiink *Pawulu. Kë Pawulu aşë jabana këş, awin kë afiyaar pfiyaar panhinanuŋ kajebana. 10 Wi wi adoluŋ pdiim pweek adu'a aji na a : « Naţiin inaţ iliinŧ ţi ihoţ! » Kë ñiinţ alut anaţ: abi kapoş poş.

11 Wi bañaaŋ bawinuŋ uko wi Pawulu adoluŋ, kë başë huuran na uţup wi baka wi Likanoya aji : « Başibaţi biki nun bakak bañaaŋ bajën, awala ţi un » 12 Wal mënţ, kë başë ţu Barnabaŧ katim ki Diya, aşë ţu Pawulu ki Hermeŧ* ţiki ul ajaaŋ aţupar Barnabaŧ. 13 Natul i Diya, awooŋ aloŋ ţi başibaţi biki baka, i kaduŋ kawooŋ ţi uneej ubeeka, aya aţij ŋgit ŋanñëguŋ na itoh. Ul na pnŧuk pi bañaaŋ puŋ baŋal pdo *banjañan pgur. 14 Wi bi Barnabaŧ na Pawulu baŧiinkuŋ uko wi baŋaluŋ kado, batow imişa yi baka adiimanaan kë baandii, aşë ţi aneej ţi pŧoof pi bañaaŋ ahuuran aji : 15 « Babuk biinţ we ukaaŋ kë nakdo hënk ba? Ŋwo bañaaŋ bajën ji an! Ŋbi bi ţi, pţupan *Uţup Ulil Unuura, napënna ţi iko inaaf yi nakdoluŋ yuŋ, naşë nakak du Naşibaţi najeb, anţakuŋ baţi, aţak mboş, na bdëk, na iko bŧi inwooŋ da. 16 Du kaŧeeku, awut bañaaŋ, andoli kë aji ţaş bgah bi aŋaluŋ. 17 Kë aşë wo anţañan pdiiman baka kë awoha da, na iko inuura yi akdoluŋ: awulan uşubal unwoonuŋ baţi na ŋdeey ŋŧum ţi wal wi kanjalën, awulan uko ude, aţu mnlilan mnŧum ţi ŋhaaş ŋi nan. » 18 Baţup anoor abaa bi hilan aneenan pgur mënţ.

19 *Bayuday baloŋ banwoonuŋ Antiyoka di Piŧidi, na Ikoniyom kë başë bi bi, abot ado bañaaŋ kë bakak du baka, atap Pawulu mnlaak, apula, afël du bdig bi ubeeka ţiki başal aji akeţi. 20 Kë wi banfiyaaruŋ başaaŋ afooya, kë aşë naţa akak du ubeeka. Unuur utëbanţën ul na Barnabaŧ kë başë ya Derbe.

Pawulu na Barnabaŧ bakak Antiyoka di Ŧiri

21 *Pawulu na Barnabaŧ baţup *Uţup Ulil Unuura du ubeeka wi Derbe, kë bañaaŋ baŧum baţaş baka afiyaar Ajugun. Kë başë kak wal mënţ Liŧtra, aţëpna Ikoniyom, abaa ya Antiyoka di Piŧidi. 22 Batëŋţën banfiyaaruŋ, aţu ţi ŋşal ŋi baka kë bawo kataman ţi pfiyaar, abot aji na baka : « Ŋwo kahaj bnuura bnuura kabaa kaneej du *Pşih pi Naşibaţi. »

23 Ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ pandoli, baji badat bantohi, kañehan Naşibaţi kayiman kaşë duk baka ţi iñen yi Ajugun, i bafiyaaruŋ.

24 Bamuur uŧaak wi Piŧidi aşë ban Pamfili. 25 Baţup Uţup Ulil Unuura du Perga abaa ban du ubeeka wi Ataliya. 26 Dul di di bajejnuŋ ulanŧu pkak Antiyoka di Ŧiri, dko di babiiŋ awutanaan baka ţi iñen yi Naşibaţi, aji baya pdo ulemp wi badoluŋ nţa hënk.

27 Wi babanuŋ Antiyoka aşë yitrën banfiyaaruŋ bŧi. Baţup baka jibi Naşibaţi alempuŋ na baka, akuţ aţup baka jibi ayuuji banwooŋ baanwo bayuday bgah bfiyaaraanuli. 28 Pawulu na Barnabaaŧ baţo da ajon na banfiyaaruŋ Yeŧu.

15

Pŋom padëm du Antiyoka ţi uko wi pwala kaŧëmp

1 Bañaaŋ baloŋ bawoona uŧaak wi *Yuda, abi aban Antiyoka, aşë wo ţi pjukan banfiyaaruŋ aji : « Naanhilan kabuur, woli naanya *kaŧëmp jibi *Bgah bi Moyiŧ bajakuŋ. » 2 *Pawulu na Barnabaŧ balaţ baka, kë pŋom pweek paşë wo. Bañaaŋ kë başë ŧiinkar aji na Pawulu na Barnabaŧ, na bañaaŋ baloŋ biki Antiyoka, baya Yeruŧalem, baţiiniyaan uko mënţ na *banjañan na bantohi.

3 Kë banfiyaaruŋ başë ţënk baka ţi uko uyaani bayaaş, kë bamuur Feniŧi na *Ŧamariya, aţup jibi banwooŋ baanwo bayuday bakakuŋ du Ajugun, uţup uhalu waŋ, uţu banfiyaaruŋ bŧi ţi mnlilan mweek. 4 Wi babanuŋ Yeruŧalem, banfiyaaruŋ, na banjañan na bantohi, babi akit baka, kë başë kakalëş baka jibi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi baka, ado iko iŧum.

5 Kë baloŋ ţi pnŧuk pi *bafariŧay banfiyaaruŋ Yeŧu başë ŧeem aji : « Bawo biki kawalan kaŧëmp banfiyaaruŋ banwooŋ baanwo bayuday, kabot kaji na baka baţaş Bgah bi Moyiŧ. »

Ŧimoŋ Piyeer aţiini na bañaaŋ

6 *Banjañan na bantohi, kë başë yitiir pţiiniyaan uko mënţ. 7 Wi baţëlşëruŋ ajon, kë Ŧimoŋ Piyeer aşë naţa aji na baka : « An bayiţ naan, name kë Naşibaţi adatnuŋ undiimaan ţi an, aji nţup banwooŋ baanwo bayuday *Uţup Ulil Unuura, baŧiinkna, babot bafiyaar. 8 Kë Naşibaţi ammeeŋ ŋşal ŋi bañaaŋ, aşë diimanun kë aŋal banwooŋ baanwo bayuday, wal wi akaaŋ awul baka *Uhaaş wi nul jibi awuluŋ un. 9 Aampaţëşun nin na baka, apënan baka ipekadu, ţiki bafiyaari. 10 Kë we uşaaŋ awo hënkuŋ pla Naşibaţi bţup paŋ ba? Wal wi naŋaluŋ pkuŋan bañaaŋ baţaş bgah bdaaj bi nja na bateem nja bajon bŧi, ŋwooŋ ŋëmbi hinan akuŋa? 11 Ŋbaa ţëp ţëp afiyaar aji bnuura bi Ajugun Yeŧu, babuuranun ji baka. »

12 Kë bañaaŋ bŧi bayomp aŧiink Barnabaŧ na Pawulu, kë bakkakalëş iko iñoŋarënaan na mlagre yi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi baka ado du ŋŧaak ŋi banwooŋ baanwo bayuday. 13 Wi baţiiniiŋ adoo ba, kë *Yakob aşë yeenk, aji : « An bayiţ naan, naŧiinkaan. 14 Ŧimeyoŋ akakalëş jibi Naşibaţi aya i ţfa du banwooŋ baanwo bayuday, adatna ţi baka bañaaŋ bankwooŋ biki nul. 15 Kë ŋţup ŋi *baţupar Naşibaţi ŋakak aŧaaŋ na uţup waŋ, bapiiŧ uko wi Naşibaţi ajakuŋ aji :

16  “Dluŋ kakak woli iko yaŋ bŧi iţëpi,

pnaţan katoh ki *Dayiţ kambiiŋ ajot;

dluŋ kanaţan ka

kabot kaboman ka.

17  Hënk, bañaaŋ bŧi bandukiiŋ, baluŋ kado kala Ajugun,

ënhëŋ, ŋŧaak bŧi, ŋi nji ndatuŋ aji ŋawo ŋi naan.

Hënk di di Ajugun ajakuŋ.

18  Ul anţupuŋ undiimaan,

uko wi akluŋ kado.” »✡

19 Yakob akak ahoţalëş aji :

« Ukaaŋ kë nşal ţi uleef naan aji ŋënwo kanooran banwooŋ baanwo bayuday, bankakuŋ afiyaar Naşibaţi. 20 Kë nawulën ŋpiiŧ baka, ŋji na baka bawut kado kade uyemaţ unneenanuŋ, ji wi mngur ; bawut pjuban pi piinţ ; bawut pde uyemaţ wi ŋnŧaam ŋankeţuŋ kë pñaak paantula. 21 Bañaaŋ bajukan undiimaan *Bgah bi Moyiŧ ţi ŋbeeka bŧi akak aleyiir ba ţi itoh iñehanaani yi bayuday, *ŋnuur ŋi pnoorfën bŧi. »

Uko umpiiŧuŋ pa banwooŋ baanwo bayuday

22 Ukaaŋ kë *banjañan, na baweek na banfiyaaruŋ bŧi, başë wat ţi ploolan, adat baloŋ ţi baka, kë bagakandër na *Pawulu na Barnabaŧ, aya kayili du Antiyoka. Badat *Yudaŧ, andu'aniiŋ Barŧabaaŧ, na Ŧilaŧ, biinţ banŧiinkaniiŋ ţi banfiyaaruŋ. 23 Bawul baka uko umpiiŧuŋ aji :

« Un, banjañan, na bantohi, na baŧënţan bŧi banwooŋ ţi, ŋwulan mboş, an banfiyaaruŋ nanwooŋ naanwo bayuday, nanfëţuŋ ţi ubeeka wi Antiyoka, ţi ŋŧaak ŋi Ŧiri na Ŧiliŧiya. 24 Ŋŧiink kë baji bañaaŋ baloŋ biki nun babi du an, ayewlënan akuţ aŧokan ŋşal na ŋţup ŋi baka. Bañaaŋ mënţ, un ŋënyil baka. 25 Ukaaŋ kë ŋyitiir awat ţi ploolan, adat bañaaŋ baloŋ babi du an. Bañooţan Barnabaŧ na Pawulu banwooŋ bañaaŋ biki ŋmaganuŋ maakan, 26 biinţ banţuuŋ ubida wi baka bŧi ţi ulemp wi Yeŧu *Kriŧtu Ajugun. 27 Ukaaŋ kë ŋdo Yudaŧ na Ŧilaŧ, babi baţupan bdidi baka uko wi ŋpiiŧanaŋ wi. 28 Un na *Uhaaş wi Naşibaţi, ŋji ŋënkţo kanooranan na nin bkuŋ bloŋ, woli uunwo uko wi bgah bajakuŋ: 29 Nawutan kade uyemaţ wi mngur, nawutan kade ŋnŧaam ŋankeţuŋ kë pñaak paantulaa. Nawutan pjuban pi piinţ. Nadole haŋ nado bnuura. Ŋbeeban. »

30 Bado Yudaŧ na Ŧilaŧ, kë baya Antiyoka, kë baya yitrën banfiyaaruŋ, aşë wul baka uko umpiiŧuŋ. 31 Wi bañaaŋ bukuŋ baleyiiruŋ wa, balilani, ţiki uhoţan baka mntëŋ. 32 Yuda na Ŧilaŧ, bankaaŋ awo *baţupar Naşibaţi baţiini na banfiyaaruŋ ajon, ahoţan baka mntëŋ maakan. 33 Wi baţooŋ da ŋnuur ŋloŋ, kë banfiyaaruŋ başë ñehandër baka bayaaş bnuura, aşë wutan baka kë bakak du banyiluŋ baka. [ 34 Kë Ŧilaŧ aşë ji aduka da.] 35 Pawulu na Barnabaŧ kë başë duka ŋnuur ŋloŋ du Antiyoka, awo na bañaaŋ baŧum ajukan abot aţup baka Uţup wi Ajugun.

Pawulu na Barnabaŧ baŋom agar

36 Wi ŋnuur ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë *Pawulu aşë ji na Barnabaŧ: « Wulan ŋkak pwin banfiyaaruŋ biki ŋbeeka bŧi ŋi ŋţëpuŋ aţup Uţup wi Ajugun, ŋten jibi baduki ado. » 37 Barnabaŧ aŋal baya na *Yowan andu'aniiŋ Markuŧ, 38 kë Pawulu aşë pok, aji baanwo kaţija, ţiki ado bi duk baka uyaaş uloŋ du uŧaak wi Pamfili, kë aanyoonk babaañëş uko wi bakdoluŋ. 39 Kë başë ŋom wal mënţ bnuura, adoo gar. Barnabaŧ aya na Markuŧ, kë bajej ulanŧu aya unjiw wi Kipruŧ, 40 kë Pawulu aşë dat Ŧilaŧ. Wi banfiyaaruŋ bawutanuŋ baka ţi bnuura bi Ajugun, kë başë ya. 41 Pawulu añaay na ŋŧaak ŋi Ŧiri na Ŧiliŧiya, atëŋţën banfiyaaruŋ.

16

Pawulu na Ŧilaŧ baya na Timote

1 *Pawulu aban ubeeka wi Derbe akak aya Liŧtra ; di naţaşar Yeŧu aloŋ i bajaaŋ bado Timote afëţuŋ. Anin awo *nayuday ankakuŋ afiyaar Yeŧu, kë aşin aşë wo nagrek. 2 Banfiyaaruŋ banwooŋ Liŧtra na Ikoniyom, baţiiniyaan uko unuura ţi katimul. 3 Pawulu, kë aşë ŋal agakandër na a, aşë do kë bawalana *kaŧëmp, ţiki bayuday banfëţuŋ da, bame kë aşin awo nagrek*. 4 Wi bakyaaŋ, baţup na ŋbeeka abot aji na banfiyaaruŋ bado kado uko wi *banjañan na bantohi du Yeruŧalem bajakuŋ. 5 Ukaaŋ kë banfiyaaruŋ, bakya'a ya kadun ţi pfiyaar, abot aŧuma ŧum pya na ŋnuur.

Pawulu adu'ana du Maŧedoniya

6 *Uhaaş wi Naşibaţi uneenan *Pawulu na biki agakandëraanuŋ pţup Uţup wi Naşibaţi du uŧaak wi Aŧiya, ukaaŋ kë bamuur aya ŋŧaak ŋi Frigiya na Galaŧiya. 7 Wi bañoguŋ uŧaak wi Miŧiya, aşë do na pneej Biŧiniya, kë Uhaaş wi Yeŧu uşë wo uundinan baka. 8 Wi wi bamuuruŋ Miŧiya, aya aban pkëŋ pi Trowaŧ. 9 Na uŧejan, Naşibaţi ahaabëşa këş kë awin ñiinţ aloŋ i Maŧedoniya, kë anaţi, aşë ji na a : « Biin Maŧedoniya, ţënkun! » 10 Wi uko waŋ uţëpaŋ ţëp, kë ŋşë bi bomandër bomandër pya, ţiki ŋşal aji Naşibaţi adu'un du, ŋya ŋţup biki Maŧedoniya *Uţup Ulil Unuura.

Du ubeeka wi Filip, Liidi afiyaar hënkuŋ Yeŧu

11 Kë ŋjijnaana ulanŧu ţi Trowaŧ, abi ya ya uŧool du unjiw wi Ŧamoŧraŧ. Wi nfa mambanuŋ, kë ŋşë ya aban ubeeka wi Newopoliŧ. 12 Dul di di ŋpënnuŋ aya ubeeka uloŋ ţi uŧaak uŧeek wi Maŧedoniya unwooŋ katim ki Filip. Ubeeka mënţ uwo ţi pşih pi Rom†. Ŋţo da ŋnuur ŋloŋ.

13 Ţi *unuur wi pnoorfën wi bayuday, kë ŋşë pën aya umbaŋ wi kabaŋ ki katant, di ŋşaluŋ aji, ŋya kawin da dko dñehanaani Naşibati. Ŋţo da aţiini na baaţ banyituŋ da. 14 Aloŋ ţi baka, katimul kawo Liidi ; awo ñaaţ andëmanuŋ Naşibaţi, i ubeeka wi Ŧiyatira, aji waap ilaañ ijeenkal intamuŋ. Awo ţi pŧiinkun, kë Ajugun aşë haabëşa uhaaş, afiyaaraan uko wi *Pawulu akţupuŋ. 15 Ñaaţ aŋ ayeenk *batiŧmu, ul na biki katohul, wi abaaŋ, aşë ñehanun aji : « Woli naşal aji dfiyaar hënkuŋ Ajugun na manjoonan, nabi kawala ţi katoh ki naan. » Akooţun, kë ŋdinani.

Bawat bi Pawulu na Ŧilaŧ ukalabuş

16 Unuur uloŋ, wi ŋkyaaŋ dko dñehanaani Naşibaţi, aşë yit na poonu aloŋ najuuk anwooŋ na unŧaayi unjaaŋ udola aţup uko unkluŋ kabi. Aji ţij banka'uluŋ itaka iŧum, ţi mnţoori mi ajaaŋ ado. 17 Poonu mënţ awo ţi pţaş *Pawulu na un, aşë huuran aji : « Bañaaŋ biki bawo balempar Naşibaţi ampeluŋ bañaaŋ bŧi, badiimanan bgah bankñooţanaŋ du mbuur. » 18 Wi wi awooŋ ţi pdo haŋ ŋnuur ŋŧum, kë Pawulu adobi deebaţ, akok aji na unŧaayi, « ţi katim ki Yeŧu Kriŧtu, dji ipën ţi a! » Ţi dko mënţ, kë unŧaayi ubi pën pën ţi poonu.

19 Wi banknjuuknţënuŋ poonu uŋ bawinuŋ kë uko udeeni wi baka uŧokaa, kë başë mob bi Pawulu na Ŧilaŧ, apul pulan, añooţ du ufeeru, baya bado baka *uruha. 20 Baţij baka du bawayëş bţup baromeŋ, aji na baka : « Bañaaŋ biki, bawo ţi pyewlën ubeeka wi nun, bawo *bayuday, 21 aşë wo ţi pjukan bgah bhalu, kë un baromeŋ ŋşë wo ŋënwo kadinan ba këme kaţaş ba. »

22 Kë pnŧuk pi bañaaŋ pajun pkob bi Pawulu na Ŧilaŧ. Bawayëş bţup baromeŋ bado kë bawohëş baka, afud itinŧël. 23 Wi bakobuŋ baka bnuura, aşë wat baka ukalabuş, aji na bayeŋ bado katen baka bnuura. 24 Wi bajakaŋ jak haŋ na nayeŋ, kë aşë bi jej jej baka atuh du meeţ dbaañşaani di ukalabuş, akiin.

25 Wi uŧejan mnjel uñoguŋ, kë bi Pawulu na Ŧilaŧ başë wo ţi pñehan akuţ ayeeh, adëman Naşibaţi. Bakalabuş bandukiiŋ, kë bakŧiink baka. 26 Ţi dko mënţ, kë mboş manşë şinţar maakan, kë ŋniw ŋi ukalabuş ŋaklëk. Ţi dko mënţ kak, kë ilëman yi ukalabuş bŧi işë haabşa, mnkorentu kë manfënşa ţi bakalabuş. 27 Nayeŋ i ukalabuş anaţaa, awin kë ilëman yi ukalabuş iwo bhaab, aşë ŧoot kej, aŋal pfiŋ uleeful, ţiki aşal kë bakalabuş babuuri. 28 Pawulu kë aşë ŋajar maakan aji na a : « Kfiŋ uleefu! Ŋwo ţi un bŧi. »

29 Nayeŋ ado kë baŧehan bdoo, alënk akat kat aşë ţi ajot ţi ihoţ yi bi Pawulu na Ŧilaŧ. 30 Wi abaaŋ, aşë pënan baka bdig, ahepar baka aji : « Baweek, we wi nhiniiŋ kado, kabuurna? » 31 Kë başë ŧeema aji : « fiyaarën Ajugun Yeŧu, iluŋ kabuur, iwi na biki katohu. » 32 Wi wi başaaŋ aţup baka, ul na biki katohul bŧi, Uţup wi Ajugun. 33 Wal mënţan wuŋ, na uŧejan mnjel, kë nayeŋ aya na baka, añow baka ijën. Kë ţi dko mënţ, kë nayeŋ adolan *batiŧmu ul na biki katohul bŧi. 34 Aneejan baka katohul, awul baka pde, nayeŋ aŧaŋ ul na biki katohul bŧi, ţiki bafiyaar hënkuŋ Naşibaţi.

35 Wi nfa mambanuŋ, kë bawayëş bţup baromeŋ başë yil bangoli baya baji na nayeŋ awutan bi Pawulu na Ŧilaŧ. 36 Kë nayeŋ aşë ji na Pawulu : « Bawayëş bţup baji ŋwutanan iwi na Ŧilaŧ, nayaan na bnuura. » 37 Pawulu kë aşë ji na bangoli : « We? Bakobun ţi kadun ki bañaaŋ, un ŋnwooŋ bañaaŋ banliŋuŋ na baromeŋ, bë baandolun *uruha, ajejun awat ukalabuş aşë ŋal bţup baba hënk, na byompan? Nin! Babiin bdidi baka bapënanun » 38 Kë bangoli bakak, aya akakalëş bawayëş bţup baromeŋ, kë başë haajala, wi bameeŋ kë Pawulu na Ŧilaŧ bawo bañaaŋ banliŋuŋ na baromeŋ. 39 Wi wi bayaaŋ akooţ baka bamiir baka, apënan baka ţi ukalabuş, aşë ñehan baka bapën ţi ubeeka. 40 Pawulu na Ŧilaŧ bapën du ukalabuş aşë ya du uko Liidi. Wi bayaaŋ awin banfiyaaruŋ, atëŋţën baka aşë ŧool aya.

17

Bahajan bi Pawulu na Ŧilaŧ du Teŧalonika

1 Bi *Pawulu na Ŧilaŧ baţëpna ŋbeeka ŋi Anfipoliŧ, na Apoloniya, aşë ban du ubeeka wi Teŧalonika. *Katoh kañehanaani ki bayuday kaloŋ kawo da. 2 Pawulu aya aneej da, jibi ajonuŋ kado. Ado inëm iwajanţ yi ajaki ya du katoh kañehanaani, ţi *unuur wi pnoorfën kaţëlşër na baka. Aji ţëpna ţi Ulibra wi Naşibaţi, 3 kajukan baka kakuţ kadiiman kë : *Kriŧtu awo i kahaj, kabot kanaţa ţi pkeţ. Pawulu akak aji na baka : « Kë Kriŧtu, awooŋ Yeŧu i nji kaţupanaŋ hënk. » 4 Bayuday baloŋ badinan uko wi bakţupuŋ aşë ţaş bi Pawulu na Ŧilaŧ. Kë bagrek baŧum banjaaŋ badëman Naşibaţi, baţaş baka aţu na baaţ bammeeţaniiŋ baŧum.

5 Kë bayuday baloŋ başë kuj baka maakan. Wi wi bayaaŋ, ayitrën bawaaŋ udooni baloŋ banwooŋ ţi igah yi ubeeka, kë banaakiir ado pnŧuk, ayewlën ubeeka. Baya aneej du uko Yaŧon, ado na pmob bi Pawulu na Ŧilaŧ kaţij moŋ pnŧuk, du bdig. 6 Wi bayaaŋ awo baanwin baka aşë mob Yaŧon na banfiyaaruŋ baloŋ, apul pulan, añooţ du bawayëş bţup aşë huuran aji : « Bañaaŋ biki bayewlën umundu bŧi, aşë ban hënkuŋ ţi, 7 awo bayaanţ biki Yaŧon. Bawo ţi plaţ bgah bi naşih najeenkal, aji naşih aloŋ awooŋ, anwoyi katim ki Yeŧu. » 8 Wi baţupuŋ haŋ, kë pnŧuk na bawayëş bţup başë yewla. 9 Bawayëş bţup baţu Yaŧon na baka pluk, abaa wutan baka.

Pawulu na Ŧilaŧ baya Bereya

10 Wi uŧejan ubanaŋ ban, kë banfiyaaruŋ başë do bi *Pawulu na Ŧilaŧ kë baya ubeeka wi Bereya. Wi babanuŋ da, aşë ya du *katoh kañehanaani ki bayuday. 11 Bañaaŋ biki Bereya bajoob ikow apel biki Teŧalonika, ţiki baji baŧiink Uţup wi Naşibaţi bnuura, kakak kajuk Ulibra wi Naşibaţi unuur undoli, katenna me uko wi Pawulu aţupuŋ ujoonani. 12 Baŧum ţi baka, na ţi bagrek, baaţ bammeeţaniiŋ na biinţ, bafiyaar hënkuŋ.

13 Wi *bayuday biki Teŧalonika baŧiinkuŋ kë baji Pawulu awo ţi pjukan Uţup wi Naşibati du Bereya, kë bakak aya da, ajun pyewlën abot awuuk pnŧuk. 14 Ţi dko mënţ, banfiyaaruŋ bado Pawulu kë aya umbaŋ wi bdëk bweek, bi Ŧilaŧ na Timote kë başë duka Bereya. 15 Baññooţanuŋ Pawulu, baya na a te Aŧenay, aşë kak na kakuran ki Ŧilaŧ na Timote baŧaran baya baţënka du Aŧenay.

Pawulu aţiini na bañaaŋ biki Aŧenay

16 Wi *Pawulu awooŋ ţi pyoonk bi Ŧilaŧ na Timote du Aŧenay, anoor ţi këş, ţiki awin jibi ubeeka uŧumuŋ iduuŋ. 17 Ukaaŋ kë aji ŧeŋ du *katoh kañehanaani na *bayuday biki kabuka, na bankakuŋ bayuday bandëmanuŋ Naşibaţi, akak aji ŧeŋ bţup na bañaaŋ bankţëpnuŋ du ufeeru ŋnuur bŧi. 18 Kë pnŧuk pi bame baweek baloŋ biki bajaaŋ bado bapikureyeŋ* na baŧtoyik† başë neej blaţar na a. Baloŋ kë baji : « We wi nahomp i akdoluŋ na pţup ba? » Kë baloŋ baji : « Awo wo ji aţiiniyaan ŋnŧoŋ ŋyaanţ. » Baţup haŋ ţiki baŧiinka kë akţiiniyaan Yeŧu, na pnaţa ţi pkeţ.

19 Ukaaŋ kë baţij Pawulu, añooţ du dko di bajaaŋ bado « Ayeropaguŧ‡ » di bawayëş bţup baweek bawooŋ, aşë ji na a : « Ŋhinan kame pjukan phalu pi ikţiiniyaanuŋ paŋ i? 20 Iko iloŋ yi ikjukanuŋ iwo iyaanţ ţi un, kë ŋŋal kame iko yi ijakuŋ. » 21 Bañaaŋ biki Aŧenay na bayaanţ banfëţuŋ da, babi wo wo ţañ ţi pkakalëş na pŧiink uko uhalu unwooŋ.

Pawulu aţiini na bañaaŋ du uruha uweek

22 *Pawulu anaţa anaţ ţi kadun ki bawayëş bţup, aşë ji na baka : « An bañaaŋ biki Aŧenay! Dyikrën kë nawo bañaaŋ banfiyaaruŋ bnuura, başibaţi baŧum. 23 Wi nji kapoşuŋ na ubeeka, dten bnuura iko yi najaaŋ nadëman, adoo win *umeeşa wi mngur§ wi badoluŋ aji wi naşibaţi anwooŋ aammeeţanaa, i nadëmanuŋ aşë wo naamme'a, ul i i nji kaţupanaŋ. 24 Naşibaţi anţakuŋ umundu na iko bŧi inwooŋ ţi wa, awooŋ Ajug baţi na mboş, aanji fëţ ţi iduuŋ yi ñaaŋ najën abomanuŋ. 25 Akak awo aanji yeenk nin uko uloŋ unwoonuŋ ţi ñaaŋ najën, kawo ji anuma numa wa, ţiki ul ajaaŋ awul bañaaŋ bŧi ubida, uhefënţ, na iko bŧi. 26 Aţëpna ţi ñaaŋ aloolan, aţak bañaaŋ biki ŋraaşa bŧi, aji bafëţ umundu. Awul andoli ŋnuurul, na dko di akluŋi kafëţ. 27 Naşibaţi ado haŋ, bañaaŋ bado kalaana'a, ulome bawina woli bamap mapan, babana bahilan kabi kawina. Kë aşë woha awii wi aanlow low nin aloŋ. 28 “Ţi ul i i ŋyeenknuŋ uhefënţ, apoş, awo.” Ŋwo biki pntaali pi nul jibi bayeeh biki nan bajakuŋ. 29 Kë wi ŋşaaŋ awo biki pntaali pi Naşibaţi, ŋënwo kaşal kë Naşibaţi anaam ji ptu pi uwuuru, këme unŧaam, këme plaak, iko yi ñaaŋ apaşuŋ ţi uşal wi nul. 30 Naşibaţi aanţo aten iko yi badoluŋ ţfa ţi kapaam, aşë ji hënkuŋ, bañaaŋ bŧi, dko di bawohaŋ, bawut pjuban. 31 Ţiki adat unuur uloŋ, wi akluŋ kado ñiinţ i adatuŋ, abi awayëş umundu, pwayëş panjinţuŋ piş. Adiimanun kë waŋ uwo manjoonan wi anaţanuluŋ ţi pkeţ. »

32 Wi baŧiinkuŋ kë aţiiniyaan uko wi pnaţa ţi pkeţ, baloŋ babeŋa, kë bandukiiŋ bahepar pluŋ kaŧiinka byaaş bloŋ aji na a « Ŋŋal kaluŋ kaŧiinku ţi uţup waŋ, byaaş bloŋ. » 33 Hënk di Pawulu apënuŋ ţi *uruha uweek. 34 Bañaaŋ baloŋ baţaşa, akak afiyaara. Diyoniŧiyuŧ, aloŋ ţi bawayëş bţup, awo ţi bakaŋ mënţan, na ñaaţ aloŋ kak i bajaaŋ bado Damariŧ, na bañaaŋ baloŋ kak.

18

Pawulu aţup Uţup Ulil Unuura du ubeeka wi Korinŧ

1 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë *Pawulu aşë pën du Aŧenay, aya ubeeka wi Korinŧ. 2 Aya aţënk da ñiinţ aloŋ *nayuday i bajaaŋ bado *Akila. Awo abuk uŧaak wi Pont, aşë baa woona woona Itali, ul na Priŧiliya aharul, ţiki Klodiyuŧ naşih najeenkal aji bayuday bŧi bapën du Rom. Pawulu aya, awin baka, 3 jibi awooŋ naboman iloona ji baka, afëţ na baka kë baji balemp. 4 *Unuur wi pnoorfën bŧi, aji ţëlşër na bañaaŋ du *katoh kañehanaani ki bayuday, kado na pdo bayuday na bagrek, bafiyaar Yeŧu.

5 Wi Ŧilaŧ na Timote bawoonuŋ Maŧedoniya, kë Pawulu aşë bi duka duka ţi pjukan Uţup wi Naşibaţi, adiiman bayuday kë Yeŧu awooŋ *Kriŧtu na manjoonan. 6 Wi bayuday bajunuŋ plaţa abot akara, kë Pawulu aşë wentara, aşë ji na baka : « Dba na an, nakdukiiŋ kame, nji dwo najinţ piş, hënkuŋ dya du banwooŋ baanwo bayuday. »

7 Wal mënţan, kë Pawulu aşë pën da, aya du uko ñiinţ aloŋ anjaaŋ adëman Naşibaţi, i bajaaŋ bado Titiyuŧ Yuŧtuŧ. Katohul kañog katoh kañehanaani ki bayuday. 8 Naweek i katoh mënţ, i katim kawooŋ Kriŧpuŧ, afiyaar hënkuŋ Ajugun ul na biki katohul. Bañaaŋ biki Korinŧ baŧum, bankŧiinkuŋ Pawulu, bafiyaar hënkuŋ abot adolan *batiŧmu.

9 Unuur uloŋ, na uŧejan, Ajugun ahaabëş Pawulu këş kë awina kë aji na a : « Wutan kalënk, doon kaţiini, kyomp, 10 nji dwo na iwi, nin aloŋ aankdolu do buţaan, bañaaŋ baŧum biki ubeeka wi bawo biki naan. » 11 Pawulu aţo da uşubal na kli paaj ajukan bañaaŋ Uţup wi Naşibaţi.

Bayuday baţij Pawulu uruha

12 Wi Galiyoŋ awooŋ nanŧuŋa i uŧaak wi Akayi, kë *bayuday başë wat ţi ploolan, anaţara *Pawulu, añooţ *uruha, 13 aşë ji : « Ñiinţ i, ado na pkakan bañaaŋ ţi pdëman Naşibaţi pampaţuŋ na bgah bi nun. »

14 Pawulu aji ahaab kaŧeem, kë Galiyoŋ aşë ji na bayuday : « Woli an bayuday, nabi bi lah, akeeşaar pa buţaan bloŋ këme kalaŧ ki ñiinţ i adoluŋ, kaka na pţo kaŧiinkan. 15 Kë wi uşaaŋ akak wi blaţar, na ŋţup, na itim, na bgah bi nan, nameeŋ. Nji, kawayëş iko yaŋ, mënkdo wa. » 16 Wi wi aşaaŋ ado kë bapënan baka du uruha. 17 Kë başë kak wal mënţ bukal bŧi, adëpa ţi Ŧoŧen, naweek i *katoh kañehanaani, akoba ţi kadun ki uruha. Kë Galiyoŋ aţoha ţuŋ ayompan mntumul.

Pawulu akak Antiyoka

18 *Pawulu aţo du Korinŧ ajon, abaa duk banfiyaaruŋ, agakandër na *Priŧiliya na Akila, kë bajej ulanŧu aya uŧaak wi Ŧiri. Ado kë bapuunka bkow du pkëŋ pi Kenëray, ţiki abi hoŋ amehna ţfa*, ji abi ado kajej ulanŧu. 19 Bawala du ubeeka wi Efeŧ, kë dul di Pawulu aduknuŋ Priŧiliya na Akaliyaŧ, aya du *katoh kañehanaani ki bayuday, aţëlşër na baka. 20 Baloŋ bañehana aţo da ajon, kë aandinani. 21 Kë wi aşaaŋ aya, aşë ji na baka : « Ulille Naşibaţi, kaluŋ kabi ţi an ţi, byaaş bloŋ. » Wi wi aşaaŋ ajej ulanŧu du Efeŧ. 22 Aya awala du Kayŧaraya, aya Yeruŧalem, awul pnŧuk pi banfiyaaruŋ mboş abaa ya Antiyoka.

23 Wi aţooŋ da ŋnuur ŋloŋ, aşë ŧool, añaay na uŧaak wi Galaŧiya, abaa ya wi Frigiya, atëŋţën banfiyaaruŋ bŧi ţi ŋŧaak mënţan.

Apoloŧ ajukan Uţup wi Naşibaţi du Efeŧ na Korinŧ

24 Wal mënţan, kë *nayuday aloŋ i bajaaŋ bado Apoloŧ abuk ubeeka wi Alekŧandriya aşë bi, aban ţi Efeŧ. Awo ñiinţ anjaki ţiini bnuura, ammeeŋ bnuura Ulibra wi Naşibaţi. 25 Bajukana pţaş bgah bi Ajugun bnuura. Aji ţup na kaţëb ki nul bŧi kabot kajukan uko wi Yeŧu unjinţuŋ abot aŧool, aşë meha *batiŧmu bi *Yowan ţañ. 26 Ajun pţup na mntëŋ ţi *katoh kañehanaani ki bayuday, kë wi bi *Priŧiliya na Akila baŧiinkuluŋ, aşë du'a du katoh ki baka, ajukana bgah bi Naşibaţi, ajinţana ba bnuura.

27 Wi Apoloŧ abiiŋ aŋal pya Akayi, banfiyaaruŋ batëŋţëna, aşë piiŧ baţaş bgah, aji na baka baţijana bnuura. Wi abanuŋ da, alemp maakan na bankakuŋ ţi bnuura bi Naşibaţi, afiyaar. 28 Hënk, aji laţ bayuday bnuura ţi kadun ki bañaaŋ, aji ţëpna ţi Ulibra wi Naşibaţi kadiiman kë Yeŧu awooŋ Kriŧtu.

19

Pawulu ajukan Uţup Ulil Unuura du Efeŧ

1 Wi Apoloŧ awooŋ ubeeka wi Korinŧ, *Pawulu aţëpna bgah bi inkuŋ duuţ, aban Efeŧ. Aţënk da banfiyaaruŋ baloŋ 2 aşë hepar baka aji : « Nayeenkaara *Uhaaş wi Naşibaţi i wal wi nafiyaaruŋ? » Kë başë ŧeema aji : « A-a, ŋëndo me me aji Uhaaş wi Naşibaţi uloŋ uwoo. » 3 Kë Pawulu aşë hepar baka aji : « Kë *batiŧmu bhoŋ bi bi nayeenkuŋ ba? » Kë baŧeema aji : « Batiŧmu bi *Yowan. » 4 Kë Pawulu aşë ji : « Batiŧmu bi Yowan, bawo bi banŋaluŋ pwut pjuban na pţëlëş ubida. Aji na bañaaŋ bafiyaar aloŋ ankluŋ kabi ţi kafeţul, awooŋ Yeŧu. » 5 Wi baŧiinkuŋ uko waŋ, banfiyaaruŋ bayeenk batiŧmu ţi katim ki Yeŧu Ajugun. 6 Wi Pawulu apafuŋ baka iñen ţi ikow kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë wala ţi baka. Kë bukuŋ mënţ bajun pţiini ŋţup ŋanwooŋ ŋaammeeţanaa abot aţup ŋţup ŋi Naşibaţi ajakuŋ. 7 Bañaaŋ mënţan baban iñeen na batëb.

Kabuka ki Pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi Efeŧ

8 *Pawulu ado kli kwajanţ ki ajaaŋ aya kaneej du *katoh kañehanaani ki bayuday, kaţup na mntëŋ uko wi *Pşih pi Naşibaţi. Ado na pyuuj bankŧiinkuluŋ kë manjoonan mi mi akţupuŋ. 9 Kë baloŋ ţi baka başë tam ikow, apok pfiyaar abot abeŋ bgah bi Yeŧu, ţi kadun ki bañaaŋ. Ukaaŋ kë Pawulu awut baka, aşë du banfiyaaruŋ mpaţ, aji ţëlşër na baka ŋnuur bŧi du Ŧkoola di ñiinţ aloŋ i katim ki Tiranuŧ. 10 Ado haŋ, ajukan ŋşubal ŋtëb, ukaaŋ kë bañaaŋ bŧi biki uŧaak wi Aŧiya, *bayuday na bagrek, bahil aŧiink uţup wi Ajugun.

Babuk Ŧëkewa

11 Naşibaţi aţëpna ţi *Pawulu ado mlagre mnweek. 12 Udoo kak kak aji woli bajej ilëmënt këme ilaañ yi abanuŋ, añooţ abanan bamaakal, baji babi jeb jeb, ŋnŧaayi ŋatota ţi baka. 13 *Bayuday baloŋ baji bañaay na dko, kapënan bamaakal ŋnŧaayi, aşë do na pdo uko mënţ ţi katim ki Yeŧu Ajugun. Baji baji : « Ţi katim ki Yeŧu, i Pawulu akţupuŋ dji napën! Napënan! » 14 Naţeŋan naweek aloŋ nayuday, i katim kawooŋ Ŧëkewa aka babukul paaj na aloŋ banjayi bado haŋ.

15 [Unuur uloŋ], kë unŧaayi uşë ŧeem baka aji : « Dme Yeŧu abot ame Pawulu, kë an, nawo bahoŋ ba? » 16 Wal mënţan, kë ñiinţ anneejiiŋ unŧaayi aşë rëta ţi baka, awat. Akob baka, kë bamaŧkabaari, aţi apën ţi katoh byişu. 17 Wi bayuday na bagrek banfëţuŋ du Efeŧ baŧiinkuŋ uko waŋ, aşë lënk maakan, abot adëman katim ki Yeŧu Ajugun. 18 Bañaaŋ baŧum bafiyaar, abi apeeţ buţaan bi badoluŋ ţi kadun ki bañaaŋ. 19 Kë baŧum bambiiŋ ado dayaamu, baţij ŋlibra ŋi baka aţonkrën, atër ţi kadun ki bañaaŋ. Wi batenuŋ preeş pi ŋlibra mënţ, kë pawo itaka iŧum iŧum. 20 Kë hënk di di, ţi mnhina mi Ajugun, Uţup wi Naşibaţi kë ukmeeţana meeţana pya kë banfiyaaruŋ babot aŧum ŧum.

Pŋom pweek panwooŋ du Efeŧ

21 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, kë *Pawulu aşë şal aţu na pya Yeruŧalem, kaţëpna Maŧedoniya na Akayi. Aşë şal aji : « Woli dluŋ aya, aban Yeruŧalem, kawo kaya ubeeka wi Rom. » 22 Wi wi aşaaŋ ayil du uŧaak wi Maŧedoniya, batëb ţi banjaaŋ baţënka, Timote na Eraŧtuŧ, kë ul aşë duka kak ŋnuur ŋloŋ ţi uŧaak wi Aŧiya.

23 Wal mënţan wi wi bgah bi Yeŧu baţijuŋ pŋom pweek. 24 Kë ñiinţ aloŋ naţak i katim ki Demetriyuŧ, aşë wo wal mënţ da, aji ţak iduuŋ impoţi yi unŧaam, innaamuŋ ptu pi naşibaţi ñaaţ anwooŋ Artemiŧ. Ñiinţ mënţ aji wul baţak baŧum ulemp kë baji badeena bnuura. 25 Demetriyuŧ adu baka bŧi, na bañaaŋ baloŋ banklempuŋ ulemp uŧënţ wi nul, aşë ji : « Babuk biinţ, name kë ulemp wi ŋjaaŋ ŋdo wi, uwooŋ pyok pi nun. 26 Kë naşë win abot aŧiink uko unkţëpuŋ, Pawulu uŋ aji başibaţi banţaknaaniiŋ iñen yi bañaaŋ baanwo başibaţi na manjoonan. Ahinan akakan ţi udolade wi nul pnŧuk pi bañaaŋ, mënţ ţi Efeŧ ţi ţañ da, ma ţi kaya pba uŧaak wi Aŧiya bŧi. 27 Ahinan kaŧokun ulemp, kabot kapoţan kaduŋ ki naşibaţi ñaaţ naweek, katiinkţën pdëm pi nul. Ul i bañaaŋ bŧi biki Aŧiya na biki umundu bŧi bajaaŋ badëman. »

28 Wi bañaaŋ bukuŋ baŧiinkuŋ uko waŋ, aşë deebaţ ajun phuuran aji : « Artemiŧ i nja biki Efeŧ adëmi. » 29 Uundo jon, kë ubeeka bŧi uşë wo pŋaat ŋaat. Kë badëpa ţi bi Gayuŧ na Ariŧtarkuŧ, bamaŧedoniya bankyaanţuŋ na Pawulu, añooţ du bayiti bweek bi uŧaak. 30 Pawulu aŋal pneej kaţiini na baka, kë banfiyaaruŋ Yeŧu başë neenana. 31 Banoh Pawulu baloŋ, balempar naşih baweek du Aŧiya, bado yil yil aji bajaka awut kado na pwinana du bayiti.

32 Wal mënţ bañaaŋ bŧi du bayiti bayewlaa, kë pŋaat paŧumi. Baloŋ bahuuran wi, kë baloŋ bakhuuran uloŋ. Kë baŧum, baando me me uko unţijuŋ baka. 33 *Bayuday kë başë wuukar ñiinţ aloŋ, i katim ki Alekŧandër, kadun, kë baloŋ baţupa uko wi akyaaŋ kakakalëş. Alekŧandër ado kë bañaaŋ bayompi, ahilna aţup. 34 Bañaaŋ bayikrën kë awo nayuday, aşë huuran bŧi aji : « Artemiŧ i nja biki Efeŧ, adëmi. » Bahuuran haŋ ado ŋwoori ŋtëb.

35 Nanŧuŋa i ubeeka ado bañaaŋ wal mënţ kë bayompi, aşë ji na baka : « An bañaaŋ biki Efeŧ, jëm umundu bŧi ume kë ubeeka wi Efeŧ ujaaŋ uyeŋ kaduŋ ki Artemiŧ naweek na ptu pi nul panwoonuŋ baţi i? 36 Kë wi nameeŋ kë ñaaŋ aanhinanuŋ plaţ uko waŋ, nawo kaţoora, kaşal bnuura ji nabi nado kado ukoolan. 37 Naţij biinţ biki, bë baambaaŋ kakiijan du kaduŋ, këme akar naşibaţi ñaaţ i nun. 38 Hënkuŋ, woli Demetriyuŧ na baţak baŧënţul baka ka uko wi bakkeeşaari, *uruha wii wi, kë bawayëş bţup biki biki. Bayaan bakeeşaar baka. 39 Woli nanuma pkeeşaar uko uloŋ kak, uruha uweek uwo da, unjaaŋ ujinţan bţup. 40 Name'aara kë bahinan nţa di kataparun na manjoonan, kaji ŋpataţaa, kabot kafaŋ ţi uko unţëpuŋ nţa di i? Ŋënhinanuŋ kaţup uko unkayi kë nja ŋyit bŧi hënk. » Wi nanŧuŋa aţiiniiŋ aba, aşë do bañaaŋ kë bawayşëri.

20

Pawulu aya Maŧedoniya na Greŧ

1 Wi pŋaat paţañuŋ, kë *Pawulu aşë do kë bayitrën banfiyaaruŋ ţi Yeŧu, atëŋţën baka. Wi wi aşaaŋ aduk baka, aşë ŧool pya, ajej bgah bi Maŧedoniya. 2 Amuur uŧaak mënţ, atëŋţën banfiyaaruŋ, abot aţiini na baka ajon abaa bi ban Greŧ. 3 Pawulu aţo du Greŧ kli kwajanţ. Wi aŧooluŋ pjej ulanŧu, kaya uŧaak wi Ŧiri, kë başë ţupa aji *bayuday babomandër pdola buţaan. Kë aşë guban, akakna Maŧedoniya. 4 Pawulu agakandër na Ŧopater, abuk Piruŧ i ubeeka wi Bereya, na Ariŧtarkuŧ na Ŧekunduŧ biki ubeeka wi Teŧalonika, Gayuŧ i ubeeka wi Derbe, na Timote, na Tihik, na Trofim biki uŧaak wi Aŧiya. 5 Biinţ bukuŋ mënţan, bajotun kadun, ayoonkun du Trowaŧ. 6 Kë un, ŋşë jej ulanŧu du pkëŋ pi ubeeka wi Filip, wi *ufeŧtu wi ipoom indaţ uţëpuŋ. Wi ŋnuur kañeen ŋaţëpuŋ, kë ŋya ţënk baka du Trowaŧ aţo da kanëm kapëb.

Pawulu anaţan ñaaŋ ankeţuŋ du Trowaŧ

7 Unuur uŧeek wi kanëm, kë ŋşë yitiir pa pfaaşiir kapoom✡. Kë *Pawulu aşë ţup na bañaaŋ, te mnjel ţiki aţu na pya na nfa. 8 Ŋkaniya ŋŧum ŋaŧehan wal mënţ du meeţ di bko duuţ, di ŋyitiiraanuŋ. 9 Kë nduba aloŋ aşë wo da, i bajaaŋ bado Ewutikuŧ, anţooŋ ţi ujaneel uloŋ aŧiink Pawulu. Kë Pawulu aşë ţiini, ajon maakan ţi bţup, kë nduba adobi yiŋëŧ. Wi aŋoyënţuŋ, adoo ronŧ, aşë buurna du uşoobra uwajanţën ajot. Wi bawaliiŋ atena, ado na pnaţana, aşë ţënk kë adobi keţ. 10 Kë Pawulu aşë wala, aŋup ţi napoţ, amooka aşë ji na bañaaŋ: « Nawutan kalënk, awo najeb. » 11 Wi wi akakuŋ bko duuţ, afaaşiir ipoom na baka, kë badee. Wi aţiiniiŋ te mnjinţ, aşë ya. 12 Kë bañaaŋ başë ţiiş na nduba najeb uŋ, alilan bnuura.

Pawulu awoona Trowaŧ aya Milet

13 Wi wi ŋşaaŋ ajot kadun, ajej ulanŧu, pya Aŧoŧ, di ŋwooŋ i pya kajijna *Pawulu, ţiki apoş poş aya da. 14 Wi ŋyituŋ du Aŧoŧ, aşë jija ţi ulanŧu, aŧool pya ubeeka wi Miŧilena. 15 Wi ŋbanuŋ da, akak aţëp na ulanŧu, kë wi unuur ujinţuŋ kë ŋşë ñog unjiw wi Hiyoŧ, aban unjiw wi Ŧamoŧ ţi unuur utëbanţën, ţi uwajanţën kë ŋban ubeeka wi Milet. 16 Pawulu aji aţëp ţëp Efeŧ aankpant ţiki aanŋal pjon ţi uŧaak wi Aŧiya. Aŧaran pban Yeruŧalem woli ahinani ji unuur wi ufeŧtu wi *Pentakot udo kaban.

Pawulu aţiini uyaani na bantohi biki banfiyaaruŋ biki Efeŧ

17 *Pawulu awo ţi Milet, aşë yil, kë badu bantohi biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi Efeŧ. 18 Wi babanuŋ, kë aşë ji na baka : « Nawin jibi nţo'i na an du unuur uŧeek wi ntapnuŋ kahoţ ţi uŧaak wi Aŧiya. 19 Dlempar Ajugun, awalan uleef naan awooni, ahaj ţiki *bayuday baloŋ babomandër pdolën buţaan. 20 Mëmmenan nin ukoolan, uko wi nawooŋ i pme bŧi, dţup abot ajukanan wa, ţi kadun ki bañaaŋ na du itohan. 21 Dţup bayuday na banwooŋ baanwo bayuday aji bawut pjuban, bakak ţi Naşibaţi, bafiyaar Yeŧu Ajugun. 22 Kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë wuukën hënkuŋ pya Yeruŧalem, bë mëmme, uko wi nji kayaaŋ kaţënk da. 23 Dbubara me kë ubeeka wi nji kayahaŋ, Uhaaş wi Naşibaţi uji uleşanarën, kë ukalabuş na mhaj mawo da ayoonkën. 24 Kë nşë şal aji mnwo mi naan, manwo mndaayanaan, bubara ndo ulemp bŧi wi Yeŧu Ajugun ajakuŋ ndo te uba, unwooŋ pţup *Uţup Ulil Unuura wi bnuura bi Naşibaţi.

25 « Dbi ţi an ţi, aţiiniyaan *Pşih pi Naşibaţi, aşë me kë naankak aluŋ kawin këş ki naan. 26 Ukaaŋ kë nţupan nţa hënk : Ddo wi nhilanuŋ bŧi pa an, woli naanduk ate pjukan pi naan faan, dwent iñen yi naan. 27 Dţupan iko bŧi yi Naşibaţi ajakuŋ mbi nţupan bë mënduk duk nin uloŋ. 28 Nalipariin ŋleefan, na batani bŧi bi Uhaaş wi Naşibaţi uwulanaŋ, aji nado kayeŋ. Namëbaan banfiyaaruŋ Naşibaţi biki bnuura. Yeŧu atul pñaakul, pbuuranaan pnŧuk pi nul. 29 Dme kë woli dyaa bañaaŋ banjooţuŋ ji ŋwuţ baluŋ kabi pdo batani buţaan. 30 Baloŋ ţi an badoo luŋ kawo ţi ŋţilan, kado kawuuk banfiyaaruŋ Yeŧu baloŋ baţaş baka. 31 Nakeerin nawo bten! Nakak naleş uko wi : Ddo ŋşubal ŋwajanţ, aji kaleşanan pnak na uŧejan, kadoo kawooni.

32 « Hënkuŋ ddukan ţi iñen yi Naşibaţi, uţup wi bnuura wi nul ubot uwo na an. Uţup mënţ uhinan kaţijan pnŧuk pi banfiyaaruŋ. Ţi uţup mënţ kak, Naşibaţi ahinan kawul iko inuura yi ahankuŋ pa banwooŋ biki nul. 33 Wi nwooŋ ţi, mëññebar unŧaam wi ñaaŋ aloŋ, këme uwuuru, këme imişa. 34 Name bnuura, dlemp lemp na iñen yi naan, kë ŋklempaşaana nji na biki ngakandëraanuŋ. 35 Ddiimanan na ŋnuur bŧi na dko bŧi : Hënk di di ñaaŋ ajaaŋ alemp, kaţënkna bajuuk. Kë nakak awo i kaleş uko wi Ajugun Yeŧu ajakuŋ ul ţi uleeful : “Mnlilan manwoona ţi pţen, apel ţi pyeenk.” »

36 Wi Pawulu aţiiniiŋ aba, aşë ŋup na baka, añehan Naşibaţi. 37 Kë bañaaŋ bŧi başë wooni, amook Pawulu ţi pwayşër na a. 38 Uko unkaaŋ kë bajooţan maakan, uwooŋ wi ajakuŋ na baka : « Naankak aluŋ kawin këş ki naan. » Wi wi başaaŋ añooţana te du ulanŧu.

21

Pawulu aya Yeruŧalem

1 Wi ŋdukuŋ bantohi biki Efeŧ ţuŋ, aşë ya uŧool na ulanŧu, te unjiw wi Koŧ. Unuur utëbanţën, kë ŋban pkëŋ pi Rodeŧ, awoona da, aya ubeeka wi Patara. 2 Wi ŋbanuŋ da, ŋţënk ulanŧu undeki na uŧaak wi Feniŧi, kë ŋjej wa aya. 3 Ŋya adoo ten unjiw wi Kipruŧ, aşë duk wa ţi kañen kamayu ki nun aya umbaŋ wi uŧaak wi Ŧiri. Ŋwala du pkëŋ pi Tir, ţiki dul di di ulanŧu ukjijşaanuŋ iko yi ujijuŋ. 4 Du Tir ŋya ţënk banfiyaaruŋ Yeŧu, aţo na baka kanëm kapëb. *Uhaaş wi Naşibaţi uwuuk baka, kë başë ji na *Pawulu : « Kya Yeruŧalem. » 5 Wi ŋţëpanuŋ kanëm, aşë ŧool na bgahun. Bañaaŋ bŧi kë bañooţanun, aţu na baaţ na bapoţ, aţëpan ubeeka. Wi wi ŋşaaŋ aŋup ţi kabaŋ ki bdëk bweek añehan Naşibaţi. 6 Wi ŋbaaŋ, aşë wayşër na baka, apaya ţi ulanŧu, kë banfiyaaruŋ Yeŧu bukuŋ bakak itoh yi baka.

7 Ŋbaañşaan pyaanţ pi nun na ulanŧu wi ŋwoonuŋ ubeeka wi Tir, aban ubeeka wi Ptolemayiŧ. Wi ŋbanuŋ da, ŋya wul banfiyaaruŋ Yeŧu mboş, aţo unuur upëb na baka. 8 Wal wi unuur ujinţuŋ, kë ŋşë ŧool aya, aban ubeeka wi Kayŧaraya. Ŋya wala du uko Filip, naţup *Uţup Ulil Unuura. Filip mënţ awo aloŋ ţi biki babiiŋ adat du Yeruŧalem, bado kaţënk *banjañan✡. 9 Awo na beegani babaakër, banwooŋ baaniimaa, banjaki *baţupar Naşibaţi. 10 Wi ŋwooŋ da ado ŋnuur, kë Naţupar Naşibaţi aloŋ andu'aniiŋ Agabuŧ aşë woona Yuda, aban da. 11 Agabuŧ mënţ abi awinun, aşë jej katël ki Pawulu, atan ihoţul na iñenul na ka, aşë ji : « Uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ wii wi : Hënk di di *bayuday du Yeruŧalem bakluŋ katan ajug katël ki. Baluŋ kawula banwooŋ baanwo bayuday. »

12 Wi ŋŧiinkuŋ uko waŋ, un na banfiyaaruŋ biki Kayŧaraya, ŋkooţ Pawulu awut kaya Yeruŧalem. 13 Kë Pawulu aşë ŧeemun aji : « we wi nabaaŋ awooni ba, aŧokën uşal? Nji, katim ki Yeŧu Ajugun kakëş nwut batanën bafiŋ du Yeruŧalem. » 14 Wi ŋwooŋ ŋënhilan pneenana, aşë wuta, aji : « Uwoon jibi Ajugun ajakuŋ! »

15 Wal wi ŋţëpanuŋ ŋnuur ŋloŋ, aşë bomandër, aŧool pya Yeruŧalem. 16 Banfiyaaruŋ Yeŧu baloŋ biki ubeeka wi Kayŧaraya kë bañooţanun. Bañooţanun du uko ñiinţ aloŋ anjoni nfiyaar Yeŧu, i katim ki Mnaŧoŋ, anwooŋ i unjiw wi Kipruŧ. Kë du katohul di di ŋfërnuŋ.

Pawulu ayit na bantohi biki Yeruŧalem

17 Wi ŋbanuŋ Yeruŧalem, banfiyaaruŋ babi akitun na mnlilan. 18 Unuur utëbanţën, kë *Pawulu aşë bi na un, kë ŋya uko Yakob. Dul di di bantohi biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ bŧi bayituŋ. 19 Pawulu awul baka mboş, aşë ţup baka bnuura iko bŧi yi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi a ado du banwooŋ baanwo bayuday. 20 Wi bantohi baŧiinkuŋ uko waŋ, badëman Naşibaţi aşë ji na Pawulu : « Ayiţun iwini, *bayuday baŧum baŧum bafiyaar hënkuŋ Yeŧu Ajugun, akuţ aţaş bŧi *Bgah bi Moyiŧ bnuura. 21 Kë wi bakţupuŋ baka ţi iwi wii wi : baji iwi iji kjukan bayuday bŧi banwooŋ du ŋŧaak ŋmpaţi aji bawut pţaş Bgah bi Moyiŧ. Baji iji kji na baka, bawut pwalan bapoţ *kaŧëmp, bawut pţaş bgah bi bayuday. 22 Kë ŋbaa do do hum ba? Bamehaara me kë iwo ţi. 23 Dolan uko wi ŋëkjakiiŋ: Ŋwo ţi na biinţ babaakër banhoŋuŋ amehna*. 24 Yaan na baka, iya idolan bañow, ilukar baka, başë bahilan bapuunk ikow. Hënk bañaaŋ bŧi bameena kë iko yi bakţupuŋ ţi iwi bŧi iinwo manjoonan, başë bawin kë iwi kak iji kţaş *Bgah bi Moyiŧ. 25 Kë banwooŋ baanwo bayuday aşë fiyaar hënkuŋ Yeŧu, ŋpiiŧ baka uko wi ŋdinanuŋ: Nawutan kade uyemaţ wi mngur, ŋnŧaam ŋankeţuŋ kë pñaak paantulaa. Nawutan pjuban pi piinţ. »

26 Unuur utëbanţën Pawulu kë aşë ya na biinţ babaakër bukuŋ, ajun bañow na baka. Aşë ya du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi. Aţup unuur wi bakluŋ kayit kaji andoli kado bţeŋan bi nul, woli bañow baţëpi.

Bañaaŋ biki Rom bamob Pawulu du Katoh Kaweek ki Naşibaţi

27 Wi ŋnuur paaj na uloŋ ŋi bañow ŋañoganuŋ pba, kë *bayuday baloŋ biki uŧaak wi Aŧiya başë win *Pawulu du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, aşë naakrëna na pnŧuk pi bañaaŋ bŧi, kë bamoba. 28 Wi bamobuluŋ aşë huuran aji : « An bañaaŋ biki *Iŧrayel naţënkun! Ñiinţ anjaaŋ aţup wi nja uwuţaan ţi bañaaŋ na dko, ţi *Bgah bi Moyiŧ na ţi Katoh ki Naşibaţi ki, awi. Adoo beeh beeh aţij baloŋ banwooŋ baanwo bayuday ţi katoh ki, aţopan dko dyimanaan di. » 29 Baţup haŋ ţiki bawin Trofim i Efeŧ, kë agakandër na Pawulu ţi ubeeka, aşë şal aji Pawulu aneej na a du Katoh ki Naşibaţi.

30 Kë phomp paniink ubeeka bŧi, bañaaŋ kë babi pnŧuk, abi añaŋ Pawulu, apul pulan apënana bdig aşë dëŧ ilëman. 31 Kë baloŋ baŋal pfiŋa. Wal mënţ kë başë yil du naşih i bangoli† biki Rom, aji na a ubeeka wi Yeruŧalem bŧi uyewlaa. 32 Ţi dko mënţ, kë naşih adu bangoli baloŋ baweek na baloŋ ţuŋ, aşë mintar pnŧuk mënţ. Wi bañaaŋ bawinuluŋ na bangoli, aşë ţañan pkoba. 33 Kë naşih i bangoli aşë bi ţi Pawulu, amëbana, aşë do kë batana na ktal ktëb ki mnkorentu aliinŧan. Wi wi aşaaŋ ahepar aji : « Ñiinţ i awo ahoŋ ba? Abaa do do we ba? » 34 Baloŋ ţi pnŧuk baji bahuuran wi, bukundi kahuuran wi moŋ. Bañaaŋ baŋaat pŋaat paŋ kë naşih i bangoli aanhilan ame uko unţëpuŋ na manjoonan, aşë ji baţija du katoh kaweek kambiguŋ na pmboş pkëm. 35 Bado na ppayan Pawulu ajeja jej ahilna abuur pnŧuk pankşookuluŋ. 36 Bañaaŋ bŧi bataşa aşë huuran aji : « Ŋfiŋa! »

Pawulu aţup bañaaŋ aji aanjubani

37 Wi bangoli bakñooţuŋ *Pawulu du pşih, kë aşë hepar naşih i baka, aji : « Dhil kaţupu uko uloŋ i? » Kë aŧeema aji : « Mbeeh! Ite uţup *ugrek i? 38 Mënţ iwi keeri iwooŋ ñiinţ i Ejiptu ampataţiiŋ ţi ŋnuur ŋloŋ ţuŋ, aţëp du *pndiiş na balaŧ iñeen week ŋyaaş iñeen ŋbaakër (4000). » 39 Kë Pawulu aşë ŧeema aji « Nji dwo *nayuday abuk ubeeka wi Tarŧuŧ, du uŧaak wi Ŧiliŧiya. Dwo abuk ubeeka ummeeţaniiŋ. Dkooţu kooţ, ţenaan nţiini na bañaaŋ. » 40 Wi naşih i bangoli adinanuŋ, kë Pawulu aşë naţ du bko duuţ atar baka kañen. Wi bañaaŋ bayompuŋ bŧi, kë aşë ţiini na baka na uţup *uhebërë aji :

22

1 « An baŧënţ naan na başin naan, naŧiinkan uko wi nji kaţupuŋ pa pyeŋan uleef naan. » 2 Wi baŧiinkuŋ kë aţiini na baka na uţup *uhebërë, kë başë yomp juk, aŧiinka. Kë *Pawulu aşë ji : 3 « Nji, dwo *nayuday, ambuknaaniiŋ ubeeka wi Tarŧuŧ, du uŧaak wi Ŧiliŧiya, aşë kuşnaana ţi ubeeka wi. Gamaliyel ajukanaanuŋ bnuura bgah bi başinun, ajinţan. Dbi wo ñaaŋ aŋaluŋ maakan uko wi Naşibaţi ji an bŧi nţa hënk. 4 Dbi ji kahajan banjaaŋ baţaş bgah bi Yeŧu, te kadoo fiŋ, kamob biinţ na baaţ kawat ukalabuş 5 kë *naşih i baţeŋan na biki pnŧuk pi bantohi bawo bamaar. Ddoo yeenkna yeenkna du baka, uworda umpiiŧuŋ pa bayuday biki Damaŧ, kaya da kamob banfiyaaruŋ Yeŧu, kaţij ţi *uruha ţi Yeruŧalem ţi, pa bakob baka. »

Pawulu akakalëş jibi akakuŋ ţi bgah bi Yeŧu

6 « Unuur uloŋ, kaya mndiiŋ unuur, wi nji kayaaŋ adoo ñog Damaŧ, ţi dko mënţ, kë bjeehi bloŋ bweek banwoonuŋ baţi başë bi agurën, ajeehanaan. 7 Kë njot ţi mboş aşë ŧiink pdiim ploŋ kë pakji na nji : “*Ŧawul! Ŧawul! we ukaaŋ kë ikhajanaan ba?” 8 Kë nşë ŧeem aji : “Iwi in ula ba, Ajugun?” Kë pdiim paŧeem aji : “Dwo Yeŧu i *Naŧaret, i ikhajanuŋ.” 9 Bañaaŋ biki ŋkyaanţuŋ bawin bjeehi bnuura, aşë wo baanŧiink pdiim pankţiiniiŋ na nji. 10 Kë nşë hepara aji : “Ajugun, kë we wi nşaaŋ awo i kado ba?” Ajugun kë aji : “Naţiin ineej Damaŧ, baya kaţupu da uko wi Naşibaţi ajakuŋ ido.” 11 Baŧënţ naan bamëbanaan mëban ţi kañen, aneejanaan Damaŧ, ţiki bjeehi bweek baŧokën këş. »

12 « Niinţ aloŋ anwooŋ Ananiyaŧ kë aşë wo da. Awo ñaaŋ anjaaŋ aţaş Naşibaţi na bgah bnuura, i *bayuday bŧi banfëţuŋ da bamaganuŋ. 13 Ananiyaŧ abi pwinën, aşë ji : “Ŧawul ayiţ naan kakan ido kawin.” Ţi dko mënţ, kë nkak awin, abot awina. 14 Kë Ananiyaŧ aşë ji na nji : “Naşibaţi i başinun, adobi datu dat pa ime kanuma ki nul, iwin Ñaaŋ Naŧool, ibot iŧiink uţup umpënnuŋ ţi mntumul. 15 Iwi ikwooŋ namaar i nul ţi kadun ki bañaaŋ bŧi ţi uko wi iwinuŋ abot aŧiink. 16 Ibaa yoonk we hënkuŋ ba? Naţiin iyeenk *batiŧmu, ipekadu yi nu ipënna woli itimana.”

Naşibaţi ayil Pawulu du banwooŋ baanwo bayuday

17 « Wi nkakuŋ Yeruŧalem, awo du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi añehana, kë Naşibaţi aşë haabëşaan këş 18 kë nwin Ajugun, kë akji na nji : “Ŧaraan! Pënan ţi Yeruŧalem hënkuŋ, ţiki baankdi pŧiink uko wi imaaruŋ abot awin unŧaaŋuŋ na nji.” 19 Kë nşë ŧeema aji : “Ajugun, bañaaŋ biki bame bnuura kë dji kañaay na *itoh iñehanaani, kawat bañaaŋ banfiyaaruŋ Yeŧu ukalabuş, kabot kado bakob baka. 20 Kë wi pñaak pi Ŧefan ankeţariiŋ patuliiŋ kë nji mmaar da adinan wa abot ayeŋ imişa yi banfiŋuluŋ.” 21 Wi wi Ajugun aşaaŋ ajakën : “Yaani, dyilu dko dlow, du banwooŋ baanwo bayuday.” »

Pawulu na naşih i bangoli

22 Wi *bayuday baŧiinkuŋ *Pawulu kë adoo ţup uko waŋ, kë başë huuran maakan aji : « Nabiin ŋfiŋ ñaaŋ i, aanwo i kawo ţi dko. » 23 Wi bakhuuranuŋ, afël iyeti yi baka bko duuţ* abot akuyëş pdëpalën, 24 kë naşih i bangoli aşë do kë bañooţa du katoh kaweek kambiguŋ na pmboş pkëm. Aji bakoba na itinŧël, aţupna uko unkayi kë bañaaŋ bakhuura hënk. 25 Wi bapiinţanuŋ Pawulu kakob, kë aşë ji na naweek i bangoli iñeen-week annaţuŋ da : « Naşal aji pmob ñaaŋ anliŋuŋ na baromeŋ kakob na itinŧël bë aandobi dolan uruha uwo ţi bgah i? » 26 Wi naweek i bangoli aŧiinkuŋ uko waŋ aşë ya du naşih i bangoli, akakalëşa wa. Aşë jaka aji : « Iwin uko wi iŋaluŋ lah pdo? Ñiinţ i aliŋ na baromeŋ. » 27 Kë naşih i bangoli aşë ya du Pawulu, ahepara aji : « Ţupan, iwi iliŋ na baromeŋ i? » Kë aŧeema aji : « Hënk da na manjoonan. » Naşih i bangoli kë aşë jaka : 28 « Nji, dluk luk itaka iŧum, abaa hil aliŋ na baromeŋ. » Kë Pawulu aŧeema aji : « Kë nji, nşë buka buka aliŋ na baromeŋ. » 29 Banwooŋ biki pkoba pa aţiini balowa ţi dko mënţ, kë naşih i bangoli aşë lënk wi ameeŋ kë Pawulu i atanuŋ hënk, aliŋ na baromeŋ.

Baţij Pawulu du uruha uweek

30 Wi nfa mambanuŋ, kë naşih i bangoli aşë do kë bafënëş *Pawulu aşë du *baţeŋan baweek na pnŧuk pi bawayëş bţup *bayuday, ţiki aŋal kame na manjoonan uko wi bañaaŋ baktaparuluŋ. Wi wi aşaaŋ adola kë abi anaţ ţi kadun ki baka.

23

1 Wi wi *Pawulu aşaaŋ ajaban bawayëş bţup *bayuday këş aşë ji : « An bayiţ naan, uhaaş uwo ujinţ na nji ţi mnwo mi naan ţi kadun ki Naşibaţi te nţa di. » 2 Kë *naşih i baţeŋan anwooŋ katim ki Ananiyaŧ aşë ji na bannaţuŋ ţi kadunul bakoba ţi mntum. 3 Kë Pawulu aşë ji na a : « Iwi naŧaaki i*, Naşibaţi aluŋ kakobu na manjoonan. Iţo ţuŋ aji iwayëş jibi Bgah bajakuŋ, abaa kak aji na baka bakobën. »

4 Biinţ bannaţuŋ añog Pawulu kë başë jaka : « Ikar kar naşih i baţeŋan Naşibaţi! » 5 Kë Pawulu aşë ŧeem aji : « Babuk biinţ mëmme aji awooŋ naşih i baţeŋan. Baţup ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : “Ñaaŋ aanwo kaţiiniyaan uko wi naşih i uŧaak wi nul buţaan.” »

6 Wi Pawulu awinuŋ kë baloŋ ţi pnŧuk pi bawayëş baweek bawo *baŧaduk, kë baloŋ bawo *bafariŧay, kë aşë huuh aji : « An bayiţ naan! Dwo nafariŧay, abuk bafariŧay. Baţijën *uruha ţi, ţiki dhaţ aji bankeţuŋ baluŋ kanaţa ţi pkeţ. » 7 Wi ajakaŋ jak haŋ, kë bafariŧay na baŧaduk başë jun pŋom, abot apaţşër. 8 (Baŧaduk başal aji bankeţuŋ baankluŋ kanaţa ţi pkeţ, kë ŋwanjuŧ na ŋnŧoŋ ŋaanwoo, kë bafariŧay başal aji iko mënţ iwoo.) 9 Pŋaat kë pabi dëma dëm, kë *bajukan Bgah bafariŧay baloŋ banaţa aŋoman aji : « Ŋënka nin uko utapar ñiinţ i. Om unŧoŋ këme *uwanjuŧ udoo ţiini na a. »

10 Pŋom padëm pdëm paŋ, kë naşih i bangoli adoo ţi babi bakit kitan Pawulu, aşë ji na bangoli bawala baya bapënana ţi pŧoof pi baka, baţija katoh kaweek kanyeŋaniiŋ.

11 Uŧejan mënţ, kë Ajugun aşë naţ ţi kadun ki Pawulu aji na a : « Mëbaan iliinŧ! Iţiiniyaan katim ki naan ţi Yeruŧalem ţi aşë wo kak i kado haŋ du Rom. »

Bayuday baŋal pfiŋ Pawulu

12 Wi unuur ujinţuŋ, kë *bayuday baloŋ başë ŧiinkar. Bahoŋ amehna aji baankde baankdaan bë baanfiŋ *Pawulu. 13 Banŧiinkaruŋ haŋ bapel iñeen ŋbaakër. 14 Wi wi başaaŋ aya du *baţeŋan baweek na bantohi aji na baka : « Ŋhoŋ amehna aji ŋënkde nin ukoolan te wi ŋkfiŋaŋ Pawulu. 15 Hënkuŋ an ţi katim ki pnŧuk pi bawayëş bţup baweek, nayilan du naşih i bangoli naji na a aţijan Pawulu, nadaar naji naŋal kame bnuura uko wi adoluŋ. Kë un, ŋdobi bomandër bomandër pa pfiŋa ji abi ado kaban ţi. »

16 Wi naţaşa aloŋ ayimi Pawulu aŧiinkuŋ uko waŋ, aşë ya du katoh kaweek kambiguŋ na pmboş pkëm, aneej da aţupa. 17 Wi wi Pawulu aşaaŋ adu naweek aloŋ i bangoli iñeen-week, aji na a : « Ñooţan naţaşa i du naşih i bangoli, aka uko uloŋ wi pţupa. » 18 Kë naweek i bangoli añooţ naţaşa du naşih i baka, aşë ji na a : « Pawulu nakalabuş adu'ën akooţën aji nţiju naţaşa i, aka uko uloŋ wi pţupu. » 19 Kë naşih i bangoli aşë mëbana ţi kañen apën na a kë bagaagi aşë jaka : « We wi iŋaluŋ pţupën? » 20 Kë naţaşa aşë jaka : « Bayuday baŧiinkar aji babi pheparu iţij Pawulu faan du pnŧuk pi bawayëş bţup baweek, baji baŋal kadaar kaji baŋal kame uko wi adoluŋ. 21 Kdinan baka uko waŋ, ţiki bañaaŋ bampeluŋ iñeen ŋbaakër bamena dko dloŋ, ayoonka. Bahoŋ amehna aji baankde nin kadaan bë baanfiŋ Pawulu. Babomandër hënkuŋ aba, ayoonk yoonk idinan. » 22 Kë naşih i bangoli aşë jaka awut kaţup nin aloŋ kaji aţupa uko mënţ, aşë wutan naţaşa kë ayaa.

Bañooţ Pawulu du ubeeka wi Kayŧaraya

23 Wi wi naşih i bangoli aşaaŋ adu baweek batëb biki bangoli iñeen-week aji na baka : « Nabomandëran na bangoli iñeen-week ŋyaaş ŋtëb (200), na bajug ŋmpëlënŧ iñeen paaj na uloŋ (70), na bangoli iñeen-week ŋyaaş ŋtëb (200) biki ijan, naya Kayŧaraya nţa di woli ŋwoori kañeen kaloŋ ŋi utaakal ŋakobi. » 24 Nabomaan ŋmpëlënŧ nañooţna *Pawulu, ahilna aban najeb du Feliŧ nanŧuŋa. 25 Hënk kë naşih i bangoli aşë piiŧ Feliŧ aji :

26 « Iwi Feliŧ nanŧuŋa naweek, nji, Klodiyuŧ Liŧiyaŧ dpiiŧuŋ awulu mboş. 27 *Bayuday bamob ñiinţ i aŋal pfiŋa, kë nşë bi na bangoli naan abuurana, ţiki baţupën aji aliŋ na baromeŋ. 28 Wi nŋaluŋ pme uko wi ajubanuŋ aşë ñooţa pnŧuk pi bawayëş bţup baweek pi baka. 29 Wi wi ŋşaaŋ ayikrën kë uko wi baktaparuluŋ uŧaaŋ na bgah bi baka, bë baanka ka nin uko uloŋ utapara unkëşuŋ bafiŋa këme batuha. 30 Wi mmeeŋ kë baloŋ baŧiinkar pfiŋa, kë nşë yil ţi dko mënţ aji baţiju a. Dkak ado bantaparuluŋ bţup babi ţi iwi baţup uko wi adoluŋ baka. »

31 Na uŧejan, bangoli bado uko wi naşih i baka ajakuŋ, ajej Pawulu, aya na a te ubeeka wi Antipatriŧ. 32 Wi unuur ujinţuŋ kë bangoli bukuŋ başë kak du katoh kaweek, awut bajug ŋmpëlënŧ kë baya na Pawulu. 33 Wi babanuŋ Kayŧaraya aşë wul Feliŧ nanŧuŋa uko wi Klodiyuŧ apiiŧuŋ, aşë dukara Pawulu. 34 Wi nanŧuŋa aleyiiruŋ uko umpiiŧuŋ aşë hepar Pawulu uŧaak wi awoonuŋ. Wi ameeŋ kë awo i uŧaak wi Ŧiliŧiya†, 35 aşë ji na a : « Dluŋ kaŧiinku woli bantapariiŋ bţup babani. » Kë aşë do kë bahank Pawulu du katoh ki pşih ki *Herod abiiŋ aniw, ayeŋa.

24

Bayuday bakeeşaar Pawulu du Feliŧ

1 Wi ŋnuur kañeen ŋaţëpuŋ, kë Ananiyaŧ *naşih i baţeŋan aşë ya na baloŋ ţi bantohi na naţupar bañaaŋ, i katim ki Tertuloŧ du Kayŧaraya. Babi ţi kadun ki Feliŧ nanŧuŋa, akeeşaar *Pawulu. 2-3 Wi baduuŋ Pawulu, kë Tertuloŧ aşë jun ptapara iko aji : « Iwi Feliŧ nanŧuŋa naweek, ŋjon nţo ţi awo bnuura ţi pşih pi nu, kë mntit mi nu mankak aţij iko inuura ihalu ţi uŧaak. Kë ŋji ŋlilandëru maakan, kabot kaŧaaŋaru, ŋnuur bŧi na dko bŧi. 4 Ŋënkţo kanooranu na bţup bŧum, aşë ŋal iŧiinkun btiişu. 5 Ñiinţ i awo ñaaŋ anwuţuŋ maakan, anwooŋ ţi pyewlën *bayuday ţi dko bŧi, abot awo i pnŧuk pi banaŧareŋ. 6 Adoo do do na pţopan *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, ukaaŋ kë ŋmoba. [Ŋŋal pwayëşa bţup jibi bgah bi nun bajakuŋ 7 kë Liŧiyaŧ naşih i bangoli aşë bi na kmëni aŧehun a ţi iñen, 8 ado bantaparuŋ Pawulu bţup babi ţi iwi.] Woli ihepara bnuura, aŧiinka, këme bdidi'u iko yi ŋktaparuluŋ. » 9 Kë bayuday baţok na a, ţi uko wi ataparuluŋ aji ujoonani.

Pawulu aţup ţi kadun ki Feliŧ nanŧuŋa

10 Wi Feliŧ nanŧuŋa adekuŋ *Pawulu kañen aji aŧeem, kë aşë yeenk bţup aji : « Dme kë ido ŋşubal ŋŧum, aji kwayëş ţi uŧaak wi, ukaaŋ kë nlilan maakan kabi kaţupu kayeŋan uleef naan. 11 Ihinan kahepar bnuura baţupu kë uundo pel ŋnuur iñeen na ŋtëb wi nyaŋ Yeruŧalem pdëman Naşibaţi. 12 Bambiiŋ akeeşaarën baanţënkën kë nji kaŋom na nin ñaaŋ aloŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi këme anaţan pnŧuk pi bañaaŋ ţi itoh iñehanaani, këme ţi ubeeka. 13 Baankak ahinan kadiiman kë uko wi baktaparaanuŋ hënkuŋ uwo manjoonan. 14 Kë nşë dinan ţi kadunu aji dji kadëman Naşibaţi i başinun, wi njaaŋ kaţaş Bgah bi bukal bajakuŋ aji bawo bwuţaan. Dfiyaar iko bŧi inŧaaŋuŋ na Bgah, na yi *baţupar Naşibaţi bapiiŧuŋ, 15 abot ahaţ pnaţa ţi pkeţ pi baŧool na bado buţaan ji bañaaŋ biki bantaparaanuŋ bţup. 16 Ukaaŋ kë nji kadoonaan ŋnuur bŧi pwo na uhaaş ujinţ ţi kadun ki Naşibaţi, na ki bañaaŋ. »

17 « Kë wal wi ndoluŋ ŋşubal du bdig, aşë kak ţi Yeruŧalem aţij itaka pţënkna bañaaŋ bajuuk biki pntaali pi naan, kabot kado iţeŋan yi Naşibaţi. 18 Wi wi başaaŋ aţënkën du Katoh ki Naşibaţi kë nji kabaañëş bţeŋan bjinţan uhaaş. Mënwo na nin pnŧuk ploŋ abot awo mënţij nin pŋaat. 19 Kë *bayuday baloŋ biki Aŧiya bawooŋ lah kabi kanaţ ţi kaţup uko wi bakaaŋ na nji, 20 këme banwooŋ ţi baţup uko wi bawinuŋ uwuţaan ţi nji wi nnaţuŋ ţi kadun ki baka du pnŧuk pi bawayëş bţup baweek pi bayuday. 21 Këme uwohaŋ kak uko wi nhuuranuŋ ţi kadun ki baka aji : “Uţup wi pnaţa ţi pkeţ, ukaaŋ kë mbi nţa bawayëşaan ţi kadunan?” »

22 Kë Feliŧ nanŧuŋa, ammeeŋ bnuura uko wi bgah bi Ajugun, aşë lutan pwayëş te unuur uloŋ, aji na baka : « Dluŋ kawayëş uko wi nan woli Liŧiyaŧ naşih i bangoli abii. »

23 Wal mënţ kë aşë ji na naweek i bangoli iñeen-week aloŋ, ahank Pawulu du ukalabuş, bawut kado kanoorana babot bawut bayiţul bado kaţënka.

Pawulu aţiini na nanŧuŋa na aharul

24 Wi ŋnuur ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë Feliŧ aşë bi na aharul anwooŋ *nayuday i katim ki Druŧiliya. Feliŧ ado kë badu *Pawulu, aşë ŧiinka kë akţiiniyaan pfiyaar Yeŧu Kriŧtu. 25 Kë jibi Pawulu akţupuŋ adoo jun pban ţi iko yi pwo ñaaŋ naŧool, yi pţijan uleef, na yi unuur wi Naşibaţi akluŋ kawayëş bañaaŋ, kë Feliŧ aşë yewla, aji na a : « Ţañaan ba hënk nţa, ihinan kaya, woli dbi jeeh kayil pdu'u. » 26 Ahaţ wal mënţ aji Pawulu awula itaka, ukaaŋ kë aji du'ara du, kaţiini na a.

27 Wi ŋşubal ŋtëb ŋaţëpuŋ, kë Porŧiyuŧ Feŧtuŧ aşë yeenkëş Feliŧ ţi pnŧuŋa, anwutuŋ Pawulu du ukalabuş, pdolna bayuday balilan.

25

Baţij Pawulu uruha ţi kadun ki Feŧtuŧ nanŧuŋa

1 Wi Feŧtuŧ abanuŋ ţi uŧaak ado ŋnuur ŋwajanţ, aşë pënna Kayŧaraya, aya Yeruŧalem. 2 *Baţeŋan baweek na bantohi baweek *bayuday kë başë bi anaţ ţi kadunul, akeeşaar *Pawulu. 3 Kë başë ñehan Feŧtuŧ aţënk ţënk baka, ado Pawulu aya Yeruŧalem, ţiki babop ayoonka ţi bgah, kahilna kaba na a. 4 Kë Feŧtuŧ aşë ŧeem baka aji : « Pawulu awo ukalabuş du Kayŧaraya, kë nji ţi uleef naan, nkak awo i kaya da ţi ŋnuur ŋi. 5 Nadolan baweek biki nan, baluŋ babi na nji, woli ñiinţ aŋ mënţan ado buţaan bloŋ baya keeşaara. »

6 Feŧtuŧ ado du Yeruŧalem ŋnuur bakreŋ kaya iñeen ţañ na baka, aşë ya Kayŧaraya. Wi unuur ujinţuŋ, kë aşë ţo du uruha, ado kë baţij Pawulu ţi kadunul. 7 Wal wi Pawulu abiiŋ, kë bayuday banwoonuŋ Yeruŧalem, başë bi anaţ afooya, atapara iko iŧum iwuţaan maakan, yi bawooŋ baanhinan adiiman kë ijoonanii. 8 Kë Pawulu aşë yeŋan uleeful aji : « Mëndo do nin ukoolan unwuţuŋ ţi bgah bi bayuday, këme ţi *Katoh Kaweek ki Naşibaţi, këme aţup buţaan ţi *Ŧeŧar naşih najeenkal i Rom. » 9 Kë Feŧtuŧ, anşaaŋ aŋal bayuday balilandëra, kë aşë hepara aji : « Iinŋal kabi Yeruŧalem, nya nwayëşu ţi uko wi batapariiŋ i? » 10 Kë Pawulu aşë ŧeema aji : « Dwo ţi uruha wi Ŧeŧar ţi, awo i kawayëşaana ţi. Mëndo bayuday nin ukoolan, kë iwo name iwi ţi uleefu. 11 Bë woli djuban na manjoonan, woli ddo uko uloŋ uwuţaan unkëşuŋ nkeţ, mënkpok pa. Aşë wo kakşa woli iko yi bataparaanuŋ iinjoonani, nin aloŋ aanka na pwulën du bayuday. Dnuma Ŧeŧar awayëşaan! » 12 Wi Feŧtuŧ awinaruŋ na balemparul baññoguluŋ, aşë ŧeema aji : « Inuma pwayëş pi Ŧeŧar, ikeer aya du kadun ki Ŧetar. »

Feŧtuŧ aţiini na Agripa naşih

13 Wi ŋnuur ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë Agripa naşih na Bereniŧ aţa'ul ñaaţ başë bi ţi Kayŧaraya, pwul Feŧtuŧ mboş. 14 Jibi bawooŋ biki pdo da ŋnuur ŋloŋ, kë Feŧtuŧ aşë ţiini na Agripa naşih ţi uko wi *Pawulu aji na a : « Ñiinţ aloŋ awo ţi, i Feliŧ awutuŋ du ukalabuş. 15 Wi nwooŋ du Yeruŧalem, kë *baţeŋan baweek na bantohi biki *bayuday başë bi atapar ñiinţ i bţup aşë ñehanaan, aji nji aduknaanaa. 16 Kë nşë ŧeem baka aji baromeŋ baanţaal pmob ñaaŋ katuh bë aannaţ ţi kadun ki bantaparuluŋ bţup ayeŋan uleeful. 17 Wi wi başaaŋ abi na nji ţi, kë mëndo ţo ajon, aşë ţo du uruha wi unuur ujinţuŋ, aşë do kë baţij ñiinţ mënţ. 18 Kë wi baţijuŋ bankeeşaaruluŋ ţi kadunul, baanţup ţup nin uko uloŋ ţi iko iwuţaan yi nji nşaluŋ aji ul adoo. 19 Pŋom pi bakaaŋ na a pawoona ţañ ţi bgah banwooŋ bi baka, na ţi ñaaŋ aloŋ ankeţuŋ i bajaaŋ bado Yeŧu, i Pawulu akjakuŋ awo najeb. 20 Kë nşë yewla, mëmme hum di nji kawayëşuŋ iko yaŋ, aşë hepara me aŋal kaya Yeruŧalem baya bawayëşaana ţi iko mënţ. 21 Kë wi Pawulu aşaaŋ hepar aji aŋal pwayëş pi *Ŧeŧar naşih najeenkal, kë ndo kë badëŧa, te wal wi nji kaluŋ kado bañooţa du Ŧeŧar. » 22 Kë Agripa aşë ŧeem Feŧtuŧ aji : « Nji kak dŋal kaŧiink ñiinţ mënţan. » Kë aji na a : « Iluŋ kaŧiinka faan. »

Baţij Pawulu ţi kadun ki Agripa na Bereniŧ

23 Wi nfa mambanuŋ, kë Agripa na Bereniŧ, başë bi na pkëpaţër pweek, aneej du dko di uruha, kë başih bangoli na bantohi baweek biki ubeeka kë bafooy baka. Wi wi Feŧtuŧ adoluŋ wal mënţ kë baţij *Pawulu. 24 Aşë ţiini na bañaaŋ aji : « Iwi Agripa naşih na an bŧi nanwooŋ ţi na un, nawin ñiinţ i. Ul akaaŋ kë *bayuday bŧi babi du nji, du Yeruŧalem na ţi, aŋoman maakan aşë huur aji, aanŧaaŋ na pwo najeb. 25 Kë nji kë nşë win nji ţi uleef naan, kë aando nin uko uloŋ unkëşuŋ akeţ. Wi aşaaŋ añehan aji aŋal pya du naşih najeenkal aya awayëşa, kë nşë ji ddola aya du a. 26 Aşë wo mënka nin uko uloŋ unkëşuŋ ppiiŧ naşih najeenkal ţi ñiinţ i. Ukaaŋ kë nţija ţi kadun ki nan na ki iwi Agripa naşih ţi uleefu. Hënk, woli nahepara, kaşë ka uko upiiŧ naşih najeenkal. 27 Ñaaŋ aanhilanuŋ kabubara kañooţ nakalabuş du naşih najeenkal bë iinţup uko wi adoluŋ. »

26

Pawulu aţiini ţi kadun ki Agripa naşih

1 Hënk, kë Agripa aşë ji na *Pawulu : « Ihinan kaţup, kayeŋan uleefu. » Pawulu adeeŋ kañen, aşë yeŋan uleeful aji : 2 « Iwi Agripa naşih, dlilan nţa, wi nnaţuŋ ţi kadunu, kaŧeem ţi iko yi bayiţ naan *bayuday bataparaanuŋ bŧi. 3 Dkak alilan maakan, ţiki ime udolade wi baka bnuura akak ame bnuura iko yi bajaaŋ baŋomna. Ukaaŋ kë nji kakooţu kooţ iŧiinkën bnuura.

4 « Bayuday bŧi bame jibi nţoori ţi kpoţ. Bame kak bŧi jibi ţi kaŧeeku nţoori du uŧaak wi naan, na du Yeruŧalem. 5 Bame'ën undiimaan, ahilan kaţup woli baŋali kë dji kaţaş bgah bi pnŧuk pi *bafariŧay bantamnuŋ ţi bgah bi nun. 6 Kë hënkuŋ, uko unkaaŋ kë bakwayşaan ţi, uwooŋ kë: Dhaţ uko wi Naşibaţi abiiŋ ahoŋ başinun. 7 Kë kşini iñeen na ktëb ki pntaali pi nun, kahoŋ mënţan ki ki kahaţuŋ pyeenk, wi kadëmanuŋ Naşibaţi na ŋhaaş ŋi baka nfa na utaakal. Iwi Agripa naşih, mnhaţ maŋ mankahaŋ kë bayuday baţijën uruha. 8 We ukaaŋ kë an bayuday naşal aji ŋënhinan kafiyaar kë Naşibaţi aji naţan bañaaŋ ţi pkeţ ba? » 9 « Kë nji ţi uleef naan hënk, kë ndun aşal aji dwo kado uko wi nhinanuŋ bŧi kaŧokna katim ki Yeŧu i *Naŧaret. 10 Kë hënk di di ndolaŋ du Yeruŧalem, amob banfiyaaruŋ Yeŧu baŧum awat ukalabuş. *Baţeŋan baweek badinanaan pdo haŋ, aji wonţi baţu baka pkeţ dji kawo ţi bandinanuŋ. 11 Dji kañaay na itoh iñehanaani bŧi, kahajan banfiyaaruŋ Yeŧu, kawuuk baka pkar katim ki nul. Ddeebaţër baka maakan, adoo ji kaya ŋbeeka ŋmpaţi prab baka kahajan.

Pawulu akak akakalëş jibi aţëpuŋ adoo fiyaar Yeŧu

12 « Kë hënk di nŧooluŋ unuur uloŋ pya ubeeka wi Damaŧ, pdo ulemp mënţ awo na uworda wi *baţeŋan baweek. 13 Kaya pban mndiiŋ unuur, djaku iwi, naşih, kë nşë wo ţi bgah, aşë win bjeehi bloŋ banwoonuŋ baţi aşë jeehan apel unuur, kë babi agurën nji na bankyaanţuŋ na nji. 14 Hënk, kë ŋpën bŧi ajot ţi mboş. Kë nşë ŧiink pdiim ploŋ kë pakţiini na nji na uţup *uhebërë aji : “*Ŧawul, Ŧawul, we ukaaŋ kë ikhajanaan ba? Ibaa noor we atootar ji upatar wi ajug wa akwuukuŋ na pfeeru pjul.” 15 Kë nşë hepar aji : “Iwi in ula ba, Ajugun?” Kë Ajugun aşë ŧeem aji : “Nji Yeŧu a, ikhajanuŋ. 16 Naţiin iwo bnaţ, dpën awinana ţi kadunu, kakakanaanu nalempar naan. Iwo kaţup bandukiiŋ uko wi iwinuŋ nţa ţi nji, na wi nji kaluŋ kadiimanu. 17 Dluŋ kayeŋu, ţi *bayuday na banwooŋ baanwo bayuday biki nji kayiliiŋ iya. 18 Iwoyi kahaabëş baka këş, kapënan baka ţi bdëm, kaţij moŋ bjeehi, kapënan baka ţi mnhina mi uweek wi ŋnŧaayi, kaţij du Naşibaţi. Hënk bahilna woli bafiyaarën, bapënan baka ipekadu bahil kawo ţi biki Naşibaţi adatuŋ aji bawo pntaali pi nul.”

Pawulu aţup jibi alemparuŋ Yeŧu

19 « Ukaaŋ, Agripa naşih, kë nţaş uko wi Naşibaţi aţupnuŋ wi ahaabëşaanuŋ këş. 20 Djunna Damaŧ na Yeruŧalem, abaañşaan ŋfëţ ŋi *Yuda bŧi na ŋi banwooŋ baanwo bayuday. Aţup baka aji bawut pjuban bakak du Naşibaţi, bado kado iko inkyuujuŋ kë bawut pjuban. 21 Uko waŋ ukaaŋ kë *bayuday bamobën wi nwooŋ du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi aŋal pfiŋën. 22 Kë Naşibaţi aşë wo na nji te unuur wi nţa wi, kë ndoo naţ ţi kadun ki bañaaŋ bŧi, bampoţi na baweek aţup uko wi mmaaruŋ. Uko wi nji kaţupuŋ uunwo wo uloŋ umpaţi na wi *baţupar Naşibaţi na *Moyiŧ bajakuŋ ţfa aji ubi kadolana, 23 *Kriŧtu aluŋ kahaj kaşë kawo naŧeek anknaţiiŋ ţi pkeţ kaţup bayuday na banwooŋ baanwo bayuday, bjeehi bi mbuur. »

Pawulu ado na pkakan Agripa naşih ţi bgah bi Yeŧu

24 Wi *Pawulu akyeŋanuŋ uleeful haŋ, kë Feŧtuŧ aşë huuh aji : « Iwi iyilaa! Pjuk pweek pi ijukuŋ pajun pfooyanu bkow! » 25 Kë Pawulu aşë ŧeema aji : « Iwi Naweek maakan, mënyilaa, uko wi nji kaţupuŋ ujoonan akuţ aţëp ţi bgah. 26 Agripa naşih, dñoom kaţup na a na mntëŋ ţiki dme kë aampaam iko mënţ bŧi, iindolana du bñot, dme kë ame ya bŧi aba. 27 Iwi Agripa naşih, ifiyaar uko wi *baţupar Naşibaţi bajakuŋ i? Dme kë ifiyaar wa. » 28 Kë Agripa aşë ŧeem Pawulu aji : « Iŋal kakakanaan nariŧtoŋ ubaa kaţo'un ţi! » 29 Kë Pawulu akak aŧeem aji : « Mëmme me uŧar këme ujon, uko wi nji kañehanuŋ Naşibaţi uwooŋ iwi na bankŧiinkuŋ bŧi nţa di, nakak nawo ji nji, aşë wo mënŋal natana mnkorentu ji nji. »

30 Hënk kë naşih, na nanŧuŋa i uŧaak, na Bereniŧ, na bañaaŋ bŧi banwooŋ na baka başë naţa. 31 Wi bapënuŋ aşë ţiini bukal bukal aji : « Ñiinţ i aando do uko uloŋ unkëşuŋ akeţ këme aya ukalabuş. » 32 Kë Agripa aşë ji na Feŧtuŧ: « Ŋhinan lah kawutana, kë aşaaŋ ahepar pwayëşaana du naşih najeenkal. »

27

Baŧool pñooţ Pawulu du Rom

1 Wi ukakuŋ wi pjej ulanŧu kaya Itali, kë başë wul *Pawulu na bakalabuş baloŋ Yuliyuŧ, anwooŋ naweek i bangoli iñeen-week baromeŋ du pnŧuk pi bangoli pi bajaaŋ bado Pnŧuk pi Naşih najeenkal. 2 Kë ŋjej ulanŧu du pkëŋ pi Adramitiyum unwooŋ wi pya Aŧiya, aŧool pya. Ariŧtarkuŧ i Teŧalonika du Maŧedoniya kë abi na un. 3 Wi unuur ujinţuŋ kë ŋşë ban Ŧidoŋ. Yuliyuŧ awo na Pawulu bnuura, awuta kë aji ya kawin banohul, baţena iko yi anumiiŋ. 4 Ŋwoona du Ŧidoŋ, kë jibi uyook ukkobuŋ adek na un, kë ŋfooy na umbaŋ wi unjiw wi Kipruŧ wi uwooŋ uunkkob. 5 Kë wi wi ŋmuuruŋ bdëk baññoguŋ ŋŧaak ŋi Ŧiliŧiya, na Pamfili aban Mire du uŧaak wi Likiya. 6 Wi ŋbanuŋ da, kë naweek i bangoli aşë win ulanŧu uloŋ unwoonuŋ Alekŧandriya, aŧool pya Itali, aşë dolun kë ŋjej wa.

7 Ŋdo ŋnuur ŋŧum aya ya btiişu, ţiki uyook uwoo, ŋhaj maakan abaa ban kañog ubeeka wi Këniduŧ. Uyook uneenanun pya na bŧool, kë ŋduk ubeeka wi Ŧalmome ţi kañen kadeenu, afooy unjiw wi Kret. 8 Ŋţaş ţaş ukab, ahaj maakan abaa ban dko di bajaaŋ bado Ikëŋ Inuura, daññoguŋ ubeeka wi Laŧaya.

9 Ŋţo du Laŧaya ajon, kë pya kadun pado kak anooran, ţiki unuur wi pyiman wi *bayuday* udobi ţëp, kë pya na bdëk wal mënţ pahil kapënan unguun. Hënk, kë Pawulu aşë ţup uko wi aşaluŋ aji na baka : 10 « Babuk biinţ, dwin kë bgah bi nun bi baya kawuţ, ulanŧu uŧoka dko dweek na iko yi ujijuŋ bŧi, bañaaŋ badoo hilan kakeţ da. » 11 Kë naweek i bangoli aşë mëban ţi wi naweek i baţoŋ ulanŧu na ajug wa bajakuŋ, apok pŧiink Pawulu. 12 Pkëŋ paannuura pţëpanaan ŋnuur ŋi ujonţ na ukëk uweek, kë baŧum ţi baka baŋal ŋneej ţi bdëk, ŋdoonaan pban pkëŋ pi Fonika woli ŋhinani. Pkëŋ pi Fonika pawo du unjiw wi Kret, paŧaaŋ na kayoba ajej ţi btammaŋu na btamşanka, kë bahilan kaţëpan da ŋnuur ŋi ujonţ na ukëk.

Ukëk unaţa du pŧoof pi bdëk bweek

13 Uyook umpoţi unaţnaana btammaŋu ajun pyook, kë bañaaŋ başal aji bahinan kado uko wi başaluŋ, afënëş ulanŧu, aŧool akab kab na kabaŋ ki unjiw wi Kret. 14 Uundo jon, kë ukëk uweek unwooŋ katim ki btamşanka umayar unuur uşë naţnaana unjiw akëk. 15 Ukëk wuŋ ubi akob ţi ulanŧu, kë ŋënkak ahilan wa pţijan, aşë wut kë uyook ukya na un. 16 Wi ŋţëpnuŋ btammaŋu bi unjiw umpoţi unwooŋ katim ki Kawuda, aşë ţu kamenkla uyook btiişu. Ŋdoonaan te adoo kakan bţeem bmpoţi bbuurni bantanuŋ ţi kafeţ ki ulanŧu. 17 Hënk, kë balemp biki ulanŧu bajej ital atanrën wa uwutna kaŧoka. Baţi wal mënţ uyook ufël baka ţi pyiw pwuţan pi bdëk bweek du Libiya. Wi wi başaaŋ aŋuj iloona, aşë wut uyook kë ukya na baka. 18 Unuur utëbanţën, kë ukëk ukkëka këk maakan, kë bajej iko injijuŋ afël du bdëk. 19 Unuur uwajanţën, bajej iloona na iko yi ulanŧu afël du bdëk na iñen yi baka. 20 Ŋdo ŋnuur ŋŧum, ŋënwin bnuur këme ŋjah, kë uyook ukkoba kob maakan, kë ŋbi ji ji wi nun ubaa.

21 Ŋdo ŋnuur, ŋënde de nin ukoolan, kë *Pawulu aşë naţa, aji na bañaaŋ: « Babuk biinţ, nawo i lah kaŧiink uko wi njakanaŋ, kawut kapën du Kret, nanşaaŋ kabuur pŧoka ŧoka pi. 22 Kë nşë kooţan kooţ hënkuŋ, namëbaan naliinŧ! Nin aloŋ ţi an aankkeţ, ulanŧu ţañ ukŧokiiŋ. 23 Takal na uŧejan, *uwanjuŧ wi Naşibaţi anka'ënuŋ, i njaaŋ kadëman ubi ţi nji, 24 ajakën : “Pawulu, klënk! Iwo i kawayëşa ţi kadun ki naşih najeenkal, kë Naşibaţi ţi bnuura bi nul, akdo bañaaŋ bŧi bankyaanţuŋ na iwi babuur.” 25 Babuk biinţ, natëŋţënën, ţiki dhaţ ţi Naşibaţi ame kë uwo jibi ajakaaruŋ. 26 Kë uyook uşë ya kafëlun du unjiw uloŋ. »

27 Ŋdobi wo wo ţi uŧejan unţënknuŋ iñeen na ŋbaakër ţi meel, kë ukëk uhuma kaya na un ţi bdëk bi katim ki Adiriyatik. Kaban mnjel, kë balemp biki ulanŧu başë ŋuur aji ŋñog pkay. 28 Wi wi batanuŋ pko ploŋ na ptal awalan katenna kadiilade, awin kë kawo ŋmetër iñeen ŋwajanţ na paaj na uloŋ, akak aban ţuŋ aten, awin kë kawo ŋmetër iñeen ŋtëb na bakreŋ. 29 Baţi wal mënţ uyook ufëlun du mnlaak, atan klaar kdiţ kbaakër du kafeţ ki ulanŧu awalan ţi meel kahilna kamëban wa, aşë bi kaŧaran ŧaran unuur ujinţ. 30 Balemp biki ulanŧu bado wal mënţ na ppën ţi wa kabuur. Bawalan bţeem bbuurni aşë daar aji baŋal ptan ilaar idiţ iloŋ ţi kadun ki ulanŧu. 31 Kë Pawulu aşë ji na naweek i bangoli na bangoli bandukiiŋ aji : « Woli balemp biki ulanŧu biki baanţo ţi wa, naankhilan kabuur. » 32 Ukaaŋ kë bangoli bafal ital inţijanaanuŋ bţeem bbuurni, awutan ba, kë bakyaak.

33 Wi bakyoonkuŋ mnjinţ unuur, kë Pawulu aşë ji na baka bade aji na baka : « Naţo ŋnuur iñeen na ŋbaakër kë ŋhaaş ŋawo bnaţ na an, naande nin ukoolan. 34 Nabiin nade, nanuma pde kahilna kawo bajeb, nin kawel kaloŋ kaankjot ţi ñaaŋ. » 35 Wi wi aşaaŋ ajej ipoom abeeb Naşibaţi akitëş ya, aşë jun pde. 36 Kë wi wi bañaaŋ bŧi bakakanuŋ ŋhaaş, ade ntiinku. 37 Ŋwo wal mënţ bañaaŋ iñeen-week ŋyaaş ŋtëb na iñeen paaj na uloŋ na paaj (276) ţi ulanŧu. 38 Wi bañaaŋ bŧi badeeŋ ayok, kë başë fël ŋdeey ŋanwooŋ ţi ulanŧu du bdëk awiişanaan wa.

Ulanŧu ujiiri

39 Wi unuur ujinţuŋ, baţoŋ ulanŧu baanyikrën pkay pi bakwinuŋ, aşë win pkay ploŋ panwooŋ na pyiw, aji baya kakaban ulanŧu ţi pa woli bahinani. 40 Kë wi wi bafaluŋ ital intannuŋ ilaar idiţ inţijanuŋ ulanŧu aşë wutan ya kë iya bdëk. Wi wi başaaŋ afënëş ital yi batannuŋ ŋpaat ŋanjaaŋ ŋaţoŋna ulanŧu, atan kaloona ţi kadun ki wa, uyook uhilna uwuukar wa kadun, aşë ŧool pya pkay. 41 Kë uşë ya wal mënţ abiŋa ţi pyiw pwuţaan pi bdëk, kë kadun ki wa kajiiri, uunkak ahilan pya, kafeţ kë kaşë rumpadiir fuţ ţiki ŋmaaroŋ ŋakob bnuura.

42 Bangoli kë başë ŋal wal mënţ kafiŋ bakalabuş, bawutna kalam kabuur. 43 Kë naweek i bangoli aşë ŋal *Pawulu abuur pkeţ, aşë ji na baka bawut kafiŋ bakalabuş. Abaa ţëp ţëp aji na baka, banhiluŋ plam bŧi badunna bajot bdëk balam baban pkay, 44 bandukiiŋ baji ñaaŋ andoluŋ alanka ţi kampiñu kayaakna pya këme iko iloŋ ţi inkitiiŋ ţi ulanŧu, kaţaşna bukundu. Kë hënk di di badoluŋ, aban bŧi pkay abuur.

28

Pawulu aban unjiw wi Malita

1 Wi ŋbuuruŋ bŧi, aşë baa me kë unjiw uwo katim ki Malita. 2 Bañaaŋ banfëţuŋ da baţijan un bnuura. Baŧehan bdoo, adu'un kë ŋţo atëma ţiki uşubal ujun pşub, kë ujonţ uwoo. 3 *Pawulu ajej wal mënţ imul ikay afël du bdoo, kë upula uloŋ uşë pën ţi ya, aţi bdoo buŋ. Ulut alabari'a ţi kañen. 4 Wi bañaaŋ banfëţuŋ ţi unjiw bawinuŋ upula ţi kañen ki Pawulu, aşë hoopaţër aji : « Ñiinţ i aka pwo nafiŋ bañaaŋ, ţiki ajaka jak abuur pkeţ du bdëk, kë naşibaţi aloŋ andu'aniiŋ « naşibaţi anjaaŋ aluk » aşë wo aandinan awo najeb. » 5 Kë Pawulu ul, aşë lëŧ upula awat du bdoo, nin ukoolan uundola do. 6 Kë bañaaŋ banuŋ aji ajun pwur këme kajot kakeţ ţi dko mënţ. Wal wi bayoonkuŋ ajon baanwin ukoolan, aşë wugëş ŋşal aji awo aloŋ ţi başibaţi.

7 Ufëţ wi naweek i unjiw anwooŋ katim ki Publiyuŧ uñog da. Aţijanun kë ŋwo bayaanţ biki nul ŋnuur ŋwajanţ, ji banohul. 8 Aşin Publiyuŧ amaak wal mënţ awo na ptool kë uleef ubot ayik na a. Pawulu aya awina, aşë ñehan Naşibaţi, apafa iñen ţi bkow, ajebana. 9 Kë wi wi bamaakal biki unjiw bandukiiŋ bŧi babiiŋ ţi Pawulu, kë ajeban baka. 10 Bañaaŋ bamaganun maakan, wi ŋkyaaŋ, kë başë pënan iko yi ŋkyaaŋ kanuma bŧi du bgah byaanţaani awulun.

Pawulu na baŧënţul bawoona Malita aŧool pya Rom

11 Wal wi ŋdoluŋ kli kwajanţ, aşë jija ţi ulanŧu uloŋ wi ubeeka wi Alekŧandriya, unţëpanuŋ wal wi ujonţ ţi unjiw unwooŋ katim ki kbet*. 12 Ŋya awala du Ŧirakuŧa, ado da ŋnuur ŋwajanţ. 13 Wi ŋwoonuŋ da, aşë ţaş kabaŋ ki bdëk, adoo ban ubeeka wi Regiyum. Na mnjinţ, kë uyook unwoonuŋ btammaŋu uşë jun pkob, kë ŋdo ŋnuur ŋtëb, aşë ban pkëŋ pi Putewoli. 14 Wal wi ŋbanuŋ ubeeka mënţ, ŋţënk da baloŋ banfiyaaruŋ, kë bamëbanun kë ŋţo da kanëm kapëb. Wi wi ŋşaaŋ aban Rom. 15 Banfiyaaruŋ biki Rom baŧiink kë baji ŋwo ţi bgah, aşë bi te Ufeeru wi Apiyuŧ na du dko di bajaaŋ bado Itoh yi Bayaanţ Iwajanţ pkitun. Wi *Pawulu awinuŋ baka, abeeb Naşibaţi, aşë kak atëŋ maakan.

Pawulu aţup Uţup Ulil Unuura du Rom

16 Wi ŋbanuŋ Rom, badinan *Pawulu kë agaag ufëţ wi nul aşë do nangoli aloŋ kë akyeŋa. 17 Wal wi aţooŋ ŋnuur ŋwajanţ, aşë du bantohi *bayuday babi bayit na a. Wi babiiŋ ayit, kë aşë ji na baka : « An bayiţ naan, nji, nwooŋ mëndo bañaaŋ biki pntaali pi nun ukoolan, këme ţi udolade wi başinun, bamobën du Yeruŧalem awul baromeŋ. 18 Baheparaan bnuura uko unţëpuŋ, aşal pwutanaan ţiki baanwin win nin ukoolan ţi nji unkëşuŋ bafiŋën. 19 Kë wi bayuday başaaŋ apok uko mënţ, kë nwoyi kahepar pwayëş pi naşih najeenkal, ahepar pa. Aşë wo kakşa mënka nin uko uloŋ utapar pntaali pi naan. 20 Waŋ ukaaŋ kë ndu'an, kawinan, kaţiini na an, ţiki batanën na mnkorentu mi ţi katim ki ñaaŋ i biki *Iŧrayel bahaţuŋ. »

21 Wi wi baŧeemuluŋ aji : « Ŋënyeenk nin uko uloŋ umpiiŧuŋ ţi iwi unwoonuŋ *Yuda kë bayiţun banwooŋ da baambi ţi aţup ukoolan uwuţaan ţi iwi. 22 Kë ŋşë ŋala kaŧiink uşalu, ţiki bañaaŋ ţi dko bŧi balaţ pnŧuk pi iwooŋ. »

23 Hënk, kë bamëban unuur na Pawulu, kë bañaaŋ baŧum ţi baka baluŋ abi du dko di Pawulu awaliiŋ. Aţiini na baka nfa te utaakal uţup wi *Pşih pi Naşibaţi. Ado na pdo baka bayikrën uko wi Yeŧu, aţëpna ţi *Bgah bi Moyiŧ, na uko wi *baţupar Naşibaţi bapiiŧuŋ. 24 Baloŋ ţi baka bafiyaar uko wi aţupuŋ, kë baloŋ baanfiyaari. 25 Wi bawooŋ biki pwayşër bahumaara baanŧiinkari. Kë Pawulu aşë ji na baka ţañ: « Ni! *Uhaaş wi Naşibaţi unţiini bnuura, wi uţëpnuŋ ţi mntum mi *Iŧayi, Naţupar Naşibaţi. 26 Aţiini aji :

“Yaan du bañaaŋ mënţan, iji na baka :

Woli nadoo wat wat ibaţ aŧiink oo, naankteha te.

Woli nadoo haabëş haabëş këş bnuura oo, naankwina win.

27  Ţiki ŋhaaş ŋakak adënëţ na bañaaŋ biki,

banëţ ibaţ yi baka,

adëŧ këş ki baka,

Kahilna kawo baankwin na këş ki baka,

Kabot kawo baankŧiink na ibaţ yi baka,

Ŋşal ŋi baka ŋawutna kate,

bahilna bawut pkak du nji.

Nhilna nwut kajeban baka.”✡ »

28 Kë Pawulu aşë baañëş bţup aji na baka « Nawo i kame keeri, kë Naşibaţi, banwooŋ baanwo bayuday biki awuluŋ Uţup wi mbuur. Bukal baluŋ kaŧiink wa! » [ 29 Wi Pawulu aţupuŋ haŋ kë bayuday başë ya, aŋom.]

30 Pawulu aţo da ŋşubal ŋtëb du katoh kaloŋ ki aklukuŋ luk bdidi'ul, aji yeenk banjaaŋ babi bŧi pwina. 31 Aţo da aţup uko wi Pşih pi Naşibaţi, abot ajukan uko wi Yeŧu Ajugun na mntëŋ abot awo najeeh.

* 1:12 Pnkuŋ pi Mnoliwera : Dawooŋ katim ki pnkuŋ pi bajaaŋ bado na umbaabu “Mont des Oliviers, Monti di Olivera, Mount of Olives.”

✡ 1:20 Kañaam 69.26.

✡ 1:20 Kañaam 69.26.

✡ 2:21 Yowel 3.1-5.

✡ 2:28 Kañaam 16.8-11.

✡ 2:30 Kañaam 132.11.

✡ 2:31 Kañaam 16.10.

✡ 2:35 Kañaam 110.1.

* 2:42 Banfiyaaruŋ Yeŧu baji woli bade baji bafaaşiir kapoom kaleşna kañah kabaañşaani ki badeeŋ na a.

* 3:11 Uşaala wi Ŧalomoŋ: Dko mënţ dapaţëşaanuŋ dko di banwooŋ baanwo bayuday bahiluŋ kanaţ na dko di bayuday ţañ bahiluŋ kanaţ.

✡ 3:23 Pleşan 18.15,18,19.

✡ 3:25 Ujuni 22.18.

✡ 4:11 Kañaam 118.22.

✡ 7:3 Ujuni 12.1.

✡ 7:7 Ujuni 15.13-14.

* 7:8 Bawooŋ babuk Yakob iñeen na batëb, bampaşuŋ kşini ki Iŧrayel.

✡ 7:34 Ppën 3.1-10.

† 7:51 Bapiiŧ aji bañaaŋ « baanwalan ŋhaaş na ibaţ kaŧëmp » bawo ji banwooŋ baanfiyaari, baanji baŧiink Naşibaţi.

* 8:27 Ţi ugrek awo ñaaŋ i bakaşuŋ, baji bakaş wal mënţ banjaaŋ balempar naşih ñaaţ. Ankaşaniiŋ aanhil pkak ţi bgah bi bayuday.

† 8:32 Baji bapuunk ŋkaneel, kajej pfaal kaşiirna ilaañ.

* 9:25 Pkaar pawo kacah kaweek.

† 9:37 Wal mënţan, baji baniw itoh, kapaf, imeeţ iloŋ kawo bko duuţ.

* 10:9 Itoh iji iwo na dko dloŋ du bko duuţ, dandaaŋuŋ, di ñaaŋ ahiniiŋ kaţo, këme kapinţ.

✡ 13:32-33 Kañaam 2.7.

✡ 13:34 Iŧayi 55.3.

✡ 13:35 Kañaam 16.10.

✡ 13:41 Habakuk 1.5.

✡ 13:47 Iŧayi 49.6.

* 14:12 Diya na Hermeŧ bawooŋ baloŋ ţi başibaţi bampoţi biki bañaaŋ bukuŋ. Diya awooŋ naweek kë Hermeŧ aşë ji ţupar a.

✡ 15:18 Amoŧ 9.11-12.

* 16:3 Bagrek baanji baya kaŧëmp, ţi bayuday woli iinya kaŧëmp baji baji injinţi, iinkhil pwo na baka.

† 16:12 Bañaaŋ banfëţuŋ ţi Filip baliŋ liŋ na baromeŋ.

* 17:18 Bapikureyeŋ baanfiyaar başibaţi bampoţi, başal aji bnuura bi ñaaŋ bawoona ţi pmëban uleef, kawo ñaaŋ anwooŋ aanŧum unoh. Bañaaŋ bakak hënkuŋ ţi kapaam, aţu baŋal unoh na pjuban pi piinţ, katim ki Bapikureyeŋ.

† 17:18 Baŧtoyik bukal, başal aji mbuur mi ñaaŋ, manwoona ţi uşal, unjaaŋ uţoŋ umundu, ukaaŋ kë bawo bañaaŋ banlowuŋ iko iŧum inŧaaŋuŋ na unoh këme iko inaaf.

‡ 17:19 Aeropaguŧ: Dawooŋ bayiti bweek, bi bawayëş bţup baweek bajaaŋ baţo, kaŧeŋ, kakuţ kajukan bgah.

§ 17:23 Umeeşa wi mngur :Baji bafiŋna unŧaam wi pgur ţi umeeşa.

* 18:18 Woli ñaaŋ aneej bhoŋar na Naşibaţi, iji kmehna, kayiman iko iloŋ kabot kawo iinkpuunka te ibale ba pyiman. Pawulu abi neej bhoŋar bi plempar Naşibaţi, uwooŋ kë aampuunka wal mënţ bŧi, aşë ba hënkuŋ ahinan kapuunka.

✡ 20:7 Natenan ţi Ulemp 2.42.

✡ 21:8 Ulemp 6.5; 8.5-40.

* 21:23 Woli ñaaŋ amehna, iji khoŋ Naşibaţi uko uloŋ, hënk di di bajaaŋ babeeb ţfa Naşibaţi këme woli ñaaŋ aŋal pñehan Naşibaţi uko uloŋ, iji kdo haŋ kak.

† 21:31 Naşih mënţ aşih bangoli iñeen week ŋyaaş iñeen (1000).

* 22:23 Ţi bayuday pfël bayeti këme kamişa bko duuţ pajaaŋ payuuj kë unwooŋ këme uko uloŋ wi ñaaŋ adoluŋ uţëp uţup.

* 23:3 Pawulu ahoñ ajaka « iwi uniw ufaaŧţaan wuŋ » uwo wo ji aŋal kadiimanaan bañaaŋ kë Ananiyaŧ aji daar kala pwo nanuura ţi bdig aşë wuţ du kaţëb meeţ, awo kaŧaaki.

† 23:34 Feliŧ awooŋ i pwayëş Pawulu ţiki Pawulu awoona Ŧiliŧiya danwooŋ ţi pşih pi nul.

* 27:9 Ulibra wi Bgah 16.29 upiiŧ aji : Ţi pli ppajanţën na ploŋ, ţi unuur uñeenanţën, nayiman, naankdo nin ulemp uloŋ, an babuk uŧaak na bayaanţ bŧi.

* 28:11 Këme Kaŧtor na Poluŧ: Bawo ţi unjon wi bagrek başibaţi bampoţi banwooŋ kbet, aşë meeţana bnuura ţiki baya bdëk biki ţfa bafiyaar aji kbet kuŋ kaji kayeŋ baţoŋ ŋlanŧu.

✡ 28:27 Iŧayi 6.9-10.

ROM

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ

banfiyaaruŋ banfëţuŋ du uŧaak wi

Rom

Uţup ujuni

Pawulu ampiiŧuŋ kakaarta ki awo nayuday. Abuknaana Ŧiri, du untanka wi bajaaŋ badu Tarŧuŧ. Kë asë kuşnaana du ubeeka wi Yeruŧalem, dul di di ajuknuŋ. Pawulu abi me udolade wi bayuday bnuura. Abi wo ñaaŋ anhajanuŋ maakan bañaaŋ baŧeek banfiyaaruŋ Kriŧtu. Kë Yeŧu Kriŧtu aşë bi pën awinana ţi kadunul adu'a awo namaar ţi kadun ki banwooŋ baanwo bayuday. Aţup Uţup Ulil Unuura du dko bŧi di pşih pi Rom. Wi Pawulu apiiŧuŋ uţup wi awo du ubeeka wi Korinŧ du ŋşubal ŋţënk iñeen kañeen na paaj na uloŋ (57) wi Kriŧtu abukiiŋ kaya ŋşubal iñeen kañeen na bakreŋ (58). Abi ŋal pya Yeruŧalem akak aŋal kaya pşih pi Rom. Apiiŧ kakaarta ki bañaaŋ banfëţuŋ du Rom kaţup baka kë aŋal kaya du baka kajukan baka Uţup wi Naşibaţi katëŋţënaan baka.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pawulu aţup Uţup Ulil Unuura (1.1-17)

2. Bañaaŋ bajën bŧi bajubanuŋ (1.18–3.20)

3. Hum di di Naşibaţi ajakuŋ aji bañaaŋ bajën bawo baŧool ţi këş ki nul (3.21–4.25)

4. Bañaaŋ biki Naşibaţi baluŋ kaka ubida uhalu (5.1–8.39)

5. Naşibaţi awutan Iŧrayel kë uşë wo uunwo wi mnţo (9.1–11.36)

6. Ubida uhalu unwooŋ na uŋal (12.1–15.13)

7. Uko wi Pawulu ajakuŋ aji ado na pwul mboş (15.14–16.27)

1

1 Nji Pawulu nalempar Yeŧu *Kriŧtu dpiiŧuŋ. Naşibaţi adu'ën pwo *nanjañan, adatën aţu'ën pţup *Uţup Ulil Unuura wi nul 2 Uţup mënţ, Naşibaţi aţëpna undiimaan ţi *baţuparul ahoŋ wa ţi Ulibra wi nul. 3 Uţup mënţ uţiiniyaan uko wi Abukul, ampënnuŋ ţi kabuka ki *Dayiţ naşih. 4 Kë *Uhaaş Uyimanaan wi Naşibaţi uşë diiman na mnhina mnweek kë awo Abuk Naşibaţi, wi anaţiiŋ ţi pkeţ. Ul awo Yeŧu Kriŧtu Ajugun. 5 Ţi ul i i Naşibaţi aţëpnuŋ awulën bnuura ado kë nwo nanjañan. Hënk, katim ki nul kameeţana, nhilna ndo bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi bafiyaara bakuţ bado kaŧiinka. 6 An kak nawo ţi bakaŋ mënţan, an biki Naşibaţi aduuŋ pa nawo biki Yeŧu Kriŧtu. 7 An bŧi nanwooŋ du Rom, biki Naşibaţi aŋaluŋ abot adu'an nawo bañaaŋ biki nul, dñehan Naşibaţi Aşin nja na Ajugun Yeŧu Kriŧtu bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

Pŋal pya pwin bañaaŋ biki Rom

8 Dŋal duna kaţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu kabeeb Naşibaţi i njaaŋ kadëman ţi uko wi nan bŧi ţiki bañaaŋ biki umundu bŧi baŧiink kë nafiyaar Kriŧtu. 9 Naşibaţi i njaaŋ kadëman na uhaaş wi naan bŧi wi njaaŋ kaţup *Uţup Ulil Unuura unjaaŋ uţiiniyaan Abukul ame kë dţup manjoonan wi njakuŋ aji dji kaşalan wal undoli 10 wi njaaŋ kañehan Naşibaţi. Dji kañehana woli uwo uko wi aŋaluŋ, adolën nhilan mbi du an. 11 Dŋal maakan pwinan, kahilna kafaaşër na an uko wi Uhaaş wi Naşibaţi uţennuŋ pa utëŋţënan. 12 Dŋal kawo ţi pŧoofan, pfiyaar pi nan, na pfiyaar pi naan patëŋţën nja bŧi.

13 Bayiţ naan, dŋal name kë djon ŋal pbi du an, kë Naşibaţi aşë wo aandinanaan te hënkuŋ. Dŋal kalemp ţi pŧoofan kawin ulemp mënţ uwul uko unuura, jibi udooŋ abi wo du ŋŧaak ŋloŋ. 14 Dwo i pya du bañaaŋ biki ŋbeeka na du biki ŋţeeh, du banjukuŋ na du banwooŋ baanjuki. 15 Uko mënţ ukaaŋ kë nŋal pţupan an kak nanfëţuŋ du Rom *Uţup Ulil Unuura.

16 Mënji kakowa pţup *Uţup Ulil Unuura : uwo na manjoonan mnhina mi Naşibaţi pa mbuur mi bañaaŋ bŧi banfiyaaruŋ, kajunna duna du bayuday te du banwooŋ baanwo bayuday. 17 Uţup ulil unuura mënţ uyuuj nja jibi Naşibaţi ajaaŋ ado nja ŋwo baŧool ţi këşul. Ţi pfiyaar ţañ di di pwo naŧool pawoonuŋ. Ulibra wi Naşibaţi uji : “Ţi pfiyaar pi pi ñaaŋ naŧool ajaaŋ akaana ubida.”✡

Bañaaŋ bŧi bajubanuŋ

18 Naşibaţi aji diimanaan du baţi udeeb wi nul ţi bañaaŋ bŧi ţiki baanji badëmana abot aji bado iko inwooŋ iinwo iŧool kamenna manjoonan. 19 Kë uko wi ñaaŋ ahiluŋ pme ţi Naşibaţi uşë wo ujinţ piş pa bañaaŋ bŧi : Naşibaţi ţi uleeful adiiman wa baka. 20 Nin ñaaŋ aambaaŋ kawina Naşibaţi, kë du wal wi apaşnuŋ umundu te hënkuŋ, woli bañaaŋ baten iko yi apaşuŋ, bawin mndëm mi nul manwooŋ maankba kabot kame kë awooŋ Naşibaţi na manjoonan. Bañaaŋ bajën baanhilan kafaŋ ţiki baankdëman Naşibaţi abot ado iko inwooŋ iinwo iŧool. 21 Bame Naşibaţi bnuura aşë wo baanji badëmana ji Naşibaţi abot awo baanji babeeba jibi bawooŋ i kado kabeeba. Babaa ţëp ţëp awo na ŋşal ŋpën kë ŋşal ŋi baka ŋdah ŋaya du bdëm. 22 Başal aji batiti aşë wo bayila : 23 bapok mndëm mi Naşibaţi anwooŋ aankkeţ akak ţi pdëman itu yi ñaaŋ najën ankkeţuŋ, yi ŋkaŧ, yi ŋnŧaam na yi ŋko ŋi uţeeh.

24 Uko mënţ ukaaŋ kë Naşibaţi awut baka kë bawo ţi iko iţop jibi ŋhaaş ŋi baka ŋaŋaluŋ ya, kë bakţopan ŋleef ŋi baka. 25 Bajej manjoonan mi Naşibaţi aţëţ na ŋţilan, apok pdëman napaş iko i bawooŋ i pdëman te mnţo, awo ţi pdëman uko umpaşaniiŋ. Uwo haŋ.

26 Uko mënţ ukaaŋ kë Naşibaţi awut baka ţi iko injaaŋ ipoţan ñaaŋ: bahar baka baankak aji bapiinţ na biinţ awo ţi ppiinţ na baaţ baŧënţ baka. 27 Kë biinţ bakak aduk ppiinţ na baaţ ayenar biinţ baŧënţ baka, baji bado iko ikowandënaan na biinţ baŧënţ baka, hënk bayeenk bukal ţi ŋleef ŋi baka kakob kanŧaaŋuŋ na pneem pi baneemuŋ.

28 Başal aji baanwo i kame Naşibaţi, ukaaŋ kë awut baka ţi ŋşal ŋi baka ŋdah, kë hënk, bakdo iko yi bawooŋ baanwo i kado. 29 Baŧum na iko bŧi inwooŋ iinwo iŧool, buţaan, pñeebar iko, na mŋot. Baŧum na bkujar, bfiŋar, pŋom, kaguuru, babi duka duka ţi iko iwuţaan. Baji batapar bañaaŋ bţup na ŋţilan, 30 abot akuutar, awo başoorad Naşibaţi, bakarad, bapiiŧar, bahomp. Baji babi ţu ţu ŋhaaş ţi pla iko iwuţaan ihalu, baanji baŧiink bajug baka. 31 Baantiti, baanji bado uko wi bajakuŋ aji bado, bajën ŋhaaş abot awo baanji bañaga baŧënţ baka. 32 Bame bnuura pwayëş pi Naşibaţi ţi iko mënţ: banjaaŋ bado haŋ baŧaaŋ na pkeţ. Kë başë duki'aara duka ţi iko mënţ, badoo beeh beeh aji bamagan banjaaŋ bado iko mënţ.

2

Pwayëş pŧool pi Naşibaţi

1 Iwi, ñaaŋ i iwohaŋ, iinfaŋi woli iji kşal kë bañaaŋ baloŋ baduknaanaa. Na manjoonan woli iji baduknaanaa aşë do ji baka, iji kdiiman iwi ţi uleefu kë iduknaanaa. 2 Kë ŋşë me kë woli Naşibaţi awayëş bañaaŋ banjaaŋ bado iko yaŋ, awayëş na manjoonan. 3 Işal aji iwi inkjakuŋ kë baloŋ baduknaanaa aşë do iko yi bakdoluŋ iluŋ kabuur kakob ki Naşibaţi i? 4 Këme ibeeh bnuura bweek bi Naşibaţi, kamiir ki nul, pjoob bkow pi nul? Iimme me kë bnuura mënţ bawo kadolu iwut pjuban ibot iţëlëş mnwo mi nu i?

5 Kë işë wo iinji kŋal kate, iindi pwut pjuban ukaaŋ kë iji kla kakob kaweek wal wi Naşibaţi akdiimanuŋ udeeb uweek wi nul na pwayëş pŧool pi nul. 6 Aluŋ kawayëş andoli ţi uko wi adoluŋ. 7 Bañaaŋ bantamanuŋ ţi pdo bnuura, banklaaŋ pdëm na mndëm na iko inwooŋ iinkŧoka yi Naşibaţi ajaaŋ awul, awul baka ubida wi mnţo. 8 Kë bañaaŋ bampokuluŋ ado uko unliluŋ baka ţañ, bampokuŋ pţaş manjoonan abot aţaş iko inwooŋ iinwo iŧool, aluŋ kadiiman baka udeeb uweek wi nul. 9 Kë pwuţan na phaajala ŋaşë kob bañaaŋ bŧi bankdoluŋ buţaan, bayuday, na banwooŋ baanwo bayuday kak. 10 Kë Naşibaţi aşë luŋ kawul bankdoluŋ bnuura pdëm na mndëm, kajoobţën baka ŋhaaş, bayuday na banwooŋ baanwo bayuday kak. 11 Na manjoonan, Naşibaţi aanji paţşër.

12 Bañaaŋ banjaaŋ bajuban baluŋ kaya bŧi infernu, badole wo baamme *bgah bi Moyiŧ ; kë banşaaŋ ajuban bŧi aşë me bgah bi Moyiŧ, aţëpna ţi bgah mënţ kawayëş baka. 13 Na manjoonan, mënţ bañaaŋ banjaaŋ baliŋ ţi pŧiink uko wi bgah bi Moyiŧ bajakuŋ bawooŋ baŧool ţi kadun ki Naşibaţi, banjaaŋ bado uko wi bajakuŋ bakluŋ kawo baŧool ţi këş ki nul. 14 Na manjoonan, woli banwooŋ baanwo bayuday, banwooŋ baamme bgah bi Moyiŧ, bado uko wi bgah bajakuŋ bdidi baka, baji badiiman kë bawo na bgah mënţ ţi ŋhaaş ŋi baka. 15 Baji badiiman hënk kë uko wi bgah bi Moyiŧ bajakuŋ upiiŧana ţi baka meeţ, ŋhaaş ŋi baka ŋaji ŋaţup baka me uko wi badoluŋ uwuţi këme uwo unuura. Ŋşal ŋi baka kak ŋaji ŋaţup baka uko me uwuţi këme unuura. 16 Hënk, uko mënţ uluŋ kapën wal wi Naşibaţi akţëpnuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu jibi nţupuŋ ţi *Uţup Ulil Unuura, kawayëş bañaaŋ bŧi ţi iko yi ameeruŋ baka.

Bayuday na Bgah bi Moyiŧ

17 Kë iwi, injakuŋ aji iwo nayuday, anahna *bgah bi Moyiŧ, ahompna Naşibaţi, 18 iji ime uko wi aŋaluŋ, apaţëş bnuura na buţaan ţiki bgah bi Moyiŧ bayuuju wa. 19 Ifiyaar kë iwooŋ kado kaţoŋ nakuul abot awo unkaniya pa bañaaŋ banwooŋ ţi bdëm. 20 Işal aji ime apel bandukiiŋ, iwo kajukan baka, ţiki işal kë ţi bgah ime iko bŧi, ime manjoonan. 21 Kë wi işaaŋ ajukan bandukiiŋ, we ukaaŋ kë iinkjukan uleefu ba? Iji kji na bukundi bawut kakiij aşë ji kkiij! 22 Iji kneenan pjuban pi piinţ aşë ji kjuban pjuban pi piinţ! Ipok bado kadëman itu aşë ji kya du dko di iwooŋ kajej da bţijar! 23 Iji knahna bgah aşë ji kwalan Naşibaţi wal ijaaŋ kwo iinji kţaş ba! 24 Na manjoonan Ulibra wi Naşibaţi uji : “Naji nado banwooŋ baanwo bayuday bakar katim ki Naşibaţi.”✡

25 Woli ido uko wi *bgah bi Moyiŧ bajakuŋ, pwala kaŧëmp pi nu paka udooni. Kë woli iinkdo uko wi bgah bajakuŋ, iwo ţi këş ki Naşibaţi ji anwooŋ aanwala kaŧëmp anwooŋ aanwo nayuday*. 26 Kë woli banwooŋ baanwala kaŧëmp baţaş uko wi bgah bajakuŋ, bawo ji banwaliiŋ kaŧëmp ţi këş ki Naşibaţi. 27 Anwooŋ aanya kaŧëmp aşë do uko wi bgah bajakuŋ aluŋ kadiiman kë iduknaanaa, iwi inwooŋ iinji kţaş bgah mënţ wi badooŋ apiiŧ ba awulu kë ibot awala kaŧëmp. 28 Mënţ pwala kaŧëmp pakkaaŋ ñaaŋ awo nayuday na manjoonan, kë kaŧëmp kaanwo uko unkwinaniiŋ ţi kaara. 29 A-a, nayuday na manjoonan awo ñaaŋ i uhaaş wi nul uwooŋ ţi Naşibaţi. Kë pwala kaŧëmp na manjoonan paanwo pfal kanŧomntën jibi bapiiŧuŋ ţi bgah pawo pţëlëş uhaaş pi Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ udo. Ñaaŋ anwooŋ haŋ aji yeenkna kabeeb du Naşibaţi, mënţ ţi bañaaŋ biki ajaaŋ ayeenkna ka.

3

Pjuban pi bañaaŋ bŧi

1 Kë ţuŋ keeri di di nayuday apelnuŋ bandukiiŋ? Pwala kaŧëmp paka udooni i? 2 Pwo nayuday panuura maakan ; bukal biki Naşibaţi ahankanuŋ iko yi aţupuŋ. 3 Kë hënkuŋ? Woli baloŋ ţi baka baanfiyaara, uko mënţ kado Naşibaţi awo aankdo uko wi ajakuŋ i? 4 Nin, bañaaŋ bŧi bawo i kame kë Naşibaţi aji do uko unjoonanuŋ, kë ñaaŋ najën andoli awo na ŋţilan. Hënk di di *Dayiţ aţiiniiŋ na Naşibaţi aji : « Imeeţana pwo naŧool ţi iko yi ikţupuŋ kafaŋna woli blaţar bawoo.✡ » 5 Kë woli buţaan di ŋdoluŋ dayuuj bnuura kë Naşibaţi awo naŧool, we uwooŋ wi pţup ba? Woli Naşibaţi adiiman nja udeebul, aankpën ţi pwo naŧool i? Kë nşaaŋ aţiini jibi ñaaŋ najën ajaaŋ aşal. 6 Name kë mënţ hënk da! Woli aanwo naŧool, hum di akhilanuŋ keeri kawayëş umundu? 7 Kë wi ŋţilan naan ŋakaaŋ kë manjoonan mi Naşibaţi manwinanaa abot adiiman mndëm mi nul, we ukaaŋ keeri kë nduknaanaa wi njubanuŋ? 8 Keeri we ukaaŋ kë ŋënhil kaji : « Nawulan ŋdo buţaan, bnuura başë babi? » Aa, bañaaŋ baloŋ badiihën aji nji djukanuŋ uko mënţ. Bakaŋ mënţan baluŋ kakoba kakob ki baŧaaŋanaanuŋ.

Nin aloŋ aanwo naŧool

9 Kë we wa keeri? Nja bayuday ŋpel bandukiiŋ i? Nin! Na manjoonan, ddo bi diiman kë bañaaŋ bŧi, bayuday na banwooŋ baanwo bayuday, bawo bŧi bañaaŋ banjaaŋ bajuban. 10 Upiiŧana ţi Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Nin ñaaŋ naŧool aanwoo, nin aloŋ.

11  Nin ñaaŋ aloŋ aanwo na uşal,

nin ñaaŋ aloŋ aankla Naşibaţi.

12  Bañaaŋ bŧi badek Naşibaţi kafeţ,

bagakandër aneem.

Nin aloŋ ţi aanji do bnuura

aandoo wo wo aloolan.

13  Kaţuţ ki baka kawo ji btuur bi bahaabëşuŋ,

pndemënt pi baka paŧum na kaguuru,

bawo na bnunk bi upula ţi iduuj.

14  Mntum mi baka manŧum na bkarad na ŋţup ŋjooţ

15  baŧar ţi pfiŋ ñaaŋ.

16  Baji baŧok kabot kaduk pwuţan dko di baţëpaŋ.

17  Baamme jibi bakdoli kawoona ţi bŧiinkar.

18  Bañoom Naşibaţi bnuura »✡

19 Kë ŋşë me bnuura uko bŧi wi bgah* bajakuŋ, baţup na banwooŋ i kaţaş ba, bañaaŋ bŧi bahilna bayomp başë bayikrën kë baduknaana bŧi ţi kadun ki Naşibaţi. 20 Ukaaŋ kë nin ñaaŋ aanhil kawo naŧool ţi kadun ki Naşibaţi ţi pţaş bgah ţañ: na manjoonan, bgah bado ţañ ñaaŋ ame kë aji juban.

Pkak naŧool ţi këş ki Naşibaţi

21 Kë hënkuŋ Naşibaţi aşë diiman nja jibi akdoluŋ nja ŋwo baŧool ţi kadun ki nul, bë aankţëpna ţi *bgah bi Moyiŧ ; ahoŋ nja uko waŋ undiimaan ţi ŋlibra ŋi bgah na ŋi baţuparul. 22 Naşibaţi aji do bañaaŋ bawo baŧool ţi kadunul wi bafiyaaruŋ Yeŧu *Kriŧtu. Aji do haŋ pa bañaaŋ bŧi banfiyaaruŋ Kriŧtu bawo baloolan ţi kadunul. 23 Na manjoonan, bañaaŋ bŧi bajubani, alow Naşibaţi awaaŋ mndëm mi nul. 24 Naşibaţi awul bañaaŋ bnuura wi akakanuŋ baka baŧool ţi kadunul bë baanluki. Aţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu abuuran baka ţi pekadu. 25-26 Ayil Yeŧu kë atul pñaakul ayeenkar nja kakob pa ipekadu yi nja. Hënk, Naşibaţi adiiman bañaaŋ bŧi kë awo naŧool wi amiiruŋ, awo aankob bambiiŋ ajuban ţfa. Akak adiiman bañaaŋ bŧi pwayëş pŧool pi nul hënkuŋ wi awooŋ naŧool abot ado kë banfiyaaruŋ Yeŧu bŧi bawo baŧool.

27 Ŋwo keeri kado kahomp hënkuŋ i? Nin! we ukaaŋ? Ţiki mënţ pţaş bgah pakaaŋ kë ŋbuuri, pfiyaar pi ŋfiyaaruŋ *Kriŧtu pa. 28 Hënk ŋwin kë ñaaŋ aji wo naŧool ţi kadun ki Naşibaţi woli afiyaari, mënţ pţaş bgah pakaaŋ. 29 Kë nşë hepar, Naşibaţi awo Naşibaţi i bayuday ţañ i? Aanwo kak Naşibaţi i banwooŋ baanwo bayuday i? Aa, awo kak Naşibaţi i banwooŋ baanwo bayuday. 30 Naşibaţi awoha aloolan, kë uko uloolan ţañ uwooŋ wi pdo kawoona naŧool ţi kadunul. Bañaaŋ baji bawo baŧool ţi kadunul woli bafiyaari, bawole bayuday këme woli baanwo bayuday. 31 Kë hënkuŋ, woli ŋdiiman kë pfiyaar pawoonuŋ, ŋwo biki kaţilma *bgah bi Moyiŧ i? Nin! Woli ŋfiyaar na manjoonan, wi wi ŋjaaŋ ŋţaş bgah na manjoonan.

4

Pfiyaar pi Abraham afiyaaruŋ

1 Kë hënkuŋ, we wi ŋkjakuŋ keeri ţi *Abraham i ŋwoonuŋ ţi kabuka? We wi Naşibaţi ayuujuluŋ ţi pwo naŧool pi nul? 2 Woli iko yi Abraham adoluŋ ikaaŋ lah kë awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi, ahinan kahomp. Kë uşë wo uunwo haŋ. 3 Na manjoonan *Ulibra wi Naşibaţi upiiŧ aji : « Abraham ahaţ ţi Naşibaţi ukaaŋ kë Naşibaţi aji awo naŧool ţi kadunul. » 4 Ñaaŋ alemple, baluk bi ajaaŋ ayeenk baanwo wo uţen : alemp lemp ayeenkna baluk mënţ. 5 Kë ñaaŋ aşë wo aanhinan kado Naşibaţi aji awo naŧool ţiki alemp uko uloŋ ţañ. Naşibaţi aji dinan kë bañaaŋ bambiiŋ apoka bawo baŧool wal wi bafiyaaruluŋ ţañ. 6 *Dayiţ kak aţiiniyaanuŋ mnlilan mi ñaaŋ i Naşibaţi ajakuŋ aji awo naŧool ţi kadunul bë aanten iko yi adoluŋ, aji :

7  « Banuurandëni biki Naşibaţi amiiruŋ pjuban pi baka,

apënan ipekadu yi baka.

8  Anuurandëni, ñaaŋ i Naşibaţi awooŋ aanten pekadu di adoluŋ. »✡

9 Kë pnuurandën mënţ, pawo pa banwaliiŋ kaŧëmp këme pawo kak pa banwooŋ baanwala ka? Jëm ŋbaa ji ji ţi kë *Abraham ahaţ Naşibaţi ukaaŋ kë Naşibaţi aji awo naŧool ţi kadunul. 10 Kë lum di di Naşibaţi ajakuŋ aji awo naŧool ţi kadunul ba? Wi awaliiŋ kaŧëmp wa, këme ji abi ado kawala kaŧëmp? Ji abi ado kawala kaŧëmp Naşibaţi aji awo naŧool. 11 Ayeenk pwala kaŧëmp kë pawo uko uloŋ unkyuujuŋ kë Naşibaţi adobi dolaara do kë awo naŧool ţi kadunul wi afiyaaruluŋ. Kë hënk di akakuŋ aşin bañaaŋ bŧi banwooŋ baanya kaŧëmp aşë fiyaar Naşibaţi, Naşibaţi aji bawo baŧool ţi kadunul. 12 Awo kak aşin banwaliiŋ kaŧëmp, banwooŋ baanliŋ ţi pwala kaŧëmp ţañ bakak aţaş pfiyaar pi Abraham aşin nja afiyaaruŋ ji abi ado kawala kaŧëmp.

13 Naşibaţi ahoŋ ţfa *Abraham na pntaali pi nul aji baluŋ kayeenk umundu. Mënţ pţaş *bgah pakaaŋ kë Naşibaţi ahoŋa, pfiyaar pi afiyaaruluŋ pakaaŋ kë adinan aji awo naŧool ţi këş ki nul. 14 Woli pţaş bgah ţañ pakţuuŋ ñaaŋ ayeenk iko inuura yi Naşibaţi ahoŋuŋ, pfiyaar pawaaŋ keeri udooni, kahoŋ ki Naşibaţi kakuţ kawaaŋ udooni. 15 Kë uşë wo uunwo haŋ, bgah baji bado Naşibaţi adeebaţër ñaaŋ jibi awooŋ aanţaş ba, kë bgah başale wo baanwoo, pjuban paankak aji pawo.

16 Hënk, ţi pfiyaar di di ñaaŋ ajaaŋ ayeenkna kahoŋ ki Naşibaţi. Kahoŋ mënţ kawo uţen unkwooŋ pa bampënnuŋ ţi *Abraham bŧi, mënţ pa bankţaşuŋ *bgah ţañ, uwo pa banfiyaaruŋ bŧi jibi Abraham afiyaaruŋ. Abraham awo aşin nja bŧi. 17 Naşibaţi aji na Abraham ţi Ulibra wi nul : « Ddolu iwo aşin kntaali ki ŋŧaak ŋŧum✡. » Awo aşin nja ţi kadun ki Naşibaţi i afiyaaruŋ, Naşibaţi anjaaŋ awul bankeţuŋ ubida, kado uko unwooŋ uunwoo, uwo.

18 Abraham ahaţ wal wi mnhaţ manwooŋ maankak awo, afiyaar aşë kak aşin kntaali kŧum jibi Naşibaţi abiiŋ aţupa aji : « Jibi ŋjah ŋaŧumuŋ, hënk di babuku bakluŋ kaŧum✡. »

19 Aya pka ŋşubal iñeen-week aşë fiyaaraara fiyaar Naşibaţi bë aanwutan nin wi atenuŋ uleeful undooŋ abi kaya ya pkeţ akuţ aten Ŧaara aharul anwooŋ aankak ahil kabuk ; 20 amëban ţi uko wi Naşibaţi ahoŋuluŋ, aanwo na ŋşal ŋtëb ; abaa ţëp ţëp afiyaara maakan, adëmana. 21 Afiyaar na manjoonan kë uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ bŧi, aka mnhina mi pdo wa. 22 Uko mënţ ukaaŋ kë Naşibaţi aji awo naŧool ţi kadunul. 23 Kë woli *Ulibra wi Naşibaţi uji Naşibaţi aji awo naŧool, mënţ pa ul aloolan a ţañ ; 24 ŋţup mënţ ŋawo pa nja kak, ŋnfiyaaruŋ kë Naşibaţi anaţanuŋ Yeŧu ţi pkeţ ukaaŋ kë aji ŋwo baŧool ţi këş ki nul. 25 Yeŧu mënţ awulaniiŋ pa ipekadu yi nja, anaţa ţi pkeţ ŋhilna ŋwo baŧool.

5

Mnjeeh na mnlilan

1 Kë hënk keeri, wi pfiyaar pi nja padoluŋ kë ŋwo baŧool ţi kadun ki Naşibaţi, ŋţëpna ţi Ajugun Yeŧu *Kriŧtu awo ţi mnjeeh na Naşibaţi. 2 Ŋfiyaar Yeŧu Kriŧtu ukaaŋ kë Naşibaţi awul nja bnuura bi nul bi ŋmëbanuŋ aliinŧ. Ŋlilan ţiki ŋme kë ŋyeenk kafah ţi mndëm mi Naşibaţi. 3 Ŋdoo ji ŋlilan woli ŋwo ţi unoor ţiki ŋme kë unoor uji uţij kamiir, 4 kamiir mënţ kaji kaţij pmëban kaliinŧan ţi unoor, kë pmëban mënţan paji paţij mnhaţ. 5 Mnhaţ maanji manguur ñaaŋ nin. Naşibaţi aţëpna ţi Uhaaş wi nul wi awuluŋ nja, aŧuman uŋalul ţi ŋhaaş ŋi nja.

6 Na manjoonan, wi ŋwooŋ ŋëndobi hinan pbuuran ŋleef ŋi nja, wi wi *Kriŧtu akeţaruŋ nja ŋmpokuŋ Naşibaţi, ţi wal wi Naşibaţi adatuŋ. 7 Utam maakan pkeţar ñaaŋ, adole wo naŧool. Kë ñaaŋ aşë hinan katëŋ pkeţar ñaaŋ anwooŋ nanuura na manjoonan. 8 Uko unkyuujuŋ kë Naşibaţi aŋal nja maakan uwooŋ kë wi ŋhumuŋ ţi pekadu, Kriŧtu akeţ pa nja. 9 Kriŧtu atul pñaak pi nul pa nja ukaaŋ kë Naşibaţi aji ŋwo baŧool ţi këş ki nul, abaa do do hum kado kawo aankluŋ kalowan nja udeeb wi Naşibaţi? 10 Woli wi ŋbiiŋ awo başoorad Naşibaţi, akak ţi ploolan na nja wi Abukul akeţuŋ pa nja, hum di di akwooŋ aankbuuran nja wi anaţiiŋ ţi pkeţ. 11 Kë uşë wo uunliŋ ţi waŋ, Naşibaţi ado nja kë ŋlilani ţiki Ajugun Yeŧu Kriŧtu ado nja kë ŋwo hënkuŋ ţi ploolan na Naşibaţi.

Adam na Yeŧu Kriŧtu

12 Name kë pjuban pi ñaaŋ aloolan, *Adam, paţij pekadu ţi umundu, kë pekadu mënţ daţij pkeţ. Hënkuŋ bañaaŋ bŧi bajubani, awo i kakeţ bukal bŧi. 13 Pjuban pawo ţi umundu ji *bgah bi Moyiŧ babi bado kawo. Kë jibi bawooŋ baando bi wo, Naşibaţi aanji mëban pjuban. 14 Kë du wal wi Adam te wal wi *Moyiŧ, pkeţ papeli, padoo diiman mnhina mi pa ţi banwooŋ baanjuban ji Adam ampokuŋ pdo uko wi Naşibaţi ajakuluŋ.

*Adam awo wo ji anwooŋ i pbi, Yeŧu. 15 Kë pjuban pi Adam paşë wo paanhilan kanaamnţën na uţen wi Naşibaţi aţenuŋ. Na manjoonan pjuban pi ñaaŋ aloolan paţu kë bañaaŋ baŧum bakeţi ; kë bnuura bi Naşibaţi başë dëm apel uko mënţ. Uţen wi aţëpnuŋ ţi ñaaŋ aloolan, Yeŧu *Kriŧtu aţen bañaaŋ udëm apel. 16 Pjuban pi Adam papaţ maakan na uţen wi Naşibaţi. Naşibaţi awayëş pekadu dloolan, kë pwayëş mënţ paşë ţij kakob. Kë uţen wi Naşibaţi uşë do kë amiir ipekadu iŧum. 17 Pjuban pi ñaaŋ aloolan pado kë mnhina mi pkeţ manwinanaa, na manjoonan ñaaŋ aloolan mënţ uŋ akaaŋ. Kë ţi Yeŧu Kriŧtu aloolan kak ŋşë yeenk apelan : bañaaŋ bŧi banyeenkuŋ bnuura bweek maakan bi Naşibaţi ado baka kë bawo baŧool. Kriŧtu ado baka kë bawat pkeţ kakaana ubida wi mnţo.

18 Hënk, pjuban ploolan pi Adam pado kë bañaaŋ bŧi baduknaanaa ; kë hënk kak di di udo uŧool uloolan wi Kriŧtu adoluŋ uţijuŋ bañaaŋ ubida, kë bawo baŧool. 19 Ţi ppok pŧiink pi ñaaŋ aloolan, bañaaŋ baŧum baneej ţi pekadu ; kë ţi pŧiink Naşibaţi pi ñaaŋ aloolan, bañaaŋ baŧum bakak baŧool ţi kadun ki Naşibaţi. 20 *Bgah babii, hënk kë pekadu daşë ŧuma ŧum, kë dko di pekadu daŧumuŋ, bnuura babi aŧum apel. 21 Hënk, jibi pjuban padiimanuŋ mnhina mi pkeţ, hënk kak di di Naşibaţi aţëpnuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun awul nja bnuura bi nul, ŋhilna ŋwo baŧool ţi kadunul, ŋwat pekadu ŋkaana ubida wi mnţo.

6

Ubida na Kriŧtu

1 Kë we wi ŋkjakuŋ keeri? Ŋwo kaduka ţi pjuban kayeenkna bnuura bŧum bi Naşibaţi i? 2 Nin! Ŋkeţ pa pjuban pi nja, hum di di ŋhinanuŋ keeri kaduka ţi pjuban? 3 Naamme kë nja bŧi ŋnyeenknuŋ batiŧmu ţi Yeŧu *Kriŧtu, ŋyeenk yeenk batiŧmu ţi pkeţ pi nul i? 4 Wi ŋyeenkuŋ batiŧmu, ŋkeţ amoya na a kahilna jibi anaţiiŋ ţi pkeţ ţi mndëm mi Aşin, ŋwo ţi ubida uhalu.

5 Kë wi ŋkakuŋ baloolan na Yeŧu ţi pkeţ pi nul, ŋluŋ kakak baloolan na a kak ţi pnaţa ţi pkeţ pi nul. 6 Ŋme kë ñaaŋ i ŋbiiŋ awo apaŋana na a, uleef unwooŋ ţi mnhina mi pekadu uhilna uŧoka, hënk ŋwutna kawo ţi mnhina mënţ. 7 Ŋme kë ñaaŋ ankeţuŋ abuur pekadu. 8 Wi ŋkeţuŋ na *Kriŧtu, ŋme bnuura kë ŋluŋ kaka ubida na a. 9 Ŋme kë Kriŧtu annaţiiŋ ţi pkeţ, aankak akeţ, pkeţ paankak ahinana. 10 Wi Kriŧtu akeţuŋ, akeţ kapënanaan pekadu byaaş bloolan ; kë hënkuŋ wi awooŋ najeb, aka ubida pa Naşibaţi. 11 Kë an kak hënk di nawooŋ kaşal kaji nakeţi, kë pekadu daankak aţoŋan, naţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu aka ubida pa Naşibaţi.

12 Nakwut keeri pekadu daţoŋ uleefan, uleef unwooŋ i kaluŋ kakeţ ; nawutan kado kaţaş iko iwuţaan yi uleefan uŋaluŋ. 13 Nakwut nin dko dloŋ ţi uleefan dawo ţi pekadu, dado kado iko inwooŋ iinwo iŧool. Wi nanaţiiŋ ţi pkeţ aka ubida, naţëpën ţëp nawul Naşibaţi ŋleefan. Nadolan uleefan bŧi udo kado uko unwooŋ uŧool ţi kadun ki Naşibaţi. 14 Na manjoonan, pekadu daankak ahinan nin uko uloŋ ţi an : naankak awo ţi mnhina mi *bgah bi Moyiŧ, nawo ţi bnuura bi Naşibaţi.

Pdo uko unwooŋ uŧool

15 Kë we wi ŋwooŋ kado ba? Wi ŋwooŋ ŋënwo ţi mnhina mi *bgah bi Moyiŧ awo ţi bnuura bi Naşibaţi, ŋwo kaduka ţi pekadu i? Nin, mënţ hënk da. 16 Naamme kë woli nawutar uleefan ñaaŋ aloŋ kë awo naşih i nan, naji nawo ţi mnhina mi nul i? Woli pekadu di di nawutaruŋ uleef, daji daţij pkeţ, woli Naşibaţi a, naji nawo baŧool. 17 Nawulën ŋbeeb Naşibaţi : An nambiiŋ awo ţi mnhina mi pekadu, nakak hënkuŋ aţaş na ŋhaaşan bŧi pjukan pi nayeenkuŋ. 18 Hënkuŋ nabuur ţi pekadu akak aji nado iko inwooŋ iŧool.

19 Mënkhoñ na an ţiki naando bi hil pyikrën. Nawo ţfa bañaaŋ banţuuŋ ŋhaaş ŋi baka bŧi ţi iko iţop na pjuban, hënk naji nabi pok pok pţaş Naşibaţi ; kë hënk kak di di nawooŋ hënkuŋ kaţu ŋhaaşan bŧi ţi pdo kado iko inwooŋ iŧool kakaana ubida uyimanaan. 20 Wi nabiiŋ awo ţi mnhina mi pekadu, naando ji naşal kaji nawo kado iko iŧool. 21 We wi nakaaŋ wi nadoluŋ iko yi, yi nakkowariiŋ hënkuŋ ba? Iko mënţ iţij pkeţ. 22 Hënkuŋ wi nabuuruŋ pekadu akak alempar Naşibaţi na ŋhaaşan bŧi, uko wi nakkaaŋ uwo ubida uyimanaan na pka ţi ubaañşaani ubida wi mnţo. 23 Aa, pjuban paji paţij pkeţ, kë uko wi Naşibaţi aşaaŋ aji ţen uşë wo ubida wi mnţo ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun.

7

Plempar Naşibaţi phalu

1 An bayiţ naan, dme kë name *bgah bi Moyiŧ bnuura, name keeri kë bgah bawo pa ñaaŋ ado kaţaş ba wal wi awooŋ aando bi keţ. 2 Nawulën ŋten ţi uko wi bniim : bgah baji ñaaţ awo kawo na ayinul te ukeţul. Wal wi akkeţuŋ, awo najeeh, 3 ahilan kaniimar na ñiinţ aloŋ. Aşale ya na ñiinţ aloŋ nampaţi wal wi ayinul ahumuŋ najeb, aanwo ţi bgah.

4 An bayiţ naan, hënk di uwooŋ pa an kak. Nawo hënkuŋ biki *Kriŧtu, pkeţ pi nul pabuuranan ţi mnhina mi *bgah. Nawo bajeeh hënkuŋ ahinan kawo biki Kriŧtu, annaţiiŋ ţi pkeţ, kahilna kalil Naşibaţi. 5 Wi ŋbiiŋ aţaş iko yi ŋleef ŋi nja ŋaŋaluŋ ţañ, pekadu daji daţëpna ţi bgah kado nja ŋŋal pdo iko iwuţaan iŧum injaaŋ iţij pkeţ. 6 Kë ŋşë wo ŋënkak awo hënkuŋ ţi mnhina mi bgah. Ŋwo ji bañaaŋ bankeţuŋ, kë bgah baankak aka mnhina ţi nja. Uhaaş wi Naşibaţi udo kë ŋhinan plempara ţi udolade uhalu ; awo ŋënkak awo ţi mnhina mi *bgah bi Moyiŧ ji ţfa.

Pgut na pekadu

7 Kë we wi ŋwooŋ keeri kaji? *Bgah bi Moyiŧ ţi uleef wi ba bawo pekadu i? Nin! Mënţ hënk da. Kë uşë wo woli mënţ *bgah ba lah, mënkme uko unwooŋ pekadu. Woli mënţ bgah bajakuŋ lah wutan kañeebar bka bi ñaaŋ✡, mënkme uko unwooŋ pñeebar uko wi ñaaŋ. 8 Pekadu daţëpna ţi uko wi bgah baţuuŋ pdo adolën kë nji kañeebar iko iŧum impaţi. Woli bgah baanwoo, pekadu dakeţi. 9 Ji mbi ndo kame bgah, dwo najeb kë wi mmehaŋ me uko wi bgah bajakuŋ, kë pekadu daşë buka, 10 kë nşë keţ. Hënk, bgah banwooŋ i kawulën ubida babaa ţëp ţëp aţijën pkeţ. 11 Pekadu daţëpna ţi uko wi bgah baţuuŋ pdo aguurnën, kë uko mënţ ukaaŋ kë nkeţi. 12 Kë hënk di bgah bayimanuŋ, iko bŧi yi bgah bajakuŋ kë iwo iŧool akuţ anuura. 13 Kë uko unnuuriiŋ mënţ, ukak hënkuŋ uko unjaaŋ ufiŋ pa nji i? Nin! Mënţ hënk da, pekadu daţëpnuŋ ţi uko unuura afiŋën kahilna kadiiman uko unwooŋ pekadu. Pekadu daţëpna ţi uko wi bgah baţuuŋ pdo adiiman pyiban pi da.

14 Ŋme kë *bgah bawoona du Naşibaţi, kë nji nşë wo ñaaŋ najën awaapana kawo ţi mnhina mi pekadu 15 Na manjoonan, mënji kame uko unkaaŋ kë nji kado iko yi njaaŋ kado. Mënji kado iko yi nŋaluŋ pdo, dji kado yi mpokuŋ. 16 Kë woli mënŋal pdo iko yi nji kadoluŋ, udiiman kë dyikrën kë bgah banuura. 17 Aşë wo mënţ nji ţi uleef naan djaaŋ kado haŋ, pekadu danwooŋ ţi nji meeţ da. 18 Dme kë bnuura baanwo ţi nji, baanwo ţi ñaaŋ najën i nwooŋ. Dji kaŋal pdo bnuura kaşë wo mënji kahinan. 19 Mënji kado bnuura bi nŋaluŋ kabaa ţëp ţëp kado buţaan di nwooŋ mënŋali. 20 Kë hënk, woli mënŋal pdo iko yi nji kadoluŋ, udiiman kë mënţ nji dwooŋ ankdoluŋ ya, pekadu danwooŋ ţi nji meeţ da.

21 Nji nŋaluŋ pdo bnuura bi *bgah bajakuŋ, dwin uko wi : buţaan bi bi njaaŋ kado. 22 Ddinan na uhaaş wi naan bŧi ţi uko wi bgah bi Naşibaţi bajakuŋ, 23 aşë wo ţi uleef naan meeţ na uko uloŋ unjaaŋ ugut na bgah bi mmeeŋ aji bawo bnuura, kadolën nkak nakalabuş i pekadu danjaaŋ daţoŋën. 24 Ni nji nwuţëni! In akluŋ kabuuranaan ţi uleef wi, unwooŋ wi pkeţ? 25 Dbeeb Naşibaţi! Aţëpna ţi Yeŧu *Kriŧtu abuuranaan.

Hënk na uhaaş wi naan bŧi dji kaţaş bgah bi Naşibaţi, kë ţi uleef wi naan nşë wo ţi pţaş pekadu.

8

Ubida wi Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uwul

1 Woli iwo ţi ploolan na Yeŧu *Kriŧtu, Naşibaţi aankluŋ kaji keeri kë iduknaanaa. 2 Hënkuŋ iţaş *Uhaaş wi Naşibaţi unjaaŋ uţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu kawulu ubida, ubuuraniiŋ pekadu na pkeţ*. 3 *Bgah bi Moyiŧ baanhil pdo haŋ, ţiki iko yi uleef wi nja uŋaluŋ ido kë bgah baanka mnhina maŋ. Kë Naşibaţi aşë buuran nja wi ayiluŋ Abukul abi ji ñaaŋ najën abot awo bţeŋan pa pyeenkar nja kakob pa ipekadu yi nja. 4 Naşibaţi ado uko waŋ, uko wi bgah bajakuŋ uhilna udolana kadiimanaan kë Naşibaţi awo naŧool. Uko mënţ uwo pa nja ŋënkţaşuŋ Uhaaş wi nul awo ŋënkţaş iko yi uleef wi nja uŋaluŋ.

5 Bañaaŋ banjaaŋ baţaş iko yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ baji başal ikow yi baka ţañ. Kë bañaaŋ banjaaŋ baţaş *Uhaaş wi Naşibaţi başë ji başal iko inwooŋ yi wa. 6 Woli ŋşal ŋi nja ŋaţaş iko yi ŋleef ŋi nja ŋaŋaluŋ, ŋluŋ kakeţ. Kë ŋşal ŋi nja ŋaşale ţaş Uhaaş wi Naşibaţi, ŋwo na ubida ŋhaaş ŋi nja ŋabot kaţoora. 7 Pţaş iko yi ŋleef ŋi nja ŋaŋaluŋ pawo pgut na Naşibaţi ; uleef wi nja uunji uţaş bgah bi Naşibaţi abot awo uundo hilan pţaş ba. 8 Woli ñaaŋ aţaş iko yi uleeful uŋaluŋ aanhilan kalil Naşibaţi.

9 Hënkuŋ naankak aţaş iko yi ŋleefan ŋaŋaluŋ, naţaş *Uhaaş wi Naşibaţi, unwooŋ ţi an. Bañaaŋ banwooŋ baanwo na Uhaaş wi Yeŧu *Kriŧtu, baanwo biki nul. 10 Kë Kriŧtu aşë wo ţi an. Hënk, wi ŋleefan ŋadooŋ awo ŋi pkeţ ţiki najubani, Uhaaş wi Naşibaţi uwulan ubida ţiki nawo baŧool ţi këş ki Naşibaţi. 11 Kë woli uhaaş wi anaţanaanuŋ Yeŧu ţi pkeţ uwo ţi an, annaţanuŋ Yeŧu ţi pkeţ aluŋ kaţëpna ţi uhaaşul unwooŋ ţi an kawul ŋleefan ŋanwooŋ ŋi pkeţ ubida.

12 An bayiţ naan, ŋënwo keeri kado kaţaş iko yi ŋleefun ŋaŋaluŋ, ŋwo kado kaţaş uko wi *Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ. 13 Woli naţaş iko yi ŋleefan ŋaŋaluŋ naluŋ kakeţ. Kë woli Uhaaş wi Naşibaţi uţënkan kë napok pdo iko yi ŋleefan ŋaŋaluŋ naluŋ kaka ubida. 14 Bañaaŋ biki Uhaaş wi Naşibaţi ukţoŋuŋ ţañ bawooŋ babukul. 15 Uhaaş wi nayeenkuŋ uunkdolan nawo bajuuk bankţi'uluŋ. Udolan kë nawo babuk Naşibaţi banjaaŋ bahuuran kaji na a : « Abba†! Paap! » 16 Uhaaş wi Naşibaţi uţup nja ţi ŋhaaş ŋi nja kë ŋwo babukul. 17 Wi ŋwooŋ babuk Naşibaţi, ŋluŋ kayeenk uko wi ahoŋuŋ. Woli ŋhaj na Kriŧtu, ŋluŋ kayeenk na a uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ, kawo ţi mndëm na a.

Mndëm mankluŋ kabi

18 Dwin kë mnhaj mi ŋkhajuŋ hënkuŋ maanhilan kaliŋ na mndëm mi Naşibaţi akluŋ kayuuj ţi nja. 19 Iko yi Naşibaţi apaşuŋ iwo ţi pyoonk maakan wal wi Naşibaţi akdiimanuŋ banwooŋ babukul. 20 Umundu uŧaran aŧool pya kaŧoka bë mënţ wul uŋaluŋ ŋal wa, Naşibaţi adoluŋ haŋ aşë wul wa mnhaţ 21 kë uluŋ kabuur pŧoka, kaneej ţi mnjeeh mi babukul bakluŋ kaka ţiki bawo ţi mndëm.

22 Ŋme kë te hënkuŋ iko yi Naşibaţi apaşuŋ bŧi iwooni awo ţi mnhaj ji ñaaţ ankyaaŋ kabuk. 23 Mënţ umundu ţañ ukhajuŋ, nja kak ŋnwooŋ na *Uhaaş wi Naşibaţi kë uwo uţen uŧeek wi nul, ŋwooni ţi ŋhaaş ŋi nja meeţ wi ŋwooŋ maakan ţi pyoonk Naşibaţi adiiman kë ŋwo babukul abot abuuran ŋleef ŋi nja. 24 Mnhaţ mi ŋwoonaanuŋ mando kë ŋme kë ŋbuuri. Kë woli ŋdo bi win uko wi ŋhaţuŋ, mënţ mnhaţ ma. In akhaţuŋ uko wi adooŋ abi win? 25 Kë ŋşale wo ŋënwin uko wi ŋhaţuŋ ŋtaman ţi pyoonk wa.

26 Jibi ŋbiişniiŋ, *Uhaaş wi Naşibaţi uji uţënk nja ; wi ŋwooŋ ŋëmme uko wi ŋkñehanuŋ Naşibaţi, Uhaaş uji uñehan pa nja kaşë wo uunji uţëpna ţi ŋţup. 27 Naşibaţi ammeeŋ uko unwooŋ ţi ŋhaaş ŋi nja bŧi, adinan ţi uko wi uhaaş wi nul ujakuŋ ţiki ujaaŋ uñehandër bañaaŋ biki Naşibaţi jibi Naşibaţi aŋaluŋ. 28 Ŋme kë Naşibaţi aji lemp ţi uko undoli pa bnuura bi bañaaŋ bŧi banŋaluluŋ, bawo biki adatuŋ pa uko wi aŋaluŋ pdo. 29 Bañaaŋ mënţ ado bi dat dat baka, adinan pdo baka bawo ji Abukul, hënk, abukul aşë wo bajeen i babukul baŧum. 30 Naşibaţi adu keeri bañaaŋ biki adooŋ abi dinan dinan aji adati ; biki aduuŋ ado kë bawo baŧool ţi këş ki nul ; biki adoluŋ kë bawo baŧool adëman baka.

Pdëm pi uŋal wi Naşibaţi

31 Kë we wi ŋwooŋ kaţup ţi uko mënţ bŧi? Woli Naşibaţi awo na nja, aloŋ ahinan kaşoor nja i? 32 Ul anwooŋ aanneenan Abukul ŧootëş, aşë wula pa nja bŧi. Wal wi Naşibaţi adooŋ ado haŋ, hum di awooŋ aankţen nja kak ţi bnuura bi nul iko bŧi. 33 Kë in aktaparuŋ bţup biki Naşibaţi adatuŋ? Nin ñaaŋ aloŋ na manjoonan aanhili. Naşibaţi ajakuŋ bawo baŧool, 34 in ahiluŋ keeri kaji baduknaanaa? Nin aloŋ! *Kriŧtu akeţ kë Naşibaţi anaţana ţi pkeţ, kë awo hënkuŋ ţi kañen kadeenu ki Naşibaţi aţupar nja. 35 Kë we ukpënanuŋ nja uŋal wi Kriŧtu aŋaluŋ nja? Phaajala, mnhaj, unoor, këme ubon, bwaaŋ, këme iko injaaŋ ido buţaan këme bfiŋar? 36 Hënk di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Iwi ikaaŋ kë ŋji ŋñog pkeţ nfa na utaakal.

Ŋwo ji ŋkaneel ŋi bakñooţuŋ pya kafiŋ. »✡

37 Kë ŋşë wat iko mënţ bŧi ţiki *Kriŧtu aŋal nja. 38 Dwin kë nin uko uloŋ uunhil kapënan nja ţi uŋal wi Naşibaţi aŋaluŋ nja : mënţ pkeţ pa këme ubida, ŋwanjuŧ, këme ŋnŧaayi, mënţ nţa da këme faan, këme bankşihuŋ, 39 mënţ iko yi bko duuţ ya këme yi mboş uţeeh. Nin uko uloŋ umpaşaniiŋ uunhil kapënan nja ţi uŋal wi Naşibaţi anţëpnuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun aŋal nja.

9

Pdat pi Naşibaţi adatuŋ Iŧrayel

1 *Kriŧtu ame kë uko wi nji kabiiŋ pţup uwo manjoonan ; mënkţilan, kë *Uhaaş wi Naşibaţi unwooŋ ţi nji udiiman kë uko wi nji kajakuŋ uwo manjoonan : 2 uhaaş wi naan ujooţan maakan kë mbot ahaj maakan. 3 Ddoo hokan hokan Naşibaţi afëpën nji ţi uleef wi naan mbot nlow Kriŧtu pa bnuura bi bayiţ naan, biki pntaali pi naan. 4 Bawo biki pntaali pi *Iŧrayel, akuţ awo biki Naşibaţi adatuŋ bawo babukul. Naşibaţi adiiman baka mndëm mi nul. Ado *bhoŋar na baka abot awul baka bgah bi nul na idolade yi pdëmanaan Naşibaţi na iko bŧi yi ahoŋuŋ. 5 Bawo biki pntaali pi bateem nja bammeeţaniiŋ. Kë ţi pntaali mënţ pi pi Yeŧu apënnuŋ, ul ampeluŋ iko bŧi, awo Naşibaţi, awo na bnuura te mnţo! Uwo haŋ.

6 Uko undoluŋ pntaali pi Iŧrayel kakşa uunwo kë Naşibaţi aando uko wi ahoŋuŋ. Uko unwooŋ uwo kë mënţ bañaaŋ biki Iŧrayel bŧi bawooŋ biki pntaali pi Naşibaţi. 7 Bañaaŋ bŧi biki pntaali pi *Abraham baanwo babukul na manjoonan. Hënk di di Naşibaţi ajakuŋ na Abraham aji : « Bankpënnuŋ ţi Iŧaak ţañ bakwooŋ pntaali pi nu. »✡ 8 Mënţ bampënnuŋ ţi Abraham bŧi keeri bawooŋ babuk Naşibaţi, biki Naşibaţi ahoŋuŋ aji bawo pntaali pi nul bawooŋ babukul. 9 Uko wi ahoŋuŋ Abraham wii wi, aji : « Dluŋ kabi ţi pkili ţi wal wi ; uţënk wal mënţ Ŧaara aharu abuk napoţ ñiinţ. »✡

10 Kë uşë wo uumbaaŋ hënk. Naşalan *Rebeka : babukul batëb biki akaaŋ na Iŧaak ateem nja bawo kbet. 11-12 Ji babi bado kabuka, ji babi bado kado uko unuura këme uwuţaan, Naşibaţi aji na Rebeka aji : « Pntaali pi naweek pabi kado kalempar pi nampoţi.✡ Naşibaţi aţup haŋ kadiimanaan kë ul adatuŋ jibi aŋaluŋ, uunwo wo uko wi aloŋ ţi baka adoluŋ. 13 Kë hënk kak di di Naşibaţi aţiiniiŋ ţi Ulibra wi nul aji : « Dŋal Yakob aşë pok Eŧawu »✡

14 Ŋŋal keeri kaji Naşibaţi aanwo naŧool i? 15 Nin! Aţup Moyiŧ aji : « Dmiir ñaaŋ i nŋaluŋ pmiir, kañaga i nŋaluŋ kañaga »✡ 16 Uko mënţ udiiman kë woli Naşibaţi adat ñaaŋ, aanji ten ţi uko wi ñaaŋ mënţ këme wi ahiluŋ kado, mñaga mi nul mankaaŋ kë aji data. 17 Ţi Ulibra wi Naşibaţi, aji na *Farawuna naşih i Ejiptu : « Kë uko unkaaŋ kë nţu'u ţi pşih uwo kë dŋal kaţëpna ţi iwi kayuuj mnhina mi naan, katim naan kahilna kameeţana ţi umundu bŧi. »✡ 18 Iko bŧi iwoona ţi uko wi Naşibaţi aŋaluŋ pdo, ahinan kañaga bañaaŋ këme kado baka batam ikow.

Udeeb na mñaga mi Naşibaţi

19 Ñaaŋ aloŋ ahinan keeri kahepar kaji : « Hum di di Naşibaţi ahinanuŋ kadeebaţër nja wi ajaaŋ ado nja ŋdo jibi aŋaluŋ ŋdo? » 20 Kë nşë heparan an bayiţ naan, naşal aji nawo bahoŋ kado kahepar Naşibaţi uko wi akdoluŋ ba? Pţukar paji pahepar ambomanuŋ pa uko unkayi kë aboman pa na jibi abomandëruŋ pa i*? 21 Ambomanuŋ pa ahinan kaboman pţukar pnuura na pţukar pwuţaan ţi ufuuş uloolan wi awoonaanuŋ.

22 Kë hënk kak di di Naşibaţi abiiŋ aŋal pdiiman udeeb wi nul kabot kadiiman mnhina mi nul bañaaŋ bŧi banŧaaŋuŋ na pyeenk kakob. Aşë baa ţëp ţëp amiir baka. 23 Ado haŋ wi adiimanuŋ jibi adëmuŋ maakan wi añagiiŋ bañaaŋ biki adatuŋ pa bawo ţi mndëm mi nul. 24 Nja ŋwooŋ biki Naşibaţi adatuŋ mënţ, ŋënwo bayuday ţañ, banwooŋ baanwo bayuday bawo ţi bakaaŋ mënţan. 25 Hënk di di Naşibaţi ajakuŋ na Hoŧea ţi ulibra wi nul :

« Bañaaŋ banwooŋ baambi wo biki pntaali pi naan

kë nşë do baka bawo biki pntaali pi naan.

Bañaaŋ biki nwooŋ mëmbaaŋ kaŋala

kë nşë ŋal baka maakan. »✡

26 Akak aji na a :

« Dji na baka,

naanwo biki pntaali pi naan

kë başë luŋ kadu'an

babuk Naşibaţi ajug ubida. »✡

27 Kë hënk di di *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi ajakuŋ na babuk Iŧrayel :

« Babuk Iŧrayel baŧum ji pyiw panwooŋ du kabaŋ ki bdëk,

kë bantiinku ţi baka ţañ bakdukiiŋ kabuur.

28  Ajugun aluŋ kaŧaran ŧaran kado ţi umundu

uko bŧi wi abiiŋ aţup aji ado✡. »

29 Iŧayi akak aţiini aji :

« Woli Ajugun *Anhiniiŋ iko bŧi

aandukar nja lah bañaaŋ baloŋ biki pntaali pi nja

ŋwoha ji biki ubeeka wi Ŧodom

kaba fuţ jibi babaaŋ biki ubeeka wi Gomora✡. »

30 Kë we wi ŋwooŋ kate ţi uko waŋ? Wii wi : bañaaŋ banwooŋ baanwo bayuday banwooŋ baankla ţfa pwo baŧool ţi kadun ki Naşibaţi, bakak baŧool ţi kadunul ţiki bafiyaara. 31 Kë biki Iŧrayel banklaaŋ pwo baŧool ţi kadun ki Naşibaţi aţëpna ţi bgah bi Moyiŧ başë wo baanhili. 32 Kë we ukaaŋ ba? Başal aji pţaş bgah pakţuuŋ bawo baŧool ţi këş ki Naşibaţi, baanyikrën kë bawo i kafiyaara. Bajot ţi plaak panjaaŋ pado bañaaŋ bahubta, 33 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Tenan! Dţu plaak ploŋ du *Ŧiyoŋ.†

Plaak pa pdo bañaaŋ bahubta babot bajot.

Kë banfiyaaruŋ plaak mënţ

başë wo baankkowa nin. »

10

1 An bayiţ naan, uko wi nji nŋaluŋ maakan ţi uhaaş naan, uko wi nji kañehandëruŋ bayuday Naşibaţi, uwo babuur. 2 Dme kë baŋala maakan, kë uŋal wi baŋaluluŋ uşë wo uunwo na kame, 3 baanyikrën jibi ajaaŋ ado ñaaŋ awo naŧool ţi kadunul. Balaana pwo baŧool ţi kadunul na iko yi başaluŋ bukal ţi ŋleef ŋi baka. Hënk, bapok udolade wi nul wi ajaaŋ aţëpna kado bañaaŋ bawo baŧool ţi kadunul. 4 Na manjoonan *bgah bi Moyiŧ badolun hënkuŋ kë ŋban du *Kriŧtu, banfiyaaruluŋ bŧi bawoona baŧool ţi kadun ki Naşibaţi.

5 *Moyiŧ ţi uleeful adiiman ţi ŋpiiŧ ŋi nul jibi ñaaŋ ajaaŋ aţëpna ţi pţaş bgah kawo naŧool aji : « Ñaaŋ ankţaşuŋ iko bŧi yi bajakuŋ, aka ubida unkwoonuŋ ţi ba »✡ 6 Kë uţup wi Naşibaţi aţupuŋ ţi pwo naŧool panwoonuŋ du pfiyaar uşë ji : Kdo kaji ţi uşalu : « In akluŋ kapaya baţi? » Kriŧtu aando bi wala wala ţi ba i? 7 Kdo kaji kak : « In akluŋ kawala du bnjiir? » Kriŧtu aando bi naţa naţa ţi pkeţ i? 8 Kë we wi ujakuŋ keeri? Uţup wu wuŋ añogu, uwo ţi mntumu, awo ţi uhaaşu.✡ Uţup mënţ uwooŋ uţup wi ŋkţupuŋ unjakuŋ aji ñaaŋ awo i kafiyaar. 9 Woli iţup na mntumu aji Yeŧu awooŋ Ajugun abot afiyaar ţi uhaaşu kë Naşibaţi anaţana ţi pkeţ, kluŋ kabuur. 10 Na manjoonan, pfiyaar du uhaaş meeţ pajaaŋ paţij pwo naŧool, pţup na mntum kaji Yeŧu awooŋ Ajugun paji paţij mbuur. 11 Hënk di di *Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ: « Bañaaŋ bŧi banfiyaaruluŋ baankkowa✡. » 12 Hënk, uunka nayuday këme anwooŋ aanwo nayuday : bukal bŧi baka Ajug baka aloolan, anjaaŋ atuum bnuura bañaaŋ bŧi banţuuŋ mnhaţ mi baka ţi a. 13 Na manjoonan anţuuŋ mnhaţ mi nul ţi Ajugun aluŋ kabuur✡.

14 Kë hum di di bakţuuŋ mnhaţ mi baka ţi Ajugun, wi bawooŋ baanfiyaara? Hum di bakfiyaaruluŋ, wi bawooŋ baambaaŋ kaŧiinka uko wi nul? Hum di bakŧiinkuŋ uko wi nul, wi nin aloŋ awooŋ aanţup baka wa? 15 Kë hum di di ñaaŋ akţupuŋ baka wi bawooŋ baanyil nin aloŋ? Kë hënk di di Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ: « Natenan jibi unuuri pwin bañaaŋ bankţijuŋ Uţup Ulil Unuura! »✡

16 Kë mënţ bayuday bŧi başaaŋ aţaş *Uţup Ulil Unuura. Hënk, *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi ahepar aji : « Ajugun, in afiyaaruŋ uţup wi ŋţupuŋ✡? » 17 Pfiyaar paji pawoona ţi uko wi ñaaŋ aŧiinkuŋ, kë uko wi ñaaŋ aŧiinkuŋ uwoona du uţup wi *Kriŧtu.

18 Kë nşë hepar keeri, bayuday baanŧiink ŧiink i? Na manjoonan baŧiinki. Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Pdiim paŧiinkana ţi umundu bŧi,

ŋţup ŋaban du kabaŋ ki umundu. »✡

19 Kë nkak ahepar, biki *Iŧrayel baantee i? *Moyiŧ aŧeem ţi uko waŋ wi ajakuŋ aji Naşibaţi aji :

« Ddolan nakuj bañaaŋ banwooŋ baanwo pntaali pi naan,

ddolan nadeebaţër bañaaŋ banwooŋ baamme nin uko uloŋ ţi nji. »✡

20 *Iŧayi Naţupar Naşibaţi adoo ñoom aji Naşibaţi aji :

« Banwooŋ baankla'ën bawinën,

dwinana du banwooŋ baanheparaan. »✡

21 Kë ţi uko wi Iŧrayel aşë ji : « Ŋwal bŧi, ddek kañen bañaaŋ banwooŋ baanŧiinkën abot atam ikow. »✡

11

Mñaga mi Naşibaţi añagiiŋ pntaali pi nul

1 Dhepar keeri : Naşibaţi apok pntaali pi nul i? Nin! Nji ţi uleef naan dwo nayuday, i pntaali pi *Abraham, i pşini pi *Benyamin. 2 Naşibaţi aampok pntaali pi nul pi adooŋ abi dat dat. Jëm name uko wi *Ulibra wi Naşibaţi upiiŧuŋ ţi dko di *Eli aŋomanuŋ du Naşibaţi ţi uko wi Iŧrayel? 3 Aji na a : « Ajugun, bafiŋ *baţuparu akuţ aŧok iliit yi mngur yi nu. Nji aloolan ddukiiŋ kë bakak aŋal kafiŋën. »

4 Kë Naşibaţi aşë ŧeema aji : « Ddat baţaşar naan iñeen-week ŋyaaş iñeen paaj na uloŋ (7000) banwooŋ baandëman *Baal. »✡ 5 Kë hënk di uwooŋ hënkuŋ. Naşibaţi ţi mñaga mi nul adat baloŋ bantiinku kë bawo biki nul. 6 Adat baka ţi mñaga mi nul, mënţ iko yi badoluŋ ikaaŋ ; woli hënk da lah, mñaga mi Naşibaţi maankwo mi manjoonan.

7 Kë we wi ŋwooŋ kamëban ţi uko waŋ? Pntaali pi Iŧrayel paanwin uko wi paklaaŋ, biki Naşibaţi adatuŋ ţañ bawinuŋ wa. Kë bandukiiŋ başë dënëţ ŋhaaş. 8 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Te nţa Naşibaţi ado ŋhaaş ŋi baka kë ŋadënëţi

këş ki baka kaankak awin,

ibaţ yi baka iinkŧiink. »✡

9 Kë *Dayiţ naşih akak aji :

« Pde pi baka pawoon bţaaw,

bahilna bajot, bakoba kakob ki baŧaaŋanaanuŋ.

10  Dolan këş ki baka kafël bado bakak bakuul

dolan baka bado kajiŋ ŋwal bŧi✡. »

11 Kë nşë hepar keeri : biki Iŧrayel bajot pjot pi bawooŋ baanknaţa nin i? Nin! Pjot pi baka pado banwooŋ baanwo bayuday bahilan babuur, kadoona bayuday bakuj baka. 12 Kë woli phubta pi bahubtiiŋ pado kë bañaaŋ bŧi biki umundu bayeenk bnuura bweek, kë pjot pi baka pado kë ŋŧaak bŧi ŋayeenk bnuura bweek, wel wi pkak baka bŧi ţi mbuur pawooŋ paankţij?

13 An nanwooŋ naanwo bayuday dţupan hënkuŋ: nji dwooŋ *nanjañan i Naşibaţi ayiluŋ du an, dji kalilan maakan pdo ulemp unwooŋ wi naan, 14 ţiki dŋal pdo bañaaŋ biki pntaali pi naan bakujan, baloŋ ţi baka bahilna babuur. 15 Wi Naşibaţi apokuŋ biki *Iŧrayel, bandukiiŋ bahilan akak du a. Hënk, woli Naşibaţi akak aŧiinkar na biki Iŧrayel, uwo wo ji pwul ubida bankeţuŋ keţ.

16 Woli bawul Naşibaţi pde pŧeek, pde pandukiiŋ bŧi payimani. Woli intaañ yi bko iyimani, bko bŧi bayiman kak. 17 Iŧrayel dawo ji bko bi mnoliwera bi baŧepiiŋ bi Naşibaţi afaluŋ inah iloŋ ; aşë ţu iwi inwooŋ iinwo nayuday ţi dko di bafalnuŋ ya, ihilna iyeenk pñaak pankwoonuŋ du kantaañ ki bko. 18 Kë işë wo i kawut kaşal kaji ipel inah infalaniiŋ yuŋ. Leşan ţañ kë mënţ iwi iţijanuŋ intaañ yi bko mënţ, yul iţijaniiŋ.

19 Dme kë iji inah mënţ ifalana falana ihilna iyeenk dko di yul ibiiŋ awo. 20 Hënk da. Inah ifalana falana ţiki yaanfiyaari, kë iwi işë wo dko di iwooŋ ţiki ifiyaari. Wutan keeri kado kahomp, ţëpan ţëp ido kalipara. 21 Woli Naşibaţi apënan inah inwooŋ yi nul, hum di awooŋ aanhil pdo haŋ kak na iwi ba?

22 Hënkuŋ iwin jibi Naşibaţi ahiini kawul ñaaŋ bnuura na jibi ahiini kakob ñaaŋ. Aweţan banjotuŋ aşë wulu bnuura. Ado kawulaaru wul bnuura woli itaman amëban bnuura bi nul. Woli iindo haŋ, apënanu ţi dko di iwooŋ. 23 Kë bukal, woli baanduka ţi ppok pfiyaar bakak du di babiiŋ awo ţfa, ţiki Naşibaţi aka mnhina mi pkakan baka da. 24 Iwi, iwo kanah ki bko bpaajal ki Naşibaţi afaluŋ abi ţu ţi bko bi nul bi aŧepiiŋ. Kë bayuday, bawooŋ inah yi bko bi baŧepiiŋ ŧepi buŋ. Naşibaţi ahilan keeri kakakan baka du bko banwooŋ bi baka.

Mbuur mi Iŧrayel

25 An bayiţ naan, mënŋal an nawooŋ naanwo bayuday nado kahomp. Hënk, dţupan uko ummeniiŋ unwooŋ ţi uko undoluŋ pntaali pi *Iŧrayel : baloŋ ţi baka bakak atam ikow, abot aluŋ kaduka haŋ te wal wi an nanwooŋ naanwo bayuday biki Naşibaţi adatuŋ bŧi nakbuuruŋ. 26 Hënk, biki Iŧrayel babuur, hënk di di Naşibaţi ajakuŋ ţi ulibra wi nul :

« Aloŋ aluŋ kawoona *Ŧiyoŋ pbuuran baka

wal mënţ biki pntaali pi Yakob başë baţañan ppokën.

27  Uko mënţ wi wi nhoŋuŋ aji ddo,

wal wi nkapënanuŋ pekadu di baka,

ţi bhoŋar bi nji kaluŋ kado na baka. »✡

28 Woli ñaaŋ aten jibi bapokuŋ pţaş *Uţup Ulil Unuura, bawo başoorad Naşibaţi, nahilna naŧiink wa. Kë başë woha biki Naşibaţi adatuŋ, aŋal baka ţiki aten ţi bhoŋar bi abiiŋ ado na bateem baka. 29 Aanji ŧeh uko wi adooŋ abi ţen ţen, aanji ţilma bañaaŋ biki adooŋ abi dat dat.

30 An nanwooŋ naanwo bayuday nabi pok pţaş Naşibaţi, kë aşë bi miiran wi bayuday babiiŋ apok pţaşa. 31 Kë kamiir ki amiiranaŋ, kado kë ahil kak kamiir bayuday bampokuŋ pţaşa. 32 Hënk, Naşibaţi ado kë bañaaŋ bŧi baduka ţi ppok pŧiinka awo wo ji badëŧaa. Ado do haŋ kahilna kamiir bañaaŋ bŧi.

33 In ahilanuŋ kaniib pyok pi Naşibaţi na uşal unŧuŋa wi nul na iko yi ameeŋ? In ahiluŋ kame uşal wi nul, in ahiluŋ kapiban uko wi akdoluŋ? 34 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi, aji :

« In ahilanuŋ kame uşal wi Ajugun?

In ahiluŋ kawula uşal? »

35  « In aţeeţanuluŋ kadoo kayoonk baluk? »✡

36 Hënk di uwooŋ, iko bŧi iwoona du a, iko bŧi iţëpna ţi a, iko bŧi iwo pa a. Mndëm manwo ţi Naşibaţi te mnţo! Uwo haŋ.

12

Ubida uhalu ţi Kriŧtu

1 An bayiţ naan, Naşibaţi adiimanuŋ nja kamiir ki nul, ukaaŋ kë nji kakooţan kooţ keeri, nawul ŋleefan ŋawo bţeŋan bjeb banwooŋ bi Naşibaţi abot alila. Waŋ ukwooŋ pdëman pi nakdooŋ kadëmana ţi ŋhaaşan. 2 Nawutan pdo uko wi bañaaŋ biki umundu wi bajaaŋ bado, naţëpan ţëp nawut Naşibaţi aţëlşan ŋhaaş abot awulan ŋşal ŋhalu. Wal mënţ, nahilan kayikrën uko wi Naşibaţi aŋaluŋ: uko unwooŋ unuura, uko unliluŋ, unwooŋ ujinţ piş.

3 Naşibaţi awulën bnuura, ukaaŋ kë nji kaţupan an bŧi : « Nawutan kala pdëman ŋleefan. Andoli ţi an aţëpnën ţi pfiyaar pi afiyaaruŋ Naşibaţi adolna uko wi aţu'uluŋ pdo. 4 Ŋwo na uleef uloolan, unŧumi na iko impaţi, kë iko mënţ bŧi işë paţ iko yi ijaaŋ ilemp. 5 Kë hënk di uwooŋ pa nja : ŋŧum maakan kë nja ŋnwooŋ biki *Kriŧtu ŋşë wo uleef uloolan, andoli awo i bandukiiŋ. 6 Naşibaţi ţi bnuura bi nul aţen ñaaŋ andoli iko impaţi na yi aŧënţul yi awo i kado kalempna. Woli ŋwo i pdo kaţupar Naşibaţi, ŋdo wa na pfiyaar pi Naşibaţi aţenuŋ nja. 7 Woli ŋwo i plempar baŧenţ nja, ŋlempar baka. Woli ŋwo i pjukan baŧënţ nja, ŋdo haŋ. 8 Woli ŋwo i ptëŋţën baŧënţ nja, ŋdo haŋ. Woli ŋwo i pţen, ŋţen bë ŋënkyoonk nin uko uloŋ. Woli Naşibaţi aţu nja ţi pşih, ŋwo kataman. Woli iwo i pţënk najuuk, ţënkana na mnlilan.

9 Naŋaladan na baŧënţan na manjoonan. Nalowan iko bŧi inwooŋ iwuţaan, namëbaan bnuura uko unwooŋ unuura. 10 Naŋaladan na baŧënţan jibi naŋaladuŋ du katoh, andoli ji taman ţi pdëman aŧënţul. 11 Nawutan nin kawalan iñen. Naţuun kabaţ ţi plempar Ajugun na uhaaş wi nan bŧi. 12 Nalilaan ţi mnhaţ mi nahaţuŋ, namiiran ţi mnhaj, nawut kaţañan nin pñehan Naşibaţi. 13 Nadoon kaţënk bañaaŋ biki Naşibaţi banwooŋ ţi kanuma nabot nado kayeenk bayaanţ du itohan.

14 Nañehaan Naşibaţi awul bnuura bañaaŋ bankhajananaŋ ; nañehaana awul baka bnuura, awut kafëp baka. 15 Nalilaan na banwooŋ ţi mnlilan, nawooni na banwooŋ ţi ŋwooni. 16 Naŧiinkaran. Nakdo kala mndëm, naţëpën ţëp nawalan ikowan. Nawutan kaşal kaji natit apel bandukiiŋ. 17 Nawutan kalukan ñaaŋ andolanaŋ buţaan. Natamaan nado kado uko unuuriiŋ ţi këş ki bañaaŋ bŧi. 18 Natamaan nado jibi nahiluŋ nawo bnuura na bañaaŋ bŧi. 19 An bayiţ naan biki nŋaluŋ, naklukan nin, nawutan Naşibaţi awayëş. Hënk di di Ajugun ajakuŋ ţi ulibra wi nul : « Nji dluŋ kalukanan, nji dkluŋ katuuman »✡ 20 Akak aji :

« Woli ubon ude başooradu,

wulan baka bade.

Kë woli udaan uţij baka,

wulan baka badaan.

Woli ido haŋ,

ikuŋan baka mnkow. »✡

21 Nakwut buţaan dawatan, naţëpan ţëp nawat da na bnuura bi najaaŋ nado.

13

Pdo kaŧiink baweek biki pşih

1 Ñaaŋ andoli adoon kaŧiink baweek banwooŋ ţi pşih, ţiki pşih bŧi pawoona du Naşibaţi kë banwooŋ ţi pşih, Naşibaţi aţuuŋ baka ţi pa. 2 Hënk, ñaaŋ ampokuŋ pŧiink banwooŋ ţi pşih apok pţaş uko wi Naşibaţi aţuuŋ pdo. Bukuŋ mënţan Naşibaţi akob baka. 3 Na manjoonan banwooŋ baando buţaan baanwo kado kalënk başih, bandoluŋ buţaan bawooŋ kado kalënk baka. Kë woli iinŋal keeri pdo kalënk banwooŋ ţi pşih, dolan bnuura ţañ, baŧaaŋaru ţi uko waŋ. 4 Na manjoonan bawo balempar Naşibaţi biki aţuuŋ ţi pşih pa bnuura bi nu. Kë işale do buţaan, iwo kado kalënk baka ţiki baka mnhina mi pweţan. Balempar lempar Naşibaţi kadiiman udeeb wi nul bankdoluŋ buţaan. 5 Iwo keeri kado kaŧiink baka ţiki ime kë uwo uko wi iwooŋ kado kado ; iinwo kado wa ţiki iţi udeeb wi Naşibaţi ţañ.

6 Ukaaŋ kak kë iwo kado kaluk daaşa. Na manjoonan bakobraar daaşa baji balempar lempar Naşibaţi wi bakdoluŋ haŋ. 7 Lukan ñaaŋ andoli uko wi iwooŋ i pluka. Iwole kaluk daaşa, lukan da ; uko wi iwohaŋ pluk pşih, lukan wa. Kë hënk kak, iwole pŧiink ñaaŋ, ŧiinkana bnuura ; iwole pdëman ñaaŋ, dëmaana.

Bŋalad bi ŋŋaladuŋ

8 Nawutan kaţeeţ nin ñaaŋ aloŋ. Baţeeţ bi nan bi ŋnuur bŧi bawooŋ ţañ bŋalad bi naŋaladuŋ: ñaaŋ anŋaluŋ aŧënţul ado uko wi *bgah bi Moyiŧ bajakuŋ bŧi. 9 Bgah baji : « Iinkpiinţ na ahar ñaaŋ », « Iinkfiŋ ñaaŋ », « Iinkkiij », « Iinkñeebar bka bi aŧënţu »✡ na iko iloŋ kak. Kë uţup uloolan uşë ţonkrën iko mënţ bŧi yi bgah bajakuŋ, uwooŋ: « Ŋalan aŧënţu jibi iŋaluŋ uleefu. »✡ 10 Pŋal aŧënţul paanji paţija nin buţaan dloŋ ; pŋal aŧënţul pawooŋ keeri pdo uko bŧi wi bgah bajakuŋ.

Pbomandër pa ubi wi Kriŧtu

11 Name wal wi ŋwooŋ hënkuŋ: wal wi pnaţa ţi bŋoy ubani. Unuur wi mbuur uñog nja hënkuŋ apel wal wi ŋbaaŋ ajun jun pfiyaar. 12 Uŧejan ulowi, nfa mañogi. Nawulën ŋduk keeri iko injaaŋ idolana du bdëm, ŋjej iŋaanan yi pnak. 13 Nawulën ŋdo kado iko inwooŋ iŧool jibi ñaaŋ ajaaŋ ado na pnak. Nawulën ŋwut kande kaweek, na ukuj na pjuban pi piinţ na ubida uţop na pŋom na bkujar. 14 Natamaan nanaam na Yeŧu *Kriŧtu Ajugun ţi mnwo mi nan, naţañan pdo kaţaş iko yi ŋleefan ŋaŋaluŋ kado kado.

14

Pwut kado kabeeh baŧënţ nja

1 Nayeenkan ţi pŧoofan anwooŋ aando bi liinŧ ţi pfiyaar nawut kado kaŋom na a ţi iko yi aşaluŋ. 2 Aloŋ afiyaar kë iko bŧi ihinan kade'ana ; kë aloŋ anwooŋ aando bi liinŧ ţi pfiyaar afiyaar kë aanwo kade nin uyemaţ uloŋ. 3 Anjaaŋ ade uyemaţ awutan kabeeh anwooŋ aanji de wa ; kë anwooŋ aanji de wa awutan kado kaji aŧënţul mënţ aduknaanaa, uŋ mënţan awo kak i Naşibaţi. 4 Iwo in ado ji nalempar ñaaŋ aloŋ alemp bnuura këme buţaan? Woli alemp bnuura këme alemp buţaan uten anţu'uluŋ ulemp. Kë aşë luŋ kalemp bnuura ţiki Ajugun aka mnhina mi pţënka.

5 Aloŋ aji dëman unuur uloŋ kapel ŋandukiiŋ, kë baloŋ baji baji ŋnuur bŧi ŋaliŋuŋ. Andoli aji wo i kamëban ţi uko wi afiyaaruŋ. 6 Andëmanuŋ ŋnuur ŋloŋ, aji do haŋ pa Ajugun. Kë hënk di di anjaaŋ ade iko bŧi, ajaaŋ ade ya pa Ajugun, kabot kabeeba ; kë anwooŋ aanji de iko bŧi aji do haŋ pa Ajugun kabot kabeeba. 7 Na manjoonan, woli ŋka ubida këme akeţ, mënţ nja ŋwooŋ bajug ubida wi nja. 8 Woli ŋka ubida, ŋka wa pa Ajugun, kë woli ŋkeţi, ŋkeţ pa Ajugun ; hënk, woli ŋwo bajeb këme akeţ, ŋwo biki Ajugun. 9 Na manjoonan, Kriŧtu akeţ keţ aşë naţa ahilna awo Ajug bankeţuŋ na Ajug banwooŋ bajeb. 10 Iwi, we ukaaŋ kë ikji aŧënţu aduknaanaa ba? Kë iwi, we ukaaŋ kë ibeeh aŧënţu ba? Nja bŧi Naşibaţi aluŋ kawayëş nja. 11 Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi

« Nji Ajugan anwooŋ najeb dţupan :

bañaaŋ bŧi baluŋ kaŋup ţi kadun naan,

bukal bŧi badëmanaan kadinan kë nji dwooŋ Naşibaţi »✡

12 Hënk, andoli ţi nja aluŋ kahepna ţi kadun ki Naşibaţi pa uleeful.

Pwut pdo aŧënţ nja ajuban

13 Nawulën ŋţañan pdo kaji baŧënţ nja baduknaanaa. Nabiin ŋţëp ţëp ŋţu ŋşal ţi pwo ŋënkdo uko unkţijuŋ pjuban pi aŧënţ nja. 14 Pfiyaar pi nfiyaaruŋ Yeŧu Ajugun padolën kë mmee, akuţ ayikrën bnuura kë nin uko uloŋ uunwo wo uţop ; uji uwo uţop ţi ñaaŋ anşaluŋ aji uwo uţop. 15 Woli ide uko uloŋ kë uţu aŧënţu kë ajooţan pa iwi, iinkak aŋala. Ţaafaraan uko wi ikdeeŋ uŧok uhaaş wi ñaaŋ i *Kriŧtu akeţaruŋ. 16 Kwut keeri uko unwooŋ unuura pa iwi ukak uko unkdoluŋ bado kaţiiniyaan buţaan ţi iwi. 17 Na manjoonan, *pşih pi Naşibaţi paanwo uko wi kande këme pdaan, pawo pi pwo naŧool, bŧiinkar na mnlilan mi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uwul. 18 Ñaaŋ anklemparuŋ Kriŧtu hënk, aji lil Naşibaţi, bañaaŋ babot kaŋala.

19 Nawulën keeri ŋdo kala pdo uko unjaaŋ uţij bŧiinkar na bţënkar ţi pfiyaar. 20 Kdo uko wi pde uŧok uko wi Naşibaţi adoluŋ. Na manjoonan nin iko ide iloŋ iinwo wo iţop, aşë ji ikak iko iţop woli ñaaŋ ade ya aşë do aŧënţul kë ajot ţi pekadu. 21 Uko unuuriiŋ uwo pwut kade uyemaţ, pdaan poot kawut pdo uko bŧi unkţuuŋ aŧënţu ajuban.

22 Uko wi ikşaluŋ ţi uko mënţ hankan wa pa iwi na Naşibaţi. Ñaaŋ anwooŋ aanşal aji ajuban ţi uko wi afiyaaruŋ, anuurandëni. 23 Kë anşaaŋ aji wo na ŋşal ŋtëb woli ade këme adaan uko uloŋ, Naşibaţi aji ji aduknaana, ţiki uko wi adoluŋ uunwoona ţi pfiyaar pi nul. Uko bŧi unwooŋ uunwoona ţi pfiyaar uwo pekadu.

15

Pdo baŧënţ nja bnuura

1 Nja ŋnfiyaaruŋ aliinŧ ţi *Kriŧtu ŋwo i kado kamiir banwooŋ baanka mnhina mënţ, kawut kado uko wi nja ŋŋaluŋ ţañ. 2 Ñaaŋ andoli awo i kado kala plil aŧënţul pa bnuura bi uŋ mënţan, kadolna'a ado kayaha ya kadun ţi pfiyaar pi nul. 3 Kriŧtu ţi uleeful aanla la uko unliluluŋ, udoo piiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Ikar yi bankariiŋ ibi ţi nji. »✡ 4 Iko bŧi inwooŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi ipiiŧana piiŧana ŋhilna ŋme ŋbot ŋţëpna ţi kamiir na mntëŋ mi ŋpiiŧ mënţ ŋakwuluŋ ŋkaana mnhaţ.

5 Dñehan Naşibaţi anwooŋ ukumpëş wi kamiir na mntëŋ aţenan naŧiinkar nado kado ji Yeŧu *Kriŧtu. 6 Hënk, an bŧi nawo ţi ploolan kadëman Naşibaţi Aşin Ajugun Yeŧu Kriŧtu.

Pyeenk baŧënţul

7 Nawo keeri kado kayeenk baŧënţan jibi *Kriŧtu ayeenkanaŋ, mndëm mi Naşibaţi manhilna manwinana ţi mnwo mi nan. 8 Na manjoonan dţupan, Kriŧtu akak nalempar bayuday kadolna uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ bateem baka kabot kayuuj kë Naşibaţi aji do uko wi ajakuŋ. 9 Ado haŋ banwooŋ baanwo bayuday bahilna kak bado kadëman Naşibaţi ţiki añaga baka. Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Ukaaŋ kë nji kaluŋ kadëmanu ţi pŧoof pi bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi,

dluŋ kado kayeehu iyeeh yi pñaamarën. »✡

10 Ukak apiiŧana aji :

« An ŋŧaak bŧi nawoon ţi mnlilan na pntaali pi Ajugun. »✡

11 Ukak apiiŧana aji :

« An ŋŧaak bŧi nadoon kadëman Ajugun,

an kntaali bŧi nadoon kayeeh mndëm mi nul. »✡

12 *Iŧayi *Naţupar Naşibaţi akak aţiini ţi uko mënţ aji :

« Aloŋ ampënnuŋ ţi pntaali pi Yeŧe* aluŋ kabi,

ul aknaţiiŋ kaşih ŋŧaak bŧi ;

ŋaţu mnhaţ mi ŋa ţi a. »✡

13 Dñehan Naşibaţi anwooŋ ukumpëş wi mnhaţ aŧumanan mnlilan na mnjeeh wi nafiyaaruluŋ. Hënk, *Uhaaş wi Naşibaţi uwulan mnhina, mnhaţ mahilna manŧum ţi an.

Pţup uko wi Pawulu aklempuŋ

14 An bayiţ naan, dme ţi bkow naan na manjoonan kë bnuura baŧum ţi an, kë nawo bañaaŋ bammeeŋ akuţ ahil kado kajukandër. 15 Kë nşë ţupan ŋţup ŋtam ţi ŋmbaŋ ŋloŋ ţi kakaarta ki kaleşanan iko yi nadooŋ abi juk. Ddo haŋ ţiki Naşibaţi ţi bnuura bi nul 16 adolën kë nji kalempar Yeŧu *Kriŧtu ţi kadun ki banwooŋ baanwo bayuday. Dji kado ulemp uyimanaan wi pţup *Uţup Ulil Unuura wi Naşibaţi, bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi bahilna bawo uţen unliluŋ Naşibaţi wi *uhaaş wi nul udoluŋ kë uyimani.

17 Ukaaŋ kë wi nkakuŋ i Yeŧu *Kriŧtu, dhinan kalilan maakan ţi uko wi nji kalemparuŋ Naşibaţi. 18 Dñoom kado kaţup na mntëŋ ţi uko wi Kriŧtu ţañ, wi adolnuŋ kë ndo banwooŋ baanwo bayuday kë bakţaş Naşibaţi. Kriŧtu ado haŋ aţëpna ţi ŋţup na udo wi naan, 19 ţi mnhina mi mlagre na iko iñoŋarënaan ţi mnhina mi *Uhaaş wi Naşibaţi. Kë hënk di mpënnuŋ Yeruŧalem ayaanţ te du uŧaak wi Iliriya aţup *Uţup Ulil Unuura wi Kriŧtu aba. 20 Kë nşë bi ţu ţu uhaaş naan bŧi ţi pţup Uţup Ulil Unuura du ŋŧaak ŋanwooŋ ŋaambaaŋ kaŧiinka uko wi Kriŧtu kawutna kaniw du dko di aloŋ adooŋ abi jun jun. 21 Hënk di njaaŋ kado uko umpiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi :

« Biki bawooŋ baanţup uko wi nul baluŋ kawina,

banwooŋ baanŧiink kë baţiiniyaan uko wi nul baluŋ kate. »✡

Pawulu aŋal pya Rom

22 Uko waŋ uneenanaanuŋ ŋyaaş ŋŧum pbi du an. 23 Kë hënkuŋ wi mbaaŋ ulemp wi naan du ŋŧaak mënţ abot ado ŋşubal ŋŧum ŋi nŋali pbi du an, 24 dŋal kanuhşar na an. Dşal woli dluŋ aya Eŧpaña kapant kawinan naşë naţënkën nhilna mban uŧaak mënţ. 25 Kë nşë ŧool hënkuŋ pya Yeruŧalem pţënk bañaaŋ biki Naşibaţi banwooŋ da. 26 Banfiyaaruŋ biki ŋŧaak ŋi Maŧedoniya na Akayi badinan pţënk bañaaŋ bawaaŋ mënţ. 27 Aa, badinan pdo haŋ, aşë wo na manjoonan biki pţënk baka. Jibi bayuday banfiyaaruŋ Kriŧtu baţokuŋ iko inuura inwoonuŋ du baţi yi bayeenkuŋ na banwooŋ baanwo bayuday, hënk kak di di bukal kak bawooŋ kaţok na bayuday iko yi umundu yi bakaaŋ. 28 Wal wi nji kaluŋ kado kakuran mënţ kaba, awul baka iko bŧi yi baţenuŋ baka, dţëpna du an kaŧool pya Eŧpaña. 29 Dme kë woli dbi du an Kriŧtu kalilan maakan.

30 An bayiţ naan, kë nşë kooţan ţi katim ki Yeŧu *Kriŧtu Ajugun na uŋal wi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uwul nja : nabiin ŋgutan, ŋñehan Naşibaţi pa nji. 31 Nañehaan nhil mbuur bayuday banwooŋ baanfiyaar Kriŧtu. Nañehaan kak iko yi nji kañooţuŋ biki Naşibaţi banwooŋ du Yeruŧalem iyeenkana bnuura. 32 Hënk, nhilna woli ulil Naşibaţi kabi du an na mnlilan kanoorfën ntiinku na an. 33 Dñehan Naşibaţi anwooŋ ukumpëş wi mnjeeh awo na an bŧi! Uwo haŋ.

16

Pwul mboş

1 Dŋal nayeenk Febe ñaaţ i nja anjaaŋ alempar banfiyaaruŋ biki Kenëray. 2 Nayeenkana ţi pŧoofan jibi ñaaŋ ajaaŋ ayeenk bañaaŋ biki Naşibaţi ţi katim ki Ajugun, naţënkana ţi iko bŧi yi akluŋ kanuma ţiki ul ţi uleeful aţënk bañaaŋ baŧum aţu na nji ţi uleef naan.

3 Dwul mboş *Priŧiliya na Akila banjaaŋ bawo na nji ţi plempar Yeŧu *Kriŧtu, 4 bukal bambiiŋ anaţ naţ kawul iţuţ yi baka abuuranaanën pkeţ. Dbeeb baka, mënţ nji aloolan kabeebuŋ baka, banfiyaaruŋ banwooŋ baanwo bayuday bŧi bakak abeeb baka. 5 Dkak awul mboş banfiyaaruŋ banjaaŋ bayit du katoh ki baka.

Dwul mboş Epenet i mmaganuŋ anwooŋ naŧeek anfiyaaruŋ *Kriŧtu du uŧaak wi Aŧiya.

6 Dwul mboş Mariya anhaahuŋ maakan na an.

7 Dwul mboş Andronika na Yuniya bayiţ naan ţi *Kriŧtu bambiiŋ awo na nji du ukalabuş. Bawo bañaaŋ banŧiinkaniiŋ ţi banjañan abot afiyaar *Kriŧtu ji mbi ndo kafiyaara.

8 Dwul mboş Ampliyat i mmaganuŋ bnuura ţi katim ki Ajugun.

9 Dwul ma Urabanu anjaaŋ alempar *Kriŧtu na un, na Ŧitaku i mmaganuŋ.

10 Dwul ma Apeleŧ anyuujuŋ kë amëban *Kriŧtu.

Dwul mboş biki katoh ki Ariŧtobulu.

11 Dwul mboş Herodiyon ayiţ naan.

Dwul ma biki katoh ki Narŧiŧu, banwooŋ biki Ajugun.

12 Dwul bi Trifena na Trifoŧa mboş, bukal banhaahuŋ maakan ţi plempar Ajugun. Dwul mboş Pereŧida aŋalaniiŋ abot ahaah bnuura pa Ajugun.

13 Dwul mboş Rufu i Ajugun adatuŋ na anin ankaaŋ awo ni.

14 Dwul ma Aŧenkritu na Flegon na Hermeŧ na Patroba na Hermaŧ na bayiţ baka banwooŋ na baka.

15 Dwul mboş Filologu na Yuliya na Nereyu na aţa'ul ñaaţ, na Olimpiya na bañaaŋ biki Naşibaţi bŧi banwooŋ na baka.

16 Nawuladën mboş an bŧi naboofar bboofar banyimanuŋ. Knŧuk ki banfiyaaruŋ *Kriŧtu bŧi kawulan mboş.

Ŋţup ŋloŋ ŋbaañşaani

17 An bayiţ naan, dkooţan kooţ, nalipariin bañaaŋ banjaaŋ banaakrën bañaaŋ kakuţ kaneemanan wi bajaaŋ balaţ pjukan pi bajukananaŋ. Nalowan baka! 18 Bañaaŋ ji bukuŋ mënţan baanji balempar *Kriŧtu Ajugun, iyiŋ yi baka yi yi bajaaŋ balempar. Baji baguur na ŋţup ŋŧaab ŋi baka ŋŧum bañaaŋ banwooŋ kabaţ kaloolan. 19 Na manjoonan pfiyaar pi nafiyaaruŋ Naşibaţi pameeţana ţi dko bŧi, ukaaŋ kë uwo mnlilan mi naan. Kë nşë ŋal nawo na ŋşal ŋnŧuŋa, kadolna bnuura kaşë kabi kalow low buţaan. 20 Naşibaţi anwooŋ ukumpëş wi mnjeeh awat hënkuŋ Ŧatana ţi ihoţan.

Dñehan bnuura bi Yeŧu Ajugun bawo ţi an.

21 Timote anjaaŋ alemp na nji awulan mboş, ul na Luŧiyuŧ na Yaŧon na Ŧoŧipater bayiţ naan.

22 Nji Tertiyu mpiiŧaruŋ Pawulu kakaarta, dwulan mboş ţi katim ki Ajugun.

23 Gayuŧ anyeeknuŋ du katohul awulan mboş. Du katohul di di banfiyaaruŋ bŧi bajaaŋ bayitiiraan.

Eraŧtuŧ namali i ubeeka akak awulan mboş, na Kwartu ayiţ nja.

24 [Dñehan Yeŧu Kriŧtu Ajugun awulan an bŧi bnuura. Uwo haŋ.]

Mndëm mi Naşibaţi

25 Nawulën ŋdëman Naşibaţi! Aka mnhina mi pdolan naliinŧ ţi pfiyaar. Uko waŋ wi wi nji njakuŋ wi nji kaţupuŋ *Uţup Ulil Unuura unkţiiniyaanuŋ uko wi Yeŧu *Kriŧtu, kadiiman manjoonan mammenaniiŋ undiimaan. 26 Hënkuŋ kakşa manjoonan mënţ manţëpna ţi uko wi *baţupar Naşibaţi bapiiŧuŋ, uko wi Naşibaţi anwooŋ aankba ajakuŋ aji udolana, apën awinana ţi kadun ki ŋŧaak bŧi ŋahilna ŋafiyaara ŋabot ŋado kaţaşa. 27 Nawulën ŋdëman te mnţo Naşibaţi anwooŋ aloolan anwooŋ na uşal unŧuŋa ţi katim ki Yeŧu Kriŧtu. Uwo haŋ.

✡ 1:17 Habakuk 2.4.

✡ 2:24 Natenan ţi Iŧayi 52.5.

* 2:25 Pwala kaŧëmp pajaaŋ padiiman kë ñaaŋ awo nayuday.

✡ 3:4 Kañaam 51.6.

✡ 3:18 Natenan ţi Kañaam 36.2.

* 3:19 Bgah : Bgah ţi baţiiniyaan iko bŧi inwooŋ ţi kafah kajon ki Ulibra wi Naşibaţi.

✡ 4:8 Kañaam 32.1-2.

✡ 4:17 Ujuni 17.5.

✡ 4:18 Ujuni 15.5.

✡ 7:7 Natenan ţi Ppën 20.17; na ţi Pleşan 5.21.

* 8:2 Naţaş Uhaaş wi Naşibaţi unjaaŋ uţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu kawulan ubida, ubuurananaŋ pkeţ: ţi ŋlibra ŋloŋ bapiiŧ aji dţaş Uhaaş wi Naşibaţi unjaaŋ uţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu kawulën ubida, ubuuranaanuŋ pkeţ.

† 8:15 Abba :Ţi uţup uaramayik dawooŋ Paap.

✡ 8:36 Kañaam 44.22.

✡ 9:7 Ujuni 21.12.

✡ 9:9 Natenan ţi Ujuni 18.10.

✡ 9:11-12 Ujuni 25.23.

✡ 9:13 Natenan ţi Malaki 1.2-3.

✡ 9:15 Natenan ţi Eŧekiyel 33.19.

✡ 9:17 Natenan ţi Ppën 9.16.

* 9:20 Natenan ţi Iŧayi 29.16.

✡ 9:25 Hoŧey 2.25.

✡ 9:26 Hoŧey 2.1.

✡ 9:28 Iŧayi 22.23.

✡ 9:29 Natenan ţi Ujuni 19.24-35.

† 9:33 Ŧiyoŋ: Dawo katim kaloŋ ki Yeruŧalem.

✡ 10:5 Bgah 18.5.

✡ 10:8 Pleşan 30.12-14.

✡ 10:11 Natenan ţi Iŧayi 28.16.

✡ 10:13 Natenan ţi Yowel 3.5.

✡ 10:15 Natenan ţi Iŧayi 52.7.

✡ 10:16 Natenan ţi Iŧayi 53.1.

✡ 10:18 Kañaam 19.5.

✡ 10:19 Natenan ţi Pleşan 32.21.

✡ 10:20 Natenan ţi Iŧayi 65.1.

✡ 10:21 Natenan ţi Iŧayi 65.2.

✡ 11:4 1 Başih 19.10,18.

✡ 11:8 Natenan ţi Pleşan 29.3.

✡ 11:10 Pleşan 29.3; Iŧayi 6.10; 29.10.

✡ 11:27 Natenan ţi Iŧayi 59.20; na ţi Kañaam 14.7.

✡ 11:35 Natenan ţi Yob 41.3.

✡ 12:19 Pleşan 32.35.

✡ 12:20 Pleşan 32.35.

✡ 13:9 Ppën 20.13-17; Pleşan 5.17-21; Maci 19.18.

✡ 13:9 Bgah 19.18.

✡ 14:11 Iŧayi 49.18; 45.23.

✡ 15:3 Kañaam 69.9.

✡ 15:9 Natenan ţi 2 Ŧamiyel 22.50; na ţi Kañaam 18.50.

✡ 15:10 Pleşan 32.43.

✡ 15:11 Kañaam 117.1.

* 15:12 Yeŧe awooŋ aşin Dayiţ naşih.

✡ 15:12 Iŧayi 11.10.

✡ 15:21 Natenan ţi Iŧayi 52.15.

1 KORINŦ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Uţup uŧeek wi Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

banfëţuŋ du uŧaak wi

Korinŧ

Uţup ujuni

Korinŧ dawo uloŋ ţi ŋbeeka ŋandëmnuŋ ŋi uŧaak wi Akayi unwooŋ nţa ţi uŧaak wi Greŧ. Bañaaŋ baŧum bambiiŋ afëţ ţi ubeeka mënţ babi wo bañaaŋ banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi abot awo bado iko iwuţaan. Pawulu ado uşubal na kli paaj pa pţooran pnŧuk pi banfiyaaruŋ. Wi Pawulu apiiŧuŋ kakaarta ki, awo du Aŧiya du ubeeka wi Efeŧ. Bañaaŋ baloŋ biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ du Korinŧ bapiiŧuluŋ kahepara uko uloŋ wi baŋaluŋ pme. Ji ikaarta bŧi yi Pawulu, ado aloŋ kë apiiŧ akuţ añooţ kakaarta du biki apiiŧuŋ ka. Kë ñaaŋ i Pawulu ayiluŋ katimul kawo Ŧoŧen. Ŧoŧen awo ñaaŋ anfiyaaruŋ Kriŧtu kë bañaaŋ başë wo baamme'a bnuura. Pawulu ado kakaarta ki apiiŧuŋ ki ifah itëb. Ţi kaŧeek ñaaŋ aji win kë banfiyaaruŋ baţup Pawulu iko iŧum inţëpuŋ ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ mënţ. Kë Pawulu aşë win iko iwajanţ inkaaŋ udooni : Bañaaŋ baanŧiinkar ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ. Aloŋ aya apiinţ na ahar aşin. Banfiyaaruŋ baji bañooţ baŧënţ baka banfiyaaruŋ du uruha wi banwooŋ baanwo bayuday. Uko mënţ ukaaŋ kë Pawulu ahepar baka me iko ikowandënaan yi akŧiinkuŋ ijoonanaari. Ţi kafah katëbanţën uţup paaj na uloŋ te du uţup iñeen na paaj Pawulu aŧeem ţi iko yi baheparuluŋ. Aţiiniyaan bniim. Aji na baka balow ŋnŧoŋ. Aţiiniyaan kak uko wi pyit pde panwooŋ paanji padëman Kriŧtu. Aji na baka bala uţen wi Uhaaş wi Naşibaţi unjaaŋ uţënk pnŧuk pi banfiyaaruŋ. Aji na baka bado kala bŋalad du uţup iñeen na ŋtëb te iñeen na ŋbaakër. Akak aţiiniyaan pnaţa ţi pkeţ. Ţi uba kakaarta, Pawulu aţup aji aŋal kaya pwin baka kayeenkna iko yi baţonkrënuŋ kaţënkna bajuuk biki Yeruŧalem.

1

1 Nji Pawulu, i Naşibaţi aduuŋ pa nwo nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu, ţiki aŋaluŋ uko mënţ, na Ŧoŧen ayiţ nja, ŋpiiŧanaŋ. 2 Ŋpiiŧan, an banfiyaaruŋ Naşibaţi nanwooŋ du Korinŧ, nankakuŋ ayiman wi nawooŋ ţi ploolan na Yeŧu Kriŧtu, an nandu'aniiiŋ pwo biki nul. Ŋpiiŧuŋ kak bañaaŋ bŧi banjaaŋ badëman katim ki Yeŧu Kriŧtu Ajug nja, anwooŋ Ajugun akuţ awo Ajug baka, du dko di bawohaŋ. 3 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

4 Naşibaţi awulan bnuura wi nawooŋ ţi ploolan na Yeŧu *Kriŧtu ukaaŋ kë nji kabeeba wal undoli ţi uko wi nan. 5 Ţi pwo ţi ploolan na a puŋ, nawo bayok ţi iko bŧi : Ţi uţup undoli na ţi pme bŧi. 6 Na manjoonan, namëban bnuura uko wi ŋţupanaŋ ţi Yeŧu Kriŧtu, bado kë uneej ţi an aţoo aliinŧ. 7 Hënk, naankwaaŋ nin uţen uloŋ, wi nawooŋ ţi pyoonk Yeŧu Kriŧtu Ajugun apën awinana. 8 Ul akluŋ kadolan namëban naliinŧ te ubaañşaani nahilna nawo bañaaŋ biki nin ñaaŋ awooŋ aankka uko uwuţaan uţup ţi baka ţi unuur wi akbiiŋ. 9 Naşibaţi aji do uko bŧi wi ahoŋuŋ, ul andatanaŋ nawo ţi ploolan na Abukul Yeŧu Kriŧtu Ajugun.

Uko wi bpulad ţi pŧoof pi banfiyaaruŋ

10 An bayiţ naan, dkooţan ţi katim ki Ajugun Yeŧu *Kriŧtu nawo bŧi ţi uţup uloolan, bpulad baţañ ţi pŧoofan, naţëpën ţëp naŧiinkar nawo na uşal uloolan na uţup uloolan. 11 An bayiţ naan, uko unkaaŋ kë nji kaţiini haŋ uwo kë bañaaŋ biki ufëţ wi Këlowe baţupën aji bpulad bawo ţi pŧoofan. 12 Dŋal kaji baloŋ ţi an baji baji : « Nji dwo na Pawulu, » aloŋ kaji « Nji dwo na Apoloŧ, » aloŋ kaji « Nji dwo na Kefaŧ*. Aloŋ kak kaji « Nji dwo na Kriŧtu. » 13 Naşal aji Kriŧtu afaaşiiri i? Nji Pawulu i i bapaŋuŋ ţi kruŧ pa an i? Këme ţi katim ki naan ki ki nayeenknuŋ batiŧmu i? 14 Dbeeb Naşibaţi ţi uko wi nwooŋ mëmbatŧaar nin aloŋ ţi an bë mënţ Kriŧpuŧ na Gayuŧ baka, 15 hënk nin aloŋ aankhil kaji nabatŧaar ţi katim ki naan. 16 Yoow, dbaaŋ aleş, dbatŧaar kak biki katoh ki Ŧefanaŧ, aşë wo mënkak aleş me mbatŧaar aloŋ kak. 17 Kriŧtu aanyilën yil mbi pbatŧaar, ayilën yil mbi nţup *Uţup Ulil Unuura. Aanyilën pţup wa na ŋţup ŋi mntit mi ñaaŋ najën, pkeţ pi Kriŧtu ţi kruŧ pawutna kawaaŋ udooni.

Uşal unwooŋ unŧuŋa na manjoonan

18 Uţup wi pkeţ pi *Kriŧtu ţi kruŧ uwo ŋyila pa banneemuŋ aşë wo pa nja ŋmbuuruŋ mnhina mi Naşibaţi. 19 Hënk, Naşibaţi aţiini ţi *Ulibra wi nul aji : « Dluŋ kaŧok pnŧuŋa pi banwooŋ na ŋşal ŋnŧuŋa, kaŧok mntit mi bantituŋ✡. » 20 In awooŋ na uşal unŧuŋa ba? In awooŋ name? In awooŋ nalil mntum i umundu wi nţa wi? Naşibaţi adiiman kë uşal unŧuŋa wi mboş uwo ŋyila. 21 Naşibaţi na uşal unŧuŋa wi nul ado kë umundu uumme'a na uşal unŧuŋa wi wa. Ulila kë aţëpna ţi uţup wi ŋkţupuŋ abuuran banfiyaaruŋ, uţup mënţ uwo wo ji ŋyila ţi këş ki bañaaŋ bajën. 22 Bayuday baŋal kawin iko iñoŋarënaan kë banwooŋ baanwo bayuday bakla pwo na ŋşal ŋnŧuŋa, 23 kë un ŋşë ţup uko wi Kriŧtu ampaŋaniiŋ. Bayuday baji uko mënţ uwo pkar Naşibaţi, kë banwooŋ baanwo bayuday baji uwo ŋyila. 24 Kë ţi bañaaŋ biki Naşibaţi adatuŋ, bayuday na banwooŋ baanwo bayuday, Kriŧtu ajaaŋ adiiman mnhina na uşal unŧuŋa wi Naşibaţi. 25 Na manjoonan uko wi bajaaŋ bado ŋyila ŋi Naşibaţi upel ŋşal ŋnŧuŋa ŋi bañaaŋ bajën, kë pbiişna pi Naşibaţi papel mnhina mi bañaaŋ bajën.

26 An bayiţ naan, natenan jibi nabiiŋ awo wi Naşibaţi adu'anaŋ: bañaaŋ biki bajakuŋ aji bawo na ŋşal ŋnŧuŋa baanŧum ţi an, kë bañaaŋ banwooŋ na mnhina baanŧum ţi an kak, kë bañaaŋ baweek baanŧum ţi an. 27 Bañaaŋ biki bajakuŋ aji bawo bayila, Naşibaţi adat dat baka kakowandënaan banwooŋ na ŋşal ŋnŧuŋa. Bañaaŋ biki bajakuŋ aji baanwo na mnhina, Naşibaţi adat baka kakowandënaan bañaaŋ banwooŋ na ma. 28 Bañaaŋ bampoţi, bañaaŋ biki babeehuŋ, ado baka ji bañaaŋ bawaaŋ udooni, Naşibaţi adat baka kadolna uko wi umundu uşaluŋ aji uka udooni uwaaŋ udooni. 29 Hënk nin aloŋ aankhil kado kahomp ţi kadun ki Naşibaţi. 30 Ul adoluŋ kë nawo ţi ploolan na Yeŧu *Kriŧtu, kë ul Kriŧtu awooŋ ñaaŋ ankaaŋ kë ŋme uşal unŧuŋa wi Naşibaţi. Akaaŋ kë ŋwo baŧool ţi këş ki Naşibaţi, ayiman ţi kadunul, ul abuuranuŋ nja ţi pekadu. 31 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Woli ñaaŋ aloŋ aŋal kahomp, adoon kahompna iko yi Ajugun adoluŋ. »✡

2

Uţup wi Kriŧtu ampaŋaniiŋ ţi kruŧ

1 An bayiţ naan, wi mbiiŋ du an pţupan iko yi Naşibaţi imbiiŋ amena mënkla la naji dwo ñaaŋ anliluŋ mntum këme ñaaŋ anwooŋ na kame. 2 Dbaa ţëp ţëp aji mënkţiiniyaan nin uko uloŋ umpaţi na wi Yeŧu *Kriŧtu, ul i bapaŋuŋ ţi kruŧ. 3 Dbi du an na pbiişna na blal, alënk akat kat. 4 Pjukan pi naan na ŋţup ŋi nji kaţupanaŋ ŋaanwo ŋţup ŋlil ŋi name, mnhina mi *Uhaaş wi Naşibaţi manwinaniiŋ hënk, 5 kadolna pfiyaar pi nan pawut kanaţna ţi uşal unŧuŋa wi ñaaŋ najën paşë panaţna ţi mnhina mi Naşibaţi.

Uşal unŧuŋa wi Naşibaţi

6 Bañaaŋ banliinŧuŋ ţi pfiyaar kakşa, ŋţup baka ŋţup ŋi uşal unŧuŋa, kë uşë wo uunwo wi umundu wi, wi başih biki wa, bandooŋ abi kaba ba. 7 Uko wi ŋkţiiniyaanuŋ uwo uşal unŧuŋa wi Naşibaţi wi bañaaŋ bawooŋ baamme, Naşibaţi adoluŋ kë uwoo, wi awooŋ aando bi paş umundu, kadëmanaan nja. 8 Nin naşih aloŋ i umundu wi aamme uşal unŧuŋa mënţ, woli bawo lah na wa, baankpaŋ Ajugun anwooŋ na mndëm. 9 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Uko wi nin pkëş pawooŋ paanwini,

uko wi nin kabaţ kawooŋ kaanŧiinki,

uko wi nin uşal uwooŋ uunşali,

wi wi Naşibaţi ahankuŋ pa banŋaluluŋ. »✡

10 Nja biki Naşibaţi aţëpnuŋ ţi *Uhaaşul adiiman uko mënţ. Uhaaşul ujaaŋ ujeehan iko bŧi kado ban du uşal wi nul unlownuŋ. 11 In ameeŋ uko unwooŋ ţi uşal wi ñaaŋ najën bë mënţ uhaaş unwooŋ ţi a wa? Kë hënk kak di di nin ñaaŋ awooŋ aamme uko wi Naşibaţi bë mënţ *Uhaaşul wa. 12 Uhaaş wi ŋyeenkuŋ uunwo uhaaş wi umundu wi, uwo Uhaaş wi Naşibaţi ŋhilna ŋme iko inuura yi aţenuŋ nja. 13 Ŋënkţiiniyaan uko mënţ na ŋţup ŋi ŋşal ŋnŧuŋa ŋi bañaaŋ bajën, ŋţiiniyaan wa na ŋţup ŋi Uhaaş wi Naşibaţi ujukanuŋ nja, aţup iko yi wa bañaaŋ banwooŋ na wa. 14 Kë ñaaŋ anwooŋ aanwo na Uhaaş wi Naşibaţi aanji hinan pyeenk iko yi wa, ţiki iji iwo wo ji ŋyila ţi a. Aanhinan kame ya, ţiki ñaaŋ aji me ya woli Uhaaş wi Naşibaţi uwo ţi a ţañ. 15 Ñaaŋ anwooŋ na Uhaaş wi Naşibaţi aji me iko bŧi, kë bandukiiŋ başë wo baanji bahil pme'a kadoo kahil kaţup ţi a. 16 Upiiŧana ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : « In ameeŋ uşal wi Ajugun kadoo kawul uŋ mënţan uşal? »✡ Kë nja ŋşë me uşal wi *Kriŧtu.

3

Pŋom ţi pŧoof pi banfiyaaruŋ

1 Kë an bayiţ naan, mënţiini na an ji bañaaŋ biki, banjaaŋ baţaş *Uhaaş wi Naşibaţi, dţiini na an ji bañaaŋ biki banjaaŋ baţaş iko yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ. Nahum nwo bapoţ bampoţi ţi uko wi pfiyaar *Kriŧtu. 2 Ukaaŋ kë nwulan mntow kë nadaani, mënwulan pde pantamuŋ, naando bi hil pde pa. Te hënkuŋ naando bi hilan pde pa, 3 ţiki nahum nwo bañaaŋ bankţaşuŋ iko yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ. Woli bkujar na pŋom pawo ţi pŧoofan, naanwo wo bañaaŋ banknţaşuŋ iko yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ ado iko yi bañaaŋ biki umundu bajaaŋ bado i?

4 Woli aloŋ aji : « Nji dwo na Pawulu, » kë aloŋ kak aji : « Nji dwo na *Apoloŧ, » naanwo wo bŧi bañaaŋ biki umundu i? 5 In awooŋ Apoloŧ? Kë in awooŋ Pawulu? Ŋwo balempar Naşibaţi biki naţëpnuŋ afiyaar ; andoli ţi un Ajugun aţu'uluŋ ulemp mënţ. 6 Nji dŧepiiŋ bko, Apoloŧ kë atulan ba, kë Naşibaţi aşaaŋ anaţan ba. 7 Hënk, anŧepiiŋ na antulanuŋ baanwo nin uko uloŋ, Naşibaţi anjaaŋ anaţan bko awooŋ uko uloŋ. 8 Anŧepiiŋ na antulanuŋ bawo baloolan, kë andoli ţi baka aşë luŋ kayeenk baluk bi nul bankliŋuŋ na ulemp wi adoluŋ. 9 Nja ŋlemp lemp na Naşibaţi, kë an naşë wo uţeeh wi nul, nawo katoh ki awooŋ ţi pniw.

10 Ţi bnuura bi Naşibaţi awulnuŋ, ji naniw nanuura dŧëf iŧap yi katoh kë aloŋ aşë niw katoh. Ñaaŋ andoli atenan bnuura jibi akniwi ţi iŧap yuŋ duuţ. 11 Kë nin aloŋ aşë wo aanhil kaţu iŧap iloŋ impaţi bë mënţ inwooŋ da ya ; iŧap mënţ iwooŋ Yeŧu *Kriŧtu. 12 Ñaaŋ ahil kaniw na uwuuru, unŧaam, mnlaak mnuura, imul, pjaagal. 13 Uko wi akjejaaŋ pniwna, ulemp wi nul uluŋ kawinana ţi unuur wi pwayëş. Unuur mënţ bdoo bado upën uwinana, buŋ mënţ badiiman ulemp wi ñaaŋ andoli adooŋ. 14 Woli uko wi aniwuŋ unaţ aliinŧ, ayeenk katuum ; 15 uşale yik, awaaŋandën kaşë buura buur ji ñaaŋ ambuuruŋ pyik.

16 Naamme kë nawo katoh ki Naşibaţi i, kë *uhaaş wi nul uwo ţi an meeţ i? 17 Woli ñaaŋ aloŋ aŧok katoh ki Naşibaţi, uŋ mënţan Naşibaţi aŧoka. Katoh ki Naşibaţi kayimani, katoh mënţ kawooŋ an.

18 Nin ñaaŋ awutan kaguur uleeful! Woli ñaaŋ aloŋ ţi an aşal aji awo na uşal unŧuŋa wi umundu wi, akakan nayila ahilna akak ñaaŋ anwooŋ na uşal unŧuŋa na manjoonan. 19 Uşal unŧuŋa wi umundu wi uwo ŋyila ţi këş ki Naşibaţi. Hënk di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : « Aji mob banjakuŋ aji bawo na ŋşal ŋnŧuŋa ţi kaguuru ki baka. »✡ 20 Ukak apiiŧana aji : « Ajugun ame ŋşal ŋi bañaaŋ banŧuŋa, ame kë ŋawaaŋ udooni. »✡ 21 Ukaaŋ kë ñaaŋ aanwo kado kahompna bañaaŋ bajën ; an nakaaŋ iko bŧi na bañaaŋ bŧi : 22 uwole Pawulu, uwole Apoloŧ, këme Kefaŧ*, uwole umundu, uwole ubida, këme pkeţ, këme uko wi nţa na wi faan, an nakaaŋ iko bŧi na bañaaŋ bŧi. 23 Te an Kriŧtu aka'anaŋ, kë Kriŧtu ul, Naşibaţi aka'uluŋ.

4

Balempar Kriŧtu

1 Kë un, nawo kajejun keeri ji balempar *Kriŧtu, bañaaŋ banwooŋ bamali biki Naşibaţi aţuuŋ pdiiman bañaaŋ iko yi nul immeniiŋ. 2 Namali awo kado kalempar ajugul na uhaaş ujinţ. 3 Kë nji nşë wo mënţo aten me nawayëşaan këme uruha wi bañaaŋ bajën uwayëşaan, mënka kak na pwayëş uleef naan. 4 Uhaaş wi naan uunjakën aji djubani kë nşë wo kakşa mënji dwo naŧool ; Ajugun akwayëşaanuŋ kaţup. 5 Ukaaŋ kë naanwo i kaŧaran pwayëş: nayoonkan unuur wi Ajugun akbiiŋ. Ul akluŋ kado iko immeniiŋ yi bdëm ipën iwinana, kadiiman iko inwooŋ ţi ŋşal ŋi bañaaŋ. Wal mënţ Naşibaţi adëman ñaaŋ andoli kaliŋan na ulemp wi adoluŋ.

6 An bayiţ naan nakaaŋ kë nţëpna ţi uko wi Apoloŧ na wi naan nahilna najukna ţi un pwut kado umpaţi na uko wi bapiiŧuŋ. Hënk, nin aloŋ ţi an awutna kado kahomp kaji awo na imoŋ këme na undu. 7 Iwi, in adoliiŋ kë ipel bandukiiŋ ba? We wi ikaaŋ, bë iinyeenk yeenk wa ba? Kë wi iyeenkuŋ wa, we uwooŋ pdo kahomp kawo ji baanţenu ţen wa ba?

8 Naşal aji nado bi kaka uko wi nanumiiŋ bŧi i? Naşal aji nado bi wo wo bayok i? Kë nakak başih adukun kafeţ i? Na manjoonan, dñehan nakak başih, ŋhilna ŋşih na an. 9 Naşibaţi awo wo ji aţu un ŋnwooŋ banjañan du kafeţ ji bañaaŋ banjubanuŋ aŧaaŋ na pkeţ. Ŋkak bten bi umundu bŧi : ŋwanjuŧ na bañaaŋ bajën. 10 *Kriŧtu akaaŋ kë ŋwo bayila, kë an naşë şal aji Kriŧtu akaaŋ kë naji naji nawo na uşal unŧuŋa. Un ŋbiişnaa, kë an naşë wo na mnhina. Badëmanan kë un başë walanun. 11 Te nţa, ŋwo na ubon, udaan kë uţijun, ŋwo byişu, ŋwo ţi mnhaj, ŋwaaŋ dko dfëţ, ŋwo ţi pñaay na dko, 12 ŋnoor ţi ulemp wi iñen yi nun. Woli ñaaŋ akarun, ŋji ŋñehandëra bnuura ; ahajanun le, ŋmiir ; 13 woli ñaaŋ aţup buţaan ţi un, ŋji ŋţup bnuura ţi a. Te nţa ŋwo uko unwuţnuŋ ţi mboş awo uko wi bañaaŋ bŧi bagaŧuŋ.

14 Mëmpiiŧan piiŧ hënk nakownaana, dpiiŧan piiŧ ji babuk naan biki nŋaluŋ maakan nahilna name. 15 Woli nado ka bañaaŋ iñeen week ŋyaaş iñeen week (10 000) bankjukananaŋ bgah bi *Kriŧtu nakaha aşinan aloolan : nakak babuk naan ţi Yeŧu Kriŧtu wi nţupanaŋ *Uţup Ulil Unuura. 16 Dkooţan keeri, nadoonaan nado kado ji nji. 17 Uko waŋ ukaaŋ kë nyil du an Timote anwooŋ abuk naan ţi Ajugun i nŋaluŋ maakan kë abot amëbanaan, aluŋ kaleşanan mnwo mi naan wi nwooŋ ţi ploolan na Kriŧtu Yeŧu manŧaaŋuŋ na uko wi njaaŋ kajukan banfiyaaruŋ bŧi ţi dko bŧi.

18 Baloŋ badeeŋ igaŋan awo ţi phomp aşal aji mënkkak du an. 19 Kë nşë bi du an uunkjon woli ulil Ajugun katen bahomp mënţ. Woli dluŋ aban, mënkten ŋţup ŋi baka ţañ, dten me baka mnhina na manjoonan. 20 *Pşih pi Naşibaţi paanwo ţi ŋţup ţañ, pawo ţi mnhina. 21 We wi nahokanuŋ keeri? Naŋal mbi du an na pmul këme mbi du an na uŋal na pjoob bkow?

5

Mnwo mwuţaan ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ

1 Na manjoonan, baji baţiiniyaan mnwo mnwuţaan ţi pŧoof pi nan, mnwo mnwuţaan mandooŋ awo maanwo du banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi : ñiinţ aloŋ adoo ya apiinţ na ahar aşin. 2 Kë naşë homp, nawo lah kawo ji bañaaŋ banwooŋ na puum kado ñiinţ mënţ apën ţi pŧoofan. 3 Nji kë nşë wo mënwo da na an, uhaaş wi naan kë uşë wo da, ddo bi wayëş wayëş ñiinţ andoluŋ uko mënţ ji ñaaŋ anwooŋ da, amaar. 4 Ddo uko mënţ ţi katim ki Yeŧu Ajugun. Aa, wal wi nakluŋ kayit, nşë wo ţi pŧoofan na uhaaş, mnhina mi Yeŧu Ajugun manwo da na nja, 5 naşë nawutar ñiinţ nawuţaan mënţ *Ŧatana, uleef wi nul uŧoknaana. Hënk uhaaş wi nul uşë uluŋ ubuur ţi unuur wi Ajugun akwayëşuŋ bañaaŋ.

6 Naanwo i kado kahomp nin! Naamme kë uko untiinku utaajanaan pşon ujaaŋ unaţan pşon pŧum i? 7 Napënaan uko utaajanaani pşon ujon, nakakna pşon phalu, bañaaŋ bajinţ ţi këş ki Naşibaţi. Nado bi wo wo bajinţ. *Kriŧtu anwooŋ unkaneel wi *Ufeŧtu wi Mbuur awul kaţuţul pa nja. 8 Nawulën keeri ŋdo ufeŧtu, ŋwut kawo na mnŋot na ipekadu ji ipoom inwooŋ na uko utaajanaani pşon ujon, ŋwo bañaaŋ bajinţ ţi këş ki Naşibaţi, banjaaŋ baţup manjoonan, banwooŋ ji pşon phalu.

9 Ţi kakaarta kaloŋ ki mpiiŧanaŋ djakan aji nalow bañaaŋ banwooŋ ţi pjuban pi piinţ. 10 Wi njakuŋ haŋ, mënţ bajuban ţi piinţ bŧi biki nji kaţiiniyaanuŋ, këme bañeebar iko, këme baguuru, këme banjaaŋ badëman ŋnŧoŋ. Woli hënk di njakuŋ lah, napën ţi umundu! 11 Uko wi nŋaluŋ lah kaţupan uwo nawut kanaakiir na ñaaŋ anjakuŋ aji awo i *Kriŧtu aşë wo ţi pjuban pi piinţ këme añeebar iko, këme adëman ŋnŧoŋ, akuutar, akuj, këme awo naguuru. Naando wo wo kaţok pde na ñaaŋ mënţ. 12 Nji dkaaŋ na pwayëş bañaaŋ banwooŋ baanwo biki Kriŧtu i? Nin! Mënţ banwooŋ biki Kriŧtu biki ŋwooŋ i kawayëş i? 13 Naşibaţi akluŋ kawayëş banwooŋ baanwo biki Kriŧtu. Nadolan jibi *Ulibra wi Naşibaţi uţu'anaŋ pdo : « Napënaan ñaaŋ naŋot ţi pŧoofan. »✡

6

Pŋom na uruha ţi pŧoof pi banfiyaaruŋ

1 Woli aloŋ ţi an aka uhok na ayiţul ţi *Kriŧtu, hum di di ajaaŋ añoom kañooţa pwayëş du banwooŋ baamme uko unwooŋ uŧool ţi kadun ki Naşibaţi, kawo aanji ñooţa du banwooŋ biki Naşibaţi bawayëşa? 2 Naamme kë bañaaŋ biki Naşibaţi bakluŋ kawayëş umundu i? Kë woli nawooŋ i kawayëş umundu, nabiişna pwayëş iko impoţi i? 3 Naamme kë ŋluŋ kawayëş ŋwanjuŧ i? Kë hum di di ŋwooŋ ŋënhil kawayëş iko yi umundu wi ba? 4 An kë naşë ji naka uhok ţi iko yi umundu wi kaşë ya du bañaaŋ biki banfiyaaruŋ *Kriŧtu baţuuŋ bawayëş bawaaŋ udooni. 5 Dţiini hënk nakownaana. Naanwo na ñaaŋ aloŋ ţi an anwooŋ na uşal unŧuŋa anhiluŋ kawayëş uhok ţi pŧoofan i? 6 Kë naşë ji nado anfiyaaruŋ Kriŧtu aya na ayiţul ţi Kriŧtu uruha, kabaa beeh kañooţa du kadun ki banwooŋ baanfiyaari.

7 Na manjoonan pdo kado uruha ţi pŧoofan pado bi diiman diiman kë najoti. We ukaaŋ kë naambaa ţëp ţëp adinan badolan buţaan ba? We ukaaŋ kë naankwut bakiijan ba? 8 Kë naşë ji nabaa ţëp ţëp kado buţaan, kakiij bandukiiŋ, kadoo do haŋ na bayiţan ţi *Kriŧtu. 9 Naamme kë banjaaŋ bado buţaan baankluŋ kawo du *Pşih pi Naşibaţi i? Naŧiinkan bnuura : bañaaŋ banjaaŋ bajuban pjuban pi piinţ, banjaaŋ badëman ŋnŧoŋ, baţupan, banjaaŋ bapiinţ na biinţ ji baka, këme baaţ ji baka, 10 bakiij, bajaaŋ bañeebar iko, bakuj, bakuutar na baguuru baankwo du Pşih pi Naşibaţi. 11 Kë hënk di baloŋ ţi an babiiŋ awo. Kë Naşibaţi i nja aşë ţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun na *Uhaaş wi nul añow ipekadu yi nan, kë nakak ayiman, adolan kë nawo baŧool ţi këş ki nul.

Pmëban uleef ji dko di *Uhaaş wi Naşibaţi ufëţuŋ

12 Baloŋ baji baji : « Nji, dhinan kado iko bŧi, » kë iko bŧi işë wo iinnuura pa ñaaŋ. Aa, dhinan kado iko bŧi, kë nşë wo mënkdinan uko uloŋ udo kaţoŋën. 13 Baloŋ ţi an baji baji : « Uko ude uwo wi kayiŋ, kë kayiŋ kawo ki uko ude, » kë Naşibaţi aşë luŋ kaba na yul bŧi. Kë uleef uşë wo uunwo wo pdo kajubanaan pjuban pi piinţ, uwo wi Ajugun, ul amëbanuŋ wa. 14 Kë Naşibaţi, annaţanuŋ Ajugun ţi pkeţ, akak aluŋ kanaţan nja ţi pa na mnhina mi nul. 15 Naamme kë uleef wi nan uwo kafah kaloŋ ki uleef wi *Kriŧtu i? Djej keeri uleef wi Kriŧtu kado uleef wi naţuunk i? 16 Naamme kë ñaaŋ anyaaŋ anaakiir na ñaaţ naţuunk aji kak kawo ñaaŋ aloolan na a i? Na manjoonan upiiŧana aji ţi Ulibra wi Naşibaţi : « Bukal batëb bakak ñaaŋ aloolan. »✡ 17 Kë hënk kak di di ñaaŋ annakiiruŋ na Ajugun, ajaaŋ akak uhaaş uloolan na a.

18 Nadoon kaţi keeri pjuban pi piinţ. Pekadu dloŋ dmpaţi di ñaaŋ adoluŋ dawo du uleef bdig, kë anşaaŋ ajuban pjuban pi piinţ aji juban uleeful. 19 Naamme me kë uleef wi nan uwooŋ dko dyimanaan di *Uhaaş wi Naşibaţi ufëţuŋ i? Uwo ţi an, Naşibaţi awulanaŋ wa. Mënţ an keeri nakaaŋ uleefan. 20 Naşibaţi anugan nug ţi preeş pweek. Nadoon kadëmana keeri na uleefan mënţ.

7

Bniim

1 Hënkuŋ, dbi ţi uko wi nabiiŋ aheparaan aji me unuura ñiinţ aţo bë aankwo na ñaaţ. 2 Uko wi njakuŋ wi : jibi nameeŋ kë ñaaŋ ahinan kajot ţi pjuban pi piinţ, dşal aji ñiinţ andoli aji wo kawo na aharul, ñaaţ andoli kak awo na ayinul. 3 Ñiinţ adoon kado uko wi awooŋ i kado kado na aharul, ñaaţ kak ado wi awooŋ kado. 4 Mënţ ñaaţ akaaŋ uleeful, ayinul a ; kë hënk kak di di ñiinţ awooŋ aanka uleeful, aharul akaaŋ wa. 5 Nawutan keeri kaneenandër ŋleefan bë naanţo ţo awat ţi ploolan kalowiir ŋwal ŋloŋ, kahilna kawo ţi pñehan Naşibaţi. Woli nabaa, naşë kak, kaţi *Ŧatana abi ado na pguuran ţiki naanji nahil pmëban ŋleefan.

6 Uko wi nţupuŋ wi, mënjakan aji uwooŋ uko wi pdo kado, dji nahil kado wa. 7 Kë nşë hokan bañaaŋ bŧi bawo ji nji, bawut kaniim. Kë ñaaŋ andoli aşë ji yeenkna du Naşibaţi uţen umbaaŋ kabi wo wo wi nul, aloŋ aji yeenk wi bniim, undu kayeenk wi pduka nayoţ.

8 Kë nşë ji na biinţ na baaţ banwooŋ baanwo ţi bniim, kë unuura baduka haŋ ji nji. 9 Başale wo baanhil pmëban ŋleef ŋi baka, bawo kawo ţi bniim. Uhokan ñaaŋ awo ţi bniim kë di pkeţ na uyen.

10 Kë banşaaŋ awo ţi bniim, uko wi nţuuŋ baka pdo wi, dbaa ji nji, uko wi Ajugun aţuuŋ pdo wii wi : ñaaţ anniimiiŋ aanwo kagar na ayinul. 11 Kë woli agar na a, awo kaduka hënk këme kakak kaŧiinkar na a. Kë hënk kak di di ñiinţ awooŋ aanwo kagar na aharul.

12 Kë nşë ŋal kaţupan kak uko uloŋ, nji ţi uleef naan djakuŋ, mënţ Ajugun a : ñiinţ anfiyaaruŋ *Kriŧtu awole na ñaaţ kë awo anwooŋ aanfiyaara, kë ñaaţ adinan pwo ţi bniim, aanwo kagar na a. 13 Kë ñaaţ anfiyaaruŋ Kriŧtu awole na ñiinţ anwooŋ aanfiyaara, kë adinan pwo na a, aanwo kagar na a. 14 Ñiinţ anwooŋ aanfiyaari, aharul mënţ aji dola akak najinţ ţi këş ki Naşibaţi, kë ñaaţ anwooŋ aanfiyaari, ayinul mënţ aji dola akak najinţ. Woli mënţ hënk da lah, babukan kawo baţop ţi këş ki Naşibaţi, kë jibi uwooŋ hënk, bawo bajinţ. 15 Kë woli anwooŋ aanfiyaar Kriŧtu aŋal pgar, agaran ; ñiinţ këme ñaaţ anfiyaaruŋ aanwo katanana wal mënţ. Na manjoonan Naşibaţi adu'an nawo ţi mnjeeh. 16 Iwi ñaaţ, imehaara me iluŋ kabuuran ayinu i? Kë iwi ñiinţ imehaara me iluŋ kabuuran aharu i?

Pwo jibi Naşibaţi ajakuŋ ŋwo

17 Woli mënţ uko wi nţiiniyaanuŋ hënkuŋ wa, ñaaŋ andoli awo kawo jibi Ajugun aţenuluŋ kë awoo, jibi abiiŋ awo wi Naşibaţi adu'uluŋ. Uko mënţ wii wi njakuŋ na banfiyaaruŋ bŧi bado kaţaş. 18 Woli ñaaŋ aloŋ ţi wal wi adu'aniiŋ awala kaŧëmp, adukiiŋ haŋ. Woli aanwala kaŧëmp wal wi adu'aniiŋ, awutan kado bawalana kaŧëmp. 19 Pwala kaŧëmp paanwo nin uko uloŋ, kë pwo iinwala kaŧëmp paanwo nin uko uloŋ ; uko unkaaŋ udooni, uwo pţaş iko yi Naşibaţi aţuuŋ pdo kado. 20 Aa, ñaaŋ andoli adukiin jibi abiiŋ awo wal wi Naşibaţi adu'uluŋ. 21 Woli iwo najuuk ţi ulemp wal wi idu'aniiŋ, kţoo kaţaaf uko uloŋ. Kë woli ihil kabuur, buuran. 22 Na manjoonan, ñaaŋ i bakjuuknţënuŋ ţi ulemp wi Ajugun adu'uluŋ, awo najeeh ţi këş ki Ajugun, kë ñaaŋ anwooŋ najeeh wi adu'aniiŋ awo najuuk ţi ulemp i *Kriŧtu. 23 Naşibaţi anugan nug ţi preeş pweek, nawutan keeri kakak bajuuk ţi ulemp biki bañaaŋ bajën. 24 An bayiţ naan, dkak aţupan : andoli ţi an adukiin ţi kadun ki Naşibaţi jibi abiiŋ awo wal wi adu'aniiŋ.

Ţi uko wi bañaaŋ banwooŋ baando bi wo ţi bniim

25 Ţi uko wi bañaaŋ banwooŋ baando bi wo ţi bniim, Ajugun aanţupën uko wi pţu'an nado kado, kë nşë wulan uşal naan. Naşibaţi awulnuŋ mñaga mi nul, ukaaŋ kë nawo kaŧiinkën. 26 Jibi umundu uŧokiiŋ hënkuŋ uko wi nşaluŋ aji unuura uwo ñaaŋ andoli aduka jibi awooŋ. 27 Woli iniimi, wutan kala pgar na ñaaţ. Woli iiniimi, wutan kado kala bniim. 28 Kë işale aniim, iinjubani ; woli neegani aniimaa, aanjubani ; kë bañaaŋ bannimiiŋ başë luŋ kahaj, ukaaŋ kë nŋal kalowanan mnhaj mënţ.

29 An bayiţ naan, uko wi nŋaluŋ kajakan wii wi : uba umundu uñogi. Hënkuŋ banwooŋ na baaţ bawoon ji baanwo na baka, 30 bankwooniiŋ bawoon ji baankwooni wooni, banwooŋ ţi mnlilan bawoon ji baanlilan lilan, banknuguŋ bawoon ji baanka ka, 31 banwooŋ ţi iko yi umundu wi badoon ji banwooŋ baanwo ţi ya. Umundu jibi uwooŋ hënk uba hënkuŋ.

32 Kë nşë ŋal nawut kawo ţi manţaaf. Ñaaŋ anwooŋ aanniimi aji ţaaf iko yi Ajugun, aji şal jibi akliluli. 33 Kë anniimuŋ aşë ji ţaaf iko yi umundu, aji şal jibi aklili aharul, 34 wal mënţ aji wo na ŋşal ŋtëb. Kë hënk kak di di ñaaţ anwooŋ aanniimaa, na ñaaţ anwooŋ aando bi me ñiinţ bajaaŋ baţaaf iko yi Ajugun, kahilna kawo ţi këş nul bajinţ ţi uleef na ţi uhaaş. Kë anniimiiŋ aşë ji şal iko yi umundu, aji şal jibi aklili ayinul. 35 Dţup uko mënţ pa bnuura bi nan ; mëŋal ŋal pţu'an pkuŋ pi nawooŋ naanhinani. Dŋal nado uko unwooŋ unuurnaaniiŋ naşë namëban ţi Ajugun naliinŧ, naliŋ ţi ul ţañ.

36 Hënkuŋ, woli ñiinţ ajok ñaaţ, aşë win kë aanhil pmëban uleeful, kë ñaaţ akëş bniim, aniimana, mënţ pekadu da. 37 Bë woli ñiinţ aşaluŋ bnuura du uhaaşul meeţ, nin aloŋ aanwuuka wuuk, kë uwo uko wi aŋaluŋ, kë aji ayukana, aankpiinţ na a, aankniima, uŋ mënţan ado bnuura. 38 Hënk, ñaaŋ anniimuŋ ñaaţ i ajokuŋ ado bnuura, kë anşaaŋ awo aaniimi aşë do bnuura kak apel. 39 Ñaaţ aji wo kawo na ayinul ŋwal bŧi wi awooŋ najeb, kë woli ayinul abi akeţ ahina kaniimar na ñaaŋ i aŋaluŋ, bubara awo i Ajugun. 40 Kë nşë şal aji woli aduka jibi awooŋ, anuurandën kapel. Nji kak dşal aji dwo na *Uhaaş wi Naşibaţi.

8

Ţi uko wi pde uyemaţ wi mngur

1 Hënkuŋ, dbi ţi uko wi uyemaţ wi mngur. Ŋme kë nja bŧi ŋwo na kame ţi uko mënţ. Kë kame kaşë ji kado ñaaŋ adeeŋ igaŋan kahomp, uŋal kë uşë ji udo bañaaŋ baya kadun. 2 Woli ñaaŋ aşal aji ame uko uloŋ, aando bi me jibi awooŋ i kame. 3 Kë ñaaŋ aşale ŋal Naşibaţi, uŋ mënţan Naşibaţi aji me a.

4 Ţi uko wi pde uyemaţ wi mngur keeri, ŋme kë iko yi bañaaŋ bajaaŋ badëman kawo wo ji iwo Naşibaţi iinwo nin uko uloŋ ţi umundu, kë Naşibaţi awoha aloolan. 5 Na manjoonan udo ka iko iŧum du baţi na ţi mboş yi bañaaŋ bajaaŋ badu Naşibaţi na Ajugun, 6 kë nja ŋşë fiyaar kë Naşibaţi awoha aloolan, Aşin nja a ; iko bŧi iwoona du a, kë ul akaaŋ kë ŋka ubida. Kë Ajugun aloolan awohaŋ, Yeŧu *Kriŧtu a, iko bŧi iţëpna ţi a, kë nja ŋkak aţëpna ţi a aka ubida.

7 Kë mënţ bañaaŋ bŧi başaaŋ ame uko mënţ. Banfiyaaruŋ baloŋ banţaaluŋ ţfa pdëman iko iloŋ yi bajaaŋ badu Naşibaţi mënţ baji bade ŋyemaţ mënţ kaşë ţu ţi uşal te hënkuŋ kë bawo ţi bţeŋan. Hënk, uşal wi baka unwooŋ uunliinŧi uşë kak kaţop. 8 Mënţ uko ude ukdoluŋ nja ŋhil ŋnaţ ţi kadun ki Naşibaţi : woli ŋëndee, ŋënkwaaŋ nin uko uloŋ ; woli ŋdee, ŋënkka nin uko uloŋ. 9 Naţaafaraan kakşa uko wi badinananaŋ pdo wi nawooŋ banfiyaaruŋ udo bayiţan ţi *Kriŧtu mënţ biki ŋşal ŋawooŋ ŋaanliinŧi bajuban. 10 Woli ide du kaduŋ ki iko yi bajaaŋ badëman kadu Naşibaţi, iwi immeeŋ kë ihil pdo wa, kë anfiyaaruŋ Kriŧtu aloŋ i uşal uwooŋ uunliinŧi awinu, iinşal aji itëŋţëna ado kade ŋyemaţ ŋi mngur i? 11 Hënk, ido na kame ki nu kë anwooŋ aanliinŧ uşal kë aneemi, ayiţu mënţ i Kriŧtu akeţaruŋ. 12 Wal wi najubanuŋ haŋ bayiţan ţi Kriŧtu, aŧok ŋşal ŋi baka ŋanwooŋ ŋaanliinŧi, najuban juban Kriŧtu. 13 Ukaaŋ kë woli uko ude uloŋ ukaki kado ayiţ naan ajot, kahokan pwut kade wa kawutna kado ajot.

9

Uko wi nanjañan awooŋ i kado

1 Jëm badinanaan pdo iko bŧi i? Mënwo *nanjañan i? Mënwin Yeŧu Ajugun i? Mënţ nji dţijanaŋ ţi bgah bi Ajugun i? 2 Woli mënwo nanjañan ţi këş ki baloŋ, dwo kawo a ţi këş ki nan ; na manjoonan an najaaŋ nadiiman kë nji dwo nanjañan wi nawooŋ baloolan na Ajugun.

3 Uko wi nji kaŧeemuŋ banklaţnuŋ wii wi : 4 ŋënka na pka uko ude na udaan ţi ulemp wi pţup *Uţup Ulil Unuura i? 5 Ŋënka na pjej ayiţun ţi *Kriŧtu awo aharun jibi banjañan bandukiiŋ na babuk aşin Ajugun na Kefaŧ* i? 6 Nji na Barnabaŧ ţañ ŋwooŋ kado kak ulemp wi iñen yi nun kadeena i? 7 Nabi ŧiinka kë baji nangoli aklukuŋ uko wi akdeeŋ i? In ajaaŋ ado uţeeh kaşë wo aanji deena wa? In ajaaŋ ado batani kaşë wo iinji kdaan mntow mi batani mënţ ba?

8 Dţiiniyaan iko yi bañaaŋ bajën bajaaŋ bado nahilna nayikrën, kë *Bgah bi Moyiŧ bakak aţiiniyaan uko mënţ kak. 9 Na manjoonan, upiiŧana ţi Bgah bi Moyiŧ aji : « Iinwo kaneenan uwit unklempariiŋ pfeer wal wi kakit kabanuŋ. »✡ Naşibaţi aji ţaaf ŋgit i? 10 Mënţ nja ŋkaaŋ kë aţiini haŋ i? Aa, nja ŋkaaŋ kë uko mënţ upiiŧanaa. Ñaaŋ anjaaruŋ na ankituŋ baji bahaţ kë baluŋ kayeenk kafah ki baka ţi uko wi bakituŋ. 11 Kë un ŋnŧepiiŋ iko inuura inwoonuŋ du Naşibaţi ţi an, naşal aji ŋënwo i pyeenk du an kapelan iko inuura yi umundu wi yi ŋnumiiŋ i? 12 Woli bañaaŋ baloŋ bampaţi bayeenk iko mënţ ţi an, un ŋënwo i kaţëp ţëp kayeenk ya kapelan i?

Kë ŋşë wo ŋënţo aten uko mënţ, ŋbaa ţëp ţëp amiir iko bŧi kawutna kaneenan *Uţup Ulil Unuura wi *Kriŧtu uya kadun. 13 Naamme kë bañaaŋ banjaaŋ balemp du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi baka na pdeena da i? Aa, bankţeŋanuŋ du *umeeşa wi mngur baka na pyeenk ţi iko inţeŋanuŋ da. 14 Kë hënk kak di di Ajugun ajakuŋ na banknţupuŋ Uţup Ulil Unuura aji bawo kadeena pdo kaţup uţup mënţ.

15 Kë nji ţi uleef naan nşë wo mënhepar iko mënţ bŧi. Mënkpiiŧ piiŧ kayeenkna iko mënţ: na manjoonan, dhokan kakeţ! Uko wi nji kanahnuŋ, nin ñaaŋ aankŧok wa. 16 Mënwo kado kahomp kaji dţup *Uţup Ulil Unuura, uwo uko wi Naşibaţi aţu'ënuŋ pdo. Woli mënţup wa, kawuţën. 17 Woli uwo lah uko wi nji ţi uleef naan njakuŋ aji ddo, kaka baluk ; kë uşë wo uunwo haŋ, Naşibaţi aţu'ënuŋ pdo wa. 18 Kë we uwooŋ baluk naan keeri? Uwooŋ ndo kaţup Uţup Ulil Unuura wi nji kaţupuŋ, kawo mënklempaşaana wa.

19 Nin aloŋ aanhil kaţu'ën pdo uko uloŋ, kë nşë ŋal ŋal kalempar bañaaŋ bŧi, kahilna kaţij bañaaŋ baŧum maakan ţi pfiyaar *Kriŧtu. 20 Woli dwo ţi pŧoof pi bayuday, dji kawo ji nayuday, kahilna kaţij baka ţi pfiyaar Kriŧtu. Woli dwo ţi pŧoof pi bankţaşuŋ Bgah bi Moyiŧ, dji kawo ji ñaaŋ ankţaşuŋ ba kahilna kak kado baka bafiyaar Kriŧtu, nji ndooŋ awo mënka na pţaş ba. 21 Woli dwo ţi pŧoof pi banwooŋ baankţaş Bgah bi Moyiŧ, dji kawo ji ñaaŋ anwooŋ aankţaş ba kahilna kado baka bafiyaar. Kë nşë wo mënwo ñaaŋ anwooŋ aanji ţaş bgah bi Naşibaţi, wi njaaŋ kaţaş bgah bi *Kriŧtu. 22 Woli dwo ţi pŧoof pi banwooŋ baanliinŧ ţi pfiyaar, dwo ji banwooŋ baanliinŧ ţi pa. Dwo iko bŧi pa bañaaŋ bŧi, kahilna kado jibi nhilanuŋ, Kriŧtu ahilna abuuran baloŋ. 23 *Uţup Ulil Unuura ukaaŋ kë ndo iko mënţ bŧi, kahilna kayeenk iko yi uhoŋuŋ.

24 Naamme kë ţi pţi, baŧum baji baţi, aloolan kaşë jot bandukiiŋ kadun kayeenk katuum i? Naţiin keeri nahilna nayeenk katuum. 25 Bampëtar baji bawut iko bŧi kahilna kabomandër. Kë başë ji bado haŋ kahilna kayeenk katuum. Kë katuum mënţ kaşë ji kaba. Nja kë ŋşë ji ŋdo haŋ kahilna kayeenk katuum kanwooŋ kaankba. 26 Ukaaŋ kë mëmbubara aţi, mënji kabubara kagutan, dji kabi taman taman. 27 Dji kamiir iko iŧum, kaţijan uleef, kaţi pţup bañaaŋ *Uţup Ulil Unuura kaşë kawo mënkyeenk katuum ki uhoŋuŋ.

10

Uko undoluŋ bañaaŋ biki *Iŧrayel du pndiiş

1 An bayiţ naan, dŋal naleş uko umbiiŋ ado bateem nja. Wi bapënnuŋ uŧaak wi *Ejiptu na *Moyiŧ bawo bŧi ţi kanfëluŋ uţeeh, amuur *bdëk bjeenkal✡. 2 Uwo wo ji bukal bŧi babatŧaar ţi kanfëluŋ na bdëk kawoona baloolan na Moyiŧ. 3 Bukal bŧi bade pde pi Naşibaţi awuluŋ, 4 adaan meel mi Naşibaţi adoluŋ kë mampënna ţi plaak, kë plaak mënţ pawooŋ *Kriŧtu. 5 Kë baŧum maakan ţi baka başë bi wo baanlil Naşibaţi, ukaaŋ kë bakeţ kë muum manratan du *pndiiş.

6 Iko yaŋ, yi bateen nja badoluŋ, idiiman nja kë ŋwo i kawut kaŋal pdo iko iwuţaan ji baka. 7 Nawutan kado kadëman iko yi bajaaŋ badu Naşibaţi ji baloŋ ţi baka. Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Bañaaŋ baţo ade, adaan aşë naţa unoh✡. » 8 Nawulën ŋwut pjuban pi piinţ ji baloŋ ţi baka, pul pakaaŋ kë bañaaŋ te iñeen itëb na ŋwajanţ, ŋyaaş iñeen-week ŋyaaş iñeen-week (23 000) bakeţ ţi unuur uloolan✡. 9 Nawulën ŋwut kado kadak *Kriŧtu jibi baloŋ ţi baka babiiŋ adak Naşibaţi✡, uko mënţ ukaaŋ kë ŋpula ŋafiŋ baka. 10 Nawutan kado kaŋur ŋuran jibi baloŋ ţi baka babiiŋ ado, uko mënţ ukaaŋ kë uwanjuŧ unjaaŋ ufiŋ uba na baka. 11 Nja ŋññoguŋ ţi uba umundu, iko mënţan yuŋ bŧi, yi bateem nja badoluŋ, iwo wo ŋhilna ŋten ţi ya abot apiiŧana ŋhilna ŋlipara. 12 Hënk keeri woli ñaaŋ aşal aji anaţi, alipariin kajot. 13 Mnhaj mi nahajaŋ, baloŋ bahaj ma. Kë Naşibaţi aşë luŋ kado uko wi ajakuŋ, aankdinan iko mënţ iwuukan nado buţaan bi nawooŋ naankhilan pbuur. Woli iko mënţ iwuukan nado buţaan aji dolan nabuur kakuţ kaţijan kaliinŧ.

Pwut kadëman iko yi bajaaŋ badu Naşibaţi

14 Ukaaŋ keeri kë nji na an biki nŋaluŋ maakan nalowan iko yi bajaaŋ bado Naşibaţi. 15 Nawo bañaaŋ bankaaŋ ŋşal, ukaaŋ kë nŋal naŧiink bnuura uko wi nji kaţupanaŋ. 16 Naşalan pnkalame pandaannuŋ ţi kañah kabaañşaani ki *Kriŧtu pankaaŋ kë ŋji ŋbeeb Naşibaţi : woli ŋdaan ţi pa, ŋënji ŋwo ţi ploolan na Kriŧtu ţi pñaak pi atuluŋ i? Hënk kak, kapoom ki ŋjaaŋ ŋpitëş kaanwo pwo baloolan na Kriŧtu ţi uleef wi nul wi awuluŋ i? 17 Ŋfaaşiir nja bŧi kapoom kaloolan, uko mënţ udiiman kë ŋŧum aşë woha uleef uloolan. 18 Natenan bañaaŋ biki Iŧrayel : banjaaŋ bade uyemaţ unţeŋanuŋ du *umeeşa wi mngur wi Naşibaţi, baanwo ţi ploolan na Naşibaţi i? 19 Kë we wi nŋaluŋ kaţupan hënk ba? Uyemaţ unţeŋanuŋ iko yi bajaaŋ bado Naşibaţi uka udooni i? Iko mënţ yuŋ ika udooni i? 20 Nin! Dji uko wi baţeŋanuŋ, na manjoonan baţeŋan wa ŋnŧoŋ, mënţ Naşibaţi i i baţeŋanuŋ wa. Mënŋal nawo ţi ploolan na ŋnŧoŋ. 21 Naanhilan kadaan ţi pnkalame pi Ajugun kakuţ kadaan ţi pi ŋnŧoŋ. Naanhilan kade du umeeşa wi Ajugun kakuţ kade du wi ŋnŧoŋ. 22 Woli ŋdo haŋ udeeb wi Ajugun uwala ţi nja. Naşal aji ŋhinan apela i?

Pdo iko bŧi pa pdëman Naşibaţi

23 Dhinan kado iko bŧi, kë iko bŧi işë wo iinnuura pa ñaaŋ. Aa, dhinan kado iko bŧi kë mënţ iko bŧi işaaŋ aji iţu ñaaŋ aya kadun ţi pfiyaar. 24 Nin ñaaŋ awutan kado kaşal uleeful ţañ, adoon kaşal aŧënţul. 25 Nahinan kade iko bŧi inkwaapuŋ du ufeeru, kawut kaşal uko uloŋ. 26 Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Ajugun akaaŋ umundu na iko bŧi inwooŋ ţi wa. »✡

27 Woli ñaaŋ anwooŋ aanfiyaar *Kriŧtu adu'an pyoban kë naŋal pya da, nadeen iko bŧi yi akwulanaŋ, nawut kaşal uko uloŋ. 28 Bë woli ajakan aji uyemaţ uwo wi baţeŋanaanuŋ iko yi bajaaŋ bado Naşibaţi, wutan kade ţiki ibi kaŧok uşal. 29 Wi njakuŋ uşal, mënţiiniyaan ţiiniyaan uşal wi nan, dţiiniyaan wi undu. We ukaaŋ kë ñaaŋ anwooŋ aanliinŧ ţi uşal, awo kado kaţup ţi uko wi nji nwooŋ kado? 30 Nji, woli dbeeb Naşibaţi ţi uko wi nji kadeeŋ, we ukaaŋ kë bakji ddo buţaan ţi uko wi mbeebuŋ Naşibaţi ba? »

31 Hënk, woli nade këme adaan, këme uko wi nakdolaruŋ, nadoon iko bŧi pa pdëman Naşibaţi. 32 Mnwo mi nan manwoon mnwo manwooŋ maankdo bayuday na banwooŋ baanwo bayuday na banfiyaaruŋ Kriŧtu bajot. 33 Hënk di di njaaŋ kado : dji kaŋal ţi iko bŧi pdo uko unliluŋ bañaaŋ bŧi. Mënji kaşal uleef naan, dji kaşal bandukiiŋ, bahilna babuur.

11

1 Nadoon kado ji nji, jibi njaaŋ kado ji *Kriŧtu.

Uko unyukuŋ pwohara pa ñiinţ na ñaaţ ţi wal wi pñehan Naşibaţi

2 Dbeeban ţi uko wi najaaŋ naleşën ţi iko bŧi abot amëban idolade yi nayeenknuŋ ţi nji jibi njukananaŋ ya. 3 Kë nşë ŋal name uko wi : ñiinţ andoli awoona ţi *Kriŧtu ; kë ñaaţ awoona ţi ñiinţ ; kë Kriŧtu awoona ţi Naşibaţi*. 4 Ñiinţ andoli ankñehanuŋ Naşibaţi këme aţupara aşë gur bkow aji walan Kriŧtu†; 5 kë ñaaţ ankñehanuŋ Naşibaţi këme aţupara bë aangur bkow awalan ayinul‡: uwo wo ji awo ñaaţ andoluŋ buţaan kë bapuunka§. 6 Woli ñaaţ aangur bkow, apuunkiin keeri. Kë wi ukowandënuŋ ñaaţ amaŧa këme apuunka, aguran bkow. 7 Ñiinţ aanwo kaguur bkow, anaam na Naşibaţi abot aji yuuj mndëm mi nul ; ñaaţ ul, ajaaŋ ayuuj mndëm mi ñiinţ. 8 Na manjoonan, mënţ ñiinţ apënnuŋ ţi ñaaţ, ñaaţ apënnuŋ ţi ñiinţ. 9 Kë ñiinţ awo aampaşana pa ñaaţ, ñaaţ apaşaniiŋ pa ñiinţ. 10 Uko wi nji nţupuŋ, na ŋwanjuŧ ŋakaaŋ kë ñaaţ awo kaţu ţi bkow uko unkdiimanuŋ kë ahinan kañehan Naşibaţi. 11 Kë ţi këş ki Ajugun, ñaaţ anuma ñiinţ, kë ñiinţ anuma ñaaţ. 12 Na manjoonan, jibi ñaaţ apënnuŋ ţi ñiinţ, hënk di ñiinţ abuknaaniiŋ ţi ñaaţ ; kë bukal bŧi başë woona du Naşibaţi.

13 Dŋal naşal ţi ŋleefan. Unuura ñaaţ ado kañehan Naşibaţi bë aangur bkow i? 14 Jëm umundu ujukanan kë ukowandën ñiinţ akujënţ uwel i? 15 Kë ñaaţ aşale kujënţ uwel, mndëm mi nul ma. Uwel wi nul udo bi ñëga ñëg. 16 Kë woli ñaaŋ aloŋ aji uko wi nţupuŋ uunjoonani, dŋal kaţupa uko wi ţañ: ŋënka udolade uloŋ umpaţi, kë banfiyaaruŋ Naşibaţi bŧi kak baanka udolade uloŋ.

Kañah ki Ajugun

17 Hënkuŋ dŋal kaţiiniyaan uko uloŋ wi najaaŋ nado unwooŋ uunlilën : woli nayit pdëman *Kriŧtu, byit mënţ baanji baţijan bnuura, baji baţëp ţëp kaţijan buţaan. 18 Djunna aŧiink kë baji woli nayit, bpulad baji bawo ţi pŧoofan – kë nfiyaar uko mënţ ţi umbaŋ uloŋ. 19 Kë bpulad başë wo kawo ţi pŧoofan, banjaaŋ bamëban kaliinŧ bahilna bawinana. 20 Woli nayit keeri, mënţ kañah ki Ajugun ki ki najaaŋ nabi pde. 21 Na manjoonan, ţi wal wi nakdeeŋ andoli aji ŧaran pde kayok, hënk aloŋ aji wo na ubon, aloŋ kakuj. 22 Naanka itoh yi nakdeenuŋ kabot kadaan i? Këme nabeeh bañaaŋ biki Naşibaţi? Naŋal pkowandën banwooŋ baanka nin uko uloŋ i? We wi nwooŋ kajakan ba? Dwo i kabeeban i? Mënhil kabeeban ţi uko mënţ.

23 Na manjoonan, dyeenkna du Ajugun uko wi njukananaŋ: Yeŧu Ajugun, ţi uŧejan wi awooŋ i kawulana, ajej kapoom, 24 abeeb Naşibaţi, apitëş ka awul baţaşarul aşë ji : « Uleef naan wii wi, unwulaniiŋ pa an. Naluŋiiŋ nado kado hënk uwo pleşan pi naan. » 25 Wi babaaŋ pde, ajej pnkalame aji : « Poot pi pawooŋ pñaak pi naan pantuluŋ pa an, pi Naşibaţi aţeŋanaanuŋ bhoŋar bhalu. Naluŋiiŋ nado kado hënk wal undoli wi nakdaanuŋ pa, uwo pleşan pi naan. » 26 Na manjoonan, wal undoli wi nadeeŋ kapoom mënţ abot adaan poot mënţ, naji naţup ţup pkeţ pi Ajugun kayoonkna ubi wi nul.

27 Ukaaŋ kë ñaaŋ adele kapoom ki Ajugun këme adaan poot pi nul ţi unoh, aluŋ kahepna ţi uleef wi Ajugun wi adeeŋ na pñaakul pi adaanuŋ. 28 Ñaaŋ andoli awo katen tenan uleeful keeri kabaa kade kapoom kakuţ kadaan poot. 29 Woli ñaaŋ ade kapoom, adaan poot bë aanţu ţi uşal kë uleef wi Ajugun wa, adu kakob ki Naşibaţi ţi a. 30 Uko waŋ ukaaŋ kë uŧum ţi pŧoofan bamaakal, banţakmuŋ, kë baŧum badoo piinţ akeţ. 31 Woli ŋten lah ŋleef ŋi nja, Naşibaţi aankkob nja. 32 Kë Ajugun aşë ji kob nja kakuţ kaţaŋ nja ŋhilna ŋwut kaduknaana ji umundu.

33 Hënk, an bayiţ naan, woli nayitiir pde nayoonkarën. 34 Woli ubon ude ñaaŋ, adeen du katohul, hënk Naşibaţi aankluŋ kakoban. Kë iko indukiiŋ ţi yi naheparuŋ, dluŋ kaŧeeman ţi ya wal wi nji kaluŋ kaban du an.

12

Iko yi Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uţen

1 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu, hënkuŋ nabiin ŋţiiniyaan iko yi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uţen, mënŋal nawo ţi kapaam ţi iko mënţ. 2 Name kë wi nawooŋ naando bi fiyaar Kriŧtu, nabi dëman iko inwooŋ iinhil bţup, kë ikţoŋan aneemanan. 3 Ukaaŋ kë nji nŋal kaţupan kë nin ñaaŋ i Uhaaş wi Naşibaţi ukţoŋuŋ aanhil kaji : « Yeŧu afëpanaa! » Kë nin ñaaŋ aanhil kaji : « Yeŧu awooŋ Ajugun » bë mënţ Uhaaş wi Naşibaţi ukţoŋuluŋ.

4 Iko yi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uţen ipaţi, kë wul ţañ uşaaŋ aji uţen ya bŧi. 5 Uŧum jibi ñaaŋ ahili kalempar Ajugun, kë ul ţañ i i ŋklemparuŋ. 6 Iko iñoŋarënaan iŧum maakan, kë Naşibaţi aşë woha aloolan anjaaŋ aţëpna ţi nja bŧi kado iko mënţ bŧi. 7 Uhaaş wi Naşibaţi uji uwinana ţi ñaaŋ anfiyaaruŋ andoli ahilna aţënk banfiyaaruŋ bŧi. 8 Uji uţen aloŋ uţup unŧuŋa, kawul aloŋ uţup wi kame ; kë wul ţañ uşaaŋ aji uţen. 9 Uji uwul aloŋ pfiyaar, kawul aloŋ kak mnhina mi pjeban bamaakal ; kë wul ţañ uşaaŋ aji uţen. 10 Uhaaş mënţ uloolan ukaaŋ aji uwul aloŋ mnhina mi pdo mlagre, kawul aloŋ mi pdo kaţupar Naşibaţi, kabi wul aloŋ mnhina mi ppaţëş uko unwoonuŋ du wa na unwooŋ uunwoona da, kawul aloŋ mnhina mi pţup ŋţup ŋi baţi, kawul aloŋ kak mnhina mi pŧolanaar ŋa. 11 Aa, Uhaaş wi Naşibaţi ţañ ujaaŋ udo iko mënţ bŧi, andoli uwulu jibi uŋaluŋ.

Uleef uloolan unŧumi na iko impaţi

12 Uleef uwo uloolan aşë wo na ŋmbaŋ ŋŧum, jibi ŋmbaŋ ŋi uleef ŋaŧumuŋ aşë woha ţi uleef uloolan, hënk di *Kriŧtu awooŋ kak aloolan kë nja ŋwooŋ ŋmbaŋ ŋŧum ŋi nul. 13 Nja bŧi, bayuday na banwooŋ baanwo bayuday, balempar bañaaŋ na baweek biki baka, ŋyeenk nja bŧi batiŧmu ţi Uhaaş wi Naşibaţi kawoona uleef uloolan ; ŋyeenk nja bŧi uhaaş mënţ akëşan.

14 Hënk keeri, uleef uunwo umbaŋ uloolan, uŧum ŋmbaŋ. 15 Woli kahoţ kaji lah : « Mënwo kañen, mënţok keeri ţi uleef » kankwoha wo ţi uleef i? 16 Kë woli kabaţ kaji lah : « Mënwo pkëş, mënţok keeri ţi uleef » kankwoha wo ţi uleef i? 17 Woli uleef bŧi uwo lah pkëş këş, hum di di ukhilanuŋ kaŧiink? Kë woli uleef bŧi uwo lah kabaţ baţ, hum di ukhiluŋ kaŧiink pţëkëñ? 18 Na manjoonan, Naşibaţi aţu umbaŋ wi uleef wi aŋali ţi dko di aŋaluŋ. 19 Woli ŋmbaŋ bŧi ŋawo lah uko uloolan, uleef uunkwo? 20 Kë ŋmbaŋ ŋaşë ŧum, uleef kë uwo uloolan. 21 Pkëş paanhinan kaji na kañen : « Mënkak anumi'u » kë bkow baankak ahil kaji na ihoţ: « Mënkak anumi'an. » 22 Ŋmbaŋ ŋi uleef ŋanñeñënţaanuŋ ŋanumanaa ; 23 kë ŋmbaŋ ŋi ŋbeehnuŋ, ŋanwooŋ ŋaanyuk pţiiniyaan, ŋul ŋi ŋjaaŋ ŋboman bnuura ; 24 kë ŋanwooŋ ŋaanwo haŋ, ŋaannuma pboman. Na manjoonan Naşibaţi aboman uleef adëman ŋmbaŋ ŋanwooŋ ŋaandëmanaa. 25 Hënk uleef uunfaaşiiri, uwo wo uloolan, umbaŋ undoli uji uţaaf ŋandukiiŋ. 26 Woli umbaŋ uloŋ ţi uleef ude, uleef bŧi ujaaŋ uhaj na wa ; kë woli umbaŋ uloŋ ţi uleef udëmanaa, ŋundu bŧi kak ŋaji ŋadëmana.

27 Kë an, nawooŋ uleef wi *Kriŧtu, naţok ţi wa, andoli awo umbaŋ uloŋ. 28 Kë Naşibaţi aşë duna ţu ţi kadun ki banfiyaaruŋ Kriŧtu banjañan, kë batëbanţën bawo baţuparul, kë bawajanţën bawo bajukan aşë ţu na bankaaŋ mnhina mi pdo mlagre, aţu na bankaaŋ mi pjeban bamaakal, mi pţënk bañaaŋ, mi pşih na mi pţup ŋţup ŋi baţi. 29 Bañaaŋ bŧi bawo banjañan i? Bañaaŋ bŧi bawo baţupar Naşibaţi i? Bañaaŋ bŧi bawo bajukan i? 30 Bañaaŋ bŧi bayeenk mnhina mi pjeban bamaakal i? Bañaaŋ bŧi bahil pţup ŋţup ŋi baţi i? Bañaaŋ bŧi bahiluŋ pŧolanaar ŋa i? 31 Naŋalan uţen undëmnuŋ, wi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uwul. Kë nşë diimanan hënkuŋ bgah banuurnaaniiŋ.

13

Uŋal

1 Woli dţiini ŋţup ŋi bañaaŋ bajën adoo ţiini ŋi ŋwanjuŧ aşë wo mënwo na uŋal, dwo wo ji unŧinŧan wi bakkobuŋ këme unŧinu. 2 Woli dyeenk uţen wi pdo kaţupar Naşibaţi, abot ayeenk wi pme iko immeniiŋ bŧi na kame bŧi, woli ddoo fiyaar Naşibaţi adoo hum bë mënwo na uŋal, mënwo nin uko uloŋ. 3 Woli dţen iko yi nkaaŋ bŧi, woli ddoo wul uleef naan batër aşë wo mënwo na uŋal, mënka nin udooni.

4 Ñaaŋ awo le na uŋal na manjoonan, aji wo na kamiir, aji joob bkow, aanji kuj ñaaŋ, aanji homp, aanji deeŋ igaŋan, 5 aanji do uko unwooŋ uunyuki, aanji şal uleeful ţañ, aanji deebaţ këme kahank ñaaŋ ţi uhaaş. 6 Aanji lilandër uko unwooŋ uunwo uŧool, kaşë lilandër manjoonan ; 7 aji miir ţi iko bŧi, aanji ţañan pfiyaar, aanji ţañan phaţ ţi Naşibaţi, kataman ţi iko bŧi.

8 Uŋal uunji uba. Uţen wi pţupar Naşibaţi uluŋ kaba, wi pţup ŋţup ŋi baţi kë ukluŋ kaba, wi kame kë ukluŋ kaba. 9 Na manjoonan ŋëndo bi me iko bŧi, ŋëndo bi ţup ŋţup bŧi ŋi Naşibaţi, 10 kë wal wi iko ikkëşuŋ kakuţ kanuura bŧi ukluŋ kabi, uko unwooŋ uunkëş bŧi uba.

11 Wi mbiiŋ awo napoţ, dji kaţiini ji napoţ kaşal ji a, kawin iko ji a. Kë hënkuŋ wi nwooŋ naweek, dpënan ţi uşal naan iko bŧi yi kpoţ. 12 Hënkuŋ ŋji win ji ñaaŋ antenuŋ ţi kawini kanfëluŋ kë wal mënţ ŋşë luŋ kawin Naşibaţi bnuura katena ţi këş, hënkuŋ ŋëmme Naşibaţi bnuura, kë wal mënţ ŋşë luŋ kame'a bnuura jibi ul ameeŋ nja bnuura.

13 Kë iko iwajanţ işaaŋ awo nin iinkba : pfiyaar, mnhaţ na uŋal ; kë uŋal uşaaŋ apel yuŋ mënţan bŧi.

14

Pţupar Naşibaţi na pţiini ŋţup ŋi baţi

1 Natamaan keeri nawo na uŋal. Nadoon kala kak iko yi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uţen, kë ţuŋ yuŋ mënţan, wi pdo kaţupar Naşibaţi wi wi nawooŋ kado kala maakan.

2 Na manjoonan ñaaŋ anjaaŋ aţup ŋţup ŋi baţi aanji ţiini ţiini na bañaaŋ bajën, aji ţiini na Naşibaţi ţañ ; nin aloŋ aanji te iko yi ajakuŋ, aji ţup iko inmeniiŋ yi *Uhaaş wi Naşibaţi uwululuŋ. 3 Kë anşaaŋ aţupar Naşibaţi aşë baa ţëp ţëp aţiini na bañaaŋ bajën ; ŋţup ŋi nul ŋaka mnhina mi pdo banfiyaaruŋ baya kadun, kaţaŋ baka kabot kajoobţën baka ŋhaaş. 4 Anjaaŋ aţup ŋţup ŋi baţi, uleeful wi wi ajaaŋ ado uya kadun, kë anjaaŋ aţupar Naşibaţi aşë ji do pnŧuk pi banfiyaaruŋ bŧi paya kadun.

5 Dŋal maakan nado kaţup ŋţup ŋi baţi, aşë hokan nado kaţupar Naşibaţi. Anjaaŋ aţupar Naşibaţi apel ankaaŋ mnhina mi pţup ŋţup ŋi baţi. Woli anjaaŋ aţup ŋţup ŋi baţi aji ŧolanaar ŋa kadolna pnŧuk pi banfiyaaruŋ bŧi paya kadun, aji wo ji ankţuparuŋ Naşibaţi. 6 Kë hënkuŋ, an bayiţ naan, dheparan : woli dbi lah du an aţup ŋţup ŋi baţi ţañ, awo mëndiimanan iko yi Naşibaţi immeniiŋ, awo mëndolan kë nawo na kame, awo mënţupar Naşibaţi akuţ awo mënjukanan, udooni uhoŋ wi wi nji kakaaruŋ an ba?

7 Natenan kak, woli ñaaŋ alul këme akob kora, aşë naakrën ikobare hum di di bañaaŋ bakmeeŋ uko wi akkobuŋ? 8 Woli nangoli alul pduuna bangoli bandukiiŋ baya ugut aşë wo aanlul jibi bajaaŋ balul, hum di di bakbomandëruŋ pa pya ugut ba? 9 Kë hënk di di uwooŋ kak pa an : woli naţup ŋţup ŋi baţi, ŋţup ŋanwooŋ ŋaanteeţanaa, hum di di bañaaŋ bakmeeŋ uko wi nakjakuŋ? Naţiini ţiini ţi uyook.

10 Ŋţup ŋanwooŋ ţi umundu ŋaŧumi, kë undoli uşë ji uteeţana ţi bankţupuŋ wa. 11 Woli ñaaŋ aţiini uţup wi nwooŋ mëntee, dji kawo ñaaŋ nayaanţ ţi kadunul, ul kakuţ kawo nayaanţ ţi kadun naan. 12 Ukaaŋ kë wi naŋaluŋ na ŋhaaşan bŧi *Uhaaş wi Naşibaţi uţenan iko yi wa, nawo kabi kaţu ţu ŋhaaş ţi pyeenk iko iŧum inkdoluŋ banfiyaaruŋ bŧi baya kadun.

13 Ukaaŋ keeri kë anhiluŋ pţup ŋţup ŋi baţi awooŋ kado kañehan Naşibaţi aţena ahil pdo kaŧolanaar ŋa. 14 Woli dñehan na ŋţup ŋi baţi, uhaaş wi naan uji uwo ţi pñehan, uşal kaşë wo uunji ulemp. 15 Kë we wi nwooŋ keeri kado? Dñehan Naşibaţi na uhaaş wi naan kabot kañehana na uşal wi naan, dyeehara na uhaaş wi naan kabot kayeehara na uşal naan. 16 Na manjoonan, wi ikdëmanuŋ Naşibaţi ţi ŋţup ŋi baţi, hum di ñaaŋ anwooŋ aante ŋţup mënţ ahiniiŋ kaŧeem kaji uwo haŋ bë aante uko wi iţupuŋ? 17 Uko wi ikţupuŋ udole wo unuura, anknŧiinkiiŋ aanji ţëpna ţi wa kaya kadun. 18 Dbeeb Naşibaţi ţi uko wi njaaŋ kaţup ŋţup ŋi baţi, ddoo ţup ŋa apel an, 19 kë nşë ji nwole ţi pŧoof pi pnŧuk pi banfiyaaruŋ kahokan kaţiini kdiim kañeen ki bateeŋ kahilna kajukan baka kë di kdiim iñeen-week ŋyaaş iñeen-week (10 000) ki bawooŋ baankte.

20 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu, nawutan kawo bapoţ ţi uko wi uşal, nawoon baka ţi uko wi buţaan, naşë nawo bantohi ţi uko wi najaaŋ naşal. 21 Hënk di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Dţëpna ţi ŋţup ŋi bañaaŋ bayaanţ,

kaţëpna ţi mntum mi bayaanţ,

kaţiiniyaan na biki pntaali pi naan

te baandoo di di wal mënţ pŧiinkën.

Hënk di *Yawe Nawat Kabuka ajakuŋ. »✡

22 Hënk keeri woli Naşibaţi aţëpna ţi ŋţup ŋi bañaaŋ bawooŋ baantee, uji uwo uko unjaaŋ udiiman banwooŋ baanfiyaara kë adeebaţër baka, uko mënţ uunwo pa banfiyaaruluŋ ; kë woli Naşibaţi aţëpna ţi *baţuparul, aji ţup ţup na banfiyaaruluŋ bahilna baya kadun, uko mënţ uunwo pa banwooŋ baanfiyaara. 23 Natenan ten, woli banfiyaaruŋ *Kriŧtu bŧi bayit aşë ţiini bukal bŧi na ŋţup ŋi baţi, woli banwooŋ bayaanţ banwooŋ baando bi fiyaar Kriŧtu baneej ţi dko mënţ, naşal aji baankji nayilaa i? 24 Kë bañaaŋ bŧi başale ţupar Naşibaţi woli anwooŋ nayaanţ anwooŋ aando bi fiyaar aneej ţi dko mënţ, uko wi aŧiinkuŋ bŧi uji udola ayikrën kë awo nado buţaan, ŋţup ŋuŋ ŋajaaŋ ŋadola aşalan uleeful. 25 Wal mënţ, iko inmeniiŋ ţi uşalul iji ipën kawinana, aşë jot kafëţ kaara ţi mboş kadëman Naşibaţi kaşë kaji : « Na manjoonan, Naşibaţi awo ţi pŧoofan! »

Ţi uko wi byit bi banfiyaaruŋ

26 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu, kë we wi nawooŋ kado? Woli nayitiir pñehan Naşibaţi, kë aloŋ aka kayeeh, kë aloŋ aka uko wi pjukan, aloŋ kë aka uţup unwoonuŋ du Naşibaţi, aloŋ kë aka uţup wi baţi wi pţup, kë aloŋ ahil pŧolanaar wa, iko mënţ bŧi iwo kado bañaaŋ baya kadun. 27 Woli baloŋ baŋal pţup ŋţup ŋi baţi, nadoon batëb këme bawajanţ baţup, andoli ji ţup kayewan aŧënţul, aloŋ aşë ŧolanaar wa. 28 Woli naŧolanaar wa aanwoo, bayompan, baţiini na Naşibaţi du ŋhaaş ŋi baka meeţ. 29 Kë woli baloŋ baŋal pţupar Naşibaţi, batëb këme bawajanţ ţi baka baţiiniin bandukiiŋ başë bado kaşal ţi uko wi baţupuŋ. 30 Woli aloŋ awo ţi pţup kë Naşibaţi aşë wul aloŋ kak ţi banwooŋ da uţup, naŧeek ayompan awuta adiiman wa. 31 Na manjoonan, an bŧi nahilan kaţupar Naşibaţi, aloolan aji ţup kayewan aŧënţul, bañaaŋ bŧi bahilna bajuk babot baţaŋ baka. 32 Banjaaŋ baţupar Naşibaţi baji bahil pmëban ŋleef ŋi baka. 33 Naşibaţi aanwo i parëfa, ul ajaaŋ aţij mnjeeh ; ţi byit bŧi bi banfiyaaruŋ uko waŋ uwooŋ kado kadolana.

34 Woli nayitiir pdëman Naşibaţi, baaţ baji bawo kawut pŋaat, baandinan baka bado kahoopaţër da. Jibi upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Bgah, bawo kado kaŧiink ŧiink. 35 Woli baŋal kame uko uloŋ, baheparan bayin baka du katoh. Uunuura ñaaţ ado kaŋaat woli pnŧuk pi banfiyaaruŋ payit pñehan Naşibaţi.

36 An biki Korinŧ, naşal aji uţup wi Naşibaţi upënna du an i? An nawohaŋ baloolan banŧiinkuŋ wa i? 37 Woli ñaaŋ aşal aji awo Naţupar Naşibaţi këme ñaaŋ anwooŋ na *Uhaaş wi Naşibaţi, awo kayikrën kë uko wi mpiiŧanaŋ uwo uko wi Ajugun aţuuŋ pdo kado. 38 Kë ñaaŋ aşale pok pyikrën uko mënţ, Naşibaţi apoka ul kak.

39 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu, nadoon kala keeri pţupar Naşibaţi kaşë kawo naankneenan pţup ŋţup ŋi baţi. 40 Iko mënţ bŧi idolaniiŋ na uşal ujij ibot iţëp ţi bgah.

15

Pnaţa ţi pkeţ pi Yeŧu

1 An bayiţ naan, dŋal kaleşanan *Uţup Ulil Unuura wi nţupanaŋ, wi nayeenkuŋ akuţ amëban ţi wa aliinŧ. 2 Ţi uţup mënţ wi wi Naşibaţi aţëpnuŋ abuuranan, an nanjaaŋ namëban wa jibi nţupanaŋ wa ; woli mënţ hënk da, pfiyaar pi nan pawaaŋ udooni.

3 Uko undëmnuŋ ţi iko yi nji kaţupanaŋ uwooŋ wi nyeenkuŋ nji kak unwooŋ kë *Kriŧtu akeţ apënanaan ipekadu yi nja, jibi upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi. 4 Amoyaa aşë naţa ţi pkeţ ţi unuur uwajanţën, hënk kak di di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi. 5 Apën awinana ţi kadun ki Kefaŧ*, aluŋ apën awinana ţi kadun ki banjañanul iñeen na batëb. 6 Akak aluŋ apën awinana ţi byaaş bloolan ţi kadun ki banfiyaaruluŋ iñeen-week ŋyaaş kañeen : banŧumnuŋ ţi baka bahum bajeb kë baloŋ bakeţi. 7 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, akak apën awinana ţi kadun ki Yakob† na ki banjañan bŧi.

8 Abaañşaan apën awinana ţi kadun naan nji kak, kë nwo ji napoţ ambukiiŋ bë wal wi kabuka ki nul uundo bi ban. 9 Nji dwooŋ ampoţëţaanuŋ ţi banjañan biki nul ; na manjoonan mëndo ŧaaŋ ŧaaŋ na pdu'ana nanjañan ţiki dbi hajan ţfa bañaaŋ biki Naşibaţi banfiyaaruŋ *Kriŧtu. 10 Kë Naşibaţi aşë wulën bnuura bi nul ado kë nwo ñaaŋ i nwooŋ ; bnuura bi awulnuŋ baanwaaŋ udooni, dbaa ţëp ţëp alemp apel banjañan bandukiiŋ. Mënţ nji a ţi uleef naan dwooŋ anlempuŋ, Naşibaţi ajaaŋ aţëpna ţi nji kalemp ţi bnuura bi awulnuŋ. 11 Hënk keeri, uwole nji këme banjañan bandukiiŋ bakţupuŋ, *Uţup Ulil Unuura wi wi ŋkţupuŋ, uţup mënţ wi wi nafiyaaruŋ.

Pnaţa pi bañaaŋ ţi pkeţ

12 Kë woli ŋţupan aji *Kriŧtu anaţa ţi pkeţ, hum di di baloŋ ţi an bahilanuŋ kaji bañaaŋ baanknaţa ţi pkeţ ba? 13 Woli bañaaŋ baanknaţa ţi pkeţ, Kriŧtu aannaţa keeri ţi pa. 14 Kë woli Kriŧtu aannaţa ţi pkeţ, uko wi ŋţupuŋ ukeer awaaŋ udooni, kë pfiyaar pi nan pawaaŋ udooni. 15 Woli na manjoonan bankeţuŋ baanknaţa ţi pa, uwooŋ kë Naşibaţi aannaţan Kriŧtu ţi pa. Ŋkeer awo baţilan ţi uko wi Naşibaţi, wi ŋţupuŋ aji anaţan Kriŧtu ţi pkeţ. 16 Aa, woli bankeţuŋ baannaţa ţi pa, Kriŧtu kak aannaţa ţi pa. 17 Kë woli Kriŧtu aannaţaa, pfiyaar pi nan pawaaŋ udooni, nahum nwo ţi pekadu, 18 kë banfiyaaruluŋ bankeţuŋ baankbuur. 19 Woli ŋhaţ Kriŧtu abuuran nja ţi mboş ţañ, ŋwooŋ banñaganaanuŋ.

20 Kë *Kriŧtu na manjoonan aşë naţa ţi pkeţ: ţi bankeţuŋ, Kriŧtu awooŋ naŧeek annaţiiŋ ţi pa. 21 Ñaaŋ aloolan aţijuŋ pkeţ ţi mboş hënk kak di di ñaaŋ aloolan akdoluŋ bañaaŋ banaţa ţi pkeţ. 22 *Adam akaaŋ kë bañaaŋ bŧi bakkeţ, hënk kak Kriŧtu akaaŋ kë bañaaŋ bŧi banwooŋ na a baknaţa ţi pkeţ. 23 Ţi uko wi pnaţa ţi pkeţ, Naşibaţi ado bi ţup ţup jibi uko mënţ ukţëpuŋ: Kriŧtu awooŋ naŧeek annaţiiŋ ţi pkeţ, woli aluŋ abi, bañaaŋ biki nul babaa naţa ţi pa. 24 Woli uko waŋ uţëpi, uba umundu uşë bi, wal mënţ aŧok başih bŧi, baweek bŧi na mnhina bŧi, kaşë kawul pşih Naşibaţi anwooŋ Aşin. 25 Na manjoonan Kriŧtu aluŋ kaşih te wal wi Naşibaţi akţuuŋ başooradul bŧi ţi ihoţul uţeeh. 26 Naşooradul nabaañşaani i akŧokuŋ awooŋ pkeţ. 27 *Ulibra wi Naşibaţi uji aţu iko bŧi ţi ihoţ yi Kriŧtu uţeeh ; kë wi ujakuŋ aji aţu iko bŧi ţi ihoţ yi Kriŧtu uţeeh, ŋme kë Naşibaţi ţi uleeful aanwo ţi ihoţul uţeeh, ul aţuuŋ iko bŧi ţi ihoţ yi Kriŧtu uţeeh. 28 Wal wi Naşibaţi akluŋ kaţu iko bŧi ţi ihoţ yi Kriŧtu uţeeh, wi wi ul, Abuk Naşibaţi, akwooŋ ţi kafeţ ki nul, ul Naşibaţi, ankluŋ kaţu iko bŧi ţi ihoţul uţeeh. Hënk Naşibaţi aluŋ kawo aloolan ţañ ankşihuŋ, aluŋ kaşih ţi iko bŧi.

29 Naşalan kak biki babatŧaaruŋ ţi katim ki bankeţuŋ: we wi bahaţuŋ pyeenk ba? Woli ujoonan kë bankeţuŋ baanknaţa ţi pa, we ukaaŋ kë babatŧaar ţi katim ki baka ba? 30 Kë nja, we ukaaŋ kë unuur undoli ŋji ŋwo ţi mntum mi pkeţ ba? 31 An bayiţ naan, na manjoonan dji kawo ţi mntum mi pkeţ unuur undoli, kë uloŋ uşë wo mnlilan mi naan uwooŋ wi nawooŋ ţi ploolan na Yeŧu *Kriŧtu Ajugun. 32 Woli uşal wi bañaaŋ bajën ţañ ukaaŋ kë ngutan na ŋko ŋi uţeeh du Efeŧ, we wi nkaaŋ da? Woli bankeţuŋ baanknaţa ţi pa, nabiin ŋde ŋbot ŋdaan ; ŋkeţ faan. 33 Naţaafaraan : banoh bawuţaan baji baŧok ñaaŋ mnwo. 34 Naţëlşan ŋşal ŋi nan, naţañan pjuban. Na manjoonan, baloŋ ţi an baamme Naşibaţi ; uwo mnkow pa an.

Uleef wi banknaţiiŋ ţi pkeţ

35 Kë aloŋ aşë hilan kahepar kaji : « Hum di di bankeţuŋ baknaţiiŋ ţi pa? Babi na uleef unaam hum ba? » 36 Iwi iwo nawaaŋ uşal! Iimme kë woli iŧepii, udeey uloŋ uunji uhil kabuk bë uunkeţ keţ duna i? 37 Kë uko wi iŧepiiŋ uunwo uko umbukiiŋ: uwo pbuk ţañ, pi maaj këme ŋdeey ŋloŋ. 38 Wal mënţ, Naşibaţi kaşë do wa ubuk bko bi aŋaluŋ, pbuk pandoli paji pabuk bko bi pawooŋ i kabuk.

39 Ŋleef bŧi ŋaannaami, uloŋ uji uwo wi ñaaŋ najën, uloŋ kawo wi ŋnŧaam, uloŋ kawo wi ŋkaŧ, uloŋ kawo wi ŋţëb. 40 Uka kak iko inwooŋ du baţi, na inwooŋ ţi mboş ; kë kanuura ki iko yi baţi kapaţ na ki iko yi mboş. 41 Kanuura ki bnuur kapaţ na ki pli, kë ki ŋjah kapaţi ; ujah udoo ji upaţ kanuura na ujah uŧënţ wa.

42 Kë hënk di di uwooŋ ţi uko wi pnaţa ţi pkeţ. Uko wi bamoyuŋ ţi mboş ji uŧepi, uwo uleef unkpuţuŋ. Uşale naţa ţi pkeţ, uunkak ahil kapuţ. 43 Uko wi bajaaŋ bamoy uwo uleef unwaaŋuŋ udooni, kë woli unaţa ţi pkeţ, uji uŧum na mndëm. Uko wi bajaaŋ bamoy uwo uleef unwooŋ uunka mnhina, kë woli unaţa ţi pkeţ, uji uŧum na mnhina 44 Uleef wi bajaaŋ bamoy uwo uleef wi ñaaŋ najën, bë uşale naţa ţi pkeţ, *Uhaaş wi Naşibaţi uji uwul wa mnhina. Uka keeri uleef unwooŋ wi ñaaŋ najën akuţ aka uleef unjaaŋ uyeenk Uhaaş wi Naşibaţi. 45 Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Ñiinţ naŧeek, *Adam, awo ñaaŋ najën i Naşibaţi awuluŋ uhefënţ. » Kë Adam natëbanţën anwooŋ Kriŧtu, aŧum na Uhaaş wi Naşibaţi unjaaŋ uwul ubida. 46 Mënţ ñaaŋ anyeenkuŋ Uhaaş wi Naşibaţi ajaaŋ abi uŧeek, ñaaŋ najën a ; anyeenkuŋ Uhaaş wi Naşibaţi abaa bi. 47 Naşibaţi aboman ñaaŋ naŧeek na ufuuş, awoona ţi mboş ; kë natëbanţën aşë woona baţi. 48 Bañaaŋ biki mboş bawo wo ji i Naşibaţi abomanaanuŋ ufuuş ; kë banwooŋ baţi kë bawo ji anwoonuŋ baţi. 49 Ŋjunna awo ji ñaaŋ mënţ anwoonuŋ ţi mboş, aşë luŋ kanaam anwoonuŋ baţi.

50 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu, uko wi nji nŋaluŋ kaţupan uwooŋ kë ñaaŋ najën aanhinan kaneej du *Pşih pi Naşibaţi, kë uko unkpuţuŋ uunhinan kaneej du dko di iko iwooŋ iinji ipuţ.

51 Hënkuŋ dŋal kaţupan uko uloŋ ummeniiŋ: mënţ nja bŧi ŋkluŋ kakeţ, kë nja bŧi ŋşë luŋ kaţëlşa. 52 Uko mënţ uŧaran ŧaran, kawo ji ñaaŋ akompëşuŋ uyaaş uloolan, ţi wal wi plul pbaañşaani pakluluŋ. Paluŋ kalul, bañaaŋ bankeţuŋ başë banaţa bawo baankak akeţ, wal mënţ nja bŧi ŋţëlşa. 53 Na manjoonan, uko unkpuţuŋ uwo kakak uko unwooŋ uunkpuţ, kë uko unkkeţuŋ uwo kayeenk ubida unwooŋ uunkba. 54 Wal wi uko unkpuţuŋ ukkakuŋ uko unwooŋ uunji upuţ, kë uko unkkeţuŋ uyeenk ubida wi mnţo, wal mënţ wi wi uţup umbiiŋ apiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi ukdolaniiŋ: « Pkeţ pawatanaa, pakobaa. 55 Iwi pkeţ, pwat pi nu pundu? Iwi pkeţ, uko ufiŋi wi nu uwo ţuŋ? »✡ 56 Uko wi pkeţ pajaaŋ pafiŋna uwo pekadu, kë uko unjaaŋ uwul pekadu mnhina uwo *Bgah bi Moyiŧ. 57 Nabiin keeri ŋbeeb Naşibaţi anjaaŋ aţëpna ţi Ajugun Yeŧu *Kriŧtu kado nja ŋwat. 58 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu biki mmaganuŋ, namëbaan keeri naliinŧ. Nadoon kataman unuur undoli ţi plempar Ajugun. Name kë plempara paanwaaŋ udooni.

16

Bajunt bţënkni banfiyaaruŋ biki Yeruŧalem

1 Hënkuŋ dŋal kaţupan uko uloŋ ţi uko wi bajunt bţënkni bañaaŋ biki Naşibaţi banwooŋ Yeruŧalem. Ddobi ţup banfiyaaruŋ biki Galaŧiya uko wi bawooŋ i pdo. Dŋal an kak nado haŋ. 2 Ţi unuur uŧeek wi kanëm, andoli ţi an ajejan ktaka kloŋ jibi ahinanuŋ aka, ahank du katohul, kawutna kayoonk mbi nabaa naneej bajunt. 3 Wal wi nji kabiiŋ, dwul biki nadatuŋ ikaarta yi mpiiŧuŋ bañaaŋ biki Yeruŧalem bameena uko unţijuŋ baka, dyil baka bañooţ baka uko wi najuntuŋ kaţënkna baka. 4 Woli uyoţanaan nya da nji ţi uleef naan, bado bayaaş na nji.

Pya bayaaş pi Pawulu

5 Dŋal pţëpna uŧaak wi Maŧedoniya kabaa kabi pwinan. 6 Ulome ndo du an ŋnuur ŋloŋ këme nţo da wal wi ujonţ bŧi, hënk naşë nawulën uko wi nnumiiŋ pa bayaaş. 7 Mënŋal ţi byaaş bi kapant pant, dŋal pdo ŋnuur ŋloŋ na an woli ulil Ajugun. 8 Kë nşë luŋ kaţo du ubeeka wi Efeŧ te ufeŧtu wi *Pentakot, 9 ţiki dwin kë dhil kado da ulemp unuura wi ndooŋ abi jun pdo, kë başoorad nja başë ŧum da kakşa.

10 Woli Timote abii, nadoonan kadola awo bnuura ţi pŧoofan. Awo na nji kë ŋji ŋlempar Ajugun, 11 nin aloŋ awutan keeri kabeeha. Naţënkana aka uko wi anumiiŋ pa bayaaş abiina te du nji. Ŋwo ţi pyoonka, nji na banfiyaaruŋ banwooŋ na nji.

12 Kë *Apoloŧ ayiţ nja ţi *Kriŧtu, ddabëra abi pwinan ul na bayiţ nja bandukiiŋ, kë aşë wo aando bi ŋal pbi hënkuŋ ; aluŋ kabi woli ahinani.

Iko ibaañşaani yi pdo

13 Nawoon bten, namëban naliinŧ ţi pfiyaar pi nan, nawoon bañaaŋ batëŋ, nanaţan naliinŧ. 14 Uko wi nakdoluŋ bŧi, nadolan wa na uŋal.

15 An bayiţ naan, dkak aţupan uko uloŋ. Name kë Ŧefanaŧ na biki katoh ki nul bawooŋ baŧeek bankakuŋ afiyaar *Kriŧtu du uŧaak wi nan wi *Akayi, name kë baji balempar banfiyaaruŋ bandukiiŋ. 16 Nadoon kaŧiink keeri bañaaŋ ji bakaŋ mënţan, na bañaaŋ bŧi bankdoonaanuŋ na baka.

17 Dlilan ţi uko wi Ŧefanaŧ na Fortunaŧuŧ na Akayuŧ babiiŋ pwinën ; baţënkën wi nawooŋ naanwo da, 18 batëŋţënaan jibi batëŋţënanaŋ. Najukan pyikrën bnuura bi bañaaŋ banwooŋ ji baka bajaaŋ bado.

19 Banfiyaaruŋ *Kriŧtu bŧi biki uŧaak wi Aŧiya bawulan mboş. *Akila na Priŧiliya na banfiyaaruŋ banjaaŋ bayit du katoh ki baka bawulan mboş ţi katim ki Ajugun. 20 Banfiyaaruŋ bŧi banwooŋ ţi na nji bawulan mboş. An kak nawulandën mboş naboofar na uşal uyimanaan.

21 Nji Pawulu ţi uleef naan dpiiŧuŋ ţi awulan mboş.

22 Woli ñaaŋ aanŋal Ajugun, afëpana.

Maranata* – Ajugun biini!

23 Dñehan Yeŧu Ajugun awulan bnuura.

24 Dŋalan, an bŧi wi ŋwooŋ ţi ploolan na Yeŧu *Kriŧtu.

* 1:12 Kefaŧ: Katim kaloŋ ki Kefaŧ kawo Piyeer.

✡ 1:19 Iŧayi 29.14.

✡ 1:31 Yeremiya 9.24.

✡ 2:9 Iŧayi 64.4.

✡ 2:16 Iŧayi 40.13.

✡ 3:19 Yob 5.13.

✡ 3:20 Kañaam 94.11.

* 3:22 Kefaŧ: Katim kaloŋ ki Kefaŧ kawo Piyeer.

✡ 5:13 Pleşan 17.7.

✡ 6:16 Ujuni 2.24.

* 9:5 Kefaŧ: Katim kaloŋ ki Kefaŧ kawo Piyeer.

✡ 9:9 Pleşan 25.4.

✡ 10:1 Natenan ţi Ppën 13.21-22.

✡ 10:7 Ppën 32.6.

✡ 10:8 Natenan ţi Mnfën 25.1-18.

✡ 10:9 Natenan ţi Mnfën 21.5,6.

✡ 10:26 Kañaam 24.1; 50.12; 89.12; Pleşan 10.14.

* 11:3 Ñiinţ andoli awoona ţi Kriŧtu ; kë ñaaţ awoona ţi ñiinţ ; kë Kriŧtu awoona ţi Naşibaţi : baloŋ baji Kriŧtu awo naweek ñiinţ ; kë ñiinţ awo naweek ñaaţ ; kë Naşibaţi awo naweek Kriŧtu.

† 11:4 Aji walan Kriŧtu : Bapiiŧ aji aji walan bkowul.

‡ 11:5 Aji awalan ayinul : Bapiiŧ aji aji walan bkowul.

§ 11:5 Bapuunka : Ţfa du Korinŧ ppuunka ţi ñaaţ paji padiiman kë awo nawuţaan, nado pekadu, najuban pjuban pi piinţ.

✡ 14:21 Iŧayi 28.11-12.

* 15:5 Kefaŧ: Kawo katim kaloŋ ki Piyeer.

† 15:7 Yakob : Yakob i awo abuk aşin Yeŧu akuţ awo naweek i pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi Yeruŧalem.

✡ 15:55 Iŧayi 25.8.

* 16:22 Maranata : Ţi uhebërë dawooŋ Ajugun, biini! këme Ajugun abi.

2 KORINŦ

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Uţup utëbanţën wi Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

banfëţuŋ du uŧaak wi

Korinŧ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta katëbanţën ki Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Korinŧ. Ţi kakaarta ki nul kaŧeek aţup baka aji aŋal pya kawin baka. Abi ji na baka kak bajunt, bajunt mënţ baţënkna banfiyaaruŋ biki Yeruŧalem, kë ul ţi uleeful akyaaŋ kayeenk bajunt mënţ. Kë aşë bi wo aanya da. Hënk di di awooŋ aanya da : Timote awo ţi bgah pya Korinŧ, aşë me ţi bgah iko yi banfiyaaruŋ biki da bakdoli. Kë uko mënţ uunlila. Aŧiink kë bayuday baloŋ baya Korinŧ ajukan da iko impaţi na Uţup Ulil Unuura wi Pawulu abiiŋ ajukan da. Baji baji na baka kë Pawulu aanwo nanjañan i Kriŧtu na manjoonan. Wi wi Timote aşaaŋ aţiiş aşë ţup Pawulu, kë ajooţan maakan. Uko mënţ ukaaŋ kë apiiŧ baka kaţup uko wi aşaluŋ na uko unkayi kë aanya du baka.

Pawulu aţup ţi kakaarta ki kë awo nanjañan i Kriŧtu aşë paţ jibi aklempi na bandukiiŋ bajaaŋ bajukan bgah. Uko mënţ ukaaŋ kë başoora. Pawulu akak aţëga aji aŋal ul na biki Korinŧ bawo ţi ploolan. Aji na baka bataman ţi bajunt baţënkna banfiyaaruŋ biki Yeruŧalem. Akak aţup aji aŋal kaya kawin baka kahilna kaţup bañaaŋ banwooŋ baanwut pjuban manjoonan. Woli Pawulu amëban aliinŧ aji awo nanjañan aŋal ŋal bañaaŋ bame Uţup Ulil Unuura bakuţ bame kë Yeŧu awooŋ Ajugun.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pawulu awul baka mboş akuţ abeeb Naşibaţi (1.1-11)

2. Ulemp wi nanjañan du banfiyaaruŋ (1.12–2.17)

3. Pŋal ñaaŋ jibi Kriŧtu aŋaluŋ nja (3.1–7.16)

4. Pţen bajuuk (8.1–9.15)

5. Pawulu aţup aji awo nanjañan na manjoonan (10.1–13.10)

6. Pwul mboş pbaañşaani (13.11-13)

1

1 Nji Pawulu, i Naşibaţi aduuŋ pa nwo nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu, ţiki aŋaluŋ wa, na Timote ayiţ nja, ŋpiiŧanaŋ an banfiyaaruŋ Kriŧtu biki ubeeka wi Korinŧ na bañaaŋ biki Naşibaţi bŧi banwooŋ ţi uŧaak wi Akayi* bŧi. 2 Ŋñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

Pawulu abeeb Naşibaţi

3 Nawulën ŋbeeb Naşibaţi, Aşin Yeŧu *Kriŧtu Ajugun ţi uko wi añagiiŋ nja abot atëŋţën nja. 4 Aji tëŋţën nja wal wi ŋjaaŋ ŋwo ţi unoor undoli, kadolna nja ŋhil ŋdo katëŋţën bañaaŋ banwooŋ ţi unoor undoli na ptëŋţën pi Naşibaţi atëŋţënuŋ nja. 5 Na manjoonan, Kriŧtu akaaŋ kë ŋkhaj maakan, kë hënk di di akaaŋ aji tëŋţën nja maakan. 6 Woli ŋwo ţi unoor, uwo wo pa ptëŋţënan kabot kaţijan mbuur ; woli Naşibaţi atëŋţënun, uwo pa ptëŋţënan nahilna namiir mnhaj mi ŋhajuŋ. 7 Uhaţ wi ŋţuuŋ ţi an udëmi ; ŋme kë jibi nahajuŋ ji un, hënk kak di di Naşibaţi aktëŋţënanaŋ ji un.

8 An bayiţun, ŋŋal name kë mnhaj mi ŋhajuŋ du uŧaak wi Aŧiya manţëp uţup†, kë ŋhaajala maakan adoo şal aji wi nun ubaa. 9 Na manjoonan ŋbi ji ji pkeţ pi nun pabani, ukaaŋ kë ŋënkak ahaţ ŋleef ŋi nun, ahaţ ţi Naşibaţi anjaaŋ anaţan bañaaŋ ţi pkeţ. 10 Ul abuuranuŋ un pkeţ mënţ, akak aluŋ kabuuranun. Aa, ŋţu mnhaţ mi nun ţi a, ame kë aluŋ kabuuranun kak. 11 An naţok ţi ulemp mënţ wi najaaŋ nañehandërun ; hënk, Naşibaţi aŧiink pñehan pi bañaaŋ baŧum, kawulun bnuura, uko mënţ ukaaŋ kë bañaaŋ baŧum baji babeeba.

Uko unkaaŋ kë Pawulu alutan bayaaş bi nul du Korinŧ

12 Hënkuŋ, uko wi uwooŋ mnlilan mi nun, uhaaş wi nun udiimanuŋ un kë mnwo mi nun ţi umundu wi na ţi kadun ki nan manwo mnwo mnŧool akuţ ajinţ ţi kadun ki Naşibaţi. Uko mënţ uwoona du Naşibaţi, mënţ uşal unŧuŋa wi bañaaŋ bajën ubiiŋ aţoŋun, bnuura bi nul babiiŋ aţoŋun. 13 Na manjoonan, ţi ikaarta yi ŋpiiŧanaŋ, ŋëmpiiŧan nin uko uloŋ umpaţi na wi nahiluŋ kaleyiir kakuţ kate, kë nşë me kë unuur uloŋ naluŋ kate. 14 Uka uko uloŋ wi nadooŋ abi yikrën : ţi unuur wi Ajugun Yeŧu akbiiŋ, ŋwo mnlilan mi nan nakuţ nawo mnlilan mi nun.

15-16 Dfiyaar uko mënţ, ukaaŋ kë mbi ŋal kaţëpna duna du an, kabaa kaya Maŧedoniya di nji kawoonuŋ kakak du an, kaşë kayeenk uko wi nji kanumiiŋ pyaana bayaaş du *Yuda, hënk nahilna nanuurandën uyaaş utëbanţën. 17 Wi njakuŋ aji ddo haŋ, dbeŋ beŋ i? Woli dji ddo uko, dji kawo na uşal wi ñaaŋ najën anwooŋ aanji ţijan ţi uţup uloolan i? 18 Na manjoonan, ţi katim ki Naşibaţi, uţup wi nun na an uunwo wi « aa » na « a-a. » 19 Uko wi Yeŧu *Kriŧtu Abuk Naşibaţi, wi nji na Ŧilaŧ na Timote ŋţupanaŋ, uunwo wi « aa » na « a-a » ubaa ţëp ţëp awo wi « aa » ţañ. 20 Yeŧu Kriŧtu awooŋ « aa » mënţ, iko bŧi yi Naşibaţi ahoŋuŋ idolana ţi a. Kë ţi ul i i ŋkţëpnuŋ kaji uwo haŋ, kadëmanaana. 21 Naşibaţi ajaaŋ atëŋţënun na an, ŋliinŧ ţi pfiyaar Kriŧtu. Ul ţi uleeful adatuŋ nja, 22 adiiman kë ŋwo biki nul wi aţuuŋ uhaaş wi nul ţi nja, wul uwooŋ uko ujuni ţi iko yi ahoŋuŋ aji aluŋ kawul nja.

23 Uko wi nji kaţupuŋ uwo manjoonan, Naşibaţi amee ; woli dţilani afiŋën : mënŋal ŋal pnooranan, ukaaŋ kë mënkak du Korinŧ. 24 Ŋënŋal pwo başih bankţu'anaŋ uko wi nawooŋ i pfiyaar ; namëban aliinŧ ţi pfiyaar pi nan kë ŋşë ŋal kaţënkan nawo na mnlilan.

2

1 Dşal keeri aji mënkkak pwinan, nawutna kawo kak ţi pjooţan. 2 Woli ddolan kë najooţani, nin aloŋ aankhil pdolën nlilan ţiki an bŧi najooţan. 3 Dpiiŧ jibi mpiiŧuŋ, kawutna kaban na pjooţan du bañaaŋ banwooŋ kadolën nlilan. Dme na manjoonan kë mnlilan mi naan manwo mnlilan mi an bŧi. 4 Aa, dpiiŧan awo na mnkuul, ajooţan, kë uleef ubeew na nji. Kë nşë wo mëmpiiŧan piiŧ najooţanaan, ddo haŋ nameena jibi nŋalanaŋ maakan.

Pawulu amiir anjubanuluŋ

5 Ñaaŋ andolnuŋ kë njooţani, mënţ nji ţañ i i adoluŋ kë njooţani, an bŧi biki adoluŋ kë najooţani. Dbaa ji an bŧi, baŧum ţi an. 6 Uko wi bañaaŋ baŧum badiimanuluŋ kë ajubani udo bi këş këş, 7 ukaaŋ kë nawo i kamiira hënkuŋ kabot katëŋţëna awut kawo na pjooţan pampeluluŋ. 8 Dkooţan keeri nadiimana kë naŋala. 9 Dbi piiŧan kak katenna me naŧiink uko bŧi wi nţupanaŋ. 10 Kë ñaaŋ i naşaaŋ amiir, nji kak dji kamiira. Aa, woli dka uko uloŋ wi pmiir, dmiir miir pa an ţi kadun ki *Kriŧtu. 11 Ddo haŋ *Ŧatana awutna kaguur nja ; ŋme bnuura iko yi ajaaŋ aŋal pdo.

Pawulu ahaajala du Trowaŧ

12 Wi mbiiŋ du ubeeka wi Trowaŧ pţup Uţup Ulil Unuura wi *Kriŧtu, dwin kë Ajugun aţenën kë nhinan pdo uko mënţ bnuura. 13 Kë uhaaş uşë ţëla ţëla na nji ţiki mënţënk da Tit ayiţ naan ţi Kriŧtu ; uko mënţ ukaaŋ kë nduk baka aya uŧaak wi Maŧedoniya.

Mbuur manjaaŋ manwoona ţi Kriŧtu

14 Nawulën ŋbeeb Naşibaţi. Adoluŋ kë Kriŧtu akob Ŧatana awat kë ŋţok ţi pwat pi awatuluŋ. Aji ţëpna ţi nja kado *Kriŧtu ameeţana kaniink dko bŧi jibi ukëra ulil pţëkëñ ujaaŋ uniink dko. 15 Na manjoonan, ŋwo pa Naşibaţi pţëkëñ plil pi Kriŧtu ţi pŧoof pi bañaaŋ banwooŋ ţi bgah bi mbuur na bañaaŋ banwooŋ kak ţi bgah bi pkeţ. 16 Ukëra mënţ uji uwo ţi banwooŋ ţi bgah bi pkeţ na pţëkëñ panjaaŋ paţij pkeţ, kawo ţi bandukiiŋ pţëkëñ panjaaŋ pawul ubida. Kë in aşaaŋ ahil pdo ulemp mënţ? 17 Bañaaŋ baŧum baji bado na plaana pyok ţi uţup wi Naşibaţi. Kë un ŋşë ji ŋţup uţup wi Naşibaţi na ŋhaaş ŋjinţ jibi aţu'uŋ un pdo. Ţi mnhina mi Kriŧtu, ŋji ŋţup wa kë Naşibaţi amee.

3

Mndëm mi bhoŋar bhalu

1 Naşal aji uko wi mbaaŋ aţup ţup uwooŋ kë ŋhomp homp i? Ŋnuma ji baloŋ pdiimanan ikaarta inkdiimanuŋ kë Naşibaţi ayiluŋ un këme kaheparan ya i? 2 An ţi ŋleefan nawooŋ kakaarta ki nun, kapiiŧana ţi ŋhaaş ŋi nun, kë bañaaŋ bŧi bame ka abot aleyiir ka. 3 Bañaaŋ bame bnuura kë nawo kakaarta ki *Kriŧtu apiiŧuŋ ahankanun. Kakaarta mënţ kaampiiŧana na kañen ki ñaaŋ najën kapiiŧana na *Uhaaş wi Naşibaţi anwooŋ ukumpëş wi ubida, uko unwooŋ ţi ka uumpiiŧana ţi mnlaak*, upiiŧana ţi ŋhaaş ŋi nan ŋanwooŋ ŋi bañaaŋ bajën.

4 Ţi pwo ţi ploolan na *Kriŧtu ŋhaţ ţi Naşibaţi, ukaaŋ kë ŋkţiini hënk. 5 Na manjoonan, ŋënñoom kaji un ŋdoluŋ ulemp mënţ bdidi'un ; Naşibaţi awuluŋ un mnhina mi pdo wa. 6 Ul awuluŋ un mnhina mi pwo banklempuŋ ţi uko wi *bhoŋar bhalu, banwooŋ baanwo bi bgah bampiiŧaniiŋ ţi mnlaak✡ aşë wo bi *Uhaaş wi Naşibaţi. Bgah bampiiŧaniiŋ baji baţij pkeţ, kë Uhaaş wi Naşibaţi uşë ji uţij ubida.

7 Nameen kë bgah mënţ bampiiŧaniiŋ ţi klaak, bajaaŋ baţij pkeţ aşë wul *Moyiŧ mndëm kakşa, mul mambiiŋ anuur ţi kaara di nul ado kë biki *Iŧrayel baambi hil ptena, mndëm mënţ kë manşë wo maanjoni. 8 Kë ulemp wi *Uhaaş wi Naşibaţi uşë luŋ kawul mndëm mampelnuŋ. 9 Aa, wi ulemp wi bgah banjaaŋ bado ñaaŋ aduknaana, uwooŋ na mndëm, hum di di ulemp wi Uhaaş wi Naşibaţi unjaaŋ udo ñaaŋ awo naŧool ţi këş ki nul uwooŋ uunkwo na mndëm mampelnuŋ? 10 Hënk, uko umbiiŋ adëmana uunkak adëm, ţiki mndëm mampelnuŋ mambiiŋ. 11 Na manjoonan, woli uko unkmbaaŋ uwo na mndëm, hum di di unwooŋ uunkba uwooŋ uunkwo na mndëm mampelnuŋ ba?

12 Hënkuŋ, wi ŋhaţuŋ uko waŋ, ŋŧum na mntëŋ. 13 Ŋëndo ji *Moyiŧ anjaaŋ awun kaara kaneenanaan babuk *Iŧrayel bawin mndëm mankŧooluŋ pba. 14 Kë ŋhaaş ŋi biki Iŧrayel ŋaşë dënëţa dënëţ te hënkuŋ, woli baleyiir ţi kadun ki bañaaŋ ulibra wi *bgah bi Moyiŧ, baanji bahil pwin mndëm ; pwo ţi *Kriŧtu ţañ pakkaaŋ bawin ma. 15 Te hënkuŋ, woli baleyiir ulibra wi bgah bi Moyiŧ, ŋhaaş ŋi baka ŋaji ŋawunana. 16 Kë woli ñaaŋ aji aţaş Ajugun, uko unneenanuluŋ pwin uji upën. 17 Kë Ajugun na *Uhaaş wi Naşibaţi başë wo baloolan, kë dko di Uhaaş wi Ajugun uwooŋ, dul di di mbuur manwooŋ. 18 Nja bŧi, ŋnhiluŋ hënkuŋ pwin mndëm mi Ajugun, mndëm mënţ manji manwinana ţi nja ; uhaaş wi Ajugun uwo ţi pţëlëş nja kë ŋkak anaam na Ajugun, mndëm mi nja kë mankdëma dëm pya.

4

Mndëm mammeniiŋ

1 Naşibaţi ţi mñaga mi nul awuluŋ un ulemp mënţ, ukaaŋ kë ŋmëban aliinŧ. 2 Ŋpok iko yi bdëm ikowandënaan, ŋënji ŋwo ţi kaguuru kaţëlëş uţup wi Naşibaţi. Ŋbaa ţëp ţëp aji ŋdiiman manjoonan, bañaaŋ bŧi bawin kë ŋwo baŧool ţi kadun ki Naşibaţi. 3 *Uţup ulil unuura wi ŋkţupuŋ, woli udoo wunana ţi baloŋ, uţënk ţënk kë bukuŋ mënţan bawo ţi bgah bi pkeţ. 4 Baanfiyaar uţup mënţ ţiki Ŧatana naşih i mboş aŧok baka uşal, bawutna kawin bjeehi bi Uţup Ulil Unuura banjaaŋ badiiman mndëm mi *Kriŧtu anjaaŋ adiiman jibi Naşibaţi awooŋ. 5 Na manjoonan, mënţ uko wi nun ţi ŋleefun wi wi ŋkţupanaŋ, uko wi Yeŧu Kriŧtu Ajugun wi wi ŋkţupanaŋ, ul akaaŋ kë ŋklemparan. 6 Naşibaţi aţiini ţfa aji : bjeehi bajeehaan ţi bdëm. Ul akaaŋ ajeehan ŋhaaş ŋi nja, ŋhilna ŋme bjeehi bi mndëm mi nul banjaaŋ banuur ţi kaara di Yeŧu Kriŧtu.

7 Bjeehi mënţ bi Naşibaţi aţuuŋ ţi nja bawo wo ji uwuuru wi bajejuŋ ahank ţi uko undayanaan, ujinţna ţi këş ki bañaaŋ kë mnhina mnweek mi ŋwoonaanuŋ muŋ manwoona du Naşibaţi, maanwoona ţi nja. 8 Ŋwo ţi unoor undoli aşë woha bnaţ, ahaajala aşë haţaara, 9 bahajanun, kë Naşibaţi aşë wo aankwutanun nin, bakobun awat kë ŋşë doonaanaara. 10 Na ŋnuur, ŋji ŧiink ţi ŋleefun mnhaj mi Yeŧu ahajuŋ adoo keţ, ubida wi nul uhilna uwinana ţi un. 11 Na manjoonan, un ŋwooŋ bajeb, uko wi Yeŧu uji udo ŋwo ţi mntum mi pkeţ unuur undoli, ubida wi nul uhilna uwinana ţi ŋleef ŋi nun ŋanwooŋ ŋi kakeţ. 12 Hënk, ŋñog pkeţ nahilna naka ubida.

13 Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Dfiyaari, ukaaŋ kë nţupi. »✡ Un kak, ţi uhaaş wi pfiyaar mënţ, ŋfiyaar Naşibaţi, ukaaŋ kë ŋkţup. 14 Ŋme kë Naşibaţi annaţanuŋ Yeŧu Ajugun ţi pkeţ aluŋ kanaţanun na a, kadolun ŋwinana na an ţi kadunul. 15 Uko wi ŋkhajuŋ bŧi uwo keeri pa an, hënk, bnuura bi Naşibaţi baji bawo ţi bañaaŋ banjaaŋ baŧuma ŧum pya, bañaaŋ baŧum babeeba abot adëmanaara dëman maakan.

Phaţ iko yi baţi

16 Uko waŋ ukaaŋ kë ŋmëban aliinŧ. Woli uleef wi nun udoo ţafa ţaf pya na ŋnuur, uhaaşun uji uwoha wo uhalu na ŋnuur. 17 Unoor ŋi ŋknooruŋ hënkuŋ unwooŋ uunkjon uwo uko umpoţi ţi kadun ki mndëm mweek manwooŋ maankba mi unoor mënţ ukbomanuŋ un. 18 Hënk, ŋënji ŋţu ŋşal ţi iko inkwinaniiŋ, ŋji ŋţu ŋa ţi inwooŋ iinwinanaa ; iko injaaŋ iwinana iinji ijon, kë inwooŋ iinwinanaa işë wo yi mnţo.

5

1 Ŋme na manjoonan kë uleef wi nja wi umundu wi uwo wo ji kaloona : wal wi kakjotuŋ, ŋka du baţi uleef uloŋ unwooŋ ji katoh ki Naşibaţi aniwuŋ nja, kanwooŋ kaankjot nin. 2 Kë ŋşë wooni hënkuŋ ţi ŋhaaş ŋi nja meeţ, ţi uleef wi nja wi umundu wi ţiki ŋŋal kawohara uleef wi nja wi baţi ; 3 ŋwohara wal mënţ, ŋënkwo byişu. 4 Aa, ŋleef ŋi nja ŋawo ji kaloona, ŋwooni ţi ŋhaaş ŋi nja meeţ abot aţëga wi ŋwooŋ ţi unoor hënkuŋ. Ŋënŋal ŋal pfël uleef wi nja wi umundu wi, uko wi ŋŋaluŋ uwo pwohara uleef wi Naşibaţi akwuluŋ nja, uleef wi nja unwooŋ wi pkeţ uhilna uţëlëşa ukak uleef unwooŋ uunkkeţ. 5 Naşibaţi ţi uleeful apaşuŋ nja pa uko mënţ, awul nja *Uhaaş wi nul adiimanaanun kë aluŋ kawul nja ubida wi mnţo.

6 Hënkuŋ keeri ŋji ŋtëŋ maakan na ŋnuur. Ŋme kë ŋwole du kaloona kanwooŋ uleef wi nja, ŋlow Ajugun. 7 Na manjoonan, ŋpoşna pfiyaar, ŋënkpoşna këş. 8 Ŋtëŋ maakan ahokan pduk uleef wi, kaya kawo na Ajugun. 9 Hënk, ŋbi ţu ţu ŋşal ţi plila ŋwole ţi uleef mënţ këme woli ŋpën ţi wa. 10 Nja bŧi ŋwo i kanaţ ţi kadun ki *Kriŧtu, awayëş nja wal mënţ, andoli aluka uko wi alempuŋ na uleeful wi awooŋ ţi mboş.

Plemp bañaaŋ baŧiinkaraan na Naşibaţi

11 Ŋme uko unwooŋ pdo kaţi Ajugun aşë do na pdo bañaaŋ bandukiiŋ bado kaţi a. Naşibaţi ame'un bnuura, kë nhaţ aji an name'un bnuura. 12 Ŋënkak aŋal kado nayikrënun, ŋŋal kaţenan uko wi naknahni ţi un, nahilna naka uko uŧeem banwooŋ baanknahna uko unwooŋ ţi ŋhaaş ŋi bañaaŋ aşë nahna iko inkwinaniiŋ du bdig. 13 Na manjoonan, woli ŋwaaŋ ŋşal, uwo wo pa Naşibaţi ; kë woli ŋwo na ŋşal uwo wo pa an. 14 Uŋal wi *Kriŧtu aŋaluŋ un ukţoŋuŋ un. Ŋyikrën bnuura kë ñaaŋ aloolan akeţaruŋ bañaaŋ bŧi, bañaaŋ bŧi badobi keţ keţ keeri. 15 Akeţar bañaaŋ bŧi, nja ŋnkaaŋ ubida ŋwutna kaka wa pa ŋleef ŋi nja ţañ, ŋka wa pa ankeţuŋ akuţ anaţa ţi pkeţ pa baka.

16 Hënkuŋ keeri, ŋënkak aji ŋten ñaaŋ jibi bañaaŋ bajën bajaaŋ batena. Hënk, woli ŋdoo ten ţfa *Kriŧtu na këş ki bañaaŋ bajën, hënkuŋ ŋënkak atena haŋ. 17 Woli ñaaŋ awo ţi ploolan na Kriŧtu, aji bi kak kak ñaaŋ nahalu : iko yi ubida ujon ibaa, kë ihalu ibii. 18 Kë uko mënţ bŧi uşë woona du Naşibaţi anţëpnuŋ ţi Kriŧtu adolun kë ŋŧiinkar na a akuţ awulun ulemp wi pdo bañaaŋ baŧiinkar na a. 19 Naşibaţi abiiŋ awo ţi Kriŧtu ado bañaaŋ kë baŧiinkar na ul Naşibaţi, aanţo aten buţaan bi badoluŋ aşë ţu'un pţup uţup wi bŧiinkar mënţ. 20 Kriŧtu ayilun yil keeri pţupara, kë uwo wo keeri ji Naşibaţi ţi uleeful aji ţëpna ţi un kaţiini na an. Ţi katim ki Kriŧtu ŋjakan nawuta adolan naŧiinkar na a. 21 Kriŧtu aambaaŋ kadola pekadu, kë Naşibaţi adola kë akoba pa pekadu di nja, ŋhilna ŋkak baŧool ţi këş ki Naşibaţi wi ŋwooŋ ţi ploolan na Kriŧtu.

6

1 Hënk, un ŋnklempuŋ na Naşibaţi ŋkooţan kooţ, nawutan kanohnaana bnuura bi nayeenknuŋ du a. 2 Aţiini aji :

« Wi unuur ubanuŋ, dŧiink pñehan pi nu ;

ţi unuur wi mbuur, dbi abuuranu. »✡

Hënkuŋ unuur ubani, unuur wi mbuur uban hënkuŋ.

3 Ŋënŋal kado uko uloŋ unkdoluŋ ñaaŋ aloŋ añiib, ulemp wi nun uwutna kaŧoka. 4 Ŋbaa ţëp ţëp adiiman ţi iko bŧi kë ŋwo balempar Naşibaţi na manjoonan. Ŋji ŋtam kamiir ţi mnhaj, unoor na phaajala. 5 Bakobun awat ukalabuş, ado bañaaŋ kë banaţari'un, aţu'un ŋlemp ŋtam, aneenanun bŋoy aţaŋun pde. 6 Kë ŋşë diiman kë ŋwo balempar Naşibaţi ţi pwo na uşal ujinţ, ţi pme, ţi kamiir, ţi pjoob bkow, ţi pwo na *Uhaaş wi Naşibaţi, ţi pŋal na uŋal unjoonanuŋ. 7 Ŋji ŋdiiman kë ŋji ŋlempara ţi pţup manjoonan, kë mnhina mi nul manji manţënkun. Iŋaanan yi nun iyeŋanaan ŋleefun na igutni iwooŋ pdo kado uko unwooŋ uŧool ţi këş ki Naşibaţi. 8 Badëmanun, akak apoţëţanun ; akarun akuţ abeebun ; baţu'un baţilan te ŋwo bañaaŋ banknţupuŋ manjoonan ; 9 baţu'un bayaanţ te ŋmeeţana bnuura ; aţu'un banñoganuŋ pkeţ te ŋwo bajeb ; bakobun aşë wo baanfiŋun ; 10 ŋji ŋwo ji ŋjooţani kaşë wo ţi mnlilan ; ŋwo bawaaŋ aşë do bañaaŋ baŧum kë bawo bayok ; ŋwo ji bañaaŋ banwooŋ baanka ni uko uloŋ, aşë ka iko bŧi.

11 An bayiţun biki Korinŧ, ŋţiini na an na uhaaş ujinţ, aţu'an ţi ŋhaaş ŋi nun. 12 Ŋdiimanan kaara kë an naşaaŋ adëŧ dinan. 13 Kë nşë ţiini na an ji babuk naan : an kak naţu'un ţi ŋhaaş ŋi nan.

Pdat uko unnuurnaaniiŋ

14 Nawutan kawo ţi kahoţ kaloolan na banwooŋ baanfiyaar *Kriŧtu. Hum di di uko unwooŋ uŧool uhiniiŋ kanaakiir na unwooŋ uunwo ţi bgah? Hum di di bjeehi bahiluŋ kanaakiir na bdëm? 15 Hum di di Kriŧtu ahiluŋ kaŧiinkar na *Ŧatana? We wi anfiyaaruluŋ ahiluŋ kaţok na anwooŋ aanfiyaara? 16 Hum di di *Katoh ki Naşibaţi kahiluŋ kawo na ŋnŧoŋ? Na manjoonan nja ŋwo dko dyimanaan di *Uhaaş wi Naşibaţi anwooŋ najeb ufëţuŋ. Hënk di di Naşibaţi aţiiniiŋ ţi *Ulibra wi nul aji :

« Dluŋ kafëţ ţi pŧoof pi baka kapoş na baka ;

dwo Naşibaţi i baka, başë bawo pntaali pi naan.✡ »

17 Ukaaŋ kë Ajugun akak aţiini aji :

« Napënan ţi pŧoof pi bañaaŋ mënţ,

nalowan baka.

Nawutan nin kaban uko unţopuŋ,

nji nşë nyeenkan du katoh naan.✡ »

18 *Ajugun anhiniiŋ iko bŧi akak aţiini aji :

« Dwo ji aşinan,

an naşë nawo ji babuk naan, biinţ na baaţ.✡ »

7

1 An biki nŋaluŋ maakan, wi Naşibaţi ahoŋuŋ nja iko mënţ, nabiin keeri ŋpënan iko iţop bŧi inwooŋ ţi ŋleef ŋi nja na ŋhaaş ŋi nja, ŋdoonaan ŋwo bañaaŋ bajinţ ţi këş ki Naşibaţi, ŋbot ŋdo kaţi'a.

Mnlilan mi Pawulu

2 Nawo kadiimanun kaara di nan. Ŋëndo nin ñaaŋ aloŋ buţaan, ŋënlempaşaana ujënk wi nin ñaaŋ. 3 Mënţup ţup kajina naduknaanaa, ddo bi ţupan aji ŋţu'an ţi ŋhaaş ŋi nun ţi ubida na ţi pkeţ. 4 Dhaţ maakan ţi an, alilan maakan ţi uko wi nan. Ţi unoor wi nun bŧi dji kaŧum na mntëŋ kabot kalilan maakan.

5 Na manjoonan, wi ŋbanuŋ du Maŧedoniya, ŋëndoo ţëp anoorfën noorfën nin, awo ţi unoor uweek : ugut du bdig, palënk moŋ meeţ. 6 Kë Naşibaţi anjaaŋ atëŋţën biki bapoţënuŋ aşë tëŋţënun na ubi wi *Tit. 7 Mënţ pbi pi nul ţañ paţijuŋ uko mënţ, aţupun jibi an ţi ŋleefan natëŋţënuluŋ. Aţupun kak aji naŋal maakan kawinën, aţup jibi najooţani na jibi najaaŋ nayeenkaraan. Uko mënţ ukaaŋ kë mnlilan mi naan mandëm apel.

8 Ukaaŋ kë ţi kakaarta ki mpiiŧanaŋ, woli ddoo ţupan uko umbiiŋ adolan kë najooţani, mëndug umeli. Na manjoonan dbi dug umeli du kaŧeeku wi nwinuŋ kë uko mënţ udolan kë najooţan ŋwal ŋloŋ, 9 kë nşë lilan hënkuŋ, mënţ ţi uko wi najooţanuŋ wa : dlilan ţi uko wi pjooţan mënţ padolanaŋ kë naţëlëş mnwo mi nan. Pjooţan mënţ pawo jibi Naşibaţi aŋaluŋ pawo, ŋëndolan keeri nin uko uloŋ uwuţaan. 10 Na manjoonan, pjooţan pi Naşibaţi ajaaŋ aţu ñaaŋ paji pdola aţëlëş mnwo mi nul, kadola abuur, aanji dug umeli. Kë pjooţan pi uşal wi iko yi umundu paşë ji paţij pkeţ.

11 Natenan keeri uko wi pjooţan pi Naşibaţi aţu'anaŋ padoluŋ ţi an : natenan jibi najaaŋ naŧar kanaţ kaliinŧ, jibi nañehanuŋ aji Naşibaţi amiiran, jibi nakowiiŋ, jibi nakţiiŋ Naşibaţi, jibi nanuhnuŋ na manjoonan, jibi naţuuŋ ŋhaaş, jibi najaaŋ naŋal pweţan andoluŋ buţaan. Nadiiman ţi iko bŧi kë najinţ ţi uko mënţ. 12 Woli dpiiŧan, mënţ anjubanuŋ akaaŋ, kë mënţ i bajubanuŋ akaaŋ: dŋal ŋal nadiiman ţi kadun ki Naşibaţi jibi nanaţi aliinŧ ţi uko wi nun. 13 Uko mënţan utëŋţënuŋ un.

Ŋkak alilan maakan ţi uko wi Tit alilandëranaŋ ; an bŧi najoobţëna uhaaş. 14 Mënkowa wi nji ndiimanuŋ ţi kadunul kë dlilan ţi uko wi nan ; kë jibi ŋjonuŋ kaţupan manjoonan, uko wi ŋlilandëruŋ ţi kadun ki nul uwo uko unjoonanuŋ. 15 Kë hënk, uŋal wi aŋalanaŋ uji udëma dëm pya woli aleş jibi an bŧi najaaŋ naŧar ţi pdo uko wi aţu'anaŋ pdo na jibi nayeenkuluŋ akuţ aŧiinka bnuura. 16 Dlilan ţi uko wi nhiluŋ kahaţ ţi an ţi iko bŧi.

8

Pţen na uhaaş ujinţ

1 An bayiţun ţi *Kriŧtu, dŋal name jibi Naşibaţi awuli pnŧuk pi banfiyaaruŋ panwooŋ Maŧedoniya bnuura bi nul. 2 Bahaj maakan, kë mnlilan mi baka manşë dëm maakan kë badoo ţen na uhaaş ujinţ, wi badooŋ awo bawaaŋ. 3 Dwo namaar, baţen jibi bahinanuŋ adoo ţëp wi bahinanuŋ kë nin aloŋ aanţu ţu baka pdo haŋ. 4 Bakooţun maakan aji ŋdinan baka baţënk bañaaŋ biki Naşibaţi banwooŋ du Yeruŧalem. 5 Uko wi bawuluŋ udoo ţëp uko wi ŋhaţuŋ: badun awul Ajugun ŋhaaş ŋi baka akuţ awulun ŋa, ado wal mënţ uko wi Naşibaţi aŋaluŋ. 6 Uko mënţ ukaaŋ kë ŋkooţ Tit abi du an abaañëş ulemp wi pţonkrën itaka yi bajunt jibi abiiŋ ajun wa.

7 Nawo na iko bŧi aŧuman inwooŋ: pfiyaar, uţup unuura, pme, na pnaţ kaliinŧ maakan ţi iko aţu na uŋal wi naŋaluŋ un. Ukaaŋ kë ŋŋal naţu uşal bnuura ţi ulemp wi pţënk biki Yeruŧalem. 8 Mënji nawo i kado uko mënţ. Dţupan jibi bukundi banaţuŋ aliinŧ, nahilna nadiiman kë uŋal wi nan ujoonani. 9 Name jibi Ajugun Yeŧu *Kriŧtu adolanaŋ bnuura : ul ambiiŋ awo nayok, an nakaaŋ kë adinan akak nawaaŋ, kahilna kadolan nayokna bwaaŋ bi nul.

10 Hënk, dţupan uko wi nşaluŋ ţi uko mënţ: an, nanwooŋ bane baŧeek banjuntuŋ akuţ aŋal ŋal bajunt mënţ, unuura nataman ţi uko mënţ. 11 Hënkuŋ, jibi nabiiŋ aţu uşal ţi pjun uko mënţ, nabaañëşan ulemp mënţ keeri jibi nahinani. 12 Woli ñaaŋ aţen na uhaaş ujinţ, Naşibaţi aji yeenk uko wi ñaaŋ mënţ aţenuŋ, kaşë katen ţi uko wi akaaŋ, kawo aanji ten ţi wi awaaŋuŋ. 13 Uunwo wo pa pţu'an ţi bwaaŋ kabomanaan bukundi, uwo wo pa pdo bañaaŋ bŧi baliŋan liŋan. 14 Ţi wal wi ŋwooŋ wi, nawo bayok ahinan keeri kaţënk banwooŋ ţi kanuma. Hënk, woli naluŋ awo ţi kanuma unuur uloŋ, uko wi bapelandënuŋ uhil kaţënkan, naşë liŋ wal mënţ. 15 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Anjejënţuŋ aŧuman aanji pelan, kë anjejënţuŋ ntiinku aji këşan✡. »

Bañaaŋ biki Pawulu ayiluŋ du Korinŧ

16 Nawulan ŋdëman Naşibaţi anţuuŋ ţi uhaaş wi Tit pnaţ kaliinŧ ţi plemparan ji un. 17 Adinan pdo uko wi ŋţu'uluŋ pdo, ul ţi uleeful adinanuŋ aŧaran ŧaran aji aya du an. 18 Ŋdo ayiţ nja ţi *Kriŧtu kë agakandër na a. Ayiţun mënţ aji lempar *Uţup Ulil Unuura bnuura, ukaaŋ kë knŧuk bŧi ki banfiyaaruŋ bŧi kakdëmana. 19 Banfiyaaruŋ bakaaŋ adata agakandër na un ŋya ŋfaaş uko wi naţenuŋ. Ŋdo ulemp unuura mënţ Ajugun ahilna adëmana kabot kadiiman jibi ŋţuuŋ kabaţ ţi pdo wa. 20 Ŋënŋal bañaaŋ baţiini buţaan ţi uko wi pjañan itaka iŧum injuntuŋ. 21 Ŋla pdo uko unnuuriiŋ, mënţ ţi këş ki Ajugun ţañ, ŋŋal kak pdo uko unnuuriiŋ ţi këş ki bañaaŋ bajën. 22 Ŋyil na baka ayiţ nja ţi Kriŧtu i ŋjonuŋ nten ţi iko iŧum, kë abot adiiman byaaş bi kak jibi anaţuŋ aliinŧ. Hënkuŋ, ahaţan bnuura ukaaŋ keeri kë aŋal maakan kado kalemparan 23 Kë ţi uko wi *Tit, dŋal kajakan kaji ajaaŋ awo na nji kabot kalemp na nji ţi uko wi nan. Kë bayiţ nja ţi Kriŧtu bangakandëruŋ na a bandukiiŋ, knŧuk ki banfiyaaruŋ kayiluŋ baka, baji balemp Kriŧtu kadëmanaana. 24 Nadiimaan baka keeri kë naŋal baka na manjoonan, banfiyaaruŋ bŧi bahilna bame kë ŋfaŋ wi ŋlilandëranaŋ.

9

Bajunt pa banfiyaaruŋ biki Yeruŧalem

1 Hënkuŋ, mënkak anuma ppiiŧan uko uloŋ ţi bajunt bi najuntuŋ kaţënkna bañaaŋ biki Naşibaţi banwooŋ du Yeruŧalem. 2 Na manjoonan, dwin jibi naţuuŋ ŋşal ţi bajunt mënţ, kë nji kanahna uko mënţ ţi kadun ki biki Maŧedoniya kaji na baka kë an biki Akayi nado bi dinan dinan bane. Uhaaş wi naţuuŋ utëŋţënuŋ baŧum ţi baka. 3 Kë nşë yil bayiţ nja ţi *Kriŧtu mënţ, nahilna nabomandër bnuura jibi njakuŋ. Hënk, mnlilan mi ŋlilandëranaŋ manwutna kawaaŋ udooni ţi uko mënţ. 4 Mënŋal woli biki Maŧedoniya bagakandër na nji abi, baţënk kë naambomandëri. Uwole haŋ uwo mnkow mankwooŋ kak mi nan. 5 Dşal keeri kë dwo kakooţ bayiţun ţi Kriŧtu mënţ bajotun kadun du an babi bajañan uţen wi nahoŋuŋ. Hënk, woli ŋbani, ŋţënk kë nabomandëri, uţen mënţ uşë uwinana ji uţen unwoonuŋ du uhaaş meeţ, uunkwo uţen wi mpit.

6 Dŋal naleş uko wi : ñaaŋ anŧepiiŋ untiinku aji kit untiinku, kë anŧepiiŋ uŧum aji kit uŧum. 7 Ñaaŋ andoli ajaan aţen jibi uhaaşul uwululuŋ kawut kajooţan këme kaşal kë baţu'a ţu pdo wa ; Naşibaţi aji ŋal ñaaŋ anjaaŋ aţen na uhaaş ujinţ. 8 Kë aşë wo na mnhina mi pwulan iko iŧum inuura indoli, nahilna naka iko bŧi nakëşan nadoo naduka na uko udo kaţënkna bañaaŋ. 9 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : « Ñaaŋ naŧool aji ţen bawaaŋ iko uŧum ; awo naŧool te mnţo✡. » 10 Naşibaţi anjaaŋ awul najaar bŧepi kabot kawul bañaaŋ ŋdeey ŋi bajaaŋ badeena, aluŋ kawulan iko iŧum keeri, katëmplën ya, nahilna nawo baŧool ţi këş ki nul wi nakdooŋ kaţen. 11 Hënk, nawo bayok ţi iko bŧi, kahilna kado kaţënk bañaaŋ baŧum başë babeeb Naşibaţi ţi uko wi nawuluŋ un aji ŋwul baka. 12 Ulemp wi nakdoluŋ hënk uunji uliŋ ţi pwul biki Naşibaţi uko wi bawaaŋuŋ, uji udo kak bañaaŋ baŧum babeeb Naşibaţi. 13 Bañaaŋ baŧum bawin ţi ulemp wi nakdoluŋ wuŋ kë nafiyaar abot aŧiink *Uţup Ulil Unuura wi *Kriŧtu aji naţënk baka bnuura kakuţ kaţënk bañaaŋ bŧi, wal mënţ badëman Naşibaţi. 14 Bnuura bweek bi Naşibaţi awulanaŋ akëşan bado baluŋ bado kañehandëran babot baŋalan. 15 Nawulan ŋbeeb Naşibaţi bnuura pa uţen uţëp uţup wi aţenuŋ.

10

Pawulu aŧeem bankţupuŋ buţaan ţi ulemp wi nul

1-2 Nji Pawulu i bajakuŋ aji dji kawo nabooy woli dwo ţi kadunan kaşë kaţiini na mntëŋ woli dlowan apiiŧan, dkooţan ţi katim ki *Kriŧtu anjoobuŋ bkow abot awo bnuura : nawutan kadolën ndo mŋoonk na mntëŋ wal wi nji kaluŋ kakak du an jibi nşaluŋ pdo ba na bañaaŋ baloŋ banşaluŋ aji ŋji ŋţaş iko yi ŋleef ŋi nja ŋaŋaluŋ, ijaaŋ iţoŋun. 3 Na manjoonan ŋwo bañaaŋ bajën aşë wo ŋënji ŋgutan ji bañaaŋ bajën. 4 Iŋaanan yi ŋjaaŋ ŋgutanaan iinwo yi bañaaŋ bajën ; ŋgutan na mnhina manwoonuŋ du Naşibaţi, manhiniiŋ pwat ŋniw ŋankëmuŋ. Ŋji ŋŧok ŋşal ŋanjaaŋ ŋaneeman ñaaŋ, 5 uko undoli unnaţiiŋ aji uneenan pme Naşibaţi, ŋji ŋmob ŋşal bŧi kado ŋa ŋado kaţaş Kriŧtu. 6 Ţi wal wi nakbiiŋ kaţaş Kriŧtu na ŋhaaşan bŧi, ŋbi kanaţ naţ kaliinŧ pa pkob ñaaŋ anwooŋ aanji ţaşa.

7 Nahaabëşan këş naten iko bnuura! Woli ñaaŋ afiyaar na manjoonan kë awo i *Kriŧtu, ameen kë un kak ŋwo biki Kriŧtu ji ul. 8 Ajugun awuluŋ un mnhina manwooŋ mi pdolan naya kadun awo maanwo mi pdolan naŧoka. Dnahna mnhina mënţ, mënkkowara ma. 9 Mënŋal kawo wo ji dbëgan ţi ikaarta yi mpiiŧanaŋ. 10 Bañaaŋ baloŋ baji baţup kaji uko wi nji Pawulu njaaŋ kaţup ţi ikaarta yi njaaŋ kapiiŧ ujooţ akuţ atam pţaş, nşale wo ţi kadun ki bañaaŋ dji kawo ñaaŋ nañaat nawaaŋ uforŧa anwooŋ aando hil bţup. 11 Ñaaŋ anşaluŋ haŋ ameen kë uko wi ŋwooŋ wi ŋlowanaŋ apiiŧan ikaarta, wi wi ŋkluŋ kawo ţi udo wi nun wal wi ŋkluŋ kawo ţi pŧoofan.

12 Na manjoonan, ŋënkluŋ kañoom pliŋiir na ptenar na banşaluŋ aji bawo bañaaŋ baweek. Bawaaŋ ŋşal wi baktenuŋ ŋleef ŋi baka na kaniibi kanwooŋ ki baka. 13 Kë un ŋşë wo ŋënkhompna uko wi Naşibaţi awooŋ aanţu'un pdo, ŋliŋ ţi uko wi aţu'uŋ un pdo, unţuuŋ kë ŋbi aban te du an. 14 Woli ŋëmbi lah adoo ban du an, ŋënkka na phomp ţi uko wi nan. Kë ŋşë wo baŧeek bambiiŋ du an aţijan *Uţup Ulil Unuura wi *Kriŧtu. 15 Hënk, woli ŋhomp ţi uko wi nan, ŋënkhomp kaji ŋdo ulemp wi baloŋ badoluŋ ; ŋbaa ţëp ţëp ahaţ kë pfiyaar pi nan pado kadëm dëm pya ŋşë ŋhil pdo ulemp unkdooŋ kayaha ya kadun ţi pŧoofan, kaşë kaliŋaara ţi uko wi Naşibaţi aţu'uŋ un pdo. 16 Wal mënţ, ŋhinan kaţup Uţup Ulil Unuura du ŋŧaak ŋanwooŋ du kafeţ ki wi nan, kë di pya du dko di bañaaŋ baloŋ badooŋ abi lemp kawutna kahompna ulemp wi badoluŋ. 17 Kë uşë piiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Woli ñaaŋ aloŋ aŋal kahomp, adoon kahompna iko yi Ajugun adoluŋ »✡ 18 Na manjoonan, mënţ ñaaŋ ankdëmanuŋ uleeful ajaaŋ awinana bnuura ţi kadun ki Ajugun ; anjaaŋ awinana bnuura awooŋ i Ajugun ţi uleeful adëmanuŋ.

11

Pawulu na banjakuŋ aji bawo banjañan

1 Ni nji ŋŋali nawutën ndo ŋyila ntiinku! Aa, namiiraan! 2 Dkujan bkujar banwoonuŋ du Naşibaţi : djokaran ñiinţ aloolan pa bniim, kadolna an nanaţ ţi kadun ki *Kriŧtu ji ñaaţ najinţ anwooŋ aando bi me ñiinţ. 3 Dţi mntit mi nan manŧoka, maneenanan pţaş Kriŧtu na ŋhaaşan bŧi jibi upula uguuruŋ Ewa na mntit mi wa. 4 Na manjoonan woli aloŋ abi aţupan uko wi Yeŧu aloŋ ampaţuŋ na i ŋţupanaŋ, naji nadi wa. Woli aloŋ aţiiniyaan uhaaş uloŋ umpaţi na wi nayeenkuŋ naji nadi uko mënţ. Woli aloŋ abi aţup *Uţup Ulil Unuura umpaţi na wi ŋţupanaŋ, naji nabi dinan dinan. 5 Kë nşë fiyaar kë mëmpoţëţ nin apel banjakuŋ haŋ aji bawo *banjañan baweek maakan. 6 Ulome mënhil bţup bnuura, aşë me uko wi nji kaţiiniyaanuŋ: ŋdiimanan uko mënţ bnuura ţi iko bŧi yi ŋkdoluŋ.

7 Wi nţupanaŋ *Uţup Ulil Unuura mënhepar nin baluk, awalan bkow naan nahilna nadeeŋana. Ddo wal mënţ pekadu i? 8 Uwo wo ji dyeenk bka bi knŧuk kloŋ ki banfiyaaruŋ, kë bawo baluk bi naan, ahilna alemparan. 9 Kë wi nwooŋ du an, awo ţi kanuma, mënwo ţi iñen yi nin ñaaŋ, ţiki bayiţun ţi *Kriŧtu banwoonuŋ Maŧedoniya bawulën uko wi nnumiiŋ bŧi. Aa, ddoonaan awo mënwo ţi iñen yi nan, akak aluŋ kadoonaanaara kado haŋ. 10 Dmehna ţi manjoonan mi Kriŧtu manwooŋ ţi nji kë mënkdinan nin aloŋ du ŋŧaak ŋi Akayi bŧi aneenanaan pdo haŋ. Pdo haŋ pawooŋ mnlilan mi naan. 11 We ukaaŋ kë nji kado haŋ ba? Naşal kë mënŋalan ŋal i? Naşibaţi ame kë dŋalan.

12 Kë uko wi ndoluŋ, dkak aluŋ kado wa, kawutna kaţen bankhompuŋ aji baliŋ liŋ na un uko uţup. 13 Bañaaŋ mënţan baanwo nin *banjañan na manjoonan, bawo balemp baguuru, banjaaŋ badaar kaji bawo banjañan biki *Kriŧtu. 14 Kë uko waŋ uşë wo uunñoŋarëni : *Ŧatana ţi uleeful aji adaar kaji awo uwanjuŧ wi bjeehi. 15 Uunñoŋarën keeri baţaşarul badaar kaji bawo balempar bgah. Kë başë luŋ kayeenk baluk bi ulemp wi baka.

Mnhaj mi Pawulu ţi pwo nanjañan

16 Dkak aţupan : nin ñaaŋ awutan kadolën ji nayila, kë nşë ŋal nadinanaan ndo ŋyila nhilna nhomp ntiinku. 17 Uko wi nji kabiiŋ pţup mënkţup ţup wa jibi Ajugun aŋaluŋ, dţup wa na ŋyila wi ukakuŋ wi pdo kahomp. 18 Wi baŧum bakhompuŋ ji bañaaŋ bajën, nji kak ddo kahomp. 19 An nanjakuŋ aji naka uşal, naji naŧar ţi pmiir bañaaŋ banwooŋ bayila! 20 Naji nadinan badolan bajuuk ţi ulemp, kadeenkna an, kaŧeh bka bi nan bŧi, kabeehan, kadoo koban ţi kaara! 21 Dkowa pţup uko wi : ŋbiişnaa maakan, wi ŋwooŋ ŋëndo haŋ.

Kakşa, dko di baloŋ bañoomuŋ kahomp – dţiini ji nayila – nji kak dñoom kahomp da. 22 Jëm bawo bahebërë i? Nji kak. Jëm bawo biki *Iŧrayel i? Nji kak. Jëm bawo biki pntaali pi *Abraham i? Nji kak. 23 Jëm bawo balempar *Kriŧtu i? Dţup ji nayila, nji dwo nalempar Kriŧtu apel baka : ţi ulemp utam, ţi pya ukalabuş, ţi kakob, ţi pwo ţi mntum mi pkeţ ŋyaaş ŋŧum. 24 Ŋyaaş kañeen bayuday bakobën kakob kandëmnuŋ, bafudën itinŧël ŋyaaş iñeen ŋwajanţ na kañeen kaloŋ 25 baromeŋ bakobën na panduk ŋyaaş ŋwajanţ, byaaş bloŋ kë batapën mnlaak, kë njiir ŋyaaş ŋwajanţ na ulanŧu, byaaş bloŋ dduka uŧejan na unuur upëb du meel. 26 Dyaanţ maakan apoş poş ŋyaaş ŋŧum, amuur idëk, ayit na balaŧ, ayit na bayiţ naan bayuday banŋaluŋ pdolën buţaan, ayit na banwooŋ baanwo bayuday, ayit na iko iyibanaan du ŋbeeka, du *pndiiş, du bdëk, ayit na banjaaŋ badaar kaji bawo bayiţ naan ţi Kriŧtu. 27 Ddo ŋlemp ŋtam, awo ţi unoor, awaaŋ bŋoy ŋyaaş ŋŧum, ubon kë ude'ën, udaan uţijën, aţo ŋnuur ŋŧum awo mëndee, ujonţ kë uneejën kë nwo byişu. 28 Uko wi nwooŋ mëndo bi ţiiniyaan uwo kë dji kabi ţu uşal ŋnuur bŧi ţi knŧuk ki banfiyaaruŋ bŧi. 29 Woli ñaaŋ abiişnaa, nji kak dji kabiişna ; woli ñaaŋ apën ţi bgah, dji kajooţan maakan.

30 Woli dwo i phomp keeri, kado kahompna pbiişna pi naan. 31 Naşibaţi, Aşin Yeŧu Ajugun i bajaaŋ badëman te mnţo ame kë mënţilani. 32 Wi mbiiŋ awo du ubeeka wi Damaŧ, namali i Aretaŧ naşih ado kë bakyeŋ ubeeka kamobnën, 33 kë başë ţu'ën ţi pkaar pweek✡, aţëpanaan ţi bhër bloŋ banwooŋ ţi uniw, adolën kë nwala uniw unfooyuŋ ubeeka✡.

12

Uko wi Naşibaţi adiimanuŋ Pawulu

1 Dwo kado kahomp i? Na manjoonan pawaaŋ udooni. Kë nşë bubara kaţiiniyaan iko yi Ajugun adiimanaanuŋ na iko yi adolnuŋ kë mmee. 2 Dme ñaaŋ aloŋ i *Kriŧtu, udo hënkuŋ ŋşubal iñeen na ŋbaakër, adeeŋana te du baţi. Mëmme me adeeŋana deeŋana na manjoonan këme akaka mnwin, Naşibaţi ţañ ameeŋ. Ñaaŋ mënţ adeeŋana te du baţi duuţ. 3-4 Aa, dme kë ñaaŋ mënţ adeeŋana du baţi. Mëmme me adeeŋana deeŋana na manjoonan këme akaka mnwin, Naşibaţi ţañ ameeŋ. Kë aŧiink ŋţup ŋi nin aloŋ awooŋ aanhil pţup, kë Naşibaţi aankak adinan nin ñaaŋ aloŋ akakalëş ŋa. 5 Dhinan kahomp ţi uko wi ñaaŋ aŧënţ uŋ, aşë wo mënhil kahomp ţi uko wi naan, uko wi nhiluŋ pdo ţañ uwo pdo kahompna iko inkdiimanuŋ pbiişna pi naan. 6 Woli dŋal lah phomp, mënkwo ñaaŋ nawaaŋ uşal, kaţup ţup manjoonan. Kë nşë pok phomp kaţi ñaaŋ aloŋ aţu'ën du dko dampeluŋ uko wi awinuŋ ţi nji këme wi aŧiinknuŋ kë nţupi.

7 Naşibaţi adiimanaan iko inţëpuŋ uţup. Kë aşë ţu'ën uko uloŋ ţi uleef unknooranaanuŋ, uwanjuŧ uloŋ wi *Ŧatana unkkobnuŋ, nwutna kado kadeeŋ igaŋan. 8 Dñehan Ajugun ŋyaaş ŋwajanţ ajaka alowanaan wa, 9 kë aji na nji : « Bnuura bi njaaŋ kawulu baji bakëş ; mnhina mi naan manji manwinana wal wi ibiişniiŋ. Ukaaŋ kë nji kaţëp ţëp kahompna pbiişna pi naan, mnhina mi *Kriŧtu manhilna manwo ţi nji ŋnuur bŧi. » 10 Uko waŋ ukaaŋ kë nji kalilan wal wi pţaş Kriŧtu pajaaŋ pado mbiişna, kë bakkarën, kë nwo ţi unoor, ţi mnhaj, ahaajala. Na manjoonan, wal wi mbiişniiŋ wi wi njaaŋ kawo na mnhina.

Phaajala pi Pawulu ţi uko wi bañaaŋ biki Korinŧ

11 Dţiini ji ñaaŋ awooŋ nayila, kë an nakaaŋ. An nadooŋ awo lah kaţup ñaaŋ i nwooŋ ţiki mëmpoţëţ nin apel biki najakuŋ aji bawo banjañan baweek, te mëndo wo wo nin uko uloŋ. 12 Wi mbiiŋ awo ţi pŧoofan, ddiiman na kamiir kaweek kë dwo *nanjañan na manjoonan ţi iko yi njaaŋ kado, ţi mlagre na iko iñoŋarënaan. 13 We wi ndoluŋ du banfiyaaruŋ bandukiiŋ kë mëndo wa du an? Uko uloolan wi nwooŋ mëndoo, uwo kë mëndinan awo ţi iñen yi nan! Namiiraan uko mënţ.

14 Kë nşaaŋ abomandër pbi du an uyaaş uwajanţën aşë wo mënkdinan nin kawo ţi iñen yi nan. Ŋhaaş ŋi nan ŋi ŋi nji numiiŋ, mënţ itaka yi nan ya. Mënţ bapoţ bajaaŋ bawo i kala itaka kahankar bajug baka, bajug baka bakaaŋ na pla itaka kahankar bapoţ. 15 Kë nji nşë luŋ kalilan ţi pwul bka bi naan bŧi kadoo kawul uleef naan nabuurna. Woli dŋalan haŋ, hum di di nahiluŋ kapokën ba? 16 Name bnuura kë mënwo pkuŋ pa an. Kë baloŋ başë luŋ kaţiini kaji dtit maakan, aguuran. 17 Dbi ţëpna ţi aloŋ ţi biki nyiluŋ du an aguuran i? 18 Dkooţ *Tit abi du an, ado kë agakandër na ayiţ nja ţi *Kriŧtu i nameeŋ. Tit abi guuraaran i? Nin! Nji na a, ŋwo na uşal uloolan ado uko unwooŋ uloolan.

19 Om naşal undiimaan aji ŋwo wo ţi pyeŋan ŋleefun ţi kadunan undiimaan i? Ţi kadun ki Naşibaţi ki ki ŋkţiiniiŋ, jibi *Kriŧtu aŋaluŋ. An biki nŋaluŋ maakan ŋdo uko mënţ bŧi nahilna naya kadun. 20 Uko wi nji kaţiiŋ uwooŋ pbi kaţënk naanwo jibi nŋaluŋ. Uko wi nji kaţiiŋ uwooŋ woli dbi aban du an, kaţënkan nawo jibi nwooŋ mëŋali nabot naţënkën nwo jibi nawooŋ naanŋali. Mënŋal pŋom, bkujar, udeeb, na kantenaruŋ, na bkarad na bkuutar, na phomp na parëfa iwo ţi pŧoofan. 21 Dţi woli dluŋ abi du an, Naşibaţi i naan adolën kakowari'an, nţëga ţi uko wi baŧum bahumuŋ ţi pekadu ji ţfa awo baampën ţi iko iţop, ţi pjuban pi piinţ na iko iloŋ iwuţaan.

13

Pţaŋ pbaañşaani

1 Uyaaş uwajanţën wii wi, wi nji kaluŋ kabi du an. *Ulibra wi Naşibaţi uji : « Uhok undoli bawo kawayëş wa ţi kadun ki bamaar batëb këme bampeluŋ batëb✡. » 2 Ddo bi ţupan uyaaş utëbanţën wi mbiiŋ du an, kë hënkuŋ wi nwooŋ mëndo wo na an, dkak aţup bambiiŋ awo ţi pekadu na bandukiiŋ bŧi : woli dluŋ abi pwinan, mënkkali nin ñaaŋ. 3 Naŋal kame me *Kriŧtu aji ţëpna ţi mntum naan kaţiini i? Name. Aambiişna ţi kadunan, aşë ji diiman mnhina mi nul ţi pŧoof pi nan. 4 Na manjoonan, wi abiiŋ apaŋana ţi kruŧ, abiişnaa ; kë mnhina mi Naşibaţi manşë wula hënkuŋ ubida. Un kak, ŋbiişna na a, aşë luŋ kaka ubida na a ţi mnhina mi Naşibaţi akwuluŋ un ŋhilna ŋdolan naya kadun.

5 Natenan ŋleefan nameena me nafiyaar *Kriŧtu, naşalaan bnuura iko yi nakdoluŋ. Naanyikrën kë Yeŧu Kriŧtu awo ţi an i? Këme nawin kë naanfiyaari? 6 Kë nşë haţ aji nayikrën kë ŋdiiman kë ŋfiyaari. 7 Ŋwo ţi pñehan Naşibaţi nawut kado nin uko uloŋ uwuţaan. Ŋënŋal kadiiman kë ulemp wi nun ţi pŧoofan uwo unuura. Nin! Uko wi ŋŋaluŋ uwo nado bnuura, woli naando fiyaar kë ulemp wi nun uunnuuraa. 8 Ŋënhinan kalaţ manjoonan, uko wi ŋhiniiŋ pdo ţañ uwo pţaş ma. 9 Woli pbiişna pi nun pakaaŋ kë naka mnhina, ŋji ŋlilan ţi uko mënţ. Uko wi ŋjaaŋ ŋñehan Naşibaţi uwo nawo bañaaŋ banjinţuŋ ţi këş ki nul. 10 Uko unkaaŋ kë mpiiŧan iko yi mpiiŧanaŋ bŧi wi nlowanaŋ wii wi : dŋal woli dluŋ abi du an kawut kajooţ na an ţi mnhina mi Ajugun awulnuŋ manwooŋ mi pdolan naya kadun awo maanwo mi pdo kaŧokna.

11 An bayiţ naan, hënkuŋ nawoon ţi mnlilan! Nadoon kala pwo bañaaŋ bajinţ ţi këş ki Naşibaţi, naboofaran, naŧiinkaran, nawoon ţi mnjeeh, hënk di di Naşibaţi anjaaŋ awul uŋal na mnjeeh akwooŋ na an.

12 Nawulandën mboş, naboofar bboofar banyimanuŋ. Bañaaŋ biki Naşibaţi bŧi banwooŋ ţi bawulan mboş.

13 Dñehan Ajugun Yeŧu *Kriŧtu awulan bnuura an bŧi, Naşibaţi adiimanan uŋal wi nul, *Uhaaş wi nul uşë udo nakak baloolan!

* 1:1 Akayi : Korinŧ dawo ţi uŧaak wi Akayi, dawooŋ ubeeka unwoonuŋ uweek da.

† 1:8 Mnhaj mi ŋhajuŋ du uŧaak wi Aŧiya : Ñaaŋ aamme mnhaj mi akţiiniyaanuŋ ţi. Manka pwo mnhaj mandëmuŋ mi aţiiniyaanuŋ ţi ulibra wi Ulemp wi Banjañan 19.23-40.

* 3:3 Uumpiiŧana ţi mnlaak : Natenan ţi Ppën 34 – Naşibaţi ado kë Moyiŧ afej mnlaak, apiiŧ bgah bi nul ţi ma.

✡ 3:6 Natenan ţi Ppën 34.

✡ 4:13 kampiiŧaniiŋ ţi ulibra ujon wi bagrek. Kañaam 116.10.

✡ 6:2 Iŧayi 49.8.

✡ 6:16 Bgah 26.12; Eŧekiyel 37.27.

✡ 6:17 Iŧayi 52.11; Eŧekiyel 20.34,41.

✡ 6:18 Natenan ţi 2 Ŧamiyel 7.14.

✡ 8:15 Ppën 16.18.

✡ 9:9 Kañaam 112.9.

✡ 10:17 Yeremiya 9.22; 1 Korinŧ 1.31.

✡ 11:33 Natenan ţi Ulemp 9.24-25.

✡ 11:33 Natenan ţi Ulemp 9.24-25.

✡ 13:1 Pleşan 19.15; Maci 18.16.

GALAŦIYA

1

2

3

4

5

6

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ

banfiyaaruŋ banfëţuŋ du uŧaak wi

Galaŧiya

Uţup ujuni

Kakaarta ki kawo ki Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Galaŧiya. Abi ya da ŋyaaş ŋtëb kaţup baka Uţup Ulil Unuura kë Bayuday na banwooŋ baanwo Bayuday baji baŧiinka kakak kafiyaar Yeŧu Kriŧtu. Uko wi Pawulu ajukanuŋ baka uwooŋ kë pfiyaar Yeŧu pahinan kado Naşibaţi aji bawo baŧool ţi kadunul. Wi bayaaŋ adoo jon kë Bayuday baloŋ başë ya du Galaŧiya aji bantohi biki banfiyaaruŋ biki Yeruŧalem badook baka. Baŧok uko wi Pawulu ajukanuŋ bŧi aji aanwo nanjañan na manjoonan, kë uko wi akjukanuŋ uunwo manjoonan. Baji na baka kë jibi banwooŋ baanwo Bayuday bafiyaaruŋ Yeŧu bawo kado kak uko wi bgah bi Moyiŧ bajakuŋ. Kë uko wi baţijanuŋ maakan uwo pwala kaŧëmp. Baji pwala kaŧëmp pahinanuŋ kado Naşibaţi aji bawo baŧool ţi këş ki nul.

Biki Galaŧiya bakak ado haŋ, kë Pawulu amee. Adeebaţ maakan wal mënţ ţiki mënţ pţaş bgah bi Moyiŧ pakdooŋ ñaaŋ awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi. Uko mënţ ukaaŋ kë Pawulu apiiŧ biki Galaŧiya kadiiman baka kë Naşibaţi aanji haŋ. Pwala kaŧëmp pi bajakuŋ pawo kë uşal wi ñaaŋ uwo kawo ujinţ piş. Aţup baka aji Naşibaţi ado Abraham kë awo naŧool ţi kadunul ji abi do kawala kaŧëmp. Pfiyaar ţañ pajaaŋ pado ñaaŋ awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi, kë pul pakaaŋ ahil kado ñaaŋ aka ubida unliluŋ Naşibaţi.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pawulu awo nanjañan na manjoonan, uko wi akjukanuŋ kak ujoonani (1.1-10)

2. Naşibaţi adatuŋ Pawulu pa awo nanjañan (1.11-24)

3. We wi Uţup Ulil Unuura ujakuŋ na manjoonan (2.1-21)

4. Pfiyaar ţañ pahilanuŋ kado ñaaŋ abuur (3.1–4.31)

5. Nawulën ŋŋalad, ŋwut Uhaaş wi Naşibaţi uţëlëş nja ubida (5.1–6.10)

6. Pwul mboş pbaañşaani (6.11-18)

1

Pwul mboş

1 Nji Pawulu *nanjañan i Yeŧu kapiiŧanaŋ. Mënţ bañaaŋ badu'ënuŋ pa nwo nanjañan. Kë pwo nanjañan pi naan paanţëpën ţëpën ţi ñaaŋ aloŋ. Ţi Yeŧu Kriŧtu na Naşibaţi Aşin annaţanuluŋ ţi pkeţ i i nwoonuŋ nanjañan. 2 Nji na bayiţun ţi Kriŧtu bŧi banwooŋ na nji ŋwul banfiyaaruŋ Yeŧu biki Galaŧiya bŧi mboş. 3 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun ayuuj an bnuura na mnjeeh.

4 Jibi Naşibaţi Aşin nja aŋaluŋ, Kriŧtu awul ubida wi nul kapënanaan ipekadu yi nja ŋhilna ŋbuur ţi umundu wi nţa wi, unŧumuŋ mnŋot. 5 Naşibaţi i i ŋwooŋ kadëman te mnţo. Uwo haŋ.

Ukaha Uţup Ulil Unuura uloolan ţañ

6 Dñoŋar jibi naŧaruŋ ţi pkokan Naşibaţi kafeţ. Aţëpna ţi bnuura bi Kriŧtu adu an, kë naşë wo ţi pţaş uţup umpaţi wi bajakanaŋ aji uwo Uţup Ulil Unuura. 7 Na manjoonan, uunka nin Uţup Ulil Unuura uloŋ umpaţi. Kë bañaaŋ baloŋ başë wo ţi aŧokan ŋşal, abot aŋal pţëlëş Uţup Ulil Unuura wi Kriŧtu. 8 Kë woli un ţi ŋleefun lah, këme uwanjuŧ uloŋ umpënnuŋ baţi, ŋbiiŋ aţupan uţup umpaţi na wi njukanuŋ, Naşibaţi kafëpun. 9 Ŋbi ţupan kë nkak akakalëş nţa : woli aloŋ aţupan uţup umpaţuŋ na wi nadooŋ abi yeenk, Naşibaţi kafëpa.

10 Hënkuŋ naşal aji hum ba? Dla la pdëm ţi bañaaŋ oo këme ţi Naşibaţi? Dla la pŋalana ţi bañaaŋ i? Woli dla la lah pŋalana ţi bañaaŋ te hënkuŋ, mënkwo nalempar Kriŧtu.

Kriŧtu aduuŋ Pawulu pa awo nanjañan

11 Dŋal name, an bayiţ naan, kë Uţup Ulil Unuura wi nji kaţupuŋ uumpënna ţi uşal wi ñaaŋ. 12 Nin mënţ ñaaŋ awulnuŋ wa këme ajukanaanuŋ wa, Yeŧu Kriŧtu ul ţi uleeful adiimanaanuŋ wa. 13 Naŧiink bŧi jibi nwooŋ ţfa wi nhumuŋ mëban bgah bi bayuday. Name jibi ntamanuŋ maakan ţi phajan banfiyaaruŋ Yeŧu, banwooŋ pntaali pi Naşibaţi. Dla pgar baka. 14 Dbi pel biki kawuuŋ naan baŧum ţi pţaş bgah bi bayuday, abot amëban udolade wi bateem naan maakan apel baka. 15-16 Kë Naşibaţi, ţi bnuura bi nul, aşë datën apaţëş ji mbi ndo kabuka, adu'ën aji nwo nalemparul. Kë wi uliluluŋ, adiimanaan Abukul pa ndola ameeţana ţi banwooŋ baanwo bayuday. Wal mënţ, mënwinar na nin ñaaŋ aloŋ. 17 Mëndoo ya ya Yeruŧalem du banwo'ënuŋ banjañan uŧeek, aşë baa ţëp ţëp aya ţi dko mënţ uŧaak wi Arabiya. Dul di mpënnuŋ akak ubeeka wi Damaŧ.

18 Wi ŋşubal ŋwajanţ ŋaţëpuŋ wi wi mbaaŋ aya Yeruŧalem ameer na Piyeer, aţo na a ŋnuur iñeen na kañeen. 19 Ţi banjañan, ul ţañ i i nji nwinaŋ, mënwin bandukiiŋ. Dbot awin Yakob aţa Ajugun. 20 Naşibaţi ame kë mënkţilan wi nji kapiiŧanaŋ uko wi. 21 Wi mpënnuŋ Yeruŧalem aşë ya ŋmbaŋ ŋi Ŧiri na Ŧiliŧiya. 22 Kë banfiyaaruŋ Kriŧtu biki uŧaak wi Yuda başë wo baambaaŋ kawinarën. 23 Baŧiinka ŧiink ţañ kë bakţup aji : « Ñaaŋ ambiiŋ ahajan un ţfa akak hënkuŋ ajukan bgah bi abiiŋ ado na pŧok. » 24 Kë başë wo ţi pdëman Naşibaţi ţi uko wi naan.

2

Pawulu ayit du Yeruŧalem na banjañan bandukiiŋ

1 Wi ŋşubal iñeen na ŋbaakër ŋaţëpuŋ, kë nşë kak Yeruŧalem, agakandër na Barnabaŧ, kë nţij Tit. 2 Dya bayaaş mënţ ţiki Naşibaţi ayuujën kë dwo i pya da. Dyita ţañ na baweek banŧiinkaniiŋ biki banfiyaaruŋ, aşë yuuj baka Uţup Ulil Unuura wi nji kajukanuŋ banwooŋ baanwo bayuday, ţiki mënŋal ulemp wi naan unţëpuŋ na unkmbiiŋ uwaaŋ udooni. 3 Kë baando ţu Tit i ngakandëraanuŋ pwala kaŧëmp ul anwooŋ nagrek*, 4 te udoo ka bañaaŋ baloŋ bandaaruŋ aji bafiyaari banjaaŋ bamena kaneej ţi un ŋnfiyaaruŋ kaŋal pwalan bañaaŋ kaŧëmp. Bañaaŋ bakaŋ mënţan babop aneej ţi un pa pten mnjeeh mi ŋyeenknuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu kaşë kakakanun du pjuuk pi bgah bi Moyiŧ. 5 Ŋëndinan nin uyaaş uloolan uko wi bakţupuŋ, kahilna kamëban pa an manjoonan, manwooŋ Uţup Ulil Unuura.

6 Kë ţi uko wi baweek bammeeţaniiŋ – uko wi babiiŋ awo uunjakën nin uko uloŋ ţiki Naşibaţi aanji paţşër – bañaaŋ bammeeţaniiŋ mënţan baanhoţan nin uko uloŋ ţi pjukan pi naan. 7 Bado ţëp ţëp awin kë Naşibaţi aţu'ën ţi ulemp wi pjukan Uţup Ulil Unuura banwooŋ baanwo bayuday† jibi aţuuŋ Piyeer ţi ulemp wi pjukan wa bayuday‡. 8 Naşibaţi andoluŋ Piyeer kë awo nanjañan i bayuday adolnuŋ kak kë nwo nanjañan i banwooŋ baanwo bayuday. 9 Kë Yakob, Piyeer§ na Yowan banŧiinkaniiŋ maakan ţi banfiyaaruŋ başë yikrën kë Naşibaţi awulnuŋ mnhina mi pdo ulemp mënţ ; ukaaŋ kë bawulën iñen nji na Barnabaŧ ayuuj kë baţok na un : un, ŋya du banwooŋ baanwo bayuday, bukal du bayuday. 10 Baţu'un ţañ pleş bajuuk, kë nji kado wa na mnlilan.

Pawulu alaţ Piyeer du Antiyoka

11 Kë wal wi Piyeer* abiiŋ Antiyoka, dlaţa ţi kadun ki bañaaŋ bŧi, ţiki aanfaŋi. 12 Uko wi adoli wii wi : ji bañaaŋ baloŋ biki Yakob ayiluŋ babi bado kaban, aji bi kade na bayiţun banwooŋ baanwo bayuday, kë wi bayili mënţ başaaŋ aban, kë aşë low banwooŋ baanwo bayuday abot aţañan pde na baka. Aţi wal mënţ bayuday banjakuŋ aji banfiyaaruŋ bawo i kawala kaŧëmp. 13 Bayuday bankakuŋ afiyaar baţaş Piyeer ţi kamena ki nul kë Barnabaŧ ţi uleeful adoo wut kë baneejana ţi kamena mënţ.

14 Wi nwinuŋ kë baankpoş aŧaaŋ na manjoonan manwooŋ Uţup Ulil Unuura, dji na Piyeer ţi kadun ki bañaaŋ bŧi : « Iwi inwooŋ nayuday i kabuka, ikdooŋ ji banwooŋ baanwo bayuday. Iinţaş bgah bi bayuday. Kë hum di di iŋaluŋ pwuuk banwooŋ baanwo bayuday bakak bado kado ji bayuday?

15 Un ŋwo bayuday biki kabuka, ŋënwo ji bañaaŋ bandukiiŋ biki bajaaŋ baji bado buţaan. 16 Kë ŋşë me kë ñaaŋ awoona ţañ naŧool ţi këş ki Naşibaţi ţi pfiyaar pi nul ţi Yeŧu Kriŧtu, mënţ ţi pţaş bgah bi *Moyiŧ pa. Ukaaŋ kë un ŋfiyaar Yeŧu kahilna kawo baŧool ţi kadun ki Naşibaţi. Mënţ ţi pţaş bgah bi Moyiŧ di ŋhilnuŋ kawo haŋ, ënhën, nin aloŋ aankwo naŧool ţi këş ki Naşibaţi ţi pţaş bgah. 17 Kë woli ŋla pţëpna ţi Yeŧu kawoona baŧool ţi kadun ki Naşibaţi, ŋwo wo ji biki bajaaŋ baji bawo bado buţaan. Uko waŋ uyuuj kë Kriŧtu aţu'un ţi pdo pekadu i? Nin, mënţ hënk da. 18 Woli dkak ţi bgah bi mbiiŋ aduk, ddiiman wal mënţ kë djuban ţi ba. 19 Ţi uko wi bgah bi Moyiŧ, dkeţi, pkeţ pampënnuŋ ţi bgah bi Moyiŧ ţi uleef wi ba, pa nhilna nwo pa Naşibaţi. Dpaŋana na Kriŧtu, 20 kë hënkuŋ mënţ nji dwooŋ, Kriŧtu awooŋ ţi nji. Mnwo mi naan ji ñaaŋ najën manwo ţi pfiyaar Abuk Naşibaţi anŋalnuŋ adoo wul uleeful pa nji. 21 Hënk, dpok pfël bnuura bi nyeenknuŋ du Naşibaţi, hënk di uwooŋ, woli pţaş bgah pakţuuŋ lah ñaaŋ awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi, pkeţ pi Kriŧtu pakeer kawaaŋ udooni.

3

Pţaş bgah këme pfiyaar Yeŧu Kriŧtu

1 Mbeeh! An bañaaŋ biki Galaŧiya nanwaaŋi ŋşal, in abaaŋ aguuran ba? An biki bayuujuŋ pkeţ pi Yeŧu Kriŧtu ţi kruŧ bnuura. 2 Uko uloolan ţañ wi wi nji kaheparanaŋ. Nayeenkna Uhaaş wi Naşibaţi ţi pţaş bgah bi Moyiŧ oo këme ţi pfiyaar uţup wi naŧiinkuŋ? 3 Hum di di nahilanuŋ kawo bapën hënk? An nanjunuŋ na mnhina mi Uhaaş wi Naşibaţi, kaşë kabi kabaañşaan ţi udo wi uleefan. 4 Iko yi nawinuŋ bŧi ibi diiş diiş i? Mënfiyaar aji idiişi. 5 Woli Naşibaţi awulan Uhaaş wi nul, abot ado mlagre ţi pŧoofan, aji do do iko yaŋ bŧi ţiki naţaş bgah këme nafiyaar uţup wi naŧiinkuŋ?

6 Natenan ţi Abraham di, awoona ţfa naŧool ţi këş ki Naşibaţi, wi afiyaaruluŋ✡. 7 Nameen uko wi keeri : banfiyaaruŋ bawooŋ babuk Abraham. 8 Udobi piiŧana piiŧana ţfa ţi Ulibra wi Naşibaţi, aji : pfiyaar pi banwooŋ baanwo bayuday pakkaaŋ Naşibaţi aţu baka bawo baŧool ţi këş ki nul. Hënk di di Naşibaţi adooŋ abi ţupa ţup Abraham Uţup Ulil Unuura wi aji : « Dţëpna ţi iwi kawulna ŋŧaak bŧi bnuura bi naan. »✡ 9 Hënk, banfiyaaruŋ bŧi bayeenk bnuura bi Naşibaţi ji Abraham ñiinţ anfiyaaruŋ.

10 Bañaaŋ bŧi banşaaŋ ahaţ bgah bi Moyiŧ bafëpana. Ulibra wi Naşibaţi uji : « Ñaaŋ anwooŋ aankţaş ŋnuur bŧi uko bŧi umpiiŧuŋ ţi ulibra wi bgah bi Moyiŧ afëpana. »✡ 11 Umeeţana bŧi kë nin aloŋ aankţëpna ţëpën ţi bgah kadoo kawo naŧool ţi këş ki Naşibaţi. Ulibra wi Naşibaţi uji : « ubida wi naŧool uwoona ţi pfiyaar. »✡ 12 Kë bgah bi Moyiŧ başë paţ na pfiyaar ; Ulibra wi Naşibaţi kë uşë ji « ñaaŋ ankţaşuŋ iko yi bgah bajakuŋ akaana ubida ţi iko mënţ. »✡ 13 Kriŧtu aluk luk abuuranaan un ţi pfëpa pi bgah, wi akuŋiiŋ pfëpana panwooŋ i kajotna un. Ulibra wi Naşibaţi uji : « ñaaŋ i puum patananiiŋ ţi bmul afëpa. »✡ 14 Yeŧu Kriŧtu ado haŋ banwooŋ baanwo bayuday bayeenkna bnuura bi Naşibaţi awuluŋ Abraham, ŋbot ŋyeenk un bŧi ţi pfiyaar, Uhaaş wi ahoŋuŋ.

Kahoŋ ki Naşibaţi na bgah bi Moyiŧ

15 Bayiţ naan natenan ţi udolade wi bañaaŋ. Woli ñaaŋ ado kahoŋ ţi kadun ki bañaaŋ, nin ñaaŋ aloŋ nampaţi aanhil kagar kahoŋ mënţ këme kahoţan uko uloŋ ţi ka. 16 Kë hënk di di uwooŋ kak pa Abraham, wi Naşibaţi adoluluŋ kahoŋ ul na pşini pi nul. Uumpiiŧ aji : « Na bañaaŋ biki pşini pi nul » ji aţiini ţiini uko wi bañaaŋ baŧum, upiiŧ aji : « na ñaaŋ anwooŋ i pşini pi nul, »✡ aţiini ţiini uko wi ñaaŋ aloolan. Ñaaŋ mënţan awooŋ Kriŧtu. 17 Uko wi nji ŋaluŋ kaţupan wii wi : Naşibaţi abi hoŋ Abraham, kë bgah bambaaŋ abi bi wi ŋşubal iñeen week ŋyaaş ŋbaakër na iñeen ŋwajanţ (430) ŋaţëpuŋ baanhilan pgar kahoŋ mënţ, këme kaŧok uko wi Naşibaţi ajakuŋ. 18 Woli lah ţi pţaş bgah di di ŋyeenknuŋ phiij, ŋënkyeenkna pa kak ţi kahoŋ. Na manjoonan Naşibaţi aţëpna ţi kahoŋ awul bnuura bi nul Abraham.

Bgah badoona we ba?

19 Kë hënkuŋ, woli uwo haŋ, we ukaaŋ kë bgah bawoo? Ipekadu iţuuŋ kë Naşibaţi akak aţij bgah ayoonkna ñaaŋ i pşini pi Abraham i Naşibaţi adoluŋ kahoŋ mënţ. Naşibaţi awul ba ŋwanjuŧ, kë ŋahelan ba aşë do Moyiŧ kë abanan ba bañaaŋ. 20 Ñaaŋ anwooŋ aloolan, aannuma ñaaŋ aloŋ abanana uko wi ul aţupuŋ di. Kë Naşibaţi aşë wo aloolan ţañ.

21 Kë bgah, balaţ kahoŋ ki Naşibaţi i? Nin! Woli ŋyeenk lah bgah banhiluŋ pwul un ubida wi manjoonan, pwo naŧool ţi këş ki Naşibaţi pawoona keeri ţi pţaş bgah. 22 Kë Ulibra wi Naşibaţi uşë ji kë bañaaŋ na iko bŧi bawo ţi pekadu. Hënk, banfiyaaruŋ ţi Yeŧu Kriŧtu baţëpna ţi pfiyaar kayeenk uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ.

23 Ji pfiyaar Yeŧu pado kabi, ŋtuhanaa, awo ţi kayeŋ ki bgah ayoonkna pfiyaar pi Naşibaţi akyuujuŋ un. 24 Bgah bayewi'un yewi ţfa ayoonkna Kriŧtu pa ŋhilna ŋwo baŧool ţi këş ki Naşibaţi, wi ŋfiyaaruŋ Kriŧtu. 25 Kë wi ŋfiyaaruŋ hënkuŋ, ŋënkak awo ţi kayeŋ ki bgah.

26 An bŧi nawo babuk Naşibaţi ţiki nafiyaar Yeŧu Kriŧtu. 27 Ënhën an bŧi nankakuŋ baloolan na Kriŧtu ţi batiŧmu, nakak awo ji a ţi këş ki Naşibaţi. 28 Uunkak aka keeri nayuday këme anwooŋ aanwo nayuday, ñaaŋ i bakjuuknţënuŋ këme ñaaŋ najeeh, ñiinţ këme ñaaţ. Nawo ñaaŋ aloolan ţi Kriŧtu. 29 Kë woli nawo i Kriŧtu nawo keeri biki pşini pi Abraham, abot awo ţi bankyeenkuŋ uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ Abraham.

4

1 Uko wi, wi wi nŋaluŋ pţupan : nahiij aşin woli ahum ţi kpoţ, aanji paţ na i bakjuuknţënuŋ, woli ul adooŋ akaka iko bŧi. 2 Bañaaŋ bajaaŋ bakuşa, kabot kayeŋ bka bi nul te unuur wi aşin adatuŋ. 3 Hënk di uwooŋ ţfa kak pa un, ŋwo wo ji bapoţ, kë udolade wi umundu* ukjuuknţënun. 4 Kë wal wi Naşibaţi adatuŋ ubanuŋ, awalan Abukul ţi kayiŋ ki ñaaţ, kë akţaş *bgah bi Moyiŧ, 5 ahilna abuuran bañaaŋ biki bgah bajuuknţënuŋ ŋbot ŋhilna ŋwo babuk Naşibaţi. 6 Pa pyuuj kë nawo babukul, Naşibaţi aţu ţi ŋhaaş ŋi nun Uhaaş wi Abukul unjaaŋ uhuuran kaji « Abba†, Paap! » 7 Iinwo keeri ñaaŋ i bakjuuknţënuŋ, iwo abuk katoh ; ukaaŋ kë ikluŋ kahiij iko yi Naşibaţi ahankuŋ pa babukul.

Pawulu aşal banfiyaaruŋ biki Galaŧiya

8 Ţfa wi nawooŋ naamme Naşibaţi, najej iko iloŋ ado ya Naşibaţi, kë ikjuuknţënan. Na manjoonan iko mënţ iinwo Naşibaţi. 9 Kë hënkuŋ wi nameeruŋ na Naşibaţi, këme dwo kaji, hënkuŋ wi Naşibaţi ameeruŋ na an, hum di di nahilanuŋ akak du udolade udah uwaaŋ udooni wi, kakak kak bañaaŋ biki bakjuuknţënuŋ ji unjon ba? 10 Naji nadëman ŋnuur ŋloŋ, kli kloŋ, ŋwal ŋloŋ, ŋşubal ŋloŋ. 11 Dhaajalaa : ulemp wi nji nlempuŋ lemp pa an udiiş diiş i?

12 An bayiţ naan dkooţan kooţ, nakakan nanaamën jibi nkakuŋ anaaman‡. Naandolën do nin uko uloŋ unde'ënuŋ, wi mbiiŋ awo na an. 13 Naleş bnuura, pmaak pakaaŋ kë nţo ţfa ajukanan uyaaş uŧeek Uţup Ulil Unuura. 14 Pmaak pi naan panooranan maakan, kë naşë wo naambeehën, këme alowën. Nabaa do ţëp ţëp ajejën ji dwo uwanjuŧ wi Naşibaţi këme ji Yeŧu Kriŧtu ţi uleeful. 15 Mnlilan mi nan mi ţfa manwo ţuŋ ba? Dme bnuura, woli nahil ţfa nalookëş këş ki nan kawulën. 16 Kë hënkuŋ, wi nţupanaŋ manjoonan, dkak naşoorad inan i?

17 Bañaaŋ baloŋ bado iko iŧum pa nakak ţi baka, kë ŋşal ŋi baka ŋaşë wo ŋwuţaan, başal pgarën na an, naşë nabi naduka duka na baka. 18 Unuura ñaaŋ ado iko iŧum pa bnuura, ŋnuur bŧi, bë mënţ ţañ woli dwo na an. 19 An biki nŋaluŋ maakan, dhaj pa an uyaaş uloŋ kak, ji ñaaţ anwooŋ ţi kabuk, te wal wi Kriŧtu akjijuŋ ţi an. 20 Namele lah jibi nŋaluŋ pwo na an kahilna kaţiini na an na pdiim pannuuriiŋ ţiki mëmme jibi nji kadooŋ na an.

Uko wi Hagar na Ŧaara

21 Naţupaan, an nanŋaluŋ bgah bi Moyiŧ bado kaţoŋan, naanji naŧiink uko wi Moyiŧ apiiŧuŋ i?§ 22 Ulibra wi Naşibaţi uji Abraham abi buk bapoţ batëb biinţ: aloŋ awo abuk Hagar, ñaaţ i bakjuuknţënuŋ, Kë aloŋ awo abuk Ŧaara, i bawooŋ baankjuuknţën. 23 Napoţ i ñaaţ i bakjuuknţënuŋ abuka ji bañaaŋ bŧi, kë i ñaaţ najeeh aşë buka ţiki Naşibaţi ahoŋuŋ Abraham aji aluŋ kabuk napoţ mënţ. 24 Uko waŋ uyuuj uko wi : baaţ batëb bukuŋ mënţ bayuuj ihoŋar itëb yi Naşibaţi adooŋ. Hagar ayuuj bhoŋar bi pnkuŋ pi Ŧinayi, di Naşibaţi awulnuŋ Moyiŧ bgah, bhoŋar mënţ bajaaŋ babuk bañaaŋ biki bakjuuknţënuŋ. 25 Hagar awooŋ pnkuŋ pi Ŧinayi, pawooŋ du uŧaak wi Arabiya, ul awooŋ kak Yeruŧalem di hënkuŋ, dawooŋ ţi pjuuk dul na babuk da bŧi. 26 Kë bañaaŋ biki Yeruŧalem di baţi duuţ başë wo bajeeh, dul dawooŋ anin un*. 27 Upiiŧ aji :

« Lilaan, iwi ñaaţ inwooŋ iinhil pbuk,

Huuraan mnlilan mi nu,

iwi impaamuŋ unoor wi kabuk.

Ţiki babuk ñaaţ i badukuŋ

baluŋ kaŧum kapel biki ñaaţ anwooŋ na ñiinţ. »†

28 Kë an bayiţ naan, nawo ji Iŧaak bapoţ bambukiiŋ jibi Naşibaţi ahoŋuŋ Abraham. 29 Ţfa napoţ ambukiiŋ ji bañaaŋ bŧi, ajaaŋ aŋoonkna napoţ ambukiiŋ ţi mnhina mi Uhaaş wi Naşibaţi, hënk di uwohaŋ kak nţa di pa un. 30 Kë we wi Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ ba? Uji : « Dookan ñaaţ i bakjuuknţënuŋ na abukul, abuk ñaaţ i bakjuuknţënuŋ aanka kafah ţi phiij ji abuk ñaaţ najeeh. » 31 Kë hënk, an bayiţ naan, ŋënwo babuk ñaaţ i bakjuuknţënuŋ, ŋwo babuk ñaaţ najeeh.

5

Mnjeeh mi banfiyaaruŋ Kriŧtu

1 Kriŧtu abuuran un ŋhilna ŋwo bajeeh na manjoonan. Namëbaan keeri naliinŧ nawutna kakak ţi pjuuk. 2 Naŧiinkan, nji Pawulu dţup an, woli naşal aji pdo bawalan an *kaŧëmp pakţuuŋ nawo baŧool ţi këş ki Naşibaţi, uko wi Kriŧtu akeeri do uwaaŋ udooni ţi an. 3 Dkak akakalëş kaţupan, ñaaŋ anşaluŋ aji awo i kawala kaŧëmp awo i kaţaş bgah bi Moyiŧ bŧi. 4 An nankţaşuŋ bgah bi Moyiŧ alaana pwo baŧool ţi këş ki Naşibaţi, nawayşër na Kriŧtu, nawaaŋ bnuura bi Naşibaţi. 5 Kë un, uko wi ŋhaţuŋ, uwo kë ŋwoona baŧool ţi këş ki Naşibaţi ţi pfiyaar. Uko waŋ, uwooŋ uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ukţënkuŋ un pyoonk. 6 Ñaaŋ anwooŋ ţi Yeŧu Kriŧtu, mënţ pwala kaŧëmp këme pwo iinkwala kaŧëmp pakaaŋ udooni, uko unkaaŋ udooni uwo pfiyaar pangakandëruŋ na bŋalad.

7 Wi najunuŋ, naţi bnuura, kë in abaaŋ anaţ naţ ţi bgah aneenanan pţaş manjoonan ba? 8 Uko wi baţupanaŋ kë nadoo naţ, uunwoona du Naşibaţi andu'anaŋ. 9 Bañaaŋ baji baji : « Uko umpooţ ujaaŋ utaajan pşon bŧi. » 10 Nji dhaţ ţi Ajugun aji naankşal uko uloŋ umpaţi. Kë ñaaŋ ankŧokuŋ ŋşal ŋi nan, udole wo in, Naşibaţi awayëşaara kaji aduknaanaa.

11 Kë nji, bayiţ naan, woli dhum lah kajukan aji bañaaŋ bŧi bawo i pwala kaŧëmp, babaa kahajanan we ba? Pkeţ pi Kriŧtu ţi kruŧ paankak adeebaţan keeri nin ñaaŋ aloŋ. 12 Bañaaŋ bankŧokanaŋ ŋşal bayaan keeri bakaş ŋleef ŋi baka!

Nawutan kaţaş ŋşal ŋi nan, nawutan Uhaaş wi Naşibaţi uţoŋan

13 An bayiţ naan, Naşibaţi adu'an pa nawo bañaaŋ bambuuruŋ, kë mbuur mënţ manşë wo maanwo mi kaţu'an nado kado uko wi uleef wi nan uŋaluŋ. Nabaa wo kaţëp ţëp kaŋalad kawo ţi bţënkar. 14 Bgah bi Moyiŧ bŧi baţonkrën ţi uţup uloolan ţañ: « ŋalan aŧënţu jibi iŋaluŋ uleefu. »✡ 15 Kë naşale wo ţi bdumar na bdohar, nalipariin : naŧokar. 16 Dţupan keeri uko wi : nawutan Uhaaş wi Naşibaţi uţoŋan ŋbida, naşë nahil nawo naankdo kaţaş uŋal wi nan unwooŋ uwuţaan. 17 Uko wi uleef uŋaluŋ upaţ na wi Uhaaş wi Naşibaţi uŋaluŋ. Kë uko wi Uhaaş wi Naşibaţi upaţ na wi uleef uŋaluŋ. Iko yi uleef uŋaluŋ na yi Uhaaş wi Naşibaţi uŋaluŋ iji igut ţi ñaaŋ meeţ, ukaaŋ kë naanhil pdo uko wi naŋaluŋ. 18 Kë naşale wut kë Uhaaş wi Naşibaţi ukţoŋan, bgah bi Moyiŧ baankak ahilanan nin uko uloŋ.

19 Iko yi uleef ujaaŋ uŋal pdo imeeţana bnuura, iloŋ ţi iko mënţ yii yi : ipekadu yi piinţ, ubida uţop, pţuunk ; 20 pdëman ŋnŧoŋ na pkaalam. Bşoorad, pŋom, bkujar, udeeb uweek, bpulad, ppaţşër, pdo bañaaŋ bandoli baţo du umbaŋ wi baka. 21 Pñeebar uko wi ñaaŋ ; ukuj ; kande, udaan, unoh wi piinţ ; na iko iŧënţ yuŋ. Dkakalëş jibi ndooŋ abi ţup an, bañaaŋ banjaaŋ bado iko mënţan yi baankneej du Pşih pi Naşibaţi.

22 Kë iko yi Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ ubuk yii yi : bŋalad, mnlilan, mnjeeh, kamiir, pjoob bkow, pŧar ţi pţënk, pwo ñaaŋ i bakfiyaaruŋ, 23 pwo ñaaŋ i pñaak pajaaŋ paţi, pţijan uleef. Bgah baanneenan iko mënţ di! 24 Bañaaŋ banwooŋ biki Kriŧtu Yeŧu bapaŋ iko iwuţaan yi uleef ujaaŋ uŋal pdo ţi kruŧ. 25 Jibi Uhaaş wi Naşibaţi uwuluŋ un ubida, ŋwo kawut wa uţoŋun. 26 Najoh ŋwut phomp : ŋwut kalaar bţup, ŋwut kakujar.

6

Nadoon kaţënkar

1 Bayiţ naan, woli ñaaŋ aloŋ amobana awo ţi pjuban, an biki Uhaaş wi Naşibaţi ukţoŋuŋ, nakakaana ţi manjoonan naşë nawut kado btam na a. Andoli ţi an alipariin kajot ţi pjuban. 2 Andoli adoon kaţënk aŧënţul pkuŋa bdaaj bi nul ; hënk naţaş bnuura bgah bi Kriŧtu✡. 3 Woli ñaaŋ anuŋ kë awo uko uloŋ bë aanwo nin uko uloŋ adaar bkowul. 4 Andoli adoon kaşalan udo wi nul, woli aţënk ţi wa uko wi mnlilan, alilaan pa bkowul ţañ, aşë wut kado katenar na baŧënţul, 5 ţiki andoli awo kajej pkuŋ pi nul.

6 Ñaaŋ i bakjukanuŋ Uţup wi Naşibaţi awo kaţok bka bi nul bŧi na ankjukanuluŋ. 7 Nawutan kaguur ikowan, nin ñaaŋ aloŋ aanji nohnaana Naşibaţi ; uko wi ñaaŋ aŧepiiŋ, wul wi akluŋ kakit. 8 Ñaaŋ ankŧepiiŋ iko yi uleeful uŋaluŋ aluŋ kakit pkeţ, pi iko yi uleeful uŋaluŋ pabukuŋ. Kë ñaaŋ anşaaŋ aŧepi iko yi Uhaaş wi Naşibaţi uŋaluŋ, aluŋ kakit ubida wi mnţo wi Uhaaş wi Naşibaţi ukwuluŋ. 9 Ŋwut kanoor ţi pdo bnuura, ţiki woli ŋënwat iñen, ŋluŋ kakit ţi wal unuura, ŋdeey ŋnuura. 10 Wi ŋhumuŋ keeri nhinaa, najoh ŋdo kalemp pa bnuura bi bayiţun banfiyaaruŋ na pa bnuura bi bañaaŋ bŧi.

Pjukan pbaañşaani

11 Natenan ŋpiiŧ ŋweek ŋi nji kapiiŧanaŋ na kañen ki naan. 12 Banŋaluŋ pwinana ţi bañaaŋ, bukal baŋaluŋ pţu'an pwala kaŧëmp, kahilna ţañ kawo baankhaj pa pkeţ pi Kriŧtu ţi kruŧ. 13 Banjakuŋ aji nawo i kawala *kaŧëmp, bukal ţi ŋleef ŋi baka, baando ji baţaş ţaş bgah bi Moyiŧ, aşë ŋal nawala kaŧëmp bahilna bado kahomp ţi uko mënţ. 14 Nji ţi uleef naan, mnhina hina kadëman bkow bi naan ţi nin uko uloŋ umpaţi na kruŧ ki Yeŧu Kriŧtu Ajugun. Ţi kruŧ, iko yi umundu ipaŋana pa nji kë nji nkak apaŋana pa iko yi umundu. 15 Pwala kaŧëmp këme pwo iinkwala kaŧëmp paanwo nin uko uloŋ. Uko unwooŋ, uwo pkak ñaaŋ nahalu. 16 Mnjeeh na mñaga mi Naşibaţi mawoon ţi bañaaŋ bŧi bankţaşuŋ uko wi mbaaŋ aţup ţup, banwooŋ pntaali pi Naşibaţi*.

17 Nin ñaaŋ aloŋ awutan kanooranaan hënkuŋ. Dwo na ijën yi mnhaj ţi uleef naan, ţi katim ki Yeŧu.

18 Bayiţ naan, dñehan Naşibaţi awulan bnuura bi Yeŧu Kriŧtu Ajugun. Uwo haŋ! Amen!

* 2:3 Aanwala kaŧëmp wi awooŋ napoţ. Pwala kaŧëmp pajaaŋ payuuj kë ñaaŋ awo nayuday.

† 2:7 Ţi ugrek bapiiŧ aji : Banwooŋ baanwala kaŧëmp.

‡ 2:7 Ţi ugrek bapiiŧ aji banwaliiŋ kaŧëmp.

§ 2:9 Piyeer dawooŋ Kefaŧ ţi uaramayik, uwooŋ plaak.

* 2:11 Piyeer dawooŋ Kefaŧ ţi uaramayik, uwooŋ plaak.

✡ 3:6 Ujuni 15.16.

✡ 3:8 Ujuni 12.3; 18.18; 22.18.

✡ 3:10 Pleşan 27.26.

✡ 3:11 Habakuk 2.4.

✡ 3:12 Bgah 18.5.

✡ 3:13 Pleşan 21.23.

✡ 3:16 Ujuni 12.7.

* 4:3 Udolade wi umundu : Iko bŧi inkţoŋuŋ bañaaŋ: ŋnŧaayi, ŋnŧoŋ, bgah bi bayuday, na igah iloŋ kak inkţoŋuŋ bañaaŋ.

† 4:6 Abba : Ţi uţup uaramayik dawooŋ Paap.

‡ 4:12 Pawulu akak awo ji banwooŋ baanwo bayuday, kë bagalat banwooŋ baanwo bayuday başë la pwo ji bayuday. Pawulu aŋal bakak ji a, ul ankakuŋ awo ji banwooŋ bawo bayuday.

§ 4:21 Moyiŧ apiiŧuŋ ŋlibra kañeen ŋŧeek ŋi Ulibra wi Naşibaţi, ţuŋ ŋlibra mënţ di di bgah bi bayuday bi Naşibaţi awuluŋ Moyiŧ bapiiŧaniiŋ, aţu na iko inţëpuŋ ţi bayuday. Uko wi Hagar na Ŧaara uwo ţi ŋlibra mënţ ţi Ulibra ujuni 16, 17 na 21.

* 4:26 Pawulu anaamnţën Ŧaara na Yeruŧalem di baţi duuţ.

† 4:27 Iŧayi 54.1; Iŧayi aţiiniyaan Yeruŧalem ţi dko di.

✡ 5:14 Bgah 19.18.

✡ 6:2 Natenan ţi Galaŧiya 5.14.

* 6:16 Ţi ugrek bapiiŧ aji : Iŧrayel di Naşibaţi.

EFEŦ

1

2

3

4

5

6

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ

banfiyaaruŋ banfëţuŋ du uŧaak wi

Efeŧ

Uţup Ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ Kriŧtu biki Efeŧ. Kë aşë wo aampiiŧ wa pa bukal ţañ ţiki ţi ŋlibra ŋŧeek baanţu katim ki Efeŧ du ujuni. Uhina kawo kë Pawulu apiiŧ wa banfiyaaruŋ biki ŋbeeka ŋŧum ţi Aŧiya bahil baji woli baleyiiri bawul bandukiiŋ baleyiir. Apiiŧ kakaarta ki wi awooŋ ukalabuş du Rom. Efeŧ dawooŋ ubeeka unlilnuŋ ţi ŋbeeka ŋi Rom daşihuŋ bŧi ŋanwooŋ ţi Aŧiya. Bañaaŋ baŧum ţi biki Efeŧ bawo bawaap. Baniwar Artemiŧ unŧoŋ wi bajaaŋ badëman katoh kanuura. Artemiŧ mënţ awo ptu, awo ñaaţ. Ţi katoh kanuura mënţ ki ki bajaaŋ baya pdëmana. Bañaaŋ banwooŋ da bŧi baji badëman unŧoŋ mënţ, Bayuday na banfiyaaruŋ Kriŧtu ţañ bawooŋ baanji badëman wa. Uko wi Pawulu adiimanuŋ ţi kakaarta ki wii wi : Naşibaţi ado nja kë ŋme uko ummeniiŋ wi adoluŋ ţi bnuura bi nul. Uwooŋ kë ado iko bŧi inwooŋ du baţi duuţ na ţi mboş iwo ţi pşih pi Yeŧu Kriŧtu. Akak aţup aji banfiyaaruŋ Kriŧtu bawo kaŧiinkar kawo ji banţaaruŋ. Uunka pdo kaji i awo nayuday kë undu aanwo nayuday. Naşoorad baka bukal batëb bŧi awo aloolan, Ŧatana a. Bawo keeri kanaakiir kañehan Naşibaţi. Pawulu akak aţup jibi ñaaŋ awooŋ kaţijan aharul, jibi bapoţ bawooŋ kaţijan başin baka na jibi bajuuk ţi ulemp bawooŋ kaţijan bankaaŋ baka. Aji banfiyaaruŋ Kriŧtu bawo kawo ţi ploolan na a.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1-2)

2. Kriŧtu awul nja bnuura na Uhaaş wi Naşibaţi (1.3–3.21)

3. Pka ubida uhalu na Kriŧtu. (4.1–6.20)

4. Pwul mboş pbaañşaani (6.21-24)

1

Pwul mboş

1 Nji *Pawulu, i Naşibaţi adoluŋ kë nwo nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu, dwul mboş biki ubeeka wi Efeŧ banwooŋ biki Naşibaţi abot afiyaar Yeŧu Kriŧtu na manjoonan. 2 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

Bnuura bi ŋkaaŋ ţi Kriŧtu

3 Najoh ŋdëman Naşibaţi Aşin Yeŧu *Kriŧtu Ajugun, aţëpna ţi uhaaş wi nul awul nja iko bŧi inuura yi baţi inknţënkuŋ nja ŋdo kaţaşa, ţiki ŋkak amëbandër na Kriŧtu. 4 Ji umundu ubi udo kapaşana, Naşibaţi aţëpna ţi Kriŧtu adat nja ŋhilna ŋwo ţi kadunul bañaaŋ bajinţ piş banwooŋ baanwo na nin buţaan bloŋ. Aŋal nja ukaaŋ kë 5 aţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu ji ŋbi ŋdo kabuka ajej nja kë ŋwo babukul. Uko waŋ wi wi aŋaluŋ pa nja ţi pjoob bkow pi nul. 6 Najoh keeri ŋyeeh mndëm mi nul na bnuura bweek bi aţëpnuŋ ţi Kriŧtu i amaganuŋ, awul nja.

7 Kriŧtu atul tul pñaak pi nul ukaaŋ kë ŋbuuri, kë ipekadu yi nja ibot apën. Hënk, Naşibaţi ayuuj pdëm pi bnuura bi nul. 8 Awul nja ba aŧuman wi awuluŋ nja uşal unŧuŋa na mntit bŧi 9 mi pme uko wi aŋaluŋ pdo, wi ñaaŋ awooŋ aambaaŋ kame'aara. Naşibaţi ajon nŋal pdo uko mënţ ţi Kriŧtu. 10 Wi wal wi adatuŋ ukbanuŋ uko mënţ udolana : aţonkrën iko bŧi na bañaaŋ bŧi banwooŋ du baţi na mboş kaşë kaţu Kriŧtu awo naşih.

11 Ŋkak ayeenk ţi Kriŧtu iko bŧi yi Naşibaţi ahoŋuŋ. Ul anjaaŋ ado iko bŧi jibi anumiiŋ, adatun ji ŋdo kabuka, 12 pa un ŋnŧaruŋ ahaţ ţi Kriŧtu ŋţu bado kayeeh mndëm mi nul. 13 An kak namëbandër na Kriŧtu wi naŧiinkuŋ uţup wi manjoonan, Uţup Ulil Unuura unkbuurananaŋ. Kë wi nafiyaaruŋ, Naşibaţi awulan Uhaaş wi nul wi ahoŋuŋ kadiiman kë nawo biki nul. 14 Uhaaş wi nul uwooŋ uko ujuni wi iko yi ahoŋuŋ aji aluŋ kawulan. Iko mënţ ŋyeenk ya wal wi Naşibaţi akbuuranuŋ nja ţi buţaan bŧi. Najoh ŋyeeh mndëm mi nul.

Pawulu añehandër banfiyaaruŋ

15 Ukaaŋ wi nŧiinkuŋ kë bakţiiniyaan pfiyaar pi nafiyaaruŋ Yeŧu Ajugun na jibi naŋaluŋ bañaaŋ bŧi banwooŋ biki Naşibaţi, 16 kë mbi duka duka ţi pbeeb Naşibaţi ţi uko wi nan, kabot kaleşan wonţi dñehana. 17 Dñehan Naşibaţi i Yeŧu Kriŧtu Ajugun, Aşin nja anwooŋ ajug mndëm awulan Uhaaş wi nul unkţu'anaŋ nawo bañaaŋ banwooŋ na uşal unŧuŋa ubot uyuujan Naşibaţi bnuura nahilna name'a. 18 Dñehan kak Naşibaţi ajeehanan ŋşal nahilna nayikrën phaţ pankaaŋ kë adu'an, nabot name pdëm pi pyok pi ahoŋuŋ bañaaŋ banwooŋ biki nul, 19 nabot nayikrën pdëm pweek maakan pi mnhina mi adoluŋ kë manklempar nja, ŋnfiyaaruŋ Kriŧtu.

20 Mnhina mënţ, adiiman ma bŧi ţi Kriŧtu wi anaţanuluŋ ţi pkeţ abot aţoorana ţi kañen kadeenu ki nul du baţi. 21 Adola kë apel bnuura başih bŧi, baweek bŧi, mnhina bŧi, na bankşihuŋ bŧi. Ayeenk katim kampeluŋ itim bŧi yi bahilanuŋ katiman ţi umundu wi na unkmbiiŋ. 22 Naşibaţi aţu iko bŧi na bañaaŋ bŧi ţi ihoţ yi Kriŧtu uţeeh pa aşih ya, abot adola kë awo naşih i banfiyaaruŋ bŧi ; 23 bukal bawooŋ uleeful. Kriŧtu aţuuŋ mnhina mi nul ţi baka aŧuman, ul ajaaŋ awul iko bŧi ţi umundu ubida kaŧuman.

2

Bnuura bi Naşibaţi

1 Ţfa pjuban pi nan na ipekadu yi nan ibi ţu'an kë nawo bañaaŋ bankeţuŋ ţi këş ki Naşibaţi. 2 Nabi yuuj kë naţaş bgah bwuţaan bi umundu, aţaş Unŧaayi Uweek wi, unkţoŋuŋ hënkuŋ bañaaŋ bampokuŋ pŧiink Naşibaţi. 3 Ţfa, nja bŧi ŋwoha haŋ, ŋbi ji ŋdo iko bŧi kaţaş uŋal wi uleef, kado uko bŧi wi uleef wi nja na uşal wi nja uŋaluŋ. Ipekadu ibi ţu nja kë ŋwo biki kayeenk kakob ki Naşibaţi ji bañaaŋ bŧi bandukiiŋ.

4 Kë Naşibaţi aşë ñaga maakan, kë uŋal wi akaaŋ pa nja ubot adëm maakan. 5 Wi pjuban pi nja paţuuŋ kë ŋkeţ ţi këş ki Naşibaţi, uŋal mënţ ukaaŋ kë awul nja ubida na Kriŧtu. Bnuura bi Naşibaţi baţuuŋ kë nabuuri. 6 Ţi pwo baloolan na Yeŧu Kriŧtu, Naşibaţi anaţan nja ţi pkeţ na a abot aţooran nja du baţi na a. 7 Ado haŋ pa pyuuj iwuuŋ bŧi mndëm mnweek maakan mi bnuura bi akaaŋ pa nja ţi Yeŧu Kriŧtu. 8 Bnuura bi Naşibaţi baţuuŋ kë nabuuri, wi nafiyaaruluŋ. Uko mënţ uumpënna ţi an, uwo uţen wi Naşibaţi. 9 Naando do uko uloŋ ahilna aka mbuur mënţ. Nin aloŋ keeri awutan kadëman bkowul ţi uko mënţ. 10 Uko wi ŋwooŋ hënkuŋ uwo udo wi Naşibaţi ţiki ţi pwo baloolan na Kriŧtu, Naşibaţi aţak nja ŋhilna ŋdo iko inuura. Naşibaţi aboman iko mënţ ji ŋbi ŋdo kabuka, ŋhilna woli ŋbi buka ŋdo kado ya.

Bañaaŋ bŧi bakak baloolan ţi Kriŧtu

11 An nanwooŋ naanwo bayuday, kë bayuday biki kabuka baji badu'an banwooŋ baanya kaŧëmp kaşë ji bukal bawooŋ banyaaŋ kaŧëmp ţiki ŋleef ŋi baka ŋafalanaa, naleşan uko wi nawooŋ ţfa. 12 Wal mënţ naamme Kriŧtu, abot awo naanwo biki Iŧrayel, pntaali pi Naşibaţi, aando bhoŋar na an, kë nabot awo naanwo biki kayeenk kahoŋ ki ahoŋuŋ banwooŋ biki pntaali pi nul. Naleşan kak kë nabi wo ţi umundu awo naanka mnhaţ abot awo naamme Naşibaţi. 13 Kë hënkuŋ ţi pwo baloolan ţi Yeŧu Kriŧtu, an nanlowuŋ ţfa Naşibaţi, pkeţ pi Kriŧtu akeţaranaŋ paţu kë nakak añoga.

14 Ul *Kriŧtu na manjoonan awooŋ bŧiinkar bi ŋŧiinkaruŋ: ado *bayuday na banwooŋ baanwo bayuday kë bakak baloolan. Awul ubida wi nul awatna uniw umbiiŋ apaţëş bañaaŋ: uniw mënţ uwo bşoorad. 15 Apënan ţi *bgah bi Moyiŧ udolade wi ba na iko yi pţaş inwooŋ ţi ba injaaŋ ido bayuday na banwooŋ baanwo bayuday başoorad. Ado haŋ ahilna ajej baka bukal batëb bŧi akakan baka kë bawo baloolan ţi a, hënk di di aţijuŋ bŧiinkar. 16 Akakan baka kak bukal batëb bŧi ţi ploolan na Naşibaţi, hënk bakak uleef uloolan, wi pkeţ pi nul ţi kruŧ pawatuŋ uko unţuuŋ kë başooradi. 17 Abi pţupan uţup wi bŧiinkar, an nambiiŋ alow Naşibaţi na bambiiŋ añoga. 18 Ul aţëpnuŋ ţi *Uhaaş wi Naşibaţi unwooŋ uloolan aţu kë un bayuday na banwooŋ baanwo bayuday ŋhil aban du Naşibaţi Aşin nja.

19 Wul ukaaŋ kë naankak awo bayaanţ këme bañaaŋ bambiiŋ bi phil, nawo kak bañaaŋ banwooŋ biki pntaali pi Naşibaţi, nawo biki katohul. 20 Naşibaţi anaakrënan ţi pniw pi akniwuŋ, kë banjañan na baţupar Naşibaţi bawooŋ induba ijuni, Yeŧu Kriŧtu ul ţi uleeful kë aşë wo pkumel pankmëbanuŋ katoh bŧi. 21 Kriŧtu adoluŋ kë uniw bŧi unaţ abot aŧool pa pwo katoh kayimanaan ki Naşibaţi Ajugun. 22 Nawo baloolan na Kriŧtu, hënk anaakrënan kak ţi uniw wi akniwuŋ nahilna nawo *katoh ki Naşibaţi, ki Uhaaş wi nul ukwooŋ.

3

Pawulu nanjañan i banwooŋ baanwo bayuday

1 Uko waŋ ukaaŋ kë nji Pawulu kañehan Naşibaţi pa an. Uko wi ndoluŋ pa an nanwooŋ naanwo *bayuday, wi nji kalempuŋ pa Yeŧu *Kriŧtu, uţuuŋ kë nwo nakalabuş. 2 Dfiyaar kë name ulemp wi Naşibaţi aţu'ënuŋ ţi bnuura bi nul aji ndo pa an. 3 Ul abiiŋ ayuujën uko wi aŋaluŋ pdo wi nin aloŋ awooŋ aambaaŋ kame'aara. Ţi uko waŋ wi wi mbiiŋ apiiŧan bţiişu. 4 Woli naleyiir uko mënţ, nawin kë dme bnuura uko wi Kriŧtu umbiiŋ amena. 5 Naşibaţi aando wa ţfa kë umeeţanaa ţi bañaaŋ jibi aţëpnuŋ ţi uhaaş wi nul ado wa kë umeeţana hënkuŋ ţi banjañan na baţuparul bayimanaan. 6 Uko umbiiŋ amena wuŋ uwo kë banwooŋ baanwo bayuday bayeenk bnuura bi Naşibaţi ji bayuday, banaakiir akak uleef uloolan, ayeenk bŧi uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ. Uko mënţ udolanaa ţiki bakak baloolan ţi Kriŧtu wi bafiyaaruŋ *Uţup Ulil Unuura.

7 *Uţup Ulil Unuura mënţ, Naşibaţi aţenën ţi bnuura bi nul mnhina mi nul ndo kaţupna wa. 8 Nji mpoţëţaanuŋ ţi bañaaŋ biki Naşibaţi, awulën bnuura bi pţup banwooŋ baanwo bayuday bnuura bweek maakan bi ţi *Kriŧtu. 9 Dwo i kayuuj, kajinţan ţi uşal wi ñaaŋ andoli, uko umbiiŋ amena wi Naşibaţi anţakuŋ iko bŧi yi awooŋ aanyuuj nin aloŋ ţfa, dyuujan jibi akdoluŋ uko mënţ uhilna udolana. 10 Hënk, hënkuŋ banfiyaaruŋ bŧi baţu mnşih na mnhina manwooŋ du baţi manhil mame jibi iko yi uşal unŧuŋa wi Naşibaţi ujaaŋ uwul iŧumuŋ abot apaţ. 11 Uko mënţ uwo jibi Naşibaţi aŋaluŋ uwo du ujuni, aţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun adolna wa. 12 Ul aţuuŋ nja ŋhil pñog Naşibaţi na mntëŋ ţiki ŋfiyaara. 13 Ukaaŋ kë nji kakooţan nawut kawut phaj pi bakhajanaanuŋ pa an padolan nawutandër. Phaj mënţ pakţijanaŋ mndëm.

14 Uko mënţ ukaaŋ kë nji kaŋup ţi kadun ki Aşin nja, 15 ankaaŋ kë kşini bŧi du baţi na mboş kawoo. 16 Dñehana, jibi mndëm mi nul manwooŋ mnweek, awulan uhaaş wi nul udo katëŋţënan, 17 *Kriŧtu ahilna awo ţi ŋhaaş ŋi nan ţiki nafiyaara. Dkak añehan, wi najabuŋ awo na intaañ abot aliinŧ ţi uŋal, 18 name na banwooŋ biki Naşibaţi bŧi jibi uŋal mënţ wi Kriŧtu udëmuŋ maakan adoo wo uunka dko di uţañuŋ. 19 Ënhën, dñehan nahil name kë uŋal mënţ upel iko bŧi yi ñaaŋ ahilanuŋ kame, Naşibaţi ahilna aŧumanan iko bŧi yi awoonaanuŋ.

20-21 Mnhina mi Naşibaţi manjaaŋ manlemp ţi nja, ukaaŋ kë ahil pdo adoo pel maakan iko bŧi yi ŋhilanuŋ kañehan këme kadoo kaşal. Najoh ŋdo kadëmana te mnţo, ţi banfiyaaruŋ bŧi na ţi Yeŧu *Kriŧtu. Uwo haŋ.

4

Pwo baloolan ţi Kriŧtu

1 Nji, i ulemp wi naan pa Ajugun uţuuŋ kë nwo nakalabuş, dkooţan nado kayuuj ţi mnwo mi nan kë nawo jibi Naşibaţi andu'anaŋ aŋaluŋ nawo. 2 Nawalaan ikow, nabot najoob ikow, nawut kado kaŧaran. Nayuujan kë naŋaladi ţi pdo kamiirad. 3 Namëbaan naliinŧan ţi bŧiinkar na pwo ţi ploolan pi *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uwul. 4 Ŋwo uleef uloolan, kë Uhaaş wi Naşibaţi unwooŋ ţi nja ubot awo uloolan, hënk di di mnhaţ mi Naşibaţi aduuranaŋ mankaaŋ awo mloolan. 5 Ajugun awoha aloolan kë pfiyaar pi nja pakak awoha ploolan jibi batiŧmu bi ŋkaaŋ ayeenk bakaaŋ awoha bloolan. 6 Naşibaţi Aşin bañaaŋ bŧi awoha aloolan, ul anşihuŋ iko bŧi na bañaaŋ, ul kak ajaaŋ alemp ţi bañaaŋ biki nul bŧi, kabot kawo ţi baka.

7 Kë andoli ţi nja aşë ji yeenk bnuura bi Naşibaţi kahilna kado ulemp wi Kriŧtu aţu'uluŋ. 8 Hënk di di Ulibra wi Naşibaţi ujakuŋ:

Wi akpayiiŋ bko duuţ

aţij biki amobuŋ,

aţen bañaaŋ biki nul iko iloŋ.✡

9 Kë we uwooŋ apayaa? Uko mënţ uyuuj kë aduna awala te ţi mboş*. 10 Anwaliiŋ ul akaaŋ apaya aţëp baţi bŧi kahilna kawul iko bŧi ţi umundu ubida kaŧuman. 11 Kë iko yi aţenuŋ bañaaŋ iwo : baloŋ bawo banjañan, baloŋ bawo *baţupar Naşibaţi baloŋ bawo bañaaŋ bankdooŋ kaţup *Uţup Ulil Unuura, baloŋ bawo bayafan biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ na bajukan bgah bi *Kriŧtu. 12 Ado haŋ bañaaŋ biki Naşibaţi bahilna babomandër pa ulemp wi ptëŋţën uleef wi Kriŧtu unwooŋ bañaaŋ biki Naşibaţi bŧi. 13 Hënk ŋbi kaya te kadoo kawo nja bŧi baloolan ţi pfiyaar pi ŋkfiyaaruŋ na ţi pme pi ŋkmeeŋ Abuk Naşibaţi. Hënk, ŋjij ţi pţaş Kriŧtu, kanaama bŧi. 14 Ŋënkak awo keeri bapoţ biki pjukan pi bañaaŋ baloŋ bantituŋ ţi kaguuru pajaaŋ pañooţ du bdëm jibi ŋmaaroŋ ŋajaaŋ ŋaluŋ iţeem, uyook kaya na ya. 15 Ŋbaa ţëp ţëp kado kaţup manjoonan na uŋal, kaşë kado kanaam naam Kriŧtu pya, ul anwooŋ bkow. 16 Aji ţëpna ţi dko bŧi di imoh ijaaŋ iyitiiraan kaţoŋ uleef, uko kŧaaŋ kabot kaya bnuura. Woli dandoli ţi uleef dado ulemp wi da, uleef uji udëm bŧi kaka uforŧa ţi bŋalad.

Ubida uhalu ţi Kriŧtu

17 Uko wi, wi wi nji nŋaluŋ kaţupan ţi katim ki Ajugun : naţañaan pdo kapoş ji bañaaŋ banwooŋ baamme Naşibaţi, banwooŋ na ŋşal ŋnaaf. 18 Ŋşal ŋi baka ŋawo ţi bdëm ; kë babot awo baanka ubida wi Naşibaţi ajaaŋ aţen ţiki bawo ţi kapaam, kë ŋhaaş ŋi baka ŋabot adënëţ. 19 Pwaaŋ mnkow pi bawaaŋuŋ paţu kë bakjuban pjuban pi piinţ abot abi duka duka ţi pdo iko iţop bŧi. 20 Kë an, mënţ uko waŋ wi wi najukuŋ ţi *Kriŧtu. 21 Wi naŧiinkuŋ uko wi Yeŧu, kë bajukanan uko unwooŋ manjoonan manwooŋ ţi a, 22 nawo i kaduk iko yi nakdoluŋ ţfa, kaţëlëş mnwo mi nan mi ţfa. Uŋal wi uleef ujaaŋ uguuran kadoo ţijan du pkeţ. 23 Iţëb yi nan na ŋhaaş ŋi nan ŋawo ŋi kakak ŋhalu, 24 naşë nakak bañaaŋ bahalu biki Naşibaţi adoluŋ kë banaama awo na ubida ujinţ uŧool wi manjoonan manjaaŋ mambuk.

25 Hënk, nawutan kaţilan : Andoli ţi an adoon kaţup aŧënţul manjoonan ţiki ŋnaakiir awo nja bŧi uleef uloolan. 26 Nadeebaţle nawutan kawut udeeb wi nan uţu'an pdo ipekadu. Nawutan kawo na udeeb te unuur udoo ujot. 27 Nakţen *Unŧaayi Uweek dko dmëban. 28 Nakiij aţañaan, aşë ţëp ţëp amëban ulemp wi nul, awo naŧool ţi wa, ahilna aka uko wi akfaaşëruŋ na anwooŋ ţi kanuma. 29 Uţup uwuţaan uwutan kapën ţi mntum mi nan, uţup unuura ţañ unjaaŋ uţënk kaboman kabot kado bankŧiinkuŋ wa bnuura, uwooŋ kado kapën ţi mntum mi nan. 30 Nawutan kaţu *Uhaaş wi Naşibaţi ujooţan ; Uhaaş wi nul wi aţu'anaŋ wi wi akluŋ kayikrënaanan ţi unuur wi mbuur. 31 Napënaan ţi pŧoofan iko bŧi inwooŋ iŧënţ phank ñaaŋ ţi uhaaş, bşoorad, udeeb, pdeeŋ pdiim, bkuutar na pdo kado iko bŧi yi mnŋot. 32 Nawoon keeri na iţëb inuura nabot nado kañaga baŧënţan. Nadoon kamiirad jibi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi *Kriŧtu amiiran.

5

1 Nawo babuk Naşibaţi biki aŋaluŋ maakan ukaaŋ kë nawo biki kado katen ţi a. 2 Uŋal uwooŋ kaţoŋ ubida wi nan jibi uwooŋ pa Kriŧtu : aŋal nja adoo wul Naşibaţi kaţuţ ki nul pa nja, kë kawo uţen na unŧaam udolni bţeŋan banliluŋ Naşibaţi.

Nawoon ţi bjeehi

3 Hënkuŋ wi nawooŋ biki Naşibaţi, naankak awo biki kado kaţiiniyaan ţiiniyaan iko yi pjuban pi piinţ, ubida uţop, na pñeebar iko. 4 Nin naanwo kado kaţiiniyaan iko iţop këme iko inaaf këme iko yi bawaaŋ mnkow bajaaŋ baţiiniyaan. Iko mënţ iinyuk nado kaţiiniyaan. Naţëpan ţëp nado kabeeb Naşibaţi. 5 Hënk di uwooŋ, nameen wa bnuura, nin ñaaŋ anjaaŋ ajuban pjuban pi piinţ, kawo ţi ubida uţop aankluŋ kaneej du Pşih pi Kriŧtu na Naşibaţi. Ñaaŋ ankaaŋ aji ñeebar iko aankak aluŋ kaneej du pa, ţiki aji dëman iko yuŋ kawo ji Naşibaţi i i akdëmanuŋ.*

6 Nin ñaaŋ aloŋ awutan kaguuran na ŋţup ŋwaaŋ udooni : uko mënţ bŧi ujaaŋ uţu Naşibaţi adeebaţër banwooŋ baandi pţaşa. 7 Nawutan keeri kanaakiir na bañaaŋ baŧënţ bukuŋ. 8 Ţfa nabi wo bañaaŋ biki bdëm, kë hënkuŋ naşë kak biki bjeehi wi nawooŋ biki Ajugun. Nadoon kado ji bañaaŋ biki bjeehi. 9 Uko wi bjeehi bajaaŋ babuk uwo bŧi unuura, uŧool abot awo wi manjoonan. 10 Nakeerin nado kala pme uko unliluŋ Ajugun. 11 Nawutan kaka nin uko uloŋ na udo uwaaŋ udooni wi bañaaŋ biki bdëm, naţëpan ţëp nado kayuuj kë iko mënţ iwo iwuţaan. 12 Uko wi bañaaŋ mënţ bajaaŋ bado ţi kamena ukowandën maakan pdo kaţiiniyaan. 13 Iko bŧi impënuŋ iji imeeţana du bjeehi. Kë uko ummeeţaniiŋ du bjeehi uji uwo bjeehi. 14 Hënk di di upiiŧaniiŋ aji :

« Naţiin iwi inkŋoyënţuŋ,

naţiin ţi pŧoof pi bankeţuŋ,

*Kriŧtu aşë naţan bjeehi bi nul ţi iwi. »†

15 Nalipariin keeri ţi mnwo mi nan mi ŋnuur bŧi. Nawutan kado kado ji bapën ; nadoon kado ji banwooŋ na ŋşal. 16 Nadoon kado bnuura ŋyaaş bŧi ŋi nahilanuŋ pdo ba, ţiki wal wi ŋwooŋ wi, uwo uwuţaan. 17 Ukaaŋ kë naanwo kado bpën, nadoon kala pme uko wi Ajugun aŋaluŋ nado. 18 Nawutan kadaan poot kakuj, paji paŧokan ubida ; naţëpën ţëp naŧum na *Uhaaş wi Naşibaţi. 19 Nadoon katëŋţën baŧënţan ţi pŧoofan na iyeeh yi pñaamarën Naşibaţi, na yi pdëman *Kriŧtu. Uhaaş wi nul uţu'an iyeeh mënţ ţi bkow. Nadoon kayeeh kadëman Ajugun na ŋhaaş ŋi nan bŧi. 20 Nadoon kabeeb wal undoli ţi iko bŧi Naşibaţi Aşin nja ţi katim ki Yeŧu Kriŧtu Ajugun.

Banniimaruŋ

21 Andoli adoon kaţaş *Kriŧtu ţi pdo kaŧiink baŧënţul. 22 An baaţ nadoon kaŧiink bayinan jibi banfiyaaruŋ bajaaŋ baŧiink Ajugun. 23 Ñiinţ awooŋ ajug katoh jibi Kriŧtu awooŋ ajug banfiyaaruŋ. Banfiyaaruŋ bawooŋ uleef wi Kriŧtu, kë ul ţi uleeful ajaaŋ abuuran baka. 24 Jibi banfiyaaruŋ bajaaŋ baŧiink Kriŧtu, hënk di di baaţ bawooŋ kado kaŧiink bayin baka ţi iko bŧi.

25 Kë an biinţ naŋalan baharan jibi *Kriŧtu aŋaluŋ banfiyaaruluŋ adoo wul uleeful akeţ pa baka. 26 Ado haŋ bahilna baţëpna ţi uţup bawo biki Naşibaţi, wi añowuŋ baka na meel, 27 banfiyaaruluŋ bahilna bapën bawinana ţi kadunul bawo na mndëm ji ñaaţ ankniimiiŋ anwooŋ nanuura, najinţ piş kë kaara di nul daanlaatari këme awo na iko iloŋ iŧënţ yuŋ. Ado haŋ banfiyaaruŋ bahilna bawo bajinţ, baŧool babot bado kado uko unnuuriiŋ ţañ. 28 Kë hënk di di biinţ bawooŋ kaŋal bahar baka jibi baŋaluŋ ŋleef ŋi baka. Aŋŋaluŋ aharul, uleeful wi wi aŋaluŋ. 29 Hënk di uwooŋ, nin ñaaŋ aloŋ aambaaŋ kapoka uleeful, aji ţëp ţëp kade de'an wa, kaboman wa. Kriŧtu aji do haŋ kak na nja ŋnfiyaaruluŋ, 30 ţiki ŋwo uleeful. 31 Ulibra wi Naşibaţi uji : « Waŋ ukaaŋ kë ñiinţ akluŋ kaduk aşin na anin kanaakiir na aharul, bakak ñaaŋ aloolan »✡ 32 Manjoonan mnweek manwinana ţi ŋţup ŋi. Nji dji uko waŋ uwo wi *Kriŧtu na banfiyaaruŋ. 33 Ñiinţ kak akaan aŋal aharul ji uleeful, ñaaţ ado kaŧiink ayinul.

6

Bapoţ na bajug baka

1 An bapoţ pfiyaar pi nafiyaaruŋ Ajugun paţuun nado kaŧiink bajugan, ţiki uko mënţ uwo uŧool. 2 *Bgah baji : « Mëbaan şaaş na naan bnuura »✡ uko mënţ uwooŋ uŧeek ţi iko yi Naşibaţi ajakuŋ ţi Bgah ungakandëruŋ na kahoŋ, 3 uji : « Ihilna iwo ţi mnlilan ŋnuur ŋi nu ŋabot ŋaŧum ţi mboş. »✡

4 Kë an başin bapoţ, nakbubara kado kadeebaţan babukan ; nadoon kakuş baka, kajukan baka kabot kayuuj baka iko inliluŋ Ajugun.

Balemp na biki baklemparuŋ

5 An balemp nadoon kaŧiink biki naklemparuŋ ţi mboş ţi, nahetan ikow nado kaţaş baka na iţëb ijinţ ji nalempar lempar *Kriŧtu. 6 Nawutan kaţaş baka ţañ woli batenan pa bajakna kë nawo balemp banuura ; nadoon kado haŋ ji balempar Kriŧtu banjaaŋ baţu ŋhaaş ŋi baka bŧi ţi pdo uko wi Naşibaţi aŋaluŋ. 7 Nawutan kaţaş baka kaşë kaşal kë bañaaŋ ţañ biki naklemparuŋ, nadoon kaţaş baka na ŋhaaş ŋjinţ ji naţaş ţaş Ajugun. 8 Name kë Ajugun aluŋ katuum ñaaŋ andoli ţi uko unuura wi adoluŋ awole nalemp këme i baklemparuŋ.

9 Kë an biki baklemparuŋ namëbaan banklemparanaŋ na ŋhaaş ŋjinţ, nawut kabëg baka. Name kë Ajugan i baţi awo aloolan pa an na bukal, abot awo aanji ten uko wi ñaaŋ awooŋ.

Iko iguti yi Naşibaţi awulanaŋ

10 Dbaañşaan bţup bi kaji na an, najejnan phina pi nan ţi mnwo mi nawooŋ na Ajugun, ţi mnhina mi nul mandëmuŋ maakan. 11 Najejan iko iguti bŧi yi Naşibaţi awulanaŋ, napokna kaguuru ki *Unŧaayi Uweek, 12 mënţ bañaaŋ bajën biki ŋkgutanaanuŋ, ŋnŧaayi ŋanwooŋ du baţi ŋa, na mnşih na mnhina mi bajug umundu wi, unwooŋ wi bdëm. 13 Najejan keeri iko iguti bŧi yi Naşibaţi. Hënk nanaţna naliinŧ ţi ugut ţi unuur uwuţaan, ubale nahum bnaţ.

14 Namëbaan keeri naliinŧan : najejan manjoonan natan ţi blank manwo katël ki nan, nawohariin kamişa ki ifeeru, kul kawooŋ pwo ñaaŋ naŧool ţi këş ki Naşibaţi. 15 Işapaat yi nakţuuŋ ţi ihoţ iwoon pbomandër pa pya pţup *Uţup Ulil Unuura wi bŧiinkar wi Naşibaţi aţenuŋ nja. 16 Najejan pfiyaar ŋwal bŧi pawo ubeel wi nan, nahilna najëmşën işuuri inkyikuŋ yi *Naguuru. 17 Najejan mbuur manwooŋ ţi *Kriŧtu manwo pntuuru pnţak pi ugut. Uţup wi Naşibaţi uwo kakej ki *Uhaaş wi Naşibaţi uwulanaŋ.

18 Nadoon kañehan Naşibaţi kakooţa ŋwal bŧi, *Uhaaş wi nul udo kaţënkan ţi uko mënţ ; natamaan nawut kayoont iñeen nin unuur uloolan ţi pdo kañehandër banwooŋ biki Naşibaţi bŧi. 19 Nañehandëraan kak, Naşibaţi aţuuna uţup wi nul ţi mntum mi naan, hënk nhilna ndo kaţup na mntëŋ uko umbiiŋ amena wi *Uţup Ulil Unuura ujaaŋ udiiman. 20 Dwo naţupar wa, kë wul ukaaŋ kë ntanana na mnkorentu awo ukalabuş. Nañehandëraan keeri pa ndo kaţup na mntëŋ uko wi nwooŋ i kaţup.

Uţup ubaañşaani

21 Dŋal an kak name jibi nji nwooŋ, uko wi nji kadooŋ. Tişik, ayiţ nja i nŋaluŋ maakan ankaaŋ awo nalempar Ajugun na manjoonan, aluŋ kaţupan jibi iko bŧi iwooŋ. 22 Dyila yil du an pa aţupan jibi ŋwooŋ abot atëŋţënan.

23 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu *Kriŧtu Ajugun bajoobţën ŋhaaş ŋi banfiyaaruluŋ bado kaŋalad babot bahoţëlëş pfiyaar pi baka. 24 Bnuura bi Naşibaţi pa baŋaluŋ bŧi Yeŧu Kriŧtu Ajugun te mnţo.

✡ 4:8 Kañaam 68.18.

* 4:9 Aduna awala ţi mboş: Baloŋ baji : aduna aya mboş uţeeh du mnkeţ.

* 5:5 Ampiiŧuŋ aşal kë ñaaŋ napit aji dëman ŋnŧoŋ ţiki aji dëman iko pdëman pi awooŋ kadëman ţañ Naşibaţi. Natenan ţi Koloŧ 3.5.

† 5:14 Bañaaŋ baamme ñaaŋ ampiiŧuŋ uţup wi. Baloŋ başal kë uka pwoona ţi kayeeh kaloŋ.

✡ 5:31 Ujuni 2.24.

✡ 6:2 Ppën 20.12a.

✡ 6:3 Ppën 20.12b.

FILIP

1

2

3

4

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

banfëţuŋ du uŧaak wi

Filip

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ pnŧuk pi banfiyaaruŋ panwooŋ du ubeeka wi bajaaŋ badu Filip. Ţi bayaaş bi nul btëbanţën, abi ţup Uţup Ulil Unuura du ubeeka mënţ kë bañaaŋ badoo fiyaar wa. Natenan ţi ulibra wi Ulemp wi Banjañan 16.11-40. Wi babiiŋ awat Pawulu ukalabuş ţiki alempar Ajugun, bañaaŋ biki ubeeka wi Filip bajunt itaka awul aloŋ ţi baka i bajaaŋ bado Epafrodit añooţa. Wal mënţ wi wi Pawulu apiiŧuŋ baka kakaarta ki kabeebna baka. Aji na baka bamëban baliinŧ ţi pfiyaar, bawut kadek Naşibaţi kafeţ, bawut kaŧiink banjaaŋ bajukan bañaaŋ uko umpaţuŋ na Naşibaţi. Akak aleşan baka kë bawo ţi ploolan na Kriŧtu, kë bŧiinkar bawooŋ kawo ţi pŧoof pi baka.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş na pñehan (1.1-11)

2. Hum di di Pawulu awinaruŋ ubida (1.12-30)

3. Pdo bañaaŋ bado kado ji Kriŧtu (2.1-18)

4. Bañaaŋ banwooŋ Timote na Epafrodit

5. Ñaaŋ najën awo kalil Naşibaţi (3.1–4.9)

6. Pawulu abeeb bañaaŋ biki Filip (4.10-20)

7. Pwul mboş pbaañşaani (4.21-23)

1

Pwul mboş

1 Nji *Pawulu na Timote, ŋnwooŋ balempar Yeŧu *Kriŧtu, ŋwul mboş biki ubeeka wi Filip bŧi bammëbanuŋ Yeŧu Kriŧtu awo biki Naşibaţi na baweek biki baka na banjaaŋ baţënk baweek mënţ ţi ulemp. 2 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

Pbeeb na pñehan Naşibaţi

3 Dji kabeeb Naşibaţi i njaaŋ kadëman ţi uko winan, ŋyaaş bŧi ŋi njaaŋ kaleşan. 4 Woli dñehandëran an bŧi Naşibaţi, dji kawo ţi mnlilan. 5 Dji kawo na mnlilan ţiki du unuur uŧeek te hënkuŋ, naţu iñeen yi nan ţi ulemp wi pdo kaţup *Uţup Ulil Unuura na iko bŧi yi najaaŋ naţënknën. 6 Uko wi nfiyaaruŋ wii wi : Anjunuŋ ulemp unuura wi ţi an ado kalempa lemp te uba wa, ţi unuur wi Yeŧu *Kriŧtu akluŋ kabi.

7 Unuura nwo na uşal uŧënţ waŋ pa an bŧi. Na manjoonan dţu'an ţi uhaaş wi naan, woli dwo ukalabuş këme awo ţi pgutar Uţup Ulil Unuura, an bŧi naji naţënkën ţi ulemp wi Naşibaţi awulnuŋ. 8 Aa, Naşibaţi ame kë dmëbanan an bŧi ţi uhaaş wi naan abot aŋalan jibi Yeŧu Kriŧtu aŋalanaŋ.

9 Uko wi njaaŋ kañehan Naşibaţi wii wi : Ado uŋal wi nan udo kadëma dëm pya, te ŋşal ŋi nan ŋadoo ŋajeeh bnuura nabot nado kayikrën uko bŧi wi Naşibaţi aŋaluŋ. 10 Hënk nahilna najoş uko unuurnaaniiŋ naşë nawo bajinţ piş banwooŋ baanwo na nin buţaan bloŋ pa unuur wi *Kriŧtu akluŋ kabi. 11 Nawo kak bañaaŋ banŧumuŋ na uko wi pwo baŧool wi Yeŧu Kriŧtu aţuuŋ ţi an. Hënk nayuuj mndëm mi Naşibaţi, bañaaŋ babot bado kadëmana.

Pawulu awo du ukalabuş

12 Bayiţ naan dŋal name kë uko undolnuŋ ubaa ţëp ţëp ado kë *Uţup Ulil Unuura ukmeeţana meeţana pya. 13 Hënk, bangoli bŧi biki naşih najeenkal na bañaaŋ bŧi badoo me kë ulemp wi *Kriŧtu uţuuŋ kë nwo ukalabuş. 14 Kë uko mënţ ukak aţu kë bayiţ nja baŧum bahaţ ţi Ajugun, akak aţup Uţup wi Naşibaţi na mntëŋ nin baanji balënk.

15 Uwo manjoonan kë baloŋ baji baţup uko wi *Kriŧtu na uşal wi bpulad na wi bkujar, kë baloŋ başë ji baţup wa na uşal unuura. 16 Banjaaŋ baţup uko wi Kriŧtu na uşal unuura, uŋal ujaaŋ uţu baka pdo haŋ, ţiki bame kë ulemp wi naan uwo wi pdo kagutar *Uţup Ulil Unuura. 17 Kë bukundi, na uşal wi bpulad wi wi bajaaŋ baţupna uko wi Kriŧtu. Mënţ uşal ujinţ ujaaŋ uţu baka banaţa ; baji başal phoţalëş mnhaj mi naan du ukalabuş. 18 Kë uko mënţ uşë wo uunwo nin uko uloŋ. Uko unkaaŋ udooni uwooŋ woli na uşal uwuţaan këme na uşal unuura wa, baţup uko wi Kriŧtu. Dlilandër uko mënţ. Dkak ado kalilandër lilandër uko mënţ pya, 19 dme kë uţij mbuur mi naan, ţiki nañehandëraan, kë Uhaaş wi Yeŧu Kriŧtu ubot aţënkën. 20 Uko wi nji kayoonkuŋ abot ahaţ na uhaaş wi naan bŧi uwo kë nin mënkkowa, dbaa ţëp ţëp hënkuŋ kado jibi njaaŋ kado ŋnuur bŧi kayuuj na mntëŋ mndëm mi Kriŧtu ţi uleef naan woli dwo najeb këme woli dkeţi.

21 Woli dwo najeb *Kriŧtu awooŋ uhefënţ wi naan, kë woli dkeţi kanuurandën. 22 Kë woli pwo ţi mboş paţu ulemp wi naan udo kaya bnuura, mëmme keeri uko udat. 23 Dwo na ŋşal ŋtëb : dŋal pya, kaya kawo na Kriŧtu, wul wi ndooŋ ahokan hokan. 24 Kë uşë nuura pa an nwo ţi mboş ţi. 25 Kë jibi nfiyaaruŋ uko mënţ dme kë dţo ţi na an bŧi, nahilna nado kadëm nabot nawo na mnlilan ţi pfiyaar pi nafiyaaruŋ Kriŧtu. 26 Hënk woli dkak du an nahilna kaka uko uloŋ unkţuuŋ naŧaŋar Yeŧu Kriŧtu kak.

27 Uko unkaaŋ udooni uwo nado kaţoŋ ubida wi nan, uŧaaŋ na *Uţup Ulil Unuura wi *Kriŧtu. Hënk, woli dbi du an këme awo mënwo na an kaŧiink kë namëbandër aliinŧ awo ji ñaaŋ aloolan agutar na uhaaş uloolan pfiyaar panwoonuŋ du Uţup unuura uhalu. 28 Nakwut nin uyaaş uloolan başooran balënkanan ; uwo pa baka uko unkyuujuŋ pjot pi baka na unkyuujuŋ kë Naşibaţi abuuranan. Uko mënţ upënna du Naşibaţi. 29 Hënk di uwooŋ, ţi uko wi Kriŧtu : Naşibaţi aţenan kë nahil afiyaara abot aţenan kë nahil phajara. 30 Na manjoonan uko wi nakgutaruŋ uwooŋ uloolan na wi nawinuŋ kë nji kagutar ; dgutaraara gutar wa jibi nameeŋ.

2

Bŧiinkar na pwalan bkow

1 Woli pwo baloolan ţi Kriŧtu paji patëŋţënan, woli uŋal wi akaaŋ pa an uji uţañanan mnţëg, woli Uhaaş wi Naşibaţi uţu'an kë nakak baloolan, woli naŋaladi abot añagiir, 2 naŧiinkaran keeri, naŋalad, nala pwo ţi ploolan ţi uhaaş na ţi uşal. Hënk dluŋ kalilan maakan. 3 Nawutan kado kado nin uko uloŋ na uşal wi bpulad, këme kado kado uko uloŋ kalaana pwinana. Naţëpën ţëp nawalan ikow nado katen baŧënţan ji badëm apelan. 4 Andoli awutan kaşal uleeful ţañ, adoon kaşal baŧënţul.

5 Nawoon na uşal uŧënţ wi Yeŧu *Kriŧtu ţi pŧoofan

6 Ul anwooŋ ji Naşibaţi

aşë wo aanţo aten pliŋ pi aliŋuŋ na Naşibaţi

7 abaa ţëp ţëp apok pdiiman mndëm mi nul

akak awo ji bañaaŋ bŧi,

akakan uleeful nalempar bañaaŋ.

Kë bañaaŋ bŧi bawin kë awo ñaaŋ najën.

8 Awalan bkowul adoo wo

aampok pok pdo nin uko uloŋ wi Naşibaţi aŋaluŋ,

adinan pkeţ, adoo dinan pkeţ ţi kruŧ.

9 Ukaaŋ kë Naşibaţi adeeŋa du bko duuţ,

awula katim kandëmuŋ apel itim bŧi.

10 Hënk, bankŧiinkuŋ bŧi katim ki Yeŧu

du baţi na mboş, na du mnkeţ baŋup.

11 Itum bŧi ibot ido kadëman Naşibaţi Aşin nja

kaji Yeŧu awooŋ Ajugun.

Ulemp wi baţaşar Yeŧu

12 An bayiţ naan biki mmaganuŋ, dme kë naambaaŋ kaţañanaara pdo kaţaş Naşibaţi. Nawutan kado kaţaşa keeri woli dwo na an ţañ, nadoon kaţaşa kak maakan woli mënwo na an. Nadoon kalempar mbuur mi nan ţi pdo kawalan ikowan na ţi pdo kaţaş Naşibaţi na palënk. 13 Naşibaţi ul ajaaŋ aţu'an, kë naji naŋal pdo kabot kado uko wi aŋaluŋ.

14 Woli nawo i pdo uko uloŋ nawutan kado kaŋur ŋuran, këme kado kalaţar. 15 Hënk nahil kawo bañaaŋ bajinţ piş biki bawooŋ baankwin nin uko uloŋ wi pţup ţi baka, babuk Naşibaţi banwooŋ baanwo na nin buţaan bloŋ ţi pŧoof pi bañaaŋ biki umundu wi banwooŋ baţilan na bado buţaan. Nado kanuur wal mënţ ţi umundu, 16 an namëbanuŋ Uţup unjaaŋ uwul ubida. Hënk, dluŋ kaŧaŋaran ţi unuur wi *Kriŧtu akluŋ kabi, ţiki pţi pi naan na unoor wi naan ŋaankwaaŋ udooni. 17 Woli pñaak pi naan padoo wo i ptula kawo uñaakan wi bţeŋan banwooŋ pfiyaar pi nafiyaaruŋ, kalilanaara lilan kabot kaŧaŋ na an bŧi. 18 Hënk kak nawo i kalilan kabot kaŧaŋ na nji.

Kayili ki bi Timote na Epafrodit

19 Dhaţ ţi Ajugun Yeŧu aji dyil ţi ŋnuur ŋi Timote du an, ahilna ajoobţënën udeeb nji kak, woli dŧiink jibi nawoori. 20 Mënka nin ñaaŋ aloŋ kak anjaaŋ aţu uşal ţi an ji nji kala pme jibi nawoori na manjoonan. 21 Bukal bŧi ikow yi baka yi yi bajaaŋ balempar, baanji balempar Yeŧu *Kriŧtu. 22 Kë ul, nawin an bŧi uko wi ahiluŋ pdo. Awo na nji alemp jibi napoţ ajaaŋ awo na aşin, kë ŋklemp un batëb bŧi aţup *Uţup Ulil Unuura. 23 Ul i i nji nŋaluŋ pyil du an keeri, wi nji kamehaŋ me jibi uko wi nan ukluŋ kaţëp. 24 Nji kak dhaţ ţi Ajugun aji dbi kak du an hënkuŋ uunkjon.

25 Kë nşë ten awin kë dwo i kayil Epafrodit kak, ayiţ nja ţi *Kriŧtu, i ŋjaaŋ ŋgakandër kalemp kabot kagutar *Uţup Ulil Unuura. An nayiluluŋ ţi nji ado kalemparaan wi nwooŋ ţi kanuma. 26 Abi ŋal maakan pwinan an bŧi abot ahaajala, wi naŧiinkuŋ kë amaaki. 27 Na manjoonan abi maak adoo ñogan pkeţ, kë Naşibaţi aşë ñagi'a. Mënţ ul ţañ i añagiiŋ, nji kak añagi'aan maakan, ado haŋ nwutna woli dpën ţi mnţëg mi, kaneej ţi mloŋ. 28 Dkeer aŧaran kayila du an nahilna woli nawina nalilan, nji mbot nwo mënkak ajooţan maakan. 29 Nayeenkana na mnlilan ji ñaaŋ anwooŋ i Ajugun, nabot namëban bañaaŋ banwooŋ ji a bnuura. 30 Ul ankakuŋ i pkeţ pa ulemp wi Kriŧtu, ayeenkaran ado ulemp wi nawooŋ naanhil pdo an ţi ŋleefan pa nji adoo kak i pkeţ.

3

Bnuura bi pme Yeŧu Kriŧtu

1 Kë hënkuŋ an bayiţ naan, nalilaan ţi Ajugun. Nin uunwo unoor ţi nji nkak mpiiŧan uko wi ndooŋ abi piiŧan, uko mënţ utëŋţënan tëŋţan. 2 Nalipariin bañaaŋ banwooŋ ji ŋbuş*, bado buţaan, bukal biki pwala kaŧëmp pawooŋ ţañ pfal uleef. 3 Nja ŋjaaŋ ŋţëpna ţi Uhaaş wi Naşibaţi kadëmana, nja ŋnţuuŋ mndëm mi nja ţi Yeŧu *Kriŧtu, abot awo ŋënhaţ ŋleef ŋi nja, nja ŋwooŋ banwaliiŋ kaŧëmp na manjoonan.

4 Kë nji, ddooŋ aka uko unhilanuŋ kaţu'ën nhaţ uleef naan. Woli aloŋ anuŋ kë ahil phaţ uleeful, nji dhiluŋ kahaţ uleef naan kapela. 5 Nji i bawalanuŋ kaŧëmp wi mbukiiŋ ado ŋnuur bakreŋ, dwo i pntaali pi *Iŧrayel, i pşini pi *Benyamin, dwo na hebërë abuk nahebërë. Ţi uko wi pţaş *bgah dwo *nafariŧay. 6 Dbi wo ñaaŋ anŋaluŋ uko wi Naşibaţi maakan adoo nuŋ wi nji kahajanuŋ banfiyaaruŋ Yeŧu kë ddo do wa. Woli pţaş uko bŧi wi bgah bajakuŋ aji uwo uŧool, nin ñaaŋ aloŋ aanhil kajakën uko uloŋ.

7 Kë iko bŧi yi mbiiŋ aşal kë iţu'ën nwinana bnuura ţi kadun ki Naşibaţi, Kriŧtu ado kë mme kë dbi neem na manjoonan. 8 Aa manjoonan ma, ntenle bnuura bweek maakan banwooŋ ţi pme Yeŧu *Kriŧtu Ajugun dji kawin kë dbi neem ţi iko bŧi. Aţu kë nwaaŋ iko bŧi yi mbiiŋ aka, kë nşë win kë iko bŧi iwo iwetar yi nwooŋ i kafël du pyewël kahilna kaka Kriŧtu. 9 Kë ţi a di nwoonuŋ naŧool ţi kadun ki Naşibaţi, pwo naŧool pi pţaş bgah pawooŋ paanhil pwulën. Woli dfiyaar Yeŧu ţañ di nhiluŋ kawinana pwo naŧool ţi këş ki Naşibaţi. 10 Uko wi nŋaluŋ uwo pme Kriŧtu. Pme'a pawooŋ pme mnhina mi pnaţa pi nul ţi pkeţ na phaj ji a kaşë kanaam na a ţi pkeţ pi nul. 11 Kë hënk, dhaţ kë Naşibaţi aluŋ kanaţanaan ţi pkeţ.

Pten kadun, kagutan pwo naŧool na manjoonan

12 Mënji ddo bi ka ka uko mënţ këme nwo ñaaŋ anwooŋ aanwo na nin buţaan dloŋ, kë nşë taman katen me dmob uko mënţ, ţiki Kriŧtu amobnuŋ nji ţi uleef naan. 13 An bayiţ naan, dme kë mëndo bi mob wa. Kë uko uloolan ţañ wi wi nwoonaanuŋ ţi uşal, uko mënţ wii wi : pţilma iko bŧi yi ndooŋ abi do, kado katen kadun, 14 kagutandër uko mënţ kahil kayeenk uko wi Naşibaţi aduurnuŋ du baţi duuţ aţëpna ţi Yeŧu Kriŧtu.

15 Nja bŧi ŋnjijuŋ ţi pfiyaar Yeŧu, najoh keeri ŋţu uşal ţi uko mënţ. Woli nawo na ŋşal ŋtëb ţi uko uloŋ Naşibaţi kajinţanan wa. 16 Kë ţi dko di ŋbanuŋ hënkuŋ, najoh ŋwut kaţañan pţaş bgah bi ŋjejuŋ.

17 Bayiţ naan, an bŧi nadoon katen ţi nji, nabot nado katen ţi bañaaŋ banjaaŋ baţaş uko wi ŋjakanaŋ. 18 Baŧum baji bado ji başoor kruŧ ki *Kriŧtu jibi ndooŋ abi ţupan akak aţupan hënkuŋ na mnkuul ţi këş. 19 Babaañşaan du bdoo. Mënţ Naşibaţi i i bafiyaaruŋ, iyiŋ yi baka yi yi bafiyaaruŋ. Baji baŧaŋar uko unwooŋ kawo lah mnkow pa baka, bukal banţuuŋ ŋhaaş ŋi baka bŧi ţi iko yi mboş. 20 Kë nja, ŋwo biki baţi, dul di ŋkyoonknuŋ nabuuran i nja Yeŧu Kriŧtu Ajugun. 21 Ul akţëlëşuŋ ŋleef ŋi nja ŋanjaaŋ ŋakeţ, kakakan ŋa ŋanaam na wi nul, unwooŋ uleef unwooŋ na mndëm. Aţëlëş ŋa na mnhina mi ajaaŋ aşihna iko bŧi.

4

1 Hënk an bayiţ naan biki mmaganuŋ maakan, dnuhan maakan, an nawooŋ mnlilan mi naan, na uko unkyuujuŋ kë nji dwatuŋ ţi kampëtar ki nji kapëtaruŋ. An biki mmaganuŋ, hënk di nawooŋ kamëban kaliinŧ ţi pţaş Ajugun.

Uko wi pdo

2 An bi Ewodi na Ŧuntic dkooţan kooţ naten ţi Ajugun nakak naŧiinkar. 3 Kë iwi injaaŋ klemp ulemp wi njaaŋ kalemp* na manjoonan, ţënkan baaţ batëb bukuŋ ţi uko mënţ. Babi wo na nji agutar *Uţup Ulil Unuura, na Klement na banjaaŋ balemp na nji bŧi, biki itim ipiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi Ubida.

4 Nalilaan ŋnuur bŧi ţi Ajugun ţi uko bŧi. Aa, dkak akakalëş, nalilaan. 5 Pjoob bkow pi nan pawinaniiŋ ţi bañaaŋ bŧi. Ajugun aanlowi. 6 Nawutan kaţaaf nin uko uloŋ. Ţi iko bŧi, nakooţan Naşibaţi nañehana uko wi nanumiiŋ. Nabeebana woli nañehana uko uloŋ. 7 Hënk, ajoobţënan ŋhaaş udoo upel iko bŧi yi uşal uhilanuŋ kaşal abot amëban iţëb yi nan na ŋşal ŋi nan ţi Yeŧu *Kriŧtu. 8 Bayiţ naan, uko wi nji kabaañşaanuŋ wi : naţuun ŋşal ţi uko bŧi unwooŋ manjoonan, uko uwooŋ uunji uţu ñaaŋ mnkow, unwooŋ uŧool, unwooŋ ujinţ piş awo uunwo na nin buţaan bloŋ, unjaaŋ uţu ñaaŋ kaŋalana, uko unyukuŋ pŧiink, uko unuuriiŋ maakan, uko unwooŋ wi pmëban na iñeen itëb. 9 Uko wi najukuŋ ţi nji, wi nayeenkuŋ abot aŧiink ţi nji, wi nawinnuŋ kë nji kado, iko mënţ bŧi nadooŋ kado ya. Hënk, Naşibaţi anjaaŋ ajoobţën ŋhaaş awo na an.

Pbeeb Naşibaţi ţi uko wi ajaaŋ aţen

10 Dlilan maakan ţi Ajugun, wi nakaaŋ ayuuj kë naţu ŋşal ŋi nan ţi nji. Mënji naambaaŋ kaţu'aara ŋşal ţi nji, naambi hil hil pyuujën uko mënţ. 11 Mënţ kanuma kaţu'ënuŋ kë nji kaţiini hënk, djuk pliŋ ţi uko wi nkaaŋ. 12 Dhil pwo ţi bwaaŋ abot ahil pwo ţi pyok. Dko bŧi di nwooŋ na ţi iko bŧi, Naşibaţi ado kë nhil kayok këme kawo na ubon, kë nhil pwo woli dka maakan këme awo ţi kanuma. 13 Anjaaŋ awulën mnhina adoluŋ kë nhilan pmiir iko bŧi. 14 Kë an naşë do bnuura wi naţënknuŋ ţi unoor wi naan.

15 An biki ubeeka wi Filip name bnuura, wi njunuŋ pţup *Uţup Ulil Unuura apënna uŧaak wi nan wi Maŧedoniya, nin pnŧuk ploŋ pi banfiyaaruŋ Yeŧu paanţënkën na itaka, yi nan ţañ yi yi nji nyeenkuŋ. 16 Wi nwooŋ du ubeeka wi Teŧalonika, mënţ uyaaş uloolan ţañ wi wi nayilbanaanuŋ uko wi nnumiiŋ. 17 Mënkla la nawulën uko uloŋ, uko wi nŋaluŋ uwo : uko wi nadolnuŋ uwo bnuura bi Naşibaţi akhoţalëşuŋ ţi iko yi ahankanaŋ. 18 Dyeenk iko yi nnumiiŋ bŧi, ido pel kanuma ki naan. Dŧumandëni, hënkuŋ wi nyeenkuŋ iko bŧi yi nayiluŋ Epafrodit aţijën. Iwo ji pţëkëñ plil pi bţeŋan bi Naşibaţi adiiŋ abot alilandër. 19 Kë Naşibaţi i njaaŋ kadëman aşë hank ţi Yeŧu *Kriŧtu bnuura bweek maakan, aluŋ kaţëpna ţi ba kawulan uko bŧi wi nanumiiŋ. 20 Mndëm mweek manwo ţi Naşibaţi Aşin nja te mnţo! Uwo haŋ.

Pwul mboş pbaañşaani

21 Nawulan mboş bañaaŋ bŧi bammëbanuŋ Yeŧu *Kriŧtu awo biki Naşibaţi. Bayiţ nja banwooŋ ţi na nji bawulan mboş. 22 Banwooŋ biki Naşibaţi bŧi awo ţi na nji bawulan mboş ; banklemparuŋ *Ŧeŧar naşih najeenkal ţi baka bawulan mboş maakan.

23 Ajugun Yeŧu *Kriŧtu awulan bnuura bi nul an bŧi.

* 3:2 Ŋbuş: Bayuday baji baji banwooŋ baanwo bayuday bawo ŋbuş.

* 4:3 Injaaŋ klemp ulemp wi njaaŋ kalemp : Ţi uţup ugrek bapiiŧ aji « Ŧuŧugoŧ », uhinan kawo katim ki ñaaŋ. Ţi, baloŋ baji katim ki ñaaŋ ka.

KOLOŦ

1

2

3

4

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

banfëţuŋ du uŧaak wi

Koloŧ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ pnŧuk pi banfiyaaruŋ panwooŋ du ubeeka wi Koloŧ. Aambaaŋ kayaha da, aşë ŧiink kë baji banfiyaaruŋ Kriŧtu banwooŋ da bamëban aliinŧ ţi pfiyaar pi baka. Epafraŧ anjaaŋ agakandër na Pawulu abiiŋ aya da aţup baka Uţup Ulil Unuura. Wi ŋşubal ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë bañaaŋ baloŋ başë ya da ajukan bañaaŋ uko uloŋ umpaţuŋ na Uţup Ulil Unuura wi Epafraŧ abiiŋ ajukan baka. Bañaaŋ mënţ baji na baka ñaaŋ anŋaluŋ Naşibaţi abuurana awo kadëman ŋwanjuŧ na ŋnŧoŋ ŋloŋ ŋampeluŋ bañaaŋ bajën. Baji na baka bawo kawala kaŧëmp, kawo baankde ŋyemaţ ŋloŋ. Kë Epafraŧ aşë ya wal mënţ du Rom di Pawulu awooŋ ukalabuş aţupa uko mënţ. Wi Pawulu aŧiinkuŋ uko mënţ wi wi apiiŧuŋ baka, kadiimanaan baka kë pfiyaar Kriŧtu ţañ pakkaaŋ ñaaŋ abuur.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1-2)

2. Pñehan Naşibaţi kabeeba (1.3-14)

3. Pwo Naşibaţi pi Kriŧtu na mndëm mi nul (1.5–2.19)

4. Ubida uhalu na Kriŧtu (2.20–4.6)

5. Pwul mboş pbaañşaani (4.7-18)

1

Pwul mboş

1 Nji Pawulu i Naşibaţi adoluŋ kë nwo nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu na Timote ayiţ nja ŋwul 2 biki ubeeka wi Koloŧ banwooŋ biki Naşibaţi afiyaar Yeŧu Kriŧtu na manjoonan mboş. Dñehan Naşibaţi Aşin nja awulan bnuura abot ajoobţënën ŋhaaş.

Pñehandër biki Koloŧ Naşibaţi

3 Ŋënji ŋţañan pbeeb Naşibaţi, Aşin Yeŧu *Kriŧtu Ajugun woli ŋñehandëran. 4 Ŋŧiink pfiyaar pi nafiyaaruŋ Yeŧu Kriŧtu na uŋal wi nakaaŋ pa banwooŋ biki Naşibaţi bŧi. 5 Pfiyaar na uŋal mënţ ŋawoona ţi phaţ pyeenk iko yi Naşibaţi ahankanaŋ du baţi. Nakaana phaţ mënţ ţi uţup wi manjoonan, unwooŋ *Uţup Ulil Unuura wi naŧiinkuŋ. 6 Uţup Ulil Unuura mënţ ubi ţi an jibi ukaaŋ abi ţi mboş bŧi di ukdëmaŋ dëm pya abot aţij iko inuura. Hënk di uwooŋ kak pa an, du unuur uŧeek wi nayeenkuŋ wa, abot awin bnuura bi Naşibaţi na manjoonan. 7 Epafraŧ nanohun anjaaŋ alemp na un ajukananaŋ, ul anwooŋ nalempar Kriŧtu na manjoonan anklempuŋ pa an*, 8 aţupun jibi *Uhaaş wi Naşibaţi uklempuŋ ţi an kë naŋaladi.

Pñehandër pnŧuk pi banfiyaaruŋ

9 Ukaaŋ, wi ŋmehaŋ me uko waŋ, aşë bi duka duka ţi pdo kañehandëran. Ŋñehan Naşibaţi ado *Uhaaş wi nul uŧumanan uşal unŧuŋa na mntit nahilna name bnuura uko wi aŋaluŋ. 10 Hënk, ubida wi nan ulil Ajugun nabot nado kado iko bŧi yi aŋaluŋ. Nado kado iko inuura iŧum kabot kameha me Naşibaţi na manjoonan. 11 Ŋñehan Naşibaţi aliinŧanan ţi iko bŧi yi nakdoluŋ na mnhina mi mndëm mi nul. Hënk nado kataman kabot kamiir ţi iko bŧi yi nakdoluŋ, 12 nabot nalilan, nabeeb Aşin nja andoluŋ kë nahil kaka uko wi ahoŋuŋ bañaaŋ biki nul, bukal banwooŋ ţi bjeehi. 13 Alëb nja ţi phina pi bdëm añooţ du pşih pi Abukul i aŋaluŋ. 14 Ţi ul di di ŋbuurnuŋ, kë Naşibati abot amiir nja ipekadu.

15 Nin ñaaŋ aambaaŋ kawina Naşibaţi, ţi mnwo mi abukul mënţ mi mi ŋwinuluŋ. Ul awooŋ naŧeek, akşihuŋ iko bŧi impaşaniiŋ, 16 ţiki ţi a di di iko bŧi ipaşaniiŋ du baţi na ţi mboş, ŋko ŋanwinaniiŋ na ŋanwooŋ ŋaanwinanaa : ŋnŧoŋ ŋankşihuŋ, ŋanwooŋ na mnhina, na ŋandukiiŋ bŧi. Naşibaţi aţëpna ţi a aţak iko mënţ bŧi, iko mënţ bŧi aţak ya pa a. 17 Ul awoo, wi nin kako kaloŋ kawooŋ kaando bi paşana, iko bŧi imëbandëraan ţi a. 18 Banfiyaaruluŋ bŧi bawooŋ uleeful, ul kaşë awo bkow. Ul awooŋ ujuni, naŧeek ţi banknaţiiŋ ţi pkeţ, ahilna kawo naŧeek ţi iko bŧi. 19 Ulil Naşibaţi kë aŧumana iko bŧi inwooŋ ţi a, 20 abot aţëpna ţi a akakan iko bŧi ţi mboş na du baţi ţi ploolan na ul Naşibaţi. Pñaak pi Abukul pantuliiŋ ţi kruŧ paţijuŋ bŧiinkar mënţ. 21 An, nabi low Naşibaţi, kë buţaan bi najaaŋ nado na bi najaaŋ naşal kë bado kë naşoorad na a. 22 Hënkuŋ uleef wi Abukul unwooŋ wi ñaaŋ najën ukeţi, pkeţ mënţ paţu kë nakak aŧiinkar na a. Hënk nahil kanaţ ţi kadunul kawo bajinţ piş, bañaaŋ banwooŋ baanwo na nin buţaan dloŋ, biki bawooŋ baanhil pji nin uko uloŋ ţi baka. 23 Kë naşë awo i kamëban bnuura kaliinŧ ţi pfiyaar kawut kapën ţi phaţ pi *Uţup Ulil Unuura wi naŧiinkuŋ. Uţup mënţ baţup wa bañaaŋ bŧi ţi mboş, wul wi nji Pawulu kalemparuŋ wi nji kaţupuŋ wa.

Ulemp wi Pawulu

24 Dwo ţi phaj ţi uleef naan ţi phaj pi *Kriŧtu pa bnuura bi banfiyaaruŋ banwooŋ uleeful. 25 Pa an nanfiyaaruŋ bŧi biki Naşibaţi aţu'ënuŋ pdo ulemp wi pţup uţup wi nul bŧi. 26 Uko mënţ uwooŋ uko wi Naşibaţi amenuŋ bañaaŋ du wi umundu uwoonuŋ, hënkuŋ ameeţan wa bañaaŋ banwooŋ biki nul. 27 Aŋal bañaaŋ biki ŋŧaak bŧi bame iko inuura na mndëm manwooŋ ţi uko umbiiŋ amena. Uko mënţ wii wi : *Kriŧtu awo ţi an, ul adooŋ kë nahaţ kë nayeenk ţi mndëm mi Naşibaţi. 28 Kë hënk di di ŋjaaŋ ŋmeeţan Kriŧtu, kaţup bañaaŋ bŧi balipara, kabot kajukan baka na uşal unŧuŋa bŧi, bahilna bawo ţi Kriŧtu bukal bŧi bañaaŋ banjijuŋ ţi pfiyaar. 29 Uko mënţ ukaaŋ kë nji kalemp, agutan na mnhina bŧi manwooŋ ţi nji, mi Kriŧtu awulnuŋ.

2

1 Dŋal name kë dwo ţi pgutaran, an na biki ubeeka wi Lawodiŧiya, na bañaaŋ bŧi banwooŋ baambaaŋ kawinën na këş ki baka ; ugut mënţ utam maakan. 2 Ddo haŋ nahilna nawo na mntëŋ ţi iţëb yi nan nabot naŋalad nawo ji ñaaŋ aloolan ; naŧum na uşal unŧuŋa. Nahil wal mënţ kame uko umbiiŋ amena wi Naşibaţi. Uko mënţ uwooŋ *Kriŧtu. 3 Ţi a di di iko inuura maakan bŧi yi uşal unŧuŋa na injaaŋ ihaabëş ñaaŋ uşal iwooŋ. 4 Dţupan uko mënţ ñaaŋ aloŋ awutna nin kadaaran na ŋţup ŋlil ŋi nul. 5 Uwo manjoonan kë dlowan, kë uşal wi naan uşë wo ţi an, kë nlilan maakan wi nwinanaŋ kë namëban bnuura abot anaţ aliinŧ ţi pfiyaar pi nafiyaaruŋ Kriŧtu.

Mnwo mi bañaaŋ banwooŋ biki Kriŧtu

6 Hënk wi nadinanuŋ Yeŧu *Kriŧtu aji awo Ajugun, mnwo mi nan mandoon kayuuj kë awo na an. 7 Najab awo na intaañ ţi a, kë ajejan aniwna katohul, abot adolan kë nakliinŧ ţi pfiyaar jibi bajukananaŋ, mnwo mi nan mandoon kayuuj keeri kë Kriŧtu awo na an ţi ubeeb wi najaaŋ nabeeb maakan Naşibaţi ŋnuur bŧi.

8 Naţafaraan balil mntum badaaran, ŋşal ŋi baka ŋawo ŋi bañaaŋ, ŋawaaŋ udooni. Uşal uŧënţ wuŋ uumpënna du Kriŧtu, upënna du udolade wi bañaaŋ, na du mnhina manjaaŋ manţoŋ umundu wi. 9 Ţi ul ţi uleeful di di iko bŧi inwooŋ ţi Naşibaţi ifëţuŋ. 10 Kë ţi a di di nayeenknuŋ iko aŧuman, ul ankşihuŋ başih bŧi na mnhina bŧi.

11 Ţi *Kriŧtu nawala kaŧëmp kanwooŋ kaanwo ki ñaaŋ awalananaŋ. Kaŧëmp mënţ kapënna du a, kul kajaaŋ kakib pekadu danwooŋ ţi uleefan kapënan. 12 Ţi batiŧmu namoya na a, abot anaţa ţi pkeţ wi nafiyaaruŋ mnhina mi Naşibaţi manaţanuluŋ ţi pkeţ. 13 An biki pekadu di nan na pwo naanwala kaŧëmp ţiki naanwo bayuday, iţuuŋ kë nawo bakeţ, Naşibaţi awulan ubida na Kriŧtu. Amiir nja ipekadu bŧi. 14 Dko di bapiiŧuŋ aji ŋduknaanaa ţiki ŋënţaş uko wi bgah bajakuŋ, Naşibaţi atow da, aba na da wi apaŋuŋ da du kruŧ ki Kriŧtu. 15 Awohëş ŋnŧoŋ ŋankşihuŋ na ŋanwooŋ na mnhina, apënan ŋa aţij ţi kadun ki bañaaŋ, alaaţ laaţën ŋa ţi kafeţ ki pnŧuk panlilanuŋ wi awatuŋ ŋa ţi pkeţ pi Kriŧtu akeţuŋ ţi kruŧ.

16 Keeri uko wi najaaŋ nade, wi najaaŋ nadaan, këme uko wi ŋfeŧtu ŋloŋ, na wi ufeŧtu wi pli phalu na wi *unuur wi pnoorfën wi bayuday uwutan kaţu nadinan nin ñaaŋ aloŋ aji naduknaanaa ţi iko iŧënţ yuŋ. 17 Iwo ţañ ulimënţ wi iko inwooŋ i pbi. Kë uko unwooŋ na manjoonan uşë wo Kriŧtu. 18 Banjaaŋ bahajan ikow yi baka pa pwinana, kadëman ŋwanjuŧ, nakdinan baka baji naduknaanaa. Baji babi ţu ţu ŋşal ŋi baka bŧi ţi ŋwanjuŧ na iko impënuŋ awinana ţi kadun ki baka. Ŋşal ŋi baka ŋaji ŋaţu baka banah, ŋawo ŋi bañaaŋ bajën, ŋawaaŋ udooni. 19 Baanji bamëban ţi Kriŧtu anwooŋ bkow. Ul ankaaŋ kë uleef bŧi uji uka uko bŧi wi unumiiŋ, kamëbandër bnuura ţi dko di imoh ijaaŋ iyitiiraan, kabot kadëm jibi Naşibaţi aŋaluŋ.

Pkeţ na pkuţ kanaţa ţi pa na Kriŧtu

20 Wi nakeţuŋ na *Kriŧtu, kë mnhina mi umundu maankak ahilanan nin uko uloŋ, we ukaaŋ kë naji naţaş udolade wi wa, ji wul umëbanuŋ ubida wi nan ba? 21 Uji uji « Kjej uko wi, » « Kñem wuŋ, » « Kban wundu. » 22 Uţiiniyaan iko injaaŋ iluŋ kaŧoka. Uko mënţ uwo udolade wi bañaaŋ. 23 Udolade mënţ uji uwo wo ji uwo na uşal unŧuŋa, ţiki uji uţiiniyaan pţaş *Bgah, pwalan bkow na pdo kahajan uleef, aşë waaŋ udooni, uunji uneenan uleef pdo uko wi uŋaluŋ.

3

Pmëban Ubida uhalu unwooŋ ţi Kriŧtu

1 Jibi nanaţiiŋ ţi pkeţ na *Kriŧtu, nadoon kala iko yi baţi keeri, di Kriŧtu awooŋ aţo ţi kadeenu ki Naşibaţi. 2 Naţuun uşal wi nan ţi iko yi baţi, nawut yi mboş. 3 Hënk di uwooŋ, nakeţi, kë ubida wi nan umenana na Kriŧtu du Naşibaţi. 4 Kriŧtu awooŋ ubida wi nan na manjoonan. Unuur wi akwinaniiŋ, an kak napën kawinana na a ţi mndëm mi nul.

5 Nafiŋan keeri ţi mnwo mi nan iko yi mboş yi uleef uŋaluŋ. Iko mënţ yii yi : pekadu di piinţ, ubida uţop, pŋal iko iwuţaan, pbi kaţu ţu uşal na uhaaş bŧi ţi uko, pñeebar iko, ţiki ankaaŋ ado haŋ aji dëman iko yuŋ ji Naşibaţi i i akdëmanuŋ. 6 Iko iŧënţ yaŋ ijaaŋ iţij udeeb wi Naşibaţi [ţi banjaaŋ bado ya]. 7 Iko yaŋ yi yi najaaŋ nado ţfa, wi ikţoŋuŋ ŋbida ŋi nan. 8 Kë hënkuŋ, napënaan iko yaŋ bŧi ţi ubida wi nan ; nawutan kado kadeebaţ, kado kahank ñaaŋ ţi kaţëb, kawo na bjooţ ; nawutan kado kakarad, uţup uloŋ ukowëndënaan uwutan kapën ţi mntum mi nan. 9 Ŋţilan ŋawutan kawo ţi pŧoofan, ţiki nawo hënkuŋ bañaaŋ bahalu banwohëşuŋ ubida wi baka ujon na iko iwuţaan yi wa. 10 Nawohara hënkuŋ ubida uhalu, wi Naşibaţi awulanaŋ abot aji ţëlëş wa ŋyaaş bŧi kë nado naam na a, ul anţakanaŋ, nahilna name'a bnuura. 11 Hënkuŋ uunkak aka *nayuday na awooŋ aanwo nayuday, anwaliiŋ *kaŧëmp na anwooŋ aanwala ka, ñaaŋ i uţeeh, këme anwooŋ aamme nin uko uloŋ ji bañaaŋ biki uŧaak wi Ŧit, ñaaŋ i bakjuuknţënuŋ ţi ulemp këme ñaaŋ najeeh ; *Kriŧtu ţañ akaaŋ udooni abot awo ţi bañaaŋ banfiyaaruluŋ bŧi.

12 Wi Naşibaţi adatanaŋ kë nawo biki nul, kë abot aŋalan, nadoon kañaaga, nado kaţënkar, nabot nado kawalan ikow. Nawoon bañaaŋ banjoobuŋ ikow banwooŋ baanji baŧaran. 13 Nadoon kamiirad, woli aŧënţan aloŋ adolan uko uloŋ, nawuladën iñeen, namiirad. Jibi Ajugun amiiranaŋ, an kak, nadoon kamiirad. 14 Kë uko undëmnuŋ maakan uwo naŋalad, uŋal ujaaŋ udolan namëbandër bnuura. 15 Bŧiinkar bi *Kriŧtu aţijuŋ ţi an badoon kaţoŋan ŋhaaş. Naşibaţi aţijan ţi bŧiinkar mënţ nahilna nawo uleef uloolan. Nadoon kabeeb Naşibaţi ŋnuur bŧi. 16 Uţup wi Kriŧtu uŧum ţi an! Nadoon kajukandër, kaţënkar kawutna kajot ţi buţaan. Nadoon kado haŋ na uşal unŧuŋa bŧi, kayeeh Naşibaţi na iyeeh yi pñaamarën na iyeeh yi pdëman Kriŧtu, *Uhaaş wi nul uţu'an iyeeh mënţ ţi bkow. 17 Uko bŧi wi nahilanuŋ kaţup këme kado, nadolan wa ţi katim ki Yeŧu Ajugun. Naţëpnan ţi a nado kabeeb Naşibaţi Aşin nja.

Mnwo mi banfiyaaruŋ

18 An baaţ nadoon kaŧiink bayinan, ji bañaaŋ banwooŋ biki Ajugun. 19 An biinţ naŋalan baharan nawut kado kalëbar na baka.

20 An bapoţ, nadoon kaŧiink bajugan ţi iko bŧi ; uko mënţ wi wi Ajugun aŋaluŋ. 21 An başin bapoţ, nakbubara kado kadeebaţan babukan ji babi bawutandër.

22 An balemp, nadoon kaŧiink ţi iko bŧi biki naklemparuŋ ţi mboş ţi. Nawutan kado kado haŋ ţiki batenan këme woli nala pwinana bnuura ţi bañaaŋ. Nadoon kado haŋ na uhaaş ujinţ wi bañaaŋ banwooŋ baaññoom Ajugun. 23 Ulemp wi bahilaŋ kaţu'an nadoon kado wa na uhaaş unuura ji nawo wo ţi plempar Ajugun. 24 Nameen kë Ajugun atuuman na iko inuura yi ahankuŋ banwooŋ biki nul. Na manjoonan *Kriŧtu Ajugun i i naklemparuŋ. 25 Kë ñaaŋ ankdoluŋ buţaan aluŋ kayeenk uko wi buţaan mënţ bakţijuŋ, kë nin bpaţşër baankwo da.

4

1 An biki baklemparuŋ, nawoon baŧool na banklemparanaŋ nabot namëban baka bnuura. Nameen kë an kak, naka aloŋ kë awo Ajugan du baţi duuţ.

Uko wi pdo

2 Namëbaan naliinŧ ţi pñehan Naşibaţi, nawoon bten naţu ibaţ ţi uko mënţ, ţi pdo kabeeba. 3 Woli nañehan, nañehandërun kak Naşibaţi ajeehan bgah bi ulemp wi pţup Uţup wi nul, nhilna ndo kaţiiniyaan uko wi *Kriŧtu umbiiŋ amena unţuuŋ kë nwo ukalabuş. 4 Nañehaan nhil ndo kameeţan wa, jibi nwooŋ i kado.

5 Woli nawo na banwooŋ baanwo biki Kriŧtu, uko bŧi wi nakdoluŋ nadoon kado wa na uşal unŧuŋa, ŋyaaş bŧi wi nahilanuŋ. 6 Ŋţup ŋi nan ŋawoon ŋnuura, ŋaŧaab pnam, nabot nahil pŧeem andoli bnuura.

Pwul mboş pbaañşaani

7 Kë Tişik, ayiţ nja i mmaganuŋ anwooŋ nalempar *Kriŧtu na manjoonan, i njaaŋ kagakandëraan kalempar Ajugun, aţupan jibi nwoyi ţi bŧi. 8 Dyila du an, ahilna aţupan jibi ŋwo i ţi abot atëŋţënan. 9 Oneŧim kak, ayiţun na manjoonan i mmaganuŋ ampënnuŋ du an agakandër na a. Baţupan uko bŧi unkţëpuŋ ţi.

10 Ariŧtarkuŧ anwooŋ ţi na nji ţi ukalabuş, na Markuŧ ayiţ Barnabaŧ bawulan mboş. Name uko wi nawooŋ i kado woli Markuŧ abi du an : namëbaana bnuura. 11 Yeŧu i bajaaŋ badu Yuŧtuŧ akak awulan mboş. Bukal bawajanţ ţañ ţi bayuday banfiyaaruŋ *Kriŧtu, bajaaŋ balemp na nji pa *Pşih pi Naşibaţi ; baji batëŋţënën. 12 Epafraŧ anwooŋ i ubeeka wi nan akak awulan mboş. Awo nalempar Yeŧu Kriŧtu abot aji bi taman taman ţi pdo kañehandëran Naşibaţi nahilna namëban naliinŧ, najij ţi pfiyaar, nabot nado kado uko bŧi wi Naşibaţi aŋaluŋ. 13 Dţup aji dmaar uko wi : Aji noor maakan ţi uko wi nan na wi biki ubeeka wi Lawodiŧiya na biki ubeeka wi Yerapoliŧ. 14 Luk kak nakuraar i ŋmaganuŋ na Demaŧ bawulan mboş.

15 Nawulan bayiţ nja biki Lawodiŧiya mboş. Nawulan kak Ninfa na banfiyaaruŋ bŧi banjaaŋ bayitiir du katohul mboş. 16 Woli najuk uko wi mpiiŧanaŋ, nakaan nado banfiyaaruŋ banwooŋ Lawodiŧiya bajuk wa. An kak nakaan najuk uko wi nji kapiiŧuŋ biki Lawodiŧiya.

17 Nakaan naji na Arkip amëban bnuura ulemp wi ayeenkuŋ ţi Ajugun.

18 Nji Pawulu kapiiŧanaŋ na kañen ki naan, dwulan mboş. Naleşan kë dwo ukalabuş. Bnuura bi Naşibaţi bawo ţi an.

* 1:7 Anklempuŋ pa an : Ŋlibra ŋloŋ ŋapiiŧ aji : anklemparuŋ un.

1 TEŦALONIK

1

2

3

4

5

Uţup uŧeek wi Pawulu apiiŧuŋ

banfiyaaruŋ banfëţuŋ du uŧaak wi

Teŧalonika

Uţup ujuni

Ulibra wi uwooŋ kakaarta kaŧeek ki Pawulu apiiŧuŋ pnŧuk pi banfiyaaruŋ panwooŋ du ubeeka wi Teŧalonika. Pawulu abi ya da aţup Uţup Ulil Unuura wi Yeŧu Kriŧtu (natenan ţi Ulibra wi Ulemp wi Banjañan 17.1-10). Bañaaŋ banfëţuŋ da baţaş Kriŧtu. Wi ŋwal ŋloŋ ŋaţëpuŋ, kë bañaaŋ baloŋ başë wuuk bañaaŋ kë balaţ Pawulu na nanohul. Anaţara baka. Banfiyaaruŋ Kriŧtu bamen Pawulu na bangakandëruŋ na a. Na uŧejan kë başë pënan baka ţi ubeeka kë baya Bereya. Wi ŋşubal ŋtëb ŋaţëpuŋ, Pawulu ayil Timote aya aten jibi banfiyaaruŋ Kriŧtu banwooŋ Teŧalonika baduki awo. Wi ayaaŋ abi, aţup Pawulu aji bamëban te hënkuŋ, kë baloŋ ţi baka başë pok plemp kado kadeena. Baji baji Yeŧu abi hënkuŋ, kë baanuma plemp. Baloŋ ţi baka ŋhaaş ŋaanţoora na baka ţiki bayiţ baka na banoh baka baŧum bakeţi kë Yeŧu aambi. Uko mënţ ukaaŋ kë Pawulu apiiŧ baka katëŋţën baka abot aţup jibi ubi wi Yeŧu ukluŋ kawo na jibi akdoluŋ na banfiyaaruluŋ. Hënk, bahinan kahaţ kë bawo na Ajugun unuur undoli.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.2–3.13)

2. Pfiyaar pi bañaaŋ biki Teŧalonika bafiyaaruŋ (1.2–3.13)

3. Ubida unliluŋ Kriŧtu. (4.1-12)

4. Phaţ kë Kriŧtu abi (4.13–5.11)

5. Pţaŋ na pwul mboş pbaañşaani (5.12-28)

1

1 Nji *Pawulu, na Ŧilwanuŧ*, na Timote ŋkpiiŧanaŋ, an banfiyaaruŋ nanwooŋ du Teŧalonika amëban Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun. Ŋñehan baka bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

Mnwo na pfiyaar pi biki Teŧalonika

2 Ŋënji ŋţañna pbeeb Naşibaţi ŋwal bŧi pa an bŧi, wi ŋjaaŋ ŋleşan woli ŋñehana. 3 Na manjoonan ŋji ŋleş ţi kadun ki Naşibaţi anwooŋ Aşin nja jibi pfiyaar pi nan pawinaniiŋ ţi udo wi nan, jibi natamanuŋ ţi bŋalad na jibi namëbanuŋ aliinŧan ţi mnhaţ mi nahaţuŋ Yeŧu *Kriŧtu Ajugun.

4 An bayiţun biki Naşibaţi aŋaluŋ, ŋme kë nadatanaa. 5 Na manjoonan, wi ŋbiiŋ du an adiimanan Uţup Ulil Unuura, ŋëndiimanan wa na mntum ţañ, name wa kak na mnhina mi udo wi Uhaaş wi Naşibaţi. Ŋwin nja bŧi kë uţup mënţ ujoonani. An name jibi ŋwoori ţi pŧoofan pa bnuura bi nan. 6 Kë an, nakak awo ţi pdo ji un, na ji Ajugun. An nandooŋ awo wo ţi unoor uweek, nayeenk uţup wi Naşibaţi na mnlilan mi Uhaaş wi nul ujaaŋ uwul. 7 Kë hënk di di nakakuŋ awo bankdiimanuŋ banfiyaaruŋ biki ŋŧaak ŋi Maŧedoniya na Akayi bŧi, bgah bi pţaş. 8 Du an na manjoonan di di uţup wi Ajugun upënnuŋ, uŧiinkana du Maŧedoniya na Akayi. Mënţ dul da ţañ, baţup ţi dko bŧi jibi nafiyaari Naşibaţi, kë ŋëndo ka uko uţup. 9 Hënk di uwooŋ, bukal ţi ŋleef ŋi baka baţup jibi namëbanuŋ un wi ŋbiiŋ du an, jibi nayaaŋ du Naşibaţi aduk ŋnŧoŋ alempar Naşibaţi anwooŋ najeb, anwooŋ Naşibaţi na manjoonan, 10 kayoonkna ubi wi Abukul Yeŧu ankluŋ kawoona baţi, i anaţanuŋ ţi pkeţ, ankbuuranuŋ nja ţi udeeb unkmbiiŋ.

2

Ulemp wi bi Pawulu du ubeeka wi Teŧalonika

1 Na manjoonan an bayiţun ţi *Kriŧtu, name an ţi ŋleefan bnuura kë ubi wi nun du an uunwaaŋ udooni. 2 Name kak kë bahajanun akuţ akarun du ubeeka wi Filip. Kë ŋşë yeenkna ţi Naşibaţi mntëŋ mi ŋhilni aţupan Uţup Ulil Unuura wi bañaaŋ baŧum badooŋ adola do na un maakan. 3 Ŋţup ŋi nun ŋaanwo ŋi mnlafrën, abot awo ŋëmbi bi na uşal uwuţaan, ŋëmbi bi na kaguuru! 4 Naşibaţi atenun ten awin kë ŋhilani aşë wulun Uţup Ulil Unuura, ukaaŋ kë ŋkţup wa. Ŋënla la plil bañaaŋ, Naşibaţi ammeeŋ ŋhaaş ŋi nun i i ŋklaaŋ plil. 5 Name kë ŋëmbaaŋ kawoha na ŋţup ŋŧaab ŋi kaguuru, këme aţup ŋţup kahilna kaka uko uloŋ ; Naşibaţi ame kë uwo manjoonan. 6 Nin ŋënla pdëm ţi ñaaŋ, ţi an këme ţi baloŋ. 7 Ŋdo hilan lah kabi ji bañaaŋ baweek, kayuujan kë ŋwo *banjañan biki Kriŧtu ; aşë baa ţëp ţëp abi na pjoob bkow, awo jibi ñaaţ ajaaŋ aboof abukul. 8 Ŋŋalan ŋal maakan adoo hilan kawo ŋënkliŋ liŋ ţi pţupan Uţup Ulil Unuura wi Naşibaţi ţañ, ma kakeţaran, ţiki nakak bañaaŋ biki ŋmaganuŋ maakan. 9 An bayiţun, ŋfiyaar kë naleş bnuura ulemp na unoor wi nun : ŋlemp nfa na utaakal kawutna kawo pkuŋ pa nin ñaaŋ aloŋ wi ŋkţupanaŋ Uţup Ulil Unuura wi Naşibaţi.

10 Nawin bŧi, kë Naşibaţi akak awin jibi ŋbiiŋ awo na an nanfiyaaruŋ: ŋwo bañaaŋ bajinţ baŧool, biki ñaaŋ awooŋ aanhil pţup uko uwuţaan ţi baka. 11 Name bnuura kë ŋwo na an bŧi jibi aşin napoţ ajaaŋ awo na abukul ; 12 ŋji ŋtëŋţënan, kajakan namiir, kajakan naţu kabaţ, nahilna ţi mnwo mi nan nado kado iko yi Naşibaţi aŋaluŋ, ul ankdu'anaŋ ţi pşih pi nul nabot nawo na mndëm mi nul.

Pfiyaar na kamiir ki banfiyaaruŋ biki Teŧalonika

13 Uko unkaaŋ kak kë ŋënji ŋţañan pbeeb Naşibaţi wii wi : wi nayeenkuŋ uţup wi Naşibaţi wi ŋţupanaŋ, naanyeenk wa ji uwo uţup wi ñaaŋ najën, nayeenk wa ji uwo uţup wi Naşibaţi. Kë uwoha uţup wi Naşibaţi na manjoonan, uţup mënţ uklempuŋ ţi an nanfiyaaruŋ. 14 An bayiţun ţi *Kriŧtu, hënkuŋ nawo ji banfiyaaruŋ Yeŧu Kriŧtu, bañaaŋ biki Naşibaţi na manjoonan, banwooŋ du uŧaak wi Yuda : nahaj ţi iñen yi biki uŧaak wi nan jibi bahajuŋ ţi iñen yi biki uŧaak wi baka. 15 Bañaaŋ mënţ bado kë bafiŋ Yeŧu Ajugun na *baţupar Naşibaţi, un kak bahajanun. Baanji bado uko wi Naşibaţi aŋaluŋ abot aşoor bañaaŋ bŧi. 16 Bado na pneenanun pţup banwooŋ baanwo bayuday uţup unkbuuranuŋ ; hënk na ŋwal bŧi baji bahoţalëş ipekadu yi baka. Kë hënk di udeeb wi Naşibaţi umobuŋ baka hënkuŋ.

Pawulu aŋal pkak du biki Teŧalonika

17 An bayiţun ţi *Kriŧtu, ŋbi wo i kadukan ŋwal ŋloŋ. Name bnuura kë ŋleef ţañ ŋadukanaŋ, ŋhaaş ŋi nun ŋaduka na an. Ŋnuhan maakan, aŋal maakan pwinan. 18 Kë hënk, ŋŋal pbi du an, nji Pawulu ţi uleef naan ŋyaaş ŋŧum ddo na pbi du an, kë *Ŧatana aşë neenanun. 19 Na manjoonan, an bë mënţ nin ñaaŋ aloŋ, nawooŋ mnhaţ na mnlilan mi nun, an nakdiimanuŋ kë ulemp wi nun uwo unuura wal wi Yeŧu Kriŧtu Ajugun akluŋi kabi. 20 Aa, nawooŋ mndëm na mnlilan mi nun!

3

Timote nayili

1-2 Ukaaŋ kë ŋënkak ahilan pyoonk, aşë şal aji ŋyil Timote ayiţ nja ţi *Kriŧtu du an kaşë kaduka du ubeeka wi Aŧenay un bukal bukal. Timote mënţ aji lempar Naşibaţi na un ţi pţup Uţup Ulil Unuura wi Kriŧtu. Ŋyila, abi du Teŧalonika aţënkan abot atëŋţënan ţi pfiyaar pi nan, 3 ŋhaaş ŋaţoora na an bŧi nawole ţi unoor wi ŋwooŋ wi. Name bnuura kë unoor mënţ uwooŋ kafah ki nun. 4 Wi ŋbiiŋ awo na an, ŋţupan kë ŋluŋ kado kahaj, kë mnhaj mënţ mambanuŋ nţa hënk, kë namee. 5 Ukaaŋ kë wi nwooŋ mënkak ahilan pyoonk, kë nyil Timote du an, kahilna kame me nahuma nfiyaar Yeŧu Kriŧtu. Dbi lënk aji me *Unŧaayi Uweek uguuran kaŧok ulemp wi nun!

Pbeeb Naşibaţi ţi uţup ulil wi ŋŧiinkuŋ

6 Kë hënkuŋ wi Timote awoonuŋ du an, aţupun uţup ulil ţi pfiyaar pi nan na ţi bŋalad bi naŋaladuŋ. Akak ajakun aji naji naleş uko wi nun na mnlilan akuţ anuhun jibi un ŋnuhanaŋ. 7 An bayiţun ţi *Kriŧtu, pfiyaar pi nan patëŋţënun ţi unoor na manţaaf bŧi mi ŋwooŋ. 8 Ŋhefënţ hënkuŋ wi namëbanuŋ ţi Ajugun. 9 Kë hum di di ŋhilanuŋ kabeeb Naşibaţi kadoo kakëşan ţi uko wi nan? Nawulun mnlilan mnweek ţi kadun ki nul. 10 Nfa na utaakal, ŋji ŋtaman kañehana, aţenun ŋkak ŋwinan, ŋhilna ŋjukanan iko indukiiŋ kaliinŧanaan pfiyaar pi nan.

11 Ŋñehan Naşibaţi Aşin nja ţi uleeful, na Yeŧu Ajugun badolun ŋhil ŋbi du an. 12 Ŋkak añehan Ajugun ado nado kaŋaladaara ŋalad pya, nabot naŋal bañaaŋ bŧi jibi un ŋŋalanaŋ. 13 Hënk nawo bañaaŋ banwooŋ baanwo na nin buţaan dloŋ, bañaaŋ bajinţ piş ţi kadun ki Naşibaţi Aşin nja, wal wi Yeŧu Ajugun akluŋi kabi na bañaaŋ bŧi banwooŋ biki nul. [Uwo haŋ.]

4

Mnwo manliluŋ Naşibaţi

1 An bayiţun ţi *Kriŧtu, ŋbaañşaan kaji na an, nado kajuk ţi un jibi nawooŋ kado, kadoo kaŋalana du Naşibaţi. Ŋme na manjoonan kë nado bi kado haŋ, kë ŋşë ñehanan abot akooţan ţi katim ki Yeŧu Ajugun : nakaan nataman maakan ţi pdo haŋ.

2 Name iko yi ŋjakanaŋ nado kado ţi katim ki Yeŧu Ajugun. 3 Uko wi Naşibaţi aŋaluŋ uwo : nawo bañaaŋ bajinţ piş, banwooŋ baanwo ţi ubida uţop. 4 Ñaaŋ andoli awo kame jibi akwooŋ na ñaaţ, kamëban uleef ţi pekadu di piinţ*, awo i kawo ñaaŋ najinţ piş, kabot kawo na a kë nin aloŋ aankka uko uloŋ uţup ţi mnwo mi nul. 5 Aankwut uŋal uwuţaan uyoha jibi banwooŋ baamme Naşibaţi bajaaŋ bado. 6 Kë ţi uko mënţ aloŋ awutan kaguur aŧënţul këme kadola uko unkde'uluŋ ţiki Ajugun aji weţan bankjubanuŋ haŋ, jibi ŋdooŋ abi ţupan abot ayuujan bnuura. 7 Na manjoonan, Naşibaţi aandu nja pa ŋwo ţi ubida uwuţaan, adu nja pa ŋwo bañaaŋ bayimanaan, bajinţ piş. 8 Ukaaŋ kë ñaaŋ ampokuŋ pjukan pi, mënţ ñaaŋ i i apokuŋ, Naşibaţi a, ul anwulanaŋ Uhaaş wi nul.

9 Naannuma bapiiŧan uko uloŋ ţi bŋalad, ţiki an ţi ŋleefan najukna ba du Naşibaţi. 10 Nado bi kado do haŋ na bayiţ nja bŧi ţi uŧaak wi Maŧedoniya bŧi. Kë ŋşë kooţan nataman maakan kak. 11 Naţuun kabaţ ţi pwo bnuura kaŧiinkar, kawut pdo kaneej ţi iko yi bañaaŋ bampaţi ; uko wi nanumiiŋ nayikajëran wa, jibi ŋjakanaŋ. 12 Woli nado haŋ, biki bdig bamaganan nabot kawo naanknuma nin ñaaŋ aloŋ aţënkan.

Ubi wi Kriŧtu

13 An bayiţun ţi Kriŧtu, ŋŋal name manjoonan ţi uko wi bankeţuŋ, nawutna kajooţan ji banwooŋ baanka mnhaţ. 14 Ŋfiyaar kë Yeŧu akeţi, abot anaţa ţi pkeţ, kë hënk di di ŋkaaŋ afiyaar kë banfiyaaruluŋ aşë keţ, Naşibaţi aluŋ kanaţan baka, bawo na Yeŧu te mnţo. 15 Uko wi ŋkţupanaŋ hënkuŋ uwo uţup wi Ajugun : nja ŋkhumuŋ bajeb te wal wi Ajugun akbiiŋ ŋënkwo ţi kadun ki baka. 16 Hënk di uwooŋ, wal wi Ajugun akdoluŋ pdiim kaţup kë wal ubani, wal wi pdiim pi uwanjuŧ uweek pakŧiinkaniiŋ, wal wi plul pi Naşibaţi pakŧiinkaniiŋ, Ajugun ţi uleeful awalnaana baţi, bankeţuŋ afiyaar ul Kriŧtu banaţa duna ţi pkeţ. 17 Wal mënţ un ŋnhumuŋ bajeb, ŋnaakiir na baka kadeeŋana du kanfëluŋ kaya kayit na Ajugun du bko duuţ. Hënk ŋşë ŋwo na a te mnţo. 18 Nadoon katëŋţën keeri baŧënţan na uţup mënţ.

5

Pwo bten

1 An bayiţun ţi *Kriŧtu, naannuma baţupan wal wi uko mënţ ukdolaniiŋ. 2 Name bnuura an ţi ŋleefan kë unuur wi Ajugun ubi jibi nakiij ajaaŋ abi na uŧejan. 3 Wal wi bañaaŋ bakjakuŋ: « Ŋhaaş ŋi nja ŋaţooraa, nin uko uloŋ uunkdaŋ daŋ » wal mënţ wi wi pŧoka pweek pakkuruŋ kur kajotna baka, jibi mnhaj manjaaŋ mambi ţi ñaaţ anwooŋ na kayiŋ. Nin ñaaŋ aankbuur ţi pŧoka mënţ.

4 Kë an bayiţun, naşë wo naanwo ţi bdëm, unuur waŋ udoo ukuran kur ji nakiij. 5 Na manjoonan, an bŧi nawo babuk bjeehi, babuk pnak. Ŋënwo biki uŧejan, biki bdëm. 6 Nawulën ŋwut kaŋoyënţ keeri ji bukundi ; nawulën ŋwo bten, ŋwut kakuj. 7 Baŋoy, uŧejan wi wi bajaaŋ baŋoyënţ ; kë badaan, uŧejan wi wi bajaaŋ bakuj. 8 Kë nja, ŋnwooŋ biki pnak, ŋënwo kakuj ; nawulën ŋjej pfiyaar na bŋalad ŋdo kamişa kanţak ki bangoli, ŋjej mnhaţ mi ŋluŋ kabuur ŋdo uŧepi unţak. 9 Na manjoonan, Naşibaţi aandat nja pa udeeb wi nul umob nja, adat nja ŋkaana mbuur ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun, 10 ankeţaruŋ nja ŋhilna ŋwole bajeb këme bakeţ ŋwo bajeb na a. 11 Ukaaŋ kë andoluŋ awo i katëŋţën aŧënţul, kabot kaţënka jibi nadooŋ abi kado do.

Pjukan pbaañşaani na pwul mboş

12 An bayiţun ţi *Kriŧtu, ŋñehanan nado kado haŋ, namëban bnuura baweek biki Ajugun aţuuŋ ţi kadunan, banjaaŋ bahaaharan maakan kabot kaţupan uko wi nawooŋ i kado. 13 Ulemp wi baka ukaaŋ kë nawo biki kamëban baka kabot kaŋal baka bnuura. Naŧiinkaran an bŧi.

14 Ŋkooţan an bayiţun, nakakaan bañaaŋ banwooŋ ţi ubida uwuţaan ţi bgah, natëŋţënën banjaaŋ balënk, naţënkan bambiişniiŋ, nawo kado kamiir bañaaŋ bŧi. 15 Naţaafaraan ñaaŋ akakan buţaan bi badoluluŋ ; nadoon kado bnuura unuur unjinţi, nabot nado kado ba ţi pŧoofan na ţi bañaaŋ bŧi.

16 Najaan nawo ţi mnlilan ŋnuur bŧi ; 17 nakţañna pñehan Naşibaţi ; 18 nadoon kabeeba ţi iko bŧi. Uko mënţ wi wi Naşibaţi aŋaluŋ pa an namëbanuŋ Yeŧu Kriŧtu. 19 Nakneenan *Uhaaş wi Naşibaţi unwooŋ ţi an ulemp, 20 nawutan kabeeh ŋţup ŋi Naşibaţi awuluŋ bañaaŋ baloŋ ; 21 natenan bnuura ŋţup bŧi : ŋanwooŋ ŋnuura, namëban ŋa ; 22 nalowan uko bŧi unwooŋ uwuţaan.

23 Dñehan Naşibaţi anjaaŋ aţooran nja ŋhaaş, adolan nawo bañaaŋ bjinţ piş, amëban bnuura ŋhaaş ŋi nan, ŋşal ŋi nan, na ŋleef ŋi nan, nahilna unuur wi Yeŧu Kriŧtu Ajugun akbiiŋ nawo bañaaŋ biki bawooŋ baankwin nin buţaan dloŋ ţi baka. 24 Andu'anaŋ ado uko mënţ ; aji do uko wi ajakuŋ.

25 An bayiţun, an kak nañehandërun Naşibaţi. 26 Najakan na bayiţ nja bŧi kë ŋmook baka bnuura. 27 Dkooţan ţi katim ki Ajugun, naleyiirën bayiţun bŧi uko wi ŋpiiŧuŋ wi.

28 Dñehan Yeŧu Kriŧtu Ajugun awulan bnuura bi nul.

* 1:1 Ŧilwanuŧ: baloŋ baji badu'a kak Ŧilaŧ.

* 4:4 Ñaaŋ andoluŋ awo kamëban uleef ţi pekadu di piinţ: baloŋ baji ţi kë Pawulu aji : Ñaaŋ andoluŋ awo kame jibi akwoori na aharul.

2 TEŦALONIK

1

2

3

Uţup utëbanţën wi Pawulu apiiŧuŋ

banfiyaaruŋ banfëţuŋ du uŧaak wi

Teŧalonika

Uţup ujuni

Ulibra wi uwooŋ kakaarta katëbanţën ki Pawulu apiiŧuŋ pnŧuk pi banfiyaaruŋ panwooŋ du Teŧalonika. Akak aţup baka kak ubi wi Kriŧtu na jibi banwooŋ baanfiyaara bakbaañşaanuŋ. Baloŋ ţi ubeeka mënţ baji Kriŧtu adobi bi bi, kë baloŋ baji kë uundobi wo, kë unuur uşë ñog. Banjakuŋ aji unuur uñogi baankak adi plemp, baji baannuma plemp wi Kriŧtu akbiiŋ hënkuŋ. Kë başë ji baya kade du banjaaŋ balemp. Uko mënţ ukaaŋ kë Pawulu apiiŧ baka kadiimanaan baka kë ñaaŋ aji wo kadeena ujënk wi nul. Akak aji na baka bamëban baliinŧ woli bawo ţi mnhaj babot bado kado bnuura wal undoli.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1-2)

2. Ubi wi Kriŧtu ukakan iko bŧi ţi bgah (1.3-12)

3. Ajugun Yeŧu Kriŧtu aandobi kak (2.1-12)

4. Pmëban kaliinŧ ţi pfiyaar (2.13-17)

4. Pñehan Naşibaţi na Ulemp (3.1-15)

5. Pwul mboş pbaañşaani (3.16-18)

1

1 Nji *Pawulu, na Ŧilwanuŧ*, na Timote ŋkpiiŧanaŋ, an banfiyaaruŋ nanwooŋ du Teŧalonika amëban Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu *Kriŧtu Ajugun. 2 Ŋñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulan bnuura babot baţooranan ŋhaaş.

3 An bayiţun ţi Kriŧtu, ŋwo i kado kabeeb Naşibaţi ŋwal bŧi ţi uko wi nan. Uŧaaŋ na ŋdo haŋ, ţiki pfiyaar pi nan padëma dëm pya kë an bŧi nabot aŋaladaara ŋalad maakan. 4 Uko mënţ uţu kë ŋji ŋţup uko wi nan ţi kadun ki banfiyaaruŋ Naşibaţi bŧi na mnlilan. Ŋji ŋdo haŋ ţiki baji bahajanan kë an naşë mëbanaara mëban aliinŧan ţi pfiyaar pi nan aji namiir ţi unoor bŧi. 5 Uko mënţ bŧi uyuuj kë pwayëş pi Naşibaţi pawo pŧool : uwoo nahilna nawo bañaaŋ banŧaaŋuŋ na pneej du pşih pi Naşibaţi pi nakhajaruŋ hënk. 6 Kë jibi Naşibaţi ajaaŋ ado uko uŧool, aţu bankhajananaŋ mnhaj ; 7 an nankhajuŋ hënkuŋ, naluŋ kanoorfën na un. Uko mënţ udolana wal wi Yeŧu Ajugun akwinaniiŋ kapënna baţi na ŋwanjuŧ ŋi nul ŋanwooŋ na mnhina, 8 kawo ţi bdoo bweek. Abi pweţan banwooŋ baamme Naşibaţi abot awo baanji baţaş Uţup Ulil Unuura wi Yeŧu Ajugun. 9 Bakoba kakob kanwooŋ kaankba, kalow kaara di Ajugun, kalow mndëm na mnhina mi nul. 10 Wal wi akbiiŋ, ţi unuur mënţ, bañaaŋ banwooŋ biki nul bŧi† badëmana, banfiyaaruluŋ bŧi bamaţa. An nawo ţi bukuŋ mënţan ţiki nafiyaar uko wi ŋţupanaŋ ţi a.

11 Uko mënţ ukaaŋ kë ŋji ŋñehandëran Naşibaţi ŋnuur bŧi, nahilna nawo bañaaŋ banŧaaŋuŋ na mnwo mi adu'anaŋ. Ŋji ŋñehan ado na mnhina mi nul naŧum na uşal wi pdo bnuura abot ado pfiyaar pi nan pawinana ţi udo wi nan. 12 Hënk, nadëman Yeŧu Ajugun, abot adëmanan. Uko mënţ ukyuujuŋ kë nayeenk bnuura bi Naşibaţi na bi Yeŧu Kriŧtu Ajugun.

2

Ji ubi wi Ajugun

1 An bayiţun ţi *Kriŧtu, kë ţi uko wi ubi wi Yeŧu Kriŧtu Ajugun na jibi ŋkyituŋ kañoga, ŋkooţan kooţ, 2 ŋşal ŋi nan ŋawutan kaŧar kaguŧla këme nayewla woli aloŋ ajakan unuur wi nul ubani. Nakfiyaar baka woli badoo ji Naşibaţi aţupuŋ baka, woli baţup uko mënţ ţi kadunan, këme baji ŋpiiŧuŋ baka, nakfiyaar baka. 3 Nakdi nin ñaaŋ aloŋ adaaran ţi uko undoli. Ji unuur mënţ udo kaban, bañaaŋ bapok Naşibaţi kalowa, ñaaŋ i buţaan anwooŋ i kayeenk kakob kaweek abot apën awinana. 4 Ñaaŋ mënţ ajaaŋ anaţara uko bŧi wi bajaaŋ bado Naşibaţi këme wi bajaaŋ badëman. Adoo ya te kado kaţo du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi kaji ul awooŋ Naşibaţi.

5 Naleşan bnuura kë dţiiniyaan uko mënţ na an wi nhumuŋ na an. 6 Hënkuŋ kë naşë me uko ummëbanuŋ ñaaŋ mënţ kë aando pën awinana, kayoonk unuur wi nul uban. 7 Na manjoonan, mnhina mi ñaaŋ i buţaan mammeniiŋ mando bi kalemp lemp. Wal wi bakpënanuŋ ammëbanuluŋ ţañ, 8 wi wi akpënuŋ kawinana. Yeŧu Ajugun abi wal mënţ na mndëm mi nul kaŧoka na uyook umpënnuŋ ţi mntumul kaba na a. 9 Ñaaŋ i buţaan mënţ abile, abi na mnhina mi *Ŧatana, ado uko uweek maakan, mlagre na iko iñoŋarënaan kaguurna bañaaŋ. 10 Aţëpna ţi iko yi kaguuru kado bankneemuŋ buţaan ţiki baanyeenk manjoonan abot awo baaŋal ma, mul manwooŋ lah i kabuuran baka. 11 Ukaaŋ kë Naşibaţi ayil du baka mnhina mankneemanuŋ baka, bahilna bafiyaar ŋţilan. 12 Hënk bañaaŋ bŧi bampokuŋ pfiyaar manjoonan aşë lilan ţi uko unwooŋ uunwo uŧool, Naşibaţi akob baka.

Pmëban kaliinŧ ţi pfiyaar

13 An bayiţun biki Ajugun aŋaluŋ, ŋwo i kado kabeeb Naşibaţi ŋnuur bŧi ţi uko wi nan. Nawo ţi baŧeek biki Naşibaţi adatuŋ abuuran, *uhaaş wi nul udolan kë nawo bañaaŋ bayimanaan, nafiyaar manjoonan. 14 Uko mënţ wi wi aduuranaŋ wi ŋţupanaŋ Uţup Ulil Unuura nahilna nayeenk mndëm mi Yeŧu *Kriŧtu Ajugun. 15 An bayiţun, namëbaan keeri naliinŧan nado kaţaş bnuura udolade wi ŋjukananaŋ wal wi ŋwooŋ du an, këme wal wi ŋpiiŧanaŋ piiŧ ţi wa.

16 Ŋñehan Yeŧu Kriŧtu Ajugun ul ţi uleeful, na Naşibaţi Aşin nja anŋaluŋ nja abot aţooran nja ŋhaaş te mnţo akuţ aţëpna ţi bnuura bi nul awulun mnhaţ ţi iko inuura inkmbiiŋ, 17 aţooranan ŋhaaş abot adolan naliinŧ ţi uko bŧi wi nakdoluŋ abot aţup unuura.

3

Pñehandër bi Pawulu

1 An bayiţun ţi *Kriŧtu, ŋbaañşaan kaji na an nañehandërun Naşibaţi, uţup wi Ajugun uhilna udo kaniinka niink dko, bañaaŋ badoki bawin mndëm manwooŋ ţi wa jibi an nadoluŋ. 2 Nañehandërun kak Naşibaţi ado ŋbuur ţi iñen yi bañaaŋ baŋoţ bado buţaan ; na manjoonan mënţ bañaaŋ bŧi bafiyaaruluŋ. 3 Ajugun aji do uko wi ajakuŋ: adolan naliinŧ ţi pfiyaar pi nan kabot kabuuranan ţi *nawuţaan. 4 Kë ţi uko wi nan, ŋfiyaar ţi Ajugun kë uko wi ŋţu'anaŋ pdo naji nado wa, abot aluŋ kadola do wa. 5 Ŋñehan Ajugun adek ŋhaaş ŋi nan ţi pŋal Naşibaţi na ţi pmiir ji Kriŧtu.

Pţu kabaţ ţi ulemp

6 An bayiţun ţi *Kriŧtu, ţi katim ki Yeŧu Kriŧtu Ajugun ŋţu'an nalow ñaaŋ anwooŋ ţi mnwo mnwuţaan, manwooŋ maanţok na udolade wi nayeenknuŋ ţi un. 7 Name bnuura jibi nawo i kaligşënun. Wi ŋwooŋ du an, naanwinun kë ŋwo ţi mnwo mnwuţaan. 8 Ŋënji na nin ñaaŋ aloŋ awulun ŋde, ŋbaa ţëp ţëp ataman ţi unoor, alemp pnak na uŧejan kawutna kawo pkuŋ pi aloŋ ţi an.

9 Uko wi ŋwooŋ uţenun kë ŋhil lah kaji haŋ, aşë ŋal mnwo mi nun manwo uko wi nakdooŋ kaligşën. 10 Hënk di uwooŋ, wi ŋwooŋ na an ŋţupan aji : « Anwooŋ aandi ulemp awutan kade. » 11 Kë ŋşë ŧiink kë ţi an, uka biki mnwo manwooŋ mnwuţaan, bañaaŋ banwooŋ baandi ulemp aşë ji baneejan mntum mi baka ţi uko unwooŋ uunkten baka. 12 Ŋkooţ bañaaŋ bakaŋ mënţan ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun bado kalempar na byompan uko wi bakdeeŋ.

13 Kë an bayiţun, nawutan kado kayoont iñen ţi pdo bnuura. 14 Woli aloŋ ţi an apok pţaş uko wi ŋpiiŧuŋ ţi, naţupan wa naşë nawut kaka nin uko uloŋ na a, ahilna akowa. 15 Kë naşë wo biki kawut pjeja ji ñaaŋ i naşooraduŋ, naţiiniin na a ji ayiţan, nakakana ţi bgah.

Ŋţup ŋbaañşaani

16 Ŋñehan Ajugun anjaaŋ aţooran bañaaŋ ŋhaaş, aţooran ŋa ŋwal bŧi na ţi iko bŧi. Awoon na an bŧi.

17 Ŋpiiŧ ŋbaañşaani ŋi, nji Pawulu dpiiŧuŋ ŋa na kañen ki naan. Hënk di di njaaŋ kado ţi ikaarta bŧi. 18 Dñehan Yeŧu *Kriŧtu Ajugun awulan an bŧi bnuura bi nul.

* 1:1 Ŧilwanuŧ: Baloŋ baji badu'a kak Ŧiluŧ.

† 1:10 Bañaaŋ banwooŋ biki nul : Baloŋ baji baţiiniyaan ŋwanjuŧ.

1 TIMOTE

1

2

3

4

5

6

Uţup uŧeek wi

Pawulu apiiŧuŋ

Timote

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta kaŧeek ki pawulu apiiŧuŋ Timote. Pawulu abi ya ubeeka wi Liŧtra pţup Uţup Ulil Unuura. Dul di di Timote abiiŋ afëţ. Wi aŧiinkuŋ Pawulu wi wi akakuŋ ţi bgah bi Kriŧtu. Agakandër na Pawulu ŋyaaş ŋŧum akak alemp na a. Woli Pawulu aŧiink kë pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi uŧaak uloŋ pajun pdek Naşibaţi kafeţ këme bţup bloŋ bawo da, Timote i i ajaaŋ ayil da aya ţiini na baka kaţaŋ baka. Abi yila du Efeŧ aya atëŋţën pnŧuk pi banfiyaaruŋ Kriŧtu panwooŋ da. Dul di di kakaarta ki kaţënkuluŋ. Aleşana ţi ka ajaka aya aji na banfiyaaruŋ banwooŋ da balipara bañaaŋ bankjukanuŋ uko umpaţuŋ na Uţup Ulil Unuura. Aţupa kak jibi banfiyaaruŋ Kriŧtu bawooŋ kawo ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ na jibi bawooŋ kadat bankwooŋ ţi kadun ki baka.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pjukan pi banţilanuŋ aji bawo bajukan Bgah (1.1-20)

2. Hum di ñaaŋ awooŋ kañehan Naşibaţi kabot kadëmana (2)

3. Ulemp wi banwooŋ ţi kadun ki pnŧuk pi banfiyaaruŋ (3)

4. Ulemp wi Timote (4)

5. Baaţ bayoţ na bantohi (5)

6. Hum di bawooŋ kaţaŋ banŋaluŋ itaka (6)

1

Pwul mboş

1 Nji Pawulu, nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu dpiiŧu. Naşibaţi nabuuran i nja na Yeŧu Kriŧtu anwooŋ mnhaţ mi nja baţuuŋ kë nwo nanjañan. 2 Dpiiŧu, iwi Timote abuk naan na manjoonan ţi pfiyaar Kriŧtu, añehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulu bnuura na mñaga babot bajoobţënan ŋhaaş.

Plipara pjukan pi baţilan

3 Wi nji kayaaŋ uŧaak wi Maŧedoniya, dkooţu aji iduka du ubeeka wi Efeŧ ihilna ido bañaaŋ baloŋ banwooŋ da ajukan iko impaţi baţañan pdo haŋ. 4 Jakan na baka bawut kabi kaduka duka ţi ŋţup ŋanwooŋ ŋaanwo manjoonan, na jibi mnşini manyeenkiiruŋ. Ŋţup mënţ ŋaji ŋaţij blaţar ţañ kaduk pdo uko wi Naşibaţi aŋaluŋ unjaaŋ udolana ţi pfiyaar Kriŧtu.

5 Dţup uţup wi ţiki dŋal bañaaŋ banfiyaaruŋ baŋalad. Uŋal mënţ uwoona ţi uhaaş ujinţ, uşal unuura na pfiyaar panjoonanuŋ. 6 Kë banjaaŋ bajukan iko impaţi başë low uko mënţ, ukaaŋ kë baneem ţi bţup banwooŋ baanka udooni. 7 Baŋal pwo bame ţi uko wi bgah, aşë wo baamme uko wi bajaaŋ baţup, wi bajaaŋ bajukan na mntëŋ mnweek.

Uko wi bgah bawooŋ na manjoonan

8 Ŋme kë *bgah bawo bnuura kë ŋşë wo i kajukan ba jibi Naşibaţi aŋaluŋ. 9 Ŋme bnuura kë Moyiŧ aanwul wul bgah pa ñaaŋ naŧool, awul ba pa bañaaŋ banjubanuŋ: bampataţiiŋ, baññoomuŋ Naşibaţi, banjaaŋ bado ipekadu, banjaaŋ bakar katim ki Naşibaţi, banjaaŋ baţopan katoh ki Naşibaţi, banjaaŋ bafiŋ başin baka, banin baka, banjaaŋ bafiŋ bañaaŋ, 10 bankdoluŋ iko iţop, banjaaŋ bapiinţ na biinţ ji baka këme baaţ ji baka, banjaaŋ bamob bañaaŋ kawaap, baţilan na banjaaŋ bamehna kaşë kaţilan na bañaaŋ bŧi bampokuŋ pjukan pnuura. 11 Pjukan mënţ pawoona ţi *Uţup Ulil Unuura wi Naşibaţi andëmuŋ akuţ aŧum na bnuura aţu'ënuŋ pdo kaţup.

Ulemp wi Timote

12 Dbeeb Yeŧu *Kriŧtu Ajugun, anwulnuŋ mnhina mi plempara. Atenën, afiyaarën aşë du'ën ndo kalempara, 13 nji mbiiŋ akar ţfa katimul, ahajan bankţaşuluŋ, awo naŋoonk, kë aşë ñagi'aan, awin kë dwo ţi kapaam awo mënfiyaara. 14 Kë hënk di Yeŧu Kriŧtu Ajugun aŧumanaanuŋ na bnuura, ado kë nwo ţi ploolan na a, nhilna nfiyaara mbot nŋal bañaaŋ.

15 Bañaaŋ bŧi bawo kate uţup wi, ţiki ujoonani : Yeŧu *Kriŧtu abi ţi umundu pa pbuuran bado ipekadu, kë nji dwooŋ naŧeek ţi baka. 16 Kë aşë ñagi'aan, aţëpna ţi nji, nwooŋ naŧeek ţi baka, kadiiman kamiir kaweek ki ajaaŋ amiir bañaaŋ. Hënk baloŋ baluŋ kafiyaara kakaana ubida wi mnţo.

17 Iwi inwooŋ Naşih te mnţo,

iwi inwooŋ iinkba,

iwi i nin ñaaŋ aloŋ awooŋ aanhil pwin,

iwi inwooŋ aloolan ţañ,

pdëm na mndëm manwo ţi iwi te mnţo.

Uwo haŋ.

18 Timote abuk naan, uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ubiiŋ aţëpna ţi bañaaŋ aţup ţi iwi utëŋţënu ihinan igut ugut unuura. 19 Mëbaan iliinŧ ţi pfiyaar pi nu, ibot iwo na uşal unuura. Baloŋ bapok pţaş uko wi ŋşal ŋnuura ŋi baka ŋakjakuŋ na baka, ukaaŋ kë pfiyaar pi baka paneemi. 20 Himene na Alekŧandër bawo ţi bukuŋ mënţën, kë nşë wutar baka *Ŧatana bajukna pwo baankak akar katim ki Naşibaţi.

2

Pñehan Naşibaţi

1 Uko uŧeek wi nji kajunnuŋ uwo pkooţan nado kañehandër bañaaŋ bŧi Naşibaţi, nakooţa aţënk baka, nado kañehana aţen ñaaŋ andoli uko wi anumiiŋ, nabot nabeeba ţi iko yi adoluŋ pa baka. 2 Dkooţan nañehandër başih na bañaaŋ bŧi bawooŋ ţi pşih, ŋhilna ŋwo ţi bnuura na mnjeeh ŋdo kadëman Naşibaţi na ŋhaaşun bŧi ŋbot ŋdo kado iko inwooŋ iŧool. 3 Uko wi unuuriiŋ ţi këş ki Naşibaţi nabuuran nja, abot alila, 4 ul anŋaluŋ bañaaŋ bŧi babuur babot bame manjoonan. 5 Naşibaţi awo aloolan, kë ñiinţ aloolan awooŋ ţi pŧoof pi nul na bañaaŋ: Yeŧu *Kriŧtu, 6 anwuluŋ uleeful bañaaŋ bŧi bahilna babuur. Uko mënţ wi wi Naşibaţi adiimanuŋ ţi wal wi adatuŋ. 7 Kë wul, ukaaŋ kë ndatana pwo *nanjañan kado kaţup kabot kajukan banwooŋ baanwo bayuday uko wi pfiyaar Yeŧu Kriŧtu na uko wi manjoonan. Mënţilan ţilan, manjoonan mi mi nji kaţupuŋ hënk.

8 Hënk di di nŋaluŋ biinţ bado kañehan ţi dko di bawohaŋ, badeeŋ iñen ijinţ du baţi, bawut udeeb na pŋom. 9 Kë baaţ, dŋal bawohara, bawun ŋleef ŋi baka, bawut kajotan kadun pşiiran na pţu irinku yi uwuuru këme plankara mnko na pñëga maakan, 10 baţëpan ţëp bado kado iko inuura jibi baaţ banfiyaaruŋ Naşibaţi bŧi bawooŋ kado. 11 Ţi wal wi pjukan, baaţ bawo kayomp, kabot kate bnuura uko wi bakţupuŋ. 12 Mëndinan ñaaţ ajukan këme aşih ñiinţ, awo kaŧiimandër. 13 Na manjoonan, *Adam i i Naşibaţi aţakuŋ uŧeek kë Ewa abaa bi. 14 Kë mënţ Adam i i baguuruŋ, ñaaţ i i baguuruŋ kë ado uko wi Naşibaţi aneenanuŋ. 15 Kë kabuk kaşë luŋ kadola abuur✡. Baaţ babuur woli bataman afiyaar *Kriŧtu, aŋal bañaaŋ abot awo bañaaŋ banwooŋ bajinţ piş ţi kadun ki Naşibaţi. Bawo kak kawut pdo kala pwinana.

3

Baweek biki banfiyaaruŋ

1 Bañaaŋ bŧi bawo kate uţup wi ţiki ujoonani : woli ñaaŋ ala ulemp wi pwo naweek i banfiyaaruŋ, ala pdo uko unwooŋ unuura. 2 Kë naweek aşë wo kawo ñaaŋ i bawooŋ baanhinan pţup nin uko uloŋ ţi a, awo kaniim ñaaţ aloolan kaliŋ ţi a, awo kawo ñaaŋ anţijanuŋ uleeful, ankaaŋ uşal, kaŋal bañaaŋ, kayeenk baka bnuura, kahinan pjukan. 3 Aanwo kawo nakuj këme naŋal pŋom, awo kajoob bkow, kawo bnuura na bañaaŋ, kalow itaka. 4 Awo kawo ñaaŋ anţijanuŋ katohul bnuura, kawo na bapoţ bankŧiinkuluŋ, kawo nantohi ţi kadun ki baka. 5 Na manjoonan, hum di di ñaaŋ anwooŋ aanhinan pţijan katohul ahiniiŋ kaţijan banfiyaaruŋ Naşibaţi? 6 Aanwo kawo ñaaŋ aambaaŋ abi bi ţi pfiyaar kaţi abi adeeŋ igaŋan aşë duknaana akoba jibi *Unŧaayi Uweek ukkobiiŋ. 7 Awo kawo ñaaŋ ţi kadun ki banwooŋ baanfiyaari, kaţi awo ţi mnkow ajot ţi bţaaw bi Unŧaayi Uweek.

Banjaaŋ baţënk baweek biki banfiyaaruŋ

8 Kë hënk kak di di banjaaŋ baţënk baweek biki banfiyaaruŋ bawooŋ kawo. Bawo kawo bañaaŋ banŧiinkaniiŋ, bawo kawo baŧool. Baanwo kadaan maakan, baanwo kawo baguurad ţi uko wi itaka. 9 Bawo kamëban bnuura na uşal ujinţ iko yi pfiyaar yi Naşibaţi adiimanuŋ. 10 Bawo katen baka duna ji babi bado kadat baka pa bado kaţënk naweek i banfiyaaruŋ. Woli bawin kë bawo bañaaŋ biki bawooŋ baanhil kaţup nin uko uloŋ uwuţaan ţi baka babaa dat baka. 11 Kë hënk kak di di baaţ bawooŋ kawo. Bawo kawo baaţ banŧiinkaniiŋ, banwooŋ baanji bakuutar, banţijanuŋ ŋleef ŋi baka abot awo baŧool ţi iko bŧi yi bajaaŋ bado. 12 Ñiinţ anjaaŋ aţënk naweek i banfiyaaruŋ awo kaniim ñaaţ aloolan kaliŋ ţi a, kaţijan babukul na katohul bnuura. 13 Bankdoluŋ bnuura ulemp wi pţënk baweek biki banfiyaaruŋ, bañaaŋ baji bamagan baka, kakuţ kaliinŧ maakan ţi pfiyaar pi bafiyaaruŋ Yeŧu *Kriŧtu.

Uko wi Naşibaţi adiimanuŋ

14 Dpiiŧu hënk, aşë haţ pbi du iwi ţi ŋnuur ŋi, 15 nşale luŋ ajon ubi, kşë me jibi bañaaŋ bawooŋ kawo ţi katoh ki Naşibaţi kanwooŋ bañaaŋ banfiyaaruluŋ, ul anwooŋ najeb. Bamëban manjoonan jibi pkumel na iŧap ijaaŋ imëban katoh. 16 Nin ñaaŋ aanhil kapok kë uko wi Naşibaţi adiimanuŋ unwooŋ uko wi ŋfiyaaruŋ udëmi :

uwinana ţi Kriŧtu ambiiŋ awo ñaaŋ najën,

i *Uhaaş wi Naşibaţi udiimanuŋ kë awo naŧool,

ul ampënuŋ awinana ţi kadun ki ŋwanjuŧ,

ul i baţupuŋ ţi uko wi nul ţi kadun ki bawooŋ baanwo bayuday,

ul i bañaaŋ biki mboş bafiyaaruŋ,

ul andeeŋaniiŋ ţi mndëm.

4

1 *Uhaaş wi Naşibaţi uţup bnuura aji kë ţi ŋwal ŋbaañşaani, bañaaŋ baloŋ baankak afiyaar *Kriŧtu, baduka ţi ŋnŧoŋ ŋanjaaŋ ŋaguurad kado kaţaş pjukan pi ŋa. 2 Pjukan mënţ bañaaŋ banwooŋ baguuru akuţ awo baţilan bajaaŋ baniinkan pa ţi uŧaak, bakeţ ŋşal awo wo ji batër ŋa na pfeeru pjeenkal. 3 Bañaaŋ bukuŋ baji bajukan kë ñaaŋ aanwo kaniim, aanwo kade iko iloŋ. Kë Naşibaţi aşë paş iko yuŋ mënţën banfiyaaruluŋ abot ame manjoonan bahilna bado kade ya wi bakdëmanuluŋ abeeba. 4 Na manjoonan iko bŧi yi Naşibaţi apaşuŋ inuuraa ; ŋënwo i ppok nin uko ude uloŋ, ŋwo i kabeeb Naşibaţi ţi iko bŧi yi ŋkyeenkuŋ. 5 Uko wi Naşibaţi aţupuŋ na pñehan pi nja ŋado iko ide mënţ ijinţ ţi këş ki nul.

Pjukan pi Pawulu ajukanuŋ Timote

6 Woli ijukan bayiţu ţi Yeŧu *Kriŧtu uţup wi, kwo nalemparul nanuura, kdiiman kë ikuşnaana abot adëm ţi ŋţup ŋi pfiyaar, pjukan pi manjoonan pi iţaşuŋ bnuura. 7 Pokan ŋţup ŋnaaf ŋanwooŋ ŋaanwo manjoonan, ţëpan ţëp itaman iñog Naşibaţi. 8 Na manjoonan ptaman kado kaşëŋ şëŋan uleef panuuraa, kë ptaman kado kaţaş Naşibaţi paşë nuura pa iko bŧi ; pawo na kahoŋ ki ubida wi nţa na wi faan. 9 Bañaaŋ bŧi bawo kate uţup wi, ţiki ujoonani. 10 Ŋtaman keeri ŋlemp ŋbot ŋgutan pa pñog Naşibaţi wi ŋţuuŋ mnhaţ mi nun ţi a, ul anwooŋ najeb, akuţ awo nabuuran bañaaŋ bŧi banfiyaaruŋ Kriŧtu.

11 Uţup wi, wi wi iwooŋ kado kajukan kabot kaţu bañaaŋ bŧi bado kaţaş wa. 12 Nin ñaaŋ aloŋ awutan kabeehu ţiki ihoji, kë bţup bi nu, mnwo mi nu, uŋal wi nu, pfiyaar pi nu na pjinţ uhaaş pi nu ŋaşë wo kado banfiyaaruŋ bado kado ji iwi. 13 Ji ndo kabi, tamaan ţi pleyiir *Ulibra wi Naşibaţi ţi kadun ki banfiyaaruŋ, ţi pţup baka uţup wi Naşibaţi na ţi pjukan baka. 14 Wutan kadaayanaan uţen wi *Uhaaş wi Naşibaţi uţuuŋ ţi iwi, wal wi uţëpnuŋ ţi bantohi kë bapafu iñen aşë ţiini. 15 Ţuun kabaţ ţi iko mënţ, ulemp wi nu uhilna uya kadun, uwinana ţi bañaaŋ bŧi. 16 Tamaan ido kalipara ţi mnwo mi nu na ţi pjukan pi nu, mëbaan iliinŧ ; idole haŋ kbuuran uleefu na bañaaŋ bankŧiinkiiŋ.

5

Mnwo mi Timote ţi kadun ki banfiyaaruŋ

1 Wutan nin kalëbar na ñiinţ naţaf, ţëpën ţëp iţiini na a jibi ijaaŋ kţiini na şaaş, iţiini na baţaşa jibi ijaaŋ kţiini na baţa'u. 2 Mëbaan baaţ baţaf jibi imëbanuŋ naan, ibot imëban baaţ banhojuŋ ji baţa'u na uhaaş ujinţ.

Baaţ bayoţ

3 Mëbaan bnuura baaţ bayoţ, dji banwooŋ baanka baţënk. 4 Kë woli ñaaţ nayoţ abuk këme ababnţën, babukul mënţ këme bababul bawo kadiiman pfiyaar pi baka du katoh ki baka duna wi baklukuŋ bajug baka uko wi baţënkuŋ baka. Uko mënţ uliluŋ Naşibaţi. 5 Kë ñaaţ anwooŋ aanwo na nin ñaaŋ aloŋ ankndooŋ kaţënka, uŋ mënţan aji ţu mnhaţ mi nul ţi Naşibaţi, kañehan kabot kakooţa uŧejan na pnak. 6 Kë ñaaţ nayoţ anşaaŋ ahokan iko yi umundu, awo ñaaŋ ankeţuŋ ; aji wo najeb ţi bdig hënk kaşë do bi keţa keţ du uhaaş. 7 Leşaan bañaaŋ kak uko waŋ bawutna kawo baankţup nin buţaan bloŋ ţi baka. 8 Kë ñaaŋ aşale wo aando ji ţënk bayiţul, ajunna biki katohul, adek Yeŧu *Kriŧtu kafeţ: awuţ apel ñaaŋ anwooŋ aanfiyaar Kriŧtu.

9 Woli ñaaţ aŋal ppiiŧan katim kawo ţi pnŧuk pi baaţ bayoţ, awo i kaka ŋşubal iñeen paaj kapaf, kawo ñaaţ ambiiŋ aliŋ ţi bniimul ; 10 awo kawo ñaaţ ammeţaniiŋ ţi pdo bnuura : akuş babukul bnuura, aţijan bayaanţ bnuura, añow ihoţ yi bañaaŋ banwooŋ biki Naşibaţi*, aţënk bajuuk, ado iko inuura bŧi. 11 Kë baaţ bayoţ banhumuŋ, wutan kapiiŧan baka ţi pnŧuk pi baaţ bayoţ ţiki woli uŋal wi piinţ udo baka kë balow *Kriŧtu, bakak kaŋal pniima. 12 Wal mënţ baji baduknaana ţiki bagar hënk uko wi bahoŋuŋ Kriŧtu. 13 Kë hënk, wi bawooŋ baanka uko udo, baji bañaay na itoh, kapaf ţuŋ pwaaŋ uko udo puŋ bţup bŧum na bkuutar, kaţiiniyaan iko inwooŋ iinwo kado kaţiiniyaan. 14 Ukaaŋ keeri kë nhokan baaţ bayoţ banhumuŋ baaniimaa, babuk bawo na itoh yi baka, başoorad nja bawutna kaţup buţaan ţi nja. 15 Baloŋ ţi baka bado bi jot jot aţaş *Ŧatana. 16 Ñaaţ anfiyaaruŋ andoli anwooŋ na baaţ bayoţ du katohul awo kaţënk baka, aanwo kawut pnŧuk pi banfiyaaruŋ pawo i pdo kaţënk baka. Hënk di di pajaaŋ pahil pţënk banwooŋ baanka ñaaŋ.

Bantohi

17 Bantohi bankţoŋuŋ bnuura banfiyaaruŋ, kajunna banjaaŋ balemp ţi pţup uţup wi Naşibaţi na banjaaŋ bajukan wa, baŧaaŋ na pyeenk baluk bweek. 18 Na manjoonan, upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Iinwo kaneenan uwit unklempariiŋ pfeer wal wi kakit kabanuŋ »✡ akak aji : « Nalemp awo kaluka ujënk wi nul✡. » 19 Wutan kadinan nin batapar nantohi ankţoŋuŋ banfiyaaruŋ bţup bë mënţ bañaaŋ batëb këme bawajanţ babiiŋ aţup. 20 Woli ajubani, ţiiniin na a ţi kadun ki banfiyaaruŋ bŧi, bantohi bandukiiŋ bahilna baten.

21 Dkooţu ţi kadun ki Naşibaţi na ki Yeŧu *Kriŧtu na ki ŋwanjuŧ ŋandataniiŋ ido kaţaş iko yi njakiiŋ yi na uşal unwooŋ uŧool, wutan kapaţşër ţi iko bŧi yi ikdoluŋ. 22 Wutan kaŧaran nin ţi ppaf ñaaŋ iñen kawula pşih kaţi ibi ineej ţi pjuban pi ñaaŋ aloŋ. Wutan kaţopan uleefu.

23 Ţañaan pdo kadaan meel ţañ, jaan kdaan ubiñu untiinku pa kayiŋu kanjaaŋ kaŧum pnooranu.

24 Pjuban pi bañaaŋ baloŋ paji pabi winana winana ji babi bado kawayëş baka ; kë pi baloŋ paşë ji paţo kajon kabaa winana. 25 Kë hënk di di iko inuura yi bañaaŋ bajaaŋ bado ijaaŋ iwinana, iloŋ inwooŋ iinwinanaa iji iluŋ kawinana.

6

Pjukan ţi uko wi balempar bañaaŋ

1 Bañaaŋ bŧi banwooŋ balempar bañaaŋ bawo kamëban biki baklemparuŋ kado kaŧiink baka bnuura. Hënk baankdo nin uko uloŋ uwuţaan wi bañaaŋ bakţijanuŋ kaŧokna katim ki Naşibaţi na pjukan pi nun. 2 Kë banşaaŋ alempar bañaaŋ banfiyaaruŋ *Kriŧtu, bawutan kaşal kaji babeeh baka ţiki bawo bayiţ baka ţi Kriŧtu. Bawo kaţëp ţëp kado kalempar baka bnuura ţiki bañaaŋ biki Naşibaţi aŋaluŋ biki baklemparuŋ hënk.

Bajukan baţilan

3 Iko mënţ bŧi yi yi iwooŋ kado kajukan kabot kaţu banfiyaaruŋ pdo. Woli ñaaŋ aloŋ ajukan iko iloŋ impaţi awo aankţaş ŋţup ŋnuura ŋi Yeŧu *Kriŧtu Ajugun na pjukan panŧaaŋuŋ na pñogan bañaaŋ du Naşibaţi, 4 awo nahomp naweek, aamme me nin uko uloŋ, atam bţup, na pŋomna uko wi ŋţup ŋajakuŋ. Ţuŋ duŋ mënţ di di pñeebar iko, na pŋom na bkuutar na pşalad bañaaŋ buţaan ijaaŋ ipënna, 5 yul na blaţar banwooŋ baankba. Bañaaŋ banwooŋ ţi blaţar mënţ baŧoka ŋşal, baankak ame manjoonan, wi başaluŋ aji plempar Naşibaţi pawo uko ukaani itaka. 6 Na manjoonan plempar Naşibaţi paji pawul ñaaŋ iko inuura iŧum woli aliŋ ţi uko wi akaaŋ. 7 We wi ŋţijuŋ wi ŋbukiiŋ ba? Nin uko uloŋ. Kë we wi ŋhiniiŋ kayaanaan ba? Nin uko uloŋ. 8 Kë hënk keeri di ŋwooŋ kakëşan woli ŋka uko ude na uwohara. 9 Kë banşaaŋ aŋal pyok, baji bajot ţi kaguuru, kawo ţi bţaaw, kaşë neej ţi iko ipën iţop iŧum injaaŋ ido ñaaŋ aŧoka kakuţ kaneem. 10 Na manjoonan pŋal itaka pajaaŋ paţij iko iwuţaan bŧi ; bañaaŋ baloŋ banŋaluŋ itaka badek Naşibaţi kafeţ aşë yewlën ŋleef ŋi baka na ŋnoor ŋanŧumuŋ maakan.

Pjukan pa Timote

11 Kë iwi, inşaaŋ awo i Naşibaţi, lowan iko mënţ bŧi, iwo kado kala pwo naŧool, pdo iko inkliluŋ Naşibaţi, pfiyaara, pŋal bañaaŋ, phil kamiir na pjoob bkow. 12 Gutaan ugut unuura unwooŋ pmëban pfiyaar pi ŋfiyaaruŋ *Kriŧtu aliinŧ, işë iyeenk ubida wi mnţo unkaaŋ kë idu'anaa wi iţupuŋ aji ifiyaar Kriŧtu kë bañaaŋ baŧum bammaari. 13 Ţi kadun ki Naşibaţi anwuluŋ bañaaŋ na ŋko uhefënţ na ki Yeŧu *Kriŧtu anţupuŋ manjoonan wal wi awooŋ ţi kadun ki *Ponŧ Pilat dkooţu 14 ido iko yi nţuuŋ pdo yi. Wutan kapënan nin uko uloŋ da, uwut kaka nin bţup te wal wi Ajugun Yeŧu Kriŧtu akluŋ kapën kawinana. 15 Naşibaţi akdoluŋ Kriŧtu awinana ţi wal wi adatuŋ ; ul annuurandënuŋ bnuura, anwooŋ naşih aloolan ţañ, anwooŋ Naşih *Andëmuŋ Maakan. 16 Ul ţañ awooŋ aankkeţ, afëţ du bjeehi bi nin ñaaŋ awooŋ aanhil pban, ul i i nin ñaaŋ awooŋ aambaaŋ kawina këme kahil pwin. Ul awooŋ na mndëm na mnhina te mnţo! Uwo haŋ!

17 Hënkuŋ, jakan na bayok biki umundu wi, bawut kadeeŋ igaŋan, bawut kaţu mnhaţ mi baka ţi pyok panjaaŋ paba, baţëpën ţëp baţu ma ţi Naşibaţi anjaaŋ aţen nja iko bŧi kaŧuman ŋşë wo bnuura. 18 Badoon kado bnuura, pyok pi baka pawoon pdo bnuura ; bawoon bañaaŋ banjaaŋ baţen, banjaaŋ baŋal pfaaşiir uko wi bakaaŋ. 19 Woli bado haŋ, baji baţonkrën pyok pŧum pa faan kahilna kaluŋ kaka ubida wi manjoonan.

20 Iwi Timote, hankan bnuura uko wi Naşibaţi awuliiŋ. Lowan ŋţup ŋanwooŋ ŋaanka udooni akuţ awo ŋaanlil Naşibaţi, na blaţar ţi uko wi banjakuŋ aji uko wi bakţupuŋ uwo kame aşë ţilan ţilan. 21 Bañaaŋ banfiyaaruŋ ŋţilan mënţ baduk pţaş bgah bi Yeŧu. Dñehan Naşibaţi awulan, an bŧi bnuura bi nul!

✡ 2:15 Natenan ţi Ujuni 3.15.

* 5:10 Pñow ihoţ yi bayaanţ banfiyaaruŋ:Ţfa du Iŧrayel pñow ihoţ yi nayaanţ paji padiiman kë ñaaŋ adëmana.

✡ 5:18 Pleşan 25.4.

✡ 5:18 Luk 10.7.

2 TIMOTE

1

2

3

4

Uţup utëbanţën wi

Pawulu apiiŧuŋ

Timote

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta katëbanţën ki Pawulu apiiŧuŋ Timote. Apiiŧ ka wi awooŋ ukalabuş du Rom. Banohul bŧi baţi wal mënţ aduka. Luk ţañ anwooŋ napiinţan awooŋ aanduka. Pawulu awin kë uko ubaa, pkeţ ţañ padukiiŋ. Uko mënţ ukaaŋ kë apiiŧ Timote kaţaŋa ţiki ajeja kë awo ji abukul na manjoonan. Kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ ki kawooŋ kabaañşaani ki apiiŧuŋ. Apiiŧa ţi kakaarta ki aji na a amëban ji a aliinŧ ţi pfiyaar. Akak ajaka ataman ţi pţup Uţup Ulil Unuura wi Yeŧu Kriŧtu woli badoo hajana. Aji na a alipara pjukan panwooŋ paanwo Uţup Ulil Unuura. Pawulu akak aţup ţi ka aji ul ţi uleeful agutan ugut unwooŋ unuura, kë awo kaya hënkuŋ du Ajugun Yeŧu Kriŧtu. Aţup aji ñaaŋ anfiyaaruŋ Kriŧtu andoli awo kado ji a.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1-2)

2. Pawulu aţaŋ Timote (1.3-18)

3. Hum di di ñaaŋ ajaaŋ awo nangoli nanuura i Kriŧtu (2.1-26)

4. Hum di di bañaaŋ bajën bakluŋ kawo ţi ŋnuur ŋbaañşaani (3.1-9)

5. Pmëban kaliinŧ ţi pfiyaar (3.10–4.8)

6. Pţaŋ pbaañşaani na pwul mboş (4.9-22)

1

Pwul mboş

1 Nji Pawulu, i Naşibaţi aŋaluŋ nwo nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu, aţu'ën ndo kaţup uko wi ubida unwoonuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu wi ahoŋuŋ, 2 dpiiŧiiŋ, iwi Timote abuk naan i nŋaluŋ. Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulu bnuura na mñaga babot bajoobţënu uhaaş.

Pawulu atëŋţën Timote

3 Dbeeb maakan Naşibaţi i nji kadëmanuŋ jibi bateem naan babiiŋ adëmana na uşal ujinţ. Dji kaduka ţi pñehana uŧejan na pnak, kaşë leşu. 4 Dleş mnkuul mi nu✡, aji kaŋal maakan kawinu kahilna kaŧum na mnlilan. 5 Dkak aji kaleş pfiyaar pi nu panjoonanuŋ. Pfiyaar mënţ pi pi bi Lowiŧ ateemu ñaaţ na Ëniŧ naan babiiŋ awoonaan uŧeek, dfiyaar bnuura kë pawohaŋ ţi iwi. 6 Ukaaŋ kë nji kaleşanu, iţij bnuura uţen wi Naşibaţi awuliiŋ wi mpafiiŋ iñen. 7 Na manjoonan Naşibaţi aanwul nja uhaaş wi blal, aţëp ţëp awul nja uhaaş wi mntëŋ, wi bŋalad na wi pţoorandër. 8 Wutan keeri kakowa pţiiniyaan uko wi Ajugun, wutan kakowara nji nwooŋ nakalabuş pa ul ; hajan na nji pa *Uţup Ulil Unuura, mnhina mi Naşibaţi manşë mando kaţënku. 9 Naşibaţi abuuranuŋ nja abot adu nja ŋwo biki nul. Kë uko mënţ uşë wo uunwoona ţi udo wi nja, uwoona ţi mñaga mi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi Yeŧu *Kriŧtu awul nja. Ado bi şala şal undiimaan ji abi ado kapaş umundu aji añaga nja, 10 mnñaga mënţën mampën awinana hënkuŋ ţi ubi wi Yeŧu Kriŧtu nabuuran nja. Ul awatuŋ pkeţ abot aţëpna ţi Uţup Ulil Unuura adiiman ubida wi mnţo. 11 Naşibaţi aţu'ën kë nwo nanjañan anjaaŋ aţup kabot kajukan Uţup Ulil Unuura. 12 Uko waŋ ukaaŋ kë nji kahaj hënk, aşë wo mënkkowa ţiki dme bnuura Yeŧu Kriŧtu i nfiyaaruŋ abot ame kë ahina kaţijan bnuura uko wi ahankanaanuŋ te unuur uweek wi akluŋ kabi. 13 Doon kaţaş bnuura ŋţup ŋnuura ŋi iŧiinknuŋ ţi nji, mëbaan ŋa na pfiyaar na uŋal yi ŋyeenknuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu. 14 Ţijaan bnuura uko unuura wi ahankaniiŋ, wi *Uhaaş wi Naşibaţi unwooŋ ţi nja ukţënkiiŋ iţijan.

15 Jibi imeeŋ, bañaaŋ bŧi biki uŧaak wi Aŧiya bawutanaan, Figel na Hermogen bawo ţi bukuŋ mënţan.

16 Dñehan Ajugun añaga biki katoh ki Oneŧifor ţiki atëŋţënaan ŋyaaş ŋŧum abot awo aankowaa wi batuhnuŋ. 17 Wi abanuŋ du Rom, aţëp ţëp ataman ţi pla'ën te adoo awinën. 18 Dñehan Ajugun añagi'a ţi unuur ubaañşaani. Ime kak bnuura jibi aţënknuŋ wi ŋwooŋ du Efeŧ.

2

Mnhaj mi nalempar Kriŧtu

1 Kë iwi abuk naan, tamaan ijejna mntëŋ mi nu ţi bnuura bi Yeŧu *Kriŧtu akwuliiŋ. 2 Iŧiink uko wi njukanuŋ ţi kadun ki bañaaŋ baŧum, kaan ijukan wa bañaaŋ biki bahaţuŋ, banhiluŋ kajukan wa kak bandukiiŋ.

3 Hajan na nji ji nangoli nanuura i Yeŧu *Kriŧtu. 4 Nin ñaaŋ aloŋ anwooŋ ţi pngoli aanji nooran uleef na iko yi bañaaŋ banwooŋ baanwo bangoli woli aŋal kalempar bnuura naweekul. 5 Kë hënk kak di di uwooŋ ţi pţi, ñaaŋ aanji yeenk katuum woli aanţi jibi bajakuŋ. 6 Kë hënk kak di di najaar anlempuŋ bnuura ajaaŋ aka na pyeenk kafah kaŧeek ki uko wi akituŋ. 7 Şalan bnuura uko wi nji nţupiiŋ, Ajugun aţënku ika uşal umeeni iko bŧi.

8 Leşan Yeŧu *Kriŧtu annaţiiŋ ţi pkeţ, ampënnuŋ ţi pntaali pi *Dayiţ naşih ; *Uţup Ulil Unuura mënţ wi wi nji kaţupuŋ bañaaŋ. 9 Wul ukaaŋ kë nji kahaj adoo tanana ji nado buţaan. Kë uţup wi Naşibaţi uşë wo uuntananaa. 10 Ukaaŋ kë nji kamiir iko bŧi pa bañaaŋ bandataniiŋ bahilna bayeenk mbuur mi Yeŧu Kriŧtu akwuluŋ baka na mndëm te mnţo. 11 Bañaaŋ bŧi bawo kate uţup wi, ţiki ujoonani :

Wi ŋkeţuŋ na *Kriŧtu, ŋluŋ kaka ubida na a.

12 Woli ŋmëban aliinŧ, ŋluŋ kaşih na a.

Woli ŋpoka, ul kak aluŋ kapok nja.

13 Woli ŋdeka kafeţ, aji woha na nja kamëban nja,

aanhil kalaţ uleeful.

Pgut na bajukan baţilan

14 Wutan kaţañan pdo kaleşan bañaaŋ iko yi, kaţup ţi kadun ki Naşibaţi kë bawo kawut pŋom pwaaŋ udooni ţi uko wi ŋţup ŋajakuŋ, panjaaŋ paneeman ţañ banjaaŋ baŧiink pa. 15 Tamaan inaţ ţi kadun ki Naşibaţi ji ñaaŋ anlempuŋ bnuura, nalemp anwooŋ aankowaa, ankjukanuŋ bnuura uţup wi manjoonan. 16 Kë ŋţup ŋanwooŋ ŋaanka udooni, ŋanwooŋ ŋaanlil Naşibaţi, lowan ŋa. Banwooŋ ţi ŋa baji balowa low Naşibaţi pya. 17 Ŋţup ŋi baka ŋaji ŋaŧoka ŧok pya jibi ujad ujaaŋ udëma dëm pya. Himene na Filet bawo ţi bukuŋ mënţan : 18 bapok manjoonan wi baţupuŋ aji Naşibaţi ado bi naţan bañaaŋ ţi pkeţ, apënan hënk bañaaŋ baloŋ ţi pfiyaar pi bafiyaaruŋ. 19 Kë uţup wi Naşibaţi uşë naţ aliinŧ ji plaak pi bajaaŋ baniwna, kë bapiiŧ ţi plaak mënţ aji : « Ajugun ame bañaaŋ banwooŋ biki nul » akak aji : « Ñaaŋ anjakuŋ aji awo i Ajugun awo kadek kafeţ iko inwooŋ iinwo iŧool. »

20 Ţi katoh kaweek uunji uka ţañ iko ideeni na idaani yi uwuuru këme yi unŧaam, uji uka yi babomanaani imul na yi ufuuş ; iloŋ iji iwo yi bayaanţ, iloŋ kawo pa iko yi ŋnuur bŧi. 21 Woli ñaaŋ apën ţi iko iţop yi nţiiniyaanuŋ aji wo ji iko yi uwuuru këme unŧaam. Ayiman pa Ajugun, aji lempara bnuura, ahinan pdo iko inuura bŧi.

22 Lowan unoh wi kpoţ itaman ido kala pwo naŧool, pfiyaar, uŋal na pwo bnuura na bañaaŋ. Doon iko mënţ na bañaaŋ banjaaŋ badëman Ajugun na uhaaş ujinţ. 23 Pënan ţi blaţar banwaaŋuŋ udooni, ime kë baji baţij pŋom. 24 Kë ñaaŋ anşaaŋ awo nalempar Ajugun aşë wo kalow pŋom, awo kaţëp ţëp kaŋal bañaaŋ, kahil pjukan, kahil kamiir. 25 Awo kaţiini na banklaţuluŋ na ŋţup ŋnuura kahaţ kë ulome Naşibaţi aţen baka baţëlëş ŋhaaş ŋi baka, ado baka bame manjoonan. 26 Bakak wal mënţ na ŋşal ŋi baka kapën ţi bţaaw bi *Unŧaayi Uweek umobuŋ baka, kë bawo ţi pdo uko wi uŋaluŋ.

3

Ŋnuur ŋbaañşaani

1 Dŋal ime kë ţi ŋnuur ŋbaañşaani, ŋwal ŋtam ŋaluŋ kabi. 2 Bañaaŋ baloŋ baluŋ kado kaşal ikow yi baka ţañ, kaŋal itaka, kawo bahomp, kadëman ŋleef ŋi baka, kakar katim ki Naşibaţi, kapok pŧiink bajug baka, kapok pleş baka, kabeeh iko yi Naşibaţi. 3 Baluŋ kadënëţ ŋhaaş, kawo baankñaga, kakuutar, kawo baankhil pţoorandër, kaŋoonk, kabot kapok uko unuura. 4 Bañaaŋ mënţ baluŋ kado kaguurad, kamënaţ, kawo bahomp baweek, kaŋal unoh kapel pŋal Naşibaţi. 5 Baji bawo ţi bdig ji bañaaŋ banñoguŋ Naşibaţi kaşë poka du meeţ. Lowan bañaaŋ mënţ. 6 Baloŋ ţi baka baji baneej du itoh kaguur baaţ banwiişuŋ ŋşal, banŧumuŋ ipekadu, kë iko iŧum yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ ikţoŋ baka. 7 Baaţ mënţan baji bawo ţi pjuk kaşë wo baanji bahil nin pme manjoonan. 8 Jibi Yaneŧ na Yambreŧ* babiiŋ alaţ ţfa Moyiŧ, hënk di di bañaaŋ mënţ bakluŋ kalaţ manjoonan. Bawo bañaaŋ biki ŋşal ŋaţopuŋ, bawo bañaaŋ banwooŋ baanhil kafiyaar Yeŧu *Kriŧtu. 9 Kë başë wo baanhil kaya kadun ţi kaguuru, ţiki bpën bi baka baluŋ kawinana ţi kadun ki bañaaŋ bŧi jibi bi Yaneŧ na Yambreŧ babiiŋ awinana.

Bnuura bi Ulibra wi Naşibaţi

10 Kë iwi, iwin bnuura pjukan pi naan, ame jibi nwooŋ, iko yi nŋaluŋ pdo, jibi nfiyaaruŋ *Kriŧtu, iwin kë dmiir, dŋal bañaaŋ akuţ amëban aliinŧ. 11 Ikak awin wi bañaaŋ baknooranaanuŋ, ahajanaan du Antiyoka, na Ikoniyom na Liŧtra✡. Mnhaj mnhoŋ mi mi bawooŋ baanhajanaan da? Kë Ajugun aşë pënanaan ţi ma bŧi. 12 Kë ñaaŋ andoli anŋaluŋ pţaş Yeŧu *Kriŧtu, baluŋ kahajana. 13 Kë banşaaŋ awo bañaaŋ baŋot na banjaaŋ baţilan, babi kaduka duka ţi pdo buţaan, kawo ţi pguur bañaaŋ kabot kaguur ŋleef ŋi baka.

14 Kë iwi, uko wi ijukuŋ abot adinan aji ujoonani mëbaan ţi wa, wi imeeŋ ñaaŋ anjukaniiŋ wa. 15 Wi iwooŋ napoţ te hënkuŋ ijuk ame *Ulibra wi Naşibaţi, wul uhiniiŋ kawulu uşal unŧuŋa unkţijiiŋ ibuur wi ifiyaaruŋ Yeŧu *Kriŧtu. 16 Iko bŧi impiiŧuŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi iwoona du a. Inuura pa pjukan nja uko unwooŋ manjoonan, kaţaŋ nja, kadiiman nja bgah wal wi ŋdoluŋ buţaan, kajukan nja pwo baŧool. 17 Hënk di di ñaaŋ anwooŋ i Naşibaţi akyeenkuŋ ţi uhaaşul iko bŧi yi anumiiŋ kadolna iko bŧi inwooŋ inuura.

4

Iko iloŋ kak yi Timote awooŋ i kado kado

1 Yeŧu *Kriŧtu aluŋ kawinana ji naşih kawayëş bajeb na bankeţuŋ, aluŋ kabi kaşih. Ukaaŋ kë nji kakooţu ţi kadun ki Naşibaţi na ki Kriŧtu mënţ: 2 ţupan bañaaŋ uţup wi Naşibaţi, baŋale pte wa këme woli baanŋali ktamanaara taman. Ţiiniin na bandoluŋ buţaan ibot iŋoman na banjubanuŋ, tëŋţënan bañaaŋ ţi pdo bnuura, doon uko mënţ na kamiir kaweek pa pjukan baka. 3 Na manjoonan wal ubi wi bañaaŋ bawooŋ baankak aŧiink pjukan pnuura, bado kaţaş iko yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ, kawo na bajukan baŧum bankţupuŋ baka uko wi baŋaluŋ pŧiink ţañ. 4 Baankak aŋal pŧiink manjoonan, babaa ţëp ţëp kaŧiink iko inwooŋ iinwo manjoonan. 5 Iwi kë işë wo i kaţoorandër ţi iko bŧi yi ikdoluŋ, jaan kmiir ţi wal wi mnhaj, tamaan ido kaţup *Uţup Ulil Unuura, ido kado ulemp wi nu jibi uwooŋ kadolana bŧi.

6 Kë nji, bado bi tulën jibi bajaaŋ batul poot pi pgur, wal wi naan wi pkeţ udo bi kaban ban. 7 Dgutan ugut unuura, dba pţi, dmëban ţi pfiyaar pi nfiyaaruŋ Yeŧu *Kriŧtu. 8 Uko unduki'aanuŋ hënkuŋ uwooŋ pyeenk uŧepi wi ñaaŋ naŧool ajaaŋ afuuţa. Uŧepi mënţ, Ajugun, nawayëş naŧool akluŋ kawulën wa ţi unuur wi akluŋ kawayëş bañaaŋ. Kë mënţ nji aloolan ţañ kayeenkuŋ wa, bañaaŋ bŧi banŋaluluŋ ayoonk ubi wi nul bayeenk wa.

Iko yi Pawulu aŋaluŋ bañaaŋ bado

9 Ŧaraan ibi du nji, 10 ţiki Demaŧ ţi pŋal iko yi umundu wi, adukën aya Teŧalonika, kë Kreşenŧ aya Galaŧiya, Tituŧ kë aya Dalmaŧiya. 11 Luk ţañ adukiiŋ na nji. Dolan Markuŧ abi na iwi ţiki dnumi'a maakan ţi ulemp wi naan ţi. 12 Dyil Tişik du Efeŧ. 13 Woli iluŋ abi, kţijën bayeti bi naan bi ndukuŋ du uko Karpuŧ du Trowaŧ, na ŋlibra, işë iwut nin kaţilma ŋi babomanaanuŋ injan. 14 Alekŧandër naţak adolën buţaan maakan ; Ajugun aluŋ kaluka ulemp mënţ. 15 Lipariin iwi ţi uleefu, ţiki abi pok maakan uţup wi ŋkjukanuŋ.

16 Byaaş bŧeek bi bakwayşaanuŋ, nin aloŋ aambi bi aţok na nji, badukën bukal bŧi. Dñehan Naşibaţi awut kafën baka uko mënţ! 17 Kë Ajugun aşë wo ţi kafeţ naan awulën mnhina mi pţup uţup wi nul bŧi, bañaaŋ banwooŋ baanwo bayuday bŧi bahilna baŧiink wa. Kë hënk di di abuuranaanuŋ ţi pkeţ. 18 Ajugun aluŋ kabuuranaan ţi iko iwuţaan bŧi yi baŋaluŋ pdolën, kañooţën bnuura du pşih pi nul du baţi. Mndëm manwo ţi a te mnţo. Uwo haŋ.

Pwul mboş pbaañşaani

19 Wulaan bi *Priŧiliya na Akila mboş, na biki katoh ki Oneŧifor.

20 Eraŧtuŧ aduka du ubeeka wi Korinŧ, kë nduk Trofim du ubeeka wi Milet ţiki amaaki.

21 Tamaan ibi ji ujonţ ubi udo kajun. Ewubuluŧ awulu mboş, na Pudeenŧ na Linuŧ na Klodiya na banfiyaaruŋ bŧi.

22 Dñehan Ajugun awo na iwi, dñehan awulan an bŧi bnuura bi nul!

✡ 1:4 Natenan ţi Ulemp 20.37.

* 3:8 Yaneŧ na Yambreŧ: Baloŋ başal kë bañaaŋ mënţ bawo bado dayaamu biki Ejiptu : Natenan ţi Ppën 7.11, 22 na 9.11.

✡ 3:11 Natenan ţi Ulemp 13.14-52; na ţi 14.1-20.

TIT

1

2

3

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ

Tit

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ Tit. Tit mënţ aanwo nayuday aşë bi kak afiyaar Kriŧtu aji gakandër na Pawulu. Pawulu apiiŧa kakaarta kë kaţënka du Kret di abiiŋ aduka, aji ado katen ulemp wi pnŧuk pi banfiyaaruŋ Kriŧtu panwooŋ da. Kakaarta ki kaţiiniyaan iko iwajanţ inknooranuŋ Pawulu ţi pnŧuk mënţ. Uŧeek uwo kë Pawulu aleşan Tit jibi ñaaŋ i baţuuŋ ţi kadun ki pnŧuk pi banfiyaaruŋ awooŋ kawo. Apiiŧ aţup uko waŋ, ţiki awin mnwo mnwuţaan mi bañaaŋ baŧum ţi biki Kret bawoonaanuŋ. Utëbanţën uwooŋ kë akak aţup Tit ajukan bañaaŋ biki da mnwo mi kawuuŋ kandoli kawooŋ kawoonaan. Bantohi biinţ na bantohi baaţ (banwooŋ kak kajukan baaţ banwoonuŋ bampoţi), baţaşa na bajuuk ţi ulemp. Abaañşaan aţup Tit jibi ñaaŋ anfiyaaruŋ Kriŧtu awooŋ kawo. Awo kawo ñaaŋ anwooŋ aanji ŋal pla bţup, kado pnoh na bañaaŋ kalow bkujar, pŋom, bpaţşër ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş na pñehan Naşibaţi (1.1-4)

2. Pţaŋ banwooŋ ţi kadun ki pnŧuk pi banfiyaaruŋ (1.5-16)

3. Pţaŋ banfiyaaruŋ Kriŧtu (2.1–3.11)

4. Pwul mboş pbaañşaani (2.1–3.15)

1

Pwul mboş

1 Nji Pawulu, nwooŋ nalempar Naşibaţi, dpiiŧiiŋ iwi Tit, dwo kak *nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu kahilna kaţup uţup unŧaaŋuŋ na pfiyaar pi biki Naşibaţi adatuŋ na kame kanjoonanuŋ kanjaaŋ kaţij bañaaŋ bañog Naşibaţi. 2 Mnhaţ mi ubida wi mnţo manwoona ţi iko mënţ. Ubida mënţ, Naşibaţi anwooŋ aanji ţilan ahoŋuŋ wa undiimaan wi apaşuŋ umundu. 3 Ţi wal wi adatuŋ, Naşibaţi nabuuran nja awul uţup wi nul aji nţup wa bañaaŋ. 4 Dpiiŧu, iwi abuk naan na manjoonan ţi Yeŧu Kriŧtu i ŋfiyaaruŋ nja bŧi. Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu ambuuranuŋ nja bawulu bnuura babot bajoobţënu uhaaş.

Ulemp wi Tit du Kret

5 Kë nşë duku du Kret ihilna ibaañëş ulemp undukiiŋ, idat bañaaŋ bankwooŋ bantohi biki banfiyaaruŋ ţi ŋbeeka bŧi jibi njakiiŋ ido. 6 Nantohi i banfiyaaruŋ awo i kawo ñaaŋ i nin aloŋ awooŋ aanka uko uţup ţi a, awo kaniim ñaaţ aloolan kaliŋ ţi a, babukul bawo kafiyaar Yeŧu *Kriŧtu, baanwo kawo ţi iko iwuţaan abot awo kado kate. 7 Na manjoonan naweek i banfiyaaruŋ awo namali i Naşibaţi ukaaŋ kë awo i kawo ñaaŋ i nin aloŋ awooŋ aanka uko uţup ţi a, aanwo kawo nahomp, këme naŧar udeeb, nakuj, naŋal ugut, aanwo kawo naguurad ţi uko wi itaka. 8 Kë aşë wo i kaţëp ţëp kawo ñaaŋ anjaaŋ ayeenk bañaaŋ bnuura, anŋaluŋ pdo bnuura, aka uşal, awo naŧool, aţaş Naşibaţi, abot aţijan uleeful. 9 Awo kamëban uţup unjoonanuŋ wi Naşibaţi jibi bajukanuŋ wa kahilna kado kaţaŋ bañaaŋ na pjukan pnuura, kabot kadiiman banklaţuŋ uţup mënţ kë baanfaŋi.

10 Na manjoonan, baŧum ţi bañaaŋ biki Kret baanji bate, aŧum bţup abot aji baguurad. Bayuday banjakuŋ aji bañaaŋ bawo i kawala kaŧëmp bawoonuŋ haŋ. 11 Iwo i kado baka badëŧ itum! Baji baŧok ŋşal ŋi itoh ipëb wi bajaaŋ bajukan baka iko inwooŋ iinwoo kado kajukan. 12 Uka ñiinţ aloŋ i Kret, najukan naweek, andooŋ aji : « Biki Kret bawo baţilan baweek, baŋot ji ŋko ŋi uţeeh, awo bapëra banfeeruŋ. » 13 Uko wi aţupuŋ ujoonani, ukaaŋ kë iwo kaŋoman na baka bnuura bahilna baliinŧ ţi pfiyaar, 14 bawut kaţaş ŋţup ŋanwooŋ ŋaanwo manjoonan ŋi bayuday baloŋ na iko yi bañaaŋ bandekuŋ manjoonan kafeţ bajakuŋ aji bañaaŋ bawo i kado. 15 Iko bŧi iji iwo ijinţ ţi kadun ki Naşibaţi pa bañaaŋ banwooŋ bajinţ, kë nin uko uloŋ uşë wo uunji uwo ujinţ pa banţopuŋ banwooŋ baanŋal pfiyaar. Ŋşal na ŋhaaş ŋi baka ŋaţopi. 16 Baji baji bameeŋ Naşibaţi kaşë diiman ţi mnwo mi baka kë bapoka : bawo bañaaŋ banjaaŋ bado iko inţopuŋ maakan, banwooŋ baanji bate, banwooŋ baanhil pdo nin uko uloŋ unuura.

2

Hum di Tit awooŋ kado kajukan?

1 Kë iwi Tit, işë wo kajukan uko untaaŋuŋ na pjukan pnuura. 2 Ţiiniin na baţaf iji na baka bawo kaţijan ŋleef ŋi baka, kawo bañaaŋ banŧiinkaniiŋ, bankaaŋ ŋşal, bawo kamëban kaliinŧ ţi pfiyaar Yeŧu, ţi pŋal bañaaŋ na ţi kamiir. 3 Ţiiniin kak na baaţ baweek iji na baka, mnwo mi baka manwo kalil Naşibaţi, bawo kalow bkuutar, kawut pjotan poot kadun, kaşë kado kajukan iko inwooŋ inuura. 4 Woli bado haŋ, bajukan baaţ banhojuŋ pŋal bayin baka na babuk baka, 5 pwo na ŋşal, pjinţ ŋhaaş, pdo kalemp ţi itoh yi baka, pjoob ikow, pŧiink bayin baka, bañaaŋ bawutna kalaţ uţup wi Naşibaţi. 6 Kë hënk kak di di nŋaluŋ iţiini na baţaşa iji na baka baţoorandër. 7 Kë iwi ţi uleefu işë wo kado kado bnuura ţi iko bŧi batenna ţi iwi. Doon kajukan na uhaaş ujinţ, pjukan pankndooŋ bañaaŋ bado kaŧiinku. 8 Ŋţup ŋi nu ŋawo i kawo ŋŧool, ŋi nin ñaaŋ awooŋ aankhil plaţ, banklaţiiŋ bahilna bakowa, bawo baankka nin uko uwuţaan uţup ţi nja. 9 Jakan na balempar bañaaŋ bado kaŧiink biki baklemparuŋ ţi iko bŧi, bado kalemp bnuura bawut kado kalaţ baka. 10 Baanwo kado kakiij baka, bawo kawo bañaaŋ biki bafiyaaruŋ bnuura. Hënk, ţi iko bŧi yi bakdoluŋ pjukan pi Naşibaţi nabuuran nja paji panuura ţi këş ki bañaaŋ.

Pwinana pi bnuura bi Naşibaţi

11 Naşibaţi adiiman nja bnuura bi nul, awul nja ba kahilna kabuuran bañaaŋ bŧi. 12 Bnuura mënţ baji bajukan nja pwut iko inwooŋ iinlil Naşibaţi na iko iwuţaan yi ŋleef nja ŋaŋaluŋ. Hënk ŋhilan pwo na uşal, kawo bañaaŋ baŧool, kado iko inliluŋ Naşibaţi ţi mboş, 13 kayoonkna unuur wi mnlilan wi ŋhaţuŋ, wi Yeŧu *Kriŧtu Naşibaţi naweek i nja, anjaaŋ abuuran nja akbiiŋ na mndëm mi nul. 14 Awuluŋ uleeful kahilna kapënan nja ţi buţaan bŧi bi ŋjaaŋ ŋdo, kajinţan nja kado nja ŋwo bañaaŋ biki nul, banjaaŋ baŋal pdo iko inuura. 15 Kë hënk di di iwooŋ kado pdiim : kaţup, kakooţ, kaŋoman. Kdinan nin ñaaŋ abeehu.

3

Hum di banfiyaaruŋ bawooŋ kawo?

1 Hënkuŋ leşaan banfiyaaruŋ iji na baka bado kaŧiink banwooŋ ţi pşih bŧi, bawut kapataţa badoki babi naţ naţ ţi pdo iko inuura bŧi. 2 Jakan na baka bawut kakuut nin ñaaŋ, baŧiinkar, bajoob ikow, bawo bnuura na bañaaŋ bŧi. 3 Nja kak ŋbi wo ţfa bañaaŋ banwooŋ baanwo na ŋşal, banwooŋ baanji bate, banneemuŋ, kë iko iţop na iko iwuţaan indoli yi ŋleef ŋi nja ŋaŋaluŋ kë ikţoŋ nja, ŋbi wo ţi mnŋot na pñeebar iko, ado iko yi bañaaŋ bakşoornuŋ nja, aşoorad ţi pŧoof pi nja. 4 Kë wal wi Naşibaţi nabuuran nja adiimanuŋ nja bnuura bi nul na jibi aŋaluŋ bañaaŋ, 5 abuuran nja. Mënţ iko iŧool yi ŋşaluŋ aji ŋdoo ikaaŋ, mnñaga mi nul ma. Aţëpna ţi *uhaaş wi nul ajinţan ŋhaaş ŋi nja, ado nja kë ŋwo bañaaŋ bahalu. 6 Aţëpna ţi Yeŧu *Kriŧtu nabuuran nja awul nja uhaaş mënţ akëşan. 7 Kriŧtu awulun bnuura bi nul ado kë ŋwo bañaaŋ baŧool ŋhilna ŋhaţ kë ŋka ubida wi mnţo.

8 Bañaaŋ bŧi bawo kate uţup wi ţiki ujoonani, kë nŋal iţup bañaaŋ bnuura, banţuuŋ mnhaţ mi baka ţi Naşibaţi bahilna baţu kabaţ ţi pdo kado iko inuura. Uko mënţ uwooŋ uko unnuuriiŋ pa bañaaŋ abot aţënk baka. 9 Kë işë wo kapën ţi bţup bŧum banwaaŋuŋ udooni, na pţiiniyaan jibi mnşini manyeenkiiruŋ, na pŋom na blaţar ţi uko wi *bgah bi Moyiŧ. Iko mënţ iwaaŋ udooni abot awo iinji iţij nin uko uloŋ unuura. 10 Woli ñaaŋ aloŋ aţij bpulad ţi pŧoofan, ţiiniin na a uyaaş uloolan ikak iţiini na a utëbanţën. Woli aanţañani, lowaana, ipënana ţi iko bŧi, 11 ime kë awo ñaaŋ anwuţuŋ uşal, pekadu di ajaaŋ ado dadiiman kë aduknaanaa.

Iko ibaañşaani yi pdo

12 Wal wi nji kayiluŋ Artemaŧ këme Tişik, iwo kaŧaran kabi du nji du Nikopoliŧ, dul di di njakuŋ aji dwo ţi wal wi ujonţ.

13 Tamaan iţënk bi Ŧenaŧ name bgah na Apoloŧ bahilna bayaanţ, bawut kawaaŋ nin uko uloŋ.

14 Bayiţ nja ţi *Kriŧtu bawo kajuk ptaman maakan ţi pdo iko inuura, nin ñaaŋ aloŋ awutna kawaaŋ uko wi anumiiŋ unuur undoli, hënk baankwaaŋ udooni.

15 Bañaaŋ banwooŋ na nji bŧi bawulu mboş. Wulan mboş banfiyaaruŋ bŧi abot aŋal nja.

Dñehan Naşibaţi awulan an bŧi bnuura bi nul.

FILEMOŊ

Uţup wi Pawulu apiiŧuŋ

Filemoŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ Filemoŋ nanohul. Ñiinţ mënţ awo i ubeeka wi Koloŧ, awo ñaaŋ ammeeţaniiŋ du ubeeka mënţ. Abi ŧiink kë Pawulu akţup Uţup Ulil Unuura kë abi fiyaar fiyaar ţi dko mënţ akak aţaş bgah bi Kriŧtu. Abi ka ţi bajuuk ţi ulemp biki nul ñiinţ aloŋ i katim kawooŋ Oneŧim ambiiŋ aţi abuur. Wi ayaaŋ aya ayit na Pawulu du dko di awooŋ du ukalabuş, kë aţupa Uţup Ulil Unuura unjaaŋ uţiiniyaan uko wi Yeŧu Kriŧtu. Wi wi aşaaŋ afiyaar Kriŧtu. Pawulu apiiŧ Filemoŋ kaji na a amiir Oneŧim. Kë Oneŧim ţi uleeful añooţuŋ kakaarta ki Pawulu apiiŧuŋ. Ţi bgah bi wal mënţ, Filemoŋ ahina lah kado Oneŧim uko wi aŋaluŋ këme kafiŋa. Pawulu akooţa ţi kakaarta ki aji na a awut kajej Oneŧim ji najuuk ţi ulemp ambiiŋ abuur. Ajaka ayeenka bnuura ţiki hënkuŋ awo ţi ploolan na Kriŧtu.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1-3)

2. Pawulu abeeb Naşibaţi ţi uko wi Filemoŋ (4-7)

3. Pawulu akooţ Filemoŋ ţi uko wi Oneŧim abuuruŋ (8-22)

4. Pwul mboş pbaañşaani (23-25)

1

1 Nji Pawulu i ulemp wi Yeŧu *Kriŧtu uţuuŋ kë nwo ukalabuş, na Timote ayiţ nja ŋkpiiŧiiŋ, iwi Filemoŋ i ŋmaganuŋ injaaŋ klemp ulemp uŧënţ wi nun. 2 Ŋpiiŧ kak Apifiya ñaaţ ayiţ nja na Arkip anjaaŋ agutan na nja, na banfiyaaruŋ Yeŧu Kriŧtu bŧi aji bayitiir du katohu. 3 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu Kriŧtu Ajugun bawulan bnuura babot bajoobţënan ŋhaaş.

4 Ŋyaaş bŧi ŋi njaaŋ kañehan dji kaleşu kaşë beeb Naşibaţi i njaaŋ kadëman ţi uko wi nu. 5 Dŧiink kë bakţiiniyaan jibi ifiyaaruŋ Ajugun Yeŧu na jibi iŋaluŋ banwooŋ biki nul bŧi. 6 Dñehan Naşibaţi ado pfiyaar pi iţokuŋ na nja pado kalemp, ihilna ime iko inuura bŧi yi ŋkaaŋ ţi ubida na *Kriŧtu. 7 Iwi ayiţ naan uŋal wi nu udo kë nlilan maakan, kë uhaaş naan ubot aţoora, wi ijaaŋ ktëŋţën banwooŋ biki Naşibaţi.

8 *Kriŧtu aţenën kë nhil pţu'u pdo uko wi nji kahepariiŋ. 9 Kë nji Pawulu naţaf i ulemp wi Kriŧtu uţuuŋ kë nwo hënkuŋ nakalabuş kë nşë ñehanu ñehan uko wi ţi uŋal wi ŋkaaŋ pa Kriŧtu. 10 Dñehanu uko mënţ pa ankakuŋ abuk naan ţi Kriŧtu wi nwooŋ ukalabuş, Oneŧim* i nji kaţiiniyaanuŋ hënk. 11 Aambi kaaru udooni, kë hënkuŋ aşë kaarun udooni maakan nja batëb bŧi.

12 Dkakanu a, kë uşë wo wo ji uhaaş wi naan wi nji kawuliiŋ. 13 Ddoo ŋal lah kaduka na a, awooru ţi ado kaţënkën, wi *Uţup Ulil Unuura uţuuŋ kë nwo ukalabuş. 14 Kë nşë ŋal kayoonk idinanaan uko mënţ, uko unuura wuŋ uwutna kawo ji dkitu kit iñen. Dŋal upënna ţi uhaaş wi nu. 15 Ulome nawayşër na Oneŧim ŋwal ŋntiinku, aşë bi ahil akak du iwi naţo te mnţo. 16 Aankkak du iwi ji ñaaŋ i bajaaŋ bajuuknţën ţi ulemp ţañ, apel hënkuŋ ñaaŋ i bajaaŋ bajuuknţën ţi ulemp, awo hënkuŋ ayiţ nja i ŋmaganuŋ. Dmagana maakan na manjoonan, kë iwi, iwo kamagana kapelën, ţiki awo nalemparu abot awo ayiţu ţi Ajugun. 17 Jëm pfiyaar Yeŧu pado kë nwo ayiţu, keeri imëbana ji nji ţi uleef naan. 18 Woli adolu uko uloŋ unde'iiŋ këme aţeeţu uko uloŋ, kţupën, nji kaluŋ kaluku. 19 Nji Pawulu kapiiŧiiŋ na kañen naan, nji kalukiiŋ. Mënŋal pleşanu kë iwi idoo ţeeţën : nji dkaaŋ kë ika ubida ţi Yeŧu *Kriŧtu. 20 Aa, iwi ayiţ naan tenan ţi Ajugun idolën uko wi nñehaniiŋ, tenan kak ţi uŋal wi Kriŧtu iwalanaan uhaaş. 21 Dfiyaar bnuura wi nji kapiiŧiiŋ kë idinan uko wi nhepariiŋ. Ddoo me kë idoo do kapelan uko wi nhepariiŋ.

22 Kaan ido kabomanaan meeţ, dfiyaar kë pñehan pi nakñehanuŋ Naşibaţi paţu bakakanaan hënkuŋ ţi iñeen yi nan.

23 Epafraŧ i ulemp wi Yeŧu *Kriŧtu uţuuŋ kë awo ukalabuş na nji, awulan mboş, 24 ul na bi Markuŧ Ariŧtarkuŧ, Demaŧ na Luk banjaaŋ balemp na nji. 25 Dñehan Ajugun Yeŧu Kriŧtu awulan bnuura bi nul ţi ŋhaaş.

* 1:10 Oneŧim : Dawooŋ annumaniiŋ, ankaaŋ udooni.

HEBËRË

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Uţup wi bapiiŧuŋ

Bahebërë

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki bapiiŧuŋ bayuday bankakuŋ afiyaar Kriŧtu. Ñaaŋ ampiiŧuŋ ka aammeeţanaa, kë uko wi başaaŋ ame bnuura uwo kë ampiiŧuŋ ka ame bnuura Ŋlibra ŋi Naşibaţi, ţiki ţi ŋul ŋi ŋi ajaaŋ atenna kadiimanaan baka manjoonan. Babi hajan ţfa maakan banfiyaaruŋ Kriŧtu baŧeek kë badoo ji bamena. Uko mënţ ukaaŋ kë ñaaŋ ampiiŧuŋ hënk apiiŧ baka kaji na baka bamëban baliinŧ, bawut kapën ţi pfiyaar pi bafiyaaruŋ. Du unjon, Naşibaţi abi do bhoŋar na bayuday. Abi ji na baka woli ñaaŋ ajubani, bafiŋ ulimariya kaţeŋan, Naşibaţi kaşë miir ñaaŋ mënţ pjuban pi nul. Kakaarta ki kaţup kë bhoŋar bhalu bi Naşibaţi adoluŋ na bañaaŋ banfiyaaruŋ Abukul bapel bŧeek. Uko wi Yeŧu Kriŧtu adoluŋ pa bañaaŋ bajën upel wi ŋwanjuŧ na Moyiŧ na Aaron na Yoŧuwa badoluŋ. Yeŧu awooŋ unkaneel umpoţi wi Naşibaţi unţeŋanuŋ kapënanaan ipekadu yi bañaaŋ bŧi. Ñaaŋ ambuuruŋ afiyaara aankak anuma pfiŋ ulimariya pa pekadu di nul. Naşibaţi amiira pekadu di nul.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Abuk Naşibaţi awo ñaaŋ naweek (1.1-3)

2. Yeŧu adëm apel ŋwanjuŧ (1.4–2.18)

3. Yeŧu adëm apel Moyiŧ na Yoŧuwa (3.1–4.13)

4. Yeŧu awooŋ naţeŋan naweek (4.14–7.28)

5. Yeŧu abi na bhoŋar bampeluŋ bŧeek (8.1–9.22)

6. Bţeŋan bi Yeŧu bawo bloolan akuţ awo bbaañşaani (9.23–10.31)

7. Baloŋ ţi banfiyaaruŋ biki ţfa (11.1-40)

8. Nawulën ŋwo ji Yeŧu (12.1–13.17)

9. Pñehan Naşibaţi (13.18-19)

10. Pwul mboş (13.20-25)

1

Uko wi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi abukul aţup

1 Naşibaţi aţëpna ţfa ţi *baţuparul ŋyaaş ŋŧum ado kë bado iko iŧum aţiiniyaan na bateem nja. 2 Kë ţi ŋwal ŋbaañşaani ŋi ŋwooŋ ŋi aşë ţëpna ţi Abukul aţiini na nja. Abukul mënţ i i adatuŋ ado kë aka iko bŧi, ţi ul i i aţëpnuŋ kak apaş baţi na mboş. 3 Abukul awooŋ bjeehi banjaaŋ badiiman mndëm mi nul, ul ajaaŋ adiiman uko wi awooŋ na manjoonan. Ul amëbanuŋ iko bŧi yi apaşuŋ na uţup wi nul unwooŋ na mnhina. Ajinţan bañaaŋ ţi ipekadu yi baka aşë ya aţo du kañen kadeenu ki Naşibaţi du baţi.

Mndëm mi abuk Naşibaţi mampeluŋ mi ŋwanjuŧ

4 Mndëm mi Abuk Naşibaţi mampel maakan mi ŋwanjuŧ, kë hënk di Naşibaţi awululuŋ katim kampeluŋ ki ŋa. 5 Na manjoonan, Naşibaţi aambaaŋ kajakaara na uwanjuŧ uloŋ:

« Iwi iwooŋ Abuk naan,

nţa di dţup aji dwo şaaş? »✡

Kë aambaaŋ kaţiini ţi uko wi uloŋ ţi ŋa kaji :

« Nji dwo Aşin, ul aşë wo Abuk naan.✡ »

6 Ţi wal wi Naşibaţi abiiŋ awo i pyil ţi umundu Abukul, anwooŋ bajeen, aji :

« Ŋwanjuŧ bŧi ŋawo kadëmana. »✡

7 Kë ţi uko wi ŋwanjuŧ, upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Naşibaţi ado ŋwanjuŧ ŋi nul kë ŋawo ji uyook

ado ŋa kë ŋawo ji bdoo banklañşiiŋ. »

8 Kë Naşibaţi aşë ţiini na Abukul aji :

« Iwi Naşibaţi, pşihu pawo pi mnţo,

pşih pi nu pawo pŧool.

9  Iŋal uko unwooŋ uŧool apok buţaan,

ukaaŋ kë nji Naşibaţi i nu ndatu

awulu mnlilan mampeluŋ mi banwooŋ na iwi bŧi. »✡

10 Akak aţiini aji :

« Iwi Ajugun, ipaşuŋ mboş du ujuni

aboman baţi na iñen yi nu.

11  Iko mënţ iluŋ kaba,

iluŋ kamën ji imişa.

Kë iwi işë duka.

12  Iluŋ kaŋuj ya ji imişa,

iluŋ kawohëş ya ji imişa,

kë iwi işë duka jibi iwooŋ,

ŋnuur ŋi nu ŋaankba. »✡

13 Naşibaţi aambaaŋ kajakaara na uwanjuŧ wi nul uloŋ:

« Biin iţo ţi kañen naan kadeenu

te wal wi nji kaţuuŋ başooradu ţi ihoţu uţeeh. »✡

14 Ŋwanjuŧ bŧi ŋawo wo ŋhaaş ŋanklemparuŋ Naşibaţi. Ayil yil ŋa ŋabi pţënk banwooŋ i kabuur te mnţo.

2

Mbuur mnweek

1 Ukaaŋ kë ŋwo biki kamëban bnuura uko wi ŋŧiinkuŋ, kaţi ŋluŋ ŋneem. 2 Na manjoonan, uţup wi Naşibaţi aţëpnuŋ ţi ŋwanjuŧ aţup bateem nja uyimani. Ñaaŋ awooŋ aandi pŧiink wa, këme awo aanţaş uko wi ujakuŋ, Naşibaţi akoba kakob kanŧaaŋuŋ na pjuban pi baka. 3 Kë hum di di ŋhiluŋ kabuur kakob mënţ woli ŋënji ŋŧiink uţup wi mbuur mnweek wi Ajugun ţi uleeful ajunnuŋ aţup? Banŧiinkuŋ wa badiiman nja kë ujoonani. 4 Naşibaţi akak afaŋan baka, wi adoluŋ iko iñoŋarënaan na mlagre mnŧum abot ado kë *Uhaaş wi nul uwul bañaaŋ uţen wi wa jibi aŋaluŋ.

Yeŧu ajaaŋ aţij mbuur

5 Na manjoonan Naşibaţi aando ŋwanjuŧ ŋaşih umundu wi akbiiŋ ppaş wi ŋkţiiniyaanuŋ. 6 Kë hënk di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi nul aji :

« Ñaaŋ awo in kë idoo şala?

*Abuk ñiinţ awo in kë idoo ţo ptena?

7  Iwalana ado kë ŋwanjuŧ ŋapela ŋwal ŋntiinku,

idola kë awo na mndëm mnweek,

8  iţu iko bŧi ţi ihoţul uţeeh✡. »

Wi Naşibaţi aţuuŋ iko bŧi ţi ihoţul uţeeh, aanduk nin uko uloŋ. Kë ŋşë wo kakşa ŋëndo bi win hënkuŋ kë iko bŧi iwo ţi ihoţul uţeeh. 9 Yeŧu i Naşibaţi awalanuŋ ado kë ŋwanjuŧ ŋapela ŋwal ŋntiinku, ŋwina hënkuŋ kë awo na mndëm mnweek ţiki ahaj akeţ. Bnuura bi Naşibaţi bakaaŋ kë akeţ pa bañaaŋ bŧi.

10 Na manjoonan, Naşibaţi andoluŋ iko bŧi kë iwoo, abot aŋal uwo haŋ, abi ŋal pdo bañaaŋ baŧum bawo babukul, baţok ţi mndëm mi nul. Aţëpna ţi mnhaj mi Yeŧu ahajuŋ adola kë abaañëş ulempul ţi mboş, aţij baka mbuur. 11 Kë Yeŧu, anjaaŋ ajinţan bañaaŋ ţi këş ki Naşibaţi na biki ajinţanuŋ başë ţok bukal bŧi Aşin baka. Ukaaŋ kë aankowa pdo kadu baka babuk aşin, 12 aţiini ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Dluŋ kaţiiniyaan katimu ţi pŧoof pi bayiţ naan

dluŋ kadëmanu ţi kadun ki bañaaŋ baŧum. »✡

13 Akak aji :

« Nji, dţu mnhaţ mi naan bŧi ţi Naşibaţi. »✡

Akak aji :

« Nji wi na bañaaŋ biki Naşibaţi awulnuŋ. »✡

14 Hënk keeri, kë jibi bañaaŋ mënţ bawooŋ bañaaŋ bajën, hënk di Yeŧu akakuŋ ñaaŋ najën ji baka, ahilna ţi pkeţ pi nul aba na *Unŧaayi Uweek unkaaŋ mnhina mi pkeţ. 15 Bañaaŋ babi wo wo ubida wi baka bŧi ji bakalabuş, wi bakţiiŋ pkeţ. Abuuran baka wi akeţuŋ. 16 Na manjoonan, mënţ ŋwanjuŧ ŋi ŋi akţënkuŋ, aţënk ţënk babuk *Abraham. 17 Kë hënk di awooŋ kakak ñaaŋ najën ji bayiţul, kahilna kawo *naşih i baţeŋan anjaaŋ añaga abot aji do uko wi Naşibaţi ajakuŋ. Akeţ keţ Naşibaţi ahilna amiir ipekadu yi bañaaŋ biki nul. 18 Kë jibi ahajuŋ, kë bawuuka ajuban, hënk di ahiniiŋ kaţënk biki bakwuukuŋ bajuban.

3

Yeŧu apel Moyiŧ

1 An bayiţ naan nanwooŋ bajinţ ţi këş ki Naşibaţi kë adatan, natenan keeri ţi Yeŧu. Naşibaţi ayila kë awo *naşih i baţeŋan, uko mënţ wi wi ŋfiyaaruŋ akuţ aţup. 2 Ado iko bŧi yi Naşibaţi anţu'uluŋ ulemp mënţ ajakuluŋ ado jibi *Moyiŧ adolaŋ iko bŧi yi Naşibaţi aţu'uluŋ pdo ţi katoh ki nul kanwooŋ pntaali pi nul. 3 Anniwuŋ katoh adëm apel katoh, kë hënk di Yeŧu aŧaaŋuŋ na pyeenk mndëm mampeluŋ mi Moyiŧ. 4 Katoh kandoli ñaaŋ ajaaŋ aniw ka, Naşibaţi aşaaŋ aji do iko bŧi. 5 Moyiŧ awo nalempar Naşibaţi, ado iko yi Naşibaţi aţu'uluŋ pdo ţi katoh ki nul kanwooŋ pntaali pi nul, ajukan uko wi Naşibaţi akluŋ kadiiman. 6 Kë Kriŧtu aşë wo abuk katoh i Naşibaţi aţuuŋ ţi kadun ki ka. Nja ŋşaaŋ awo katoh mënţ woli ŋmëban akuţ ahaţ ţi a, alilan ţi uko wi ŋhaţuŋ.

Plipara ppok pţaş uko wi Naşibaţi ajakuŋ

7 Ukaaŋ kë, jibi *Uhaaş wi Naşibaţi uţupuŋ:

« Woli naŧiink nţa pdiim pi nul,

8  nawutan kadënëţan ŋhaaş,

jibi bateeman babiiŋ ado, adeka kafeţ unuur wi bakdakuluŋ du *pndiiş. »

9 Naşibaţi aţiini aji :

« Du pndiiş mënţ, bateeman bado na pten me nhil pdo uko wi njakuŋ, adakën,

te bawin iko yi nji ndoluŋ 10  ŋşubal iñeen ŋbaakër.

Ukaaŋ kë nji ndeebaţër pntaali mënţ aji :

“Ŋhaaş ŋi baka ŋaji ŋaneeman baka unuur undoli,

baandi pţaşën.”

11  Uko waŋ ukaaŋ kë mmehna, wi ndeebaţuŋ, aji :

“Baankneej nin du dko di nji mbomanuŋ baka aji banoorfënaan.” »✡

12 An bayiţ naan, naţaafaraan aloŋ ţi an awo na uhaaş uwuţaan, aţañan pfiyaar adoo low Naşibaţi anjaaŋ awul ubida. 13 Nabaa wo kaţëp ţëp katëŋţëndër ŋnuur bŧi ŋi nakŧiinkuŋ pdiimul, pekadu dawutna kaguur nin aloŋ ţi an adënëţën uhaaşul. 14 Ŋwo ţi ploolan na *Kriŧtu na manjoonan woli ŋmëban te ubaañşaani ţi mnhaţ mi ŋbiiŋ awoonaan du ujuni. 15 Jibi nţupanaŋ:

« Woli naŧiink nţa pdiim pi nul,

nawutan kadënëţan ŋhaaş,

jibi bateeman babiiŋ ado, adeka kafeţ unuur wi bakdakuluŋ. »✡

16 Na manjoonan in abiiŋ aŧiink pdiim pi Naşibaţi aşë deka kafeţ? Mënţ bañaaŋ bŧi bampënnuŋ uŧaak wi *Ejiptu kë *Moyiŧ awo ţi kadun ki baka i? 17 Kë bahoŋ biki adeebaţëruŋ ŋşubal iñeen ŋbaakër ba? Mënţ bambiiŋ ajuban akeţ du pndiiş baka i? 18 Bahoŋ biki amehniiŋ aji baankneej du dko di abomanuŋ baka babi banoorfën ba? Mënţ bambiiŋ apok pŧiinka baka i? 19 Ŋwin bnuura kë baambi hil pneej du dko dnoorfënaani di nul ţiki bapok pfiyaar.

4

1 Kahoŋ mënţ ki Naşibaţi abiiŋ ahoŋ aji bahil kaluŋ kaneej du dko di abomanuŋ baka aji banoorfënaan kahuma da pa nja. Nawulën ŋdo kaţi keeri aloŋ ţi an aduka kafeţ. 2 Ŋŧiink *Uţup Ulil Unuura jibi bambiiŋ awo ţfa du *pndiiş baŧiinkuŋ wa. Kë uţup wi baŧiinkuŋ uşë wo uunka udooni ţi baka ţiki wi baŧiinkuŋ wa baanfiyaari. 3 Kë nja ŋnfiyaaruŋ, ŋluŋ kaneej du dko di Naşibaţi abomanuŋ nja aji ŋnoorfënaan di aţiiniyaanuŋ ţi *Ulibra wi nul wi ajakuŋ ţi uko wi bateem nja :

« Uko waŋ ukaaŋ kë mmehna, wi ndeebaţuŋ, aji :

“Baankneej nin du dko di nji mbomanuŋ baka aji banoorfënaan.” »✡

Kë ulemp wi Naşibaţi adoluŋ ţi ppaş umundu uşë ba undiimaan. 4 Bapiiŧ ţi dko dloŋ di *Ulibra wi nul aji : « Naşibaţi anoorfën ţi unuur uţënk paaj na uloŋ wi adoluŋ ulempul bŧi aba. »✡ 5 Dkak akakalëş uko wi Naşibaţi aţupuŋ: « Baankneej nin du dko di nji mbomanuŋ baka aji banoorfënaan. »✡

6 Banŧiinkuŋ uŧeek *Uţup Ulil Unuura mënţ, baanneej du dko mënţ ţiki babi pok pŧiink Naşibaţi. Kë bañaaŋ baloŋ başë hilan te hënkuŋ kaneej da. 7 Uko waŋ ukaaŋ kë Naşibaţi abi ţo ajon, ado unuur uhalu undu'aniiŋ « nţa » wi aţëpnuŋ ţi mntum mi *Dayiţ, aţup ŋţup ŋi ndooŋ abi ţupan aji :

« Woli naŧiink nţa pdiim pi nul,

nawutan kadënëţan ŋhaaş. »✡

8 Woli Yoŧuwa* ado lah bateem nja kë banoorfën na manjoonan, Naşibaţi aankţiiniyaan unuur uloŋ. 9 Pntaali pi Naşibaţi paduka keeri unuur uloŋ wi pnoorfën ji wi nul. 10 Ñaaŋ anneejuŋ du dko di Naşibaţi abomanuŋ pa pnoorfën, aji noorfën noorfën ulemp wi adoluŋ jibi Naşibaţi anoorfënuŋ ţi ulemp wi adoluŋ. 11 Nawulën ŋtaman keeri ŋneej du dko di pnoorfën mënţ, nin ñaaŋ aloŋ ţi nja awutna kawo aanneej da, wi akpokuŋ pŧiink Naşibaţi ji bateem nja.

12 Na manjoonan, Uţup wi Naşibaţi uwo ujeb, uka mnhina, abot ajul apel kakej ki ŋde ŋtëb. Uko wi aţupuŋ wuŋ uji ufal te kadoo ban du uhaaş na uşal meeţ, kaneej te du dko di imoh iyitiiraanuŋ na du imoh meeţ ; uji uten iko yi ñaaŋ najën aŋaluŋ na yi aşaluŋ du uhaaşul. 13 Nin ñaaŋ aanhil kamena Naşibaţi, iko bŧi iji ipën kawinana ţi këş ki nul ; ul i ŋwooŋ kaţup uko wi ŋdooŋ.

Kriŧtu naşih i baţeŋan naweek i nja

14 Name kë ŋka *naşih i baţeŋan naweek anyaaŋ te du baţi : ul awooŋ Yeŧu, Abuk Naşibaţi. Ukaaŋ kë ŋwo kamëban kaliinŧ ţi uko wi ŋjakuŋ aji ŋfiyaari. 15 Naşih i baţeŋan naweek i ŋkaaŋ aji miir nja ţi pbiişna pi nja ţiki bawuuka ajuban ţi iko bŧi jibi bawuukuŋ nja ŋjuban kë aambaaŋ kajubanaara. 16 Nawulën keeri ŋñog na mntëŋ Naşibaţi anwooŋ ajug bnuura, ahilna añaga nja ŋkuţ ŋyeenk bnuura, kahilna kaţënkana ţi wal wi ŋknumiiŋ.

5

1 *Naşih i baţeŋan andoli aji datana ţi pŧoof pi bañaaŋ, ulemp wi nul uwo pdo kaţoor baka ţi kadun ki Naşibaţi, aji ţen kabot kado iţeŋan pa ipekadu yi baka. 2 Ul ţi uleeful aŧum dko di abiinkniiŋ, ukaaŋ kë aji hinan pmiir banwooŋ baammee aşë neem. 3 Kë wi ajaaŋ abiişna ul ţi uleeful, awo i kado iţeŋan, Naşibaţi ahilna apënan ipekadu yi nul na yi bañaaŋ bŧi. 4 Nin ñaaŋ aanhil kanaţa kaji awo naşih i baţeŋan, Naşibaţi ajaaŋ adu'a awo naşih i baţeŋan jibi abiiŋ adu *Aaron.

5 *Kriŧtu kak aannaţa naţa aji ul awo *naşih i baţeŋan : ayeenkna pa du Naşibaţi anjakuluŋ ţi *Ulibra wi nul :

« Iwi iwooŋ Abuk naan,

nţa di dţup aji dwo şaaş✡. »

6 Hënk di di ajakuŋ kak aji :

« Iwo naţeŋan te mnţo ji *Melkiŧedek. »✡

7 Wal wi *Kriŧtu awooŋ ñaaŋ najën ţi mboş, añehan akuţ akooţ na idiim iweek na mnkuul Naşibaţi anhinanuŋ kabuurana pkeţ. Kë aŧiinka ţiki aji ţaşa bnuura. 8 Ajuk ţi iko bŧi yi ahajuŋ uko unwooŋ pdo kaŧiink Naşibaţi, te adoo wo wo Abukul. 9 Abaañëş ulemp wi nul ţi mboş, ahil hënkuŋ kabuuran te mnţo bañaaŋ bŧi banjaaŋ baŧiinka. 10 Na manjoonan, Naşibaţi adu'uluŋ kë awo *naşih i baţeŋan ji Melkiŧedek.

Plipara ppën ţi pfiyaar

11 Ŋka iko iŧum yi pţup ţi uko mënţ kë ikak atam ppibanan ţiki naanji naŧar ţi pyikrën. 12 Nado bi wo wo lah kawo bajukan undiimaan aşë huma nnuma bajukanan iko iŧeek ţi uko wi Naşibaţi : nahum nnuma mntow, naando bi hilan pde pde pantamuŋ. 13 Kë ñaaŋ anhumuŋ ţi mntow, aanji me uţup unjaaŋ ujukan uko unwooŋ uŧool ţi këş ki Naşibaţi : awo napoţ nampoţi. 14 Kë pde pantamuŋ paşë wo pi baweek, baji baţëpna ţi iko yi bawinuŋ kahilna kapaţëş bnuura na buţaan.

6

1 Hënk keeri, nawulën ŋduk pjukan pŧeek ţi uko wi *Kriŧtu, ŋya du pjukan panwooŋ pi banliinŧuŋ ţi pfiyaar. Ŋënkak akak ţi pjukan pŧeek mënţ, panwooŋ pi pwut pdo iko inkţijuŋ pkeţ, pi pfiyaar Naşibaţi, 2 pi pjukan ţi uko wi batiŧmu*, pi ppaf iñen, pi pnaţa ţi pkeţ na pi pwayëş pbaañşaani. 3 Uko mënţ wi wi ŋkdoluŋ, ulille Naşibaţi.

4 Na manjoonan, bambiiŋ ayeenk bjeehi bi Naşibaţi, ayeenk uţen unwoonuŋ du baţi, ayeenk *Uhaaş wi nul, 5 awin jibi uţup wi nul unuuri, awin mnhina mi pşih pi Naşibaţi pankmbiiŋ, 6 aşë duk bgah, ñaaŋ aanhil nin kado baka baţëlëş ŋbida ŋi baka, bakak bafiyaar : bawo wo ji bakak apaŋ Abuk Naşibaţi ţi kruŧ, akowandëna ţi kadun ki bañaaŋ.

7 Na manjoonan, woli mboş mi uşubal ujaaŋ uşubar wal undoli manbuk ŋdeey ŋannuuriiŋ pa biki bajaaraduŋ ŋa, Naşibaţi aji wul mboş mënţ bnuura. 8 Kë manşale buk iyiw na umbiilu, manji manwaaŋ udooni, kakak i pbi kafëpana, manji mambi baañşaan ţi ptër.

9 An banoh naan biki nŋaluŋ maakan, woli ŋdoo ţiini haŋ na an, ŋme bnuura kë nawo ţi bgah bnuura banjaaŋ baţij mbuur. 10 Naşibaţi awo naŧool, aankţilma ulemp wi nan na uŋal wi naŋaluluŋ, adiiman wa, wi nabiiŋ aţënk bañaaŋ biki nul abot aţënkaara ţënk baka te nţa. 11 Kë ŋşë ŋal andoli ţi an aji mëban kaliinŧ te ubaañşaani, uko wi nahaţuŋ uhilna udolana bŧi. 12 Hënk, nawutan kaşabër, naţëpan ţëp nawo ji bantamanuŋ ţi pfiyaar te adoo yeenk uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ.

Uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ

13 Wi Naşibaţi akhoŋuŋ Abraham, aanka ampeluli i ahiluŋ kamehna ţi kadunul, ukaaŋ kë amehna ţi bkowul 14 aji : « Dmehna aji dwulu bnuura bweek maakan, ddo pntaali pankpënnuŋ ţi iwi paŧum. »✡ 15 Kë Abraham aţo amiir ayeenk uko wi Naşibaţi ahoŋuluŋ. 16 Na manjoonan, bañaaŋ bajën baji bamehna ţi ampeluŋ baka, kë pmehna mënţ paji padiiman kë uko wi ñaaŋ aţupuŋ ujoonani kaşë ba bţup. 17 Hënk di Naşibaţi, wi aŋaluŋ pdiiman banwooŋ i kayeenk iko yi ahoŋuŋ kë uko wi ajakuŋ aji ado wa, amehnaa. 18 Naşibaţi aanhil kaţup uko unwooŋ uunjoonani, ukaaŋ kë uko wi ahoŋuŋ amehna uunhil kaţëlëş. Hënk, nja ŋnţiiŋ aya du Naşibaţi ŋwo na mntëŋ mnweek kahilna kayeenk uko wi ŋhaţuŋ unkmbiiŋ. 19 Mnhaţ mënţ manwo uko unţijanuŋ ubida wi nja, manji mando nja ŋneej kaţëp blaañ bweek banŧaaŋuŋ na *dko dyimanaan maakan, di Naşibaţi awooŋ. 20 Yeŧu aneej nja da uŧeek, ahilna pţënk nja, akak naşih i baţeŋan te mnţo ji *Melkiŧedek.

7

Melkiŧedek naşih i baţeŋan

1 *Melkiŧedek mënţ, abiiŋ awo naşih i ubeeka wi Ŧalem akuţ awo naţeŋan i Naşibaţi *Andëmuŋ Maakan. Wi Abraham awoonuŋ ugut wi afiŋnuŋ başih baloŋ, Melkiŧedek aya akita añehan Naşibaţi awula bnuura. 2 Wal mënţ Abraham awula kafah kaţënk iñeen ţi iko yi aŧehuŋ du başih mënţ. Katim ki Melkiŧedek kawooŋ « naşih naŧool »; akak awo naşih i Ŧalem, uwooŋ « naşih i mnjeeh. » 3 Ţi *Ulibra wi Naşibaţi baanţiiniyaan aşin, kë baanţiiniyaan anin, baankak aţiiniyaan bateem na unuur wi abukiiŋ, na wi akeţuŋ. Awo naţeŋan te mnţo ji Abuk Naşibaţi.✡

4 Natenan jibi Melkiŧedek awo i ñaaŋ naweek : *Abraham ateem nja adoo wula kafah kaţënk iñeen ki iko yi aŧehnuŋ du ugut. 5 Kë *Bgah bi Moyiŧ başë jakun kë biinţ babuk *Lewi banwooŋ baţeŋan, bañaaŋ bawo kawul baka kafah kaţënk iñeen ki uko wi bakaaŋ, te bakaaŋ mënţan, bawo bayiţ baka, bawo bukal bŧi biki pntaali pi Abraham. 6 Kë ul Melkiŧedek, anwooŋ aando wo wo i pntaali pi Lewi, aşë yeenkna ţi Abraham kafah kaţënk iñeen ki iko yi aŧehnuŋ du ugut, añehan Naşibaţi awul bnuura Abraham anwooŋ ñaaŋ i Naşibaţi ahoŋuŋ. 7 Kë ñaaŋ anjaaŋ añehan Naşibaţi awul bnuura, aşaaŋ apel i bawuluŋ bnuura, bañaaŋ bŧi bame uko mënţ. 8 Babuk Lewi banjaaŋ bayeenk kafah kaţënk iñeen bawo bañaaŋ bajën bankkeţuŋ kë *Ulibra wi Naşibaţi uşë piiŧ aji Melkiŧedek awohaara wo najeb. 9 Kë ŋhinan kaji : wi babuk Lewi bajaaŋ bayeenk kafah kaţënk iñeen, Lewi alukaara luk kafah mënţ wi Abraham alukuŋ Melkiŧedek. 10 Na manjoonan Lewi aando bi buka, aşë woha da ţi Abraham ateem wal wi Melkiŧedek ayaaŋ akita.

11 Ţi bgah bi Naşibaţi awuluŋ biki *Iŧrayel, biki pntaali pi *Lewi biki bawooŋ kajej bawo baţeŋan biki Naşibaţi ; bawo baţeŋan ji *Aaron. Kë pwo baţeŋan pi baka paşë bi wo paankëşi ; woli pakëş lah, hum di di bakaaŋ anuma naţeŋan aloŋ kak ji *Melkiŧedek? 12 Kë wi pjoş naţeŋan pi nţa papaţuŋ na pi ţfa, bgah kak baţëlëşa. 13 Naţeŋan nahalu i bakţiiniyaanuŋ ţi awooŋ Ajugun. Ul awo i pntaali pmpaţi, kë ţi pntaali mënţ, nin aloŋ aambaaŋ kawoha naţeŋan i Naşibaţi. 14 Bañaaŋ bŧi bame kë Ajugun apënna ţi pntaali pi *Yuda, kë *Moyiŧ aşë wo aanţiiniyaan pntaali mënţ wi akţiiniyaanuŋ uko wi baţeŋan.

15 Kë uko uşë ujinţ hënkuŋ bnuura : naţeŋan aloŋ abii, aşë wo ji *Melkiŧedek. 16 Aanyeenkna ţi bateem pwo naţeŋan jibi upiiŧaniiŋ ţi *Bgah bi Moyiŧ, ayeenkna pa ţi mnhina mi nul mi awatnuŋ pkeţ. 17 Na manjoonan, upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Iwo naţeŋan te mnţo ji Melkiŧedek✡. »

18 Kë bgah bŧeek başë bi kak abiişna akuţ awaaŋ udooni ţi uko wi iţeŋan, ukaaŋ kë Naşibaţi apënan ba. 19 Na manjoonan, *Bgah bi Moyiŧ baando nin ñaaŋ kë ajinţ ţi këş ki Naşibaţi. Kë Naşibaţi aşë wul nja mnhaţ mannuurnaaniiŋ, ţi muŋ mënţ mi mi ŋkţëpnuŋ kañoga.

20 Naşibaţi amehnaa wi adatuŋ Yeŧu Ajugun aji awo naţeŋan. Aamehnaa wi bandukiiŋ bakakuŋ baţeŋan. 21 Aa, Naşibaţi amehnaa wi adoluŋ kë Yeŧu awo naţeŋan aji :

« Nji Ajugan, dmehnaa,

mënkkak ţi uţup wi naan :

“Iwi, iwo naţeŋan te mnţo.” »✡

22 Uko mënţ ukaaŋ kë Yeŧu awo ankndoluŋ nja ŋwo ţi bhoŋar bannuurnaaniiŋ.

23 Uka uko uloŋ kak : baţeŋan bandukiiŋ babi ŧum ţiki pkeţ paneenan baka bawo baţeŋan te mnţo. 24 Kë Yeŧu aşë wo na ubida wi mnţo ukaaŋ kë awo naţeŋan te mnţo. 25 Uko waŋ ukaaŋ kë ahilan kabuuran te mnţo banjaaŋ baţëpna ţi a kañog Naşibaţi. Awo najeb te mnţo awo ţi pñehandër baka Naşibaţi.

26 Yeŧu awooŋ keeri *naşih i baţeŋan i ŋnumiiŋ. Ayimani, aanjuban nin, ajinţ ţi këş ki Naşibaţi, apën ţi bado buţaan adeeŋana du baţi duuţ. 27 Aannuma pdo kado iţeŋan na ŋnuur ji başih biki baţeŋan bandukiiŋ banjaaŋ bado ya kapënanaan ipekadu yi baka na yi bañaaŋ bŧi. Awul uleeful kë uwo bţeŋan bankëşuŋ. 28 *Bgah bi Moyiŧ babi do bañaaŋ bajën banjaaŋ babiişna kë bawo başih biki baţeŋan. Kë kamehna ki Naşibaţi kambiiŋ ţi kafeţ ki bgah kaşë do Abukul andoluŋ iko bŧi yi aţu'uluŋ pdo kë awo naşih i baţeŋan te mnţo.

8

Bhoŋar bhalu

1 Na manjoonan, uko unkaanuŋ udooni ţi uko wi ŋkţupuŋ uwooŋ: ŋka *naşih i baţeŋan anyaaŋ aţo du baţi du kañen kadeenu ki pţij pi pşih pi Naşibaţi. 2 Aji ţeŋan du dko dyimanaan, dawooŋ *kaloona ki bayiti na manjoonan, ki iñen yi ñaaŋ najën iwooŋ iintari, Naşibaţi Ajugun ataruŋ ka.

3 *Naşih i baţeŋan andoli baţoorana ţooran ado kado uţen na iţeŋan ; ukaaŋ kë *Kriŧtu kak awo kaka uko uloŋ wi akţenuŋ. 4 Woli awo lah ţi mboş, aando wo wo naţeŋan : baloŋ bawo da banknţeŋanuŋ jibi *Bgah bi Moyiŧ bajakuŋ. 5 Kë iţeŋan yi baţeŋan mënţ bajaaŋ bado işë ţu kanaam na inkdolaniiŋ du baţi, iwo wo ji ulimënţ wi ya. Na manjoonan, wi Moyiŧ abiiŋ awo i pboman *kaloona ki bayiti, Naşibaţi aji na a : « Tenan, ido ka bŧi kanaam na uko wi ndiimaniiŋ du pnkuŋ pi Ŧinayi. »✡ 6 Kriŧtu ul, Naşibaţi aţu'a ulemp undëmuŋ apel wi başih biki baţeŋan bandukiiŋ, Naşibaţi aţëpna ţi a ado bhoŋar bannuurnaaniiŋ, wi ahoŋuŋ iko innuurnaaniiŋ.

7 Woli bhoŋar bŧeek* baanka lah dko di babiişni, Naşibaţi aanknuma pdo btëbanţën. 8 Kë Naşibaţi aşë ŋoman na pntaali pi nul aji :

« Nji Ajugan dji :

ŋnuur ŋloŋ ŋabi ŋi nji kaluŋ kado bhoŋar bhalu,

bhoŋar bhalu na bañaaŋ biki Iŧrayel na biki Yuda.

9  Bhoŋar mënţ baankwo ji bi ndoluŋ na bateem baka

unuur wi mpënanuŋ baka du uŧaak wi Ejiptu.

Baambi ţijan bhoŋar bi naan,

ukaaŋ kë nji kak nwutan baka.

10  Nji Ajugan dkak aţiini aji :

woli ŋnuur mënţ ŋaţëpi

bhoŋar bi nji kaluŋ kado na pntaali pi *Iŧrayel bii bi :

dluŋ kapiiŧ bgah bi naan ţi uşal wi baka

dluŋ kapiiŧ ba ţi ŋhaaş ŋi baka,

dluŋ kawo Naşibaţi i baka,

kë bakluŋ kawo pntaali pi naan.

11  Wal mënţ, nin aloŋ aankak anaţa kaji ajukan akinţul këme ayiţul

kaji na a : “Meen Ajugun!”

Bañaaŋ bŧi baluŋ kame'ën,

du anwoonuŋ nampoţi te du anwoonuŋ naweek.

12  Dluŋ kamiir baka pjuban pi baka,

mënkak aleş nin ipekadu yi badoluŋ. »✡

13 Wi Naşibaţi aţiiniyaanuŋ bhoŋar bhalu, ado bjon kë bakak awaaŋ udooni. Kë uko unjonuŋ akak aţaf, uji uban ţi pba.

9

Idolade yi bhoŋar bŧeek

1 Bhoŋar bŧeek babi ka idolade ţi pdo Naşibaţi bţeŋan abot awo na dko dyimanaan ţi mboş. 2 Hënk, batan kaloona kaloŋ kanwooŋ na ŋmbaŋ ŋtëb. Ţi umbaŋ uŧeek wi kaloona mënţ wi bajaaŋ badu *dko dyimanaan, uka da ŋkaniya na umeeşa wi bapafuŋ ipoom yi baţenuŋ Naşibaţi. 3 Kë du kafeţ ki blaañ uka da umbaŋ utëbanţën wi bajaaŋ badu *dko dyimanaan maakan. 4 Wuŋ mënţan uwo na *bliit bi mngur bi uwuuru, banjaaŋ batërna mnkulan, na umaala unwooŋ bŧi wi uwuuru wi baţuuŋ pţukar pi uwuuru panhaknuŋ pde pi *Yawe Nawat Kabuka awuluŋ babuk *Iŧrayel du *pndiiş, pde mënţ baji badu pa *Mana✡. Pmul pi *Aaron pandukiiŋ aţeeñ hënkuŋ pawo da kak, na klaak kanfejuŋ apiiŧna *Bgah bi Moyiŧ. 5 Kë ţi umaala mënţ duuţ başë ţu iko infejuŋ innaamuŋ na ŋwanjuŧ ŋi bajaaŋ bado kerubim ŋanjaaŋ ŋadiiman kë Naşibaţi awo da. Ibaaklu yi ŋa iji ido blifi ţi dko di bajaaŋ batulna pñaak ppënanaan ipekadu. Mënţ wal wi pţiiniyaan iko mënţ bŧi kajinţan bnuura wii wi.

6 Wi iko mënţ bŧi ibomaniiŋ hënk, baţeŋan baji baneej unuur undoli du umbaŋ uŧeek wi kaloona kado ulemp wi baka. 7 Kë *naşih i baţeŋan ţañ ajaaŋ aneej ţi utëbanţën ; aji neej da uyaaş uloolan ţañ ţi uşubal. Aji ţij da pñaak pi ŋko ŋi bafiŋaruŋ Naşibaţi aţen pa ppënanaan ipekadu yi nul na yi bañaaŋ bŧi. 8 *Uhaaş wi Naşibaţi udiiman bnuura ţuŋ uko mënţ kë bgah bneejni du *dko dyimanaan maakan baanji bahaabşa, woli dko dyimanaan danwooŋ ţi mboş dawohaara wo da. 9 Uko mënţ bŧi uwo uhoñ wi wal wi ŋwooŋ wi nţa. Uwooŋ kë uţen na iţeŋan indolaniiŋ iinhil kado uhaaş wi ñaaŋ andoluŋ ya ujinţ ţi këş ki Naşibaţi. 10 Iwo idolade ţañ ţi uko wi pde, pdaan, na bañow, yi Naşibaţi aţuuŋ bañaaŋ pdo te wal wi akdoluŋ iko bŧi ikak ihalu.

Uko wi Kriŧtu adoluŋ kabuuranaan nja

11 Kë *Kriŧtu aşë pën awinana ji *naşih i baţeŋan andoluŋ iko inuura yi Naşibaţi abomanuŋ nja kë iwinanaa ; aneej du kaloona kanwoonuŋ kaweek, kanwoonuŋ kayimanaan. Kaloona mënţ kaambomanaan iñen yi bañaaŋ bajën, kaanwo ki umundu umpaşaniiŋ wi. 12 Abi neej neej byaaş bloolan du *dko dyimanaan, aantul da pñaak pi ŋpi ŋkaş na pi ŋgit ŋkaş: pñaak pi nul pi pi atuluŋ abuuranaan nja te mnţo. 13 Na manjoonan, woli pñaak pi ŋpi ŋkaş na pi ŋgit ŋkaş na ufob umpënuŋ ţi ŋgit ŋantëruŋ yi bajaaŋ bajeeş ţi bañaaŋ banţopuŋ iji ijinţan ŋleef ŋi baka, 14 hum di di pñaak pi Kriŧtu pawooŋ paankjinţan ŋhaaş ŋi nja kapënan iko iwaaŋ udooni injaaŋ iţij pkeţ ŋhilna ŋdo kalempar Naşibaţi anwooŋ najeb? Ul Kriŧtu awo i mnţo ukaaŋ kë bţeŋan bi adoluŋ wi awuluŋ uleeful Naşibaţi kë balila.

Bhoŋar bhalu

15 Uko unkaaŋ kë Naşibaţi aţëpna ţi *Kriŧtu ankeţuŋ alukna pjuban pi bañaaŋ badoluŋ, wi bawooŋ ţi bhoŋar bŧeek, uwo kë bañaaŋ biki Naşibaţi adatuŋ bahil kaduka te mnţo na iko inuura yi ahoŋuŋ baka. Hënk ado bhoŋar bhalu. 16 Woli baţiiniyaan pduka na iko, uji wo kameeţana kë ñaaŋ akeţi. 17 Phiij paji paŧaaŋ wal wi pkeţ pawooŋ, ñaaŋ aanhil kahiij ñaaŋ anwooŋ najeb. 18 Hënk, bhoŋar bŧeek bajunna pñaak. 19 Wi *Moyiŧ aţupuŋ ţi kadun ki bañaaŋ bŧi iko bŧi yi bgah baţuuŋ baka pdo, wi wi ajejuŋ pñaak pi ŋgit ŋkaş na pi ŋpi ŋkaş na meel na ptal pjeenkal na kanah ki bko bi bajaaŋ bado *hiŧop ki aŧoopuŋ ţuŋ pñaak na meel alëŧ ţi ulibra wi bgah na ţi bañaaŋ bŧi, 20 aşë ji : « Pi pawooŋ pñaak pankţeŋanaanuŋ bhoŋar bi Naşibaţi adoluŋ na an aji namëban ba. »✡ 21 Hënk kak di di alëŧuŋ pñaak ţi kaloona na ţi iko bŧi yi bajaaŋ baţeŋanaan Naşibaţi. 22 Ţi bgah, pñaak pajaaŋ pajinţan iko bŧi ; woli paantuli, ipekadu iinji ipën. 23 Woli bawo i kajinţan iko innaamuŋ yi baţi, inwooŋ du baţi iwo i keeri kajinţan na iţeŋan innuurnaaniiŋ.

24 Na manjoonan, mënţ ţi *dko dyimanaan dambomanuŋ na iñen yi bañaaŋ bajën, danţuuŋ kanaam di manjoonan, di di *Kriŧtu aneejuŋ. Aneej neej du baţi kahilna kanaţ ţi kadun ki Naşibaţi kayeŋan nja. 25 Aanneej neej pdo kawul uleef uşubal undoli jibi *naşih i baţeŋan ajaaŋ aneej du dko dyimanaan kaşë wul pñaak panwooŋ paanwo pi nul. 26 Woli ado lah haŋ, ahaj ŋyaaş ŋŧum du upaşa umundu te hënkuŋ. Na manjoonan, ţi ŋnuur ŋbaañşaani ŋi ŋwooŋ ŋi apën kawinana uyaaş uloolan kabaana na pekadu wi awuluŋ uleeful kë uwo bţeŋan. 27 Bañaaŋ bajën baji bakeţ uyaaş uloolan, Naşibaţi kawayëş baka. 28 Kë hënk kak di di Kriŧtu awuluŋ uleeful byaaş bloolan, Naşibaţi apënanaan ipekadu yi bañaaŋ baŧum. Aluŋ kapën kawinana uyaaş utëbanţën, aankbi bi ppënan ipekadu yi bañaaŋ, abi bi pbuuran te mnţo bankyoonkuŋ ubi wi nul.

10

Kriŧtu aba na iţeŋan ijon

1 *Bgah bi Moyiŧ baanyuuj iko bŧi na manjoonan, bawo wo ţañ ulimënţ wi iko inuura inkluŋ kawulana faan. Bgah mënţ baji bahepar bado kadoha do uşubal undoli iţeŋan innaamuŋ. Uko mënţ udiiman kë baanhil kajinţan piş bankñoguŋ Naşibaţi. 2 Woli banjaaŋ bado Naşibaţi iţeŋan bakak lah ajinţ mndani, baankak aşal kë bawo na pekadu, baţañan pdo kado iţeŋan. 3 Babaa ţëp ţëp aji bado uşubal undoli iţeŋan, kë uko mënţ uji uleşan baka ipekadu. 4 Na manjoonan pñaak pi ŋgit ŋkaş na pi ŋpi ŋkaş paanhil nin kapënan ipekadu. 5 Ukaaŋ kë wal wi abiiŋ awo i pbi ţi umundu, *Kriŧtu aji na Naşibaţi :

« Iinŋal bafiŋaru ŋko

kë iinŋal baţenu iko iloŋ

aşë wulën uleef wi ñaaŋ najën ;

6  ŋko ŋantëradiiŋ iinji klilandër ŋa,

iţeŋan ppënanaan ipekadu, iinji klilandër ya

7  Wal mënţ dji : “Iwi Naşibaţi, nji wi : dbi pdo uko wi iŋaluŋ,

jibi upiiŧaniiŋ ţi uko wi naan ţi *Ulibra wi nu.” »✡

8 Hënk, *Kriŧtu adunna aji ţi : ŋko ŋantëradiiŋ iinji klilandër ŋa, iţeŋan ppënanaan ipekadu iinji klilandër ya, kë bgah başë ji kë bañaaŋ bawo i pdo iţeŋan mënţ. 9 Akak aji : Nji wi : dbi pdo uko wi iŋaluŋ. Hënk aba na iţeŋan ijon aţij bi nul. 10 Ado keeri uko wi Naşibaţi aŋaluŋ, awul uleeful byaaş bloolan, kë hënk di ŋjinţuŋ ţi këş ki Naşibaţi te mnţo.

11 Naţeŋan andoli aji naţa na ŋnuur kalempar Naşibaţi, aji do ŋyaaş ŋŧum iţeŋan, kë yuŋ mënţan işë wo iinji ipënan nin pekadu di bañaaŋ. 12 Kë *Kriŧtu aşë do bţeŋan bloolan banwooŋ bi mnţo, wi wi aşaaŋ aya aţo ţi kañen kadeenu ki Naşibaţi. 13 Hënkuŋ aţoo ayoonk Naşibaţi aţu başooradul ţi ihoţul uţeeh.✡ 14 Ţi bţeŋan bloolan ado kë bañaaŋ biki aţijuŋ Naşibaţi kë bawo bajinţ ţi këş ki Naşibaţi te mnţo. 15 Uko mënţ wi wi *Uhaaş wi Naşibaţi uyuujuŋ nja kë ujoonani wi ujakuŋ aji :

16  « Nji Ajugan dţiini aji :

woli ŋnuur mënţ ŋaţëpi

bhoŋar bi nji kaluŋ kado na pntaali pi *Iŧrayel bii bi :

dluŋ kapiiŧ bgah bi naan ţi ŋhaaş ŋi baka,

dluŋ kapiiŧ ba ţi uşal wi baka,

17  dluŋ kamiir baka ipekadu yi baka,

mënkak aleş nin pjuban pi bajubanuŋ. »✡

18 Wi Naşibaţi amiiruŋ keeri ipekadu, ñaaŋ aankak anuma pdo iţeŋan kapënanaan ipekadu.

Nawulën ŋñog Naşibaţi

19 An bayiţ naan, hënkuŋ keeri ŋme bnuura kë pñaak pi Yeŧu pantuliiŋ pado kë ŋhil kaneej du *dko dyimanaan maakan, 20 ahaabëş nja bgah bnuura banjaaŋ bawul ubida, banţëpuŋ blaañ bweek banwooŋ ţi kadun ki dko dyimanaan maakan, banwooŋ uleef wi nul. 21 Ŋkak aka *naşih i baţeŋan naweek i Naşibaţi aţuuŋ ţi kadun ki katoh ki nul. 22 Nawulën keeri ŋñog Naşibaţi na uhaaş ujinţ, na pfiyaar panjoonanuŋ, na uhaaş, wi Yeŧu ajinţanuŋ na pñaakul, na uleef wi bañowuŋ na meel mnjinţ apënan iko iţop bŧi. 23 Nawulën ŋmëban ŋliinŧ ţi uko wi ŋhaţuŋ akuţ aţup. Na manjoonan, ŋme kë Naşibaţi aji do uko wi ahoŋuŋ. 24 Andoli ţi nja adoon kaţaaf aŧënţul, ŋhilna ŋtëŋţëndër ţi bŋalad na pdo iko inuura. 25 Bañaaŋ baloŋ baţaal pwo baankmaar byit bi banfiyaaruŋ *Kriŧtu, kë uko mënţ uşë wo uunuura ; ŋbaa wo kaţëp ţëp katëŋţëndër, wi nadooŋ ame kë unuur wi ubi wi Kriŧtu uñogi.

26 Na manjoonan, wi ŋmeeŋ uko unwooŋ manjoonan, woli ulil nja kë ŋdinan aji ŋduka ţi pjuban, uunkak aka bţeŋan banhiluŋ ppënan ipekadu. 27 Wal mënţ, ŋduka duka ayoonk na palënk pwayëş pi Naşibaţi na bdoo bjeenkal bankluŋ katër bampokuŋ pţaşa. 28 Woli ñaaŋ apok pţaş *Bgah bi Moyiŧ, kë bañaaŋ batëb këme bawajanţ baţup aji ajubani, baankñagi'a, baji bafiŋa✡. 29 Naşalan keeri uko unkdoluŋ anşooruŋ Abuk Naşibaţi, anţuuŋ pñaak pi bhoŋar pi aţëpnuŋ awo najinţ uko undaayanaan abot akar *Uhaaş wi Naşibaţi unwooŋ ukumpëş wi bnuura. Nahinan kanuŋ jibi kakob ki uŋ mënţan kakyibani. 30 Na manjoonan ŋme anţiiniiŋ aji : « Nji dluŋ kalukanan, nji dluŋ katuuman. » Akak aji : « Nji Ajugan dluŋ kawayëş pntaali pi naan. »✡ 31 Naşibaţi anwooŋ najeb amob le ñaaŋ, uŋ mënţan aji wuţan maakan.

32 Naleşan uko undolanaŋ du ujuni wi nayeenkuŋ bjeehi bi Naşibaţi. Ţuŋ ŋwal mënţ nawin mnhaj mnweek aşë mëban aliinŧ. 33 Babi karan ŋwal ŋloŋ ahajanan kë nawo bten bi bañaaŋ, kë ŋwal ŋloŋ naţok na banhajuŋ haŋ. 34 Nabi ñaga biki bawatuŋ ukalabuş abot alilan ţi uko wi baŧehuŋ bka bi nan, wi nameeŋ kë naka bka bannuurnaaniiŋ banwooŋ baankba nin. 35 Nawutan keeri kaţañan phaţ ţiki mnhaţ mënţ mankaaŋ kë nakyeenk katuum kaweek. 36 Nawo kataman kahilna kado kado uko wi Naşibaţi aŋaluŋ, hënk nayeenk uko wi ahoŋuŋ. 37 Na manjoonan upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji :

« Uduka ŋwal ŋntiinku, ŋntiinku ntiinku,

anwooŋ i pbi aşë bi, aankjon. »✡

38  « Nji Naşibaţi, dluŋ kawul ubida anwooŋ naŧool ţi këş ki naan ţiki afiyaari.

Kë woli aloŋ adekën kafeţ, mënklilandëra. »✡

39 Kë nja, ŋënwo ţi bankdekuluŋ kafeţ, kaneem ; ŋwo ţi banfiyaaruŋ awo ţi bgah bi mbuur.

11

Pfiyaar pi bañaaŋ biki ţfa

1 Woli ŋfiyaar Naşibaţi, ŋji ŋme na manjoonan kë ŋluŋ kayeenk uko wi ŋhaţuŋ, ŋme bnuura kë iko yi ŋwooŋ ŋënwini, iwoo abot ajoonan. 2 Pfiyaar pakaaŋ kë bateem nja babi winana bnuura ţi këş ki Naşibaţi. 3 Kë pfiyaar pi nja pakaaŋ kë ŋyikrën kë Uţup wi Naşibaţi upaşuŋ umundu, hënk di di iko yi ŋjaaŋ ŋwin ipënnuŋ ţi iko inwooŋ iinwinanaa.

4 Ţi pfiyaar pi nul, *Abel awul Naşibaţi bţeŋan bannuuriiŋ apel bi *Kayin. Pfiyaar mënţ pakaaŋ kë awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi, Naşibaţi ţi uleeful adinan ayeenk uţen wi nul ; kë pul pakaaŋ kë bakţiiniyaan uko wi nul wi adooŋ akeţ✡.

5 Pfiyaar pakaaŋ kë *Henok aya du Naşibaţi bë aanţëpna ţi pkeţ ; nin aloŋ aankak awina win, Naşibaţi adeeŋuluŋ añooţ du a. Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji Henok ado bi lilaara lil ji abi ado kadeeŋa. 6 Kë nin aloŋ aşë wo aanhil kalil Naşibaţi bë aanfiyaara. Na manjoonan, ñaaŋ ankñoguŋ Naşibaţi aji wo kafiyaar kë awoo abot aji tuum banjaaŋ bala'a.✡

7 Pfiyaar pakaaŋ kë *Nowe aŧiink uko wi Naşibaţi aţupuluŋ unwooŋ uundo bi winana. Amëban bnuura uko wi Naşibaţi ajakuŋ, aboman upuur abuuranaan biki katohul bŧi. Pfiyaar mënţ pakaaŋ kë adiiman kë umundu uduknaanaa, aţëpna ţi pa, awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi✡.

8 Pfiyaar pakaaŋ kë Abraham ado uko wi Naşibaţi ajakuluŋ wi adu'uluŋ ayila, kë aya du uŧaak wi Naşibaţi ahoŋuluŋ bë aamme dko di akyaaŋ. 9 Ţi pfiyaar mënţ aya awo ji nayaanţ du uŧaak wi Naşibaţi ahoŋuluŋ, afëţ ţi iloona. Iŧaak na Yakob bado haŋ kak, wi Naşibaţi ahoŋuŋ baka uŧaak mënţ ji a. 10 Abraham abi wo wo ţi pyoonk kafëţ ţi ubeeka wi Naşibaţi aşaluŋ abot aniw, wi ŋniw ŋankëmuŋ.✡

11 Pfiyaar pakaaŋ kë Abraham ahil abuk wi adooŋ aţaf maakan kë *Ŧaara aharul akak aţañan kañowa, afiyaar na manjoonan kë Naşibaţi ado uko wi ahoŋuŋ✡. 12 Uko mënţ ukaaŋ kë pntaali pweek papënna ţi ñiinţ aloolan, andooŋ abi ţaf ţaf aduka duka ayoonk pkeţ. Pntaali mënţ paŧum ji ŋjah ŋi baţi na pyiw panwooŋ ţi kabaŋ ki bdëk✡ pi nin ñaaŋ aloŋ awooŋ aanhil pfën.

13 Bañaaŋ bakaŋ mënţ bŧi bafiyaar adoo keţ bë baanyeenk iko yi Naşibaţi ahoŋuŋ, aşë winaara ya du kalowan akuţ alilandër ya. Badinan ţi kadun ki bañaaŋ aji bawo wo bayaanţ ţi mboş mi, baanwo biki umundu wi. 14 Na manjoonan, banknţiiniŋ haŋ badiiman bnuura kë bawo wo ţi pla uŧaak. 15 Woli banuh nuh lah wi bawoonuŋ, bahinan kakak da. 16 Kë başë bi ŋal uŧaak unnuurnaaniiŋ, uwooŋ uŧaak wi baţi. Uko mënţ ukaaŋ kë Naşibaţi aankowa pdo kadu'ana Naşibaţi i baka, aboman baka ubeeka.

17 Pfiyaar pakaaŋ kë *Abraham abomandër pjej *Iŧaak abukul kafiŋar Naşibaţi, wi Naşibaţi aŋaluŋ pten me afiyaara. Abukul aloolan ţañ i akaaŋ i i ajejuŋ kaţeŋan te Naşibaţi ado bi hoŋaara hoŋ, 18 ajaka aji : « Ţi Iŧaak i i pntaali pi nji nhoŋiiŋ pakpënnuŋ. »✡ 19 Abraham afiyaar kë Naşibaţi aka mnhina mi pnaţan bañaaŋ ţi pkeţ ; uko mënţ ukaaŋ kë Naşibaţi akakana abukul, kë uko mënţ uwo wo ji Naşibaţi anaţan Iŧaak ţi pkeţ.✡

20 Ţi pfiyaar, *Iŧaak añehan Naşibaţi awul *Yakob na *Eŧawu bnuura ţi uko unwooŋ i kaluŋ kabi.✡

21 Ţi pfiyaar, *Yakob wi añoganuŋ pkeţ, añehan Naşibaţi awul bnuura andoli ţi babuk *Yoŧef aşë mëban ţi pjuuţi pi nul aŋup adëman Naşibaţi✡.

22 Ţi pfiyaar, *Yoŧef wi añoganuŋ pkeţ aţiiniyaan wal wi babuk Iŧrayel bakluŋ kapën ţi *Ejiptu, aţup babukul hum di bakluŋ kado na imoh yi nul✡.

23 Ţi pfiyaar bajug *Moyiŧ bamena kli kwajanţ wi abukiiŋ. Bawin kë napoţ anuura aşë pok pdo uko wi naşih ajakuŋ bë baanlënki.

24 Pfiyaar pakaaŋ kë *Moyiŧ abi pok pdu'ana abuk ñaaţ abuk Farawuna naşih wi abiiŋ akak naţaşa. 25 Ahokan phaj na bañaaŋ biki Naşibaţi kë di pwo ţi iko ilil yi pekadu inwooŋ iinji ijon.✡ 26 Afiyaar kë pwut bakowandëna ji *Kriŧtu paka udooni apel pyok bŧi panwooŋ ţi *Ejiptu, aten alowan aşal katuum kankluŋ kayeenkana. 27 Pfiyaar pakaaŋ kë apën du Ejiptu, awo aanţo aten udeeb wi naşih, amëban aliinŧ ji ñaaŋ anwinuŋ Naşibaţi anwooŋ aanhil kawinana. 28 Pfiyaar pakaaŋ kë ado *Ufeŧtu wi Mbuur alëŧ pñaak ţi ilëman yi itoh uwanjuŧ wi pkeţ uwutna kafiŋ bapoţ bajeen biki bañaaŋ biki *Iŧrayel✡.

29 Pfiyaar pakaaŋ kë babuk *Iŧrayel bamuur *bdëk bjeenkal awo wo ji bawo ţi dko dkay ; kë wi bañaaŋ biki *Ejiptu bakdooŋ na pmuur ba, bayooraa✡.

30 Pfiyaar pakaaŋ kë ŋniw ŋi Yeriko ŋajot wi babuk *Iŧrayel bafooyuŋ ŋa ŋnuur paaj na uloŋ. 31 Pfiyaar pakaaŋ kë *Rahab naţuunk ayeenk bnuura babuk Iŧrayel bambiiŋ amena abi pten ubeeka. Hënk, aankeţ na bandekuŋ Naşibaţi kafeţ✡.

32 We wi nkaaŋ aţup? Mënkka bwal bţiiniyaan bi Gedeyon na Barak na Ŧamŧon na Yefte na *Dayiţ na *Ŧamiyel na baţupar Naşibaţi bandukiiŋ. 33 Pfiyaar pi bukuŋ mënţan pakaaŋ kë bawat ŋŧaak, aşih bañaaŋ bnuura, abot ayeenk uko wi Naşibaţi ahoŋuŋ baka. Pfiyaar pakaaŋ kë badëŧ mntum mi ŋnlihu, 34 awo ţi bdoo aşë wo baanyiki, abuur pkeţ pi kej. Babi maak aşë kak ajeb ; babi tam ugut adookar na bangoli biki ŋŧaak ŋyaanţ. 35 Ţi pfiyaar, baaţ baloŋ bawin kë banaţan biki bakeţandënuŋ akakan baka.

Baloŋ bahajan baka te kë badoo keţ kë bapok babuuran baka kahilna kanaţa ţi pkeţ, kaka ubida unnuurnaaniiŋ. 36 Baloŋ kak babeŋ baka akob baka na itinŧël, baloŋ kë batan baka awat ukalabuş. 37 Baloŋ batap baka mnlaak afiŋ, baloŋ kë bamob baka afal ţi pŧoof, baloŋ kë bafiŋ baka na kej. Baloŋ baji bañaay na dko kawohara injan yi ŋkaneel, këme yi ŋpi, awo bajuuk, kë baknooran baka ahajan baka. 38 Bañaaŋ mënţ babi nuura ŋhaaş maakan adoo wo baanhil pfëţ ţi umundu wi. Babi ñaay na *pndiiş na inkuŋ, awo ţi injiir na ihër.

39 Pfiyaar pakaaŋ kë bukal bŧi bawinana bnuura ţi këş ki Naşibaţi te baando bi yeenk uko wi abiiŋ ahoŋ. 40 Na manjoonan, Naşibaţi abi ţu ţu ţi uşal pboman nja uko unnuurnaaniiŋ bawutna kawo bajinţ ţi këş ki Naşibaţi kaduk nja.

12

Nawulën ŋjaban këş ţi Yeŧu

1 Bañaaŋ banfiyaaruŋ biki mbaaŋ aţiiniyaan ţiiniyaan bawo ji pnŧuk pweek panfooyuŋ nja aten. Nawulën ŋwalan keeri iko inkdiţanuŋ nja, na pekadu danjaaŋ datam pjab ţi nja, ŋtaman ŋdo kaţi pţi pi baţuuŋ nja. 2 Nawulën ŋţu këş ţi Yeŧu anhaabëşuŋ nja bgah ŋhilna ŋfiyaar, ul ajaaŋ ado ŋliinŧa liinŧ ţi pfiyaar te mnţo. Amiir adoo keţ ţi kruŧ, bë aanţo aten mnkow manwooŋ ţi pkeţ pŧënţ puŋ mënţ ţiki abi win mnlilan manwooŋ i pbi, aşë ya hënkuŋ aţo du kañen kadeenu ki Naşibaţi.

3 Naşalana keeri, jibi amiiruŋ wi bado buţaan bakhajanuluŋ, nawutna kanoor, ŋhaaşan ŋawo ŋaankwutan. 4 Ţi ugut wi nakgutuŋ na pekadu, naando bi gutan te pkeţ. 5 Naţilma jibi Naşibaţi atëŋţënanaŋ ji babukul i? Upiiŧana ţi *Ulibra wi nul aji :

« Abuk naan, wutan kabeeh kakob ki Ajugun,

wutan kawutan woli aŋoman na iwi.

6  Ajugun aji kakan ţi bgah ñaaŋ i ŋŋaluŋ,

kakob ñaaŋ i ajejuŋ ji abukul.✡ »

7 Namiiran mnhaj mi najaaŋ nahaj woli Naşibaţi akakanan ţi bgah ; aji do haŋ na babukul. Napoţ ahoŋ i i aşin awooŋ aanji kakan ţi bgah? 8 Woli Naşibaţi aankakanan ţi bgah ji babukul bŧi, naanwo keeri babukul na manjoonan, nawo bapoţ bampaţi. 9 Naleşan başin nja biki mboş: baji babi kakan nja ţi bgah kë ŋşë ŧiinkaara ŧiink baka. Hënk di ŋwooŋ kaŧiink maakan Aşin nja i baţi kayeenkna ubida. 10 Başin nja babi ji bakakan nja ţi bgah ŋwal ŋloŋ jibi başaluŋ, kë Naşibaţi aşë ji kakan nja ţi bgah ŋhilna ŋwo bnuura ŋbot ŋyiman ji a. 11 Woli bakakan ñaaŋ ţi bgah, aji jooţan wal mënţ aanji lilan ; aşale ţo aban ţuŋ, kakob mënţ kaji kado awo naŧool ţi këş ki Naşibaţi uhaaş uşë ujoobëţ na a.

Plipara

12 Nadeeŋan keeri iñen imbeewuŋ, naliinŧan ihoţ inknaayuŋ! 13 Napoşan ţi ilël iŧool, ihoţ inkjiinkuŋ iwutna kajiink kak maakan, iţëp ţëp ijeb.

14 Natamaan nawo bnuura na bañaaŋ bŧi nakuţ nado kado uko unwooŋ ujinţ ţi këş ki Naşibaţi ; woli naanwo bajinţ ţi këş ki Naşibaţi naankwin Ajugun. 15 Naţaafaraan aloŋ ţi an adek kafeţ bnuura bi Naşibaţi ; naţaafaraan aloŋ awo ji bko bwuţaan banjaaŋ badëm kaşë kabuk mnko mnŧum manwuţuŋ. Ñaaŋ mënţ ahil kaneeman baŧum maakan. 16 Nin aloŋ awutan kawo ţi pjuban pi piinţ, nin aloŋ awutan kabeeh iko inyimanuŋ ji *Eŧawu i pde ploolan pakaaŋ kë awaap pweek pi nul. 17 Name kë wi abiiŋ aţo aban ţuŋ, abi ŋal pyeenk ubeeb wi aşin ţi pwo bajeen, kë başë dooka. Ado na pwooni kadolna aşin apënan uko mënţ aşë wo aanhili.✡

Ubeeka wi baţi wi mnţo

18 Na manjoonan, naanñog pnkuŋ pi Ŧinayi : naaññog dko di bdoo banktëruŋ, di uŧejan na bdëm, di ukëk, 19 naanñog dko di balulnuŋ na di pdiim paŧiinkaniiŋ. Wi babuk *Iŧrayel baŧiinkuŋ pdiim mënţ, baankak adi di nin pŧiink pa. 20 Uko wi pdiim mënţ pajakuŋ na baka ulënkan baka maakan, paji na baka : « Ñaaŋ ankbanuŋ pnkuŋ batapa mnlaak kafiŋ, awole ñaaŋ këme unŧaam. »✡ 21 Uko mënţ uyiban maakan kë Moyiŧ adoo ji : « Dlënk maakan adoo kat kat. »✡

22 Kë naşë ñog pnkuŋ pi *Ŧiyoŋ, ubeeka wi Naşibaţi anwooŋ ukumpëş wi ubida, Yeruŧalem di baţi di ŋwanjuŧ ŋŧum maakan ŋawooŋ, 23 du dko di pnŧuk pi banfiyaaruŋ panwooŋ ţi ufeŧtu pawooŋ, pi banwooŋ bajeen biki Naşibaţi, biki itim ipiiŧaniiŋ du baţi. Nañog Naşibaţi anjaaŋ awayëş bañaaŋ bajën bŧi na ŋhaaş ŋi bañaaŋ biki Naşibaţi adoluŋ kë ŋawo ŋjinţ piş. 24 Nañog Yeŧu i Naşibaţi aţeŋanaanuŋ bhoŋar bhalu na pñaakul pantuliiŋ ; pñaak mënţ uko wi pakdiimanuŋ ulil apel wi pi *Abel pakdiimanuŋ✡.

25 Naţaafaraan keeri kadek ankţiiniiŋ na an kafeţ. Na manjoonan, bateem nja bampokuŋ pŧiink ankţaŋuŋ baka ţi mboş baambuur kakob. Kë nja ŋënkhil kabuur kakob woli ŋdek kafeţ ankţiiniiŋ na nja du baţi. 26 Ţi wal wi *Moyiŧ, pdiim pi nul pabi şinţ şinţan mboş, kë aşë hoŋ nja hënkuŋ aji : « Dkak aluŋ kaşinţ şinţan byaaş bloŋ kak, mënţ mboş ţañ, dşinţ şinţan kak baţi✡. » 27 Wi ajakuŋ aji dkak aluŋ kaşinţ şinţan byaaş bloŋ, adiiman diiman kë iko impaşaniiŋ iluŋ kaşinţar kaŧoka, uko unwooŋ uunkşinţar ţañ uhilna uduka. 28 Hënk, wi ŋkyeenkuŋ uŧaak unwooŋ uunkşinţar, nawulën ŋbeeb Naşibaţi, ŋdëmana na pfiyaar na palënk, uko mënţ ulila. 29 Na manjoonan, Naşibaţi i nja awo bdoo banjaaŋ batër kaŧok.

13

Iţeŋan inliluŋ Naşibaţi

1 Natamaan naŋalad ji bañaaŋ banţaaruŋ. 2 Nawutan kanohnaana pyeenk bayaanţ du itohan. Name bnuura kë baloŋ bado haŋ, ayeenk ŋwanjuŧ du itoh yi baka bë baammee. 3 Naleşan bakalabuş, nawo ji nawo ukalabuş na baka nabot naleş bañaaŋ biki bakhajanuŋ, nawo ji an biki bakhajanuŋ.

4 Bañaaŋ bŧi bamëbaan bniim bnuura, ñiinţ na ñaaţ baji bamëbandër andoli kaliŋ ţi aŧënţ. Naşibaţi aluŋ kawayëş bañaaŋ banwooŋ ţi ubida uţop na pjuban pi piinţ.

5 Ţi mnwo mi nan naanwo kajotan itaka kadun, naliŋan ţi uko wi nakaaŋ. Naşibaţi ţi uleeful aţupuŋ aji :

« Mënkwutanu nin,

mënkpoku nin. »✡

6 Ukaaŋ kë ŋhinan kaţup na mntëŋ kaji :

« Ajugun awooŋ anjaaŋ aţënkën ;

mënkdo kalënk.

We wi ñaaŋ najën ahiluŋ kadolën? »✡

7 Naleşan banwooŋ ţi kadun ki nan banţupanaŋ uţup wi Naşibaţi. Naşalan jibi babiiŋ awo te adoo keţ, naşë nado ji baka.

8 Yeŧu *Kriŧtu awo nţa jibi awooŋ takal, akuţ awoha haŋ te mnţo. 9 Nakwut pjukan pampaţuŋ na *Uţup Ulil Unuura pañooţan du bdëm. Ñaaŋ awo katëŋna ţi bnuura bi Naşibaţi, aanhil katëŋna ţi idolade ţi uko ude inwaaŋuŋ udooni ţi banjaaŋ baţaş ya. 10 Nja, ŋka *bliit bi mngur, kë baţeŋan banjaaŋ baţeŋan du *Katoh Kaweek ki Naşibaţi baanka na pde iko inwoonuŋ du bliit mënţ. 11 *Naşih i baţeŋan aji ñooţ pñaak pi ŋko ŋanfiŋuŋ du *dko dyimanaan maakan kapënanaan pekadu di bañaaŋ, kë ŋko ŋi bafiŋuŋ ŋuŋ ŋaşë ji ŋatërna du bdig bi dko di bañaaŋ bafëţuŋ. 12 Uko mënţ ukaaŋ kë Yeŧu akeţna du bdig bi ubeeka kë pñaak pi nul pado bañaaŋ kë bawo bajinţ ţi këş ki Naşibaţi.

13 Nawulën keeri ŋya du Yeŧu, du bdig bi dko di bañaaŋ bafëţuŋ, ŋwo na mnkow mnŧënţ mi nul. 14 Ţi mboş ţi, ŋfëţ ţi ubeeka unwooŋ uunkwo te mnţo, kë ŋşë la ubeeka unkmbiiŋ unkwooŋ wi mnţo. 15 Ţi katim ki Yeŧu nawulën ŋwut kaţañna pdo kado uţen pa Naşibaţi, unwooŋ iyeeh injaaŋ idëmana ; iyeeh mënţ ipënna ţi mntum mi nja ŋndinanuŋ kë awo Ajugun. 16 Nawutan kaţilma pdo kado bnuura na pdo kaţënkar ; iţeŋan iŧënţ yaŋ ijaaŋ ilil Naşibaţi.

17 Najaan nado uko wi banwooŋ ţi kadunan bajakuŋ, nado kaŧiink baka. Baji babeelan bnuura, bukal bakluŋ kaţup Naşibaţi jibi nawoori. Woli naŧiink baka, baluŋ kado ulemp wi baka na mnlilan. Kë woli naando haŋ, bado wa kaşë kajooţan, uşë waaŋ udooni pa an.

18 Nañehandërun ; ŋfiyaar na manjoonan kë ŋënwo na nin uko uloŋ ţi uhaaş. Ŋji ŋdoonaan pdo bnuura ţi iko bŧi. 19 Dñehanan na uhaaş naan bŧi nañehandëraan nhil nŧaran ŧaran nkak du an.

Pñehan

20 Dñehan Naşibaţi anjaaŋ ajoobënţën ŋhaaş, annaţanuŋ ţi pkeţ Ajugun Yeŧu nayafan naweek, wi aţeŋanaanuŋ bhoŋar bi mnţo na pñaakul pantuliiŋ, 21 aţënkan naka iko bŧi innuuriiŋ nahilna pdo uko wi aŋaluŋ. Dñehan Naşibaţi ado nja ŋlila wi ŋwooŋ ţi ploolan na Yeŧu *Kriŧtu. Nawulën ŋdëmana te mnţo! Uwo haŋ.

22 Bayiţ naan ţi *Kriŧtu, dkooţan namiir uţup wi nţupanaŋ wi kaţaŋnan ; na manjoonan, uţamëñi.

23 Dŋal name kë bawutan Timote ayiţ nja. Woli aŧar aban, kabi na a pwinan.

24 Nawulaan mboş banwooŋ ţi kadun ki nan bŧi na bañaaŋ bŧi banwooŋ biki Naşibaţi.

Bayiţ nja biki Itali bawulan mboş.

25 Dñehan Naşibaţi awulan an bŧi bnuura.

✡ 1:5 Kañaam 2.7.

✡ 1:5 2 Ŧamiyel 7.14.

✡ 1:6 Pleşan 32.43.

✡ 1:9 Kañaam 45.7-8.

✡ 1:12 Kañaam 102.26-28.

✡ 1:13 Kañaam 110.1.

✡ 2:8 Kañaam 8.5-7.

✡ 2:12 Kañaam 22.23.

✡ 2:13 Iŧayi 8.17.

✡ 2:13 Iŧayi 8.18.

✡ 3:11 Kañaam 95.7-11.

✡ 3:15 Kañaam 95.7-8.

✡ 4:3 Kañaam 95.11.

✡ 4:4 Ujuni 2.2.

✡ 4:5 Kañaam 95.11.

✡ 4:7 Kañaam 95.7-8.

* 4:8 Ţi ugrek katim ki Yoŧuwa kanaam kaŧiinkare na ki Yeŧu. Natenan ţi Pleşan 31.7; Yoŧuwa 21.44; 22.4; 23.1

✡ 5:5 Kañaam 2.7.

✡ 5:6 Kañaam 110.4.

* 6:2 Batiŧmu : Ulome baţiiniyaan ţi bañow bi bayuday na batiŧmu bi Yowan na bi Kriŧtu.

✡ 6:14 Ujuni 22.16-17.

✡ 7:3 Natenan ţi Ujuni 14.18-20.

✡ 7:17 Kañaam 110.4.

✡ 7:21 Kañaam 110.4.

✡ 8:5 Ppën 25.40.

* 8:7 Bhoŋar bŧeek : Baţiiniyaan ţi bhoŋar bŧeek, bi badoluŋ du pnkuŋ pi Ŧinayi. Natenan ţi Pţi 24.3-8.

✡ 8:12 Yeremiya 31.31-34.

✡ 9:4 Natenan ţi Ppën 16.13-15,31.

✡ 9:20 Ppën 24.8.

✡ 10:7 Kañaam 40.7-9.

✡ 10:13 Kañaam 110.1.

✡ 10:17 Yeremiya 31.33-34.

✡ 10:28 Pleşan 19.15.

✡ 10:30 Pleşan 32.35-36.

✡ 10:37 Iŧayi 26.20.

✡ 10:38 Habakuk 2.3-4.

✡ 11:4 Natenan ţi Ujuni 4.3-10.

✡ 11:6 Natenan ţi Ujuni 5.24.

✡ 11:7 Natenan ţi Ujuni 6.13-22.

✡ 11:10 Natenan ţi Ujuni 12.1-5; 23.4; 35.12,27.

✡ 11:11 Natenan ţi Ujuni 18.11-14; 21.2.

✡ 11:12 Ujuni 22.17.

✡ 11:18 Ujuni 21.12.

✡ 11:19 Natenan ţi Ujuni 22.1-10.

✡ 11:20 Natenan ţi Ujuni 27.27-29.

✡ 11:21 Natenan ţi Ujuni 27.39-40.

✡ 11:22 Natenan ţi Ujuni 50.24-25; Ppën 13.19.

✡ 11:25 Natenan ţi Ppën 2.11-15.

✡ 11:28 Natenan ţi Ppën 12.1-23.

✡ 11:29 Natenan ţi Ppën 14.21-31.

✡ 11:31 Natenan ţi Yoŧuwa 2.1-23.

✡ 12:6 Uhoñ 3.11-12.

✡ 12:17 Natenan ţi Ujuni 25.29-34; 27.30-40.

✡ 12:20 Ppën 19.12-13.

✡ 12:21 Pleşan 9.19.

✡ 12:24 Natenan ţi Ujuni 4.10.

✡ 12:26 Hagay 2.6.

✡ 13:5 Yoŧuwa 1.5; Pleşan 31.6,8.

✡ 13:6 Kañaam 118.6.

YAKOB

1

2

3

4

5

Uţup wi

Yakob

apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Yakob apiiŧuŋ bañaaŋ biki Naşibaţi banniinkuŋ mboş. Du unjon Yakob abi wo ñaaŋ naweek ţi banfiyaaruŋ Naşibaţi banwooŋ du Yeruŧalem, Yeŧu awo naweekul. Bañaaŋ biki apiiŧuŋ kakaarta ki, baloŋ ţi baka baji baji bafiyaar Kriŧtu, kë mnwo mi baka manşë wo maanwo mi bañaaŋ banfiyaaruŋ. Uko mënţ ukaaŋ kë aji na baka pfiyaar pawo kagakandër na mnwo mnuura. Yakob abi win kë ţi banfiyaaruŋ, bajuuk bawo ţi mnhaj ţiki bayok badeeŋ igaŋan maakan. Uko mënţ ukaaŋ kë aji na bayok bawut kado kado ji bañaaŋ biki umundu wi, bamëban bajuuk bnuura. Akak aji na baka balow pŋom, bakak baji bamëban mntum. Bawo kado kado bnuura unuur undoli jibi Uţup wi Naşibaţi ujakuŋ.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1)

2. Pfiyaar na pwo na uşal unŧuŋa (1.2-18)

3. Pŧiink Uţup wi Naşibaţi na pdo uko wi ujakuŋ (1.19-27)

4. Pwut bpaţşër (2.1-13)

5. Pfiyaar na pdo bnuura (2.14-26)

6. Uşal unŧuŋa na pţup bnuura (3.1-18)

7. Pŋal iko yi umundu paannuuraa (4.1–5.6)

8. Kamiir na pñehan Naşibaţi (5.7-20)

1

Pwul mboş

1 Nji Yakob nalempar Naşibaţi na Ajugun Yeŧu Kriŧtu, dwul an mboş, an pntaali pi Naşibaţi panwayşëruŋ ţi umundu*.

Kamiir ţi unoor

2 An bayiţ naan baţaş Yeŧu, woli nawo ţi unoor nalilaan ţi ŋhaaş ŋi nan. 3 Ţiki name kë pfiyaar pi nafiyaaruŋ Yeŧu aliinŧan ţi wal wi unoor, paji paţu ñaaŋ kamiir. 4 Nawo kanaţ kaliinŧ ţi kamiir mënţ, kaşë kahil kawo bañaaŋ bajinţ baŧool, banjaaŋ balemp ulemp ujinţ piş, banwooŋ baanwaaŋ nin uko uloŋ.

Pñehan na uhaaş wi pfiyaar

5 Woli aloŋ ţi an awaaŋ uşal unŧuŋa, awo i kañehan wa Naşibaţi, aluŋ kawul a wa, ţiki aji wul bañaaŋ bŧi na byompan kë aanji fën. 6 Kë woli ñaaŋ añehan, awo kafiyaar kawut kawo na ŋşal ŋtëb, ţiki ñaaŋ anwooŋ na ŋşal ŋtëb anaam umaroŋ uweek, wi uyook ujaaŋ udeeŋ kaluŋ luŋan. 7 Ñaaŋ anwooŋ haŋ awutan kaşal kë ayeenk uko uloŋ ţi kañen ki Ajugun. 8 Anwooŋ na ŋşal ŋtëb aanji ţu kabaţ ţi uko wi akdoluŋ, uyaaş uloŋ aji ya kadun, uloŋ akak ufeţ.

Najuuk na nayok

9 Naţaş Yeŧu anwooŋ najuuk awo kaŧaŋ ţi uko wi Naşibaţi akdëmanuluŋ. 10 Kë nayok awo kaŧaŋ, ţi uko wi Naşibaţi akpoţëţanuluŋ. Ţiki nayok aankjon, anaam kaţeeñ ki bgof bi uţeeh. 11 Bnuur baji banaţa katër, bgof kakay, kaţeeñ kajot, kanuura ki ka kaneem. Kë hënk di di uwooŋ pa nayok : Aleew, kakeţ ţi mnwo mi nul mi ŋnuur bŧi. Ñaaŋ najën andoli awo ji pjaagal.

Naşibaţi aanji wuuk nin ñaaŋ ado buţaan

12 Ñaaŋ anjaaŋ naţ kaliinŧ ţi unoor anuurandëni, ţiki ayeenk katuum ki ubida wi mnţo wi Naşibaţi ahoŋuŋ banŋaluluŋ, woli ayuuj mntëŋ mi nul aba.

13 Woli ñaaŋ aŋal pdo buţaan awutan kaji, Naşibaţi akwuuknuŋ pa ndo ba. Naşibaţi aanhil pŋal pdo buţaan kë aanji wuuk wuuk nin aloŋ ado buţaan. 14 Andoli aji do buţaan ţi uŋal wi nul uwuţaan, wul ujaaŋ uwuuka kaneejana. 15 Woli ŋwut uŋal uwuţaan mënţ kë udëmi, wul ujaaŋ uţij pekadu, woli pekadu dadëmi dul dajaaŋ daţij pkeţ.

16 Bayiţ naan biki mmaganuŋ nakwut baguuran ţi uko wi. 17 Iko inuura bŧi yi baţenuŋ un na yi ŋyeenkuŋ iwoona baţi, du Aşin nja anţakuŋ unuur, pli na ŋjah bŧi ŋanwooŋ du baţi. Ul anwooŋ aamme pţëlşa këme kajeeh kabot kajëmşa. 18 Aŋal ul ţi uleeful pwul un ubida ţi uţup wi manjoonan, ŋhilna ŋwo baŧeek ţi iko yi aţakuŋ.

Pŧiink uţup wi Naşibaţi kabot kaţaş wa

19 An bayiţ naan biki nŋaluŋ maakan nawo i kame kë: ñaaŋ aji wo i kaŧar ţi pŧiink aŧënţul, kanoom ţi pţiini, kanoom ţi udeeb. 20 Mënţ ţi udeeb di di ñaaŋ ahilanuŋ kado uko unŧooluŋ ţi këş ki Naşibaţi. 21 Ukaaŋ kë nawo i kapënan iko bŧi inţopuŋ ţi an na inŋotuŋ maakan, naşë nayeenk uţup wi baţuuŋ ţi ŋhaaş ŋi nan ji bañaaŋ banwalanuŋ ikow yi baka, ţiki wul uhilanuŋ pbuuran an.

22 Nakliŋ ţañ ţi pŧiink uţup, nadolan uko wi ujakuŋ. Woli naankţaş uţup, ikow yi nan yi yi nakguuruŋ. 23 Hënk di di uwooŋ, woli ñaaŋ aŧiink uţup aşë wo aankdo uko wi ukţiiniyaanuŋ, unaam ñiinţ anktenuŋ kaara di nul ţi kawini. 24 Awin da jibi dawooŋ, wi atenuŋ da aba, aŧool aya aşë ţilma jibi anaamuŋ. 25 Woli ñaaŋ ala pme bnuura bgah bŧool, banhilanuŋ pbuuranun, aji mëban ba kaliinŧan, aanwo i kaliŋ ţi pŧiink ba ţañ kaşë kaţilma ba. Awo i kado uko wi bajakuŋ, aşë ŧum na mnlilan ţi iko bŧi yi akdoluŋ.

26 Woli ñaaŋ aşal kë aţaş Naşibaţi bnuura, aşë wo aanji mëban pndemënt pi nul, adaar bkow bi nul, pţaş Naşibaţi pi nul paanwo nin uko uloŋ. 27 Ñaaŋ ankţaşuŋ Naşibaţi Aşin nja na manjoonan, aji wo najinţ piş ţi këş ki nul. Hënk di di ajaaŋ awo : aji ya pwin bapoţ banwaaŋuŋ bajug baka, aji ya pwin baaţ bayoţ banwooŋ ţi unoor, aji lipara iko iwuţaan iwutna kaţopana.

2

Ppaţşër pawo ppën ţi bgah

1 Bayiţ naan, nafiyaar ţi Yeŧu Kriŧtu Ajugun anŧumuŋ na mndëm, ukaaŋ kë naanwoyi kapaţşër 2 Natenan : woli du dko di nayituŋ ñiinţ aloŋ anwooŋ na ineel yi uwuuru abot awohara bnuura aneej da, kë ñiinţ aloŋ kak anwohariiŋ iko intowiiŋ aneej da, 3 woli namëban bnuura ñiinţ anwohariiŋ iko inuura, aşë ji na a : “Ţoon ţi dko di, dawo dnuura” aşë ji na nawaaŋ, « iwi naţan » këme « iwi yaan iţo du kafeţ. » 4 Pdo haŋ, ţi pŧoof pi nan, pawo bpaţşër. Naanwayëş wayëş na ŋşal ŋwuţaan i?

5 Naŧiinkan an bayiţ naan biki mmaganuŋ, mënţ Naşibaţi adatuŋ banwooŋ bajuuk ţi këş ki umundu i? Ado haŋ, bahilna bayok ţi pfiyaar babot bayeenk pşih pi Baţi pi ahoŋuŋ banŋaluluŋ. 6 Kë naşë ji naţu najuuk mnkow ţi pŧoof pi bañaaŋ. Mënţ bayok bajaaŋ bahajanan, kamoban kañooţ du ŋruha i? 7 Bukal kak bajaaŋ babeŋ katim kanuura ki Naşibaţi awulanaŋ.*

8 Aa, woli naţaş na manjoonan bgah bi Pşih pi Naşibaţi jibi bawooŋ ţi Ulibra wi Uţup wi Naşibaţi : « Ŋalan aŧënţu jibi iŋaluŋ bkowu » wal mënţ, nado bnuura. 9 Bë woli napaţşër nado pekadu, hënk bgah bi Moyiŧ bamob an ţiki naanţaş ba. 10 Hënk di uwooŋ, woli ñaaŋ aţaş bgah bŧi aşë duk uko uloolan ţi wi bajakuŋ, aduknaana ţi kadun ki bgah bŧi. 11 Anjakuŋ, « iinkpiinţ na ahar ñaaŋ këme ayin ñaaŋ, » ul akaaŋ aji : « Iinkfiŋ ñaaŋ. » Kë woli iimpiinţ na ahar ñaaŋ këme ayin ñaaŋ, aşë fiŋ ñaaŋ, iinţaş bgah. 12 Nakeeri nado kaţiini nabot nado kado ji bañaaŋ biki Naşibaţi akluŋ kawayëş na bgah bi mbuur. 13 Hënk di uwooŋ, Naşibaţi aankwayëş na mñaga anwooŋ aaññagaa, kë mñaga manşë pel pwayëş.

Pfiyaar na Udo

14 Bayiţ naan, we uwooŋ ñaaŋ abubara aji « Dfiyaar Naşibati » woli udo wi nul uundiiman pfiyaar mënţ? Pfiyaar pahilan kabuuran a wal mënţ i? 15 Natenan, woli aloŋ ţi an ñiinţ këme ñaaţ awaaŋ iko iwohara abot awaaŋ uko ude wi ŋnuur bŧi. 16 Kë aloŋ ţi an aşë ji na a : « Yaan na bnuura, yaan iwohara iko idiţ, ide bnuura » aşë wo naanwula uko ude këme uwohara, we uwooŋ da unuura?

17 Kë hënk di uwooŋ pa pfiyaar panwooŋ paangakandër na udo pakeţi ţiki pagaagi.† 18 Dme aloŋ abi kaji : « Ñaaŋ aloŋ aji fiyaar, aloŋ kado. » Dŧeema kaji : « Diimanaan hum di ñaaŋ ahilanuŋ kaji afiyaari woli aanyuuj pfiyaar mënţ ţi udo wi nul. Dluŋ kadiimanu pfiyaar pi naan ţi udo wi naan. » 19 Ifiyaar kë Naşibaţi awo aloolan ţañ? Ido bnuura – ŋnŧaayi kak ŋafiyaar uko mënţ, aji ŋalënk kakat kat. 20 Iinji kşal Keeri! Wom iŋal pme kë pfiyaar pawaaŋ udooni woli paanji pagakandër na udo?

21 Naleşan, Abraham atemun mënţ ţi udo wi wi Naşibaţi ajaknuŋ awo naŧool i, wi añooţuŋ abukul Iŧaak pa pfiŋar Naşibaţi✡? 22 Iwini, baanhil ppaţëş pfiyaar na udo ţiki udo uji uŧumalëş pfiyaar. 23 Kë hënk di di uko umpiiŧuŋ ţi Ulibra wi Uţup wi Naşibaţi udolaniiŋ, uji : « Abraham afiyaar Naşibaţi, ukaaŋ kë Naşibaţi aji awo naŧool. » Kë aşë yeenk katim ki « nanoh Naşibaţi. » 24 Nawin kë ñaaŋ aji wo naŧool ţi këş ki Naşibaţi ţi udo wi nul, mënţ ţi pfiyaar ţañ pa.

25 Kë hënk di uwooŋ kak pa Rabab nawaap bduun, woli ayeenkuŋ bayili baiŧrayel ţi katoh ki nul abot aţënk baka kë babuur na bgah bmpaţi, hënk ţi udo wi nul wi wi awoonuŋ naŧool ţi këş ki Naşibaţi✡.

26 Jibi uleef unwooŋ uunwo na uhefënţ uwooŋ puum, hënk di di pfiyaar panwooŋ paanji pagakandër na udo pakeţuŋ.

3

Namëbaan indemënt yi nan

1 Bayiţ naan nawutan kado na pwo an bŧi bajukan biki Uţup wi Naşibaţi. Name kë nja ŋnkjukanuŋ, Naşibaţi aluŋ kawayëşun pwayëş pantamuŋ apel pi bañaaŋ bandukiiŋ. 2 Name'un bŧi ŋji ŋdo ipekadu iŧum. Woli ñaaŋ aloŋ aanji juban woli aţiini awo ñaaŋ naŧool, anhilanuŋ pmëban uleeful. 3 Ŋji ŋtan uko umpooţ ţi mntum mi ŋmpëlënŧ pa ŋado uko wi ŋŋaluŋ, hënk, ŋji ŋţoŋ uleef wi ŋa bŧi. 4 Natenan kak ŋpuur bdëk ŋi iloona, woli ŋado wo ŋweek, kë ukëk uweek ukwuuk ŋa, kaţoŋ kampooţ kajaaŋ kañooţ ŋa dko di naţoŋ aŋaluŋ. 5 Kë hënk di pndemënt pawooŋ, pawo uko umpooţ ţi uleef aşë ji papiiŧar iko iweek. Natenan, kambetan kampooţ kahilanuŋ uţeeh uweek katër.

6 Pndemënt kak pawo bdoo, pul pawooŋ katoh ki buţaan. Pndemënt pawo ţi uleef, kë pul pajaaŋ paţopan wa bŧi. Paji paŧehan ubida bŧi na bdoo bampënnuŋ infernu. 7 Uunka ŋlimariya, woli ŋado wo ŋlimariya ŋjooţ ŋi uţeeh, ŋkaŧ, ŋpula, ŋţëb, ŋi ñaaŋ awooŋ aanhilan akakan kë ŋadoomi. 8 Bë pndemënt, nin aloŋ aanhil pkakan pa padoom. Pawo buţaan, paanhil pţoora, paŧum na bnunk bankfiŋaruŋ.

9 Pul pi ŋjaaŋ ŋdëmanaan Ajugun anwooŋ Aşin nja, kë pul kak pi ŋjaaŋ ŋñehandëraan bañaaŋ buţaan, biki Naşibaţi aţakuŋ kë banaam a. 10 Pdëman na pñehan buţaan iji ipënna ţi mntum mloolan. An, bayiţ naan uunwo kawo haŋ! 11 Ukumpëş uji upënan meel mnjoob na mnhaay ţi bhër bloolan i? 12 An bayiţ naan, bjaak bahil kabuk mnlemani i? Këme blemani bahil kabuk mnjaak? Kë ukumpëş wi meel mnhaay uhilan pwul meel mnjoob i?

Uşal unŧuŋa unwoonuŋ Baţi

13 Ahoŋ ţi an awooŋ na uşal unŧuŋa abot atit? Ayuujan kë awo haŋ ţi mnwo mi nul na udo wi nul, udo ungakandëruŋ na pdoom na uşal unŧuŋa. 14 Bë woli uhaaş winan uŧum na bkujar bweek kë nawo na uşal wi blaţar, naanwoyi kahomp kaji nawo na uşal unŧuŋa. Naanwoyi kaţup uko unwooŋ uunwo manjoonan. 15 Uşal uŧënţ wuŋ uumpënna baţi, uwo wi mboş, wi bañaaŋ, wi ŋnŧaayi. 16 Bkujar na uşal wi blaţar ŋaji ŋagakandër na bpulad, na pdo iko iwuţaan bŧi. 17 Ñaaŋ anwooŋ na uşal unŧuŋa umpënnuŋ baţi aji dun kawo ñaaŋ najinţ piş, anjaaŋ akakan bañaaŋ ţi ploolan kawo najoobţëraan, aanji tam bkow, aji ŧum na mñaga, kado iko inuura, aanji paţşër, aanji lafrën.

18 Bañaaŋ banŋaluŋ mnjeeh, baji baniinkan ma ţi dko di bawooŋ ji mbuk du ujaarna, kë ŋdeey ŋi bajaaŋ bakit, ŋawo udo uŧool.

4

Pŋal umundu pawo ppok Naşibaţi

1 Ţuŋ di di ugut ujaaŋ uwoona? Ţuŋ di di pŋom pajaaŋ papënna ţi an? Mënţ ţi uŋal uwuţaan unjaaŋ ugutan ţi uleefan meeţ wa i? 2 Naji naŋal uko uloŋ, kaşë wo naanji nahil pka wa, ukaaŋ kë naji naşal pfiŋ. Naji nañeebar uko wi ñaaŋ kaşë wo naanji naka wa, naşë neej wal mënţ ţi pŋom na ugut. Naanji naka uko wi naŋaluŋ ţiki naanji nañehan wa Naşibaţi. 3 Këme woli nañehan naanji nayeenk nin uko uloŋ ţiki naji nañehan buţaan, kala pŧok uko wi nañehanuŋ ţi unoh wi umundu. 4 An pntaali pandekuŋ Naşibaţi kafeţ ji ñaaţ andaaruŋ ayinul, naamme kë pŋal umundu pawo ppok Naşibaţi i? Anŋaluŋ pwo nanoh i umundu aji wo naşoor Naşibaţi. 5 Këme nanuŋ kë Ulibra wi Uţup wi Naşibaţi ububara ji : « Naşibaţi aji ŋal pa ul ţañ uhaaş wi aţuuŋ ţi un? » 6 Kë bnuura bi ajaaŋ adiimanun badëmnuŋ maakan. Ukaaŋ kë Ulibra wi Uţup wi Naşibaţi uji : « Naşibaţi aji pok bankdëmanuŋ ikow yi baka, kaşë wul banwalanuŋ ikow yi baka bnuura bi nul✡. » 7 Naţaşan keeri Naşibaţi naşë napok Unŧaayi Uweek, uţi wal mënţ kalow an. 8 Nañogan Naşibaţi aşë ñogan. Nañowan iñen yi nan* an bado pekadu ; nabot najinţan ŋhaaş ŋi nan, an bañaaŋ biki ŋşal ŋtëb. 9 Naleşan kë nawo bajuuk, nawoon ji baka puum, nadoon kawooni, pji pi nan pakakan ŋwooni, mnlilan mi nan pjooţan. 10 Napoţëţënën ikow yi nan ţi kadun ki Ajugun aşë naţanan.

Iwo in adoo ten buţaan bi aŧënţu?

11 Bayiţ naan, nawutan kakuut baŧënţan, ankkuutuŋ aŧënţul këme aten buţaan bi aŧënţul, aţup buţaan ţi Bgah bi Naşibaţi abot ayuuj ţi udo wi nul mënţ kë baannuura. Kë woli ido haŋ, iinji kţaş ba, iwo nawayëş i ba.

12 Naşibaţi ţañ ajaaŋ awul Bgah, kë ul kak ţañ awooŋ nawayëş. Ul ţañ ahilanuŋ pbuuran këme pŧok. Kë iwi, iwo in adoo ten buţaan bi aŧënţu?

An bahomp nalipariin

13 Hënkuŋ, nalipariin an nanjaaŋ naji : « Nţa këme faan ŋya ubeeka waŋ, ŋhiil da, ŋdo da pjula kaka itaka iŧum. » 14 Kë naşë wo naamme uko wi ubida winan ukwooŋ, name wi faan i? Nawo ji udu unjaaŋ uwinana kakur kaneem. 15 Kë wi wi nawooŋ kaji : « Woli Ajugun aŋali, ŋluŋ kawo bajeb, kaşë do uko wi këme wundu. » 16 Naşë wo naanji nado haŋ, naji napiiŧar ţi uko wi naŋaluŋ pdo. Bpiiŧar bŧënţ buŋ bawo bwuţaan. 17 Ñaaŋ ammeeŋ keeri uko wi awooŋ i pdo, aşë wo aando wa, ado pekadu.

5

An bayok, nadoon kawooni

1 Hënkuŋ an bayok, nalipariin, nawoonin nado idiim ţi pwuţan pankyoonkanaŋ. 2 Pyok pi nan papuţi, kë ŋbob ŋade iko iwohara yi nan. 3 Uwuuru wi nan na unŧaam wi nan ŋadoharaa. Kë pdohara puŋ pakluŋ kaţiini pa an. Paluŋ kade'an uleef ji bdoo. Umundu uba kë nakhanka hank✡. 4 Natenan, naanluk banklempuŋ du ŋţeeh ŋi nan. Baţëga aliir kë idiim yi baka iban du ibaţ yi Ajugun i Mnhina. 5 Nawo ţi umundu wi ţi pyok na unoh, nade amag ji ŋlimariya pa unuur wi bakluŋ kafaal an. 6 Naji naŧool aduknaanaa abot afiŋa ; kë aanhilan aneenan uleeful.

Namiiran, Ajugun abi

7 Bayiţ naan, natamaan keeri ţi pyoonk ubi wi Ajugun. Natenan jibi najaar ajaaŋ ayoonk ŋdeey ŋnuura ŋankpënuŋ ţi bŧepi bi aţuuŋ ţi mboş. Aji miir wi uşubal uŧeek ujotuŋ kayoonk ubaañşaani kabaa kit*. 8 An kak natamaan ţi pyoonk, naŧum na mntëŋ, ţiki ubi wi Ajugun uñogi.

9 Bayiţ naan, nawutan kaţëga ţi mnwo mi baŧënţan, woli naanŋal Naşibaţi awayëşan. Natenan Nawayëş ado bi naţ naţ ţi kadun ki plëman. 10 An bayiţ naan, *baţupar Naşibaţi bahaj na kamiir, natenan ţi baka. 11 Nawini ŋji ŋji bañaaŋ bantamanuŋ ţi kamiir banuurandëni. Naŧiink jibi Yob✡ atamani ţi kamiir. Name kak uko wi Ajugun adooŋ pa a, ţiki Ajugun aŧum na bnuura na mnñaga.

12 Bayiţ naan, naŧiinkan bnuura : nalipariin kamehna ţi baţi këme ţi mboş këme ţi uko uloŋ kak. Pdinan pi nan pawoon pdinan na manjoonan. Kë ppok pi nan pawoon ppok na manjoonan, nawutna kaduknaana ţi pwayëş pi Naşibaţi.

Nañehaan Naşibaţi

13 Aloŋ ţi an awo ţi mnhaj i? Añehaan Naşibaţi. Aloŋ ţi an awo na mnlilan i? Ayeehan mndëm mi Naşibaţi. 14 Aloŋ ţi an amaaki? Aduun bantohi biki pnŧuk pi banfiyaaruŋ, bajatana ukëra ţi bkow ţi katim ki Ajugun başë bañehan Naşibaţi pa a. 15 Pñehan pangakandëruŋ na pfiyaar pabuuran namaakal, Ajugun aşë naţana. Woli ado ipekadu Naşibaţi amiira ya. 16 Andoli keeri adoon kaţup ipekadu yi nul baŧënţul, andoli adoon kañehandër baŧënţul Naşibaţi, hënk naşë najeb. Pñehan pi naŧool paji paŧum na uforŧa. 17 Natenan Eli naţup ţi katim ki Naşibaţi i unjon, abi wo ñaaŋ najën ji un. Aţu kabaţ ţi pñehan Naşibaţi uşubal uwut kaşub. Kë udo ŋşubal ŋwajanţ na kli paaj nin pjatap paanjot ţi mboş. 18 Kë akak aluŋ añehan Naşibaţi uşub, kë uşubal ujoti. Kë iko yi baŧepiiŋ iwul ŋdeey.

Nakakaan bampënuŋ ţi Bgah bi Naşibaţi

19 Bayiţ naan, woli aloŋ ţi an apën ţi plël pi manjoonan, kë başë kakana ţi pa, 20 nameen kë ñaaŋ ankpënanuŋ ţi plël pi buţaan nado ipekadu, abuurana pkeţ abot ado Naşibaţi amiira ipekadu iŧum.

* 1:1 Kşini iñeen na ktëb kanwayşëruŋ ţi umundu, bawooŋ babuk Yakob abuk Iŧaak, bateem bayuday. Hënk di di bapiiŧuŋ ţi ugrek.

* 2:7 Ñaaŋ aji yeenk katim ki Yeŧu Kriŧtu ţi batiŧmu.

† 2:17 Këme : Kë hënk di uwooŋ pa pfiyaar, panwooŋ paangakandër na udo, pakeţ na manjoonan.

✡ 2:21 Natenan ţi Ujuni 22.1-19.

✡ 2:25 Natenan ţi Yoŧuwa 2.

✡ 4:6 Uhoñ 3.34.

* 4:8 Nawutan pjuban.

✡ 5:3 Natenan ţi Maci 6.19-20.

* 5:7 Du uŧaak wi Iŧrayel, uşubal uji ujot, bañaaŋ kaŧepi, udun kaţañan, kado kli kañeen kabaa kak kajot baba kit.

✡ 5:11 Natenan ţi Yob.

1 PIYEER

1

2

3

4

5

Uţup uŧeek wi

Piyeer

apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta kaŧeek ki Piyeer apiiŧuŋ knŧuk ki banfiyaaruŋ kanwooŋ ţi ŋbeeka kañeen ŋi uŧaak wi Aŧiya. Wi Yeŧu abiiŋ awo ţi umundu wi, Piyeer aji bi kagakandër na a. Wi apënuŋ ţi wa, Piyeer kaşë wo nanjañan i bayuday. Banfiyaaruŋ Kriŧtu biki apiiŧuŋ hënk babi hajan baka ţiki bafiyaar Ajugun Yeŧu Kriŧtu. Uko mënţ ukaaŋ kë Piyeer apiiŧ baka kaji na baka bamëban baliinŧ ţi pfiyaar, baanwo baŧeek biki bakhajanuŋ. Aji na baka Yeŧu i bafiyaaruŋ i i bajunnuŋ ahajan kë adoo keţ. Uko mënţ ukaaŋ kë woli bahajan baka bawo kamiir ji a. Akak aţup baka jibi bawooŋ kawo ţi pŧoof pi bañaaŋ bampokuŋ Naşibaţi.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1-2)

2. Mnhaţ manliinŧuŋ (1.3-12)

3. Ubida ujinţ (1.13–2.17)

4. Mnhaj mi Kriŧtu awinuŋ (2.18-25)

5. Anfiyaaruŋ Kriŧtu na mnhaj (3.1–4.19)

6. Hum di di baweek biki banfiyaaruŋ bawooŋ kawo (5.1-11)

7. Pwul mboş pbaañşaani (5.12-14)

1

1 Nji Piyeer *nanjañan i Yeŧu *Kriŧtu dpiiŧanaŋ, an biki Naşibaţi adatuŋ nanniinkuŋ ŋŧaak ŋi Pont, ŋi Galaŧiya na Kapadoşiya na Aŧiya na Biŧiniya awo da bayaanţ. 2 Naşibaţi Aşin nja ado bi datan dat jibi abiiŋ aŋal wa undiimaan. *Uhaaş wi nul udolan kë nawo biki nul nahilna nado kaŧiink Yeŧu Kriŧtu, pñaak pi nul padolan nawo bajinţ ţi këş ki Naşibaţi.

Dñehan Naşibaţi awulan bnuura banŧumuŋ abot ajoobţënan ŋhaaş bnuura.

Mnhaţ mi mbuur

3 Nawulan ŋdëman Naşibaţi Aşin Ajugun Yeŧu *Kriŧtu andoluŋ ţi mñaga mnweek mi nul kë ŋkak abuka wi anaţanuŋ Yeŧu Kriŧtu ţi pkeţ. Ukaaŋ kë ŋwo na mnhaţ manwooŋ mnjeeb. 4 Ŋme kë ŋluŋ kayeenk iko inuura yi Naşibaţi ahankuŋ bañaaŋ biki nul. Iko mënţ iinji iŧoka, iinji iţop, iinji iba kanuura. Naşibaţi ahankan ya du baţi. 5 Wi nafiyaaruluŋ, mnhina mi nul manyeŋan te unuur ubaañşaani, wi akluŋ kadiiiman kë abuuranan.

6 Hënk, naŧum na mnlilan, wi nadooŋ awo i kajooţan ŋwal ŋntiinku wi nawooŋ ţi unoor uweek. 7 Uwuuru undooŋ aŧoka udoo ji uţëpna ţi bdoo kakaana udooni, kë hënk kak di di pfiyaar pi nan pankaaŋ preeş pweek maakan apel uwuuru pawooŋ kaţëpna ţi unoor kahilna kadiiman udooni wi pa. Hënk, naluŋ kawo na pdëm na mndëm mnweek wal wi Yeŧu *Kriŧtu akluŋ kapën kawinana.

8 Naambaaŋ kawina Yeŧu aşë ŋala ; nafiyaara te naando bi wina te hënkuŋ, ukaaŋ kë nawo na mnlilan mnweek maakan mi ñaaŋ awooŋ aanhil pţup, 9 wi nakyeenkuŋ uko unkaaŋ kë nafiyaari, unwooŋ mbuur mi ŋhaaş ŋi nan.

10 Du unjon *baţupar Naşibaţi bala aten bnuura kame jibi akluŋ kabuuran bañaaŋ, bado bi ţupa ţup jibi akdiimananaŋ bnuura bi nul. 11 *Uhaaş wi Kriŧtu ubi wo ţi baka, udobi ţupa ţup mnhaj mi *Kriŧtu akhajuŋ na mndëm mankmbiiŋ kawo mi nul aşë taman kame wal na hum di uko mënţ ukdolaniiŋ.

12 Naşibaţi adiiman baka kë uţup wi bawooŋ ţi pţup uunwo pa baka, uwo pa an. Banjaaŋ bajukan *Uţup Ulil Unuura baţupan hënkuŋ uţup mënţ na mnhina mi Uhaaş wi Naşibaţi unwoonuŋ baţi. Kë ŋwanjuŧ ţi ŋleef ŋi ŋa ŋaŋal maakan kame uţup mënţ.

Ubida uyimanaan wi babuk Naşibaţi

13 Nabomandëran keeri, nawo bten, naţu mnhaţ mi nan bŧi ţi bnuura bi nakluŋ kayeenk woli Yeŧu *Kriŧtu apën awinana. 14 Nadoon kaţaş Naşibaţi jibi bapoţ bawooŋ kado kaŧiink bajug baka, nawut kakak du iko yi nabiiŋ aŋal ţfa wi nawooŋ ţi kapaam. 15 Ţi mnwo mi nan, nawoon bañaaŋ banyimanuŋ ţi këş ki Naşibaţi andatanaŋ, jibi ul awooŋ nayimanaan. 16 Na manjoonan, Naşibaţi aji ţi *Ulibra wi nul : « Nawoon bañaaŋ banyimanuŋ, ţiki nji dyimani. »✡

17 Woli nañehan, naji nadu Naşibaţi kaji Paapa, aji awayëş ñaaŋ andoli ţi uko wi adoluŋ, bë aanji paţşër. Ukaaŋ kë nawo kadiiman ţi mnwo mi nan ţi ŋnuur ŋanduki'anaŋ ţi mboş, kë nadëmana bnuura. 18 Name bnuura kë mënţ iko injaaŋ iŧoka ji unŧaam këme uwuuru ilukuŋ abuuranaanan ţi mnwo mi nan mnwuţaan mi nayeenknuŋ du bateeman ; 19 pñaak pi *Kriŧtu pantamuŋ preeş maakan pa, panwooŋ ji pñaak pi unkaneel unwooŋ uunţakëm nin dko dloŋ. 20 Naşibaţi ado bi dataara dat ji abi ado kapaş umundu, aşë dola kë apën awinana ţi ŋwal ŋi, ŋanwooŋ ŋbaañşaani, kabuuranaanan. 21 Naţëpna ţi Kriŧtu afiyaar Naşibaţi, annaţanuluŋ ţi pkeţ aşë wula mndëm ; hënk, nafiyaar Naşibaţi abot ahaţa.

22 Nakak ajinţ wi nakţaşuŋ manjoonan, kaŋaladaan na manjoonan ji bañaaŋ banţaaruŋ, naŋaladan maakan na ŋhaaş ŋjinţ keeri. 23 Na manjoonan, nakak abuka aşë wo naanbuknaana ţi pbuk panjaaŋ pakeţ, nabuknaana ţi pbuk panwooŋ paankkeţ, ţi uţup wi Naşibaţi unjaaŋ uwul ubida akuţ awo wi mnţo. 24 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi nul aji :

« Ñaaŋ najën andoli awo ji pjaagal

mndëm mi nul manwo ji iţeeñ,

pjaagal paji pakay, iţeeñ kajot

25  kë uţup wi Ajugun uşë ji uwo te mnţo. »✡

Uţup mënţ uwooŋ *Uţup Ulil Unuura wi baţupanaŋ.

2

1 Naţañaan keeri buţaan bŧi, kaguuru na kalagare na pñeebar iko yi ñaaŋ na bkuutar. 2 Nawoon ji bapoţ bambaaŋ abuka buka, banjaaŋ baŋala ţañ mnwil mi banin baka, hënk di di nawooŋ kak kaŋal Uţup wi Naşibaţi unwooŋ ji mntow mnjiilu, kaţëpna ţi wa kadëm kaşë kayeenk mbuur. 3 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi Ulibra wi Naşibaţi aji : Nañem bnuura bi Ajugun✡.

Pdëman Naşibaţi phalu ţi Katoh Kaweek ki nul kahalu

4 Nañogan *Kriŧtu anwooŋ pnduba pjeb pi bañaaŋ bapokuŋ kë Naşibaţi aşë ŋal pa maakan abot adat pa. 5 Nawutan Naşibaţi ajejan nawo kak ji pnduba panwooŋ pjeb pankniwnuŋ katoh ki *Uhaaş wi nul ukfëţuŋ, nawo pntaali pi baţeŋan pyimanaan kadolna uţen na iţeŋan inkliluŋ Naşibaţi jibi Uhaaş wi nul uŋaluŋ. Yeŧu Kriŧtu akdooŋ uţen na iţeŋan mënţ ilil Naşibaţi. 6 Kë hënk di Naşibaţi aţupuŋ ţi *Ulibra wi nul aji :

« Tenan! Dţu pnduba ploŋ du *Ŧiyoŋ*

pnduba pammëbanuŋ katoh pi Naşibaţi aŋaluŋ maakan abot adat ;

kë banfiyaaruŋ pnduba mënţ

başë wo baankkowa nin. »✡

7 Kë an nanfiyaaruŋ, mndëm manwo mi nan keeri. Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi ţi uko wi banwooŋ baanfiyaari aji :

« Pnduba pi baniw bapokuŋ

pakakuŋ pnduba pammëbanuŋ katoh. »✡

8  « Pnduba mënţ paji pado bañaaŋ bahubta kabot kajot. »✡

Baji bahubta ţi pa wal wi bajaaŋ bapok pfiyaar uţup wi Naşibaţi. Uko mënţ kë uwo uko wi Naşibaţi adooŋ abi jaka jak aji uwo.

9 Kë an, naşë wo pntaali pandataniiŋ, pntaali pi baţeŋan bankşihuŋ, pntaali pyimanaan, pntaali panwooŋ pi Naşibaţi, nahilna nado kaţup iko iweek iñoŋarënaan yi ampënananaŋ du bdëm aţij moŋ bjeehi bñoŋarënaan bi nul adoluŋ. 10 An nanwooŋ naanwo ţfa pntaali pi Naşibaţi nawo hënkuŋ pntaali pi nul. Aambi ñagi'an ţfa aşë ñagi'an hënkuŋ.✡

Mnwo mnuura ţi pŧoof pi bañaaŋ

11 An biki nŋaluŋ maakan, wi nawooŋ bayaanţ ţi mboş mi awo bañaaŋ banknţëpuŋ ţëp, dkooţan : nawutan kado kaţaş iko yi ŋleefan ŋaŋaluŋ, injaaŋ igutan na uhaaş. 12 Nawoon na mnwo mnuura ţi pŧoof pi banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi. Hënk, woli badoo taparan bţup, bawin iko inuura yi najaaŋ nado, kaşë kadëman Naşibaţi wal wi akluŋ kabi.

Pdo kaŧiink banwooŋ ţi pşih

13 Nadoon kaŧiink bañaaŋ bŧi banwooŋ ţi pşih wi naŋaluŋ Ajugun. Nadoon kaŧiink naşih najeenkal ţiki ul aţooŋ ţi pşih, 14 nadoon kaŧiink banŧuŋa biki ayiluŋ bakob banjaaŋ bado buţaan, kaşë kabeeb banjaaŋ bado bnuura. 15 Na manjoonan, Naşibaţi aji ŋal nado bnuura, hënk naji nadëŧ mntum mi bañaaŋ banwooŋ baanwo na ŋşal. 16 Nawoon bañaaŋ bajeeh ţi mnwo mi nan, mënţ bjeehi mënţ bakkaaŋ nado kado iko iwuţaan ; bawo kaţëp ţëp kadolan nado kalempar Naşibaţi. 17 Nadëmaan bañaaŋ bŧi, naŋalan bayiţan ţi *Kriŧtu, nawutan kañoom Naşibaţi, nadoon kadëman naşih najeenkal.

Balemp banfiyaaruŋ Kriŧtu

18 An balemp, nadoon kaŧiink bnuura biki naklemparuŋ, mënţ banwooŋ banuura ajoob bkow ţañ, nawo kado kaŧiink kak bantamuŋ pwoonaan. 19 Woli namiir kakob ki bakkobanaŋ ţiki naŋal pŧiink Naşibaţi, nado bnuura. 20 Kë woli najubani, amiir kakob ki bakobanaŋ, mndëm mnhoŋ manwooŋ da ba? Kë woli bahajanan te nado do bnuura kë naşë miir, uji uwo bnuura ţi këş ki Naşibaţi. 21 Ul adatanaŋ pa nahaj ; *Kriŧtu ţi uleeful ahaj haj nahilna nado katen ţi a, nahilna nado kado ji a :

22 Aambaaŋ kajubanaara

aambaaŋ kahaabana mntum kaguur ñaaŋ✡.

23 Woli bakara, aanji lukan,

woli bahajana, aanji bëgar,

aji ţëp ţëp kawut anjaaŋ awayëş pwayëş pŧool awayëşa.

24 Ul ţi uleeful akuŋiiŋ pekadu di nja ţi kruŧ

ŋhilna ŋbuur ţi ipekadu ŋşë ŋwo baŧool ;

ijën yi nul ikaaŋ kë najebi.

25 Nabi wo ji ŋnkaneel ŋanneemuŋ aşë kak hënkuŋ du anwooŋ nayafan na nayeŋ i nan.

3

Baaţ na bayin baka

1 Kë an baaţ banniimiiŋ, nadoon kaŧiink bayinan. Hënk, woli baloŋ ţi baka baandi pŧiink Uţup wi Naşibaţi, bakak kafiyaar wi bakwinuŋ mnwo mi nan. Naando numa numa pţiini : 2 baten ţañ mnwo mnjinţ mnuura mi nan ţi këş ki Naşibaţi. 3 Kanuura ki nan kawutan kawo ki bdig – ki pşiiran, ki ptanara uwuuru, ki imişa inuura – 4 kaţëpan ţëp kawo kammeniiŋ ki uhaaşan, kanuura kanwooŋ kaankba ki uhaaş unţooriiŋ, kuŋ mënţan kaliluŋ maakan Naşibaţi. 5 Hënk di baaţ bayimanaan biki ţfa banţuuŋ mnhaţ mi baka ţi Naşibaţi bajaaŋ bañëga. Babi ji baŧiink bayin baka, 6 jibi *Ŧaara abiiŋ aŧiink *Abraham ayinul kadoo kadu'a ajugul. An, nawo hënkuŋ babukul, woli nado bnuura bë naanklënk nin uko uloŋ.

7 An biinţ kak nawoon na baharan bnuura, name kë bañeeñëţi. Namëbaan baka bnuura, wi bawooŋ i kayeenk na an uţen wi ubida unwoonuŋ du Naşibaţi. Hënk, nin uko uloŋ uunkneenanan pñehan Naşibaţi.

Ţi uko wi uŋal

8 Hënkuŋ dŋal kabaañşaan kajakan an bŧi nawo ţi uşal uloolan, naboofar, naŋalad ji banţaaruŋ, najoob bkow nabot nawalan ikowan. 9 Woli badolan buţaan, nawutan kalukan ; woli bakaran, nawutan kalukan. Naţëpan ţëp nañehan Naşibaţi awul baka bnuura ; ul aţu'anaŋ pdo haŋ nahilna nayeenk bnuura bi ahoŋuŋ. 10 Hënk di di upiiŧaniiŋ ţi *Ulibra wi nul, aji :

Ñaaŋ anŋaluŋ kaka ubida ulil kawo na mnlilan,

awo kalowan buţaan ţi mntum

kalowan kaguuru ţi pndemënt ;

11  alowan buţaan ado kado bnuura,

adoon kala mnjeeh ataman ţi pţaş ma.

12  Ajugun aji ţu këş ţi banwooŋ baŧool,

kawat kabaţ ţi pñehan pi baka

aşë ji pok banjaaŋ bado buţaan.✡

Mnhaţ ţi wal wi mnhaj

13 Woli naţu uhaaşan bŧi ţi pdo bnuura, in akdolanaŋ keeri buţaan? 14 Woli badoo hajanan ţi uko unwooŋ uŧool, naji nanuurandën. Nawutan kaţi nin ñaaŋ, nabot nawut kahaajala. 15 Nameen ţi ŋhaaşan kë *Kriŧtu ayiman akuţ awo Ajugan. Nabaan nabi nabomandër bomandër pyeŋan ŋleefan ţi kadun ki bankheparuŋ bŧi uko unkayi kë nawo na mnhaţ, naţup baka unkayi. 16 Naţupan baka wa na pjoob bkow na pdëman Naşibaţi. Nawoon na uhaaş ujinţ, bankţupuŋ buţaan ţi mnwo mi nan, wi nakţaşuŋ Kriŧtu bnuura, bakownaana. 17 Uhokan ñaaŋ ahaj ţi pdo bnuura woli uwo uko unliluŋ Naşibaţi, kë di ahaj ţi pdo buţaan.

Du pkeţ pi Yeŧu te du mndëm mi nul

18 Ipekadu yi bañaaŋ ikaaŋ kë *Kriŧtu ţi uleeful ahaj byaaş bloolan ; anwooŋ naŧool akeţar banwooŋ baanwo baŧool, kahilna kañooţan du Naşibaţi. Bafiŋa ţi uleef kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë naţana ţi pkeţ. 19 Kë hënk di di udoluluŋ kë aya aţup na ŋhaaş ŋanwooŋ ukalabuş, 20 ŋul ŋambiiŋ apok ţfa pŧiink Naşibaţi, wi amiiruŋ ayoonk ţi wal wi *Nowe akbomanuŋ upuur. Bañaaŋ bantiinku, bañaaŋ bakreŋ ţañ, baţëpnuŋ ţi meel abuur pkeţ du upuur mënţ. 21 Uko mënţ uwo ji batiŧmu bankbuurananaŋ hënkuŋ. Mënţ ppënan iko iţop ţi uleef pakbuurananaŋ, pţaş Naşibaţi na uhaaş ujinţ panţëpnuŋ ţi pnaţa ţi pkeţ pi Yeŧu Kriŧtu pakbuurananaŋ. 22 Kriŧtu apaya baţi aya aţo du kañen kadeenu ki Naşibaţi, apel bnuura ŋwanjuŧ na ŋnŧaayi, abot apel mnhina.

4

Ppën ţi pekadu

1 Hënk keeri, wi *Kriŧtu ahajuŋ ji ñaaŋ najën, an kak nawoon na uşal uŧënţ wi nul ; ñaaŋ anhajuŋ ţi uleef pa bnuura ji Kriŧtu aankak aji wo ţi mnhina mi pekadu. 2 Hënkuŋ, ţi ŋnuur ŋanduki'anaŋ ţi mboş, nawutan kado kaţaş iko yi ŋleefan ŋaŋaluŋ, naţëpan ţëp naţaş uko wi Naşibaţi aŋaluŋ. 3 Na manjoonan, nabi jon ţfa ţi pdo uko wi bañaaŋ banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi baŋaluŋ, wi nawooŋ ţi pjuban pi piinţ, aŋal iko iţop, awo bakuj, awo ţi unoh uweek, aduka ţi bakuji na pdëman ŋnŧoŋ pi bgah baneenanuŋ. 4 Kë hënkuŋ banwooŋ baanfiyaar Naşibaţi başë ñoŋar ţi uko wi nawooŋ naankak aţiirad na baka iko iwuţaan maakan yi bakdoluŋ aşë karan. 5 Kë başë luŋ kahepna ţi uko wi badoluŋ ambiiŋ anaţ naţ ayoonk pwayëş bajeb na bankeţuŋ. 6 Uko mënţ ukaaŋ kë badoo ţup bankeţuŋ hënkuŋ *Uţup Ulil Unuura. Hënk, bayeenk ţi uleef kakob ki bajaaŋ bakob bañaaŋ bajën bŧi, kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë do kë baka ubida unwoonuŋ du a.

Ţi uko wi pjañan bnuura iko yi Naşibaţi aţenuŋ

7 Uba umundu uñogi ; nadoon kalipara, namëbaan ŋleef ŋi nan keeri, nahilna nañehan Naşibaţi. 8 Nawo duna kaŋalad na manjoonan ; uŋal uji udo ñaaŋ kamiir aŧënţul ipekadu iŧum. 9 Nadoon kayeenkar du itoh yi nan, nawut kado kaŋur ŋuran. 10 Andoli adoon kalempar baŧënţul na uţen wi ayeenknuŋ du Naşibaţi, hënk, nawo bamali biki uţen wi Naşibaţi, unŧumuŋ. 11 Woli ñaaŋ ayeenk uţen wi bţup, adoon kaţup ji Naţupar Naşibaţi ; woli ayeenk uţen wi pţënk bañaaŋ, adoon kaţënk baka na mnhina mi Naşibaţi awululuŋ. Hënk, Yeŧu *Kriŧtu anwooŋ na mndëm na mnhina te mnţo, akkaaŋ bado kadëman Naşibaţi ţi iko bŧi. Uwo haŋ!

Uko wi plilan wi ŋfiyaaruŋ Kriŧtu

12 An biki nŋaluŋ, nawutan kañoŋar woli nawo ţi mnhaj mnweek awo ji bañaaŋ banwooŋ du bdoo. Uko mënţ uwo wo kahilna katen me nafiyaar Naşibaţi na manjoonan ; nawutan kaşal kë uwo uko uñoŋarënaan. 13 Naţëpan ţëp nawo ţi mnlilan wi naţokuŋ ţi mnhaj mi *Kriŧtu ahajuŋ, nahilna naluŋ nawo ţi mnlilan mnweek maakan ţi wal wi akdiimanuŋ mndëm mi nul. 14 Woli bakaran ţiki naţaş Kriŧtu nanuurandëni, *Uhaaş wi Naşibaţi undëmuŋ maakan uwo ţi an. 15 Woli ñaaŋ ţi pŧoofan awo ţi mnhaj, uwutan kawo mnhaj manwooŋ ţiki afiŋ ñaaŋ, akiij, ado buţaan këme aneej ţi uko unwooŋ uunktena. 16 Kë woli ahaj ahaj ţiki awo nariŧtoŋ, awutan kakowa ; aţëpan ţëp ado kadëman Naşibaţi ţi uko wi bakdu'uluŋ haŋ✡.

17 Wal ubani, wi pwayëş pakjunuŋ, kaşë kajunna pntaali pi Naşibaţi. Kë woli ajunna nja, hum di di ukwooŋ ţi ubaañşaani, wal wi akwayëşuŋ banjaaŋ bapok pŧiink *Uţup Ulil Unuura wi nul. 18 Hënk, upiiŧana ţi *Ulibra wi nul aji :

« Woli utam pa Naşibaţi abuuran ñaaŋ naŧool,

hum di di ukwooŋ pa baññoomuŋ Naşibaţi na bado buţaan? »✡

19 Hënk, banwooŋ ţi phaj ţiki Naşibaţi aŋaluŋ uko mënţ, baţuun mnhaţ mi baka ţi *Nawat Kabuka anjaaŋ ado uko wi ahoŋuŋ, babaan babi baduka duka ţi pdo kado bnuura.

5

Pţoŋ batani bi Naşibaţi

1 An bantohi biki banfiyaaruŋ, dŋal kaţiini na an hënkuŋ. Nji nwooŋ nantohi ji an, amaar mnhaj mi *Kriŧtu awo kaluŋ kaţok ţi mndëm mi akdiimanuŋ, uko wi nji kañehananaŋ wii wi : 2 naţoŋan bnuura batani bi Naşibaţi ahankananaŋ ; nawutan kaşal kë baţu'an ţu utamu, nadoon kaţoŋ ba na uhaaş ujinţ, jibi Naşibaţi aŋaluŋ. Nawutan kado uko mënţ kalaana pyok pwuţaan, nadoon wa ţiki naŋal ŋal na uhaaşan bŧi pdo bnuura. 3 Nawutan kado kala pbeeh bañaaŋ biki bahankananaŋ, mnwo mi nan mandiimaan baka jibi bawooŋ kawo. 4 Hënk, woli nayafan naweek aluŋ apën awinana, nayeenk katuum kandëmuŋ maakan, kanwooŋ kaankba nin.

5 Kë an baţaşa, nadoon kaŧiink bantohi. An bŧi najaan nawalan ikowan ţi mnwo mi nan na baŧënţan. Upiiŧana ţi *Ulibra wi Naşibaţi aji : « Naşibaţi aji pok bankdëmanuŋ ikow yi baka, kaşë wul banwalanuŋ ikow yi baka bnuura bi nul.✡ »

6 Nawalaan keeri ikowan, nawoon ţi blifi bi Naşibaţi anhiniiŋ maakan, ahilna adeeŋan ţi wal wi adatuŋ. 7 Naţijan iko inknoorananaŋ bŧi nawalan ţi kadunul, aji wuli'an.

8 Namëbaan ŋleef ŋi nan, nawo bten : *Unŧaayi Uweek unwooŋ uşooradan uñaay wu wuŋ awo ji uliihu unkliihuŋ ala uko ude. 9 Napokan wa, namëban ţi pfiyaar pi nafiyaaruŋ ; name kë bayiţan ţi *Kriŧtu banwooŋ ţi umundu bŧi bahaj ji an.

10 Woli naluŋ ahaj ŋwal ŋloŋ, Naşibaţi anwooŋ ajug bnuura, anţëpnuŋ ţi Yeŧu *Kriŧtu adu'an du mndëm mi nul manwooŋ maankba, aluŋ kabomanan bnuura, katëŋţënan, kawulan mnhina kadolan nanaţ naliinŧ. 11 Mnhina manwoon ţi a te mnţo! Uwo haŋ!

Pwul mboş kabaañşaan

12 *Ŧilaŧ ayiţ naan ţi *Kriŧtu anjaaŋ aţaşa bnuura aţënknuŋ kë mpiiŧan ŋţup ŋtamñaan ŋi. Dŋal katëŋţënan kabot kajakan namëban ţi bnuura bi Naşibaţi, banwooŋ na manjoonan.

13 Bataşar *Kriŧtu banwooŋ ţi *Babilon ţi, biki Naşibaţi adatuŋ ji an, bawulan mboş ; *Markuŧ abuk naan awulan kak mboş. 14 Nawuladën mboş, naboofar bboofar banyimanuŋ.

An bŧi nanwooŋ biki *Kriŧtu, dñehan Naşibaţi ajoobţënan ŋhaaş!

✡ 1:16 Bgah 19.2.

✡ 1:25 Iŧayi 40.6-8.

✡ 2:3 Kañaam 34.9.

* 2:6 Ŧiyoŋ: Dawo katim kaloŋ ki Yeruŧalem.

✡ 2:6 Iŧayi 28.16.

✡ 2:7 Kañaam 118.22.

✡ 2:8 Iŧayi 8.14.

✡ 2:10 Natenan ţi Hoŧey 1.6,9; 2.1,23,25.

✡ 2:22 Natenan ţi Iŧayi 53.9.

✡ 3:12 Kañaam 34.13-17.

✡ 4:16 Natenan ţi Ulemp 11.26.

✡ 4:18 Uhoñ 11.31.

✡ 5:5 Uhoñ 3.34.

2 PIYEER

1

2

3

Uţup utëbanţën wi

Piyeer

apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwooŋ kakaarta katëbanţën ki Piyeer nanjañan apiiŧuŋ. Aka ppiiŧ ka banfiyaaruŋ banwooŋ ţi ubeeka uloŋ. Nin aloŋ aanţup aji apiiŧ ka biki apiiŧuŋ ţi kakaarta ki nul kaŧeek, ţiki nin ñaaŋ aamme na manjoonan me ikaarta itëb ţañ yi yi apiiŧuŋ. Aţup ţañ aji ki kawooŋ kakaarta katëbanţën ki apiiŧuŋ baka (natenan ţi 2 Piyeer 3.1) Piyeer aţup aji bañaaŋ baloŋ baya du banfiyaaruŋ Kriŧtu ajukan baka iko iloŋ impaţuŋ na Uţup Ulil Unuura wi abiiŋ aţup baka. Bawo ţi pdo uko wi baŋaluŋ aji Yeŧu aankak abi. Piyeer akak aţup aji ubida wi ñaaŋ anfiyaaruŋ Kriŧtu uwo kalil Naşibaţi. Uko mënţ wi wi Yeŧu abiiŋ ajukan bambiiŋ awo na a wi awooŋ ţi umundu wi. Kë uko mënţ wi wi bawooŋ kaţu ţi ŋşal.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1.1-2)

2. Hum di anfiyaaruŋ Kriŧtu awooŋ kawo? (1.3-11)

3. Namëbaan naliinŧ ţi uko wi bajukananaŋ (1.12-21)

4. Banjaaŋ bajukan uko unwooŋ uunjoonani (2.1-22)

5. Na manjoonan, Yeŧu aluŋ kabi kak (3.1-18)

1

Pwul mboş

1 Nji Ŧimoŋ Piyeer nwooŋ nalempar Yeŧu *Kriŧtu akuţ awo *nanjañan i nul dpiiŧanaŋ, an biki Yeŧu Kriŧtu Naşibaţi, Nabuuran nja adoluŋ ţi pwo naŧool pi ŧul kë nafiyaar pfiyaar panliŋuŋ na pi nun. 2 Dñehan Naşibaţi awulan bnuura banŧumuŋ abot ajoobţënan ŋhaaş bnuura, wi name'uluŋ abot ame Yeŧu Ajugun.

Pwo naţaşar Yeŧu ţi mnwo

3 Ţi mnhina mi nul, Naşibaţi aţen nja iko bŧi yi ŋnumiiŋ kakaana ubida kamëban kaliinŧ ţi a. Ŋyeenk iko mënţ bŧi wi ŋme'uluŋ, ul anţëpnuŋ ţi mndëm na bnuura bi nul adu nja. 4 Hënk, aţen nja iko inuura iweek maakan jibi ajonuŋ nhoŋ aji aluŋ kawul ya nja. Ado haŋ nahilna nabuur pŧoka pi uŋal wi iko iwuţaan injaaŋ iŧok ñaaŋ inwooŋ ţi umundu wi ujaaŋ uţij, naşë nanaam na a.

5 Ukaaŋ kë nawo kadoonaan kahoţan ţi pfiyaar pi nafiyaaruŋ mnwo mnuura, kahoţan ţi mnwo mnuura pme Naşibaţi, 6 kahoţan ţi pme Naşibaţi puŋ pmëban uleef, kahoţan ţi pmëban uleef kamiir, kahoţan ţuŋ kamiir mënţ pmëban ţi Naşibaţi kaliinŧ, 7 kahoţan ţi pmëban ţi Naşibaţi kaliinŧ puŋ bboofar, kahoţan ţi bboofar bŋalad.

8 Iko inuura mënţ yaŋ, woli nawo na ya aŧuman, kë ibot aŧuma ŧum pya, naji nawo bañaaŋ banjaaŋ badoonaan, kabot kaya kadun ţi uko wi pme Yeŧu Kriŧtu *Ajugun. 9 Kë ñaaŋ anşaaŋ awaaŋ iko inuura mënţ, aji fël këş kadoo wo wo ji nakuul : aji ţilma kë Naşibaţi apënana pekadu di abiiŋ ado ţfa.

10 An bayiţ naan ţi *Kriŧtu, natamaan maakan keeri nado kado iko inkdiimanuŋ kë Naşibaţi adu'anaŋ akuţ adatan. Woli nado haŋ, naankjot nin. 11 Hënk di di Naşibaţi akhaabëşanaŋ bnuura plëman pneeji du pşih panwooŋ paankba pi Ajugun, Nabuuranun nja Yeŧu Kriŧtu.

Uko unkaaŋ kë kakaarta ki kapiiŧanaa

12 Name iko inuura yaŋ, kë nşë do kaleşanan ya wal undoli naşë namëban naliinŧ ţi manjoonan mi nawinuŋ nţa. 13 Dşal aji wal bŧi wi nji kawooŋ ţi umundu, unuura ndo kaleşanan, nawoona bten. 14 Dme kë wal wi pkeţ wi naan uñogi, Yeŧu *Kriŧtu Ajugun ţi uleeful adolnuŋ kë mme uko mënţ. 15 Kë nşë doonaan kado woli dyaa, naduka kaleş unuur undoli iko mënţ bŧi.

Uko unkyuujuŋ kë uţup ujoonani

16 Mënţ inŧintamëş itit yi ŋpaşuŋ yi yi ŋbiiŋ aţupan wi ŋdolanaŋ kë name mnhina mi Yeŧu *Kriŧtu Ajugun akuţ ame ubi wi nul, ŋwin win na këş ki nun mndëm mi nul. 17 Naşibaţi, Aşin nja *Andëmuŋ Maakan, awula pdëm na mndëm, wi aţiiniiŋ na a aji : « Iwi iwooŋ Abuk naan, dŋalu maakan, dmaganu✡. » 18 Un ţi ŋleefun ŋŧiink pdiim pi nul panwoonuŋ baţi wi ŋwooŋ na a du pnkuŋ pyimanaan.✡

19 Hënk, uko mënţ uliinŧan bnuura pfiyaar pi nun ţi uko wi *baţupar Naşibaţi bajakuŋ. Nawo kaţaş wa bnuura : uwo ji unkaniya unjaaŋ ujeehan ţi bdëm te wal wi unuur ujinţuŋ kë unfay, ujah unjaaŋ ujeehan na nfa upën awinana ţi ŋhaaşan. 20 Nawo kame duna kë uko wi baţupar Naşibaţi baţupuŋ unwooŋ ţi *Ulibra wi nul uunwo uko wi ñaaŋ najën aşaluŋ ţi uleeful aţup. 21 Na manjoonan, nin uţup wi Naţupar Naşibaţi uumbaaŋ kapënna ţi uşal wi ñaaŋ najën, *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uţëpna ţi bañaaŋ bajën kaţiini ţi katim ki nul.

2

Bajukan balagare

1 Balagare banjaaŋ baji bawo baţupar Naşibaţi babi wo ţfa kak ţi pŧoof pi pntaali pi *Iŧrayel, kë hënk di bajukan balagare bakaaŋ aluŋ kawo ţi pŧoofan kado na pneejan ţi ŋşalan pjukan panjaaŋ paneeman ñaaŋ kabot kaŧoka, kadoo pok Ajug baka ambuuranuŋ baka. Wal mënţ başë ţijar ŋleef ŋi baka pŧoka panŧaruŋ. 2 Baŧum baluŋ kaţaş baka ţi iko iţop yi bajaaŋ bado, baluŋ kado bakar bgah bi manjoonan. 3 Ţi pŋal itaka, bajukan balagare baluŋ kadaaran na ŋţup ŋlil ŋi bapaşuŋ. Kë pwayëş pi baka paşë do bi dolana dolana undiimaan, kë pŧoka pi baka paankyoonk.

4 Na manjoonan, Naşibaţi aammiir ŋwanjuŧ ŋambiiŋ ajuban, aşë fël ŋa du infeernu di ŋawooŋ atanana du bdëm ayoonk unuur wi pwayëş pi ŋa. 5 Aammiir kak bañaaŋ biki unjon, wal wi adoluŋ meel kë mangur iko na bañaaŋ bŧi ţi umundu bŧi unŧumuŋ na banwooŋ baanji baţaş Naşibaţi, aşë buuran *Nowe anjaaŋ aţup uko wi bañaaŋ bawooŋ kado kado kawoona baŧool ţi këş ki Naşibaţi, aţu na bañaaŋ paaj na aloŋ.✡ 6 Naşibaţi aammiir kak ŋbeeka ŋi Ŧodom na Gomora✡ wi atëruŋ ŋa kë ŋakak ufob kadiimanaan bankluŋ kapok pţaşa uko unkyoonkuŋ baka✡. 7 Kë aşë buuran *Lot ambiiŋ awo ñaaŋ naŧool aji ţëga maakan ţi iko iţop yi bado buţaan mënţ babiiŋ ado. 8 Ul anwooŋ naŧool, aşë wo ţi pŧoof pi baka aji win baka kabot kaŧiink baka na ŋnuur, kë uşal uji ujooţ na a.✡ 9 Iko yi idiiman kë Naşibaţi ahil kabuuran ţi mnhaj bañaaŋ bamëbanuŋ ţi a aliinŧ kaşë kaţooran banwooŋ baanwo baŧool bado kayoonk kakob ki baka ţi unuur wi pwayëş, wi baduknaaniiŋ. 10 Akob bnuura banjaaŋ babi ţu ţu ŋşal ţi pţopan ŋleef ŋi baka ţi pjuban pi piinţ abot añoom Ajugun.

Bajukan balagare mënţ bañoom bañaaŋ akuţ awo bahomp, baanji bakali pkar ŋwanjuŧ ŋandëmuŋ. 11 Natenan, ŋwanjuŧ, ŋandooŋ apel baka uforŧa na mnhina ŋaanji ŋaţup ţi kadun ki Ajugun uko uwuţaan ţi ŋwanjuŧ ŋandukiiŋ. 12 Kë bukal, bawo ji ŋlimariya ŋanwooŋ ŋaanwo na uşal, ŋabuka buka pa pmobana kafiŋ. Baji bakar uko wi bawooŋ baammee kë bakluŋ kafiŋ baka ji ŋlimariya. 13 Hënk, bayeenk baluk bi buţaan di baka. Baji balilan ţi pdo kado iko iţop na pnak. Bawo baţop akuţ agëj, baji balilan maakan ţi kalagare ki baka woli bade na an. 14 Baji babi ţu ţu ŋşal ţi pjuban pi piinţ, baanji banoor pjuban, kado na pguur banwooŋ baanliinŧi, baji babi duka duka ţi pñeebar iko. Bafëpanaa! 15 Baduk bgah bŧool aneem, wi bawooŋ ţi pdo ji *Balaam abuk Boşor, ambiiŋ aŋal pde itaka yi bdoo. 16 Kë başë bi ŋoman na a ţi buţaan bi adoluŋ: ubuuru unwooŋ uunhil bţup uţiini na a ji ñaaŋ najën ado kë ŋyila ŋaţañani, ul *Naţupar Naşibaţi mënţ.✡

17 Bajukan baţilan mënţ bawo ji ŋkumpëş ŋankayuŋ, awo ji infëluŋ yi ukëk udookuŋ ; bawo biki kaya du bdëm bantootuŋ apel bi pti banwooŋ bi baka. 18 Na manjoonan, baji bahomp maakan kaţup ŋţup ŋnaaf kaguur na iko iţop yi uleef uŋaluŋ bambaaŋ abuurna buurna du bañaaŋ baneemuŋ. 19 Bahoŋ baka pjeeh aşë wo bukal ţi ŋleef ŋi baka bañaaŋ banwooŋ ţi mnhina mi iko iţop inkŧokuŋ baka ; ñaaŋ aji awo ţi mnhina mi uko wi awutuŋ kë ukţoŋa.

20 Na manjoonan, woli babuur ţi iko iţop yi umundu wi ţi pme Yeŧu *Kriŧtu Ajugun na Nabuuran nja, aşë kak hënkuŋ ahoŧ ţi ya kë ikţoŋ baka, baji bawo ţi unoor umpeluŋ uŧeek. 21 Uhokan lah bawut kame bgah banjaaŋ bañooţ du uko unwooŋ uŧool, kë di pme ba kaşë kaduk bgah byimanaan mënţ bi babiiŋ adiiman baka. 22 Uko undoluŋ baka uwo uhoñ umbiiŋ aji : « Ubuş ude uko wi ugaŧuŋ » na « Unkuma umbaaŋ añowa ñowa ukak aşuñ du mboş. »

3

Unuur wi Ajugun uluŋ kabi

1 An biki nŋaluŋ maakan, kakaarta ki kawooŋ katëbanţën ki nji kapiiŧanaŋ. Ţi yul itëb bŧi, dji kaleşanan iko iloŋ kahilna kaneejan ţi ŋşalan mntit mannuuriiŋ. 2 Dŋal kaleşanan iko yi *baţupar Naşibaţi bayimanaan babiiŋ aţup, kaleşanan kak uko wi banjañan biki nan bajakanaŋ aji Ajugun anwooŋ kak Nabuuran nja aŋal ŋdo kado. 3 Uko wi nawooŋ kame duna uwo kë, ţi ŋnuur ŋbaañşaani bañaaŋ bambeŋ bambaaŋ kabi duka ţi bbeehar, aji baţaş iko yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ, baluŋ kabi. 4 Baluŋ kado kaji : « Yeŧu aanhoŋ aji aluŋ kabi i? Awo ţuŋ ba? Wi bateem nja bakeţnuŋ te nţa, iko iwoha wo jibi ibiiŋ awo wi umundu upaşaniiŋ. »

5 Wi bajakuŋ haŋ, baji badaar kaţilma kë du ujuni, Naşibaţi aţëpna ţi uţup wi nul apaş baţi ado kë mboş mampënna ţi meel aşë ţo ţi pŧoof pi ma. 6 Kë na meel mënţ mi mi abiiŋ abaana na umundu ujon. 7 Uţup mënţ uţuuŋ kë baţi na mboş mi nţa ŋahankanaa, ayoonk pya ptërana ţi unuur wi pwayëş pbaañşaani na wi pŧoka pi banwooŋ baankţaş Naşibaţi.

8 An bayiţ naan biki nŋaluŋ, uka uko uloŋ wi nawooŋ naanwo kaţilma : ţi këş ki Naşibaţi unuur uloolan uwo ji ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen (1000), kë ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen ŋawo ţi a ji unuur uloolan✡. 9 Ajugun aanji jonan pdo uko wi ahoŋuŋ jibi bañaaŋ baloŋ başaluŋ. Aji miiran : aanji ŋal aloŋ ţi an aneem kaşë ŋal an bŧi naţañan pjuban, naţëlëş ŋhaaşan na manjoonan. 10 Unuur wi Ajugun uluŋ kabi ji nakiij ; unuur mënţ baţi bafoma karoca roca, iko inwooŋ da iyik kayuuy wal mënţ, mboş na iko bŧi inwooŋ ţi ma iŧoka kaba*.

11 Kë wi iko bŧi iwooŋ i pbi kaŧoka kaba, natenan hënkuŋ mnwo mi nan! Nawo kawo banjinţuŋ ţi këş ki Naşibaţi kabot kamëban ţi a kaliinŧ, 12 wi nakyoonkuŋ abot adoonaan unuur wi nul uŧarna ubi. Unuur mënţ, baţi bayik bŧi kayuutşa, iko inwooŋ ţi ba iyik ibot iyuuy. 13 Kë Naşibaţi aşë hoŋ nja aji aluŋ kapaş baţi bhalu na mboş mnhalu di iko bŧi ikwooŋ iŧool. Ŋwo ţi pyoonk uko mënţ.

Pdo bañaaŋ balipara

14 An biki nŋaluŋ maakan, wi nawooŋ ţi pyoonk unuur mënţ, nadoonaan keeri nawo bajinţ piş ţi këş ki Naşibaţi, bañaaŋ banwooŋ ţi mnjeeh. 15 Nameen kë kamiir ki Ajugun kahinan kadolan nabuur, jibi *Pawulu ayiţ nja ţi *Kriŧtu i ŋŋaluŋ maakan apiiŧanaŋ na uşal unŧuŋa wi Naşibaţi awululuŋ. 16 Hënk di di apiiŧuŋ ţi ikaarta bŧi yi aţiiniyaanuŋ uko mënţ ; ŋţup ŋloŋ ŋanwooŋ ţi ikaarta yi nul ŋatam pme, kë bañaaŋ banwooŋ ţi kapaam akuţ awo baanliinŧ ţi pfiyaar baji bapiban ŋa buţaan. Baji bado haŋ kak na ŋţup ŋi Ulibra wi Naşibaţi ŋandukiiŋ kaşë ŧoka. 17 Kë an biki nŋaluŋ, nawoon bten keeri wi nameeŋ iko yaŋ, kaţi nabi naţaş bado buţaan naşë naneem ji baka nawo naankak amëban kaliinŧ. 18 Naţëpan ţëp nataman nado kaya kadun ţi pme Yeŧu Kriŧtu anwooŋ Ajugun na Nabuuran nja, nataman nawo ţi bnuura bi nul. Mndëm manwoon ţi a te mnţo! Uwo haŋ.

✡ 1:17 Maci 17.5.

✡ 1:18 Natenan ţi Maci 17.1-5; Markuŧ 9.2-7; Luk 9.28-35.

✡ 2:5 Natenan ţi Ujuni 6.1—9.17.

✡ 2:6 Natenan ţi Ujuni 19.24-35.

✡ 2:6 Natenan ţi Ujuni 19.1-19.

✡ 2:8 Natenan ţi Ujuni 19.1-19.

✡ 2:16 Natenan ţi Mnfën 22.4-35.

✡ 3:8 Kañaam 90.4.

* 3:10 Iko bŧi inwooŋ ţi ma iŧoka kaba : Baloŋ bapiiŧ aji baluŋ kawayëş mboş na iko bŧi inwooŋ.

1 YOWAN

1

2

3

4

5

Uţup uŧeek wi

Yowan

apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwooŋ kakaarta kaŧeek ki Yowan apiiŧuŋ. Yowan i abi piiŧ ulibra uloŋ uŧeek wi aţiiniyaanuŋ ubida wi Yeŧu ţi mboş: uwooŋ Uţup Ulil Unuura wi Yowan apiiŧuŋ. Akak apiiŧ ikaarta itëb inţaşuŋ ţi ki. Du unjon bañaaŋ baloŋ babi ţilan aji Yeŧu Kriŧtu ambiiŋ abi ţi umundu wi awo ñaaŋ najën aanwo Abuk Naşibaţi. Baji baji kak kë ñaaŋ ahil kado uko wi aŋaluŋ, kë Naşibaţi aankdo baka uko uloŋ. Uko mënţ ukaaŋ kë Yowan apiiŧ banfiyaaruŋ aţup baka in awooŋ Yeŧu. Aţup baka aji ubida wi mnţo uwoo, akuţ adiiman baka jibi ñaaŋ ahiluŋ kaka wa : Ñaaŋ anfiyaaruŋ Yeŧu andoli, aka ubida mënţ. Akak ahoţalëş aji bañaaŋ bawo ţi ploolan na Naşibaţi na Yeŧu Abukul, baŋal Naşibaţi na banfiyaaruŋ bandukiiŋ. Aji woli bado haŋ bame kë baka ubida wi mnţo.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Uţup unjaaŋ uwul ubida (1.1-4)

2. Nawulën ŋpoş ţi bjeehi (1.5–2.6)

3. Bgah bhalu (2.7-17)

4. Başoorad Kriŧtu na babuk Naşibaţi (2.18–3.10)

5. Bŋalad (3.11–4.21)

6. Ppok iko yi mboş (5.1-21)

1

Uţup unkwuluŋ ubida

1 Ŋţiiniyaan ţi nawo Uţup unkwuluŋ ubida ;

awo du ujuni,

ŋŧiinka

awina na këş ki nun,

abot atena bnuura,

akuţ abana na iñen yi nun.

2 Anwooŋ ubida apën awinana, kë ŋkţup uko wi ŋmaaruŋ. Ŋţupan uko wi anwooŋ ubida wi mnţo ambiiŋ awo du Naşibaţi Aşin nja aşë pën awinana ţi un. 3 Uko wi ŋwinuŋ akuţ aŧiink, ŋţupan wa an kak, nahilna nabi namëbandër na un, ŋnaakiir nja bŧi ţi pmëbandër pi ŋmëbandëruŋ na Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu *Kriŧtu Abukul. 4 Ŋpiiŧ uko wi, un ţi ŋleefun, mnlilan mi nun* manhilna mandëm maakan.

Ppoş ţi bjeehi

5 Uţup wi ŋŧiinknuŋ ţi Yeŧu *Kriŧtu aşë ţupan hënkuŋ wi : Naşibaţi awo bjeehi, nin bdëm bloŋ baanwo ţi a. 6 Woli ŋji ŋmëbandër na Yeŧu aşë poş ţi bdëm, ŋwo baţilan, ŋënkdo uko unwooŋ manjoonan. 7 Aşë wo woli ŋpoş ţi bjeehi jibi Naşibaţi ţi uleeful awooŋ ţi bjeehi, ŋkeer awo baloolan nja bŧi, kë pñaak pi Yeŧu Abukul pajinţan nja ţi pekadu bŧi.

8 Woli ŋji ŋënwo na nin pekadu dloŋ, ŋguur ŋleef ŋi nja, manjoonan maanwo ţi nja. 9 Aşë woli ŋdinan aji ŋwo na pekadu, ŋhinan kahaţ Naşibaţi, awo naŧool : aluŋ kamiir nja ipekadu, kabot kajinţan nja ţi buţaan bŧi. 10 Woli ŋji ŋëndo pekadu, ŋţu Naşibaţi ŋţilan, kë uţup wi nul ubot awo uunwo ţi nja.

2

1 An babuk naan, dpiiŧan uko wi nahilna nawut kado kajuban. Aşë woli ñaaŋ aloŋ ajubani, ŋka ñaaŋ ankyeŋanuŋ nja du Naşibaţi Aşin nja : Yeŧu *Kriŧtu naŧool a. 2 Ul awuluŋ uleeful, awo bţeŋan, Naşibaţi ahilna amiir nja ipekadu ; aanliŋ liŋ ţi yi nja ţañ, ado haŋ ahilna amiir kak yi bañaaŋ biki umundu bŧi.

Uko wi pdo

3 Uko unjaaŋ uyuuj kë ŋme *Kriŧtu uwo pdo kaţaş uko wi ajakuŋ ŋdo. 4 Woli ñaaŋ abubara aji ame'a aşë wo aankŧiinka, awo naţilan, manjoonan maanwo ţi a. 5 Kë anşaaŋ amëban uko wi ajakuŋ, uŋal wi Naşibaţi uji uwo ţi a kaŧum. Hënk di di ŋjaaŋ ŋmeena kë ŋmëbandër na Kriŧtu. 6 Ñaaŋ anjakuŋ awo ţi a, awo i kado kado jibi ajaaŋ ado.

7 An banoh naan, mënkpiiŧan piiŧ uko uhalu wi nawooŋ kado, uko ujon wi nayeenkuŋ du ujuni wa. Uko mënţ uwooŋ uţup wi nadooŋ abi ŧiink. 8 Kë uko wi nji kapiiŧanaŋ uşë woha uhalu ha. Manjoonan mi uko mënţ manwinana ţi Kriŧtu abot awinana ţi an ; bdëm baya, kë bjeehi bi manjoonan bado bi kajeehan jeehan.

9 Ñaaŋ anjakuŋ aji awo ţi bjeehi aşë şoor ayiţul ţi Kriŧtu, ahum ţi bdëm. 10 Ñaaŋ anŋaluŋ ayiţul awo ţi bjeehi, hënk, nin uko uloŋ uunkhil kadola ajuban. 11 Kë ñaaŋ anşaaŋ aşoor ayiţul awo ţi bdëm ; aji poş ţi bdëm, aamme dko di akyaaŋ ţiki bdëm bawuna këş.

12 An babuk naan, dţupan uko wi :

Yeŧu Kriŧtu ado kë Naşibaţi amiiran ipekadu

13 An başin bapoţ, dţupan uko wi :

name anwoonuŋ du ujuni ;

kaţupan, an baţaşa :

nawat *Unŧaayi Uweek.

14 Dţupan kak uko wi, an babuk naan :

name Naşibaţi Aşin nja ;

kaţupan kak, an başin bapoţ:

name anwoonuŋ du ujuni,

kaţupan kak an baţaşa :

nahinaa,

uţup wi Naşibaţi uwo ţi an

kë nabot awat Unŧaayi Uweek.

15 Nawutan kaŋal umundu këme uko unwooŋ wi umundu. Woli ñaaŋ aŋal umundu, uŋal wi Naşibaţi Aşin nja uunji uwo ţi a. 16 Iko bŧi inwooŋ yi umundu : iko yi uleef uŋaluŋ, iko yi ñaaŋ awinuŋ añeebar na phaţ ţi bka bi ŧul kabot kapiiŧar ţi ba, iinwoona du Naşibaţi Aşin nja, iwoona ţi umundu. 17 Kë umundu wi uşë ba na iko yi bañaaŋ bakñeebaruŋ ; kë anşaaŋ ado uko wi Naşibaţi aŋaluŋ aka ubida wi mnţo.

Naşoorad Kriŧtu

18 An babuk naan, wal wi umundu ukbaaŋ ubani. Naŧiink kë baji *Naşoorad Kriŧtu awo i pbi, hënkuŋ kë başooradul baŧum başë do bi bi bi. Uko waŋ ukaaŋ kë ŋyikrën kë wal ubaañşaani ubani. 19 Bakaŋ mënţan bapënna ţi nja, aşë wo baanwo biki nja. Woli bawo lah biki nja, baţo na nja. Kë başë ya, uko mënţ uyuuj kë bukal bŧi baanwo biki nja.

20 Kë an, nayeenkna *Uhaaş wi Naşibaţi ţi Yeŧu *Kriŧtu, name bŧi manjoonan. 21 Woli dpiiŧan keeri, uunwo wo ji naamme manjoonan. Dpiiŧan ţiki name ma abot ame kë nin ŋţilan ŋloŋ ŋaanji ŋapënna ţi banwooŋ na manjoonan. 22 Kë in awooŋ naţilan bë mënţ anjakuŋ aji Yeŧu aanwo Kriŧtu? Uŋ mënţan awooŋ Naşoorad Kriŧtu! Apok Naşibaţi Aşin nja abot apok Abukul. 23 Ñaaŋ ampokuŋ Abuk Naşibaţi apok Aşin kak. Andinanuŋ aji Abukul awoo, adinan kak kë Aşin awoo.

24 Kë an, uko wi naŧiinknuŋ du ujuni namëbaan wa. Woli namëban uko wi naŧiinknuŋ du ujuni, nawo an kak ţi Naşibaţi Aşin nja na ţi Abukul. 25 Kë uko wi Kriŧtu ahoŋuŋ, uwooŋ: ubida wi mnţo.

26 Uko wi, wi wi nŋaluŋ lah kaţupan ţi bañaaŋ bankdoluŋ na pneemanan. 27 Kë an, Uhaaş wi Naşibaţi wi nayeenknuŋ ţi Kriŧtu uduka ţi an, kë naannuma bajukanan. Uhaaş wi nul ukjukananaŋ iko bŧi, uwo manjoonan, awo uunji uţilan. Kë jibi ukjukananaŋ, nadukiin namëban ţi a.

28 An babuk naan, hënkuŋ, nadukiin namëban ţi Kriŧtu, ahilna wal wi akpënuŋ kawinana, ŋhil kanaţ kaliinŧ, kawo ŋënkkowa kanaţ kalowa.

Babuk Naşibaţi na manjoonan

29 Name kë Naşibaţi awo naŧool, nayikrënën keeri kë ñaaŋ ankdoluŋ uko uŧool awoona du a.

3

1 Natenan jibi Naşibaţi Aşin nja aŋaluŋ nja. Aŋal nja adoo dinan kë ŋdoo du'ana babukul. Ŋwo babukul na manjoonan. Bañaaŋ biki umundu baamme Aşinun, ukaaŋ kë baanhinan pme nja. 2 An banohnaan, ŋwo hënkuŋ babuk Naşibaţi, kë uko wi ŋëkbiiŋ kawo uundo meeţana. Kë ŋşë me uko wi : woli *Kriŧtu aluŋ apën awinana, ŋkak kanaam na a, ţiki ŋwina jibi awooŋ. 3 Ñaaŋ anhaţuŋ uko waŋ ţi Kriŧtu, ajinţan uleeful jibi ul ajinţuŋ.

4 Nado pekadu aji diiman kë apën ţi *bgah bi Naşibaţi, ţiki pdo pekadu pawo ppën ţi bgah. 5 Kë naşë me kë Kriŧtu abi bi pa ppënan nja ipekadu, abot awo aanwo na pekadu. 6 Ñaaŋ ammëbanuluŋ aanwo nado pekadu. Nado pekadu aanwina abot awo aamme'a.

7 An babuk naan, nakdinan nin ñaaŋ aneemanan. Ñaaŋ ankdoluŋ uko uŧool awo naŧool jibi Kriŧtu awooŋ naŧool. 8 Nado pekadu awo i *Unŧaayi Uweek, wul uwo udo pekadu du ujuni. Kë Abuk Naşibaţi aşë bi bi pŧok iko yi Unŧaayi Uweek ukdoluŋ. 9 Ñaaŋ ambuknaaniiŋ du Naşibaţi aanji duka ţi pekadu ţiki ubida unwoonuŋ du Naşibaţi uwo ţi a ; aanhinan kajuban ţiki abuknaana du Naşibaţi. 10 Uko umpaţşuŋ babuk Naşibaţi na biki Unŧaayi Uweek wii wi : ñaaŋ anwooŋ aanwo naŧool këme awo aaŋŋal ayiţul ţi Kriŧtu aanwo i Naşibaţi.

Bŋalad bi banfiyaaruŋ Kriŧtu

11 Ŋwo kaŋalad, uko waŋ wi wi naŧiinkuŋ du ujuni. 12 Ŋënwo kado ji Kayin anwooŋ i *Unŧaayi Uweek, afiŋ aţa'ul✡. Kë we ukaaŋ kë afiŋ aţa'ul? Aji do buţaan kë aţa'ul aşë ji do iko inwooŋ iŧool. 13 An bayiţ naan, nawutan kañoŋar woli bañaaŋ biki umundu wi başooran. 14 Nja, ŋme kë ŋpënna du pkeţ aya du ubida ; ŋme uko mënţ ţiki ŋŋal bayiţ nja ţi *Kriŧtu. Ñaaŋ anwooŋ aaŋŋal ayiţul aduka ţi pkeţ. 15 Ñaaŋ anşooruŋ ayiţul ţi Kriŧtu awo nafiŋ bañaaŋ ; kë naşë me kë bafiŋ bañaaŋ baanji baka ubida wi mnţo.

16 Ŋme uko unwooŋ uŋal ţiki Kriŧtu awul ubida wi nul pa nja. Ukaaŋ kë ŋwo kawul ubida wi nja pa bayiţ nja ţi Kriŧtu. 17 Woli ñaaŋ aloŋ aka iko bŧi aşë win ayiţul anwoyi ţi kanuma aşë pok pţënka, hum di di uŋal wi Naşibaţi ukwooŋ ţi a ba? 18 An babuk naan, nawutan kaŋalna ţi ŋţup ţañ, nadoon kaţënk, hënk naŋal na manjoonan.

19 Woli ŋŋalad haŋ, wi wi ŋkmeeŋ kë ŋwo biki manjoonan, ŋhaaş ŋi nja ŋabot ŋaţoora ţi kadun ki Naşibaţi. 20 Kë woli ŋhaaş ŋi nja ŋado leşan nja buţaan bi ŋdoluŋ, ŋënji ŋhaajala, ŋji ŋme kë Naşibaţi adëm apel ŋhaaş ŋi nja abot ame iko bŧi.

21 An banoh naan woli ŋhaaş ŋi nja ŋaţoora, ŋñoom kañoga. 22 Awul nja iko yi ŋkñehanuluŋ bŧi ţiki ŋmëban uko wi ajakuŋ ŋdo, kë uko wi ŋkdoluŋ ubot alila. 23 Uko wi ajakuŋ ŋdo uwo : ŋfiyaar Yeŧu Kriŧtu Abukul ŋbot ŋŋalad jibi ajakuŋ na nja ŋdo kado. 24 Kë ñaaŋ ankdoluŋ uko wi Naşibaţi ajakuŋ ado, aji mëbana, Naşibaţi kamëbana. Uhaaş wi nul wi awuluŋ nja ujaaŋ uyuuj kë amëban nja.

4

Uhaaş wi Naşibaţi na wi Naguuru

1 An banoh naan, nawutan kafiyaar bañaaŋ banjaaŋ babubara kaji bawo na *Uhaaş wi Naşibaţi, naţëpan ţëp naten bnuura nameena me uhaaş wi bawoonaanuŋ uwoona du Naşibaţi. Bañaaŋ baŧum bandaaruŋ aji bawo *baţupar Naşibaţi baniink umundu. 2 Hënk di di nakyikrënaanuŋ Uhaaş wi Naşibaţi : ñaaŋ andinanuŋ aji Yeŧu *Kriŧtu akak ñaaŋ najën, awo na Uhaaş wi Naşibaţi. 3 Kë ñaaŋ anşaaŋ apok pdinan uko wi Yeŧu awooŋ, aanwo na Uhaaş wi Naşibaţi. Awo na wi naşoorad Kriŧtu i naŧiinkuŋ kë baji abi, ado bi bi bi, awo ţi umundu.

4 An babuk naan nanwooŋ biki Naşibaţi, nawat başoorad Kriŧtu bukuŋ, ţiki anwooŋ ţi an adëm apel anwooŋ i umundu. 5 Bukal bawo biki umundu ukaaŋ kë uţup wi baka uwo wi umundu, kë umundu ubot aŧiink baka. 6 Nja, kë ŋşë wo biki Naşibaţi ; ammeeŋ Naşibaţi aji ŧiink nja ; kë anwooŋ aanwo i Naşibaţi aanji ŧiink nja. Kë hënk di di ŋjaaŋ ŋmeena Uhaaş wi Manjoonan na uhaaş wi kaguuru.

Uŋal wi Naşibaţi

7 An banoh naan, nawulën ŋŋalad ; uŋal uwoona du Naşibaţi, kë ñaaŋ anŋaluŋ aŧënţul abuknaana du Naşibaţi akuţ ame'a. 8 Ñaaŋ anwooŋ aanŋal aŧënţul, aambaaŋ kameha Naşibaţi ţiki Naşibaţi awo uŋal. 9 Naşibaţi adiiman uŋal wi akaaŋ pa nja wi ayiluŋ Abukul aloolan i akahaŋ ţi umundu ŋhilna ŋţëpna ţi a ŋka ubida. 10 Uŋal na manjoonan uunwo pŋal pi ŋŋaluŋ Naşibaţi, uwo pŋal pi aŋaluŋ nja. Ayil Abukul kë awo bţeŋan bankpënanuŋ ipekadu yi nja. 11 An banoh naan, wi Naşibaţi aŋaluŋ nja haŋ, ŋwo kaŋalad kak. 12 Nin ñaaŋ aambaaŋ kawin Naşibaţi. Kë woli ŋŋaladi, Naşibaţi aji wo ţi nja, uŋalul ubot kawinana bnuura ţi nja.

13 Naşibaţi awul nja *Uhaaş wi nul, ukaaŋ kë ŋji ŋme kë ŋmëbana, kë abot amëban nja. 14 Naşibaţi ayil Abukul kë awo nabuuran umundu. Ŋwin uko waŋ, aşë ţup wa bañaaŋ. 15 Ñaaŋ andinanuŋ aji Yeŧu awo Abuk Naşibaţi, Naşibaţi aji mëbana, ul kabot kamëban Naşibaţi. 16 Kë nja, ŋme abot afiyaar kë Naşibaţi aŋal nja. Naşibaţi awo uŋal. Kë woli ŋŋal baŧënţ nja, ŋji ŋmëban Naşibaţi, Naşibaţi abot kamëban nja.

17 Woli ŋŋal baŧënţ nja na manjoonan ŋënkdo kaţaaf unuur wi pwayëş ţiki ubida wi nun ţi umundu wi, unaam na wi *Kriŧtu. 18 Anŋaluŋ na manjoonan aanji wo na palënk, uŋal unjoonanuŋ uji udook palënk. Na manjoonan, palënk paji pagakandër na uşal wi kakob. Kë anwooŋ na palënk aanji ŋal na manjoonan.

19 Kë nja, ŋşë ŋal ţiki ul aŋaluŋ nja uŧeek. 20 Woli ñaaŋ aji aŋal Naşibaţi, aşë şoor ayiţul ţi Kriŧtu, awo naţilan, ţiki woli ñaaŋ aaŋŋal aŧënţul i akwinuŋ, aanhilan kaŋal Naşibaţi i awooŋ aanwini. 21 Uko wi Naşibaţi ajakuŋ na nja ŋdo kado wii wi : ñaaŋ aŋŋaluŋ Naşibaţi akaan aŋal ayiţul ţi Kriŧtu.

5

1 Ñaaŋ anfiyaaruŋ aji Yeŧu awooŋ *Kriŧtu awo abuk Naşibaţi, kë ñaaŋ aŋŋaluŋ aşin ñaaŋ aji ŋal abukul. 2 Ñaaŋ aji me kë aŋal babuk Naşibaţi woli aŋal Naşibaţi abot ado uko wi ajakuŋ. 3 Hënk di uwooŋ, pŋal Naşibaţi pawo pdo uko wi ajakuŋ ŋdo kado. Kë uko wi ajakuŋ ŋdo kado ubot awo uuntam pdo. 4 Banwooŋ babuk Naşibaţi baji bawat iko yi umundu. Kë uko wi ŋkdooŋ kawatna iko yi umundu uşë wo pfiyaar pi nja. 5 Kë in aşaaŋ awo anjaaŋ awat iko yi umundu bë mënţ anfiyaaruŋ aji Yeŧu awo Abuk Naşibaţi a?

Uko wi baţupuŋ ţi Yeŧu Kriŧtu

6 Yeŧu *Kriŧtu abiiŋ ţi nja na meel mi batiŧmu bi nul na pñaak pi pkeţ pi nul*. Aambi bi ţañ na meel, abi na meel na pñaak, kë *Uhaaş wi Naşibaţi ujaaŋ uţup uko mënţ, wul unwooŋ manjoonan.

7 Iko iwajanţ ikyuujuŋ kë uko wi Yeŧu ujoonani, iwooŋ: 8 Uhaaş wi Naşibaţi na meel na pñaak, iyeenkiir yul iwajanţ† bŧi. 9 Jëm ŋji ŋdinan uko wi bañaaŋ baţupuŋ i? Kë wi Naşibaţi aţupuŋ uşaaŋ adëmna apel wi bañaaŋ baţupuŋ. Uko wi Naşibaţi aţupuŋ wii wi : aţiiniyaan Abukul. 10 Ñaaŋ anfiyaaruŋ Abuk Naşibaţi amëban uţup mënţ ţi uhaaşul. Ñaaŋ anwooŋ aanfiyaar Naşibaţi aţu'a naţilan ţiki aanfiyaar uko wi Naşibaţi aţupuŋ ţi uko wi Abukul. 11 Kë uko wi Naşibaţi aţupuŋ wii wi : Awul nja ubida wi mnţo kë ubida mënţ uşë woona ţi Abukul. 12 Anwooŋ na Abukul aka ubida mënţ, anwooŋ aanwo na Abukul aanka wa.

Ubida wi mnţo

13 Dpiiŧan iko yi, an nanfiyaaruŋ Abuk Naşibaţi nahilna name kë naka ubida wi mnţo. 14 Ŋhaţ kë woli ŋnaţ ţi kadun ki Naşibaţi añehana uko unliluluŋ, aţen nja wa. 15 Kë woli ŋme kë Naşibaţi aji ŧiink uko wi ŋjaaŋ ŋñehana bŧi, ŋhinan kafiyaar na manjoonan kë ŋdo bi yeenk yeenk uko wi ŋñehanuluŋ.

16 Woli ñaaŋ awin ayiţul ţi Kriŧtu kë akjuban pjuban panwooŋ paanji paţij pkeţ, añehandërëna Naşibaţi awula ubida wi mnţo. Uko mënţ uwo pa pjuban panwooŋ paanji paţij pkeţ ţañ. Kë uşë ka pjuban panjaaŋ paţij pkeţ, mënji nañehandër anjubanuŋ pjuban mënţ. 17 Pjuban bŧi pawo pekadu, kë pekadu dloŋ daşë wo daanji daţij pkeţ.

18 Ŋme kë bañaaŋ banwooŋ babuk Naşibaţi baanji baduka ţi pekadu ; Abuk Naşibaţi aji yeŋ baka, *Unŧaayi Uweek kalow baka. 19 Ŋme kë ŋwo biki Naşibaţi, kë umundu bŧi uşë wo ţi iñen yi Unŧaayi Uweek. 20 Ŋkak ame kë Abuk Naşibaţi abi abot awul nja mnhina mi pyikrën anwooŋ Naşibaţi na manjoonan. Ŋmëbandër na anwooŋ Naşibaţi na manjoonan ţi pmëbandër pi ŋmëbandëruŋ na Yeŧu *Kriŧtu Abukul. Ul awooŋ Naşibaţi na manjoonan, ul anwooŋ anjaaŋ awul ubida wi mnţo.

21 An babuk naan, nalowan ŋnŧoŋ.

* 1:4 Mnlilan mi nun : Baloŋ bapiiŧ aji mnlilan mi nan.

✡ 3:12 Natenan ţi Ujuni 4.3-10.

* 5:6 Na meel mi batiŧmu bi nul na pñaak pi pkeţ pi nul : Baloŋ başal aji Yowan aţiiniyaan ţi iko inţëpuŋ ţi Yowan 19.34, di batowuŋ kanŧaagan ki Yeŧu kë meel na pñaak mampëni.

† 5:8 Iwajanţ: Ţi bayuday woli bañaaŋ batëb këme bawajanţ bawo ţi uţup uloolan baji badinan kë uwo manjoonan.

2 YOWAN

Uţup utëbanţën wi

Yowan

apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwooŋ kakaarta kaŧëbanţën ki Yowan apiiŧuŋ. Apiiŧ ka « Ñaaţ i Naşibaţi adatuŋ. » Uka pwo banfiyaaruŋ Kriŧtu biki amenuŋ itim hënk ukaaŋ kë aţu aji ñaaţ i Naşibaţi adatuŋ. Aţup baka ţi kakaarta ki jibi banfiyaaruŋ Kriŧtu bawooŋ kaŋalad. Akak aţup baka aji baliinŧ ţi pfiyaar babot balipara banjaaŋ bajukan uţup umpaţuŋ na Uţup Ulil Unuura.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1-3)

2. Manjoonan, na bŋalad (4-6)

3. Bajukan baţilan (7-11)

4. Pwul mboş pbaañşaani (12-13)

1

1 Nji nantohi, dpiiŧu, iwi Ñaaţ i Naşibaţi adatuŋ iwi na babuku* an biki nŋaluŋ na manjoonan. Mënţ nji ţañ dŋalanaŋ, bañaaŋ bŧi bammeeŋ manjoonan baŋalan, 2 ţiki manjoonan manwo ţi nja akuţ aduka ţi nja te mnţo. 3 Dñehan Naşibaţi Aşin nja na Yeŧu *Kriŧtu Abuk Naşibaţi Aşin nja bawul nja bnuura na mnjeeh, bamiir nja, ŋhilna ŋwo ţi manjoonan ŋbot ŋŋalad.

Manjoonan na uŋal

4 Dlilan maakan wi nwinuŋ baloŋ ţi babuku kë baji bado uko unwooŋ manjoonan jibi Naşibaţi Aşin nja ajakuŋ ŋdo kado. 5 Kë hënkuŋ, Ñaaţu, uko wi nji kañehaniiŋ wii wi : nawulan ŋŋalad. Uko mënţ uunwo uko uhalu wi pdo wi nji kapiiŧiiŋ, uwo uko wi ŋyeenkuŋ du ujuni. 6 Pŋal pawo pdo uko wi Naşibaţi ajakuŋ. Kë uko wi Naşibaţi ajakuŋ ŋdo wi najukuŋ du ujuni, uwo nawo ţi bŋalad.

7 Bañaaŋ baţilan baguuru baŧum babi aniink umundu, baandi pyikrën kë Yeŧu *Kriŧtu akak ñaaŋ najën. Ñaaŋ ankdoluŋ haŋ awo naguuru, *Naşoorad Kriŧtu. 8 Naţaafaraan keeri, nawutna kawaaŋ uko wi ŋlempuŋ ţi an, naşë nayeenk bnuura katuum kampënnuŋ du Naşibaţi. 9 Ñaaŋ anwooŋ aammëban pjukan pi Kriŧtu aşë hoţalëş da iko iloŋ, aammëbandër na Naşibaţi. Ankŧiinkuŋ pjukan mënţ amëbandër na Naşibaţi Aşin nja abot amëbandër na Abukul. 10 Woli ñaaŋ aloŋ abi du an aţij pjukan ploŋ pampaţi, nawutan kayeenka, nadoon napok pok pwula mboş. 11 Ñaaŋ ankwululuŋ mboş akak awo ţi ploolan na aŋ mënţan ţi iko iwuţaan yi akdoluŋ.

Uţup ubaañşaani

12 Dka iko iŧum iloŋ kak yi nwooŋ i kaţupan, aşë hokan pwo mënkpiiŧan ya. Dŋal pbi du an kaţiini ţiini na an, mnlilan mi nja manhilna manwo mnweek maakan.

13 Babuk Aţa'u ñaaţ i Naşibaţi adatuŋ† bawulu mboş.

* 1:1 Ñaaţ i Naşibaţi adatuŋ... na babukul : Baloŋ baji pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi pi Yowan akdu'uŋ ţi Ñaaţ i Naşibaţi adatuŋ, kë babukul bawo banfiyaaruŋ.

† 1:13 Aţa'u ñaaţ i Naşibaţi adatuŋNatenan ţi uko wi bapiiŧuŋ ţi v1. Pnŧuk pi banfiyaaruŋ ploŋ pi pi akduuŋ aţa'ul.

3 YOWAN

Uţup uwajanţën wi

Yowan

apiiŧuŋ banfiyaaruŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta kawajanţën ki Yowan apiiŧuŋ. Apiiŧ ka ñiinţ aloŋ anfiyaaruŋ Kriŧtu i katim kawooŋ Gayuŧ. Yowan abi yil ţfa bañaaŋ baloŋ baya baţup Uţup Ulil Unuura du banfiyaaruŋ Kriŧtu. Wi bayaaŋ du ubeeka wi Gayuŧ afëţuŋ, ñiinţ aloŋ anwooŋ katim ki Diyotrefeŧ apok bafëţ du katohul. Kë banfiyaaruŋ Kriŧtu bandooŋ aŋal pyeenk baka kë apok adook baka ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ. Uko mënţ ukaaŋ kë Yowan apiiŧ Gayuŧ kaji na a amëban aliinŧ, ayeenk bnuura bankmbiiŋ, pţup Uţup Ulil Unuura.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1-4)

2. Anfiyaaruŋ Kriŧtu aanwo kapok pţënk aŧënţul (5-12)

3. Pwul mboş pbaañşaani (13-15)

1

1 Nji nantohi, dpiiŧu, iwi Gayuŧ nanoh naan i nŋaluŋ na manjoonan.

2 Iwi, nanoh naan, dñehan iko bŧi iya bnuura na iwi, iwo najoob uhaaş ubot uţoora na iwi. 3 Bayiţ nja baloŋ ţi Kriŧtu babi aţupën jibi imëbani manjoonan abot aji kţaş ma, kë nlilan maakan ţi uko mënţ. 4 Nin uko uloŋ uunji udolën nlilan kapel woli bajakën aji babuk naan baţaş manjoonan.

5 Nanoh, iji kţu uşal ţi pţënk banfiyaaruŋ, kadoo ţënk baka, bukal biki iwooŋ iimmee. 6 Baţup jibi iŋali baka ţi kadun ki banfiyaaruŋ bŧi. Doon kaţënk bañaaŋ baŧënţ bukuŋ babaañëş bayaaş bi baka jibi Naşibaţi aŋaluŋ ; idole haŋ kdo bnuura. 7 Bapën kaya kaţup uko wi *Kriŧtu, awo baanyeenk nin uko uloŋ ţi banwooŋ baanfiyaari. 8 Kë ŋşë wo biki kayeenk bañaaŋ baŧënţ bukuŋ mënţ kahilna kaţënk ţi ulemp wi pdiiman manjoonan.

Diyotrefeŧ na Demetriyuŧ

9 Dbi piiŧ pnŧuk pi banfiyaaruŋ pi nan, kë Diyotrefeŧ anjaaŋ aŋal pwo kadun aşë wo aanji ŋal nin pŧiink uko wi ŋjakuŋ. 10 Uko waŋ ukaaŋ kë woli dbii, kayuujan bnuura iko yi ajaaŋ ado. Aji wo ţi pţup iko iwuţaan ţi un. Ado beeh beeh apok pyeenk bayaanţ banfiyaaruŋ, kë banŋaluŋ pyeenk baka aji neenan baka kadook baka ţi pnŧuk pi banfiyaaruŋ.

11 Iwi nanoh naan, wutan kaligşën buţaan, doon kado bnuura. Anjaaŋ ado bnuura awo i Naşibaţi, ankdoluŋ buţaan aamme Naşibaţi.

12 Kë Demetriyuŧ ul, bañaaŋ bŧi baţup uko unuura wi nul, kë mnwo mi nul mankak ayuuj kë awo i manjoonan. Un kak ŋţup bnuura bi nul, kë ikak ame kë uko wi ŋkţupuŋ ujoonani.

13 Dka iko iŧum yi pţupu kak, aşë wo mënŋal ppiiŧu piiŧ ya. 14 Dŋal pwinu win ţi uleefu ŋnuur ŋi, ŋşë ŋţiini bnuura.

15 Dñehan bnuura bawo ţi iwi! Banohu bawulu mboş. Wulan banohun mboş bŧi andoli ţi katim ki nul.

YUDA

Uţup wi

Yuda

apiiŧuŋ

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Yuda apiiŧuŋ. Yeŧu awooŋ naweek baka ul na Yakob. Kakaarta ki kanaam na katëbanţën ki Piyeer apiiŧuŋ. Yuda apiiŧ kakaarta ki bañaaŋ biki Naşibaţi adatuŋ. Aji na baka balipara bañaaŋ banjaaŋ bajukan uţup umpaţuŋ na Uţup Ulil Unuura. Mnwo mi bakaŋ mënţan manyuuj kë baanwo bañaaŋ biki Yeŧu, ţiki maanwo mnwo mnuura. Akak aţup baka jibi Naşibaţi ajaaŋ ado na banjaaŋ bado buţaan.

Hënk di ifah yi ulibra wi iwooŋ:

1. Pwul mboş (1-2)

2. Uba wi banjaaŋ bajukan bañaaŋ iko inwooŋ iinwo iŧool (3-16)

3. Banfiyaaruŋ bawo kaŋalad (20-23)

4. Mndëm manwoon ţi Naşibaţi! (24-25)

1

1 Nji Yuda aţa Yakob✡, nwooŋ nalempar Yeŧu *Kriŧtu, dpiiŧanaŋ an biki Naşibaţi Aşin nja adatuŋ, aŋal baka, kë Yeŧu Kriŧtu akyeŋ baka. 2 Dñehan Naşibaţi añagi'an, ajoobţënan ŋhaaş akuţ aŋalan ; dñehan awulan iko mënţ aŧuman.

Bajukan balagare

(2 Piyeer 2.1-17)

3 An biki nŋaluŋ maakan, dbi ţu uşal maakan ţi ppiiŧan ţi uko wi mbuur mi ŋţokuŋ. Kë nşë win hënkuŋ kë dwo i kapiiŧan katëŋţënan nado kagutan, uko wi Naşibaţi aţenuŋ byaaş bloolan bañaaŋ banwooŋ biki nul bafiyaar uhilna uduka te mnţo. 4 Na manjoonan, bañaaŋ baloŋ baññoomuŋ Naşibaţi bamena aneej ţi pŧoofan. Baji baţëlëş bnuura bi nul kaji badinan bañaaŋ pdo kado iko iţop, kabot kapok Yeŧu anwooŋ Ajugun aloolan. Upiiŧana undiimaan ţi *Ulibra wi Naşibaţi kë aluŋ kakob baka.

5 Name iko mënţ bŧi, kë nşë ŋal kaleşanan jibi Ajugun abiiŋ abuuran pntaali pi *Iŧrayel du *Ejiptu, aşë do kë bampokuŋ pfiyaar bakeţi✡. 6 Naleşan ŋwanjuŧ ŋanwooŋ ŋaambi liŋ ţi uko wi Naşibaţi aţuuŋ ŋa pdo, ŋaduk dko di ŋafëţuŋ: aţu ŋa du bdëm kë ŋakyoonk unuur uweek wi pwayëş atanana te mnţo✡. 7 Naleşan kak biki ŋbeeka ŋi Ŧodom na Gomora✡ na ŋbeeka ŋanñoguŋ baka bambiiŋ ado ji ŋwanjuŧ mënţ awo ţi pdo iko iţop, abot apiinţ na biinţ këme baaţ baŧënţ baka*; hënkuŋ Naşibaţi akob baka ado kë bawo du bdoo banwooŋ baankjëmşa, bañaaŋ bŧi kë bawo katen ţi uko mënţ.✡

8 Bañaaŋ mënţ banwooŋ ţi pŧoofan hënk di bakaaŋ aji bado : baji bado iko injaaŋ iţopan ŋleef ŋi baka yi ŋţaafi ŋi baka ŋawuluŋ baka, bañoom Ajugun, aji bakar ŋwanjuŧ ŋandëmuŋ. 9 *Mikayel uwanjuŧ uweek, uundo kar *Unŧaayi Uweek wi ukŋomnuŋ puum pi *Moyiŧ na wa – ajakaara na wa ţañ: « Dwutu na Ajugun! »

10 Kë bañaaŋ biki, başë ji bakar uko wi bawooŋ baammee ; kame ki baka kawo ji ki ŋlimariya ŋanwooŋ ŋaanwo na uşal aşë ji kaneeman baka. 11 Bañaaŋ mënţ bawuţani! Baţaş bgah bi *Kayin ; itaka iţoŋ baka kë baneem ji *Balaam ; bakeţ ţiki bapataţa ji *Kore. 12 Nalipariin bañaaŋ mënţ: woli nayit ade, baji bado iko iţop, baanji bakowa, baji başal ŋleef ŋi baka ţañ. Bawo ji infëluŋ inwooŋ iinwo na meel yi uyook uñooţuŋ. Bawo ji mnko manwooŋ maankbuk woli wal wi kakit ki ma udoo ban, mnko mi balëbuŋ, mankeţuŋ aba. 13 Jibi ŋmaaroŋ ŋi bdëk banţuunkuŋ ŋajaaŋ ŋajotan plëţ kadun, hënk di di bajaaŋ bajotan kadun iko ikowandënaan yi bajaaŋ bado. Bawo ji ŋjah ŋanneemuŋ añaay, kë Naşibaţi afël baka du bdëm bantootuŋ apel bi pti te mnţo.

14 *Henok, anwooŋ ateem nja napaajanţën ampënnuŋ ţi *Adam, ado bi ţup undiimaan ţi uko wi baka aji : « Natenan! Ajugun aluŋ kabi na pntuni pi ŋwanjuŧ ŋyimanaan ŋi nul, 15 kahilna kawayëş bañaaŋ bŧi. Aţup bampokuluŋ kë baduknaana ţi iko iwuţaan bŧi yi badoluluŋ wi bapokuŋ pŧiinka na ţi ŋţup ŋtam ŋi bado pekadu banwooŋ baankţaşa mënţ baţupuŋ ţi a. » 16 Bawo bañaaŋ banjaaŋ baŋur ŋuran, kaţëga, kabi duka duka ţi pla iko inliluŋ ŋleef ŋi baka ; bawo bahomp banjaaŋ badaar bañaaŋ na ŋţup ŋlil.

Natamaan

17 Kë an biki nŋaluŋ maakan, naleşan uko wi *banjañan biki Yeŧu *Kriŧtu Ajugun babiiŋ aţupan aji ubi kawo. 18 Babi jakan aji : « Ţi ŋnuur ŋbaañşaani, bañaaŋ bambeŋ baluŋ kabi, baluŋ kado kaţaş iko iwuţaan yi ŋleef ŋi baka ŋaŋaluŋ inwooŋ iinlil Naşibaţi. » 19 Bukal bajaaŋ baţij bpaţşër ; iko yi bañaaŋ bajën baŋaluŋ ijaaŋ iţoŋ baka, baanwo na *Uhaaş wi Naşibaţi.

20-21 Kë an biki nŋaluŋ maakan, namëbaan naliinŧ ţi uŋal wi Naşibaţi aŋalanaŋ. Natamaan naliinŧ ţi pfiyaar pyimanaan maakan pi nafiyaaruŋ nado kaya kadun ţi pa, nado kañehan na mnhina mi *Uhaaş wi Naşibaţi, nayoonk Yeŧu *Kriŧtu Ajugun awulan mñaga mi nul mankwuluŋ ubida wi mnţo.

22 Nañagiin banwooŋ na ŋşal ŋtëb ; 23 nabuuran baloŋ wi naklowanuŋ baka bdoo ; nañagiin bandukiiŋ pñaga pannaakiiruŋ na palënk, nado naţaafara pban imişa yi baka ingëjuŋ na iko iwuţaan yi badoluŋ.

Pbeeb Naşibaţi

24-25 Nawulën ŋdëman Naşibaţi anwooŋ aloolan ţañ, anţëpnuŋ ţi Yeŧu *Kriŧtu Ajugun abuuran nja. Ul ahiluŋ kayeŋan nawutna kajot ţi pekadu, kadolan nanaţ ţi kadunul ul anwooŋ na mndëm, nawo bañaaŋ bajinţ, nawo na mnlilan mnweek. Naşibaţi awo naweek, ajug mndëm, mnhina na pşih du unjon, nţa na faan te mnţo! Uwo haŋ!

✡ 1:1 Natenan ţi Maci 13.55; Markuŧ 6.3.

✡ 1:5 Natenan ţi Ppën 12.51.

✡ 1:6 Natenan ţi Ujuni 6.2.

✡ 1:7 Natenan ţi Ujuni 19.24-35.

* 1:7 Apiinţ na biinţ këme baaţ baŧënţ baka : Baloŋ bapiiŧ aji bapiinţ na ŋwanjuŧ.

✡ 1:7 Natenan ţi Ujuni 19.1-25.

Uko wi bayuujuŋ Yowan

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Uko wi Naşibaţi

ayuujuŋ Yowan

Uţup ujuni

Ulibra wi uwo kakaarta ki Yowan, nanjañan i Yeŧu Kriŧtu apiiŧuŋ. Aţup aji iko yi apiiŧuŋ bŧi ţi kakaarta ki awin win ya na këş ki nul, akak aŧiink ya na ibaţ yi nul. Aji Uhaaş wi Naşibaţi uneejuŋ ţi a, ahilna ame iko mënţ bŧi. Babi mob Yowan ayaanaan du unjiw wi Patmoŧ aduka da, du ubeeka wi Aŧiya. Ukaaŋ kë apiiŧ kakaarta ki katëŋţënaan banwooŋ ţi kadun ki banfiyaaruŋ ţiki du unjon babi hajan baka maakan. Uko mënţ ukaaŋ kë aji na baka bamëban baliinŧ te unuur ubaañşaani, bahaţ ţiki Yeŧu aji : « Bampokuŋ buţaan, dwul baka bade mbuk mi bko banjaaŋ bawul bañaaŋ ubida banwooŋ du uwoorta wi Naşibaţi.” » 2.7. Kë Yeŧu ţi uleeful abi hënkuŋ kawat buţaan. Uka iko yi aţupuŋ ţi ulibra wi inkaaŋ udooni : uŧeek uwo kë ŋhaaş ŋi buţaan ŋawo ţi plemp ţi umundu wi, kë banfiyaaruŋ Kriŧtu bakluŋ kahaj te badoo bafiŋ baloŋ ţi baka. Utëbanţën uwo kë Yeŧu awooŋ Nabuuran bañaaŋ, aluŋ kawat bañaaŋ bŧi bampokuŋ Naşibaţi kaţu na ŋhaaş ŋi buţaan. Uwanjanţën uwooŋ kë Naşibaţi ahank katuum pa bañaaŋ banfiyaaruluŋ, biki bafiŋuŋ pa katimul. Aţup aji Ŧatana na ŋwanjuŧ ŋi nul, na bañaaŋ bŧi banţaşuluŋ, Yeŧu aluŋ kawat baka kafël du bnjiir. Baţi bhalu baluŋ kabi, na mboş mnhalu na ubeeka uhalu. Naşibaţi na Ajugun Yeŧu baluŋ kabi kafëţ da na bañaaŋ banŧiinkuluŋ.

1

1 Uko umpiiŧuŋ ţi ulibra wi, wi wi Naşibaţi awuluŋ Yeŧu Kriŧtu pa ayuuj balemparul uko unkmbiiŋ hënkuŋ uunkjon. Ayil uwanjuŧ wi nul du Yowan nalemparul kë uyuuja uko mënţ. 2 Yowan ayuuj bnuura kë uko bŧi wi aţupuŋ uwo uţup wi Naşibaţi na uko wi Yeŧu Kriŧtu adiimanuluŋ.

3 Ñaaŋ ankkakalëşuŋ iko inkluŋ kabi mënţ na bañaaŋ bankŧiinkuŋ ya abot aţaş ya banuurandëni. Na manjoonan wal wi iko mënţ bŧi ikdolaniiŋ uñogi.

Pwul mboş pi Yowan

4 Nji Yowan nji kapiiŧuŋ banfiyaaruŋ banwooŋ ţi ŋbeeka paaj na uloŋ ŋi Aŧiya.

Dñehan Naşibaţi awulan bnuura abot aţooranan ŋhaaş, ul anwooŋ, anjonuŋ nwoo, ankmbiiŋ. Dñehan kak ŋhaaş paaj na uloŋ ŋanwooŋ ţi kadun ki pţij pi pşih pi nul ŋawulan bnuura ŋabot ŋaţooranan ŋhaaş. 5 Abot añehan Yeŧu Kriŧtu, ammaaruŋ iko yi na manjoonan, aţup ya, anwooŋ naŧeek annaţiiŋ ţi pkeţ, abot awo naşih i başih biki mboş awulan bnuura abot aţooranan ŋhaaş. Yeŧu Kriŧtu aŋal nja abot abuuran nja wi awuluŋ ubida wi nul, Naşibaţi ahilna amiir nja ipekadu. 6 Ado nja kë ŋwo pntaali pi baţeŋan banwooŋ başih aşë lemp ţi kadun ki Naşibaţi Aşin. Mndëm manwo ţi a te uba umundu! Aşih te mndani! Uwo haŋ!

7 Natenan, abi ţi infëluŋ. Kë bañaaŋ bŧi bakluŋ kawina, bandooŋ aluŋana uleef baluŋ kawina. Bañaaŋ biki umundu bŧi baluŋ kado kaţëga. Aa! Uwo haŋ! 8 Ajugun Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi anwooŋ, anjonuŋ nwoo, ankmbiiŋ aji : « Nji dwooŋ naŧeek abot awo nabaañşaani. »

Mnwin mi Yowan

9 Nji Yowan ayiţan, nji nţokuŋ na an pşih, ahaj akuţ amiir ji an ţi pdo kaţaş Yeŧu, babi mobën añooţ du unjiw wi Patmoŧ ţiki djukan Uţup wi Naşibaţi, uko wi Yeŧu. 10 Unuur uloŋ wi pdëman Ajugun, Uhaaş wi Naşibaţi uneej ţi nji, kë nŧiink ţi kafeţ naan pdiim ploŋ pweek panwooŋ ji plul. 11 Pdiim pajakën aji : « Uko wi ikwinuŋ, piiŧan wa ţi ulibra iya iwul banfiyaaruŋ banwooŋ ţi ŋbeeka paaj na uloŋ ŋi : Efeŧ, Ŧimirna, Pergam, Ŧiyatira, Ŧardeŧ, Filadelfiya na Lawodiŧiya. »

12 Wi nŧiinkuŋ pdiim mënţ, dkok aji dten ñaaŋ ankţiiniiŋ na nji aşë win kfiiţi paaj na ploŋ kanţakni uwuuru. 13 Ţi pŧoof pi kfiiţi kuŋ kë nşë win uko unwoyi ji ñaaŋ. Awohara kamişa kanyuluŋ aban te du ihoţ abot atan ka na katël ki uwuuru ţi bjënŧ. 14 Uwel wi ñaaŋ mënţ ufaaŧ feh awo wo ji muuţ, kë këş ki nul kawo ji bdoo banjeenuŋ. 15 Ihoţul ijeen ji ifeeru inţuuŋ ţi bdoo, kë pdiim pi nul padëm ji ubulan. 16 Amëban ŋjah paaj na uloŋ ţi kañenul kadeenu, kë kakej kajul ki ŋde ŋtëb kaşë pën ţi mntumul, kaara di nul kë daknuur ji udiiŋ unuur.

17 Wi nwinuluŋ, djot ţi ihoţul awo ji ñaaŋ akeţuŋ keţ. Kë aşë pafën kañenul kadeenu ajakën : « Wutan kalënk ; nji dwooŋ najuni akuţ awo nabaañşaani. 18 Dwo anwooŋ najeb ; dbi keţ aşë wo hënkuŋ najeb te mnţo akuţ awo na inigşaani yi pkeţ na yi mnkeţ. 19 Piiŧan uko wi ikwinuŋ: uko unwooŋ hënkuŋ na unkluŋ kabi. 20 Kë ţi uko wi ŋjah paaj na uloŋ ŋi iwinuŋ ţi kañen naan kadeenu na kfiiţi paaj na ploŋ ki uwuuru dpibanu wa : ŋjah paaj na uloŋ ŋuŋ ŋawooŋ ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋi banfiyaaruŋ ţi ŋbeeka paaj na uloŋ ; kë kfiiţi paaj na ploŋ kuŋ kawo knŧuk paaj na ploŋ ki banfiyaaruŋ.

2

Uţup wi bapiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Efeŧ

1 Ajakën aji : « Piiŧan banfiyaaruŋ* biki Efeŧ iji na baka : “Ammëbanuŋ ŋjah paaj na uloŋ ţi kañen kadeenu abot apoş ţi pŧoof pi kfiiţi paaj na ploŋ ki uwuuru aţiini aji : 2 Dme uko wi najaaŋ nado, ame unoor wi nan na kamiir ki nan. Dme kë naanji nadinan bañaaŋ bawuţaan bawo ţi pnŧuk pi nan ; bañaaŋ banjakuŋ aji bawo banjañan aşë wo baanwo banjañan biki naan, naten baka ayikrën kë bawo baţilan. 3 Dme kak kë naji namiir ţi mnhaj mi nakhajuŋ pa nji bë naanwutani. 4 Kë nşë wo mënlilan ţi uko uloŋ uwuţaan wi nwinuŋ ţi an. Uko mënţ uwo kë naankak aŋalën jibi nabiiŋ aŋalën ţfa. 5 Naleşan jibi nabiiŋ awo ţfa, natenan jibi nakaki kafeţ, naţëlşan ŋhaaşan nabot nado kado jibi najaaŋ nado ţfa. Woli naando haŋ, kabi du an kapënan pfiiţi pi nan ţi dko di pawooŋ. 6 Kë naşë ka umbaŋ uloŋ wi nadoli bnuura : napok ji nji iko yi banikolayib bajaaŋ bado†.

7 «“Bankaaŋ ibaţ baŧiinkan uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ. Bampokuŋ buţaan, dwul baka bade mbuk mi bko banjaaŋ bawul bañaaŋ ubida banwooŋ du uwoorta wi Naşibaţi.” »

Uţup wi bapiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Ŧimirna

8 Akak ajakën : « Piiŧan banfiyaaruŋ biki Ŧimirna iji na baka : “Anwooŋ naŧeek akuţ awo nabaañşaani, ankeţuŋ akuţ anaţa ţi pkeţ aţiini aji : 9 Dme unoor wi nan na bwaaŋ bi nan – kë naşë wo bayok na manjoonan. Dme kak iko iwuţaan yi bañaaŋ baktaparanaŋ. Baji bawo biki pntaali pi Naşibaţi aşë wo baanwo baka, bawo biki *katoh kañehanaani ki *Ŧatana. 10 Naklënk nin ţi uko wi nakluŋ kahaj. *Unŧaayi Uweek uwat baloŋ ţi an ukalabuş, kado na pdolan nadekën feţ. Kë hënk di nakluŋ kahaj ŋnuur iñeen. Namiiran uko mënţ woli badoo fiŋan, nşë luŋ nwulan ubida uwo katuum ki nan.

11 «“Bankaaŋ ibaţ baŧiinkan uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ. Bampokuŋ buţaan baankkeţ utëbanţën‡.” »

Uţup wi bapiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Pergam

12 Akak aji na nji : « Piiŧan banfiyaaruŋ biki Pergam iji na baka : “Anwooŋ na kakej kajul ki ŋde ŋtëb aţiini aji : 13 Dme dko di nafëţuŋ: *Ŧatana akşihuŋ da. Namëbanaan bnuura, kë wi badooŋ afiŋ ţi pŧoofan du dko di Ŧatana afëţuŋ Antipaŧ anfiyaarnuŋ abot awo aanji ţañna pţiiniyaan uko wi naan, naanţañan pfiyaarën. 14 Kë nşë wo mënlilan ţi iko iloŋ inkdolaniiŋ ţi an : nawo ţi na bañaaŋ baloŋ banjaaŋ baţaş uko wi Balaam ajaaŋ ajukan. Ajukan Balak jibi akdoli kadoo kaţu bañaaŋ biki Iŧrayel bado buţaan wi bakdeeŋ ŋnŧaam ŋi bafiŋaruŋ ŋnŧoŋ abot aţopan ŋleef ŋi baka na pjuban pi piinţ✡. 15 Nakak awo na bañaaŋ baloŋ ţi an bankţaşuŋ pjukan pi banikolayit. 16 Naţëlşan ŋbida ŋi nan keeri! Woli naanţëlëş ŋa, kabi du an hënkuŋ, kagut na bañaaŋ mënţan na kakej kanjaaŋ kapënna ţi mntum mi naan.

17 «“Bankaaŋ ibaţ baŧiinkan uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ. Bampokuŋ buţaan, dluŋ kawul baka pde panwoonuŋ baţi✡, pi bañaaŋ bawooŋ baambaaŋ kawina, na plaak pfaaŧal pi bapiiŧuŋ katim kaloŋ kahalu ki nin ñaaŋ aloŋ awooŋ aammee me bë mënţ anyeenkuŋ ka a.” »

Uţup wi bapiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Tiyatira

18 Akak aji na nji : « Piiŧan banfiyaaruŋ biki Tiyatira iji na baka : “Abuk Naşibaţi anwooŋ na këş kanwooŋ ji bdoo, kë ihoţ ijeen ji ifeeru inţuuŋ ţi bdoo aţiini aji : 19 Dme uko wi najaaŋ nado : uŋal, pfiyaar, kamiir ki nan, na jibi najaaŋ naţënk baŧënţan. Dme kë nataman apel wi nabaaŋ ame'ën me. 20 Kë nşë wo mënlilan ţi uko uloŋ ţi. Nawut ñaaţ anwooŋ Jeŧabel kë awo ţi pŧoofan. Aji ul awo *Naţupar Naşibaţi aşë ji guur balempar naan kajukan baka pţopan ŋleef ŋi baka na pjuban pi piinţ kabot kade uyemaţ wi ŋnŧaam ŋi bafiŋaruŋ ŋnŧoŋ. 21 Dţena ŋnuur pa awugëş uşal kë aşë pok aduka ţi pdo iko iţop mënţ. 22 Dţu'a mnhaj kadola apiinţ ţi kalişa ado kahaj maakan, ul na banjaaŋ bajuban pjuban pi piinţ na a. Dwut baka woli badi ţañ aţañan iko iwuţaan yi ajaaŋ aţu baka pdo. 23 Dkak aluŋ kafiŋ babukul. Hënk banfiyaaruŋ bŧi bame kë dme uko wi bañaaŋ bajaaŋ başal du ŋhaaş ŋi baka, kaşe katuum ñaaŋ andoli ţi uko wi adoluŋ.

24 «“Kë an biki Tiyatira nanwooŋ naanţaş pjukan pi ñaaţ mënţ, an nanwooŋ naamme iko yi bajaaŋ badu iko immeniiŋ yi *Ŧatana, mënkak aka nin uko uloŋ wi pţupan. 25 Dji ţañ namëban bnuura uko wi najukuŋ te ukakën.

26 «“Bampokuŋ buţaan abot ado uko wi nji nŋaluŋ te unuur ubaañşaani, dluŋ kaţu baka ţi kadun ki ŋŧaak. 27-28 Mnhina mi Paapa awulnuŋ mi mi nji kawuluŋ baka, baluŋ kado kaşih ŋŧaak mënţ na kmëni kakob bañaaŋ bawuţaan jibi ñaaŋ ajaaŋ afom iţukar. Dkak awul baka unfay, ujah unjaaŋ ujeehan na nfa✡.

29 «“Bankaaŋ ibaţ, baŧiinkan uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ.” »

3

Uţup wi bapiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Ŧardeŧ

1 Akak aji na nji : « Piiŧan banfiyaaruŋ biki Ŧardeŧ iji na baka : “Awooŋ na ŋhaaş paaj na uloŋ ŋi Naşibaţi abot amëban ŋjah paaj na uloŋ aţiini aji : Dme uko wi najaaŋ nado ; bañaaŋ başal aji nawo bajeb kë naşë wo bakeţ. 2 Nawoon bten, nataman nawutna kakeţ bŧi ; dwin kë uko wi nadoluŋ uunwinana bnuura ţi kadun ki Naşibaţi. 3 Naleşan jibi nayeenki ţfa Uţup wi Naşibaţi, namëbaan wa, nakuţ nawugëş ŋşal. Woli naanwo bten, kabi du an ji nakiij, bë naankme wal mënţ. 4 Kë baloŋ ţi an du Ŧardeŧ başë wo banwooŋ baanţopan imişa yi baka ; baluŋ kagakandër na nji kawoh imişa ifaaŧal ţiki baŧaaŋ na pwoh ya. 5 Bampokuŋ buţaan bakwohuŋ keeri imişa ifaaŧal, nin mënkpënan itim yi baka ţi ulibra wi bapiiŧuŋ itim yi bañaaŋ bankaaŋ ubida wi manjoonan. Woli dluŋ awo du kadun ki Paapa na ŋwanjuŧ ŋi nul, kaţup kaji bañaaŋ mënţ bawo biki naan.

6 «“Bankaaŋ ibaţ baŧiinkan uko wi *Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ.” »

Uţup wi bapiiŧuŋ banfiyaaruŋ biki Filadelfiya

7 Ajakën kak : « Piiŧan banfiyaaruŋ biki Filadelfiya iji na baka : “Anwooŋ nayimanaan, anwooŋ Manjoonan, awo na kaniigşaani ki *Dayiţ naşih, anjaaŋ ahaabëş bë nin ñaaŋ aanji dëŧ, anjaaŋ adëŧ bë nin ñaaŋ aanji haabëş aţiini aji : 8 Dme uko wi najaaŋ nado. Dţu ţi kadunan plëman panwooŋ bhaab, pi nin ñaaŋ awooŋ aanhil pdëŧ. Naanhinan maakan aşë mëbana uko wi njakuŋ, naampokën. 9 Natenan uko wi nji kaluŋ kado bañaaŋ biki *katoh kañehanaani ki *Ŧatana. Baji baji bawo biki pntaali pi Naşibaţi aşë wo baanwo biki pa, bawo baţilan. Dluŋ kado baka babi baŋup ţi kadunan başë bame kë nji dŋalan. 10 Kë an naşë mëban uţup naan, amiir, ukaaŋ kë nji kanaţ ţi uko wi nan nawutna kahaj mnhaj mi Naşibaţi akţuuŋ bañaaŋ biki umundu bŧi katenna jibi bawo i na manjoonan.

11 «“Dbi hënkuŋ, namëbaan bnuura uko wi nayeenkuŋ, nin ñaaŋ aloŋ awutna kayeenk katuum ki nan. 12 Bampokuŋ buţaan, ddo baka banaţ ji pŧap du *Katoh ki Naşibaţi i naan. Nin baankak apën da. Dpiiŧ ţi baka katim ki Naşibaţi i naan na katim ki ubeeka wi Naşibaţi i naan. Ubeeka mënţ uwooŋ Yeruŧalem dhalu dankwalnaniiŋ baţi du Naşibaţi i naan. Dpiiŧ ţi baka kak katim naan kahalu.

13 «“Ankaaŋ ibaţ aŧiinkan uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ.” »

Uţup wi bapiiŧuŋ ŧuŋ banfiyaaruŋ biki Lawodiŧiya

14 Akak aji na nji : « Piiŧan banfiyaaruŋ biki Lawodiŧiya iji na baka : “Ñaaŋ i bajaaŋ badu uwo haŋ, anjaaŋ aţup na manjoonan uko wi Naşibaţi, anwooŋ naŧeek, anşihuŋ iko bŧi impaşaniiŋ aţiini aji : 15 Dme uko wi najaaŋ nado uwaaŋ udooni. Dŋal nado uko unkaaŋ udooni. 16 Kë jibi uko wi najaaŋ nado uwaaŋuŋ udooni, dban ţi ppokan.

17 «“Naji naji nawo bayok, naanwaaŋ nin uko uloŋ aşë wo naamme kë nawo banwuţanuŋ, bajuuk, bawaaŋ, banwooŋ bakuul abot awo byişu. 18 Hënk, naŧiinkan uko wi nji kajakanaŋ: nanugan wuuru wi naan wi mbomanuŋ bnuura maakan, wal mënţ nawo bayok na manjoonan. Nanugan kak imişa ifaaŧal nawohara, nawutna kawo byişu kakowa, nabot nanug bko bi këş nahilna nado kawin bnuura. 19 Kë nji, bañaaŋ biki nji nŋaluŋ dji kaŋoman na baka kakuţ kakob baka. Natamaan keeri, nawugëş ŋşal. 20 Natenan, dwo ţi plëman akob. Ñaaŋ anŧiinkuŋ pdiim naan ahaabëşaan plëman, kaneej du katohul, ŋde kañah. 21 Nji dpok buţaan, aţo na Paapa ţi pţij pi pşih. Bampokuŋ buţaan, dţen baka babi baţo na nji ţi pţij pi pşih. 22 Ankaaŋ ibaţ aŧiinkan uko wi Uhaaş wi Naşibaţi ujakuŋ na banfiyaaruŋ.” »

4

Pţij pi pşih pi Naşibaţi

1 Wi uko waŋ uţëpuŋ, dkak aten, awin plëman panwooŋ bhaab du baţi aşë ŧiink pdiim pambiiŋ aţiini na nji, pambiiŋ awo ji plul kë pajakën : « Payiin ibi ţi, nşë diimanu uko unkluŋ kaţëp. »

2 Ţi dko mënţ, kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë neej ţi nji. Pţij pi pşih ploŋ pawo du baţi, kë aloŋ aţo ţi pa. 3 Dwin uko ujeenkal na uniilu kë uknuur ţi a. Kaŋaanan ki ubopal kaloŋ kankwoj wojuŋ kafooy pţij pi pşih. 4 Bantohi iñeen ŋtëb na babaakër banwohariiŋ imişa ifaaŧal feh, afuuţa ŋŧepi ŋi pşih ŋi uwuuru baţo ţi iţij yi pşih afooy pţij pŧeek puŋ. 5 Iliik liik na idiim na imparantant ipën ţi pţij. Kfiiţi paaj na ploŋ kayik ţi kadun ki pa, kul kawooŋ ŋhaaş paaj na uloŋ ŋi Naşibaţi. 6 Uko uloŋ uwo ţi kadun ki pţij, awo ji bdëk banwooŋ ji kawini kanknuuruŋ.

Ŋko ŋbaakër ŋawo ţi pŧoof pi pţij abot afooy pa ; awo na këş ţi kadun na kafeţ. 7 Uko uŧeek unaam na uliihu, kë utëbanţën uwo ji uwit ukaş umpoţi, uwajanţën kë uwo na kaara dannaamuŋ na di ñaaŋ, kë ubaakanţën unaam ji ukaŧ uweek unkyiţuŋ. 8 Ŋko ŋbaakër ŋuŋ ŋawo undoli na ibaaklu paaj inwooŋ na këş ţi ya meeţ na ţi ibaŋ. Ŋaji ŋabi kahuuran huuran unuur bŧi na uŧejan bŧi kaji :

« Iyimani, iyimani, iyimani,

iwi Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi,

anjonuŋ nwoo, anwooŋ, ankmbiiŋ. »

9 Hënk, uyaaş undoli wi ŋko ŋbaakër ŋuŋ ŋajaaŋ ŋayeeh kadëman, kabeeb Naşibaţi anţooŋ ţi pţij pi pşih, anwooŋ te mnţo, 10 bantohi iñeen ŋtëb na babaakër bukuŋ bajot ţi ihoţ yi anţooŋ ţi pţij, adëman anwooŋ te mnţo. Baji bafël ŋŧepi ŋi pşih ţi kadun ki pţij kaşë ji :

11 « Ajugun, Naşibaţi i nun

bañaaŋ bawo biki kadëmanu kabot kabeebu

mnhina bŧi manwoona du iwi,

ţiki iwi ipaşuŋ iko bŧi,

iŋaluŋ ppaş ya,

kë iwo yii yi. »

5

Anwooŋ unkaneel wi bţeŋan

1 Dkak awin ţi kañen kadeenu ki anţooŋ ţi pţij pi pşih ulibra umpiiŧaniiŋ ţi meeţ na ţi bdig, kë adëŧ wa aşë jatan ŋyaaş paaj na uloŋ kameel ki pbeela kakuuţna wa. 2 Kë nşë win uwanjuŧ unwooŋ na mnhina mnweek kë uhuuran maakan aji : « In aŧaaŋuŋ na ppënan uko undëŧnuŋ ulibra kahaabëş wa? » 3 Kë nin aloŋ du baţi na ţi mboş na ţi mboş uţeeh aanhil phaabëş wa kaleyiir. 4 Wi wi nşaaŋ awooni maakan ţiki baanwin win nin ñaaŋ anŧaaŋi na phaabëş wa. 5 Aloŋ ţi bantohi kë aşë ji na nji : « Kwooni! Tenan, uliihu wi pntaali pi Yuda✡, ampënnuŋ ţi *Dayiţ, awat başooradul ; ul ahiluŋ ppënan uko wi badëŧnuŋ ulibra ŋyaaş paaj na uloŋ kahaabëş wa.

6 Wal mënţ kë nşë win ţi pŧoof pi pţij pi pşih na pi ŋko ŋbaakër na pi bantohi, anwooŋ unkaneel wi bafaaluŋ. Awo na itiim paaj na ploŋ ţi bkow akuţ awo na këş paaj na ploŋ. Këş mënţ kawooŋ ŋhaaş paaj na uloŋ ŋi Naşibaţi, ŋi ayiluŋ ţi umundu bŧi. 7 Anwooŋ unkaneel abi ayeenk ulibra ţi kañen kadeenu ki anţooŋ ţi pţij pi pşih. 8 Wi ayeenkuŋ wa, ŋko ŋbaakër ŋuŋ na bantohi iñeen ŋtëb na babaakër babi aŋup ţi kadun ki anwooŋ unkaneel adëmana. Andoli amëban bnŧuni na ikoopa yi uwuuru inŧumi mnkulan manwooŋ pñehan pi bañaaŋ biki Naşibaţi. 9 Bayeeh kayeeh kahalu aji :

« Iŧaaŋ na pyeenk ulibra

kapënan iko indëŧnuŋ wa

ţiki ibi faalana,

na pñaak pi nu ikakan du Naşibaţi

bañaaŋ biki kşini bŧi, ŋţup bŧi, kntaali bŧi na ŋŧaak bŧi.

10 Ido baka kë bawo pntaali pi baţeŋan banwooŋ başih

aşë lemp ţi kadun ki Naşibaţi,

bankşihuŋ ţi mboş. »

11 Wal mënţ dwin abot aŧiink idiim yi ŋwanjuŧ ŋŧum ŋanfooyuŋ pţij pi pşih na ŋko ŋuŋ na bantohi. Ŋaŧum pŧum paŋ awo kntuni na kntuni kŧum maakan, 12 aşë yeeh na idiim iweek maakan aji :

« Bañaaŋ bawo biki kadëman, kabot kabeeb anwooŋ unkaneel unfaalaniiŋ

ţiki awo mnhina abot awo pyok, awo uşal unŧuŋa,

abot awo uforŧa. »

13 Dkak aŧiink iko impaşaniiŋ bŧi inwooŋ du baţi, ţi mboş, ţi mboş uţeeh, na ţi bdëk, iko bŧi inwooŋ ţi ya kë ikji :

« Iwi inţooŋ ţi pţij pi pşih na iwi inwooŋ unkaneel,

ŋbeeban adëmanan ţiki nawo mndëm na mnhina te mnţo. »

14 Kë ŋko ŋbaakër ŋuŋ ŋaşë ji : « Uwo haŋ » kë bantohi başë ŋup ţi kadun ki baka adëman baka.

6

Ppënan iko inkuuţnuŋ ulibra

1 Hënk, kë nwin, wi anwooŋ unkaneel apënanuŋ uko uŧeek unkuuţnuŋ ulibra, kë nşë ŧiink uloŋ ţi ŋko ŋbaakër ŋuŋ kë ukţiini na pdiim pweek panwooŋ ji kamparantant aji : « Biini. » 2 Kë nten aşë win umpëlënŧ ufaaŧal kë ukbi. Andapiiŋ wa awo na kaŋaanan ki işuuri, kë bafuuţana uŧepi wi pşih. Kë aya awo nayoh du ugut, kaya kado kayoha yoh.

3 Wi apënanuŋ utëbanţën, dŧiink uko utëbanţën ţi ŋbaakër ŋuŋ kë uhuuran aji : « Biini. » 4 Kë umpëlënŧ uloŋ ukak apën, awo ujeenkal. Andapiiŋ wa bawula mnhina mi pţij ugut ţi mboş, bañaaŋ bado kafiŋar. Bawula kakej kaweek.

5 Wi apënanuŋ uwajanţën, dŧiink uko uwajanţën ţi ŋbaakër ŋuŋ kë uhuuran aji : « Biini. » Kë nten aşë win umpëlënŧ ujënal. Andapiiŋ wa awo na uko upeeşaaraani ţi kañen. 6 Kë nşë ŧiink uko ji pdiim ploŋ pampënnuŋ ţi pŧoof pi ŋko ŋbaakër ŋuŋ aji : « Unkil wi maaj pa baluk bi unuur, ŋkil ŋwajanţ ŋi udut pa baluk bi unuur. Kë ukëra na ubiñu, nawutan preeş jibi pawooŋ. »

7 Wi apënanuŋ ubaakanţën, dŧiink uko ubaakanţën kë uhuuran aji : « Biini. » 8 Kë nşë win umpëlënŧ unwooŋ ji ujaagal unlewuŋ. Andapiiŋ wa katimul kawo pkeţ kë i bajaaŋ bado mnkeţ aşë ţaşa. Bayeenk mnhina mi pfiŋ na kej, na ubon, mmaak, na ŋko ŋi uţeeh bañaaŋ biki kafah kaloŋ ţi ibaakër yi umundu.

9 Wi ahaabëşuŋ uñeenanţën, dwin ţi *bliit bi mngur uţeeh ŋhaaş ŋi bañaaŋ biki bafaaluŋ ţiki babi fiyaar Naşibaţi akuţ aţup uko wi nul. 10 Bahuuran na pdiim pweek aji : « Ajugun Nayimanaan, anwooŋ na manjoonan, iyoonk lum kawayşaanun na bañaaŋ biki umundu ţi pñaakun pi batuluŋ, kakob baka? » 11 Wal mënţ kë başë wul baka andoli kamişa kafaaŧal aşë ji na baka bayoonk ntiinku kak te bayiţ baka banklemparuŋ Yeŧu banwooŋ i pbi kafiŋana jibi bukal bafiŋaniiŋ bakeţ.

12 Hënk, kë nwin, wi ahaabëşuŋ upaajanţën, kë mboş manşë şinţar maakan, kë unuur ujën awo ji ihil, kë pli bŧi pajeenk jud awo ji pñaak. 13 Ŋjah ŋajot ţi mboş awo ji mnko manwooŋ maandobi jeenk mi ukëk uwatuŋ, 14 kë baţi bakak awo ji kambanŧan ki baŋujuŋ, kë inkuŋ na ŋjiw bŧi ipën du dko di iwooŋ. 15 Wal mënţ kë başih biki mboş, bañaaŋ baweek, başih biki bangoli, bayok, bañaaŋ banŧiinkaniiŋ, balemp bŧi na baweek biki baka bŧi başë ya amena du ihër yi inkuŋ na du mnlaak manwooŋ da. 16 Bawo ţi pji na inkuŋ na mnlaak : « Najotnun, namenun ŋlow këş ki anţooŋ ţi pţij pi pşih, nakuţ nalowanun udeeb wi anwooŋ unkaneel. 17 Unuur uweek wi udeeb wi baka ubii, in aknaţuŋ? »

7

Uko unkyuujuŋ kë bañaaŋ bawo biki Naşibaţi

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, dwin ŋwanjuŧ ŋbaakër kë ŋawo ţi imbaŋ ibaakër yi umundu, ŋamëban ŋyook ŋbaakër, uyook uwutna kayook ţi mboş këme ţi bdëk këme ţi bko bloŋ. 2 Dkak awin uwanjuŧ uloŋ kë ukwoona umayar unuur apaya, uwo na uko wi ukdooŋ kaţu ñaaŋ kayuujna kë awo i Naşibaţi anwooŋ. Udo pdiim pweek aji na ŋwanjuŧ ŋbaakër ŋambiiŋ ayeenk mnhina mi pŧok mboş na bdëk : 3 « Nawutan kaŧok mboş na bdëk na mnko : nayoonkan duna ŋţu ţi ijuk yi biki Naşibaţi uko unkyuujuŋ kë bawo biki nul. »

4 Hënk, kë baţup hum di bañaaŋ biki baţuuŋ uko mënţ bawooŋ, bawo : iñeen-week na iñeen ŋbaakër na babaakër ŋyaaş iñeen-week iñeen (144 000) bampënni ţi kntaali bŧi ki babuk Iŧrayel.

5 Biki pntaali pi Yuda biki baţuuŋ uko unkyuujuŋ kë bawo biki Naşibaţi bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Ruben bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Gad bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

6 Ţi pntaali pi Aŧer bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Neftali bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Manaŧe bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

7 Biki pntaali pi Ŧimeyoŋ bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Lewi bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Iŧakaar bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

8 Biki pntaali pi Ŧabulon bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Yoŧef bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Biki pntaali pi Benyamin bawo iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen na ŋtëb (12 000).

Bañaaŋ baŧum maakan biki ŋŧaak bŧi

9 Wi uko waŋ uţëpuŋ, kë nşë win pnŧuk pi bañaaŋ pweek maakan, pi nin ñaaŋ awooŋ aanhil pfën. Bawoona ŋŧaak bŧi, na kşini bŧi, na kntaali bŧi na ŋţup bŧi anaţ ţi kadun ki pţij pi pşih na ki anwooŋ unkaneel wi bţeŋan. Bañaaŋ mënţ bawohara imişa ifaaŧal, awo na ijaak ţi iñen. 10 Bahuuran maakan aji :

« Naşibaţi i nun anwooŋ ţi pţij pi pşih

na anwooŋ unkaneel

babuuranuŋ nja. »

11 Kë ŋwanjuŧ bŧi ŋaşë fooy pţij pi pşih na bantohi na ŋko ŋbaakër ŋuŋ aŋup afëţ kaara ţi mboş adëman Naşibaţi, 12 ŋaji :

« Uwo haŋ! Naşibaţi i nun,

ŋbeebu adëmanu

ţiki iwo na uşal unŧuŋa

na mndëm na mnhina te mnţo.

Uwo haŋ! »

13 Aloŋ ţi bantohi bukuŋ anaţa aşë heparaan aji : « Bañaaŋ banwohariiŋ imişa ifaaŧal yi, bawo bahoŋ ba? Bawoona ţuŋ ba? »

14 Kë nŧeem aji : « Naweek, iwi imeeŋ. »

Kë aşë ji na nji : « Bawo bañaaŋ banwoonuŋ du mnhaj mnweek ; banaj imişa yi baka ţi pñaak pi anwooŋ unkaneel akakan ya ifaaŧal. 15 Uko waŋ ukaaŋ kë banaţ ţi kadun ki pţij pi pşih pi Naşibaţi, adëmana pnak na uŧejan du dko dyimanaan di nul, kë anţooŋ ţi pa aluŋ kayeŋan baka. 16 Ubon uunkak ade baka, udaan uunkak aţij baka, bnuur baankak atër baka, këme uyook uyik uloŋ. 17 Anwooŋ unkaneel, anwooŋ ţi pŧoof pi pţij pi pşih akluŋ kawo nayafan i baka kaşë kañooţ baka du ŋkumpëş ŋi meel manjaaŋ manwul ubida. Naşibaţi aluŋ kawent mnkuul bŧi manwooŋ ţi këş ki baka. »

8

Ppënan uko uţënk paaj na uloŋ unkuuţnuŋ ulibra

1 Wi anwooŋ unkaneel wi bţeŋan apënanuŋ uko unkuuţnuŋ ulibra uţënk paaj na uloŋ, kë baţi başë yomp bŧi ado uko ji pŧoof pi uwoori.

2 Kë nşë win ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋanjaaŋ ŋanaţ ţi kadun ki Naşibaţi, kë ŋayeenk klul paaj na ploŋ.

3 Uwanjuŧ uloŋ kak unwooŋ na pţukar pi uwuuru panjaaŋ patërna mnkulan ubi anaţ kañog *bliit bi mngur. Uyeenk mnkulan mnŧum katër ma du bliit bi mngur banwooŋ ţi kadun ki pţij pi pşih pi Naşibaţi, manhilna mampaya na pñehan pi biki Naşibaţi bŧi. 4 Kë udu wi mnkulan mankyikuŋ uşë pënna ţi pţukar panwooŋ ţi kañen ki uwanjuŧ wuŋ apaya du Naşibaţi na pñehan pi biki nul. 5 Wi wi uwanjuŧ uşaaŋ ajej pţukar aŧuman pa bdoo banwoonuŋ du bliit bi mngur aşë fël pa ţi mboş. Wal mënţ kë imparantant na idiim iŧiinkanaa, kë iliik liik iklañşa, mboş bŧi kë manşinţari.

Klul paaj na ploŋ

6 Kë ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋanwooŋ na klul ŋuŋ ŋaşë bomandër pa plul.

7 Uŧeek ululi, kë mpoj na bdoo inaakiiruŋ na pñaak işë jot ţi mboş ; kafah kaloŋ ţi ifah iwajanţ yi mboş kë kayiki, kë kaloŋ ki mnko kayik na ujaagal bŧi.

8 Utëbanţën ululi, kë uşë wo wo ji pnkuŋ pweek pankyikuŋ pajotnuŋ bdëk ; kë kafah kaloŋ ţi ifah iwajanţ yi bdëk kakak pñaak. 9 Kafah kaloŋ ţi iwajanţ ki ŋko ŋanwooŋ ţi bdëk bweek kakeţi, kë kafah kaloŋ ţi iwajanţ ki iţeem na ŋlanŧu kaŧokaa.

10 Uwanjuŧ uwajanţën ululi, kë du baţi, ujah uweek uşë jot ayik ji bdoo bweek. Ujot ţi kafah kaloŋ ţi iwajanţ yi idëk na ŋkumpëş. 11 Katim ki wa kawo unhaayuŋ, kë kafah kaloŋ ţi iwajanţ yi meel kahaayi, ukaaŋ kë bañaaŋ baŧum bakeţi.

12 Uwanjuŧ ubaakanţën ululi, kë kaloŋ ţi ifah iwajanţ yi bnuur na ki pli na ki ŋjah işë koba, hënk, kafah kaloŋ ţi iwajanţ yi ŋa ijëmşaa : unuur uwaaŋ kafah kaloŋ ki bjeehi bi wa, kë uŧejan ukak awaaŋ bi wa.

13 Wal mënţ dten ten, aşë ŧiink ukaŧ uweek unkyiţuŋ du kalowan du baţi ahuuran maakan aji : « Pwuţan, pwuţan, pwuţan ţi bañaaŋ biki mboş wal wi ŋwanjuŧ ŋwajanţ ŋandukiiŋ plul ŋakluluŋ. »

9

Plul pñeenanţën

1 Uwanjuŧ uñeenanţën ululi, kë nşë win ujah kë upënna baţi ajot ţi mboş. Ujah mënţ uyeenk kaniigşaani ki bnjiir bweek, 2 aya ahaabëş ba, kë udu uşë pën ţi ba awo ji udu wi bdoo bweek. Udu ufëlan bnuur na dko bŧi. 3 Kë ŋguul ŋaşë pënna ţi udu mënţ aniink mboş ; ŋayeenk phina pannaami na pi ŋtifar ŋi mboş. 4 Baneenan ŋa pban ujaagal na mnko, ŋawut kaban nin uko uloŋ unjaaŋ umay ţi mboş. Bañaaŋ banwooŋ baanwo na uko unkyuujuŋ kë bawo biki Naşibaţi ţi ijuk ţañ biki ŋawooŋ i katap. 5 Kë başë neenan ŋa ŋafiŋ baka, baji ŋahajan hajan baka kli kañeen. Mnhaj mi ŋajaaŋ ŋaţu manwo ji mi ñaaŋ ajaaŋ ahaj woli utifar utapa. 6 Ţuŋ ŋnuur mënţ bañaaŋ bado kala pkeţ paşë paţi ; baŋal pkeţ paşë papok baka.

7 Ŋguul mënţ ŋawo ji ŋmpëlënŧ ŋi babomanuŋ pa ugut. Ŋawo na uko uloŋ unnaamuŋ na ŋŧepi ŋi pşih ŋi uwuuru. Ikaara yi ŋa iwo ji yi bañaaŋ. 8 Uwel wi ŋguul mënţ uwo ji uwel wi baaţ, kë iñiiŋ yi ŋa iwo ji yi uliihu. 9 Ŋawo na uko uloŋ unnaamuŋ ji kamişa kanţak ki bangoli. Woli iŧiink ŋa kë ŋakyiţ, ibaaklu yi ŋa iji do ji ŋkaaru ŋi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ ŋŧum ŋankţiiruŋ dko di ugut. 10 Ŋawo na itant innaami na yi ŋtifar, awo na itapi. Ţi itant yuŋ di di mnhina mi phajan bañaaŋ kli kañeen manwooŋ. 11 Naşih i ŋa awooŋ uwanjuŧ wi bnjiir bweek ; katim ki wa ţi uhebërë kawo Abadon, kë ţi ugrek kawo Apoliyon, uwooŋ naŧok.

12 Kaţaafa kaŧeek kaţëpi, kë itëb işë duka inkbiyi.

Plul ppaajanţën

13 Uwanjuŧ upaajanţën ululi, kë nşë ŧiink pdiim kë papënna ţi imbaŋ ibaakër yi *bliit bi mngur bi uwuuru banwooŋ ţi kadun ki Naşibaţi. 14 Pdiim mënţ paji na uwanjuŧ unwooŋ na plul : « Wutaan ŋwanjuŧ ŋbaakër ŋantananiiŋ du bdëk bi Ëfrat. » 15 Kë bawutan ŋwanjuŧ ŋbaakër ŋuŋ, ŋannaţuŋ abi kayoonk yoonk uwoori, unuur na pli na uşubal wi ŋakfiŋuŋ kafah kaloŋ ţi iwajanţ yi bañaaŋ biki mboş. 16 Ŋawo na bangoli bandapiiŋ ŋmpëlënŧ ; baţupën hum di di bangoli mënţ bawooŋ: bawo iñeen-week ŋtëb ŋyaaş iñeen-week iñeen ŋyaaş iñeen-week iñeen (200 000 000).

17 Kë nwin ŋmpëlënŧ na bandapiiŋ ŋa : bawohara imişa inţak yi bangoli, iwo ijeenkal jud ji bdoo, awo iniilu awoj woj abot awo kak ileel ji pdëpalën panjaaŋ patërad. Ikow yi ŋmpëlënŧ iwo ji bi uliihu, ŋapënan ţi mntum mi ŋa bdoo, udu na pdëpalën panjaaŋ patërad. 18 Iţaafa iwajanţ yuŋ, inkpënuŋ ţi mntum mi ŋa ifiŋ kafah kaloŋ ţi iwajanţ yi bañaaŋ biki mboş. 19 Mnhina mi ŋnpëlënŧ ŋuŋ manwo ţi mntum na itant yi ŋa. Itant yi ŋa inaam na ŋpula, iwo na ikow, kë na ikow yuŋ mënţan yi yi ŋajaaŋ ŋadolna buţaan. 20 Kë bandukiiŋ ţi bañaaŋ, banwooŋ baankeţ ţi kaţaafa kanţëpuŋ kuŋ, baandug umeli aţañan pdo buţaan di bajaaŋ babi kado, awo ţi pdëman ŋnŧaayi na ŋnŧoŋ ŋi baţakuŋ na uwuuru na ŋi baţakuŋ na unŧaam na ŋi ifeeru na ŋi mlaak na ŋi imul, ŋul ŋanwooŋ ŋaanhil pwin, pŧiink këme kapoş. 21 Baankak adug umeli aţañan pfiŋ bañaaŋ, pkaalam, pjuban pi piinţ na kakiij.

10

Uwanjuŧ unwooŋ na ulibra umpoţi

1 Dwin uwanjuŧ uloŋ kak unwooŋ na mnhina kë uwalnaana baţi. Uwohara kanfëluŋ, kaŋaanan ki ubopal kafooy bkow bi wa, kaara di wa dawo ji bnuur, kë ihoţ yi wa iwo wo ji iŧap yi bdoo. 2 Umëban ulibra umpoţi unwooŋ bhaab ţi kañen. Utap kahoţ kadeenu ţi bdëk, atap kamayu du mboş, 3 aşë huuran na pdiim pweek panwooŋ ji pi uliihu. Wi uhuuranuŋ, kë imparantant paaj na kaloŋ işë dug. 4 Wi imparantant iduguŋ, dya ppiiŧ uko wi ijakuŋ, aşë ŧiink pdiim panwoonuŋ baţi, kë pajakën : « Kpiiŧ uko wi imparantant paaj na kaloŋ ijakuŋ, nin aloŋ awutna kame wa. »

5 Kë uwanjuŧ wi mbiiŋ awin kë unaţ ţi bdëk na ţi mboş uşë deeŋ kañen kadeenu baţi, 6 aşë mehna ţi katim ki ankwooŋ te mnţo, ţi katim ki ampaşuŋ baţi na iko inwooŋ ţi ba, ţi katim ki ampaşuŋ mboş na iko inwooŋ ţi ma, ţi katim ki ampaşuŋ bdëk na iko inwooŋ ţi ba, aji : « Wal ubani, kë pyoonk pabaa! 7 Kë ţi ŋnuur ŋi bakŧiinkuŋ uwanjuŧ uţënk paaj na uloŋ ululi, wi wi iko immeniiŋ yi Naşibaţi ikdolaniiŋ jibi abiiŋ aţup *baţuparul banjaaŋ balempara. »

8 Kë pdiim pi mbiiŋ aŧiinkna du baţi pakak aţiini na nji ajakën : « Yaan ijej ulibra umpoţi unwooŋ bhaab unwooŋ ţi kañen ki uwanjuŧ untapuŋ kahoţ kaloŋ du bdëk atap kundu du mboş. » 9 Kë nya du uwanjuŧ aji na wa uwulën ulibra. Kë uşë ji na nji : « Yeenkan, deen wa ; ulil ţi mntumu ji mnob, kaşë katëru du kayiŋ. » 10 Djej ulibra ţi kañen ki uwanjuŧ, ade wa. Ţi mntum naan uwo wo ji mnob kë wi ndeeŋ wa aba, kë kayiŋ naan kaşë yik. 11 Wal mënţ kë başë jakën : « Iwo kaţup kak uko wi Naşibaţi ajakuŋ ţi uko wi kntaali kŧum, ŋŧaak ŋŧum, ŋţup ŋŧum na başih biki baka. »

11

Bamaar batëb

1 Wi wi nşaaŋ ayeenk pmul pannaamuŋ na pi baniw bajaaŋ baniibna. Kë Naşibaţi aşë ji na nji : « Naţiin iya iniib *Katoh Kaweek ki naan na bliit mi mnguur, ibot ifën bañaaŋ bambiiŋ ţi ka adëmanaan. 2 Wutan kaniib blay bi bdig bi Katoh ki naan. Wutan ba hënk, ţiki ddukar ba banwooŋ baanwo bayuday, baluŋ kapoş poşan ubeeka uyimanaan kli iñeen ŋbaakër na ktëb (42) kaŧok wa. 3 Dluŋ kayil bamaar batëb biki naan bado kaţuparaan, bawoh ŋşaaku ŋnuur iñeen-week ŋyaaş iñeen na ŋtëb na ŋnuur iñeen paaj (1260) mënţ. »

4 Bukal bawooŋ mnko mntëb mi mnoliwera na kfiiţi ktëb kannaţuŋ ţi kadun ki Ajug mboş. 5 Woli ñaaŋ aloŋ aŋal pba na baka, bdoo bapënna ţi mntum mi baka kaŧok başoorad baka. Aa, woli ñaaŋ aŋal pfiŋ baka, hënk di akkeţuŋ. 6 Bawo na mnhina mi ptuh baţi, nin uşubal uunkjot ţi wal wi bakwooŋ ţi pţupar Naşibaţi. Bawo kak na mnhina mi pkakan meel pñaak na mi pţu iţaafa iŧum ţi mboş, wal wi baŋalaaŋ.

7 Kë wal wi bakbaaŋ pţup uko wi Naşibaţi aţuuŋ baka pţup, uko uloŋ unkmpënnuŋ du bnjiir bweek upën kagut na baka, kakob baka kabot kafiŋ baka. 8 Muum mi baka manduka ţi bayiti bi ubeeka uweek wi bapaŋnuŋ Ajugun, unwooŋ ji Ŧodom këme Ejiptu. 9 Bañaaŋ biki kntaali bŧi, kşini bŧi, ŋţup bŧi na ŋŧaak bŧi babi pten muum mi baka. Mawo ţi bayiti bi ubeeka ŋnuur ŋwajanţ na pŧoof pi unuur, bapok bamoy ma. 10 Bañaaŋ banfëţuŋ mboş baŧaŋ ţi uko mënţ kawo ţi mnlilan kabot kaţenar iko, ţiki baţupar Naşibaţi batëb bukuŋ babi hajan baka maakan.

11 Kë wal wi ŋnuur ŋwajanţ na pŧoof pi unuur ŋakţëpuŋ, uhefënţ unwoonuŋ du Naşibaţi uneej ţi bankeţuŋ bukuŋ, başë banaţa. Wal mënţ palënk pweek paneej bambiiŋ pten baka. 12 Batëb bukuŋ başë ŧiink pdiim pweek pampënnuŋ baţi paji na baka : « Napayiin ţi. » Başë bapaya baţi ţi kanfëluŋ ţi kadun ki başoorad baka.

13 Wal mënţan wuŋ, mboş manşinţar maakan, kafah kaloŋ ţi iñeen yi ubeeka kaşë jot ; bañaaŋ iñeen-week ŋyaaş iñeen paaj na uloŋ (7000) bakeţ ţi kaţaafa mënţ. Bandukiiŋ balënk maakan aşë dëman Naşibaţi anwooŋ baţi.

14 Kaţaafa katëbanţën kaţëpi, kawajanţën kabi hënkuŋ.

Plul pţënk paaj na ploŋ

15 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, uwanjuŧ uţënk paaj na uloŋ ululi, kë idiim iweek işë ŧiinkana du baţi aji : « Pşih pi mboş pawo hënkuŋ pi Ajugun na *Kriŧtu i adatuŋ ; aşih te mnţo. »

16 Kë bantohi iñeen ŋtëb na babaakër banţooŋ ţi iţij yi pşih ţi kadun ki Naşibaţi, başë fëţ këş ţi mboş adëmana, 17 baji baji :

« Ŋbeebu, iwi Ajugun Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi,

inwooŋ, abot ajon nwoo,

ijej mnhina mnweek mi nu

abëkanaan pşih pi nu.

18 Bañaaŋ biki ŋŧaak badeebaţi,

kë udeeb wi nu uşaaŋ abi.

Wal wi pwayëş bankeţuŋ ubani,

wal wi ptuum baţuparu banjaaŋ balemparu,

na bañaaŋ biki nu bŧi,

banjaaŋ baŧiinku,

bampoţi na baweek,

kë wal wi pŧok bankŧokuŋ umundu ubani. »

19 Wal mënţ, kë *dko dyimanaan di Naşibaţi danwooŋ du baţi daşë haabşa, kë *umaala uyimanaan wi bhoŋar uşë pën awinana da. Wi wi iliik liik işaaŋ awinana, kë imparantant iŧiinkanaa, mboş kë manşinţari, kë uşubal uweek wi mpoj mmag uşë jot.

12

Ñaaţ na unjumpul

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, uko uñoŋarënaan maakan uwinana du baţi : ñaaţ anwohariiŋ unuur kë uwo kamişa abot atap ihoţ ţi pli, aşë wo na ŋjah iñeen na ŋtëb ţi bkow kë ŋawo uŧepi wi pşih. 2 Ñaaţ mënţ awo na kayiŋ aşë do idiim ţiki wal wi nul wi kabuk ubani, kë akhaj. 3 Uko uloŋ ukak awinana du baţi : uwo ji unjumpul uweek unjeenkuŋ ji bdoo. Uwo na ŋkow paaj na bloŋ na itiim iñeen. Bkow bandoli bawo na uŧepi wi pşih. 4 Uji uwet na ptant pi wa kafah kaloŋ ţi iwajanţ yi ŋjah ŋi baţi kawat ţi mboş. Uya naţ ţi kadun ki ñaaţ ankdooŋ na kabuk, kahilna kade napoţ wal wi akbukiiŋ. 5 Kë ñaaţ aşë buk napoţ ñiinţ. Ul akbiiŋ kaşih ŋŧaak bŧi na btinŧël bi pfeeru. Napoţ uŋ ajejanaa, aya wo du Naşibaţi, na du pţij pi pşih pi nul. 6 Kë ñaaţ aşë ţi aya du *pndiiş du dko di Naşibaţi abomanuluŋ. Awo da bado kade de'ana ŋnuur iñeen-week iñeen na ŋtëb na ŋnuur iñeen paaj (1260).

7 Ugut uweek uwo du baţi : *Mikayel uwanjuŧ uweek na ŋwanjuŧ ŋi nul ŋaneej ugut na unjumpul, kë wul na ŋwanjuŧ ŋi wa, ŋakak anaţa wa na Mikayel. 8 Kë ŋaşë yoh ŋi unjumpul kë ŋaankak aka dko du baţi. 9 Bawat unjumpul uweek, upula ujon wi bajaaŋ bado Ŧatana Këme Unŧaayi Uweek, unjaaŋ uguur umundu bŧi. Bawat wa ţi mboş wul na ŋwanjuŧ ŋi wa.

10 Kë nşë ŧiink pdiim pweek du baţi kë pakji :

« Wal wi mbuur ubani,

wal wi mnhina na pşih pi Naşibaţi i nun,

wal wi *Kriŧtu i adatuŋ akdooŋ kaşih!

Ñaaŋ anjaaŋ atapar bayiţ nja ţi Kriŧtu

ñaaŋ anjaaŋ aya du Naşibaţi i nun katapar baka

unuur bŧi na uŧejan bŧi

awatana du mboş.

11 Kë biki ataparuŋ başë koba

na pñaak pi anwooŋ unkaneel wi bţeŋan,

na uţup wi Kriŧtu wi bakţupuŋ ;

baaŋal ubida kadoo kado kaţi pkeţ.

12 Ukaaŋ, iwi baţi, na banfëţuŋ ţi iwi, nalilaan.

Kë an mboş na bdëk nawoon na pwuţan,

ţiki *Unŧaayi Uweek uwala ţi an.

Uwala ţi an na udeeb uweek

ţiki ume kë uduki'a wa ŋwal ŋntiinku. »

13 Kë wi unjumpul uwinuŋ kë ujot ţi mboş, aşë naţa pla ñaaţ ambukuŋ napoţ ñiinţ. 14 Kë ñaaţ aşë yeenk ibaaklu yi ukaŧ uweek ahilna ayiţ, aya du pndiiş alow upula, du dko di babomanuluŋ pa kado kade de'ana ŋşubal ŋwajanţ na kli paaj. 15 Kë upula uşë pënan ţi mntum mi wa meel kë manwo ji bdëk ţi kafeţ ki ñaaţ meel manhilna manya na a. 16 Kë mboş manşë bi aţënk ñaaţ, manhaabşaa, ayoor bdëk bampënuŋ ţi mntum mi unjumpul. 17 Kë udeeb wi udeebaţëruŋ ñaaţ udo kë unaţa ugut na babukul bandukiiŋ, banjaaŋ baţaş bŧi bgah bi Naşibaţi abot amëban manjoonan mi Yeŧu ayuujuŋ.

18 Kë unjumpul uya naţ kakab bdëk*.

13

Ulimariya umpënnuŋ du bdëk

1 Dwin wal mënţ ulimariya uloŋ unkaaŋ itiim iñeen na ŋkow paaj na bloŋ kë upën du bdëk. Ptiim pandoli pawo na uŧepi wi pşih kë katim kankkaruŋ Naşibaţi kë kapiiŧ ţi bkow bandoli. 2 Ulimariya wi nwinuŋ unaam na uwuţ, ihoţ yi wa iwo iweek abot ajab maakan, iñiiri yi wa iwo ikujënţaan, uwo na mntum mi uliihu. Unjumpul uwul wa mnhina mnweek mi wa na pşih pi wa. 3 Bkow bloŋ bi wa bafalanaa kë bañaaŋ bŧi badoo nuŋ kë ukeţi, kë uşë jeb. Wal mënţ kë bañaaŋ biki mboş bŧi başë maţ uko wuŋ aţaş ulimariya. 4 Baŋup adëman unjumpul ţiki uwul ulimariya mnhina. Badëman kak ulimariya aji : « In awooŋ ji ulimariya wi? In ahiluŋ kagut na wa? »

5 Uyeenk mnhina mi phil bţup, aşë ţup ŋţup ŋjooţ ţi Naşibaţi abot akara. Uyeenk pşih pi kli iñeen ŋbaakër na ktëb. 6 Uhaabëş mntum akar Naşibaţi, katimul, katohul na banfëţuŋ du baţi. 7 Naşibaţi awut wa kë ugut na banwooŋ biki nul adoo kob baka. Uyeenk pşih aşih kşini bŧi, kntaali bŧi, bañaaŋ biki ŋţup bŧi na ŋŧaak bŧi. 8 Banfëţuŋ mboş bŧi baluŋ kadëman wa, biki itim iwooŋ iinwo ţi ulibra wi ubida wi anwooŋ unkaneel unfaalaniiŋ pa bţeŋan ji mboş mambi mando kapaşana.

9 Ankaaŋ ibaţ aŧiinkan. 10 Anwooŋ i pya ukalabuş, aya wa. Anwooŋ i pkeţ na kakej, bafiŋa na ka. Wal mënţ uwo pa biki Naşibaţi wal wi kamiir na pfiyaar.

Ulimariya umpënnuŋ ţi mboş

11 Wal mënţ dwin kë ulimariya uloŋ kak kë upën ţi mboş. Uwo na ktiim ktëb ji ki unkaneel aşë ji uţiini ji unjumpul. 12 Uji udo mnhina bŧi mi ulimariya uŧeek ţi kadun ki wa. Uţu bañaaŋ banfëţuŋ mboş pŋup kadëman ulimariya uŧeek, umbiiŋ afaalana aşë jeb. 13 Udo iko iñoŋarënaan maakan adoo ji upënan du baţi bdoo, kado ba bawala ţi mboş ţi kadun ki bañaaŋ. 14 Uguur bañaaŋ biki mboş na iko iñoŋarënaan yi uhiluŋ pdo ţi kadun ki ulimariya uŧeek. Uji na bañaaŋ biki mboş bado ptu pannaamuŋ na ulimariya umbiiŋ afaalana aşë naţa. 15 Uyeenk mnhina mi pwul ptu uhefënţ kë padoo hil bţup abot ado kë bafiŋ bañaaŋ bŧi bampokuŋ pŋup kadëman pa. 16 Ulimariya uţu kë bañaaŋ bŧi, bapoţ na baweek, bayok na bawaaŋ, balemp na baweek biki baka kë baya piiŧana ţi kañen kadeenu këme ţi pjuk uko wi wa. 17 Ñaaŋ anwooŋ aanwo na uko wi, unwooŋ katim ki wa këme mnfën mi katim ki wa, aankhil pnug këme pwaap.

18 Uko wi, uwo wi ñaaŋ awo na uşal unŧuŋa. Antituŋ atenan bnuura ame uko unwoyi ţi mnfën mi ulimariya : uwo mnfën mi ñaaŋ najën, uwo iñeen-week paaj na iñeen paaj na paaj (666).

14

Anwooŋ unkaneel wi bţeŋan na bañaaŋ biki nul

1 Dten kak aşë win anwooŋ unkaneel wi bţeŋan kë anaţ du pnkuŋ pi *Ŧiyoŋ awo na bañaaŋ biki nul iñeen-week na iñeen ŋbaakër na babaakër ŋyaaş iñeen-week iñeen (144 000) biki bapiiŧuŋ ţi ijuk yi baka katim ki nul na ki Aşin. 2 Dŧiink pdiim ploŋ kë pakpëna baţi, pawo ji ubulan uweek, ji kamparantant kaweek. Kë pdiim pi nŧiinkuŋ pawo ji kayeeh ki bankkobuŋ inŧuni bakyeehuŋ. 3 Bayeeh kayeeh kahalu ţi kadun ki pţij pi pşih na ki ŋko ŋbaakër na ki bantohi. Nin ñaaŋ aloŋ aanhil pjuk kayeeh mënţ bë mënţ bañaaŋ iñeen-week na iñeen ŋbaakër na babaakër ŋyaaş iñeen-week iñeen (144 000), bambuuruŋ ţi mboş. 4 Baanţopan ŋleef ŋi baka na baaţ, baambaaŋ kabanaara ñaaţ. Baji baţaş anwooŋ unkaneel dko bŧi di akyaaŋ. Babuuran baka ţi bañaaŋ bahilna bawo baŧeek biki Naşibaţi na biki anwooŋ unkaneel. 5 Nin ŋţilan ŋaambaaŋ kapënaara ţi mntum mi baka, baanwo na nin buţaan dloŋ.

Uţup wi ŋwanjuŧ ŋwajanţ

6 Wi uko waŋ uţëpuŋ, dwin uwanjuŧ uloŋ kë uwo du kalowan du baţi. Uwo na Uţup Ulil Unuura unkţooŋ te mnţo wi uwooŋ kaţup bañaaŋ banwooŋ ţi mboş: uţup wa ŋŧaak bŧi, kşini bŧi na ŋţup bŧi na kntaali bŧi. 7 Uji na pdiim pweek : « Nadoon kaţi Naşibaţi, nado kadëmana, ţiki unuur wi akwayëşuŋ ubani. Nadëmaan ampaşuŋ baţi na mboş, idëk na ŋkumpëş ŋi meel. 8 Uwanjuŧ utëbanţën upën ţi kafeţ ki uŧeek aşë ji : «*Babilon, ubeeka uweek ujoti, ujoti ; wul undaananuŋ poot pi wa ŋŧaak bŧi, kë pdaan poot puŋ pawooŋ pţopan uleef na pekadu di piinţ ji wa. »

9 Uwanjuŧ uwajanţën upën ţi kafeţ ki ŋŧeek aşë ji na pdiim pweek : « Woli aloŋ adëman ulimariya na ptu pi wa, bapiiŧle uko wi wa ţi pjuk pi nul këme ţi kañen ki nul, 10 adaan kak poot pi udeeb wi Naşibaţi. Poot mënţ paankjëm wal wi pakjeeşaniiŋ du pnkalame pi udeeb wi nul. Aŋ mënţan ahaj maakan ţi bdoo na ţi pdëpalën panjaaŋ patërad ţi kadun ki ŋwanjuŧ ŋyimanaan na ţi kadun ki anwooŋ unkaneel wi bţeŋan. 11 Udu wi mnhaj mi baka udo kapëna pën te mnţo. Bukal bandëmanuŋ ulimariya na ptu pi wa, bampiiŧaniiŋ katim ki wa, baankka pnoorfën na pnak këme na uŧejan. 12 Wal wi, uwo wal wi bañaaŋ biki Naşibaţi bammëbanuŋ bgah bi nul abot afiyaar Yeŧu bawooŋ biki kataman. »

13 Kë nşë ŧiink pdiim ploŋ du baţi kë paji : « Piiŧan : banuurandëni, bankkeţuŋ hënkuŋ aşë fiyaar Ajugun. »

Wal mënţ kë *Uhaaş wi Naşibaţi uşë ji : « Aa, banoorfën ţi ulemp wi baka, udo wi baka uţaş baka. »

Kakit ţi mboş

14 Dten kak aşë win kanfëluŋ kafaaŧal, uko ji ñaaŋ uţooŋ ţi ka awo na uŧepi wi pşih wi uwuuru ţi bkow, aşë wo na kakaawi kajul ţi kañen. 15 Uwanjuŧ uloŋ upënna du Katoh Kaweek ki Naşibaţi aşë do pdiim pweek aji na anţooŋ ţi kanfëluŋ: « Jejan kakaawi ki nu ido kakit. Wal wi kakit ubani, mboş manjiji. » 16 Wal mënţ kë anţooŋ du kanfëluŋ aşë ţu kakaawi ţi mboş, kë kakit kadolana ţi mboş bŧi.

17 Uwanjuŧ uloŋ upënna du Katoh Kaweek ki Naşibaţi kanwooŋ du baţi, uwo wul kak na kakaawi kajul ţi kañen. 18 Uwanjuŧ uloŋ kak upënna ţi *bliit bi mngur, uwo na mnhina mi bdoo. Udo pdiim pweek aji na unwooŋ na kakaawi kajul : « Ţuun kakaawi ki nu imar mnko mndolni ubiñu ţi uwoorta wi mboş, mnko mi wa manjeenki. » 19 Kë uwanjuŧ wuŋ uţu kakaawi ţi mboş amar uwoorta wi mboş. Uţu mnko mi umaruŋ ţi kako kaweek ki udeeb wi Naşibaţi kapooñna ma. 20 Bañooţ mnko muŋ du bdig bi ubeeka apooñ, kë pñaak pampënuŋ ţi kako kapooñni paniink dko danliŋuŋ na ŋkilometër iñeen-week ŋwajanţ (300) abot aya aliŋ na ijaaş yi umpëlënŧ unnaaţuŋ.

15

Ŋwanjuŧ paaj na uloŋ na mnhaj mbaañşaani

1 Dwin du baţi uko uloŋ kak uweek wi ñaaŋ ajaaŋ amagan maakan, uwo : ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋamëbanuŋ iţaafa paaj na kaloŋ. Iţaafa mënţ iwooŋ ibaañşaani, yul ikţuuŋ udeeb wi Naşibaţi uwinana bŧi. 2 Dwin kak uko ji bdëk banwooŋ ji kawini bannaakiiri na bdoo. Bampokuŋ ulimariya na ptu pi wa, na mnfën mi katim ki wa, banaţ ţi ba duuţ amëban inŧuni yi Naşibaţi awuluŋ baka. Bakob inŧuni mënţ 3 aşë yeeh kayeeh ki bi *Moyiŧ nalempar Naşibaţi na anwooŋ unkaneel wi bţeŋan, aji :

« Iwi Ajugun Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi ;

udo wi nu udëmi abot awo uñoŋarënaan,

iwi naşih i ŋŧaak.

Bgah bi nu bawo bŧool abot awo bi manjoonan

4 Iwi Ajugun, in awooŋ aankdo kaţi'u?

In awooŋ aankdo kadëman katimu?

Iwi ţañ iyimanuŋ.

Ŋŧaak bŧi ŋabi kaŋup kadëmanu

ţiki bañaaŋ bawin kë iko yi ikdoluŋ iwo iŧool. »

5 Dwin kak du baţi, *dko dyimanaan di *kaloona kanjaaŋ kadiiman kë Naşibaţi awo da kë dahaabëşaa. 6 Kë ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋamëbanuŋ iţaafa paaj na kaloŋ kë ŋapënna ţi dko dyimanaan, ŋawohara imişa ifaaŧal feh inkyikuŋ, aşë tan ţi ilank itël yi uwuuru. 7 Uloŋ ţi ŋko ŋbaakër uwul ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋuŋ knkalame paaj na ploŋ ki uwuuru kanŧumi udeeb wi Naşibaţi, ankwooŋ te mnţo. 8 Kë mndëm mi Naşibaţi na mnhina mi nul manşë do kë dko dyimanaan daŧum na udu. Kë nin aloŋ aanhil pneej ţi da bë iţaafa paaj na kaloŋ yi ŋwanjuŧ paaj na uloŋ iindolanaa.

16

Knkalame paaj na ploŋ ki udeeb wi Naşibaţi

1 Dŧiink pdiim pweek pampënnuŋ du *dko dyimanaan kë paji na ŋwanjuŧ paaj na uloŋ: « Nayaan najeeş knkalame paaj na ploŋ kanwooŋ na udeeb wi Naşibaţi ţi mboş. » 2 Uŧeek uya jeeş pnkalame pi wa ţi mboş, kë ŋjad ŋanjaaŋ ŋade abot aţëkëñ ŋapën ţi banwooŋ na uko unjaaŋ udiiman kë bawo biki ulimariya, banjaaŋ badëman ptu pi wa.

3 Utëbanţën uya jeeş pnkalame pi wa ţi bdëk bweek, kë bakak ji pñaak pi ñaaŋ ankeţuŋ, kë ŋko bŧi ŋanwooŋ ţi bdëk ŋakeţi.

4 Uwajanţën uya jej pnkalame pi wa ajeeş ţi idëk impoţi na ţi ŋkumpëş ŋi meel, kë meel mi iko yuŋ bŧi mankak pñaak. 5 Dŧiink wal mënţ uwanjuŧ wi meel kë uji :

« Iwi nayimanaan, ibiiŋ awo abot awo, iwo naŧool,

iyuuj kë pwayëş pi nu pawo pŧool.

6 Jibi bukal batuluŋ pñaak pi *baţuparu na bandukiiŋ banwooŋ biki nu,

hënk di ikaaŋ awul baka pñaak badaan : uko mënţ uliŋ baka. »

7 Kë nşë ŧiink *bliit bi mngur kë baji :

« Aa, iwi Ajugun Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi

pwayëş pi nu bŧi pawo manjoonan abot awo pŧool. »

8 Uwanjuŧ ubaakanţën ujeeş pnkalame pi wa ţi unuur, kë uyeenk mnhina mi ptër bañaaŋ na bdoo bi wa. 9 Hënk kë bnuur byik maakan batër baka, kë bawoha wo ţi pkar Naşibaţi ankaaŋ mnhina mi pţu baka iţaafa yuŋ, apok pţëlëş mnwo mi baka kado kadëmana.

10 Uñeenanţën ujeeş pnkalame pi wa ţi pţij pi pşih pi ulimariya kë pşih pi wa pawo ţi bdëm bweek. Bañaaŋ bahaj maakan adoo dum indemënt yi baka. 11 Mnhaj na ŋjad ŋi baka ŋaţu kë bakkar Naşibaţi anwooŋ du baţi, apok pţëlëş mnwo mi baka.

12 Uwanjuŧ upaajanţën ujeeş pnkalame pi wa ţi bdëk bweek bi Ëfrat, kë bakayi, başih bampënnuŋ umayar unuur bahilna baţëp. 13 Wal mënţan kë nşë win ŋnŧaayi ŋwuţaan ŋwajanţ ŋannaamuŋ ji ŋbopal kë ŋapën ţi mntum mi unjumpul, mi ulimariya na mi ulimariya unwooŋ uţupar wa. 14 Na manjoonan ŋawo ŋnŧaayi ; ŋaji ŋado iko iñoŋarënaan, ŋaya du başih biki mboş bŧi kahilna kayitrën baka pa ugut wi unuur uweek wi Naşibaţi Anhiniiŋ iko bŧi.

15 Ajugun aji : « Natenan, dbi ji nakiij! Anuurandëni anwooŋ bten awo na imişa yi nul, anwooŋ aankpën byişu kaduk bduun ţi kadun ki bañaaŋ. »

16 Ŋnŧaayi ŋuŋ ŋado kë başih bayit du dko di bajaaŋ bado ţi uhebërë Amagedon.

17 Uwanjuŧ uţënk paaj na uloŋ ujeeş pnkalame pi wa na dko, kë pdiim pweek paşë pënna ţi pţij pi pşih panwooŋ du dko dyimanaan aji : « Uko mënţ udolanaa. » 18 Wal mënţ kë iliik liik işë pën kë idiim na imparantant iŧiinkanaa. Mboş manşinţar maakan jibi manwooŋ maambaaŋ kaşinţëraara wi ñaaŋ awoonuŋ ţi ma. 19 Pşinţar puŋ pado kë ubeeka uweek upaţëşari akak ifah iwajanţ, kë ŋbeeka ŋi ŋŧaak bŧi ŋajoti. Naşibaţi aanţilma *Babilon ubeeka uweek : adaanan wa pnkalame pi udeeb wi nul unkfatuŋ. 20 Ŋjiw bŧi ŋawunanaa kë inkuŋ iweek ibaa, iinkak awinana. 21 Uşubal wi mpoj mndiţ maakan ujot ţi bañaaŋ ; kë kaţaafa kuŋ kë kado kë bakkar Naşibaţi ţiki katam maakan.

17

Ñaaţ naţuunk

1 Kë uloŋ ţi ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋamëbanuŋ knkalame paaj na ploŋ ki uwuuru ubi ţi nji aţiini na nji aji : « Biini, dyuuju kakob ki ñaaţ naţuunk naweek anwooŋ du kakab idëk iweek akkobiiŋ. 2 Başih biki ŋŧaak ŋi mboş bawinar na a, kë bañaaŋ banfëţuŋ mboş bakuj poot pi nul panwooŋ ubida uţop. »

3 Wal mënţ kë uwanjuŧ wuŋ uşë neej ţi uşal wi naan añooţën du *pndiiş, kë nwin ñaaţ aloŋ anţooŋ ţi ulimariya ujeenkal, itim inkkaruŋ Naşibaţi ipiiŧana ţi uleef wi wa bŧi. Uwo na ŋkow paaj na bloŋ na itiim iñeen. 4 Ñaaţ awohara imişa inuura maakan ijeenkal. Aţu iko iŧum itam preeş yi uwuuru, iwij wijaan na mnko mnuura maakan. Amëban ţi kañen pnkalame pi uwuuru panŧumuŋ na buţaan bi bţopar bi pţuunk pi nul. 5 Bapiiŧ ţi pjuk pi nul katim kaloŋ, kë uko wi kawooŋ uşë wo uumeeţanaa. Uko umpiiŧaniiŋ wii wi : « Babilon ubeeka uweek, anin pţuunk na pţop na buţaan bi umundu. »

6 Dwin ñaaţ mënţ kë akuj pñaak pi banwooŋ biki Naşibaţi, pi banjaaŋ baţup uko wi Yeŧu. Wi nwinuluŋ aşë ñoŋar maakan. 7 Kë uwanjuŧ uşë ji na nji : « we ukaaŋ kë iñoŋar hënk ba? Dţupu uko wi ñaaţ ummeniiŋ na wi ulimariya wi ŋkow paaj na bloŋ na itiim iñeen wi aţoornuŋ. 8 Ulimariya wi iwinuŋ ubi wo aşë wo uunkak awo, kë uşë wo i kapën du bnjiir kaya kaŧoka te mnţo. Kë bañaaŋ biki mboş biki itim iwooŋ iimpiiŧana ţi ulibra wi ubida wi umundu upaşaniiŋ bañoŋar wal wi bakwinuŋ ulimariya umbiiŋ awo, awo uunwo hënkuŋ, kaşë kabi kawo kak.

9 « Ñaaŋ awo kawo ţi uko wi na mntit na uşal unŧuŋa : ŋkow paaj na bloŋ ŋuŋ ŋawo knkuŋ paaj na ploŋ ki ñaaţ aţooŋ, ŋawo kak başih paaj na aloŋ. 10 Kañeen ţi baka bado bi wala ţi pşih, napaajanţën akşihuŋ hënkuŋ, naţënk paaj na aloŋ aandobi bi, kë wal wi akbiiŋ aankţo kajon. 11 Kë ulimariya umbiiŋ awo, aşë wo uunkak awo hënkuŋ uwo wul ţi uleef wi wa naşih naţënk bakreŋ. Uwo aloŋ ţi başih baţënk paaj na aloŋ, uŧoka te mnţo.

12 « Itiim iñeen yi iwinuŋ iwo başih banwooŋ baando bi yeenk pşih. Kë başë yeenk bukal na ulimariya kaşih uwoori uloolan ţañ. 13 Bukal bŧi bawo na uşal uloolan : pwul mnhina mi baka na pşih pi baka ulimariya. 14 Baluŋ kagut na anwooŋ unkaneel wi bţeŋan aşë kob baka, ţiki awo naweek i baweek, naşih i başih. Bandu'aniiŋ, bandataniiŋ, banfiyaaruluŋ, banaakiir na a, kakob bambiiŋ pgutan na a. »

15 Uwanjuŧ uji na nji kak : « Meel mi iwinuŋ, mi naţuunk aţooŋ manwo kntaali, knŧuk, ŋŧaak, na ŋţup. 16 Ulimariya na itiim iñeen ki iwinuŋ ŋaluŋ kaşoor naţuunk, kaŧok ŧokana bŧi kabot kaduka byişu, kade uyemaţ wi nul kabot katëra. 17 Na manjoonan, Naşibaţi aţuuŋ ţi ŋhaaş ŋi başih bukuŋ uko wi aŋaluŋ bado kë bawo na uşal uloolan wi pdo wa : baluŋ kawul pşih pi baka ulimariya kë udoo do uko bŧi wi Naşibaţi aţupuŋ. 18 Kë ñaaţ i iwinuŋ, awooŋ ubeeka uweek unjaaŋ uşih ţi başih biki mboş. »

18

Pjot pi Babilon

1 Wi uko waŋ uţëpuŋ, dwin uwanjuŧ uloŋ kë uwalnaana baţi. Uwo na mnhina mnweek, kë bjeehi bi wa başë jeehan mboş. 2 Udo pdiim pweek aji :

« *Babilon ubeeka uweek ujoti!

Ujoti! Ujoti!

Ukak ufëţ wi ŋnŧaayi,

dko di ŋnŧaayi bŧi ŋawooŋ

na di ŋkaŧ ŋţop ŋwuţaan bŧi.

3 Ŋŧaak ŋi mboş bŧi ŋadaan poot pi da,

kë pdaan poot puŋ paşë wo pţopan uleef na pekadu di piinţ.

Başih biki mboş bŧi bawinar na da,

kë bawaap biki mboş bayokna ţi pŋal iko yi umundu pi bañaaŋ biki da. »

4 Wal mënţ dkak aŧiink pdiim ploŋ panwoonuŋ baţi, paji : « An pntaali pi naan, napënan ţi ubeeka wuŋ, nawutna kanaakiir ţi pjuban pi baka, iţaafa inkmbiiŋ ţi baka iwutna kajotnan. 5 Buţaan di baka dajunkan adoo ban baţi, Naşibaţi aleş iko inwooŋ iinwo iŧool bŧi yi badoluŋ. 6 Nadoon biki Babilon uko wi badoluŋ, nadoon nado do baka ŋyaaş ŋtëb iko yi badoluŋ, naţuun ţi pnkalame pi bajaaŋ baţu poot, panhaayuŋ apel pi baka ŋyaaş ŋtëb. 7 Naţuun da mnhaj na pwuţan panliŋuŋ na mndëm na pyok pi dabiiŋ aka, daji ţi uşal wi da : “Dţo ji naşih ñaaţ, mënkwo nayoţ nin, mënkwo na puum nin unuur uloŋ.” 8 Uko waŋ ukaaŋ kë ţi unuur uloolan ţañ, Naşibaţi Ajugun anwooŋ na mnhina akkob da na iţaafa inwooŋ i pjotna da : pkeţ, muum, ubon na uyik. »

Ŋwooni ŋi bawooniiruŋ Babilon

9 Pdiim pakak aji : « Wal wi başih biki mboş bambiiŋ awo ţi pjuban pi piinţ na Babilon abot awo na da ţi pŋal iko inuura maakan yi da bakwinuŋ udu wi uyik wi da, bawooni kabot kaţëga. 10 Baluŋ kanaţ kalow kaţi mnhaj muŋ kaşë kaji :

“Pwuţan oy! Pwuţan oy!

Ţi iwi, *Babilon, ubeeka uweek,

ubeeka unwooŋ na mnhina,

ikobana ţi uwoori uloolan ţañ!”

11 « Bawaap biki mboş bawooni abot aţëga ji bawo na puum, ţiki nin aloŋ aankak anug iko yi bajijuŋ abi bwaap. 12 Iko mënţ iwo uwuuru na unŧaam, mnko mwij wijan mantamuŋ preeş na mnko mnuura, iŧenda inuura, ijeenkal, idaaŋ iwoj wojaan na iloŋ kak ; mmul mnuura mantamuŋ preeş na iko yi bafejuŋ na mmul mënţ, iko yi babomanaanuŋ iñiiŋ yi ŋloŋ, yi ifeeru inuura, këme mnlaak, 13 ukëra ulil pţëkën uŧum umpaţuŋ kalilare na itoh ilil pţëkëñ na mnkulan, ubiñu na ukëra, pşon na uloort, ŋngit na ŋkaneel, ŋmpëlënŧ na ŋkaaru ŋi ŋmpëlënŧ ŋakpuluŋ ; badoo ji bawaap bañaaŋ bajën.

14 « Baluŋ kaji kak na Babilon : “Iko bŧi yi uhaaşu uŋaluŋ iinkak awin ya, ilowu! Iko inwooŋ yi mndëm mi nu na inuura maakan, iinkak awin ya nin.” 15 Bawaap bambiiŋ ayokna ţi ubeeka mënţ banaţ kalow kaţi mnhaj mi ubeeka mamob baka. Bado kawooni, kaţëga ţi ubeeka mënţ 16 kaji :

“Pwuţan oy! Pwuţan oy!

Ubeeka uweek

unwohariiŋ iŧenda inuura itam preeş,

ijeenkal, iwoj wojan,

unţuuŋ uwuuru na mnko mnuura mntam preeş,

17 ţi uwoori uloolan ţañ kë pyok mënţ bŧi paşë ŧoka.”

« Kë bajug ŋlanŧu na banjaaŋ baţoŋ ŋa na bañaaŋ bŧi banjaaŋ balemp ţi bdëk başë naţ alow. 18 Wi bawinuŋ udu wi uyik aşë ji : “Ubeeka unliŋi na wi ubi woha i?” 19 Baţu mboş ţi ikow yi baka aşë ŋajar awooni ji banwooŋ na puum aji :

“Pwuţan oy! Pwuţan oy!

Ubeeka uweek

wi bankaaŋ ŋlanŧu ţi bdëk bŧi

bayoknuŋ ţi pyok pi wa,

ţi uwoori uloolan ţañ kë uşë ŧoka!

20 Baţi, banjañan na baţupar Naşibaţi na an biki nul bŧi

nalilaan ţi pjot pi wa,

Naşibaţi akob wa ţi uko wi udolanaŋ.” »

21 Wal mënţ, kë uwanjuŧ unwooŋ na mnhina mnweek uşë jej plaak pweek maakan afël du bdëk aşë ji :

« Na mnhina mnŧënţ mi,

mi mi Babilon ubeeka uweek ukfëlaniiŋ,

baankak awin wa nin.

22 Nin iyeeh yi banjaaŋ bakob inŧuni na bayeeh

iinkak aŧiinkana.

Nin baŧeen na balul

baankak aŧiinkana.

Nin pŋaat pi baţak paankak aŧiinkana ;

nin phuunţ paankak aŧiinkana ţi btëk.

23 Nin unkaniya uunkak aŧeh ;

nin baankak aŧiink pdiim pi naniim na pi naniima.

Bawaap biki nu babiiŋ awo bañaaŋ baweek biki mboş.

Dayaamu di nu daneeman ŋŧaak bŧi.

24 Pñaak pi baţupar Naşibaţi, banwooŋ biki nul,

bañaaŋ bŧi banfiŋaniiŋ ţi mboş, pawo ţi iñen yi nu. »

19

Iyeeh yi mnlilan du baţi

1 Wi iko yaŋ iţëpuŋ, dŧiink uko uloŋ unwooŋ ji pnŧuk pweek pi bañaaŋ du baţi kë paji :

« Haleluya

Naşibaţi i nun adëm abot awo na mnhina,

ul ambuuranuŋ nja,

2 pwayëş pi nul pawo manjoonan abot awo pŧool.

Akob naţuunk naweek ambiiŋ aţopan mboş na pţuunk pi nul,

alukan ţi a pñaak pi balempar Naşibaţi. »

3 Kë bakak ahuuran aji :

« Haleluya!

Udu unkpënnuŋ ţi ubeeka wi *Babilon uunkba. »

4 Kë bantohi iñeen ŋtëb na babaakër na ŋko ŋbaakër başë ŋup adëman Naşibaţi anţooŋ ţi pţij pi pşih. Bahuuran aji :

« Uwo haŋ, Aleluya! »

5 Wal mënţ, kë pdiim ploŋ paşë pënna du pţij pi pşih aji :

« An balemparul bŧi,

an nanŋaluluŋ apel iko bŧi,

baweek na bampoţi,

nadëmaan Naşibaţi i nja. »

6 Kë nşë ŧiink uko unwooŋ ji pdiim pi pnŧuk pweek, panwooŋ ji ubulan uweek, awo ji imparantant iweek kë pakhuuran aji :

« Haleluya!

Ajugun Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi aşih.

7 Nawulan ŋwo ţi mnlilan na mnŧaŋ

ŋbot ŋdëmana,

ţiki bniim bi anwooŋ unkaneel wi bţeŋan babani,

kë aharul añëga bnuura.

8 Bawula paŧenda pnuura pfaaŧal, pjinţ piş,

panknuuruŋ, aji awoh. »

Paŧenda pfaaŧal puŋ pawooŋ iko iŧool yi banwooŋ biki Naşibaţi badoluŋ.

9 Kë uwanjuŧ uşë jakën : « Piiŧan uko wi : “Banuurandëni biki baduuŋ pmaar bniim bi anwooŋ unkaneel wi bţeŋan.” » Ukak aji na nji : « Uţup wi uwo uţup wi Naşibaţi ţi uleeful. »

10 Wal mënţ kë nşë jot ţi ihoţ yi wa kadëman wa. Kë uşë ji na nji : « Ţaafaraan kado uko wi! Dji kalempar Naşibaţi ji iwi na bayiţu bammëbanuŋ uţup wi Yeŧu. Naşibaţi i i iwooŋ kadëman! Uţup wi Yeŧu wi wi Naşibaţi aţuuŋ ţi baţuparul.

Andapiiŋ umpëlënŧ ufaaŧal

11 Wal mënţ, kë nşë win baţi kë bawo bhaab, kë umpëlënŧ uloŋ ufaaŧal uşë wo da. Andapiiŋ wa katimul kawo « Ammëbanuŋ Naşibaţi na manjoonan. » Awo naŧool ţi pwayëş pi nul abot aji gut pa iko inwooŋ iŧool. 12 Këş ki nul kawo ji bdoo banjeenuŋ, kë abot awo na ŋŧepi ŋi pşih ŋŧum ţi bkow. Apiiŧana katim kaloŋ ţi uleef ki nin aloŋ bë mënţ ul ameeŋ ka. 13 Awohara bayeti banwooŋ na pñaak. Katimul kawo « Uţup wi Naşibaţi. » 14 Bangoli biki baţi bawo ţi kafeţul aţaşa, adapa ŋmpëlënŧ ŋfaaŧal akuţ awohara imişa yi iŧenda ifaaŧal inuura ijinţ piş. 15 Kakej kajul kapën ţi mntumul ki akkobni ŋŧaak. Ul akluŋ kaşih baka na btam. Aluŋ kayuuj udeeb unkfatuŋ wi Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi wi akluŋ kaţu bañaaŋ ţi kako kaweek ki bajaaŋ bapooñna mbuk mndolni ubiñu, kapooñ baka. 16 Apiiŧana ţi bayeti bi nul na pnkantul katim ki : « Naşih i başih na Naweek i baweek. »

17 Kë nşë win uwanjuŧ uloŋ kë uwo ţi unuur, uhuuran maakan aţiini na ŋkaŧ ŋankyiţuŋ du kalowan du baţi aji : « Nabiini, nabiin nayit pa ufeŧtu uweek wi Naşibaţi, 18 nahilna nade uyemaţ wi başih, wi bangoli na baweek biki baka, wi ŋmpëlënŧ na bandapiiŋ ŋa, wi bañaaŋ bŧi, balemp na baweek biki baka, bampoţi na baweek! »

19 Wal mënţ kë nşë win ulimariya na başih biki mboş na bangoli biki baka kë bayitiir kabi kagutan na andapiiŋ umpëlënŧ ufaaŧal na bangoli biki nul. 20 Kë ulimariya uşë mobana, wul na naţupar wa, undoluŋ iko iñoŋarënaan ţi kadun ki wa, aguur banyeenkuŋ uko wi ulimariya abot aŋup adëman ptu pi wa. Ŋul ŋtëb bŧi ŋafëlana ŋjeb du katant ki bdoo kanwooŋ na pdëpalën panjaaŋ patërad. 21 Bandukiiŋ bafiŋana na kakej kampënnuŋ ţi mntum mi andapiiŋ umpëlënŧ, ŋkaŧ ŋade muum mi baka adoo yok.

20

Pşih pi ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen

1 Dwin wal mënţ, uwanjuŧ kë uwalnaana baţi, awo na kaniigşaani ki bnjiir bweek abot amëban mnkorentu mnweek. 2 Uya mob unjumpul, upula wi ţfa, wul uwooŋ Unŧaayi Uweek, *Ŧatana aşë tan wa pa ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen (1000). 3 Afël wa du bnjiir bweek anigan ba abot aţu uko uloŋ atuhna ba, uhilna uwo uunkak aguur ŋŧaak te wal wi ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen (1000) ŋakţëpuŋ. Woli ŋaţëpi babaa wutan wa ŋwal ŋntiinku ţañ.

4 Dkak awin iţij yi pşih, bambiiŋ aţo ţi ya bayeenk mnhina mi pwayëş. Dwin kak ŋhaaş ŋi bañaaŋ biki babiiŋ afaal ţiki baţup Uţup wi Naşibaţi na uko wi Yeŧu, banwooŋ baaŋup adëman ulimariya na ptu pi wa, awo baampiiŧan katim ki wa ţi pjuk këme ţi kañen. Banaţa ţi pkeţ aşih na *Kriŧtu ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen (1000). 5 Pnaţa pŧeek ţi pkeţ pu puŋ. Kë bankeţuŋ bandukiiŋ, baannaţa ţi pkeţ te wal wi ŋşubal iñeen week ŋyaaş iñeen ŋaţëpuŋ. 6 Bannaţiiŋ uŧeek ţi pkeţ banuurandëni! Bawo biki Naşibaţi, pkeţ ptëbanţën paankhilan nin uko uloŋ ţi baka. Bawo baţeŋan biki Naşibaţi na Kriŧtu kabot kaşih na a ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen.

Pjot pi Ŧatana

7 Wal wi ŋşubal iñeen-week ŋyaaş iñeen (1000) ŋakţëpuŋ bawutan *Ŧatana apën du ukalabuş, 8 aşë aya du ŋŧaak ŋi umundu bŧi ŋi bajaaŋ badu Gog na Magog, aguur bañaaŋ. Ado baka babi bayit pa ugut. Baŧum ji pyiw pi bdëk. 9 Baniink mboş bŧi, kakool ubeeka wi Naşibaţi aŋaluŋ, di banwooŋ biki nul bawooŋ. Kë bdoo bloŋ başë pënna baţi abi atër baka. 10 Wal mënţ, kë *Unŧaayi Uweek, unguuruŋ baka, uşë fëlana du katant ki bdoo banwooŋ na pdëpalën panjaaŋ patërad aţënk da ulimariya na naţupar wa. Bahaj maakan pnak na uŧejan te mnţo.

Pwayëş pi bankeţuŋ

11 Dwin wal mënţ pţij pi pşih pfaaŧal pweek na anţooŋ ţi pa. Mboş na baţi ŋaţii, kë nin ñaaŋ aankak awin ŋa. 12 Kë nşë win bankeţuŋ, baweek na bampoţi, kë banaţ ţi kadun ki pţij pi pşih, kë anţooŋ ţi pţij pi pşih aşë haabëş ŋlibra. Ahaabëş ulibra uloŋ kak, unwooŋ ulibra wi ubida. Awayëş bankeţuŋ, andoli ţi uko wi adooŋ jibi upiiŧaniiŋ ţi ulibra.

13 Wal mënţ, kë bdëk başë kakan muum manwooŋ ţi ba, kë pkeţ na mnkeţ ŋakakan muum mi ŋahankuŋ kë awayëş andoli ţi uko wi adoluŋ. 14 Kë pkeţ na mnkeţ ŋaşë fëlana du katant ki bdoo ; katant ki bdoo mënţ bawooŋ pkeţ ptëbanţën. 15 Anwooŋ i katim kawooŋ kaampiiŧana ţi ulibra wi ubida bafëla du bdëk mënţ.

21

Baţi bhalu na mboş mnhalu

1 Wal mënţ dwin baţi bhalu na mboş mnhalu ; baţi bŧeek na mboş mnŧeek ŋaankak awo, bdëk kak baankak awo. 2 Kë nşë win ubeeka uyimanaan, Yeruŧalem dhalu, kë dakpënna baţi du Naşibaţi awo ji ñaaţ naniima ambomandëruŋ pa ayinul. 3 Dŧiink wal mënţ pdiim pweek pampënnuŋ du pţij pi pşih aji : « Katoh ki Naşibaţi akfëţuŋ na bañaaŋ kii ki. Awo da na baka, bawo pntaali pi nul, ul ţi uleeful aşë wo Naşibaţi i baka. 4 Awent mnkuul mi baka bŧi ; pkeţ, mnţëg, ŋwooni, na mnhaj maankak awo, iko ijon iinkak awo. »

5 Kë anţooŋ du pţij pi pşih aşë ji : « Natenan, dkakan iko bŧi kë iwo ihalu. » Ajakën kak : « Piiŧan ŋţup ŋi ; ŋawo manjoonan abot adolana. »

6 Akak ajakën : « Udolanaa, nji dwooŋ Naŧeek na Nabaañşaani, dwooŋ Ujuni na Ubaañşaan. Ñaaŋ i udaan uţijuŋ, dţena adaan du ŋkumpëş ŋi meel manjaaŋ manwul ubida, nin aankluk uko uloŋ. 7 Ampokuŋ buţaan ayeenk uko mënţ. Nji dwo Naşibaţi i nul, ul aşë wo abuk naan. 8 Kë balal, bandeknuŋ kafeţ, bado iko iwuţaan maakan, bafiŋ bañaaŋ, bado iko iţop, bado dayaamu, banjaaŋ badëman ŋnŧoŋ na baţilan bŧi, kafah ki baka kawo baya du katant ki bdoo banwooŋ na pdëpalën panjaaŋ patërad ; uko mënţ uwooŋ pkeţ ptëbanţën. »

Yeruŧalem dhalu

9 Wal mënţ, uloŋ ţi ŋwanjuŧ paaj na uloŋ ŋamëbanuŋ knkalame kanŧumuŋ na iţaafa paaj na kaloŋ ibaañşaani, ubi aţiini na nji aji : « Biini, dyuuju ñaaţ ankniimiiŋ, ahar anwooŋ unkaneel wi bţeŋan. » 10 Uneej ţi uşal wi naan aya na nji du pnkuŋ pweek pkujënţaan duuţ aşë yuujën ubeeka uyimanaan, Yeruŧalem, dampënnuŋ baţi, du Naşibaţi. 11 Danuur na bjeehi bi Naşibaţi. Uko unwooŋ ji unobna ujaagal na ujeenkal unuura uwoj woj ţi da bŧi awo ji kawini. 12 Ŋniw ŋkëm abot akujënţ ŋafooyuŋ wa. Uwo na klëman iñeen na ktëb. Uwanjuŧ uwo ţi plëman pandoluŋ, kë babot apiiŧ ţi pa katim kaloŋ, itim mënţ iwo yi kntaali iñeen na ktëb ki babuk *Iŧrayel. 13 Klëman kwajanţ kawo du umayar unuur, kwajanţ du btamşanka, kwajanţ du btammaŋu, kwajanţ du kayoba. 14 Baniw ubeeka ţi klaak khaan iñeen na ktëb, ţi klaak mënţ bapiiŧ itim iñeen na itëb yi banjañan biki anwooŋ unkaneel wi bţeŋan.

15 Uwanjuŧ unkţiiniiŋ na nji umëban ţi kañen pko pniibi, pawo pi uwuuru, pawo pniibni ubeeka, klëman, na uniw unfooyuŋ ubeeka. 16 Ibaŋ ibaakër yi ubeeka iliŋ liŋ, kambaŋ kaloŋ kaandëm apel kaŧënţ. Uniib wa kë uwo ŋkilometër iñeen week ŋyaaş iñeen ŋtëb na ŋbaakër (2400). 17 Uniib uniw wi ubeeka kë uwo ŋmetër iñeen paaj (60). Uwanjuŧ uji uniib jibi bañaaŋ bajaaŋ baniib. 18 Uniw mënţ uwo na uko uloŋ unwooŋ na unobna wi ujaagal, na ujeenkal. Ubeeka uwo wi uwuuru ujinţ piş unjaaŋ uwoj woj ji kawini. 19 Klaak kweek ki bapafnuŋ ubeeka aniw kawo na iko inuura maakan iwoj wojaan iŧum. Pŧeek pawo na iko yi unobna wi ujaagal, na ijeenkal, baji bado ya Jaŧpi ; ptëbanţën pawo na iko iniilu baji bado pa Ŧafira ; pwajanţën pawo na iko inwooŋ na inobna iŧum, baji bado ya Kalŧedoniya ; pbaakanţën pawo na iko iniilu na yi unobna wi ujaagal baji bado ya Emaralda ; 20 pñeenanţën pawo na iko ijeenkal ji pñaak baji bado ya Ŧardonika ; ppaajanţën pawo na iko ijeenkal jud baji bado ya Ŧardiwu ; pţënk paaj na ploŋ pawo na iko inwooŋ na unobna wi ujaagal, baji bado pa Kriŧolit ; kë pţënk bakreŋ pawo na iko ijeenkţaan, baji bado pa Berilu ; kë pţënk kañeen kaloŋ pawo na iko ileel baji bado ya Topaŧ ; pţënk iñeen pawo na iko ileel na yi unobna wi ujaagal baji bado ya Kriŧopraŧ ; pţënk iñeen na ploŋ pawo na iko inwooŋ na unobna wi uko ujeenkal unnaakiiruŋ na uleel, baji bado ya Yakinŧ ; kë pţënk iñeen na ktëb pawo na iko inwoŋ na unobna wi uko ijeenkal unnaakiiruŋ na uniilu, baji bado ya Ameŧuŧ. 21 Kë klëman iñeen na ktëb kuŋ kawo ji mnko, plëman pandoli pawo ji pbuk pi mnko ; kë bayiti bi ubeeka başë wo uwuuru ujinţ piş anuur ji kawini.

22 Mënwin nin *dko dyimanaan di Naşibaţi : Ajugun Naşibaţi *Anhiniiŋ iko bŧi, na anwooŋ unkaneel bawooŋ dko dyimanaan. 23 Ubeeka uunuma bnuur këme pli kajeehanaan wa, ţiki bjeehi bi Naşibaţi bajeehan wa, kë anwooŋ unkaneel awo unkaniya. 24 Ŋŧaak ŋaluŋ kado kapoşna ţi bjeehi bi wa, başih biki mboş başë babi baţij wa pyok pi baka. 25 Nin ilëman yi wa iinkdëŧ unuur uloŋ ţiki uŧejan uunkak awo. 26 Baţij wa mndëm na pyok pi ŋŧaak. 27 Nin uko uloŋ unţopuŋ uunkneej ţi wa, nin ñaaŋ nado buţaan, nin naţilan aankneej da : bampiiŧaniiŋ itim ţi ulibra wi ubida wi anwooŋ unkaneel wi bţeŋan ţañ bakneejuŋ ţi wa.

22

1 Wal mënţ uwanjuŧ uyuujën kabuul ki meel manjaaŋ manwul ubida, manjinţ piş ji kawini ; meel mi ka mampënna ţi pţij pi pşih pi Naşibaţi na pi anwooŋ unkaneel wi bţeŋan. 2 Ţi pŧoof pi itant itëb yi kabuul yuŋ inwooŋ ţi pŧoof pi ubeeka, uka bko banjaaŋ bawul ubida, baji babuk ŋyaaş iñeen na ŋtëb ţi uşubal, pli pandoluŋ baji babuk. Itoh yi ba iwo ijebanaani bañaaŋ biki mboş bŧi. 3 Nin Naşibaţi aankak afëp ñaaŋ. Pţij pi pşih pi nul na anwooŋ unkaneel pawo ţi ubeeka meeţ, balemparul bado kadëmana ; 4 bawin kaara di nul, katim ki nul kabot kawo ţi ijuk yi baka. 5 Uŧejan uunkak awo, nin ñaaŋ aankak anuma unkaniya këme bjeehi bi unuur, ţiki Naşibaţi Ajugun aţu ţi baka bŧi bjeehi bi nul, başë başih te mnţo. »

Ubi wi Yeŧu

6 Uwanjuŧ ukak ajakën : « Ŋţup ŋi ŋawo manjoonan abot adolana ; Ajugun, Naşibaţi anjaaŋ aţu baţuparul ŋşal, ayil uwanjuŧ wi nul, uyuuj balemparul uko unkmbiiŋ hënkuŋ.

7 Yeŧu aji : « Natenan, dbi hënkuŋ! Anuurandëni, ankmëbanuŋ ŋţup ŋi Naşibaţi ŋankţupuŋ uko unkmbiiŋ ŋi ulibra wi. »

8 Nji Yowan dŧiinkuŋ abot awin iko yi. Kë wi nŧiinkuŋ abot awin iko yuŋ, djot ţi ihoţ yi uwanjuŧ unyuujnuŋ iko mënţ kadëman wa, 9 kë uşë ji na nji : « Ţaafaraan kado uko wi! Dji kalempar Naşibaţi ji iwi na baţupar Naşibaţi bŧi na bañaaŋ bŧi bankmëbanuŋ ŋţup ŋi ulibra wi. Naşibaţi i i iwooŋ kadëman. »

10 Ujakën kak : « Khank ŋţup ŋi Naşibaţi ŋi ulibra wi kamen ŋa bañaaŋ. Wal wi iko yi akţupuŋ ikdolaniiŋ uñogi. 11 Nado iko inwooŋ iinwo iŧool amëbaan ţi iko inwooŋ iinwo iŧool yi akdoluŋ, anwooŋ ţi ubida uţop amëbaan ţi wa. Kë anşaaŋ awo naŧool adoon kado uko unwooŋ uŧool, anwooŋ najinţ piş adoon kajinţanaara jinţën uleef. »

12 Yeŧu aji : « Natenan, dbi hënkuŋ! Dwo na baluk bi andoli, ddo kaluk andoli uko wi adoluŋ. 13 Dwo Naŧeek na Nabaañşaani, Najuni na Nabaañşaani, Ujuni na Ubaañşaani.

14 « Banajuŋ imişa yi baka banuurandëni, hënk bahil kaneejna ţi ilëman yi ubeeka, kabot kade ţi mnko mi bko banjaaŋ bawul ubida. 15 An ŋbuş: bakaalam, bañaaŋ banwooŋ ţi ubida uţop, bafiŋ bañaaŋ, badëman ŋnŧoŋ, na bañaaŋ bŧi baŋŋaluŋ ŋţilan abot aji baţilan, napënan bdig.

16 « Nji Yeŧu, dyil uwanjuŧ wi naan uţupan uko wi. Uwo pa banfiyaaruŋ bŧi. Dwo i pntaali pi *Dayiţ, awo unfay, ujah unjaaŋ ujeehan na nfa. »

17 Uhaaş wi Naşibaţi na naniima ŋaji : « Biini! »

Ankŧiinkuŋ ajakan : « Biini! »

Ñaaŋ i udaan uţijuŋ, abiini ; annumiiŋ, abiin ayeenk ţi meel manjaaŋ manwul ubida, bë aankluk nin uko uloŋ.

18 Nji Yowan, dţup wa, manjoonan ma, ñaaŋ ankŧiinkuŋ ŋţup ŋi Naşibaţi ŋi ulibra aşë hoţalëş da uko uloŋ, Naşibaţi aţu'a iţaafa yi baţiiniyaanuŋ ţi ulibra wi. 19 Kë woli apënan uko uloŋ ţi ŋţup ŋi Naşibaţi ŋi ulibra wi, Naşibaţi kapënan kafah ki nul ţi bko banjaaŋ bawul ubida na ţi ubeeka uyimanaan ŋi baţiiniyaanuŋ ţi ulibra wi. »

20 Anţupuŋ uko waŋ aji : « Aa, dbi hënkuŋ! »

Uwoon haŋ! Iwi Yeŧu Ajugun, biini!

21 Dñehan Yeŧu Ajugun awulun nja bŧi bnuura bi nul.

* 2:1 Banfiyaaruŋ biki Efeŧ: Ţi ugrek baji uwanjuŧ wi banfiyaaruŋ biki Efeŧ.

† 2:6 Banikolayit : Ulibra wi ţañ uţiiniyaanuŋ bañaaŋ mënţ banjaaŋ bajukan ŋţup ŋanwooŋ ŋţilan kë ŋţup ŋi babiiŋ ajukan ŋaşë wo ŋaameeţanaa.

‡ 2:11 Baankkeţ utëbanţën : Ţi uba umundu baankkeţ kabi kaba ba te mnţo.

✡ 2:14 Natenan ţi Mnfën 25.1-2.

✡ 2:17 Natenan ţi Ppën 16.32-34.

✡ 2:27-28 Natenan ţi Kañaam 2.8-9.

✡ 5:5 Natenan ţi Ujuni 49.9.

* 12:18 Unjumpul uya naţ kakab bdëk : Ţi ŋlibra ŋloŋ ŋjon bapiiŧ aji : kë nşë ya anaţ du kakab bdëk.