^

El Nuevo Testamento Mazateco de Ayautla

New Testament in the Ayautla Mazateco language of Mexico

copyright © 2009 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: Mazateco, Ayautla
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Mazateco, Ayautla [vmy], Mexico

Copyright Information

©La Liga Bíblica, A.C., 2009

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Mazateco, Ayautla

©Wycliffe Bible Translators, Inc., 2009

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2014-04-30

ePub generated by Haiola 7 Nov 2023 from source files dated 29 Jan 2022

776ced1d-6ea7-59c3-8389-b2a94420d3be

SAN MATEO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

En nda ngatꞌa tseꞌe Jesucristo jotsaꞌen kitsiꞌindu

SAN MATEO

1

Xuta chingare Jesucristo

Lc. 3:23-38

1 Kui= xujunbi xi ndibatꞌa jaꞌenre xuta chingare Jesucristo. Jesucristo jaꞌeni ntjere David xi jaꞌba je jaꞌeni ntjere Abraham.

2 Abraham, kui xi kuán naꞌenre Isaac. ꞌBa Isaac, kui xi kuán ngani naꞌenre Jacob. ꞌBa Jacob, kui xi kuán naꞌenre Judá ko ntsꞌe. 3 Judá, kui xi kuán ngani naꞌenre Fares ko Zara ꞌba Tamar xi kuán nare. ꞌBa Fares, kui xi kuán naꞌenre Esrom. ꞌBa Esrom, kui xi kuán naꞌenre Aram. 4 ꞌBa Aram, kui xi kuán naꞌenre Aminadab. ꞌBa Aminadab, kui xi kuán naꞌenre Naasón. ꞌBa Naasón, kui xi kuán naꞌenre Salmón. 5 Salmón, kui xi kuán naꞌenre Booz ꞌba Rahab xi kuán nare. Booz, kui xi kuán naꞌenre Obed ꞌba Rut xi kuán nare. ꞌBa Obed, kui xi kuán naꞌenre Isaí. 6 ꞌBa Isaí, kui xi kuán naꞌenre rey David. ꞌBa David, kui xi kuán naꞌenre Salomón ꞌba nare kui xi kuán chjunre Urías tsakaiñu.

7 ꞌBa Salomón, kui xi kuán naꞌenre Roboam. ꞌBa Roboam, kui xi kuán naꞌenre Abías. ꞌBa Abías, kui xi kuán naꞌenre Asa. 8 ꞌBa Asa, kui xi kuán naꞌenre Josafat. ꞌBa Josafat, kui xi kuán naꞌenre Joram. ꞌBa Joram, kui xi kuán naꞌenre Uzías. 9 ꞌBa Uzías, kui xi kuán naꞌenre Jotam. ꞌBa Jotam, kui xi kuán naꞌenre Acaz. ꞌBa Acaz, kui xi kuán naꞌenre Ezequías. 10 ꞌBa Ezequías, kui xi kuán naꞌenre Manasés. ꞌBa Manasés, kui xi kuán naꞌenre Amón. ꞌBa Amón, kui xi kuán naꞌenre Josías. 11 ꞌBa Josías, kui xi kuán naꞌenre Jeconías ko ntsꞌe, kui xi tjindu nixtjin nga xuta Israel kichani nangi Babilonia nga tjinduꞌñu.

12 ꞌBa jaskan nga je xuta Israel je kichani nga tjinduꞌñu nangi Babilonia, Jeconías kuán naꞌenre Salatiel. ꞌBa Salatiel, kui xi kuán naꞌenre Zorobabel. 13 ꞌBa Zorobabel, kui xi kuán naꞌenre Abiud. ꞌBa Abiud, kui xi kuán naꞌenre Eliaquim. ꞌBa Eliaquim, kui xi kuán naꞌenre Azor. 14 ꞌBa Azor, kui xi kuán naꞌenre Sadoc. ꞌBa Sadoc, kui xi kuán naꞌenre Aquim. ꞌBa Aquim, kui xi kuán naꞌenre Eliud. 15 ꞌBa Eliud, kui xi kuán naꞌenre Eleazar. ꞌBa Eleazar, kui xi kuán naꞌenre Matán. ꞌBa Matán, kui xi kuán naꞌenre Jacob. 16 ꞌBa Jacob, kui xi kuán naꞌenre Kuse. ꞌBa Kuse, kui xi kuán xiꞌinre María xi kuán nare Jesús xi Cristo ꞌmi.

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen teñujun kaꞌa xuta chinga jaꞌa jendibani Abraham kaꞌnda David. ꞌBa jaskan ꞌba nde teñujun kaꞌa xuta chinga jaꞌa jendibani David kaꞌnda nga kichani nga tjinduꞌñu xuta Israel nangi Babilonia. ꞌBa jaskan nga je kichani nga tjinduꞌñu xuta Israel nangi Babilonia, ꞌba nde ngiteñujun kaꞌa xuta chinga jaꞌa ngani kaꞌnda nga kitsin Cristo.

Jotsaꞌen kitsin Jesucristo

Lc. 2:1-7

18 ꞌBi= kuán nga kitsin Jesucristo: María xi kuán nare Jesús xi tijñangire kjua Kuse nga kuixanko. Tunga kionga kje tjindukojín xinkjin, María kisꞌeyaꞌmore kiꞌndi, kiꞌndi xi kitsjare Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 19 ꞌBa Kuse xi xiꞌinre ku̱an, jngu xuta xi tsje tijña inimare. Ngatꞌa bi mejénre sikꞌaxki chjunre, tusa kuamejénre nga tafi sikꞌejña ngani. 20 ꞌBa kionga je ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen Kuse, jngu ankjere Naꞌenchana kuatsejenre ngaya nijñare ꞌba kitsure:

—Kuse xi ntjere David, bi kuin nga kuenikue María chjunri. Ngatꞌa kiꞌndi xi kui tjiyaꞌmore, kui xi kitsjare Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 21 ꞌBa sꞌe̱re jngu kiꞌndi xiꞌin, ꞌba Jesús kꞌuin_ri kiꞌndiu. Ngatꞌa kui= xi sikꞌangi naxinandare ngatꞌare jere.

22 ꞌBa kuán ngayéje kibi, tuxi kꞌuetjusunni ngayéje xi kitsu Naꞌenchana nga kitsikinchja nchja chinga profeta:

23 Chjun xungu sꞌe̱yaꞌmore jngu kiꞌndi,

jngu kiꞌndi xiꞌin sꞌe̱re,

ꞌba Emanuel kꞌuin kiꞌndiu.

Jaꞌen xi tsunire: Naꞌenchana tijña ngajinna.

24 ꞌBa kionga je jaꞌare Kuse nga kitsaꞌe chinire, ꞌba kitsaꞌen jo kitsure ankjere Naꞌenchana ꞌba tsikꞌejñako chjunre. 25 Tunga bi kitsiko kaꞌnda nga kitsin kiꞌndiu, ꞌba Jesús kitsure jaꞌenre.

2

Nga nchja chjine faꞌekutsejenre kiꞌndi chi Jesús

1 Jesús kitsin Belén, naxinanda chi xi tijña ngajinre nangi Judea, nixtjin nga rey Herodes tjinre xa. ꞌBa kui nixtjinbiu jaꞌe naxinanda Jerusalén nchja chjine xi kutꞌaya ngatꞌare niñu xi jendibani ngitutsꞌian. 2 ꞌBa tsiningiya:

—¿Ñá=ñu tijña reyre xuta judío xi je kitsin? Ngatꞌa kaꞌnda nangini̱ ña tju tsuꞌbiu, kjiꞌyee̱ niñure ꞌba kjuaꞌenichji_ri̱ kiꞌndiu.

3 ꞌBa kionga rey Herodes kjintꞌe kibi, ꞌñu kuafore ko ngatsiꞌi xuta naxinanda Jerusalén ngayeje. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen rey Herodes kinchjare ngatsiꞌi xi ngakure naꞌmi ko nchja chjine tseꞌe kjuatexumo, ꞌba tsiningiyare ñá tsin Cristo. 5 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Ngajin Belén, naxinanda chi xi tijña ngajinre nangi Judea. Ngatꞌa xuta chinga profeta ꞌba=tsaꞌen kitsiꞌindu enre Naꞌenchana:

6 ꞌBa ji Belén,

naxinanda chi xi tijña ngajinre nangire xuta Judá,

bi ichi tetsju ngisai

ngajinre naxinanda yaꞌe xi tseꞌe xutaxare xuta Judá.

Ngatꞌa ngajinri kꞌuetjujin jngu xutaxa,

xi sikuenda xutana̱ xi tseꞌe Israel.

7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Herodes kinchjatꞌaxinre nchja chjinebiu ꞌba tsiningiyare mé fa nixtjin kuatsejen niñu. 8 ꞌBa kionga je jako, kitsikasen Belén ꞌba kitsure:

—Tangiun ꞌba nda tinyisjo kiꞌndiu. ꞌBa kionga je ku̱asjainu, ndekꞌenu nijmi, tuxi ko an kuitsichjini_ra̱.

9 ꞌBa kionga nchja chjinebiu je yasen ñojon en xi kitsure rey Herodes, kitsaꞌen ngani ndiya. ꞌBa niñu xi tsabe nangire ña tju tsuꞌbiu, xi janda tjentitjunre kaꞌnda nga tsakasenꞌñu kixire ña kjijña kiꞌndiu. 10 ꞌBa kionga nchjabiu tsabe kui niñubiu, ꞌñu kuatsjare. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌasꞌen niꞌyo ꞌba tsabe kiꞌndiu ko María xi nare mani. Tsikinyakunchꞌintꞌare kiꞌndiu nga kitsichjire, ꞌba kiskjexꞌa kaxare nga kitsjare kjuatjo kiꞌndiu. Kitsjare oro ko tjingusja xi ꞌñu chjire ꞌba ko ngijngu tsajmi xi nda jen xi mirra ꞌmi. 12 ꞌBa ngatꞌa ngaya nijñare je kikꞌinyatitjunre nga bi nde kjuaꞌani ña tijña Herodes, kui kjua kjaꞌe ndiya kiskjebeni nchja chjinebiu nga kiji ngani nangire.

Nga xichare Jesús fiko nangi Egipto

13 ꞌBa kionga je kiji nchja chjinebiu, jngu ankjere Naꞌenchana kuatsejenre Kuse ngaya nijñare ꞌba kitsure:

—Tisetjen ꞌba chjube kiꞌndiu ko nare ꞌba tiyukue nangi Egipto. ꞌBa kio teni kaꞌnda nga an xin nganira̱ nga kjuendibai, ngatꞌa Herodes kuangisjai kiꞌndiu, tuxi sikꞌenni.

14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Kuse tsisetjen, kiskjebe kiꞌndiu ko nare, ꞌba ngajñu ꞌetjuko nga kiji nangi Egipto. 15 ꞌBa kio tsikꞌejña kaꞌnda nga kꞌen Herodes.

ꞌBa kuán tuxi kꞌuetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsu nga kitsikinchja xuta chinga profeta: “Nangi Egipto kinchjani_ra̱ Kiꞌndina̱.”

Nga Herodes tsikꞌen kiꞌndi xiꞌin

16 Kionga Herodes tsabe nga nchja chjinebiu ꞌejñure, ꞌñu kuastire ꞌba kitsja kjuaꞌñu nga kjuinikꞌen ngatsiꞌi kiꞌndi xiꞌin xi tjin Belén ko xi tjin ngandai naxinando. Kitsikꞌen ngatsiꞌi xi tjinre kaꞌnda jó nu, ngatꞌa ꞌexki nixtjin xi kitsu nchja chjinebiu nga tsabe niñu. 17 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen ꞌetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsiꞌindu xuta chinga profeta Jeremías nga kitsu:

18 Kjinuꞌyare nangi Ramá jndare jngu chjun,

xi tikjiꞌndaya ꞌba ꞌñu titsine.

Raquel= xi tikjiꞌndatꞌa kiꞌndi nistire,

ꞌba bi nde mejénnire nga kjuinije kakun,

ngatꞌa je jesun kiꞌndi nistire.

Xichare Jesús fiko naxinanda Nazaret

19 ꞌBa kionga je kꞌen Herodes, jngu ankjere Naꞌenchana kuatsejenre Kuse ngaya nijñare nangi Egipto ꞌba kitsure:

20 —Tisetjen, chjube kiꞌndiu ko nare ꞌba tꞌinko ngani nangire xuta Israel, ngatꞌa je jesun nchja xi mejénre sikꞌen kiꞌndiu.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Kuse tsisetjen, kiskjebe kiꞌndiu ko nare, ꞌba jendiba ngani nangire xuta Israel. 22 Tunga kionga Kuse kjintꞌe en nga Arquelao tibatexuma nangi Judea ngaꞌndere Herodes xi naꞌenre mani, kitsakjun nga kuaje kio. Tunga kitsaꞌe chini titjúnre nga kikꞌinyare nga kuaje nangi Galilea. 23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kikꞌejña naxinanda xi Nazaret ꞌmi. ꞌBa kuán tuxi kꞌuetjusunni enre Naꞌenchana xi kinchja nchja chinga profeta, nga Jesús xi kꞌuin xuta tseꞌe Nazaret.

3

Nga Juan Bautista beꞌetitjun nijmi ngatꞌare Jesús

Mr. 1:1-8; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28

1 ꞌBa kui nixtjinbiu, Juan Bautista jaꞌetsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ngaꞌnde tꞌaxin xi tjin Judea. 2 ꞌBa kitsu:

—Tikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba ndiba ngañu ngixkun Naꞌenchana, ngatꞌa je tjimatiña nixtjin kionga kui kuatexuma.

3 Ngatꞌare Juan kinchja xuta chinga profeta Isaías nga ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu:

Tjinuꞌyare jndare jngu xuta xi ꞌñu nchja ngaꞌnde tꞌaxin:

“Tꞌenda_ru ꞌba kixi chjuꞌi_ru ndiyare Naꞌenchana.”

4 ꞌBa Juan yaja najñu xi kuandakoni ntsjare chakameyu ꞌba ko jngu tjiuxinjnde tikjakonire. ꞌBa naxkajndi ko ntsjenre tjiuchusera xi tjin ngijña kjine. 5 ꞌBa ꞌetju xutare naxinanda Jerusalén ko ngatsiꞌi xuta xi tjin nangi Judea ꞌba ko ngatsiꞌi xuta xi tjin ngandai ndaje Jordán nga jaꞌekasen ñojonre Juan. 6 ꞌBa kisatenda ngajin ndaje Jordán, kionga je yeꞌe nijmi je xi tjinre.

7 Tunga kionga Juan tsabe nga ne nkjin xuta fariseo ko nchja saduceo inyafaꞌe nga mejénre nga satenda, kitsure:

—Jun ntjere tjiuye, ¿ꞌyá= xi ꞌba kitsunu nga kuiyu ngatꞌare kjuastire Naꞌenchana xi je tijña tiña? 8 Tusa ngatꞌare xi siꞌon takutsijion nga je kjinikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba nga je jaꞌe ngañu ngixkun Naꞌenchana. 9 Bi yojonu ꞌbejñujin_ru nga kuixiun: “Ña= xi ntjere Abraham.” Ngatꞌa ꞌba xinkixi_nuu̱ nga kaꞌnda kui ndiojobi Naꞌenchana ku̱anre saꞌen ntjere Abraham. 10 Je tijñanda hachare Naꞌenchana nga kuate jamare yo. Meni ngayéje ya xi bi nda tu tsja, stisun ꞌba xanikjaꞌajin ndiꞌu. 11 An ko nanda batenda_nuu̱ tuxi xianire nga je kjinikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba nga je jendiba ngañu ngixkun Naꞌenchana. Tunga xi ndiba jaskanre an, kui= xi ngisa tjinre kjuaꞌñu, kaꞌnda an bi bakinna̱ kuaꞌatuntsjaa̱ jndere. Kui ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ko ndiꞌi kuatendaninu. 12 Kui jo=ni xuta xi tsitsje trigo. Kitjunre ntsja tsajmi xi basen ntjokoni, tuxi kꞌuejñatꞌaxinni trigo ꞌba kꞌuejñatꞌaxin xtjere. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuinyatjo trigo niꞌyare ña minyatjo, ꞌba kuaka xtjere ngajin ndiꞌi xi bi ꞌboya —kitsu Juan.

Nga satenda Jesús

Mr. 1:9-11; Lc. 3:21-22

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌetju nangi Galilea ꞌba jaꞌekun Juan ndaje Jordán, tuxi kui kuatendani. 14 Tunga Juan bi kitsikjain nga titjunre ꞌba kitsure:

—An= xi ji kuatendanaa̱ tsakaiñu. ¿Jótsaꞌen nga an tendibachunnaa̱ nga kuatendara̱?

15 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tu ꞌbara ngatꞌe ngandaꞌe, ngatꞌa nda= tjin nga sikꞌetjusan ngayéje xi mejénre Naꞌenchana.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikjain Juan. 16 Kionga je kisatenda Jesús, nga ꞌetjujin nando, kitjuꞌi ngankꞌa ꞌba tsabe Isennixtjintsjere Naꞌenchana joni jngu nise tiba nga jendibajennere. 17 ꞌBa kjinuꞌyare jngu jnda ngankꞌa xi kitsu:

—Kui=bi xi Kiꞌndina̱ xi ꞌñu tsimijia̱n, xi ꞌñu tsja mana̱ ngatꞌare.

4

Nga chutꞌayako Jesús

Mr. 1:12-13; Lc. 4:1-13

1 ꞌBa jaskan Isennixtjintsjere Naꞌenchana kiko Jesús ngaꞌnde tꞌaxin, tuxi xutꞌayakoni ngatꞌare chanayiu.

2 ꞌBa kio tsikꞌejña kjindia yachan nixtjin ꞌba yachan nistjen, ꞌba jaskan kuabojore. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu jaꞌekutꞌayako ꞌba kitsure:

—Tsa kjuakixi nga Kiꞌndire Naꞌenchana kuáin, ꞌba sji nga ndiojobi ngatjama niñuxtila.

4 Tunga Jesús kitsure:

—ꞌBa=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi tu niñuxtila xi kꞌuendukunnire xuta, tusa ngayéje enre Naꞌenchana.”

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu kiko Jesús naxinanda tsje Jerusalén ꞌba kitsikasensun ngaꞌndere ningu ña ngisa nkꞌa. 6 ꞌBa kitsure:

—Tsa kjuakixi nga Kiꞌndire Naꞌenchana kuáin, tikintjaingi yojori ngaꞌe. Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Naꞌenchana kꞌuexare ankjelere nga sikuendari.

Ko ntsja subanginiri,

tuxi nijnguú ndiojo satengini ndsakui.

7 ꞌBa Jesús kitsure:

—ꞌBa nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi chutꞌayakuai Naꞌenchana xi Nairi.”

8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu kiko ngani ngijñacha xi ꞌñu nkꞌa. Kio yakure ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio ꞌba kjuaje xi tjinre nga jngu jngu naxinando. 9 ꞌBa kitsure:

—Sja yejera̱ kibi tsa kuisenkunchꞌintꞌanaa̱ nga sichjinaa̱.

10 Tunga Jesús kitsure:

—Tisentꞌaxinnaa̱, Satanás, ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tichji_ri Naꞌenchana xi Nairi, ꞌba tu kui tajngu tiꞌaxatꞌa_ri.”

11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu tsakasentꞌaxinre Jesús. ꞌBa jaꞌe ankjelere Naꞌenchana nga jaꞌekatesinre kui.

Nga bꞌetutsꞌinre xare Jesús

Mr. 1:14-15; Lc. 4:14-15

12 Kionga Jesús kjintꞌe nga Juan kjiya nduya, kiji ngani nangi Galilea. 13 ꞌBa Nazaret ꞌetjuni nga kikꞌejña Capernaum, naxinanda xi tijñandai ndachikun ña tsikꞌendu xuta xi ntjere Zabulón ko xi ntjere Neftalí. 14 ꞌBa kuán tuxi ꞌetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsiꞌindu xuta chinga profeta Isaías:

15 Nangire xuta xi ntjere Zabulón,

ko nangire xuta xi ntjere Neftalí,

nangi xi tiñare ngandai ndachikun,

xi tijña xingunda ndaje Jordán,

nangi Galilea,

ña ꞌba nde tjindu xuta xi bi tseꞌe Israel.

16 Xi tjindu ña jñu,

kui= xi je tsabe jngu ndiꞌi je.

Xi tjindungi nkꞌianre kjuabeya,

kui= xi je kuatsejenre jngu ndiꞌi.

17 ꞌBa tsakaꞌanire kui nixtjinbiu Jesús kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana. ꞌBa kitsu nga jako xuta:

—Tikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba ndiba ngañu ngixkun Naꞌenchana, ngatꞌa je tjimatiña nixtjin kionga Kui kuatexuma.

Kionga Jesús nchjare xutare xi tjun

Mr. 1:16-20; Lc. 5:1-11

18 Kionga Jesús tsuꞌba ndai ndachikun Galilea, tsabe jó nchja xi ntsꞌe mani, kui xi Simón xi ꞌba nde Pedro ꞌmi ꞌba ko Andrés. Xi inyakanikjaꞌa naꞌya tire ngajin nando, ngatꞌa kui tsuba tjiuti. 19 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jun naꞌen, ndetjennginu ꞌba an saꞌen_nuu̱ nchja xi ꞌbeku xuta.

20 ꞌBa ndekuini chubabiu nchjabiu ꞌendu naꞌya tire ꞌba kitjenngi Jesús.

21 ꞌBa ngubachire Jesús tsabe ngani jó nchja xi ꞌba nde ntsꞌe mani xi Santiago ko Juan xi kiꞌndire Zebedeo. Tjinduyako ngaya barku naꞌenre nga inyakjuya naꞌya tire. ꞌBa Jesús kinchjare nchjabiu. 22 ꞌBa ndekuini chubabiu nchjabiu ꞌejña barku ko naꞌenre ꞌba kitjenngifani Jesús.

Nga Jesús bakuya ꞌba tsinda nkjin xuta

Lc. 6:17-19

23 ꞌBa Jesús tsakꞌajme ngayéje naxinanda xi tjin nangi Galilea. Yakuya ngaya niꞌya sinagoga xi tjin kio, ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana nga Naꞌenchana xi batexuma, ꞌba kitsinda ngayéje chiꞌin xi kunre xuta ko ña kjinere. 24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjintꞌe en ngatꞌare Jesús ngatsiꞌi xuta xi tjin nangi Siria. ꞌBa jaꞌeko ngatsiꞌi xuta xi inyafesun ngajinre, xi sefesun ngatꞌare nkjin kuya chiꞌin, xi kjine yojore, xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda, xi inyafatse, ꞌba ko xi bi ma fi. ꞌBa Jesús kitsinda ngatsiꞌi xutabiu. 25 ꞌBa kitjenngi Jesús nkjin xuta xi jendibani nangi Galilea, nangi Decápolis, naxinanda Jerusalén, nangi Judea, ꞌba ko nangi xi tjin xingunda ndaje Jordán.

5

Nga bakuya Jesús ngijñacha

1 Kionga Jesús tsabe nga tjimañajan nkjin xuta, tsijin jngu ngijñacha ꞌba kio tsekꞌejña tuxi kuakuyanire. ꞌBa kuañajantꞌare xutare. 2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu nga yakuyare:

3 —Ndaxure xuta xi xꞌan mare yojore, ngatꞌa ña batexuma Naꞌenchana kui= tseꞌe ku̱an.

4 ’Ndaxure xuta xi kjiꞌnda, ngatꞌa kui= xi sakure kjuaje kakun.

5 ’Ndaxure xuta xi ni̱ma̱ ꞌbaxje yojore, ngatꞌa kui= tseꞌe ku̱an ngasunꞌndio.

6 ’Ndaxure xuta xi ꞌñu mejénre nga kixi ku̱an ngixkun Naꞌenchana joni tsa bojore ꞌba xindare, ngatꞌa kui= xi ku̱aski.

7 ’Ndaxure xuta xi faꞌanimare xuta xi kjaꞌere, ngatꞌa kui= xi ꞌba nde xanima kakun.

8 ’Ndaxure xuta xi tsje tijña inimare, ngatꞌa kui= xi skue Naꞌenchana.

9 ’Ndaxure xuta xi baseko nga sꞌe̱re kjuaxiu ña tjin kjuachan, ngatꞌa kui= xi kiꞌndire Naꞌenchana kꞌuinre.

10 ’Ndaxure xuta xi tsjengicha tu kjuare nga kixi tjin xi inyatsaꞌen, ngatꞌa ña batexuma Naꞌenchana kui= tseꞌe ku̱an.

11 ’Ndaxunu jun kionga chꞌo kuetsunu xuta ꞌba tsjenngikenu ꞌba kuetsujun kuetsutꞌanu en ndesu nga tu kjuana̱= nini. 12 Tusa tsja ngatjasꞌenu ꞌba ꞌñu titsja_ru yojonu, ngatꞌa ne je chji xi xuntsjo ngankꞌaa. Ngatꞌa ꞌba=nde kuataꞌen nchja chinga profeta xi tjun kisꞌe nga ku̱anre jun.

Nga Jesús ꞌejña chu̱ba̱ naxa ko ndiꞌu

Mr. 9:50; Lc. 14:34-35

13 ’Jun jo=ni naxare ngasunꞌndio. Tunga tsa xaja jndare naxo, ¿jótsaꞌen ku̱axtia ngani? Ngu je ku̱an tsajmi xi tume chjire. Tu ngandetsian xanikjaꞌa ngisa ꞌba kio kuinyane xuta.

14 ’Jun jo=ni ndiꞌire ngasunꞌndio. Jngu naxinanda xi tijñasun jngu tjengi, bi ma sꞌejñaꞌmo. 15 ꞌBa kionga baka ndiꞌi xuta, bi ngi kaxa ꞌbejñangi. Tusa ꞌbejñankꞌa, tuxi tsitsejennire ndiꞌu xuta xi tjindu ngaya niꞌyo. 16 ꞌBa jun, ꞌba tsaꞌen ngatatsitsejen ndiꞌinu ngixkun xuta, tuxi skueni mé= xi nda teñoꞌon ꞌba sichjire Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa.

Nga bakuya Jesús ngatꞌare kjuatexumare Naꞌenchana

17 ’Bi nikjaꞌetsjion tsa an jaꞌekꞌejñatꞌaxia̱n kjuatexumo ko xi yakuya nchja chinga profeta. Bi jaꞌekꞌejñatꞌaxia̱n, tusa jaꞌetsikꞌetjusaa̱n. 18 Ngatꞌa ꞌba xinkixi_nuu̱. Yejerañu tjin ngisa ngankꞌaa ko tꞌanangiu nijnguú letra ꞌba nijnguú punto xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo xjaꞌaxinre kaꞌnda nga ku̱ajngu yeje. 19 ꞌBa mani, tsa tjin xi bi sikꞌetjusun ninga tu jngu kjuatexumachi xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo ꞌba tsa ꞌba tsaꞌen kuakuyare xuta xi yakꞌa ngayeje, kui= xi ꞌba nde ngisa ichi ku̱an ña batexuma Naꞌenchana. Tunga tsa tjin xi saꞌen jo tsu kjuatexumo ꞌba tsa ꞌba tsaꞌen kuakuyare xuta xi yakꞌa ngayeje, kui= xi ꞌba nde je ku̱an ña batexuma Naꞌenchana. 20 Ngatꞌa ꞌba texin_nuu̱. Tjinnere nga ngisa nda sikꞌetjusun ngiso mé= xi Naꞌenchana mejénre nga ko mare chjine kjuatexuma ko xuta fariseo. Tsa bi ꞌba siꞌon, niñajanni kjuitjasꞌion ña batexuma Naꞌenchana.

Nga bakuya Jesús nga kunni tsa chꞌo kꞌuin_ra xingia

Lc. 12:57-59

21 ’Je kjinuꞌyo nga ꞌbi kikꞌinre xuta xi kisꞌe nixtjin kuatse jan: “Bi nikꞌen. ꞌBa tsa tjin xi sikꞌen xuta, kui= xi siꞌanre kjua.” 22 Tunga an ꞌba texin_nuu̱ nga tuꞌyañu xi ku̱astike ntsꞌe, kui= xi siꞌanre kjua. ꞌBa tuꞌyañu xi chꞌo kuetsure ntsꞌe, kui= xi siꞌanre kjua ngixkun xutaxa. ꞌBa tuꞌyañu xi “chikun” kuetsure ntsꞌe, kui= xi ꞌbakore kjuaꞌa kjuanima ngaꞌnde ña ndiꞌi bi ꞌboya.

23 ’ꞌBa mani, tsa chjeri tebaꞌe altare Naꞌenchana ꞌba tsa kio kjuaꞌetsjenri nga tjinre kjua ntsꞌé ngatꞌa tsiji, 24 tꞌejñe chjeri ngankjain alto ꞌba titjunfara tikꞌendakuai kjua ntsꞌé. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ndekaꞌe ngani chjeri yaꞌa.

25 ’Taꞌa fani tꞌendakuai kjua xi tifikꞌendakori kjua yejerañu nga tjenko ngisai ngaya ndiyo, tuxi bi singantsjaniri ngaya ntsja juez. Ngatꞌa tsa singantsjari ngaya ntsja juez, xi juez singantsja nganiri ngaya ntsja xi tsikuenda nduyo ꞌba kui xi kuayari nduyo. 26 Kjuakixi= xi texinra̱. Bi kꞌuetji kio kaꞌnda nga kꞌuechji ngayéje ton xi tjenri.

Nga bakuya Jesús ngatꞌare kjuachajngi

27 ’Je kjinuꞌyo nga kikꞌinre xuta nixtjin kuatse jan: “Bi ñeꞌen kjuachajngi.” 28 Tunga an xin_nuu̱ nga tuꞌyañu xi skutsejenꞌa jngu chjun ꞌba sikjaꞌetsjen nga sisinre inimare, kui= xi je kitsaꞌenko kjuachajngi chjunbiu ngajin inimare.

29 ’ꞌBa mani tsa xkuin xi kixi xi titsaꞌen nga siꞌen je, tusa ꞌna̱xje ꞌba chanikjaꞌatꞌaxin. Ngatꞌa ngisa= nda ni ngatꞌari tsa chaja jngu kaꞌa yojori, tu ꞌba= ni tsa ngayéje yojori xanikjaꞌajin ngajin ndiꞌi ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta. 30 ꞌBa tsa ndsai xi kixi xi titsaꞌen nga siꞌen je, tusa tichatjin ꞌba chanikjaꞌatꞌaxin. Ngatꞌa ngisa= nda ni ngatꞌari tsa cha̱ja jngu kaꞌa yojori, tu ꞌba= ni ni tsa ngayéje yojori xanikjaꞌajin ngajin ndiꞌi ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta.

31 ’ꞌBa ꞌba nde kikꞌinre xuta ngayeje nixtjin kuatse jan: “Xuta xi sikꞌejña chjunre tjinnere nga sjare jngu xujun xi kuetsu nga je kitsikjetꞌa kjuabixanre.” 32 Tunga an xin_nuu̱. Tsa jngu xuta sikꞌejña chjunre ꞌba tsa chjunre bi kitsaꞌen kjuachajngi, kui= tsaꞌen nga saꞌen kjuachajngi chjunre. ꞌBa tsa kjaꞌe xuta kuixanko ngani chjun xi kitsikꞌejña xiꞌinre, kui xutabiu ꞌba nde tsaꞌen kjuachajngi.

Nga bakuya Jesús nga kun ni nga nikꞌaxki ngatꞌare Naꞌenchana

33 ’ꞌBa ꞌba nde je kjinuꞌyo nga kikꞌinre xuta xi kisꞌe nixtjin kuatse jan: “Bi tu chu̱ba̱ nikꞌaxki ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ꞌba tusa kuiyunengai en xi kꞌuin_ri. Tusa tikꞌetjusin mé= xi kꞌuin_ri Naꞌenchana.” 34 Tunga an xin_nuu̱ niñajanni nikꞌaxkiu ngatꞌare Naꞌenchana. Ninga bi nikꞌaxkiu ngatꞌare ngankꞌaa, ngatꞌa kio= yaxile ña batexuma kui. 35 ꞌBa ninga bi nikꞌaxkiu ngatꞌare tꞌanangiu, ngatꞌa kio= ña sejñasun ndsaku. ꞌBa ninga bi nikꞌaxkiu ngatꞌare naxinanda Jerusalén, ngatꞌa kio= ña naxinandare Rey xi ꞌñu je. 36 Ninga bi nikꞌaxkiu ngatꞌare nindakú, ngatꞌa nijnguú ntsja ku manu nijmo asa nitibo. 37 ꞌBa nga xiubo, “jun” tixun tsa ꞌba tjin, ꞌba “junjun” tixun tsa bi ꞌba tjin. Ngatꞌa en xi sꞌejun sꞌetꞌa, kui= xi ndibanire chanayiu.

Nga bakuya Jesús nga kun ni nga siꞌonngojo nganire xuta

Lc. 6:29-30

38 ’ꞌBa nde je kjinuꞌyo nga kikꞌinre xuta nixtjin kuatse jan: “Tsa tjin xi siꞌonre xinkjin, kui= xi siꞌanngojo nganire, jngu tuxkun tsa jngu tuxkun ꞌba jngu ndeꞌñu tsa jngu ndeꞌñu.” 39 Tunga an xin_nuu̱ nga taꞌeꞌnde_ru xi chꞌo sikonu. Tsa tjin xi koꞌotꞌare tsa̱ kixiri, taꞌeꞌndefa_ri ngateꞌere xi skjun ngayeje. 40 Tsa tjin xi mejénre nga ko kjua kjuaꞌari chingari, taꞌe_ri ko chingantsjari ngayeje. 41 Tsa tjin xi kꞌueneri nga jngu kilómetro kꞌuikue chꞌare, tusa jó kilómetro tꞌikue. 42 Taꞌe_ri tsa tjin xi skuiꞌari tsajmiri, ꞌba xi skueyari tsajmiri, bi ꞌbechjaꞌnde_ri.

Nga bakuya Jesús nga tjinnere nga simijáan xuta xi yakꞌa

Lc. 6:27-28, 32-36

43 ’ꞌBa=nde je kjinuꞌyo nga kikꞌinre xuta xi kisꞌe nixtjin kuatse jan: “Timején amiguri, ꞌba ngatamastiche xi stikeri.” 44 Tunga an xin_nuu̱ nga tusa timijon kaꞌnda xi stikenu. Chjaꞌa_ru Naꞌenchana nga ngatatsichikuntaꞌen ngatꞌare xi nchjabojonu, nda tiko xi stikenu, ꞌba chjaꞌa_ru Naꞌenchana ngatꞌare xi chꞌo tsikonu ꞌba xi tjenngikenu. 45 ꞌBa tiꞌon tuxi ku̱anñu kiꞌndire Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa. Ngatꞌa kui= xi tsikasenre tsuꞌbire ngatsiꞌi xuta ninga tsa nda xuta asa bi nda xuta. ꞌBa tsikaꞌare tsi ngatsiꞌi xuta ninga tsa kixi asa bi kixi. 46 Ngatꞌa tsa tu kui sa simijíon xi tsimejénnu, ¿ngu mé= xi kuejennu? Kaꞌnda xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma ꞌba tsaꞌen. 47 ꞌBa tsa tu amigunu sa siteꞌnda_ru, ¿ngu mé= xi teñaꞌani_ru? Kaꞌnda xuta xi tu tjin ꞌba tsaꞌen. 48 Niki xuta kixi fani ngatjamo, jotsaꞌen kixi Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa.

6

Nga bakuya Jesús ngatꞌare nga nda kuetsuba

1 ’Chutsejen_ru yojonu jo teñoꞌon ngixkun Naꞌenchana. Bi tu ngixkun xuta nda ñoꞌon, tsa tuxi skueninu. Ngatꞌa tsa ꞌba siꞌon, tume chji sjanu Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa. 2 ꞌBa mani, kionga kuisekue xuta xi naꞌen chunre, bi nijmi ꞌbe ngatꞌare kibiu jotsaꞌen tsaꞌen xuta jó nkjain xi tjun tsikjane tjio ngaya niꞌya sinagoga ꞌba ngaya ndiyo, tuxi nda skueni xuta. Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga kui je kisakure chjire. 3 Tunga ji, kionga temisekue xuta xi naꞌen chunre, bi ngatjabe ndsai skjun mé= xi titsaꞌen ndsai kixi. 4 Tusa tisekoꞌmai. ꞌBa Naꞌenri xi be ngayéje xi teñaꞌanꞌmai, kui sjangojo nganiri chjiri.

5 ’ꞌBa kionga xuko Naꞌenchana, bi ꞌba ñoꞌon joni xuta jó nkjain xi matsjare minya nduju ngaya niꞌya sinagoga ꞌba ko ña bakjanki ndiyo kionga fako Naꞌenchana, tuxi skueni xuta. Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga kui je kisakure chjire. 6 Tunga ji, kionga xukuai Naꞌenchana, tjasꞌen ña ꞌmo chun ꞌba tꞌechje xuntjari, ꞌba chukoꞌmai Naꞌenri. ꞌBa Naꞌenri xi be mé= xi teñaꞌanꞌmai, kui sjangojo nganiri chjiri.

7 ’ꞌBa kionga xukuai Naꞌenchana, bi nichjen ndekui nde mani en xi tsajain ndiyare jotsaꞌen xuta xi bi judío xi tsikjaꞌetsjen nga ꞌbatsaꞌen ngisa nda kjuintꞌe naire tu ngatꞌare nga ꞌñu tsé nchja. 8 Ngu bi ꞌba ñoꞌon jun jotsaꞌen xutabiu. Ngatꞌa Naꞌennu je kui tjun be mé= xi machjennu kionga kje chjaꞌajín_ru. 9 ꞌBa mani, ꞌbitsaꞌen chuko Naꞌenchana:

Naꞌenni xi teni ngankꞌaa,

ngatjaꞌyakun jaꞌenri.

10 Ngatjama ngaꞌe jngu ngaꞌnde xi batexumai.

Ngatjama ngasun tꞌanangiu jotsaꞌen ji mejénri,

jo tjima ngankꞌaa.

11 Taꞌenii̱ niñu xi machjenni̱ kui nixtjinbi.

12 Tichatꞌanii̱ je xi teñeꞌee̱n,

jotsaꞌen ji̱n nichatꞌa_ri̱ xi chꞌo tsikoni̱.

13 Bi baꞌeꞌnde nga xutꞌayakoni̱.

Tusa tꞌejñatꞌaxinnii̱ xi chꞌo.

Ngatꞌa ji xi batexumai,

ꞌba ji xi tjinri kjuaꞌñu,

ꞌba ji xi tjinri kjuaje xi bi kjuetꞌa.

ꞌBa ngatjama.

14 ’Ngatꞌa tsa sichatꞌa_ru xuta xi chꞌo tsikonu, ꞌba=nde tsaꞌen sichatꞌanu Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa. 15 Tunga tsa bi sichatꞌa_ru xuta xi chꞌo tsikonu, ꞌba=nde bi sichatꞌanu jenu Naꞌennu.

16 ’ꞌBa kionga kuetsuba kjindio, bi si ꞌbio nkjon jotsaꞌen xuta jó nkjain. Ngatꞌa kui= xi chꞌo beꞌe nkjain, tuxi skueni xuta nga tjindu kjindia. Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga je kisakure chjire. 17 Tunga ji, kionga kueni kjindie, tusa tsja tsaꞌen tꞌejen ꞌba nda chunkjain, 18 tuxi bi skueni xuta nga teni kjindie. Tu Naꞌenri sani skue, xi tijña ña ꞌma. ꞌBa Naꞌenri xi be mé= xi teñaꞌanꞌmai, kui sjangojo nganiri chjiri.

Nga bakuya Jesús ngatꞌare kjuanyino

Lc. 12:33-34

19 ’Bi ꞌbejñatjo tsajmi xi sinyinanu ngaꞌe tꞌanangiu, ña tsikjetsun tjiuxabi ꞌba ña tjuxa tsajmi ꞌba ña chacheje bakjanngi niꞌya ꞌba fikocheje. 20 Tusa ngankꞌaa tꞌejñatjo xi sinyinanu, kioña bi tsikjetsun tjiuxabi ꞌba bi tjuxa tsajmi ꞌba ña chacheje bi bakjanngi niꞌya ꞌba fikocheje. 21 Ngatꞌa ña tijña kjuanyinari, ꞌba=nde kio tijña inimari.

22 ’ꞌBa tuxkuin jo=ni jngu ndiꞌi xi tsitsejenre yojori. ꞌBa mani, tsa tuxkuin nda, ngayéje yojori matsejenre. 23 Tunga tsa tuxkuin bi nda, ngayéje yojori tijña jñu. Ngu tsa ndiꞌi xi tjin ngajinri jñu, ¡ne ꞌñu jñu ña teni!

24 ’Nijnguú chuꞌnda ma tsaꞌexatꞌare jó nai. Ngatꞌa jngu xi ku̱astike ꞌba xi ngijngu simején, asa jngu xi kixi saꞌexatꞌare ꞌba xi ngijngu siton. Kui kjuañu bi ku̱an siꞌaxatꞌani_ru Naꞌenchana ko kjuanyino.

Nga bakuya Jesús nga Naꞌenchana tsikuenda kiꞌndire

Lc. 12:22-31

25 ’Kui kjuañu ꞌba xin_nuu̱ nga bi nikjo ngatꞌare mé= xi machjennu nga kuetsubakun ngaꞌe ngasunꞌndebi, mé= xi xino asa mé= xi sꞌiu. ꞌBa nde bi nikjo ngatꞌare mé= xi machjenre yojonu, mé= najñu xi xojo. Ngatꞌa kjuabenichunnu, kui= xi ngisa chjire nga ko mare xichine. ꞌBa yojonu, kui= xi ngisa chjire nga ko mare najñu. 26 Chutsejenꞌo tjiunise xi tutjen ngankꞌaa. Kui bi ꞌbentje, ninga bi ꞌbeku ntje, ninga bi minyaku ntje ngaya niꞌyare. Tunga Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa tsikjén. ꞌBa jun, ¿a bi ngisa chji_ru nga ko mare tjiunisio? 27 Ninga ꞌñu sikjo ngatꞌanu, bi ku̱annu kꞌuetjun_ru ngijngu hora ngisa kjuabenichunnu.

28 ’ꞌBa ¿ánñu mafoninu ngatꞌare najñunu? Chutsejenꞌo jótsaꞌen mankꞌa naxu ngi ngijño. Bi tsaꞌexa ꞌba bi tsinda nachjun. 29 Tunga an xin_nuu̱ nga ninga rey Salomón xi ꞌñu nyina kuán nixtjin kuatse jan, bi ꞌba kun najñu tsakaja joni naxu. 30 Tsa Naꞌenchana tsja tsikun ngijña xi tjin ngandaꞌe ꞌba xi nyujunni kuiti, ¿a bi ngisa sjanu najñu xi xojo jun xi ngisa ꞌñu chji_ru nga ko mare naxu? ¡Jun xi chuba makjainnu! 31 ꞌBa mani, bi nikjo tsa kuixun: “¿Mé= xi xina?”, “¿mé= xi sꞌia?” asa “¿mé= najñu xi xaja ngandaꞌe?” 32 Ngatꞌa ngayéje kibi, kui= xi mangisjai xuta xi bi judío, ꞌba Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa je be nga machjennu ngayéje tsajmibi. 33 Tunga titjun tinyisjo nga siꞌon jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana ña batexuma ꞌba xi kixi tjin ngixkun, ꞌba sakunu ngayéje tsajmibi yaꞌa. 34 ꞌBa ꞌbatsaꞌen, bi nikjo_ru yojonu mé= xi ku̱an nyujunni, ngatꞌa nyujunni sakuꞌnde nganinu nga sikjo. Ngayéje nixtjin tjinre kjuastire.

7

Nga bakuya Jesús nga kun ni nga ñaꞌan_ra kjua xingia

Lc. 6:37-38, 41-42

1 ’Bi nikaꞌanijiun je xuta xi yakꞌa, tuxi bi skaninejeninu Naꞌenchana. 2 Ngatꞌa jotsaꞌen sikaꞌanijiun je xuta xi yakꞌa, ꞌba=nde tsaꞌen skaninejenu Naꞌenchana. ꞌBa chu̱ba̱ xi sichjon nga kꞌuechubo, ndekui sichubakoninu Naꞌenchana. 3 ¿Ánñu ji techutꞌani xtje xi kjingi xkun ntsꞌé ꞌba bi yachisu xi kjingi tsiji techutꞌai? 4 Tsa yachisu xi kjingi tuxkuin, ¿jó tsaꞌen ku̱an kꞌuin_ri ntsꞌé: “Taꞌeꞌndena nga kꞌuaxjengia̱ xtje xi kjingi tuxkuin”? 5 ¡Xuta jó nkjain! Tjiꞌnaxjengifari yachisu xi kjingi tuxkuin, tuxi nda ku̱atsejenniri nga kjuiꞌnaxjengi xtje xi kjingi tuxkun ntsꞌé.

6 ’Bi baꞌe_ru tjiunaño tsajmi xi tsje, ꞌba bi chanikjoꞌo ngixkun tjiuchingo ndiojo tsjakun xi ꞌñu chji, tuxi bi kuaseneni tjiuba ndiojonu xi tsjakun, ꞌba tuxi bi sikuꞌbeni ꞌba skjankonu tjiubabiu.

Nga bakuya Jesús nga xjaꞌa_ra Naꞌenchana mé= xi nda

Lc. 11:9-13; 6:31

7 ’Chjoꞌo, ꞌba Naꞌenchana sjanu. Tinyisjo, ꞌba ku̱asjainu. Tikjanio xuntjo, ꞌba stjuꞌinu. 8 Ngatꞌa ngatsiꞌi xuta xi miꞌa, kui= xi xuntsja. ꞌBa xi mangisjai, kui= xi masjaire. ꞌBa xi tsikjane xuntjo, kui= xi tjuꞌire.

9 ’¿A tjin ngajinnu xi tu ndiojo= tsjare kiꞌndire, kionga miꞌare niñuxtila? 10 ꞌBa tsa tjiuti skuiꞌare, ¿a tu tjiuye tsjare? 11 Kaꞌnda jun xi chꞌokun manu baꞌe_ru xi nda kiꞌndinu. ꞌBa jó fani Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa, ¿a bi ngisa sjare mé= xi nda xuta xi skuiꞌare?

12 ’ꞌBa mani tsuꞌba, jotsaꞌen nga jun mejénnú sikonu xuta, ꞌba=nde tsaꞌen tiko jun ngayeje. Ngatꞌa kio tjinnu kjuatexumo ꞌba ko xi yakuya nchja chinga profeta.

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌare xuntja xkju

Lc. 13:24

13 ’Tjasꞌion xuntja xkju. Ngatꞌa teya= xuntja ꞌba mateꞌnde= ndiya xi fi ña cha̱ja xuta, ꞌba= ne nkjin xi kio faꞌasꞌen. 14 Tunga xkju= xuntja ꞌba ntꞌe= ndiya xi fi ña kꞌuendukun xuta, ꞌba ne chuba xi masjaire xuntjabiu.

15 ’Tikuendo yojonu ngatꞌare profeta ndesu. Kui xi faꞌekunnu nga tsimaña yojore joni chutsanga xi bi tsꞌen, tunga ngajin inimare tsꞌen= joni tjiundsejen xi ma tsixinu. 16 Xiañu jó kun nchjabiu kionga xio mé= xi saꞌen. Ngatꞌa mé= xi tsaꞌen xuta, kui jo=ni tu xi bajare jngu yantje. ¿A ngijña naꞌya xi bajare uva? ¿A yanaꞌya xi bajare tu higo? 17 Ngayéje ya xi nda, kui= xi bajare tu xi nda. ꞌBa ya xi bi nda, kui= xi bajare tu xi bi nda. 18 Jngu ya xi nda, bi ma bajare tu xi bi nda. ꞌBa jngu ya xi bi nda, bi ma bajare tu xi nda. 19 ꞌBa ngayéje ya xi bi bajare tu xi nda, kui= xi stisun ꞌba xanikjaꞌajin ndiꞌu. 20 ꞌBa mani, xiañu profeta ndesu kionga xio ture.

21 ’Bi ngatsiꞌi xuta xi tsuna̱: “Ji Naꞌen, ji Naꞌen”, kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana. Tu kui sani xi tsikꞌetjusun jotsaꞌen mejénre Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa, kui= xi kjuaꞌasꞌen kio. 22 Kionga je kjuaꞌe nixtjinbiu, ne nkjin xi kuetsuna̱: “Ji Naꞌen, ji Naꞌen, kikꞌe_nii̱ nijmi ngatꞌare jaꞌenri joni nchja chinga profeta, ꞌba ko jaꞌenri kjiꞌnaxjee̱ isennixtjin xi bi nda, ꞌba nga ko jaꞌenri kjiñeꞌee̱n ne nkjin kjuakun.” 23 Tunga an singojo_ra̱ xutabiu: “Niñajanni tsaꞌbexkun_nuu̱. Tusa tinyantꞌaxinnu jun xi chꞌo kjiñoꞌon.”

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌare jó nchja xi kitsinda ndaba

Lc. 6:47-49; Mr. 1:22

24 ’ꞌBa mani, ngatsiꞌi xuta xi inyantꞌe enbi ꞌba sikꞌetjusun, kui= xi singusunkuaa̱ joni xuta nkjin kakun xi kitsinda ndaba ngasun naxi. 25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsaꞌa tsiu, ꞌba kuaje ndajio, ꞌba ntjo yeꞌere niꞌyo nga mejénre skanitsꞌin. Tunga bi kiskanitsꞌin ngatꞌa ngasun naxi= kuanda. 26 Tunga ngatsiꞌi xuta xi inyantꞌe enbi ꞌba bi sikꞌetjusun, kui= xi singusunkuaa̱ joni xuta xi tsajainre kjuafaꞌetsjen xi kitsinndasun ndaba ngasun tsumi. 27 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsaꞌa tsiu, ꞌba kuaje ndajio, ꞌba ntjo yeꞌere niꞌyo nga mejénre skanitsꞌin. ꞌBa kiskanitsꞌin ꞌba jekjua yeje niꞌyabiu.

28 ꞌBa kionga Jesús je kinchja yeje enbi, ꞌñu kuakunre ngatsiꞌi xuta ngatꞌare jotsaꞌen yakuya. 29 Ngatꞌa yakuya joni tsa xa nkꞌa tjinre. ꞌBa bi ꞌbatsaꞌen yakuya joni chjine kjuatexumo.

8

Jesús tsinda jngu xuta xi chiꞌin feꞌndujun kunre

Mr. 1:40-45; Lc. 5:12-16

1 Kionga Jesús jendejen ngani ngijñacho, ne nkjin xuta jendetjenngi. 2 ꞌBa kio jaꞌekun Jesús jngu xuta xi chiꞌin feꞌndujun kunre ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare ꞌba kitsure:

—Ji naꞌen, tsa mejénri, ku̱an sitsjenaa̱ nga xjaꞌaxinnaa̱ chiꞌin xi kunna̱.

3 ꞌBa Jesús kitsu nga yanere ntsja xi tjiꞌmio:

—Mejénna̱. Ngatamatsje ngani.

ꞌBa ndekui ni chubabiu kuanda chiꞌin feꞌndujun xi kunre xutabiu. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure:

—Tuꞌyá ꞌbe_ri nijmi. Tusa tꞌikaku_ri yojori naꞌmiu ꞌba taꞌe chje jotsaꞌen yatexuma Moisés, tuxi ꞌba tsaꞌen skuekixini xuta nga je kuandai.

Nga tsinda Jesús jngu chuꞌndare xi ngakure chasoldadu

Lc. 7:1-10

5 Kionga jaꞌasꞌen Jesús naxinanda Capernaum, jaꞌekun jngu ngakure chasoldadu nga jaꞌeketsꞌare jngu kjuanda. 6 ꞌBa kitsure:

—Ji naꞌen, chuꞌndana̱ tjiꞌme nga kjijña niꞌyana̱. Bi nde ma fini ꞌba ne ꞌñu onre.

7 ꞌBa Jesús kitsure:

—An= kjuitsindaa̱.

8 Tunga xi ngakure chasoldadu kitsu:

—Naꞌen, bi bakinna̱ nga niꞌyana̱ kuitjasꞌen. Tu tꞌexasai ꞌba chuꞌndana̱ ku̱anda. 9 Ngatꞌa ꞌba=nde an, tjin= xi batexumana̱ ꞌba ꞌba=nde tjinna̱ chasoldadu xi batexuma_ra̱. Kionga jngu xin_ra̱: “Tꞌin”, ngu fi. ꞌBa kionga kjaꞌere xin_ra̱ “Jabi”, ngu ndiba. ꞌBa tsa jngu chuꞌndana̱ xin_ra̱: “Tiꞌen tsajmibi”, ngu tsaꞌen.

10 ꞌBa kionga Jesús kjintꞌe en xi kitsu xutabiu, tu ꞌba= kuánre ꞌba kitsure xuta xi tjenko:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Nisajnguú xuta xi tseꞌe Israel ꞌbia̱ xi ꞌbitsaꞌen makjainre jotsaꞌen makjainre xutabi. 11 ꞌBa xin_nuu̱ nga ne nkjin xuta kjuendibani tuña ngaꞌndeñu nga kꞌuendutꞌako yamixa nga ñatjen kuakjenko Abraham ko Isaac ꞌba ko Jacob ña batexuma Naꞌenchana. 12 Tunga xuta xi tjinni nga tseꞌe ku̱an ña batexuma Naꞌenchana, kui= xi satetsojo ngandetsian ñá jñu chun, ngaꞌnde ña skiꞌnda xuta ꞌba ña kuajnga ndeꞌñu.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu nganire xi ngakure chasoldadu:

—Tꞌin ngani niꞌyari, ꞌba ꞌba ngatjama jotsaꞌen mankjainri.

ꞌBa ndekuini chubabiu kuanda chuꞌndare chasoldadu.

Nga tsinda Jesús nachiꞌyare Pedro ꞌba ko nkjin xuta xi sefesun

Mr. 1:29-34; Lc. 4:38-41

14 ꞌBa kionga Jesús jaꞌasꞌen ndaba Pedro, tsabe nga nachiꞌyare Pedro tikjijñasun nachan nga kunre chiꞌin ntꞌai. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsiko ntsja chjunbiu, ꞌba kitjuxinre chiꞌinre, ꞌba tsisetjen ꞌba ꞌeyare xichine xuta xi echukun.

16 ꞌBa kionga je kuaꞌña, jaꞌechanitꞌare Jesús nkjin xuta xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda. ꞌBa tu kui en xi kitsu kui tsꞌaxje isennixtjin xi bi nda, ꞌba kitsinda ngatsiꞌi xuta xi sefesun. 17 ꞌBa kuán tuxi ꞌetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsu profeta Isaías: “Kui= xi kiko chiꞌinna ꞌba jaꞌaxin ña kjinena.”

Nga fako Jesús nchja xi mejénre kuetjenngi

Lc. 9:57-62

18 Kionga Jesús tsabe nga nkjin xuta kitsendaire, ꞌbatsaꞌen ꞌexa nga kjuaꞌaxtiu xingunda ndachikun. 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsitiñatꞌare jngu chjine kjuatexuma ꞌba kitsure:

—Maestru, an kjuitjenngira̱ nituña ña kꞌuin.

20 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tjiuba xi tjin ngi ngijño tjinre ngijo ña fikꞌenduya, ꞌba tjiunise xi tutjen ngankꞌaa tjinre ndaba. Tunga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, tsajainre ngaꞌnde ña tsikjaꞌaya.

21 ꞌBa ngijngu xutare Jesús kitsu ngani:

—Naꞌen, taꞌeꞌndena nga titjunfara kuikꞌeyanijia̱n naꞌenna̱.

22 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ndetjenngina. Tꞌejñe mikꞌion nga kui ngatꞌeyanijin mikꞌen xinkjin.

Jesús tsikꞌexiu ntjoꞌñu ko ndachikun

Mr. 4:35-41; Lc. 8:22-25

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jaꞌasꞌen barku, ꞌba ko xutare ngayeje. 24 ꞌBa kionga tjenjin ndachikun taꞌa jendiba jngu ntjoꞌñu, kaꞌnda tsindiure nando niki yaꞌmo barku. Tunga Jesús kjijñafe. 25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kintꞌe xutare nga kitsikjaꞌare ꞌba kitsure:

—¡Naꞌen, tikꞌanginii̱! ¡Je tetiungijndia!

26 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿Ánñu tekunñu? ¡Á tsaꞌen chuba makjainninu!

ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsisetjen ꞌba jatiko ntjo ko ndachikun, ꞌba kisꞌexiu. 27 ꞌBa nchjabiu kuakunre ꞌba kitsure xinkjin:

—¿ꞌYá= tsé xutabi nga kaꞌnda ntjo ꞌba ko ndachikun tsikꞌetjusunnire?

Jesús tsinda jó nchja xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda

Mr. 5:1-20; Lc. 8:26-39

28 ꞌBa kionga Jesús echu xingunda ndachikun, nangire xuta tseꞌe Gadara, kio kitsitiñatꞌare Jesús jó nchja xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda. Kui tjindu ngajin tsju ꞌba ne tsꞌen ngayeje, kui kjua tuꞌyá nde manikakun faꞌa ndiyabiu. 29 ꞌBa nchjabiu kitsu nga kiskjiꞌndaya:

—Ji Jesús, Kiꞌndire Naꞌenchana, ¿mé= xi tjinri ngatꞌa tsajain? ¿A tjen jaꞌenikjaꞌanii̱ kjuanima kionga kje fechujín nixtjin?

30 ꞌBa ngubare nkjin tjiuchinga inyakjine xka ngijña. 31 ꞌBa isennixtjinbiu ꞌetsꞌare Jesús nga kitsu:

—Tsa kuiꞌnaxjejinnii̱ ngaꞌe, tusa taꞌeꞌndenii̱ nga kuitjasꞌenjin_ri̱ tjiuchingo.

32 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tangiun.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen isennixtjinbiu ꞌetju ngajinre nchjabiu ꞌba jaꞌasꞌenjinre tjiuchingabiu. ꞌBa tu mangatsanga ngatsiꞌi tjiuchingo nga kitsikintjai yojore ña nkꞌa chun ngandai ndachikun, ꞌba kio jesun ngajin nando.

33 ꞌBa nchja xi inyatsikuenda tjiuchingo, tsanga. ꞌBa kionga echu ngajin naxinando, yeꞌe yeje nijmi mé xi kuán ꞌba mé xi kuánre nchja xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda tsakaiñu. 34 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi xutare naxinando kikun Jesús. ꞌBa kionga je jaꞌekun, ꞌetsꞌare nga ngatꞌetjujin ngani nangibiu.

9

Nga tsinda Jesús jngu xuta xi bi ma fi

Mr. 2:1-12; Lc. 5:17-26

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jaꞌasꞌen jngu barku nga jaꞌaxtiu ndachikun, ꞌba echu ngani naxinandare. 2 ꞌBa kio jaꞌekun Jesús nchja xi yaꞌankꞌangi jngu xuta xi bi ma fi, xi kjiyare kuxta. ꞌBa kionga Jesús tsabe kjuamakjainre nchjabiu, kitsure xi tjiꞌmio:

—Titsja_ri takuin, kiꞌndina̱. Je kuachatꞌari jeri.

3 ꞌBa yakꞌa chjine kjuatexuma ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: “¿Jótsaꞌen ma kakun xutabi nga bi bekun Naꞌenchana nga ꞌbitsaꞌen tinchja?”

4 Tunga Jesús be= mé= xi inyatsikjaꞌetsjen nchjabiu ꞌba kitsure:

—¿Ánñu ꞌbi chꞌo tsaꞌen tenikjaꞌetsjenñu? 5 ¿Ñáre xi ngojó enbi bi naꞌen tjinre nga xia̱n? ¿A kio=nga xia̱n: “Je kuachatꞌari jeri”? ¿Asa kio=nga xia̱n: “Tisetjen ꞌba titjajme”? 6 Tunga mejénna̱ nga xio nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun tjinre kjuaꞌñu ngaꞌe ngasunꞌndebi, nga ku̱an sichatꞌare jere xuta.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure xuta xi bi ma fi:

—Tisetjen, chjube kuxtari ꞌba tꞌin ngani niꞌyari.

7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi tjiꞌmio tsisetjen ꞌba kiji ngani ndaba. 8 ꞌBa kionga xutankjiun tsabe kibiu, kitsakjun ꞌba kitsichjire Naꞌenchana, ngatꞌa kitsikasen ngajinre xuta jngu xi tjinre kjuaꞌñu xi ꞌbatsaꞌen je.

Nga Jesús nchjare Mateo

Mr. 2:13-17; Lc. 5:27-32

9 ꞌBa kionga Jesús je ꞌetjuni kio, tsabe jngu xuta xi Mateo ꞌmi, xi tijña ngaꞌnde ña tjubechjintjai tsajmi, ꞌba kitsure:

—Ndetjenngina.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen Mateo tsisetjen ꞌba kitjenngi Jesús.

10 ꞌBa ꞌbi kuán kionga Jesús tikjen ndaba, nkjin nchja xi kjebechjintjai tsajmi ko xuta je jaꞌe. Kui xi ñatjen tsikꞌendutꞌako Jesús ko xutare tꞌa yamixo. 11 ꞌBa kionga xuta fariseo tsabe kibi, kitsure xutare Jesús:

—¿Ánñu maestrunu kjenkoni nchja xi kjebechjintjai tsajmi ko xuta je?

12 Tunga kionga Jesús kjintꞌe kibi, kitsure:

—Xuta xi nda bi chjineki machjenre, tu kui sani xi sefesun. 13 Tanginchutꞌayo ꞌba ngatjamanu jó tsunire enre Naꞌenchana xi ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Kjuanima kakun xi mejénna̱, bi chje.” Ngatꞌa bi jaꞌekinchja_ra̱ xuta xi kixi, tu xuta je sani.

Nga tsuya Jesús kjiaꞌañu kꞌuendu kjindia xutare

Mr. 2:18-22; Lc. 5:33-39

14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare Juan jaꞌekun Jesús ꞌba tsiningiyare:

—¿Ánñu ji̱n ko xuta fariseo ne kjitꞌa betsuba kjindiani̱ ꞌba xutari bi ꞌbendu kjindia?

15 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A ma ba sꞌere xuta xi tjindu ngajin kjuabixan kionga tijñajin ngisare xi xiꞌiun? Tunga kjuaꞌe nixtjin nga xjaꞌaxinre xi xiꞌiun, ꞌba kio=nga kꞌuendu kjindia.

16 ’ꞌBa niꞌyá ꞌbextiuyakoni jngu najñu chingá ko ichi najñu xatse xi kje faꞌekujín. Ngatꞌa najñu xatsio faꞌeku ꞌba ꞌbetijnda najñu chingó, ꞌba ꞌba=tsaꞌen ngisa tse tijnda. 17 ꞌBa nde niꞌyá minya binu xatse ngaya jngu chitsa tjiuxin chinga. Ngatꞌa tsa ꞌba saꞌen, stijnda= chitsa tjiuxinbiu ꞌba tisten binu ꞌba kjuekjuakjin chitsa tjiuxinbiu. Kui kjuañu chitsa tjiuxin xatse xinyani binu xatse, ꞌba ꞌbatsaꞌen nda xinyatjo ngojó tsajmibiu.

Nga Jesús tsinda jngu kiꞌndi chjun ko jngu chjun

Mr. 5:21-43; Lc. 8:40-56

18 Yejerañu ꞌba titsu Jesús, tukjiaꞌa jaꞌe jngu xutaxa xi tsakasenkunchꞌintꞌare ꞌba kitsure:

—Kiꞌndi chjunna̱ saꞌe fa kꞌen. Tunga tsa kꞌuikjane_ri ndsai, kꞌuejñakun ngani.

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsisetjen ꞌba kiko xutare nga kitjenngi xutabiu.

20 ꞌBa kio= kitsitiña ngastun Jesús jngu chjun xi kuatejó nu tjinre nga ꞌbakjanre jin ꞌba kitsiko ndai najñu xi yaja. 21 Ngatꞌa jaꞌba je ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen ngajinre: “Tsa tu ichifani ndai najñure sikua̱, ku̱anda=ngaña̱.” 22 Tunga Jesús kitsikuꞌbe ꞌba kiskutsejenꞌa chjunbiu ꞌba kitsure:

—Tsja tꞌe_ri takuin, kiꞌndina̱. Kjuamakjainri je kitsindari.

ꞌBa ndekuini chubabiu kuanda chjunbiu.

23 ꞌBa kionga Jesús echu ndaba xutaxabiu, tsabe nchja xi inyatsikjane tjio ko xutankjiun xi siꞌa inyatsaꞌen nga inyakjiꞌnda. 24 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tinyatꞌaxiun. Ngatꞌa bi kijñakꞌen kiꞌndi chjunbi. Tu tikijñafe sani.

ꞌBa xuta xi kuañajan kio tu tsejnuke=. 25 ꞌBa kionga je kjiꞌnaxje xuta, Jesús jaꞌasꞌen ña kjijña kiꞌndi chjunbiu. Kiskjebe ntsja ꞌba kiꞌndi chjunbiu tsisetjen ngani. 26 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjin nangibiu kjintꞌe en ngatꞌare xi kuán.

Nga tsinda Jesús jó xuta ka

27 Kionga Jesús tiꞌbetju kio, kitsjenngire jó xuta ka xi kiskjiꞌndaya tjenngi ꞌba kitsure:

—Ji ntjere David, chanima kakunni̱.

28 ꞌBa kionga Jesús jaꞌasꞌen ndaba, kio jaꞌekun xuta kabiu. ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿A makjainnu nga ku̱anna̱ saꞌaa̱n mé= xi mejénnú?

ꞌBa nchjabiu kitsu:

—Jun, naꞌen.

29 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsiko tuxkun nchjabiu ꞌba kitsure:

—Ngatjama tsuꞌba jotsaꞌen jun makjainnu.

30 ꞌBa nchjabiu kuatsejen nganire. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌñu ꞌenere nga kitsure:

—Tuꞌyá ꞌbe_ru nijmi kibi.

31 Tunga kionga nchjabiu ꞌetju, yeꞌe tsiꞌire nijmi xuta xi tjin nangibiu ngatꞌare Jesús.

Nga tsinda Jesús jngu xuta xi bi ma nchja

32 Kionga inyaꞌbetju ngaꞌndebiu xuta xi ka tsakaiñu, jaꞌe xuta xi jaꞌekanire Jesús jngu xuta xi bi ma nchja ngatꞌa tijñajinre isennixtjin xi bi nda. 33 ꞌBa kionga Jesús tsꞌaxje isennixtjin xi bi nda, kinchja ngani xuta nimo.

ꞌBa xutankjiun kuakunre ꞌba kitsure xinkjin:

—Nisañajanni ꞌyare ngajinre xuta Israel jngu tsajmi xi ꞌba kjiꞌi.

34 Tunga xuta fariseo kitsu:

—Kui xutabi ma ꞌbaxje isennixtjin xi bi nda ngatꞌa xi ngakure isennixtjin xi bi nda kitsjare kjuaꞌñu.

Nga faꞌanimare xuta Jesús

35 ꞌBa Jesús tsakꞌajme ngayéje naxinanda yaꞌe ko naxinanda chi xi kio tjin ꞌba yakuya ngaya niꞌya sinagogare. ꞌBa kitsikjaꞌaxtiuya en nda xi tsuyana nga Naꞌenchana xi batexuma, ꞌba kitsinda ngayéje kuya chiꞌin xi kunre xuta ko ña kjinere. 36 ꞌBa kionga Jesús tsabe xutankjiun, jaꞌanimare, ngatꞌa kjimafore ꞌba kjinikumare joni chutsanga xi tsajainre xi tsikuenda. 37 ꞌBa kio kitsure xutare:

—Xuta xi tjin, jo=ni jngu tsujmi ntje xi ꞌñu tse, tunga chuba mani chuꞌnda. 38 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsuꞌba chjaꞌa_ru xi tseꞌe tsujmintjio, nga ngatatsikasen ngisa chuꞌnda tuxi kꞌueñajanni.

10

Nga tsja xare Jesús apóstol xi tejó

Mr. 3:13-19; Lc. 6:12-16

1 ꞌBa meni Jesús kinchjare xutare xi tejó ꞌba kitsjare kjuaꞌñu tuxi kꞌuaxjeni isennixtjin xi bi nda ꞌba tuxi sindani ngayéje kuya chiꞌin xi kunre xuta ko ña kjinere.

2 ꞌBi kikꞌin nchja chinga apóstol xi tejó: xi titjun Simón xi ꞌba nde kjiꞌyaxkunre Pedro, ꞌba ko Andrés xi ntsꞌe mani; Santiago ko Juan xi kiꞌndire Zebedeo; 3 Felipe ko Bartolomé; Tomás, Mateo xi kiskjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma; Santiago kiꞌndire Alfeo, ꞌba ko Tadeo; 4 Simón xi mako nchja cananista ꞌba ko Judas Iscariote xi jaskan kitsingantsja Jesús.

Nga Jesús tsuyare nchja chinga apóstol jótsaꞌen sikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana

Mr. 6:7-13; Lc. 9:1-6

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsikasen nchja xi tejó ꞌba kitsuyare mé= xi tjinnere nga saꞌen. Kitsure:

—Bi mangiun nangi ña tsajain xuta xi tseꞌe Israel. ꞌBa nijnguú naxinanda xi tseꞌe Samaria bitjasꞌion. 6 Tusa tangiun ña tjindu xuta xi tseꞌe Israel xi kichaja joni chutsanga xi kitꞌaxin tajngu. 7 Tangiun ꞌba tꞌe_ru nijmi nga je tjimatiña nixtjin kionga Naꞌenchana kuatexuma. 8 Tindo xuta xi inyafesun, tikjaꞌaya_ru xuta xi je jesun, titsjio xuta xi kunre chiꞌin feꞌndujun, ꞌba ꞌnaxio isennixtjin xi bi nda xi tjindujinre xuta. Xi tu kikaꞌekjuatjonu, ꞌba=nde tsaꞌen taꞌe kjuatjo ngani_ru xuta xi yakꞌa.

9 ’Bi chꞌo ton xi oro ni ninga xi plata ninga kjaꞌe ngisa ton ngaya chitsanu. 10 ꞌBa bi chꞌo chitsa nga kuangiun, ninga jó nga najñu, ninga jnde, ninga yanise. Ngatꞌa xi tsaꞌexa tjinre ndiyare nga kuaꞌere mé= xi machjenre.

11 ’ꞌBa kionga kjuechu nituñare naxinandañu, tijnyisjo jngu xuta xi nda xuta ꞌba tetsubo ndaba kaꞌnda nga kꞌuetju ngañu naxinandabiu. 12 ꞌBa kionga kuitjasꞌion niꞌyo, ꞌbitsaꞌen titeꞌndo: “Ngatjasꞌenu kjuaxiu.” 13 ꞌBa tsa nda xuta xi kio tjindu, kui sakure kjuateꞌndanu xi tseꞌe kjuaxiu. Tunga tsa bi nda xuta, kuꞌbe=nganinu kjuateꞌndanu xi tseꞌe kjuaxiu. 14 ꞌBa tsa tjin xi bi skjebetjonu asa bi kuinya ñojon ennu, tusa tꞌetju niꞌyabiu asa naxinandabiu, ꞌba tꞌetsujmio chojo ndsakú. 15 ꞌBa xinkixi_nuu̱, kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio, kui naxinandabiu ngisa= tse kjuanima kjuaꞌa nga ko mare naxinanda Sodoma ko naxinanda Gomorra.

Nga tsuya Jesús nga sjengicha nchja chinga apóstol

16 ’Tenijin kakun. An tetsikasen_nuu̱ joni chutsanga ngajinre tjiundsejen. Ngu nkjinkakun ngatjamo tsuꞌba joni tjiuye, ꞌba indakjua ngatjamo joni tjiunise xi paloma ꞌmi. 17 Tikuendantsjo yojonu, ngatꞌa tjin= xi singantsjanu ngaya ntsja xutaxa ꞌba kuajanu ngaya niꞌya sinagogare. 18 ꞌBa tu ngatꞌana̱= nini kuekonu ngixkun chikun ꞌba ngixkun rey, tuxi sikixiyñu ngatꞌa tsaꞌan ngixkun nchjabiu ꞌba ngixkun xuta xi bi Israel tseꞌe. 19 Tunga kionga ku̱angantsjo, bi nikjo ngatꞌare mé= en xi kuixun asa jótsaꞌen kjuinukjuo. Ngatꞌa kui chubabiu kuaꞌenu en xi kjuinukjuo. 20 Ngatꞌa bi jun fa xi kjuinukjuo, tusa Isennixtjintsjere Naꞌennu xi kuinchjantjainu.

21 ’Xuta xi tjin ntsꞌe singantsja ntsꞌe nga kjuinikꞌen, ꞌba xi naꞌen ma singantsja kiꞌndire, ꞌba xi kiꞌndi ma ndekui skjankoni xichare ꞌba saꞌen nga kjuinikꞌen. 22 ꞌBa tu ngatꞌana̱= nini ku̱astike tsiꞌinu xuta. Tunga xi xukjuakore kaꞌnda nga kjuetꞌa, kui= xi kꞌuangi. 23 ꞌBa kionga xuta xi tjin jngu naxinanda sjenngikenu, tusa tiyu ꞌba tangiun kjaꞌe naxinanda. Ngatꞌa xinkixi_nuu̱. Nde kje fetꞌaninu nga tetsumo ngayéje naxinanda xi tjin nangire xuta xi Israel tseꞌe kionga kjuaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun.

24 ’Jngu xuta xi kutꞌaya bi ngisa nkꞌa ngisa nga ko mare xi bakuyare, ꞌba jngu chuꞌnda bi ngisa nkꞌa ngisa nga ko mare naire. 25 Nda= tjin tsa xi kutꞌaya ku̱anire ku̱an joni xi bakuyare. ꞌBa nda= tjin tsa chuꞌndo ku̱anire ku̱an joni naire. Tsa naꞌenre kiꞌndiu chanayi Beelzebú kikꞌinre, ¿a bi ngisa chꞌo kꞌuinre kiꞌndire?

Nga tsuya Jesús ꞌyá= xi tjinnere nga kjuikuncha

Lc. 12:2-9

26 ’ꞌBa mani, bi kun_ru xutabiu. Ngatꞌa tsajain tsajmi xi tijñatjo xi bi xiare, ꞌba tsajain tsajmi xi tijñaꞌmo xi bi sꞌejñatsejen. 27 Xi texin_nuu̱ ña jñu, ña tsejen tꞌe ngañu nijmi. ꞌBa ensen xi tenuꞌyo nga tenchjaa̱, kui xi ngatsja niꞌya tinyo nga tꞌetsiꞌi_ru nijmi xuta. 28 ꞌBa bi kun_ru xi tu yojo mare nikꞌen, tunga inima bi mare nikꞌen. Tusa kui tikuncho xi ku̱anre sikasen inimanu ko yojonu ngajin ndiꞌi xi bi ꞌboya.

29 ’¿A bi sateña jó tjiunise kiꞌndi nga tu chu̱ba̱ ton xkua? Tunga nijnguú tjiunise kuejen tꞌanangiu, tsa Naꞌennu bi mejénre. 30 ꞌBa kaꞌnda ngayéje ntsja ku tjixkire Kui. 31 Kui kjuañu bi kunñu, ngatꞌa jun ngisa= chji_ru nga ko mare nkjin tjiunise.

32 ’ꞌBa mani, ngatsiꞌi xi kuetsu ngixkun xuta nga tsaꞌan, ꞌba=nde xia̱n ngixkun Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa nga tsaꞌan ngayeje. 33 Tunga tuꞌyañu xi kuetsu ngixkun xuta nga bi tsaꞌan, ꞌba=nde xia̱n ngixkun Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa nga bi tsaꞌan ngayeje.

Nga tsuya Jesús nga tu ngatꞌare kui kuakjanya xuta

Lc. 12:51-53; 14:26-27

34 ’Bi ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjion, tsa kjuaxiu jaꞌekꞌejñaa̱ ngasunꞌndebi. Bi kjuaxiu jaꞌekꞌejñaa̱, tusa kjuabixkjan. 35 Ngatꞌa jaꞌeña̱ tuxi kuakjanyani xuta, jngu xi kiꞌndi xiꞌin ma ku̱astike naꞌenre, ꞌba jngu xi kiꞌndi chjun ma ku̱astike nare, ꞌba xi kjaꞌnda ma ku̱astike nachiꞌyare. 36 ꞌBa ndekui ni xi sꞌendu ngaya jngu niꞌya ku̱astike xinkjin.

37 ’Xi ngisa ꞌñu tsimején naꞌenre asa nare nga ko mare an, bi bakinre nga xutana̱ ku̱an. ꞌBa xi ngisa ꞌñu tsimején nistire nga ko mare an, bi bakinre nga xutana̱ ku̱an. 38 ꞌBa xi bi kuaꞌa krure ꞌba kjuendetjenngina̱, bi bakinre nga xutana̱ ku̱an. 39 Xi sichjire kjuabenichunre ngaꞌe ngasunꞌndebi, bi sakure kjuabenichun xi kjuakixi. Tunga xi ngisa sichjina̱ nga ko mare kjuabenichunre ngaꞌe ngasunꞌndebi, sakure kjuabenichun xi kjuakixi.

Nga tsuya Jesús ngatꞌare chji xi kuaꞌere xuta

Mr. 9:41

40 ’Xuta xi kjebetjonu, an xi kjebetjona̱. ꞌBa xi kjebetjona̱, ꞌba=nde kjebetjo xi kitsikasenna̱. 41 Xi skjebetjo jngu profeta tu ngatꞌare nga jngu profeta kuán xutabiu, kui= xi kuaꞌere chjire joni jngu profeta. ꞌBa xi skjebetjo jngu xuta kixi tu ngatꞌare nga kixi xutabiu, kui= xi kuaꞌere chjire joni jngu xuta kixi. 42 ꞌBa tuꞌya xi sjare jngu vaso nanda nchꞌan tuñare xutabi tu ngatꞌare nga xutana̱, ꞌba xinkixi_nuu̱ nga kuaꞌere chjire xutabiu.

11

Nga fako Jesús xutare Juan Bautista

Lc. 7:18-35

1 ꞌBa kionga Jesús je jetꞌare nga kitsuyare xutare xi tejó mé= xi tjinnere nga saꞌen, ꞌba ꞌbatsaꞌen kikakuya ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ngajin naxinanda xi tjin ngaꞌndebiu.

2 ꞌBa Juan kjintꞌe en ngaya nduyo ngatꞌare mé= xi titsaꞌen Cristo. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikasen yakꞌa xutare, 3 tuxi skuiningiyanire:

—¿A ji= ni xi techuya_ri̱? ¿Asa kjaꞌe= xi xuya_ri̱?

4 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tangiun ꞌba tikꞌin_ru Juan mé= xi tenuꞌyo ꞌba teꞌyo ngaꞌe. 5 Xuta ka inyamatsejen nganire. Xi bi ma fi ma fi ngani. Xi chiꞌin feꞌndujun kunre inyamatsejen ngani ngatꞌare chiꞌinre. Xi xtaya inyantꞌe=ngani. Xi je jesun inyafaꞌaya nganire. Xuta xi ni̱ma̱ inyafaꞌaxtiuyare en ndare Naꞌenchana. 6 ¡Ndaxure xuta xi bi sꞌejñujinre ngatꞌana̱ ꞌba kuasentꞌaxin!

Nga nchja Jesús ngatꞌare Juan Bautista

7 ꞌBa kionga je inyafi ngani xutare Juan, Jesús ꞌetutsꞌinre nga kinchja ngatꞌare Juan, ꞌba kitsure xutankjiun:

—¿Mé= xi tsanginchutsejen_ru ngaꞌnde tꞌaxin? ¿A jngu yanaxu xi titsiteya ntjo? 8 Tsa bi kui, ngu, ¿mé= xi tsanginchutsejen_ru? ¿A jngu xuta xi yaja najñu xi tsja kjiꞌi? Tunga xi baja najñu xi tsja kun, kui= xi tjindu ndaba rey. 9 Tunga, ¿mé= xa ꞌetjuñu? ¿Asa tsanginchutsejen_ru jngu profeta? Jun, kui. ꞌBa xin_nuu̱ nga Juan xi ngisa je ngisa nga ko mare nchja chinga profeta xi yakꞌa.

10 Ngatꞌare Juan nga ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

An tetsikasentitjunra̱ xi yaꞌa enna̱.

Kui xi kꞌuendatitjun ndiyari.

11 Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Nijngu xuta xi tjin ngasunꞌndebi ngisa je ngisa nga ko mare Juan Bautista. Tunga kui xi ngisa ichi ꞌyare ña batexuma Naꞌenchana ngisa= je ngisa nga ko mare Juan.

12 ’ꞌNda ni nga yeꞌe nijmi Juan Bautista enre Naꞌenchana kaꞌnda ngandaꞌe ꞌñu timixkjanya ña batexuma Naꞌenchana, ꞌba xuta xi faꞌa ko kjuaꞌñu, kui= xi inyatsitseꞌe kio. 13 Ngayéje xi yakuya nchja chinga profeta ko xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, kui= xi kitsutitjun ngatꞌa tseꞌe nixtjin kionga kuatexuma Naꞌenchana kaꞌnda nga ꞌetutsꞌinre nga yeꞌe nijmi Juan. 14 ꞌBa tsa mejénnú ku̱akjainnu ion, Juan= xi Elías xi tjinnere nga kjuaꞌe. 15 Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon.

16 ’¿Tunga mé= xi singusunkua̱ xuta xi tjin ngandaꞌe? Jo=ni nchja nisti xi ꞌbendu ndetsin ꞌba tsure xinkjin nga kjiꞌndaya: 17 “Kjinikjaneri̱ son xi nda tsu, ꞌba bi kjicho. ꞌBa kijndari̱ son xi ba tsu, ꞌba bi kichiꞌndo.” 18 Ngatꞌa kionga jaꞌe Juan, ꞌechjonre yojore nga tsakjen ꞌba nga kitsꞌi binu, ꞌba xuta kitsu: “Isennixtjin xi bi nda tijñajinre.” 19 ꞌBa jaskan jaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, kui xi nda kjen ꞌba ꞌbi binu, ꞌba xuta ꞌbi kitsu nganire: “Kui xutabi tse kjen ꞌba ꞌñu ꞌbi binu, jngu xuta xi nda yaꞌa nchja xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma ko xuta je.” Tunga kjuankjin kakunre Naꞌenchana makixiya ngatꞌare mé= xi tsaꞌen —kitsu Jesús.

Nga bakuya Jesús ngatꞌare xuta xi bi kjintꞌe enre

Lc. 10:13-15

20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌetutsꞌinre nga jatiko xuta xi tjindu naxinanda ña je ngisa ꞌñu kitsaꞌen kjuakun, ngatꞌa xutabiu bi kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre nga jaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa kitsure:

21 —¡Nimaxuni ngatꞌanu jun, xuta xi tseꞌe Corazín! ¡Nimaxuni ngatꞌanu jun, xuta xi tseꞌe Betsaida! Ngatꞌa tsa xuta xi tseꞌe Tiro ko xi tseꞌe Sidón tsabe kjuakun xi kuán ngajinnu, jeru ndaꞌe kitsikꞌantjaiyani kjuafaꞌetsjenre nga jaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana ꞌba tsakaja najñu kjue ꞌba ꞌeꞌa chojo nindaku. 22 Tunga an xin_nuu̱. Nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio, ngisa= tse kjuanima xjoꞌo nga ko mare xuta xi tseꞌe naxinanda Tiro ko xi tseꞌe naxinanda Sidón. 23 ꞌBa jun xuta xi tseꞌe Capernaum, tsa manu nga stunitjion kaꞌnda ngankꞌa, tusa Naꞌenchana sikꞌetukajennu kaꞌnda ngaꞌnde ña kjuaꞌa kjuanima xuta ꞌba ña bi ꞌboya ndiꞌi. Ngatꞌa tsa naxinanda Sodoma tsabe kjuakun xi kuán ngajinnu, tojo tijñaru ꞌnda ngandaꞌe tsakaiñu. 24 Tunga an xin_nuu̱. Kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio, ngisa= tse kjuanima xjoꞌo nga ko mare xuta tseꞌe Sodoma —kitsu Jesús.

Nga nchjare Jesús xuta nga kjuaꞌekun

Lc. 10:21-22

25 ꞌBa kui nixtjinbiu ꞌbi kitsu Jesús:

—An tetsjara̱ kjuanda, Naꞌen xi tseꞌe ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangiu. Ngatꞌa kikꞌejñatsejen_ri xuta xi bi mare xujun mé= xi kikꞌejñaꞌmo_ri xuta nkjin kakun ꞌba xi mankjinre mé= xi tjin. 26 Jun Naꞌen, ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuatsjari.

27 ’Ngayéje xi tjin je kitsingantsjana̱ Naꞌenna̱. ꞌBa tuꞌyá bexkun Kiꞌndiu, tu Naꞌen sani xi bexkun. ꞌBa nde niꞌyá bexkun xi Naꞌen, tu Kiꞌndiu sani xi bexkun. ꞌBa xuta xi mejénre kuakutsejenre Kiꞌndiu ꞌyá= xi Naꞌen, kui xi skuexkun Naꞌen. 28 Ndechunnu ngatsiꞌu xi tifejndanu nga teñaꞌaxo ꞌba xi kichꞌanijiun chꞌa, ꞌba an sikjaꞌejndanu. 29 Ngisa ngiꞌnde teko yojonu ngatꞌana̱ ꞌba ngatjamo xutana̱, ngatꞌa tsjejndaña̱ ꞌba ni̱ma̱= kjiya kakua̱n, ꞌba kuasjainu ngaꞌnde ña sikjaꞌaya inimanu. 30 Ngatꞌa bi naꞌen tjinre nga ngiꞌnde kueko yojonu ngatꞌana̱ ꞌba nga xutana̱ kuon, ꞌba chꞌa xi sikaꞌanu kijna —kitsu Jesús.

12

Nga nchja Jesús ngatꞌare nixtjin nga nikjaꞌaya

Mr. 2:23-28; Lc. 6:1-5

1 Kui nixtjinbiu kionga nixtjin nga xutu, Jesús ko xutare jaꞌajin ngaꞌnde ña kjiꞌi tsujmi ntje. ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare kuabojore ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kiskjetꞌo xujmare trigo ꞌba kiskine. 2 ꞌBa yakꞌa xuta fariseo nga tsabe mé= xi inyatsaꞌen nchjabiu, ꞌbi kitsure Jesús:

—Chutsejen. Xutari inyatsaꞌen mé= xi bi ma ñaꞌan nixtjin nga nikjaꞌaya.

3 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A kje ꞌbexkiyajíun ña kuaꞌindutꞌa mé= xi kitsaꞌen David, kionga kui ꞌba ko xi tjenko kuabojore? 4 Ngu jaꞌasꞌen ngaꞌnde tsjere Naꞌenchana ꞌba kiskine niñuxtila tsje xi tjindu kio, niñuxtila xi bi tixaꞌndere nga kui skine ninga nchja xi tjenko, xi tu naꞌmiu ma kjine. 5 ¿ꞌBa a kje ꞌbexkiyajíun ña kuaꞌindutꞌa xujun kjuatexumo ngatꞌare naꞌmi xi tjinre xa ngaya ningu? Kui xi tsaꞌexa nixtjin nga nikjaꞌaya ꞌba tume je tjinre. 6 ꞌBa xin_nuu̱ nga ngaꞌe tijña ngajinnu jngu xi ngisa je ngisa nga ko mare ningu. 7 Tunga kje mankjinnu enre Naꞌenchana xi ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Kjuanima kakun xi mejénna̱, bi chje.” Tsa mankjinnu ion, bi tu chu̱ba̱ xanineje_ru xi tsajainre je. 8 Ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun batexumare kaꞌnda nixtjin nga nikjaꞌaya —kitsu Jesús.

Nga tsinda Jesús jngu xuta xi jaꞌeku ntsja

Mr. 3:1-6; Lc. 6:6-11

9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jaꞌasꞌen niꞌya sinagogare nchjabiu. 10 ꞌBa kio= tijña jngu xuta xi jaꞌeku ntsja. ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu tsiningiyare Jesús, tuxi ku̱an kuangini:

—¿A tixaꞌnde nga sindai nixtjin nga nikjaꞌaya?

11 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tuꞌyani jun xi jngututu mani chutsangare, ꞌba tsa tjiubabiu kuintjaiya ngaya jngu ngojo nixtjin nga nikjaꞌaya, ¿a bi fi ꞌba ꞌbaxje? 12 Ngu ¿a bi ngisa chjire jngu xuta nga ko mare jngu chutsanga? ꞌBamani, tixaꞌnde nga ñaꞌan mé= xi nda tjin nixtjin nga nikjaꞌaya.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure xuta xi jaꞌeku ntsja:

—Tjente ndsai.

ꞌBa kui yejente ntsja, ꞌba kuanda joni ntsja xi ngijngu. 14 Tunga kionga xuta fariseo ꞌetju ngaꞌndebiu kuañajantꞌaxin ꞌba joyare jótsaꞌen ku̱an sikꞌenni Jesús.

Nga tsinda Jesús nkjin xuta ngandai ndachikun

15 Tunga Jesús je be mé= xi mejénre saꞌen nchjabiu, kui kjua ꞌetjuni ngaꞌndebiu. ꞌBa nkjin xuta kitjenngi, ꞌba kitsinda ngatsiꞌi xi sefesun. 16 ꞌBa tsiꞌare xuta nga tuꞌyá ngateꞌere nijmi ngatꞌare kui. 17 Kitsu kibi tuxi kꞌuetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsu xuta chinga profeta Isaías, kionga kitsu:

18 Kui=bi xi chuꞌndana̱ xi je jaꞌajia̱n,

xi tsimijaa̱n ꞌba xi tsja mare inimana̱ ngatꞌare.

Kui xi sja_ra̱ Isennixtjinna̱,

ꞌba sikjaꞌaxtiuyare xi bi judío,

ngatꞌare xi kixi tjin.

19 Bi skjosi ꞌba ninga bi skiꞌndaya,

ꞌba niꞌyá kjuintꞌe jndare ngaya ndiyo.

20 Bi skjetꞌo jngu yanaxu xi je kitsꞌokja,

ꞌba bi sikꞌoya ndiꞌi xi tu titjuꞌndisa,

kaꞌnda nga sijngu xi kixi tjin.

21 ꞌBa xuta xi bi judío skunre ngatꞌare kui.

Nga nchja Jesús ngatꞌare chanayi Beelzebú

Mr. 3:19-30; Lc. 11:14-23; 12:10

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌekun Jesús xuta xi jaꞌeko jngu xuta xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda xi ka ꞌba bi ma nchja. ꞌBa Jesús kitsinda xutabiu, ꞌba kuatsejenre ꞌba kuán kinchja ngani. 23 ꞌBa xutankjiun kuakunre ꞌba kitsure xinkjin:

—¿A kui= tsé xutabi xi Ntjere David xi techuya_ra?

24 ꞌBa kionga xuta fariseo kjintꞌe mé= xi inyatsu xuta, kitsu:

—Kui xutabi ꞌbaxje isennixtjin xi bi nda ko kjuaꞌñure chanayi Beelzebú, xi ngakure isennixtjin xi bi nda.

25 Tunga Jesús be= mé= xi inyatsikjaꞌetsjen nchjabiu, kui kjua kitsunire:

—Joni nituñare nangi ña batexuma jngu rey. Tsa skjanko xinkjin xuta xi tjin kio, ndekui sikixuyani xinkjin. ꞌBa tsa ngayéje naxinanda asa xuta xi tjin ngaya jngu niꞌya ku̱astike xinkjin, ngu bi tsé ku̱anre. 26 ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌenni ngatꞌare chanayiu. Tsa ndekui Satanás kꞌuaxjeni yojore, ndekui tikjankoni yojore. ꞌBa tsa ꞌba saꞌen, ¿jótsaꞌen xukjuanire nga kuatexuma? 27 ꞌBa tsa ngatꞌare kjuaꞌñure chanayi Beelzebú teꞌbaxjeña̱ isennixtjin xi bi nda, ngu ¿ꞌyá= tseꞌe kjuaꞌñu xi ꞌbaxjekoni isennixtjin xi bi nda xi tjennginu? Ngu ndekui nchjabiu bakutsejenni nga bi kixi tetsubo. 28 Tunga tsa ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana teꞌbaxjekuaa̱ isennixtjin xi bi nda, kui xi tsunire nga je ngajinnu tijña kjuaꞌñure Naꞌenchana nga tibatexuma.

29 ’¿A tjin= xi ku̱an kjuaꞌasꞌen ndaba jngu xuta xi ꞌñu taja ꞌba kjuaꞌare tsajmi xi tjinre? Tjinnere nga tjun kueꞌñu nga ku̱an kjuaꞌare mé= xi tjinre ndaba xuto.

30 ’Xi bi an makona̱, kui= xi ꞌbejñana̱ kjuanaꞌen. ꞌBa xi bi minyakona̱, kui= xi tsitsojoba.

31 ’Kui kjua xin_nuu̱ nga ku̱achatꞌare xuta ngayéje jere ko ngayéje en chꞌo tsu xi kuinchja. Tunga bi ku̱achatꞌare xi chꞌo tsaꞌen kuinchja ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 32 ꞌBa xi kuinchjakjantaꞌen Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, kui= xi ꞌba nde ku̱achatꞌare. Tunga xi chꞌo tsaꞌen kuinchja ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui xi bi ku̱achatꞌare ninga nixtjin ngandaꞌe ninga xi saꞌe ndiba.

33 ’Tsa ture yo nda, tjinnere nga kuixun nga nda yo ngayeje. ꞌBa tsa ture bi nda, tjinnere nga kuixun nga bi nda yo ngayeje. Ngatꞌa ture bakutsejen jó kun yo. 34 Jun ntjere tjiuye, ¿jótsaꞌen ku̱an kuixun xi nda tsa ndejun chꞌokunñu? Ngatꞌa xi tjin ngajin inimare xuta, kui= xi ꞌbetju tsꞌa. 35 Jngu xuta xi nda ꞌbaxje en xi nda ngajinre kjunda xi tijñatjo ngajin inimare. ꞌBa jngu xuta xi chꞌokun ꞌbaxje en xi chꞌo ngajinre kjuachꞌokun xi tijñatjo ngajin inimare. 36 ꞌBa an xin_nuu̱. Kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio, kio= sja kuenda xuta ngatꞌare nga jngu jngu en xi tume chjire xi kinchja ngaꞌe ngasunꞌndebi. 37 Ngatꞌa ndekui ni en xi kjinukjuai saꞌenri kjua, tsa tjinri je asa bi tjinri je —kitsu Jesús.

Nga nchja Jesús ngatꞌare xuta xi mejénre skue kjuakun

Mr. 8:12; Lc. 11:29-32

38 ꞌBa ꞌbatsaꞌen yakꞌa chjine kjuatexuma ko xuta fariseo kitsure Jesús:

—Ji maestru, mejénni̱ xie̱ jngu kjuakun xi ji siꞌen, xi kuakutsejen nga Naꞌenchana kitsikasenri.

39 Tunga Jesús kitsure:

—¡Á tsaꞌen chꞌokunni ꞌba bi kixi inya ngixkun Naꞌenchana xuta xi tjin ngandaꞌe! Xi inyamiꞌa nga skue jngu kjuakun, tunga tu kui= xi kuataꞌen xuta chinga profeta Jonás nixtjin kuatse jan, tu kui sani kjuakunbiu xi sꞌejñatsejenre. 40 Ngatꞌa jotsaꞌen ján nixtjin ꞌba ján nistjen tsikꞌejñaya Jonás ngaya ngatsꞌa tjiuti jio, ꞌba=nde tsaꞌen ján nixtjin ꞌba ján nistjen sꞌeyanijin Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 41 Xuta xi tsikꞌendu Nínive kuisetjenko xuta xi tjin ngandaꞌe, kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio. ꞌBa kui= xi skanineje xuta xi tjin ngandaꞌe, ngatꞌa kui= xi kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba jendiba ngani ngixkun Naꞌenchana kionga Jonás kitsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana. Tunga xi tijña ngaꞌe ngisa= je ngisa nga ko mare Jonás. 42 ꞌBa reina xi yatexuma nangi Sabá ꞌba=nde kuisetjenko xuta xi tjin ngandaꞌe, kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio. ꞌBa kui= xi skanineje xuta xi tjin ngandaꞌe, ngatꞌa kui= xi ꞌñu kjin jendibani nga jaꞌekasen ñojon kjuafaꞌetsjenre Salomón. Tunga xi tijña ngaꞌe ngisa= je ngisa nga ko mare Salomón.

43 ’Kionga jngu isennixtjin xi bi nda ꞌbetukajinre jngu xuta, ꞌbajmesun ngaꞌnde kixi nga mangisjai ngaꞌnde ña ku̱an sikjaꞌaya ꞌba bi masjaire. 44 ꞌBa kio tsu: “Tusa kjui ngaña̱ niꞌyana̱ ña ꞌetjaa̱.” ꞌBa kionga faꞌe ngani, je kjitiya ndaba nga faꞌasꞌen ngani, ꞌba kisꞌecha ꞌba je nda chun. 45 ꞌBa kio fikjaꞌa yatu ngisa isennixtjin xi bi nda xi ngisa chꞌokun ngisa nga ko mare kui, ꞌba ngatsiꞌi faꞌasꞌenjinre xuto. ꞌBa xutabiu ngisa chꞌokun ma nga ko mare ngatitjunre. ꞌBa ꞌba=nde ku̱anre xuta chꞌokun xi tjin ngandaꞌe ngayeje —kitsu Jesús.

Nga tsuya Jesús ꞌyá= xi nare ꞌba ꞌyá= xi ntsꞌe

Mr. 3:31-35; Lc. 8:19-21

46 ꞌBa kionga Jesús tifako ngisa xutankjiun, kio jaꞌe nare ko ntsꞌe ꞌba tsikinya ngandetsin nga mejénre kjuako tsakaiñu. 47 ꞌBa tjin xi kitsure Jesús:

—Nari ko ntsꞌé inya ngandetsian. Mejénxure kjuakori.

48 —¿ꞌYá= xi nana̱ ꞌba ꞌyá= xi ntsꞌia̱? —kitsure xuta xi echukore ion.

49 ꞌBa kio yaku ko ntsja xutare ꞌba kitsu:

—Kui=bi xi nana̱ ꞌba xi ntsꞌia̱. 50 Ngatꞌa tuꞌyañu xi sikꞌetjusun jotsaꞌen mejénre Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa, kui= xi ntsꞌia̱, xi ndichjaa̱ ꞌba xi nana̱ —kitsu Jesús.

13

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta xi kjejndi xujma

Mr. 4:1-9; Lc. 8:4-8

1 ꞌBa ndekuini nixtjinbiu Jesús ꞌetju niꞌyare ꞌba kikꞌejña ngandai ndachikun, 2 ꞌba ne nkjin xuta kuañajantꞌare. Kui kjua kikꞌejñayanire jngu barku, ꞌba ngatsiꞌi xutankjiun tsikinya ndai nando ña kixi chun. 3 ꞌBa nga ko kjuakusun ꞌejñare nga yakuyare nkjin kuya tsajmi, ꞌba kitsu:

—Jngu xuta kiji nga kikjejndi xujma. 4 ꞌBa kionga je tikjejndi xujma, masen xujmare tsixu ndai ndiyo. ꞌBa jaꞌe tjiunisio ꞌba kiskine. 5 ꞌBa ngimasen xujmare tsixujin ndiojo ña bi tse nangi tjin. ꞌBa taꞌa jesu xujmo, ngatꞌa bi ꞌñu nanga nangiu. 6 Tunga kionga ꞌetju tsuꞌbiu, kitsichjanre ꞌba kixi, ngatꞌa bi ꞌñu nanga kiji jamare. 7 ꞌBa ngijngu kaꞌa xujma tsixu ngajin naꞌya. ꞌBa naꞌyo kuankꞌa ꞌba bi kitsjaꞌndere nga nda kuacha xujmabiu. 8 Tunga ngijngu kaꞌa tsixu ña nda nangi ꞌba nda chan kitsja. Tjin xujmo xi kitsja jngu sientu, ꞌba tjin xi kitsja yachute ko te, ꞌba tjin xi kitsja kate. 9 Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon —kitsu Jesús.

Nga tsu Jesús ánñu kjuakusun ꞌbejñani

Mr. 4:10-12; Lc. 8:9-10

10 ꞌBa kio xutare kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba kitsure:

—¿Ánñu kjuakusun nichjenni kionga chukue xuta?

11 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jun je kitsaꞌeꞌndenu nga ku̱ankjinnu mé= xi ꞌmo tijña ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana. Tunga xuta xi yakꞌa bi kitsaꞌeꞌndere nga ku̱ankjinre kibiu. 12 Ngatꞌa xi tjinre, ngisa= tse kuaꞌe ngisare ꞌba ngisa tse sꞌe̱re. Tunga xi tsajainre, kui= xi stukjaꞌaxinre kaꞌnda xi tjinchire. 13 Kui= kjua kjuakusun tsichjenña̱ kionga fakua̱ xutabiu. Ngatꞌa ninga inyakutsejenꞌa mé= xi tsaꞌan, bi machuyare. ꞌBa ninga inyantꞌe mé= xi xia̱n, bi basen ñojon ni̱ mankjinjínre. 14 Ngatꞌa nga ꞌba tsaꞌen xutabiu ꞌbetjusun enre Naꞌenchana xi kitsu xuta chinga profeta Isaías:

Ninga nda kuinya ñojon, bi ku̱ankjinnu,

ꞌba ninga nda xutsijon, bi ku̱achuyanu.

15 Ngatꞌa je kuataja inimare xutabi,

ꞌba kuaxtaya ꞌba ꞌechja tuxkun,

tuxi bi skueni ꞌba bi kuintꞌeni,

ꞌba tuxi bi ku̱ankjinnire,

tsa chjen sikꞌantjaiya inimare ꞌba an sindaa̱.

16 ’Tunga jun, ¡ndaxure xkún ko ñojón! Ngatꞌa xkún be= ꞌba ñojón ntꞌe=. 17 Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga nkjin profeta ko xuta kixi xi kisꞌe nixtjin kuatse jan kuamejénre tsabe mé= xi teꞌyo ngandaꞌe, tunga bi tsabe. ꞌBa kuamejénre yasen ñojon mé= xi tenuꞌyo ngandaꞌe, tunga bi kjintꞌe.

Nga tsuya Jesús mé= xi tsunire kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta xi kjejndi xujma

Mr. 4:13-20; Lc. 8:11-15

18 ’ꞌBamani tsuꞌba, tasen ñojon jó tsunire kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta xi kjejndi xujma. 19 Kionga tjin xi ntꞌe ꞌba bi mankjinre enre Naꞌenchana xi tsuya nga kui= xi batexuma, ꞌbatsaꞌen ndiba chanayiu ꞌba faꞌaxin en xi je kisꞌentjejin inimare. Kui jo=ni xujma xi tsixu ndai ndiyo. 20 ꞌBa xujma xi tsixu ngajin ndiojo, kui joni xuta xi ntꞌe ion ꞌba taꞌa tsja tsaꞌen kjebe. 21 Tunga ngatꞌa bi ꞌñu tjinre jama ngajin inimare, bi kixi minya. ꞌBa kionga tu kjuare ion nini faꞌa kjuanima ꞌba tsjenngicha ngutjunfani tsichaja kjuamakjainre. 22 ꞌBa xujma xi tsixu ngajin naꞌyo, kui joni xuta xi kjebe ion, tunga tsajmi xi tjin ngasunꞌndebi ꞌñu tsikjo ꞌba kjuanyino ꞌbonachare. ꞌBa ꞌbatsaꞌen bi tixaꞌndere nga nda ku̱acha ion ngajin inimare xutabiu ꞌba bi tsja chan yaꞌa. 23 Tunga xujma xi tsixu ngajin nangi ña nda chun, kui joni xuta xi ntꞌe ion ꞌba mankjinre ꞌba nda chan tsja. Tjin xi tsja jngu sientu, ꞌba tjin xi tsja yachute ko te, ꞌba tjin xi tsja kate —kitsu Jesús.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe trigo ko ngijña xi bi nda

24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌejña ngani kjuakusunbi:

—Ña batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu xuta xi nda xujma ꞌentje ngijñare. 25 Tunga kionga kjiyufe xuta, kio jaꞌe xuta xi stike ꞌba ꞌentje ngajin trigore ngijña xi bi nda ꞌba saꞌe kiji ngani. 26 ꞌBa kionga kuankꞌa trigo ꞌba kisꞌere tu, ꞌba nde kio kjiꞌyare ngijña xi bi ndo ngayeje. 27 ꞌBa kio chuꞌndare xi naire trigo jaꞌe ꞌba kitsure: “Naꞌen, ¿a bi xujma nda xi kikꞌentje ngijñari? Ngu, ¿ñá jendibanire ngijña xi bi nda?” 28 ꞌBa xi naire kitsure: “Jngu xuta xi stikena̱ xi ꞌba kitsaꞌen.” ꞌBa chuꞌndare kitsu nganire: “¿A mejénri nga kuechjune?” 29 Tunga kui kitsure: “Janjain, ngatꞌa tsa xjunio ngijña xi bi ndo, tu ko jamare trigo stjuneya. 30 Tusa janda ñatjen ngatamacha ꞌnda nga kjuechu chanre. Kui nixtjinbiu xin_ra̱ xi kuekjaꞌa tsujmi ntjio nga tjun ngatafuneya ngijña xi bi ndo ꞌba kuaꞌñu tuxi kuakani. ꞌBa saꞌe ngataminyatjo trigo ngaya niꞌyana̱.”

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xujma mostaza ko naꞌyu sanre niñuxtila

Mr. 4:30-32; Lc. 13:18-21

31 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngijngu kjuakusun ꞌejña ngani Jesús, ꞌba kitsu:

—Ña batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu xujma mostaza xi kiskjebe jngu xuta ꞌba ꞌentje ngijñare. 32 ꞌBa kui xujmabi ngisa= ichi ngisa nga ko mare ngayéje xujma xi tjin. Tunga kionga je mankꞌa, kui= xi ngisa je ma ngisa nga ko mare ngayéje tsujmi ntje xi kisꞌentje. Kaꞌnda jngu ya mani yaꞌa, ꞌba kaꞌnda tjiunisio ma faꞌetsinda ndaba ngaꞌa tjiare.

33 ꞌBa nde ꞌejña ngani kjuakusunbi:

—Ña batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu chjun xi kiskjebe ichi naꞌyu san ꞌba kitsikꞌatjijinko ꞌñu tsé naꞌyu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsijin ngayéje naꞌyu —kitsu Jesús.

¿Ánñu kjuakusun tsichjenni Jesús?

Mr. 4:33-34

34 ꞌBa= tsaꞌen jako Jesús xutankjiun. Ngayéje en xi yakuyare ko kjuakusun kitsichjen, ꞌba bi yakuyare tsa bi ko kjuakusun ꞌejñare. 35 ꞌBa kuán tuxi ꞌetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsu nchja chinga profeta nga kitsu:

Ko kjuakusun kuinchjaña̱,

ꞌba xia̱n mé= xi ꞌmo tjindu,

ꞌnda nga kuanda ngasunꞌndio.

Jó tsunire kjuakusun ngatꞌa tseꞌe trigo ko ngijña xi bi nda

36 ꞌBa kionga Jesús je kitsikixantꞌa xutankjiun, jaꞌasꞌen ndaba, ꞌba kio xutare kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—Tꞌinyachini̱ jó tsunire kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ngijña xi bi nda xi kisꞌe ngajin trigo.

37 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Xuta xi ꞌbentje xujma xi ndo, kui= Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 38 ꞌBa ngaꞌnde ña sꞌentje, kui ngasunꞌndebi. ꞌBa xujma xi ndo, kui= xuta xi tseꞌe ña batexuma Naꞌenchana. ꞌBa ngijña xi bi ndo, kui= xuta xi tseꞌe chanayiu. 39 ꞌBa xuta stike xi ꞌentje ngijña xi bi nda, kui chanayiu. ꞌBa nixtjinre cho̱n, kui nixtjin kionga kjue ngasunꞌndio. ꞌBa xuta xi kuekjaꞌa tsujmintjio, kui= ankjele. 40 ꞌBa joni ko ngijña xi bi nda sꞌeku ꞌba sꞌetsojojin ndiꞌi, ꞌba=nde ku̱an kionga kjue ngasunꞌndio. 41 ꞌBa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun sikasen ankjelere ña batexuma ꞌba skjaꞌaxin ngayéje xi tsikajngije ko ngatsiꞌi xi bi ntꞌe enre Naꞌenchana. 42 ꞌBa kꞌuetsojojin ña ꞌñu tjima ndiꞌi, kioña xuta skiꞌnda ꞌba ña kuajngaya ndeꞌñu. 43 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi kixi kuaꞌna= joni tsuꞌbiu kioña batexuma Naꞌenre. Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe jngu tsajmi xi ꞌñu chjire xi tijñaꞌmo

44 ’ꞌÑa batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu tsajmi xi ꞌñu chjire xi tijñaꞌmo jngu ngaꞌnde. Xi kuasjaire jngu xuta, ꞌba nde kio= ꞌejñaꞌmo ngani. ꞌBa ꞌñu tsja kisꞌere ngatꞌare kibiu ꞌba kikateña yeje xi tjinre ꞌba ko tonbiu tsatse ngaꞌndebiu.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ndiojo xi tsja kjiꞌi

45 ’ꞌBa nde ña batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu xuta xi bateña tsajmi xi timangisjai ndiojo xi tsja kun. 46 ꞌBa kionga je kuasjaire jngu xi ꞌñu chjire, kikateña ngayéje xi tjinre ꞌba ko tonbiu tsatse ndiojobiu.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe naꞌya ti

47 ’ꞌBa nde ña batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu naꞌya ti xi kichanikjaꞌajin ndachikun ꞌba kiskaya ngayéje kuya ti xi tjin. 48 ꞌBa kionga je kitse naꞌyo, meni xi tsuba tjiuti ꞌbaxjejin ngandai nando, kioña ꞌbendu ꞌba kjaꞌajin xi nda ꞌba minya nisin ꞌba ꞌbetsojo xi bi nda. 49 ꞌBa=nde ku̱an kionga kjue ngasunꞌndio ngayeje. Kjuaꞌe ankjele nga sikꞌendutꞌaxinre xuta chꞌokun ko xi kixi. 50 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi chꞌokun kꞌuetsojojin ña ꞌñu tjima ndiꞌi, kioña xuta skiꞌnda ꞌba kuajngaya ndeꞌñu.

51 ’¿A je kuankjinnu ngayéje kibi? —kitsure Jesús nga tsiningiyare.

—Jun —kitsu xutare.

52 ꞌBa Jesús kitsure:

—ꞌBamani nga jngu jngu chjine kjuatexuma xi kisakuyare ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana, nde ꞌba=nire joni jngu xuta xi tjinre jngu niꞌya je, ña tjindutjore tsajmi xi ꞌñu chjire. ꞌBa ngajin tsajmibiu ꞌbaxje xi xatse ko xi chinga.

Nga bakuya Jesús naxinanda Nazaret

Mr. 6:1-6; Lc. 4:16-30

53 ꞌBa kionga Jesús je jetꞌare nga yakuya kjuakusun, ꞌetju ngaꞌndebiu. 54 ꞌBa kionga je echu ngani ña nangire, ꞌetutsꞌinre nga yakuya ngaya niꞌya sinagogare xuta xi tjin kio. ꞌBa xuta tu kuakunre, ꞌba tsure xinkjin:

—¿Ñá kikjaꞌanire xutabi kjuankjinkakun? ¿Ñá= sakunire kjuaꞌñu tuxi tsaꞌenni kjuakun? 55 ¿A bi tsa kiꞌndire chjine yo kibi? ¿A bi nare xi María ꞌmi? ¿A bi ntsꞌe mani Santiago ko Kuse ko Simón ꞌba ko Judas? 56 ¿A bi ngaꞌe tjindujinna ndichja ngayeje? Ngu, ¿ñá= kikjaꞌanire kjuankjinkakun ko kjuaꞌñubiu?

57 Kui kjua kuachꞌonire ngatꞌare kui. Tunga Jesús kitsure:

—Tuñañu ꞌyakun jngu profeta, tunga ña nangire fa ꞌba ña ndaba, tuꞌyá bekun.

58 ꞌBa bi nkjin kjuakun kitsaꞌen Jesús kio, ngatꞌa bi kuakjainre ngatꞌare kui xuta xi tjin kio.

14

Jotsaꞌen kꞌen Juan Bautista

Mr. 6:14-29; Lc. 9:7-9

1 ꞌBa kui nixtjinbiu Herodes xi tjinre xa nangi Galilea ꞌba nde kjintꞌe ngatꞌare mé= xi titsaꞌen Jesús. 2 ꞌBa kitsure nchja xi tsaꞌexatꞌare:

—Juan Bautista= kibiu. Je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, kui= kjua tjinnire kjuaꞌñu nga tsaꞌen kjuakun.

3 Ngatꞌa Herodes jaꞌba je ꞌexa nga kjinduba Juan ꞌba kisꞌeꞌñu ꞌba kisꞌeya nduya. Tu kjuare Herodia= nini nga ꞌba kitsaꞌen. Kui xi chjunre Felipe, xi ntsꞌe mani Herodes. 4 Ngatꞌa Juan ꞌbi tsure Herodes:

—Bi tixaꞌnderi nga kuenikue chjunre ntsꞌé.

5 ꞌBa Herodes kuamejénre nga sikꞌen Juan tsakaiñu, tunga tsakjun nga ꞌba saꞌen, ngatꞌa naxinando tsu nga Juan jngu profeta. 6 Tunga kionga tsꞌaxje sꞌire Herodes nga kichu nu, kiꞌndire Herodia kite ngixkun ngatsiꞌi xi jaꞌe sꞌibiu, ꞌba Herodes ꞌñu tsja kuánre. 7 Kui kjuañu kitsikꞌaxkini ngatꞌare Naꞌenchana nga sjare kiꞌndi chjunbiu tumeñu xi skuiꞌare. 8 ꞌBa jaꞌba je tjun inyaꞌa nare nga kitsure:

—Ngaya jngu tiba tꞌeyana nindaku Juan Bautista ꞌba taꞌena.

9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen rey Herodes kuabare, tunga ngatꞌa je kitsikꞌaxki ngatꞌare Naꞌenchana ngixkun ngatsiꞌi nchja xi tsikꞌendutꞌako yamixo, kui kjua ꞌexani nga kuaꞌere kiꞌndi chjunbiu mé= xi tjimiꞌa. 10 Ngu kitisin Juan Bautista ngaya nduyo. 11 ꞌBa ngaya jngu tiba kisꞌeya nindaku Juan ꞌba kitsaꞌere kiꞌndi chjunbiu, ꞌba kui kitsja nganire nare.

12 ꞌBa xutare Juan jaꞌekjaꞌa yojore ꞌba kikꞌeyanijin, ꞌba jaskan kikeꞌere nijmi Jesús mé xi kuán.

Nga Jesús tsikjén ón mi xuta

Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14

13 ꞌBa kionga Jesús kjintꞌe mé xi kuán, tsikꞌejñayare jngu barku ꞌba kiji tajngu jngu ngaꞌnde tꞌaxin ꞌba ña kjin. Tunga kionga naxinando kjintꞌe nga je tifi Jesús, ꞌbatsaꞌen ꞌetju nangibiu ꞌba kiji ndsakuni nga kitjenngi. 14 ꞌBa kionga Jesús ꞌetukajen barku, tsabe xutankjiun ꞌba jaꞌanimare ꞌba kitsinda xi inyafesun. 15 ꞌBa kionga je tjimaꞌña, xutare Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—Ne tꞌaxin ngaꞌe, ꞌba je ne ngixun ngayeje. Tusa tikixantꞌai xutankjiun ꞌba ngatji naxinanda xi tjindu tiña ngaꞌe, tuxi kuatseni xi skine.

16 Tunga Jesús kitsingojore:

—Bi machjen nga kuaje. Tusa jun taꞌe_ru xi skine.

17 ꞌBa xutare kitsu nganire:

—Tunga tu ón chi ma sani niñuxtila xi kichꞌee̱ ꞌba jó tjiuti.

18 ꞌBa Jesús kitsu:

—Ndekonu ngaꞌe.

19 ꞌBa kio kitsure xutankjiun nga ngatꞌendujin xka ngijño, ꞌba kiskjebe nga ón niñuxtilo ꞌba ngojó tjiutiu. ꞌBa kiskutsejennkꞌa ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana, ꞌba saꞌe kitsixkua niñuxtilo ꞌba kitsjare xutare, tuxi sikaꞌbisunnire xutankjiun. 20 ꞌBa ngatsiꞌi tsakjen kaꞌnda nga̱ nda kitsere. ꞌBa kio ꞌeku xi xi tsꞌangiu, ꞌba tejó nisin kuán ngisa. 21 ꞌBa ónru mi kuán xuta xiꞌin xi kiskine niñuxtilo, kjaꞌere yanchjin ꞌba ko kiꞌndi nisti.

Nga tsuꞌbasun Jesús ndachikun

Mr. 6:45-52; Jn. 6:16-21

22 ꞌBa taꞌa Jesús ꞌexare xutare nga kuijin ngaya barku tuxi kuajetitjunni xingunda ndachikun, yejerañu titsikixantꞌa xutankjiun. 23 ꞌBa kionga Jesús je kitsikixantꞌa xuta, tsijin jngu nindu tuxi kuikjako tajnguni Naꞌenchana. ꞌBa tojo kio tijña tajngu nga kuajñu. 24 ꞌBa kui chubabiu, jeru masen ndachikun tjejin barku. ꞌBa tsindiure nando titsiteya, ngatꞌa ntjo ꞌbatsaꞌen tibeꞌe jotsaꞌen inyafi. 25 ꞌBa kionga je tjisꞌe isen, Jesús tsuꞌbasun ndachikun nga kintꞌe xutare. 26 ꞌBa kionga xutare tsabe nga ndibasun ndachikun, ꞌñu kitsakjun, ꞌba ꞌbi kitsu nga kiskiꞌndayakun:

—¡Jngu isennixtjin ndiba kio!

27 Tunga taꞌa Jesús kitsure:

—¡Tiꞌñu kakún! ¡An= ña̱! ¡Bi kun!

28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsure:

—Tsa kjuakixi nga ji, Naꞌen, tꞌexanaa̱ nga kjuisaa̱n nando nga kjuintꞌera̱.

29 —Jabi, tsuꞌba —kitsu Jesús.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ꞌetukajen ngaya barku ꞌba kisun nando nga kintꞌe Jesús. 30 Tunga kionga tsabe nga ꞌñu tjima ntjo, kitsakjun. ꞌBa kionga je titiungijndiu, ꞌbi kitsu nga kiskiꞌndaya:

—¡Naꞌen, tikꞌanginaa̱!

31 ꞌBa taꞌa Jesús kitsuba ntsja Pedro, ꞌba kitsure:

—¡Á tsaꞌen chuba makjainniri! ¿Ánñu jó ján kikjani inimari?

32 ꞌBa kionga jaꞌasꞌen ngaya barku, kisꞌexiu ntjo. 33 ꞌBa xi tjinduya barku tsikinyakunchꞌintꞌare Jesús ꞌba kitsure:

—Kjuakixi= nga ji xi Kiꞌndire Naꞌenchana.

Nga tsinda Jesús xuta xi sefesun xi tjin nangi Genesaret

Mr. 6:53-56

34 ꞌBa kionga je jaꞌaxtiu ndachikun, echu nangi Genesaret. 35 ꞌBa xuta xi kio tseꞌe tsabexkun Jesús, ꞌba nde yeꞌe tsiꞌire nijmi naxinanda xi kio tjindundaire ꞌba jaꞌekore ngatsiꞌi xi inyafesun. 36 ꞌBa ꞌetsꞌare tsa sjaꞌndere nga siko tetjun najñure. ꞌBa ngatsiꞌi xi kitsiko najñure Jesús kuanda.

15

Nga bakuya Jesús ngatꞌare mé= xi tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana

Mr. 7:1-23

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen yakꞌa xuta fariseo ko chjine kjuatexuma xi jendibani naxinanda Jerusalén kitsitiñatꞌare Jesús, ꞌba ꞌbi kitsure nga tsiningiyare:

2 —¿Ánñu bi tsikꞌetjusunni xutari kjuachinga xi yakuyana xuta chingana? Ngatꞌa bi titjun banejun ntsja nga kjen.

3 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa jun, ¿ánñu bi nikꞌetjusunñu kjuatexumare Naꞌenchana, nga tusa kjuachingare xuta chinganu nikꞌetjusun? 4 Ngatꞌa enre Naꞌenchana ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Chakuin naꞌenri ko nari”, ꞌba “Xi chꞌo kuetsure naꞌenre asa nare, kui xi tjinnere nga kjuinikꞌen.” 5 Tunga jun mixun nga tsa tjin xi kuetsure naꞌenre asa nare: “Bi ku̱an kuasekora̱, ngatꞌa ngayéje xi tjinna̱ xi ku̱an kuasekonira̱ tsakaiñu, je ꞌejñatꞌaxia̱n tuxi sjani_ra̱ Naꞌenchana”, 6 tsa tjin xi ꞌba kuetsu, bi nde tjinnenire nga kuaseko naꞌenre asa nare. ꞌBa ꞌba=tsaꞌen miyunio kjuatexumare Naꞌenchana tu ngatꞌare kjuachinganu. 7 ¡Xuta jó nkjain! Xuta chinga profeta Isaías kixi= kinchja ngatꞌa tsojon kionga kitsu:

8 Kui xutabi tu tsꞌa bekunnina̱,

tunga inimare kjin tjindu ngatꞌa tsaꞌan.

9 Tumé chjinire chje xi tsjana̱,

ngatꞌa tu kjuatexumare xuta= bakuya.

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kinchjare xutankjiun ꞌba kitsure:

—Tasen ñojon ꞌba ngatamankjinnu. 11 Bi kui xi faꞌasꞌen ngaꞌa tsꞌa xuta xi tsijndire ngixkun Naꞌenchana, tusa xi ꞌbetjuni tsꞌa, kui= xi tsijndire.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba kitsure:

—¿A ꞌyani nga xuta fariseo kuachꞌore ngatꞌare en xi kisji?

13 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ngayéje tsujmi ntje xi bi kisꞌentje ngatꞌare Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa, stjune kaꞌnda ko jamare. 14 Ngu bi nisin_ru nchjabiu. Tu xuta ka= kui= xi baku ndiyare xuta ka. ꞌBa tsa jngu xuta ka kuaku ndiyare ngijngu xuta ka, ¿a bi tu jngu ngojo kuixuya ngojó?

15 ꞌBa Pedro kitsu:

—ꞌBa tꞌinnii̱ jó tsunire kionga kisji nga bi kui xi faꞌasꞌen ngaꞌa tsꞌa xuta xi tsijndire ngixkun Naꞌenchana.

16 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A tojo kje mankjiínnu jun ngayeje? 17 ¿A bi ꞌyo nga ngayéje xi faꞌasꞌen ngaꞌa tsꞌa xuta, kui xi fi ngaya ngatsꞌa ꞌba saꞌe ꞌbetju ngani? 18 Tunga xi ꞌbetju tsꞌa xuta, kui= xi ndibani ngajin inimare, ꞌba kui= xi tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana. 19 Ngatꞌa ngajin inimare xuta= ndibanire nga chꞌotsaꞌen tsikjaꞌetsjen, ꞌba nga tsikꞌen xinkjin, nga tsaꞌen chajngi, nga tsiskako yojore, nga tsaꞌen cheje, nga nchja en ndesu, ꞌba nga chꞌo tsure xinkjin. 20 Kui= xi tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana. Tunga tsa kuakjen ninga bi kuanejun ntsja, bi kui xi tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana.

Nga Jesús tsinda kiꞌndi chjunre jngu chjun xi bi tseꞌe Israel

Mr. 7:24-30

21 Nga Jesús ꞌetju kio, kijitꞌaxin nangi ña batexumare naxinanda Tiro ko nangi ña batexumare naxinanda Sidón. 22 ꞌBa jngu chjun xi kio tijña, xi ntjere xuta xi jendibani nangi Canaán, kitsitiñatꞌare ꞌba ꞌbi kitsu nga kiskiꞌndaya:

—¡Ji naꞌen, ntjere David, ngatjasꞌeri kjuanima kakun ngatꞌana̱! ¡Kiꞌndi chjunna̱ ne ꞌñu tiꞌbenere jngu isennixtjin xi bi nda!

23 Tunga Jesús nijnguú en kitsingojore. ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—Tusa ꞌba tꞌin_ri chjunbiu nga ngatji, ngatꞌa tikjiꞌndaya tjenngina.

24 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kitsikasenna̱ Naꞌenchana nga tu kui sa kjuikuan xuta xi tjin ngajinre xuta tseꞌe Israel, xuta xi kichaja joni chutsanga xi tsakasentꞌaxin tajngu.

25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌe chjunbiu ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare Jesús ꞌba kitsu:

—¡Naꞌen, tisekochina!

26 ꞌBa Jesús kitsu:

—Bi nda tjin tsa xjaꞌare niñuxtilare kiꞌndiu ꞌba kuaꞌere tjiunaño.

27 ꞌBa chjunbiu kitsu:

—Jun naꞌen, tunga kaꞌnda tjiunaño kjine xi̱ xi bixungi ngi yamixare naire.

28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsingojore ꞌba kitsu:

—¡Á tsaꞌen ꞌñu makjainniri, na! ꞌBa ngatjama jotsaꞌen nga ji mejénri.

ꞌBa ndekuini chubabiu kuanda kiꞌndi chjunre chjunbiu.

Nga tsinda Jesús nkjin xuta xi sefesun

29 ꞌBa Jesús ꞌetju ngaꞌndebiu ꞌba echu ndai ndachikun Galilea, ꞌba ꞌbatsaꞌen tsijin jngu nindu ꞌba kio tsikꞌejña. 30 ꞌBa nkjin xuta jaꞌekun Jesús xi jaꞌeko xuta xi kututjun kun ndsaku, xi ka, xi ni̱má, xi kututjun ntsja, ꞌba ko nkjin ngisa xi inyafesun. ꞌBa ꞌendutꞌa tiñare Jesús, ꞌba kui kitsinda ngatsiꞌi. 31 ꞌBa kui= kjua kuakunnire xutankjiun, nga tsabe nga ma inyanchja xuta xi ni̱má, nga inyamanda xi kututjun kun ntsja, nga ma inyafi xi kututjun kun ndsaku, ꞌba nga inyamatsejen nganire xuta xi ka. ꞌBa xutankjiun kitsikixiya nga tjinre kjuaje Naꞌenre xuta Israel.

Nga Jesús tsikjén ñujun mi xuta

Mr. 8:1-10

32 ꞌBa Jesús kinchjare xutare ꞌba kitsure:

—Faꞌanima=na̱ xutabi, ngatꞌa je ján nixtjin tjinre nga tjindukona̱ ngaꞌe ꞌba je bi nde tjinnire xichine. ꞌBa bi mejénna̱ nga kꞌuete kjindia, ngatꞌa tsa chjen ngaya ndiyo kueyaya.

33 Tunga xutare kitsingojore:

—¿Joni ngaꞌnde kibi kioña tuꞌyá tjin, ñá=ñu sakuna xi chine ꞌba kuaꞌera ꞌba tuku kjiꞌi xuta?

34 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Jó tjin niñuxtila kichꞌo?

ꞌBa xutare kitsingojo:

—Yatu ꞌba jó ján tjiuti.

35 ꞌBa meni Jesús ꞌexa nga xutankjiun ngatꞌendu tꞌanangiu. 36 ꞌBa kiskjebe nga yatu niñuxtilo ꞌba ko tjiutiu, ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana, ꞌba saꞌe kitsixkua ꞌba kitsjare xutare, ꞌba xutare kitsjare xutankjiun. 37 ꞌBa kiskine tsiꞌi kaꞌnda nga̱ nda kitsere. ꞌBa kionga je kiskjaꞌañajan xkua xi tsꞌangi, yatu nisinya kitsere. 38 ꞌBa xi kiskine niñuxtilo ñujun mi xuta xiꞌin, ꞌba kjaꞌere yanchjin ko nisti kiꞌndi. 39 ꞌBa kionga Jesús je kitsikixantꞌa xutankjiun, jaꞌasꞌen ngani ngaya barku ꞌba kiji nangi Magdala.

16

Nga xuta fariseo ko xuta saduceo miꞌa jngu kjuakun

Mr. 8:11-13; Lc. 12:54-56

1 ꞌBa xuta fariseo ko xuta saduceo jaꞌe tuxi skutꞌayakoni Jesús. ꞌBa tsiꞌare nga saꞌen jngu kjuakun xi kuakutsejen nga Naꞌenchana kitsikasen.

2 Tunga Jesús kitsingojore:

—Kionga mangixun, mixun: “Nda= chun ku̱an, ngatꞌa chun tsjetsje ngankꞌaa.” 3 ꞌBa nga tajñu, mixun ngañu: “Chꞌo chun ku̱an ngandaꞌe, ngatꞌa yufi inya ngankꞌaa.” Mankjinnu mé= xi matsejen ngankꞌaa, tunga, ¿ánñu bi kjimankjinninu xi tisꞌejñatsejen ngandaꞌe? 4 Xuta xi tjin ngandaꞌe inyamiꞌa nga mejénre skue jngu kjuakun, ngatꞌa chꞌokun ꞌba bi kixi inya ngixkun Naꞌenchana. Tunga tume kuakure tu kui sani xi kuataꞌen profeta Jonás nixtjin kuatse jan, kui kjuakunbiu xi sꞌejñatsejenre —kitsu Jesús ꞌba tsakasentꞌaxinre xutabiu.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe naꞌyu sanre xuta fariseo ko xuta saduceo

Mr. 8:14-21

5 ꞌBa kionga xutare jaꞌaxtiu xingunda ndachikun, kichiyajinre nga tsakaꞌa niñuxtila. 6 ꞌBa Jesús kitsure:

—Chutsijon ꞌba tikuendo yojonu ngatꞌare naꞌyu sanre xuta fariseo ko xuta saduceo.

7 ꞌBa xutare jonijmiko xinkjin ꞌba kitsu:

—Ngatꞌa kichiyajinna nga kichꞌa niñuxtila kui= kjua ꞌba titsuni.

8 ꞌBa Jesús tsabe mé= xi inyatsure xinkjin ꞌba kitsure:

—¿Ánñu teꞌmini_ru xingiu nga bi kichꞌo niñuxtila? ¡Á tsaꞌen chuba makjainninu! 9 ¿A tojo kje mankjinnu? ¿A bi faꞌetsjennu nga ón niñuxtila yakjanyaa̱ ngajinre ón mi xuta ꞌba jó tjin nisin kjinitsio xkuare? 10 ¿ꞌBa a bi faꞌetsjennu nga yatu niñuxtila yakjanyaa̱ ngajinre ñujun mi xuta ꞌba jó tjin nisinya kjinitsio xkuare? 11 ¿Jó tjinnire nga bi mankjinnu nga bi ngatꞌare niñuxtila nga tenchjaa̱? Tunga chutsejen_ru yojonu naꞌyu sanre xuta fariseo ko xuta saduceo —kitsu Jesús.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare kuankjinre xi Jesús titsu, nga bi ngatꞌare naꞌyu sanre niñuxtila xi tjinnere nga sikuenda yojore, tu kui xi bakuya xuta fariseo ko xuta saduceo.

Nga tsu Pedro nga Jesús= xi Cristo

Mr. 8:27-30; Lc. 9:18-21

13 ꞌBa kionga Jesús echu nangi xi tijñandaire Cesarea, ña tjinre xa Filipos, tsiningiyare xutare:

—¿Jó tsu xuta, ꞌyá= xi Kiꞌndire Xuta xiꞌiun?

14 ꞌBa xutare kitsingojore:

—Tjin xi tsu nga Juan Bautista= ꞌba tjin xi tsu nga Elías. ꞌBa tjin yakꞌa xi tsu nga Jeremías asa kjaꞌe ngijngu profeta.

15 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—ꞌBa jun, ¿jó mixun nga ꞌyá=niña̱ an?

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Simón Pedro kitsingojore:

—Ji= ni xi Cristo, Kiꞌndire Naꞌenchana xi tijñakun.

17 ꞌBa Jesús kitsure:

—¡Ndaxuri, Simón, kiꞌndire Jonás! Ngatꞌa bi xuta ngasunꞌndebi ꞌejñatsejenri kibiu, tu Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa. 18 ꞌBa an xinra̱ nga kꞌuinri Pedro, ꞌba ngasun ndiojobiu sindaa̱ ninguna̱; ꞌba ngaꞌñure kjuabeyo bi ku̱an saꞌenre xuta xi tsaꞌan. 19 ꞌBa sjara̱ llavere ña batexuma Naꞌenchana. ꞌBa ngayéje xi kꞌuechjaꞌnde ngaꞌe ngasunꞌndebi, ꞌba=nde sꞌe̱chjaꞌnde ngankꞌaa. ꞌBa ngayéje xi kuaꞌeꞌnde ngaꞌe ngasunꞌndebi, ꞌba=nde kuaꞌeꞌnde ngankꞌaa.

20 ꞌBa kio Jesús ꞌñu ꞌenere xutare nga tuꞌyá ngateꞌere nijmi nga kui xi Cristo.

Nga beꞌe nijmi Jesús nga kueya

Mr. 8:31–9:1; Lc. 9:22-27

21 ꞌBa kaꞌnda kui nixtjinbiu tsakaꞌanire Jesús nga yeꞌekixire nijmi xutare nga tjinnere nga kuaje Jerusalén, ꞌba nga ne tse kjuanima kjuaꞌaxtiu ngaya ntsja nchja chingare naxinando ko xi ngakure naꞌmi ꞌba ko chjine kjuatexuma, ꞌba nga kjuinikꞌen, ꞌba nga xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 22 ꞌBa kio Pedro kikotꞌaxin Jesús ꞌba ꞌetutsꞌinre nga jatiko ꞌba kitsure:

—¡Naꞌen, Naꞌenchana ngatꞌejñatꞌaxin ngayéje kibiu! ¡Tumé ku̱anri!

23 Tunga Jesús kitsikuꞌbeya ꞌba kitsure Pedro:

—¡Tisentꞌaxinnaa̱, Satanás! Ji xi teꞌbejñanaa̱ kjuanaꞌen. Ngatꞌa bi nikjaꞌetsjen mé= xi tseꞌe Naꞌenchana, tusa mé= xi tseꞌe xuta ngasunꞌndebi.

24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure xutare:

—Tsa tjin xi mejénre sjenngina̱, ngatatsichiyajin yojore ko mé= xi mejénre ꞌba ngataꞌanijin krure ꞌba ngatjandetjenngina̱. 25 Ngatꞌa xi mejénre sikꞌangi tajngu yojore nga kꞌuejñakun, kui= xi tusa kueya. Tunga xi kueya tu kjuana̱ ni, kui= xi tusa sakure kjuabenichun. 26 Ngatꞌa, ¿mé= xi saꞌenire xuta tsa saꞌen ngayéje xi tjin ngasunꞌndio, ꞌba tsa sichaja inimare? ¿ꞌBa jó tjin ku̱an kꞌuechjintjai inimare xuta? 27 Ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌeko kjuajere Naꞌenre ꞌba kjuaꞌeko ankjelere, ꞌba kio kꞌuechjire xuta mé= xi kitsaꞌen nga jngu jngu. 28 Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Nga yakꞌa xi inya ngaꞌe bi kueya kaꞌnda nga skue nga kjuaꞌekatexuma Kiꞌndire Xuta xiꞌiun.

17

Nga Jesús ꞌbantjaiya isenre

Mr. 9:2-13; Lc. 9:28-36

1 Kionga je jaꞌa jon nixtjin, Jesús kikotꞌaxin Pedro ko Santiago ꞌba ko Juan xi ntsꞌe mani Santiago ꞌba tsijin jngu nindu nkꞌa. 2 ꞌBa kio ngixkun nchjabiu, Jesús tsꞌantjaiya isenre. Nkjain tsaꞌna joni tsuꞌbiu, ꞌba najñure tiba xu xu kuán joni ndiꞌi. 3 ꞌBa kio nchjabiu tsabe nga Moisés ko Elías inyafako nijmi Jesús. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsure Jesús:

—Naꞌen, ¡á ndani nga ngaꞌe tetsuba! Tsa mejénri, sindaa̱ ján niꞌya kiꞌndi ngaꞌe, jngu xi tsiji ko jngu xi tseꞌe Moisés ꞌba ko jngu xi tseꞌe Elías.

5 ꞌBa yejerañu tinchja Pedro, jngu yufi xi ꞌna jaꞌetsinkꞌianre nchjabiu, ꞌba ngajin yufibiu ꞌetjujin jngu jnda xi kitsu:

—Kui=bi xi Kiꞌndina̱ xi ꞌñu tsimijaa̱n ꞌba xi tsja tjinna̱ ngatꞌa tseꞌe. Tasen ñojon_ru kui.

6 ꞌBa kionga kjintꞌere jndabiu xutare, kitsikindi nkjain ꞌnda tꞌanangiu ꞌba ꞌñu kitsakjun. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba kitsiko, ꞌba kitsure:

—Tisetjion ꞌba bi kun.

8 ꞌBa kionga kiskjenitjen ngani nkjain nchjabiu, tuꞌyá nde tsabeni. Tu Jesús tajngu sejña yaꞌa.

9 ꞌBa kionga je inyandibajen ngani nindu, Jesús ꞌenere nchjabiu, ꞌba kitsure:

—Tuꞌyá ꞌbe_ru nijmi mé= xi kjiꞌyo, kaꞌnda nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

10 ꞌBa xutare Jesús tsiningiyare:

—¿Ánñu chjine kjuatexuma tsuni nga Elías tjinnere nga tjun kjuaꞌe?

11 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kjuakixi= nga Elías tjun kjuaꞌe ꞌba nga kui kꞌuenda ngayéje. 12 Tunga an xin_nuu̱ nga Elías je jaꞌe, tunga xuta bi tsabexkun, tusa kitsiko jotsaꞌen kui kuamejénre. ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌa kjuanima ngaya ntsja xutabiu.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare kuankjinre nga ngatꞌare Juan Bautista= kinchja nga ꞌba kitsu.

Nga tsinda Jesús jngu chanaꞌen xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda

Mr. 9:14-29; Lc. 9:37-43

14 ꞌBa kionga jaꞌe ngani ña inya xutankjiun, jngu xuta kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare, ꞌba kitsure:

15 —Naꞌen, ngatjaꞌanimachiri kiꞌndina̱, ngatꞌa tjin= nixtjin nga ꞌmexkjuen ꞌba fatse ꞌba ne ꞌñu faꞌa kjuanima. ꞌBa nkjin ndiya kajin ndiꞌi asa nanda. 16 ꞌBa jaꞌeko_ra̱ xutari, tunga bi kuánre kjininda.

17 ꞌBa meni Jesús kitsingojo:

—¡Xuta xi tjin ngandaꞌe tsajainre kjuamakjain ꞌba xtan koni! ¿Kjiaꞌá= ꞌnda kuatejñajin_nuu̱? ¿Kjiaꞌá= ꞌnda xukjuako_nuu̱? Ndekonu kiꞌndibiu ngaꞌe.

18 ꞌBa Jesús jatiko isennixtjin xi bi ndo, ꞌba ꞌetjukajinre kiꞌndibiu. ꞌBa ndekuini chubabiu kuanda.

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba tsiningiyatꞌaxinre:

—¿Ánñu bi kuán kjiꞌnaxjeni̱ ji̱n isennixtjinbiu?

20 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ngatꞌa ne chuba makjainnu, ꞌba xinkixi_nuu̱, tsa tjinchinu kjuamakjain ninga tu ichisa joni xujma mostaza, ku̱an kꞌuin_ru nindubi: “Texin ngaꞌe ꞌba kjaꞌe ngaꞌnde tꞌin”, ꞌba nindu kuetukaxin. ꞌBa tume naꞌen ku̱annu tsa ꞌba tsaꞌen ku̱akjainnu. 21 Tunga isennixtjin joni kibi bi tu chu̱ba̱ ꞌbetju. Kio=nga chukua Naꞌenchana ꞌba nga betsuba kjindia, kio=nga ꞌbetju.

Nga beꞌe ngani nijmi Jesús nga kueya

Mr. 9:30-32; Lc. 9:43-45

22 ꞌBa kionga Jesús tsuꞌbako xutare nangi Galilea, kitsure:

—Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja ngaya ntsja xuta, 23 ꞌba kjuinikꞌen. Tunga xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

ꞌBa xutare ꞌñu kuabare nga ꞌba kitsu Jesús.

Nga Jesús ꞌbechjintjai ningu

24 ꞌBa kionga Jesús ko xutare echu naxinanda Capernaum, xuta xi kjebechjintjai ningu xi kjijña naxinanda Jerusalén kitsitiñatꞌare Pedro, ꞌba tsiningiyare:

—¿A bi ꞌbechjintjai ningu maestruri?

25 ꞌBa Pedro kitsingojo:

—Jun, ꞌbechjintjai.

ꞌBa kionga Pedro jaꞌasꞌen niꞌya ña tijña Jesús, Jesús tjun kitsure:

—¿Jó sji ji, Simón? Rey xi tjin ngasunꞌndebi, ¿ꞌyá= xi tsikꞌechjintjai? ¿A xi tujngu naxinandare, asa xuta xi kjaꞌere?

26 ꞌBa Pedro kitsingojore:

—Xuta xi kjaꞌere.

ꞌBa Jesús kitsu ngani:

—Ngu, xi tujngu naxinandare tume ꞌbechji, tsuꞌba. 27 Tunga tuxi bi chꞌo ku̱anire nchjabiu, tusa tꞌin ngandai ndachikun ꞌba chanikjaꞌajin tsitin. Tjiuti xi tjun skatꞌa, chjuꞌi tsꞌa. ꞌBa kio ku̱asjairi jngu ton xi ku̱an kꞌuechjintjaini jó xuta. Chjube tonbiu ꞌba tꞌikꞌechjintjai ngatꞌari ꞌba ngatꞌana̱.

18

Nga tsu Jesús ꞌyá= xi ngisa chjire ña batexuma Naꞌenchana

Mr. 9:33-37; Lc. 9:46-48

1 ꞌBa ndekuini nixtjinbiu xutare Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba tsiningiyare:

—¿ꞌYá= xi ngisa chjire ña batexuma Naꞌenchana?

2 ꞌBa Jesús kinchjare jngu kiꞌndi chi ꞌba kitsikasen ngamasenre xutabiu, 3 ꞌba kitsure:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Tsa bi siꞌindo inimanu ꞌba sikꞌantjaiyo yojonu joni jngu chiꞌndi chi, bi kuitjasꞌion ña batexuma Naꞌenchana. 4 Kui kjuañu, tuꞌyañu xi kꞌuaxjenima yojore joni chiꞌndi chibi, kui= xi ngisa chjire ña batexuma Naꞌenchana. 5 ꞌBa xi skjebetjo ngatꞌana̱ jngu chiꞌndi chi joni kibi, kui xi an tikjebetjona̱.

Nga bakuya Jesús ngatꞌare xuta xi tsikajngi je xuta xi kjaꞌere

Mr. 9:42-48; Lc. 17:1-2

6 ’ꞌBa tuꞌyañu xi sikajngi je jngu chiꞌndi chi joni kibi xi makjainre ngatꞌana̱, tusa ngisa ndani ngatꞌare tsa sꞌe̱tꞌa ngisin jngu ndiojo tse ꞌba xanikjaꞌajin ña nanga ndachikun. 7 ¡Nimaxuni xuta xi tjin ngasunꞌndebi, ngatꞌa tjin= mé= xi tsikajngi je! Ngatꞌa sꞌe̱ntsjai mé= xi sikajngi je xuta. Tunga, ¡nimaxuni xuta xi sikajngi je xuta xi kjaꞌere!

8 ’ꞌBa mani, tsa ndsai asa ndsakui tsikajngijeri, tusa tichatjin ꞌba chanikjaꞌatꞌaxin. Ngatꞌa ngisa= ndani ngatꞌari tsa kutu ntsja asa kutu ndsaku tetsji nga kuitjasꞌen ña kꞌuendukunntsjai xuta, ꞌba bi ngojó ndsai asa ngojó ndsakui xanikjaꞌajinri ngajin ndiꞌi ña bi ꞌboya. 9 ꞌBa tsa tuxkuin xi tsikajngijeri, tusa ꞌna̱xje ꞌba chanikjaꞌatꞌaxin. Ngatꞌa ngisa= ndani ngatꞌari tsa tu jngusa tuxkuin kuitjasꞌen ña kꞌuendukunntsjai xuta, ꞌba bi ngojó tuxkuin xanikjaꞌajinri ngajin ndiꞌi ña bi ꞌboya.

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌare chutsanga xi kichaja

Lc. 15:3-7

10 ’Tꞌejin kakún. Bi ꞌnaxjengiu jngu chiꞌndi chi joni kibi. Ngu xin_nuu̱ nga ankjelere kiꞌndibiu xi tjindu ngankꞌaa, kui= xi tjinduntsjai ngixkun Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa. 11 Ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun jaꞌetsikꞌangi xi je kichaja tsakaiñu.

12 ’¿Jó mixun jun? Tsa jngu xuta tjinre jngu sientu chutsanga, ꞌba tsa jngu cha̱jare, ¿a bi sikꞌendu xi yachute ko yachan ñajan ngajin ngijño ꞌba kuekangisjai xi kichajo? 13 Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Tsa ku̱asjaire xi kichajo, ngisa= tsja ku̱anre ngatꞌare kui, nga ko mare xi yachute ko yachan ñajan xi bi kichajo. 14 ꞌBa nde tsaꞌen bi mejénre Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa nga nijnguú kiꞌndi chi joni kibi xaja.

Nga bakuya Jesús ngatꞌare kjuanichatꞌa

Lc. 17:3

15 ’ꞌBa tsa ntsꞌé chꞌo tsikori, tꞌichin ꞌba chuko nijmi tajngui ꞌba ꞌba tꞌin_ri nga bi nda tjin mé= xi titsaꞌen. ꞌBa tsa kjuintꞌe enri, je nda kichꞌa ngani ntsꞌé. 16 Tunga tsa bi kjuintꞌe enri, tꞌikue jngu asa jó xuta xi kjaꞌere, tuxi ꞌbatsaꞌen sꞌe̱ni jó asa ján xi sikixiya mé= xi ku̱an. 17 Tunga tsa ꞌba nde bi kjuintꞌe enre xutabiu, tꞌe_ri nijmi ngatsiꞌi xi mañajan ningu. ꞌBa tsa ꞌba nde bi kjuintꞌe enre xi mañajan ningu, tu ngatjaꞌyani joni xuta xi bi tseꞌe Israel asa xi kjebechjintjai tsajmi.

18 ’ꞌBa xinkixi_nuu̱, mé= xi kꞌuechjaꞌndio ngaꞌe ngasunꞌndebi, ꞌba=nde sꞌe̱chjaꞌnde ngankꞌaa. ꞌBa xi kuaꞌeꞌndio ngaꞌe ngasunꞌndebi, ꞌba=nde kuaꞌeꞌnde ngankꞌaa.

19 ’ꞌBa ꞌba nde xin_nuu̱. Tsa jó kuon xi tujngu kjiyuju kakún ngaꞌe ngasunꞌndebi ngatꞌare mé= xi mejénnú ꞌba xjaꞌa_ru Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa, kui= xi sjanu mé= xi xjoꞌo. 20 Ngatꞌa ña jó asa ján xuta ku̱añajan ngatꞌare jaꞌenna̱, kio= tesiaa̱n ngamasenre xutabiu —kitsu Jesús.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba tsiningiyare:

—Naꞌen, ¿jó tjin ndiya sichatꞌa_ra̱ ntsꞌia̱, tsa chꞌo sikona̱? ¿A kaꞌnda yatu ndiya?

22 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Bi texinra̱ tsa yatu ndiya, tusa yachute ko kan ndiya xi yatu.

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌare chuꞌnda xi bi kitsichatꞌare xi tu jngu chuꞌnda ma

23 ꞌBa Jesús kitsu:

—ꞌBa mani, ña batexuma Naꞌenchana, ningusunkoña joni jngu rey xi kuamejénre kitsaꞌenko kuenda chuꞌndare. 24 ꞌBa kionga je tiꞌbetutsꞌinre nga titsaꞌen xki, jaꞌenikasen ngixkun jngu xi ꞌñu tsé tjenre tseꞌe. 25 Tunga xutabiu tsajainre ton xi kꞌuechjini xi tjenre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi naire ꞌexa nga sateña xutabiu, chjunre, ko kiꞌndire, ꞌba ko ngayéje xi tjinre, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱achjini xi tjenre. 26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chuꞌndabiu tsakasenkunchꞌin ngixkun naire ꞌba ꞌetsꞌare: “Naꞌen, ngatjasꞌechiri kjuaje kakun ngatꞌana. Kꞌuechji yejera̱ tonri”, kitsure. 27 ꞌBa rey jaꞌanimare chuꞌndare ꞌba kitsure: “Je bi nde tjenniri tsaꞌan.” ꞌBa kitsikꞌejñandai. 28 Tunga kionga ꞌetju chuꞌndabiu ngaꞌndebiu, kio kisatejin kjaꞌe chuꞌnda xi tu jngu chuꞌnda ma xi tjenchire tseꞌe. Xi yastisin ꞌba kiskanijndusin ꞌba kitsure: “¡Tꞌechji tonna̱ xi tjenri!” 29 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsakasenkunchꞌintꞌare chuꞌnda xi tu jngu chuꞌnda ma, ꞌba ꞌetsꞌare: “Ngatjasꞌechiri kjuaje kakun ngatꞌana̱. Kꞌuechjiyejera̱ tonri”, kitsure. 30 Tunga xi ngijngu bi kuakjainre. Tusa nduya ꞌete kaꞌnda nga kꞌuechji ngayéje xi tjenre. 31 ꞌBa kionga chuꞌnda xi yakꞌa tsabe kibi, ꞌñu on kuán kakun ꞌba yeꞌere nijmi naire mé xi kuán. 32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinchja nganire naire chuꞌndabiu ꞌba ꞌbi kitsure: “Chuꞌnda chꞌokun, an nimé kiskjebechjira̱ ton xi tjenri tsaꞌan, tu ngatꞌare nga kikꞌetsꞌanaa̱. 33 Ngu, ¿a bi ꞌba nde tjinnere nga jaꞌanimari tsakaiñu chuꞌnda xi tu jngu chuꞌnda mo, jotsaꞌen jaꞌanimara̱ ji?” 34 ꞌBa ꞌñu sti kuánre naire. ꞌBa kitsingantsja chuꞌndabiu ngaya ntsja nchja xi tsikuenda nduya, kaꞌnda nga̱ kꞌuechji ngayéje ton xi tjenre.

35 ꞌBa Jesús kitsu ngisa:

—ꞌBa=nde sikonu Naꞌenna̱ xi tijña ngankꞌaa, tsa bi ko ngayéje inimanu sichatꞌa_ru ntsꞌio nga chꞌo sikonu.

19

Nga bakuya Jesús ngatꞌare nga tsikꞌendu xinkjin xuta

Mr. 10:1-12; Lc. 16:18

1 Kionga je ꞌba kitsu Jesús, ꞌetju nangi Galilea ꞌba kiji ngaꞌnde xi tjin nangi Judea, ꞌba echu xingunda ndaje Jordán. 2 ꞌBa ꞌñu nkjin xuta kitjenngi, ꞌba kio kitsinda xi inyafesun.

3 ꞌBa yakꞌa xuta fariseo kitsitiñatꞌare Jesús, ꞌba tsiningiyare tuxi skutꞌayakoni, ꞌba kitsure:

—¿A ma jngu xuta tsikꞌejña chjunre tume kjuañu?

4 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A kje ꞌbexkiyajíun enre Naꞌenchana ña kuaꞌindutꞌa jotsaꞌen Naꞌenchana kitsinda xuta kaꞌnda nga tutsꞌinre? ꞌBi tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Xiꞌin ko chjun kitsinda.” 5 ꞌBa nde kuaꞌindutꞌa ña kitsu: “Kui= kjuañu jngu xuta kꞌuejñani naꞌenre ko nare ꞌba kꞌuejñako chjunre. ꞌBa ngojó tu jngu sani ku̱an.” 6 ꞌBa bi nde jó mani yaꞌa, tu jngu sani. ꞌBamani, xi Naꞌenchana je ꞌeꞌñu, bi xuta ngasunꞌndebi ngatakjejnda.

7 ꞌBa xutabiu tsiningiya ngani:

—Tunga tsa ꞌbatsaꞌen tijña, ¿ánñu Moisés kitsjaꞌndeni nga jngu xuta ku̱an skjenitjenni jngu xujun xi tsu nga kitsikjetꞌa kjuabixanre, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an sikꞌejña chjunre?

8 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ngatꞌa taja= inimanu, kui= kjuañu Moisés kitsijoꞌoni nga ku̱an sikꞌejño chjunnu. Tunga bi ꞌba tsaꞌen kisꞌenda kaꞌnda nga tutsꞌinre. 9 Ngu an xin_nuu̱. Tsa jngu xuta sikꞌejña chjunre ꞌba tsa chjunre bi chajngi kitsaꞌentꞌare, ꞌba kjaꞌe chjun kꞌuejñako ngani, kui= xi kjuachajngi titsaꞌentꞌare chjunre. ꞌBa tsa kjaꞌe xuta kuixanko ngani chjun xi kitsikꞌejña xiꞌinre, kui xutabiu xi ꞌba nde kjuachajngi titsaꞌen.

10 ꞌBa xutare kitsure:

—Tsa ꞌbatjin ngatꞌare xuta xi tjinre chjun, tusa nda tjin tsa bi kuixanko.

11 ꞌBa Jesús kitsure:

—Bi ngatsiꞌi xuta mankjinre kibi, tu kui sani xi Naꞌenchana je kitsjare nga ku̱ankjinre. 12 Ngatꞌa tjin= xuta xi je ꞌbatsaꞌen kitsin nga bi ku̱an kuixan. ꞌBa tjin= xi xuta ꞌba kitsiko. ꞌBa tjin= xi ꞌbechjaꞌndere yojore tu ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana. Xi ku̱an ku̱ankjinre kibi, ngatamankjinre.

Nga Jesús tsichikuntaꞌen kiꞌndi nisti

Mr. 10:13-16; Lc. 18:15-17

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌeko kiꞌndire xuta, tuxi Jesús kuanenire ntsja ꞌba kjuako Naꞌenchana ngatꞌare kui, tunga xutare Jesús jatiko xuta xi inyafaꞌeko kiꞌndire. 14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu:

—Taꞌeꞌnde_ru nisti kiꞌndiu nga ngatjendekunna̱, ꞌba bi ꞌbechjaꞌnde_ru. Ngatꞌa xuta xi ꞌba kun joni kiꞌndi nisti, kui= xi tseꞌe ña batexuma Naꞌenchana.

15 ꞌBa kionga Jesús je yanere ntsja kiꞌndi nistiu, ꞌetju ngaꞌndebiu.

Nga fako nijmi Jesús jngu chanaꞌen nyina

Mr. 10:17-31; Lc. 18:18-30

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jngu chanaꞌen kitsitiñatꞌare Jesús, ꞌba kitsure:

—Maestru, ¿mé= xi tjinnere nga nda saꞌaa̱n, tuxi ku̱an sꞌe̱nina̱ kjuabenichun xi bi fetꞌa?

17 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿Ánñu an techjaningiyaninaa̱ ngatꞌare xi nda? Xi nda tu jngu ma sani. Tunga tsa mejénri sꞌe̱ri kjuabenichun xi bi fetꞌa, tikꞌetjusin xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo.

18 —¿Ñáre ñu? —kitsu chanaꞌenbiu.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Bi nikꞌen. Bi ñeꞌen kjuachajngi. Bi cheje ñeꞌen. Bi nukjuai en ndesu ngatꞌare xuta xi kjaꞌere. 19 Chakuin naꞌenri ko nari. ꞌBa timején xingi jofatsaꞌen nimején yojori.

20 —Ngayéjebiu je kitsikꞌetjusaa̱n —kitsu chanaꞌenbiu—. ¿Mé= xi chaja ngisana̱?

21 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tsa mejénri ku̱ain jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana, tꞌin ꞌba tateñe ngayéje xi tjinri ꞌba taꞌe_ri xuta ni̱ma̱, ꞌba ꞌbatsaꞌen sꞌe̱ri kjuanyina ngankꞌaa. ꞌBa saꞌe ndetjenngina.

22 Tunga kionga chanaꞌenbiu kjintꞌe enbiu, tu ndusin kisꞌere nga kiji, ngatꞌa ne nyina.

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure xutare:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Ne naꞌen tjinre tsa jngu xuta nyina kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana. 24 ꞌBa xin ngani_nuu̱ nga tusa bi naꞌen tjinre nga jngu chakameyu kjuaꞌasꞌen ntsꞌanre nindu, nga jngu xuta nyina kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana.

25 ꞌBa kionga xutare kjintꞌe kibiu, niki ꞌñu= kuakunre, ꞌba kitsu:

—Tsa ꞌbatjin, ¿ꞌyá= xi ku̱anre kjuinikꞌangi tsuꞌba?

26 ꞌBa Jesús kiskutsejenꞌa xutabiu, ꞌba kitsure:

—Xuta niñajanni ku̱anre ꞌba saꞌen, tunga Naꞌenchana tumeñu mare ñaꞌan.

27 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsure:

—Ji̱n je kikꞌejña yejee̱ xi tjinni̱ ꞌba tjenngiri ngandaꞌe. Ngu, ¿mé= xi sakuni̱?

28 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Tuꞌyañu xi tjenkona̱ ngandaꞌe, kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱axatse ngayéje xi tjin ꞌba nga kuakutsejen Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuajere nga kꞌuejña ngaꞌnde ña saꞌenre kjua xuta, ꞌba nde kui nixtjinbiu kuetsubo ngaꞌnde xi tejó mani nga siꞌan_ru kjua ntjere xuta tseꞌe Israel xi tejó kaꞌa mani. 29 ꞌBa tuꞌyañu xi tu ngatꞌana̱ ꞌejña a ndaba= a ntsꞌe= a ndichja= a naꞌenre= a nare= a kiꞌndire asa nangi xi tjinre, kui xutabiu ngijngu sientu kaꞌa ngisa xi ꞌejña kuaꞌere, ꞌba ꞌba nde sakure kjuabenichun xi bi fetꞌa. 30 Tunga nkjin= xuta xi tjun ma ngandaꞌe, kui= xi fetꞌani ku̱an. ꞌBa nkjin= xuta xi fetꞌani ngandaꞌe, kui= xi tjun ku̱an.

20

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌa tseꞌe nchja xi kitsaꞌexa ngajin ña tintje uva

1 ꞌBa Jesús kitsu:

—Ngatꞌa ña batexuma Naꞌenchana, nde ꞌba=nire joni jngu xuta xi tse nangi tjinre. Xi tajñu ꞌetju, nga kikajngi chuꞌnda, tuxi saꞌexajinni ña tintjere uva. 2 ꞌBa kionga je kisꞌendakore chuꞌnda nga kꞌuechjire jotjin jenre xuta nga jngu nixtjin, kitsikasen ña tintjere uva. 3 ꞌBa mejen chuba ñajan nga tajñu, xutabiu kiji ngani ña ma ndetsin ꞌba tsabe kjaꞌe xuta xi kio inya, xi tsajainre xajín. 4 ꞌBa kitsure: “Tusa tangin ñaꞌaxo ngajin ña tintjena̱ uva ngayeje, ꞌba nda tjin kꞌuechji_nuu̱”, kitsure nchjabiu. ꞌBa kui kiji. 5 ꞌBa nde kiji ngani xutabiu mejen nga nyusen, ꞌba mejen chuba ján nga kuangixun, ꞌba nde ꞌba= kitsaꞌen ngani. 6 ꞌBa je mejen chuba ón nga kuangixun kiji ngani ña ma ndetsin, ꞌba kio tsabe kjaꞌe xuta xi tsajainre xajín. ꞌBa kitsure: “Jun naꞌen, ¿ánñu i kafaꞌañu nixtjin nga bi kañaꞌaxo?” 7 ꞌBa nchjabiu kitsu: “Ngatꞌa tuꞌyá titsja xani̱.” ꞌBa kui kitsure: “Tusa tangin ñaꞌaxo ngajin ña tintjena̱ uva ngayeje.” 8 ꞌBa kionga je kuajñu, xi naire uva jako xuta xi kutsejenre chuꞌndo ꞌba kitsure: “Nukjua_ri chuꞌndo ꞌba tꞌechji_ri nixtjin xi katsaꞌexa. Tꞌetutsꞌinni_ri xi jaskan kafaꞌasꞌen ꞌba tikjetꞌani xi tjun kafaꞌasꞌen.” 9 ꞌBa jaꞌe chuꞌnda xi jaꞌasꞌen je mejen chuba ón nga kuangixun ꞌba kuachjire nga jngu jngu jotjin jenre xuta nga jngu nixtjin. 10 ꞌBa kionga jaꞌe chuꞌnda xi tjun jaꞌasꞌen, kitsikjaꞌetsjen nga ngisa tse kuaꞌere. Tunga jotjin jenre xuta nga jngu nixtjin kikaꞌere nga jngu jngu ngayeje. 11 ꞌBa kionga je kiskjebechji, josiko xi naire uva. 12 ꞌBa kitsure: “Nchjabi xi kafetꞌani nga kafaꞌasꞌen, tu jngu hora= katsaꞌexasa. Tunga nde ngusun tjin kikꞌechjini_ri joni ji̱n xi tsaꞌa nixtjin kachukjuakoni xa ko ndaba.” 13 Tunga xi naire xo ꞌbitsaꞌen kitsingojore chuꞌnda xi ꞌba titsure: “Amigu, tumé tekjaꞌara̱. ¿A bi ꞌbatsaꞌen kasꞌendanina nga ꞌbatjin kꞌuechjira̱ jotjin jenre xuta nga jngu nixtjin? 14 Ngu chjube tonri ꞌba tꞌin. Mején=na̱ nde ꞌbatjin kꞌuechjini_ra̱ xi jaskan kafaꞌasꞌen jotjin teꞌbechjira̱ ji. 15 ¿A bi tjinna̱ ndiyare nga sikua̱ tonna̱ jotsaꞌen mejénna̱? ¿Asa maxinri ngatꞌa nda= ña̱ xuta?” 16 Ngu xi fetꞌani ma ngandaꞌe, kui xi tjun ku̱an. ꞌBa xi tjun ma ngandaꞌe, kui= xi fetꞌani ku̱an ngani —kitsu Jesús.

Nga Jesús beꞌe nijmi xi majánni ndiya nga kueya

Mr. 10:32-34; Lc. 18:31-34

17 ꞌBa kionga Jesús tjenya ndiya xi fini naxinanda Jerusalén, kinchjatꞌaxinre xutare xi tejó, ꞌba kitsure:

18 —Tasen ñojon. Jun je teꞌyo nga mangian naxinanda Jerusalén ña Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja ngaya ntsja xi ngakure naꞌmi ko nchja chjine kjuatexuma. Kui= xi kꞌuexa nga kjuinikꞌen 19 ꞌba singantsjare xuta xi bi tseꞌe Israel, xi sisubare, kuajare ꞌba kuatꞌa kru. Tunga xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

Nga nare Santiago ko Juan miꞌare jngu kjuanda Jesús

Mr. 10:35-45

20 ꞌBa kio kitsitiñatꞌare Jesús nare kiꞌndire Zebedeo ꞌba tjenko nchja nistire, ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare Jesús tuxi skuiꞌanire jngu kjuanda. 21 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿Mé= xi mejénri?

ꞌBa chjunbiu kitsu:

—Kionga kuatexumai, taꞌeꞌnde nga jngu kiꞌndina̱ ngatꞌejña ngate kixiri ꞌba jngu ngate skjunri.

22 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jun bi ꞌyo mé= xi chjoꞌo. ¿A ku̱annu kuitjaxtiu kjuanima xi an kjuaꞌaxtia̱?

ꞌBa nchjabiu kitsingojo:

—Jun. Ku̱anni̱.

23 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuakixi= nga kuitjaxtiu kjuanima xi an kjuaꞌaxtia̱. Tunga tsa ngate kixina̱ asa ngate skjunna̱ kuetsubo, bi an ꞌbakona̱ nga sja_nuu̱, tu kui= xuta xi Naꞌenna̱ je ꞌendare ngaꞌndebiu kuaꞌere.

24 ꞌBa kionga xutare xi ngitio kjintꞌe kibiu, kuastike xuta xi jó. 25 Tunga Jesús kinchjare ꞌba kitsure:

—Jotsaꞌen jun je ꞌyo nga xi ngakure xuta xi bi Judío ꞌñu mejenre xutare, ꞌba xi batexuma ko kjuaꞌñure tsaꞌen nga kjuinikꞌetjusun enre. 26 Tunga ngajinnu bi ꞌba ku̱an. Tusa xi mejénre nga xiakun ngajinnu, tjinnere kuatesinre xi yakꞌa. 27 ꞌBa xi mejénre nga tjun ku̱an ngajinnu, tjinnere ku̱an chuꞌndare xi yakꞌa. 28 Ngatꞌa ninga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun bi jaꞌe tuxi satesinnire. Tusa jaꞌekatesinre xuta ꞌba tuxi sjani yojore nga kꞌuechjintjai nkjin xuta.

Nga tsinda Jesús jó xuta ka

Mr. 10:46-52; Lc. 18:35-43

29 Nga inyaꞌbetju Jericó Jesús ko xutare, ꞌñu nkjin xuta kitjenngi. 30 ꞌBa jó xuta ka xi tjindu ndai ndiyo, nga kjintꞌe nga Jesús tifaꞌa kio, kiskiꞌndaya:

—¡Naꞌen, ntjere David, ngatjaꞌanimari ngatꞌani̱!

31 ꞌBa xutankjiun jatiko, tuxi xiu kꞌuenduni, tunga ngisa= ꞌñu kiskiꞌndaya ngisa:

—¡Naꞌen, ntjere David, ngatjaꞌanimari ngatꞌani̱!

32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsakasenꞌñu ꞌba kinchjare nchjabiu, ꞌba kitsure:

—¿Mé= xi mejénnú nga saꞌaa̱n ngatꞌanu?

33 ꞌBa nchjabiu kitsingojore:

—Naꞌen, mejénni̱ nga ku̱atsejen nganini̱.

34 ꞌBa Jesús jaꞌanimare nchjabiu ꞌba kitsiko tuxkun. ꞌBa ndekuini chubabiu kuatsejenre ꞌba kitjenngi Jesús.

21

Nga Jesús faꞌasꞌen naxinanda Jerusalén

Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19

1 ꞌBa kionga je inyatsitiñatꞌare naxinanda Jerusalén ꞌba echu Betfagé, ngaꞌnde xi tjindutꞌare tjenngi ya Olivo, ꞌba kio Jesús kitsikasen jó xutare, 2 ꞌba kitsure:

—Tangiun naxinanda chi xi tijña nguba kio. Kio xio jngu naburra xi kjitꞌaꞌñu ko kiꞌndi burrure. Chjundo ꞌba ndekonu ngaꞌe. 3 ꞌBa tsa ꞌyá= xi jo kuetsunu, ꞌbi tꞌin_ru: “Naꞌennaxu sichjen, ꞌba taꞌa sja ngani.”

4 ꞌBa kuán tuxi ꞌetjusunni enre Naꞌenchana ña xuta profeta ꞌbi kitsu:

5 ꞌBa tꞌin_ru naxinanda Sión:

“Chutsijon, je ndibakunnu Reynu,

xi inda kjiya inimare ꞌba tijñakjare jngu chaburru,

jngu kiꞌndi burru, kiꞌndire tjiunaxin xi baꞌanijin chꞌa.”

6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngojó xutare kiji ꞌba kitsaꞌen mé= xi kitsure Jesús. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌeko naburra ko kiꞌndi burrure, ꞌba yanere najñure ꞌba tsikꞌejñakjare Jesús. 8 ꞌBa nkjin xuta inyabayujuya ndiyo najñure, ꞌba tjin xi tsate tjiare ya ꞌba yayuju ngaya ndiyo. 9 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjen titjun ko xi tjenngi, kiskiꞌndaya:

—¡Ngatjasꞌere kjuaje ntjere David! ¡Ngatatsichikuntaꞌen Naꞌenchana xi ndibani ngatꞌare jaꞌenre! ¡Ngatjasꞌe kjuaje ngankꞌaa!

10 ꞌBa kionga Jesús jaꞌasꞌen naxinanda Jerusalén, kuakunre ngatsiꞌi naxinando, ꞌba kitsu:

—¿ꞌYá= tsé kibi?

11 ꞌBa xutankjin xi tjenko Jesús kitsu:

—Xuta chinga profeta Jesús, xuta xi tseꞌe Nazaret.

Nga ꞌbaxje Jesús xuta xi inyabateña tsajmi ndetsinre ningu

Mr. 11:15-19; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22

12 ꞌBa Jesús jaꞌasꞌen ndetsinre ningu ꞌba tsꞌaxje ngatsiꞌi xi kio inyabateña ko xi inyabatse, ꞌba tsoꞌotsakjan yamixare nchja xi inyatsikꞌantjaiya ton ko yaxilere xi inyabateña paloma. 13 ꞌBa kitsure:

—ꞌBitsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Niꞌyana̱, kui= xi ku̱an niꞌya ña xuta ma fakona̱.” Tunga jun, ngijore chacheje kjiñoꞌon.

14 ꞌBa kitsitiñatꞌare Jesús ndetsinre ningu xuta ka ko xi bi ma fi, ꞌba kui kitsinda. 15 Tunga xi ngakure naꞌmiu ko nchja chjine kjuatexuma kuastire nga tsabe kjuakun xi kitsaꞌen Jesús ꞌba nga kjintꞌe jndare nisti kiꞌndi xi inyakjiꞌndaya ndetsinre ningu nga inyatsu: “¡Ngatjasꞌere kjuaje ntjere David!” 16 ꞌBa nchjabiu kitsure Jesús:

—¿A tenuꞌya=ni mé= xi inyatsuri nisti kiꞌndiu?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jun, tentꞌeña̱. ꞌBa ¿a kje ꞌbexkiyajíun enre Naꞌenchana ña kuaꞌindutꞌa kibi? ꞌBi tsaꞌen kuaꞌindutꞌa:

Son xi ꞌbetju tsꞌa nisti kiꞌndi ko kiꞌndixu,

kui son xi ꞌendare Naꞌenchana tuxi sichjinire.

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsakasentꞌaxinre ꞌba ꞌetjujin naxinando ꞌba kiji Betania ña jaꞌare nistjen.

Nga Jesús chꞌo tsure ya higuera xi tsajainre tu

Mr. 11:12-14, 20-26

18 ꞌBa nga tajñu kionga Jesús tifi ngani ngajin naxinando, kuabojore. 19 ꞌBa nga tsabe jngu ya higuera xi sejña ndai ndiyo, kiji ña sejña, tumé tu kuasjaiꞌare, tu suba xka= yajare. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure ya higuerabiu:

—¡Niñajan nde ngatjasꞌeniri tu!

ꞌBa taꞌa kixi yabiu. 20 ꞌBa kionga xutare tsabe mé xi kuán, tu kuakunre, ꞌba tsiningiyare Jesús:

—¿Jó kuánnire nga taꞌa kixi ya higuerabiu?

21 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Tsa makjainnu ꞌba bi jó ján kjuo kakún, bi tu kibi xi kitsikuaa̱ ya higuera ku̱annu siꞌaa̱n, kaꞌnda kui nindubi ku̱an kꞌuin_ru: “Texin kio ꞌba chanikjaꞌajin yojori ndachikun”, ꞌba ꞌba= ku̱an yaꞌa. 22 Tsa makjainnu, sakunu tumeñu xi xjaꞌa_ru Naꞌenchana kionga xuko.

Nga miningiyare xuta xa Jesús ꞌyá= xi kitsjare kjuaꞌñu

Mr. 11:27-33; Lc. 20:1-8

23 ꞌBa Jesús jaꞌasꞌen ngani ndetsinre ningu, ꞌba kionga tibakuya kio, kitsitiñatꞌare xi ngakure naꞌmiu ko nchja chingare naxinando, ꞌba kitsure:

—¿Mé= kjuaꞌñu xi tjinri nga ma ꞌba teñeꞌen? ꞌBa ¿ꞌyá= xi kitsjari kjuaꞌñubiu?

24 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa nde an skuiningiya_nuu̱ jngu tsajmi, ꞌba tsa singojonu, ꞌba nde an xin_nuu̱ ꞌyá xi kitsjana̱ kjuaꞌñu nga ꞌbi tsaꞌaa̱n. 25 ¿ꞌYá= xi kitsikasen Juan Bautista nga jaꞌekatenda xuta? ¿A Naꞌenchana, asa xuta ngasunꞌnde?

ꞌBa ꞌbatsaꞌen joyare nchjabiu kibiu, ꞌba kitsure xinkjin:

—Tsa kuixan nga Naꞌenchana kitsikasen, ngu kui kuetsu=na: “¿ꞌBa ánñu bi kuakjainninu xi kitsu Juan?” 26 ꞌBa tsa kuixan nga xuta kitsikasen, ngu kjuendene tsiꞌina naxinando, ngatꞌa ngatsiꞌi tsu= nga Juan jngu profeta.

27 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kitsingojore Jesús:

—Bi ꞌyee̱.

ꞌBa nde Jesús kitsingojore:

—Ninga an bi ꞌba xin_nuu̱ ꞌyá= xi kitsjana̱ kjuaꞌñu nga ꞌbi tsaꞌaa̱n.

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌa tseꞌe xuta xi tjinre jó kiꞌndi xiꞌin

28 ꞌBa Jesús tsiningiya ngisare:

—¿Jó mixun jun ngatꞌare kibi? Jngu xuta kisꞌere jó kiꞌndi xiꞌin. ꞌBa kitsitiñatꞌare xi titjun, ꞌba kitsure: “Naꞌenna̱, tꞌiñaꞌaxai ña tjintjena uva ngandaꞌe.” 29 ꞌBa kiꞌndire kitsingojore: “Bi mejénna̱ kjuia̱.” Tunga jaskan kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kiji. 30 ꞌBa kitsitiñatꞌa nganire kiꞌndire xi ngijngu ꞌba nde ꞌba= kitsu nganire jo kitsure xi titjun. Tunga kui kitsu: “Joꞌo naꞌen, saꞌe kjuia̱.” Tunga bi kijini. 31 ꞌBamani, ¿ñáre ngojó kitsaꞌen xi mejénre naꞌenre?

ꞌBa nchjabiu kitsu:

—Xi tjun.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga nchja xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma ko yanchjin ska, kui tjun kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana nga ko mare jun. 32 Ngatꞌa Juan Bautista jaꞌekakuyanu mé= xi kixi tjin, ꞌba jun bi kuakjainnu. Tunga nchja xi kjebechjintjai tsajmi ko yanchjin sko, tusa kui kuakjainre. ꞌBa jun, ninga kjiꞌyo ngayéje kibiu, bi kjinikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba kuakjainnu.

Nga ꞌbejña kusun Jesús ngatꞌa tseꞌe nchja xi tsaꞌexako uva

Mr. 12:1-12; Lc. 20:9-19

33 ꞌBa Jesús kitsu:

—Tasen ñojon ngijngu kjuakusun: Jngu xuta nyina ꞌentje uva, ꞌba ꞌenchꞌare, ꞌba kiskjuꞌngi jngu ngaꞌnde ña sitsꞌiungi uva, ꞌba kiskjenitjen jngu torre, tuxi ku̱an sikuenda yejeni ngaꞌndebiu.

’ꞌBa saꞌe kitsikeyare ngaꞌndio nchja xi mare tsaꞌexako uva ꞌba kui kjin kiji. 34 ꞌBa kionga je echu chanre, xutabiu kitsikasen chuꞌndare, tuxi skuiꞌanire nchja xi tsaꞌexako uvare chan xi ꞌbakore. 35 Tunga nchjabiu kitsuba nchja chuꞌndare xutabiu. Jngu xi yeꞌere, ꞌba jngu kitsikꞌen, ꞌba jngu yeꞌere ndiojo. 36 ꞌBa ngisa nkjin chuꞌndare xutabiu kitsikasen ngani nga ko mare nga tutsꞌinre, tunga nde ꞌba= kitsiko ngani nchjabiu.

37 ’Ngu xi kuánñu kitsikasen kiꞌndire xutabiu, ꞌba ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: “Skuekun nchjabiu kiꞌndina̱.” 38 Tunga kionga nchjabiu tsabe nga titsitiñatꞌare kiꞌndire xutabiu, ꞌbi kitsure xinkjin: “Kui=bi xi xuntsja yeje xi tjinre naꞌenre. Tusa sikꞌian, tuxi tsajan ku̱anni xi xuntsja.” 39 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsuba nchjabiu kiꞌndire xutabiu ꞌba kikotꞌaxin ngaꞌnde ña tintje uva ꞌba kitsikꞌen.

40 ’ꞌBa mani, kionga kjuaꞌe xi naire ña tjintje uva, ¿mé= xi siko xuta xi tsaꞌexako uva? —kitsu Jesús.

41 ꞌBa kui kitsingojore:

—Bi kjuaꞌanimare nga sikꞌen nchja chꞌokunbiu. ꞌBa kjaꞌe xuta sikeya nganire ngaꞌnde ña tintjere uva, xi sjare chan xi ꞌbakore kionga kjuechu chanre.

42 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A kje ꞌbexkiyajíun enbi xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana? Ngu ꞌbi tsu:

Ndiojo xi nchja chjinexjo tsꞌaxjengi,

kui= xi je kuán ndiojo titjun.

Naꞌenchana xi ꞌba kitsaꞌen,

ꞌba tu makun=na nga ꞌyaña.

43 Kui= kjuañu ꞌba texinni_nuu̱. Xjaꞌanu ña batexuma Naꞌenchana, ꞌba kuaꞌe=re ngaꞌndebiu xuta xi kjaꞌere xi sja tu. 44 ꞌBa ngatꞌare ndiojo xi nchja enre Naꞌenchana, tsa tjin xi skasun ndiojobiu, niki ku̱axkua. ꞌBa xi kuejenere ndiojobiu, niki ku̱axi —kitsu Jesús.

45 ꞌBa kionga xi ngakure naꞌmiu ko xuta fariseo kjintꞌe kjuakusun xi kitsu Jesús, kuankjinre nga ngatꞌare kui tinchja. 46 ꞌBa kuamejénre kitsuba tsakaiñu, tunga kitsakjunke xutankjiun, ngatꞌa xutankjiun tsu nga Jesús jngu profeta.

22

Nga Jesús tsu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe jngu sꞌi kjuabixan

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinchja ngani Jesús nga ꞌejñare kjuakusun xuta, ꞌba kitsure:

2 —Ña batexuma Naꞌenchana nde ꞌba=nire joni jngu rey xi tsꞌaxje jngu sꞌi kionga tsixan kiꞌndire. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikasen chuꞌndare nga kuekinchjare xuta xi kitsikjintꞌe. Tunga xutabiu bi kuakjainre jendiba. 4 ꞌBa nde kjaꞌe chuꞌndare kitsikasen ngani, ꞌba kitsure: “ꞌBa tꞌin_ru xuta xi je kitsikjintꞌia̱, nga je tijñandana̱ xi chine ꞌba nga je kafesun tjiundija yaꞌena̱ ꞌba ko kiꞌndi ndijana̱ xi je nda kun. Je tijñanda yeje. ꞌBa tꞌin_ru nga ngatjendiba sꞌiu.” 5 Tunga xi kjinikjintꞌe bi kuenda kitsaꞌen. Jngu xi tu ngijña= kiji, ꞌba xi ngijngu tu tsajmi= kikatseya, 6 ꞌba tjin xi tu chuꞌndare rey kitsuba ꞌba kitsiꞌonre ꞌba kitsikꞌen. 7 Kionga kjintꞌe rey mé xi kuán, ꞌñu kuastire ꞌba ꞌexare chasoldadure nga kitsikꞌen xuta xi ꞌba kitsaꞌen ꞌba yaka naxinandare. 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure rey chuꞌndare: “Je tijñanda sꞌi tseꞌe kjuabixan, tunga xi kitsikjintꞌia̱ bi ꞌbakore nga kjuaꞌe. 9 ꞌBamani tsuꞌba, tangiun ña bakjanki ndiyo ꞌba tuꞌya xi skajiun ꞌba tꞌin_ru ngatjendiba sꞌiu.” 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiji chuꞌndabiu ña bakjanki ndiyo. ꞌBa kikotsiꞌi xi kisatejin, xi nda ninga xi bi nda. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsitse xuta ngaꞌnde ña tjiꞌbetju sꞌi kjuabixon.

11 ’ꞌBa kionga jaꞌasꞌen rey tuxi skueni xuta xi kjinikjintꞌe, kio tsabe jngu xuta xi bi yaja najñu tseꞌe kjuabixan. 12 ꞌBa kitsure: “Ji naꞌen, ¿jó tsaꞌen tsitjasꞌenni ngaꞌe tsa bi kicheje najñu tseꞌe kjuabixan?” Tunga kui tu xiu= tsikꞌejña. 13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen rey kitsure nchja xi inyabatesin yamixo: “Tꞌeꞌñu ndsaku ko ntsja xutabiu ꞌba chanikjoꞌo ngandetsian ña jñu chun, ngaꞌnde ña skiꞌnda xuta ꞌba ña kuajnga ndeꞌñu.” 14 Ngatꞌa nkjin= mani xi nikjintꞌe, tunga tu chuba mani xi tukjaꞌajin.

Nga bakuya Jesús ꞌyá= xi tjinnere nga sꞌe̱chjire

Mr. 12:13-17; Lc. 20:20-26

15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta fariseo kikꞌendako xinkjin, tuxi saꞌenni nga kuinchja Jesús jngu en xi ku̱an kuangi. 16 ꞌBa kitsikasen xuta xi tseꞌe nchjabiu ko yakꞌa xutare Herodes xi ꞌbi jaꞌetsure:

—Maestru, ꞌya=ni nga kjuakixi= xi sji ꞌba nga ko kjuakixi bakuye ndiyare Naꞌenchana ꞌba nga bi kuenda ñeꞌen mé= xi tsu xuta, ngatꞌa bi tu isenre xuta ꞌmini_ri. 17 Kui kjua ꞌba tꞌinni̱, ¿jó sji? ¿A tixaꞌnde nga kꞌuechjintjai_ra xuta ngaku romano asa bi tixaꞌnde?

18 Tunga Jesús je be mé= kjuafaꞌetsjen chꞌo xi yaꞌa nchjabiu, ꞌba kitsure:

—Xuta jó nkjain, ¿ánñu an techutꞌayakoninu? 19 Takunu jngu ton xi machjintjaini tsajmi.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌekore nchjabiu jngu ton denario. 20 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿ꞌYá= tseꞌe isen xi kjitꞌa ngaꞌe ꞌba ꞌyá= tseꞌe jaꞌen xi kuaꞌindutꞌa?

21 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Tseꞌe xuta ngaku romano.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure:

—Ngu, taꞌe_ru xuta ngaku romano xi kui tseꞌe, ꞌba taꞌe_ru Naꞌenchana xi tseꞌe kui.

22 ꞌBa kionga nchjabiu kjintꞌe kibi, tu kuakunre ꞌba kiji.

Nga bakuya Jesús ngatꞌa tseꞌe kjuafaꞌaya

Mr. 12:18-27; Lc. 20:27-40

23 ꞌBa ndekuini nixtjinbiu, yakꞌa xuta saduceo jaꞌekun Jesús. Kui= nchjabiu tsu nga mikꞌen bi nde faꞌayanire. ꞌBa ꞌbitsaꞌen tsiningiyare:

24 —Ji naꞌen, Moisés ꞌbi kitsu nixtjin kuatse jan: “Tsa tjin xi kueya ꞌba bi sꞌe̱kore kiꞌndi chjunre, ntsꞌe= tjinnere nga kꞌuejñako ngani chjun kꞌanbiu, tuxi sjanire kiꞌndi ntsꞌe xi kꞌion.” 25 Ngu kisꞌe ngaꞌe ngajinni̱ yatu nchja xi ntsꞌe mani. Xi titjun tsixan ꞌba kꞌen. Ngatꞌa bi kisꞌere kiꞌndi, chjun kꞌanre tsikꞌejñako ngani ntsꞌe. 26 Tunga nde kꞌen ngani ntsꞌe xi majóni, xi majánni ngayeje, kaꞌnda xi mayatuni. 27 ꞌBa jaskan kꞌen chjunbiu ngayeje. 28 Ngu, nixtjin nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, ¿ñáre nga yatu nchjabiu ku̱an xiꞌinre chjunbiu? Ngatꞌa ngatsiꞌi tsikꞌenduko.

29 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tjijñunu, ngatꞌa bi ꞌyo mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ninga kjuaꞌñure kui. 30 Ngatꞌa kionga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, bi nde kuixanni ninga bi nde sikixanni kiꞌndire ngayeje. Ngu joni ankjele xi tjindu ngankꞌaa ku̱an. 31 Tunga ngatꞌare nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, ¿a kje ꞌbexkiyajíun mé= xi tsu enre Naꞌenchana? Nga kitsu: 32 “An= ña̱ Naꞌenre Abraham, Naꞌenre Isaac ꞌba Naꞌenre Jacob.” ꞌBa Naꞌenchana bi Naꞌenre mikꞌen kuán, tu tseꞌe sani xi tjindukun.

33 ꞌBa kionga xutankjiun kjintꞌe kibi, tu kuakunre jotsaꞌen yakuya Jesús.

Nga bakuya Jesús ñáre kjuatexuma xi ngisa tjun tijña

Mr. 12:28-34

34 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuañajanko xinkjin xuta fariseo nga kjintꞌe nga tu xiu= kitsikꞌendu nchja saduceo Jesús. 35 ꞌBa jngu xi ndekuini nchjabiu, xi ꞌñu be kjuatexuma, tsiningiyare Jesús tuxi skutꞌayakoni, ꞌba ꞌbitsaꞌen tsiningiyare:

36 —Maestru, ¿ñáre kjuatexuma xi ngisa tjun tijña ngajinre ngayéje kjuatexuma?

37 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—“Timején Naꞌenchana xi Naꞌenri ko ngayéje inimari, ko ngayéje yojori, ꞌba ko ngayéje kjuafaꞌetsjenri.” 38 Kui= kjuatexumabi xi ngisa tjun tijña. 39 ꞌBa xi majóni nde ꞌba=tsaꞌen tjun tijñani, xi tsu: “Timején xingi jotsaꞌen nimején yojori.” 40 Ngojó kjuatexumabi, kio= ndibanire ngayéje xi tsu kjuatexumo ko xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta.

Nga miningiya Jesús ꞌyá= ntje ndibanire Cristo

Mr. 12:35-37; Lc. 20:41-44

41 ꞌBa kionga nchja fariseo inya ngisa, 42 Jesús tsiningiyare:

—¿Jó mixun jun ngatꞌare Cristo? ¿ꞌYá= ntje ndibanire?

ꞌBa nchjabiu kitsingojo:

—Ntjere David.

43 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure:

—Ngu, ¿ánñu David kitsuni nga Cristo xi Naꞌenre mani, nga kitsikinchja Isennixtjintsjere Naꞌenchana? Ngatꞌa David kitsu:

44 Naꞌenchana kitsure Naꞌenna̱:

“Teni ngate kixina̱,

kaꞌnda nga xi bi nda yaꞌari ngi ndsakui sikꞌendaa̱.”

45 Ngu, ¿jótsaꞌen ntjere David kjuendibani Cristo nga ndekui David Naꞌenna̱ tsure?

46 ꞌBa niꞌyá kuán kitsingojore Jesús. ꞌBa tsakaꞌanire kui nixtjinbiu niꞌyá nde kuánni kakun nga tsiningiya ngisare Jesús.

23

Nga baneje Jesús xuta fariseo ko chjine kjuatexumo

Mr. 12:38-40; Lc. 11:37-54; 20:45-47

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure xutankjiun ko xutare:

2 —Chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, kui= xi tjinre xa ngandaꞌe joni Moisés nixtjin kuatse jan, ngatꞌa kui= xi tsuya kjuatexumo. 3 ꞌBamani tsuꞌba, tikꞌetjusun ꞌba tiꞌon ngayéje xi kuetsunu. Tunga bi ꞌba ñoꞌon jotsaꞌen kui, ngatꞌa bi tsikꞌetjusun mé= xi tsu. 4 ꞌBa baꞌñu chꞌa xi naꞌenre nga kana, xi bi ma chꞌanijin tajngua, ꞌba basun tjiare xuta. Tunga kui ni̱ ꞌbi=tjin ntsja tsikꞌakore. 5 Tusa tsaꞌen yeje tsajmi tuxi xuta skueni jotsaꞌen bekun Naꞌenchana. ꞌBamani tsiteya ngisa kaxa ña bayuya xujun xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ꞌba ꞌbetꞌa stjen ko tjiare, ꞌba tsinduju ngisa ntsjaꞌare najñure. 6 ꞌBa matsjare ꞌbendu ngaꞌnde xi ngisa nda ña tjima jngu sꞌi ꞌba matsjare ꞌbendusun yaxile xi inyatitjun niꞌya sinagoga. 7 ꞌBa matsjare nga nda niteꞌndare ngajin ndetsin ꞌba nga maestru kꞌuinre ngayeje.

8 ’Tunga jun, bi baꞌeꞌndio nga maestru kuetsunu xuta, ngatꞌa tu jngu ma sani maestrunu, ꞌba ntsꞌio chubo ngatsiꞌu. 9 ꞌBa tuꞌyá naꞌen ꞌmi_ru ngaꞌe tꞌanangiu, ngatꞌa tu jngu ma sani Naꞌennu, xi tijña ngankꞌaa. 10 Ninga bi baꞌeꞌndio nga nai kuetsunu xuta, ngatꞌa tu jngu ma sani nainu, xi Cristo. 11 Xi mejénre nga xiakun ngajinnu, kui= xi tjinnere nga saꞌexatꞌare xi yakꞌa. 12 Ngatꞌa xi tu kui tajngu nkꞌa ꞌbaxje yojore, kui= xi kjuiꞌnaxjenima. ꞌBa xi kꞌuaxjenima yojore, kui= xi sakure kjuaje.

13 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Ngatꞌa ꞌbechjaꞌndeñu tuxi xuta bi kjuaꞌasꞌenni ña batexuma Naꞌenchana. ꞌBa ninga jun bi bitjasꞌion, ꞌba ninga bi baꞌeꞌnde_ru xuta xi mejénre kjuaꞌasꞌen.

14 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Ngatꞌa chjaꞌa_ru niꞌyare yanchjin kꞌon ꞌba tuxi kꞌueꞌmotaꞌenñu yojonu ꞌñu tsé chuko Naꞌenchana. Tu kjuare kibiu ꞌñu tsé kjuanima kuitjaxtiu.

15 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Ngatꞌa fenu nga betsumo ngasunꞌndio ko ndachikun nga minyisjo xuta xi ku̱an ku̱akjainre jotsaꞌen makjainnu. ꞌBa kionga je masjaijngunu, ñoꞌon nga kui xutabiu ngisa ꞌñu saꞌen ngisa mé= xi tseꞌe chanayiu nga ko mare jun.

16 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, jun xuta ka xi baku ndiya_ru xuta! Xi mixun: “Tsa tjin xi sikꞌaxki ngatꞌare ningu, bi tjinnere nga sikꞌetjusun enre. Tunga xi sikꞌaxki ngatꞌare ton xi oro ni xi tjin ngaya ningu, kui= xi tjinnere nga sikꞌetjusun enre.” 17 Jun xuta chikun ꞌba ka. ¿Ñáre xi ngisa chjire? ¿A ton xi oro ni=, asa ningu ña tijña Naꞌenchana xi tsichikuntaꞌen ton xi oro ni? 18 ꞌBa nde mixun: “Tsa tjin xi sikꞌaxki ngatꞌare altar, kui bi tjinnere nga sikꞌetjusun enre. Tunga xi sikꞌaxki ngatꞌare chje xi tijñasun altar, kui= xi tjinnere nga sikꞌetjusun enre.” 19 Jun xi xuta ka kuon. ¿Ñáre xi ngisa chjire? ¿A chje=, asa altar ña Naꞌenchana tsichikuntaꞌen chje=? 20 ꞌBamani tsuꞌba, xi tsikꞌaxki ngatꞌare altar, kui= xi je titsikꞌaxki ngatꞌare altar ko xi kio tjindusun. 21 ꞌBa xi tsikꞌaxki ngatꞌare ningu, kui= xi je titsikꞌaxki ngatꞌare ningu ko Naꞌenchana xi kio tijña. 22 ꞌBa xi tsikꞌaxki ngatꞌare ngankꞌaa, kui= xi titsikꞌaxki ngaꞌnde ña tsaꞌen kjua Naꞌenchana ko Naꞌenchana xi kio tijña.

23 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Ngatꞌa baꞌe_ru Naꞌenchana jngu kaꞌa tsujmi ntje xi tsjare jnda xi chine joni menta, anis, ꞌba ko comino jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo; tunga nichiyajinñu xi ngisa chjire xi ꞌba nde bakuya kjuatexumo: nga kixi kuon ngixkun Naꞌenchana, nga sꞌe̱nu kjuanima kakun, ꞌba nga kixi ku̱akjainnu enre Naꞌenchana. Ki=bi xi tjinnere kjiñoꞌon tsakaiñu, ꞌba bi kjinichiyajiun nga siꞌon xi kjaꞌere. 24 Xuta ka xi baku ndiya_ru xuta. Xi nikaꞌangiu tjiunatse ꞌba tusa chakameyu tjujion.

25 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Ngatꞌa jun jo=ni tasa ko tiba xi tu ngandetsinre jejun, tunga ngajin kjuafaꞌetsjennu kitse kjuacheje ꞌba ko nga bi ꞌbechjaꞌnde_ru mé= xi mejénre yojonu. 26 Xuta fariseo ka, titjun taneye ngaya taso, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱atsje ngastun ngayeje.

27 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Ngatꞌa jun jo=ni tsju xi tiba kjinikꞌiya, xi tsja tsaꞌen ꞌyare ngasunnkꞌare, tunga ngayare kitse nindare mikꞌen ko ngayéje xi jndi. 28 Jun= xi ꞌba kun, xi ngixkun xuta tsje minyo, tunga ngajin inimanu kitse kjuajonkjain ko kjuachꞌokun.

29 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu, chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, xi jó nkjon! Xi nindo tsjure profeta ꞌba nindachun tsjure xuta kixi xi kisꞌe nixtjin kuatse jan. 30 ꞌBa saꞌe mixun: “Tsa ñara tsiketsuba nixtjin nga tsikꞌendu xuta chingana, biru ña kuáan xuta xi tsikinyako nga kitsikꞌen nchja chinga profeta.” 31 Nga ꞌba mixun, nde jun= ꞌbetaꞌenñu nijmi yojonu nga jun xi ntjere xuta xi kitsikꞌen nchja chinga profeta. 32 Ngu, tusa tikjetꞌo mé= xi nchja chinganu ꞌetutsꞌinre.

33 ’¡Jun tjiuye ko ntjere tjiuye! ¿Jótsaꞌen ku̱an kuiyuñu nga bi kuangiun ngajin ndiꞌi xi bi ꞌboya? 34 Kui kjuañu, an sikasenni_nuu̱ nchja chinga profeta ko nchja nkjikakun ko chjine kjuatexuma. Tunga yakꞌa sikꞌion ꞌba kꞌuetꞌo kru, ꞌba yakꞌa kjua_ru ngaya niꞌya sinagoganu ꞌba sjengicho xki naxinanda ña kui kuaje. 35 Tuxi jun xꞌanijinñu jinre xuta kixi xi je kitisten ngasun tꞌanangiu. Chꞌanira jinre Abel, kaꞌnda tseꞌe Zacarías kiꞌndire Berequías, xi jun kjinikꞌion tꞌa altar xi kjijña ngankjain ningu. 36 ꞌBa xinkixi_nuu̱, nga ngayéje kibi skane=re xuta xi tjin ngandaꞌe.

Nga Jesús kjiꞌnda ngatꞌare Jerusalén

Lc. 13:34-35

37 ’¡Jun xuta tseꞌe Jerusalén, xi nikꞌion nchja chinga profeta ꞌba ꞌbe_ru ndiojo xuta xi nikasennu! ¡A tu nkjin ndiya kuamejénna̱ nga sikꞌenduku_nuu̱ jotsaꞌen tjiuxaꞌndo nga ꞌbendungitsꞌu kiꞌndire, tunga bi kuakjainnu! 38 Ngu ngandaꞌe, je kjuinikumare niꞌyanu. 39 Ngatꞌa ꞌba xin_nuu̱ nga baꞌanire ngandaꞌe, bi nde xianinu kaꞌnda nga kuixun: “Ngatjatsichikuntaꞌen Naꞌenchana xi ndiba ngatꞌare jaꞌenre.”

24

Nga beꞌe nijmi Jesús mé= xi ku̱an nga kjue ngasunꞌndio

Mr. 13:1-23; Lc. 21:5-24; 17:22-24

1 Nga Jesús ꞌetju ningu, ꞌba kionga je tifi, xutare kitsitiñatꞌare ꞌba yakure xjore ningu. 2 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A teꞌyañu ngayéje kibi? Ngu ꞌba xinkixi_nuu̱ nga nijnguú ndiojo sꞌe̱jñasunre ngijngu ndiojo. Kuixuya yeje.

3 ꞌBa kionga Jesús tijña tjenngi ya Olivo, xutare kitsitiñatꞌare tuxi skuiningiya tꞌaxinnire ꞌba kitsure:

—ꞌBa tꞌinnii̱ kjiaꞌañu nga ꞌba ku̱an ꞌba mé= chuba xi sꞌe̱ nga kjuaꞌe=, ꞌba nga kjue ngasunꞌndio.

4 ꞌBa Jesús kitsure:

—Chutsejen_ru yojonu nga tuꞌyá ngatꞌejñunu. 5 Ngatꞌa ne nkjin xi yaꞌa jaꞌenna̱ kjuaꞌe ꞌba kuetsu: “An= ña̱ xi Cristo”, ꞌba ne nkjin xuta kꞌuejñure. 6 ꞌBa kjuinuꞌyañu en nga i nga jaan tjin kjuachan ꞌba nga xuta kueꞌe nijmi ngatꞌare kjuachan xi tjima, tunga bi kun. Ngu tjinne=re nga ꞌba ku̱an, tunga kje kjuejin ngasunꞌndio yaꞌa. 7 Ngatꞌa naxinanda skjanko kjaꞌe naxinanda, ꞌba chikun skjanko kjaꞌe chikun. ꞌBa tuchuña= ngaꞌnde sꞌe̱ kjindia ko chon. 8 Tunga ngayéje kibi tu kui= xi saꞌe ꞌbetutsꞌinre kjuanima xi sꞌe̱.

9 ’ꞌBa ku̱angantsjañu tuxi siꞌonninu ꞌba sikꞌennu, ꞌba tu kjuanna̱= nini nga ngatsiꞌi xuta ngasunꞌndio ku̱astikenu. 10 ꞌBa kui nixtjinbiu ne nkjin xi sichaja kjuamakjainre, ꞌba singantsja ꞌba ku̱astike xinkjin ngayeje. 11 ꞌBa nde sꞌe̱ nkjin profeta ndesu xi kꞌuejñure nkjin xuta. 12 ꞌBa nkjin xuta bi nde simejénni xinkjin, ngatꞌa ngisa= ꞌñu sꞌe xi kjuachꞌo. 13 Tunga xi xukjuakore kaꞌnda nga̱ kjuetꞌa, kui= xi kꞌuangi. 14 ꞌBa en ndare Naꞌenchana kjuaꞌaxtiuya ngayéje ngasunꞌndio, meni ngatsiꞌi naxinanda xi tjin skueni nga Naꞌenchana xi batexuma, ꞌba kio kjue ngasunꞌndio yaꞌa.

15 ’ꞌBamani kionga xio nga sasen ngaꞌnde tsjere Naꞌenchana tsajmi xi chꞌotjin ꞌba xi sikjekjua jo kitsu xuta chinga profeta Daniel (xi tiꞌbexkiya enbi, ngatamankjinre), 16 ngu kui nixtjinbiu, ngatsiꞌi xi tjindu nangi Judea ngatanga ña tjin nindu. 17 ꞌBa xi tjindu ngatsja ndaba, bi ngatꞌetukajen tuxi kjuaꞌekꞌaxjeni tsajmire. 18 ꞌBa xi ngijña titsaꞌexa, bi nde ngatjendibani ndaba tuxi kjuaꞌekjaꞌani najñure. 19 ꞌBa ¡nimaxuni yanchjin xi titsuyaꞌmore kiꞌndi asa xi tjinre kiꞌndi xi saꞌe baki kui nixtjinbiu! 20 Chjaꞌa_ru Naꞌenchana jun nga bi nixtjinre nchꞌan ninga bi nixtjin nga nikjaꞌaya nga ꞌba ngatjama. 21 Ngatꞌa ꞌñu tsé kjuanima sꞌe̱ kui nixtjinbiu joni xi kje nisa jngu ndiyajín sꞌe kaꞌnda nga Naꞌenchana kitsinda ngasunꞌndio kaꞌnda ngandaꞌe, ꞌba xi niñaja nde sꞌe̱ni. 22 ꞌBa tsa Naꞌenchana bi sichuba kui nixtjinbiu, tuꞌyá kꞌuangi. Tunga je kitsichuba tu kjunda tseꞌe xuta xi je kiskjaꞌajin.

23 ’ꞌBa tsa tjin xi kuetsunu kui nixtjinbiu: “Chutsijon, ngaꞌe tijña Cristo”, asa kuetsunu: “Ngajaan tijña”, bi ngatamakjainnu. 24 Ngatꞌa nkjin= kjuaꞌe xi cristo ꞌba xi profeta kuetsure yojore tunga bi kui ni. ꞌBa saꞌen nkjin kuya chu̱ba̱ ko kjuakun tuxi kꞌuejñunire xuta, ꞌba kaꞌnda xuta xi Naꞌenchana je jaꞌajin tsa ku̱an. 25 Jun je ꞌba texintitjun_nuu̱ mé= xi ku̱an. 26 Ngu, tsa ꞌbi kꞌuinu: “Ngajaan tijña Cristo ngaꞌnde tꞌaxin”, bi mangiun. ꞌBa tsa kꞌuinu: “Ngaꞌe tijña ngaya niꞌyo”, bi ngatamakjainnu. 27 Ngatꞌa jo ma nga baꞌna ꞌnda ngitutsꞌian ꞌba matsejen kaꞌnda ña ntjai tsuꞌbiu, ꞌba= ku̱an nga kjuaꞌe Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 28 Ña kjijña mikꞌen, kio= mañajan tjiunike.

Nga kjuaꞌe Kiꞌndire Xuta xiꞌiun

Mr. 13:24-37; Lc. 21:25-33; 17:26-30, 34-36

29 ’Tunga taꞌa kionga je kjuaꞌa nixtjin tseꞌe kjuanima, tsuꞌbiu sꞌe̱jñu, ꞌba so bi nde sjani ndiꞌire, ꞌba niñu kuixungi ngankꞌaa, ꞌba ngaꞌñu xi tjin ngankꞌaa kjuatse. 30 ꞌBa meni ku̱atsejen ngankꞌaa mé= xi kuakutsejen nga je tjindiba Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, ꞌba kio= skiꞌndayakun ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio, ꞌba skue Kiꞌndire Xuta xiꞌiun nga tjindibajin yufi ko ꞌñu tsé kjuaꞌñu ko kjuaje. 31 ꞌBa sikasen ankjelere kionga ꞌñu kjuane tjio, tuxi sikinyakuni xuta xi je kiskjaꞌajin xi tjindu nitu ñañu, kaꞌnda ngaꞌnyukjinre ngasunꞌndebi ꞌba kaꞌnda ngaꞌnyukjinre ngankꞌaa.

32 ’Ngatjamanu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ya higo. Kionga je ꞌbetju nganire ntsꞌen tjiare yo ꞌba kjaꞌe xka ꞌbetju nganire, je ꞌyo nga nixtjinre chundaba matiña. 33 ꞌBa nde ꞌba tsaꞌenni kionga je xio nga ꞌba tjima, ngatjaꞌyo nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun je sejñaxtiu xuntja niꞌya. 34 ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga ꞌba= ku̱an ngayéje xi texia̱n kionga kje fesunjín xuta xi tjin ngandaꞌe. 35 Ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangiu kjuetꞌa, tunga enna̱ bi kjuetꞌa.

36 ’Tunga mé= nixtjin ꞌba mé= chuba nga ꞌba ku̱an, tuꞌyá be, ninga ankjele xi tjindu ngankꞌaa ꞌba ninga Kiꞌndire Naꞌenchana. Tu Naꞌenchana sani xi be.

37 ’Jó kuán nixtjin nga tsikꞌejña Noé, ꞌba= ku̱an nga kjuaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 38 Ngatꞌa kui nixtjinbiu, kionga kje baꞌajín tsiꞌñu xi kitsikjesun xuta, tu inyakjen ꞌba inyaꞌbi ꞌba inyabixan ꞌba inyatsikixan kiꞌndire xuta, kaꞌnda nga Noé jaꞌasꞌen barku. 39 Bi tsabe xuta mé= xi ku̱an kaꞌnda nga tsaꞌa tsiꞌñu ꞌba kio kitsikje ngatsiꞌi. ꞌBa ꞌba=nde ku̱an kionga kjuaꞌe Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 40 ꞌBa kui nixtjinbiu jó xuta xi inyatsaꞌexa ngijña, jngu stjube ꞌba jngu sꞌe̱jña. 41 ꞌBa jó yanchjin xi tu jngu natsi inyaꞌbo, jngu stjube ꞌba jngu sꞌe̱jña.

42 ’Tetsubachun tsuꞌba, ngatꞌa bi ꞌyo kjiaꞌañu kjuaꞌe Naꞌennu. 43 Ngatjaꞌyo kibi: Tsa jngu xuta be jófa chun nga jñu kjuaꞌe chacheje ndaba, kꞌuejñakun ꞌba bi sjaꞌnde tsa chacheje kuakjangi ndaba. 44 ꞌBa kui kjuañu, tetsubando jun ngayeje, ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌe kionga jun bi techuya_ru.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chuꞌnda xi kixi ꞌba ko xi bi kixi fiko xare

Lc. 12:41-48

45 ’¿ꞌYá= chuꞌnda xi kixi fiko xare ꞌba xi nkjikakun, kui= xi naire kitsikeꞌnda nga kui xi sjare xichine chuꞌnda xi yakꞌa nga chubare fa? 46 ¡Ndaxure chuꞌnda xi ꞌba titsaꞌen kionga kjuaꞌe xi naire! 47 ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga naire sikꞌenda ngayéje xi tjinre. 48 Tunga tsa chuꞌnda chꞌokun, ꞌba tsikjaꞌetsjen nga naire kꞌuandaya ngisare nga kjuaꞌe, 49 ꞌba saꞌe kuajare chuꞌnda xi yakꞌa, ꞌba skine ꞌba kꞌuiko xuta chꞌi; 50 ꞌba nixtjin nga bi skuyare ꞌba chu̱ba̱ xi bi be, kjuaꞌe naire chuꞌndabiu. 51 ꞌBa naire ꞌñu sikjaꞌa kjuanima ꞌba ngusun siko joni xuta jó nkjain. ꞌBa kio skiꞌnda ꞌba kuajnga ndeꞌñu.

25

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe yanchjin xungu xi te mani

1 ’ꞌBa kui nixtjinbiu nga kuatexuma Naꞌenchana nde ꞌba= ku̱anni joni yanchjin xungu xi te xi kiskjebe ndiꞌire xi machjenre aseti nga kikuyare xiꞌin xi kuixan. 2 Ón xi chikun, ꞌba ón xi nkjikakun. 3 Xi chikun nga kiskjebe ndiꞌire, bi tsakaꞌa ngisa aseti. 4 Tunga xi nkjikakun, tsakaꞌa ngisa aseti nga kiskjebe ndiꞌire, tuxi kuinya ngisanire ndiꞌire. 5 ꞌBa ngatꞌa xi xiꞌiun tjiꞌbandayare, kui kjua ngatsiꞌi kuanijñanire ꞌba tsakjayufe. 6 ꞌBa jeru mején masen nistjen, tjin xi kiskiꞌndaya nga kitsu: “¡Je ndiba xi xiꞌiun! ¡Tꞌetju nga xjubetjo!” 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsisetjen yanchjin xungubiu ꞌba ꞌendunda ndiꞌire. 8 ꞌBa xi chikun kitsure xi nkjikakun: “Taꞌechinii̱ asetinu, ngatꞌa je tjiꞌbo ndiꞌini̱.” 9 Tunga xi nkjikakun kitsure: “Janjain, ngatꞌa tsa chjen, bi ku̱annini̱ ninga jun ngayeje. Tusa tanginkinda_ru yojonu ña sateña.” 10 ꞌBa kionga xi chikun inyafikatse aseti, tukjiaꞌa jaꞌe sani xi xiꞌiun. ꞌBa xi tjindunda jaꞌasꞌenko ña tjima sꞌi tseꞌe kjuabixan, ꞌba kisꞌechja xuntja niꞌyo. 11 ꞌBa jaskan jaꞌe yanchjin xungu xi ngi ón, ꞌba kitsu: “¡Naꞌen, Naꞌen, chjuꞌinii̱ xuntjo!” 12 Tunga xi xiꞌiun kitsure: “Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga bi ꞌbexkun_nuu̱.”

13 ’ꞌBamani tetsubachun tsuꞌba, ngatꞌa bi ꞌyo mé= nixtjin ꞌba mé= chuba nga kjuaꞌe Kiꞌndire Xuta xiꞌiun.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chuꞌnda xi kjinikeꞌnda ton

14 ’ꞌBa ꞌba nde ku̱an nga kuatexuma Naꞌenchana, jo=ni jngu xuta xi je mejen kuaje kjaꞌe nangi, ꞌba kinchjare chuꞌndare ꞌba kitsikeꞌnda ton xi tjinre kui.

15 ’Jngu xi kitsingantsja ón mi ton, ꞌba jngu kitsingantsja jó mi, ꞌba jngu kitsingantsja jngu mi. Kitsingantsja nga jngu jngu jotsaꞌen nga ku̱anre saꞌexako tonre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kui kjin kiji. 16 Chuꞌnda xi kjiningantsja ón mi ton kitsaꞌexako tonbiu ꞌba ngijngu kaꞌa ꞌbakjiꞌi kejensunre. 17 ꞌBa xi jó mi kjiningantsja ꞌba nde jó mi kitsaꞌensun ngisa. 18 Tunga xi jngu mi kjiningantsja kiskjuꞌngi nangiu ꞌba ꞌeyanijin tonre naire.

19 ’ꞌBa kionga je jaꞌa nkjin nixtjin, jaꞌe ngani naire chuꞌndabiu ꞌba kitsaꞌenko kuenda. 20 Xi ón mi ton kjiningantsja kui tjun jaꞌe, ꞌba ngi ón kitsjasun ngisare naire ꞌba kitsure: “Naꞌen, ón mi ton kjinikeꞌndanaa̱, ꞌba ngaꞌe tijña ngiꞌón xi kitsaꞌensun ngisaa̱.” 21 ꞌBa meni naire kitsure: “Nda tjin, jngu=ni chuꞌnda xi nda ꞌba xi kixi fiko xare. Kixi= kꞌiku̱e xachi xi kitsjare, kui kjuañu ngandaꞌe ngisa= tse sikeꞌndara̱. Tjasꞌen ꞌba titsjai joni nairi.” 22 ꞌBa ꞌba nde jaskan jaꞌe xi kjiningantsja jó mi ton ꞌba kitsu: “Naꞌen, jó mi ton kjinikeꞌndanaa̱, ꞌba ngaꞌe tijña ngijó xi kitsaꞌensun ngisaa̱.” 23 ꞌBa naire kitsure: “Nda tjin, jnguni chuꞌnda xi nda ꞌba xi kixi fiko xare. Kixi= kꞌiku̱e xachi xi kitsjare, kui kjuañu ngandaꞌe ngisa= tse sikeꞌndara̱. Tjasꞌen ꞌba titsjai joni nairi.” 24 Tunga ꞌba nde jaꞌe xi jngu mi ton kjiningantsja ꞌba kitsu: “Naꞌen, ꞌbeña̱ nga jnguni xi ꞌñu mejenre xuta, ꞌba nga ji michjaꞌe chan xi bi ji kikꞌentje ꞌba ꞌbekui ña bi ji kichjujndi. 25 Kui kjuañu kitsakjunña̱ ꞌba kikꞌeyanijia̱n tonri ngajin nangiu. Tunga ngaꞌe tijña xi tsiji.” 26 ꞌBa naire kitsure: “Jngu= ni chuꞌnda chꞌokun ꞌba xi tseꞌé. Tsa ꞌye nga fikjaꞌaa̱ chan xi bi an ꞌbentjia̱ ꞌba nga ꞌbekua̱ ña bi an kjejndia̱, 27 tsa tusa kꞌikori tonna̱ nchja xi tseꞌe banco. Meni kionga jaꞌaa̱, kixuntsjaa̱ tonna̱ ꞌba ko kiꞌndire tsakaiñu.” 28 ꞌBa meni kitsure xutabiu nchja xi kio inya: “Chjaꞌá_ru tonre xi jngu mi, ꞌba taꞌe_ru xi te mi mani tseꞌe. 29 Ngatꞌa xi tjinre ngisa= tse kuaꞌe ngisare ꞌba ngisa tse sꞌe̱re. Tunga xi tsajainre, tusa stjukjaꞌare kaꞌnda xi ichi tjinre. 30 ꞌBa chuꞌndabi xi tumé chjire, chanikjoꞌo ngandetsian ña jñu chun, ña skiꞌnda xuta ꞌba ña kuajnga ndeꞌñu.”

Nga Jesús tsuya jótsaꞌen siꞌanre kjua xuta

31 ’ꞌBa kionga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌe, kjuaꞌe ko kjuajere ko ngatsiꞌi ankjelere ꞌba kio kꞌuejñasun ngaꞌnde ña kuakutsejen kjuajere. 32 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio ku̱añajan ngixkun kui, ꞌba sikinyatꞌaxinre xinkjin jotsaꞌen xi tsikuenda chutsanga nga tsikinyatꞌaxinre natendsu. 33 ꞌBa ngate kixire sikinya chutsango ꞌba ngate skjunre sikinya natendsu. 34 ꞌBa rey kuetsure xi inya ngate kixire: “Jabiu jun, xi je kitsichikuntaꞌennu Naꞌenchana. Ngataxuntsjo ngaꞌnde ña kui batexuma, ngaꞌnde xi kisꞌendanu ꞌndani nga ngasunꞌndio kitsaꞌen. 35 Ngatꞌa nga kuabojona̱, kitsaꞌenuu̱ xi chine. Nga kuaxindana̱, kitsaꞌenuu̱ nanda. Nga tsuꞌbasaa̱n nanginu, kichjubetjonuu̱ niꞌyanu. 36 ꞌBa nga tsajainna̱ najñu, kitsaꞌenuu̱ najñu xi tsakajaa̱. Nga tebeyaa̱, jaꞌeketsubaꞌndanuu̱. ꞌBa nga kisꞌeyaa̱ nduya, tsangichutsejennuu̱.” 37 ꞌBa kio xuta kixi kuetsu: “Naꞌen, ¿kjiaꞌáñu kjiꞌyari̱ nga kuabojori ꞌba kitsaꞌeri̱ xi chine, asa nga kuaxindari ꞌba kitsaꞌeri̱ nanda? 38 ꞌBa ¿kjiaꞌáñu kjiꞌyari̱ nga nangin tsutjasin ꞌba kichjubetjori̱ niꞌyani̱, asa nga tsajainri najñu ꞌba kitsaꞌeri̱ najñu xi xeje? 39 ꞌBa ¿kjiaꞌáñu kjiꞌyari̱ nga tebeye asa nga kisꞌeye nduya ꞌba tsangichutsejenri̱?” 40 ꞌBa rey singojore: “Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Jotsaꞌen nda kjiniko tuꞌya ntsꞌia̱ xi tjindu ngaꞌe, an xi ꞌba kjinikonuu̱.”

41 ’ꞌBa ꞌbatsaꞌen rey kuetsu nganire xi tjindu ngate skjunre: “Tinyatꞌaxinnuu̱, xi ꞌbakore kjuachꞌo xi tsikasennu Naꞌenchana. Tangiun ngaꞌnde ña bi ꞌboya ndiꞌi ña kisꞌendare chanayiu ko ankjelere. 42 Ngatꞌa nga kuabojona̱, bi kitsaꞌenuu̱ xi chine. ꞌBa nga kuaxindana̱, bi kitsaꞌenuu̱ nanda. 43 Nga tsuꞌbasaa̱n nanginu, bi kichjubetjonuu̱ niꞌyanu. ꞌBa nga tsajainna̱ najñu, bi kitsaꞌenuu̱ najñu xi kuajaa̱. ꞌBa nga tebeyaa̱ ꞌba nga kisꞌeyaa̱ nduya, bi tsangichutsejennuu̱.”

44 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kui ꞌba nde kuetsure: “Naꞌen, ¿kjiaꞌáñu kjiꞌyari̱ nga kuabojori, nga kuaxindari, nga tsutjasin nangini̱, nga tsajainri najñu, nga tebeye, asa nga kisꞌeye nduya, ꞌba bi tsikisekori̱?” 45 ꞌBa ꞌbatsaꞌen rey singojo nganire: “Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Jotsaꞌen bi nda kjiniko tuꞌyañu ngajinre xutabi, ninga aán ꞌba kjinikonuu̱.”

46 ꞌBa kui xutabiu kuaje ña kjuaꞌantsjai kjuanima xuta, tunga xuta kixi sakure kjuabenichun xi bi fetꞌa.

26

Nga xutaxo foyare nga suba Jesús

Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53

1 Kionga Jesús je yakuya ngayéje kibiu, ꞌbi kitsure xutare:

2 —Je ꞌyo nga jó nixtjin chaja ngisa nga kꞌuetju sꞌi pascua, ꞌba Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja tuxi sꞌe̱tꞌani kru.

3 ꞌBa kui nixtjinbiu naꞌmi titjun ko nchja chingare naxinando kuañajan ngantja ndaba naꞌmi titjun Caifás. 4 ꞌBa kio joyare jótsaꞌen kꞌuejñure Jesús tuxi ku̱an skaninejeni ꞌba sikꞌen. 5 Tunga ꞌbi kitsure xinkjin:

—Bi ngajin sꞌiu kjuinduba, tuxi bi siꞌa saꞌenni naxinando.

Nga Jesús sꞌestejunre nanda xi ixi jen

Mr. 14:3-9; Jn. 12:1-8

6 ꞌBa kionga Jesús tijña naxinanda Betania ndaba Simón xi xuta feꞌndujun ꞌmire, 7 kitsitiñatꞌare jngu chjun xi yaꞌa jngu lameta xi alabastro nini xi kitse nanda xi ixi jen ꞌba xi ꞌñu chji. ꞌBa yejerañu nga Jesús tijñatꞌa yamixo, chjunbiu ꞌestejunre nindaku nandabiu. 8 ꞌBa nga xutare Jesús tsabe kibiu, kuakjanre ꞌba kitsu:

—¿Ánñu kitistentonni nandabiu? 9 Ngatꞌa kuáan ꞌñu chji kichꞌani tsakaiñu tsa kisateña ꞌba ku̱an kuaꞌere xuta ni̱ma̱ tonre.

10 Tunga Jesús tsabe mé= xi inyatsu, ꞌba kitsure:

—¿Ánñu jun tenistini_ru chjunbi? Nda= tjin xi kitsikona̱. 11 Ngatꞌa xuta ni̱ma̱ tu i= kꞌuendujinntsjainu, tunga an bi ngaꞌe kuatejñajinntsjai_nuu̱. 12 Ngatꞌa nga ꞌestejunna̱ nanda xi ixi jen chjunbi, je ꞌejñanda yojona̱, tuxi sꞌe̱yanijinña̱. 13 ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga nituña ngaꞌndere ngasunꞌndio ña kjuaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana, ꞌba=nde kjuinukjua mé= xi kitsaꞌen chjunbi ꞌba ꞌba=tsaꞌen kjuinikjaꞌetsjenya.

Nga Judas tsingantsja Jesús

Mr. 14:10-11; Lc. 22:3-6

14 ꞌBa jngu xutare Jesús xi tejó, xi Judas Iscariote ꞌmi, kikun naꞌmi titjun 15 ꞌba kitsure:

—¿Mé= xi kuaꞌenuu̱ tsa singantsja_nuu̱ Jesús?

ꞌBa nchjabiu ꞌendako xinkjin ꞌba kitsjare kate ton xi plata ni. 16 ꞌBa tsakaꞌanire kui nixtjinbiu nga Judas tsangisjai ndiya jófatsaꞌen ku̱an singantsjani Jesús.

Nga kjenko xutare Jesús

Mr. 14:12-25; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26

17 Nixtjin nga ꞌbetutsꞌinre sꞌi pascua, nga chine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san, xutare Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—¿Ñá=ñu mejénri nga kuekꞌendai xi xina sꞌi pascua?

18 ꞌBa kui kitsure:

—Tangiun ngajin naxinando ꞌba tangiun ndaba kui xutabiu ꞌba ꞌbi tꞌin_ru: “Maestru tsu: Je tjimatiña chubana̱, ꞌba niꞌyari kjuikꞌaxjia̱ sꞌi pascua nga ko xutana̱.”

19 ꞌBa xutare kitsaꞌen xi kitsure, ꞌba ꞌenda xi skine sꞌi pascua.

20 ꞌBa nga je kuajñu, Jesús tsikꞌejñatꞌako yamixo ko xutare xi tejó. 21 ꞌBa kionga je inyakjen, ꞌbi kitsure:

—ꞌBa fa xinkixi_nuu̱ nga jnguñu jun xi singantsjana̱.

22 ꞌBa xutare ꞌñu kuafore ꞌba ꞌetutsꞌinre nga tsiningiyare nga jngu jngu:

—Naꞌen, ¿a an ña̱?

23 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jngu xi ndekui tiba tsikaꞌnyijinni niñuxtilare ko an, kui= xi singantsjana̱. 24 Ngatꞌa ꞌba= ku̱anre Kiꞌndire Xuta xiꞌiun jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ngatꞌare kui. Tunga, ¡nimaxuni xuta xi singantsja! Tusa ngisa nda kuánre tsa bi kitsin tsakaiñu.

25 ꞌBa Judas xi singantsja, tsiningiyare:

—¿A an= ña̱, maestru?

—Ji xi je ꞌba kisji —kitsure Jesús.

26 ꞌBa nga inyakjen, Jesús kiskjebe niñuxtilo ꞌba kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsijoya ꞌba kitsjare xutare, ꞌba kitsure:

—Chjubio ꞌba chino, kui=bi xi yojona̱.

27 ꞌBa kiskjebe=ni jngu chutsin ꞌba kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsjare xutare, ꞌba kitsu:

—Tꞌiu ngatsiꞌiu xi inya chutsinbi. 28 Ngatꞌa kui=bi xi jinna̱, xi tseꞌe kjua xatse xi tiꞌbendakoni Naꞌenchana ko xutare. Kui xi tistenntjaire nkjin xuta, tuxi ku̱achatꞌanire jere. 29 ꞌBa an xin_nuu̱ nga bi nde kꞌuiña̱ binu, kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga kꞌui ngañaa̱ ko jun binu xatse ña batexuma Naꞌenna̱.

Nga Jesús tsuyatitjun nga Pedro kuetsu nga bi xutare kuán kui

Mr. 14:26-31; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38

30 ꞌBa kionga je kise jngu son xi tseꞌe Naꞌenchana, kiji tjengi tseꞌe ya Olivo.

31 ꞌBa Jesús kitsure xutare:

—Kui nistjenbi ngatsiꞌu sichajañu kjuamakjainnu ngatꞌa tsaꞌan. Ngatꞌa ꞌbi=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Sikꞌen=ña̱ xi tsikuenda chutsango, ꞌba kui tuchuña= kꞌuetsumaba.” 32 Tunga nga kjuaꞌayana̱ ngajinre mikꞌen, kjuititjun_nuu̱ nangi Galilea.

33 ꞌBa Pedro kitsure:

—Nisi ngatsiꞌi sichaja kjuamakjainre ngatꞌari, an niñajanni sichajaa̱.

34 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa fa xinkixira̱ nga ndekuini nistjenbi, kionga kje kjiꞌndajín chaxicho, ji je ján ndiya kisji nga bi xutana̱ kuáin.

35 ꞌBa Pedro kitsu ngani:

—Bi xia̱n nga bi xutari kuán, nisi tjinnere nga kueyakora̱.

ꞌBa ngusun kitsu ngatsiꞌi xutare.

Nga Jesús fako Naꞌenchana jngu ngaꞌnde ña Getsemaní ꞌmi

Mr. 14:32-42; Lc. 22:39-46

36 ꞌBa Jesús echu ko xutare jngu ngaꞌnde ña Getsemaní ꞌmi, ꞌba kitsure:

—Tetsubo ngaꞌe yejerañu tefikjakuaa̱ Naꞌenchana kio yo.

37 ꞌBa kiko Pedro ko ngojó kiꞌndire Zebedeo, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga ꞌñu ba kisꞌere ꞌba kuafore. 38 ꞌBa kitsure xutare:

—Kjuaba kitsejin inimana̱ joni tsa kui xi je sikꞌenna̱. Tetsubo ngaꞌe ꞌba tetsubachunkonu.

39 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiji ngubachire ꞌba kio yejen tsindi nkjain ꞌnda tꞌanangiu, ꞌba kitsu nga jako Naꞌenchana:

—Naꞌen, tsa ku̱an kꞌuejñatꞌaxinnaa̱ kui kjuanimabi, tꞌejñatꞌaxinnaa̱. Tunga bi ngatjama xi an mejénna̱, tusa xi ji mejénri.

40 ꞌBa jaskan Jesús jendiba ngani ña tjindu xutare, ꞌba kjiyufe nga echu. ꞌBa kitsure Pedro:

—¿A nijnguú chu̱ba̱ kichukjuanu nga tsiketsubachunkonu? 41 Tetsubachun ꞌba chuko Naꞌenchana, tuxi bi xutꞌayakoninú. Inimanu je tijñanda, tunga yojonu inda ngisa.

42 ꞌBa Jesús kiji ngani xi majóni ndiya, ꞌba ꞌbitsaꞌen jako Naꞌenchana:

—Naꞌen, tsa bi ku̱an stukjaꞌaxinna̱ nga kjuaꞌaxtia̱ kjuanimabi, ngatjama jotsaꞌen ji mejénri.

43 ꞌBa nga jaꞌe ngani ña tjindu xutare, nde kiyufe=ngani, ngatꞌa nijño inyaꞌbechja tuxkun. 44 ꞌBa kui kitsikꞌendu ꞌba kikjako ngani Naꞌenchana xi majánni ndiya, ꞌba ndekuini en kinchja ngani. 45 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jendiba ngani ña tjindu xutare, ꞌba kitsure:

—¿A tojo tetsjujñafe=ñu ꞌba tenikjaꞌaya=ñu? Je jaꞌe chu̱ba̱ nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja ngaya ntsja xuta je. 46 Tisetjion, tangian nde. Chutsijon, je ndiba tiña xi titsingantsjana̱.

Nga nduba Jesús

Mr. 14:43-50; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11

47 ꞌBa nde saꞌe= tinchja=ni Jesús kionga jaꞌe Judas, jngu xutare xi tejó. ꞌBa tjenko nkjin xuta xi yaꞌa kicha ko ya. Xi kitsikasen naꞌmi titjun ko nchja chingare naxinando. 48 ꞌBa Judas inyaꞌatitjun nchjabiu ꞌba kitsure:

—Xi kꞌuendsuꞌaa̱ nga siteꞌnda_ra̱, kui=biu ꞌba ndubo.

49 ꞌBa taꞌa kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba kitsure:

—ꞌNda naꞌen, maestru.

ꞌBa ꞌendsuꞌa. 50 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Amigu, tijngui xa xi jaꞌeni.

ꞌBa kio nchja xi yakꞌa kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba kitsuba.

51 Tunga jngu xuta xi tjenko Jesús tsꞌaxje kichare, ꞌba tsatetꞌa ñojon chuꞌndare naꞌmi titjun. 52 ꞌBa Jesús kitsure:

—Chꞌatjai kichari ngaꞌndere. Ngatꞌa ngatsiꞌi xi kicha kjanni, ꞌba=nde kicha kueyani. 53 ¿A bi ꞌye nga ku̱an skuiꞌa_ra̱ Naꞌenna̱ nkjin mi ankje, ꞌba kui sikasenfani ngandaꞌe? 54 Tunga tsa ꞌba saꞌaa̱n, ¿jótsaꞌen kꞌuetjusunni xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana? Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa nga tjinnere nga ꞌba ku̱an.

55 ꞌBa Jesús tsiningiyare nchjabiu:

—¿Ánñu ko kicha ko ya kichꞌañu nga jaꞌechjaꞌanuu̱, joni tsa jngu chacheje kuán? Nyujun, nyujun tsakatejñajinntsjai_nuu̱ nga yakuya ndetsinre ningu, ꞌba bi kjindubanuu̱. 56 Tunga ngayéje kibi tjima, tuxi kꞌuetjusunni enre Naꞌenchana xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsanga ngatsiꞌi xutare Jesús ꞌba kitsikꞌejña tajngu.

Nga ñaꞌanre kjua Jesús ngixkun xutaxa titjun judío

Mr. 14:53-65; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24

57 ꞌBa nchja xi kitsuba Jesús ndaba Caifás kiko xi naꞌmi titjun. Ña je kuañajan chjine tseꞌe kjuatexuma ko nchja chingare naxinando. 58 ꞌBa Pedro kjin kitjenngi Jesús kaꞌnda nga echu ngandetsin ndaba naꞌmi titjun. Jaꞌasꞌen ꞌba kio tsikꞌejñajinre nchja xi kio tsikuenda, tuxi skueni mé= xi ku̱an.

59 ꞌBa naꞌmi titjun ko ngatsiꞌi xutaxa tsangisjai jngu xuta xi kuinchja en ndesu ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen Jesús, tuxi ku̱an siꞌannire kjua ꞌba kjuinikꞌen. 60 Tunga bi kuasjaire, ninga jaꞌe nkjin xuta xi kinchja en ndesu ngatꞌare kui. Tunga tuchan jaꞌe jó 61 xi ꞌbi kitsu:

—Kui xutabi kitsu: “An ku̱an=na̱ sikixuyaa̱ ningure Naꞌenchana ꞌba ján nixtjin skjenitjen ngañaa̱.”

62 ꞌBa ꞌbatsaꞌen naꞌmi titjun tsisetjen ꞌba tsiningiyare Jesús:

—¿A tumé singuaje ngatꞌare mé= xi inyabanejeri?

63 Tunga Jesús xiu tsikꞌejña. ꞌBa naꞌmi titjun kitsure:

—Ngatꞌare Naꞌenchana xi tijñakun teꞌbenera̱ nga sji xi kjuakixi. ꞌBa tꞌinnii̱ tsa ji xi Cristo xi Kiꞌndire Naꞌenchana.

64 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ji xi je ꞌba kisji. ꞌBa an xin_nuu̱ nga ꞌndani ngandaꞌe xiañu Kiꞌndire Xuta xiꞌiun nga kꞌuejña ngate kixire Naꞌenchana xi tjinre kjuaꞌñu ꞌba nga yufi kjuendejinni ngankꞌaa.

65 ꞌBa kio naꞌmi titjun ꞌejnda najñu xi yaja tuxi kjiꞌyanire nga ꞌñu chꞌo kisꞌere inimare, ꞌba kitsu:

—¡Je chꞌo kitsure Naꞌenchana xutabi! ¿Jótsaꞌen ku̱achjen ngisana xi skaninejere? Jun je kjinuꞌyo nga chꞌo kitsu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana nga ꞌba kitsu. 66 ¿Jó mixun jun?

ꞌBa nchjabiu kitsingojo:

—Tjin=re je ꞌba kjuabeya machjenre.

67 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetiajun nkjain Jesús ꞌba yeꞌere, ꞌba tjin xi tsoꞌojin nkjain. 68 ꞌBa nga inyatsure:

—Ji xi Cristo, tsa profeta kuáin, ꞌba tꞌinni̱ ꞌyá= xi yeꞌeri.

Nga Pedro tsu ngani nga bi xutare Jesús kuán

Mr. 14:66-72; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-27

69 ꞌBa yejerañu nga Pedro tijña ngandetsin ndaba naꞌmi titjun, kio kitsitiñatꞌare jngu chjun chuꞌndare ꞌba kitsure:

—Ko tsé ji tsutjakuai Jesús xi tseꞌe Galilea.

70 Tunga Pedro ꞌeꞌmotaꞌen yojore ngixkun ngatsiꞌi xi kio tjindu ꞌba kitsu:

—Bi ꞌbia̱ mé= xi teꞌmi_ri.

71 ꞌBa kiji ngani ña tijña xuntja ngandetsian, ña kjaꞌe chjun chuꞌnda tsabe ngani ꞌba yeꞌere nijmi xi yakꞌa:

—Ko xutabiu tsakꞌajmeko Jesús tseꞌe Nazaret.

72 ꞌBa nde ꞌeꞌmotaꞌen ngani yojore Pedro, kaꞌnda kitsikꞌaxki= ngatꞌare Naꞌenchana nga kitsu:

—¡Bi ꞌbexkua̱n xutabiu!

73 ꞌBa sangutjun, xuta xi kio tjindu kitsitiñatꞌare Pedro ꞌba kitsure:

—Kjuakixi jngu=ni xi kui nchjabiu. Ngatꞌa jotsaꞌen nukjuai kui baku nga kui= ni.

74 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ꞌetutsꞌinre nga chꞌo kitsu nga kitsikꞌaxki ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba kitsu:

—¡Bi ꞌbexkua̱n xuta xi teꞌmi_ru!

ꞌBa ndekuini chubabiu kiskiꞌnda chaxicho. 75 ꞌBa kio Pedro jaꞌetsjenre mé= xi Jesús kitsure: “Kionga kje kjiꞌndajín chaxicho, ji je ján ndiya kisji nga bi xutana̱ kuáin.” ꞌBa kui ꞌetju ngaꞌndebiu, ꞌba ꞌñu kiskiꞌnda.

27

Nga Pilato ningantsjare Jesús

Mr. 15:1; Lc. 23:1-2; Jn. 18:28-32

1 ꞌBa kionga je kisꞌe isen, ngatsiꞌi xi ngakure naꞌmi ko nchja chingare naxinando joyare jótsaꞌen ku̱an kjuinikꞌenni Jesús. 2 ꞌBa tjiꞌñure nga kiko ꞌba kitsingantsjare Pilato, xuta ngaku Romano.

Nga tsikꞌen yojore Judas

3 ꞌBa Judas, xi kitsingantsja Jesús, nga tsabe nga ꞌexa xutaxo nga kjuinikꞌen, ꞌñu on kuánre ꞌba kikani nganire xi ngakure naꞌmiu ko nchja chingare naxinando nga kate tonbiu xi plata ni. 4 ꞌBa kitsure:

—Je kiskjejia̱ ngatꞌa kitsingantsjaña̱ jngu xuta xi tsajainre je nga kjuinikꞌen.

Tunga nchjabiu kitsingojore:

—ꞌBa ji̱n, ¿mé= kuendani̱ kibiu? Tu kuenda tsiji.

5 ꞌBa kio Judas ꞌetsojoya ton ngaya ningu ꞌba kiji nga kiskanijndusin yojore.

6 ꞌBa xi ngakure naꞌmiu ꞌeñajan tonbiu, ꞌba kitsure xinkjin:

—Kui tonbi jinre xuta= kisꞌengini, ꞌba kjuatexumo bi tsjaꞌnde nga kꞌueya kaxa tseꞌe ton chje.

7 ꞌBa ꞌendako xinkjin nchjabiu nga ko kui tonbiu kuatse jngu nangi xi xuꞌbare xuta xi Tsinda Tiji ꞌmi, tuxi kio sꞌe̱yanijinni xuta xi xin ndibani. 8 Kui kjuañu Ngaꞌnde Jin ꞌmini nangibiu kaꞌnda ngandaꞌe. 9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetjusun enre Naꞌenchana xi kitsu profeta Jeremías: “Kiskjebe nchjabiu nga kate ton xi plata ni, chji xi ꞌenda nchja xi tseꞌe Israel nga ꞌba tjin chjire xutabiu. 10 ꞌBa ko kui tonbiu tsatseni xuꞌbare xuta xi Tsinda Tiji ꞌmi, jofatsaꞌen kitsuna̱ Naꞌenchana.”

Nga Jesús ñaꞌanre kjua ngixkun Pilato

Mr. 15:2-5; Lc. 23:3-5; Jn. 18:33-38

11 Ngu Jesús sejña ngixkun xuta titjun Pilato, ꞌba kui ꞌbitsaꞌen tsiningiyare:

—¿A ji= ni reyre xuta judío?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ji xi je ꞌba kisji.

12 ꞌBa kionga xi ngakure naꞌmiu ko nchja chingare naxinando inyabaneje, Jesús nijnguú en kinchja. 13 ꞌBa kio Pilato kitsure:

—¿A bi tenuꞌye mé= xi inyatsu ngatꞌari?

14 Tunga Jesús nijnguú en kitsingojore. Kui kjua tu ꞌba= kuánkjinnire xuta titjun.

15 ꞌBa xuta titjun je ngare nga ngajin xki sꞌi pascua tsikꞌejñandai jngu xuta nduya xi naxinando skuiꞌa. 16 ꞌBa kui nixtjinbiu tijña nduya jngu xuta xi bexkun tsiꞌi xuta ngatꞌa chꞌo kitsaꞌen, xi Barrabás ꞌmi. 17 ꞌBamani, kionga je kuañajanni xuta, Pilato tsiningiyare:

—¿ꞌYá= xi mejénnú nga sikꞌejñandai_nuu̱? ¿A Barrabás=, asa Jesús xi Cristo ꞌmi=?

18 Ngatꞌa Pilato kuankjinre nga tu kjuaxinkakun= nga kjiningantsjare Jesús.

19 ꞌBa nga Pilato tijñasun ngaꞌnde ña tsaꞌen kjua, jaꞌekꞌinre en xi kitsikasen chjunre: “Bi ji nungijin kjua yojori ngatꞌare xutabiu xi tumé je tjinre. Ngatꞌa saꞌe ngajñu ne chꞌotsaꞌen kabaꞌe chinina̱ ngatꞌare kui.”

20 Tunga xi ngakure naꞌmiu ko nchja chingare naxinando, inyaꞌa xuta xi kio kuañajan, nga skuiꞌa nga kjuinikꞌejñandai=re Barrabás, ꞌba nga kjuinikꞌen Jesús.

21 ꞌBa xuta titjun tsiningiya nganire:

—¿Ñáre ngojó nchjabi mejénnú nga sikꞌejñandaa̱?

ꞌBa xutankjiun kitsu:

—Barrabás.

22 ꞌBa Pilato tsiningiya nganire:

—¿ꞌBa mé= xi sikua̱ Jesús xi Cristo ꞌmi?

ꞌBa ngatsiꞌi kitsu:

—¡Kru tjatꞌai!

23 Tunga Pilato kitsu nganire:

—Ngu, ¿mé= kjua xi chꞌo tjin xi kitsaꞌen kui?

Tunga xutankjiun ngisa ꞌñu kiskiꞌndaya ꞌba kitsu:

—¡Kru tjatꞌai!

24 ꞌBa Pilato tsabe nga tumé tisaku ndiyare, nga tusa ꞌñu inyakjiꞌndaya ngisa xutankjiun nga inyamakjanre. Kui kjuañu kiskjebeni nanda ꞌba yanejun ntsja ngixkun xutankjiun ꞌba kitsu:

—Bi kuenda tsaꞌan ngatꞌare jinre xutabi, tu kuenda tsojon.

25 ꞌBa ngatsiꞌi xuta kitsingojo:

—Ji̱n ko kiꞌndini̱ ngatamajeni̱ ngatꞌare jinre xutabi.

26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato kitsikꞌejñandaire Barrabás, ꞌba saꞌe ꞌexa nga sꞌe̱re Jesús, ꞌba kitsingantsja tuxi sꞌe̱tꞌani kru.

27 ꞌBa meni chasoldadure xuta titjun kiko Jesús niꞌya masen xi pretorio ꞌmi, ꞌba saꞌe kinchja tsiꞌire chasoldadu xinkjin nga tsikinyandai tsiꞌire. 28 ꞌBa tsꞌaxjere najñure Jesús ꞌba kitsikꞌejñaxte jngu najñu ini. 29 ꞌBa kitsinda jngu corona xi naꞌya ni ꞌba ꞌesun nindaku, ꞌba ntsja kixi kitsikaꞌa jngu yantꞌe joni yanise. ꞌBa tsinyakunchꞌin ngixkun ꞌba tsejnuke nga kitsure:

—ꞌNda naꞌen, reyre xuta judío.

30 ꞌBa nde ꞌetiajunre, ꞌba ndekuini ya xi yaꞌa tsoꞌontjai nindaku. 31 ꞌBa jaskan nga je ꞌbatsaꞌen tsejnuke, jaꞌaxinre najñu ini xi kitsikꞌejñaxte, ꞌba kitsikaja ngani xi najñure fa Jesús. ꞌBa ꞌetjuko tuxi kuatꞌani kru.

Nga sꞌetꞌa kru Jesús

Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43; Jn 19:17-27

32 ꞌBa kionga je ꞌetju kio, kisatejin jngu xuta xi Simón ꞌmi xi nangi Cirene tseꞌe. Xi chasoldadu kitsikaꞌakjuaꞌñu krure Jesús.

33 ꞌBa meni echu ngaꞌnde xi Gólgota ꞌmi. (En xi tsunire: ngaꞌndere nindaku mikꞌen.) 34 ꞌBa Jesús kitsaꞌere binu xi ko tsajmi sja tsꞌatjijin, tunga kionga je kiskutꞌa, bi kitsꞌini.

35 ꞌBa kionga Jesús je yatꞌa kru, chasoldadu kitsiskaya najñure Jesús tuxi skueni ñáre xi kꞌuakore ꞌba kitsikꞌabire xinkjin. 36 ꞌBa saꞌe kio tsikꞌendu tuxi sikuendani. 37 ꞌBa ngasun nindaku kisꞌetꞌa jngu yate ña kuaꞌindutꞌa mé= kjua tjinikꞌenni. ꞌBa ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa yatio: “Kibi= xi Jesús xi reyre xuta judío.”

38 ꞌBa ñatjen kisꞌetꞌako kru Jesús jó chacheje, jngu ngate kixire ꞌba jngu ngate skjunre. 39 ꞌBa xuta xi kio inyafaꞌa chꞌo inyatsure Jesús nga inyatsikꞌatji nindaku:

40 —Ji xi sikjekjuai ningu ꞌba nga ján nixtjin xjunitjen ngani tsakaiñu, ngu tsa Kiꞌndire Naꞌenchana kuáin, tikꞌangi yojori ꞌba tꞌetukajentꞌai kru.

41 ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen inyabejnuke xi ngakure naꞌmiu ko chjine kjuatexuma ꞌba ko nchja chingare naxinando nga inyatsure xinkjin:

42 —Kui xutabi kitsikꞌangi= kjaꞌe xuta, tunga bi mare nikꞌangi tajngu yojore. Ngatꞌetukajentꞌa kru ngandaꞌe tsa kui xi reyre xuta tseꞌe Israel, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱akjainnina ngatꞌare kui. 43 ꞌÑu makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, ngu ¡Naꞌenchana ngatatsikꞌangi ngandaꞌe tsa kjuakixi nga ꞌñu tsimején! Ngatꞌa ꞌba= kitsuna nga kui xi Kiꞌndire Naꞌenchana.

44 ꞌBa chacheje xi ñatjen kisꞌetꞌako kru, ꞌba nde chꞌo inyatsure.

Nga ꞌme Jesús

Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30

45 ꞌBa ꞌnda nga nyusen ꞌba kaꞌnda chu̱ba̱ ján nga kuangixun, ngayéje ngasunꞌndio kisꞌejñu. 46 ꞌBa nga je mején chu̱ba̱ ján Jesús ꞌñu kiskiꞌndaya, ꞌba kitsu:

—Elí, Elí, ¿lama sabactani? (En xi tsunire: Ji Naꞌen, ji Naꞌen, ¿ánñu kjinikumaninaa̱?)

47 ꞌBa yakꞌa xuta xi kio inya kjintꞌere ꞌba kitsure xinkjin:

—Profeta Elías tinchjare kui.

48 ꞌBa taꞌa, jngu xuta xi kio sejña tsangatsanga nga kitsikaꞌnyi jngu tsanga ko binu san. ꞌBa jngu yanaxu ꞌeku ꞌba kitsitiñatꞌare Jesús tuxi kꞌuini tsakaiñu. 49 Tunga xi yakꞌa kitsu:

—¿Mé= ñaꞌanni? Xutsijan tsa Elías kjuaꞌekꞌajentꞌa kru.

50 ꞌBa Jesús, ꞌñu kiskiꞌndaya ngani ꞌba kꞌen. 51 ꞌBa jó ya kuán najñu xi kitjenchja ngaꞌnde xi ꞌñu tsje tseꞌe ningu, jendibajenni ꞌnda ngankꞌare kaꞌnda ngiꞌndere nga kitijndajen. ꞌBa nangiu jatse, ꞌba naxi tsakjan. 52 ꞌBa tsjure mikꞌen kitjuꞌi, ꞌba nkjin xuta xi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana jaꞌaya nganire. 53 ꞌBa ꞌetju tsjure, kionga je jaꞌaya nganire Jesús, ꞌba jaꞌasꞌen naxinanda tsje Jerusalén ña nkjin xuta yakure yojore.

54 ꞌBa kionga xi ngakure chasoldadu ꞌba ko xi ñatjen inya nga inyatsikuenda Jesús tsabe nga jatse nangiu ꞌba ko ngayéje xi kuán, ꞌñu kitsakjun ꞌba kitsu:

—Kjuakixi=nini nga kui xutabi Kiꞌndire Naꞌenchana.

55 ꞌBa kio inya nkjin yanchjin xi kjin inyakutsejen xi ꞌnda nangi Galilea jendetjengini Jesús nga tsikinyako. 56 ꞌBa xi inya ngajinre yanchjinbiu María Magdalena, María nare Santiago ko Kuse, ꞌba ko nare kiꞌndire Zebedeo.

Nga sꞌeyanijin Jesús

Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42

57 ꞌBa kionga je tjimaꞌña, jaꞌe jngu xuta nyina xi Kuse ꞌmi xi tseꞌe nangi Arimatea. Xi ꞌba nde xutare Jesús kuán. 58 ꞌBa meni Kuse kikun Pilato ꞌba tsiꞌare yojore Jesús. ꞌBa Pilato ꞌexa nga kuaꞌere.

59 ꞌBa Kuse kiskjebe yojo, ꞌba jngu najñu xi tjibe kjiꞌi ꞌba xi tsjekoni yaxtejun. 60 ꞌBa kio jngu tsju xatse xi kui tseꞌe yajñaya, xi kiskjuꞌngitꞌa naxiu. ꞌBa kionga je kiskanitikja jngu ndiojo tse xi ꞌechjaxtiukoni tsju, kiji. 61 ꞌBa María Magdalena ꞌba ko María xi ngijngu ngankjain tsju tsikꞌendu.

Nga chasoldadu inyatsikuenda ngatja tsju

62 ꞌBa nga kuanyujun, kionga je jaꞌa nixtjin nga sꞌenda mé= xi machjen sꞌi pascua, xi ngakure naꞌmiu ko nchja fariseo kikun Pilato, 63 ꞌba kitsure:

—Naꞌen, faꞌetsjenni̱ nga ꞌbi kitsu xuta ndesubiu nga tijña ngisa: “Nga je kjue ján nixtjin, kjuaꞌaya nganina̱ ngajinre mikꞌen.” 64 ꞌBamani tsuꞌba, tꞌexai nga nda ngatamakuenda tsju kaꞌnda nga kjue nixtjin xi majánni. Tsa chjen ngajñu kjuaꞌe xutare ꞌba kuekocheje yojore, ꞌba saꞌe kuetsure xuta nga je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. Tsa ꞌba saꞌen nchjabiu, en ndesu xi jaskan ngisa= chꞌo ngisa nga ko mare xi tjun.

65 ꞌBa Pilato kitsure:

—Teko chasoldadu ꞌba nda tikuendo tsju jotsaꞌen nga ngisa nda ku̱annu.

66 ꞌBa meni nchjabiu kiji ꞌba ꞌenere sello ndiojo xi tjichjakoni tsju ꞌba kio kitsikinyaxtiu chasoldadu.

28

Nga Jesús faꞌaya nganire ngajinre mikꞌen

Mr. 16:1-8; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10

1 ꞌBa kionga jaꞌa nixtjin nga nikjaꞌaya, nga tjisꞌe isen ꞌbetutsꞌinre semana, María Magdalena ko María xi ngijngu kikutsejen tsju. 2 ꞌBa tukjiaꞌa kuán jngu chon xi ꞌñu, ngatꞌa jngu ankjere Naꞌenchana jendejenni ngankꞌaa nga jaꞌekjaꞌaxin ndiojo xi tixtiuchjákoni tsju ꞌba kio tsikꞌejñasun. 3 ꞌBa ankjebiu ꞌñu ꞌna chuꞌa joni ndiꞌi nga baꞌna, ꞌba najñure tiba xu xu kjiꞌi joni nchꞌan. 4 ꞌBa chasoldadu ꞌñu kitsakjun nga tsabe ankjebiu. Se jatse= ꞌba joni xi jesun tsaꞌen kisꞌendu. 5 ꞌBa meni ankjebiu kitsure yanchjinbiu:

—Bi kun. ꞌBeña̱ nga Jesús xi kisetꞌa kru teminyisjo. 6 Bi nde ngaꞌe tijñani, je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen jotsaꞌen nga kitsu. Ndechutsijon ngaꞌnde ña kisꞌejña. 7 Tunga tanginfañu ꞌba ꞌbi tikꞌin_ru xutare: “Je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, ꞌba kui tifititjunnu nangi Galilea. ꞌBa kio xio.” Je kixin_nuu̱ en xi tjinni nga ꞌba xin_nuu̱.

8 ꞌBa taꞌafani ꞌetju yanchjinbiu ña tijña tsju, inyatsakjukoni ꞌba nde ꞌñu tsja titsubakonire ngayeje. ꞌBa tu mangatsanga nga kikeꞌere nijmi xutare Jesús. 9 ꞌBa nga inyafi, kio kisatejin Jesús ꞌba kitsiteꞌndare. ꞌBa kitsitiñatꞌare ꞌba kitsubakja ndsaku nga kitsichjire.

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure:

—Bi kun, ꞌba tikꞌin_ru ntsꞌia nga ngatji nangi Galilea, ꞌba kio skuena̱.

Nga chasoldadu beꞌe nijmi mé xi kuán

11 ꞌBa yejerañu nga inyafi yanchjinbiu, yakꞌa chasoldadu kiji ngajin naxinando nga kikeꞌere nijmi xi ngakure naꞌmiu ngayéje xi kuán. 12 ꞌBa xi ngakure naꞌmiu kuañajanko nchja chingare naxinando ꞌba ꞌendako xinkjin. ꞌBa tse ton kitsjare chasoldadu 13 ꞌba ꞌbi kitsure:

—ꞌBi tixun: “Saꞌe ngajñu nga tetsjujñafee̱, xutare Jesús kafaꞌe ꞌba kafikocheje yojore.” 14 ꞌBa tsa xuta titjun kjuintꞌe kibiu, ji̱n= ꞌyee̱ jotsaꞌen xuko nijmi kui. ꞌBa bi kjua skajiun.

15 ꞌBa meni chasoldadu kiskjebe ton ꞌba ꞌba kitsaꞌen jotsaꞌen kikꞌinre. ꞌBa kui enbi xi tojo chuba nijmi ngisa ngajinre xuta judío kaꞌnda nixtjin ngandaꞌe.

Nga Jesús tsja xare xutare

Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23

16 ꞌBa meni xutare xi tejngu kiji nangi Galilea, nindu ña Jesús kitsure. 17 ꞌBa nga tsabe Jesús, kitsichjire, ninga tjin xi jó ján kjiyuju kakun tsa kui. 18 ꞌBa Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—Naꞌenchana je kitsjana̱ kjuaꞌñu nga kuatexuma yejia̱ ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangiu. 19 ꞌBamani tsuꞌba, tangiun ꞌba tiꞌon xutana̱ ngatsiꞌi naxinanda xi tjin ngasunꞌndio. Tatendo nga ko jaꞌenre Naꞌenchana, ko Kiꞌndiu ꞌba ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 20 ꞌBa takuya_ru nga ngatatsikꞌetjusun ngayéje xi je ꞌene_nuu̱. ꞌBa kuatejñakontsjai_nuu̱ kaꞌnda nga kjue ngasunꞌndio.

SAN MARCOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ennda ngatꞌa tseꞌe Jesucristo jotsaꞌen kitsiꞌindu

SAN MARCOS

1

Juan Bautista tsuya nga kjuaꞌe Jesucristo

Mt. 3:1-12; Lc. 3:1-9, 15-17; Jn. 1:19-28

1 ꞌBitsaꞌen ꞌbetutsꞌinre en nda xi ngatꞌa tseꞌe Jesucristo, Kiꞌndire Naꞌenchana.

2 ꞌBitsaꞌen kuaꞌindutꞌa xujunre xuta chinga profeta Isaías:

An tetsikasentitjunra̱ xutana̱ xi beꞌeya nijmi.

Kui xi kꞌuejñandatitjun ndiyari.

3 Jndare xuta xi ꞌñu nchja ngaꞌnde tꞌaxin:

“Tꞌenda_ru ꞌba kixi chjuꞌi_ru ndiyare Naꞌenchana.”

4 ꞌBa kui= kjuañu jaꞌeni Juan Bautista ngaꞌnde tꞌaxin tuxi yatendani xuta ꞌba tuxi yeꞌeyanire nijmi xuta nga tjinnere sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba sa̱tenda, meni nga ku̱achatꞌanire jere. 5 ꞌBa ꞌetju ngatsiꞌi xuta xi tjin nangi Judea ko ngatsiꞌi xutare naxinanda Jerusalén nga jaꞌekasen ñojonre Juan. ꞌBa kionga je yeꞌe nijmi ngatꞌare je xi tjinre, Juan yatenda ngajin ndaje Jordán.

6 ꞌBa najñu xi yaja Juan ntsjare chakameyu kuandakoni, ꞌba ko jngu tjiuxinjnde tikjakonire. ꞌBa naxkajndi ko ntsjenre tjiuchusera xi tjin ngijña kjine. 7 ꞌBa kionga beꞌeyare nijmi, tsu:

—Jaskanre an ndiba jngu xuta xi ngisa tjinre kjuaꞌñu tuꞌbani ko an xi kaꞌnda an bi bakinna̱ nga sikindia̱ ꞌba skjendaa̱ naꞌñu jndere. 8 An tebatenda_nuu̱ ko nanda; tunga kui ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana kuatendanu.

Jesús satenda ꞌba chanayiu kutꞌayako

Mt. 3:13-17; 4:1-11; Lc. 3:21-22; 4:1-13

9 ꞌBa ꞌbi kuán kui nixtjinbiu nga Jesús ꞌetjuni naxinanda Nazaret, naxinanda xi tijñajin nangi Galilea, ꞌba echu ña tijña Juan. ꞌBa Juan yatenda ngajin ndaje Jordán. 10 ꞌBa kionga tiꞌbetukajin nando, Jesús tsabe nga kitjuꞌi ngankꞌaa, ꞌba nga Isennixtjintsjere Naꞌenchana tiꞌbetukajennere joni jngu tjiunise tiba. 11 ꞌBa jngu jnda kjinuꞌyanire ngankꞌaa xi tsu:

—Ji= ni xi kiꞌndina̱ xi tsimijaa̱n. Ne tsja tjinna̱ ngatꞌa tsiji.

12 ꞌBa jaskan, Isennixtjintsjere Naꞌenchana kiko ngaꞌnde tꞌaxin. 13 ꞌBa kio tsikꞌejña yachan nixtjin ngajinre tjiuba tsꞌen, ꞌba chanayiu kiskutꞌayako. ꞌBa ankjere Naꞌenchana jaꞌekatesinre Jesús.

Jesús ꞌbetutsꞌinre xare nangi Galilea

Mt. 4:12-17; Lc. 4:14-15

14 ꞌBa jaskan nga Juan kisꞌeya nduya, Jesús echu nangi Galilea, ꞌba kio kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana.

15 —Nixtjinbi xi kikꞌinnu je kuajngu ꞌba kjuatexumare Naꞌenchana je tijña tiña. Tikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu, ꞌba ngatamakjainnu ngatꞌa tseꞌe en ndare Naꞌenchana —kitsure Jesús.

Jesús nchjare ñujun xuta xi tsuba tjiuti

Mt. 4:18-22; Lc. 5:1-11

16 ꞌBa tifaꞌa Jesús ngandai ndachikunre Galilea, kionga tsabe Simón ꞌba ko ntsꞌe xi Andrés ꞌmi. ꞌBa naꞌya tire inyakanikjaꞌajin nando, ngatꞌa kui nchjabiu xi ti= tsuba. 17 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jun naꞌen, ndetjennginu. An saꞌen_nuu̱ nchja xi ꞌbeku xuta.

18 ꞌBa ndekuini chubabiu nchjabiu ꞌendu naꞌya tire ꞌba kitjenngi.

19 ꞌBa kio nguba chire Jesús tsabe Santiago ꞌba ko ntsꞌe Juan, kiꞌndire Zebedeo, xi tjinduya barku nga inyaꞌbendunda naꞌya tire. 20 ꞌBa tukjuan kinchja=re, ꞌba nchjabiu kitsikꞌejña naꞌenre xi Zebedeo ꞌmi ngaya barku ko chuꞌndare ꞌba kitjenngi Jesús.

Jesús tsinda jngu xuta xi tijñajinre jngu isennixtjin xi bi nda

Lc. 4:31-37

21 ꞌBa jaskan Jesús ko xutare jaꞌe naxinanda Capernaum. ꞌBa kionga nixtjin nga nikjaꞌaya, Jesús jaꞌasꞌen niꞌya sinagoga ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yakuya. 22 ꞌBa tu kuakun=re xuta jotsaꞌen yakuyare joni tsa xa nkꞌa tjinre, ꞌba bi joni nchja chjine kjuatexuma. 23 ꞌBa ngaya niꞌya sinagoga tijña jngu xuta xi isennixtjin xi bi nda tijñajinre, xi kitsu nga kiskiꞌndaya:

24 —Ji Jesús tseꞌe Nazaret, ¿mé= xi tjinri ngatꞌa tsajain? ¿A jaꞌenikjekjuanii̱? ꞌBe=ña̱ ꞌyá= ni ji. Ji= ni xuta tsjere Naꞌenchana.

25 Tunga Jesús jatiko isennixtjinbiu ꞌba kitsure:

—¡Xiu teni ꞌba tꞌetukajin_ri xutabi!

26 ꞌBa isennixtjinbiu xi bi nda se ꞌetsujmeyare xutabiu, ꞌba niki ꞌñu= kiskiꞌndaya nga ꞌetukajinre. 27 ꞌBa ngatsiꞌi xuta tu kuakun=re, ꞌba tsiningiyare xinkjin:

—¿Mé= kibi? Kjaꞌe tsaꞌen bakuya xutabi, joni tsa xa nkꞌa tjinre. ¡Kaꞌnda isennixtjin xi bi nda ꞌbexa=re ꞌba tsikꞌetjusunre!

28 ꞌBa ne xati kjiꞌyare ngatꞌa tseꞌe Jesús ngayéje nangi Galilea.

Jesús tsinda nachiꞌyare Simón Pedro ꞌba ko ne nkjin xuta xi sefesun

Mt. 8:14-17; Lc. 4:38-41

29 ꞌBa kionga ꞌetju niꞌya sinagoga, Jesús kiji ko Santiago ꞌba ko Juan ndaba Simón ko Andrés. 30 ꞌBa nachiꞌyare Simón nachan tikijñasun nga ntꞌai kunre. ꞌBa taꞌa kikꞌere nijmi Jesús. 31 ꞌBa kui kitsitiñatꞌare ꞌba kiskjebe ntsja nga kitsikisetjen. ꞌBa ndekuini chubabiu kitukjaꞌaxinre chiꞌin ntꞌaire chjunbiu. ꞌBa saꞌe kitsikjén xuta xi echukun.

32 ꞌBa kionga je tjimaꞌña, kionga je kintjai tsuꞌbiu, echuchanire Jesús ngatsiꞌi xuta xi sefesun ko xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda. 33 ꞌBa nkjin xuta xi tjindu Capernaum jaꞌe ꞌba kuañajanxtiu xuntja niꞌyo. 34 ꞌBa Jesús ne nkjin xuta kitsinda xi kjaꞌe kjuanga chiꞌin kunre, ꞌba ne nkjin isennixtjin xi bi nda tsꞌaxjejin. ꞌBa ngatꞌa isennixtjinbiu bexkun ꞌyá=ñu kui, kui= kjuañu Jesús bi kitsjaꞌndenire nga kinchja.

Jesús ꞌbetju nga fitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana

Lc. 4:42-44

35 Kionga je tjisꞌe isen, kionga jñu chun ngisa, tsisetjen Jesús ꞌba ꞌetju nga kiji jngu ngaꞌnde tꞌaxin nga kikjako Naꞌenchana. 36 ꞌBa kio Simón ꞌba ko nchja xinkjin kikangisjai Jesús. 37 ꞌBa kionga kuasjaire nde, kitsure:

—Ngatsiꞌi xuta inyamangisjairi.

38 Tunga Jesús kitsingojore:

—Tangian kjaꞌe ngaꞌnde xi tjindu tiña, tuxi ꞌba nde kio sikjaꞌaxtiuyani_ra̱ enre Naꞌenchana; ngatꞌa tu kui xa ꞌetjuña̱.

39 ꞌBa kiji ngayéje niꞌya sinagoga xi tu tjin nangi Galilea, nga titsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana, ꞌba ne nkjin isennixtjin xi bi nda tiꞌbaxje.

Jesús tsinda jngu xuta xi chiꞌin feꞌndujun kunre

Mt. 8:1-4; Lc. 5:12-16

40 ꞌBa kio jngu xuta xi chiꞌin feꞌndujun kunre jaꞌetsitiñatꞌare Jesús ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare ꞌba ꞌetsꞌare:

—Tsa mejénri ku̱an sitsjenaa̱ nga xjaꞌaxinnaa̱ chiꞌin xi kunna̱.

41 ꞌBa Jesús jaꞌanimare xutabiu, ꞌba kitsure nga yanere ntsja:

—Mejénna̱. Ngatamandai.

42 ꞌBa ndekuini chubabiu, kitukjaꞌaxinre chiꞌinre, ꞌba kuanda. 43 ꞌBa taꞌa kitsikixantꞌa Jesús xutabiu, ꞌba ꞌñu ꞌenere nga kitsure:

44 —Tuꞌyá ꞌbe_ri nijmi; tu tꞌin ꞌba tikaku_ri yojori naꞌmiu. ꞌBa tꞌikue kjuatjo xi baku nga je kuatsjejin jotsaꞌen kitsu Moisés, tuxi ꞌbatsaꞌen skuekixini xuta nga je kuanda ngani.

45 Tunga kionga kui xutabiu kiji, ꞌetutsꞌinre nga yeꞌere nijmi ngatsiꞌi xuta mé xi tu kuán. ꞌBa kui= kjuañu Jesús bi nde nda kuán jaꞌasꞌenni naxinando, tu kioña tsajain xuta ꞌbejña. Tunga ꞌetjuni xuta xi kjaꞌe kjuanga nangi tseꞌe nga jaꞌekutsejenre.

2

Jesús tsinda jngu xuta xi bi ma fi

Mt. 9:1-8; Lc. 5:17-26

1 ꞌBa jaskan, kionga je jaꞌa jó ján nixtjin, Jesús jaꞌe ngani naxinanda Capernaum; ꞌba kjintꞌe xuta nga je tijña ngani ndaba. 2 ꞌBa tukjiaꞌa ne nkjin xuta kuañajan, kaꞌnda ngantja niꞌyo bi nde kisꞌeni ngaꞌnde; ꞌba Jesús yakuyare enre Naꞌenchana. 3 ꞌBa kio, jaꞌe ñujun xuta xi yankꞌangi jngu xuta xi bi ma fi. 4 Tunga bi kuán echukatꞌare Jesús, ngatꞌa ne nkjin xuta tjin. Kui kjuañu ngatsja niꞌya ña tijña Jesús kiskjeꞌikjani, ꞌba kio tsꞌajenni xuta xi tjiꞌmio nga kjiya kuxta. 5 ꞌBa kionga Jesús tsabe kjuamakjain xi tjinre nchjabiu, kio kitsure xuta xi tjiꞌmio:

—Ji kiꞌndina̱, je kuachatꞌari jeri.

6 Tunga yakꞌa chjine kjuatexuma xi tjindu kio, ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: 7 “¿Jótsaꞌen ma kakun xutabi nga ꞌbitsaꞌen tinchja? Bi tjibekun Naꞌenchana, ngatꞌa tu Naꞌenchana sani xi mare tsichatꞌa je.” 8 Tunga taꞌa fani kuankjinre Jesús mé xi inyatsikjaꞌetsjen nchjabiu, ꞌba tsiningiyare:

—¿Ánñu ꞌbatsaꞌen tenikjaꞌetsjenñu? 9 ¿Méñu xi ngisa bi naꞌenre nga xin_ra̱ xuta xi bi ma fiu? ¿A nga xin_ra̱: “Je kuachatꞌari jeri”, asa nga xin_ra̱: “Tisetjen, chjube kuxta xi tetsjujñaye ꞌba titjajme”? 10 Tunga mejénna̱ nga xio nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun tjinre kjuaꞌñu kui ngasunꞌndebi nga sichatꞌa je.

ꞌBa kio kitsure xuta xi bi ma fiu:

11 —Ji xinra̱, tisetjen, chjube kuxtari ꞌba tꞌin niꞌyari.

12 ꞌBa xuta xi tjiꞌmio taꞌa tsisetjen, ꞌba kiskjebe kuxtare nga ꞌetjuni kio ngixkun ngatsiꞌi xuta. ꞌBa ngatsiꞌi tu kiskutsejenꞌakun= ꞌba kitsichjire Naꞌenchana nga kui xi tjinre kjuaꞌñu. ꞌBa inyatsure xinkjin:

—Kje nisa jngu ndiyajín ꞌya tsajmi joni kibi.

Jesús nchjare Leví

Mt. 9:9-13; Lc. 5:27-32

13 ꞌBa jaskan Jesús ꞌetju ngani nga kiji ngandai ndachikun; ꞌba ne nkjin xuta jaꞌekun, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yakuyare. 14 ꞌBa kionga Jesús tifaꞌa kio, tsabe Leví xi kiꞌndire Alfeo, nga tijña ngaꞌnde ña tjubechjintjai tsajmi, ꞌba kitsure:

—Ndetjenngina.

ꞌBa Leví tsisetjen ꞌba kitjenngi.

15 ꞌBa ꞌba kuán nga Jesús tikjen ndaba Leví, ne nkjin xuta xi kjebechjintjai tsajmi ko xuta je tjindutꞌako yamixa Jesús ꞌba ko xutare; ngatꞌa ne nkjin mani xuta xi tjenngire. 16 ꞌBa chjine kjuatexuma xi tseꞌe nchja fariseo tsabe kionga Jesús inyakjenko xuta je ꞌba ko xuta xi kjebechjintjai tsajmi. ꞌBa jako xutare Jesús, ꞌba tsiningiyare:

—¿Ánñu nchja xi kjebechjintjai tsajmi ꞌba ko xuta je tikjenkoni chamaestrunu?

17 ꞌBa Jesús kjintꞌere, ꞌba kitsure:

—Xuta xi nda bi chjine ki machjenre, tu kui sani xi sefesun. Bi xuta xi kixi jaꞌekinchja_ra̱, tu kui sani xuta xi tjinre je.

Jesús tsuya kjiaꞌañu nga ma beni kjindia

Mt. 9:14-17; Lc. 5:33-39

18 ꞌBa jngu ndiya, kionga xuta xi tjenngire Juan ꞌba ko nchja fariseo tjindu kjindia, yakꞌa xuta jaꞌekjeningiyare Jesús:

—Ji naꞌen, xuta xi tjenngire Juan ꞌba ko nchja fariseo tjindu kjindia. ¿Ánñu xutari bi ꞌbendu kjindianini?

19 —¿A ma ꞌbendu kjindia xuta xi kjinikjintꞌe jngu kjuabixan, tsa xi xiꞌun kio tijñako ngisa? —kitsingojore Jesús—. Yejerañu xi xiꞌun tijñako, bi ku̱an kꞌuendu kjindia. 20 Tunga kjuaꞌe jngu nixtjin kionga stukjaꞌare xiꞌun; kionga kjuaꞌe nixtjinbiu kio= kꞌuendu kjindia.

21 ’ꞌBa niꞌyá ꞌbendayanda jngu xutji chinga ko chuba najñu xatse; ngatꞌa najñu xatsio kje faꞌekujín ꞌba ꞌbetijnda xutji chingó, ꞌba ngisa= tse tijnda. 22 ꞌBa nde niꞌyá ꞌbeya binu xatse jngu chitsa xi tjiuxin ni xi chinga; ngatꞌa binu xatsio kꞌuetijnda, ꞌba ne tse binu tisten ꞌba kjuekjua= chitsa tjiuxinbiu ngayeje. ꞌBa kui= kjuañu chitsa tjiuxin xatse kꞌueyaña binu xatse —kitsu Jesús.

Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe nixtjin nga nikjaꞌaya

Mt. 12:1-8; Lc. 6:1-5

23 ꞌBa jngu nixtjin nga nikjaꞌaya Jesús ꞌba ko xutare setsuma ngajin ña kjiꞌi tsujmi ntje. ꞌBa kionga jaꞌa kio, xutare ꞌetutsꞌinre nga tsate xujmare trigo. 24 ꞌBa nchja fariseo tsiningiyare:

—¿Ánñu xutari inyatsaꞌenni mé xi bi tixaꞌnde nga ma nixtjin nga nikjaꞌaya?

25 Tunga Jesús kitsure:

—¿A kje ꞌbexkiyajíun mé= xi kitsaꞌen David jngu nixtjin nga kui ꞌba ko xuta xi tjenko kuanaꞌenre ꞌba kuabojore? 26 ꞌBa kui nixtjinbiu nga Abiatar naꞌmi titjun kuán, David jaꞌasꞌen ngaꞌnde tsjere Naꞌenchana, ꞌba kiskine niñuxtila tsje, xi tu naꞌmiu ma kjine; ꞌba kitsjare xuta xi tjenko ngayeje.

27 ꞌBa kitsu ngisare Jesús:

—Nixtjin nga nikjaꞌaya tu kjuanda tseꞌe= xuta nga kisꞌendare, bi tsa nixtjiun kisꞌendare xuta. 28 ꞌBa kui= kjuañu Kiꞌndire Xuta xiꞌiun batexumanire kaꞌnda nixtjin nga nikjaꞌaya.

3

Jesús tsinda jngu xuta xi jaꞌeku ntsja

Mt. 12:9-14; Lc. 6:6-11

1 ꞌBa kio Jesús jaꞌasꞌen ngani niꞌya sinagoga; ꞌba kio tijña jngu xuta xi jaꞌeku ntsja. 2 ꞌBa nchjabiu inyakutsejenre Jesús tuxi skueni tsa sinda xutabiu nga nixtjin nga nikjaꞌaya, ꞌba tuxi ku̱an kuangini. 3 ꞌBa Jesús kitsure xuta xi jaꞌeku ntsja:

—Tisetjen ꞌba tisen ngamasenre kio.

4 ꞌBa jaskan tsiningiyare nchja xi yakꞌa:

—¿Mé xi tixaꞌnde nga ñaꞌan nga nixtjin nga nikjaꞌaya, a tsajmi xi nda= asa xi chꞌo? ¿A sikꞌangiña jngu xuta, asa sikꞌenña?

Tunga nchjabiu xiu tsikꞌendu. 5 ꞌBa Jesús ko kjuasti kiskutsejenꞌa nchja xi inyandaire, ꞌba ba kisꞌere ngatꞌa tseꞌe nga titsujñu ngisare.

—Tjente ndsai —kitsure xuta xi jaꞌeku ntsja.

ꞌBa xutabiu yejente ntsja, ꞌba kuanda. 6 Tunga taꞌa ꞌetju nchja fariseo ꞌba kuañajantꞌare nchja tseꞌe Herodes nga tsangisjai ndiya jotsaꞌen ku̱an sikꞌenni Jesús.

Jesús tsinda nkjin xuta ngandai ndachikun

7 ꞌBa jaskan Jesús kikotꞌaxin xutare ndai ndachikun, ꞌba ne nkjin xuta xi jendibani nangi Galilea kitjenngi. 8 ꞌBa kionga kjintꞌe mé xi tu titsaꞌen Jesús, ne nkjin xuta xi tseꞌe nangi Judea, tseꞌe naxinanda Jerusalén, tseꞌe nangi Idumea, tseꞌe xingunda ndaje Jordán ꞌba ko tseꞌe ngandaire naxinanda Tiro ko naxinanda Sidón jaꞌekutsejenre. 9 ꞌBa kui= kjuañu Jesús ꞌexare xutare nga ngatꞌejñandare jngu barku, tuxi bi ku̱astinnenire xutankjiun xi kuañajan kio. 10 Ngatꞌa ne nkjin xuta je kitsinda, kui kjuañu xi sefesun se inyakanikjaꞌane=re yojore tuxi ku̱an sikoni. 11 ꞌBa kionga isennixtjinnkjin xi bi nda tsabe Jesús, tsikinyakunchꞌintꞌare ꞌba tsu nga kjiꞌndaya:

—¡Ji= ni xi Kiꞌndire Naꞌenchana!

12 Tunga Jesús jatiko isennixtjinbiu nga bi kuetsu nga kui xi Kiꞌndire Naꞌenchana.

Jesús kjaꞌajin xutare xi tejó

Mt. 10:1-4; Lc. 6:12-16

13 ꞌBa jaskan Jesús kiji jngu ngijñacha, ꞌba kinchjare nchja xi nda kisasenre. ꞌBa kionga kuañajan nchjabiu, 14 Jesús kiskjaꞌajin tejó nchja tuxi kꞌuajmekoni, ꞌba tuxi sikasenni nga sikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana. Jesús kitsjajaꞌenre nchjabiu nga kui xi kꞌuin apóstoles; 15 ꞌba kitsjare kjuaꞌñu tuxi kꞌuaxjejinni isennixtjin xi bi nda ngajinre xuta. 16 Kui nga tejó nchjabiu xi kiskjaꞌajin Jesús: Simón, xi kitsjajaꞌenre nga kui xi kꞌuin Pedro; 17 Santiago ꞌba ko ntsꞌe Juan, kiꞌndire Zebedeo, xi kitsjajaꞌenre Boanerges (jaꞌen xi tsunire: Kiꞌndire Choꞌon); 18 ꞌba ko Andrés, Felipe, Bartolomé, Mateo, Tomás, Santiago xi kiꞌndire Alfeo; Tadeo, ko Simón, xi mako nchja cananista, 19 ꞌba ko Judas Iscariote, xi jaskan kitsingantsja Jesús.

Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe chanayi Beelzebú

Mt. 12:22-32; Lc. 11:14-23; 12:10

ꞌBa jaskan, Jesús jaꞌasꞌen niꞌya ña tiꞌbejña, 20 ꞌba ne nkjin xuta kuañajanne nganire, kaꞌnda bi kuán kiskine chi niñu. 21 ꞌBa kionga kjintꞌe xinkjin Jesús, jaꞌekjaꞌa, ngatꞌa kitsu xuta xi yakꞌa nga Jesús skare.

22 ꞌBa chjine kjuatexuma xi jendibani naxinanda Jerusalén kitsu nga chanayi Beelzebú, ngakure isennixtjin xi bi nda, tijñajinre Jesús ꞌba nga kui kitsjare kjuaꞌñu tuxi kꞌuaxjejinni isennixtjin xi bi nda. 23 ꞌBa kio Jesús kinchjare nchjabiu, ꞌba ꞌejñare kui kjuakusunbi:

—¿Jótsaꞌen ndekuini chanayiu ku̱an kꞌuaxjejinni yojore? 24 ꞌBa tsa xuta xi tjindu jngu naxinanda ña batexuma jngu rey ndekui jóya tjinnire yojore, bi tsé ku̱anre nga kꞌuendu. 25 ꞌBa tsa xuta xi tjindu ngaya jngu niꞌya ndekui jó ya tjinnire yojore, bi tsé ku̱anre nga kꞌuendu xuta xi tjinduya. 26 ꞌBa nde tsa chanayiu kuakjanya yojore, ꞌba tsa ndekui skjankoni yojore, bi tsé ku̱anre nga kꞌuejña. Je echukjetꞌa nixtjinre.

27 ’ꞌBa tuꞌyá ku̱an kjuaꞌasꞌen ndaba jngu xuta xi taja ꞌba skjebecheje tsajmire, tsa bi fara tjun kuetaꞌñu; ꞌba tu ꞌba= tsaꞌen sa nga ku̱an skjaꞌachejere tsajmire.

28 ’ꞌBa fa xinkixi_nuu̱, nga Naꞌenchana sichatꞌa yejere jere ꞌba tume en chꞌo xi kuetsure Naꞌenchana xuta; 29 tunga xi chꞌo kuetsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana, niñajanni ku̱achatꞌare. Tu je= xuta je ngantsjai nixtjin —kitsu Jesús.

30 Ngatꞌa nchjabiu kitsu nga kui xi tijñajinre jngu isennixtjin xi bi nda.

Jesús tsuya ꞌyá= xi nare ꞌba ꞌyá= xi ntsꞌe

Mt. 12:46-50; Lc. 8:19-21

31 ꞌBa kio jaꞌe nare ꞌba ko ntsꞌe Jesús ꞌba ngandetsiun tsikinya ꞌba tu ꞌexa nga kjuinukjuare Jesús. 32 ꞌBa xuta xi tjindundaire Jesús kitsure:

—Nari ko ntsꞌé ꞌba ko ndichjai ngandetsian inya ꞌba inyamangisjairi.

33 —¿ꞌYá= xi nana̱ ꞌba ꞌyá= xi ntsꞌia̱? —kitsu Jesús.

34 ꞌBa kio kiskutsejenꞌa xuta xi tjindundaire ꞌba kitsu:

—Kui ngatsiꞌi xutabi xi nana̱ ꞌba ko xi ntsꞌia̱. 35 Ngatꞌa tuꞌyañu xi tsikꞌetjusun enre Naꞌenchana, kui xi ntsꞌia̱ xi ndichjaa̱ ꞌba xi nana̱.

4

Jesús bakuya jngu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta xi kjejndi xujma

Mt. 13:1-9; Lc. 8:4-8

1 ꞌBa kio ꞌetutsꞌin nganire Jesús nga yakuyare xuta ndai ndachikun, ꞌba ne nkjin xuta kuañajantꞌare. ꞌBa kui= kjuañu, tsijinni barku xi tikijñajin ndachikun ꞌba tsikꞌejñayare, ꞌba ngatsiꞌi xutankjiun ngandai ña kixí chun tsikinya. 2 ꞌBa nga ꞌejñare kjuakusun; ꞌetutsꞌinre nga yakuyare ne nkjin tsajmi. ꞌBi tsaꞌen yakuyare:

3 —Tasen ñojon enbi: Jngu xuta kiji nga kikjejndi xujma. 4 ꞌBa kionga je tikjejndi xujma, masen xujmare tsixu ndai ndiyo; ꞌba jaꞌe tjiunisio ꞌba kiskine. 5 ꞌBa ngimasen xujmare tsixujin ndiojo, ña bi tse nangi tjin; ꞌba taꞌa jesu ngatꞌa bi ꞌñu nanga nangiu. 6 Tunga kionga ꞌetju tsuꞌbiu, yaka ꞌba kitsixí ngatꞌa bi ꞌñu nanga kiji jamare. 7 ꞌBa ngijngu kaꞌa xujma tsixu ngajin naꞌya, ꞌba kuankꞌa naꞌyo ꞌba bi kitsjaꞌndere nga nda kuacha xujmabiu, ꞌba nimé tu kitsja. 8 Tunga ngijngu kaꞌa xujmabiu tsixu ña nda nangi. ꞌBa jesu xujmabiu ꞌba kuacha, ꞌba ne nda chan kitsja; ꞌba tjin xujmabiu xi kitsja kate tu, tjin xi yachute ko te, ꞌba tjin xi jngu sientu tu kitsja.

9 ꞌBa kitsu ngisa Jesús:

—Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon.

Jesús tsuya ánñu kjuakusun bakuyani

Mt. 13:10-17; Lc. 8:9-10

10 ꞌBa jaskan, kionga Jesús tsikꞌejña tajngu ko xuta xi tsikinyatꞌa tiñare ꞌba ko nga tejó xutare, nchjabiu tsiningiyare mé xi tsunire kjuakusunbiu. 11 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jun, kitsaꞌeꞌndenu nga ku̱ankjinnu mé xi tjiꞌmo ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana; tunga kjaꞌe xuta xi tjindu ngandetsin, ko kjuakusun sakuyanire; 12 tuxi nisi nda skutsejen, bi skueni, ꞌba tsa ninga nda kuasen ñojon, bi ku̱ankjinre, tuxi ꞌba tsaꞌen bi kꞌuantjaiyani kjuafaꞌetsjenre ꞌba bi ku̱achatꞌare jere.

Jesús tsuya mé xi tsunire kjuakusun tseꞌe xuta xi kjejndi xujma

Mt. 13:18-23; Lc. 8:11-15

13 ’Jun, ¿a bi mankjinnu jó tsunire kjuakusunbiu? Tsa bi mankjinnu jun, ¿jótsaꞌen ku̱ankjinninu ngayéje kjuakusun xi yakꞌa? —kitsure Jesús—. 14 Xuta xi kjejndi xujma xuta xi tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana tsinguyanire. 15 Tjin xuta xi joni xujma xi tsixu ngandai ndiyo: ngu ntꞌe enbi, tunga taꞌa ndiba chanayi ꞌba kjaꞌaxin en xi je kisꞌentjejin inimare. 16 ꞌBa yakꞌa xuta xi joni xujma xi tsixujin ndiojo: ngu ntꞌe enbi ꞌba taꞌa tsja sꞌere nga makjainre, 17 tunga bi nanga kiji jamare ngajin inimare ꞌba bi tsé kixi minya; kui= kjuañu, nga tu ngatꞌare ion faꞌaxtiuni kjuanima ꞌba tsjenngire xuta ꞌba ngutjun fani tsichaja kjuamakjainre. 18 ꞌBa tjin xuta xi joni xujma xi tsixujin naꞌya: ngu ntꞌe enbi, 19 tunga ne ꞌñu tsikjaꞌetsjen ngatꞌare tsajmi xi tjinre ngasunꞌndebi, ꞌba kjuanyino ꞌbejñure ꞌba tu kui sꞌe̱ yejere tsajmi xi mejénre. ꞌBa ngayejebi inimare faꞌasꞌenjin ꞌba bi tsjaꞌndere nga nda ku̱acha enbi ngajin inimare, ꞌba bi tsja tu. 20 Tunga tjin yakꞌa xuta xi joni xujma xi tsixu ña nda nangi: ngu kui xutabi ntꞌe enbi ꞌba makjainre, ꞌba ne nda chan tsja. Tjin xi kate, xi yachute ko te, ꞌba xi jngu sientu tu tsja nga jngu jngu.

Jesús bakuya kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ndiꞌi

Lc. 8:16-18

21 ꞌBa Jesús kitsure ngayeje:

—¿A tjin= xi baka jngu ndiꞌi tuxi ngiꞌndere jngu kaxa kꞌuejñayani asa ngiꞌndere jngu nachan? ¿A bi tsa nga nkꞌa chun sꞌejña ndiꞌi tuxi nda sitsejenni? 22 Ngatꞌa ngayéje xi tijñaꞌmo ngandaꞌe kjuaꞌe nixtjin nga sꞌe̱jñatsejen; ꞌba xi bi matsejen ngandaꞌe kjuaꞌe nixtjinre nga kꞌuetukatsejen. 23 Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon.

24 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—ꞌÑu nda tasen ñojon_ru mé xi tenuꞌyo. Ngatꞌa chu̱ba̱ xi sichjon nga kꞌuechubo kjaꞌe xuta, ꞌba=nde kui xi sichubako nganinu Naꞌenchana; ꞌba ngisa= tse kꞌuesunnu. 25 Ngatꞌa xi tjinre, ngisa= tse kuaꞌe ngisare; tunga xi tsajainre, kaꞌnda stukjaꞌare xi ichi tjinre.

Jesús bakuya kjuakusun nga mankꞌa xujma

26 ’Nga ko ña batexuma Naꞌenchana —kitsu Jesús— nde ꞌba=nire joni xuta xi ꞌbentje xujma ngajin nangiu; 27 ngu nde ꞌba=nire tsa tikijñafe asa tijñakun, a ngajñu= asa nga nixtjin=, xujmo fesu ꞌba mankꞌa, nisi bi tjibe jótsaꞌen tjimankꞌa. 28 Ngatꞌa nangiu tsja tajngu chan; titjun xka chiꞌndere, ꞌba jaskan ntsꞌenre, ꞌba xi fetꞌani sꞌere tu xujmo; 29 ꞌba kionga je kichji ture, kio xutabiu ꞌbeñajan, ngatꞌa je= jaꞌe nixtjinre chan.

Jesús bakuya kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xujma mostaza

Mt. 13:31-32, 34-35; Lc. 13:18-19

30 ꞌBa kitsu ngisare:

—¿Mé xi mangusun ña batexuma Naꞌenchana, asa mé kjuakusun sikjia̱n an tuxi ku̱an singusunña? 31 Kui jo=ni jngu xujma tseꞌe mostaza xi sꞌentjejin nangiu. Ninga ngisa ichi kun tuꞌbani ko ngayéje xujma xi tjin ngasunꞌndebi; 32 tunga, kionga je kisꞌentje, mankꞌa ꞌba ngisa ꞌñu je ma tuꞌbani ko ngayéje ya xi ꞌbentje xuta, ꞌba ne yaꞌe= ma tjiare kaꞌnda tjiunise xi setsuma ngankꞌaa ma tsinda ndaba ngiꞌndere nkꞌianre yabiu —kitsu Jesús.

33 ꞌBa ne nkjin kjuakusun joni kibi kitsichjen Jesús nga yakuyare xuta. Yakuyare jotsaꞌen ku̱an ngisa nda ku̱ankjinre. 34 Bi fako tsa bi ko jngu kjuakusun, ninga xin tsuyanire xutare jó tsunire kjuakusunbiu.

Jesús tsikꞌexiu ntjo ko ndachikun

Mt. 8:23-27; Lc. 8:22-25

35 ꞌBa ndekuini nixtjinbiu, kionga je tjimaꞌña, Jesús kitsure xutare:

—Tjian xingunda jan.

36 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikꞌendu xutankjiun ꞌba xutare kiko Jesús ngaya barku xi je tjinduya, ꞌba=nde tjenngi ngisare kjaꞌe barku xi ñatjen tjen. 37 ꞌBa kio kuán jngu ntjo ꞌñu xi niki kjenitjen= nando ꞌba tsindiure nando niki kitsiteya barku, ꞌba jaꞌasꞌenntjai nanda, ꞌba je mején kitse. 38 Tunga Jesús ngastun barku tsakjajñafe, nga jngu najñu ngiku tikjijña ngi ku; ꞌba xutare kitsikjaꞌare ꞌba kitsure:

—¡Naꞌen! ¿Ánñu bi kuenda teñaꞌanni ninga tetiungijndia?

39 ꞌBa Jesús tsisetjen ꞌba jatiko ntjo ꞌba ndachikun kitsure:

—¡Xiu teni!

ꞌBa kisꞌexiu ntjo ꞌba jña kuachun. 40 ꞌBa jaskan Jesús kitsure xutare:

—¿Ánñu ne tekunñu? ¿A tojo kje chunnuu̱?

41 ꞌBa se kitsakjun= nchjabiu, ꞌba miningiyare xinkjin:

—¿ꞌYá= tsé xutabi, nga kaꞌnda ntjo ꞌba ko ndachikun tsikꞌetjusunnire?

5

Jesús tsinda jngu xuta xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda

Mt. 8:28-34; Lc. 8:26-39

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen echu nangire xuta Gerasa, xi tijña xingunda ndachikun. 2 ꞌBa kionga Jesús ꞌetjukajen barku, tukjiaꞌa kitsitiñatꞌare jngu xuta xi ꞌetukajinni tsju xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda. 3 Ngatꞌa tsju ꞌbejñajin ꞌba niꞌyá ma tsikꞌejñaꞌñu, nisi ko naꞌñu kicha sꞌe̱ꞌñukoni. 4 Ngatꞌa je ne nkjin ndiya kisetaꞌñukoni naꞌñu kicha ndsaku ꞌba ko ntsja, tunga batejntsu naꞌñu kicha xi tjiꞌñuni ntsja, ꞌba kitsixi̱ naꞌñu kicha xi tjiꞌñukoni ndsaku, ꞌba niꞌyá tsaꞌenre. 5 ꞌBa nga nixtjin ko nga nistjen ꞌbajmejin tsju ꞌba ko ngajin ngijña, nga kjiꞌndaya ꞌba nga ko ndiojo tsiꞌonkonire yojore. 6 Tunga nde saꞌe= kjin tsabeni Jesús, mangatsanga kiji ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare, 7 ꞌba ꞌñu kiskiꞌndaya nga kitsure:

—Ji Jesús, Kiꞌndire Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa, ¿mé= xi tjinri ngatꞌa tsaꞌan? ꞌBetsꞌara̱ nga bi kjuanima baꞌenaa̱.

8 ꞌBa ꞌba tsaꞌen kinchja ngatꞌa Jesús jaꞌba je ꞌbi kitsure:

—¡Ji isennixtjin xi bi ndai, tꞌetukajin_ri xutabi!

9 ꞌBa kio Jesús tsiningiyare:

—¿Jó ꞌmiri?

—Legión ꞌmina̱, ngatꞌa ne nkjin mani —kitsu isennixtjin xi bi ndo.

10 ꞌBa xutabiu ꞌñu ꞌetsꞌare Jesús nga bi kjaꞌe nangi xi kjin sikꞌete isennixtjin xi bi ndo. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tiñare nindu ꞌñu nkjin tjiuchinga inyakjen, 12 ꞌba isennixtjin xi bi ndabiu tsiꞌare Jesús:

—Tikasennii̱ ña tjindu tjiuchinga, ꞌba taꞌeꞌndenii̱ nga kuitjasꞌenjin_ri̱.

13 ꞌBa Jesús kitsjaꞌndere isennixtjinbiu, ꞌba ꞌetukajinre xutabiu ꞌba tjiuchingabiu jaꞌasꞌenjinre. Jóru mi mani tjiuchingabiu, ꞌba tsangatsanga jenya kaꞌnda ña tijña ndachikun, ꞌba kio jesunjin.

14 ꞌBa nchja xi inyatsikuenda tjiuchingabiu tsangatsanga nga kikeꞌere nijmi xuta xi tjin naxinando ꞌba xi tjindundai ngandaire. ꞌBa xuta jaꞌekutsejen tuxi skueni mé= xi kuán. 15 ꞌBa kionga xutankjin jaꞌe ña tijña Jesús, tsabe xutabiu xi kisꞌejñajinre isennixtjin xi bi nda xi Legión ꞌmi, nga je xiu tijña, ꞌba nga je yaja najñure ꞌba nga je nda tjinre; ꞌba xutankjiun kitsakjun. 16 ꞌBa nchja xi tsabe mé= xi kuánre xutabiu xi kisꞌejñajinre isennixtjin xi bi nda ꞌba ko tjiuchingo yeꞌere nijmi xuta xi yakꞌa. 17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutankjiun ꞌetsꞌare nga Jesús ngatetukajin kui nangibiu.

18 ꞌBa kionga Jesús tifaꞌasꞌen ngani barku, xutabiu xi kisꞌejñajinre isennixtjin xi bi nda ꞌetsꞌare nga ngatatsjaꞌndere nga kuetjenngi. 19 Tunga Jesús bi kitsjaꞌndere.

—Tusa niꞌyari tꞌin, ko xingi, ꞌba tꞌe_ri nijmi mé= xi kitsaꞌen ngatꞌa tsiji Naꞌenchana, ꞌba jótsaꞌen jaꞌanimari —kitsure Jesús xutabiu.

20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiji xutabiu, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yeꞌe nijmi naxinanda xi tjin nangi Decápolis mé= xi kitsaꞌen Jesús ngatꞌa tseꞌe; ꞌba ngatsiꞌi xuta xi tjin kio tu kuakunre.

Jesús tsinda kiꞌndi chjunre Jairo ꞌba ko chjun xi kitsiko najñure

Mt. 9:18-26; Lc. 8:40-56

21 ꞌBa kionga Jesús jendibaya ngani barku xingunda ndachikun, kui ngando tsikꞌejña, ꞌba kio ne nkjin xuta kuañajantꞌare. 22 ꞌBa kio jaꞌe jngu xuta xi Jairo ꞌmi xi jngu ngaku tseꞌe niꞌya sinagoga; kionga tsabe Jesús, tsakasenkunchꞌintꞌare 23 ꞌba ꞌñu ꞌetsꞌare, nga kitsure:

—Naꞌen, kiꞌndi chjunna̱ je mején kueya; ndekjane_ri ndsai kiꞌndina̱, tuxi ku̱andani ꞌba kꞌuejñakunni.

24 ꞌBa kio kiko Jesús; ꞌba ne nkjin xuta kitjenngi, se inyaꞌbeꞌnyuꞌñundaire. 25 ꞌBa ngajinre xutankjiun tjenjinre jngu chjun xi kuatejó nu tjinre nga ꞌbakjanre jin. 26 Xi je ne tsé kjuanima jaꞌaxtiu ngaya ntsja nkjin chjineki, ꞌba je kitsikje ngayéje xi tjinre; ꞌba ni̱ꞌbi= tjin tsakaseko, tusa ngisa ꞌñu ma chiꞌinre. 27 ꞌBa kionga chjunbi kjintꞌe en ngatꞌare Jesús, jaꞌetjenngi ngajinre xutankjiun ꞌba ngastun kitsitiñatꞌanire, ꞌba tu najñure kitsiko sa. 28 Ngatꞌa ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: “Nisi tu najñure sikosaa̱, ku̱anda=ña̱.” 29 ꞌBa tukjiaꞌa, kitikjayare jinre; ꞌba se tsejen kuánre yojore nga je kuanda chiꞌinre. 30 Tunga Jesús taꞌa tsabe nga ngaꞌñu ꞌetukajin yojore, ꞌba kitsikuꞌbe ngajinre xutankjiun ꞌba tsiningiya:

—¿ꞌYá= xi kitsiko najñuna̱?

31 —Teꞌyani nga xutankjiun tiꞌbeꞌyuꞌñuri, ¿ánñu “ꞌYá= xi kitsiko najñuna̱” tesjini? —kitsure xutare.

32 Tunga Jesús tojo tikutsejen ngandaire tuxi skueni ꞌyá= xi kitsiko. 33 ꞌBa kio chjunbiu, kionga je tsabe mé= xi kuánre, se tifatsekun= nga kikasenkunchꞌintꞌare Jesús, ꞌba yeꞌekixire nijmi mé= xi kuán. 34 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ji, kiꞌndina̱, tu ngatꞌare kjuamakjainri nga je kuandai. Ngatjasꞌeri kjuaxiu nga tꞌin, ꞌba ngatamandai ngatꞌare chiꞌinri.

35 ꞌBa nde saꞌe= tinchjani Jesús, nga tukjiaꞌa jaꞌe yakꞌa nchja xi jendibani ndaba xuta ngakure niꞌya sinagoga.

—Je kꞌen kiꞌndi chjunri. Bi nde minyasiyani_ri maestru —kitsure.

36 Tunga Jesús bi kitsisinre nchjabiu, ꞌba kitsure xuta xi ngakure niꞌya sinagoga:

—Bi kuin; tu ngatamakjain saniri.

37 ꞌBa bi kitsjaꞌnde Jesús nga nkjin xuta kuetjenngi, tu Pedro=, Santiago, ꞌba ko Juan xi ntsꞌe Santiago sa. 38 ꞌBa kionga echu ndaba xuta xi ngakure niꞌya sinagoga, tsabe nga ne siꞌa inyatsaꞌen xuta nga inyakjiꞌnda ꞌba nga ꞌñu inyakjiꞌndaya. 39 Jesús jaꞌasꞌen ꞌba kitsu:

—¿Ánñu ꞌba tuku kjiꞌi siꞌa teñaꞌanñu ꞌba techiꞌndayakoñu? Kiꞌndi chjunbi bi kꞌen, tu tikijñafe sani.

40 ꞌBa kio xuta xi tjindu kio tsejnuke Jesús. Tunga kui tsꞌaxje tsiꞌi xutabiu, ꞌba tu naꞌenre= ko nare ꞌba ko xuta xi tjeko sa xi jaꞌasꞌen ña tikijña kiꞌndi chjunbiu. 41 ꞌBa kio kiskjebe ntsja ꞌba kitsure:

—Talita cum. (En xi tsunire: kiꞌndi chjun, ji texinra̱, tisetjen.)

42 ꞌBa ndekuini chubabiu kiꞌndi chjun, xi tejó nu tjinre, tsisetjen ꞌba tsakꞌajme. ꞌBa xuta xi tjindu kio tu kuakun=re. 43 Tunga Jesús ꞌñu ꞌenere nga tuꞌyá kueꞌere nijmi mé= xi kuán, ꞌba nde kitsu nga kuaꞌere xi chine kiꞌndi chjunbiu.

6

Jesús kiji naxinanda Nazaret

Mt. 13:53-58; Lc. 4:16-30

1 ꞌBa Jesús ꞌetjuni kio ꞌba kiji nangire, ꞌba kitjenngi xutare. 2 ꞌBa kionga jaꞌe nixtjin nga nikjaꞌaya, Jesús ꞌetutsꞌinre nga yakuya niꞌya sinagoga. ꞌBa nkjin xuta kjintꞌere Jesús, ꞌba tu miningiyakun=re xinkjin:

—¿Ñáñu kikjaꞌanire xutabi ngayéje tsajmi xi bakuya? ¿Mé= kjuankjinkakun xi kitsaꞌere, ꞌba ko kjuakun xi tsaꞌen? 3 ¿A bi tsa chjine yo kibi, kiꞌndire Marío, xi ntsꞌe mani Sandio, Kusio, ko Judo, ꞌba ko Simón? ¿A bi tsa nde i tjindujinnina ndichja ngayeje?

Kui= kjuañu chꞌo kuánnire ngatꞌa tseꞌe ꞌba bi kuamejénre nga ku̱akjainre. 4 Tunga Jesús kitsure:

—Ngayéje ngaꞌnde ꞌyaxuta= jngu xuta profeta, tunga ña nangire, ngajinre xinkjin ꞌba ninga ña niꞌyare bi ꞌyakunre.

5 ꞌBa bi kuán kitsaꞌen jngu kjuakun kio, tu chuba xuta xi yanere ntsja xi inyafesun ꞌba kitsinda. 6 ꞌBa Jesús tu kutsejenkuun nga xutabiu bi kuamejénre nga kuakjainre ngatꞌa tseꞌe kui. ꞌBa Jesús fikakuya ngaꞌnde xi tjindundai kio.

Jesús tsikasen nga tejó xutare

Mt. 10:5-15; Lc. 9:1-6

7 ꞌBa Jesús kinchjare nga tejó xutare, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga jo jó kitsikasen, ꞌba kitsjare kjuaꞌñu nga kꞌuaxje isennixtjin xi bi nda. 8 ꞌBa kitsure nga tumé kuaꞌa ngaya ndiyo, tu jngu sa yanise. ꞌBa nga bi ku̱an kueko niñuxtila, chitsa, ꞌba ninga ton. 9 ꞌBa nga ku̱an kuaya jndere, tunga bi ku̱an kuaꞌa ngijngu nga najñure. 10 ꞌBa kitsure:

—ꞌBa tuñañu nga kuitjasꞌion jngu niꞌya, tetsubo kio kaꞌnda nga̱ kꞌuetjuñu ngaꞌndebiu. 11 ꞌBa tsa jngu ngaꞌnde bi stukjaꞌatjo ninga bi kuasen ñojonnu xuta xi tjindu kio, tusa tꞌetju ngaꞌndebiu ꞌba tꞌetsujmio chojore ndsakú, joni jngu chu̱ba̱ nga kui xutabiu tjinre je.

12 ꞌBa kio ꞌetju xutare, ꞌba yeꞌeyare nijmi xuta nga ngatatsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre. 13 ꞌBa nkjin isennixtjin xi bi nda tsꞌaxjejinre xuta, ꞌba nkjin xuta xi inyafesun kitsinda nga kitsikajunre aseti.

Mé xi kuán kionga kꞌen Juan Bautista

Mt. 14:1-12; Lc. 9:7-9

14 ꞌBa xuta ngaku xi titjun Herodes ꞌba nde kjintꞌe en ngatꞌa tseꞌe Jesús, ngatꞌa ne nkjin ngaꞌnde nda ꞌyare jaꞌenre Jesús. ꞌBa yakꞌa xuta kitsu:

—Kui Juan Bautista xi je jaꞌaya nganire, ꞌba kui= kjuañu tjinnire ngaꞌñu nga titsaꞌen ngani kjuakun.

15 ꞌBa kjaꞌe xuta kitsu:

—Kui Elías.

ꞌBa xuta xi yakꞌa kitsu:

—Kui jngu xuta profeta joni ngasaꞌe.

16 Tunga Herodes, kionga kjintꞌe kui enbi, kitsu:

—Kui Juan. An ꞌexa nga kitisin, ꞌba ngandaꞌe je jaꞌaya nganire.

17 Nga tu kjuare chjun Herodia= nini, nga Herodes ꞌexa nga kjinduba Juan, ꞌeꞌñu, ꞌba kiskanisꞌen nduya. Chjun Herodia, chjunre Felipe kuán tsakaiñu, xi ntsꞌe Herodes, tunga Herodes tsixanko ngani chjunbiu. 18 Ngatꞌa Juan jaꞌba je kitsure Herodes:

—Kjuatexumo tsu nga bi ku̱an chjunre ntsꞌé kuenikue.

19 ꞌBa tu kjuabiu= nini nga chjun Herodia kuastike Juan ꞌba kuamejénre kitsikꞌen tsakaiñu, tunga bi kuán jó kitsaꞌennire; 20 ngatꞌa Herodes be= nga Juan jngu xuta kixi, tsje ko ni. Kui= kjua kitsakjunkeni ꞌba tsikuenda. ꞌBa kionga Herodes ntꞌere Juan, kaꞌnda bi be mé= xi saꞌen, tunga tsja mare nga basen ñojonre. 21 Tunga tuchan jaꞌe nixtjin nga chjun Herodia kisaku ndiyare kionga kichu nu Herodes. Kui= nixtjinbiu tsꞌaxje jngu sꞌi ꞌba tsakjenko xutaxare ngatsiꞌi ngakure chasoldadu ngayeje ꞌba ko xuta nyina xi ꞌñu ꞌyaxkunre nangi Galilea. 22 ꞌBa kiꞌndi chjunre chjun Herodia jaꞌasꞌen ngaꞌnde ña inyakjen ꞌba kite. ꞌÑu kuatsjare Herodes ꞌba ko xi tjindutꞌa yamixo jotsaꞌen kite. ꞌBa Herodes kitsure kiꞌndi chjunbiu:

—Chjaꞌana tume xi mejénri, ꞌba sjara̱.

23 ꞌBa kitsjaꞌenre nga sjare tume xi skuiꞌare, nisi masen naxinanda ña batexuma. 24 ꞌBa kui kiꞌndi chjunbiu ꞌetju, ꞌba tsiningiyare nare:

—¿Mé= xi skuiꞌa_ra̱?

ꞌBa nare kitsingojore:

—Nindaku Juan Bautista chjaꞌa_ri.

25 ꞌBa kiꞌndi chjunbiu tukjuan jaꞌasꞌen ngani ña tijña xuta ngaku xi titjun, ꞌba kitsure:

—Ngandaꞌe fani nga mejénna̱ nga kuaꞌenaa̱ nindaku Juan Bautista ngaya jngu tiba.

26 ꞌBa Herodes ne ba kisꞌere; tunga ngatꞌa jaꞌba je kitsja enre ngixkun xi tu kitsikjintꞌe, tjinnere kitsjare xi tsiꞌa. 27 ꞌBa tukjuan ꞌexare jngu chasoldadu nga kuekatesin Juan. 28 ꞌBa chasoldadu kiji nduyo, tsatesin Juan, ꞌba jngu tiba ꞌeya nindaku. ꞌBa kitsjare kiꞌndi chjunbiu, ꞌba kui kitsja nganire nare.

29 ꞌBa kionga xutare Juan kjintꞌe nga je kꞌen, jaꞌekjaꞌa yojore ꞌba kikꞌeyanijin.

Jesús tsikjén ón mi xuta

Mt. 14:13-21; Lc. 9:10-17; Jn. 6:1-14

30 ꞌBa jaskan, kuañajan ngani nga tejó xutare kioña tijña Jesús ꞌba yeꞌere nijmi mé= xi tu kitsaꞌen, ꞌba xi yakuya. 31 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jabiu, tjintaja jngu ngaꞌnde ña jña chun, tuxi sikjaꞌayachiña.

Ngatꞌa ne nkjin xuta i fi i ndiba tsaꞌenni, kaꞌnda kui bi sakuꞌndere nga kjen. 32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ko xutare jaꞌasꞌen jngu barku ꞌba kiji jngu ngaꞌnde tꞌaxin. 33 Tunga ꞌñu nkjin xuta tsabexkun Jesús, ꞌba tsabe ña kiji. ꞌBa kio ne nkjin xuta ꞌetjuni ngaꞌnde xi tjindu kio, ꞌba tsangatsanga kiji ña tifi Jesús. ꞌBa xutankjiun tu kui tjun echuni tuꞌbani ko Jesús. 34 ꞌBa kionga Jesús ꞌetukajenni barkubiu, tsabe xutankjiun ꞌba jaꞌanimare, ngatꞌa ꞌba tsaꞌen tjindu joni chutsanga xi tsajainjínre nai. ꞌBa Jesús ꞌetutsꞌinre nga yakuyare nkjin tsajmi. 35 ꞌBa kionga kuangixun, xutare kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—Naꞌen, je kuangixun, ꞌba ngaꞌe ne tꞌaxin. 36 Tikaxantꞌai xutankjinbi, tuxi ngatjikatseni mé= xi skine ngaꞌnde xi tjindundai ngaꞌe.

37 Tunga Jesús kitsure:

—Taꞌe_ru jun xi skine.

ꞌBa kui kitsingojo:

—¿A mejénri nga kuekindai niñuxtila xi ngusun tjin chjire chjina nga jó sientu nixtjin ñaꞌaxa, tuxi kuaꞌeni_ra xi chine?

38 —¿Jótjin niñuxtila tjinnu? Tangichutsejen_ru —kitsu Jesús.

ꞌBa kionga je tsabe, kitsure:

—Ón niñuxtila ꞌba jó tjiuti.

39 ꞌBa Jesús ꞌexare nga kuetsikꞌenduku xutankjiun ngajin ndiji xkjuion; 40 ꞌba tjin xi jngu sientu ꞌba tjin xi yachute kitsikꞌenduku nini. 41 ꞌBa jaskan Jesús kiskjebe nga ón niñuxtilo ꞌba ngojó tjiutiu. ꞌBa kiskutsejen ngankꞌaa ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana, ꞌba kitsixkua niñuxtilo ꞌba kitsjare nga jngu jngu xutare, tuxi sikaꞌbinire ngatsiꞌi xutankjiun. ꞌBa nde kitsikaꞌbire ngojó tjiutiu ngayeje. 42 ꞌBa ngatsiꞌi tsakjen kaꞌnda nga̱ kitsere; 43 ꞌba kiskjaꞌañajan xie xi tsꞌangi tseꞌe tjiutiu ko niñuxtilo ꞌba tejó nisin kitse ngisare. 44 ꞌBa ón mi kuán xuta xiꞌin xi tsakjen.

Jesús tsuꞌbasun nanda

Mt. 14:22-27; Jn. 6:16-21

45 ꞌBa taꞌa, Jesús ꞌexa nga xutare ngatjaꞌasꞌen barku ꞌba nga tjun ngatji xingunda ndachikun ña tijña naxinanda Betsaida, yejerañu kui titsikixantꞌa xutankjiun. 46 ꞌBa kionga je kitsikixantꞌa xutankjiun, Jesús tsijin jngu nindu nga kikjako Naꞌenchana. 47 ꞌBa kionga je kuajñu, nga je masen ndachikun tjensun barku, Jesús, xi tsikꞌejña tajngu ña kixi chun, 48 tsabe nga naꞌen inyatsunginiña barku, ngatꞌa ꞌñu tibeꞌere ntjo. Kionga je tjisꞌe isen, Jesús tifisun ndachikun nga kitjenngi xutare. ꞌBa je mejénre nga tu kjuaꞌatꞌare tsakaiñu, 49 kionga tsabe xutare nga ndachikun tsuꞌbasun Jesús. ꞌBa kitsikjaꞌetsjen nga jngu=ru isen xi tsabe ꞌba kiskiꞌndaya; 50 ngatꞌa ngatsiꞌi tsabe ꞌba kitsakjun. Tunga taꞌa jako ꞌba kitsure:

—¡Jún, naꞌen, ngatamaꞌñu kakún; an= ña̱, bi kun!

51 ꞌBa kio Jesús jaꞌasꞌen barku, ꞌba kisꞌe xiu ntjo. ꞌBa tu kuakunre xutare 52 ngatꞌa kje mankjinjínre kjuakun xi kitsaꞌen Jesús ngatꞌa tseꞌe niñuxtilo, ngatꞌa tojo titsujñu ngisare.

Jesús tsinda xuta xi sefesun ngaꞌnde xi Genesaret ꞌmi

Mt. 14:34-36

53 ꞌBa kionga Jesús ꞌba ko xutare je jaꞌaxtiunda ndachikun, echu ngaꞌnde xi Genesaret ꞌmi, ꞌba barkure ngandai ndachikun ꞌetꞌaꞌñu. 54 ꞌBa kionga je ꞌetukajen barku, taꞌa fani tsabexkun xuta nga Jesús= xi ꞌetukajen. 55 ꞌBa kio tsangatsanga nga kiji ngayéje ngaꞌnde xi tjin kionga yeꞌere nijmi xuta ña tijña Jesús. ꞌBa kionga kjintꞌe, xutabiu ꞌetutsꞌinre nga jaꞌeko xi sefesun xi kjiyuya nijña. 56 ꞌBa tu ñañu nga faꞌasꞌen Jesús, a naxinanda chi=, a naxinanda je= asa ngijña=, tuchuba tsikayuju xinkjin xi inyafesun kioña tsaꞌen ndetsin. ꞌBa ꞌbetsꞌare Jesús nga nisi tu tetjun najñure siko sa; ꞌba manda ngatsiꞌi xi tu tsiko najñure.

7

Jesús bakuya mé= xi tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana

Mt. 15:1-20

1 ꞌBa kio nchja fariseo ꞌba yakꞌa chjine kjuatexuma xi jendibani naxinanda Jerusalén kitsitiñatꞌare Jesús. 2 ꞌBa nchjabiu tsabe nga yakꞌa xutare Jesús bi banejun ntsja nga kjen. Ngu tsunire nga bi inyatsikꞌetjusun kjuachingare tseꞌe judío nga banejun ntsja nga kjen. 3 (Ngatꞌa nchja fariseo ꞌba ngatsiꞌi xuta judío tsikꞌetjusun kjuachingare nga tjunfara nda banejun ntsja ꞌba saꞌe kjen. 4 ꞌBa kionga je faꞌeni ndetsin, bi kjen kio ꞌnda nga̱ je tsikꞌetjusun kjuachingare nga banejun ntsja. ꞌBa nkjin kjuachinga tjin ngisare xi tsikꞌetjusun, joni nga banejun chutsinre, tijire, ko tikure xi kicha ni ꞌba ko nachanre.) 5 ꞌBa kui= kjuañu, nchja fariseo ꞌba ko chjine kjuatexuma tsiningiyare Jesús:

—Naꞌen, ¿ánñu xutari bi tsikꞌetjusunni kjuachingare xuta chingana, nga bi banejun ntsja nga kjen?

6 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jun, ¡xuta xi jó nkjon tjin! Kjuakixi= xi kitsu xuta chinga profeta Isaías ngatꞌa tsojon, kionga ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu:

Kui= xutabi tu tsꞌa bekunnina̱,

tunga inimare kjin tjindu ngatꞌa tsaꞌan.

7 Tumé chjinire nga bekunnina̱,

ngatꞌa tu kjuatexumare xuta= bakuya.

8 Ngatꞌa jun xin ꞌbejño kjuatexumare Naꞌenchana tuxi kjuachingare xuta kuetjenngiñu.

9 ꞌBa Jesús kitsure ngayeje:

—Tuxi sikꞌejñakunñu kjuachinganu, ꞌbejñatꞌaxinñu kjuatexumare Naꞌenchana. 10 Ngu Moisés kitsu: “Chakuin naꞌenri ꞌba ko nari”, ꞌba “Xi chꞌo kuetsure naꞌenre asa nare, kjuinikꞌen”. 11 Tunga jun bixun=ñu nga jngu xuta ku̱an kuetsure naꞌenre asa nare: “Bi ku̱an kuasekora̱, ngatꞌa ngayéje xi tjinna̱ Corbán kuán” (en xi tsunire: tsajmi xi je tseꞌe Naꞌenchana joni chje); 12 ꞌba tsa tjin xi ꞌba kuetsu, bi nde baꞌeꞌndeni_ru nga kuaseko naꞌenre asa nare. 13 ꞌBa= tsaꞌen, jun miyuniu enre Naꞌenchana ngatꞌare kjuachinga xi kisꞌejñanu ꞌba xi nikjaꞌaxtiuya ngani_ru xingiu. ꞌBa nkjin tsajmi joni kibi ñaꞌan ngiso.

14 ꞌBa jaskan Jesús kinchja nganire xutankjiun, ꞌba kitsure:

—Tasen ñojonnu ngatsiꞌu, ꞌba ngatamankjinnu: 15 Tumé xi ndibani ngandetsian xi faꞌasꞌejin yojore xuta xi tsijndire ngixkun Naꞌenchana. Tu kui sani xi ꞌbetukajin inimare xi tsijndire. 16 Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon.

17 ꞌBa kionga Jesús kitsikꞌendu xuta ꞌba jaꞌasꞌen ndaba, xutare tsiningiyare ngatꞌa tseꞌe en xi yakuya. 18 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A ꞌba=nde jun bi mankjinnu ngayeje? ¿A bi ꞌyo nga tumé xi ndibani ngandetsian xi faꞌasꞌenjin yojore xuta xi tsijndire ngixkun Naꞌenchana? 19 Ngatꞌa bi ngajin inimare faꞌasꞌen, tu ngaya ngatsꞌa sani, ꞌba jaskan ꞌbetukajin ngani yojore.

Nga ko enbi kitsuni nga tsajain xi ma chine xi ma tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana. 20 ꞌBa kitsu ngayeje:

—Tu kui xi ꞌbetukajin inimare xuta xi tsijndire ngixkun Naꞌenchana. 21 Ngatꞌa inimare xuta= ꞌbetukajinni: kjuafaꞌetsjen xi bi nda, kjuachajngi xi tseꞌe xiꞌin ko jngu chjun xi kje bixanjín, kjuacheje, nga tsikjesun xuta, 22 kjuachajngi, xi tsimején yeje tsajmi, kjuachꞌokun, kjuaꞌbejñu, xi mangisjai kjuatsjare yojore, kjuaxinkakun, kjuandesun, kjuankꞌatakun, ꞌba ko xi bi tsikjaꞌetsjen titjun mé= xi tsaꞌen. 23 Ngayéje kjuachꞌobi inimare= ꞌbetukajinni, ꞌba kui= xi tsijndire xuta ngixkun Naꞌenchana.

Jesús tsinda jngu chjun xi bi tseꞌe Israel

Mt. 15:21-28

24 ꞌBa Jesús ꞌetjuni kio ꞌba kiji ngaꞌnde xi Tiro ꞌmi ꞌba jaꞌasꞌen jngu niꞌya. ꞌBa bi kuamejénre nga tjin xi skue nga kio tijña; tunga bi kuán tsikꞌejñaꞌmo. 25 Taꞌa kjintꞌe ngatꞌare Jesús jngu chjun xi tjinre jngu kiꞌndi chjun xi tjinre jngu isennixtjin xi bi nda; ꞌba kui kikasenkunchꞌintꞌare Jesús. 26 ꞌBa chjunbiu bi tseꞌe Israel, nangi xi Sirofenicia ꞌmi kitsin. ꞌBa ꞌetsꞌare Jesús nga ngatoꞌoxjejinre isennixtjin xi bi nda kiꞌndire. 27 Tunga Jesús kitsure:

—Taꞌeꞌnde_ri nisti kiꞌndiu nga nda fara ngatatsere, ngatꞌa bi nda tjin nga xjaꞌare niñuxtilare tu ꞌbani nga kiꞌndi naña kuaꞌere.

28 Tunga chjunbiu kitsingojore:

—Joꞌo, naꞌen; tunga kaꞌnda tjiunaño kjine tꞌia xi tsikixungi nisti kiꞌndiu ngi yamixo.

29 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tꞌinrandai, tu ngatꞌare nga ꞌba tsaꞌen kjinukjuai, isennixtjin xi bi nda je ꞌetukajinre kiꞌndi chjunri.

30 ꞌBa kionga chjunbiu echu ngani ndaba, tsabe kiꞌndire ngasun nachanre, tunga bi nde tijñajinnire isennixtjin xi bi nda.

Jesús tsinda jngu xuta xi xtaya ꞌba tsakjan

31 ꞌBa jaskan Jesús ꞌetju ngani nangi xi Tiro ꞌmi, ꞌba jaꞌaxtiu nangi Sidón ꞌba echu ndachikun Galilea ko nangi xi Decápolis ꞌmi. 32 ꞌBa kio jaꞌechanire jngu xuta xi xtaya ꞌba xi tsakjankoni, ꞌba kichjaꞌare nga ngatanere ntsja. 33 ꞌBa Jesús kikotꞌaxin kioña tjindu xutankjiun, ꞌba kiskanisꞌen najma ndsa ñojon xuta xtayabiu. ꞌBa ko ndatiare Jesús kitsiko najenre xuta tsakjon. 34 ꞌBa jaskan Jesús kiskutsejen ngankꞌaa ꞌba jaꞌatsere, ꞌba kitsure xutabiu:

—Efata. (En xi tsunire: ¡Ngatatjuꞌi!)

35 ꞌBa ndekuini chubabiu ñojon xuta xtayo tsixꞌa, ꞌba najenre kuanda ꞌba nda kinchja. 36 ꞌBa Jesús kitsure xuta nga tuꞌyá ngateꞌere nijmi mé= xi kuán; tunga ngisa= tu kitsaꞌen, ngisa= ꞌñu yeꞌe nijmi. 37 ꞌBa xuta niki ꞌñu= kuakunre, ꞌba tsure xinkjin:

—Kui ngayéje nda tsaꞌen ꞌba kaꞌnda tsaꞌen nga xi xtaya ma ntꞌe ꞌba xi tsakjan ma nda nchja.

8

Jesús tsikjén ñujun mi xuta

Mt. 15:32-39

1 Jngu nixtjin kionga ꞌñu nkjin xuta kuañajan ngani ꞌba tumé tjinre mé= xi skine, Jesús kinchjare xutare ꞌba kitsure:

2 —Ne faꞌanimana̱ xutankjinbi, ngatꞌa je ján nixtjin nga tjindukona̱ ngaꞌe ꞌba bi nde tjinnire mé= xi skine. 3 ꞌBa tsa kꞌuete kjindia ndaba, ku̱anre tsa ku̱aꞌinda ngaya ndiyo, ngu ne kjin jendiba yakꞌani.

4 ꞌBa xutare kitsingojore:

—¿Tunga ñá kuechjaꞌaña xi chine xi ku̱anire xutankjiun nga jngu ngaꞌnde tꞌaxin joni ngaꞌe nga tuꞌyá tjindu?

5 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Jótjin niñuxtila tjinnu?

—Yatu mani —kitsingojo xutare.

6 ꞌBa Jesús ꞌexa nga xutankjiun ngatꞌendu tꞌa nangiu. Kiskjebe niñuxtila xi yatu ꞌba kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsixkua ꞌba kitsjare xutare, ꞌba kui kitsikaꞌbisunre xutankjiun. 7 ꞌBa nde tjinjóre tjiuti ngayeje. ꞌBa Jesús kitsjare kjuanda Naꞌenchana ngatꞌa tseꞌe tjiutiu, ꞌba ꞌexa nga ngatatsikaꞌbisunre xutankjiun ngayeje. 8 ꞌBa ngatsiꞌi tsakjen kaꞌnda nga kitsere, ꞌba kionga kiskjaꞌañajan xkua xi tsꞌangi, yatu nisin kuán. 9 ꞌBa je mején ñujun mi mani xuta xi tsakjen. ꞌBa jaskan Jesús kitsikixantꞌa xutankjiun 10 ꞌba jaꞌasꞌen jngu barku ko xutare ꞌba kiji jngu ngaꞌnde xi Dalmanuta ꞌmi.

Nchja fariseo miꞌare Jesús nga saꞌen jngu chu̱ba̱

Mt. 16:1-4; Lc. 12:54-56

11 ꞌBa jaꞌe nchja fariseo ꞌba ꞌetutsꞌinre nga josiko Jesús. ꞌBa tuxi skutꞌayakoni, tsiꞌare nga saꞌen jngu chu̱ba̱ tuxi kuakuchuyani nga ngatꞌare Naꞌenchana jendibani. 12 ꞌBa Jesús ꞌñu jaꞌatsere ꞌba kitsu:

—¿Ánñu xuta xi tjin ngandaꞌe jngu chu̱ba̱ miꞌani? ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga bi kuaꞌere xuta xi tjin ngandaꞌe jngu chu̱ba̱.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikꞌendu kui xutabiu, ꞌba jaꞌasꞌen ngani barku ꞌba xingunda ndachikun kiji.

Jesús ꞌbejña jngu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe naꞌyu sanre nchja fariseo

Mt. 16:5-12

14 ꞌBa xutare Jesús kichiyajinre nga tsakaꞌa niñuxtila; tu jnguchi niñuxtila yaꞌa ngaya barku. 15 ꞌBa Jesús kitsure:

—Chutsijon, ꞌba tikuendo yojonu ngatꞌare naꞌyu sanre nchja fariseo ꞌba ko tseꞌe Herodes.

16 ꞌBa xutare inyafako nijmi xinkjin ngatꞌa kuankjinre nga kui kjua nga tsajainre niñuxtila.

17 ꞌBa Jesús kuankjinre xi inyatsure xinkjin xutare, ꞌba kitsure:

—¿Ánñu techuba nijmiñu nga tsajainnu niñuxtilajín? ¿A kje machuꞌyajínnu ꞌba a ninga kje mankjinjínnu? ¿A ne tijñunu? 18 Tjin= xkún. ¿A bi machuꞌyanu? ꞌBa tjin= ñojón. ¿A bi nuꞌyo? ¿A bi nde faꞌetsjenninu? 19 Kionga kitsikaꞌbia̱ ón niñuxtila ngajinre ón mi xuta, ¿jótjin nisin kjinitsio ko xkuare xi tsꞌangi?

ꞌBa xutare kitsingojo:

—Tejó nisin.

20 —ꞌBa kionga kitsikaꞌbia̱ yatu niñuxtila ngajinre ñujun mi xuta, ¿jótjin nisin kjinitsio ko xkuare xi tsꞌangi?

—Yatu nisin —kitsingojo.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure:

—¿A kje mankjinjínnu?

Jesús tsinda jngu xuta ka naxinanda Betsaida

22 ꞌBa jaskan Jesús ko xutare echu naxinanda Betsaida; ꞌba kio jaꞌechanire jngu xuta ka, ꞌba kisꞌetsꞌare nga ngatatsiko. 23 ꞌBa Jesús kiskjebe ntsja xuta ko, ꞌba ꞌetukajinko naxinando. ꞌBa kitsikaꞌnyi xkun ko ndatiare ꞌba yanere ntsja ꞌba tsiningiyare:

—¿A je matsejenri tsajmi?

24 ꞌBa xuta ko kiskutsejenndaire, ꞌba kitsu:

—Je ꞌbia̱ xuta, tunga joni ya xi setsuma matsejenna̱.

25 ꞌBa Jesús yane nganire ntsja xkun, ꞌba xutabiu nda kiskutsejen, ꞌba kuanda, ꞌba je ne nda kuatsejen yejere. 26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌete ndaba, ꞌba kitsure:

—Bi nde bitjasꞌenjinni naxinando ngandaꞌe.

Pedro tsu nga Jesús xi Mesías

Mt. 16:13-20; Lc. 9:18-21

27 ꞌBa jaskan Jesús ko xutare kiji ngaꞌnde xi tjin Cesarea ña batexuma Felipe. ꞌBa kionga tjenya ndiyo, Jesús tsiningiyare xutare:

—¿Jó tsu xuta nga ꞌyá=niña̱ an?

28 ꞌBa kui kitsingojo:

—Tjin xi tsu nga ji= ni Juan Bautista, ꞌba tjin xi tsu nga ji= ni Elías, ꞌba yakꞌa xi tsu nga jngu ni profeta.

29 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—Tunga jun, ¿jó mixun nga ꞌyá=niña̱ an?

ꞌBa Pedro kitsingojo:

—Ji= ni Mesías.

30 ꞌBa Jesús ꞌñu ꞌenere nga tuꞌyá ngateꞌere nijmi kibi.

Jesús beꞌe nijmi nga kueya ꞌba nga kjuaꞌaya nganire

Mt. 16:21-28; Lc. 9:22-27

31 ꞌBa Jesús ꞌetutsꞌinre nga yeꞌere nijmi xutare nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ne tse kjuanima kjuaꞌaxtiu, ꞌba nga kꞌuaxjengi xuta chingare naxinando, xi ngakure naꞌmi ꞌba xuta chjine kjuatexuma. Kitsure nga kjuinikꞌen, tunga nga kjuaꞌaya nganire xi majánni nixtjin. 32 Kibi nda kitsuyare. ꞌBa kio Pedro kikotꞌaxin Jesús ꞌba ꞌetutsꞌinre nga jatiko. 33 Tunga Jesús kitsikuꞌbeya ꞌba kiskutsejenꞌa xutare, ꞌba jatiko Pedro nga kitsure:

—¡Tisentꞌaxin ngatꞌana̱ chanayi!, ngatꞌa bi ninkjin_ri takuin tsajmi xi tseꞌe Naꞌenchana, tu xi tseꞌe xuta ngasunꞌndebi=.

34 ꞌBa jaskan Jesús kinchjare xutare ꞌba ko xutankjiun xi tjenngire, ꞌba kitsure:

—Tsa ꞌyáñu xi mejénre ku̱an xutana̱, ngatatsichiyajin yojore ꞌba ngataꞌanijin krure ꞌba ngatjandetjenngina̱. 35 Ngatꞌa xi mejénre sikꞌangi yojore, sichaja; tunga xi sichaja yojore ngatꞌana̱ an ꞌba ngatꞌare en nda xi tsikꞌangi, kui= xi sikꞌangi. 36 ¿Jótsaꞌen ku̱achjenre xuta tsa saꞌen ngayéje ngasunꞌndio ꞌba tsa sichaja kjuabenichunre? 37 ꞌBa nde ¿jótjin kꞌuechji ngatꞌare kjuabenichunre xuta? 38 ꞌBa tsa tjin xi masubare ngatꞌana̱ ꞌba ko ngatꞌare enna̱ ngixkun xuta xi tjin ngandaꞌe, xuta xi bi ntꞌere Naꞌenchana ꞌba xi xuta je, ꞌba=nde Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱asubare ngatꞌa tseꞌe kui xutabiu kionga kjuaꞌe ngani nga ko kjuajere Naꞌenre ꞌba ko ankjele tsjere.

9

1 Jesús ꞌba nde kitsure:

—ꞌBa xinkixi_nuu̱, nga yakꞌa xuta xi tjindu i bi kjuesun ꞌnda nga̱ skue nga kjuaꞌe ña batexuma Naꞌenchana ko kjuaꞌñu.

Kionga tsꞌantjaiya isenre Jesús

Mt. 17:1-13; Lc. 9:28-36

2 ꞌBa jon nixtjin jaskan nde, Jesús tsijun jngu nindu nkꞌa nga tu Pedro, Santiago ꞌba ko Juan kiko sa. ꞌBa ngixkun kui, Jesús tsꞌantjaiya isenre. 3 ꞌBa se ꞌna kisꞌe najñure ꞌba ngisa ꞌñu tiba kisꞌe nga ninga nkjin ndiya kjue bi ꞌba sꞌe̱. 4 ꞌBa tsabe Elías ko Moisés, nga inyafako nijmi Jesús. 5 ꞌBa Pedro kitsure Jesús:

—Naꞌen, ¡á nda ni nga ngaꞌe tetsuba! Ján niꞌya sindai̱: jngu xi tsiji, ꞌba jngu xi tseꞌe Moisés ꞌba jngu xi tseꞌe Elías.

6 Ngatꞌa xutare inyatsakjun, ꞌba Pedro bi be mé= xi kuetsu. 7 ꞌBa kio kuatsejen jngu yufi ꞌba kitsinkꞌianre, ꞌba ngajin yufibiu ꞌetju jngu jnda xi kitsu:

—Kui=bi xi kiꞌndina̱ xi ꞌñu mejénna̱; tasen ñojon_ru kui.

8 ꞌBa ndekuini chubabiu, kionga kiskutsejenndaire, tuꞌyá nde tsabekoni Jesús, tu kui tajngu sejña ngisa.

9 ꞌBa yejerañu nga inyaꞌbetukajen nindu, Jesús kitsure xutare nga tuꞌyá ngateꞌere nijmi mé= xi tsabe kaꞌnda nga̱ Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 10 ꞌBamani xutare ꞌejin kakun suba kjuaꞌmobiu, nisi miningiyare xinkjin mé= xi tsunire nga kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 11 ꞌBa tsiningiyare Jesús:

—¿Ánñu tsuni chjine kjuatexuma nga tjinnere Elías tjun kjuaꞌe?

12 ꞌBa kui kitsingojore:

—Kjuakixi= nga Elías tjun kjuaꞌe, ꞌba nga kui kꞌuejñanda yeje. Tunga ¿a bi ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun tse kjuanima kjuaꞌa ꞌba xiaton? 13 Tunga an xin_nuu̱ nga je jaꞌe Elías, ꞌba nga xuta kitsiko jotsaꞌen nga kuamejénre, jo tsu enre Naꞌenchana ngatꞌare kui.

Jesús tsinda jngu chanaꞌen xi tjinre jngu isennixtjin xi bi nda

Mt. 17:14-21; Lc. 9:37-43

14 ꞌBa kionga jaꞌe ngani ña tjindu xutare xi yakꞌa, tsabe nga ꞌñu nkjin xuta kitsendaire; ꞌba yakꞌa chjine tseꞌe kjuatexuma inyafosiko. 15 ꞌBa kionga xutankjiun tsabe nga je jaꞌe Jesús, ngatsiꞌi ꞌñu kuakunre ꞌba mangatsanga kiji nga kitsiteꞌndare. 16 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Mé= xi techubasiko kui?

17 ꞌBa jngu xi kio sejñajinre xutankjiun kitsu:

—Ji naꞌen, ngaꞌe jaꞌekora̱ kiꞌndina̱, ngu jngu isennixtjin tijñajinre xi bi tsjaꞌndere nga nchja. 18 ꞌBa nitu ñañu isennixtjinbiu kjebe, kanikjaꞌatꞌa tꞌanangiu, ꞌba ndaxu ꞌbaxje tsꞌa, ꞌba majngaya ndeꞌñu ꞌba sꞌejñataja. ꞌBa je tsiꞌa_ra̱ xutari nga ngatꞌaxjejinre isennixtjinbiu, tunga bi kuánre.

19 ꞌBa Jesús kitsingojo:

—¡Xuta xi tjin ngandaꞌe xi tsajainre kjuamakjain! ¿Kjiaꞌá=ñu ꞌnda kuatejñako_nuu̱? ¿Kjiaꞌá=ñu ꞌnda xukjuako_nuu̱? Ndekonu ngaꞌe chanaꞌenbiu.

20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kichanire chanaꞌenbiu ngixkun Jesús. Tunga kionga isennixtjinbiu tsabe Jesús, taꞌa kitsaꞌen nga ꞌetsujmeyare chanaꞌenbiu ꞌba kiska tꞌanangiu, ꞌbetikjakoni ꞌba ꞌetju ndaxu tsꞌa. 21 ꞌBa Jesús tsiningiyare naꞌenre chanaꞌenbiu:

—¿Kjiaꞌá=ñu ꞌnda ꞌba manire?

ꞌBa naꞌenre kitsingojo:

—ꞌNdani nga kiꞌndi; 22 ꞌba nkjin ndiya isennixtjinbiu kanikjaꞌajin ndiꞌi ꞌba ko nanda, tuxi sikꞌenni. Tunga tsa ku̱an xi siꞌen, ngatjaꞌanimari ngatꞌani̱ ꞌba tisekoni.

23 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿Jótsaꞌen tsa “ku̱an xi siꞌen”? Ngayéje ma ngatꞌare kui xi makjainre.

24 ꞌBa tukjiaꞌa kiskiꞌndaya naꞌenre chanaꞌenbiu:

—¡Makjainna̱ an; tisekona nga ngatamakjain ngisana̱!

25 ꞌBa kionga tsabe Jesús nga ꞌñu nkjin xuta inyamañajan, jatiko isennixtjin xi bi nda, ꞌba kitsure:

—Ji isennixtjin xi bi baꞌeꞌnde_ri nga nchja ꞌba xi kitsixtaya, an xinra̱ tꞌetukajin yojore chanaꞌenbi, ꞌba bi nde bitjasꞌenjinni_ri.

26 ꞌBa isennixtjinbiu kiskiꞌndaya, ꞌba kitsaꞌen nga ꞌñu ꞌetsujmeya nganire chanaꞌenbiu ꞌba ꞌetukajin yojore. ꞌBa kitsikꞌejña chanaꞌenbiu joni xi je kꞌen, ꞌba nkjin xuta kitsu nga je kꞌen. 27 Tunga Jesús kiskjebe ntsja, ꞌba kiskjenitjen; ꞌba chanaꞌenbiu tsakasen nduju.

28 ꞌBa jaskan Jesús jaꞌasꞌen jngu niꞌya, ꞌba xutare tsiningiyatꞌaxinre Jesús:

—¿Ánñu ji̱n bi kuán kjiꞌnaxjenii̱ isennixtjinbiu?

29 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jngu isennixtjin joni kibi bi tu chu̱ba̱ ꞌbetju, tu kio=nga chukua Naꞌenchana.

Jesús beꞌe ngani nijmi nga kueya

Mt. 17:22-23; Lc. 9:43-45

30 ꞌBa kionga je kijini kio, jaꞌaxtiu nangi Galilea. ꞌBa Jesús bi kuamejénre nga tjin xi skue, 31 ngatꞌa tibakuyare xutare. Tsure:

—Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja xuta, ꞌba sikꞌen; tunga xi majánni nixtjin, kjuaꞌayare.

32 Tunga xutare bi mankjinre mé= xi tsure, ꞌba tsakjun nga miningiyare.

Jesús bakuya ꞌyá= xi tjun sejña ña batexuma Naꞌenchana

Mt. 18:1-5; Lc. 9:46-48

33 ꞌBa echu naxinanda Capernaum. ꞌBa kionga je tjinduya niꞌya, Jesús tsiningiyare xutare:

—¿Mé= xi techubasini_ru ngaya ndiyo?

34 Tunga tu xiu= tsikꞌendu, ngatꞌa ngaya ndiyo inyafosi nga ꞌyá= xi tjun sejña ngajinre. 35 ꞌBa Jesús tsikꞌejña ꞌba kinchjare nga tejó xutare, ꞌba kitsure:

—Tsa tjin xi mejénre tjun ku̱an ngajinnu, tusa ngataxjenima yojore, ꞌba chuꞌndare ngatsiꞌi ngatjama.

36 ꞌBa jaskan kiskjebe jngu kiꞌndi ꞌba kitsikasen ngajinre kui, ꞌba tsakankꞌa ꞌba kitsure xutare:

37 —Kui xi kjebetjo ngatꞌana̱ jngu kiꞌndi joni kibi, an kjebetjona̱; ꞌba kui xi kjebetjona̱ an, bi tu an kjebetjona̱, ꞌba=nde kjebetjo kui xi kitsikasenna̱.

Jesús bakuya nga ꞌyá= xi bi stikena ña, tijñakona

Lc. 9:49-50; Mt. 10:42

38 ꞌBa Juan kitsure:

—Naꞌen, je kjiꞌyee̱ jngu xuta xi ꞌbaxje isennixtjin xi bi nda nga tsichjen jaꞌenri ꞌba ji̱n kikꞌechjaꞌnde_ri̱, ngatꞌa bi ña tjenkona.

39 Tunga Jesús kitsingojo:

—Bi ꞌbechjaꞌnde_ru; ngatꞌa tsajain xi saꞌen jngu kjuakun nga tsichjen jaꞌenna̱, xi jaskan ku̱an chꞌo tsaꞌen kuinchja ngatꞌana̱ an. 40 Kui= xi bi stikena, ko ña tijñakona. 41 ꞌBa tuꞌyañu xi sjanu ninga tu jngu vaso nanda ngatꞌa xutana̱= ñu, ꞌba xinkixi_nuu̱ nga sakure chjire.

Jesús bakuya ngatꞌare xuta xi tsikajngije xuta xi yakꞌa

Mt. 18:6-9; Lc. 17:1-2

42 ’ꞌBa tuꞌyañu xi sikajngije jngu kiꞌndi chibi xi makjainre ngatꞌana̱, ngisa= nda ku̱anre nga xanikjaꞌajin ndachikun ko jngu ndiojo tse xi tjiꞌñutꞌa ngisin. 43 ꞌBa tsa ndsai sikajngijeri, tusa tichatjin; ngisa= nda ni kutu ntsja tetsji nga kuitjasꞌen ngankꞌaa, ꞌba tuꞌbani tsa tjinri ngojó ndsai ꞌba tsa kꞌuikisen ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta, kioña bi ꞌboya ndiꞌi. 44 Kioña bi fesun tjiuchindu ꞌba nga bi ꞌboya ndiꞌi. 45 ꞌBa tsa ndsakui sikajngijeri, tusa tichatjin; ngisa= ndani kutu ndsaku tetsji nga kuitjasꞌen ngankꞌaa, ꞌba tuꞌbani tsa tjinri ngojó ndsakui ꞌba tsa ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta xanikjaꞌajinri. 46 Kioña bi fesun tjiuchindu ꞌba nga bi ꞌboya ndiꞌi. 47 ꞌBa tsa xkuin sikajngijeri, tusa ꞌnaxje; ngisa= nda ni nga katꞌa tetsji nga kuitjasꞌen ña batexuma Naꞌenchana tuꞌbani tsa tjin ngojó tuxkuin ꞌba tsa ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta xanikjaꞌajinri, 48 kioña bi fesun tjiuchindu ꞌba nga bi ꞌboya ndiꞌi.

49 ’Ngatꞌa ngatsiꞌi ku̱atsje ko ndiꞌi jotsaꞌen matsje yojo nga maxtiani. 50 ꞌBa na̱xo̱ nda; tunga tsa bi nde xtiani, ¿jótsaꞌen ku̱axtia ngani? ꞌBa ngatjasꞌe ngajinnu na̱xa̱ nga jngu jnguu, ꞌba ko kjuaxiu tetsubako xingiu.

10

Jesús bakuya ngatꞌare kjuabixon

Mt. 19:1-12; Lc. 16:18

1 ꞌBa jaskan Jesús ꞌetju naxinanda Capernaum, ꞌba kiji nangi xi Judea ꞌmi ꞌba ko nangi xi tjin xingunda ndaje Jordán. ꞌBa kio kuañajantꞌa nganire xutankjiun, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yakuya nganire xuta jotsaꞌen ngantsjai. 2 ꞌBa yakꞌa xuta fariseo kitsitiñatꞌare Jesús tuxi skutꞌayakoni, ꞌba tsiningiyare:

—¿A baꞌeꞌndere jngu xuta xiꞌin sikꞌejña chjunre?

3 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿Mé= xi kitsunu Moisés nga siꞌon?

4 ꞌBa kitsingojo:

—Moisés kitsjaꞌnde nga ku̱an sikꞌejña chjunre kionga jngu xujun xi je kitsikjetꞌa kjuabixanbiu sjare.

5 Tunga Jesús kitsure:

—Moisés kitsiꞌindu kjuatexumabi ngatꞌa ne taja tjindu inimanu. 6 Tunga kionga Naꞌenchana kitsaꞌen ngasunꞌndebi, “xiꞌin ꞌba chjun kitsaꞌen”. 7 “Kui kjuañu xi xiꞌun sikꞌejñani naꞌenre ꞌba ko nare ꞌba kꞌuejñako chjunre, 8 ꞌba ngojó tu jngu sani xuta ku̱an.” Bi nde jó mani yaꞌa, tu jngu sani xuta. 9 ꞌBa kui kjuañu xi Naꞌenchana je ꞌeꞌñu, bi xuta ngasunꞌndebi sikixuya.

10 ꞌBa kionga je tjinduya ngani ndaba, xutare tsiningiya nganire ngatꞌare kjuabi. 11 ꞌBa Jesús kitsure:

—Xi sikꞌejña chjunre ꞌba kjaꞌe kuixanko, kjuachajngi tsaꞌen ngatꞌare chjun tjunre; 12 ꞌba tsa xi chjun sikꞌejña xiꞌinre ꞌba kjaꞌe kuixanko, ꞌba=nde kjuachajngi tsaꞌen ngatꞌare xiꞌinre.

Jesús tsichikuntaꞌen kiꞌndi nistiu

Mt. 19:13-15; Lc. 18:15-17

13 ꞌBa jaꞌechanire Jesús kiꞌndi nisti, tuxi sichikuntaꞌenni nga kuanere ntsja; tunga xutare jatiko xi inyafaꞌeko. 14 ꞌBa kionga Jesús tsabe kibi, kuastire ꞌba kitsure xutare:

—Taꞌeꞌndio nga nisti kiꞌndiu kjuaꞌekunna̱, bi ꞌbechjaꞌnde_ru, ngatꞌa ña batexuma Naꞌenchana kui xi joni nisti tseꞌe. 15 Kjuakixi= xi xin_nuu̱, xi bi skjebetjo nga Naꞌenchana nga kui= xi batexuma jotsaꞌen jngu kiꞌndi kjebetjo mé= xi baꞌere, niñajanni ku̱an kjuaꞌasꞌen kio.

16 ꞌBa Jesús tsakankꞌa nisti kiꞌndiu ꞌba kitsichikuntaꞌen, nga yanere ntsja.

Jesús fakoya chanaꞌen xi nyina

Mt. 19:16-30; Lc. 18:18-30

17 ꞌBa kionga Jesús ꞌetjuni kio, nga tifiya ndiyo, mangatsanga jaꞌe jngu chanaꞌen xi tsakasenkunchꞌintꞌare Jesús ꞌba tsiningiyare:

—Ji maestru xi ndai, ¿mé= xi saꞌaa̱n tuxi sꞌe̱nina̱ kjuabenichun xi bi fetꞌa?

18 ꞌBa Jesús kitsingojo:

—¿Ánñu xuta nda ꞌmininaa̱? Tsajainjín xuta xi nda, tu Naꞌenchana sani. 19 Je ꞌye mé= xi tsu kjuatexumo: “Bi sikꞌen; bi siꞌen kjuachajngi; bi siꞌen cheje; bi en ndesu kjuinukjuai ngatꞌare xi yakꞌa; ꞌba bi kꞌuejñi; ꞌba chakuin naꞌenri ko nari.”

20 —Naꞌen, je kitsikꞌetjusaa̱n ngayéjebiu kaꞌndani nga kiꞌndia̱ —kitsu chanaꞌenbiu.

21 ꞌBa Jesús kiskutsejenꞌa ko kjuanimejen, ꞌba kitsingojore:

—Ngijngu tsajmi chaja ngisari: tꞌikateñe ngayéje xi tjinri ꞌba xuta xi ni̱ma̱ taꞌe_ri, ꞌba ꞌbatsaꞌen sꞌe̱ri kjuanyina ngankꞌaa; ꞌba jaskan ndibai, ꞌba ndetjenngina.

22 ꞌBa chanaꞌenbiu kuabare nga kjintꞌe kibi, ꞌba ba kisꞌere nga kiji, ngatꞌa ne ꞌñu nyina.

23 ꞌBa Jesús kiskutsejenndaire, ꞌba kitsure xutare:

—¡Á tsaꞌen naꞌen ku̱anire xuta xi nyina nga kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana!

24 ꞌBa xutare tu kitsikꞌetsubakun= en xi kitsu Jesús; tunga kui kitsu nganire:

—Jun kiꞌndina̱, ¡á tsaꞌen naꞌennire nga bitjasꞌian ña batexuma Naꞌenchana! 25 Ngisa= bi naꞌen ku̱anre nga jngu chakameyu kjuaꞌasꞌen ntsꞌare nindu, tsa jngu xuta nyina kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana.

26 ꞌBa ngisa ꞌñu kitsikꞌetsubakun xutare, ꞌba miningiyare xinkjin:

—Ngu ¿ꞌyá xi ku̱anre kjuinikꞌangi tsuꞌba?

27 ꞌBa Jesús kiskutsejenꞌa, ꞌba kitsingojore:

—Bi mare tsikꞌangi yojore xuta, tunga Naꞌenchana mare; ngatꞌa ma yejere Naꞌenchana.

28 ꞌBa kio Pedro kitsure:

—Ji̱n kjinikꞌejña yejeníi̱ mé= xi tjinni̱, ꞌba tsetjenngiri̱.

29 ꞌBa Jesús kitsu:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱, tsa ꞌyáñu xi tu kjuana̱ ꞌba ko en ndare Naꞌenchana ꞌejñani ndaba, a ntsꞌe, a ndichja, a nare, a naꞌenre, a kiꞌndi nistire, asa nangire, 30 ngandaꞌe kui ngasunꞌndebi jngu sientu ngisa niꞌya, ntsꞌe, ndichja, na, kiꞌndi ko nangi sakure. ꞌBa nde sjenngicha. ꞌBa nixtjin xi ndiba kjuabenichun xi bi fetꞌa sakure. 31 Tunga nkjin xuta xi titjun ma ngandaꞌe, xi fetꞌani= ku̱an; ꞌba nkjin xuta xi fetꞌani ma ngandaꞌe, kui xi titjun ku̱an.

Jesús tsuya ngani nga kueya ꞌba nga kjuaꞌaya nganire

Mt. 20:17-19; Lc. 18:31-34

32 Kionga inyafi ndiya naxinanda Jerusalén, tjun Jesús tjen. ꞌBa xutare kiskutsejenkun, ꞌba xuta xi yakꞌa ko kjuakun tjenngire. ꞌBa Jesús kinchjatꞌaxin nganire nga tejó xutare, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yeꞌere nijmi mé= xi ku̱ataꞌen. 33 ꞌBa kitsure:

—Tasen ñojón, naxinanda Jerusalén temangian, kioña Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja ngatꞌare xuta ngakure naꞌmi ꞌba ko xuta chjine tseꞌe kjuatexuma, kui xi kꞌuexa nga kjuinikꞌen ꞌba singantsjare xuta xi bi tseꞌe Israel. 34 Kui= xi kuejnuke, kꞌuetiajunre, kuajare ꞌba sikꞌen; tunga kionga kjue ján nixtjin, kjuaꞌaya nganire.

Santiago ko Juan miꞌare jngu kjuanda Jesús

Mt. 20:20-28

35 ꞌBa Santiago ko Juan, kiꞌndire Zebedeo, kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba kitsure:

—Maestru, mejénni̱ nga sikꞌetjusunnii̱ kjuanda xi xjaꞌari̱.

36 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Mé= xi mejénnú nga saꞌaa̱n ngatꞌa tsojon?

37 ꞌBa kitsingojore:

—Kionga je kuatexumai ko kjuaje, taꞌeꞌndenii̱ nga jngu xi kꞌuejña ngate_ri xi kixi ꞌba jngu xi kꞌuejña ngate_ri xi skjun.

38 Tunga Jesús kitsure:

—Bi ꞌyo jun mé= xi chjoꞌo. ¿A ku̱annu sꞌiu nda sja xi kꞌuia̱ an? ¿Asa ku̱annu satendo ko kjuanima jotsaꞌen sa̱tendaa̱ an?

39 —Ku̱an=ni̱ —kitsingojo ngojó.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Sꞌiu nda sja xi kꞌuia̱ an, ꞌba sa̱tendo ko kjuanima jotsaꞌen sa̱tendaa̱; 40 tunga tsa ngate kixina̱ asa ngate skjunna̱ kuetsubo, bi an ꞌbakona̱ nga sja_nuu̱, tu kui= xuta xi je kisꞌendare ngaꞌndebiu kuaꞌere.

41 ꞌBa kionga xi ngite xutare kjintꞌe enbi, kuastike Santiago ꞌba ko Juan. 42 Tunga Jesús kinchjare, ꞌba kitsure:

—Jun ꞌyo nga xi ngakure xuta xi bi tseꞌe Israel ꞌñu mejenre xutare, ꞌba xi batexuma ko kjuaꞌñure tsaꞌen nga kjuinikꞌetjusun enre. 43 Tunga ngajinnu jun bi ꞌba ku̱an. Tusa, xi mejénre nga titjun ku̱an ngajinnu, tjinnere kui kuatesinre xi yakꞌa; 44 ꞌba xi mejénre nga titjun ku̱an ngajinnu, tjinnere kui ku̱an chuꞌndare xi yakꞌa. 45 Ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun bi jaꞌe nga sa̱tesinre, tusa kui jaꞌekatesinre xuta, ꞌba tuxi sjani yojore nga kꞌuechjintjai nkjin xuta.

Jesús tsinda xuta ka xi Bartimeo ꞌmi

Mt. 20:29-34; Lc. 18:35-43

46 ꞌBa echu naxinanda Jericó. ꞌBa jaskan kionga Jesús ko xutare inyaꞌbetjuni kio, nkjin xuta tjenngire. ꞌBa jngu xuta ka xi Bartimeo ꞌmi, kiꞌndire Timeo, ngandai ndiyo tijña nga tjimiꞌa ton chje. 47 ꞌBa kionga kjintꞌe nga je ndiba tiña Jesús tseꞌe Nazaret, ꞌetutsꞌinre nga kiskiꞌndaya:

—¡Ji Jesús, ntjere David, chanima kakunnaa̱!

48 ꞌBa nkjin xuta jatiko tuxi kꞌuejñaxiuni, tunga tu ngisa= ꞌñu kiskiꞌndaya:

—¡Ji, ntjere David, chanima kakunnaa̱!

49 ꞌBa kio Jesús tsakasenꞌñu, ꞌba kitsure:

—Nukjua_ru.

ꞌBa kjinukjuare xuta ko ꞌba kikꞌinre:

—Titsja_ri yojori, ꞌba tisetjen, ngatꞌa tinchja=ri.

50 ꞌBa xuta ko kiskanikjaꞌa tjiutsanga chajare, ꞌba jngu fani kiskjinkꞌa nga kitsitiñatꞌare Jesús. 51 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Mé= xi mejénri nga saꞌaa̱n ngatꞌa tsiji?

ꞌBa xuta ko kitsingojo:

—Naꞌen, mejénna̱ ku̱atsejen nganina̱.

52 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ku̱an kꞌuin; tu ngatꞌare kjuamakjainri, je kuandai.

Ndekuini chubabiu xuta ko kuatsejenre, ꞌba kitjenngi Jesús ngaya ndiyo.

11

Jesús faꞌasꞌen naxinanda Jerusalén

Mt. 21:1-11; Lc. 19:28-40; Jn. 12:12-19

1 Kionga je matiñare naxinanda Jerusalén, echu ña tjindu Betfagé ko Betania, ngaꞌnde xi tjindutꞌare tjenngi tseꞌe Ya Olivo. ꞌBa jaskan Jesús kitsikasen jó xutare. 2 ꞌBa kitsure:

—Tangiun ngaꞌnde xi tijña nguba kio, ꞌba kionga kuitjasꞌion, xiañu jngu kiꞌndi burru xi tjitaꞌñu, xi kje nisa ꞌyajín ꞌbejñakjare. Chjundo ꞌba ndeko. 3 ꞌBa tsa ꞌyá xi skuiningiyanu ánñu ꞌba teñaꞌanñu, “Naꞌennaxu sichjen ꞌba taꞌaxu sja nganiri”, tꞌin_ru.

4 ꞌBa kiji xutare nde, ꞌba tsabe jngu kiꞌndi burru xi sejñaya ndiyo, tjitaꞌñutꞌa jngu xuntja niꞌya, ꞌba kiskjenda.

5 ꞌBa yakꞌa xi tjindu kio tsiningiyare:

—¿Mé= xi teñoꞌon? ¿Ánñu kiꞌndi burru techjundañú?

6 ꞌBa kui kitsingojo jotsaꞌen kitsure Jesús; ꞌba kitsaꞌeꞌndere nga kiko. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌekore Jesús kiꞌndi burru, ꞌba yasunre tjiutsanga chajare ꞌba Jesús tsakꞌejñakjare. 8 ꞌBa ꞌñu nkjin xuta bayuju tjiutsanga chajare ngaya ndiyo, ꞌba yakꞌa xi tsatetꞌa tjiare ngijña ꞌba yayuju ndiyo.

9 ꞌBa ꞌñu kiskiꞌndaya xuta xi tjentitjun, ꞌba ko xi tjenngire, nga inyatsu:

—¡Ngatjasꞌe kjuaje! ¡Ngatatsichikuntaꞌen Naꞌenchana kui xi ndibani ngatꞌare jaꞌenre! 10 ¡Ngatatsichikuntaꞌen kjuatexumare xi ndiba, kjuatexuma tseꞌe xuta chingana David! ¡Ngatjasꞌe kjuaje ngankꞌaa!

11 ꞌBa Jesús jaꞌe naxinanda Jerusalén, ꞌba jaꞌasꞌen ña ma ndetsin ningu; ꞌba kionga je kiskutsejenndaire ngayéje xi tjin, ꞌetju ngani, ngatꞌa je kuangixun. ꞌBa kiji Betania ko ngatejó xutare.

Jesús chꞌo tsure ya higo xi tsajainre tu

Mt. 21:18-19

12 ꞌBa kionga kuanyujun, kionga je ꞌetjuni Betania, Jesús kuabojore. 13 ꞌBa kjin tsabe jngu ya higo xi tjinre xka; ꞌba kitsitiñatꞌare tuxi skueni tsa tjinre tu. Tunga kionga echu ña sejña yabiu, tumé kisakure, tu suba xka= ngatꞌa bi nixtjinre tu higo yaꞌa. 14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure ya higobiu:

—Niñajan nde ngatakjineni turi xuta.

ꞌBa xutare kjintꞌe mé= xi kitsu.

Jesús ꞌbaxje xuta xi inyabateña tsajmi ña ma ndetsinre ningu

Mt. 21:12-17; Lc. 19:45-48; Jn. 2:13-22

15 ꞌBa kionga jaꞌe naxinanda Jerusalén, Jesús jaꞌasꞌen ña ma ndetsinre ningu ꞌba ꞌetutsꞌinre nga tsꞌaxje xi inyabateña tsajmi kio ꞌba ko xi inyabatse. Tsoꞌotsakjan yamixare xi tsikꞌantjaiyare ton xuta, ꞌba ko xi inyabateña nise xi paloma ꞌmi; 16 ꞌba niꞌyá nde kitsjaꞌndenire nga kjuaꞌaxtiu ko tsajmi ña ma ndetsinre ningu. 17 ꞌBa yakuya, nga kitsu:

—Enre Naꞌenchana tsu: “Niꞌyana̱ kui= xi ku̱an niꞌya kioña xuta xi tjin ngasunꞌndebi ma fakona̱”, tunga ngijore chacheje kjiñoꞌon jun ngaꞌndebi.

18 ꞌBa kionga kjintꞌe enbi, ngakure naꞌmiu ꞌba ko xuta chjine kjuatexuma tsangisjai jótsaꞌen ku̱an sikꞌenni Jesús, ngatꞌa ne inyatsakjunre. Ngu ngatsiꞌi xuta kutsejenkun jotsaꞌen bakuya kui. 19 ꞌBa kionga je kuajñu, Jesús ko xutare ꞌetjuni naxinanda Jerusalén.

Kixí ya higo xi chꞌo kitsure Jesús

Mt. 21:20-22

20 ꞌBa nga tajñu nga kuanyujun, jaꞌatꞌa tiñare ya higobiu ꞌba tsabe nga je kixi kaꞌnda jamare. 21 ꞌBa kio Pedro jaꞌetsjenre mé= xi kuán, ꞌba kitsure Jesús:

—Naꞌen, chutsejen, je kixi ya higo xi chꞌo kikꞌin_ri.

22 ꞌBa Jesús kitsingojo:

—Ngatamakjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 23 Kjuakixi= xi texin_nuu̱, nga tuꞌyañu xi kuetsure nindubi: “Chjunitjen yojori, ꞌba chanikjaꞌajin yojori ndachikun”, ku̱an jotsaꞌen nga kuetsure tsa bi jó ján kuaja inimare nga makjainre nga ku̱an jotsaꞌen nga titsu. 24 Kui kjuañu ꞌba xinni_nuu̱ nga ngayéje xi jun xjoꞌo nga xuko Naꞌenchana, ngatamakjainnu nga je kisakunnu, ꞌba sakunu. 25 ꞌBa kionga techuko Naꞌenchana, tichatꞌa_ru xingiu tsa mé= xi tjinnu ko kui, tuxi Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa ꞌba nde sichatꞌaninu jenu ngayeje. 26 Tunga tsa bi sichꞌatꞌa_ru xuta xi chꞌo tsikonu, ꞌba=nde bi sichatꞌanu jenu Naꞌennu.

Chjaningiyare Jesús ꞌyá= xi kitsjare kjuaꞌñu

Mt. 21:23-27; Lc. 20:1-8

27 ꞌBa jaskan Jesús ko xutare jaꞌe ngani naxinanda Jerusalén. Yejerañu Jesús tsuꞌba ña ma ndetsinre ningu, kitsitiña ngakure naꞌmiu, ko xuta chjine kjuatexuma ꞌba ko xuta chingare naxinando, 28 ꞌba tsiningiyare:

—¿Mé= kjuaꞌñu xi tjinri nga ꞌbi teñeꞌen? ꞌBa ¿ꞌyá xi kitsjari kjuaꞌñu nga ma ꞌbi teñeꞌen?

29 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa nde skuiningiya_nuu̱ tu jngusa tsajmi ngayeje; tingojonu, ꞌba an ꞌba xin_nuu̱ mé= kjuaꞌñu tjinna̱ nga ꞌbi tsaꞌaa̱n. 30 ¿ꞌYá= xi kitsikasen Juan Bautista nga jaꞌekatenda, a Naꞌenchana asa xuta=? Tingojonu.

31 ꞌBa kui jonijmiko xinkjin:

—Tsa “Naꞌenchana kitsikasen” kuixan, kui kuetsu=na “¿ꞌBa ánñu bi kuakjainninu ngatꞌa tseꞌe?” 32 ꞌBa ¿jó kuixan tsa xuta kitsikasen?

Ngatꞌa kitsakjunke xuta naxinando, ngu ngatsiꞌi kuakjainre nga Juan kuán jngu profeta. 33 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kitsingojore Jesús:

—Bi ꞌyee̱.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsingojo:

—ꞌBa ninga an bi ꞌba xin_nuu̱ mé kjuaꞌñu tjinna̱ nga ꞌbi tsaꞌaa̱n.

12

Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe nchja chꞌokun xi tsaꞌexako uva

Mt. 21:33-46; Lc. 20:9-19

1 ꞌBa Jesús ꞌetutsꞌinre nga ꞌejña kjuakusun:

—Jngu xuta ꞌentje tsujmi ntje xi uva ꞌmi, ꞌba ꞌenchꞌare; ꞌba kiskjuꞌngi jngu ngaꞌnde ña sitsꞌiungi uva, ꞌba kiskjenitjen jngu torre nkꞌa tuxi sikuenda yejeni.

’ꞌBa jaskan kitsikeyare nangiu nchja xi mare tsaꞌexako uva, ꞌba kui xin kiji. 2 ꞌBa kionga echu chanre tu, kui kitsikasen jngu chuꞌndare tuxi kuekiꞌanire nchjabiu chan xi ꞌbakore. 3 Tunga nchjabiu kitsuba chuꞌndabiu ꞌba yeꞌere, ꞌba tu tjejen ntsja nga kitsikasen. 4 ꞌBa kio xi naire nangiu kitsikasen ngani ngijngu chuꞌndare; tunga nchjabiu kitsiꞌonre nindaku chuꞌndabiu, ꞌba chꞌo kitsure. 5 ꞌBa kjaꞌe kitsikasen ngani, ꞌba kibi kjinikꞌen. ꞌBa jaskan nkjin chuꞌndare kitsikasen; tjin xi kisatere ꞌba yakꞌa xi kjinikjesun.

6 ’ꞌBa tu ngijngu xuta tijña ngisare, kui xi kiꞌndire fa, xi ꞌñu mejénre. ꞌBa xi fetꞌani kui kitsikasen, nga kitsikjaꞌetsjen: “Nchjabiu skuekun= kiꞌndina̱.” 7 Tunga nchja xi tsaꞌexako uva kitsure xinkjin: “Kibi= xi sa̱ku yejere tsajmi xi tjinre naꞌenre; tusa sikꞌian, tuxi tsajan ku̱anni mé= xi sakure.” 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsuba, ꞌba kitsikꞌen ꞌba kiskanikjaꞌa tꞌaxin yojore ña tjintje tsujmi ntje uvabiu.

9 ’ꞌBa, ¿jó mixun jun? ¿Mé= xi saꞌen xi naire nangiu? Ngu kjuaꞌetsikjesun nchjabiu, ꞌba kjaꞌe xuta sikeyare nangiu.

10 ’¿A kje ꞌbexkiyajíun enre Naꞌenchana? Nga tsu:

Ndiojo xi chjine xjo tsꞌaxjengi,

kui= xi je kuánni ndiojo titjun.

11 Naꞌenchana xi ꞌbi kitsaꞌen, ꞌba tu makun=na ña nga ꞌya.

12 ꞌBa kio xuta titjun kuamejénre kitsuba Jesús, ngatꞌa be= nga Jesús ꞌejña kjuakusunbi ngatꞌa tseꞌe kui. Tunga tsakjunke xutankjiun, ꞌba kitsikꞌejña tajngu Jesús ꞌba kiji.

Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe kjuaꞌbechjintjai

Mt. 22:15-22; Lc. 20:20-26

13 ꞌBa kjinikasen ña tijña Jesús yakꞌa nchja fariseo ꞌba ko xutare Herodes, tuxi sikinchjani Jesús en xi ku̱an kuangini. 14 ꞌBa kui nchjabiu jaꞌetsure:

—Ji naꞌen, ji̱n ꞌya=ni nga kjuakixi= xi sji nga bi tu enre xuta ꞌmini_ri ꞌba nga bi tu isenre xuta ꞌmini_ri ngayeje, ngatꞌa bakuye nga ko kjuakixi ndiyare Naꞌenchana. ¿A tixaꞌnde asa bi tixaꞌnde nga kꞌuechjintjai_ra ña xuta ngakure Romano? ¿A kꞌuechji=ña, asa bi kꞌuechja?

15 Tunga Jesús be=ni kjuajó nkjainre nchjabiu, ꞌba kitsure:

—¿Ánñu chen teꞌbejñaninuu̱? Jngu ton ndenario ndekonu, tuxi skutsejenni_ra̱.

16 ꞌBa jaꞌechanire jngu ton, ꞌba Jesús kitsure:

—¿ꞌYá= tseꞌe isen xi kjitꞌa ngaꞌe, ꞌba ꞌyá= tseꞌe jaꞌen xi kuaꞌindutꞌa?

ꞌBa nchjabiu kitsingojo:

—Tseꞌe xuta ngaku Romano=.

17 ꞌBa kio Jesús kitsure:

—Ngu taꞌe_ru xuta ngaku Romano xi kui tseꞌe, ꞌba taꞌe_ru Naꞌenchana xi tseꞌe kui.

ꞌBa tu kiskutsejenkun= nchjabiu jotsaꞌen kitsingojo ngani Jesús.

Jesús bakuyare xuta ngatꞌa tseꞌe kjuafaꞌaya

Mt. 22:23-33; Lc. 20:27-40

18 ꞌBa kio yakꞌa nchja saduceo jaꞌekun Jesús. Kui= nchjabiu tsu nga mikꞌen bi nde faꞌayanire; ꞌba tsiningiyare Jesús:

19 —Ji naꞌen, ꞌba tsaꞌen kitsiꞌindu xujunna Moisés: “Tsa jngu xiꞌin xi je tsixanko chjun kueya, ꞌba tsa bi kisꞌekore kiꞌndi, jngu ntsꞌe xuta xi kꞌion kuixanko ngani chjun kꞌanbiu tuxi sjanire kiꞌndi ntsꞌe xi kꞌion.” 20 Ngu jngu ndiya kisꞌe yatu nchja xi ntsꞌe mani. Xi ma titjun tsixan, tunga kꞌen ꞌba bi kisꞌere kiꞌndi. 21 ꞌBa kio xi majóni tsixanko ngani chjunbiu, tunga ꞌba nde kꞌen ngani ngayeje ꞌba bi kisꞌe nganire kiꞌndi; ꞌba nde ꞌba=nde kuán ngani ko xi majánni. 22 ꞌBa nga yatu ꞌba= kuán tsiꞌire, nijnguú kisꞌere kiꞌndi. ꞌBa jaskan ꞌba nde kꞌen chjunbiu ngayeje. 23 Ngu, nixtjin nga kjuaꞌaya nganire xuta, ¿ꞌyá= tseꞌe ku̱an chjunbi ngatꞌa ngayatu tsixanko?

24 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Jun tjijñunu, ngatꞌa bi ꞌyo mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ninga kjuaꞌñure Naꞌenchana. 25 Kionga mikꞌion kjuaꞌayare, bi nde kuixanni ninga bi nde sikixanni kiꞌndi nistire, ngu joni ankjele xi tjindu ngankꞌaa ku̱an. 26 Tunga ngatꞌare nga kjuaꞌaya nganire xuta, ¿a kje ꞌbexkiyajíun xujun xi kitsiꞌindu Moisés ngatꞌa tseꞌe ya naꞌya xi tjitijin ndiꞌi? Kionga Naꞌenchana kitsure Moisés: “An= ña̱ naꞌenre Abraham, naꞌenre Isaac ꞌba ko tseꞌe Jacob.” 27 ꞌBa Naꞌenchana bi naꞌenre mikꞌen kuán, tu tseꞌe sani xi tjindukun; ꞌba kui= kjuañu ne ꞌñu titsujñuninu —kitsu Jesús.

Jesús bakuya ñáre kjuatexuma xi ngisa tjun tijña

Mt. 22:34-40

28 ꞌBa jaꞌe jngu chjine kjuatexuma, ꞌba kjintꞌe nga nchjabiu inyafoyanire xinkjin, ꞌba kionga je tsabe nga Jesús nda kitsingojore, kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba tsiningiyare:

—Ngajinre ngayéje kjuatexuma, ¿ñáre̱ kjuatexuma xi ngisa tjun tijña?

29 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kjuatexuma xi tijña titjun yejere ngayéje, kui xi tsu: “Tasen ñojon, xuta naxinanda Israel, xi Naina kui xi Naꞌenchana mani xi tu jngututu ma sani. 30 Timején Naꞌenchana xi Naꞌenri ko ngayéje inimari, ko ngayéje yojori, ko ngayéje kjuafaꞌetsjenri ꞌba ko ngayéje ngaꞌñuri.” 31 ꞌBa kjuatexumabi kui= xi majóni: “Timején xingi jotsaꞌen nimején yojori.” Tsajain kjaꞌe kjuatexuma xi ngisa tjun tijña tuꞌbani nga ko kibi.

32 ꞌBa chjine kjuatexuma kitsure:

—Jun nde, naꞌen, ꞌba= tjin. Kjuakixi= xi sji, nga tu jngututu mani Naꞌenchana, ꞌba nga nde tsajainni xi kjaꞌere. 33 ꞌBa nga ña simijían Naꞌenchana ko ngayéje inimana, ko ngayéje kjuafaꞌetsjenna, ꞌba ko ngayéje ngaꞌñuna, ꞌba nga simijían xingia jotsaꞌen nimijáan yojona, kui= xi ngisa chjire tuꞌbani ko ngayéje kjuatjo xi ngasun altar ti.

34 ꞌBa kionga Jesús tsabe nga chingabiu nda kitsingojo, kitsure:

—Bi kjin teni_ri ña batexuma Naꞌenchana.

ꞌBa niꞌyá nde manikakun nga miningiya ngisare.

Jesús miningiya ꞌyá ntje ndibanire Cristo

Mt. 22:41-46; Lc. 20:41-44

35 ꞌBa kionga tibakuya Jesús ngajin ndetsinre ningu, tsiningiya:

—¿Ánñu chjine kjuatexuma tsuni nga ntjere David ndibani Cristo? 36 Ngu ndekuini David kitsu, kionga Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsikinchja:

Naꞌenchana kitsure Naꞌenna̱ an:

“Teni ngate kixina̱,

kaꞌnda nga̱ xi bi nda yaꞌari ngi ndsakui sikꞌendaa̱.”

37 ꞌBa ¿jótsaꞌen Cristo ntjere David kjuendibani, nga ndekuini David naꞌenna̱ tsure?

ꞌBa xutankjiun tsja tjinre nga inyabasen ñojonre Jesús.

Jesús baneje chjine kjuatexuma

Mt. 23:1-36; Lc. 11:37-54; 20:45-47

38 ꞌBa Jesús kitsu ngisa nga yakuya:

—Chutsejen_ru yojonu ngatꞌa tseꞌe chjine kjuatexuma, ngu matsjare ꞌbetsuma ko najñu nduju ꞌba matsjare nga ko kjuaxuta nikjaꞌayare ngajin ndetsin. 39 ꞌBa matsjare nga ꞌbendusun yaxile xi tjun inya niꞌya sinagoga ꞌba ngaꞌnde xi ngisa nda chun kjaꞌajin nga jngu sꞌi, 40 ꞌba kui xi kjaꞌare niꞌyare yanchjin kꞌan ꞌba, tuxi kꞌueꞌmotaꞌen yojore, ꞌñu tsé fako Naꞌenchana. Kui kjua ne tsé kjuanima kjuaꞌaxtiuni.

Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe ton chje

Lc. 21:1-4

41 Jngu ndiya Jesús tsekꞌejña ngankjain nkjin kaxa ña xinya ton chje nga tikutsejen jótsaꞌen inyaminya tonre xuta kio. ꞌBa ꞌñu tsé ton inyaminya nkjin xuta nyina. 42 ꞌBa kio jaꞌe jngu chjun kꞌan xi ni̱ma̱ ꞌba ꞌeya ngaya jngu kaxabiu jó ton xkua xi chuba kjiya. 43 ꞌBa kio Jesús kinchjare xutare ꞌba kitsure:

—ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga kui chjun kꞌan nimabi ngisa= tsé kitsja tuꞌbani ko ngatsiꞌi xi ꞌeya ton kaxa ton chjebi. 44 Ngu ngatsiꞌi tu kui xi ꞌbangire tsja, tunga chjunbi, ngajin kjuanimare, je kitsja yeje xi machjenre nga kꞌuejñakun.

13

Jesús beꞌe nijmi nga kuixuya ningu

Mt. 24:1-2; Lc. 21:5-6

1 ꞌBa kionga Jesús ꞌetjuni ngajin ndetsinre ningu, jngu xutare kitsure:

—¡Naꞌen, chutsejen, á tuku kunni niꞌya yaꞌebi ꞌba ko ndiojo yaꞌe xi kuandani!

2 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A techutsejenꞌa=ni niꞌya yaꞌe xi ꞌbi kun? Ngu nijnguú ndiojo nde sꞌe̱nduxjonenire xinkjin. kuixungi yeje.

Jesús bakuya mé= xi tjun ku̱an kionga kjue ngasunꞌndio

Mt. 24:3-28; Lc. 21:7-24; 17:22-24

3 ꞌBa jaskan kiji tjenngi tseꞌe Ya Olivo, xi tijña ngubare ningu. ꞌBa Jesús tsikꞌejña, ꞌba Pedro, Santiago, Juan, ꞌba ko Andrés tsiningiyatꞌaxinre:

4 —ꞌBa tꞌinnii̱, ¿kjiaꞌá nga ꞌbi ku̱an, ꞌba mé= chu̱ba̱ xi sꞌe̱ kionga je kꞌuetjusun yeje kibi?

5 ꞌBa Jesús ꞌetutsꞌinre nga kitsure:

—Chutsejen_ru yojonu, nga tuꞌyá ngatꞌejñunu. 6 Ngatꞌa ne nkjin xi kjuaꞌe ko jaꞌenna̱ ꞌba kuetsu: “An= ña̱ xi Cristo”; ꞌba nkjin xuta kꞌuejñure.

7 ’ꞌBa kionga jun kjuinuꞌyo nga i nga jaan tjin kjuachan, ꞌba kionga xuta kueꞌe nijmi kjuachan xi tjima, bi kun, ngatꞌa tjinne=re nga ꞌba ku̱an; tunga kje kjuejin ngasunꞌndebi yaꞌa. 8 Ngatꞌa naxinanda skjanko kjaꞌe naxinanda, ꞌba chikun skjanko kjaꞌe chikun; ꞌba ne nkjin ngaꞌnde sꞌe̱ chon, ꞌba ko kjindia. Ngayéjebi tu kui= xi saꞌe ꞌbetutsꞌinre kjuanima xi sꞌe̱.

9 ’ꞌNde jun chutsejenni_ru yojonu; ngatꞌa ngixkun xutaxa= kuinikasennu, ꞌba kuajanu ngaya niꞌya sinagoga. ꞌBa nga tu ngatꞌa tsaꞌan= nini ngixkun chikun ꞌba ngixkun rey kuekision, tuxi sikixiñu ngatꞌa tsaꞌan. 10 Ngu tjinnere kjuinikjaꞌaxtiuya farani titjunre enre Naꞌenchana ngatsiꞌi naxinanda xi tjin. 11 ꞌBa kionga xuta kjuaꞌekjaꞌanu ꞌba nga ngixkun xutaxa singantsjanu, bi nikjo mé= en xi kuixun. Tusa tixun mé= en xi kuaꞌenu kui chubabiu; ngatꞌa bi jun kjuinukjuo, tu Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi kuinchja. 12 ꞌBa xi ntsꞌe fo singantsja ntsꞌe nga kjuinikꞌen, ꞌba xi naꞌen ma singantsja kiꞌndire; ꞌba xi kiꞌndi ma ndekui skjankoni xichare ꞌba saꞌen nga kjuinikꞌen. 13 ꞌBa tu ngatꞌana̱= nini ku̱astike tsiꞌinu xuta; tunga xi xukjuakore kaꞌnda nga̱ kjuetꞌa, kui xi kꞌuangi.

14 ’Kjuaꞌe xi chꞌotjin xi saꞌen nga tu jaan xiare ngaꞌndetsjere Naꞌenchana, ꞌba xio nga sejña ña bi ꞌbakore nga sa̱sen ¿ꞌba xi tiꞌbexkiya kui enbi ngatamankjinre?, kui nixtjinbiu ngatsiꞌi xi tjindu nangi Judea ngatanga ña tjin nindu. 15 ꞌBa ngatsiꞌi xi tjindu ngatsja ndaba, bi ngatꞌetukajen nga kjuaꞌasꞌen ndaba tuxi kjuaꞌekjaꞌani mé= xi tjinre; 16 ꞌba xi ngijña titsaꞌexa, bi ngatjendiba ndaba tuxi kjuaꞌekjaꞌani najñure. 17 ¡Nimaxunini yanchjin xi titsuyaꞌmore asa inyatsikaki kiꞌndire kui nixtjinbiu! 18 Chjaꞌa_ru jun Naꞌenchana nga bi nixtjinre nchꞌan nga ꞌba ngatjama; 19 ngatꞌa ꞌñu tsé kjuanima sꞌe̱ kui nixtjinbiu joni xi kje nisañajanni ꞌyare, ꞌndani nga̱ Naꞌenchana kitsinda kui ngasunꞌndebi kaꞌnda ngandaꞌe, ꞌba xi niñajani nde sꞌe̱ni. 20 ꞌBa tsa Naꞌenchana bi sichuba kui nixtjinbiu, tuꞌyá kꞌuangi; tunga je kitsichuba nixtjinbiu Naꞌenchana nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi je kiskjaꞌajin.

21 ’Kui nixtjinbiu tsa tjin xi kuetsunu: “Chutsijon, ngaꞌe tijña Cristo”, asa kuetsunu: “Chutsijon, ngajaan tijña”, bi ngatamakjainnu. 22 Ngatꞌa nkjin= kjuaꞌe xi Cristo kuetsure yojore tunga bi kui ni. ꞌBa kjuaꞌe xi profeta kuetsure yojore tunga bi kui ni; ꞌba kui saꞌen nkjin chu̱ba̱ ko kjuakun tuxi kꞌuejñunire xuta, ꞌba tsa ku̱an, kaꞌnda xi je Naꞌenchana kiskjaꞌajin. 23 Tunga chutsejen_ru yojonu jun ngatꞌa je ꞌba texintitjun_nuu̱ ngayejebi.

Nixtjin nga kjuaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun

Mt. 24:29-35, 42-44; Lc. 21:25-36

24 ’Tunga kui nixtjinbiu, kionga je kjuaꞌa kjuanimabiu, sꞌe̱ jñu tsuꞌbiu, ꞌba naꞌenso bi nde sjani ndiꞌire, 25 ꞌba niñu kuixungini ngankꞌaa, ꞌba ngaꞌñu xi tjin ngankꞌaa kjuatse. 26 ꞌBa kio xiare Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, nga tjindibajin yufi ko ꞌñu tsé kjuaꞌñu ꞌba ko kjuaje. 27 ꞌBa kio sikasen ankjelere, nga sikinyaku xuta xi je kiskjaꞌajin ngayéje ngasunꞌndio, kaꞌnda ngaꞌnyukjinre ngasunꞌndebi ꞌba kaꞌnda ngaꞌnyukjinre ngankꞌaa.

28 ’Ngatjamanu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ya higo: Kionga je ꞌbetju nganire ntsꞌen tjiare yo, ꞌba kjaꞌe xka ꞌbetju nganire, je ꞌyo nga nixtjinre chundaba matiña. 29 ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌennire, kionga je xio nga ꞌba tjima, ngatjaꞌyo nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun je sejñaxtiu xuntja niꞌya. 30 ꞌBa xinkixi_nuu̱, nga kꞌuetjusun yeje mé= xi texia̱n kionga kje fesunjín xuta xi tjin ngandaꞌe. 31 Ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangiu kjuetꞌa, tunga enna̱ bi kjuetꞌa.

32 ’Tunga mé= nixtjin ꞌba mé= chuba nga ꞌba ku̱an, tuꞌyá be, ninga ankjele xi tjindu ngankꞌaa, ꞌba ninga Kiꞌndire Naꞌenchana. Tu Naꞌenchana sani xi be.

33 ’ꞌBa kui= kjuañu, tetsubachunñu, ꞌba nda tikuendo yojonu, ngatꞌa bi ꞌyo kjiaꞌá=ñu nga ꞌbi ku̱an. 34 Joni jngu xuta xi je mejen kuaje kjaꞌe naxinanda, ꞌba kionga ꞌbetju ndaba tsikeꞌnda xuta chuꞌndare nga ngatatsikuenda ndaba, ꞌba nga jngu jngu chuꞌndare jngu xa tsjare, ꞌba tsure chuꞌndare xi tsikuenda xuntja niꞌyo nga ngatꞌejñakun. 35 ꞌBa kui= kjuañu tetsubachunñu, ngatꞌa bi ꞌyo kjiaꞌá= nga kjuaꞌe xi naire niꞌyo, a nga tjimaꞌña=, a nga masen nistjen=, a kio=nga kjiꞌnda chaxicha, asa kio=nga je tjisꞌe isen. 36 Tetsubachun, tuxi bi tetsjujñafeñu kionga tukjiaꞌa kjuaꞌe xi naire. 37 Mé xi texin_nuu̱ jun, ꞌba= xin tsiꞌi_ra̱: Tetsubachun —kitsu Jesús.

14

Kionga chubayare nga kjuinduba Jesús

Mt. 26:1-5; Lc. 22:1-2; Jn. 11:45-53

1 ꞌBa tu ngijó= nixtjin chaja ngisa nga sꞌe̱ya sꞌi pascua kionga chine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san. ꞌBa ngakure naꞌmi ꞌba ko chjine kjuatexuma inyamangisjai ndiyare jótsaꞌen ku̱an subaꞌmoni Jesús, ꞌba sikꞌen. 2 Ngu tsure xinkjin:

—Bi ngajinre sꞌiu kjuinduba, tuxi bi sisiꞌani xutankjiun.

Jngu chjun ꞌbestenjunre nanda xi ixi jen Jesús

Mt. 26:6-13; Jn. 12:1-8

3 ꞌBa kionga Jesús tijña naxinanda Betania, nga ndaba Simón, xi xuta chiꞌin feꞌndujun ꞌmire; yejerañu Jesús tijñatꞌa yamixo, jaꞌe jngu chjun xi yaꞌa jngu lameta xi alabastro nini. Kui= lametabiu kjitse nanda xi suba naxu nardo ꞌbejunire ꞌba xi ne chjire. ꞌBa chjunbiu yakjan lameto ꞌba kio ꞌestenjunre nindaku Jesús nandabiu. 4 ꞌBa yakꞌa xuta xi tjindu kio kuakjanre, ꞌba kitsure xinkjin:

—¿Ánñu tu ꞌba tsaꞌen kitistentonni nandabi? 5 Kui kjua nga tsꞌaxtiu ján sientu ton denario chjire tsa kisateña tsakaiñu, ꞌba kuán kitsaꞌere xuta ni̱ma̱ tonbiu tsakaiñu.

ꞌBa jatiko chjunbiu.

6 Tunga Jesús kitsu:

—Bi ꞌba ꞌmi_ru; ¿ánñu tenistini_ru? Nda= tjin mé= xi kitsikona̱. 7 Ngatꞌa xuta ni̱ma̱ tu i= tjindujinntsjainu, ꞌba ku̱an kuiseko tu kjiaꞌañu nga mejénnú; tunga an bi ngaꞌe kuatejñajinntsjai_nuu̱. 8 Kui= chjunbiu kitsaꞌen= mé= xi kuán xi kitsaꞌen; nde ngandaꞌe=ni je kitsikjaꞌajnda ixi titjun yojona̱ ngatꞌa sꞌe̱yanijin=ña̱. 9 ꞌBa fa texinkixi_nuu̱, nitu ñañu ngaꞌndere ngasunꞌndio ña kjuaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana, ꞌba=nde kjuinukjua mé= xi kitsaꞌen chjunbi, ꞌba ꞌbatsaꞌen kjuinikjaꞌetsjenya —kitsu Jesús.

Judas tsingantsja Jesús

Mt. 26:14-16; Lc. 22:3-6

10 ꞌBa Judas Iscariote, jngu xutare xi tejó, kikun ngakure naꞌmiu tuxi singantsjanire Jesús. 11 ꞌBa kionga naꞌmiu kjintꞌere, se kuatsja=re, ꞌba kitsure nga sjare ton. ꞌBa Judas ꞌetutsꞌinre nga tsangisjai mé= fa chu̱ba̱ xi ngisa nda nga singantsja Jesús.

Jesús kjen ko xutare

Mt. 26:17-29; Lc. 22:7-23; Jn. 13:21-30; 1 Co. 11:23-26

12 Nixtjin nga ꞌetutsꞌinre sꞌi pascua kionga chine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san ꞌba nga nikꞌen chutsanga tseꞌe sꞌiu, xutare Jesús tsiningiyare:

—¿Ñáñu mejénri nga kuekꞌendai xi xina nga sꞌi pascua?

13 ꞌBa kio Jesús kitsikasen jó xutare ꞌba kitsure:

—Tangiun naxinanda jan. ꞌBa kio skajiun jngu xuta xi jngu nisa nanda yaꞌa. Kui= tangintjenngiu. 14 ꞌBa kioña kjuaꞌasꞌen, ꞌba tꞌin_ru xi naire niꞌyo: “ꞌBi titsu Naini̱: ¿Ñáre ngaꞌndeñu nga kuakjenkua̱ xutana̱ kionga kuechjijñii̱ sꞌi pascua?” 15 ꞌBa kio kui kuakunu jngu ngaꞌnde teya xi je tijñanda ꞌba xi ngankꞌare niꞌyo tijña. Kio tꞌendo xi xina.

16 ꞌBa xutare ꞌetju ꞌba kiji naxinanda jan. ꞌBa ꞌba fa tsaꞌen kuasjaire jotsaꞌen jaꞌba je kitsure Jesús. ꞌBa kio ꞌenda xi skinejñu sꞌi pascua.

17 ꞌBa kionga je tjimaꞌña, Jesús ꞌba ko nga tejó xutare jaꞌe ngaꞌndebiu. 18 ꞌBa yejerañu kionga inyakjentꞌa yamixo, Jesús kitsu:

—ꞌBa fa xinkixi_nuu̱ nga jngu ñu jun xi ñatjen tikjenkona̱, kui= xi singantsjana̱.

19 ꞌBa xutare kuabare, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga tsiningiyare nga jngu jngu:

—¿A an= ña̱?

20 —Jngu xi tejó mañu, kui= xi ndekuini tiba titsikaꞌnyijinni niñuxtilare nga ko an —kitsingojore Jesús—. 21 Ngatꞌa tjinnere ꞌba ku̱anre Kiꞌndire Xuta xiꞌiun jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ngatꞌare kui. Tunga nimaxuni xi singantsja kui. Tusa ngisa nda kuánre tsa bi kitsin.

22 ꞌBa yejerañu inyakjenjñu, Jesús kiskjebe niñuxtilo ꞌba kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsijoya ꞌba kitsjare xutare nga titsu:

—Chjubio. Yojona̱=bi.

23 ꞌBa jaskan kiskjebe=ni jngu chutsin. ꞌBa kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsjare xutare ngayeje. ꞌBa ngatsiꞌi kitsꞌi. 24 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kibi= xi jinna̱ xi tseꞌe kjua xatse xi tiꞌbendakoni Naꞌenchana ko xutare. Kui= xi ne nkjin xuta tistenntjainire. 25 ꞌBa fa xinkixi_nuu̱ nga bi nde binu kꞌuiña̱ kaꞌnda nixtjin nga binu xatse kꞌuia̱ ña batexuma Naꞌenchana.

Jesús beꞌe nijmi nga Pedro kuetsu nga bi xutare kuán

Mt. 26:30-35; Lc. 22:31-34; Jn. 13:36-38

26 ꞌBa kionga je kise jngu son xi tseꞌe Naꞌenchana, kiji tjenngi tseꞌe Ya Olivo. 27 ꞌBa Jesús kitsure xutare:

—Ngatsiꞌu sichajañu kjuamakjainnu ngatꞌa tsaꞌan; ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenna: “Sikꞌía̱n xi tsikuenda chutsango, ꞌba kui tuchuña kꞌuetsumaba.” 28 Tunga kionga kjuaꞌayana̱ an, kjuititjun_nuu̱ nangi Galilea.

29 ꞌBa Pedro kitsure:

—Nisi ngatsiꞌi sichaja kjuamakjainre, an bi sichajaa̱.

30 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa fa xinkixira̱ nga ndekuini nistjenbi, kionga kje kjiꞌndajín chaxicha xi majóni ndiya, ji je ján ndiya kisji nga bi xutana̱ kuáin.

31 Tunga Pedro tojo ꞌba= kitsu ngisa:

—Nisi tsa kueyakora̱, bi xia̱n tsa bi xutari kuán.

ꞌBa ꞌba= kitsu ngatsiꞌi xutare ngayeje.

Jesús fako Naꞌenna ña Getsemaní ꞌmi

Mt. 26:36-46; Lc. 22:39-46

32 ꞌBa jaskan echu jngu ngaꞌnde xi Getsemaní ꞌmi.

—Tetsubo ngaꞌe yejerañu an tefikjakuaa̱ Naꞌenchana —kitsure Jesús xutare.

33 ꞌBa Jesús kiko Pedro, Santiago ꞌba ko Juan, ꞌba ꞌetutsꞌinre nga ꞌñu ba kisꞌere ꞌba ꞌñu kuafore. 34 ꞌBa kitsure xutare:

—Kjuaba kitsejin inimana̱ joni tsa kui xi je sikꞌenna̱. Tetsubo ngaꞌe, ꞌba tetsubachun.

35 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiji ngubare, ꞌba kio tsakꞌejña tsindi ꞌnda tꞌanangiu, ꞌba tsiꞌare Naꞌenchana tsa ku̱an kjuaꞌatꞌaxinre chu̱ba̱ nga kjuaꞌa kjuanima. 36 Kionga Jesús tifako Naꞌenchana tsu:

—Abbá Naꞌen, ji xi mari ñaꞌan yeje tsajmi; tikꞌejñatꞌaxinnaa̱ kjuanimabi, tunga ngatjama jotsaꞌen mejénri ji, ꞌba bi jotsaꞌen mejénna̱ an.

37 ꞌBa jaskan Jesús jendiba ngani ña tjindu xutare, ꞌba kjiyufe nga echu; ꞌba kitsure Pedro:

—Simón, ¿a tetsjujñafe=ni? ¿A nijnguú chu̱ba̱ kichukjuari nga tsikenichin? 38 Tetsubachun ꞌba chjaꞌa_ru kjuanda Naꞌenchana, tuxi bi xutꞌayakoninú. Inimanu je tijñanda=, tunga yojonu inda ngisa.

39 ꞌBa kio Jesús kikjako ngani Naꞌenchana, ꞌba ndekuini en kinchja ngani. 40 ꞌBa kionga jendiba ngani nde, je kjiyufe ngani xutare ngatꞌa nijño inyaꞌbechja tuxkun. ꞌBa bi nde beni mé= xi singojore. 41 ꞌBa ꞌbatsaꞌen, jaꞌe ngani Jesús xi majánni ndiya, ꞌba kitsure:

—¿A tojo tetsjujñafe=ñu ꞌba tenikjaꞌaya=ñu? Ngatꞌe nde, je jaꞌe chu̱ba̱ nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsjare xuta je. 42 Tisetjion, tangian nde. Chutsijon, je ndiba tiña xi singantsjana̱ an.

Kionga faꞌechjaꞌa Jesús

Mt. 26:47-56; Lc. 22:47-53; Jn. 18:2-11

43 ꞌBa nde saꞌe= tinchjani Jesús kionga tukjiaꞌa jaꞌe Judas, jngu xutare xi tejó, ꞌba jaꞌe ne nkjin xuta xi kitsikasen nchja ngakure naꞌmiu, ko chjine kjuatexuma ꞌba ko xuta chinga. ꞌBa xutankjiun kicha= ko ya= yaꞌa nga jaꞌe. 44 ꞌBa Judas jaꞌba je inyaꞌa titjun nchjabiu nga kitsure:

—Kui xi kꞌuendsuꞌaa̱, kui=biu; nda tjindubo nga kueko.

45 ꞌBa kionga jaꞌe, tu Jesús fani kitsitiñatꞌare.

—Naꞌen —kitsure ꞌba ꞌendsuꞌa.

46 ꞌBa kio xutankjiun kitsubaꞌñu Jesús.

47 Tunga jngu xutare Jesús xi sejña kio tsꞌaxje kichare ꞌba tsatetꞌa ñojon chuꞌndare naꞌmi titjun. 48 ꞌBa Jesús tsiningiyare xutankjiun:

—¿Ánñu ko kicha ko ya kichꞌañu nga jaꞌechjaꞌanuu̱, joni tsa jngu chacheje kuáa̱n? 49 Nyujun nyujun tsakatejñajinntsjai_nuu̱ nga yakuya ngajin ndetsinre ningu, ꞌba niñajanni kjindubanuu̱. Tunga ꞌbi tjima tuxi kꞌuetjusunni jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana.

50 ꞌBa ngatsiꞌi xutare Jesús tsanga ꞌba kitsikꞌejña tajngu.

51 Tunga jngu chanaꞌen xi tjenngire, tu jngu najñu tsꞌatjijunre yojore, ꞌba kui xi kitsuba nchjabiu; 52 tunga chanaꞌenbiu kitsuntjin najñure, ꞌba tu tsanga kjisti=.

Jesús ngixkun xuta xa titjun Judío

Mt. 26:57-68; Lc. 22:54-55, 63-71; Jn. 18:12-14, 19-24

53 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kichani Jesús ngixkun naꞌmi titjun; ꞌba kio kuañajan ngatsiꞌi ngakure naꞌmiu, tseꞌe xuta chingo ꞌba ko tseꞌe chjine kjuatexumo. 54 ꞌBa Pedro kjin kitjenngini Jesús kaꞌnda ngandetsin ndaba naꞌmi titjun, ꞌba nchja xi tsikuenda kio tsikꞌejñajinre. ꞌBa kio kitsiꞌisure yojore tꞌa ndiꞌu.

55 ꞌBa kiongakure naꞌmiu ꞌba ngatsiꞌi xuta xo tsangisjai jngu xuta xi skaninejere Jesús, tuxi sjani en nga kjuinikꞌen; tunga bi kuasjaire. 56 Ngatꞌa ninga nkjin xi inyakaninere en ndesu Jesús, bi kjimangusun enre. 57 ꞌBa yakꞌa tsikinya nduju ꞌba kiskaninere en ndesu, nga inyatsu:

58 —Ji̱n kjinuꞌya_ri̱ nga kitsu xutabi: “An sikixuya=ña̱ ningubi xi tu xuta kitsinda, ꞌba ján nixtjin skjenitjen ngañaa̱ jngu xi bi xuta tsinda.”

59 Tunga ninga ꞌba= tsaꞌen kjimangusun enre.

60 ꞌBa kio naꞌmi titjun tsisetjen ngamasenre ngatsiꞌi, ꞌba tsiningiyare Jesús:

—¿A tumé singuaje ngatꞌare mé= xi inyakaninejeri?

61 Tunga Jesús xiu tsikꞌejña, ꞌba nijnguú en kitsingojo. ꞌBa naꞌmi titjun tsiningiya nganire:

—¿A ji= ni Cristo, xi Kiꞌndire Naꞌenchana?

62 ꞌBa Jesús kitsingojo:

—Jun, an= ña̱. ꞌBa xia=ñu Kiꞌndire Xuta xiꞌiun nga tijña ngate kixire Naꞌenchana xi tjinre kjuaꞌñu, ꞌba nga yufi kjuendibajinni ngankꞌaa.

63 ꞌBa kio naꞌmi titjun ꞌejnda najñure tuxi kjiꞌyanire nga ꞌñu chꞌo kisꞌere inimare, ꞌba kitsu:

—¿Jótsaꞌen ku̱achjen ngisana xi skaninejere? 64 Je kjinuꞌyo nga chꞌo kitsu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana xutabi; ¿jó mixun?

ꞌBa ngatsiꞌi kuangusun enre nga Jesús tjinre je ꞌba nga tjinnere kueya.

65 ꞌBa yakꞌa nchjabiu ꞌetutsꞌinre nga ꞌetiajunre Jesús, ꞌba ꞌeꞌmo nkjain ꞌba yeꞌere.

—Ji xi profeta ꞌmi_ri yojori, ꞌba tꞌinnii̱, ¿ꞌyá= xi yeꞌeri ngandaꞌe nde? —kitsure.

ꞌBa nchja xi tsikuenda kio nkjain Jesús tsoꞌojin.

Pedro tsu nga bi xutare Jesús kuán

Mt. 26:69-75; Lc. 22:56-62; Jn. 18:15-18, 25-29

66 ꞌBa nga Pedro tijña ngi niꞌyo, jaꞌe jngu chjun chuꞌndare naꞌmi titjun; 67 ꞌba kionga chjunbiu tsabe Pedro nga tꞌa ndiꞌu tijña nga titsiꞌisure yojore, kitsure nga kiskutsejenꞌa:

—Ji ꞌba=nde Jesús tseꞌe Nazaret tsikitjajmekue ngayeje.

68 Tunga Pedro ꞌeꞌmotaꞌen yojore, nga kitsu:

—Junjun. Bi ꞌbexkua̱n, ꞌba bi mankjinna̱ mé= xi tesji.

ꞌBa Pedro ꞌetjuuni kio ꞌba kiji ña tijña xuntja ngandetsin. ꞌBa kio kiskiꞌnda jngu chaxicha. 69 ꞌBa chjun chuꞌndabiu tsabe ngani Pedro ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yeꞌere nijmi xuta xi yakꞌa:

—Kui xutabi jngu xi tsakꞌajmeko jmibiu.

70 Tunga Pedro nde ꞌeꞌmotaꞌen ngani yojore. ꞌBa sangutjun, xuta xi tjindu kio nde ꞌba= kitsu nganire:

—Kjuakixi= nga Jesús tsikitjajmetjenngi_ri, ngatꞌa Galilea tsiji ngayeje.

71 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ꞌetutsꞌinre nga chꞌo kitsu, nga kitsikꞌaxki ngatꞌare Naꞌenchana:

—Bi ꞌbexkua̱n xuta xi teꞌmi_ru —kitsu.

72 ꞌBa ndekuini chubabiu kiskiꞌnda ngani xi majóni ndiya chaxicho. ꞌBa kio Pedro jaꞌetsjenre mé= xi jaꞌba je kitsuꞌinre Jesús nga kitsure: “Kionga kje kjiꞌndajín chaxicha xi majóni ndiya, ji je ján ndiya kisji nga bi xutana̱ kuáin.” ꞌBa kionga Pedro jaꞌetsjenre enbi, kiskiꞌnda.

15

Jesús chaninejere ngixkun Pilato

Mt. 27:1-2, 11-31; Lc. 23:1-5, 13-25; Jn. 18:28–19:16

1 Kionga je kisꞌe isen, kionga je joyare nga kuañajantꞌare xinkjin ngakure naꞌmiu ko xuta chingare naxinando, ko chjine kjuatexuma ꞌba ko ngatsiꞌi xuta xa xi yakꞌa, tjitaꞌñure nga kiko Jesús ꞌba kitsingantsjare Pilato. 2 ꞌBa Pilato tsiningiyare Jesús:

—¿A ji= ni reyre xuta judío?

—Ji je ꞌba kisji —kitsingojore Jesús.

3 ꞌBa ne nkjin tsajmi kiskaninejere ngakure naꞌmiu. 4 ꞌBa kui= kjuañu Pilato tsiningiya nganire:

—¿A bi singuaje? ¿Jó sji ngatꞌa tseꞌe nga ꞌba tuku kjiꞌi tsajmi xi inyabangiri?

5 Tunga Jesús nijnguú en kitsingojo ngisa; ꞌba kui= kjuañu Pilato tu ꞌba= kuánnire.

6 ꞌBa xki nu xki nu nga sꞌi pascua, Pilato tsikꞌejñandai jngu xuta xi kjiyuya nduya, xi skuiꞌa xuta naxinanda. 7 ꞌBa kui nixtjinbiu jngu xuta xi Barrabás ꞌmi kjiya nduya ko nchja xi ñatjen kiskjanko Roma ꞌba kitsikꞌen xuta. 8 ꞌBa kio jaꞌe xutankjiun ꞌba ꞌetutsꞌinre nga tsiꞌare Pilato nga ngatatsaꞌen jotsaꞌen ngantsjai nga sꞌi pascua. 9 ꞌBa Pilato kitsingojore:

—¿A mejénnú nga reyre xuta judío sikꞌejñandai_nuu̱?

10 ꞌBa ꞌba kitsu Pilato ngatꞌa kuankjinre nga ngakure naꞌmiu tu kjuaxin kakun= nini nga kitsingantsja Jesús. 11 Tunga ngakure naꞌmiu jaꞌba je inyaꞌa xutankjiun nga tusa Barrabás skuiꞌare nga sikꞌejñandaire. 12 ꞌBa Pilato kitsingojore:

—¿Mé= xi mejénnú nga sikua̱ xuta xi reyre xuta judío ꞌmi_ru?

13 —¡Kru tjatꞌai! —kitsu nga inyakjiꞌndaya xutankjiun.

14 —Tunga ¿mé= kjua xi chꞌotjin xi kitsaꞌen kui? —kitsingojo Pilato.

Tunga xutankjiun ngisa ꞌñu kiskiꞌndaya ꞌba kitsu:

—¡Tjatꞌai kru!

15 ꞌBa Pilato mejénre nga tsja sꞌere xutankjiun, kui= kjuañu Barrabás kitsikꞌejñandainire; ꞌba jaskan ꞌexa nga sꞌe̱re Jesús ꞌba kitsingantsja nga se̱tꞌa kru.

16 ꞌBa kio chasoldadu kiko Jesús ngajin ndetsinre niꞌya masen xi niꞌya pretorio ꞌmi, ꞌba kinchjare xinkjin xi yakꞌa. 17 ꞌBa ngatsiꞌi kitsikaja Jesús jngu najñu nduju kuán, ꞌba kitsinda corona xi naꞌya nini xi ꞌesunre nindaku. 18 ꞌBa jaskan ꞌetutsꞌinre nga kitsiteꞌndare:

—¡ꞌNda naꞌen, xi reyre xuta judío!

19 ꞌBa ko jngu yanaxu tsoꞌontjainire nindaku Jesús, ꞌba ꞌetiajunre ꞌba tsikinyakuꞌnchin joni tsa bekun. 20 ꞌBa jaskan nga je ꞌbatsaꞌen tsejnuke Jesús, tsꞌaxje nganire najñu kuánbiu ꞌba nde najñure= kitsikaja ngani. ꞌBa ꞌetjuko tuxi kuatꞌani kru.

Jesús sꞌetꞌa kru

Mt. 27:32-44; Lc. 23:26-43; Jn. 19:17-27

21 ꞌBa jngu xuta xi tseꞌe Sirene xi Simón ꞌmi, xi naꞌenre Alejandro ko Rufo, jendibani ngijña; ꞌba kionga tifaꞌa kio, kitsaꞌene kjuaꞌñure tuxi kꞌuanijinkoni krure Jesús.

22 ꞌBa kio kiko Jesús jngu ngaꞌnde ña Gólgota ꞌmi. (En xi tsunire: ngaꞌndere nindaku mikꞌen.) 23 ꞌBa kitsaꞌere binu xi ko mirra tsꞌatjijin nga kꞌui tsakaiñu, tunga Jesús bi kitsꞌi. 24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kisetꞌa kru. ꞌBa chasoldadu kitsiskayani najñure Jesús, tuxi skueni ñáre xi kꞌuakore. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikaꞌbire xinkjin najñure Jesús.

25 ꞌBa chu̱ba̱ ñajan nga tajñu nga kisetꞌa kru. 26 ꞌBa jngu yate kuaꞌindutꞌa mé= kjua kjinikꞌenni. “Reyre xuta judío” tsu xi kuaꞌindutꞌa yatebiu. 27 ꞌBa jó chacheje ñatjen kisetꞌako kru Jesús, jngu ngate kixire ꞌba jngu ngate skjunre. 28 ꞌBa kuajngu enre Naꞌenchana xi tsu: “ꞌBatsaꞌen xiakun joni xuta xi bi nda tsaꞌen.”

29 ꞌBa xuta xi inyafaꞌa kio chꞌo inyatsure Jesús nga inyatsikꞌatji nindaku:

—¿A ji= ni xi sikjekjue ningu ꞌba nga ján nixtjin xjunitjen ngani? 30 Tikꞌangi yojori ꞌba tꞌetukajentꞌai kru —kitsure.

31 ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen tsejnuke ngakure naꞌmiu ꞌba ko chjine kjuatexumo ngayeje, nga inyatsure xinkjin:

—Kui kitsikꞌangi kjaꞌe xuta, tunga bi mare tsikꞌangi yojore. 32 Ngatꞌetukajentꞌa kru ngandaꞌe tsa kui xi Cristo, ꞌba tsa kui xi reyre xuta tseꞌe Israel tuxi xiaña ꞌba ku̱akjainnina.

ꞌBa nchja xi kjiyutꞌako kru Jesús ꞌba=nde chꞌo kitsure.

Jotsaꞌen kꞌen Jesús

Mt. 27:45-56; Lc. 23:44-49; Jn. 19:28-30

33 ꞌBa kionga kuanyusen, kuajñu ngayéje ngasunꞌndio kaꞌnda nga̱ chuba ján nga kuangixun. 34 ꞌBa ndekuini chubabiu ꞌñu kiskiꞌndaya Jesús:

—Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? —kitsu. (En xi tsunire: Ji Naꞌen, ji Naꞌen, ¿ánñu kjinikumaninaa̱?)

35 ꞌBa yakꞌa xuta xi inya kio, kjintꞌe ꞌba kitsure xinkjin:

—Tasen ñojón, profeta Elías tinchjare.

36 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsangatsanga jngu xuta xi sejña kio, ꞌba jngu tsanga kitsikaꞌnyini ko binu xi je san, ꞌba jngu yanaxu ꞌeku ꞌba kitsitiñatꞌare Jesús tuxi kꞌuini, nga kitsu:

—Tejño; xutsijan tsa Elías kjuaꞌekꞌajentꞌa kru.

37 Tunga Jesús ꞌñu kiskiꞌndaya, ꞌba kꞌen. 38 ꞌBa jó ya kuán najñu xi kitjenchja ngaꞌnde xi ꞌñu tsje tseꞌe ningu, jendibajenni ꞌnda ngankꞌare kaꞌnda ngiꞌndere nga kitijndajen. 39 ꞌBa ngakure chasoldadu xi ngankjain Jesús sejña, kionga tsabe jotsaꞌen kꞌen, kitsu:

—Kjuakixi= nini nga kui xutabi Kiꞌndire Naꞌenchana.

40 ꞌBa=nde kio inya yakꞌa yanchjin xi kjin inyakutsejenni; ꞌba xi inya ngajinre yanchjinbiu María Magdalena=, María nare Kuse ko Santiago xi ma kiꞌndiu, ꞌba ko Salomé. 41 Kui= yanchjinbi kitjenngi Jesús ꞌba tsikinyako kui, kionga tijña nangi Galilea. ꞌBa=nde inya ngisa nkjin yanchjin kio xi ñatjen jaꞌeko Jesús naxinanda Jerusalén.

Kionga kisꞌeyanijin Jesús

Mt. 27:57-61; Lc. 23:50-56; Jn. 19:38-42

42 ꞌBa kui nixtjinbiu nga sꞌendunda tsajmi xi machjen sꞌiu, ngatꞌa je matiña nixtjin nga nikjaꞌaya. ꞌBa kionga je tjima ngixun, 43 jaꞌe Kuse tseꞌe Arimatea. Kui= jngu ngakure xuta xa xi ꞌba nde tikuyare nixtjin kionga kuatexuma Naꞌenchana. ꞌBa kui ꞌenere yojore nga kikun Pilato ꞌba tsiꞌare yojore Jesús. 44 ꞌBa tu ꞌba= kuánre Pilato nga ngutjun fani kꞌen Jesús, ꞌba kinchjare ngakure chasoldadu ꞌba tsiningiyare tsa je kꞌen. 45 ꞌBa kionga je ngakure chasoldadu yeꞌere nijmi nga je kꞌen, Pilato kitsingantsjare yojore Jesús Kuse. 46 ꞌBa kio Kuse tsatse jngu najñu tjibe, ꞌba ko najñubiu kitsikꞌatjijunni yojore Jesús kionga je tsꞌajentꞌa kru. ꞌBa jaskan kikꞌeyanijin jngu tsju xi tixa xi kuandatꞌa naxiu, ꞌba kiskanitikja jngu ndiojo tse xi ꞌextiuchjakoni tsju. 47 ꞌBa María Magdalena, ꞌba ko María, nare Kuse nde, inyakutsejen ña kisꞌejña yojore Jesús.

16

Jesús faꞌayare ngajinre mikꞌen

Mt. 28:1-10; Lc. 24:1-12; Jn. 20:1-10

1 ꞌBa kionga je jaꞌa nixtjin nga nikjaꞌaya, María Magdalena, ko María nare Santiago, ꞌba ko Salomé, tsatse nanda xi ixi jen tuxi kuetsikajunni yojore Jesús. 2 ꞌBa nixtjin xi ꞌbetutsꞌinnire semana, kionga ꞌñu tajñu ngisa, kiji ña tijña tsjure Jesús, nde saꞌe= ꞌetjuni tsuꞌbiu.

3 —¿Yá= tsé xi skjaꞌaxinna ndiojobi xi tijñaxtiuchja tsjure? —inyatsure xinkjin.

4 Tunga kionga kiskutsejen, tsabe nga kui ndiojobiu xi ne ꞌñu tse je tijñatꞌaxin. 5 ꞌBa kionga jaꞌasꞌen tsjure Jesús, ngate kixire tsju tsabe jngu chanaꞌen xi yaja najñu nduju xi tiba kjiꞌi; ꞌba yanchjinbiu kitsakjun. 6 Tunga chanaꞌenbiu kitsure:

—Bi kun; Jesús tseꞌe Nazaret xi teminyisjo xi kisetꞌa kru, bi ngaꞌe tijña. Je jaꞌayare. Chutsijon ngaꞌnde ña kjinikajña. 7 Tunga tangikꞌe_ru nijmi xutare, ꞌba ko Pedro: “Kui= tifititjunnu nangi Galilea; ꞌba kio xio kui jotsaꞌen nga jaꞌba je kitsunu Jesús.”

8 ꞌBa kio mangatsanga ꞌetju yanchjinbiu tsju, ngatꞌa se inyafatsekun=. ꞌBa tuꞌyá yeꞌere nijmi ngatꞌa inyatsakjun.

Jesús matsejenre María Magdalena

Jn. 20:11-18

9 ꞌBa jaskan nga jaꞌayare Jesús, kionga tajñu nixtjin xi ꞌbetutsꞌinre semana, titjun María Magdalena kuatsejenre, xi tsꞌoxjejinre yatu isennixtjin xi bi nda. 10 ꞌBa María Magdalena kikeꞌere nijmi xuta xi ñatjen tsikꞌetsumako Jesús, xi ba tjindu ꞌba inyakjiꞌnda. 11 Tunga kionga kjintꞌe xutabiu nga Jesús tijñakun, ꞌba nga chjunbiu kitsitsejenre yojore, bi kuakjainre.

Jesús tsitsejenre yojore jó xutare

Lc. 24:13-35

12 ꞌBa jaskan kjaꞌe tsaꞌen, kitsitsejenre yojore Jesús jó xutare xi ngijña inyafi. 13 ꞌBa kui jaꞌekeꞌe nganire nijmi xuta xi yakꞌa; tunga kui bi kuakjain nganire ngayeje.

Jesús ꞌbexare xutare

Mt. 28:16-20; Lc. 24:36-49; Jn. 20:19-23

14 ꞌBa jaskan tuchan Jesús kitsitsejen nganire yojore ngatejngu xutare, yejerañu tjindutꞌa yamixo; ꞌba Jesús jatiko ngatꞌa bi kuakjainre ꞌba titsujñu ngisare, ngatꞌa bi kuakjainre mé= xi yeꞌere nijmi xuta xi jaꞌba je tsabe nga jaꞌayare kui. 15 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tangiun ngayéje ngasunꞌndio, ꞌba tꞌe_ru nijmi en ndare Naꞌenchana ngatsiꞌi xuta xi tjin. 16 Xi ku̱akjainre ꞌba satenda, kui= xi kꞌuangi; tunga xi bi ku̱akjainre, kui= xi xaninejere. 17 ꞌBa xi ku̱akjainre saꞌen= kjuakunbi: Nga ko jaꞌenna̱ kꞌuaxje isennixtjin xi bi nda; ꞌba kjaꞌe en kuinchja ngayeje; 18 ꞌba subaya ntsja tjiuye, ꞌba tsa kꞌui tsajmi xi sikꞌenre, tumé sikore; ꞌba kuanere ntsja xuta xi sefesun ꞌba ku̱anda —kitsu Jesús.

Jesús mijin ngankꞌaa

Lc. 24:50-53

19 ꞌBa jaskan nga Naꞌenna Jesús jako xutare, tsijin ngankꞌaa, ꞌba ngate kixire Naꞌenchana tsikꞌejña. 20 ꞌBa xutare Jesús ꞌetju, nga kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana jo kjiꞌi ngasunꞌndio. ꞌBa Naꞌenna tsakaseko, ꞌba kitsaꞌen kjuakun, tuxi xianire nga kjuakixi= en xi inyatsu xutare.

SAN LUCAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

En nda ngatꞌa tseꞌe Jesucristo jotsaꞌen kitsiꞌindu

SAN LUCAS

1

Lucas tsiꞌindure Teófilo

1 Ngu ꞌñu nkjin xuta kuamejénre tsja fani tsaꞌen siꞌindu mé= xi Naꞌenna kitsaꞌen ngajinni̱, 2 jo fa tsaꞌen yakuyani̱ xi ꞌndani nga tutsꞌinre ko fa tuxkun tsabenii̱ ꞌba xi kitsaꞌexare nga kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenna. 3 ꞌBa jaskan nga je nda tsiningiya yajaa̱ jó fa kuán ꞌndani nga tutsꞌinre, nda= tjin ngatꞌana̱ ngayeje nga tsja fani tsaꞌen siꞌindura̱ kui tsajmibi ji xuta chinga Teófilo, 4 tuxi nda xiani ngatꞌare kjuakixi xi je kisakuyari.

Nga sꞌeya nijmi nga Juan Bautista tsin

5 Nixtjin nga Herodes reyre nangi Judea kuán, ꞌba nde kio tijña jngu naꞌmi xi Zacarías ꞌmi, xi tu jngu xutare Abías. ꞌBa chjunre Elisabet ꞌmi, jngu xi ntjere Aarón. 6 ꞌBa ngojó ꞌñu nda kixi ngixkun Naꞌenchana, ꞌba tsajain xi kiskaninejere, ngatꞌa ꞌñu nda tsikꞌetjusun yeje enre ko kjuatexumare Naꞌenchana. 7 Tunga bi tjinre kiꞌndi, ngatꞌa Elisabet ꞌndi=; ꞌba je ne chinga koni ngojó ngayeje.

8 Ngu jngu nixtjin nga Zacarías ko xi ñatjen tsaꞌexa tsꞌakore nga saꞌexa joni naꞌmi ngixkun Naꞌenchana, 9 ꞌba jotsaꞌen je ngare naꞌmi, tu Zacarías fa tsꞌakore nga kui xi kjuaꞌasꞌen ngaꞌnde tsjere ningu nga kuakare tjingusja Naꞌenchana. 10 ꞌBa yejerañu titi tjingusja, ngatsiꞌi xutankjiun inya ngandetsin ningu nga inyafako Naꞌenchana. 11 ꞌBa kio, Zacarías kuatsejenre jngu ankjere Naꞌenchana, xi sejña nduju ngate kixire yamixa ña tisun tjingusja. 12 ꞌBa Zacarías tu ꞌba= kuánre nga tsabe ankje, ꞌba ꞌñu kitsakjun. 13 Tunga ankje kitsure:

—Zacarías, bi kuin, ngatꞌa Naꞌenchana je kjintꞌe nga kichukue, ꞌba chjunri Elisabet sꞌe̱re jngu kiꞌndi xiꞌin xi tsiji xi Juan kꞌuin_ri. 14 ꞌBa ꞌñu tsja ku̱anri, ꞌba nde ꞌñu nkjin xuta ku̱atsjare ngayeje nga tsin, 15 ngatꞌa kiꞌndiri ꞌñu je ku̱an ngixkun Naꞌenchana. Bi kꞌui binu ninga xan ꞌba tse Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngajinre kui kionga kje tsinjín. 16 ꞌBa saꞌen nga ꞌñu nkjin xuta xi naxinanda Israel tseꞌe kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana xi Naire mani. 17 ꞌBa kui sejñajinre isennixtjinre ꞌba ko kjuaꞌñure profeta Elías. Kui kuajetitjunre Naꞌenna, ꞌba saꞌen nga xi xicha ma ko xi kiꞌndi ma nda kuaꞌa ngani xinkjin, ꞌba nga xi xtan sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre tuxi ku̱anire sikꞌetjusun. ꞌBa ꞌbitsaꞌen sikꞌejñanda naxinando nga skjebetjo Naꞌenna —kitsu ankje.

18 ꞌBa Zacarías tsiningiyare ankjebiu:

—¿Jótsaꞌen skuekixiña̱ kibiu? Ngatꞌa je ne chingaa̱, ꞌba chjunna̱ ngayeje.

19 ꞌBa ankjebiu kitsingojore:

—An Gabriel= ña̱, ꞌba ngixkun Naꞌenchana tejñaa̱; ꞌba kui kitsikasenna̱ nga kjuakora̱ ji ꞌba xinra̱ en xi nda. 20 Enna̱ kꞌuetjusun nixtjin nga tjinnere nga ꞌba ku̱an. Tunga ngatꞌa bi kuakjainri en xi kixinra̱, ku̱anima=ni ꞌba bi ku̱an kuinukjuai ꞌnda nga ku̱an yeje kibi.

21 ꞌBa yejerañu, xutankjiun inya ngandetsin ningu nga inyakuyare Zacarías ꞌba tu ꞌba= kjimare nga tjiꞌbandayare nga tjiꞌbetju. 22 Tunga kionga tukjiaꞌa ꞌetju, ꞌba bi ma fako xuta xi kio tjindu; ꞌba ꞌbatsaꞌen kuankjinre nga tjin xi kuatsejenre ngaya ngaꞌnde tsjere ningu, ngu tu chuba= tsaꞌenre ko ntsja nga fako. ꞌBa tojo bi kuán kinchja.

23 ꞌBa nga Zacarías je kitsijngu xare joni naꞌmi, kiji ngani ndaba. 24 ꞌBa bi ꞌñu nkjin nixtjin jaꞌa, ꞌba Elisabet xi chjunre kisꞌeyaꞌmore kiꞌndi, ꞌba ón sa bi ꞌetju ndaba. ꞌBa kitsu: 25 “Naꞌenna ꞌbi kitsaꞌen ngatꞌana̱ nga jaꞌanimara̱, tuxi kjuaꞌaxinni kjuasuba xi tjinꞌinna̱ ngatꞌare xi yakꞌa.”

Nga jngu ankje beꞌe nijmi nga tsin Jesucristo

26 Kionga je jaꞌa jon sa, Naꞌenchana kitsikasen ankje Gabriel jngu naxinandare nangi Galilea xi Nazaret ꞌmi. 27 ꞌBa kui kikun jngu chjun xungu xi María ꞌmi xi je tijñangi kjua nga kuixanko jngu xuta xi Kuse ꞌmi, xi ntjere rey David. 28 ꞌBa ankje jaꞌasꞌen ngaꞌnde ña María tijña, ꞌba kitsure:

—Tsiteꞌndara̱ ji xi je kisakuri kjuandare Naꞌenchana. Kui= tijñakori. ¡Ndari ji ngajinre ngatsiꞌi yanchjin!

29 ꞌBa nga María tsabe ankjebiu ꞌba kjintꞌe enre, kuakunre ꞌba miningiyare yojore mé= xi tsunire kjuateꞌndabiu. 30 ꞌBa meni ankjebiu kitsu nganire:

—María, bi kuin. Ngu je kisakuri kjuanda ngixkun Naꞌenchana. 31 Ngandaꞌe nde kiꞌndi sꞌe̱yaꞌmori: sꞌe̱=ri jngu kiꞌndi xiꞌin, ꞌba Jesús kꞌuin_ri jaꞌenre. 32 Kui jngu xuta xi ꞌñu je ku̱an, ꞌba Kiꞌndire Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa kꞌuinre. Naꞌenchana saꞌen nga kui rey ku̱an joni rey David xi xuta chingare. 33 ꞌBa kuatexumantsjaire naxinandare Jacob, ꞌba kjuatexumare bi kjuetꞌa —kitsu ankjebiu.

34 ꞌBa María tsiningiyare ankjebiu:

—¿Jótsaꞌen ku̱anni kibi? Ngu bi tjinna̱ xiꞌin.

35 ꞌBa ankjebiu kitsingojore:

—Isennixtjintsjere Naꞌenchana kjuendejenneri, ꞌba kjuaꞌñure Naꞌenchana xi tijña ngankꞌa kueꞌmori ko nkꞌianre. Kui kjuañu kiꞌindi xi tsin tsje ku̱anni, ꞌba Kiꞌndire Naꞌenchana kꞌuin. 36 ꞌBa nde Elisabet, xi xingi, sꞌe̱re jngu kiꞌndi ngayeje, ninga je chinga. Kui xi ꞌndi kikꞌinre tsakaiñu je jon sa nga kui tjiꞌyamore kiꞌndi. 37 Ngatꞌa tumé naꞌenre ngatꞌare Naꞌenchana.

38 ꞌBa ꞌbatsaꞌen María kitsu:

—An chuꞌndare Naꞌenchana= ña̱. Ngatjama ngatꞌana̱ jotsaꞌen ji je kikꞌinnaa̱.

ꞌBa kionga je ꞌbi kitsu María, ankjebiu kiji ngani.

Nga María fikun Elisabet

39 Kui nixtjinbiu, María tsikꞌejñanda ꞌba ꞌñu kitsa kiji jngu naxinandare nangi Judea xi tijñajin ngijñacha. 40 ꞌBa jaꞌasꞌen ndaba Zacarías ꞌba kitsiteꞌndare Elisabet. 41 ꞌBa nga Elisabet kjintꞌe kjuateꞌndare María, kiꞌndiu kitsiteya ngaya ngatsꞌa, ꞌba kui kitse Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngajinre. 42 ꞌBa meni ko jngu jnda xi ꞌñu, kitsu:

—¡Naꞌenchana ngisa ꞌñu kitsichikuntaꞌenri ko mare ngatsiꞌi yanchjin xi yakꞌa, ꞌba kitsichikuntaꞌen kiꞌndi xi sꞌe̱ri! 43 Tunga, ¿ꞌyá= nina̱ an, nga nare Xuta chingana̱ kjuaꞌekunna̱? 44 Ngatꞌa nga kjintꞌia̱ kjuateꞌndari, taꞌa kiꞌndina̱ kitsiteya ko kjuatsja ngajinna̱. 45 ¡Á ndaniri ji xi kuakjainri nga ku̱ajngu en xi Naꞌenchana kitsuri!

46 ꞌBa meni María kitsu:

Nga ko fani inimana̱ tsichji_ra̱ Naꞌenchana,

47 ꞌba tsitsjaa̱ ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana xi tsikꞌangina̱.

48 Ngatꞌa je jaꞌanimara̱, an xi chuꞌnda nimare kuán,

ꞌba ꞌndani ngandaꞌe xuta kuetsuntsjaina̱:

“Á ndaniri ji.”

49 Ngatꞌa xi ꞌñu tjinre kjuaꞌñu ꞌba xi tsje je kitsaꞌen tsajmi yaꞌe ngatꞌana̱.

50 Kui faꞌanimare xuta xi bekun,

xi kisꞌe ko xi tjin ko xi sꞌe̱.

51 Yakutsejen kjuaꞌñure nga kitsaꞌen tsajmi yaꞌe,

ꞌba kitsitsojoya xuta xi nkꞌa ꞌbaxje yojore.

52 Jaꞌaxinre kjuaꞌñure xi rey,

ꞌba nkꞌa kitsikꞌendu xi ni̱ma̱.

53 Ko xi nda kitsitsere xi tsajainre xi chine,

ꞌba xi nyina tu tjejen ntsja nga ꞌete.

54 Tsakaseko naxinanda Israel, xi xuta chuꞌndare,

ꞌba bi kichiyajinre nga kjuaꞌanimare

55 jotsaꞌen kitsuyatitjunre xuta chingana

Abraham ko ntje xi jaskan sꞌe̱re

kitsu María.

56 ꞌBa María jánru sa tsikꞌejñako Elisabet, ꞌba jaskan kiji ngani ndaba.

Nga tsin Juan Bautista

57 Kionga je echu nixtjin nga Elisabet sꞌe̱re kiꞌndi, kisꞌere jngu kiꞌndi xiꞌin. 58 ꞌBa kionga xi ndai niꞌyare ko xi xinkjin kjintꞌe nga Naꞌenchana jaꞌanimare Elisabet, ꞌba nde kitsitsjako. 59 ꞌBa xi majinni nixtjin, kuañajan tsiꞌi nga kitsaꞌen circuncidar kiꞌndiu, ꞌba kuamejénre nga jaꞌenre naꞌenre kuaꞌa, nga Zacarías kꞌuin. 60 Tunga nare kitsu:

—Junjun. Juan kꞌuin.

61 ꞌBa kikꞌinre:

—Tunga niꞌyá xi xingi ꞌba ꞌmi.

62 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tu chuba= kitsaꞌenre nga tsiningiyare naꞌenre kiꞌndiu, tuxi skueni mé= jaꞌen sjare. 63 ꞌBa Zacarías tsiꞌa jngu yate chi tuxi siꞌinduni ꞌba ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu: “Juan kꞌuin.” ꞌBa ngatsiꞌi xi kio inya tu ꞌba= kuánre. 64 ꞌBa ndekuini chubabiu Zacarías kuán kinchja ngani ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kitsichjire Naꞌenchana. 65 ꞌBa ngatsiꞌi xi tjindu tiña ndaba kuakunre, ꞌba ngayéje ngaꞌnde tseꞌe Judea kjiꞌyare mé= xi kuán. 66 ꞌBa ngatsiꞌi xi ntꞌere enbi ꞌejin kakun, ꞌba ꞌbitsaꞌen miningiyare yojore: “¿ꞌYá= tsé ku̱an kiꞌndibi kionga ku̱achinga? Ngatꞌa kjuaꞌñure Naꞌenchana tijña ngajinre.”

Xi se Zacarías

67 ꞌBa Zacarías, xi naꞌenre kiꞌndiu, kitse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi kitsikinchja joni jngu profeta nga tsu:

68 Ngatjanichjire Naꞌenchana, Naꞌenre xutare Israel,

ngatꞌa je jaꞌetsindai naxinandare.

69 Je kitsikasenna jngu

xi tjinre kjuaꞌñu nga sikꞌangina,

jngu xi ntjere David

xi kitsaꞌexatꞌare kui.

70 Jo kitsu nixtjin kuatse jan

nga kitsikinchja profeta tsjere

71 nga sikꞌangina ngatꞌare xi tjenngikena

ꞌba ngatꞌare kjuaꞌñure ngatsiꞌi xi stikena,

72 nga kjuaꞌanimare xuta chingana,

ꞌba nga bi sichiyajin ꞌentsje xi je ꞌendako.

73 ꞌBa kui=bi xi kitsu nga kitsjare tsꞌa Abraham xi xuta chingana,

74 nga sindaina ngatꞌare xi tjenngikena,

tuxi bi kjuikunña nga siꞌaxatꞌa_ra,

75 nga ko kjuatsje ꞌba ko kjuakixi kuetsuba ngixkun kui jotjin nixtjin kikaꞌena.

76 ꞌBa ji, kiꞌndi china̱,

profetare Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa kꞌuinri.

Ngatꞌa ji kꞌuintitjun_ri Naꞌenna

nga kꞌuendai ndiyare.

77 Kꞌue_ri nijmi naxinandare ꞌyá xi sikꞌangi,

kionga ku̱achatꞌare jere.

78 Ngatꞌare kjuanima kakun jere Naꞌenchana,

titsikasenjenna ngankꞌaa

jngu ndiꞌi xi sitsejenna.

79 Sitsejenna xi tetsuba ña jñu chun,

ngi nkꞌianre kjuabeyo,

ꞌba sikasen ndiyana nga sakuna kjuaxiu

kitsu Zacarías.

80 ꞌBa kiꞌndiu ngisa machinga ꞌba ngisa kisꞌere kjuaꞌñu inimare. ꞌBa nangi tꞌaxin tsikꞌejña ꞌnda nixtjin nga yakure yojore naxinandare Israel.

2

Nga tsin Jesucristo

Mt. 1:18-25

1 ꞌBa kui nixtjinbiu xuta ngaku César Augusto ꞌexa nga ngatukjaꞌaya xki ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio. 2 Kui= xkibi xi tjun kitukjaꞌaya kionga Cirenio xuta titjunre nangi Siria kuán. 3 ꞌBa ngatsiꞌi xuta kiji nangire tuxi kuetꞌani xujun yojore.

4 Tu kjuare kibi, Kuse ꞌetju Nazaret, naxinanda chire nangi Galilea, ꞌba kiji Belén, naxinanda xi tijña ngajinre nangi Judea. Ngatꞌa rey David kio kitsin, ꞌba Kuse ntjere David=. 5 ꞌBa kio kikꞌetꞌa xujun yojore, ñatjen ko María, chjun xi tijñangire kjua nga kuixanko. ꞌBa María je tjiꞌyamore kiꞌndi. 6 ꞌBa ꞌba kuán kionga je tjindu Belén, echu nixtjin nga María sꞌe̱re kiꞌndi. 7 ꞌBa kitsin kiꞌndire xi titjun, ꞌba ꞌextejin ko najñu ꞌba kitsikajña ña kjen tjiuba, ngatꞌa bi kisakure ngaꞌnde ngaya niꞌya ña ma nikjaꞌaya.

Nga faꞌekun kiꞌndi chi Jesús nchja xi tsikuenda chutsanga

8 ꞌBa ngajin ngijña xi tiñare Belén tjindu xuta xi inyatsikuenda jñu chutsangare. 9 ꞌBa tukjiaꞌa kuatsejenre jngu ankjere Naꞌenchana, ꞌba kjuajere Naꞌenchana tsaꞌnandaire; ꞌba ꞌñu kitsakjun. 10 Tunga ankjebiu kitsure:

—Bi kun, ngatꞌa jaꞌekonu jngu en xi nda, xi ꞌñu ku̱atsjare ngatsiꞌi xuta. 11 Ngatꞌa kjuanda tsojon nga katsin nangire David jngu xi sikꞌangi xuta. Kui xi Cristo xi Naꞌenna. 12 ꞌBa joni jngu chu̱ba̱ ꞌbitsaꞌen xio kiꞌndiu: kuasjainu nga kjixtejin najñu ꞌba kjijña ña kjen tjiuba —kitsu ankjebiu.

13 ꞌBa ndekuini chubabiu ꞌñu nkjin ankje xi jendibani ngankꞌaa kuatsejentꞌare ankjebiu xi inyatsichjire Naꞌenchana nga inyatsu:

14 ¡Ngatjasꞌere kjuaje Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa!

¡ꞌBa ngaꞌe tꞌanangiu ngatjasꞌere kjuaxiu ngajinre

xuta xi tsitsja kjuandare kui!

15 ꞌBa nga ankjele je kiji ngani ngankꞌaa, xi tsikuenda chutsanga kitsure xinkjin:

—Tjian Belén, tsuꞌba. Tangichutsejen_ra xi kuán, xi Naꞌenchana je kitsuyana.

16 ꞌBa taꞌa kiji, ꞌba kuasjaire ngaꞌnde ña tjindu María ko Kuse ꞌba ko kiꞌndiu xi tikijña ña kjen tjiuba. 17 ꞌBa kionga je tsabe, yeꞌere nijmi mé= xi kikꞌinre ngatꞌare kiꞌndiu. 18 ꞌBa ngatsiꞌi xi kjintꞌere kuakunre ngatꞌare xi kitsu xi tsikuenda chutsanga. 19 Tunga María ꞌbejñatjo ngayéje kibi ngajin inimare, ꞌba nda tjinjin kakunre. 20 ꞌBa jendiba ngani xi tsikuenda chutsanga nga je inyaꞌbaxje Naꞌenchana ꞌba inyasekonire ngatꞌare ngayéje xi tsabe ꞌba xi kjintꞌe. Ngu ꞌba fa kuán jotsaꞌen kikꞌinre.

Nga fichani kiꞌndi chi Jesús ningure naxinanda Jerusalén

21 Xi majinni nixtjin, kuán circuncidar kiꞌndiu, ꞌba Jesús kikꞌin jaꞌenre, ndekuini jaꞌen xi ankjebiu kitsu kionga kje sꞌeyaꞌmojín ngatsꞌa nare.

22 ꞌBa kionga je kuajngu nixtjin nga tjinnere nga tsitsje yojore jo tsu kjuatexumare Moisés, kiko kiꞌndiu naxinanda Jerusalén, tuxi kuakunire ngixkun Naꞌenchana. 23 ꞌBi kitsaꞌen ngatꞌa kjuatexumare Naꞌenchana ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Ngatsiꞌi kiꞌndi xiꞌin xi titjun tsin tseꞌe= Naꞌenchana ku̱an.” 24 ꞌBa kiko chje jo tsu kjuatexumare Naꞌenchana, ngatꞌa ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Jngu nga tiuꞌu asa jó tuniña kiꞌndi.”

25 ꞌBa kui nixtjinbiu naxinanda Jerusalén tijña jngu xuta xi Simeón ꞌmi. Jngu xuta xi kixi ꞌba nda bekun Naꞌenchana xi kuyare xi sindai naxinanda Israel. ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana tijñajinre kui. 26 ꞌBa jaꞌba je yeꞌere nijmi nga bi kueya tsa kje bejín Cristo xi Naꞌenchana sikasen. 27 ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsikasen Simeón ningu. ꞌBa kionga xichare kiꞌndi Jesús jaꞌeko ningu tuxi kuakunire ngixkun Naꞌenchana jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, 28 Simeón kiskjebe kiꞌndiu ngaya ntsja ꞌba kitsichjire Naꞌenchana ꞌba kitsu:

29 Naꞌen, ngandaꞌe an xi chuꞌndari tu ꞌba fa nda ma kueya,

ngu je kjinikꞌetjusin mé= xi jaꞌba je kikꞌinnaa̱,

30 ngatꞌa ko tuxkuaa̱n je tsaꞌbia̱ xi sikꞌangi xuta,

31 xi kikꞌendai ngixkun ngatsiꞌi xuta tꞌanangiu.

32 Kui jo=ni ndiꞌi

xi sitsejenre xuta xi bi Israel tseꞌe,

ꞌba ngatꞌare kui sꞌe̱re kjuaje xutari

xi Israel tseꞌe.

33 ꞌBa xichare Jesús tu kuakun=re nga kjintꞌe xi Simeón tsu ngatꞌa tseꞌe kiꞌndiu. 34 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Simeón kitsichikuntaꞌen, ꞌba kitsure María, nare Jesús:

—Kui kiꞌndibi je kitukjaꞌajin tuxi skjenitjenni ꞌba sikixuni nkjin xuta xi Israel tseꞌe. Kuakutsejen ndiyare Naꞌenchana ꞌba nkjin xuta ku̱achꞌoke enre, 35 meni nga sꞌe̱jñatsejenni kjuafaꞌetsjen xi ndibajin inimare nga jngu jngu xuta. ꞌBa ngayéje kibiu ku̱an ngatꞌari joni jngu kicha nduju xi kjuaꞌaxtiukja inimari —kitsu Simeón.

36 ꞌBa nde kio tijña jngu profetisa xi Ana ꞌmi, kiꞌndire Fanuel, xi ntjere Aser. Jngu chjun xi je ne chinga. Kiꞌndi nga tsixan, ꞌba yatu nu tsikꞌejñako xiꞌinre, 37 ꞌba je tjinre yachute ko kateñujun nu nga tijña kꞌan. Niñajanni ꞌbetju ningu. ꞌBa nga nixtjin nga nistjen tsichjire Naꞌenchana nga ꞌbechjonre inimare nga fako kui. 38 ꞌBa ndekuini chubabiu jaꞌe Ana ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kitsjare kjuanda Naꞌenchana, ꞌba jako ngatꞌa tseꞌe kiꞌndi Jesús ngatsiꞌi xi inyakuyare kjuandaire naxinanda Jerusalén.

39 ꞌBa jaskan nga je kitsikꞌetjusun ngayéje xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumare Naꞌenchana, xichare Jesús kiji ngani Nazaret, ña naxinandare fa xi tijñajin nangi Galilea. 40 ꞌBa kiꞌndiu machinga ꞌba ngisa sꞌere ngaꞌñu, ꞌba ngisa mankjin kakun ngayeje, ꞌba kjuandare Naꞌenchana tijñako kui.

Nga kiꞌndi Jesús fako chjine kjuatexumo ngaya ningu

41 ꞌBa xki nu, xki nu xichare Jesús fi naxinanda Jerusalén, nga ꞌbetju sꞌi pascua. 42 ꞌBa kionga Jesús je tjinre tejó nu, ngatsiꞌi kiji Jerusalén jotsaꞌen fintsjai xuta judío kui sꞌibiu. 43 ꞌBa kionga je jetꞌa sꞌibiu, jendiba ngani ndaba, tunga kiꞌndi Jesús tsikꞌejña Jerusalén, ninga bi tsabe xichare nga ꞌba kitsaꞌen. 44 Ngu inyatsikjaꞌetsjen nga Jesús fi ngajinre xuta xi yakꞌa, ꞌba jngu nixtjin je semaya ndiyo. Tunga kionga tsangisjai ngajinre xinkjin ko xi bexkun, 45 bi kuasjaire. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiji ngani Jerusalén nga kikangisjai.

46 ꞌBa xi majánni nixtjin kuasjaire ndetsinre ningu. Kio tijñajinre chjine kjuatexumo nga tibasen ñojonre ꞌba tjiminingiyare tsajmi. 47 ꞌBa ngatsiꞌi xi ntꞌere kiskutsejenkun=re ngatꞌare kjuankjinkakunre ꞌba jótsaꞌen tsingojo kui. 48 ꞌBa kionga xichare tsabe, kuakunre. ꞌBa nare kitsure:

—Naꞌenna̱, ¿ánñu ꞌbi kjinikoninii̱? Naꞌenri ko an ne ꞌñu tjimafonii̱ nga teminyisjairi̱.

49 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿Ánñu minyisjaininuu̱? ¿A bi je ꞌyo nga xare Naꞌenna̱ tjinni nga saꞌaa̱n?

50 Tunga kui bi kuankjinre xi kitsure.

51 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jendeko ngani xichare Nazaret, ña kitsikꞌetjusun yejere xichare. ꞌBa nare ꞌbejñatjo ngayéje kibi ngajin inimare. 52 ꞌBa Jesús janda machinga nga mankjin kakun ꞌba nga tjimankꞌa, ꞌba ngisa tsitsja ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana ꞌba ngatꞌare xuta.

3

Nga Juan Bautista tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ngaꞌnde tꞌaxin

Mt. 3:1-12; Mr. 1:1-8; Jn. 1:19-28

1 ꞌBa je tjioꞌon nu nga tibatexuma xuta ngaku Tiberio César, ꞌba Poncio Pilato xuta titjunre nangi Judea kuán. ꞌBa Herodes xuta titjunre nangi Galilea kuán, ꞌba ntsꞌe xi Felipe ꞌmi xuta titjunre nangi Iturea ko nangi Traconite kuán, ꞌba Lisania xuta titjunre nangi Abilinia kuán, 2 ꞌba Anás ko Caifás kui xi naꞌmi titjunre xuta xi Israel tseꞌe. Kui nixtjinbiu Naꞌenchana jako Juan, kiꞌndire Zacarías, ngaꞌnde tꞌaxin. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Juan jaꞌa ngayéje ngaꞌnde xi tjindu tiñare ndaje Jordán, titsure xuta nga tjinnere nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana ꞌba satenda, tuxi kui sichatꞌanire jere. 4 ꞌBa kuán jotsaꞌen profeta Isaías kitsiꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ña tsu:

Jndare xuta xi ꞌñu nchja ngaꞌnde tꞌaxin:

“Tꞌenda_ru ꞌba kixi chjuꞌi_ru ndiyare Naꞌenchana.

5 Ngayéje kunga tseꞌnyu,

ꞌba ngayéje nindu ꞌba xkundu kuakjansun, tuxi sjengusunni.

ꞌBa ndiya tsitin sꞌe̱ kixi,

ꞌba singasun ndiya xi nkꞌajun nkꞌatꞌa chun.

6 ꞌBa ngatsiꞌi xuta skue

xi Naꞌenchana tsikasen nga sikꞌangina”

kitsu Isaías.

7 ꞌBa Juan tsure xutankjiun xi inyafaꞌe nga mejénre nga satenda:

—¡Jún ntjere tjiuye! ¿ꞌYá= xi ꞌba kitsunu nga kuiyu ngatꞌare kjuastire Naꞌenchana xi je tijña tiña? 8 Tusa tiꞌon mé= xi kuakutsejen nga je kjinikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba nga je jaꞌe ngañu ngixkun Naꞌenchana. Bi ꞌbitsaꞌen nikjaꞌetsjion ngajin inimanu: “Ña= xi ntjere Abraham.” Ngatꞌa ꞌba xinkixi_nuu̱ nga kaꞌnda kui ndiojobi Naꞌenchana ku̱anre saꞌen ntjere Abraham. 9 Hachare Naꞌenchana je tijñandare nga kuate jamare yo. Meni ngayéje ya xi bi nda tu tsja, stisun ꞌba xanikjaꞌajin ndiꞌu.

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutankjiun tsiningiyare Juan:

—¿Mé= xi tjinnere nga siꞌee̱n yaꞌa?

11 ꞌBa Juan kitsingojore:

—Xi tjinre jó chinga, jngu ngatatsjare xi nimé tjinre. ꞌBa xi tjinre xichine, ꞌba nde ngatatsjare xi tsajainre.

12 ꞌBa nde kitsitiña yakꞌa xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌa tseꞌe Roma, tuxi satendani, ꞌba tsiningiyare Juan:

—Maestru, ¿mé= xi siꞌee̱n ji̱n?

13 ꞌBa Juan kitsure:

—Tiꞌon xi kjuakixi. Bi ngisa tse chjubechjiu jotjin xjubechjiu.

14 ꞌBa nde yakꞌa chasoldadu tsiningiyare:

—ꞌBa ji̱n, ¿mé= xi siꞌee̱n?

ꞌBa Juan kitsingojore:

—Bi chjaꞌa_ru tonre xuta ninga bi fangiu tsajmi xi bi kitsaꞌen tsa tuxi ꞌbatsaꞌen sa̱kuninu tonre; tusa ngatjamaninu jotjin machjinu.

15 ꞌBa ngatsiꞌi xuta ꞌñu mejénre skue Cristo ꞌba tsikjaꞌetsjen nga taꞌa kjuaꞌe, ꞌba ꞌbatsaꞌen miningiyare yojore tsa Juan xi kui. 16 Tunga Juan kitsingojore ngatsiꞌi:

—An ko nanda batenda_nuu̱, tunga xi kjuaꞌe, ngisa tjinre kjuaꞌñu nga ko mare an, xi bi bakinna̱ nga skjendaa̱ naꞌñu jndere. Kui ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ko ndiꞌi kuatendaninu. 17 Kui jo=ni xuta xi tsitsje trigo. Kitjunre ntsja yare xi ꞌbeku xtje, tuxi kꞌuejñatꞌaxinni trigo ꞌba kꞌuejñatꞌaxin xtjere. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuinyatjo trigo niꞌyare ña minyatjo, ꞌba kuaka xtjere ngajin ndiꞌi xi bi ꞌboya.

18 ꞌBi tsaꞌen Juan fakoya xuta ꞌba kitsjare nkjin ngisa kjaꞌe kjuatexuma nga tsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana. 19 ꞌBa nde jatiko xuta titjun Herodes ngatꞌa tijñako Herodia, chjunre ntsꞌe xi Felipe ꞌmi, ꞌba ngatꞌare ngayéje xi chꞌo xi je kitsaꞌen. 20 ꞌBa Herodes kitsaꞌen ngisa kjuachꞌobi xi ngisa chꞌo nga ko mare xi je kitsaꞌen nga Juan kiskanisꞌen nduya.

Nga satenda Jesús

Mt. 3:13-17; Mr. 1:9-11

21 ꞌBa ꞌba kuán kionga Juan tibatenda ngatsiꞌi, ꞌba nde Jesús kisatenda. ꞌBa yejerañu Jesús tifako Naꞌenchana, kitjuꞌi ngankꞌaa. 22 ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana jendibajennere joni jngu nise tiba. ꞌBa jngu jnda kjinuꞌyanire ngankꞌaa xi tsu:

—Ji ni kiꞌndina̱ xi tsimijaa̱n. Ne tsja tjinna̱ ngatꞌa tsiji.

Xuta chingare Jesucristo

Mt. 1:1-17

23 Jesús tjinrure kate nu kionga ꞌetutsꞌinre xare. Jotsaꞌen kjiꞌyare nga kiꞌndire Kuse kuán. ꞌBa Kuse kiꞌndire Elí kuán. 24 ꞌBa Elí kiꞌndire Matat kuán. ꞌBa Matat kiꞌndire Leví kuán. ꞌBa Leví kiꞌndire Melqui kuán. ꞌBa Melqui kiꞌndire Jana kuán. ꞌBa Jana kiꞌndire Kuse kuán. 25 ꞌBa Kuse kiꞌndire Matatías kuán. ꞌBa Matatías kiꞌndire Amós kuán. ꞌBa Amós kiꞌndire Nahum kuán. ꞌBa Nahum kiꞌndire Esli kuán. ꞌBa Esli kiꞌndire Nagai kuán. 26 ꞌBa Nagai kiꞌndire Maat kuán. ꞌBa Maat kiꞌndire Matatías kuán. ꞌBa Matatías kiꞌndire Semei kuán. ꞌBa Semei kiꞌndire José kuán. ꞌBa José kiꞌndire Judá kuán. 27 ꞌBa Judá kiꞌndire Johanán kuán. ꞌBa Johanán kiꞌndire Resa kuán. ꞌBa Resa kiꞌndire Zorobabel kuán. ꞌBa Zorobabel kiꞌndire Salatiel kuán. ꞌBa Salatiel kiꞌndire Neri kuán. 28 ꞌBa Neri kiꞌndire Melqui kuán. ꞌBa Melqui kiꞌndire Adi kuán. ꞌBa Adi kiꞌndire Cosam kuán. ꞌBa Cosam kiꞌndire Elmodam kuán. ꞌBa Elmodam kiꞌndire Er kuán. 29 ꞌBa Er kiꞌndire Jesús kuán. ꞌBa Jesús kiꞌndire Eliezer kuán. ꞌBa Eliezer kiꞌndire Jorim kuán. ꞌBa Jorim kiꞌndire Matat kuán. 30 ꞌBa Matat kiꞌndire Leví kuán. ꞌBa Leví kiꞌndire Simeón kuán. ꞌBa Simeón kiꞌndire Judá kuán. ꞌBa Judá kiꞌndire Kuse kuán. ꞌBa Kuse kiꞌndire Jonán kuán. ꞌBa Jonán kiꞌndire Eliaquim kuán. 31 ꞌBa Eliaquim kiꞌndire Melea kuán. ꞌBa Melea kiꞌndire Mainán kuán. ꞌBa Mainán kiꞌndire Matata kuán. ꞌBa Matata kiꞌndire Natán kuán. 32 ꞌBa Natán kiꞌndire David kuán. ꞌBa David kiꞌndire Isaí kuán. ꞌBa Isaí kiꞌndire Obed kuán. ꞌBa Obed kiꞌndire Booz kuán. ꞌBa Booz kiꞌndire Sélah kuán. ꞌBa Sélah kiꞌndire Nahasón kuán. 33 ꞌBa Nahasón kiꞌndire Aminadab kuán. ꞌBa Aminadab kiꞌndire Admín kuán. ꞌBa Admín kiꞌndire Arní kuán. ꞌBa Arní kiꞌndire Hesrón kuán. ꞌBa Hesrón kiꞌndire Fares kuán. ꞌBa Fares kiꞌndire Judá kuán. 34 ꞌBa Judá kiꞌndire Jacob kuán. ꞌBa Jacob kiꞌndire Isaac kuán. ꞌBa Isaac kiꞌndire Abraham kuán. ꞌBa Abraham kiꞌndire Térah kuán. ꞌBa Térah kiꞌndire Nahor kuán. 35 ꞌBa Nahor kiꞌndire Serug kuán. ꞌBa Serug kiꞌndire Ragau kuán. ꞌBa Ragau kiꞌndire Péleg kuán. ꞌBa Péleg kiꞌndire Éber kuán. ꞌBa Éber kiꞌndire Sélah kuán. 36 ꞌBa Sélah kiꞌndire Cainán kuán. ꞌBa Cainán kiꞌndire Arfaxad kuán. ꞌBa Arfaxad kiꞌndire Sem kuán. ꞌBa Sem kiꞌndire Noé kuán. ꞌBa Noé kiꞌndire Lámec kuán. 37 ꞌBa Lámec kiꞌndire Matusalén kuán. ꞌBa Matusalén kiꞌndire Henoc kuán. ꞌBa Henoc kiꞌndire Jéred kuán. ꞌBa Jéred kiꞌndire Mahalaleel kuán. ꞌBa Mahalaleel kiꞌndire Cainán kuán. 38 ꞌBa Cainán kiꞌndire Enós kuán. ꞌBa Enós kiꞌndire Set kuán. ꞌBa Set kiꞌndire Adán kuán. ꞌBa Adán kiꞌndire Naꞌenchana kuán.

4

Nga chutꞌayako Jesús

Mt. 4:1-11; Mr. 1:12-13

1 ꞌBa Jesús, kitse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌetjujin ndaje Jordán, ꞌba Isennixtjintsjio kiko ngaꞌnde tꞌaxin. 2 ꞌBa kio tsikꞌejña yachan nixtjin, ꞌba chanayiu kiskutꞌayako. ꞌBa nimé kiskine kui nixtjinbiu ngayeje, ꞌba jaskan kuabojore. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu kitsure:

—Tsa kjuakixi nga Kiꞌndire Naꞌenchana kuáin, ꞌba sji nga kui ndiojobi ngatjama niñuxtila.

4 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi tu niñuxtila xi kꞌuendukunnire xuta, tusa machjenre ngayéje enre Naꞌenchana.”

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu kiko ngani jngu nindu nkꞌa, ꞌba ngutjun fani yakure ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio. 6 ꞌBa kitsure:

—Sjaꞌndera̱ nga kuatexumari ngayéje naxinandabi ko ngayéje kjuachan xi tjinre. Ngatꞌa an je kitsaꞌena̱ ꞌba ku̱an sja_ra̱ tuꞌya xi mejénna̱. 7 Tsa kuisenkunchꞌintꞌanaa̱ nga sichjinaa̱, tsiji ku̱an ngayéje tsajmibiu —kitsu chanayiu.

8 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tichji_ri Naꞌenchana xi Nairi, ꞌba tu kui tajngu tiꞌaxatꞌa_ri.”

9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chanayiu kiko Jesús naxinanda Jerusalén ꞌba kiko ngaꞌndere ningu ña ngisa nkꞌa. ꞌBa kitsure:

—Tsa kjuakixi nga Kiꞌndire Naꞌenchana kuáin, tikintjaingi yojori ngaꞌe. 10 Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Naꞌenchana kꞌuexare ankjelere

nga sikuendari.

11 Ko ntsja subanginiri,

tuxi nijnguú ndiojo satengini ndsakui.

12 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa nde tsaꞌen tsu ña kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi chutꞌayakuai Naꞌenchana, xi Nairi.”

13 ꞌBa kionga chanayiu bi nde kuasjainire jótsaꞌen skutꞌayako ngisa Jesús, tsakasentꞌaxinre kaꞌnda nga ku̱an skutꞌayako ngani.

Nga ꞌbetutsꞌinre xare Jesús

Mt. 4:12-17; Mr. 1:14-15

14 ꞌBa Jesús jaꞌe ngani nangi Galilea nga kitse ko kjuaꞌñure Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌba ngatsiꞌi xuta xi tjindu tiñare kio nchja nijmi ngatꞌa tseꞌe. 15 ꞌBa Jesús bakuya xki niꞌya sinagoga xi kio tjin, ꞌba ngatsiꞌi nkꞌa kitsikꞌejña.

Nga tijña Jesús naxinanda Nazaret

Mt. 13:53-58; Mr. 6:1-6

16 ꞌBa Jesús jaꞌe ngani naxinanda Nazaret ña kuachinga. ꞌBa jotsaꞌen ntsjai nga xutu jaꞌasꞌen niꞌya sinagoga, ꞌba tsakasen nduju nga ꞌexkiya enre Naꞌenchana. 17 ꞌBa kikaꞌere nga ꞌexkiya enre Naꞌenchana xi kitsiꞌindu profeta Isaías. ꞌBa nga je kiskjendaya, kuasjaire ngaꞌnde ña tsu:

18 Isennixtjintsjere Naꞌenchana tijña ngajinna̱,

ngatꞌa je ꞌejñatꞌaxinna̱

tuxi xi ni̱ma̱ sikjaꞌaxtiuyani_ra̱ en xi nda.

Naꞌenchana je kitsikasenna̱,

tuxi kueꞌeni_ra̱ nijmi xuta xi tjinduꞌñu nga ku̱andai,

ꞌba nga skjexꞌangia̱ tuxkun xi ka,

ꞌba nga sikꞌejñandaa̱ xi tjiꞌyaton;

19 ꞌba nga kꞌueya nijmi_ra̱ xuta

nga ngandaꞌe kuakutsejen Naꞌenchana kjuandare.

20 ꞌBa kui kitsikꞌatjijun ngani xujun ꞌba kitsjare xi tsikuenda xujunre niꞌya sinagoga ꞌba tsikꞌejña ngani. ꞌBa ngatsiꞌi xi kio tjindu tu kui fa ni kiskutsejenꞌa. 21 ꞌBa Jesús ꞌetutsꞌinre nga kinchja ꞌba kitsure:

—Ngandaꞌe fa je kuajngu enre Naꞌenchana kionga teminya ñojon.

22 ꞌBa ngatsiꞌi nda nchja ngatꞌa tseꞌe Jesús ꞌba tu inyakutsejenkun ngatꞌare en nda xi ꞌbetju tsꞌa, ꞌba tsure xinkjin:

—¿A bi tsa xutabi xi kiꞌndire Kuse?

23 ꞌBa Jesús kitsure:

—ꞌBa ku̱an tsa kꞌuinnu jo tsu en chingabi xi tsu xuta: “Chjineki, tinda tajngui yojori”, ꞌba ꞌba nde: “Tiꞌen ngaꞌe xi nangiri fa ngayéje xi kjinuꞌyee̱ nga kjiñeꞌen Capernaum.”

24 ꞌBa Jesús kitsu ngisa:

—ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga nijnguú profeta nda chjubetjo ña nangire fa. 25 ꞌBa kjuakixi nga ꞌñu nkjin yanchjin kꞌan tjin naxinanda Israel nixtjinre profeta Elías, kionga kisꞌechja ngankꞌaa ꞌba ján nu masen bi tsaꞌa ꞌba ꞌñu tsé kjindia kisꞌe ngayéje nangire Israel ngayeje. 26 Ninga ꞌba kuán, Elías bi kjinikasen ngatꞌare yanchjin kꞌanbiu xi tseꞌe naxinanda Israel, tusa kjinikasen ngatꞌare jngu xi tseꞌe Sarepta, naxinanda xi tijña tiñare naxinanda Sidón. 27 ꞌBa nde nixtjinre profeta Eliseo, ꞌñu nkjin xi sefeꞌndujun tjin naxinanda Israel ngayeje. Tunga nijnguú kuanda ngatꞌare kui, tu Naamán sani, xi tseꞌe nangi Siria —kitsu Jesús.

28 ꞌBa kionga kjintꞌe enbi, ngatsiꞌi xi tjinduya niꞌya sinagoga, ꞌñu kuastire. 29 ꞌBa tsisetjen ꞌba tsoꞌoxjejin naxinando Jesús, ꞌba kiko ꞌnda ña tjenjen chun nindu ña kuandasun naxinandare, tuxi kio sikintjaingini. 30 Tunga Jesús jaꞌajin masenre xutankjiun ꞌba kiji.

Nga Jesús tsinda jngu xuta xi tijñajinre jngu isennixtjin xi bi nda

Mr. 1:21-28

31 ꞌBa Jesús kiji Capernaum, naxinanda xi tijñajinre nangi Galilea. ꞌBa nga nixtjin nga nikjaꞌaya yakuyare xuta enre Naꞌenchana. 32 ꞌBa tu kuakunre xuta jotsaꞌen yakuyare, ngatꞌa en xi nchja tjinre kjuaꞌñu.

33 ꞌBa ngaya niꞌya sinagoga tijña jngu xuta xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda xi kitsu nga kiskiꞌndaya:

34 —Ji Jesús tseꞌe Nazaret, ¿mé= xi tjinri ngatꞌa tsajain? ¿A jaꞌenikixuya=ni̱? ꞌBeña̱ ꞌyá= ni ji. Ji= ni xuta tsjere Naꞌenchana.

35 Tunga Jesús jatiko isennixtjinbiu ꞌba kitsure:

—¡Xiu teni, ꞌba tꞌetukajin_ri xutabi!

ꞌBa ꞌbatsaꞌen isennixtjiun kiskanikjaꞌa tꞌanangiu xutabiu ngamasenre ngatsiꞌi xi yakꞌa, ꞌba bi kitsiꞌonre nga ꞌetju ngajinre. 36 ꞌBa ngatsiꞌi xuta tu kuakun=re ꞌba tsure xinkjin:

—¿Mé= en kibi? Xutabi tjinre kjuaꞌñu ko ngaꞌñu nga ꞌbexare isennixtjin xi bi nda nga kꞌuetju, ꞌba ꞌbetju.

37 ꞌBa kjiꞌyare ngatꞌa tseꞌe Jesús ngayéje ngaꞌnde xi tjindundai kio.

Nga Jesús tsinda nanyiꞌyare Simón Pedro ꞌba ko ne nkjin xuta xi sefesun

Mt. 8:14-17; Mr. 1:29-34

38 ꞌBa Jesús tsisetjen ꞌba ꞌetju niꞌya sinagoga ꞌba kiji ndaba Simón. ꞌBa nanyiꞌyare Simón ꞌñu tjiꞌme nga kunre chiꞌin ntꞌai, ꞌba kichjaꞌare Jesús nga kuaseko. 39 ꞌBa Jesús tsikꞌejña tsindinere chjunbiu ꞌba jatiko chiꞌin ntꞌo, ꞌba kitjuxinre, ꞌba taꞌa fani tsisetjen ꞌba kitsikjén xuta xi echukun.

40 ꞌBa kionga je kintjai tsuꞌbiu, ngatsiꞌi xuta xi tjinre xi inyafesun xi kunre kjaꞌe kjuanga chiꞌin, jaꞌekore Jesús. ꞌBa Jesús yanere ntsja nga jngu jngu xi inyafesun, ꞌba kitsinda. 41 ꞌBa nde nkjin xuta xi ꞌetjujinre isennixtjin xi bi nda xi kitsu nga kiskiꞌndaya:

—¡Ji= ni xi Kiꞌndire Naꞌenchana!

Tunga Jesús fatiko ꞌba bi kitsjaꞌndere nga kuinchja, ngatꞌa be= nga kui xi Cristo.

Nga Jesús fi kjaꞌe naxinanda nga fitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana

Mr. 1:35-39

42 ꞌBa nga je kisꞌe isen, Jesús ꞌetjujin naxinando, ꞌba kiji jngu ngaꞌnde tꞌaxin. ꞌBa xutankjiun tsangisjai. ꞌBa kionga echu ña kui tijña, kuamejénre sikꞌejñaꞌñu, tuxi bi kuajeni. 43 Tunga Jesús kitsure:

—ꞌBa=nde tjinnere nga sikjaꞌaxtiuya_ra̱ kjaꞌe naxinanda en nda xi tsu nga Naꞌenchana je kuatexuma ngandaꞌe. Ngatꞌa tu kui xa kjinikasennina̱.

44 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiji nga kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana xki niꞌya sinagoga xi tjin nangire xuta Judío.

5

Nga Jesús nchjare Pedro ko nchja xi tjenko

Mt. 4:18-22; Mr. 1:16-20

1 ꞌBi kuán kionga Jesús sejñandai ndachikun tseꞌe Genesaret, xutankjiun tiꞌbeꞌnyuꞌñu kui tuxi kjuintꞌeni enre Naꞌenchana. 2 ꞌBa Jesús tsabe jó barku xi kjiyundai ndachikun, ꞌba xi tsuba tjiuti kio ꞌetukajenni nga yane naꞌya tire. 3 ꞌBa Jesús jaꞌasꞌen jngu barkubiu, xi tseꞌe Simón, ꞌba tsiꞌare nga ngatatsikjinchire ngando. ꞌBa tsikꞌejña ngaya barku, ꞌba ꞌnda kio yakuyanire xuta. 4 ꞌBa kionga je jetꞌare nga yakuya, kitsure Simón:

—Tꞌinkue barku ña ngisa nanga nando, ꞌba kio chanikjaꞌajiun naꞌya tinu tuxi sa̱kuninu tjiuti.

5 ꞌBa Simón kitsingojore:

—Naꞌen, je kañaꞌaxai̱ tsaꞌa nistjen ꞌba nijnguú kaxuntsjai. Tunga mé ji ꞌba teꞌminaa̱, skanikjaꞌajinfara̱ naꞌyo.

6 ꞌBa kionga nchjabiu je ꞌba kitsaꞌen, ꞌñu nkjin tjiuti kixuntsja kaꞌnda naꞌyo je mejen kitijnda. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tu chuba= kitsaꞌenre nchja xinkjin xi tjinduya barku xi ngijngu, tuxi kjuaꞌekasekoni. ꞌBa nchjabiu jendiba, ꞌba ꞌñu kitsitse ngojó barkubiu ꞌba tu ngichuba kichaja ngisare nga stiungijndiu. 8 Nga tsabe kibi, Simón Pedro tsakasenkunchꞌin ngixkun Jesús, ꞌba kitsure:

—Tisentꞌaxinnaa̱ Naꞌen, ngatꞌa jngu= ña̱ xuta je.

9 ꞌBi kitsu Simón ngatꞌa kui ko ngatsiꞌi xi tjenko kuakunre tu kjuare nga ꞌñu nkjin tjiuti kitsuba. 10 ꞌBa nde kjimare Santiago ko Juan, kiꞌndire Zebedeo, xi ñatjen tsaꞌexa Simón. Tunga Jesús kitsure Simón:

—Bi kuin. ꞌNdani ngandaꞌe bi tjiuti kꞌuekui, tusa xuta kꞌuekui xi ngatꞌa tsaꞌan.

11 ꞌBa kionga je jaꞌeko barku ña je nangi, ꞌendu yeje xi tjinre ꞌba kitjenngi Jesús.

Nga Jesús tsinda jngu xuta xi kunre chiꞌin feꞌndujun

Mt. 8:1-4; Mr. 1:40-45

12 ꞌBa kionga Jesús tijña jngu naxinanda chi, jaꞌe jngu xuta xi ꞌñu kunre chiꞌin feꞌndujun. ꞌBa nga tsabe Jesús, kitsikindi ꞌnda tꞌanangiu ꞌba ꞌetsꞌare:

—Ji naꞌen, tsa mejénri, ku̱an sitsejunnaa̱ nga xjaꞌaxinnaa̱ chiꞌin xi kunna̱.

13 ꞌBa meni Jesús kitsure nga yanere ntsja xi tjiꞌmio:

—Mejénna̱. Ngatamatsje ngani.

ꞌBa ndekuini chubabiu kitjuxinre chiꞌin feꞌndujun xi kunre xutabiu. 14 ꞌBa Jesús ꞌenere xutabiu:

—Tuꞌyá ꞌbe_ri nijmi. Tu tꞌin sani ꞌba tikaku_ri yojori naꞌmiu. ꞌBa tꞌikue kjuatjo xi baku nga je kuatsjejin jotsaꞌen kitsu Moisés, tuxi ꞌbatsaꞌen skuekixini xuta nga je kuanda ngani.

15 Tunga ngisa ꞌñu nuꞌyare ngatꞌa tseꞌe Jesús, ꞌba ꞌñu nkjin xuta mañajan tuxi kuasen ñojonnire ꞌba tuxi kui sindani chiꞌin xi kunre. 16 Tunga Jesús fi nga fikjako Naꞌenchana ngaꞌnde tꞌaxin.

Nga Jesús tsinda jngu xuta xi bi ma fi

Mt. 9:1-8; Mr. 2:1-12

17 ꞌBa jngu nixtjin nga Jesús tibakuya, ꞌba nde kio tjindu yakꞌa nchja fariseo ko yakꞌa chjine kjuatexumo xi jendibani ngayéje naxinanda chi tseꞌe Galilea, xi tseꞌe Judea, ꞌba ko naxinanda Jerusalén. ꞌBa kjuaꞌñure Naꞌenchana kisꞌejñatsejen ngajinre Jesús nga tsinda xi sefesun. 18 ꞌBa kio jaꞌe yakꞌa xuta xi kjiyare kuxta jngu xi bi ma fi. ꞌBa mejénre kjuaꞌasꞌenko niꞌyo tsakai ꞌba sikajña ngixkun Jesús. 19 Tunga bi masjaire jótsaꞌen kjuaꞌasꞌenni, tu kjuare xutankjiun. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsijin ngasun nkꞌa niꞌyo, ꞌba tsꞌaxjextiu jngu kaꞌa ña kisate niꞌyo, ꞌba kio tsꞌajenni ko kuxtare xi tjiꞌmio ngamasenre xutankjiun ꞌba kitsikajña ngixkun Jesús. 20 ꞌBa kionga Jesús tsabe kjuamakjainre nchjabiu, kitsure xi tjiꞌmio:

—Je kuachatꞌari jeri amiguna̱.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chjine kjuatexumo ꞌba ko xuta fariseo ꞌetutsꞌinre nga ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: “¿ꞌYá= kibi xi bi bekun Naꞌenchana nga ꞌbatsaꞌen tinchja? Tu Naꞌenchana sa xi mare nichatꞌare jere xuta.”

22 Tunga Jesús tsabe mé= xi inyatsikjaꞌetsjen, ꞌba tsiningiyare:

—¿Ánñu ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjenñu jun? 23 Ñáre xi ngisa bi naꞌenre kuixan: ¿A nga kuixan: “Je kuachatꞌari jeri”? ¿Asa nga kuixan: “Tisetjen ꞌba titjajme”? 24 Tunga mejénna̱ nga xio nga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun tjinre kjuaꞌñu kui ngasunꞌndebi nga sichatꞌa je.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure xi bi ma fiu:

—Ji xinra̱, tisetjen, chjube kuxtari ꞌba tꞌin niꞌyari.

25 ꞌBa ngixkun xutankjiun taꞌa tsisetjen xi tjiꞌmio ꞌba kiskjebe kuxta xi kjijñayaa̱ tsakai, ꞌba titsichjire Naꞌenchana nga kiji ngani ndaba. 26 ꞌBa ngatsiꞌi kuakunre ꞌba kitsichjire Naꞌenchana, ꞌba niki inyatsakjun= nga ꞌbi kitsure xinkjin:

—Kjuakun xi kjuakixi= kjiꞌya ngandaꞌe.

Nga Jesús nchjare Leví

Mt. 9:9-13; Mr. 2:13-17

27 Jaskan nga je kuán kibi, Jesús ꞌetju ꞌba tsabe jngu xuta xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma xi Leví ꞌmi. Tijña ngaꞌnde ña tjubechjintjai tsajmi. ꞌBa Jesús kinchjare ꞌba kitsure:

—Ndetjenngina.

28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Leví tsisetjen, ꞌejña yeje xi tjinre ꞌba kitjenngi Jesús.

29 ꞌBa tsꞌaxje jngu sꞌi je ndaba ngatꞌare Jesús; ꞌba ko ꞌñu nkjin xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma, ñatjen ko kjaꞌe ngisa xuta, tjindutꞌako yamixo. 30 Tunga xuta fariseo ko chjine kjuatexumo xi tujngu mako xinkjin josiko xutare Jesús, ꞌba kitsure:

—¿Ánñu ko xuta xi tjinre je ꞌba ko xi kjebechjintjai tsajmi ñatjen ninchjakoniñu ꞌba ꞌyukoñu?

31 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Xi nda bi chjineki machjenre, tu kui sani xi sefesun. 32 Bi xuta xi kixi jaꞌekinchja_ra̱, tu kui sani xi tjinre je, tuxi sikꞌantjaiyani kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana.

Nga Jesús chjaningiyare ngatꞌare nga beni kjindia

Mt. 9:14-17; Mr. 2:18-22

33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kitsure Jesús:

—Xutare Juan ꞌba ko xi tseꞌe nchja fariseo ne kjitꞌa ꞌbendu kjindia ꞌba fako Naꞌenchana, tunga xi tsiji tu kjenntsjai ꞌba ꞌbintsjai.

34 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A ku̱an jun sikꞌendu kjindio xuta xi kjinikjintꞌe jngu sꞌi kjuabixan yejerañu xi xiꞌiun tijñajin ngisare? 35 Tunga kjuaꞌe jngu nixtjin kionga stukjaꞌare xi xiꞌiun, ꞌba kionga kjuaꞌe nixtjinbiu, kio=nga kꞌuendu kjindia.

36 ꞌBa nde ꞌejñare kui kjuakusunbi:

—Niꞌyá batetꞌachi jngu xutji xatse tuxi kꞌuextiuyani jngu xutji chinga. Ngatꞌa tsa ꞌba saꞌen, tsikjekjua= xutji xatsio; ꞌba nde najñu xatse chu bi nda faꞌakjare ko xi chingo. 37 ꞌBa nde niꞌyá minya binu xatse jngu tjiuxin chinga. Ngatꞌa binu xatsio kꞌuetijnda tjiuxin chingó, ꞌba binu titsen ꞌba kjuekjua tjiuxiun ngayeje. 38 ꞌBa kui= kjuañu binu xatse xinyani tjiuxin xatse. 39 ꞌBa tsajain xi ꞌbi binu xi je chinga ꞌba saꞌe jaskan ku̱amejénre xi xatse, ngatꞌa tsu: “Xi je chinga ngisa nda ꞌyu.”

6

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe nixtjin nga nikjaꞌaya

Mt. 12:1-8; Mr. 2:23-28

1 ꞌBa ꞌbi kuán jngu nixtjin nga xutu, kionga Jesús tifaꞌajin ngaꞌnde ña kjiꞌi tsujmi ntje, xutare tsate natinre trigo ꞌba kitsufeya ntsja ꞌba kiskine xujmare. 2 ꞌBa yakꞌa nchja fariseo kitsure:

—¿Ánñu ñaꞌanñu jun mé= xi bi tixaꞌnde nga siꞌan nixtjin nga nikjaꞌaya?

3 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A kje ꞌbexkiyajíun jun ña kuaꞌindutꞌa mé= xi kitsaꞌen David jngu ndiya kionga kui ꞌba ko xi tjenko kuabojore? 4 Ngu jaꞌasꞌen ngaꞌnde tsjere Naꞌenchana ꞌba kiskjebe niñuxtila tsje xi tjindu kio, ꞌba kiskine, ꞌba kitsjare nchja xi tjenko ngayeje. Ninga bi tixaꞌndere nga kui skine, ngatꞌa tu naꞌmiu ma kjine kui niñuxtilabiu.

5 ꞌBa Jesús kitsu ngisare:

—Kiꞌndire Xuta xiꞌiun batexumare kaꞌnda nixtjin nga nikjaꞌaya.

Nga Jesús tsinda jngu xuta xi jaꞌeku ntsja

Mt. 12:9-14; Mr. 3:1-6

6 ꞌBa ꞌbi kuán nga kjaꞌe nixtjin xutu ngani, Jesús jaꞌasꞌen niꞌya sinagoga ꞌba yakuya. ꞌBa kio tijña jngu xuta xi jaꞌeku ntsja kixi. 7 ꞌBa chjine kjuatexumo ꞌba ko nchja fariseo inyakutsejenꞌmore Jesús, tuxi skueni tsa sinda xutabiu nga nixtjin nga nikjaꞌaya ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an kuangini. 8 Tunga Jesús be= mé= xi inyatsikjaꞌetsjen nchjabiu, ꞌba kitsure xuta xi jaꞌeku ntsja:

—Tisetjen ꞌba tisen ngamasenre kio.

ꞌBa xutabiu tsisetjen ꞌba tsakasen ngamasenre. 9 ꞌBa Jesús kitsure xi yakꞌa:

—Jngu en skuiningiya_nuu̱, ¿Mé= xi tixaꞌnde nga ñaꞌan nga nixtjin nga nikjaꞌaya, a xi nda= asa xi chꞌo? ¿A sikꞌangiña jngu xuta, asa sikꞌenña?

10 ꞌBa saꞌe kiskutsejenꞌa xi inyandaire, ꞌba kitsure xuta xi jaꞌeku ntsja:

—Tjente ndsai.

ꞌBa ꞌba kitsaꞌen xutabiu, ꞌba kuanda ngani ntsja. 11 Tunga xi yakꞌa ꞌñu kuastire ꞌba joyare jó siko Jesús.

Nga Jesús faꞌajin nga tejó apóstoles

Mt. 10:1-4; Mr. 3:13-19

12 ꞌBa nga je jaꞌa kui nixtjinbiu, Jesús kiji jngu nindu nga kikjako Naꞌenchana. ꞌBa tsaꞌa nistjen jako. 13 ꞌBa kionga je kisꞌe isen, kinchjare xutare, ꞌba tejó jaꞌajin xi apóstoles kitsure. 14 Kibi= jaꞌenre xi tejó: Simón xi ꞌba nde Pedro kitsure, Andrés xi ntsꞌe Simón, Santiago, Juan, Felipe, Bartolomé, 15 Mateo, Tomás, Santiago xi kiꞌndire Alfeo, Simón xi mako nchja xi mejénre sindai naxinanda Israel, 16 ko Judas xi kiꞌndire Santiago, ꞌba ko Judas Iscariote xi jaskan kitsingantsja Jesús.

Nga Jesús bakuyare ꞌba tsinda ꞌñu nkjin xuta

Mt. 4:23-25

17 ꞌBa Jesús jendibajen ngani nindu ko nchjabiu, ꞌba tsakasenꞌñu jngu ngaꞌnde ngasun. ꞌBa kio kuañajan ꞌñu nkjin xi ꞌbetsuma tjenngi ꞌba ko ꞌñu nkjin xi jendibani ngayéje ngaꞌnde xi tseꞌe nangi Judea ko ngaꞌnde xi tjin ngandaire naxinanda Jerusalén ꞌba ko ngaꞌnde xi tjindu tiñare naxinanda Tiro ko naxinanda Sidón. Kui xutabiu jaꞌekinya ñojonre Jesús ꞌba tuxi ku̱andani ngatꞌare chiꞌin xi kunre. 18 ꞌBa xi inyafaꞌa kjuanima ngatꞌare isennixtjin xi bi nda, ꞌba nde manda ngayeje. 19 ꞌBa ngatsiꞌi xuta mejénre siko Jesús, ngatꞌa kjuaꞌñu xi ꞌbetju ngajinre kui tsinda ngatsiꞌi.

Nga Jesús bakuya ꞌyá= xi ndare ngixkun Naꞌenchana

Mt. 5:1-12

20 ꞌBa Jesús kiskutsejenꞌa xutare, ꞌba kitsure:

—Ndaxunu jun xi nimo, ngu tsojon ña batexuma Naꞌenchana.

21 ’Ndaxunu jun xi ngandaꞌe bojonu, ngu jaskan tsenu.

’Ndaxunu jun xi ngandaꞌe chiꞌndo, ngu jaskan kuejnu.

22 ’Ndaxunu jun kionga xuta ku̱astikenu, ꞌba koꞌoxjenu, ꞌba chꞌo kuetsunu ꞌba kꞌuaxjengi jaꞌenu joni jngu xuta tsꞌen, tu kjuare Kiꞌndire Xuta xiꞌiun= nini. 23 Kionga ꞌba ku̱an, ꞌñu titsjo, ꞌñu ngatjasꞌenu kjuatsja, ngatꞌa jun sakunu tsajmi xi ꞌñu chjire ngankꞌaa. Ngu xuta chingare xutabiu ꞌba nde tsaꞌen chꞌo kitsiko nchja chinga profeta nixtjin kuatse jan.

24 ’Tunga ¡nimaxuñu jun xi nyino, ngu je kikaꞌenu kjuatsjanu!

25 ’¡Nimaxuñu jun xi ngandaꞌe kitsenu, ngu jaskan ku̱abojonu!

’¡Nimaxuñu jun xi ngandaꞌe bejnu, ngu jaskan ku̱abanu ꞌba xiꞌndo!

26 ’¡Nimaxuñu jun kionga ngatsiꞌi nda kuinchja ngatꞌanu, ngu xuta chingare xutabiu ꞌba=nde nda kinchja ngatꞌare nchja chinga profeta ndesu xi kisꞌe nixtjin kuatse jan!

Nga Jesús bakuya nga simijáan xi stikena

Mt. 5:38-48; 7:12

27 ’Tunga jun xi minya ñojon xin_nuu̱: Timijón xi stikenu ꞌba nda tiko xi betonnu. 28 Chjaꞌa_ru Naꞌenchana nga ngatatsichikuntaꞌen xi chꞌo tsunu, ꞌba tꞌetsꞌantjo xi chꞌo tsikonu. 29 Tsa ꞌyáñu xi koꞌotꞌa jngu tsari, taꞌe_ri xi ngijngu ngayeje. ꞌBa tsa ꞌyáñu xi kjuaꞌari chingantsjari, taꞌeꞌnde_ri nga ngatjiko ko chingari. 30 Tuꞌyañu xi skuiꞌari tsajmi xi tsiji, taꞌe_ri. ꞌBa xi skjaꞌari xi tsiji, tojo ꞌmi_ri. 31 ꞌBa jotsaꞌen mejénnu nga sikonu xuta, ꞌba nde tiko kui ngayeje.

32 ’Ngu tsa nimijíon tu kui sa xi tsimejénnu jun, ¿mé= xi kuejennu? Kaꞌnda xuta xi tjinre je ꞌba nde tsaꞌen ngayeje. 33 ꞌBa tsa nda niko tu kui sa xi nda tsikonu, ¿mé= xi kuejennu? Kaꞌnda xuta xi tjinre je ꞌba nde tsaꞌen ngayeje. 34 ꞌBa tsa nikeya_ru tu kui sa xi bere kakun nga sja nganinu, ¿mé= xi kuejennu? Kaꞌnda xuta xi tjinre je tsikeyare xinkjin, tuxi sa̱kunire ngijngu kaꞌa ꞌba kjiꞌi ngani. 35 Tunga jun, timijon xi stikenu ꞌba nda tiko, ꞌba tikeya_ru ꞌba bi chuyo nga sja nganinu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngisa tse kuejennu, ꞌba kiꞌndire Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa kuon. Ngatꞌa kui tjinre kjuanda ngatꞌa tseꞌe xi bi tsja kjuanda ꞌba xi chꞌokun. 36 Kui kjua ngatjaꞌanimaninu xuta xi yakꞌa, jotsaꞌen Naꞌennu faꞌanimare.

Nga Jesús bakuya nga bi siꞌan_ra kjua xi yakꞌa

Mt. 7:1-5

37 ’Bi ñaꞌan_ru kjua xuta xi yakꞌa, meni Naꞌenchana bi saꞌenninu kjua ngayeje. Bi chanineje_ru xuta xi yakꞌa, meni Naꞌenchana bi sikaninejeninu ngayeje. Tichatꞌa_ru xuta, meni ꞌba nde Naꞌenchana sichatꞌaninu ngayeje. 38 Taꞌe_ru xi yaka, ꞌba ꞌba nde Naꞌenchana sjanu ngayeje. Nda sitse chitsanu nga sjanu, sitse tsjan tsjan, xi kꞌuetsujmeyare, ꞌba xi niki tistenntjai. Ngatꞌa chu̱ba̱ xi sichjon nga kꞌuechubo, ndekui sichubakoninu Naꞌenchana.

39 ꞌBa ꞌba nde ꞌejñare kui kjuakusunbi:

—¿A ku̱an jngu xi ka kuaku ndiyare ngijngu xi ka? ¿A bi tu jngu ngojo kuixuya ngojó? 40 Jngu xuta xi kutꞌaya bi ngisa nkꞌa ngisa nga ko mare chjine xujunre, tunga nga je kjuetꞌare ngayéje kjuachjinere, ꞌba=nde ku̱angusun joni chjine xujunre.

41 ’¿Ánñu ji techutꞌani xtje xi kjingi xkun ntsꞌé ꞌba bi yachisu xi kjingi tsiji techutꞌai? 42 Tsa bi teꞌye yachisu xi kjingi tsiji, ¿jótsaꞌen ku̱an kꞌuin_ri ntsꞌé: “Ntsꞌia̱, taꞌeꞌndena nga kꞌuaxjengia̱ xtje xi kjingi tuxkuin”? ¡Xuta jó nkjain! Tiꞌnaxjengifari yachisu xi kjingi tuxkuin, tuxi nda ku̱atsejenniri nga kjuiꞌnaxjengi xtje xi kjingi tuxkun ntsꞌé.

Nga Jesús bakuya nga nga jngu jngu kuya ya ꞌyare ngatꞌare ture

Mt. 7:17-20; 12:33-35

43 ’Jngu ya xi nda, bi bajare tu xi bi nda. ꞌBa jngu ya xi bi nda, bi bajare tu xi nda. 44 Nga jngu kuya ya ꞌyare ngatꞌare tu xi bajare. Ngatꞌa bi ngajin ngijña naꞌya sꞌe tu higo, ꞌba ninga ngajin naꞌya ntsje sꞌe uva. 45 Jngu xuta xi nda ꞌbaxje en xi nda ngajinre kjuanda xi tijñatjo ngajin inimare. ꞌBa jngu xuta xi chꞌokun ꞌbaxje en xi chꞌo ngajinre kjuachꞌokun xi tijñatjo ngajin inimare. Ngatꞌa mé= xi kitsejin inimare xuta, kui xi ꞌbetju tsꞌa.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe jó nchja xi kitsinda ndaba

Mt. 7:24-27

46 ’¿Ánñu ꞌmininuu̱: “Naꞌen, Naꞌen,” ꞌba bi nikꞌetjusun enna̱? 47 ꞌBa xin_nuu̱ ꞌyá= xi mangusun xuta xi ndiba ngatꞌana̱ ꞌba ntꞌe enna̱ ꞌba tsikꞌetjusun. 48 Kui jo=ni jngu xuta xi tsinda ndaba, xi ꞌñu nanga titjun yakjan ꞌba ngasun ndiojo kitsindasun tutsꞌin. ꞌBa kionga kuaje ndajio, ꞌñu jaꞌesatetꞌare niꞌyo. Tunga bi kitsiteya, ngatꞌa nda= kuanda niꞌyo. 49 Tunga kui xi ntꞌe enna̱ ꞌba bi tsikꞌetjusun mangusun= joni jngu xuta xi tu ngasun tꞌanangiu tsindasun ndaba nga bi kiskjennitjen tutsꞌin. ꞌBa kionga ndajio ꞌñu jaꞌesatetꞌare, taꞌa tsixuya ꞌba niki jekjuakjin —kitsu Jesús.

7

Nga Jesús tsinda chuꞌndare jngu ngakure chasoldadu

Mt. 8:5-13

1 Kionga Jesús jetꞌare nga tifako xutankjiun, kiji naxinanda Capernaum. 2 ꞌBa kio tijña jngu ngakure chasoldadu xi tseꞌe Roma xi tjinre jngu chuꞌnda xi ꞌñu tsimején. Kui chuꞌndabiu tjiꞌme ꞌba mejen kueya. 3 ꞌBa kionga ngakure chasoldadu kjintꞌe ngatꞌa tseꞌe Jesús, kitsikasen yakꞌa nchja chingare naxinanda judío, tuxi kꞌuetsꞌanire Jesús nga kuetsinda chuꞌndare. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kui echukun Jesús ꞌba ꞌñu ꞌetsꞌare ngatꞌare chasoldadu, ꞌba kitsure:

—Xutabiu bakin=re nga kuisekue. 5 Ngatꞌa tsimejénna xi judío kuáan ꞌba kaꞌnda kui suba kitsindana niꞌya sinagoga ngaꞌe naxinandani̱.

6 ꞌBa Jesús kiko nchjabiu. Tunga kionga je tiña echu ndaba, chasoldadu kitsikasen yakꞌa xi nda yaꞌa, tuxi kuetsunire Jesús:

—Naꞌen, bi nisti_ri yojori, ngatꞌa bi bakinna̱ nga niꞌyana̱ kuitjasꞌen. 7 Kui kjuañu bi kuánni takuaa̱n nga jaꞌekun subara̱. Tu tꞌexasai ꞌba chuꞌndana̱ ku̱anda. 8 Ngatꞌa ꞌba=nde an, tjin= xi batexumana̱ ꞌba ꞌba=nde tjinna̱ chasoldadu xi batexuma_ra̱. Kionga jngu xin_ra̱: “Tꞌin”, ngu fi. ꞌBa kionga kjaꞌere xin_ra̱: “Jabi”, ngu ndiba. ꞌBa tsa jngu chuꞌndana̱ xin_ra̱: “Tiꞌen tsajmibi”, ngu tsaꞌen.

9 ꞌBa kionga Jesús kjintꞌe kibi, tu ꞌba= kuánre ꞌba kitsikuꞌbeya nga jako xutankjiun xi tjenngire, ꞌba kitsure:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Nisa jngukjinjín xuta xi tseꞌe Israel ꞌbia̱ xi ꞌbitsaꞌen makjainre jotsaꞌen makjainre xutabi.

10 ꞌBa kionga jaꞌe ngani xi kjinikasen, tu je nda ngani chuꞌndo nga tsabe.

Nga Jesús tsikjaꞌayare kiꞌndire jngu chjun kꞌan

11 ꞌBa jaskan kibi, Jesús kiji jngu naxinanda chi xi Naín ꞌmi. Tjenko xutare ꞌba ko ꞌñu nkjin xuta. 12 ꞌBa kionga je echu tiñare xuntjare naxinanda chu, tsabe nga inyafikꞌeyanijin jngu mikꞌen xi kiꞌndi jngututure jngu chjun kꞌan. ꞌBa ꞌñu nkjin xuta xi kio tseꞌe tjenko chjunbiu.

13 ꞌBa kionga Naꞌenna Jesucristo tsabe chjunbiu, jaꞌanimare ꞌba kitsure:

—Bi chiꞌndai.

14 ꞌBa kitsitiñatꞌare kaxo ꞌba yanere ntsja. ꞌBa xi yankꞌangi tsikinyaꞌñu. ꞌBa Jesús kitsure mikꞌion:

—Chiꞌndi, ji texinra̱. ¡Tisetjen!

15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi je mikꞌen tsakaiñu tsikꞌejña kixi ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kinchja, ꞌba Jesús kitsingantsjare nare. 16 ꞌBa ngatsiꞌi xuta kitsakjun ꞌba kitsichjire Naꞌenchana nga kitsure xinkjin:

—Jngu profeta je je kuatsejen ngajinna.

ꞌBa ꞌba nde kitsu:

—Naꞌenchana je jaꞌekaseko naxinandare.

17 ꞌBa kjinuꞌyare mé= xi Jesús kitsaꞌen jo kjiꞌi nangi Judea ꞌba jo kjiꞌi nangi xi tjindundaire.

Nga Jesús fako xutare Juan Bautista

Mt. 11:2-19

18 ꞌBa ꞌba nde Juan kjintꞌe ngayéje kibi, ngatꞌa xutare yeꞌere nijmi. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinchjare jó xi xutare 19 ꞌba kitsikasen ña tijña Jesús, tuxi skuiningiyanire: “¿A ji= ni Cristo xi tjinnere nga kjuaꞌe? ¿Asa kjaꞌe xi xuya_ri̱?” 20 ꞌBa kionga nchjabiu jaꞌe ña tijña Jesús, kitsure:

—Juan Bautista katsikasenni̱ nga xjaningiyari̱: “¿A jixu Cristo xi tjinnere nga kjuaꞌe? ¿Asa kjaꞌexu xuya_ri̱?”

21 ꞌBa ndekuini chubabiu Jesús kitsinda ꞌñu nkjin xuta xi kunre chiꞌin ꞌba xi inyafaꞌa kjuanima ꞌba xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda, ꞌba nkjin xi ka kitsitsejenre. 22 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tanginkꞌin_ru Juan mé= xi je kjiꞌyo ꞌba xi je kjinuꞌyo ngaꞌe. Tꞌe_ru nijmi nga xi ka be=, ꞌba xi bi ma fi ma fi ngani, ꞌba xi sefeꞌndujun matsjejun chiꞌinre. Xi xtaya ntꞌe, xi mikꞌen faꞌaya nganire, ꞌba xi ni̱ma̱ nikjaꞌaxtiuyare en ndare Naꞌenchana. 23 ¡ꞌBa ndaxure xuta xi bi sichaja kjuamakjainre ngatꞌana̱!

24 ꞌBa kionga xutare Juan je kiji, Jesús ꞌetutsꞌinre nga kinchja ngatꞌa tseꞌe Juan ꞌba kitsure xutankjiun:

—¿Mé= xi tsanginchutsejen_ru ngaꞌnde tꞌaxin? ¿A jngu nda̱je xi titsiteya ntjo? 25 Tsa bi kui, ngu, ¿mé= xi tsanginchutsejen_ru? ¿A jngu xuta xi yaja najñu xi tsja kjiꞌi? Tunga xi baja najñu xi tsja kun ꞌba xi tsja tsaꞌen tjindu, kui xi tjindu ndaba rey. 26 Ngu, ¿mé= xi tsanginchutsejen_ru? ¿A jngu profeta? Jun, kui. ꞌBa xin_nuu̱ nga Juan xi ngisa je ngisa nga ko mare jngu profeta. 27 Ngatꞌare Juan= nga ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

An tetsikasentitjunra̱ xi yaꞌa enna̱.

Kui xi kꞌuendatitjun ndiyari.

28 ꞌBa xin_nuu̱. Nijngu xuta xi tjin ngasunꞌndebi ngisa je ngisa nga ko mare Juan. Tunga kui xi ngisa ichi ꞌyare ña batexuma Naꞌenchana ngisa= je ngisa nga ko mare Juan —kitsu Jesús.

29 ꞌBa kionga xutankjiun kjintꞌere kibi, kaꞌnda ko xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma kitsikixiya nga Naꞌenchana kixi tsaꞌen kjua. Ngatꞌa je kisatenda kionga Juan yatenda xuta. 30 Tunga nchja fariseo ꞌba ko chjine kjuatexumo bi kisatenda ngatꞌare Juan, ꞌba ꞌbitsaꞌen ꞌechjonre yojore kjuanda xi kuaꞌere ngatꞌare Naꞌenchana tsakaiñu.

31 ꞌBa Jesús kitsu ngani:

—Ngu, ¿mé= xi singusunkuaa̱ xuta xi tjin ngandaꞌe? ¿ꞌYá=ñu̱ joni kui? 32 Kui jo=ni nchja nisti xi ꞌbendu ndetsin ꞌba tsure xinkjin nga kjiꞌndaya: “Kjinikjaneri̱ son xi nda tsu, ꞌba bi kjicho. ꞌBa kijndari̱ son xi ba tsu, ꞌba bi kichiꞌndo.” 33 Ngatꞌa kionga jaꞌe Juan Bautista, ꞌechjonre yojore nga kiskine niñuxtila ꞌba nga kitsꞌi binu, ꞌba jun mixun: “Isennixtjin xi bi nda tijñajinre.” 34 ꞌBa jaskan jaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, xi nda kjen ꞌba ꞌbi binu, ꞌba tusa mixun=ngo: “Kui xutabi tse kjen ꞌba ꞌñu ꞌbi binu, jngu xuta xi nda yaꞌa nchja xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma ko xuta xi tjinre je.” 35 Tunga kjuankjin kakunre Naꞌenchana makixiya ngatꞌare ꞌyá= xi kjebetjo —kitsu Jesús.

Nga Jesús fi ndaba jngu xuta fariseo

36 ꞌBa jngu xuta fariseo kitsikjintꞌe Jesús nga kuekjineko niñu, ꞌba Jesús kuakjainre ꞌba kiji ndaba ꞌba tsikꞌejñatꞌa yamixo. 37 ꞌBa ndekuini naxinandabiu tijña jngu chjun xi tse je tjinre. ꞌBa kionga kjintꞌe nga Jesús kuakjen ndaba xuta fariseo, jaꞌeko jngu lameta xi alabastro kuandakoni xi kjitse nanda xi nda jen. 38 ꞌBa kitsitiñatꞌare ngastun Jesús ꞌba jaꞌekꞌejñatꞌa ndsaku, nga tikjiꞌnda. ꞌBa ꞌetutsꞌinre nga yanejunkoni ndaxkun. ꞌBa ndekuini ntsja ku kitsixijunkoni ndsaku Jesús, ꞌba ꞌendsuꞌa, ꞌba tsoꞌojunre nanda xi nda jen. 39 ꞌBa kionga xuta fariseo xi kitsikjintꞌe Jesús tsabe kibi, ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: “Tsa kjuakixi nga kui xutabi jngu profeta, skue=ru ꞌyá= xi ꞌba titsiko ꞌba ꞌyá= chjun kuán kui, ngatꞌa kui chjunbi ꞌñu tsé je tjinre.” 40 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure xuta fariseo:

—Simón, tjin= jngu en xi xinra̱.

ꞌBa xutabiu kitsingojore:

—ꞌBa tꞌínna, naꞌen.

41 ꞌBa Jesús kitsu:

—Jó xuta kitjenre tonre jngu xuta xi tsikeya. Jngu xi kitjenre ón ciento denario, ꞌba xi ngijngu yachute. 42 ꞌBa kionga bi kuán ꞌechji nganire ngatꞌa tsajainre ton, ꞌbatsaꞌen kitsichatꞌare ngojó mé= xi tjenre. Ngu ꞌba tꞌínna, ¿ñáre̱ ngojóbi xi ngisa ꞌñu tsimején xi tsikeya?

43 ꞌBa Simón kitsingojore:

—Kui=ru xuta xi ngisa tse kitsichatꞌare.

ꞌBa Jesús kitsure:

—ꞌBa=tjin xi sji.

44 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiskutsejenꞌa chjunbiu, ꞌba kitsure Simón:

—¿A teꞌyani chjunbi? An jaꞌasꞌia̱n niꞌyari ꞌba bi kikaꞌena̱ nanda xi kuanejunña̱ ndsakua̱. Tunga chjunbi, ndaxkun yanejunkoni ꞌba ntsja ku kitsixijunkoni. 45 Bi kikꞌendsuꞌanaa̱ nga kjiniteꞌndanaa̱ kionga jaꞌasꞌia̱n niꞌyari, tunga chjunbi kaꞌnda nga jaꞌasꞌia̱n bi tifetꞌare nga tiꞌbendsuꞌá ndsakua̱. 46 Bi tsichujunnaa̱ aseti nindakua̱, tunga chjunbi nanda xi nda jen tsoꞌojunre ndsakua̱. 47 Kui kjua xinnira̱ nga ꞌñu tsé jere je kuachatꞌare, ngatꞌa ꞌñu tsé kjuanimejen yaku. Tunga xuta xi chuba nichatꞌare, chuba kjuanimejen baku.

48 ꞌBa jaskan kitsure chjunbiu:

—Je kuachatꞌari jeri.

49 ꞌBa xi tsikꞌendutꞌako yamixo ꞌetutsꞌinre nga ꞌbi kitsure xinkjin:

—¿Yá= xutabi, nga kaꞌnda je tsichatꞌa?

50 ꞌBa Jesús kitsu ngisare chjunbiu:

—Ngatꞌare kjuamakjainri je tsꞌangi. Ngatjasꞌeri kjuaxiu. Tꞌinrandai.

8

Nga Jesús bakuya jngu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta xi kjejndi xujma

1 ꞌBa jaskan kibi, Jesús tsakꞌajme ngayéje naxinanda yaꞌe ko naxinanda chi xi kio tjin, ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya en nda xi tsuya jótsaꞌen batexuma Naꞌenchana. ꞌBa tjenko nga tejó apóstoles 2 ꞌba ko yakꞌa yanchjin ngayeje xi kitsinda ngatꞌare chiꞌin xi kunre ꞌba ko xi tsꞌaxjejinre isennixtjin xi bi nda. Tjenjinre yanchjinbiu María xi ꞌba nde Magdalena ꞌmi, xi ꞌetukajinre yatu isennixtjin xi bi nda, 3 ko Juana, chjunre Chuza, xuta xi tsaꞌexatꞌare rey Herodes, ko Susana ꞌba ko nkjin ngisa yanchjin xi tsakaseko nga kitsja mé= xi tjinre.

4 ꞌBa ꞌñu nkjin xuta jendibani kjaꞌe kjuanga naxinanda tuxi jaꞌekinya ñojonnire Jesús. ꞌBa Jesús yakuyare jngu kjuakusun ꞌba kitsu:

5 —Jngu xuta kiji nga kikjejndi xujmare. ꞌBa kionga tikjejndi, masen tsixundai ndiyo. ꞌBa tsikisenne. ꞌBa jaꞌe tjiunisio ꞌba kiskine xujmabiu. 6 ꞌBa ngimasen xujmare tsixujin ndiojo ña bi tse nangi tjin. ꞌBa kionga xujmabiu kiska, kixi tu kjuare nga bi ꞌnyiꞌnde. 7 ꞌBa ngijngu kaꞌa xujma tsixu ngajin naꞌya. ꞌBa naꞌyo xi ñatjen kuantjeko bi kitsjaꞌndere nga nda kuacha xujmabiu. 8 Tunga ngijngu kaꞌa tsixu ña nda nangi ꞌba kuantje ꞌba nda chan kitsja, kaꞌnda jngu ciento xujma nga jngu tu.

Kibi kitsu Jesús, ꞌba kitsu ngisa ko jnda xi ꞌñu:

—Xi tjin ñojon, ngatasen ñojon.

Nga Jesús tsuya ánñu tu ko kjuakusun bakuyani

Mt. 13:10-17; Mr. 4:10-12

9 ꞌBa kionga xutare tsiningiyare jó tsunire kjuakusunbiu, 10 Jesús kitsure:

—Jun je kitsaꞌeꞌndenu nga ku̱ankjinnu mé= xi ꞌmo tijña ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana. Tunga xuta xi yakꞌa, fakoña̱ nga ko kjuakusun, meni ninga skutsejen bi skue, ꞌba ninga kuasen ñojon bi ku̱ankjinre.

Nga Jesús tsuya jó tsunire kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xi kjejndi xujma

Mt. 13:18-23; Mr. 4:13-20

11 ꞌBa Jesús kitsu:

—ꞌBi= tsunire kjuakusunbiu. Xujmo, jo=ni enre Naꞌenchana. 12 Xujma xi tsixundai ndiyo, jo=ni xuta xi ntꞌe ion tunga ndiba chanayiu nga kjaꞌaxin en xi je tijñajin inimare xutabiu, tuxi bi ku̱akjainnire ꞌba kꞌuangi. 13 ꞌBa xujma xi tsixu ngajin ndiojo, jo=ni xuta xi ntꞌe ion ꞌba tsja tsaꞌen kjebe. Tunga bi ꞌñu tjinre jama. Tu chuba nixtjin makjainre, ꞌba kionga chutꞌayako, tsichaja kjuamakjainre ꞌba basentꞌaxin. 14 ꞌBa xujma xi tsixu ngajin naꞌyo, jo=ni xuta xi ntꞌe ion, tunga jotsaꞌen tifaꞌa nixtjiun, ꞌñu tsikjaꞌetsjen ngatꞌare tsajmi xi tjinre ngasunꞌndebi ꞌba mejénre kjuanyino ko kjuatsja xi tjinre. ꞌBa ngayéje kibi bi tsjaꞌnde nga nda ku̱acha ion ngajin inimare xutabiu, ꞌba bi tsja chan yaꞌa. 15 Tunga xujma xi tsixu ña nda nangi, jo=ni xuta xi nda ꞌba kixi tijña inimare. Ntꞌe enre Naꞌenchana ꞌba ꞌbejñatjo ngajin inimare. Ko kjuatsejnda tsja chan xi nda, ngatꞌa kixi sejña.

Nga Jesús bakuya kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ndiꞌu

Mr. 4:21-25

16 ꞌBa Jesús kitsure ngayeje:

—Tsajain xi baka jngu ndiꞌi ꞌba ꞌbenere jngu tsajmi asa ngiꞌndere jngu nachan ꞌbejña. Tusa nga nkꞌa chun ꞌbejña, tuxi matsejennire xuta xi faꞌasꞌen niꞌyo. 17 Ngatꞌa ngayéje xi tijñaꞌmo ngandaꞌe, kjuaꞌe nixtjin nga kꞌuetukatsejen. ꞌBa ngayéje xi bi matsejen ngandaꞌe, kjuaꞌe nixtjin nga xiare ꞌba sꞌe̱jñatsejen. 18 ꞌBa meni, nda tjinuꞌyo. Ngatꞌa xi tjinre, ngisa= tse kuaꞌere. Tunga xi tsajainre, kaꞌnda mé= xi tseꞌe tsure stukjaꞌare.

Nga Jesús tsu ꞌyá= xi nare ko ntsꞌe

Mt. 12:46-50; Mr. 3:31-35

19 ꞌBa kio nare ko ntsꞌe Jesús jaꞌekun, tunga bi kuán echu kaꞌnda ña kui tijña, ngatꞌa kitse xutankjiun. 20 ꞌBa tu nijmi= kikꞌere Jesús:

—Nari ko ntsꞌé ngandetsian inya ꞌba mejénxure skueri.

21 Tunga Jesús kitsingojo:

—Tuꞌyañu xi basen ñojon enre Naꞌenchana ꞌba tsikꞌetjusun, kui= xi nana̱ ko xi ntsꞌia̱.

Nga Jesús tsikꞌexiu tsiꞌñu

Mt. 8:23-27; Mr. 4:35-41

22 Jngu nixtjin Jesús kitsure xutare:

—Tjian xingunda ndachikun.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌasꞌen jngu barku ꞌba kiji. 23 ꞌBa yejerañu nga inyafaꞌaxtiunda, Jesús kisꞌefe. ꞌBa kio kuanjin ndachikun jngu ntjoꞌñu, ꞌba nando tifaꞌasꞌenntjai barku. ꞌBa je stiungijndiu tsakaiñu. 24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikjaꞌare Jesús, ꞌba kitsure:

—¡Naꞌen, naꞌen! ¡Je tetiungijndia!

ꞌBa Jesús tsisetjen ꞌba jatiko ntjo ko tsindiure ndachikun. ꞌBa kisꞌexiu ntjo ꞌba jña kuachun. 25 ꞌBa Jesús kitsure xutare:

—¿Ánñu bi chunni_nuu̱?

ꞌBa xutare kitsakjun ꞌba kuakunre ꞌba tsiningiyare xinkjin:

—¿Yá= tsé xutabi nga kaꞌnda ntjo ko ndachikun tsikꞌetjusunre nga fako?

Nga Jesús tsinda jngu xuta xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda

Mt. 8:28-34; Mr. 5:1-20

26 ꞌBa kio echu nangire xuta Gerasa. Kui nangibi tijña xingunda ndachikun, ngankjain nangi Galilea. 27 ꞌBa kionga Jesús ꞌetukajen barku, kitsitiñatꞌare jngu xuta xi kio tseꞌe ꞌba xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda. Xi je ndaꞌe bi nde bajani najñu ninga bi nde ꞌbejñayani niꞌya. Tusa ngajin tsju ꞌbejña. 28 ꞌBa kionga tsabe Jesús, tsakasenkunchꞌintꞌare nga ꞌñu kiskiꞌndaya, ꞌba kitsu:

—Ji Jesús, Kiꞌndire Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa, ¿mé= xi tjinri ngatꞌa tsaꞌan? Teꞌbetsꞌara̱ nga bi baꞌenaa̱ kjuanima.

29 ꞌBa kitsu isennixtjin xi bi nda, ngatꞌa Jesús je ꞌexare nga ngatꞌetukajinre xutabiu. Je nkjin ndiya isennixtjin xi bi nda batexuma ngajin yojore xutabiu, ꞌba nisi sꞌeꞌñu tsjan tsjan ndsaku ko ntsja ꞌba xuta tsikuenda, tunga xutabiu kjejntsu mé= xi sꞌeꞌñukonii̱, ꞌba isennixtjin xi bi nda fiko ngaꞌnde tꞌaxin. 30 ꞌBa kio Jesús tsiningiyare:

—¿Jó ꞌmiri?

ꞌBa kui kitsingojo:

—Legión ꞌmina̱.

ꞌBi kitsu ngatꞌa ꞌñu nkjin isennixtjin xi bi nda tjindujinre. 31 ꞌBa isennixtjin xi bi nda ꞌetsꞌare Jesús nga bi ngatatsikasen ngaꞌnde ña baꞌentsjaire̱ kjuanima. 32 ꞌBa kio tiñare nindu ꞌñu nkjin tjiuchinga inyakjen ngijña. ꞌBa ꞌbatsaꞌen isennixtjin xi bi nda ꞌetsꞌare Jesús nga ngatatsjaꞌndere nga ngatjaꞌasꞌen ngajinre kui, ꞌba Jesús kitsjaꞌndere. 33 ꞌBa isennixtjin xi bi nda ꞌetukajinre xutabiu ꞌba jaꞌasꞌenjinre tjiuchingo. ꞌBa tjiuchingo tsangatsanga jenya kaꞌnda ndachikun ꞌba kio kitiungijndiu.

34 ꞌBa kionga xi inyatsikuenda tjiuchingo tsabe mé= xi kuán, tsanga ꞌba kikeꞌere nijmi xuta xi tjin naxinando ko xi tjindundai ngandaire. 35 ꞌBa xuta kikutsejenre mé= xi kuán. ꞌBa kionga echu ña tijña Jesús, tsabe xuta xi ꞌetjujinre isennixtjin xi bi nda nga tijñatꞌa ndsaku Jesús nga je yaja ngani najñure ꞌba nga je nda tjin nganire. ꞌBa kio kitsakjun. 36 ꞌBa xi tsabe mé= xi kuán, yeꞌere nijmi xuta xi yakꞌa jótsaꞌen kuanda xuta xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda tsakaiñu. 37 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe nangi Gerasa ꞌetsꞌare Jesús nga ngatji kio, ngatꞌa ꞌñu kitsakjun. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jaꞌasꞌen barku ꞌba kiji ngani xingunda ndachikun. 38 ꞌBa xuta xi je ꞌetjujinre isennixtjin xi bi nda ꞌetsꞌare nga kuetjenngi Jesús. Tunga Jesús bi kitsjaꞌndere ꞌba kitsure:

39 —Tusa tꞌin ngani niꞌyari ꞌba tꞌe nijmi ngayéje xi Naꞌenchana je kitsaꞌen ngatꞌa tsiji.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutabiu kiji ꞌba yeꞌe yejere nijmi ngatsiꞌi xi tjindu ngajin naxinando mé= xi kitsaꞌen Jesús ngatꞌa tseꞌe.

Nga Jesús tsinda kiꞌndire Jairo ko jngu chjun xi tjiꞌme

Mt. 9:18-26; Mr. 5:21-43

40 Kionga Jesús je jaꞌe ngani xingunda ndachikun, xutankjiun tsja tsaꞌen kiskjebetjo, ngatꞌa ngatsiꞌi inyakuyare. 41 ꞌBa kio jaꞌe jngu xuta xi Jairo ꞌmi, xi ngakure niꞌya sinagoga. Kui xutabi tsakasenkunchꞌintꞌa ndsaku Jesús ꞌba ꞌetsꞌare nga ngatji ndaba, 42 ngatꞌa kiꞌndi chjun jngututure xi tjinre tejó nu je mejen kueya.

ꞌBa yejerañu Jesús tifi, xutankjiun xi tjenngire ꞌñu inyaꞌbeꞌnyuꞌñundaire. 43 ꞌBa ngajinre xutankjiun tjenjinre jngu chjun xi kuatejó nu ꞌbakjanre jin. ꞌBa je kitsikjeya ngatꞌare chjineki ngayéje xi tjinre, ꞌba nijnguú kuánre kitsinda. 44 Kui chjunbiu kitsitiñatꞌa ngastun Jesús ꞌba kitsiko ndai najñure, ꞌba taꞌa kitikjayare jiun.

45 ꞌBa Jesús tsiningiya:

—¿ꞌYá= xi kitsikona̱?

ꞌBa kionga tuꞌyá kitsikixiya, Pedro kitsure:

—Naꞌen, xutankjiun inyaꞌbeꞌnyuꞌñuri ꞌba inyatsunginiñari.

46 Tunga Jesús kitsu ngani:

—Tjin= xi kitsikona̱, ngatꞌa tsejen kuánna̱ nga ꞌetjujin kjuaꞌñu ngajinna̱.

47 ꞌBa kionga chjunbiu tsabe nga bi ku̱an kꞌuejñaꞌmo, niki ꞌñu= titsakjun nga jaꞌekasenkunchꞌintꞌare Jesús. ꞌBa ngixkun ngatsiꞌi xuta kitsuya mé= kjua kitsikoni najñure Jesús ꞌba jótsaꞌen taꞌa kuanda. 48 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ji, kiꞌndina̱, tu ngatꞌare kjuamakjainri nga je kuandai. Ngatjasꞌeri kjuaxiu. Tꞌinrandai.

49 ꞌBa kionga Jesús tinchja ngisa, jaꞌe jngu xuta xi jendibani ndaba xi ngakure niꞌya sinagoga ꞌba ꞌbi kitsure:

—Je kꞌen kiꞌndiri. Bi nde minyasiyani_ri maestru.

50 Tunga kionga Jesús kjintꞌe enbiu, kitsure xi ngaku:

—Bi kuin. Tu ngatamakjain saniri ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba ku̱anda kiꞌndiri.

51 ꞌBa kionga echu ndaba xi ngaku, Jesús bi kitsjaꞌnde nga kjaꞌe kjuaꞌasꞌenko ngisa ngaya niꞌyo, tu Pedro sani ko Juan ko Santiago ko naꞌenre ꞌba ko nare kiꞌndi chjunbiu. 52 Ngatsiꞌi xuta xi kuañajan kio inyakjiꞌnda ꞌba kjimaꞌonre ngatꞌare kiꞌndi chjunbiu. Tunga Jesús kitsure:

—Bi chiꞌndo. Niꞌndichiu bi kjijñakꞌen; tu tikijñafe sani.

53 ꞌBa ngatsiꞌi tu tsejnuke=, ngatꞌa be= nga je kjijñakꞌen. 54 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsuba ntsja kiꞌndi chjunbiu ꞌba ꞌñu kinchja nga kitsure:

—Niꞌndichi, tisetjen.

55 ꞌBa kui jaꞌaya nganire ꞌba taꞌa tsisetjen. ꞌBa Jesús ꞌexa nga ngataꞌere xichine. 56 ꞌBa xichare kiꞌndi chjunbiu niki kuakunre, tunga Jesús ꞌexa nga niꞌyá ngateꞌere nijmi mé= xi kuán.

9

Nga Jesús tsikasen xutare xi tejó nga sikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana

Mt. 10:5-15; Mr. 6:7-13

1 ꞌBa kio Jesús ꞌeku xutare xi tejó ꞌba kitsjare ngaꞌñu ko kjuaꞌñu tuxi ku̱an koꞌoxjeni ngayéje kuya isennixtjin xi bi nda ꞌba tuxi sindani chiꞌin xi kunre xuta. 2 Kitsikasen nga kuekeꞌe nijmi jótsaꞌen Naꞌenchana kuatexuma ꞌba nga sinda xi inyafesun. 3 ꞌBa kitsure:

—Tumé chꞌo ngaya ndiyo: ninga yanise, ninga chitsa, ninga niñuxtila, ninga ton, ninga jó nga najñu. 4 ꞌBa nituñare niꞌya xi kuitjasꞌion, kio tetsubo kaꞌnda nga kꞌuetju ngañu nangibiu. 5 ꞌBa tsa tjin nangi ña bi stukjaꞌatjo, tusa tꞌetju kio ꞌba tꞌetsujmio chojore ndsakú, joni jngu chu̱ba̱ nga tjinre je xuta xi tjindu kio —kitsu Jesús.

6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu ꞌetju ꞌba kiji ngayéje naxinanda kiꞌndi xi tjin kio. Inyatsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana ꞌba inyatsinda xi inyafesun.

Nga ntꞌe Herodes ngatꞌa tseꞌe Jesús

Mt. 14:1-12; Mr. 6:14-29

7 ꞌBa xutaxa Herodes kjintꞌe ngayéje xi titsaꞌen Jesús, ꞌba bi be mé= xi sikjaꞌetsjen. Ngatꞌa yakꞌa kitsu nga Juan je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, 8 ꞌba yakꞌa kitsu nga profeta Elías je jaꞌe ngani, ꞌba yakꞌa kitsu nga je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen jngu profeta xi tsikꞌejña nixtjin kuatse jan. 9 Tunga Herodes kitsu:

—An ꞌexa nga kitisin Juan. Tunga, ¿ꞌyá= kibi xi ntꞌia̱ en ngatꞌa tseꞌe? —kitsu Herodes ꞌba kuamejénre skue Jesús.

Nga Jesús tsikjén ón mi xuta

Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Jn. 6:1-14

10 ꞌBa kionga je jaꞌe ngani nchja chinga apóstol, yeꞌe yejere nijmi Jesús mé= xi kitsaꞌen. ꞌBa Jesús kikotꞌaxin suba nchjabiu jngu ngaꞌnde xi tiñare naxinanda xi Betsaida ꞌmi. 11 Tunga kionga xuta tsabe ña kiji, kitjenngi. ꞌBa Jesús nda kiskjebetjo xutabiu ꞌba yakuyare ngatꞌare jótsaꞌen batexuma Naꞌenchana ꞌba kitsinda xi inyafesun.

12 ꞌBa kionga je tjimangixun, xutare xi tejó kitsitiñatꞌare ꞌba kitsure:

—Tusa tikixantꞌai xuta, meni ngatafitsikjaꞌaya ꞌba ngatafikangisjai xichine naxinanda kiꞌndi ko ngaꞌnde xi tjindundai ngaꞌe, ngatꞌa kui ngaꞌndebi tumé tjin.

13 Tunga Jesús kitsure:

—Tusa taꞌe_ru jun xi skine.

ꞌBa kui kitsingojo:

—Tunga tu ón chi niñuxtila kichꞌee̱ ꞌba jó chi tjiuti. ¿Asa mejénri nga kuekindai xichine ngatꞌare ngatsiꞌi xutankjiun?

14 Ngu ónru mi mani nchja xi inya kio. Tunga Jesús kitsure xutare:

—ꞌBa tꞌin_ru nga ngatꞌendustin xki yachute.

15 ꞌBa xutare kitsikꞌetjusun ꞌba kitsikꞌendu ngatsiꞌi. 16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiskjebe nga ón niñuxtila ko ngojó tjiutiu. ꞌBa kiskutsejen ngankꞌaa ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare kui, ꞌba kitsixkua ꞌba kitsjare xutare, tuxi kui sikaꞌbisunnire xuta. 17 ꞌBa ngatsiꞌi kiskine kaꞌnda nga̱ nda kitsere. ꞌBa ꞌeku xkuare niñuxtila xi tsꞌangi, ꞌba tejó nisin kuán.

Nga Pedro tsu nga Jesús xi Cristo

Mt. 16:13-19; Mr. 8:27-29

18 Jngu nixtjin kionga Jesús tifakotꞌaxin Naꞌenchana, ꞌba xutare tjinduko, ꞌba ꞌbatsaꞌen tsiningiyare:

—¿Jó tsu xuta nga ꞌyá= ña̱ an?

19 ꞌBa xutare kitsingojo:

—Tjin xi tsu nga Juan Bautista= ni. ꞌBa yakꞌa tsu nga Elías= ni, ꞌba yakꞌa tsu nga je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen jngu profeta xi tsikꞌejña nixtjin kuatse jan.

20 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—ꞌBa jun, ¿jó mixun nga ꞌyá= ña̱ an?

ꞌBa Pedro kitsingojore:

—Ji= ni Cristo xi tseꞌe Naꞌenchana.

Nga Jesús tsuyatitjun nga kueya

Mt. 16:20-28; Mr.8:30–9:1

21 Tunga Jesús ꞌñu ꞌenere xutare nga niꞌyá ngateꞌere nijmi kibi. 22 ꞌBa kitsure xutare:

—Kiꞌndire Xuta xiꞌiun tjinnere nga ne tse kjuanima kjuaꞌaxtiu. ꞌBa kjuiꞌnaxjengi ngatꞌare xuta chingare naxinando, ko xi ngakure naꞌmi ꞌba ko chjine kjuatexuma, ꞌba kjuinikꞌen, tunga xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

23 ꞌBa kio jako ngatsiꞌi xuta, ꞌba kitsure:

—Tsa tjin xi mejénre ku̱an xutana̱, ngatatsichiyajin yojore ꞌba nyujun nyujun ngatjaꞌanijin krure ꞌba ngatjandetjenngina̱. 24 Ngatꞌa xi mejénre sikꞌangi yojore, sichaja; tunga xi sichaja yojore tu kjuana̱ ni, kui= xi sikꞌangi. 25 Ngatꞌa, ¿mé= xi saꞌenire xuta tsa saꞌen ngayéje xi tjin ngasunꞌndio, ꞌba tsa sikjekjua asa sichaja yojore? 26 Ngatꞌa tsa tjin xi ku̱asubare ngatꞌana̱ ꞌba ko ngatꞌare enna̱, ꞌba=nde Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱asubare ngatꞌa tseꞌe kui xutabiu kionga kjuaꞌe ngani ko kjuajere, ko kjuaje xi tseꞌe Naꞌenchana ko xi tseꞌe ankjele tsje. 27 ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga yakꞌa xi inya ngaꞌe bi kjuesun ꞌnda nga̱ skue jótsaꞌen batexuma Naꞌenchana.

Nga Jesús ꞌbantjaiya isenre

Mt. 17:1-8; Mr. 9:2-8

28 Jinru nixtjin jaskan nga je ꞌbatsaꞌen jako, Jesús kikotꞌaxin Pedro ko Juan ꞌba ko Santiago ꞌba tsijin jngu nindu nga kikjako Naꞌenchana. 29 ꞌBa yejerañu tifako Naꞌenchana, isenre nkjain Jesús tsꞌantjaiya ꞌba se ꞌna kisꞌe najñure ꞌba ꞌñu tiba kuán. 30 ꞌBa jó xuta kuatsejen xi inyafako nijmi Jesús, Moisés ko Elías. 31 ꞌBa kitse ngandaire kjuajere Naꞌenchana ꞌba inyafo nijmi ngatꞌare kjuabeya xi Jesús tjinnere nga sijngu naxinanda Jerusalén. 32 ꞌBa Pedro ꞌba ko xinkjin ꞌñu nijnare, tunga tsikꞌendukun ꞌba tsabe kjuajere Jesús ꞌba ngojó xuta xi inya ko kui. 33 ꞌBa kionga ngojó xutabi je inyaminyatꞌaxinre Jesús, Pedro kitsure:

—Naꞌen, ¡á ndani nga ngaꞌe tetsuba! Tusa sindai̱ ján niꞌya chi, jngu xi tsiji, jngu xi tseꞌe Moisés ꞌba jngu xi tseꞌe Elías.

Tunga Pedro bi be mé= xi titsu. 34 ꞌBa yejerañu tinchja Pedro, jngu yufi jaꞌetsinkꞌianre kui ko nchja xi inyako, ꞌba kitsakjun kionga jaꞌanere yufibiu. 35 ꞌBa ngajin yufibiu kjinuꞌyare jngu jnda xi kitsu:

—Kui=bi xi kiꞌndina̱ xi kiskjaꞌajia̱n. Tasen ñojon_ru kui.

36 ꞌBa kionga je kjinuꞌyare jndabiu, tsabe nga Jesús tsikꞌejña tajngu. ꞌBa xiu tsikꞌendu nchjabiu ngatꞌare kibiu, ꞌba kui nixtjinbiu niꞌyá yeꞌere nijmi ngatꞌare mé= xi tsabe.

Nga Jesús tsinda jngu chanaꞌen xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda

Mt. 17:14-21; Mr. 9:14-29

37 Nga kuanyujun, kionga jendejen nindu, ꞌñu nkjin xuta jaꞌekjaꞌaya ndiya Jesús. 38 ꞌBa kio jngu xuta xi tjenjinre xutankjiun ꞌñu kinchja ꞌba kitsure Jesús:

—Maestru, ꞌbetsꞌara̱ nga chutsejenꞌachi kiꞌndina̱. Ngatꞌa tu kui jngututu kiꞌndi xi tjinna̱. 39 Jngu isennixtjin xi bi nda kjebere ꞌba tsaꞌen nga kjiꞌndaya ꞌba ꞌbetsujmeyare kaꞌnda nga ꞌbetju ndaxu tsꞌa. ꞌÑu chꞌo tsiko ꞌba bi mejénre suntjin. 40 ꞌBa je kaꞌbetsꞌa_ra̱ xutari nga kꞌuaxje isennixtjin xi bi ndo, tunga bi kuánre.

41 ꞌBa Jesús kitsingojo:

—¡Xuta xi tjin ngandaꞌe tsajainre kjuamakjainjín ꞌba xtankoni! ¿Kjiaꞌá= ꞌnda tjinnere nga kuatejñajin_nuu̱ ꞌba xukjuako_nuu̱? Ndekona kiꞌndiri ngaꞌe.

42 ꞌBa kionga chanaꞌenbiu titsitiñatꞌare Jesús, isennixtjin xi bi ndo kiskanikjaꞌatꞌa tꞌanangiu ꞌba se ꞌetsujmeya=re. Tunga Jesús jatiko isennixtjin xi bi ndo ꞌba kitsinda chanaꞌenbiu ꞌba kitsja nganire naꞌenre. 43 ꞌBa ngatsiꞌi niki kuakunre kjuajere Naꞌenchana.

Nga Jesús tsu ngani nga tjinnere nga kueya

Mt. 17:22-23; Mr. 9:30-32

ꞌBa yejerañu ngatsiꞌi xuta inyamakunre mé= xi Jesús tsaꞌen, ꞌbi kitsure xutare:

44 —Nda tasen ñojon mé= xi xin_nuu̱. Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ku̱angantsja xuta.

45 Tunga xutare bi kuankjinre mé= xi tsure, ngatꞌa bi kitsaꞌeꞌndere nga ku̱ankjinre. ꞌBa tsakjun nga miꞌare Jesús nga ngatatsuyare kibiu.

Nga Jesús tsu ꞌyá= xi ngisa nkꞌa

Mt. 18:1-5; Mr. 9:33-40

46 ꞌBa kio xutare ꞌetutsꞌinre nga josiko xinkjin ꞌba jonijmi ngatꞌare ꞌyá= xi ngisa nkꞌa ku̱an ngajinre. 47 Tunga Jesús kuankjinre mé= xi inyatsikjaꞌetsjen inimare nchjabiu, ꞌba kiskjebe jngu kiꞌndi chi ꞌba kitsikꞌejñatꞌare yojore. 48 ꞌBa kitsure:

—Xi skjebetjo kiꞌndibi ngatꞌa tsaꞌan, an kjebetjona̱. ꞌBa xi skjebetjona̱ an, ꞌba=nde kjebetjo xi kitsikasenna̱. Kui kjuañu xi ngisa tumé chjire manu, kui= xi ngisa nkꞌa.

49 ꞌBa Juan kitsure:

—Maestru, kjiꞌyee̱ jngu xi ꞌbaxje isennixtjin xi bi nda nga ko jaꞌenri. Tunga kikꞌechjaꞌnde_ri̱, ngatꞌa bi jngu xi tjenkona ña.

50 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Bi ꞌbechjaꞌnde_ru, ngatꞌa xi bi stikena, ña= basekona.

Nga Jesús tsuyare Santiago ꞌba ko Juan

51 ꞌBa kionga je matiña nixtjin nga Jesús tjinnere nga kuenijin ngani ngankꞌaa, ꞌñu yeꞌe kakun nga kiji naxinanda Jerusalén. 52 ꞌBa kitsikasentitjun yakꞌa nchja xi tjenngire. ꞌBa nchjabiu kiji jngu naxinanda chi xi tijñajinre nangi Samaria, tuxi kikajnginire ngaꞌnde ña ku̱an sikjaꞌaya Jesús. 53 Tunga xuta xi tjin kio, bi kiskjebetjo, ngatꞌa be= nga Jesús ꞌñu mejénre kuaje naxinanda Jerusalén. 54 ꞌBa kionga xutare Santiago ꞌba ko Juan kjintꞌe ngatꞌare kibi, kitsure Jesús:

—Naꞌen, ¿a mejénri nga kuixii̱n nga ngatꞌetukajen ndiꞌi ngankꞌaa, tuxi sikjeni xutabi?

55 Tunga Jesús kitsikuꞌbeya ꞌba kitsuyare nchjabiu. 56 ꞌBa saꞌe kiji kjaꞌe naxinanda chi.

Nga Jesús fako nchja xi mejénre kuetjenngi

Mt. 8:19-22

57 Yejerañu inyafi ndiyo, jngu xuta kitsure Jesús:

—Naꞌen, an kjuitjenngira̱ nituña nga kꞌuin.

58 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tjiuba xi tjin ngi ngijño tjinre ngijo ña fikinyatjo, ꞌba tjiunise xi tutjen ngankꞌaa tjinre ndaba. Tunga Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, tsajainre ngaꞌnde ña ku̱an sikjaꞌaya nindaku.

59 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsu nganire ngijngu xuta:

—Ndetjenngina.

Tunga xutabiu kitsingojore:

—Naꞌen, taꞌeꞌndena nga titjunfara kuikꞌeyanijia̱n naꞌenna̱.

60 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tꞌejñe mikꞌion nga kui ngatꞌeyanijin mikꞌen xinkjin. Tunga ji tꞌin, ꞌba tꞌe nijmi nga je tibatexuma Naꞌenchana.

61 ꞌBa ngijngu kitsure:

—Naꞌen, kuitjenngira̱, tunga titjunfara taꞌeꞌndena nga kuitsikixantꞌaa̱ xi tjindu niꞌyana̱.

62 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Xi titsuba kicha xi bakjan nangiu ꞌba kutsejen ngastun, tumé chjire ña batexuma Naꞌenchana.

10

Nga Jesús tsikasen xi yachute ko kan jó

1 ꞌBa jaskan kibi, Naꞌenna jaꞌajin ngiyachute ko kan jó xuta xi kjaꞌere ngayeje, ꞌba jojó jojó kitsikasentitjun ngayéje naxinanda ꞌba ngaꞌnde ña tjinnere kuaje kui. 2 ꞌBa kitsure nchjabiu:

—Xuta xi tjin, jo=ni jngu tsujmi ntje xi ꞌñu tse, tunga chuba mani chuꞌnda. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsuꞌba chjaꞌa_ru xi tseꞌe tsujmi ntjio, nga ngatatsikasen ngisa chuꞌnda tuxi kꞌueñajanni. 3 Tangiun jun ꞌba tenijin kakun nga an tetsikasen_nuu̱ joni chutsanga ngajinre tjiundsejen. 4 Bi chꞌo ton, ninga chitsa, ninga jnde. ꞌBa bi bisenꞌñu nga siteꞌnda_ru xuta ngaya ndiyo. 5 ꞌBa kionga kuitjasꞌion jngu niꞌya, titeꞌndatitjun ꞌba tixun: “Ngatjasꞌe kjuaxiu niꞌyabi.” 6 ꞌBa tsa tjin kio xuta xi bakinre nga sꞌe̱re kjuaxiu, kui sakure kjuaxiu xi teboꞌo. Tunga tsa bi bakinre, kuꞌbeya nganinu kjuaxiu xi teboꞌo. 7 ꞌBa janda tetsubo kui niꞌyabiu, ꞌba chino ꞌba tꞌiu mé= xi kuaꞌenu. Ngu xi tsaꞌexa bakin=re̱ nga sakure chjire. Bi xki niꞌya mangiun. 8 ꞌBa kionga kuitjasꞌion jngu naxinanda, tsa tjin kio xuta xi nda skjebetjonu, chino mé= xi kꞌueyanu. 9 ꞌBa tindo xuta xi inyafesun kio ꞌba ꞌba tꞌin_ru: “Je tijña tiñanu jun ña batexuma Naꞌenchana.” 10 Tunga tsa kuitjasꞌion jngu naxinanda ꞌba xuta xi tjin kio bi nda skjebetjonu, tangiun ngaya ndiyo ꞌba tꞌin_ru: 11 “Kaꞌnda chojore naxinandanu xi je tsakajun ndsakui̱, ꞌbetsujmee̱ joni jngu chu̱ba̱ ngatꞌa tsojon. Tunga ngatjaꞌyo kibi, nga je tijña tiña ña batexuma Naꞌenchana.” 12 ꞌBa xin_nuu̱. Kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio, kui naxinandabiu ngisa= tse kjuanima kjuaꞌaxtiu nga ko mare naxinanda Sodoma.

Nga Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe xuta xi bi ntꞌe enre

Mt. 11:20-24

13 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu jun, xi Corazín tsojon! ¡ꞌBa nimaxuni ngatꞌanu jun, xi Betsaida tsojon! Ngatꞌa tsa xuta xi tseꞌe Tiro ko xi tseꞌe Sidón tsabe kjuakun xi kuán ngajinnu, jeru ndaꞌe kitsikꞌantjaiyani kjuafaꞌetsjenre ꞌba jaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa tsakaja najñu kjue ꞌba tsikꞌendujin chojo ngaꞌi tuxi kuakuni nga ba tjinre ngajin inimare. 14 Tunga nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio, ngisa= tse kjuanima kuitjaxtiu nga ko mare xuta xi tseꞌe naxinanda Tiro ko xi tseꞌe naxinanda Sidón. 15 ꞌBa jun xi Capernaum tsojon, tsa manu nga stjunitjion kaꞌnda ngankꞌaa, tusa Naꞌenchana sikꞌetukajennu kaꞌnda ngaꞌnde ña kjuaꞌa kjuanima xuta ꞌba ña bi ꞌboya ndiꞌi.

16 ꞌBa kitsu nganire xutare:

—Xuta xi basen ñojonnu, an basen ñojonna̱. ꞌBa xi tsikasentꞌaxinnu, an tsikasentꞌaxinna̱. ꞌBa xi tsikasentꞌaxinna̱, tsikasentꞌaxiin xi kitsikasenna̱.

Nga faꞌe ngani xi yachute ko kan jó

17 ꞌBa ꞌñu tsja inyamare nchja xi yachute ko kan jó nga jaꞌe ngani. ꞌBa kitsure Jesús:

—Naꞌen, kaꞌnda isennixtjin xi bi nda tsikꞌetjusunni̱ kionga nukjuai̱ jaꞌenri.

18 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jun. Ngu tsaꞌbia̱ nga chanayi Satanás kiska joni ndiꞌi choꞌon nga jendibani ngankꞌaa. 19 An je kitsjanu kjuaꞌñu xi ngisa ꞌñu tu ꞌbani ko xi tjinre xi stikenu. Ku̱an kuiyunio tjiuye ko chanuya, ꞌba tumé ku̱an siꞌonnu. 20 Tunga bi ngatjamatsjanu tsa isennixtjin xi bi ndo tsikꞌetjusun ennu. Tusa ngatjamatsjanu nga je jaꞌennu kuaꞌindutꞌa ngankꞌaa.

Nga tsitsja Jesús

Mt. 11:25-27; 13:16-17

21 ꞌBa ndekuini chubabiu Jesús kitsejinre kjuatsja xi jendibani ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba kitsu:

—An tetsjara̱ kjuanda, Naꞌen, Naꞌen xi tseꞌe ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangiu. Ngatꞌa kikꞌejñatsejen_ri xuta xi bi mare xujun mé= xi kikꞌejñaꞌmo_ri xuta nkjin kakun ꞌba xi mankjinre mé= xi tjin. Jun, Naꞌen, ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuatsjari.

22 ’Ngayéje xi tjin je kitsingantsjana̱ Naꞌenna̱. ꞌBa tuꞌyá be ꞌyá= ni Kiꞌndiu, tu Naꞌen sani xi be. ꞌBa tuꞌyá be ꞌyá= ni Naꞌen, tu Kiꞌndiu sani xi be. ꞌBa xuta xi mejénre kuakutsejenre Kiꞌndiu ꞌyá= xi Naꞌen, kui= xi skuexkun Naꞌen.

23 ꞌBa kio Jesús kitsikuꞌbeya ꞌba kiskutsejenꞌa xutare ꞌba ꞌbi kitsutꞌaxinre:

—Ndaxure xi be mé= xi jun teꞌyo. 24 Ngu an xin_nuu̱ nga ꞌñu nkjin profeta ko rey xi kisꞌe nixtjin kuatse jan kuamejénre tsabe mé= xi teꞌyo ngandaꞌe, tunga bi tsabe. ꞌBa kuamejénre yasen ñojon mé= xi tenuꞌyo ngandaꞌe, tunga bi kjintꞌe.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta xi tseꞌe Samaria xi nda xuta

25 Jngu nixtjin jngu chjine kjuatexuma tsisetjen tuxi skutꞌayakoni Jesús, ꞌba tsiningiyare:

—Maestru, ¿mé= xi tjinnere nga saꞌaa̱n tuxi sꞌe̱nina̱ kjuabenichun xi bi fetꞌa?

26 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿Mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexuma? ¿Mé= xi ꞌbexkiye?

27 ꞌBa chjine kjuatexuma kitsingojo:

—“Timején Naꞌenchana xi Naꞌenri ko ngayéje inimari, ko ngayéje yojori, ko ngayéje ngaꞌñuri ꞌba ko ngayéje kjuafaꞌetsjenri.” ꞌBa: “Timején xingi jotsaꞌen nimején yojori.”

28 ꞌBa Jesús kitsure:

—Je nda kjiniguaje. Tsa siꞌen kibi, sꞌe̱=ri kjuabenichun.

29 Tunga chjine kjuatexuma mejénre yaku nga kixi sejña ngixkun Naꞌenchana, ꞌba tsiningiya nganire Jesús:

—ꞌBa ¿ꞌyá= xi xingia̱?

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsingojore:

—Jngu xuta ꞌetju naxinanda Jerusalén nga tifijenya ndiya xi fi Jericó. ꞌBa yakꞌa nchja cheje kisatejin, ꞌba kui kiskjebe kaꞌnda najñu xi yaja ꞌba yeꞌere kaꞌnda nga kitsikꞌenya, ꞌba kiji. 31 ꞌBa tu kio fa, jngu naꞌmi jendibajen ndiyabiu ngayeje, tunga kionga tsabe xuta xi kio tikijña, jaꞌa xi ngijngu ngatere ndiyo. 32 ꞌBa nde jaꞌe ngaꞌndebiu jngu xuta levita ngayeje. ꞌBa kionga tsabe xuta xi kio tikijña, jaꞌa xi ngijngu ngatere ndiyo. 33 Tunga jngu xuta xi tseꞌe Samaria xi tifaꞌa ndiyabiu jaꞌe ña tikijña kui, ꞌba kionga tsabe, jaꞌanimare. 34 ꞌBa kitsitiñatꞌare ꞌba kitsikire ña onre ko aseti ꞌba ko binu, ꞌba yaxtejun najñu. ꞌBa kitsikꞌejñakjare tjiunaxin xi tjenko ꞌba kiko niꞌya ña tsikjaꞌaya xuta xi xin inyafi, ꞌba kio kuakuenda. 35 Nga kuanyujun, kionga je tifi xuta xi tseꞌe Samaria, tsꞌaxje jó ton denario ꞌba kitsjare xuta xi tseꞌe niꞌyo, ꞌba kitsure: “Tikuendachi xutabi. ꞌBa ngayéje xi sikjeya ngisai, kionga kjuaꞌe ngañaa̱ kꞌuechjira̱.” 36 Nda tjin tsuꞌba —kitsu Jesús—. ¿Ñáre ngaján nchjabi mari ji nga xinkjin xuta xi kisatejin chacheje?

37 ꞌBa kui kitsu:

—Xuta xi jaꞌanimare kui.

ꞌBa Jesús kitsu ngani:

—Tꞌin ꞌba ꞌba nde tiꞌen ngayeje.

Nga Jesús fikun Marta ko María

38 ꞌBa Jesús janda kiji ꞌba echu jngu naxinanda chi. ꞌBa kio jngu chjun xi Marta ꞌmi kiskjebetjo ngaya ndaba. 39 ꞌBa Marta tjin jngu ndichja xi María ꞌmi, xi tsikꞌejñatꞌa ndsaku Jesús nga tibasen ñojonre mé= xi titsu. 40 Tunga Marta, bi tjimaꞌare ngatꞌare xa xi tjin i tjin janre. ꞌBa kitsitiñatꞌare Jesús, ꞌba kitsure:

—Naꞌen, ¿a bi techutsejen nga ndichjaa̱ tiꞌbene tajnguna̱ ngayéje xo? ꞌBa tꞌin_ri nga ngatasekochina̱.

41 Tunga Jesús kitsingojore:

—Marta, tjimafo=ri ꞌba tjimandusinri ngatꞌare ꞌñu nkjin tsajmi xi teñeꞌen. 42 Tunga tu jngu sani xi ꞌñu machjen, ꞌba María jaꞌajin kui, ꞌba tuꞌyá kjuaꞌare.

11

Nga Jesús bakuya jotsaꞌen chukua Naꞌenchana

Mt. 6:9-15; 7:7-11

1 Jngu nixtjin Jesús tifako Naꞌenchana jngu ngaꞌnde; ꞌba kionga je jetꞌare, jngu xutare kitsure:

—Naꞌen, takuyanii̱ jotsaꞌen chukua Naꞌenchana, jotsaꞌen Juan yakuyare xutare.

2 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kionga xuko Naꞌenchana, tixun:

Naꞌen, ngatjaꞌyakun jaꞌenri.

Ngatjama ngaꞌe jngu ngaꞌnde xi batexumai.

3 Taꞌenii̱ niñu xi nyujun nyujun machjenni̱.

4 Tichatꞌanii̱ jeni̱,

ngatꞌa ji̱n ꞌba nde nichatꞌa_ri̱ ngatsiꞌi xi chꞌo tsikoni̱.

ꞌBa bi baꞌeꞌnde nga xutꞌáyakoni̱.

5 ꞌBa Jesús ꞌba nde kitsu ngisa ngayeje:

—Tsa tjin ngajinnu jngu xi ngamasen nistjen kjuaꞌekun amigure ꞌba ꞌbi kuetsure: “Amigu, tikeyana ján niñuxtila, 6 ngatꞌa jaꞌekunna̱ jngu amiguna̱ xi kjin jendibani ꞌba tsajainna̱ xi sja_ra̱ xi skine.” 7 Tsa ꞌba saꞌen, xuta xi ngijngu xi tijña ngaya ndaba singojore: “Bi nistinaa̱. Je tichja xuntjo, ꞌba an ko kiꞌndina̱ je tetsju yijii̱. Bi nde ma bisetjenña̱ nga sjara̱ mé= xi techjaꞌanaa̱.” 8 An xin_nuu̱, ninga tsa bi kuisetjen nga sjare mé= xi timiꞌare xutabiu ngatꞌa amigure mani, tunga kuisetjen= ngatꞌa ꞌñu siꞌa titsaꞌen xutabiu, ꞌba sjare ngayéje xi machjenre. 9 ꞌBa an ꞌba nde xin_nuu̱ ngayeje: Chjoꞌo, ꞌba Naꞌenchana sjanu. Tinyisjo, ꞌba ku̱asjainu. Tikjanio xuntjo ꞌba stjuꞌinu. 10 Ngatꞌa ngatsiꞌi xi miꞌa, kui= xi xuntsja. ꞌBa xi mangisjai, kui= xi masjaire. ꞌBa xi tsikjane xuntjo, kui= xi tjuꞌire.

11 ’¿A tjin ngajinnu jngu naꞌen xi tu tjiuye sjare kiꞌndire, kionga skuiꞌare tjiuti? 12 ꞌBa tsa chjo skuiꞌare, ¿a tu chanuya sjare? 13 Tsa kaꞌnda jun xi chꞌokun manu baꞌe_ru xi nda kiꞌndinu, jófa ni Naꞌennu xi tijña ngankꞌaa ngisa sjare Isennixtjintsjere xuta xi skuiꞌare —kitsu Jesús.

Nga Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe chanayi Beelzebú

Mt. 12:22-30; Mr. 3:19-27

14 ꞌBa jngu nixtjin Jesús tiꞌbaxje jngu isennixtjin xi bi nda xi kitsini̱má jngu xuta, ꞌba kionga isennixtjin xi bi ndo je ꞌetjukajinre xutabiu, kuán kinchja ngani. ꞌBa xutankjiun ꞌñu kuakunre. 15 Tunga tjin yakꞌa xi ꞌbi kitsu:

—Xutabi ma ꞌbaxje isennixtjin xi bi nda ngatꞌa Beelzebú xi ngakure isennixtjin xi bi ndo kitsjare kjuaꞌñu.

16 ꞌBa tuxi skutꞌayakoni Jesús, kjaꞌe xuta tsiꞌare nga saꞌen jngu kjuakun xi kuakutsejen nga Naꞌenchana kitsikasen. 17 Tunga Jesús be= mé= xi inyatsikjaꞌetsjen nchjabiu, kui kjua kitsunire:

—Joni nituñare nangi ña batexuma jngu rey. Tsa skjanko xinkjin xuta xi tjin kio, ndekui sikjekjuani mé= xi tjin nangire. ꞌBa tsa xuta xi tjin ngaya jngu niꞌya ku̱astike xinkjin, ngu bi tsé ku̱anre. 18 ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌenni ngatꞌare chanayiu. Tsa ndekuini Satanás kꞌuaxjeni yojore, ¿jótsaꞌen tsé xukjuanire nga kuatexuma? ꞌBa texia̱n, ngatꞌa temixun=ñu nga chanayi Beelzebú kitsjana̱ kjuaꞌñu tuxi ma ꞌbaxjeñaa̱ isennixtjin xi bi nda. 19 ꞌBa tsa kjuaꞌñure chanayi Beelzebú teꞌbaxjekoña̱ isennixtjin xi bi nda, jotsaꞌen nga temixun, ¿ꞌyá= tseꞌe kjuaꞌñu xi ꞌbaxjekoni isennixtjin xi bi nda xi tjennginu? Ngu ndekui nchjabiu bakutsejenni nga bi kixi tetsubo. 20 Tunga tsa kjuaꞌñure Naꞌenchana teꞌbaxjekoña̱ isennixtjin xi bi nda, kui xi tsunire nga je ngajinnu tijña kjuaꞌñure Naꞌenchana nga tibatexuma.

21 ’ꞌBa kionga jngu xuta xi ꞌñu taja tjindare yojore ko kicha nga titsikuenda ndaba, ngu, tuꞌyá ku̱an siko mé= xi tjinre. 22 Tunga tsa ngijngu xi ngisa ꞌñu taja nga ko mare kui kjuaꞌe ꞌba saꞌenre, kjuaꞌare kicha xi tjimaꞌñutꞌa kakun xutabiu, ꞌba kuekjaꞌa mé= xi tjin ngaya ndaba, ꞌba kuakjanya.

23 ’Xi bi an makona̱, kui= xi stikena̱. ꞌBa xi bi minyakona̱, kui= xi ꞌbetsojoba.

Nga isennixtjin xi bi nda faꞌe ngani ngaꞌndere

Mt. 12:43-45

24 ’ꞌBa kionga jngu isennixtjin xi bi nda ꞌbetukajinre jngu xuta, ꞌbajmesun ngaꞌnde kixi nga mangisjai ngaꞌnde ña ku̱an sikjaꞌaya. ꞌBa kionga bi masjaire, tsu: “Tusa kjui ngaña̱ niꞌyana̱ ña ꞌetjuña̱.” 25 ꞌBa kionga faꞌe ngani, be nga je kisꞌecha ꞌba je nda chun nga faꞌasꞌen ngani. 26 ꞌBa kio fikjaꞌa ngiyatu isennixtjin xi bi nda xi ngisa chꞌokun ngisa nga ko mare kui, ꞌba ngatsiꞌi faꞌasꞌenjinre xutabiu. ꞌBa xutabiu ngisa chꞌokun ma nga ko mare ngatitjunre.

27 Yejerañu Jesús titsu kibi, jngu chjun xi sꞌejñajinre xutankjiun kitsu nga kiskiꞌndaya:

—¡Ndaxure chjun xi kitsjari kjuabenichun ꞌba kitsikakiri!

28 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tusa, ¡ndaxure xi basen ñojon enre Naꞌenchana ꞌba tsikꞌetjusun!

Nga Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe xuta xi mejénre skue kjuakun

Mt. 12:38-42; Mr. 8:12

29 ꞌBa kionga je ngisa ꞌñu inyamañajan ngisa xuta, Jesús ꞌetutsꞌinre nga kitsu:

—Xuta xi tjin ngandaꞌe chꞌokun. Inyamiꞌa nga skue jngu kjuakun, tunga tu kui= xi kuánre xuta chinga profeta Jonás nixtjin kuatse jan, tu kui sani kjuakunbiu xi sꞌejñatsejenre. 30 Ngatꞌa jotsaꞌen kuánre Jonás kisꞌejñatsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana ngajinre naxinanda Nínive, ꞌba=nde mé= xi ku̱anre Kiꞌndire Xuta xiꞌiun sꞌe̱jñatsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana ngajinre xuta xi tjin ngandaꞌe ngayeje. 31 ꞌBa reina xi yatexuma nangi Sabá ꞌba=nde kuisetjen ko xuta xi tjin ngandaꞌe, kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio. ꞌBa kui= xi skanineje xuta xi tjin ngandaꞌe, ngatꞌa ꞌñu= kjin jendibani nga jaꞌekasen ñojon kjuafaꞌetsjenre Salomón. Tunga xi tijña ngaꞌe ngisa= je ngisa nga ko mare Salomón. 32 ꞌBa xuta xi tsikꞌendu Nínive kuisetjen ko xuta xi tjin ngandaꞌe, kionga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio. ꞌBa kui= xi skanineje xuta xi tjin ngandaꞌe, ngatꞌa kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba jaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana kionga Jonás kitsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana. Tunga xi tijña ngaꞌe ngisa= je ngisa nga ko mare Jonás.

Nga Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe ndiꞌi xi tsitsejenre yojona

Mt. 5:15; 6:22-23

33 ’Tsajain xi baka jngu ndiꞌi ꞌba ꞌbejñaꞌmo asa ꞌbejñangi jngu kaxa. Tusa ꞌbejña nkꞌa, tuxi kuatsejennire xuta xi kjuaꞌasꞌen niꞌyo. 34 ꞌBa tuxkuin jo=ni jngu ndiꞌi xi tsitsejenre yojori. ꞌBa mani, tsa tuxkuin nda, ngayéje yojori matsejenre. Tunga tsa tuxkuin bi nda, ngayéje yojori tjijñu=re. 35 Chutsejen_ri nga ndiꞌi xi tjin ngajinri bi xi jñu ngatjama. 36 ꞌBamani, tsa ngayéje yojori tjinre ndiꞌi ꞌba nimé xi jñu tjin, ku̱atsejenntsjai joni jngu ndiꞌi xi ꞌñu ti nga tsitsejenri —kitsu Jesús.

Nga Jesús bangi xuta fariseo ko chjine kjuatexuma

Mt. 23:1-36; Mr. 12:38-40; Lc. 20:45-47

37 ꞌBa kionga Jesús je jetꞌare nga kinchja, jngu xuta fariseo kitsikjintꞌe nga kuekakjenko ndaba. ꞌBa Jesús jaꞌasꞌen ndaba xutabiu ꞌba tsikꞌejñatꞌa yamixo. 38 ꞌBa xuta fariseo tu ꞌba= kuánre, kionga tsabe nga Jesús bi yanejun titjun ntsja nga kuakjen jo tsu kjuachingare. 39 ꞌBa Naꞌenna Jesucristo kitsure:

—Jun xi xuta fariseo kuon, jun jo=ni tasa ko tiba xi tu ngasun nkꞌare jejun, tunga kitse ngajin kjuafaꞌetsjennu kjuacheje ko kjuachꞌokun. 40 ¡Xuta xtan! ¿A bi ꞌyo nga xi kitsaꞌen ngandetsiun, ndekui kitsaꞌenni ngaya? 41 Tunga taꞌe kjuatjo_ru xuta ni̱ma̱ xi tjin ngajin inimanu, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱atsjekjinñu ngixkun Naꞌenchana.

42 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu xuta fariseo! Ngatꞌa ninga baꞌe_ru Naꞌenchana diezmore ngayéje kuya tsujmi ntje xi tsjare jnda xi chine joni menta ko ruda, tunga nichiyajinñu nga kixi kuon ngixkun Naꞌenchana ꞌba nga sꞌe̱nu kjuanimejenre Naꞌenchana. Ki=bi xi tjinnere siꞌon tsakaiñu, ꞌba bi sichiyajiun nga siꞌon xi yakꞌa.

43 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu xuta fariseo! Ngatꞌa ꞌñu matsjanu nga ꞌbetsubasun yaxile xi inyatitjun niꞌya sinagoga, ꞌba ꞌñu matsjanu nga nda niteꞌndanu ngajin ndetsin ngayeje.

44 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu! Ngatꞌa jun jo=ni tsju xi bi ꞌyare, xi xuta minyane ninga bi be —kitsu Jesús.

45 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jngu chjine kjuatexuma kitsure:

—Naꞌen, nga ꞌba sji, ꞌba=nde chꞌo mani ji̱n ngayeje.

46 ꞌBa Jesús kitsu:

—¡Nimaxuni ngatꞌanu jun ngayeje chjine kjuatexuma! Ngatꞌa nikaꞌanijinñu xuta chꞌa xi bi xukjuakore. Tunga jun, nijnguú najma ndso niko.

47 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu! Ngatꞌa jun nindo tsjure nchja chinga profeta xi xuta chinganu kitsikꞌen. 48 ꞌBa ꞌbatsaꞌen bakukixiu nga tjijngu kakún jo kitsaꞌen xuta chinganu. Ngatꞌa kui kitsikꞌen nchja chinga profeta ꞌba jun nindo tsjure.

49 ’Kui kjuañu Naꞌenchana xi mankjinre ngayéje xi tjin ꞌbi kitsuni: “Sikasen_ra̱ nchja chinga profeta ko apóstol xutabiu, ꞌba yakꞌa xi sikꞌen ꞌba yakꞌa xi sjenngike.” 50 ꞌBa Naꞌenchana sijere kuenda xuta xi tjin ngandaꞌe ngatꞌare jin xi ꞌesten ngatsiꞌi nchja chinga profeta kaꞌnda nga kuanda ngasunꞌndio ꞌba kaꞌnda ngandaꞌe. 51 Chꞌanira jinre Abel, kaꞌnda tseꞌe Zacarías xi kjinikꞌen ngamasen ndetsin ꞌnda ña tijña altar ko ningu. Kui kjua xinni_nuu̱ nga sijere kuenda xuta xi tjin ngandaꞌe ngatꞌare ngayéje kibiu.

52 ’¡Nimaxuni ngatꞌanu jun chjine kjuatexuma! Ngatꞌa je kjinitsojon llave xi kjeꞌikoni xuntja ña tijña kjuafaꞌetsjen. Tunga ni jun bitjasꞌion ninga bi baꞌeꞌnde_ru xuta xi mejénre kjuaꞌasꞌen —kitsu Jesús.

53 ꞌBa kionga Jesús kitsu kibi, ꞌñu kuastire chjine kjuatexumo ko xuta fariseo. ꞌBa tsakaꞌanire nixtjinbiu nga ꞌetꞌasire Jesús ꞌba tsiningiyare ngatꞌare nkjin kuya tsajmi. 54 ꞌBa kiskutsejenxinre tsa Jesús kuinchja jngu en xi bi ꞌbatjin, tuxi ku̱an kuangini.

12

Nga Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe kjuajó nkjain

1 ꞌBa kionga ꞌñu nkjin mi xuta je kuañajan kaꞌnda inyaꞌbeꞌnyuꞌñu xinkjin, Jesús ꞌetutsꞌinre nga xutare tjun jako, ꞌba kitsure:

—Tikuendo yojonu ngatꞌa tseꞌe kjuajó nkjainre xuta fariseo. Bi ꞌba ngatjamo jo ma naꞌyu san nga tsisan xinkjin kionga ꞌbatjijinre. 2 Ngatꞌa tsajain xi ꞌmo tijña xi bi xiare, ꞌba tsajain xi tijñaꞌmo xi bi sꞌejñatsejen. 3 Kui kjuañu, ngayéje xi tsixun ña jñu, nga nixtjin kjuinuꞌyare. ꞌBa ensen xi kikꞌin_ru xingiu, kaꞌnda ngatsja niꞌya xiꞌndaya nga kjuinuꞌyare.

Nga Jesús bakuya ꞌyá ngatꞌa tseꞌe kjuikuncha

Mt. 10:28-33; 12:32; 10:19-20

4 ’ꞌBa jun amiguna̱, xin_nuu̱ nga bi kun_ru xi tu yojo mare tsikꞌen, ꞌba jaskan tumé nde tsiko ngisani. 5 Tusa xin_nuu̱ ꞌyá= xi kjuikuncho. Tjikuncho xi jaskan nga tsikꞌen yojo, tjinre kjuaꞌñu nga tsikasen ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta ꞌba ña bi ꞌboya ndiꞌu. Jun, kui= xi tjikuncho.

6 ’¿A bi sateña ón tjiunise kiꞌndi nga tu jó sa ton xkua? Tunga Naꞌenchana nijnguú tjiunisebiu chiyajinre. 7 ꞌBa kaꞌnda ngayéje ntsjare nindakú tjixkire kui. Kui kjuañu bi kunñu, ngatꞌa jun ngisa= chji_ru nga ko mare nkjin tjiunise.

8 ’ꞌBa xin_nuu̱, ngatsiꞌi xi sikixiya ngixkun xuta nga tsaꞌan, ꞌba=nde Kiꞌndire Xuta xiꞌiun sikixiya ngixkun ankjelere Naꞌenchana nga tseꞌe ngayeje. 9 Tunga tsa tjin xi bi sikixiya ngixkun xuta nga tsaꞌan, ꞌba=nde bi sikixiyaa̱ ngixkun ankjelere Naꞌenchana nga tsaꞌan ngayeje.

10 ’ꞌBa ngatsiꞌi xi chꞌo kuetsure Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, ku̱achatꞌare. Tunga xi chꞌo kuetsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana, bi nde ku̱achatꞌanire.

11 ’ꞌBa kionga kuechaninu nga ku̱annu kjua niꞌya sinagoga asa ngixkun chikun asa ngixkun xutaxa, bi nikjo ngatꞌare jótsaꞌen kjuinukjuantjo yojonu asa mé= en xi kuixun. 12 Ngatꞌa kui chubabiu Isennixtjintsjere Naꞌenchana kuakuyanu mé= en xi machjen nga kuixun —kitsu Jesús.

Nga Jesús nchja ngatꞌa tseꞌe xuta xi ꞌñu mejénre kjuanyina

13 ꞌBa kio jngu xuta xi sejñajinre xutankjiun kitsure:

—Maestru, ꞌba tꞌin_ri ntsꞌia̱ nga ngatakjanyakona̱ mé= xi ꞌejña naꞌenni̱.

14 Tunga Jesús kitsure:

—Naꞌen, ¿ꞌyá= xi kitsja xana̱ nga juez ku̱an ngajinnu, asa jngu xuta xi kuakjanya mé= xi tjinnu?

15 ꞌBa kitsu ngisare xuta xi kio inya:

—Chutsijon ꞌba tikuendo yojonu. Bi nimijion mé= xi tjinre xuta xi yakꞌa. Nisi ꞌñu nkjin tsajmi tjinre jngu xuta, bi tsajmire xi sikꞌejñakunre.

16 ꞌBa Jesús ꞌejñare jngu kjuakusun, ꞌba kitsu:

—Kisꞌe jngu xuta nyina xi ꞌñu nda chan kitsja nangire. 17 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen: “¿Mé= xi saꞌaa̱n? Ngatꞌa tsajainna̱ ngaꞌnde ña kꞌuejñatjaa̱ chan xi kisakuna̱.” 18 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutabiu kitsu: “Kui=bi xi saꞌaa̱n. Sikixuyaa̱ niꞌya ña minyatjaa̱ chan, ꞌba kjaꞌe xi ngisa= ꞌñu yaꞌe sinda ngañaa̱. ꞌBa kio kuinyatjaa̱ channa̱ ꞌba ko ngayéje xi tjinna̱. 19 ꞌBa saꞌe xin_ra̱ yojona̱: Ne tsé tsajmi inyatjona̱, ꞌba nkjin= nu ku̱anre. Sikjaꞌaya ꞌba kuechia ꞌba sꞌia ꞌba sitsjakua ngasunꞌndio.” 20 Tunga Naꞌenchana kitsure: “Xuta xtan, kui nistjenbi kueye. ꞌBa xi inyatjori, ¿ꞌyá= tseꞌe ku̱an?” 21 ꞌBa= mare xuta xi ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌbendutjo kjuanyina, tunga ni̱ma̱= nini ngixkun Naꞌenchana —kitsu Jesús.

Nga Jesús bakuya nga Naꞌenchana tsikuenda kiꞌndire

Mt. 6:25-34

22 ꞌBa saꞌe kitsure xutare:

—Kui kjuañu ꞌba xin_nuu̱ nga bi nikjo ngatꞌare mé= xi machjennu nga kuetsubachun ngaꞌe ngasunꞌndebi, mé= xi xino. ꞌBa nde bi nikjo ngatꞌare mé= xi machjenre yojonu, mé= najñu xi xojo. 23 Ngatꞌa kjuabenichunnu, kui= xi ngisa chjire nga ko mare xichine. ꞌBa yojonu, kui= xi ngisa chjire nga ko mare najñu. 24 Chutsejen_ru kjuakusun ngatꞌa tseꞌe tjiundia. Kui bi ꞌbentje, ninga bi minyaku chan, ꞌba nde tsajainre niꞌya ña minyatjo xichinere. Tunga Naꞌenchana tsikjén. ꞌBa jun, ¿a bi ngisa chji_ru nga ko mare tjiunisio? 25 ꞌBa ninga tsa ꞌñu sikjo ngatꞌanu, bi ku̱annu kꞌuetjun_ru ngijngu nda ngisa kjuabenichunnu. 26 Ngu tsa bi manu ñaꞌan mé= xi ichi, ¿ánñu mafoninu ngatꞌare tsajmi xi yakꞌa?

27 ’Chutsejen_ru kjuakusun ngatꞌa tseꞌe jotsaꞌen mankꞌa naxu. Bi tsaꞌexa ꞌba bi tsinda nachjun. Tunga an xin_nuu̱ nga ninga rey Salomón xi ngisa ꞌñu nyina kuán nixtjin kuatse jan, bi ꞌba kun najñu tsakaja joni naxu. 28 Tsa Naꞌenchana tsja tsikun naxu xi tjin ngandaꞌe ngijña ꞌba xi nyujunni kuiti, ¿a bi ngisa sjanu najñu xi xojo jun xi ngisa ꞌñu chji_ru nga ko mare naxu? ¡Jun xi chuba makjainnu! 29 ꞌBa mani, bi nikjo nga kuinyisjo mé= xi xino asa mé= xi sꞌiu. 30 Ngatꞌa ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio mangisjai tsajmibi, ꞌba Naꞌennu je be nga machjennu tsajmibiu. 31 Tusa tinyisjo nga siꞌon jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana ña batexuma, ꞌba sakunu ngayéje tsajmibi yaꞌaniñu.

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe kjuanyino

Mt. 6:19-21

32 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jun xi kiꞌndi chutsangana̱ xin_nuu̱, bi kun. Ngatꞌa Naꞌennu tsja tjinre nga tsjaꞌnde nga kuatexumako ña tibatexuma. 33 Tateño mé= xi tjinnu ꞌba taꞌe_ru xuta ni̱ma̱. Tsa ꞌba siꞌon, sakunu chitsa xi bi machinga, ꞌba ko kjuanyina xi bi fetꞌa ngankꞌaa, ña chacheje bi ma fechu ninga tjiuxabi bi ma tsikjekjua. 34 Ngatꞌa ña tijña kjuanyinanu, ꞌba=nde kio tijña inimanu.

35 ’Chojo najñunu tuxi tetsubandañu ꞌba nda titikoni ndiꞌinu. 36 ꞌBa ngatjamo joni chuꞌnda xi inyakuyare xi naire xi ndaba kjuabixan kafi, meni kionga xi naire kjuaꞌe ngani ndaba ꞌba sikjane xuntja niꞌya, chuꞌndabiu taꞌa skjeꞌire. 37 Ndaxure chuꞌnda xi tjindukun kionga kjuaꞌe xi naire. Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga xi naire kꞌuekungi najñu tjiare ꞌba sikꞌendutꞌa yamixare nga kꞌueyare xichine. 38 Ndaxure chuꞌndabiu, tsa tjindukun kionga kjuaꞌe xi naire, ninga tsa masen nistjen asa tsa je tjisꞌe isen. 39 Ngatjaꞌyo kibi: Tsa xuta xi tseꞌe niꞌyo be jó fa chun kjuaꞌe chacheje ndaba, bi sjaꞌndere nga chachojo kuakjanngi ndaba. 40 ꞌBa=nde tetsubandantsjo jun ngayeje, ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kjuaꞌe kionga jun bi techuya_ru.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chuꞌnda xi kixi fiko xare

Mt. 24:45-51

41 ꞌBa Simón Pedro tsiningiyare Jesús:

—Naꞌen, kjuakusunbi xi teꞌbejñanii̱, ¿a tu ji̱n= kikꞌinnii̱, asa ngatsiꞌi xuta?

42 ꞌBa Naꞌenna Jesucristo kitsure:

—¿ꞌYá= ngakure chuꞌnda xi kixi fiko xare ꞌba xi nkjin kakun, kui= xi naire sikꞌenda nga kui xi sjare xichine chuꞌnda xi yakꞌa nga chubare fa? 43 ¡Ndaxure chuꞌnda xi ꞌba titsaꞌen kionga kjuaꞌe naire! 44 ꞌBa xinkixi_nuu̱ nga naire sikꞌenda ngayéje xi tjinre. 45 Tunga tsa chuꞌndabiu ꞌbitsaꞌen sikjaꞌetsjen: “Naina̱ kꞌuandaya=ngisare nga kjuaꞌe”, ꞌba saꞌe kuajare chuꞌnda ko yanchjin chuꞌnda xi yakꞌa, ꞌba kuakjen ꞌba kꞌui ꞌba ku̱achꞌi; 46 ꞌba nixtjin nga bi skuyare ꞌba chu̱ba̱ xi bi be, kjuaꞌe ngani naire chuꞌndabiu. ꞌBa naire ꞌñu sikjaꞌa kjuanima ꞌba ngusun siko joni xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana.

47 ’ꞌBa chuꞌndabiu xi be mé= xi mejénre xi naire tunga bi ꞌbejñanda ninga bi tsikꞌetjusun mé= xi mejénre xi naire, nkjin ndiya sꞌe̱re. 48 Tunga chuꞌnda xi bi be mé= xi mejénre xi naire ꞌba kitsaꞌen mé= xi machjen nga ku̱anre kjua, kui= xi chuba ndiya sꞌe̱re. Kui xi tse kitsaꞌere, tse xjaꞌare; ꞌba nde kui xi tse kuangantsja, ꞌba=nde ngisa tse xjaꞌare.

Nga Jesús tsu nga xuta tsakjanya ngatꞌare kui

Mt. 10:34-36; 16:1-4; 5:25-26; Mr. 8:11-13

49 ’An jaꞌekꞌetsꞌia̱ ndiꞌi xi tsitsje ngasunꞌndio ꞌba ꞌñu mejénna̱ nga kuiti tsakaiñu —kitsu Jesús—. 50 Tunga tjinnere nga kjuaꞌaxtia̱ jngu kjuanima xi ne ꞌñu, ꞌba ꞌñu tjimafona̱ kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga kꞌuetjusun kibiu. 51 ¿A nikjaꞌetsjenñu nga kjuaxiu jaꞌekꞌejñaa̱ ngasunꞌndebi? Xin_nuu̱ nga junjun, tusa jaꞌekakjanyaa̱ xuta. 52 Ngatꞌa chꞌanira ngandaꞌe tsa ón mani xuta xi tjinduya ngaya jngu niꞌya, kuakjanya: xi ján mani skjanko xi jó mani, ꞌba xi jó mani skjanko xi ján mani. 53 Jó ya sꞌe̱. Xi naꞌen ma ku̱astike kiꞌndi xiꞌinre; ꞌba xi kiꞌndi xiꞌin ma ku̱astike naꞌenre; xi na ma ku̱astike kiꞌndi chjunre; xi kiꞌndi chjun ma ku̱astike nare; xi nachiꞌya ma ku̱astike kjaꞌndare; ꞌba xi kjaꞌnda ma ku̱astike nachiꞌyare.

54 ꞌBa Jesús ꞌba nde kitsure xutankjiun:

—Kionga ꞌyo nga ndiba yufi, mixun: “Kuaꞌa tsi”, ꞌba ꞌba ma. 55 ꞌBa kionga tsejen manu jngu ntjo sje, mixun: “Ku̱asje”, ꞌba ꞌba ma. 56 ¡Xuta xi jó nkjon! Mankjinnu mé= xi matsejen ngankꞌaa ko tꞌanangiu. Tunga, ¿ánñu bi kjimankjinninu xi tisꞌejñatsejen nixtjin nga tetsuba?

57 ’Bi machjen nga jngu juez kuetsunu mé= xi kixi ngixkun Naꞌenchana —kitsu ngisa Jesús—. 58 Kionga ji ko xi tibangiri temangiu ngixkun xutaxa, tꞌendakue kjua yejerañu nga tjenko ngisai ngaya ndiyo, tuxi bi kuekoniri ngixkun juez. Ngatꞌa tsa ngixkun juez kuekori, xi juez singantsja nganiri ngaya ntsja xi tsikuenda nduyo ꞌba kui kuayari nduyo. 59 ꞌBa xinra̱ nga bi kꞌuetji kio kaꞌnda nga kꞌuechji ngayéje ton xi tjenri.

13

Nga Jesús bakuya nga xuta tjinnere sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana

1 ꞌBa kui nixtjinbiu kio inya xi yeꞌere nijmi Jesús mé= xi kuataꞌen yakꞌa xuta xi tseꞌe Galilea. Xutabiu inyatsaꞌen tjiuba xi kjuatjo tseꞌe Naꞌenchana. ꞌBa Pilato ꞌexa nga kjinikꞌen xutabiu. ꞌBa kio tsꞌatjijinre jinre tjiuba ko xi tseꞌe xutabiu.

2 ꞌBa Jesús kitsu:

—¿A nikjaꞌetsjenñu nga ꞌba kuataꞌen xutabiu kui kjua ngisa tse je tjinnire nga ko mare ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa xi tseꞌe Galilea? 3 An xin_nuu̱ nga junjun —kitsu Jesús—. ꞌBa jun, tsa bi sikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba kjuaꞌe ngañu ngixkun Naꞌenchana, ꞌba=nde tsaꞌen kueyo ngatsiꞌu ngayeje. 4 ꞌBa ngatꞌa tseꞌe xi tjioꞌon ján jesun kionga torre tseꞌe Siloé kiskanere, ¿a nikjaꞌetsjenñu nga ꞌba kuánre xutabiu kui kjua ngisa tse je tjinnire nga ko mare ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa xi tseꞌe naxinanda Jerusalén? 5 An xin_nuu̱ nga junjun. ꞌBa jun, tsa bi sikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba kjuaꞌe ngañu ngixkun Naꞌenchana, ꞌba=nde tsaꞌen kueyo ngatsiꞌu ngayeje.

6 ꞌBa Jesús ꞌejña kjuakusunbi, ꞌba kitsu:

—Jngu xuta tjintjejinre jngu ya higo ngajin ña tjintjere uva, ꞌba kikutsejenre tsa yabiu je yajare tu higo, tunga nijnguú kuasjaire. 7 ꞌBa meni jako xuta xi tsikuenda ña tjintjere uva, ꞌba kitsure: “Je ján nu tjinre nga faꞌekangisjaa̱ ture ya higobi, ꞌba nijnguú masjaina̱. Tichasin, ngatꞌa tu kjuatjo= titsikjengi ngaꞌñure nangiu.” 8 ꞌBa xi tsikuenda ña tjintjere uva kitsingojore: “Naꞌen, taꞌeꞌndena nga ngatasen ngisa nubi. Kuakjanndai_ra̱ tutsꞌin ꞌba kuinyangi_ra̱ nangi jma. 9 ꞌBa tsa sja tu nu xi ndiba, nda tjin. Tunga tsa bi sja, ku̱an stisun.”

Nga Jesús tsinda jngu chjun nixtjin nga nikjaꞌaya

10 Jngu nixtjin nga nikjaꞌaya, Jesús tibakuya enre Naꞌenchana ngaya jngu niꞌya sinagoga. 11 ꞌBa kio tijña jngu chjun xi kuatjioꞌon ján nu tjinre nga tjiꞌme. Jngu isennixtjin xi bi nda kitsitsitinre ꞌba bi nde ma basen kixini. 12 ꞌBa kionga Jesús tsabe chjunbiu, kinchjare ꞌba kitsure:

—Na, je kuandai ngatꞌare chiꞌin xi kunri.

13 ꞌBa Jesús yanere ntsja chjunbiu, ꞌba ndekuini chubabiu tsakasenkixi ngani ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kitsichjire Naꞌenchana. 14 Tunga xi ngakure niꞌya sinagoga kuastire, ngatꞌa Jesús kitsinda chjunbiu nga nixtjin nga nikjaꞌaya. ꞌBi kitsu nga jako xuta:

—Jon nixtjin tjin nga ma ñaꞌaxa. Ngu kui nixtjinbiu ndibo nga ku̱ando, ꞌba bi nixtjin nga nikjaꞌaya.

15 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¡Xuta xi jó nkjon! ¿A bi chjundo tjiuba xi tjinnu nga nixtjin nga nikjaꞌaya, nga menikꞌiu nanda? 16 ꞌBa chjunbi xi ntjere Abraham kuán, xi je tjioꞌon ján nu tjinre nga chanayi Satanás tjitaꞌñure nga kitsja chiꞌinre, ¿a bi machjen nga xjunda ninga tsa nixtjin nga nikjaꞌaya?

17 ꞌBa kionga Jesús je kitsu kibi, kuasubare ngatsiꞌi xuta xi stike. Tunga ngatsiꞌi xutankjiun kuatsja yeje kjuakun xi Jesús tsaꞌen.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xujma mostaza ko naꞌyu sanre niñuxtila

Mt. 13:31-33; Mr. 4:30-32

18 ꞌBa kio Jesús kitsu:

—¿Mé= xi mangusun ña batexuma Naꞌenchana? ꞌBa ¿mé= xi singusunkuaa̱? 19 Jo=ni jngu xujma mostaza xi kiskjebe jngu xuta ꞌba ꞌentje ngijñare. ꞌBa kuankꞌa xujmo ꞌba jngu ya kuán, ꞌba tjiunise xi tutjen ngankꞌaa jaꞌetsindaꞌa ndaba tjiare yo.

20 ꞌBa Jesús kitsu ngani:

—¿Mé= xi singusunkuaa̱ ña batexuma Naꞌenchana? 21 Jo=ni naꞌyu sanre niñuxtila xi kiskjebe jngu chjun ꞌba kitsikꞌatjijinko ꞌñu tsé naꞌyu. ꞌBatsaꞌen tsijin ngayéje naꞌyu.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuntja xi xkju

Mt. 7:13-14, 21-23

22 ꞌBa kionga Jesús tifi naxinanda Jerusalén, jaꞌaxtiu naxinanda yaꞌe ko naxinanda chi nga tibakuya enre Naꞌenchana. 23 ꞌBa jngu xuta tsiningiyare:

—Naꞌen, ¿a chuba mani xi kꞌuangi?

24 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tꞌe_ru kakún nga kuitjasꞌion xuntja xkju. Ngatꞌa xinkixi_nuu̱ nga ne nkjin mani xi ku̱amejénre kjuaꞌasꞌen kio, tunga bi ku̱anre. 25 ꞌBa kionga xi naire niꞌyo kuisetjen ꞌba kꞌuechja xuntjo, jun xi tenyo ngandetsian sikjanio xuntjo, ꞌba kuixun: “Naꞌen, chjuꞌinii̱ xuntjo.” Tunga kui kuetsunu: “Bi ꞌbexkun_nuu̱. Bi ꞌbia̱ ñá tsojon.” 26 ꞌBa kio kuixun: “Ñatjen kjininchja ꞌba kjiꞌya, ꞌba ngaya ndiyani̱ kikakuye enre Naꞌenchana.” 27 Tunga ꞌbi kuetsunu: “Je ꞌba kixin_nuu̱ nga bi ꞌbexkun_nuu̱ ꞌba bi ꞌbia̱ ñá tsojon. Tinyatꞌaxiun ngatsiꞌu, jun xi chꞌo kjiñoꞌon.” 28 Kio xiꞌndo ꞌba kuijndo ndeꞌñú nga xio Abraham ko Isaac ko Jacob ꞌba ko ngatsiꞌi nchja chinga profeta xi tjindu ña batexuma Naꞌenchana. ꞌBa jun, xin kjuinikꞌendunu. 29 ꞌBa kjuendibani xuta nituña ngaꞌndeñu ꞌba kꞌuendutꞌa yamixa xi kjijña ña batexuma Naꞌenchana. 30 ꞌBa chutsijon, tjin xuta xi jaskan ma ngandaꞌe xi tjun ku̱an, ꞌba tjin xuta xi tjun ma ngandaꞌe xi jaskan ku̱an.

Nga Jesús kjiꞌnda ngatꞌare naxinanda Jerusalén

Mt. 23:37-39

31 ꞌBa ndekuini chubabiu yakꞌa xuta fariseo jaꞌekun Jesús, ꞌba kitsure:

—Tꞌetji ngaꞌe ꞌba xin tꞌin, ngatꞌa Herodes mejénre sikꞌenri.

32 ꞌBa Jesús kitsure:

—ꞌBi tanginkꞌin_ru xuta mañabiu: “Chutsejen, ngandaꞌe ꞌba nyujunni kꞌuaxjia̱ isennixtjin xi bi nda ꞌba sindaa̱ xuta, ꞌba xi majánni nixtjin kjuetꞌana̱.” 33 Tunga tjinnere nga janda kjuia̱ ngandaꞌe ko nyujunni ꞌba ko jngini, nga tefia̱ naxinanda Jerusalén. Ngatꞌa bi ku̱an kueya xin naxinanda jngu profeta.

34 ’¡Jun xuta tseꞌe Jerusalén, xi nikꞌion nchja chinga profeta ꞌba ꞌbe_ru ndiojo xuta xi nikasennu! ¡A tu nkjin ndiya kuamejénna̱ nga sikꞌenduku_nuu̱ jotsaꞌen tjiuxaꞌndo nga ꞌbendungitsꞌu kiꞌndire, tunga bi kuamejénnu! 35 Ngu ngandaꞌe, je kjuinikumare niꞌyanu. ꞌBa an ꞌba xin_nuu̱ nga bi nde xianinu kaꞌnda nga kuixun: “¡Ngatjatsichikuntaꞌen Naꞌenchana xi ndiba ngatꞌare jaꞌenre!”

14

Nga Jesús kjen ndaba jngu xuta fariseo

1 ꞌBa ꞌba kuán jngu nixtjin nga nikjaꞌaya, Jesús kikakjen ndaba jngu ngakure xuta fariseo, ꞌba xutabiu nda inyakutsejenꞌa. 2 ꞌBa ꞌba nde kio tijña ngixkun Jesús jngu xuta xi tjinre chiꞌin ske. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jako chjine kjuatexuma ko xuta fariseo, ꞌba tsiningiyare:

—¿A tixaꞌnde nga ninda xuta xi tjiꞌme nixtjin nga nikjaꞌaya, asa bi tixaꞌnde?

4 Tunga nchjabiu xiu tsikꞌendu. ꞌBa meni Jesús yanere ntsja xi tjiꞌmio ꞌba kitsinda ꞌba kitsikasen ngani ndaba. 5 ꞌBa jako ngani nchjabiu, ꞌba kitsure:

—Tsa kiꞌndinu asa tjiundijanu kuintjaiya ngaya jngu ngojo nixtjin nga nikjaꞌaya, ¿a bi taꞌa meꞌnaxjo?

6 ꞌBa nchjabiu bi kitsingojore, ngatꞌa bi be jó= kuetsu.

7 ꞌBa kionga Jesús tsabe jotsaꞌen xuta xi kuañajan kio inyafaꞌajin yaxile xi inyatitjun nga inyaꞌbendutꞌa yamixo, ꞌbitsaꞌen jakoya:

8 —Tsa tjin xi sikjintꞌeri jngu sꞌire kjuabixan, bi benisin yaxile xi sejña titjun. Ngatꞌa ku̱anre kjuaꞌe ngijngu xi kjinikjintꞌe, xi ngisa ꞌñu titjun nga ko mare ji, 9 ꞌba xi kitsikjintꞌeri kjuaꞌetsuri: “Taꞌe_ri ngaꞌnderi xutabi.” ꞌBa ꞌbatsaꞌen ku̱asuba=ri nga kꞌuikeni ngaꞌnde xi fetꞌani. 10 Tusa kionga kjuinikjintꞌeri jngu sꞌi, teni ngaꞌnde xi fetꞌani, tuxi kionga skueri xi kitsikjintꞌeri, kjuaꞌetsuri: “Amigu, teni jngu ngaꞌnde xi tijñatitjun.” ꞌBa ꞌbatsaꞌen sakuri kjuaje ngixkun ngatsiꞌi xi kꞌuendutꞌakori yamixo. 11 Ngatꞌa tuꞌyañu xi tu kui tajngu nkꞌa ꞌbaxje yojore, kui= xi kjuiꞌnaxjenima. ꞌBa xi ꞌbaxjenima yojore, kui= xi sakure kjuaje —kitsu Jesús.

12 ꞌBa Jesús ꞌba nde jako xi kitsikjintꞌe, ꞌba kitsure:

—Kionga sikintꞌe xuta nga kuechikue nga nyusen asa ngajñu, bi nikjintꞌe nchja xi nda yaꞌari ninga ntsꞌé ninga xingi ninga xuta nyina xi tjindutꞌa tiñari. Ngatꞌa tsa ꞌba siꞌen, kui nchjabiu sikjintꞌe nganiri ꞌba ꞌbatsaꞌen kꞌuetjusun mé= xi kitsaꞌe_ri. 13 Tusa kionga kjuiꞌnaxje jngu sꞌi, tikjintꞌe xuta ni̱ma̱ ko xuta xi tsajain ntsja ko xuta xi bi ma fi ꞌba ko xuta ka, 14 ꞌba ꞌbatsaꞌen nda sꞌe̱ri. Ngatꞌa xutabi bi ku̱anre sja nganiri mé= xi kuaꞌeri, tunga ku̱achjiri nixtjin kionga kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen xuta xi kixi kitsaꞌen nga tsikꞌendu —kitsu Jesús.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe sꞌi je xi tsꞌaxje jngu xuta

15 ꞌBa kionga jngu xuta xi ꞌba nde tijñatꞌako Jesús yamixo kjintꞌe kibi, kitsure:

—¡Ndaxure xuta xi kuakjen ña batexuma Naꞌenchana!

16 ꞌBa meni Jesús jako xutabiu, ꞌba kitsure:

—Jngu nixtjin jngu xuta tsꞌaxje jngu sꞌi je ꞌba ne nkjin xuta kitsikjintꞌe. 17 ꞌBa kionga je echu chu̱ba̱ nga kuakjen, xutabiu kitsikasen jngu chuꞌndare tuxi kuetsunire xi kitsikjintꞌe: “Jabiu, ngatꞌa je tijñanda ngayéje xichine.” 18 Tunga ngatsiꞌi kitsije kakunre. Xi tjun kitsure: “Biru ku̱an kjuia̱. Saꞌe fa tsatsia̱ jngu nangi ꞌba tjinnere nga kjuikutsejen_ra̱. Teꞌbetsꞌara̱ nga tije kakunnaa̱.” 19 ꞌBa kjaꞌe xuta kitsure: “Biru ku̱an kjuia̱. Saꞌe fa tsatsia̱ ón nga tjiundija xi bakjan nangi ꞌba tefikutꞌayakofa_ra̱. Teꞌbetsꞌara̱ nga tije kakunnaa̱.” 20 ꞌBa ngijngu kitsure: “Biru ku̱an kjuia̱ ngatꞌa saꞌe fa tsixan.” 21 ꞌBa chuꞌndabiu jendiba ngani ꞌba yeꞌe yejere nijmi naire kibi. ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi naire niꞌyo kuastire, ꞌba kitsure: “Kitsa tꞌin ngajin naxinando ꞌba ngayéje ndiya xi tjinre, ꞌba ndekue ngaꞌe xuta ni̱ma̱ ko xuta xi tsajainre ntsja ko xuta ka ꞌba ko xi bi ma fi.” 22 ꞌBa jaskan chuꞌndabiu kitsure: “Naꞌen, je kitsikꞌetjusaa̱n jotsaꞌen kisji, tunga tjin= ngisa ngaꞌnde.” 23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi naire kitsu nganire chuꞌndare: “Tꞌin ngaya ndiyantꞌio ꞌba ngaꞌnde kiꞌndi xi tjindundai ngaꞌe ꞌba tꞌene_ri xuta nga ngatjaꞌasꞌen ngaꞌe, tuxi tseni niꞌyana̱. 24 Ngatꞌa an xin_nuu̱ nga nijnguú xi tjun kjinikjintꞌe skine xichinena̱.”

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe chji xi sꞌe̱ngire xi kuetjenngi

25 ꞌBa nkjin xuta tjenngire Jesús, ꞌba kui kitsikuꞌbeya nga kitsure:

26 —Tsa tjin xi mejénre kjuendetjenngina̱ tjinnere nga ngisa simejénna̱ nga ko mare naꞌenre ko nare, chjunre ko kiꞌndire, ntsꞌe ko ndichja asa yojore ngayeje. Tsa tsajain, bi ku̱an xutana̱ ku̱an. 27 ꞌBa ngatsiꞌi xi bi kuaꞌanijin krure ꞌba kuendetjenngina̱, bi ku̱an xutana̱ ku̱an. 28 Tsa jngu xi tijña ngajinnu mejénre sinda jngu torre, ¿a bi tjun kꞌuejña nga saꞌen xki jó tjin kjueyare, tuxi skueni tsa tjinre ton xi machjenre nga sijngu torrebiu? 29 Ngatꞌa tsa̱ sinda tutsꞌin xjo ꞌba jaskan bi ku̱anre sijngu torrebiu, ngu ngatsiꞌi xuta xi skue nga ꞌba saꞌen, kꞌuejnuke. 30 ꞌBa kuetsure xinkjin: “Kui xutabiu ꞌetutsꞌinre kui xabi, tunga bi kuánre kitsijngu.” 31 ꞌBa tsa jngu rey xi tjinre te mi chasoldadu mejénre kuekjanko kjaꞌe rey, ¿a bi tjun kꞌuejña nga sikjaꞌetsjen tsa xukjuakore nga skjanko rey xi ngijngu xi ndeko kan mi chasoldadu? 32 ꞌBa tsa bere kakun nga bi xukjuakore, ngu sikasen xuta xi yaꞌa en nga kꞌuetsꞌare kjuaxiu rey xi ngijngu, kionga kjin tjen ngisa. 33 ꞌBamani, tuꞌyañu xi tijña ngajinnu xi bi kꞌuejña ngayéje xi tjinre, bi ku̱an xutana̱ ku̱an.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe naxo

Mt. 5:13; Mr. 9:50

34 ’ꞌBa naxo nda, tunga tsa chaja xi xtiare, ¿jó tsaꞌen ku̱achjen ngisa? 35 Ngu je ku̱an tsajmi xi tumé chjire. Bi nde ku̱achjennire nangi, ninga ña sꞌentje ntje. Tu xanikjaꞌa ngisa. Xi tjin ñojon, ngatinya ñojon —kitsu Jesús.

15

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chutsanga xi kichaja

Mt. 18:10-14

1 ꞌBa nkjin xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma ko xuta xi tjinre je kikinyatꞌa tiñare Jesús nga kikasen ñojonre. 2 Tunga xuta fariseo ko chjine kjuatexuma kinchjastitaꞌen Jesús, ꞌba tsure xinkjin:

—Kui xutabi kjebetjo xuta xi tjinre je ꞌba kjenko.

3 ꞌBa meni Jesús ꞌejña kjuakusunbi, ꞌba kitsure:

4 —Tsa tijña ngajinnu jngu xi tjinre jngu sientu chutsanga, ꞌba tsa jngu sichaja, ¿a bi sikꞌendu xi yachute ko yachan ñajan ngajin ngijño ꞌba kuekangisjai xi kichaja kaꞌnda nga ku̱asjaire? 5 ꞌBa kionga ku̱asjaire, tsja sꞌe̱re nga kuasun tjiare. 6 ꞌBa nga kjuechu ndaba, kuinchjare nga ku̱añajan nchja xi nda yaꞌa ꞌba ko xi tjindutꞌa tiñare, ꞌba kuetsure: “Titsjakonu, ngatꞌa je kuasjai nganina̱ chutsanga xi kichajana̱.” 7 ꞌBa xin_nuu̱ nga ꞌba nde tsaꞌen ngisa sꞌe ngisa kjuatsja ngankꞌaa ngatꞌare jngu xuta xi tjinre je xi kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba jaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana nga ko mare yachute ko yachan ñajan xuta kixi xi bi tjinnere nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ton xi kichaja

8 ’ꞌBa tsa jngu chjun tjinre te ton xi plata nini ꞌba tsa jngu cha̱jare, ¿a bi kuaka jngu ndiꞌi ꞌba kꞌuecha ndaba, ꞌba tafi tafi kuangisjai kaꞌnda nga ku̱asjai nganire tonre? 9 ꞌBa kionga ku̱asjaire, kuinchjare nga ku̱añajan yanchjin xi nda yaꞌa ꞌba ko yanchjin xi tjindutꞌa tiñare, ꞌba kuetsure: “Titsjakonu, ngatꞌa je kuasjai nganina̱ ton xi kichajana̱.” 10 ꞌBa xin_nuu̱ nga ꞌba nde tsaꞌen sꞌe kjuatsja ngajinre ankjelere Naꞌenchana ngatꞌare jngu xuta xi tjinre je xi tsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba faꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe kiꞌndi xi kitsikje mé= xi kitsaꞌere

11 ꞌBa Jesús kitsu ngisa:

—Jngu xuta kisꞌere jó kiꞌndi xiꞌin. 12 ꞌBa xi ngisa kiꞌndiu kitsure naꞌenre: “Naꞌen, taꞌena mé= xi ꞌbakona̱.” ꞌBa xutabiu yakjanyare kiꞌndire mé= xi tjinre. 13 ꞌBa kionga je jaꞌa jó ján nixtjin, xi ngisa kiꞌndiu yateña yeje xi kitsaꞌere. ꞌBa ko ton xi kisakure kiji jngu nangi tꞌaxin xi kjin. Kio kitsikjeya yeje tonre nga kitsaꞌenjun kitsaꞌentꞌa. 14 ꞌBa kionga je kitsikje yeje tonre, kio nangibiu kisꞌe jngu kjindia xi ne ꞌñu, ꞌba kuanaꞌenre kui ngayeje. 15 ꞌBa kio kikajngitꞌare xa jngu xuta xi tijña nangibiu, ꞌba xutabiu kitsikasen ña inya tjiuchingare, tuxi sikjenni. 16 ꞌBa kuamejénre nga sitse ngatsꞌa ko xi inyakjine tjiuchingo, tunga tuꞌyá kitsjare. 17 Tuchan kitsikjaꞌetsjen: “¡A tu nkjin mani nchja xi tsaꞌexa ndaba naꞌenna̱ xi ꞌbangire xichine, ꞌba an ngaꞌe tebeyaa̱ kjindia! 18 Tusa kjuikun ngañaa̱ naꞌenna̱ ꞌba ꞌbi xin_ra̱: Naꞌen, je tsajngijia̱ ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngixkuin. 19 Je bi nde ꞌba kꞌinnina̱ nga kiꞌndiri kꞌuin ngisanaa̱. Tusa tu tikona joni jngu chuꞌndari.” 20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetju nga kikun ngani naꞌenre.

’ꞌBa kionga kjin ndiba ngisa, naꞌenre tsabe ꞌba jaꞌanimare ꞌba tsangatsanga nga kitsubakja kiꞌndire ꞌba ꞌendsuꞌa. 21 ꞌBa kio kitsure naꞌenre: “Naꞌen, je tsajngijia̱ ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngixkuin. Je bi nde ꞌba kꞌinnina̱ nga kiꞌndiri kꞌuin ngisanaa̱.” 22 Tunga naꞌenre jako chuꞌndare, ꞌba ꞌbi kitsure: “Kitsa ndeko najñu xi ngisa nda ꞌba tikajo kiꞌndina̱, ꞌba nde tꞌeya_ru najma ntsja jngu xtungu, ꞌba tjaya_ru jnde ngayeje. 23 ꞌBa ndeko kiꞌndi ndija xi nda kjiꞌi ꞌba tikꞌion. ꞌBa sinchja ꞌba kjuiꞌnaxjia sꞌi. 24 Ngatꞌa kiꞌndina̱ kibi joni tsa kꞌen ꞌba je jaꞌaya nganire. Kui kichaja tsakaiñu ꞌba je kuasjai ngani.” ꞌBa ꞌetutsꞌinre nga kitsaꞌen kjuatsja.

25 ’Yejerañu kiꞌndi xi ngisa chingó ngijñaa tsuꞌba kui. ꞌBa kionga jendiba ꞌba jaꞌe tiña ndaba, kjintꞌere nga tifane son ꞌba nga inyate xuta. 26 ꞌBa kio kinchjare jngu chuꞌnda ꞌba tsiningiyare mé= xi tjima. 27 ꞌBa chuꞌndo kitsure: “Ntsꞌé= kafaꞌe ngani, ꞌba naꞌenri kaꞌbexa nga kanikꞌen kiꞌndi ndija xi nda kjiꞌiu, ngatꞌa nda kjiꞌi nga kakjebetjo ngani kiꞌndire.” 28 ꞌBa kuastire kiꞌndi xi ngisa chingó, ꞌba bi kuamejénre jaꞌasꞌen ndaba. ꞌBa meni naꞌenre ꞌetju nga kiketsꞌare tuxi kjuaꞌasꞌenni. 29 Tunga kui kitsure naꞌenre: “Je ꞌye jó kuatjin nu tetsaꞌexatꞌara̱, ꞌba ngantsjai tsikꞌetjusaa̱n enri, ꞌba nisa ñajanni baꞌena jngu natendsu chi tuxi sitsjakoña̱ nchja xi nda yaꞌana̱. 30 Tunga nga kafaꞌe kiꞌndiri kibi, xi kitsikjeyako yanchjin ska mé= xi kitsaꞌe_ri, kanikꞌen_ri kiꞌndi ndija xi nda kjiꞌiu.” 31 ꞌBa naꞌenre kitsingojore: “Kiꞌndina̱, ngantsjai tenikonaa̱ ji, ꞌba ngayéje xi tjinna̱ tsiji. 32 Tunga ngandaꞌe tjinnere nga kjuiꞌnaxjia sꞌi ꞌba sitsja, ngatꞌa ntsꞌé jo=ni tsa kꞌen ꞌba je jaꞌaya nganire. Kui kichaja tsakaiñu ꞌba je kuasjai ngani.”

16

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe ngakure chuꞌnda xi bi kixi kiko xare

1 ꞌBa Jesús jako xutare ꞌba ꞌbi kitsure:

—Tsikꞌejña jngu xuta nyina xi kisꞌere jngu ngakure chuꞌnda xi tsikuenda tsajmire. ꞌBa kikꞌinre nga chuꞌndabiu titsikje mé= xi tjinre. 2 ꞌBa meni kinchjare chuꞌndabiu ꞌba kitsure: “¿Ánñu ꞌba tsuni en xi tentꞌia̱ ngatꞌari? Tikasennaa̱ kuendare xa xi teñeꞌen, ngatꞌa bi nde ji sikuendani mé= xi tjinna̱.” 3 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kitsikjaꞌetsjen chuꞌndabiu: “¿Mé= xi saꞌaa̱n ngandaꞌe nde? Ngatꞌa naina̱ tikjaꞌana̱ xana̱. Bi xukjuakona̱ tsa kuakjaa̱n nangiu, ꞌba ku̱asuba=na̱ tsa ton skuiꞌasaa̱n. 4 Je ꞌbia̱ mé= xi saꞌaa̱n, tuxi sꞌe̱nina̱ amigu xi skjebetjona̱ ndaba, kionga xjaꞌana̱ xana̱.” 5 ꞌBa meni kinchjare nga jngu jngu nchja xi tjenre tseꞌe naire. ꞌBa tsiningiyare xi tjun jaꞌe: “¿Jó tjin tjenri tseꞌe naina̱?” 6 ꞌBa xutabiu kitsingojore: “Jngu sientu barril aseti.” ꞌBa chuꞌndabiu kitsure: “Junꞌún xujun xi kuaꞌindutꞌa xkire mé= xi tjenri ꞌba tenifani ꞌba tu yachute tꞌetꞌasai.” 7 ꞌBa saꞌe ꞌbi kitsu nganire kjaꞌere: “ꞌBa ji, ¿jó tjin tjenri?” ꞌBa xutabiu kitsu: “Jngu sientu kuxta trigo.” ꞌBa chuꞌndabiu kitsu ngani: “Junꞌún xujunbi xi kuaꞌindutꞌa xkire mé= xi tjenri. Tusa tu yachute ko kate tꞌetꞌasai.” 8 ꞌBa xi naire tsabexkun nga chuꞌnda chꞌokunbiu tjinre kjuamaña nga ꞌba kitsaꞌen. Ngatꞌa xuta xi bi xutare Naꞌenchana ngisa= tse kjuamaña tjinre nga ꞌbendako kjua xinkjin nga ko mare xutare Naꞌenchana.

9 ’ꞌBa an xin_nuu̱ —kitsu Jesús—. Tichjon kjuanyina xi tjin ngasunꞌndebi, tuxi ngatjasꞌeninu xuta xi nda kuaꞌanu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen, kionga kjue kjuanyino, sꞌe̱ xi skjebetjonu ngaꞌnde xi bi fetꞌa.

10 ’Xi kixi fiko nga tsikꞌetjusun mé= xi ichi, kui= xi ꞌba nde kixi fiko nga tsikꞌetjusun mé= xi tse. ꞌBa xi bi kixi fiko nga tsikꞌetjusun mé= xi ichi, kui= xi ꞌba nde bi kixi fiko nga tsikꞌetjusun mé= xi tse. 11 ꞌBamani, tsa bi kixi kueko nga sikuendo kjuanyina xi tjin ngasunꞌndebi, ¿ꞌyá= xi sjaꞌndenu nga sikuendo kjuanyina xi kjuakixikjin? 12 ꞌBa tsa bi kixi kueko nga sikuendo xi kjaꞌe tseꞌe xuta, ¿ꞌyá= xi sjanu xi tsojon ku̱an?

13 ’Nijngu chuꞌnda ma tsaꞌexatꞌare jó nai. Ngatꞌa jngu xi ku̱astike ꞌba xi ngijngu simején, asa jngu xi kixi saꞌexatꞌare ꞌba xi ngijngu siton. Kui kjuañu bi ku̱an siꞌaxatꞌani_ru Naꞌenchana ko kjuanyino.

14 Tunga xuta fariseo, xi ꞌñu mejénre ton, tsejnuke Jesús kionga kjintꞌe ngayéje kibi. 15 ꞌBa kio Jesús jako xuta fariseo, ꞌba kitsure:

—Jún= xi nda ꞌnaxjio yojonu ngixkun xuta, tunga Naꞌenchana be= jotsaꞌen tjindu inimanu. Ngatꞌa xi nda ꞌbaxje xuta, kui= xi ꞌbaxjengi Naꞌenchana.

16 ’Mé xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo ko mé= xi yakuya nchja chinga profeta yatexuma kaꞌnda nixtjin nga jaꞌe Juan Bautista. ꞌBa chꞌanire kui nixtjinbiu tisꞌeya nijmi nga Naꞌenchana xi tibatexuma, ꞌba ngatsiꞌi xuta inyaꞌbenere yojore nga mejénre kjuaꞌasꞌen ña batexuma.

17 ’Tunga ngisa bi naꞌen tjin nga xaja nangibi ko ngankꞌaa nga ko mare nga xaja jngu letrachi tseꞌe kjuatexuma.

18 ’Tuꞌyañu xi sikꞌejña chjunre ꞌba kꞌuejñako kjaꞌe chjun, kui= xi tsaꞌentꞌare kjuachajngi chjunre. ꞌBa xi kꞌuejñako ngani chjun xi kitsikꞌejña xiꞌinre, kui= xi ꞌba nde tsaꞌentꞌare kjuachajngi.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta nyino ko Lázaro

19 ’Tsikꞌejña jngu xuta nyina xi baja najñu xi ꞌñu chji ko najñu xi tsjakun, ꞌba nyujun nyujun ꞌbaxje sꞌi xi ꞌñu nda ma —kitsu Jesús—. 20 ꞌBa nde kio tsikꞌejña jngu xuta ni̱ma̱ xi Lázaro ꞌmi, xi kitsejunre tse ꞌba xi fajñaxtiu xuntja ndaba xuta nyino. 21 Kui xuta ni̱ma̱biu ꞌñu kitsu kakun nga skine tꞌia xi bixungi ngi yamixare xuta nyino, ꞌba kaꞌnda tjiunaño faꞌekumajun tsere. 22 ꞌBa ꞌba kuán nga kꞌen xuta ni̱mo̱ ꞌba ankjele kiko ngaꞌnde ña tijña Abraham. ꞌBa ꞌba nde kꞌen xuta nyino ngayeje ꞌba kisꞌeyanijin. 23 ꞌBa kionga xuta nyino tifaꞌa kjuanima ngaꞌnde ña faꞌaxtiu kjuanima xuta ꞌba ña bi ꞌboya ndiꞌi, kiskutsejennkꞌa ꞌba kjin tsabe Abraham ꞌba nga Lázaro tijñatꞌare. 24 ꞌBa meni ꞌñu kinchja, ꞌba kitsure Abraham: “Ji naꞌen Abraham, ngatjaꞌanimari ngatꞌana̱. Tꞌikasen Lázaro nga ngatatsikaꞌnyi tjunchi najma ntsja ꞌba ngatjaꞌetsikaꞌnyi najenna̱, ngatꞌa ne ꞌñu fefaꞌaa̱ kjuanima ngaꞌe ngajin ndiꞌibi.” 25 Tunga Abraham ꞌbi kitsure: “Kiꞌndina̱, tikjaꞌetsjen nga tsja tsaꞌen tsikeni ngasunꞌndio, ꞌba Lázaro jaꞌa kjuanima. Tunga ngandaꞌe tisakure kjuaꞌñukakun ngaꞌe, ꞌba ji temitjaxti kjuanima. 26 ꞌBa ndaire kibi, jngu xanga jñu xi ꞌñu je tikijña ngamasenna. ꞌBa meni xi tjindu ngaꞌe xi mejénre kuaje jan bi ma faꞌaxtiu. ꞌBa nde xi tjindu jan bi ma faꞌaxtiu nga kjuaꞌe ngaꞌe ngayeje.”

27 ’ꞌBa saꞌe xuta nyino kitsu nganire: “Ngu, teꞌbetsꞌara̱, naꞌen, nga tikasenchi Lázaro ndaba naꞌenna̱, 28 ngatꞌa ón mani ntsꞌia̱. Ngatjikeꞌere nijmi, tuxi bi ko kui kjuaꞌeni ngaꞌnde kibi ña faꞌaxtiu kjuanima xuta.” 29 Tunga Abraham kitsure: “Ntsꞌé tjinre kjuatexumare Moisés ko xujun xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta. Kui ngatate sinre.” 30 ꞌBa xuta nyino kitsu nganire: “Junjun, naꞌen Abraham. Tunga tsa tjin xi kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba kuekun ntsꞌia̱, sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana.” 31 Tunga Abraham kitsingojore: “Tsa bi inyabatesinre mé= xi kitsiꞌindu Moisés ko nchja chinga profeta, ꞌba nde bi ku̱akjainre nisi tjin xi kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.”

17

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe xuta xi tsaꞌen nga xuta xi yakꞌa majngije

Mt. 18:6-7, 21-22; Mr. 9:42

1 ꞌBa kio Jesús jako xutare, ꞌba kitsure:

—ꞌBa sꞌe̱ntsjai mé= xi saꞌen nga xuta majngije, tunga ¡nimaxuni xi saꞌen nga xuta xi yakꞌa kuajngije! 2 Ngisa= nda ku̱anre xi ꞌba saꞌen tsa sjenꞌbangitꞌa ngisin jngu ndiojo tse ꞌba xanikjaꞌajin ndachikun, kionga kje tsaꞌenjín nga kuajngije jngu kiꞌndi chi joni kibi. 3 Tikuendo yojonu.

’Tsa ntsꞌé timajngije ngatꞌari, chukoye nga bi nda titsaꞌen. ꞌBa tsa sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana, tichatꞌa_ri. 4 Tsa yatu ndiya chꞌo sikori nga jngu nixtjin ꞌba yatu ndiya kjuaꞌetsuri: “Sikꞌantjaiyaña̱ kjuafaꞌetsjenna̱. Tichatꞌanaa̱”, tsa ꞌba kuetsuri, tichatꞌa_ri —kitsu Jesús.

5 ꞌBa apóstoles kitsure Jesús:

—Tisekonii̱ tuxi ngisa ku̱akjain ngisanini̱.

6 ꞌBa Naꞌenna Jesucristo kitsure:

—Tsa tjinchinu kjuamakjain ninga tu ichi sa joni xujma mostaza, ku̱an kꞌuin_ru yabi: “Chjuneye yojori ngaꞌe ꞌba tꞌikꞌentjejin yojori ndachikun”, ꞌba yabiu sikꞌetjusunnu.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chuꞌnda xi tsikꞌetjusun xare

7 ꞌBa Jesús kitsu ngisare xutare:

—Tsa jngu ngajinnu tjinre jngu chuꞌnda xi kafikakjan nangiu asa tjiuba kafitsikuenda, ꞌba kionga je faꞌeni ngijña chuꞌndabiu, ¿a tsu=re: “Ndekenitꞌai yamixo”? 8 Junjun. Tusa tsure: “Tꞌendai xi skinaa̱ ꞌba tꞌekungi chinga tjiari nga tꞌeyana xichine ko nanda xi kꞌuia̱, ꞌba jaskan ku̱an sinchje ꞌba sꞌi ji.” 9 ꞌBa ninga bi tsjare kjuanda chuꞌndare kionga je kitsikꞌetjusun xa xi ꞌexare. 10 ꞌBa nde tsaꞌen ko jun, kionga je kjinikꞌetjusun ngayéje xa xi ꞌexanu Naꞌenchana, tixun: “Ña= chuꞌnda xi tumé chjire, ngatꞌa tu kui kjinikꞌetjusan mé= xi kisꞌenena.”

Nga Jesús tsinda te nchja xi kunre chiꞌin feꞌndujun

11 ꞌBa kionga tifi Jesús naxinanda Jerusalén, jaꞌajin masenre nangi Samaria ko nangi Galilea. 12 ꞌBa kionga je kuatiñatꞌa jngu naxinanda chi, kisatejin te nchja xi kunre chiꞌin feꞌndujun xi kjintꞌa tsikinya 13 nga kiskiꞌndaya, ꞌba kitsure:

—Ji Jesús, maestru, ngatjaꞌanimari ngatꞌa tsajain.

14 ꞌBa kionga Jesús tsabe nchjabiu, kitsure:

—Tanginkaku_ru yojonu naꞌmiu.

ꞌBa kionga inyafi nchjabiu, kuatsje chiꞌin xi kunre. 15 ꞌBa jngu xuta xi tjenjinre nchja xi te, kionga tsabe nga je kuanda, jendiba ngani ꞌba ꞌñu kiskiꞌndaya nga kitsichjire Naꞌenchana. 16 ꞌBa jaꞌekasenkunchꞌintꞌare Jesús nga kitsikindi ꞌnda tꞌanangiu ꞌba kitsjare kjuanda. Kui xutabiu tseꞌe Samaria.

17 ꞌBa Jesús tsiningiya:

—¿A bi tsa te mani nchja xi kuanda chiꞌin xi kunre? ¿Ñá kiji xi ngiñajan? 18 ¿Ánñu tu kui tajngu xutabi xi bi tseꞌe Israel jendibani nga jaꞌetsichjire Naꞌenchana?

19 ꞌBa jako xutabiu, ꞌba kitsure:

—Tisetjen ꞌba tꞌin. Ngatꞌa kuakjainri, kui= kjua kuandani.

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe nixtjin nga kuatexuma Naꞌenchana

Mt. 24:23-28, 36-41

20 ꞌBa xuta fariseo tsiningiyare Jesús:

—¿Kjiaꞌáñu kjuaꞌe nixtjin nga kuatexuma Naꞌenchana?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kionga kuatexuma Naꞌenchana, bi tsejen xiare. 21 Ninga bi kuetsu xuta: “Ngaꞌe tijña”, asa: “Jaan tijña.” Ngatꞌa je tibatexuma Naꞌenchana ngajinnu.

22 ꞌBa kitsure xutare:

—Kjuaꞌe= nixtjin nga ku̱amejénnu xio ninga tu jngu sa nixtjin kionga kuatexuma Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, tunga bi xio. 23 ꞌBa tjin= xi kuetsunu: “Ngaꞌe tijña”, asa: “Jaan tijña”, tunga bi mangiun ꞌba ninga bi mangintjenngiu. 24 Ngatꞌa jotsaꞌen matsejen ndiꞌi choꞌon ngankꞌaa nga baꞌna, nga matsejen ꞌnda ngitutsꞌian kaꞌnda ña ntjai tsuꞌbiu, ꞌba=tsaꞌen kuatsejen Kiꞌndire Xuta xiꞌiun nixtjin kionga kjuaꞌe ngani. 25 Tunga tjinnere nga tjun tse kjuanima kjuaꞌa, ꞌba xuta xi tjin ngandaꞌe skueton. 26 Jó kuán nixtjin nga tsikꞌejña Noé, ꞌba= ku̱an nixtjin kionga kjuaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 27 Kui nixtjinbiu inyakjen ꞌba inyaꞌbi xuta ꞌba inyabixan ꞌba inyatsikixan kiꞌndire xuta. ꞌBa inyatsaꞌen kaꞌnda nga jaꞌe nixtjin nga jaꞌasꞌen Noé barku, ꞌba tsaꞌa tsiꞌñu ꞌba jesunjin nanda ngatsiꞌi xuta. 28 ꞌBa ꞌba nde jo kuán nixtjin nga tsikꞌejña Lot, inyakjen ꞌba inyaꞌbi xuta, inyabatse tsajmi ꞌba inyabateña tsajmi, inyaꞌbentje ꞌba inyatsinda niꞌya. 29 Tunga nixtjin nga ꞌetju Lot naxinanda Sodoma, jendibajen ngankꞌaa ndiꞌi ko asufre ꞌba tsixu tꞌanangiu, ꞌba jesun ngatsiꞌi xuta. 30 ꞌBa ꞌba= ku̱an nixtjin kionga ku̱atsejen Kiꞌndire Xuta xiꞌiun.

31 ’Kui nixtjinbiu, xi tjindu ngatsja ndaba bi ngatꞌetukajen tuxi kjuaꞌekꞌaxjeni mé= xi tjindu ngaya ndaba. ꞌBa xi ngijña titsaꞌexa, bi nde ngatjendibani ndaba. 32 Tikjaꞌetsjion mé= xi kuataꞌen chjunre Lot. 33 Tuꞌyañu xi kuangisjai nga sikꞌangi yojore, kui= xi tusa sichaja yojore. Tunga xi sichaja yojore, kui= xi tusa sikꞌangi yojore.

34 ’ꞌBa an xin_nuu̱. Kui nistjenbiu jó xuta xi kjiyusun ndekuini nachan, jngu xi stjube ꞌba xi ngijngu sꞌe̱jña. 35 ꞌBa jó yanchjin xi ñatjen inyaꞌbo, jngu xi stjube ꞌba xi ngijngu sꞌe̱jña. 36 ꞌBa jó nchja xi sema ngijña, jngu xi stjube ꞌba xi ngijngu sꞌe̱jña —kitsu Jesús.

37 ꞌBa nchjabiu tsiningiyare Jesús:

—Naꞌen, ¿ñá=ñu ꞌba ku̱an?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ña kjijña tjiuba mikꞌen, kio= mañajan tjiunike.

18

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chjun kꞌon ko juez

1 ꞌBa Jesús ꞌejñare kui kjuakusunbi xutare, tuxi kuakuyanire nga tjinnere kjuakontsjai Naꞌenchana, ꞌba nga bi sikjere kakun. 2 ꞌBa kitsure:

—Kisꞌe jngu naxinanda ña tsikꞌejña jngu juez xi ninga bi bekun Naꞌenchana ꞌba ninga bi ndusinre ngatꞌa tseꞌe xuta. 3 ꞌBa ndekuini naxinanda tsikꞌejña jngu chjun kꞌan xi tjinre kjua ko ngijngu xuta. ꞌBa chjunbiu fikun juez nga tsure: “Kixi tꞌendai kjua xi tjinkona̱ xuta xi stikena̱.” 4 Nkjin nixtjin jaꞌa nga bi ꞌendare kjua chjunbiu. Tunga jaskan kitsikjaꞌetsjen: “Ninga bi ꞌbekua̱n Naꞌenchana ꞌba ninga bi ndusinna̱ ngatꞌa tseꞌe xuta, 5 tunga chjun kꞌanbi janda titsistina̱. Kui kjua tusa kixi kꞌuendani_ra̱ kjua, tuxi bi sikjeni kjuaje kakua̱n nga kjuaꞌekunntsjaina̱.”

6 ꞌBa Naꞌenna Jesucristo kitsu ngisare:

—Ngu, tasen ñojon mé= xi kitsu juez xi tsajainre kjuakixi. 7 Ngu, ¿a bi ꞌba nde Naꞌenchana kixi kꞌuendare kjua xuta xi jaꞌajin, xi nga nixtjin nga nistjen miꞌare kjuanda? ¿A sikꞌandaya= nga kuaseko? 8 ꞌBa xin_nuu̱ nga taꞌa kꞌuendare kjua xuta xi tseꞌe. Tunga kionga kjuaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, ¿a saku ngisare ngasunꞌndio xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana?

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xuta fariseo ko xuta xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma

9 ꞌBa Jesús ꞌba nde yeꞌere nijmi kjuakusunbi yakꞌa xuta xi kixi tsure yojore ꞌba ꞌbaxjengi xi yakꞌa. 10 ꞌBa kitsu:

—Jó nchja kikjako Naꞌenchana ningu, jngu xuta fariseo ko jngu xuta xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma. 11 ꞌBa xuta fariseo xin tsakasen nduju nga ꞌbitsaꞌen jako Naꞌenchana: “Naꞌen, tsjara̱ kjuanda, ngatꞌa bi ꞌba kuaa̱n an jotsaꞌen xuta xi yakꞌa, xi cheje tsaꞌen, xi chꞌokun, xi kjuachajngi tsaꞌentꞌare chjunre. ꞌBa ninga bi ꞌba kuaa̱n joni xutabiu xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma. 12 An batejña kjindia̱ jó ndiya xki semana, ꞌba tsjara̱ diezmo ngayéje xi jenna̱”, kitsu xuta fariseo. 13 Tunga xuta xi kjebechjintjai tsajmi kjin tsakasen nduju ꞌba kaꞌnda bi kuán kakun tsa ngankꞌaa skutsejennijin. Tusa tsoꞌotꞌa nisinre nga ꞌbi kitsu: “Naꞌen, ngatjaꞌanimari ngatꞌana̱ xi xuta je kuáa̱n.” 14 An xin_nuu̱ —kitsu Jesús—, kionga xutabi kiji ngani ndaba, je kuachatꞌare jere, tunga bi xuta fariseo. Ngatꞌa xi tu kui tajngu nkꞌa ꞌbaxje yojore, kui= xi kjuiꞌnaxjenima. ꞌBa xi kꞌuaxjenima yojore, kui= xi sakure kjuaje.

Nga Jesús tsichikuntaꞌen kiꞌndi nisti

Mt. 19:13-15; Mr. 10:13-16

15 ꞌBa nde jaꞌechanire Jesús kiꞌndi nisti, tuxi sichikuntaꞌenni nga kuanere ntsja; tunga xutare jatiko xi inyafaꞌeko. 16 Tunga Jesús kinchjare kiꞌndi nistiu ꞌba kitsure nchjabiu:

—Taꞌeꞌndio nga kiꞌndi nistiu kjuaꞌekunna̱, bi ꞌbechjaꞌnde_ru, ngatꞌa ña batexuma Naꞌenchana kui= xi joni nisti tseꞌe. 17 Ngatꞌa jngu kiꞌndi taꞌa kjebe mé= xi baꞌere. ꞌBa kjuakixi= xi xin_nuu̱, tuꞌyañu xi bi ꞌba tsaꞌen skjebe kjuandare Naꞌenchana nga ku̱akjainre nga kui xi batexuma, niñajanni ku̱an kjuaꞌasꞌen ña batexuma= Naꞌenchana.

Nga Jesús fako nijmi jngu xuta nyina

Mt. 19:16-30; Mr. 10:17-31

18 ꞌBa jngu xuta ngaku tsiningiyare Jesús:

—Ji Maestru xi ndai, ¿mé= xi saꞌaa̱n, tuxi sꞌe̱nina̱ kjuabenichun xi bi fetꞌa?

19 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿Ánñu xuta nda ꞌmininaa̱? Tsajainjín xuta xi nda, tu Naꞌenchana sani. 20 Je ꞌye mé= xi tsu kjuatexumo: “Bi siꞌen kjuachajngi; bi sikꞌen; bi cheje siꞌen; bi en ndesu kjuinukjuai ngatꞌare xi yakꞌa; chakuin naꞌenri ko nari.”

21 ꞌBa xutabiu kitsu:

—Ngayéje kibiu tetsikꞌetjusaa̱n ꞌndani nga kindia̱.

22 ꞌBa kionga Jesús kjintꞌe kibi, kitsure:

—Ngijngu tsajmi chaja ngisari: tꞌikateñe ngayéje xi tjinri ꞌba xuta xi ni̱ma̱ taꞌe_ri, ꞌba ꞌbatsaꞌen sꞌe̱ri kjuanyina ngankꞌaa; ꞌba ndetjenngina.

23 Tunga kionga xutabiu kjintꞌe ion, ꞌñu kuabare, ngatꞌa ne ꞌñu nyina. 24 ꞌBa kionga Jesús tsabe nga kuabare xutabiu, kitsure:

—¡Á tsaꞌen naꞌen ku̱anire xuta xi nyina nga kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana! 25 Ngisa= bi naꞌen ku̱anre nga jngu chakameyu kjuaꞌasꞌen ntsꞌare nindu, tsa jngu xuta nyina kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana.

26 ꞌBa xuta xi kjintꞌere tsiningiyare:

—Ngu, ¿ꞌyá= xi ku̱anre kjuinikꞌangi tsuꞌba?

27 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Mé xi bi mare tsaꞌen xuta, kui= xi mare tsaꞌen Naꞌenchana.

28 ꞌBa Pedro kitsure:

—Naꞌen, ji̱n kjinikꞌejña yejenii̱ mé= xi tjinni̱, ꞌba tsetjenngiri̱.

29 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱, tsa ꞌyáñu xi ꞌejña ndaba, chjunre, ntsꞌe, xichare, asa kiꞌndire, tuxi sjaꞌndeni nga Naꞌenchana kuatexumare, 30 kui xi tsꞌaxtiu kuaꞌere ngasunꞌndebi, ꞌba nixtjin xi saꞌe ndiba sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa.

Nga Jesús tsu ngani nga kueya

Mt. 20:17-19; Mr. 10:32-34

31 ꞌBa Jesús jakotꞌaxin xutare xi tejó, ꞌba kitsure:

—Tasen ñojon. Temangin=ña naxinanda Jerusalén ña ku̱ajngu yeje xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta ngatꞌa tseꞌe Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 32 Ngatꞌa ku̱angantsjare xuta xi bi tseꞌe Israel, ꞌba kui kuejnuke, chꞌo siko, kꞌuetiajunre, 33 kuajare ꞌba jaskan sikꞌen. Tunga xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

34 Tunga xutare nimé kuankjinre, ꞌba ninga bi be mé= ngatꞌa tseꞌe xi titsu Jesús, ngatꞌa kisꞌejñaꞌmore kibiu.

Nga Jesús tsinda jngu xuta ka naxinanda Jericó

Mt. 20:29-34; Mr. 10:46-52

35 ꞌBa kionga Jesús tifechutiña naxinanda Jericó, jngu xuta ka tijñandai ndiyo nga tjimiꞌa ton chje. 36 ꞌBa kionga xutabiu kjintꞌe nga nkjin xuta inyafaꞌa, tsiningiya mé= xi tjima. 37 ꞌBa kikꞌinre nga Jesús xi tseꞌe Nazaret tifaꞌa kio. 38 ꞌBa meni kiskiꞌndaya nga kitsu:

—¡Ji Jesús, ntjere David, chanima kakunnaa̱!

39 ꞌBa xuta xi tjentitjun jatiko, tuxi kꞌuejñaxiuni, tunga tu ngisa= ꞌñu kiskiꞌndaya nga kitsu:

—¡Ji ntjere David, chanima kakunnaa̱!

40 ꞌBa kio Jesús tsakasenꞌñu, ꞌba ꞌexa nga kuechjaꞌa xuta ko. ꞌBa kionga je jaꞌe, Jesús tsiningiyare:

41 —¿Mé= xi mejénri nga saꞌaa̱n ngatꞌa tsiji?

ꞌBa xuta ko kitsure:

—Naꞌen, mejénna̱ ku̱atsejen nganina̱.

42 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ngatjamatsejenri. Ngatꞌa kuakjainri, kui kjua kuandani.

43 ꞌBa ndekuini chubabiu xuta ko kuatsejen nganire ꞌba kitjenngi Jesús nga kitsichjire Naꞌenchana. ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tsabe kibi, ꞌba nde kitsichjire Naꞌenchana ngayeje.

19

Nga Jesús faꞌasꞌen ndaba Zaqueo

1 ꞌBa Jesús jaꞌasꞌen naxinanda Jericó ꞌba ꞌetutsꞌinre nga jaꞌajin naxinando. 2 ꞌBa kio tijña jngu xuta nyina xi Zaqueo ꞌmi, xi jngu ngakure nchja xi kjebechjintjai tsajmi ngatꞌare Roma. 3 Kui mejénre skuexkun tsakaiñu ꞌyá= ni Jesús, tunga bi kuán tsabe, ngatꞌa nkjin mani xuta, ꞌba Zaqueo ne xtuba. 4 ꞌBa meni tsangatsanga titjunre xutankjiun ꞌba tsijun jngu ya xi sicómoro ꞌmi, tuxi skueni Jesús, ngatꞌa tjinnere nga kio kjuaꞌa. 5 ꞌBa kionga Jesús je tifaꞌa kio, kiskutsejennkꞌa ña kjiꞌa xutabiu, ꞌba kitsure:

—Zaqueo, tetukajenfani, ngatꞌa niꞌyari tjinnere nga sikjaꞌayaa̱ ngandaꞌe.

6 ꞌBa Zaqueo taꞌa ꞌetukajen ꞌba ꞌñu tsja tjinre nga kiskjebetjo Jesús ndaba. 7 Tunga kionga xuta tsabe kibi, ngatsiꞌi ꞌetutsꞌinre nga kitsikꞌaxki Jesús, ꞌba kitsure xinkjin:

—Nga ndaba jngu xuta je kitsikjaꞌaya.

8 Tunga Zaqueo tsakasen nduju nga jako Naꞌenna, ꞌba kitsure:

—Naꞌen. Masen sja_ra̱ xuta ni̱ma̱ mé= xi tjinna̱. ꞌBa tsa tjin xi je kitsaꞌentꞌa_ra̱ cheje, ñujun kaꞌa xi ꞌba kjiꞌi sja ngani_ra̱.

9 ꞌBa Jesús kitsure:

—Xi naire niꞌyabi je ꞌetukajin jere ngandaꞌe ngatꞌa je ꞌyare nga ntjere Abraham. 10 Ngatꞌa Kiꞌndire Xuta xiꞌiun jaꞌekangisjai ꞌba jaꞌetsikꞌangi xi je kichaja tsakaiñu.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe chuꞌnda xi kitsaꞌere ton

Mt. 25:14-30

11 ꞌBa kionga xuta inyaminya ñojon mé= xi tinchja Jesús, inyatsikjaꞌetsjen nga je mején ku̱atsejen jótsaꞌen Naꞌenchana kuatexuma; ngatꞌa Jesús je tifechu tiña naxinanda Jerusalén. Kui kjuañu, kui ꞌejñani kjuakusunbi. 12 ꞌBa kitsu:

—Tsikꞌejña jngu xuta xi ntjere rey xi kjin kiji kjaꞌe nangi, tuxi rey sꞌianni ꞌba jaskan kjuaꞌe ngani. 13 ꞌBa nga kje fijín, kinchjare te chuꞌndare ꞌba tse ton kitsingantsja nga jngu jngu nchjabiu, ꞌba kitsure: “Tiꞌaxako tonbi kaꞌnda nga̱ kjuaꞌe ngañaa̱.” 14 Tunga xuta xi tseꞌe nangire kuastike xutabiu ꞌba kitsikasentjenngi nchja xi yaꞌa en xi ꞌbi kuetsu: “Bi mejénni̱ tsa kui xutabi xi reyni̱ ku̱an.”

15 ’Tunga rey kjiñaꞌan ꞌba jendiba ngani nangire. ꞌBa kionga je jaꞌe, ꞌexa nga kjuinukjuare chuꞌnda xi kitsingantsja ton, tuxi skueni jó tjin kejensunre nga jngu jngu. 16 ꞌBa jaꞌe xi titjun, ꞌba kitsure: “Naꞌen, tonri ngite kaꞌa je kitsikejensun kiꞌndire.” 17 ꞌBa xi rey kitsure: “Nda tjin, jngu ni chuꞌnda xi nda. Ngatꞌa kixi= kꞌiku̱e xachi xi kitsjare, kui kjua sjaꞌndeira̱ nga kuatexumari te naxinanda.” 18 ꞌBa kio jaꞌe chuꞌnda xi majóni, ꞌba kitsu: “Naꞌen, tonri ngiꞌón kaꞌa je kitsikejensun kiꞌndire.” 19 ꞌBa xi rey kitsure: “Ji xi kuatexumari ón naxinanda.”

20 ’ꞌBa kio jaꞌe ngijngu xi kitsu: “Naꞌen, ngaꞌe tijña ton xi kjiningantsjanaa̱. Nda= ꞌejñatjaa̱ ngajin jngu najñu; 21 ngatꞌa kitsakjunña̱ ngatꞌari. Ngatꞌa ji jngu= ni xuta xi ꞌñu tjenre, ꞌba chjube mé= xi bi ji kikꞌejñe, ꞌba ꞌbekui chan xi bi ji kikꞌentje.” 22 ꞌBa xi rey kitsure: “Ji chuꞌnda chꞌokun. Ko fani enre ndsuꞌbai saꞌenra̱ kjua. Je ꞌye nga an jngu= ña̱ xuta xi ꞌñu tjenre, ꞌba kjebia̱ mé= xi bi an ꞌejñaa̱, ꞌba ꞌbekua̱ chan xi bi an ꞌentjía̱. 23 Kui kjuañu ¿ánñu bi kjinikjaꞌasꞌenni tonna̱ ngaya banco? Ngatꞌa tsa ꞌba kjiñeꞌen, kionga jaꞌaa̱, kixuntsjaa̱ tonna̱ ꞌba ko kiꞌndire tsakaiñu.” 24 ꞌBa xi rey kitsure nchja xi kio inya: “Chjaꞌá_ru tonre xutabi ꞌba taꞌe_ru xi te mani tseꞌe.” 25 ꞌBa nchjabiu kitsure: “Naꞌen, tunga kui xutabiu je te kaꞌa ton tjinre.” 26 ꞌBa xi rey kitsu: “An ꞌba xin_nuu̱. Ngatsiꞌi xi tjinre ngisa= tse kuaꞌe ngisare, tunga xi tsajainre, tusa stjukjaꞌare kaꞌnda xi tjinchire. 27 ꞌBa ngatꞌa tseꞌe xi stikena̱, xi bi mejénre nga kuatexuma_ra̱, ndekonu ngaꞌe ꞌba ngixkua̱n tikꞌion.”

Nga Jesús faꞌasꞌen naxinanda Jerusalén

Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Jn. 12:12-19

28 ꞌBa kionga Jesús je ꞌba kitsu, kijitjunre xutare nga janda kiji naxinanda Jerusalén. 29 ꞌBa kionga je kuatiñatꞌare naxinanda Betfagé ko Betania, echu tjenngi xi Ya Olivo ꞌmi. ꞌBa kio kitsikasen jó xutare. 30 ꞌBa kitsure:

—Tangiun naxinanda chi xi tijña nguba kio, ꞌba kionga kuitjasꞌion, xio jngu kiꞌndi burru xi tjitaꞌñu, xi kje nisa ꞌyajín ꞌbejñakjare. Chjundo ꞌba ndeko ngaꞌe. 31 ꞌBa tsa tjin xi skuiningiyanu: “¿Ánñu techjundañú tjiubo?”, ꞌbi tꞌin_ru: “Naꞌennaxu machjenre.”

32 ꞌBa kiji xi kjinikasen, ꞌba tsabe kiꞌndi burru jofatsaꞌen nga je kitsu Jesús. 33 ꞌBa yejerañu inyakjenda kiꞌndi burru, xi naire tsiningiyare:

—¿Ánñu techjundañú kiꞌndi burru?

34 ꞌBa kui kitsingojore:

—Naꞌennaxu machjenre.

35 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌekore Jesús kiꞌndi burru, ꞌba yasunre tjiutsanga chajare ꞌba kitsikꞌejñakjare. 36 ꞌBa jotsaꞌen Jesús tifi, xuta inyabayuju tjiutsanga chajare ngaya ndiyo. 37 ꞌBa kionga je inyafechu ña fijenya tjenngi Ya Olivo, ngatsiꞌi xi tjenngire Jesús ꞌetutsꞌinre nga kiskiꞌndaya nga tsja titsubare ꞌba nga inyatsichjire Naꞌenchana ngatꞌare ngayéje kjuakun xi tu tsabe. 38 ꞌBa inyatsu:

—¡Ngatatsichikuntaꞌen Naꞌenchana rey xi ndibani ngatꞌare jaꞌenre! ¡Ngatjasꞌe kjuaxiu ngankꞌaa, ꞌba ngatjanichjire Naꞌenchana ngankꞌaa!

39 Tunga yakꞌa xuta fariseo xi tjenjinre xutankjiun kitsure:

—Maestru, chjutikue xutari.

40 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa xin_nuu̱ tsa xutabi xiu kꞌuendu, ꞌba=nde ndiojo skiꞌndaya.

41 ꞌBa kionga Jesús je echu tiñare naxinanda Jerusalén, kiskiꞌndantjai nga tsabe naxinandabiu. 42 ꞌBa kitsu:

—¡Jún, xuta Jerusalén, tsa kuira nixtjinbi ku̱ankjinnu mé= xi tsja_nuu̱ kjuaxiu! Tunga ngandaꞌe tijñaꞌmonu. 43 Ngu kjuaꞌe nixtjin kionga xi stikenu kꞌuetinstundainu ko xjo nga kꞌuechjanu, ꞌba bi sjaꞌndenu tsa kuiyu. 44 ꞌBa niki sikjekjuakjinnu ꞌba sikꞌen xuta xi tseꞌe nanginu. ꞌBa nijnguú ndiojo nde sꞌe̱nduxjonenire xinkjin. Ngatꞌa bi kjiꞌyo nixtjin nga Naꞌenchana jaꞌetsikꞌanginu.

Nga Jesús ꞌbaxje xi inyabateña tsajmi ña ma ndetsinre ningu

Mt. 21:12-17; Mr. 11:15-19; Jn. 2:13-22

45 ꞌBa kio Jesús jaꞌasꞌen ña ma ndetsinre ningu ꞌba ꞌetutsꞌinre nga tsꞌaxje xi inyabateña tsajmi. 46 ꞌBa kitsure:

—ꞌBitsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Niꞌyana̱, kui= xi ku̱an niꞌya ña xuta ma fakona̱.” Tunga jun, ngijore chacheje kjiñoꞌon.

47 ꞌBa nyujun nyujun Jesús yakuya ña ma ndetsinre ningu. ꞌBa xi ngakure naꞌmiu ko chjine kjuatexuma ꞌba ko xuta chingare naxinando tsangisjai jótsaꞌen ku̱an sikꞌenni Jesús. 48 Tunga bi kisakure jó saꞌenire, ngatꞌa ngatsiꞌi xuta ꞌñu nda inyaminya ñojonntsjai mé= xi Jesús titsu.

20

Nga chjaningiyare Jesús ꞌyá xi kitsjare kjuaꞌñu

Mt. 21:23-27; Mr. 11:27-33

1 Jngu nixtjin yejerañu Jesús tibakuya ña ma ndetsinre ningu ꞌba titsikjaꞌaxtiuyare xuta en ndare Naꞌenchana, kitsitiñatꞌare xi ngakure naꞌmiu ko chjine kjuatexuma ꞌba ko xuta chingare naxinando, 2 ꞌba kitsure:

—ꞌBa tꞌinnii̱. ¿Mé= kjuaꞌñu xi tjinri nga ꞌbi teñeꞌen? ꞌBa ¿ꞌyá xi kitsjari kjuaꞌñu nga ma ꞌbi teñeꞌen?

3 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—ꞌBa nde an skuiningiya_nuu̱ jngu tsajmi. ꞌBa tingojonu. 4 ¿ꞌYá= xi kitsikasen Juan Bautista nga jaꞌekatenda, a Naꞌenchana, asa xuta=?

5 ꞌBa nchjabiu jonijmiko xinkjin nga ꞌbi kitsu:

—Tsa kuixan nga Naꞌenchana kitsikasen, kui kuetsu=na: “Ngu, ¿ánñu bi kuakjainninu mé= xi kitsu Juan?” 6 ꞌBa tsa kuixan nga xuta kitsikasen, ngu ngatsiꞌi xuta kueꞌena ndiojo nga sikꞌenna, ngatꞌa makjainre nga Juan jngu profeta kuán.

7 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kitsingojore Jesús:

—Bi ꞌyee̱ ꞌyá= xi kitsikasen.

8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu nganire:

—ꞌBa ninga an bi ꞌba xin_nuu̱ mé kjuaꞌñu xi tjinna̱ nga ꞌbi tsaꞌaa̱n.

Nga Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe nchja chꞌokun xi tsaꞌexako uva

Mt. 21:33-44; Mr. 12:1-11

9 ꞌBa Jesús ꞌetutsꞌinre nga ꞌejñare jngu kjuakusun xutankjiun, ꞌba kitsu:

—Jngu xuta ꞌentje uva. ꞌBa kitsikeyare nangiu nchja xi mare tsaꞌexako uva ꞌba kui kjin kiji, ꞌba ꞌñu tsé tsꞌandayare. 10 ꞌBa kionga echu chanre tu, xi naire nangiu kitsikasen jngu chuꞌndare, tuxi kuekiꞌanire nchjabiu nga sjare tu xi ꞌbakore. Tunga nchjabiu yeꞌere chuꞌndabiu ꞌba tu tjejen ntsja nga kitsikasen. 11 ꞌBa kio xi naire nangiu kitsikasen ngani ngijngu chuꞌndare; tunga nchjabiu ꞌba nde yeꞌe nganire chuꞌndabiu, ꞌba chꞌo kitsiko ꞌba tu tjejen ntsja nga kitsikasen. 12 ꞌBa xi naire nangiu kitsikasen ngani ngijngu chuꞌndare, tunga nchjabiu ꞌba nde kitsiꞌon nganire chuꞌndabiu ꞌba tsꞌaxje.

13 ’Tuchan xi naire nangiu ꞌbi kitsu: “¿Mé= xi saꞌaa̱n? Tusa sikasia̱n kiꞌndi xi ꞌñu tjona̱. ꞌBa ku̱an kionga nchjabiu skue kiꞌndina̱, skuekun.” 14 Tunga kionga nchjabiu tsabe nga titsitiñatꞌare kiꞌndire xi naire nangiu, ꞌbi kitsure xinkjin: “Kui=bi xi xuntsja yeje xi tjinre naꞌenre. Tusa sikꞌian, tuxi tsajan ku̱anni mé= xi xuntsja.” 15 ꞌBa meni nchjabiu kikotꞌaxin ngaꞌnde ña tjintje uva kiꞌndire xi naire nangiu ꞌba kitsikꞌen.

’ꞌBa mani, xi naire nangiu, ¿Mé= xi siko nchjabiu? 16 Ngu kjuaꞌetsikjesun nchjabiu ꞌba kjaꞌe xuta sikeya nganire ngaꞌnde ña tjintje uva —kitsu Jesús.

ꞌBa kionga xuta xi inya kio kjintꞌe kibi, kitsu:

—¡Niñajanni ꞌba ngatjama!

17 Tunga Jesús kiskutsejenꞌa nchjabiu ꞌba kitsure:

—Ngu, ¿jó tsunire en xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana? Ngatꞌa ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Ndiojo xi nchja chjine xjo tsꞌaxjengi, kui= xi je kuánni ndiojo titjun.” 18 ꞌBa tuꞌyañu xi skasun ndiojobiu, niki ku̱axkua. ꞌBa xi kuijennere ndiojobiu, niki ku̱axi —kitsu Jesús.

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe kjuaꞌbechjintjai

Mt. 21:45-46; 22:15-22; Mr. 12:12-17

19 ꞌBa ndekuini chubabiu xi ngakure naꞌmiu ꞌba ko chjine kjuatexuma kuamejénre kitsuba Jesús, ngatꞌa be= nga Jesús ꞌejña kjuakusunbi ngatꞌa tseꞌe kui, tunga kitsakjunke xutankjiun. 20 ꞌBa kjinikasen ña tijña Jesús yakꞌa nchja, tuxi kiskutsejenꞌmonire. Kui xi kitsimaña yojore nga nda xuta kitsu, tuxi saꞌenni nga Jesús kuetsu jngu en xi bi ꞌba tjin, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an singantsjare gobernador tseꞌe Roma. 21 ꞌBa kui nchjabiu kitsure:

—Maestru, ꞌya=ni ji̱n nga kjuakixi= xi sji ko xi bakuye ꞌba nga bi kabi ñeꞌen kjua xuta. Tusa ko kjuakixi bakuye ndiyare Naꞌenchana. 22 ¿A tixaꞌnde asa bi tixaꞌnde nga kꞌuechjintjai_ra ña xuta ngakure Romano? ¿A kꞌuechji=ña, asa bi kꞌuechja?

23 Tunga Jesús be= kjuamañare nchjabiu, ꞌba kitsure:

24 —Takunu jngu ton denario. ¿ꞌYá= tseꞌe isen xi kjitꞌa ngaꞌe, ꞌba ꞌyá= tseꞌe jaꞌen xi kuaꞌindutꞌa tonbi?

ꞌBa nchjabiu kitsingojo:

—Tseꞌe xuta titjun César.

25 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ngu, taꞌe_ru César mé= xi kui tseꞌe, ꞌba taꞌe_ru Naꞌenchana mé= xi tseꞌe kui.

26 ꞌBa nchjabiu bi kuán kitsaꞌen nga Jesús kuetsu jngu en xi bi ꞌba tjin ngixkun xutankjiun. Tusa kuakunre en xi kitsingojo Jesús ꞌba xiu tsikꞌendu.

Nga Jesús bakuya nga kjuaꞌaya nganire xuta

Mt. 22:23-33; Mr. 12:18-27

27 ꞌBa kio yakꞌa nchja saduceo jaꞌekun Jesús. Kui nchjabiu tsu nga mikꞌen bi nde faꞌayanire; ꞌba jaꞌekiningiyare Jesús, ꞌba kitsure:

28 —Maestru, ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu xujunna Moisés: “Tsa jngu xiꞌin xi je tsixanko chjun kueya, ꞌba tsa bi kisꞌekore kiꞌndi, jngu ntsꞌe xuta xi kꞌion kuixanko ngani chjun kꞌanbiu tuxi sjanire kiꞌndi ntsꞌe xi kꞌion.” 29 Ngu, tsikꞌendu yatu nchja xi ntsꞌe mani. Xi matitjun tsixan; tunga kꞌen, ꞌba bi kisꞌere kiꞌndi. 30 ꞌBa chjunbiu tsixanko ngani xi majóni, xi ꞌba nde kꞌen, ꞌba bi kisꞌere kiꞌndi ngayeje. 31 ꞌBa chjunbiu tsixanko ngani xi majánni ngayeje, ꞌba ꞌba kitsaꞌen ngatsiꞌi xi yakꞌa. Ngayatu jesun, ꞌba bi kisꞌere kiꞌndi. 32 ꞌBa jaskan ꞌba nde kꞌen chjunbiu ngayeje. 33 ꞌBamani, nixtjin nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, ¿ꞌyá= tseꞌe ku̱an chjunbi? Ngatꞌa ngayatu tsixanko.

34 ꞌBa Jesús kitsure:

—Xuta xi tjin nixtjin ngandaꞌe bixan ꞌba tsikixan kiꞌndire. 35 Tunga xuta xi Naꞌenchana saꞌenre kjua nga ꞌbakore nga kꞌuendukun nixtjin xi saꞌe ndiba, xi kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, kui= xi bi nde kuixanni ꞌba bi nde sikixanni kiꞌndire, 36 ngatꞌa bi nde ku̱an kueyani. Tusa kꞌuendu jotsaꞌen tjindu ankjele, ꞌba kiꞌndire Naꞌenchana ku̱an, ngatꞌa jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 37 Tunga ngatꞌa tseꞌe nga kjuaꞌaya nganire xuta, kaꞌnda Moisés ꞌba nde ꞌejñatsejen nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, kionga kitsiꞌindu ngatꞌa tseꞌe ya naꞌya xi titijin ndiꞌi. Ngatꞌa ꞌbitsaꞌen kitsure Naꞌenchana: “Naꞌenre Abraham ko Naꞌenre Isaac ꞌba ko Naꞌenre Jacob.” 38 ꞌBa Naꞌenchana bi naꞌenre mikꞌen kuán, tu tseꞌe sani xi tjindukun. Ngatꞌa ngixkun Naꞌenchana tjindukun= ngatsiꞌi xuta.

39 ꞌBa kio yakꞌa chjine kjuatexuma kitsu:

—ꞌBa= tjin mé= xi sji, maestru.

40 ꞌBa bi nde mani kakun nga miningiya ngisare Jesús.

Nga Jesús miningiya ꞌyá ntje ndibanire Cristo

Mt. 22:41–23:36; Mr. 12:35-40; Lc. 11:37-54

41 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsiningiyare:

—¿Ánñu tsuni xuta nga ntjere David ndibani Cristo? 42 Ngatꞌa ndekuini David ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindutꞌa xujun Salmos:

Naꞌenchana kitsure Xuta chingana̱:

“Teni ngate kixina̱

43 kaꞌnda nga̱ xi stikeri ngi ndsakui sikꞌendaa̱.”

44 Ngu, ¿jótsaꞌen Cristo ntjere David kjuendibani, nga ndekuini David “Xuta chingana̱” tsure?

45 ꞌBa yejerañu ngatsiꞌi xuta inyaminya ñojon, Jesús jako xutare, ꞌba kitsure:

46 —Tikuendo yojonu ngatꞌa tseꞌe chjine kjuatexuma. Ngu, matsjare ꞌbetsuma nga baja najñu nduju ꞌba matsjare nga ko ꞌñu tsé kjuaxuta nikjaꞌayare ngajin ndetsin. ꞌBa matsjare nga ꞌbendusun yaxile xi tjun inya niꞌya sinagoga ꞌba ngaꞌnde xi ngisa nda kjaꞌajin nga jngu sꞌi. 47 ꞌBa kui xi kjaꞌare niꞌyare yanchjin kꞌan, ꞌba saꞌe ꞌñu tsé fako Naꞌenchana meni xuta xi kjaꞌere kuetsuni: “Ne nda xuta.” Kui kjuañu xutabiu ne tsé kjuanima kjuaꞌaxtiuni.

21

Nga Jesús bakuya ngatꞌa tseꞌe ton chje

Mr. 12:41-44

1 ꞌBa kionga Jesús kiskutsejen, tsabe xuta nyina xi inyaminya tonre ngaya kaxa xi tseꞌe ton chje. 2 ꞌBa nde tsabe jngu chjun kꞌan ni̱ma̱ xi ꞌeya kaxa tseꞌe ton chje jó ton xkua xi chuba kjiya. 3 ꞌBa Jesús kitsu:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga kui chjun kꞌan nimabi ngisa= tse kitsja tuꞌbani ko ngatsiꞌi xi yakꞌa. 4 Ngu ngatsiꞌi xi yakꞌa tu kui xi ꞌbangire kitsja, tunga chjunbi, ngajin kjuanimare, je kitsja yeje xi machjenre nga kꞌuejñakun.

Nga Jesús tsu mé= xi kuakutsejen nga kjue ngasunꞌndio

Mt. 24:1-28; Mr. 13:1-23

5 ꞌBa yakꞌa xutare inyanchja ngatꞌa tseꞌe ningu, jótsaꞌen tsjatsaꞌen kjiñaꞌaxako ndiojo xi tsjakun, ꞌba nde ko tsajmi tsjakun xi tibaꞌe kjuatjore Naꞌenchana. Tunga Jesús kitsu:

6 —Kjuaꞌe= nixtjin nga ngayéje kibi xi jun techutsejenꞌo kjuekjua. Kuixungi yeje ꞌba nijnguú nde ndiojo sꞌe̱nduxjonenire xinkjin.

7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu tsiningiyare:

—Maestru, ¿kjiaꞌá nga ꞌbi ku̱an? ꞌBa ¿mé= chuba xi sꞌe̱ kionga je kꞌuetjusun yeje kibi?

8 ꞌBa Jesús kitsu:

—Tikuendo yojonu nga tuꞌyá ngatꞌejñunu. Ngatꞌa ne nkjin xuta kjuaꞌe xi jaꞌenna̱ sichjen, ꞌba kuetsu: “An= ña̱ xi Cristo”, ꞌba: “Nixtjinbiu je matiña yaꞌa.” Tunga bi mangintjenngiu kui. 9 ꞌBa kionga jun kjuinuꞌyo nga tjin kjuachan ꞌba nga tsajain kjuaxiu ngajinre naxinanda xi tjin, bi kun, ngatꞌa tjinne=re nga tjun ꞌba ku̱an, tunga kje faꞌejín nixtjin nga kjue ngasunꞌndebi yaꞌa.

10 ꞌBa Jesús kitsu ngisare:

—Naxinanda skjanko kjaꞌe naxinanda, ꞌba chikun skjanko kjaꞌe chikun. 11 ꞌBa nga i nga jaan sꞌe̱ chon xi ne ꞌñu ko kjindia ꞌba ko chiꞌin xi ꞌñu. ꞌBa ku̱atsejen ngankꞌaa chuba yaꞌe ꞌba ko mé= xi kuinyakunre xuta.

12 ’Tunga kionga kje majín ngayéje kibi, jun titjun subanu xuta ꞌba sjenngikenu. Singantsjanu ngaya ntsja xi ngakure niꞌya sinagoga ꞌba sikjaꞌasꞌennu nduya. ꞌBa tu ngatꞌa tsaꞌan= nini kuekonu ngixkun rey ꞌba ngixkun gobernador. 13 ꞌBa kionga ꞌba kuatoꞌon, sa̱kuꞌndenu nga kꞌue_ru nijmi nchjabiu ngatꞌa tsaꞌan. 14 ꞌBi tsaꞌen tikjaꞌetsjion nga bi tjinnere nga kꞌuendatitjun jó kuixun tuxi kuinyakoñu yojonu. 15 Ngatꞌa an sja_nuu̱ en ko kjuankjin kakun jótsaꞌen kjuinukjuo meni nga xuta xi stikenu bi saꞌennu kionga xuko. 16 ꞌBa kaꞌnda xichanu ko ntsꞌio ko xingiu ꞌba ko xuta xi nda yaꞌanu singantsjanu ꞌba yakꞌa xi tjin ngajinnu kjuinikꞌen. 17 ꞌBa tu ngatꞌana̱= nini ku̱astike tsiꞌinu xuta. 18 Tunga nijnguú ntsja ku cha̱ja. 19 ¡Kixi tinyo ꞌba bi nikje_ru kakún, tuxi kꞌuangiñu!

20 ’ꞌBa kionga xio nga chasoldadu kꞌuetinstunndaire naxinanda Jerusalén, ngatjaꞌyo nga je kuatiña nixtjin nga kjuekjua. 21 ꞌBa kui nixtjinbiu, xi tjindu nangi Judea ngatanga ña tjin nindu, ꞌba xi tjindu ngajin naxinanda Jerusalén ngatꞌetju naxinando, ꞌba xi tjindu ngijñaa, bi nde ngatjendiba ngisani ngajin naxinando. 22 Ngatꞌa kui nixtjinbiu sakure chjire xuta ngatꞌare mé= xi bi nda kitsaꞌen, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱ajngu yejeni xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana. 23 ¡Nimaxunini yanchjin xi kui nixtjinbiu tjiꞌyamore kiꞌndi ꞌba xi inyatsikaki kiꞌndire! Ngatꞌa tse kjuanima xi sꞌe̱ ngasunꞌndio, ꞌba kjuastire Naꞌenchana kjuaꞌenere naxinandabi. 24 ꞌBa tjin xi kjuinuñare kicha, ꞌba yakꞌa tjiꞌñu nga kuechani ngayéje nangi xi tjin. ꞌBa xuta xi bi tseꞌe Israel kuinyane naxinanda Jerusalén ꞌnda nga̱ ku̱ajngu nixtjin xi kikaꞌeꞌndere nga kuatexuma.

Kionga kjuaꞌe ngani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun

Mt. 24:29-35, 42-44; Mr. 13:24-37

25 ’ꞌBa sꞌe̱re chu̱ba̱ tsuꞌbiu, so ꞌba ko niñu. ꞌBa ngaꞌe, tꞌanangiu, ngayéje naxinanda ꞌñu sa̱kjun ꞌba bi skue mé= xi sikjaꞌetsjen ngatꞌa tseꞌe jotsaꞌen ꞌñu kjuane ndachikun ꞌba jotsaꞌen ꞌñu kuaje nkꞌa tsindiure nando. 26 ꞌBa xuta kueyaya nga sa̱kjun kionga skue mé= xi ku̱ataꞌen ngasunꞌndio, ngu kaꞌnda ngaꞌñu xi tjin ngankꞌaa steya. 27 ꞌBa kio xiare Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, nga tjindibajin yufi ko ꞌñu tsé kjuaꞌñu ꞌba ko kjuaje. 28 ꞌBa kionga kꞌuetutsꞌinre nga ꞌba ku̱an, tinyo ꞌba chutsijon ngankꞌaa, ngatꞌa je matiña nixtjin nga ku̱ando —kitsu Jesús.

29 ꞌBa Jesús ꞌba nde ꞌejña jngu kjuakusun, ꞌba kitsu:

—Chutsejenꞌo ya higo ko nituñare ya xi tjin. 30 Kionga je ꞌbetutsꞌinre nga ꞌbetjure ntsꞌen, je ꞌyo nga nixtjinre chundaba matiña. 31 ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌennire kionga xio nga je ꞌba tjima, ngatjaꞌyo nga je matiña nixtjin nga kuatexuma Naꞌenchana.

32 ’Kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga ku̱ajngu yeje kibi kionga kje fesunjín xuta xi tjin ngandaꞌe. 33 Ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangiu kjuetꞌa, tunga enna̱ bi kjuetꞌa.

34 ’Tikuendo yojonu, ꞌba bi baꞌeꞌndio tsa sitajajin inimanu mé= xi chꞌotjin joni kjuachꞌi ko kjuamafo ngatꞌa tseꞌe mé= xi mejénre yojonu asa mé= xi tjin ngasunꞌndio. Ngatꞌa tsa ꞌba siꞌon, kionga kjuaꞌe nixtjinbiu, taꞌa skanenu joni jngu chen. 35 ꞌBa= tsaꞌen kui nixtjinbiu kjuendibanere ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio. 36 Kui kjua tetsubandañu jun, ꞌba chukontsjo Naꞌenchana, meni nga sꞌe̱ninu ngaꞌñu nga kuiyu ngayéje kjuanima xi ku̱an, ꞌba nga kixi kuinyo ngixkun Kiꞌndire Xuta xiꞌiun —kitsu Jesús.

37 ꞌBa nyujun nyujun Jesús yakuya ña ma ndetsin ningu, ꞌba nga majñu fitsikjaꞌaya tjenngi xi Ya Olivo ꞌmi. 38 ꞌBa ngatsiꞌi xuta tajñu tajñu jaꞌe ña ma ndetsin ningu nga faꞌekasen ñojonre Jesús.

22

Nga xutaxa foyare nga suba Jesús

Mt. 26:1-5, 14-16; Mr. 14:1-2, 10-11; Jn. 11:45-53

1 ꞌBa je matiña sꞌi pascua, kionga xuta judío kjine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san. 2 ꞌBa xi ngakure naꞌmiu ꞌba ko chjine kjuatexuma inyamangisjai ndiya jótsaꞌen ku̱an sikꞌen Jesús, ngatꞌa tsakjunke xutankjiun.

3 ꞌBa chanayi Satanás jaꞌasꞌenjin inimare Judas xi ꞌba nde Iscariote ꞌmi, jngu xi tejó xutare Jesús. 4 ꞌBa kui kikun xi ngakure naꞌmiu ko xi ngakure chasoldadu xi tsikuenda ningu, ꞌba jonijmiko nchjabiu ngatꞌare jótsaꞌen ku̱an singantsjare Jesús. 5 ꞌBa nchjabiu kuatsjare ꞌba ꞌendako Judas nga sjare ton. 6 ꞌBa Judas kuakjainre ꞌba ꞌetutsꞌinre nga tsangisjai mé= fa chu̱ba̱ xi ngisa nda nga singantsja Jesús kionga bi skue xutankjiun.

Nga kjenko xutare Jesús

Mt. 26:17-29; Mr. 14:12-25; Jn. 13:21-30; 1Co. 11:23-26

7 ꞌBa je jaꞌe nixtjin nga xuta judío kjine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san, ꞌba nga tsikꞌen chutsanga tseꞌe sꞌi pascua. 8 ꞌBa Jesús kitsikasen Pedro ko Juan, ꞌba kitsure:

—Tanginkꞌendo xichine tseꞌe sꞌi pascua, meni nga ñatjen sinchjaña.

9 ꞌBa nchjabiu tsiningiyare:

—¿Ña=ñu mejénri nga kuekꞌendai xi xina?

10 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kionga kuitjasꞌion ngajin naxinando, kio skajiun jngu xuta xi jngu nisa nanda yaꞌa. Tangintjengiu ꞌnda niꞌya ña kui kjuaꞌasꞌen, 11 ꞌba ꞌbi tꞌin_ru xi naire niꞌyo: “Maestru tsuri: ¿Ñáre ngaꞌndeñu nga kuakjenkua̱ xutana̱ kionga kuechji jñii̱ sꞌi pascua?” 12 ꞌBa kio kui kuakunu jngu ngaꞌnde teya xi je tijñanda ꞌba xi ngankꞌare niꞌyo tijña. Kio tꞌendo xi xina.

13 ꞌBa xutare kiji ꞌba ꞌba fa tsaꞌen kuasjaire jotsaꞌen jaꞌba je kitsure Jesús. ꞌBa kio ꞌenda xi skine jñu sꞌi pascua.

14 ꞌBa kionga je echu chu̱ba̱ nga kuakjen, Jesús ko apóstoles tsikꞌendutꞌa yamixo. 15 ꞌBa Jesús kitsure:

—¡A tu ꞌñu= mejénna̱ nga ñatjen skinaa̱ ko jun xichine tseꞌe sꞌi pascuabi, kionga kje faꞌaxtiujía̱n kjuanima! 16 Ngatꞌa ꞌba xin_nuu̱ nga bi nde skineña̱ xi tseꞌe sꞌi pascua ꞌnda nga̱ ku̱ajngu jó tsunire sꞌiu ña batexuma Naꞌenchana.

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskjebe chutsinbiu ꞌba kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsu:

—Chjubio kibi ꞌba tikaꞌbisun_ru xingiu. 18 Ngatꞌa xin_nuu̱ nga bi nde binu kꞌuiña̱ kaꞌnda nixtjin nga kuatexuma Naꞌenchana.

19 ꞌBa jaskan kiskjebe niñuxtilo ꞌba kionga je kitsjare kjuanda Naꞌenchana, kitsijoya ꞌba kitsjare xutare, nga titsu:

—Kui=bi xi yojona̱, xi singantsja nga kueya nga tu kjuanda tsojon. ꞌBa tiꞌon, tuxi kjuaꞌetsjenninu ngatꞌa tsaꞌan.

20 ꞌBa kionga je tsakjen, ꞌba nde kiskjebe chutsinbiu, nga titsu:

—Kui chutsinbi xi bakutsejen kjua xatse xi tiꞌbendakoni Naꞌenchana ko xutare ngatꞌare jinna̱ xi titsen nga tu kjuanda tsojon nga sꞌe̱nda kjuo.

21 ’Tunga ngandaꞌe, xuta xi singantsjana̱ ꞌba nde tijñatꞌakona̱ yamixabi. 22 Ngatꞌa ꞌba= ku̱anre Kiꞌndire Xuta xiꞌiun jotsaꞌen kisꞌenda ngatꞌare kui, tunga ¡nimaxuni xuta xi singantsja kui! —kitsu Jesús.

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare ꞌetutsꞌinre nga tsiningiyare xinkjin ꞌyá= xi singantsja.

Nga Jesús tsu ꞌyá= xi ngisa tjun tijña

24 ꞌBa kio xutare josiko xinkjin ngatꞌare ꞌyá= xi ngisa tjun tijña ngajinre. 25 Tunga Jesús kitsure:

—Rey xi batexuma naxinanda xi bi judío ꞌñu batexumare xutare. ꞌBa nchja xi tjinre xa mejénre nga xuta kuetsure nga nda inyatsaꞌen. 26 Tunga ngajinnu bi ꞌba ku̱an. Tusa xi ngisa tjun tijña ngajinnu ngatatsaꞌen yojore joni tsa kui xi ngisa kiꞌndi. ꞌBa xi batexuma ngatatsaꞌen yojore joni tsa kui xi chuꞌndare xi yakꞌa. 27 Ngu, ¿ꞌyá= xi ngisa tjun tijña? ¿A xi ꞌbejñatꞌa yamixo nga kjine=, asa chuꞌnda xi ꞌbeya xichine=? ¿A bi tsa xi ꞌbejñatꞌa yamixo? Tunga an tejñajin_nuu̱ joni chuꞌndanu.

28 ’Jun bi kjinikumanuu̱ kionga kichutꞌayakona̱. 29 Kui kjua sjani_nuu̱ kjuaꞌñu nga kuatexumo, jotsaꞌen kitsjana̱ Naꞌenna̱, 30 tuxi sinchjañu ꞌba sꞌiuñu tꞌa yamixana̱ ña kuatexumaa̱, ꞌba kuetsubasun yaxile ña siꞌan_ru kjua ntjere xuta Israel xi tejó kaꞌa mani.

Nga Jesús tsutitjun nga Pedro kuetsu nga bi xutare kuán

Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Jn. 13:36-38

31 ꞌBa Jesús kitsu:

—Simón, chanayi Satanás tsiꞌakjua nga kꞌuetsujmeyanu joni ko trigo. 32 Tunga an je ꞌetsa_ra̱ Naꞌenchana ngatꞌa tsiji, tuxi bi sichajani kjuamakjainri. ꞌBa kionga kjuaꞌe ngani ngixkua̱n, tisekue ntsꞌé tuxi kixi kuinyantsjaini.

33 ꞌBa Simón kitsure:

—Naꞌen, tjijngu takua̱n nga kjuikora̱ nduya ꞌba kaꞌnda kueyakora̱.

34 ꞌBa Jesús kitsure:

—Pedro, an xinra̱, kionga kje kjiꞌndajín chaxicha nixtjin ngandaꞌe, ji je ján ndiya kisji nga bi xutana̱ kuáin.

35 ꞌBa saꞌe tsiningiyare xutare:

—Kionga kitsikasen_nuu̱ ꞌba kixin_nuu̱ nga bi xꞌo chitsa, ninga ton ninga jnde, ¿a tjin= xi kichajanu?

ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Tumé kichajani̱.

36 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Tunga ngandaꞌe, xi tjinre chitsa, ngatabaꞌa. ꞌBa nde ngatabaꞌa tonre. ꞌBa xi tsajainre kicha, ngatateña najñu ndujure ꞌba ngatatsejngu. 37 Ngu ꞌba xin_nuu̱, nga tjinnere nga kꞌuetjusun enbi xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ngatꞌa tsaꞌan: “ꞌBa kui xi ꞌba nde kisꞌexkijinre xuta chꞌokun.” Ngatꞌa ngayéje xi kuaꞌindutꞌa ngatꞌana̱ tjinnere nga kꞌuetjusun.

38 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—¡Naꞌen, ngaꞌe tjindu jó kicha!

ꞌBa Jesús kitsu ngani:

—Je kuán nde.

Nga Jesús fako Naꞌenchana

Mt. 26:36-46; Mr. 14:32-42

39 ꞌBa saꞌe Jesús ꞌetju ꞌba kiji tjenngi Ya Olivo jotsaꞌen ntsjai. ꞌBa nde xutare kitjenngi ngayeje. 40 ꞌBa kionga je echu kio, Jesús kitsure:

—Chjaꞌa_ru kjuanda Naꞌenchana, tuxi bi xutꞌayakoninú.

41 ꞌBa kitsikjintꞌare jo kjiꞌi ma chanikjaꞌa jngu ndiojo. ꞌBa kio tsakasenkunchꞌin ꞌba jako Naꞌenchana, 42 ꞌba kitsure:

—Naꞌen, tsa mejénri kꞌuejñatꞌaxinnaa̱ kui kjuanimabi, tꞌejñatꞌaxinnaa̱. Tunga bi ngatjama jotsaꞌen an mejénna̱, tusa jotsaꞌen ji mejénri.

43 ꞌBa kuatsejen jngu ankje xi jendibajenni ngankꞌaa nga jaꞌetsjare ngaꞌñu. 44 ꞌBa kionga ne tse kjuanima tifaꞌaxtiu Jesús, ngisa ꞌñu jako Naꞌenchana, ꞌba nandubare tsixu tꞌanangiu joni tinre jin xi tsiña.

45 ꞌBa kionga je jetꞌare nga tifako Naꞌenchana, tsisetjen ꞌba jendiba ngani ña tjindu xutare. ꞌBa kjiyufe nga echu ngatꞌa je kitsikjejndare kjuabo. 46 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿Ánñu tetsjujñafeñu? Tisetjion ꞌba chjaꞌa_ru kjuanda Naꞌenchana, tuxi bi xutꞌayakoninú.

Nga faꞌenduba Jesús

Mt. 26:47-56; Mr. 14:43-50; Jn 18:2-11

47 ꞌBa yejerañu tinchja Jesús, nkjin xuta jaꞌe. ꞌBa Judas xi jngu xutare Jesús xi tejó tjentitjunre xutankjinbiu. Kui kitsitiñatꞌare Jesús ꞌba ꞌendsuꞌa. 48 ꞌBa Jesús kitsure:

—Judas, ¿a ningantsjani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ko jngu ndsuꞌa?

49 ꞌBa kionga xutare xi inyandaire Jesús tsabe mé= xi tjima, tsiningiyare:

—Naꞌen, ¿a kicha= kuixkjankoni̱?

50 ꞌBa jngu xutare xi sꞌejña kio yajare chuꞌndare naꞌmi titjun, ꞌba tsatetꞌa ñojon kixi. 51 Tunga Jesús kitsu:

—Je kuán nde. Bi ꞌba ñoꞌon.

ꞌBa kitsiko ñojon chuꞌndabiu, ꞌba kitsinda. 52 ꞌBa saꞌe Jesús jako xi ngakure naꞌmiu ko xi ngakure chasoldadure ningu ꞌba ko nchja chingare naxinando xi jaꞌetsuba, ꞌba kitsure:

—¿Ánñu ko kicha ko ya kichꞌañu nga jaꞌechjaꞌanuu̱, joni tsa jngu chacheje kuáa̱n? 53 Nyujun nyujun tsakatejñajinntsjai_nuu̱ nga yakuya ña ma ndetsinre ningu, ꞌba niñajanni kjindubanuu̱. Tunga tsojon horabi, kionga xi jñu batexuma.

Nga Pedro tsu nga bi xutare Jesús kuán

Mt. 26:57-58, 69-75; Mr. 14:53-54, 66-72; Jn. 18:12-18, 25-27

54 ꞌBa saꞌe nchjabiu kitsuba Jesús ꞌba kiko ndaba naꞌmi titjun. ꞌBa Pedro kjin tjenngire. 55 ꞌBa ngamasenre ngandetsin niꞌyabiu nchjabiu ꞌetse ndiꞌi ꞌba tsikꞌendundaire, ꞌba Pedro ꞌba nde tsikꞌejñajinre ngayeje. 56 ꞌBa kio jngu chjun chuꞌnda tsabe kui nga tijñatꞌa ndiꞌu, ꞌba nda kiskutsejenꞌa, ꞌba kitsu:

—Kui xutabi ꞌba=nde tsakꞌajmeko Jesús.

57 Tunga Pedro ꞌeꞌmotaꞌen yojore nga kitsu:

—Na, bi ꞌbexkua̱n xutabiu.

58 ꞌBa sangutjun, ngijngu xuta tsabe ngani, ꞌba kitsure:

—Ji ꞌba=nde makue nchjabiu ngayeje.

Tunga Pedro kitsu:

—Junjun, naꞌen, bi makua̱.

59 ꞌBaru tsa jngu hora jaskan ngani, ngijngu xuta ꞌñu si kitsu:

—Kjuakixi= nga Jesús tsakꞌajmetjenngi, ngatꞌa ꞌba=nde Galilea tseꞌe ngayeje.

60 Tunga Pedro kitsu ngani:

—Naꞌen, bi ꞌbia̱ mé= xi teꞌmi_ri.

ꞌBa ndekuini chubabiu, yejerañu Pedro tinchja, taꞌa kiskiꞌnda jngu chaxicha. 61 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenna Jesucristo kitsikuꞌbe ꞌba kiskutsejenꞌa Pedro, ꞌba kio Pedro jaꞌetsjenre en xi jaꞌba je kitsure: “Kionga kje kjiꞌndajín chaxicha nixtjin ngandaꞌe, ji je ján ndiya kisji nga bi xutana̱ kuáin.” 62 ꞌBa saꞌe Pedro ꞌetju ngaꞌndebiu, ꞌba ꞌñu kiskiꞌnda.

Nga nisubare Jesús

Mt. 26:67-68; Mr. 14:65

63 ꞌBa xi inyatsikuenda Jesús inyabejnuke ꞌba inyabajare. 64 ꞌBa ꞌeꞌmo tuxkun, ꞌba miningiyare:

—Ji xi profeta ꞌmi_ri yojori, ꞌba tꞌinnii̱, ¿ꞌyá= xi yajari ngandaꞌe nde?

65 ꞌBa kitsure nkjin kuya en chꞌotsu.

Nga Jesús ñaꞌanre kjua ngixkun xutaxa judío

Mt. 26:59-66; Mr. 14:55-64; Jn 18:19-24

66 ꞌBa kionga je kisꞌe isen, kuañajan nchja chingare naxinando ko xi ngakure naꞌmiu ꞌba ko chjine kjuatexuma, ꞌba kiko Jesús ña mañajan ngatsiꞌi xutaxa judío. ꞌBa kio tsiningiyare:

67 —ꞌBa tꞌinnii̱, ¿a ji= ni xi Cristo?

Tunga Jesús kitsure:

—Tsa xin_nuu̱ nga kui= ña̱, bi ku̱akjainnu. 68 ꞌBa tsa skuiningiya_nuu̱, bi singojonuu̱ ninga bi kjuinuntjinnuu̱. 69 Tunga baꞌanire ngandaꞌe Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kꞌuejña ngate kixire Naꞌenchana xi ꞌñu tse kjuaꞌñu tjinre.

70 ꞌBa saꞌe ngatsiꞌi tsiningiyare:

—¿A jixu xi Kiꞌndire Naꞌenchana kuáin?

ꞌBa kui kitsure:

—Jún= suba je ꞌba temixun.

71 ꞌBa meni nchjabiu kitsu:

—¿A machjen ngisana xuta xi kuetsu mé= xi kitsaꞌen? Ña= suba je kjinuꞌya en xi kitsu.

23

Nga Jesús ñaꞌanre kjua ngixkun Pilato

Mt. 27:1-2, 11-14; Mr. 15:1-5; Jn. 18:28-38

1 ꞌBa ngatsiꞌi xutaxa tsisetjen ꞌba kiko Jesús ngixkun Pilato, gobernador tseꞌe Roma. 2 ꞌBa nga je tjindu ngixkun, ꞌetutsꞌinre nga kiskaninejere, ꞌba kitsu:

—Kui xutabi kjaꞌe ndiya tifiko naxinandani̱. Titsu nga tichjaꞌnde nga sꞌe̱chjire xuta titjun César mé= xi machjintjai, ꞌba nde titsu nga kui xi Cristo, jngu rey ngayeje.

3 ꞌBa Pilato tsiningiyare Jesús:

—¿A ji= ni reyre xuta judío?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ji je ꞌba kisji.

4 ꞌBa kio Pilato jako xi ngakure naꞌmiu ko xutankjiun, ꞌba kitsure:

—Nime je sakuna̱ ngatꞌare xutabi.

5 Tunga nchjabiu a tu si kitsu:

—Jotsaꞌen kui tibakuya timinyasiyare xutankjiun ngayéje ngaꞌnde xi tjin nangi Judea. ꞌEtutsꞌinre nangi Galilea ꞌba kaꞌnda ngaꞌe je jaꞌe nga ꞌba titsaꞌen.

6 ꞌBa kionga Pilato kjintꞌe kibi, tsiningiya tsa Jesús jngu xuta tseꞌe Galilea kuán. 7 ꞌBa kionga kikꞌinre nga Jesús ndibani nangi Galilea, ña batexuma Herodes, ꞌbatsaꞌen kitsikasen Jesús ngixkun Herodes, xi ꞌba nde tijña naxinanda Jerusalén kui nixtjinbiu. 8 ꞌBa kionga Herodes tsabe Jesús, ꞌñu tsja kuánre, ngatꞌa je ndaꞌe mejénnire skue. Ngatꞌa nkjin ndiya kjintꞌe ngatꞌa tseꞌe Jesús, ꞌba mejénre skue nga kui saꞌen jngu kjuakun. 9 ꞌBa tsé tsiningiyare, tunga nijnguú en kitsingojo Jesús. 10 ꞌBa ꞌba nde kio inya xi ngakure naꞌmiu ko chjine kjuatexuma nga ꞌñu inyakaninejere Jesús. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Herodes ko chasoldadure joni tsajmi xi tumé chjire kitsiko Jesús. ꞌBa tsejnuke nga kitsikaja jngu najñu xi tsja kjiꞌi joni xi baja rey, ꞌba kitsikasen nganire Pilato. 12 ꞌBa kui nixtjinbiu Herodes ko Pilato, xi ngandaꞌeñu stike xinkjin tsakaiñu, ꞌetutsꞌinre nga nda tsakaꞌa xinkjin.

Nga Pilato ꞌbexa nga kjuinikꞌen Jesús

Mt. 27:15-26; Mr. 15:6-15; Jn. 18:39–19:16

13 ꞌBa meni Pilato ꞌeñajan xi ngakure naꞌmiu ko xutaxa ꞌba ko xutankjiun, 14 ꞌba kitsure:

—Jun jaꞌekonuu̱ xutabi. Temixun nga timinyasiyare xutankjiun. ꞌBa ngixkún je tsiningiya_ra̱, ꞌba bi kisakuna̱ tsa tjinre je xutabi ngatꞌare ngayéje xi tefangiu. 15 Ninga Herodes bi kisakutꞌare je. Kui kjua kitsikasen nganina xutabi. Ngu, je teꞌyo nga tumé kitsaꞌen xutabi xi ꞌbakore nga kueya. 16 ꞌBamani, kꞌuexaa̱ nga sꞌe̱re ꞌba saꞌe suntjia̱n.

17 ꞌBa xki nu xki nu nga sꞌi pascua, Pilato tjinnere nga tsikꞌejñandai jngu xuta xi kjiyuya nduya. 18 Tunga tu jngu kitsaꞌen jndare xutankjiun nga kiskiꞌndaya, ꞌba kitsu:

—¡Ngatjanikꞌen xutabiu! ¡Tikꞌejñandainii̱ Barrabás!

19 Barrabás kisꞌeya nduya, ngatꞌa ngajin naxinanda Jerusalén kiskjanko nchja xi tseꞌe Roma, ꞌba kitsikꞌen jngu xuta. 20 ꞌBa Pilato mejénre nga sikꞌejñandai Jesús, kui kjua jako ngani xutankjiun. 21 Tunga xutankjiun ngisa ꞌñu kiskiꞌndaya, ꞌba kitsu:

—¡Tjatꞌai kru xutabiu! ¡Tjatꞌai kru xutabiu!

22 ꞌBa xi majánni ndiya Pilato jako ngani, ꞌba kitsure:

—Ngu, ¿mé= kjua xi chꞌotjin kitsaꞌen xutabi? Nimé tisakuna̱ xi ꞌbakore nga kueya. ꞌBamani, kꞌuexaa̱ nga sꞌe̱re ꞌba saꞌe suntjia̱n.

23 Tunga xutankjiun ngisa ꞌñu si kitsaꞌen nga tsiꞌare Pilato nga kꞌuetꞌa kru Jesús, kaꞌnda nga kjinisinre. 24 Kui kjua Pilato kitsjani enre nga kꞌuetjusunre mé= xi inyamiꞌa. 25 ꞌBa meni kitsikꞌejñandai xuta xi xutankjiun jaꞌajin, xuta xi kjiya nduya ngatꞌa kiskjanko nchja xi tseꞌe Roma ꞌba kitsikꞌen jngu xuta. ꞌBa kitsingantsja Jesús, tuxi sikoni jotsaꞌen mejénre xutankjiun.

Nga sꞌetꞌa kru Jesús

Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Jn. 19:17-27

26 ꞌBa kionga Jesús inyafikatꞌa kru, kitsuba jngu xuta xi tseꞌe nangi Cirene, xi Simón ꞌmi, xi ngijña tjindibani. Kui xi kitsikaꞌanijin kru, ꞌba kitjenngi Jesús.

27 ꞌBa nde nkjin xuta tjenngire ko yanchjin xi inyakjiꞌndantjai Jesús ngatꞌa kjimaꞌonre. 28 Tunga kitsikuꞌbe Jesús ꞌba kiskutsejenꞌa yanchjinbiu, ꞌba kitsure:

—Jun yanchjin Jerusalén, bi an chiꞌndantjainuu̱. Tusa chiꞌndo ngatꞌa tsojon ꞌba ngatꞌa tseꞌe kiꞌndinu. 29 Ngatꞌa kjuaꞌe= nixtjin nga ꞌbi kuetsu xuta: “Ndaxure yanchjin xi ꞌndi, xi niñajanni kisꞌeyaꞌmore ninga bi kitsikaki kiꞌndi.” 30 ꞌBa kio kuetsure nindu: “Tixuneni.” ꞌBa kuetsure tjengiu: “Tꞌeꞌmoni.” 31 Ngatꞌa tsa ꞌbi mataꞌen ya xkjuen, ngisa= tu ku̱ataꞌen kionga je kixi —kitsu Jesús.

32 ꞌBa tjenko nchjabiu jó nchja chꞌokun xi ꞌba nde kꞌuetꞌako kru Jesús. 33 ꞌBa kionga je echu ngaꞌnde xi Nindaku Mikꞌen ꞌmi, kio yatꞌa kru Jesús ko ngojó nchja chꞌokunbiu. Jngu ngate kixire ꞌba jngu ngate skjunre. 34 ꞌBa Jesús kitsu:

—Naꞌen, tichatꞌa_ri, ngatꞌa bi be mé= xi inyatsaꞌen.

ꞌBa chasoldadu kitsiskaya najñure Jesús, tuxi xianire ꞌyá= xi kꞌuakore ꞌba sikaꞌbire xinkjin. 35 ꞌBa kio inya xutankjiun nga inyakutsejenꞌa. ꞌBa kaꞌnda xutaxa inyatsisubare Jesús, ꞌba kitsu:

—Kui xutabi kitsikꞌangi xuta xi kjaꞌere. Ngatatsikꞌangi tajngu yojore ngandaꞌe tsa kjuakixi nga kui xi Cristo xi Naꞌenchana jaꞌajin.

36 ꞌBa chasoldadu ꞌba nde inyatsisubare Jesús ngayeje. Kitsitiñatꞌare ꞌba kitsjare binu san. 37 ꞌBa inyatsure:

—Tsa ji xi reyre xuta judío, tikꞌangi tajngui yojori.

38 ꞌBa nde kisꞌetꞌa ngasun nkꞌa ku Jesús jngu yate xi tsu: “Kui=bi xi reyre xuta judío.”

39 ꞌBa jngu xuta chꞌokun xi ñatjen kjitꞌako kru Jesús, ꞌbitsaꞌen chꞌo kitsure:

—Tsa ji xi Cristo, tikꞌangi tajngui yojori ꞌba ꞌba nde tikꞌanginii̱ ji̱n.

40 Tunga xi ngijngu jatiko xutabiu, ꞌba kitsure:

—¿A bi kunye Naꞌenchana, ninga ndekuini kjuanima temitjaꞌaxtiuni? 41 ꞌBa tjin= ndiyare nga temitjaꞌaxtia kjuanima ña, ngatꞌa ꞌba fa ni tsaꞌen teꞌbechja jo kjiñaꞌan. Tunga kui xutabi tumé xi chꞌotjin kitsaꞌen.

42 ꞌBa saꞌe jako Jesús, ꞌba kitsure:

—Jesús, tikjaꞌetsjen ngatꞌa tsaꞌan kionga je kuatexumai.

43 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuakixi= xi xinra̱, nga ngandaꞌe kuenikonaa̱ ngankꞌaa, ngaꞌnde ña nda chun.

Nga ꞌme Jesús

Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Jn. 19:28-30

44 ꞌBa kionga je mején nyusen nixtjinbiu, kuajñu ngayéje ngasunꞌndio kaꞌnda nga̱ chuba ján nga kuangixun. 45 ꞌBa tsuꞌbiu bi nde kjiꞌyanire. ꞌBa masen kitijndajen najñu xi kitjenchja ngaꞌnde xi ꞌñu tsje tseꞌe ningu. 46 ꞌBa Jesús ꞌñu kiskiꞌndaya, ꞌba kitsu:

—Naꞌen, ngaya ndsai teꞌbejñaa̱ inimana̱.

ꞌBa nga je ꞌba kitsu, kꞌen.

47 ꞌBa kionga xi ngakure chasoldadu Romano tsabe mé= xi kuán, kitsichjire Naꞌenchana, ꞌba kitsu:

—Kjuakixi= nini nga kui xutabi jngu xuta xi kixi.

48 ꞌBa kionga ngatsiꞌi xutankjiun xi kio kuañajan nga inyakutsejenꞌa, tsabe mé= xi kuán, ꞌñu kjimabare nga kiji ngani ndaba. 49 Tunga ngatsiꞌi xuta xi bexkun Jesús kjin inya nga inyakutsejen mé= xi tjima. ꞌBa ꞌba nde kio inyajinre yanchjin xi jendetjenngi ꞌnda nga ꞌetju nangi Galilea.

Nga sꞌeyanijin Jesús

Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Jn. 19:38-42

50 ꞌBa kio tijña jngu xutaxa xi Kuse ꞌmi xi Arimatea tseꞌe, naxinanda xi tijña ngajinre nangi Judea. Xi nda xuta ꞌba kixi fiko yojore ngixkun Naꞌenchana. 51 Xi ꞌba nde tikuyare nixtjin nga kuatexuma Naꞌenchana ꞌba xi bi tijngu kakun jo tsaꞌen joyare xutaxa xi yakꞌa ꞌba nga jo kitsaꞌen. 52 ꞌBa kui kikun Pilato ꞌba tsiꞌare yojore Jesús. 53 ꞌBa kionga je tsꞌajentꞌa kru, yaxtejun jngu najñu tjibe ꞌba yajñaya jngu tsju xi kitjuꞌngi jngu naxi, ña nisaꞌyajín sꞌeyanijin. 54 Kui nixtjinbiu xuta judío inyaꞌbenda xi skine sꞌi pascua, ꞌba je tiꞌbetutsꞌinre nixtjin nga nikjaꞌaya. 55 ꞌBa yanchjin xi tjenko Jesús ꞌnda nangi Galilea kiji ꞌba tsabe tsju, ꞌba kiskutsejen jótsaꞌen kisꞌejña yojore Jesús. 56 ꞌBa jendiba ngani ndaba ꞌba ꞌenda nanda xi ixi jen ko tsajmi xi nda jen. ꞌBa yanchjinbiu kitsikjaꞌaya nixtjin nga nikjaꞌaya, jotsaꞌen tsu kjuatexumo.

24

Nga faꞌayare Jesús ngajinre mikꞌen

Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-8; Jn. 20:1-10

1 ꞌBa ꞌñu tajñu nixtjin xi ꞌbetutsꞌinre semana, yanchjinbiu kiji ngani ña tijña tsju ꞌba jaꞌeko tsajmi xi nda jen xi ꞌenda. 2 ꞌBa kionga jaꞌe, tsabe nga je kitukjaꞌaxin ndiojo xi kisꞌextiuchjani tsju. 3 ꞌBa jaꞌasꞌen, tunga bi kuasjaire yojore Naꞌenna Jesús. 4 ꞌBa nga bi be mé= xi sikjaꞌetsjen ngatꞌare kibi, tukjiaꞌa inyatꞌare jó nchja xi ꞌna kun najñu yaja. 5 ꞌBa ꞌñu kitsakjun yanchjinbiu ꞌba kitsikindi ꞌnda tꞌanangiu. Tunga nchjabiu kitsure:

—¿Ánñu ngajinre mikꞌen teminyisjaiñu xi tijñakun? 6 Bi ngaꞌe tijña. Je jaꞌayare ngajinre mikꞌen. Tikjaꞌetsjen_ru yojonu mé= xi kitsunu kionga tsikꞌejña nangi Galilea: 7 “Kiꞌndire Xuta xiꞌiun tjinnere nga ku̱angantsja ngaya ntsja xuta xi tjinre je, ꞌba sꞌe̱tꞌa kru, ꞌba xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.”

8 ꞌBa kio jaꞌetsjenre yanchjinbiu mé= xi kitsu Jesús. 9 ꞌBa kionga je jaꞌeni tsju yeꞌere nijmi ngayéje kibi xutare xi tejngu ko ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa. 10 María Magdalena ko Juana ko María xi nare Santiago ꞌba ko yanchjin xi yakꞌa xi tjenko, kui xi jaꞌekeꞌere nijmi nchja chinga apóstol. 11 Tunga nchja chinga apóstol tu kjuaska kuánre en xi inyabeꞌere nijmi yanchjinbiu, ꞌba bi kuakjainre. 12 Tunga Pedro tsisetjen ꞌba tsangatsanga nga kiji tsju. ꞌBa kionga kiskutsejenya tsju, tu najñu xi kisꞌextejun yojore= tsabe. ꞌBa jendiba ngani ndaba nga tjimakun=re mé= xi kuán.

Nga Jesús fako nijmi jó xutare xi inyafi Emaús

Mr. 16:12-13

13 ꞌBa ndekuini nixtjinbiu jó xutare Jesús inyafi naxinanda chi xi Emaús ꞌmi, naxinanda xi tejnguru kilómetro mare naxinanda Jerusalén. 14 ꞌBa nga inyafi, inyafako nijmi xinkjin ngatꞌare ngayéje xi kuán. 15 ꞌBa yejerañu inyafo nijmi, ndekui fani Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba ñatjen kijiko ngaya ndiyo. 16 Tunga nchjabiu bi be ꞌyá= ni kui, ngatꞌa Naꞌenchana ꞌechjaꞌndere nga skuexkun. 17 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Mé= xi techuba nijmiko xingiu nga temangiun ndiyo?

ꞌBa nchjabiu ba tjinre nga tsikinyaꞌñu. 18 ꞌBa kio xuta xi Cleofas ꞌmi kitsure:

—¿A tu ji sani xi jaꞌekitjajme naxinanda Jerusalén xi bi be mé= xi kuán saꞌe fa tiña ngandaꞌe?

19 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Mé= xi kuán?

ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Ngatꞌare xi kuataꞌen Jesús tseꞌe Nazaret. Kui xi kuán jngu profeta xi kitsaꞌen kjuakun yaꞌe, ꞌba ko en xi kisꞌere kjuaꞌñu yakuya ngixkun Naꞌenchana ko ngatsiꞌi xutankjiun. 20 Tunga xi ngakure naꞌmiu ko xutaxa ni kitsingantsja, tuxi kjuinikꞌenni, ꞌba kisꞌetꞌa kru. 21 ꞌBa ji̱n kjinikjaꞌetsjee̱n tsakaiñu nga kui= xi sindai naxinanda Israel. Tunga je kuaján nixtjin nga ꞌba kuán. 22 ꞌBa nde yakꞌa yanchjin xi tjin ngajinni̱ kaminyakunni̱. Ngu saꞌe tajña kafi tsju, 23 tunga bi kamasjaire yojore Jesús. ꞌBa kafaꞌetsuni nga ankjele kamatsejenre ꞌba nga kui katsure nga tijñakun Jesús. 24 ꞌBa jaskan yakꞌa nchja xi tjin ngajinni̱ ꞌba nde kafi tsju ꞌba ꞌba fa tsaꞌen kabe jofa katsu yanchjinbiu, tunga bi kabe Jesús.

25 ꞌBa Jesús kitsure:

—¡Á chikunñu ꞌba taja koni inimanu nga bi nda makjainnu ngayéje xi kitsu nchja chinga profeta! 26 ¿A bi tjinnere nga kjuaꞌaxtiu kjuanima xi Cristo ꞌmi, kionga kje sa̱kujínre kjuajere?

27 ꞌBa saꞌe Jesús kitsuyare nchjabiu jó tsunire ngayéje xujun enre Naꞌenchana nga tinchja ngatꞌare kui. ꞌEtutsꞌinnire xujun xi kitsiꞌindu Moisés kaꞌnda nga kitsikjetꞌa ngayéje xujun xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta.

28 ꞌBa kionga je kuatiñare naxinanda chi ña inyafi nchjabiu, Jesús kitsaꞌen joni tsa kuaje ndiya. 29 Tunga nchjabiu ꞌenere nga kꞌuejñako, ꞌba kitsure:

—Tenikonii̱ ngaꞌe, ngatꞌa je kuangixun ꞌba je tjimaꞌña.

Kui kjua Jesús kikoni, ꞌba tsikꞌejñako nchjabiu. 30 ꞌBa kionga je tjindutꞌa yamixo, Jesús kiskjebe niñuxtilo ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana. ꞌBa yakjanya ꞌba kitsjare nchjabiu. 31 ꞌBa tukjiaꞌa kitjuꞌingi xkun nchjabiu, ꞌba tsabexkun Jesús. ꞌBa ndekuini chubabiu Jesús kichajajin isen ngixkun nchjabiu. 32 ꞌBa kitsure xinkjin:

—Kuiru̱ kjua tsja kuánnire inimana kionga tifakona ngaya ndiyo, ꞌba kionga titsuyana jó tsunire mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana.

33 ꞌBa ndekuini chubabiu tsisetjen ꞌba kiji ngani naxinanda Jerusalén, ꞌba kio tsabe nga kuañajan xutare xi tejngu ko nchja xi tjinduko. 34 ꞌBa nga echu, kikꞌinre:

—Kjuakixi= nini nga je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen Naꞌenna ꞌba je kuatsejenre Simón.

35 ꞌBa saꞌe ngojó nchjabiu yeꞌere nijmi mé= xi kuánre ngaya ndiyo ꞌba jótsaꞌen tsabexkun Jesús nga yakjanya niñuxtilo.

Nga Jesús matsejenre xutare

Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Jn. 20:19-23

36 ꞌBa yejerañu inyafo nijmi xutare ngatꞌare kibi, Jesús jaꞌekasenjin masenre, ꞌba kitsure:

—Ngatjasꞌenu kjuaxiu.

37 Tunga xutare ꞌñu kitsakjun, ꞌba kitsikjaꞌetsjen nga inyabe jngu isennixtjin. 38 ꞌBa Jesús tsiningiyare:

—¿Ánñu tekunñu? ¿Ánñu jó ján tefañu inimanu nga ꞌbatsaꞌen tenikjaꞌetsjion? 39 Kui= ña̱. Chutsejenꞌo ndsaa̱ ko ndsakua̱. Tikonuu̱ ꞌba chutsijon. Jngu isennixtjin tsajainre yojo ko ninda jotsaꞌen jun teꞌyo nga tjinna̱ an.

40 ꞌBa kionga je ꞌba kitsure, yakure ntsja ko ndsaku. 41 Tu kjuare nga ꞌñu tsja kjimare nchjabiu ꞌba inyamakunkonire, kui kjua bi inyamakjainre. ꞌBa meni Jesús tsiningiyare:

—¿A tjinchinu xichina ngaꞌe?

42 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsjachire tjiuti tsju, 43 ꞌba Jesús kiskjebe ꞌba kiskine ngixkun nchjabiu. 44 ꞌBa saꞌe kitsure:

—Mé= xi kuataꞌaa̱n, kui= xi kixin_nuu̱ kionga tsakatejñajin_nuu̱. Kixin_nuu̱ nga tjinnere nga kꞌuetjusun ngayéje xi kuaꞌindutꞌa ngatꞌa tsaꞌan xujun kjuatexumare Moisés ko xujunre nchja chinga profeta ꞌba ko xujun Salmos.

45 ꞌBa Jesús juꞌiꞌndere kjuafaꞌetsjenre nchjabiu, tuxi ku̱ankjinnire mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana. 46 ꞌBa kitsure:

—ꞌBitsaꞌen kuaꞌindutꞌa, nga xi Cristo tjinnere nga kjuaꞌaxtiu kjuanima, ꞌba xi majánni nixtjin kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, 47 ꞌba nga ko kjuaꞌñure kjuaꞌaxtiuya ngatꞌa tseꞌe kui ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio. Xꞌianre naxinanda Jerusalén nga kꞌuere nijmi xuta nga tjinnere nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana, tuxi ku̱achatꞌanire jere. 48 Jun xi kjiꞌya yojo kibi, ꞌba jun= kꞌuio nijmi ngatꞌare kibiu. 49 ꞌBa an sikasen_nuu̱ mé= xi kitsutitjun Naꞌenna̱ nga sjanu. Tunga tetsubo ngaꞌe naxinanda Jerusalén kaꞌnda nga̱ xuntsjo kjuaꞌñu xi kjuaꞌeni ngankꞌaa.

Nga Jesús mijin ngankꞌaa

Mr. 16:19-20

50 ꞌBa saꞌe Jesús ꞌetjujinko xutare naxinando, ꞌba kiko kaꞌnda naxinanda Betania. ꞌBa kiskjenitjen ntsja ꞌba kitsichikuntaꞌen. 51 ꞌBa yejerañu titsichikuntaꞌen, kitsikjinre nga kitjunitjen ngankꞌaa. 52 ꞌBa kionga xutare je kitsichjire Jesús, jendiba ngani naxinanda Jerusalén, ꞌba ꞌñu tsja inyamare ngajin inimare. 53 ꞌBa nyujun nyujun faꞌentsjai ningu nga tsichjire Naꞌenchana.

SAN JUAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Ennda ngatꞌa tseꞌe Jesucristo jotsaꞌen kitsiꞌindu

SAN JUAN

1

En xi kuán yojo

1 Nga tutsꞌinre tsajmi je tijña Ion, ꞌba Ion Naꞌenchana tsekꞌejñako, ꞌba Ion kui= xi Naꞌenchana. 2 Kui=bi xi tsekꞌejñako Naꞌenchana ꞌndani nga tutsꞌinre tsajmi. 3 Tu ngatꞌare kui kuanda ngayéje xi tjin, ꞌba tumé tsajmi kuanda tsa bira ngatꞌare. 4 Ngajinre kui tjin kjuabenichun, ꞌba kio ndibanire kjuabenichun xi tsitsejenre xuta. 5 Baꞌna= ña jñu ndiꞌu xi tsitsejenre xuta, ꞌba xi jñu bi chukjuakore nga tsikꞌo ndiꞌu.

6 Jaꞌe jngu xuta xi Juan ꞌmi xi Naꞌenchana kitsikasen. 7 Kui xi jaꞌetsuyakixi ngatꞌare ndiꞌi xi tsitsejenre xuta, tuxi ku̱akjainnire ngatsiꞌi xuta mé= xi jaꞌetsuya. 8 Bi kui xi ndiꞌu. Tu jaꞌetsuyakixi sani ngatꞌare ndiꞌu. 9 Ndiꞌi xi kjuakixi fa ꞌba xi tsitsejenre ngatsiꞌi xuta, kui= xi jaꞌe ngasunꞌndio.

10 Jaꞌekꞌejña ngasunꞌndio ꞌba ngatꞌare= kui kuanda ngasunꞌndio, tunga xuta ngasunꞌndio bi tsabexkun. 11 Jaꞌe ngaꞌndere ña tseꞌe, tunga xutare bi kiskjebetjo. 12 Tunga ngatsiꞌi xuta xi kiskjebetjo ꞌba kuakjainre ngatꞌare kui, kui xi kitsjaꞌndere nga ku̱an kiꞌndire Naꞌenchana. 13 Kui xutabiu xi kitsin ngatꞌare Naꞌenchana. Bi kitsin jotsaꞌen tsin xuta xi tjin, ninga bi jotsaꞌen tijña ndiyare xuta, ninga bi jotsaꞌen mejénre xuta.

14 ꞌBa Ion kuán yojo ꞌba tsekꞌejñajinni̱ nga kitse kjuanda ko kjuakixi ngajinre. ꞌBa kjiꞌyee̱ kjuaje xi tjinre, ngatꞌa kui= xi Kiꞌndi jngututure Naꞌenchana. 15 Juan kitsuyakixi ngatꞌare nga ꞌbi kitsu: “Ngatꞌare= kui kinchjaa̱ nga kixia̱n: Xi jaskan ndiba nga ko mare an, kui xi tjun nga ko mare an, ngatꞌa kui= xi jaꞌba je tijña.”

16 ꞌBa mé= xi kisakuna ngatsiꞌa jendiba=ni kjuanda je xi tseꞌe, kjuanda xki kjuanda. 17 Ngatꞌa ngatꞌare Moisés= kikaꞌena kjuatexumare Naꞌenchana, tunga kjuandare ko kjuakixire Naꞌenchana ngatꞌare Jesucristo= kisakuna. 18 Nisa ꞌyajín be jó kjiꞌi Naꞌenchana. Tu jngu sani Kiꞌndi jngututure, xi tijña ña tijña Naꞌenchana, kui= xi kitsuyana ngatꞌare kui.

Juan tsuyakixi ngatꞌare Jesús

Mt. 3:11-12; Mr. 1:7-8; Lc. 3:15-17

19 ꞌBi tsaꞌen kinchja Juan nga kitsuyakixi ngatꞌare Cristo, kionga xuta judío xi tjin naxinanda Jerusalén kitsikasen naꞌmi ko xuta lebita nga tsiningiyare Juan ꞌyá= ni kui. 20 ꞌBa kitsu xi kjuakixi Juan ꞌba bi tsꞌonacha. ꞌBa kitsu:

—Bi an xi Cristo.

21 ꞌBa nchjabiu kitsu nga tsiningiya nganire:

—¿Ngu ꞌyá= ni ji? ¿A ji= ni xi Elías?

—Bi an —kitsu Juan.

—¿A ji= ni xuta chinga profeta xi tjinnere nga kjuaꞌe? —kitsu nchjabiu.

—Junjun —kitsu Juan.

22 —¿Ngu ꞌyá= ni ji, tsuꞌba? —kitsu ngani nchjabiu—. Ngatꞌa tjinnere nga kuangiko ngani_ri̱ en kixi nchja xi kitsikasenni̱. ¿Jó sji ngatꞌa tsiji?

23 ꞌBa Juan kitsu:

—Jotsaꞌen kitsiꞌindu xuta chinga profeta Isaías enre Naꞌenchana: “An= ña̱ jngu xuta xi tinchja nangi tꞌaxin nga titsu: Tjakixiu ndiyare Naꞌenna.”

24 ꞌBa nchja xi kjinikasen ngatꞌare xuta fariseo, 25 kui= xi tsiningiyare Juan nga kitsure:

—Ngu tsa bi ji= xi Cristo, ninga Elías, ninga xuta chinga profeta xi tjinnere nga kjuaꞌe, ¿ánñu tebatendani xuta?

26 ꞌBa Juan kitsu:

—An nanda tebatendakoña̱ xuta. Tunga ngajinnu tjin= jngu xi bi ꞌyo, 27 xi jaskan kjuaꞌe nga ko mare an xi bi bakinna̱ nga skjendaa̱ naꞌñu jndere.

28 Kibi kuán ngaꞌnde xi Betania ꞌmi, ngaꞌnde xi tijña xingunda ndaje Jordán ña Juan tibatenda xuta.

29 ꞌBa nixtjin nga kuanyujun Juan tsabe Jesús nga titsitiñatꞌare, ꞌba kitsu:

—Chutsijon, kibi= xi chutsangare Naꞌenchana xi faꞌaxin jere xuta ngasunꞌndio. 30 Ngatꞌare= kui kinchjaa̱ nga kixia̱n: “Xi jaskan ndiba nga ko mare an, kui xi tjun nga ko mare an, ngatꞌa kui= xi jaꞌba je tijña.” 31 Ninga an kje ꞌbejía̱n ꞌyá= ni kui. Tunga tuxi sꞌe̱jñatsejennire xuta tseꞌe Israel ngatꞌare kui, kui kjuañu ko nanda tebatendaña̱ xuta.

32 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kitsuyakixi Juan ngatꞌare Jesús:

—Tsaꞌbia̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana joni jngu tjiunise tiba xi jendibajen ngankꞌaa ꞌba jaꞌekꞌejñasunre. 33 ꞌBa ninga an kje ꞌbejía̱n ꞌyá= ni kui. Tunga xi kitsikasenna̱ nga ko nanda kuatendaña̱ xuta, kui= xi kitsuna̱: “Xi xie nga kjuendejenkun Isennixtjintsjena̱ ꞌba kꞌuejñasunre, kui= xi kuatenda xuta ko Isennixtjintsjena̱.” 34 An tsaꞌbia̱ ꞌba texinyakixia̱ nga kui= xi Kiꞌndire Naꞌenchana —kitsu Juan.

Jesús nchjare xutare xi tjun

35 Kionga kuanyujun, kio inya ngani Juan ko jó xutare. 36 ꞌBa kionga tsabe nga Jesús jaꞌa kio, Juan kitsu:

—Chutsijon, kibiu= xi chutsangare Naꞌenchana.

37 ꞌBa ngojó xutare kjintꞌe mé= xi kitsu ꞌba kitjenngi Jesús. 38 ꞌBa Jesús kiskutsejen ngastun ꞌba tsabe nga tjenngire nchjabiu, ꞌba kitsure:

—¿Mé= xi teminyisjo?

—Ji rabi —kitsu nchjabiu—, ¿ñá=ñu teni? (Rabi, en xi tsunire: maestru.)

39 —Ndechutsijon —kitsu Jesús.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiji nchjabiu ꞌba tsabe ña tijña Jesús. ꞌBa kio tsikꞌenduko nchjabiu kui nixtjinbiu, ngatꞌa je kuangixun. Jeru mején chuba ñujun yaꞌa.

40 ꞌBa nchja xi jó xi kjintꞌe mé= xi kitsu Juan ꞌba kitjenngi Jesús, jngu xi Andrés ꞌmi, xi ntsꞌe mani Simón Pedro. 41 Xi tjun kikangisjai Simón xi ntsꞌe mani ꞌba kitsure:

—Je kuasjaini̱ xi Mesías. (Mesías, en xi tsunire: Cristo.)

42 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Andrés jaꞌeko ntsꞌe nga jaꞌekun Jesús, ꞌba Jesús kiskutsejenꞌa Simón ꞌba kitsure:

—Ji xi Simón, kiꞌndire Juan. Tunga ngandaꞌe Cefas kꞌuinri. (Cefas, xi tsunire: Pedro.)

43 Nixtjin nga kuanyujun Jesús kuamejénre nga kuaje ña tijña nangi Galilea ꞌba ꞌbatsaꞌen kikun Felipe. ꞌBa kitsure:

—Ndetjenngina.

44 Felipe jngu= xuta xi tseꞌe Betsaida, ña ꞌba nde kio nangire Andrés ko Pedro. 45 ꞌBatsaꞌen Felipe kikun Natanael, ꞌba kitsure:

—Je kuasjaini̱ xutabiu xi Moisés kitsiꞌindutꞌa ngatꞌare xujun kjuatexumo ꞌba xi nchja chinga profeta kitsiꞌindu ngatꞌare ngayeje. Kui xi Jesús kiꞌndire Kuse, jngu xuta xi tseꞌe Nazaret.

46 ꞌBa Natanael kitsu:

—¿A ma ꞌbetju ngajinre Nazaret tsajmi xi nda?

—Jabi ꞌba ndechutsejen —kitsure Felipe.

47 Kionga Jesús tsabe nga Natanael ndibakun, kitsu ngatꞌare:

—Kibi jngu= xuta xi Israel fa tseꞌe xi bi ꞌbonacha.

48 —¿Jó tsaꞌen ꞌyaninaa̱? —kitsu Natanael.

—Tsaꞌbera̱ kionga kje nchjajínri Felipe, kionga teningi ya higuera —kitsingojore Jesús.

49 ꞌBa kitsu ngani Natanael:

—Maestru, ji= ni xi Kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba ji= ni xi reyre xuta xi tseꞌe Israel.

50 ꞌBa Jesús kitsure:

—¿A tu kui= kjua nga kixinra̱: “tsaꞌbera̱ ngi ya higuera”, a kui= kjuañu kuakjainniri ngatꞌana̱? Ngu ngisa= tse kjuakun xia ngisai nga ko mare kibi.

51 ꞌBa ꞌba nde kitsure:

—Kjuakixi= mé= xi texin_nuu̱. Xiañu nga stjuꞌi ngankꞌaa ꞌba nga ankjelere Naꞌenchana kuenijin ꞌba kꞌuetukꞌajentꞌare Kiꞌndire Xuta xiꞌiun.

2

Kjuakun xi kitsaꞌen Jesús ngajin jngu kjuabixan

1 Nga kuangajngi kisꞌe jngu kjuabixan naxinanda Caná, naxinanda xi tijña ngajinre nangi Galilea, ꞌba kio kiji nare Jesús. 2 ꞌBa nde Jesús ko xutare kiji kjuabixon, ngatꞌa kjinikintꞌe ngayeje. 3 ꞌBa kionga je je binu, ꞌbatsaꞌen kitsure nare Jesús nga jako:

—Je bi nde tjinnire binu.

4 —Na, ¿ánñu an ꞌba teꞌmininaa̱ kibiu? Kje fechujín chubana̱ —kitsu Jesús.

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nare Jesús kitsure nchja xi inyabatesin kio:

—Tikꞌetjusun ngayéje mé= xi kuetsunu —kitsure.

6 ꞌBa kio tjindu jon tiji xi ndiojo kuandakoni. Kui xi tsichjen xuta judío kionga tsitsje yojore ngixkun Naꞌenchana, jo tsu kjuachingare. ꞌBa nga jngu jngu tijibiu sꞌenru tsa yachute asa yachute ko kan litro nanda.

7 ꞌBa Jesús kitsure nchja xi inyabatesin kio:

—Titsio nanda tijiu.

ꞌBa nchjabiu ꞌñu kitsitse tijiu, 8 ꞌba ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu:

—Chuba chjubio ꞌba tanginko_ru xuta xi kjinentsjare sꞌiu.

ꞌBa ꞌba kitsaꞌen nchjabiu. 9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi kjinentsjare sꞌiu kiskutꞌa nanda xi je kuán binu, tunga bi be ña jendibanire. Tu kui sani nchja xi inyabatesin kio xi be, ngatꞌa kui= xi tsꞌaxje nando. Kui kjua xuta xi kjinentsjare sꞌiu kinchjanire xi xiꞌiun. 10 ꞌBa kitsure:

—Ngatsiꞌi xuta tjun binu xi nda tsja, ꞌba kionga je ꞌñu kaꞌbi xuta, tu kui sani xi bi ꞌñu nda tsja. Tunga ji, tojo tijñatjo=ri kaꞌnda ngandaꞌe ꞌba tebaꞌe=ni binu xi ꞌñu nda.

11 Kui kjuakunbiu xi tjun kitsaꞌen Jesús naxinanda Caná, naxinanda xi tijña ngajinre nangi Galilea. ꞌBatsaꞌen yakutsejen kjuajere, ꞌba kuakjainre xutare ngatꞌare kui.

12 ꞌBa jaskan nga je kuán kibiu, Jesús kiji naxinanda Capernaum nga tjenko nare ko ntsꞌe ꞌba ko xutare. ꞌBa kio tsekꞌendu jó ján nixtjin.

Jesús ꞌbaxje nchja xi inyabateña tjiuba ningu

Mt. 21:12-13; Mr. 11:15-18; Lc. 19:45-46

13 Kionga je timatiña sꞌi pascua xi ꞌbaxje xuta judío, Jesús kiji naxinanda Jerusalén. 14 ꞌBa ña ma ndetsinre ningu tsabe nchja xi inyabateña tjiundija ko chutsanga ꞌba ko tjiunise tiba ꞌba ko nchja xi tjindu kionga inyatsikꞌantjaiya ton. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiskjebe naꞌñu ꞌba kitsinda jngu naꞌñuꞌya ꞌba ko kui tsꞌaxje tsiꞌikoni ngaya ningu chutsanga ko tjiundija. ꞌBa nde kiskanitsojo tonre nchja xi kio inyatsikꞌantjaiya ton ꞌba tsoꞌotsakjan yamixare. 16 ꞌBa kitsure nchja xi inyabateña tjiunise tiba:

—¡Tjiꞌnaxjio tjiunisenu ngaꞌe! ¡Bi ndetsin ñoꞌon ndaba Naꞌenna̱!

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌetsjenre xutare nga ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tifengi ngaꞌñuna̱ ngatꞌa ꞌñu tsꞌaxtiu tsimijaa̱n niꞌyari.”

18 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío tsiningiyare Jesús:

—¿Mé= kjuakun xi tebakutsejennii̱ nga tjinri kjuaꞌñu nga ꞌbi teñeꞌen? —kitsure.

19 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tikjekjuo ningubi, ꞌba an ján nixtjin skjenitjen ngañaa̱.

20 ꞌBa xuta judío kitsu ngani:

—Yachan jon nu kuandani ningubi. ¿Jótsaꞌen ján nixtjin xjunitjenni ji?

21 Tunga ngatꞌare yojore Jesús= kinchja nga kitsu ningu. 22 Kui= kjuañu, kionga je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, jaꞌetsjenre xutare mé= xi kitsu ꞌba kuakjainre en xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ko en xi kitsu Jesús.

23 ꞌBa kionga tijña Jesús naxinanda Jerusalén ngajinre sꞌi pascua, ne nkjin xuta kuakjainre ngatꞌare kui kionga tsabe kjuakun xi kitsaꞌen. 24 Tunga Jesús, bi kunre ngatꞌare xutabiu, ngatꞌa be= jó kun ngatsiꞌi. 25 Bi kuachjenre tsa tjin xi kuetsuyare jó= kun xuta, ngatꞌa be= jó kun ngajin inimare.

3

Jesús fako nijmi Nicodemo

1 Jngu xuta fariseo xi Nicodemo ꞌmi, xi ꞌba nde ngakure xuta judío, 2 kui xi ngajñu jaꞌekun Jesús ꞌba kitsure:

—Maestru, ꞌya=ni nga ji jngu maestru xi Naꞌenchana kitsikasen. Ngatꞌa tuꞌyá ku̱anre saꞌen kjuakun xi teñeꞌen tsa bi Naꞌenchana tijña ngajinre.

3 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Kjuakixi= xi texinra̱. Xi bi tsin ngani ngijngu ndiya, kui bi ku̱an skue ña batexuma Naꞌenchana.

4 ꞌBa Nicodemo kitsu:

—¿Jótsaꞌen jngu xuta tsin ngani ngijngu ndiya kionga je chinga? ¿A ku̱an kjuaꞌasꞌen xi majóni ndiya ngaya ngatsꞌa nare ꞌba tsin ngani?

5 Jesús kitsingojore:

—Kjuakixi= xi texinra̱. Xi bi tsinjin nanda ꞌba ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui bi ku̱an kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana. 6 Ngatsiꞌi xi tsin jotsaꞌen tsin xuta, kui xi tjindukun joni xuta. ꞌBa ngatsiꞌi xi tsin ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui= xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsikꞌendukun. 7 Bi makunri ngatꞌare mé= xi kixinra̱, nga machjen= nga tsin ngañu ngijngu ndiya. 8 Ntjo fi= nituña ngaꞌnde nga mejénre, ꞌba nuꞌya_ri nga fane. Tunga bi ꞌye ñá ndibani ꞌba ña tifi ngani. ꞌBa=nde tsaꞌen ngatꞌare ngatsiꞌi xuta xi tsin ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana —kitsu Jesús.

9 ꞌBa Nicodemo kitsu ngani:

—¿Jó tjinnire xi tesji?

10 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ji xi chamaestrure xuta tseꞌe Israel. ¿A bi ꞌye kibi? 11 Kjuakixi= xi texinra̱. Ji̱n ꞌbe=nii̱ nijmi ngatꞌare mé= xi ꞌyee̱ ꞌba mixun=nii̱ ngatꞌare xi kjiꞌyee̱, tunga jun bi makjainnu mé= xi mixii̱n. 12 Tsa bi makjainnu kionga fako nijmi_nuu̱ ngatꞌare mé= xi tjima ngasunꞌndebi, ¿jótsaꞌen ku̱akjainnu tsa kjuako nijmi_nuu̱ ngatꞌare mé= xi tjima ngankꞌaa?

13 ’Nisaꞌyajín mijin ngankꞌaa. Tu jngu sani Kiꞌndire Xuta xiꞌiun xi jendibajenni ngajaan. 14 ꞌBa jotsaꞌen kiskjenitjen Moisés tjiuye nangi tꞌaxiun, ꞌba=nde tsaꞌen tjinnere nga stjunitjen Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, 15 tuxi ꞌbatsaꞌen sꞌe̱nire kjuabenichun xi bi fetꞌa ngatsiꞌi xuta xi ku̱akjainre ngatꞌare kui.

16 ’Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌñu= kitsimején xuta tseꞌe ngasunꞌndio kaꞌnda kitsja Kiꞌndi jngututure, tuxi ngatsiꞌi xi ku̱akjainre ngatꞌare kui bi cha̱jani, tusa sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa. 17 Ngatꞌa Naꞌenchana bi kitsikasen Kiꞌndire ngasunꞌndio tuxi kuanejeni xuta. Tusa kitsikasen tuxi kꞌuangini ngatꞌare kui.

18 ’Xi ku̱akjainre ngatꞌare Kiꞌndire Naꞌenchana, kui xi bi skaneje. Tunga xi bi ku̱akjainre ngatꞌare kui, kui= xi je kiskaneje ngatꞌa bi makjainre ngatꞌare Kiꞌndi jngututure Naꞌenchana. 19 ꞌBi= tsaꞌen sꞌeneje xuta. Jaꞌe ngasunꞌndio ndiꞌi xi tsitsejenre xuta, tunga ngisa= ꞌñu kuamejénre xuta xi jñu nga ko mare ndiꞌu, ngatꞌa bi nda tjin mé= xi inyatsaꞌen. 20 Ngatꞌa ngatsiꞌi xi chꞌo inyatsaꞌen, kui= xi chꞌoke be ndiꞌi xi tsitsejenre ꞌba bi tsitiñatꞌare, tuxi bi xianire mé= xi inyatsaꞌen. 21 Tunga xi inyatsaꞌen xi kixi tjin, kui= xi tsitiñatꞌare ndiꞌu, tuxi xianire nga inyatsaꞌen jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana.

Juan tsuyakixi ngani ngatꞌare Jesús

22 Kjaꞌe nixtjin ngani Jesús kiji ko xutare nangi Judea. ꞌBa kio tsekꞌejñako jó ján nixtjin nga yatenda xuta xi tjin kio. 23 ꞌBa nde Juan tibatenda xuta jngu ngaꞌnde xi Enón ꞌmi, ngaꞌnde xi tijñatꞌa tiñare Salim, ngatꞌa ꞌñu tjin nanda kio, ꞌba jaꞌe xuta nga kisatenda. 24 Ngu Juan kje sꞌeyajín nduya yaꞌa.

25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi xutare Juan ꞌetutsꞌinre nga josiko jngu xuta judío ngatꞌare jótsaꞌen tjinnere nga sitsje yojore xuta ngixkun Naꞌenchana. 26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare Juan kikun ꞌba kitsure:

—Maestru, xuta xi jaꞌekunri xingunda ndaje Jordán xi kjinukjuai ngatꞌare, kui= xi ꞌba nde tibatenda ꞌba ngatsiꞌi xuta inyafechukun.

27 ꞌBa Juan kitsingojo:

—Tumé ma sakure xuta tsa bi ngankꞌaa kikaꞌenire. 28 Jun= xi nda kjinuꞌyanu nga kixia̱n, nga bi an xi Cristo, tu kjinikasentitjun=na̱. 29 Joni jngu kjuabixan. Xuta xi tibixanko xi chjun, kui= xuta xi xiꞌiun. ꞌBa amigure xi xiꞌiun xi sejñatꞌare ꞌba tibasen ñojonre mé= xi titsu, kui= xi ꞌñu tsja mare nga ntꞌere jndare xi xiꞌiun. ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌenni ko an ngandaꞌe. Je tjijngu kjuatsjana̱.

30 ꞌBa Juan kitsu ngisa:

—Machjen= nga kui ngisa nkꞌa ngatamijin ngisa, ꞌba ngatjandejia̱n an.

31 ’Xi ndibani ngankꞌaa, kui= xi ngisa je ngisa nga ko mare tuꞌyañu. Xi ngasunꞌndio tseꞌe, kui= xuta xi ngasunꞌndio nangire ꞌba ngatꞌare xi tjima ngasunꞌndio nchja. Xi ndibani ngankꞌaa, kui= xi ngisa je ngisa nga ko mare tuꞌyañu 32 ꞌba titsuyakixi= ngatꞌare mé= xi tsabe ꞌba xi kjintꞌe. Tunga tuꞌyá makjainre ngatꞌare mé= xi titsu. 33 Tunga xi makjainre mé= xi titsu kui, kui= xi tsikixiya nga Naꞌenchana xi tjinre kjuakixi. 34 Ngatꞌa xi Naꞌenchana kitsikasen, enre Naꞌenchana nchja, ngatꞌa Naꞌenchana kitsja yejere Isennixtjintsjere. 35 Naꞌenchana ꞌñu= tsimején Kiꞌndire, ꞌba ngayéje xi tjin je kitsingantsja ngaya ntsja. 36 Xi makjainre ngatꞌare Kiꞌndiu, kui= xi tjinre kjuabenichun xi bi fetꞌa. Tunga xi bi tsikꞌetjusunre enre Kiꞌndiu, kui xi bi sꞌe̱re kjuabenichun. Tusa kjuastire Naꞌenchana tijñanere.

4

Jesús fako nijmi jngu chjun xi tseꞌe Samaria

1 Xuta fariseo kjintꞌe en nga Jesús ngisa ꞌñu tjin ngisare xuta nga ko mare Juan ꞌba nga ngisa ꞌñu nkjin xuta tibatenda ngisa. 2 (Ninga bi Jesús fa xi tibatenda xuta. Tu xutare xi ꞌba inyatsaꞌen.) 3 ꞌBa kionga Jesús tsabe mé= xi kjintꞌe xuta fariseo, ꞌbatsaꞌen ꞌetju nangi Judea ꞌba jendiba ngani nangi Galilea.

4 ꞌBa tjinnere nga kjuaꞌaxtiu nangi Samaria. 5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌe Sicar, naxinanda xi tijña ngajinre nangi Samaria, naxinanda xi tijñatꞌa tiñare xuꞌba xi Jacob kitsjare kiꞌndire xi Kuse ꞌmi. 6 ꞌBa kio tijña ngojo nandare Jacob, ꞌba Jesús kikꞌejñatꞌa ngojo nandabiu, ngatꞌa je jejndare nga tsuꞌba ngaya ndiyo. Jeru mején nyusen yaꞌa. 7 ꞌBa kio jaꞌe jngu chjun xi tseꞌe Samaria xi jaꞌekꞌaxje nanda. ꞌBa Jesús kitsure:

—Taꞌechinaa̱ nanda xi kꞌuia̱.

8 Ngu kui chubabiu bi tjinduko xutare, ngatꞌa xichine= kikatse ngajin naxinando.

9 ꞌBa chjunbiu kitsure:

—¿Jótsaꞌen an techjaꞌanaa̱ nanda xi sꞌi, nga ji jngu xuta judío kuáin ꞌba nga an jngu= ña̱ chjun xi tseꞌe Samaria?

Chjunbiu kitsu kibi ngatꞌa bi nda yaꞌa xuta judío ko xuta xi tseꞌe Samaria.

10 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tsa ꞌyari mé= xi Naꞌenchana tsja ꞌba tsa ꞌyaxkuin ꞌyá= xi timiꞌari nanda, ji xjaꞌa_ri ꞌba kui sja=ri nanda xi tsjare kjuabenichun xuta.

11 ꞌBa chjunbiu kitsu nganire:

—Ji naꞌen, tsajainri mé= xi kjuiꞌnaxjekoni nando, ꞌba ne nanga ngojo nando. Ngu, ¿ñá kꞌuinchjaꞌe nanda xi tsjare kjuabenichun xuta? 12 ¿A ngisa= je ngisai ji nga ko mare xuta chingana Jacob? Kui xi ꞌejñana ngojo nandabi, xi ndekui kitsꞌini nandare ꞌba ꞌba nde kitsꞌi kiꞌndire ko tjiuba xi kisꞌere.

13 ꞌBa Jesús kitsure:

—Nitu ꞌya xi kꞌui nandabi ku̱axinda= nganire. 14 Tunga xi kꞌui nanda xi an tsjaa̱ bi nde ku̱axinda ngisanire. Ngatꞌa nanda xi tsjaa̱, kui= xi ku̱an ngajin yojore xutabiu joni jngu ngojo nanda ña ngantsjai ꞌbetju tajngu nanda, ꞌba ꞌbatsaꞌen sjare kjuabenichun xi bi fetꞌa.

15 ꞌBa chjunbiu kitsu:

—Naꞌen, taꞌena nandabiu, tuxi bi nde ku̱axinda ngisanina̱ ꞌba bi nde kjuaꞌekꞌexjeña̱ nanda ngaꞌe.

16 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Tꞌichjaꞌe xiꞌinri ꞌba ndekue ngaꞌe.

17 —Tsajainna̱ xiꞌin —kitsu chjunbiu.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuakixi= xi tesji, nga tsajainri xiꞌin. 18 Ngatꞌa je ón xiꞌin tsikenikue, ꞌba xi tenikue ngandaꞌe bi xiꞌinri mani. Kjuakixi= xi kisji.

19 ꞌBa chjunbiu kitsure:

—Naꞌen, xuta chinga profeta=ru kuáin. 20 Xuta chingani̱ kitsichjire Naꞌenchana ngaꞌe nindubi. Tunga jun mixun=ñu nga naxinanda Jerusalén= ngaꞌnde ña machjen nga sichjire Naꞌenchana.

21 ꞌBa Jesús kitsure:

—Na, ngatjamakjainri mé= xi texinra̱. Kjuaꞌe nixtjin kionga bi nde kjaꞌeñu nindubi ꞌba bi nde kuanginñu naxinanda Jerusalén nga sichji_ru Naꞌenchana. 22 Jun bi ꞌyo ꞌyá= xi nichji_ru. Tunga ji̱n ꞌya=ni ꞌyá= xi nichji_ri̱, ngatꞌa ngajinre xuta judío= ndibani xi sikꞌangi xuta. 23 Tunga je tifaꞌe nixtjin ꞌba ngandaꞌe= nga xuta xi tsichji kjuakixire Naꞌenchana sichjire nga ko fani kjuakixi jotsaꞌen kuakuyare Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Ngatꞌa kui= xuta xi ꞌbatsaꞌen mejénre Naꞌenchana nga sichjire. 24 Naꞌenchana, kui= xi Isennixtjin. Kui kjuañu xi sichjire, tjinnere nga ko fani kjuakixi sichjire jotsaꞌen kuakuyare Isennixtjintsjere Naꞌenchana —kitsu Jesús.

25 ꞌBa chjunbiu kitsure:

—ꞌBe=ña̱ nga kjuaꞌe Mesías (kui xi Cristo ꞌmi). ꞌBa kionga kui kjuaꞌe, kuetsuya yejena jó tsunire xi tjin.

26 —Kui= ña̱, xi tifakori —kitsu Jesús.

27 ꞌBa kio jaꞌe ngani xutare, ꞌba kuakunre nga Jesús tifako nijmi jngu chjun. Tunga niꞌyá kuán kakun tsiningiyare mé= xi mejénre asa mé= xi tifako nijmi chjunbiu. 28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chjunbiu ꞌejña nisare ꞌba kiji ngajin naxinando nga kikeꞌere nijmi xuta ꞌba kitsu:

29 —Ndechutsejen_ru jngu xuta xi kitsuna̱ ngayéje xi tu je kitsaꞌaa̱n. Ngu tsa kui= ni xi Cristo.

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetjutsiꞌi naxinando ꞌba kiji ña tijña Jesús. 31 ꞌBa kionga chjunbiu kiji ngajin naxinando, xutare Jesús inyaꞌbetsꞌare nga inyatsure:

—Maestru, tinchjachi.

32 Tunga Jesús kitsure:

—Tjin=na̱ xichine xi bi ꞌyo jun.

33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare tsiningiyakañare xinkjin:

—¿A tjin= tsé xi jaꞌekore xichine?

34 ꞌBa Jesús kitsure:

—Xi chinena̱, kui= nga saꞌaa̱n jotsaꞌen mejénre xi kitsikasenna̱ ꞌba nga sikꞌetjusaa̱n xa xi tseꞌe. 35 ¿A bi mixun jun: “Ñujun sa chaja ngisa nga kjuaꞌe chanre tsujmi ntjio”? Tunga an xin_nuu̱: Chjuꞌingiu tuxkún ꞌba chutsijon. Xuta xi ndiba jan jo=ni chan xi je jaꞌe nixtjinre, ꞌba je ku̱an sꞌe̱ku. 36 Xi ꞌbeku cho̱n, kui= xi machjire. ꞌBa chan xi tiꞌbeku, kui xi tsunire xuta xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tujngu ngatatsitsja xi ꞌbentje ꞌba xi ꞌbeku cho̱n. 37 Ngatꞌa kjuakixi= xi tsu en xi tsu: “Jngu xi ꞌbentje ꞌba kjaꞌere xi ꞌbeku.” 38 An kitsikasen_nuu̱ nga kꞌueku chanre tsujmi ntje xi bi jun kikꞌengiu kjuanima. Kjaꞌe xi ꞌetutsꞌinre xo, tunga ko jun texuntsjo ngandaꞌe chjire xa xi kitsaꞌen —kitsu Jesús.

39 ꞌBa nkjin= xuta xi tseꞌe Samaria xi tjindu ngaꞌndebiu kuakjainre ngatꞌare Jesús, ngatꞌa chjunbiu kitsu: “Kitsuna̱ ngayéje xi tu je kitsaꞌaa̱n.” 40 ꞌBamani, kionga xuta xi tseꞌe Samaria jaꞌekun Jesús, tsiꞌare nga kꞌuejñako kio. ꞌBa jó nixtjin tsekꞌejña Jesús, 41 ꞌba ꞌñu nkjin xuta kuakjain ngisare ngatꞌare en xi kinchja. 42 ꞌBa xutabiu kitsure chjunbiu:

—Ngandaꞌe makjainni̱ bi tu ngatꞌare en xi kisji. Ngatꞌa ji̱n fani xi je kjinuꞌya_ri̱ ꞌba ꞌya=ni nga kjuakixi= nga kui= xi sikꞌangi xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio.

Jesús tsinda kiꞌndire jngu xuta xi tsaꞌexatꞌare rey

43 Kionga je jaꞌa jó nixtjin, Jesús ꞌetju kio ꞌba kiji ngani nangi Galilea. 44 Ngatꞌa Jesús kitsuyakixi nga jngu profeta bi ꞌyakun ña nangire fa. 45 ꞌBa kionga echu nangi Galilea, xuta xi kio tseꞌe kiskjebetjo, ngatꞌa tsabe ngayéje xi kitsaꞌen Jesús naxinanda Jerusalén ngajinre sꞌiu. Ngatꞌa ko kui kiji sꞌiu.

46 ꞌBatsaꞌen echu ngani Jesús Caná, ngaꞌnde xi tijña ngajinre nangi Galilea, ña nando kitsaꞌenni binu. ꞌBa naxinanda Capernaum tijña jngu xuta xi tsaꞌexatꞌare rey xi ꞌñu tjiꞌme kiꞌndire. 47 Kionga kui kjintꞌe en nga Jesús ꞌetju nangi Judea ꞌba nga jaꞌe nangi Galilea, ꞌbatsaꞌen jaꞌekun Jesús ꞌba ꞌetsꞌare nga kuaje ndaba, tuxi sindani kiꞌndire xi je mején kueya. 48 ꞌBamani Jesús kitsure:

—Tsa bi xio kjuakun ko chuba xi bakutsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana, bi ku̱akjainnu.

49 ꞌBa xi tsaꞌexatꞌare rey kitsure:

—Naꞌen, tiꞌen kjuanda, ndibafanichi ndeꞌanire nga kje ꞌmejín kiꞌndina̱.

50 ꞌBa kio Jesús kitsure:

—Tꞌin ngani niꞌyari. Je nda ngani kiꞌndiri.

ꞌBa xutabiu kuakjainre en xi kitsu Jesús ꞌba kiji. 51 ꞌBa kionga je masen tjen ndiyo, kisatejin nchja chuꞌndare ꞌba kitsure:

—Je nda ngani kiꞌndiri.

52 ꞌBatsaꞌen xutabiu tsiningiyare nchja chuꞌndare jó chun ꞌetutsꞌinre nga kuanda ngani kiꞌndire, ꞌba nchjabiu kitsingojore:

—Chuba jngu nga kuangixun ngujña ꞌetjukajinre chiꞌin ntꞌai kiꞌndiri.

53 ꞌBatsaꞌen naꞌenre kiꞌndibiu jaꞌetsjenre nga kui= chubabiu nga Jesús kitsure: “Je nda ngani kiꞌndiri.” ꞌBa xutabiu ko ngatsiꞌi xi tjin ngaya ndaba kuakjainre ngatꞌare Jesús. 54 Kui kjuakunbi xi majóni xi kitsaꞌen Jesús, kionga ꞌetju nangi Judea ꞌba jaꞌe ngani nangi Galilea.

5

Jesús tsinda jngu xuta xi bi ma fi

1 Kjaꞌe nixtjin ngani kionga xuta judío inyaꞌbaxje jngu sꞌi, Jesús kiji naxinanda Jerusalén. 2 ꞌBa kio tijña jngu ngaꞌnde ña inya nanda xi tiñare xuntjare naxinando xi Xuntja Chutsanga ꞌmi. Kui ngaꞌnde ña inya nanda xi Betesda ꞌmi nga en hebreo. ꞌBa ón mani ngi niꞌyare, 3 ña tjindu nkjin xuta xi sefesun: xuta ka, xi bi ma fi, ꞌba ko xi bi nda ndsaku. Kui xi inyakuyare nga steya nando. 4 Ngatꞌa tu sakꞌua nga jngu ankjere Naꞌenchana faꞌe ngajin ngaꞌndebiu ña inya nanda ꞌba tsiteyangire, ꞌba xi tjun tsungijin yojore ngajin nando kionga je kiteya, kui= xi manda tume chiꞌin xi kunre. 5 ꞌBa kio kjijñajinre xuta xi sefesun jngu xuta xi kuakantjioꞌon ján nu tjinre nga tjiꞌme. 6 ꞌBa kionga Jesús tsabe nga xutabiu tikjijña kio ꞌba ꞌba nde tsabe nga je nkjin nu tjinre nga tjiꞌme, kitsure:

—¿A mejénri ku̱anda ngani?

7 ꞌBa xuta xi tjiꞌmio kitsu:

—Ji naꞌen, tuꞌyá tjinna̱ xi kuasekona̱, tsa sungijinna̱ nando kionga teya. ꞌBa kionga sungijia̱n yojona̱ tsakaiñu, tu kjaꞌe xi tjun tsungijin yojore.

8 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tisetjen, chjube nijñari xi tetsjujñasin ꞌba tꞌin.

9 ꞌBa ndekuini chubabiu kuanda ngani xutabiu, ꞌba jaꞌaya nijñare xi tikjijñasun ꞌba kiji. Tunga kui nixtjinbiu, nixtjin nga nikjaꞌaya=. 10 Kui kjuañu xuta judío kitsunire xuta xi kuando:

—Xutu= ngandaꞌe. Bi tixaꞌnderi nga xꞌe nijñari.

11 ꞌBa xutabiu kitsure:

—Xi kitsindana̱, kui xi ꞌba kitsuna̱: “Chjube nijñari xi tetsjujñasin ꞌba tꞌin.”

12 ꞌBa nchjabiu tsiningiyare:

—¿ꞌYá= xi ꞌba kitsuri: “Chjube nijñari xi tetsjujñasin ꞌba tꞌin”?

13 Tunga xuta xi kuanda bi be ꞌyá= xi kitsinda, ngatꞌa Jesús je kijijinre ngajinre xutankjiun xi inya kio. 14 ꞌBa jaskan Jesús kiskajin ngani xutabiu ña ma ndetsinre ningu ꞌba kitsure:

—Ji naꞌen, je kuanda ngani ngandaꞌe. Bi nde ñaꞌanni je, tuxi bi nde satetꞌaniri xi ngisa chꞌo.

15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutabiu kiji ꞌba yeꞌere nijmi xuta judío nga Jesús= xi kitsinda. 16 ꞌBa kui kjuañu xuta judío kitsjengikeni Jesús, ngatꞌa tsaꞌen= kibi nixtjin nga nikjaꞌaya. 17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure nchjabiu:

—Naꞌenna̱ titsaꞌexa kaꞌnda ngandaꞌe, ꞌba ꞌba nde an tetsaꞌexa.

18 Kui= kjuañu xuta judío ngisa tsangisjai ndiyanire nga mejénre sikꞌen Jesús, ngatꞌa bi tsa tu nixtjin nga nikjaꞌaya tjimangane, tunga ꞌba=nde tsu nga Naꞌenchana xi naꞌenre ꞌba ꞌba=tsaꞌen ndekui tajngu joni Naꞌenchana kitsaꞌen yojore.

Jesús tsuya ngatꞌare xare

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kinchja ꞌba kitsure nchjabiu:

—Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Tumé ma tsaꞌen Kiꞌndire Naꞌenchana xi tu kuenda tseꞌe. Tu kui sani mé= xi tjibe nga titsaꞌen Naꞌenre, kui= xi tsaꞌen kui ngayeje. Ngatꞌa ngayéje mé= xi tsaꞌen Naꞌen, ndekuinire xi tsaꞌen Kiꞌndiu. 20 Ngatꞌa Naꞌen ꞌñu= tsimején Kiꞌndiu ꞌba baku=re ngayéje mé= xi tsaꞌen. ꞌBa kuaku=re xa xi ngisa je ngisa nga ko mare kibi, tuxi ku̱akunninu. 21 Ngatꞌa jotsaꞌen Naꞌen tsikjaꞌayare xuta ngajinre mikꞌen ꞌba tsikꞌendukun ngani, ꞌba=nde tsaꞌen Kiꞌndiu tsikꞌendukun xi mejénre sikꞌendukun. 22 Ngatꞌa bi Naꞌen xi tsaꞌenre kjua xuta. Tusa Kiꞌndiu kitsjare nga kui xi saꞌenre kjua ngatsiꞌi xuta, 23 tuxi ngatsiꞌi xuta skuekunni Kiꞌndiu jotsaꞌen bekun Naꞌen. Xi bi bekun Kiꞌndiu, ꞌba=nde bi bekun Naꞌen xi kui kitsikasen.

24 ’Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Xi kuasen ñojon enna̱ ꞌba ku̱akjainre ngatꞌare xi kitsikasenna̱, kui= xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa bi siꞌanre kjua ngatꞌare jere xutabiu, ngatꞌa je jaꞌaxtiu ngajinre kjuabeya ꞌba jaꞌasꞌen ña tjin kjuabenichun. 25 Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Kjuaꞌe= chu̱ba̱ ꞌba ngandaꞌe= nga je jaꞌe chu̱ba̱biu kionga mikꞌen kjuintꞌe jndare Kiꞌndire Naꞌenchana. ꞌBa xi kjuintꞌe, kui= xi sꞌe̱re kjuabenichun. 26 Ngatꞌa jotsaꞌen tu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana tijña kjuabenichun, ꞌba=nde tsaꞌen kitsja nga tu ngatꞌa tseꞌe Kiꞌndiu kꞌuejña kjuabenichun. 27 ꞌBa Naꞌen kitsjare kjuaꞌñu Kiꞌndiu tuxi saꞌenire kjua xuta, ngatꞌa kui= xi Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 28 Bi makunnu kibi. Ngatꞌa kjuaꞌe= chu̱ba̱ kionga kjuintꞌe jndare Kiꞌndiu ngatsiꞌi xuta xi kjiyunijin 29 ꞌba kuisetjen ngani. Xi nda kitsaꞌen, kui= xi kuisetjen nga sꞌe̱re kjuabenichun. Tunga xi bi nda kitsaꞌen, kui= xi kuisetjen nga siꞌanre kjua.

Jesús tsu mé= xi bakutsejen nga kikaꞌere kjuaꞌñu

30 ’Tumé ma tsaꞌaa̱n xi tu kuenda tsaꞌan. Jotsaꞌen ntꞌia̱, ꞌba=tsaꞌen tsaꞌaa̱n kjua. ꞌBa kixi tsaꞌaa̱n kjua, ngatꞌa bi an ꞌbaxje_ra̱ kjuaꞌñu yojona̱. Tusa tsaꞌaa̱n xi mejénre Naꞌen xi kitsikasenna̱. 31 Tsa an xinyakixia̱ ngatꞌana̱, bi ndiya chjubere en xi xia̱n. 32 Tunga tjin= jngu xi tsuyakixi ngatꞌana̱, ꞌba ꞌbe=ña̱ nga kjuakixi= en xi tsuyakixi ngatꞌana̱. 33 Jun kjinikasion nchja xi kikiningiyare Juan, ꞌba kui= xi kitsuyakixi ngatꞌare mé= xi kjuakixi. 34 Tunga an bi machjenna̱ tsa xuta kuetsuyakixi ngatꞌana̱, tunga teꞌbejñatsejen_nuu̱ kibiu, tuxi kꞌuangiñu. 35 Juan, jo=ni jngu ndiꞌi xi kiti ꞌba kitsitsejen, ꞌba jun kuamejénnu nga kjinitsjajin ngutjun ndiꞌire. 36 Tunga an tjinna̱ xi tsuyakixi ngatꞌana̱ xi ngisa je ngisa nga ko mare en xi kinchja Juan. Ngatꞌa xa xi kitsjana̱ Naꞌenchana nga sikꞌetjusaa̱n ꞌba xi tetsaꞌaa̱n ngandaꞌe, kui= xi ꞌba nde titsuyakixi ngatꞌana̱ ꞌba tibakutsejen nga Naꞌenchana xi kitsikasenna̱. 37 ꞌBa Naꞌen xi kitsikasenna̱, kui= xi ꞌba nde titsuyakixi ngatꞌana̱. Jun kje nuꞌyajin_ru jndare ninga kje ꞌyajíun jó kjiꞌi. 38 Ninga bi tijñajin inimanu enre, ngatꞌa bi makjainnu ngatꞌare xi kitsikasen. 39 Ne ꞌñu chutꞌayo enre Naꞌenchana, ngatꞌa manu nga kio sa̱kujinnu kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa ndekuini enre Naꞌenchana xi ꞌba nde titsuyakixi ngatꞌana̱, 40 tunga bi mejénnú foꞌo ngatꞌana̱, tuxi sꞌe̱ninu kjuabenichun.

41 ’Bi kjuajere xuta xi temangisjaa̱. 42 Tunga an ꞌbexkun_nuu̱ ꞌba ꞌbeña̱ nga bi nimijion Naꞌenchana. 43 Ngatꞌa jaꞌe=ña̱ ngatꞌare jaꞌenre Naꞌenchana̱, ꞌba jun bi techjubetjonuu̱. Tunga tsa kjaꞌe kjuaꞌe xi tu jaꞌenre yaꞌa sa, tusa kui xjubetjo. 44 Kui kjuañu, ¿jó tsaꞌen ku̱akjainninu ngatꞌana̱? Tsa nde ngajinre xingiu mejénninu sꞌe̱nu kjuaje ꞌba bi minyisjo kjuaje ngixkun Naꞌenchana xi jngututu. 45 Bi nikjaꞌetsjion tsa an kuaneje_nuu̱ ngixkun Naꞌenchana. Xi kuanejenu, Moisés= xi techuya_ru nga sakunu kjuanda ngatꞌare. 46 Ngu tsa makjainnu mé= xi kitsiꞌindu Moisés, ꞌba=nde ku̱akjainnu ngatꞌana̱, ngatꞌa Moisés kitsiꞌindu= ngatꞌana̱. 47 Tunga tsa bi makjainnu mé= xi kitsiꞌindu Moisés, ¿jótsaꞌen ku̱akjainninu en xi tenchjaa̱? —kitsu Jesús.

6

Jesús tsikjén ón mi xuta

Mt. 14:13-21; Mr. 6:30-44; Lc. 9:10-17

1 Kjaꞌe nixtjin ngani Jesús kiji xingunda ndachikun Galilea, xi ꞌba nde ndachikun Tiberias ꞌmi. 2 ꞌBa ne nkjin xuta tjenngire, ngatꞌa tsabe kjuakun xi kitsaꞌen nga kitsinda xuta xi sefesun. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsijin jngu nindu ꞌba kio tsekꞌejñako xutare. 4 Kui nixtjinbiu je tjimatiña sꞌi pascua xi ꞌbaxje xuta judío. 5 Kionga Jesús kiskutsejen ꞌba tsabe nga ne nkjin xuta inyatsitiñatꞌare, kio jako Felipe ꞌba kitsure:

—¿Ñá=ñu kuinda niñuxtila xi skine xutankjiun?

6 Tunga tuxi skutꞌáyakoni Felipe nga ꞌba kitsure, ngatꞌa be= kui mé= xi saꞌen. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Felipe kitsu:

—Tsa jó sientu ton denario niñuxtila kuinda, ninga tsa ichi ichi kuaꞌere nga jngu jngu, bi ku̱anni.

8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinchja jngu xutare Jesús xi Andrés ꞌmi, xi ntsꞌe mani Simón Pedro ꞌba kitsu:

9 —Ngaꞌe sejña jngu chiꞌndi xi yaꞌa ón niñuxtila xi kuandakoni cebada ko jó tjiuti. Tunga, ¿jótjin ku̱anire xutankjiun kibiu?

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu:

—ꞌBa tꞌin_ru nga ngatꞌendu ngatsiꞌi xuta.

ꞌBa kui ngaꞌndebiu ne tjin xka ngijña, ꞌba tsekꞌendu ngajin ngijño jeru mején ón mi xuta xiꞌin. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiskjebe niñuxtilo ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana ꞌba kitsitsojosunre xuta xi tsikꞌendu kio. ꞌBa ꞌba nde kitsiko tjiutiu ngayeje nga kitsjare jotjin mejénre xuta. 12 ꞌBa kionga je nda kitsere xuta, ꞌbatsaꞌen jako ngani xutare ꞌba kitsure:

—Tꞌeku xkua xi tsꞌangiu, tuxi tumé kjuetsunni.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu ꞌeku xkua xi tsꞌangire niñuxtila cebada xi ón, ꞌba tejó nisin kuán xkua xi tsꞌangire xuta. 14 ꞌBa kionga xutankjiun tsabe kjuakun xi kitsaꞌen Jesús, ꞌbatsaꞌen ꞌba kitsure xinkjin:

—Kjuakixi= nga kui xuta chinga profeta xi tjinnere nga kjuaꞌe ngasunꞌndebi.

15 Tunga Jesús tsabe nga nchjabiu mejénre kueko kjuaꞌñu nga rey saꞌen. Kui kjua tsakasentꞌaxin nganire nga kikꞌejña tajngu nindu.

Jesús fisun ndachikun

Mt. 14:22-27; Mr. 6:45-52

16 Kionga je tjimaꞌña, xutare Jesús jaꞌejen ꞌnda ndai ndachikun. 17 ꞌBa kionga je kuajñure nde, tunga tojo kje faꞌetjenngijín Jesús, jaꞌasꞌen barku, tuxi kjuaꞌaxtiukjani ndachikun nga kuaje Capernaum. 18 ꞌBa tukjuan kuán jngu ntjo ꞌñu xi niki kiskjenitjen ndachikun. 19 Kionga je echu ón asa jon kilómetro, kio tsabe nchjabiu nga Jesús ndibasun ndachikun nga titsitiñatꞌare barku, ꞌba kitsakjun.

20 Tunga Jesús kitsure:

—An= ña̱. Bi kun.

21 ꞌBa nchjabiu kuatsjare nga Jesús jaꞌasꞌen barku, ꞌba tukjiaꞌa echu sani nangi ña inyafi.

Jesús tsuya ñáre niñuxtila xi kjuakixi

22 Nga kuanyujun xuta xi tsekꞌendu xingunda ndachikun tsabe nga tu jngu sani barku xi ꞌetju kio ꞌba nga Jesús bi jaꞌasꞌen nga kiko xutare, ngatꞌa tu kiji suba= xutare. 23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌe jó ján kjaꞌe barku xi ꞌetjuni Tiberias nga jaꞌetiña ña kiskine niñuxtila xuta, kionga Jesús je kitsjare kjuanda Naꞌenchana. 24 ꞌBamani, kionga xutankjiun tsabe nga Jesús bi nde kio tijñani ninga xutare, ꞌbatsaꞌen jaꞌasꞌen barkubiu nga kikangisjai kui naxinanda Capernaum. 25 ꞌBa kionga je kuasjaire xingunda ndachikun, kitsure:

—Maestru, ¿kjiaꞌáñu jaꞌe ngaꞌe?

26 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Kjiꞌyañu kjuakun xi kitsaꞌaa̱n, tunga bi kui kjuañu teminyisjaininuu̱. Tu Ngatꞌare= nga nda kitsitsenu niñuxtila xi kichinio, kui kjuañu teminyisjainiñuu̱. 27 Bi ñaꞌaxa_ru xichine xi mare fe. Tusa tiꞌaxa_ru xichine xi bi fe, xi sjanu kjuabenichun xi bi fetꞌa. Kui xichinebiu xi sjanu Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, ngatꞌa kui= xi ꞌexare Naꞌenchana.

28 ꞌBa nchjabiu kitsu:

—¿Mé= xi tjinnere nga siꞌee̱n ji̱n, tuxi sikꞌetjusunnii̱ xa xi mejénre Naꞌenchana?

29 ꞌBa Jesús kitsingojo nganire:

—Kui xa kibi xi mejénre Naꞌenchana nga sikꞌetjusun, nga tjinnere nga ku̱akjainnu ngatꞌare xi kitsikasen.

30 ꞌBa nchjabiu kitsu ngani:

—¿Mé= kjuakun xi kuakutsejennii̱, tuxi xianii̱ ꞌba ku̱akjainni̱ ngatꞌa tsiji? ¿Mé= xa xi ñeꞌen? 31 Joni xuta chingana, kui xi kiskine tsajmi xi chine xi mana ꞌmi kionga tsekꞌendu nangi tꞌaxiun. Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Ngankꞌaa kikaꞌenire niñuxtila xi kiskine.”

32 ꞌBa Jesús kitsu:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Bi Moisés xi kitsjanu niñuxtila xi jendibajenni ngankꞌaa. Tusa Naꞌenchana̱ tsja_nuu̱ ngandaꞌe niñuxtila xi kjuakixi xi ndibajenni ngankꞌaa. 33 Ngatꞌa niñuxtila xi tsja Naꞌenchana, kui= xi jendibajenni ngankꞌaa ꞌba mare tsikꞌendukun xuta ngasunꞌndebi.

34 ꞌBa nchjabiu kitsu:

—Naꞌen, taꞌentsjainii̱ niñuxtilabiu.

35 ꞌBa Jesús kitsure:

—An= ña̱ niñuxtila xi tsikꞌendukun xuta. Xi kjuaꞌe ngatꞌana̱ bi nde ku̱abojonire, ꞌba xi ku̱akjainre ngatꞌana̱ bi nde ku̱axindanire. 36 Tunga je kixin_nuu̱, ninga tsa teꞌyanuu̱ tunga bi tjimakjainnu. 37 Ngatsiꞌi xuta xi Naꞌenna̱ tsjana̱ kjuaꞌe ngatꞌana̱, ꞌba xi kjuaꞌe ngatꞌana̱ bi kꞌuaxjia̱ ngandetsian. 38 Ngatꞌa ngankꞌaa jendibajenña̱, tuxi sikꞌetjusunña̱ jotsaꞌen mejénre Naꞌen xi kitsikasenna̱ ꞌba bi jotsaꞌen an mejénna̱. 39 ꞌBa xi kitsikasenna̱ mejénre nga nijnguú sichajaa̱ xi je kitsjana̱. Tusa mejénre nga sikjaꞌaya ngani_ra̱ ngajinre mikꞌen xutabiu nga kjuetꞌa nixtjin. 40 Ngatꞌa Naꞌenna̱ mejénre nga ngatsiꞌi xi skue Kiꞌndiu ꞌba ku̱akjainre ngatꞌa tseꞌe sꞌe̱=re kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa an sikjaꞌaya ngani_ra̱ ngajinre mikꞌen xutabiu nga kjuetꞌa nixtjin —kitsu Jesús.

41 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío chꞌotsaꞌen kinchja cheje ngatꞌa tseꞌe Jesús, ngatꞌa kitsu nga kui= xi niñuxtila xi ngankꞌaa jendibajenni. 42 ꞌBa kitsu:

—¿A bi kui xutabi xi Jesús, kiꞌndire Kuse? ꞌYaña naꞌenre ko nare. ¿Jó tjinnire nga ꞌba titsu nga ngankꞌaa jendibajenni?

43 ꞌBa Jesús kitsure:

—Bi chꞌotsaꞌen chuko xingiu ngatꞌare mé= xi kixia̱n. 44 Ngatꞌa niꞌyá ku̱an kjuaꞌe ngatꞌana̱ tsa bi Naꞌen xi kitsikasenna̱ kjuaꞌeko, ꞌba an sikjaꞌaya ngani_ra̱ ngajinre mikꞌen nga kjuetꞌa nixtjin. 45 ꞌBa=tsaꞌen kitsiꞌindu nchja chinga profeta: “Naꞌenchana kuakuyare ngatsiꞌi xuta.” ꞌBamani, ngatsiꞌi xi basen ñojonre Naꞌenchana ꞌba xi mare ngatꞌare mé= xi tsu, kui= xi kjuaꞌe ngatꞌana̱.

46 ’Nisa ꞌyajín be jó kjiꞌi Naꞌenchana. Tu jngu sani xi jendibani ña tijña Naꞌenchana, kui= xi je tsabe jó= kjiꞌi kui. 47 Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Xi ku̱akjainre ngatꞌana̱, kui= xi tjinre kjuabenichun xi bi fetꞌa. 48 An= ña̱ niñuxtila xi tsjare kjuabenichun xuta. 49 Xuta chinganu kiskine tsajmi xi chine xi mana ꞌmi nangi tꞌaxiun, tunga tojo jesun. 50 Tunga niñuxtila kibi ngankꞌaa jendibajenni, tuxi tuꞌyani xi skine bi nde kueyani. 51 An= ña̱ niñuxtila xi tijñakun xi ngankꞌaa jendibajenni. Tsa tjin xi skine niñuxtilabi, kui= xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa niñuxtila xi sja, kui= xi yojona̱ xi sjantjai_ra̱ xuta ngasunꞌndebi tuxi sꞌe̱nire kjuabenichun —kitsu Jesús.

52 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío tu josiko xinkjin ꞌba kitsu:

—¿Jó tsaꞌen ku̱an sjana yojore xutabi nga xinia?

53 ꞌBa Jesús kitsu:

—Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Tsa bi xino yojore Kiꞌndire Xuta xiꞌiun ꞌba bi sꞌiu jinre, bi sꞌe̱ kjuabenichun ngajinnu. 54 Xi skine yojona̱ ꞌba kꞌui jinna̱, kui= xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa, ꞌba an sikjaꞌaya ngani_ra̱ xutabiu nga kjuetꞌa nixtjin. 55 Ngatꞌa yojona̱ kui= xi xichine kjuakixi ꞌba jinna̱ kui= xi nanda kjuakixi. 56 Xi skine yojona̱ ꞌba kꞌui jinna̱, kui= xi kꞌuendujinntsjaina̱, ꞌba an kuatejñajinntsjai_ra̱. 57 Jotsaꞌen Naꞌenchana xi tsja kjuabenichun kitsikasenna̱ ꞌba ngatꞌare kui tejñakua̱n, ꞌba=nde tsaꞌen ngatꞌare xuta xi saꞌenna̱ xichinere, kui= xi sja_ra̱ kjuabenichun. 58 Kibi= niñuxtila xi ngankꞌaa jendibajenni ꞌba bi joni tsajmi xi chine xi mana ꞌmi xi kiskine xuta chinganu ꞌba tojo jesun. Ngatꞌa xi skine niñuxtilabi, kui= xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa.

59 ꞌBa=tsaꞌen kinchja Jesús nga yakuya ngaya jngu niꞌya sinagoga naxinanda Capernaum.

En xi tsja kjuabenichun xi bi fetꞌa

60 Kionga kjintꞌe xutare en xi kinchja, ꞌbatsaꞌen nkjin xi ꞌba kitsu:

—¿ꞌYá= xi ku̱akjainre enbi? ꞌÑu= naꞌen tjinre.

61 Tunga Jesús tsabe nga chꞌotsaꞌen inyafocheje xutare ngatꞌare kibiu ꞌba kitsure:

—¿A chꞌo manu kibiu? 62 ¿ꞌBa jó ku̱annu tsa xio Kiꞌndire Xuta xiꞌiun kionga kuenijin ngani ngaꞌnde ña jendibani? 63 Isennixtjintsjere= Naꞌenchana xi tsjare kjuabenichun xuta, tunga niꞌmé xi tseꞌe ngasunꞌndio ku̱anre sjare kjuabenichun xuta. ꞌBa en xi kixin_nuu̱, kui= xi tseꞌe Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba tsjare kjuabenichun xuta. 64 Tunga tjin= ngajinnu yakꞌa xi bi makjainre kitsu Jesús, ngatꞌa ꞌnda nga tutsꞌinre jaꞌba be= ꞌyá xi bi makjainre ꞌba ꞌyá xi singantsja. 65 ꞌBa ꞌba nde kitsu:

—Kui= kjua ꞌba kixinni_nuu̱ nga tuꞌyá ku̱an kjuaꞌe ngatꞌana̱ tsa Naꞌenchana bi saꞌen nga ku̱an kjuaꞌe ngatꞌana̱.

66 ꞌNda kui nixtjinbiu nkjin xutare kitsikumare ꞌba bi nde tsakꞌajmekoni. 67 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jako xutare xi tejó ꞌba tsiningiyare:

—¿A mejénnú kuangiun jun ngayeje?

68 ꞌBa Simón Pedro kitsingojore:

—Naꞌen, ¿ꞌyá= ngisa xi kuangitjenngii̱? Ji= xi nukjua nijmi en xi tsjare kjuabenichun xi bi fetꞌa xuta. 69 Je makjainni̱ ꞌba ꞌya=ni nga ji= xi Cristo, xi Kiꞌndire Naꞌenchana xi tijñakun.

70 ꞌBa Jesús kitsure:

—An= kiskjaꞌajin_nuu̱ jun xi tejó, tunga ngajinnu tjin jngu xi chanayi.

71 Nga ꞌba kitsu ngatꞌa tseꞌe Judas Iscariote kinchja. Xi kiꞌndire Simón. Ngatꞌa kui= xi singantsja ꞌba jngu xutare xi tejó.

7

Jesús fi jngu sꞌi naxinanda Jerusalén

1 ꞌBa jaskan Jesús tsuꞌba nangi Galilea. Bi kuamejénre nga tsakꞌajme tsejen nangi Judea, ngatꞌa xuta judío xi tjindu kio tsangisjai ndiya jótsaꞌen sikꞌenni kui. 2 Tunga je tjimatiña sꞌi xi ꞌbaxje xuta judío xi sꞌire niꞌya xi tu beni ngisa. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌbi kitsu ntsꞌe Jesús:

—Bi tu ngaꞌe beni. Tusa tꞌin ña tijña nangi Judea, tuxi skueni xutari mé= xi teñeꞌen. 4 Ngu tsa jngu xuta mejénre xiaxkun bi ꞌbejñaꞌmo mé= xi tsaꞌen. Kui kjuañu tsa ñeꞌen kjuakun, tusa takutsejen_ri yojori xuta ngasunꞌndebi 5 —kitsu ntsꞌe, ngatꞌa ni ntsꞌejín kuakjainre ngatꞌare kui.

6 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kje faꞌejín chubana̱. Tunga ngatꞌanu jun, tume chubañu ma ñoꞌon mé= xi mejénnú. 7 Bi ma mastikenu xuta ngasunꞌndebi jun, tunga inyamastike=na̱ an ngatꞌa texinyataꞌenña̱ nga chꞌo tjin mé= xi inyatsaꞌen. 8 Tangiun jun sꞌiu. Tunga an bi kjuia̱, ngatꞌa kje faꞌejín chubana̱ 9 —kitsu Jesús ꞌba tsekꞌejña nangi Galilea.

10 Tunga kionga je kiji ntsꞌe Jesús, ꞌbatsaꞌen kui kiji sꞌiu ngayeje. Tunga bi kiji tsejen, tu kiji ꞌmo. 11 ꞌBa xuta judío tsangisjai Jesús ngajin sꞌiu, ꞌba kitsu:

—¿Ñá=ñu tijña xutabiu nde?

12 ꞌBa ngatsiꞌi xutankjiun inyafo nijmi ngatꞌare Jesús. Tjin yakꞌa xi tsu: “Kui jngu= xuta xi nda xuta.” ꞌBa tjin yakꞌa xi kitsu: “Junjun. Kui jngu= xuta xi ꞌbonachare xuta.”

13 Tunga xutankjiun bi kuán kinchja tsejen ngatꞌare Jesús, ngatꞌa tsankjunke xuta judío.

Jesús bakuya ngajin sꞌire niꞌya xi tu beni ngisa

14 Kionga je masen tjen sꞌiu, Jesús jaꞌasꞌen ña ma ndetsinre ningu ꞌba yakuya. 15 ꞌBa xuta judío tu ꞌba= kuánre ꞌba kitsure xinkjin:

—¿Jótsaꞌen manire xujun xutabi, nga bi kiskutꞌaya?

16 ꞌBa Jesús kitsure:

—En xi tebakuyaa̱ bi tsaꞌan. Tseꞌe xi kitsikasenna̱. 17 Tsa tjin xi mejénre saꞌen jotsaꞌen mejénre xi kitsikasenna̱, kui= xi skue ñá ndibani en xi tebakuyaa̱, tsa tseꞌe Naꞌenchana asa tu kuenda tsaꞌan tenchjaa̱. 18 Jngu xuta xi tu kuenda tseꞌe nchja, kui= xi mejénre nga xiakun. Tunga xi mejénre nga xiakun xi kitsikasen, kui= xi nchjakixi ꞌba tumé ma chaninejere.

19 ’¿A bi Moisés xi kitsjanu kjuatexumo? Tunga nijngujín jun tenikꞌetjusun kjuatexumo. ¿Ánñu mejénninu sikꞌennuu̱? —kitsu Jesús.

20 ꞌBa xutankjiun kitsingojore:

—¡Ngu isennixtjin xi bi nda tijñajinri! ¿ꞌYá= xi mejénre sikꞌenri?

21 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jngu kjuakun xi kitsaꞌaa̱n, ꞌba ngatꞌare kui tu ꞌba= kuán tsiꞌinu. 22 Moisés yakuyanu nga sikꞌetjusun mé= xi circuncisión ꞌmi (ninga tsa bi fa Moisés xi ꞌetutsꞌinre kibiu, tusa nchja chinganu xi ꞌejñatutsꞌinnu kibiu.) ꞌBa nikꞌetjusun kibiu ninga tsa nixtjin nga nikjaꞌaya. 23 ꞌBa ꞌba niko kiꞌndi xiꞌinnu ninga tsa nixtjin nga nikjaꞌaya, tuxi bi kuiyuneñu kjuatexumare Moisés. Nda tjin tsuꞌba. Tunga tsa ꞌba ñoꞌon, ¿ánñu temastichaninuu̱ nga nixtjin nga nikjaꞌaya kitsindakjia̱n ngayéje yojore jngu xuta? 24 Bi ñoꞌon kjua tu ngatꞌare jotsaꞌen matsejen mé= xi tsaꞌen xuta. Tusa ko kjuakixi tiꞌon kjua.

Bi mankjinre xuta nga Jesús xi Cristo

25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen yakꞌa xuta xi Jerusalén tseꞌe ꞌbi kitsure xinkjin:

—¿A bi kui xutabi xi nchjabiu mejénre sikꞌen? 26 Ngu chutsijon. Tsja tsaꞌen tinchja tsejen ꞌba tumé inyatsure. ¿A je kuankjinre xutaxo nga kui fa ni xi Cristo? 27 Tunga ꞌyaña ñá ndibani xutabi. Kionga kjuaꞌe xi Cristo, tuꞌyá skue ñá kjuaꞌeni.

28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌñu kinchja Jesús nga yakuya ña ma ndetsinre ningu ꞌba kitsu:

—Temixun nga ꞌyanuu̱ ꞌba nga ꞌyo ñá ndibaña̱. Tunga bi kuenda tsaꞌan jaꞌaa̱. Xi kitsikasenna̱, kui= xi kjuakixi ꞌba kui bi ꞌyo. 29 Tunga an ꞌbe=ña̱. Ngatꞌa kio= jendibaña̱ ña tijña, ꞌba kui= xi kitsikasenna̱.

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kuamejénre nga kueꞌñu, tunga niꞌyá kitsuba, ngatꞌa kje faꞌejín chubare. 31 ꞌBa nkjin mani xuta xi inya ngajinre xutankjiun xi kuakjainre ngatꞌare kui ꞌba kitsure xinkjin:

—Kionga kjuaꞌe xi Cristo, ¿a ngisa= tse kjuakun saꞌen ngisa nga ko mare xi titsaꞌen xutabi?

32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta fariseo kjintꞌe mé= xi inyafo nijmi xutankjiun ngatꞌare Jesús. ꞌBa meni xi ngakure naꞌmi ko xuta fariseo kitsikasen nchja xi tsikuenda ningu, tuxi subani Jesús. 33 ꞌBa Jesús kitsu:

—Tu chuba nixtjin kuatejñajin ngisa_nuu̱, ꞌba jaskan kjui ngaña̱ ña tijña xi kitsikasenna̱. 34 Kuijnyisjainuu̱ tunga bi nde xianinu. Ña kuikatejñaa̱ bi ku̱an kjuechu.

35 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío kitsure xinkjin:

—¿Ñá= kuaje xutabi, nga bi nde ku̱asjainina? ¿A kuekun tsé xingia xi tjindujinre xuta griego ꞌba kio kuakuyare xuta griego? 36 ꞌBa: ¿Jó tsunire en xi kinchja nga tsu: “Kuijnyisjainuu̱ tunga bi nde xianinu”, ꞌba: “Ña kuikatejñaa̱ bi ku̱an kjuechu”?

37 Nixtjin nga je tifetꞌani̱ sꞌiu, kui xi ꞌñu ꞌbaxje xuta, ꞌba ꞌbatsaꞌen tsakasen nduju Jesús nga ꞌñu kinchja ꞌba kitsu:

—Tsa tjin xi xindare, ngatjendiba ngatꞌana̱ ꞌba ngatꞌi. 38 ꞌBa ꞌbi ku̱anre jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana. Xi ku̱akjainre ngatꞌana̱, kui= xi stjujin ngajin yojore ndaje xi tjinre nanda xi tsjare kjuabenichun.

39 ꞌBi kitsu Jesús nga kinchja ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi jaskan sakure xuta xi ku̱akjainre ngatꞌare kui. Ngatꞌa kui nixtjinbiu kje faꞌejín Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ngatꞌa Jesús kje sakujínre kjuajere.

40 ꞌBa kionga xutankjiun kjintꞌe enbi, ꞌbatsaꞌen jonijmi ngatꞌare Jesús.

—Kjuakixi=nini nga kui= xi xuta chinga profeta —kitsu yakꞌa.

41 ꞌBa yakꞌa kitsu ngani:

—Kui= xi Cristo.

—Junjun —kitsu ngani kjaꞌere—. Ngatꞌa bi nangi Galilea kjuaꞌeni xi Cristo. 42 ¿A bi ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana, nga ntjere David kjuaꞌeni xi Cristo ꞌba nga naxinanda Belén kjuaꞌeni, ña nangire David?

43 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutankjiun tsakjanya ngatꞌare Jesús. 44 ꞌBa tjin xi kuamejénre nga subaꞌñu, tunga niꞌyá ꞌba kitsaꞌen.

45 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi tsikuenda ningu jaꞌe ngani ña tjindu xi ngakure nchja naꞌmi ko xuta fariseo.

—¿Ánñu bi jaꞌekoñu xutabiu nde? —kitsu xutaxo nga tsiningiyare.

46 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Niꞌsa ꞌyajín ꞌbatsaꞌen nchja jotsaꞌen tinchja xutabiu.

47 ꞌBa nchja fariseo kitsure:

—¿A ꞌba=nde ko jun je tsakꞌonachanu xutabiu? 48 ¿A tjin tsé ngajinre xutaxo xi makjainre ngatꞌare kui? ꞌBa ¿a tjin tsé ngajinre xuta fariseo xi makjainre ngatꞌare kui ngayeje? 49 Tunga ngatꞌare xutankjiun xi bi mankjinre kjuatexumo, kui= xi chꞌokun ngixkun Naꞌenchana.

50 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Nicodemo, jngu xi ngajinre, xuta fariseo xi jaꞌekun Jesús nga jñu, kinchja ꞌba kitsu:

51 —Jo tsu kjuatexumana, titjun tjinnere nga kuasen ñojon_ra xuta, tuxi xiaña mé= xi kitsaꞌen. ꞌBa jaskan siꞌan_ra kjua —kitsu.

52 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—¿A ꞌba=nde nangi Galilea ndibani ji ngayeje? Nda chutꞌaye enre Naꞌenchana ꞌba xiani nga nisa jngujín profeta ndibani nangi Galilea.

53 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nga jngu jngu kiji ndaba.

8

Chjun xi kitsaꞌentꞌare kjuachajngi xiꞌinre

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kiji Tjengi Ya Olivo. 2 ꞌBa kionga je kisꞌe isen nixtjin nga kuanyujun, jaꞌe ngani ningu. Kio jaꞌekun ne nkjin xuta, ꞌba kio tsikꞌejña nga yakuyare. 3 ꞌBa chjine kjuatexuma ko xuta fariseo jaꞌekore jngu chjun xi kjiꞌyare nga kjuachajngi titsaꞌentꞌare xiꞌinre ꞌba kitsikasen masen. 4 ꞌBa kitsure Jesús:

—Maestru, chjunbi kjiꞌyare nga kjuachajngi titsaꞌentꞌare xiꞌinre. 5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsiꞌindutꞌa Moisés kjuatexumo nga ko ndiojo kjuinikꞌenkoni xi ꞌba saꞌen. ꞌBa ji nde, ¿jó sji?

6 Tunga tuxi kiskutꞌayako=ni Jesús nga ꞌbi kitsure, ngatꞌa mejénre kuaneje. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús yejen tsindi nkjain ꞌba ko najma ntsja kitsiꞌindutꞌa tꞌanangiu. 7 ꞌBa ngatꞌa tojo inyaminingiyare nchjabiu, yejennkꞌa ngani nkjain ꞌba kitsure:

—Xi tsajainjínre je, kui xi titjun ngateꞌere ndiojo chjunbiu.

8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen yejen tsindi ngani nkjain ꞌba janda kitsiꞌindutꞌa tꞌanangiu. 9 ꞌBa kionga kjintꞌe nchjabiu enbiu, nga jngu jngu kiji tsakaꞌanire xi ngisa ꞌñu chinga. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tu Jesús ko chjunbiu tsikꞌendujin masenre xutankjiun. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús yejennkꞌa ngani nkjain ꞌba kitsure:

—Na, ¿ñá kiji nchjabiu nde? ¿A tuꞌyá nde tibanejeniri nga tsu nga tjinnere nga kjuinikꞌenri?

11 ꞌBa chjunbiu kitsu:

—Junjun, naꞌen. Nijngujín.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Ninga an bi xia̱n nga kuitjaxti kjuanima ngayeje. Tꞌin ngani ꞌba bi nde mijnyije ngisani.

Jesús bakuya nga kui= xi ndiꞌire xuta

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jako ngani xutankjiun ꞌba kitsure:

—An= ña̱ ndiꞌi xi tsitsejenre xuta tseꞌe ngasunꞌndebi. Xi kuetjenngina̱ bi ña jñu chun kuetsuma. Tusa sꞌe̱re ndiꞌi xi sjare kjuabenichun.

13 ꞌBa xuta fariseo kitsure:

—Tu ngatꞌa tsiji tenikixiya tajngui. Bi chjire en xi tesji.

14 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ninga tsa tu ngatꞌa tsaꞌan tetsikixiyaa̱, tunga chjire en xi tenchjaa̱, ngatꞌa ꞌbe=ña̱ ñá jendibaña̱ ꞌba ñá kjui ngaña̱. Tunga jun bi ꞌyo ñá jendibaña̱ ꞌba bi ꞌyo ñá kjui ngaña̱. 15 Jun ñaꞌan=ñu kjua jotsaꞌen tijña ngaꞌe ngasunꞌndebi, tunga an tuꞌyá tsaꞌen_ra̱ kjua. 16 ꞌBa tsa tsaꞌaa̱n kjua, kixi tsaꞌaa̱n, ngatꞌa bi tejña tajngua̱. Tusa tijñakona̱ Naꞌen xi kitsikasenna̱. 17 ꞌBa kaꞌnda kjuatexumanu ꞌbi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Tsa jó xuta ngusun ma nga nchja, kui enbi xi chjire.” 18 Tu ngatꞌa taꞌan= tetsikixiyaa̱, ꞌba ꞌba=nde Naꞌen xi kitsikasenna̱ titsikixiya ngatꞌana̱ ngayeje —kitsu Jesús.

19 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—¿Ñá=ñu tijña Naꞌenri?

—Bi ꞌyanuu̱ ninga bi ꞌyo Naꞌenna̱. Tsa ꞌyanuu̱, ꞌba=nde xio Naꞌenna̱ ngayeje —kitsu Jesús.

20 ꞌBa kui enbi xi kinchja nga yakuya ndetsinre ningu, ña tijña kaxare ton chje. ꞌBa tuꞌyá kitsuba, ngatꞌa kje faꞌejín chubare.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu nganire:

—An= kjui=ña̱ ꞌba kuijnyisjainuu̱, tunga ngajinre jenu kueyajiun. Ña kjuia̱ bi ku̱an kjuechu.

22 ꞌBa xuta judío kitsu nganire xinkjin:

—¿Ánñu tsuni nga ña kuaje bi ku̱an kjuecha? ¿A titsikjaꞌetsjen nga sikꞌen tajngu yojore?

23 Tunga Jesús kitsure:

—Ngindio tsojon, tunga an ngankꞌaa tsaꞌan. Ngasunꞌndebi= nanginu jun, tunga an bi ngasunꞌndebi nangina̱. 24 Kui= kjuañu ꞌba texinni_nuu̱ nga kueyajiun jenu. Tsa bi ku̱akjainnu nga ꞌyá= ña̱ an, kueyajinñu jenu.

25 ꞌBa xuta judío tsiningiya nganire:

—¿ꞌYá=ni ji?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Xi je kixin_nuu̱ ꞌndani nga tutsꞌinre. 26 Tse en tjinna̱ xi ku̱an kuinchjaa̱ ngatꞌanu ꞌba saꞌen_nuu̱ kjua. Tunga xi kitsikasenna̱, kui= xi tjinre kjuakixi. ꞌBa xi kjintꞌia̱ nga kinchja xi kitsikasenna̱, kui= xi texin_ra̱ ngasunꞌndebi.

27 Tunga nchjabiu bi kuankjinre tsa ngatꞌare Naꞌenchana jako kui. 28 Kui kjuañu Jesús kitsu ngisa:

—Kionga xjunitjennkꞌo Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, kio xio nga ꞌyá= ña̱ an ꞌba nga tumé tsaꞌaa̱n xi tu kuendana̱. Jotsaꞌen yakuyana̱ Naꞌenchana, kui= xi texia̱n. 29 Ngatꞌa xi kitsikasenna̱, kui= xi tijñakona̱. Bi tsikꞌejña tajnguna̱ Naꞌenchana, ngatꞌa tsikꞌetjusun ntsjai=ña̱ mé= xi matsjare.

30 ꞌBa kionga ꞌbi titsu Jesús, ne nkjin kuakjainre ngatꞌare kui.

Jesús bakuya ngatꞌare ꞌyá xi kiꞌndire Abraham

31 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jako xuta judío xi kuakjainre ngatꞌare kui:

—Tsa janda sikꞌetjusun enna̱, kjuakixi= nga kuon xutana̱, 32 ꞌba xiañu mé= xi kjuakixi, ꞌba kjuakixiu sinndainu —kitsure.

33 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Ji̱n ntjere Abraham kuái̱n, ꞌba nisañajanni chuꞌnda mai̱. ¿Jótsaꞌen ꞌbi teꞌminii̱ nga ku̱andai̱?

34 ꞌBa Jesús kitsu ngani:

—Kjuakixi mé= xi texin_nuu̱. Ngatsiꞌi xi inyamajngi je, kui= xi kuán chuꞌndare je. 35 Joni jngu chuꞌnda, bi sꞌentsjaire ngaꞌnde ngaya niꞌyo. Tunga kiꞌndire xuta xi tseꞌe niꞌyo, kui= xi sꞌentsjaire ngaꞌnde. 36 ꞌBa ꞌbatsaꞌen, tsa Kiꞌndire Naꞌenchana sinndainu, ku̱andai kjuakixinu. 37 ꞌBe=ña̱ nga jun xi ntjere Abraham, tunga mejénnú sikꞌennuu̱, ngatꞌa bi mejénnú faꞌasꞌejinnu enna̱. 38 An xinña̱ mé= xi yakutsejenna̱ Naꞌenna̱, ꞌba jun ñaꞌan=ñu mé= xi bakuyanu naꞌennu.

39 Nchjabiu kitsingojo:

—Naꞌenni̱, kui= xi Abraham.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Tsa jun xi kiꞌndire Abraham, ꞌbaru siꞌon jo kitsaꞌen Abraham. 40 Tunga ngandaꞌe mejénnú sikꞌennuu̱, ninga tsa texinya_nuu̱ en kjuakixi xi yakuyana̱ Naꞌenchana. Niñajanni ꞌbi kitsaꞌen Abraham. 41 Jun= xi ꞌba ñoꞌon jo kitsaꞌen naꞌennu.

ꞌBa nchjabiu kitsu:

—Ji̱n bi ngajin kjuachajngi kitsin. Jngututu naꞌen tjinni̱, kui xi Naꞌenchana.

42 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu nganire:

—Tsa Naꞌenchana xi naꞌennu, nimején=ru_nuu̱ jun, ngatꞌa an jendiba=ña̱ ña tijña Naꞌenchana ꞌba ngaꞌe tejñaa̱. Bi ngatꞌa tsaꞌan nga jaꞌaa̱. Kui suba kitsikasenna̱. 43 Bi mankjinnu en xi tenchjaa̱, ngatꞌa bi baꞌeꞌndio nga faꞌasꞌenjinnu enna̱. 44 Chanayiu xi naꞌennu ꞌba kui tseꞌe_ru. ꞌBa jun mejénnú siꞌon jotsaꞌen mejénre kui. Xi ꞌndani nga tutsꞌinre kitsikꞌen xuta. Bi basen kixiko xi kjuakixi, ngatꞌa tsajain ngajinre mé= xi kjuakixi. Kionga nchja en ndesu, jo kun kui ꞌba=tsaꞌen nchja, ngatꞌa kui= xi ndesu ꞌba bakuya en ndesu. 45 Tunga an texin=ña̱ mé= xi kjuakixi, ꞌba kui= kjua bi makjainninu. 46 ¿A tjin= ngajinnu xi ku̱an kuakutsejen nga tjinna̱ je? Tunga tsa kjuakixi mé= xi texia̱n, ¿ánñu bi makjainninu? 47 Xi Naꞌenchana tseꞌe, kui= xi basen ñojon en xi tseꞌe Naꞌenchana. Tunga bi Naꞌenchana tseꞌe_ru. Kui= kjuañu bi mejénninu basen ñojon enre kui —kitsu Jesús.

48 ꞌBa xuta judío kitsu:

—Kjuakixi= mé= xi mixii̱n, nga ji= ni jngu xuta tseꞌe Samaria ꞌba nga tijñajinri isennixtjin xi bi nda.

49 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsingojore:

—Bi isennixtjin xi bi nda tijñajinna̱. Tusa ꞌbekua̱n Naꞌenna̱, tunga jun bi ꞌyakunnuu̱. 50 Bi kjuaje temangisjaa̱ ngixkun xuta. Tunga tjin= xi tjimangisjai kjuajena̱, ꞌba kui= xi tsaꞌen kjua. 51 Kjuakixi= xi xin_nuu̱. Tsa tjin xi sikꞌetjusun enna̱, niñajanni kueya.

52 ꞌBa xuta judío kitsu ngani:

—Ngandaꞌe ꞌya=ni nga ji tijñajinri isennixtjin xi bi nda. Ngu Abraham ko nchja chinga profeta jesun. Tunga ji sji nga niñajanni kueya xuta xi sikꞌetjusun enri. 53 ¿A ngisa= ꞌñu je ngisai ji nga ko mare Abraham xi xuta chingana xi kꞌen? ꞌBa nde jesun nchja chinga profeta ngayeje. ¿ꞌYá= tema_ri yojori ji?

54 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tsa tu an tajngu tetsjara̱ kjuaje yojona̱, tumé chjire kjuajena̱. Tunga xi tibakutsejen kjuajena̱, kui= xi Naꞌenna̱, xi ꞌba nde Naꞌen ꞌmi_ru jun ngayeje. 55 Bi ꞌyaxkun jun kui, tunga an ꞌbexkun=ña̱. Tsa xin_nuu̱ nga bi ꞌbexkua̱n, ꞌba=nde xuta ndesu kuán joni jun. Tunga ꞌbexkun=ña̱ ꞌba tetsikꞌetjusun=ña̱ enre. 56 Tsja kuánre Abraham xi xuta chinganu nga tsabe nga kjuaꞌaa̱. Tsabe ꞌba tsja kuánre.

57 ꞌBa xuta judío kitsure:

—Ninga kje yachutejín nu tjinri, ¿jótsaꞌen tesji nga je kjiꞌye Abraham?

58 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Kionga kje tsinjín Abraham, jaꞌba je tejñaa̱ an.

59 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kiskjebe ndiojo, tuxi kueꞌenire ngatꞌa mejénre sikꞌen. Tunga Jesús tsikꞌejñaꞌmo ꞌba ꞌetju ña ma ndetsinre ningu.

9

Jesús tsinda jngu xuta ka

1 Nga tifaꞌa Jesús, kio tsabe jngu xuta xi ka ꞌndani nga kitsin. 2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare tsiningiyare:

—Maestru —kitsure—, ¿ꞌyá xi tjinre je nga ꞌbatsaꞌen ka kitsinni xutabi? ¿A kui? ¿Asa xichare?

3 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ninga kui ninga xichare tjinre je. ꞌBa=tsaꞌen kitsin tuxi xiani ngajinre mé= xi mare tsaꞌen Naꞌenchana. 4 Machjen= nga sikꞌetjusan xa xi tseꞌe xi kitsikasenna̱ kionga tsejen ngisaa̱. Ngatꞌa nga je ku̱ajñu, tuꞌyá nde ku̱an saꞌexa ngisani. 5 Yejerañu nga tejñaa̱ ngaꞌe ngasunꞌndebi, an ña̱ ndiꞌi xi tsitsejenre xuta xi tseꞌe ngasunꞌndebi.

6 ꞌBa kionga je ꞌba kitsu, ꞌetia tꞌanangiu ꞌba ko ndatiare ꞌendachi ndasiji, ꞌba kitsikajun tuxkun xuta ko. 7 ꞌBa kitsure:

—Tichunkjain ngaꞌnde ña inya nanda xi Siloé ꞌmi. (Siloé, en xi tsunire: xi kjinikasen.)

ꞌBa xuta ko kikunkjan, ꞌba kionga jendiba ngani, je nda matsejenre yaꞌa. 8 ꞌBa xuta xi ndai ndaba ko xuta xi tsabe nga miꞌa ton kitsure xinkjin:

—¿A bi tsa kui xutabi xi ꞌbejñaꞌin nga miꞌa ton?

9 ꞌBa yakꞌa kitsu:

—Jun, kui.

ꞌBa tjin xi kitsu:

—Bi kui, tunga ꞌba=tsaꞌen matsejen joni kui.

ꞌBa xutabiu kitsure:

—An= ña̱.

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu tsiningiyare:

—¿Jótsaꞌen kitjuꞌingini tuxkuin?

11 ꞌBa kui kitsingojore:

—Xuta xi Jesús ꞌmi kaꞌbenda ndasiji ꞌba katsikajun tuxkuaa̱n ꞌba ꞌbi katsuna̱: “Tichunkjain ngaꞌnde ña inya nanda xi Siloé ꞌmi.” Kui kjuañu kijiña̱ ꞌba kionga je kakunkjaa̱n, kamatsejenna̱ yaꞌaniñu.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu tsiningiyare:

—¿Ñá tijña xutabiu nde?

—Bi ꞌbia̱ —kitsu xutabiu.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu ngixkun xuta fariseo kiko xuta xi je kuatsejenre. 14 ꞌBa nixtjin nga ꞌenda ndasiji Jesús ꞌba nga tsixꞌangi tuxkun xutabiu, nixtjin nga nikjaꞌaya= ngatꞌa xutu= nixtjinbiu. 15 Kui kjuañu xuta fariseo tsiningiyanire jótsaꞌen kuatsejenre. ꞌBa xutabiu kitsu:

—Ndasiji katsikajun tuxkuaa̱n, ꞌba kakunkjaa̱n ꞌba kamatsejenna̱.

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen yakꞌa nchja fariseo kitsu:

—Bi Naꞌenchana kitsikasen xuta xi ꞌbi katsaꞌen, ngatꞌa bi bekun nixtjin nga nikjaꞌaya.

ꞌBa tjin xi kitsu:

—¿Jótsaꞌen jngu xuta xi tjinre je ku̱an saꞌen kjuakun joni kibi?

ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsakjanya xuta fariseo ngatꞌare Jesús. 17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsiningiya nganire xuta xi saꞌe fa kuatsejenre:

—ꞌBa ji xi kitjuꞌingi tuxkuin, ¿jó sji ngatꞌare xutabiu? —kitsure.

ꞌBa kui kitsingojore:

—Jngu profeta kui.

18 Tunga xuta judío bi kuakjainre tsa kui xutabiu xi ka kuánꞌin tsakaiñu, ꞌba tsa kui xi je matsejen nganire. Kui kjuañu kinchjanire xichare 19 ꞌba tsiningiyare:

—¿A kui kiꞌndinu kibi xi ꞌmi_ru nga ka nga kitsin? ꞌBa ¿jótsaꞌen nga je kuatsejenre nde?

20 ꞌBa xichare kitsingojore:

—ꞌYa=ni̱ nga kui xi kiꞌndini̱ ꞌba nga ka nga kitsin. 21 Tunga bi ꞌyee̱ jótsaꞌen kuatsejen nganire, ꞌba bi ꞌyee̱ ꞌyá xi kakjexꞌangi tuxkun. Tusa kui chjaningiya_ru. Je chinga. Ku̱an kui kueꞌesubanu nijmi ngatꞌa tseꞌe.

22 ꞌBi kitsu xichare xutabiu ngatꞌa tsakjunke xuta judío. Ngatꞌa xuta judío jaꞌba je ꞌendakokjua xinkjin tsa tjin xi sikixiya nga Jesús= xi Cristo, kui= xi kjuiꞌnaxje niꞌya sinagoga. 23 Kui kjuañu xichare xutabiu kitsuni: “Chjaningiya_ru. Je chinga.”

24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío kinchja nganire xi majóni ndiya xuta xi je kuatsejenre ꞌba kitsure:

—Tikixiye nga Naꞌenchana xi tjinre kjuaje. Ji̱n ꞌya=ni nga kui xutabiu jngu xuta xi tjinre je.

25 ꞌBa xutabiu kitsingojo:

—Tsa jngu xuta xi tjinre je kui, bi ꞌbia̱. Tu kui sani xi ꞌbia̱, nga an xi kaꞌia̱n tsakaiñu, tunga ngandaꞌe je matsejen nganina̱.

26 ꞌBa nchjabiu kitsu nganire:

—¿Jó katsikori? ¿Jótsaꞌen kakjexꞌangi tuxkuin?

27 ꞌBa kui kitsingojore:

—Je yeꞌe_nuu̱ nijmi, tunga bi tebatesinnuu̱. ¿Ánñu mejénninu nga ꞌba xin ngani_nuu̱? ¿A mejénnú kuon xutare xutabiu ngayeje?

28 ꞌBa nchjabiu jatiko ꞌba kitsure:

—Ji xi xutare xutabiu kuáin. Tunga ji̱n xutare Moisés kuái̱n. 29 ꞌYa=ni̱ nga Moisés kinchja en xi Naꞌenchana kitsuyare, tunga bi ꞌyee̱ ñá= jendibani xutabiu.

30 ꞌBa xutabiu kitsingojore:

—Ngu, tu ꞌba= mana̱ nga bi ꞌyo ñá jendibani xutabiu, tunga kiskjeꞌingi tuxkuaa̱n an. 31 ꞌYaña nga Naꞌenchana bi basen ñojonre xuta xi tjinre je. Tu kui sani xi bekun ꞌba tsaꞌen mé= xi mejénre Naꞌenchana, kui= xi basen ñojonre. 32 Nisañajanni nuꞌyare tsa tjin xi kjexꞌangi tuxkun xuta xi ka ꞌndani nga kitsin. 33 Tsa bi Naꞌenchana kitsikasen xutabiu, tumé ku̱an saꞌen.

34 ꞌBa nchjabiu kitsure:

—Ji= xi ngajinre je kitsin. ¿A ji kuakuyanii̱?

ꞌBa tsꞌaxje niꞌya sinagoga.

35 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kjintꞌe nga kjiꞌnaxje xutabiu, ꞌba kionga kisatejin ngani ꞌbi kitsure:

—¿A makjainri ji ngatꞌare Kiꞌndire Xuta xiꞌiun?

36 ꞌBa xutabiu kitsingojore:

—Naꞌen, ¿ꞌyá= niñu, tuxi ku̱akjainnina̱ ngatꞌare?

37 ꞌBa Jesús kitsure:

—Je= kjiꞌye. Kui= ña̱ an xi techuba nijmikue.

38 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutabiu tsakasenkunchꞌintꞌare Jesús ꞌba kitsure:

—Makjainna̱, Naꞌen.

39 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsu:

—An jaꞌe=ña̱ ngasunꞌndebi tuxi ku̱anni kjua, ꞌba tuxi ku̱atsejennire xi ka ꞌba nga ku̱aka xi matsejenre.

40 ꞌBa yakꞌa xuta fariseo xi inyako Jesús kjintꞌe enbi ꞌba tsiningiyare:

—¿A ko ji̱n xi kai̱?

41 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tsa jun xi ko, bi sꞌe̱nu je. Tunga jun teꞌminuu̱ nga matsejennu. Kui= kjuañu tjinninu je.

10

Jesús bakuya jngu kjuakusun ngatꞌa tseꞌe xi tsikuenda chutsanga

1 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Tuꞌyañu xi bi xuntjare nchꞌare chutsango kjuaꞌasꞌen ꞌba tusa xin kjuaꞌasꞌenntjai, kui= xi chacheje xi mejénre kueko chutsango. 2 Tunga xi faꞌasꞌen ña tijña xuntjo, kui xi tsikuenda chutsango. 3 Kui xi basenꞌnda xuntjare nchꞌo kjeꞌire kionga be xi tsikuenda chutsanga. ꞌBa chutsangare ntꞌe jndare, ꞌba nga jngu jngu chutsangare jaꞌenre nchjanire ꞌba ꞌbetjuko ngandetsin nchꞌo. 4 ꞌBa kionga je ꞌbetjuko ngatsiꞌi chutsangare, ꞌba ꞌbatsaꞌen fititjunre, ꞌba chutsango fitjenngi ngatꞌa be= jndare. 5 Tunga bi fitjenngi xuta xi bi bexkun. Tusa mangare, ngatꞌa bi be jndare xutabiu 6 —kitsu Jesús nga yakuya kjuakusunbi, tunga bi kuankjinre xuta jó tsunire.

7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌba kitsu ngani Jesús:

—Kjuakixi= xi texin_nuu̱. An= ña̱ xuntja ña faꞌasꞌen chutsango. 8 Ngatsiꞌi xi tjun jaꞌe nga ko mare an, kui= xi chacheje ꞌba xi mejénre kueko chutsango. Tunga chutsango bi kjintꞌe jndare. 9 An= ña̱ xi xuntjo. Xi ngatꞌana̱ kjuaꞌasꞌen, kui= xi kꞌuangi. ꞌBa xutabiu jo=ni chutsanga xi faꞌasꞌen ꞌba ꞌbetju ngaya nchꞌo ꞌba sakure ngijña xi kjine.

10 ’Chachojo faꞌe tuxi fikoni ꞌba tsikꞌen ꞌba tsikje chutsango. Tunga an jaꞌe=ña̱ tuxi sꞌe̱ni kjuabenichun ꞌba tuxi ꞌnu tse sꞌe̱ni. 11 An= ña̱ xi nda tsikuenda chutsanga. ꞌBa xi nda tsikuenda chutsanga, kui= xi tsja yojore ngatꞌare chutsangare. 12 Tunga xuta xi tu chuꞌnda ma, xi bi kui tseꞌe xo ꞌba xi bi kui tseꞌe chutsango, kui= xi tsikꞌendu suba chutsango ꞌba manga kionga be nga ndiba tjiundsejen. ꞌBa tjiundsejen kjine chutsango ꞌba tsitsojosun. 13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen manga xuto ngatꞌa tu chuꞌnda ma ꞌba bi kuendare chutsango.

14 ’An= ña̱ xi nda tsikuenda chutsanga. ꞌBa ꞌbe=ña̱ xi tsaꞌan ꞌba ꞌba nde kui bena̱, 15 jotsaꞌen bena̱ Naꞌenchana an ꞌba jotsaꞌen ꞌbia̱ an kui. ꞌBa tsjana̱ yojona̱ ngatꞌare chutsango. 16 ꞌBa inya ngisana̱ kjaꞌe chutsanga xi bi nchꞌabi inya. ꞌBa=nde tjinnere nga kjuaꞌekua̱ kui ngayeje, ꞌba kjuintꞌe jndana̱, ꞌba tu jngu stin sani ku̱an ꞌba jngu sani ku̱an xi sikuenda.

17 ’Kui= kjuañu tsimejénnina̱ Naꞌenchana an, ngatꞌa tsjana̱ yojona̱ nga kueya, tuxi kjuaꞌaya nganina̱. 18 Tuꞌyá ku̱an sikꞌenna̱. Tusa tsja tajngua̱ yojona̱ nga kueya. Tjin=na̱ kjuaꞌñu nga tsjaa̱ yojona̱, ꞌba=nde tjinna̱ kjuaꞌñu nga kjuaꞌaya nganina̱ ngajinre mikꞌen. ꞌBa=tsaꞌen ꞌexana̱ Naꞌenna̱ —kitsu Jesús.

19 ꞌBa kionga xuta judío kjintꞌe enbi, nde tsakjanya ngani. 20 Nkjin xuta kitsu:

—Isennixtjin xi bi nda tijña ngajinre xutabiu ꞌba ska=re. ¿Ánñu tebasen ñojonni_ru jun?

21 ꞌBa tjin ngisa xi kitsu:

—Bi ꞌbatsaꞌen kuinchja xi tijñajinre isennixtjin xi bi nda. ¿A ku̱anre isennixtjin xi bi nda skjexꞌangi tuxkun xuta ka?

Xuta judío bi kuakjainre ngatꞌare Jesús

22 Nixtjinre nchꞌan ꞌba naxinanda Jerusalén inyaꞌbaxje sꞌi xuta, nga inyatsikjaꞌetsjenya nixtjin kionga kjinitsje ningu ngixkun Naꞌenchana. 23 ꞌBa Jesús tsuꞌba ña ma ndetsinre ningu ngaꞌnde xi Nginiꞌyare Salomón ꞌmi. 24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío tsikꞌetsumandaire ꞌba kitsure:

—¿Jó tjin nixtjin sisti ngisanii̱? Tsa kjuakixi nga ji xi Cristo, ꞌba tꞌinkixinii̱ ngandaꞌe.

25 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Je ꞌba kixin_nuu̱, tunga bi kuakjainnu. Mé xi tetsaꞌaa̱n ngatꞌare jaꞌenre Naꞌenna̱, ki=biu xi tibakutsejen ngatꞌana̱. 26 Tunga bi makjainnu, ngatꞌa bi chutsangana̱ kuon jun. 27 Xi chutsangana̱ ntꞌe= jndana̱, ꞌba ꞌbe=ña̱, ꞌba ndetjenngina̱. 28 An tsja_ra̱ kjuabenichun xi bi fetꞌa ꞌba niñajanni cha̱ja. ꞌBa niꞌyá kjuaꞌana̱ ngaya ndsaa̱. 29 Naꞌenna̱= kitsjana̱ chutsango ꞌba ngisa= je ngisa kui nga ko mare tuꞌyañu. ꞌBa niꞌyá ku̱an kjuaꞌare chutsanga xi tjindu ngaya ntsja. 30 Naꞌen ko an jngu ma sani.

31 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta judío kiskjebe ngani ndiojo, nga mejénre sikꞌen. 32 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ne nkjin xa xi nda je kitsaꞌaa̱n ngajinnu, xa xi kitsjana̱ Naꞌenna̱. ¿Ñáre ngajinre kui mejénnú kꞌuenuu̱ ndiojo?

33 ꞌBa xuta judío kitsingojore:

—Bi ngatꞌare nga kjiñeꞌen xa xi nda kꞌue_ri̱ ndiojo. Tu ngatꞌare nga bi teꞌyakuin Naꞌenchana. Ngatꞌa ji tu xuta ngasunꞌndebi= kuáin, tunga teꞌnaxjeni yojori joni Naꞌenchana.

34 ꞌBa Jesús kitsure:

—ꞌBi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumanu ña kitsu Naꞌenchana: “Kixin_nuu̱ nga naꞌen kuon.” 35 ꞌYaña nga xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana bi ma miyunia, ꞌba naꞌen kitsure Naꞌenchana xuta xi kikaꞌere enre. 36 Joni an, Naꞌenchana ꞌexana̱ ꞌba kitsikasenna̱ ngasunꞌndebi. Kui kjuañu, ¿jótsaꞌen teꞌminuu̱ jun nga bi teꞌbekua̱n Naꞌenchana kionga texia̱n nga an= ña̱ Kiꞌndire Naꞌenchana? 37 Tsa bi tetsaꞌaa̱n xa xi tseꞌe Naꞌenna̱, ngu bi ngatjamakjainnu ngatꞌa tsaꞌan. 38 Tunga tsa tetsaꞌaa̱n xare, ninga bi ngatjamakjainnu ngatꞌana̱, tunga ngatjamakjainnu ngatꞌare xo, tuxi xiañu ꞌba ku̱ankjinninu nga Naꞌenchana tijñajinna̱ ꞌba an tejñajin_ra̱ kui —kitsu Jesús.

39 Kui kjuañu nchjabiu kuamején nganire nga subaꞌñu, tunga Jesús ꞌetju kio.

40 ꞌBa ꞌbatsaꞌen echu ngani xingunda ndaje Jordán ꞌba kikꞌejña ngaꞌnde ña Juan yatenda titjun xuta. 41 Nkjin xuta jaꞌekun Jesús kio ꞌba kitsure xinkjin:

—Nijnguú kjuakun kitsaꞌen Juan, tunga kjuakixi= ngayéje mé= xi kitsu kui ngatꞌare xutabi.

42 ꞌBa nkjin xuta kuakjainre ngatꞌare Jesús ngaꞌndebiu.

11

Jesús tsikjaꞌaya nganire Lázaro ngajinre mikꞌen

1 ꞌBa jngu xuta xi Lázaro ꞌmi tjiꞌme, xi Betania tseꞌe ña ꞌba nde naxinandare María ko Marta xi ndichja mani. 2 Kui María xi ꞌestenjunre nanda xi ixi jen ndsaku Naꞌenna Jesús ꞌba ndekuini ntsja ku kitsixijunkoni. Kui xi ntsꞌe mani Lázaro xi tjiꞌme. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngojó yanchjinbiu kitsikasen enre Jesús ꞌba kitsure:

—Naꞌen, xi ꞌñu tjori tjiꞌme.

4 ꞌBa kionga Jesús kjintꞌe enbiu, kitsu:

—Bi sikꞌenkjinre chiꞌin xi kunre. Tusa chiꞌiun kuakutsejen kjuajere Naꞌenchana, ꞌba ꞌbatsaꞌen sꞌe̱jñatsejen kjuajere Kiꞌndire Naꞌenchana.

5 ꞌBa ninga Jesús ꞌñu tjore Marta ko ndichja ꞌba ko Lázaro, 6 tunga kionga kjintꞌe nga Lázaro tjiꞌme, tusa tsikꞌejña ngisa ngijó nixtjin ngaꞌnde ña tijña. 7 ꞌBa jaskan jako xutare ꞌba kitsure:

—Tjin ngaña nangi Judea.

8 Tunga xutare kitsure:

—Maestru, kje ndaꞌéni nga xuta judío kuamejénre kitsikꞌenkoniri ndiojo. ¿Ánñu mejénniri kꞌuin ngani ngajaan?

9 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A bi tejó hora tjinre nga jngu nixtjin? Xi nga nixtjin tsuꞌba, bi satengi, ngatꞌa tjibe= ndiꞌire ngasunꞌndebi. 10 Tunga xi ngajñu tsuꞌba, kui= xi satengi ngatꞌa tsajainre ndiꞌijín.

11 Nga je ꞌba kitsu Jesús, kitsu ngisa:

—Lázaro xi amiguna ña tikijñafe=, tunga kuitsikjaꞌa_ra̱.

12 ꞌBa xutare kitsure:

—Naꞌen, tsa tikijñafe, stju ngaꞌñu nganire.

13 Nga ꞌba kitsu Jesús, ngatꞌare kjuabeyare Lázaro= kinchjani, tunga xutare kuankjin=re nga tu tikijñafe sani. 14 Kui kjuañu Jesús yeꞌekixinire nijmi xutare ꞌba kitsure:

—Je kaꞌme Lázaro. 15 ꞌBa tsja mana̱ nga bi kio tejñaa̱, ngatꞌa ngisa= nda ngatꞌanu, tuxi ku̱akjainninu. Tunga tjichan.

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Tomás xi xuta ꞌñú ꞌmi kitsure xuta xi yakꞌa:

—Tjian ko ña, tuxi kueyakoña ngayeje.

17 ꞌBa kionga Jesús echu naxinanda Betania, kikꞌinre nga Lázaro je ñujun nixtjin tjinre nga kjijñaya tsju. 18 Betania tijña tiñare naxinanda Jerusalén, jánru kilómetro tjinre. 19 ꞌBa nkjin xuta judío jaꞌba je jaꞌekun Marta ko María nga jaꞌetsjare kjuaꞌñu kakun ngatꞌare ntsꞌe xi kꞌen. 20 ꞌBa kionga Marta kjintꞌe nga Jesús je ndibatiña, ꞌbatsaꞌen ꞌetju nga kikjaꞌaya ndiya, tunga María tsikꞌejña ngaya niꞌyo. 21 ꞌBa Marta kitsure Jesús:

—Naꞌen, tsa tojo ngaꞌera teni, biru kꞌen ntsꞌia̱. 22 Tunga ꞌbe=ña̱ ninga tsa ngandaꞌe xjaꞌa_ri tumeñu Naꞌenchana, sjaari.

23 ꞌBa Jesús kitsure:

—Kjuaꞌaya= nganire ntsꞌé.

24 ꞌBa Marta kitsure:

—ꞌBe=ña̱ nga kjuaꞌaya nganire kionga kjuetꞌa nixtjin nga kjuaꞌaya tsiꞌi nganire mikꞌen.

25 ꞌBa meni Jesús kitsure:

—An= xi tsikjaꞌayare mikꞌen ꞌba an= xi tsjare kjuabenichun xuta. Xi ku̱akjainre ngatꞌana̱, ninga tsa je kꞌen, sꞌe̱= nganire kjuabenichun. 26 ꞌBa ngatsiꞌi xi tjindukun ꞌba makjainre ngatꞌana̱, bi kueyakjin. ¿A mankjainri mé= xi texinra̱?

27 ꞌBa Marta kitsure:

—Jun, naꞌen. Makjainna̱ nga ji= xi Cristo, xi Kiꞌndire Naꞌenchana xi tjinnere nga kjuaꞌe ngasunꞌndebi.

28 Nga je ꞌbi kitsu, kikinchjatꞌaxinre María xi ndichja mani ꞌba kitsure:

—Maestru je jaꞌe ꞌba tinchjari.

29 ꞌBa kionga María kjintꞌe enbi, taꞌa fani tsisetjen ꞌba kikun ña sejña Jesús, 30 ngatꞌa kje faꞌasꞌenjín Jesús ngajin naxinando. Tojo kio= sejña ña kisatejin Marta. 31 ꞌBa kionga xuta judío xi tjinduko ngaya niꞌyo nga inyatsjare kjuaꞌñu kakun tsabe nga María ꞌbajndsu ꞌbajndsu tsisetjen ꞌba ꞌetju ngandetsian, kitjenngi, ngatꞌa kitsikjaꞌetsjen nga kikjiꞌnda ña tijña tsju.

32 ꞌBa kionga María echu ña sejña Jesús, tsakasenkunchꞌintꞌare ꞌba kitsure:

—Naꞌen, tsa tojo ngaꞌera teni, biru kꞌen ntsꞌia̱.

33 ꞌBa kionga Jesús tsabe nga tikjiꞌnda María ꞌba nga inyakjiꞌnda xuta judío xi tjenko, on kuánre kakun ꞌba kuabare. 34 ꞌBa tsiningiyare:

—¿Ñá=ñu kikjajño?

ꞌBa xuta kitsu:

—Ndechutsejen, naꞌen.

35 ꞌBa Jesús kiskiꞌnda. 36 ꞌBa xuta judío kitsure xinkjin:

—Chutsijon. ¡Á tsaꞌen tjo kitsaꞌenni!

37 Tunga yakꞌa kitsu:

—Kui xutabi xi kiskjexꞌangi tuxkun jngu xuta ka, ¿a tumé kuán kitsaꞌenchí tuxi bi kꞌenni Lázaro?

38 Nde ꞌnu on kuán nganire Jesús nga echu tsju xi jngu ngijo. ꞌBa ko jngu ndiojo tjichjakoni xuntjare. 39 ꞌBa Jesús kitsu:

—Chjaꞌaxiun ndiojo.

ꞌBa Marta, ndichja xuta xi kꞌen, kitsure:

—Naꞌen, jeru chꞌo jen, ngatꞌa je ñujun nixtjin tjinre nga kꞌen.

40 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—¿A bi ꞌba kixinra̱: tsa ku̱akjainri, xiani kjuajere Naꞌenchana?

41 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌaxin ndiojo, ꞌba Jesús kiskutsejennkꞌa ngankꞌaa ꞌba kitsu:

—Naꞌen, xikꞌuechjiri nga tebasen ñojonnaa̱. 42 ꞌBe=ña̱ nga basen ñojonntsjainaa̱, tunga ꞌba= kixia̱n nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi inya ngaꞌe, tuxi ku̱akjainnire nga ji kjinikasennaa̱.

43 ꞌBa kionga je ꞌba kitsu, ꞌbatsaꞌen ꞌñu kinchja ꞌba kitsu:

—¡Lázaro, tꞌetji kio!

44 ꞌBa xi je kꞌion ꞌetju ꞌba ko najñu tjiꞌñukoni ntsja ko ndsaku, ꞌba nkjain tsꞌatjijunkoni kjaꞌe najñu. ꞌBa Jesús kitsure xuta xi inya kio:

—Chjundo ꞌba taꞌeꞌnde_ru ngatji.

Xutaxa foyare nga sikꞌen Jesús

Mt. 26:1-5; Mr. 14:1-2; Lc. 22:1-2

45 ꞌBa nkjin xuta judío xi jaꞌekun María kuakjainre ngatꞌare Jesús, ngatꞌa tsabe mé= xi kitsaꞌen kui. 46 Tunga tjin xi kikun xuta fariseo ꞌba yeꞌere nijmi mé= xi kitsaꞌen Jesús. 47 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure naꞌmi ko xuta fariseo kitsikjintꞌe nga ku̱añajan ngatsiꞌi xutaxo ꞌba kitsure:

—¿Mé= xi siꞌan nde? Ngatꞌa je ne tse kjuakun titsaꞌen xutabiu. 48 Tsa janda kuaꞌeꞌnde_ra nga ꞌba saꞌen, ngatsiꞌi xuta ku̱akjainre ngatꞌa tseꞌe ꞌba nchja xi tseꞌe Roma kjuaꞌe= ꞌba sikjekjua= ngaꞌnde chikunna ko naxinandana.

49 ꞌBa jngu xi ngajinre nchjabiu xi Caifás ꞌmi, xi naꞌmi titjun kuán nubiu, kitsure:

—Tumé ꞌyo jun. 50 ¿A bi mankjinnu nga ngisa= nda tjin tsa jngu xuta kueyantjaire tu kjuanda tseꞌe ngatsiꞌi xuta, tuxi ꞌbatsaꞌen bi xajani naxinandana?

51 Tunga bi tu kuenda tseꞌe kinchja nga ꞌba kitsu. Tusa kinchja enre Naꞌenchana joni jngu profeta. Ngatꞌa kui= xi naꞌmi titjun kuán nubiu, kionga ꞌba kitsu nga Jesús xi kueyantjai tu kjuanda tseꞌe xuta judío. 52 ꞌBa bi tu kjuanda tseꞌe xuta judío kꞌenntjai. Tusa ꞌba nde kꞌen tu kjuanda tseꞌe ngatsiꞌi kiꞌndire Naꞌenchana xi semasun, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱añajanni ꞌba jngu stin ku̱an sa. 53 ꞌBamani, kaꞌnda kui nixtjinbiu xutaxo joyare nga sikꞌen Jesús.

54 ꞌBa kui kjuañu Jesús bi nde nda tsakꞌajme masenni ngajinre xuta judío. Tusa kiji jngu naxinanda chi xi Efraín ꞌmi xi tijñatꞌa tiñare ngaꞌnde kixi. ꞌBa kio tsekꞌejñako xutare.

55 ꞌBa kionga je tifechu tiña sꞌi pascua xi ꞌbaxje xuta judío, ne nkjin xuta inyaꞌbetju nangire nga inyafi naxinanda Jerusalén, tuxi sitsjeni yojore ngixkun Naꞌenchana kionga kje fechujín nixtjinre sꞌiu. 56 ꞌBa kio tsangisjai Jesús ꞌba tsiningiyare xinkjin nga tsikinya ndetsinre ningu ꞌba kitsure xinkjin:

—¿Jó mixun? ¿A kjuaꞌe= xutabiu sꞌiu? ¿Asa bi kjuaꞌe?

57 ꞌBa xi ngakure naꞌmi ko xuta fariseo ꞌexa nga tsa tjin xi be ñá tijña Jesús, ngateꞌe nijmi, tuxi ku̱an subani.

12

Nanda xi ixi jen sꞌestenjunre Jesús

Mt. 26:6-13; Mr. 14:3-9

1 Kionga chaja ngisa jon nixtjin nga kjuechu sꞌi pascua, Jesús jaꞌe naxinanda Betania, ña ndaba Lázaro xi kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 2 Kio kisꞌenda xi chine tu ngatꞌare Jesús, ꞌba Marta ꞌeya, ꞌba Lázaro ꞌba nde tsekꞌejñajinre xuta xi tsikꞌendutꞌako yamixa Jesús. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen María jaꞌeko je mején masen litro nanda xi ixi jen xi nardo ꞌmi, xi ꞌñu nda ꞌba xi ꞌñu chji, xi ꞌestenjun ndsaku Jesús ꞌba ndekuini ntsja ku kitsixijunkoni. ꞌBa niki tsꞌajnda ngaya niꞌyo ko jndare nandabiu. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Judas Iscariote, jngu xi xutare Jesús xi jaskan singantsja, kitsu:

5 —Tsa tusa ján sientu ton denario kisateñani nanda ixi jenbi, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱an kuisekoni xuta ni̱ma̱ tsakaiñu.

6 Tunga nga ꞌba kitsu bi kui kjua tsa nga faꞌetsjenre xuta ni̱ma̱. Tu ngatꞌare tonbiu titsikjaꞌetsjen, ngatꞌa kui= xi ꞌbejñatjo ton ꞌba jngu chacheje kui xi kjebe ton xi ꞌbejñatjo ꞌba tsitseꞌe. 7 ꞌBa Jesús kitsure:

—Bi ji bꞌechjaꞌnde_ri chjunbiu. Ngatꞌa tiꞌbejñatjo= nanda ixi jenbi tsakaiñu kaꞌnda nga sꞌe̱yanijia̱n. 8 Ngatꞌa xuta ni̱ma̱ ngantsjai kꞌuendujinnu, tunga an bi ngantsjai kuatejñajin_nuu̱.

9 ꞌBa ne nkjin xuta judío kjintꞌe nga Jesús tijña naxinanda Betania ꞌba kikun. Tunga bi tu Jesús kikun. ꞌBa=nde kiji ngatꞌa mejénre skue Lázaro xi kjinikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure naꞌmi kuañajan ꞌba ꞌendako xinkjin nga ꞌba nde sikꞌen Lázaro ngayeje. 11 Ngatꞌa tu ngatꞌare Lázaro= ne nkjin xuta judío inyaminyatꞌaxinre ꞌba inyamakjainre ngatꞌare Jesús.

Jesús faꞌasꞌen naxinanda Jerusalén

Mt. 21:1-11; Mr. 11:1-11; Lc. 19:28-40

12 Nga kuanyujun ñu nkjin xuta kjintꞌe nga ꞌba nde Jesús kjuaꞌe naxinanda Jerusalén, ngatꞌa nkjin mani xi jaꞌekꞌaxje sꞌi pascua. 13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsate tjiare ya xkajen ꞌba ꞌetju nga kikjaꞌaya ndiya ꞌba kiskiꞌndaya nga kitsu:

—¡Ngatjanichjire Naꞌenchana! ¡Ngatatsichikuntaꞌen Naꞌenchana kui xi ndibani ngatꞌare jaꞌenre! ¡Ngatatsichikuntaꞌen Naꞌenchana xi kuatexumare xuta xi tseꞌe Israel!

14 ꞌBa Jesús kisakure jngu chaburru ꞌba tsikꞌejñakjare, jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

15 Bi kun xuta xi tseꞌe naxinanda Sión,

ngatꞌa je ndiba reynu

nga tijñasunre jngu kiꞌndi burru.

16 ꞌBa nga ꞌba kuán, bi kuankjinre xutare kibiu. Tunga jaskan, kionga Jesús yakutsejen kjuajere, kio= jaꞌetsjenre xutare nga enre Naꞌenchana ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa ngatꞌare kui ꞌba nga ꞌba kitsiko xutankjiun.

17 ꞌBa xuta xi inya kionga Jesús kinchjare Lázaro ngaya tsju nga kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, kui xi yeꞌe nijmi mé= xi tsabe. 18 Kui= kjuañu ꞌñu nkjin xuta ꞌetjuni nga kikjaꞌaya ndiya Jesús, ngatꞌa kjintꞌe ngatꞌare kjuakunbiu xi kitsaꞌen. 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta fariseo ꞌbi kitsure xinkjin:

—¿A teꞌyañu? Tumé ku̱an siꞌan. Chutsijon. Ngatsiꞌi xuta inyafitjenngi xutabiu.

Jesús tsuyatitjun nga kueya

20 ꞌBa xutankjiun tjenjinre yakꞌa xuta griego xi ꞌba nde jaꞌe naxinanda Jerusalén nga jaꞌetsichjire Naꞌenchana ngajinre sꞌiu. 21 Kui xi jaꞌekun Felipe, xuta tseꞌe Betsaida, ngaꞌnde xi tijña ngajinre nangi Galilea, ꞌba kitsure:

—Naꞌen, mejénni̱ nga xie̱ Jesús.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Felipe kikeꞌere nijmi Andrés, ꞌba ngojó kikeꞌe nganire nijmi Jesús. 23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsure:

—Je jaꞌe chu̱ba̱ nga sꞌe̱jñatsejen kjuajere Kiꞌndire Xuta xiꞌiun. 24 Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Tsa xujma trigo bi kꞌuantjaiya nga sꞌeyanijin, janda sꞌe̱jña tajngu. Tunga tsa kꞌuantjaiya, kio= nga sja chan xi ꞌñu tse. 25 Xi tjore yojore ngasunꞌndebi, tusa sichaja. Tunga xi bi tjore yojore ngasunꞌndebi, kui= xi tusa kjuaꞌatjo nga kꞌuejñakunntsjai. 26 Tsa tjin xi mejénre saꞌexatꞌana̱, ngatjandetjenngina̱. ꞌBa ña kuatejñaa̱, ꞌba=nde kio kꞌuejña xi saꞌexatꞌana̱. ꞌBa tsa tjin xi saꞌexatꞌana̱, Naꞌenchana xi nkꞌa kꞌuaxje xutabiu.

27 ’Ne ꞌñu tjimafore kakua̱n ngandaꞌe. ¿ꞌBa jó xia̱n? ¿A xinña̱: “Naꞌen, tꞌejñatꞌaxinnaa̱ kjuanimabi ngandaꞌe”? Junjun, ngatꞌa tu kui xa jaꞌeña̱. 28 Tusa takutsejen kjuajeri, Naꞌen —kitsu Jesús.

ꞌBa kio kjinuꞌyare jngu jnda ngankꞌaa xi kitsu:

—Je yakutsijia̱n kjuajena̱ ꞌba nde kuakutsejen ngañaa̱.

29 ꞌBa nga kjintꞌere jndabiu xutankjiun, yakꞌa xi kio inyajin kitsu:

—Jngu choꞌon janeya.

ꞌBa yakꞌa kitsu:

—Jngu ankje jako.

30 ꞌBa Jesús kitsure:

—Bi kjuanda tsaꞌan nga kjinuꞌyare jndabiu, tu kjuanda tsojon. 31 Ngandaꞌe= nga je siꞌanre kjua ngasunꞌndebi, ꞌba ngandaꞌe= kjuiꞌnaxje xi tibatexumare ngasunꞌndebi. 32 ꞌBa kionga xjunitjennkꞌana̱ ngasun tꞌanangiu, saꞌaa̱n nga kjuaꞌetꞌa tsiꞌina̱ xuta xi tjin ngasunꞌndio.

33 Nga ꞌba kitsu yeꞌe= nijmi ngatꞌare jótsaꞌen kueya. 34 ꞌBa xutankjiun kitsu:

—Tunga ꞌya=ni mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, nga Cristo kꞌuejñakunntsjai. ¿Jótsaꞌen ꞌba teꞌminii̱ nga tjinnere nga chjunitjennkꞌa ngasun tꞌanangiu Kiꞌndire Xuta xiꞌiun? ¿ꞌYá= xi Kiꞌndire Xuta xiꞌiun?

35 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tu ngichuba nixtjin kꞌuejñajin ngisanu ndiꞌu. Tetsumo yejerañu tijñajinnu ndiꞌu, tuxi bi ku̱ajñutaꞌenninu. Ngatꞌa xi ña jñu tsuꞌba bi be ñá fi. 36 Ngatjamakjainnu ngatꞌare ndiꞌu yejerañu tjin ngisanu, tuxi tseꞌe ndiꞌu ku̱anñu —kitsu Jesús, ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌetju ꞌba tsikꞌejñaꞌmore xutankjiun.

37 ꞌBa ninga tsa nkjin kjuakun kitsaꞌen Jesús ngixkun xutabiu, tunga bi kuakjainre ngatꞌare kui. 38 ꞌBa kuán tuxi kꞌuetjusunni en xi kitsu xuta chinga profeta Isaías, ña ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu:

Naꞌen, ¿ꞌyá= xi kuakjainre ngatꞌare en xi kjinukjuai̱?

¿ꞌYá= xi kisꞌejñatsejenre kjuaꞌñure Naꞌenchana?

39 Kui kjuañu bi kuán kuakjainnire xuta, ngatꞌa ꞌba nde tsaꞌen kitsiꞌindu Isaías enre Naꞌenchana:

40 Naꞌenchana ꞌechja tuxkun xutabiu ꞌba kitsitaja inimare,

tuxi bi skueni,

ꞌba tuxi bi ku̱ankjinnire,

tsa chjen sikꞌantjaiya inimare, ꞌba an sindaa̱.

41 ꞌBa kitsu Isaías ngatꞌa tsabe= kjuajere Jesús ꞌba Ngatꞌare= kinchja.

42 ꞌBa nkjin= xuta kuakjainre ngatꞌare Jesús kaꞌnda xutaxa. Tunga bi kitsikixiya, ngatꞌa tsakjunke= xuta fariseo ꞌba bi mejénre nga kjuiꞌnaxje ngaya niꞌya sinagoga. 43 ꞌBa kitsaꞌen ngatꞌa ngisa= ꞌñu kuatsja ngisare nga sꞌe̱re kjuaje ngajinre xuta nga ko mare ngixkun Naꞌenchana.

44 ꞌBa ꞌñu kinchja Jesús nga kitsu:

—Xi makjainre ngatꞌana̱, bi tu ngatꞌa tsaꞌan makjainre. ꞌBa=nde makjainre ngatꞌare xi kitsikasenna̱. 45 ꞌBa xi ko xkun benina̱, ꞌba=nde be xi kitsikasenna̱. 46 An= ña̱ ndiꞌi xi jaꞌetsitsejenre xuta ngasunꞌndebi, tuxi ngatsiꞌi xi ku̱akjainre ngatꞌana̱ bi kꞌuenduni ña jñu. 47 ꞌBa tsa tjin xi kjuintꞌe en xi tenchjaa̱ tunga bi sikꞌetjusun, bi an xi skanineje_ra̱ xutabiu. Ngatꞌa bi jaꞌekanineje_ra̱ xuta ngasunꞌndebi. Tusa jaꞌetsikꞌangia̱. 48 Tunga xi kꞌuejñatꞌaxinna̱ ꞌba bi sikꞌetjusun en xi tenchjaa̱, tjin= xi saꞌenre kjua xutabiu. En xi tenchjaa̱=, kui= xi saꞌenre kjua xutabiu kionga kjuetꞌa nixtjin. 49 Ngatꞌa bi tu kuenda tsaꞌan tenchjaa̱. Tusa Naꞌen xi kitsikasenna̱, kui= xi ꞌexana̱ mé= xi tjinnere nga xia̱n ꞌba kuakuyaa̱. 50 ꞌBa ꞌbe=ña̱ nga kjuatexumare, kui= xi sjare kjuabenichun xi bi fetꞌa xuta. ꞌBamani, jotsaꞌen kitsuna̱ Naꞌenchana, ꞌba=tsaꞌen tenchjaa̱.

13

Jesús banejun ndsaku xutare

1 ꞌBa je mején nixtjinre sꞌi pascua ꞌba Jesús be= nga je tifechu chu̱ba̱ nga kꞌuetjujin ngasunꞌndebi nga kuaje ngani ña tijña Naꞌenchana. Kitsimejénntsjai xuta xi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe xi tjindu ngasunꞌndebi, ꞌba niki ꞌñu= kitsimején.

2 ꞌBa Jesús tsakjen jñuko xutare, ꞌba chanayiu jaꞌba je kitsjare kjuafaꞌetsjen Judas Iscariote kiꞌndire Simón nga kui xi singantsja Jesús. 3 ꞌBa Jesús be= nga Naꞌenchana kitsingantsja ngaya ntsja ngayéje xi tjin, ꞌba be= nga jendibani ña tijña Naꞌenchana ꞌba nga kio kuaje ngani. 4 ꞌBamani, kionga inyakjen, Jesús tsisetjentꞌa yamixo ꞌba tsꞌaxje najñu nduju xi yaja ꞌba kiskjebe jngu toalla ꞌba ꞌekja ndayare. 5 ꞌBa kio ꞌeya nanda ngaya jngu nisu ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yanejun ndsaku xutare ꞌba ko toalla xi ꞌekja ndayare kitsixijunkoni.

6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen echu ña tsikꞌejña Simón Pedro. ꞌBa Pedro kitsure:

—Naꞌen, ¿a kuanejun=ni ndsakua̱?

7 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ngandaꞌe bi ꞌye mé= xi tetsaꞌaa̱n, tunga jaskan ku̱ankjinri.

8 ꞌBa Pedro kitsu nganire:

—Niñajanni sjaꞌndia̱ nga ji kuanejin ndsakua̱.

ꞌBa Jesús kitsingojo nganire:

—Tsa bi kuanejaa̱n ndsakui, bi nde sꞌe̱niri ngaꞌnde ngajinre xuta xi tsaꞌan.

9 ꞌBa Simón Pedro kitsure:

—Naꞌen, bi tu ndsakua̱ banejin, tusa ko ndsaa̱ ꞌba ko nindakua̱ ngayeje.

10 ꞌBa Jesús kitsure:

—Xi je kamindu tu ndsaku sani machjen nga kjuejun, ngatꞌa tsje ngayéje. ꞌBa jun je tsjio, tunga bi ngatsiꞌu.

11 Ngatꞌa be= ꞌyá= xi singantsja, kui= kjuañu ꞌba kitsuni: “Bi tsjio ngatsiꞌu.”

12 ꞌBa kionga je kuánre nga yanejun ndsaku xutare, tsakaja ngani najñu ndujure ꞌba tsikꞌejñatꞌa ngani yamixo ꞌba kitsu:

—¿A mankjinnu mé= xi kitsiko_nuu̱? 13 Jun maestru ko naꞌen ꞌminuu̱. ꞌBa kjuakixi= xi mixun, ngatꞌa kui= ña̱. 14 ꞌBamani, tsa an xi je yanejun_nuu̱ ndsakú nga an xi maestrunu ko naꞌennu, kui= kjuañu tjinnenire nga kuanejunñu ndsaku xingiu ngayeje. 15 Je ꞌejña kusun_nuu̱, tuxi ꞌba siꞌanñu jo kitsiko_nuu̱. 16 Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Nijnguú chuꞌnda ngisa je ngisa nga ko mare naire. ꞌBa jngu xuta xi kisꞌexare bi ngisa je ngisa nga ko mare xi ꞌexare. 17 Je ꞌyo kibi. Kjuanda tsojon tsa sikꞌetjusun.

18 ’Bi ngatꞌare ngatsiꞌu nga ꞌba texia̱n. ꞌBe=ña̱ ꞌyá xi kiskjaꞌajia̱n. Tunga tuxi kꞌuetjusunnini enre Naꞌenchana ña ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Xi kjenkona̱, kui= xi je kuán xuta xi kuastikena̱.” 19 Je tjen ꞌba texin_nuu̱ yejerañu nga kje ꞌba majín, tuxi kionga ꞌba ku̱an ku̱akjainninu nga an xi tejñaa̱. 20 Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Xi skjebetjo xuta xi tsikasia̱n, kui= xi skjebetjona̱ an. ꞌBa xi skjebetjona̱, kui= xi skjebetjo xi kitsikasenna̱.

Jesús tsu nga Judas singantsja

Mt. 26:20-25; Mr. 14:17-21; Lc. 22:21-23

21 Kionga Jesús je ꞌba kitsu, ꞌñu kuafore kakun ꞌba kitsu nga kitsikixiya:

—Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Jngu ñu jun xi singantsjana̱.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nga jngu jngu xutare kiskutsejenꞌa xinkjin, ngatꞌa bi be ꞌyá= xi titsure Jesús. 23 ꞌBa kio tijñatꞌa tiñare Jesús xutare xi ꞌñu tjore, nga ñatjen tikjentꞌako yamixo. 24 Kui kjuañu Simón Pedro ꞌekunire nga kui skuiningiyare Jesús ꞌyá= xi titsure. 25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare ꞌñu kitsitiñatꞌa ngisare Jesús ꞌba kitsure:

—¿ꞌYá= niñu, naꞌen?

26 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Sikaꞌnyicha̱ niñuxtila ꞌba kui xi sja_ra̱, kui.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikaꞌnyi niñuxtilo ꞌba kitsjare Judas Iscariote, kiꞌndire Simón. 27 ꞌBa kionga Judas kikaꞌere niñuxtilo, jaꞌasꞌenjinre chanayiu. ꞌBa Jesús kitsure Judas:

—Kitsa tiꞌen mé= xi siꞌen.

28 Tunga nijnguú xi tjindutꞌa yamixo kuankjinre ánñu ꞌba kitsunire. 29 Tjin= xi kitsikjaꞌetsjen nga Jesús kitsure Judas nga tjinnere kuatse mé= xi machjen sꞌiu asa sjare ton xuta ni̱ma̱, ngatꞌa Judas ꞌbejñatjo ton. 30 ꞌBa kionga kikaꞌere niñuxtilo Judas, taꞌa fani ꞌetju ngandetsian. ꞌBa kui chubabiu je jñu yaꞌa.

Jesús tsu nga Pedro kꞌueꞌmotaꞌen

Mt. 26:31-35; Mr. 14:27-31; Lc. 22:31-34

31 ꞌBa kionga je kiji Judas, Jesús kitsu:

—Ngandaꞌe xiare kjuajere Kiꞌndire Xuta xiꞌiun, ꞌba=nde xiare kjuajere Naꞌenchana ngatꞌare Kiꞌndiu. 32 Tsa ꞌyare kjuajere Naꞌenchana ngatꞌare Kiꞌndiu, ꞌba=nde tsaꞌen Naꞌenchana kuakutsejen kjuajere Kiꞌndiu, ꞌba je ꞌba saꞌen xati. 33 Jun kiꞌndina̱, tojo kuatejñajin ngichi_nuu̱. kuijnyisjainuu̱, tunga ña kjuia̱ bi ku̱an kjuechu. ꞌBa nde texin_nuu̱ ngandaꞌe jo kixin_ra̱ xuta judío. 34 Jngu kjuatexuma xatse sja_nuu̱: timijón xingiu. Jotsaꞌen tsimején_nuu̱ jun, ꞌba=nde tsaꞌen timijon xingiu ngayeje. 35 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen skue ngatsiꞌi xuta nga jun= ñu xi xutana̱, tsa simejénkaño xingiu.

36 ꞌBa Simón Pedro kitsure:

—¿Ñá=ñu kꞌuin, naꞌen?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Bi ku̱an sjennginaa̱ ngandaꞌe ña kjuia̱, tunga jaskan sjennginaa̱.

37 ꞌBa Pedro kitsu ngani:

—Naꞌen, ¿ánñu bi ku̱an sjennginira̱ ngandaꞌe nde? Tjijngu kakua̱n nga kueyantjaira̱.

38 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A tjijngu kakuin nga kueyantjainaa̱? Kjuakixi= xi texinra̱. Je ján ndiya kikeꞌmotaꞌennaa̱ kionga kje kjiꞌndajín chaxicho.

14

Jesús tsu nga kuekun ngani Naꞌenchana

1 Jesús kitsu:

—Bi on ngatjamare kakún. Ngatjamakjainnu ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba ꞌba nde ngatjamakjainnu ngatꞌana̱. 2 Ndaba Naꞌenna̱ ne nkjin ngaꞌnde ña ma betsuba tjin. Tsa bira tjin, biru kixin_nuu̱ nga kjuikꞌenda_nuu̱ ngaꞌnde. 3 ꞌBa tsa kjuikꞌenda_nuu̱ ngaꞌnde, ꞌba=tsaꞌen kjuaꞌekjaꞌa ngani_nuu̱, tuxi ꞌba nde kio kuetsubañu ña kuatejñaa̱. 4 ꞌBa ꞌyañu ndiya xi fi ña kjuia̱.

5 ꞌBa Tomás kitsure:

—Naꞌen, bi ꞌyee̱ ñá= teꞌmi. ¿Jótsaꞌen xiani̱ ndiyo?

6 ꞌBa Jesús kitsure:

—An= ña̱ ndiyo ꞌba an= ña̱ kjuakixiu ko kjuabenichun. Niꞌyá ma fechu ña tijña Naꞌenchana tsa bi ngatꞌana̱. 7 Tsa ꞌyaxkunnuu̱, ꞌba=nde xiaxkun Naꞌenna̱. ꞌBa ꞌnda ngandaꞌe je ꞌyaxkun, ꞌba je kichutsejenꞌo.

8 ꞌBa Felipe kitsure:

—Naꞌen, takunii̱ Naꞌenchana ꞌba tu ku̱annini̱ kibiu.

9 ꞌBa Jesús kitsure:

—Je ndaꞌe tejñajin_nuu̱ ꞌba tojo kje ꞌyaxkunjínnaa̱, Felipe. Xi tjibena̱, ꞌba=nde tjibe Naꞌenchana. ¿Ánñu ꞌba teꞌmininaa̱: “Takunii̱ Naꞌenchana”? 10 ¿A bi makjainri nga an tejñajin_ra̱ Naꞌenchana ꞌba Naꞌenchana tijñajinna̱? En xi texin_nuu̱ bi kuenda tsaꞌan tenchjaa̱. Tusa Naꞌen xi tijñajinntsjaina̱, kui= xi titsaꞌen xa xi tseꞌe. 11 Ngatjamakjainnu nga an tejñajin_ra̱ Naꞌenchana ꞌba nga kui tijñajinna̱. ꞌBa tsa tsajain, nisi tu ngatꞌare xa xi tetsaꞌaa̱n ngatjamakjainnu.

12 ’Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Xi ku̱akjainre ngatꞌana̱, ndekui xa saꞌenni joni xi tetsaꞌaa̱n. ꞌBa ngisa= yaꞌe ngisa xa xi saꞌen xutabiu, ngatꞌa an tefi=ña̱ ña tijña Naꞌenchana. 13 ꞌBa ngayéje xi xjoꞌo ngatꞌare jaꞌenna̱ sja_nuu̱, tuxi sꞌe̱jñatsejenni kjuajere Naꞌenchana ngatꞌare Kiꞌndiu. 14 Tsa tjin xi xjoꞌo ngatꞌare jaꞌenna̱, sja_nuu̱.

Jesús tsu nga sikasen Isennixtjintsjere Naꞌenchana

15 ’Tsa nimejénnuu̱ an, tikꞌetjusun kjuatexumana̱. 16 ꞌBa an skuiꞌa_ra̱ Naꞌenchana, ꞌba kui sjanu ngijngu xi ꞌba nde kuasekonu ꞌba xi kꞌuejñajinntsjainu ngatsiꞌu. 17 Kui= xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi kuakutsejen mé= xi kjuakixi. Xuta ngasunꞌndebi bi ku̱an sakure, ngatꞌa bi be ꞌba bi bexkun ꞌyá= ni kui. Tunga jun, je ꞌyaxkun ꞌyá= ni kui, ngatꞌa kui= xi tijñajinnu ngatsiꞌu ꞌba jaskan kꞌuejñajinnu nga jngu jngu.

18 ’Bi sikꞌendu suba_nuu̱, kjuaꞌekun ngani_nuu̱. 19 ꞌBa tu ngingutjun= ngisa tu je bi nde skuenina̱ xuta ngasunꞌndebi, tunga jun xianuu̱. Ngatꞌa tejñakunña̱, kui kjuañu ꞌba nde kuetsubakunñu. 20 Kui nixtjinbiu xio nga an tejñajin_ra̱ Naꞌenna̱ ꞌba jun tetsubajinnuu̱ ꞌba an tejñajin_nuu̱. 21 Xi kjuaꞌatjo kjuatexumana̱ ꞌba sikꞌetjusun, kui= xi tsimejénna̱. ꞌBa xi tsimejénna̱, Naꞌenna̱ ꞌba=nde simején ꞌba ꞌba=nde simijía̱n an ꞌba kuakutsejen_ra̱ yojona̱.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Judas (xi bi Judas Iscariote) kitsure:

—Naꞌen, ¿jótsaꞌen nga tu ji̱n kuakutsejennii̱ yojori ꞌba bi xuta ngasunꞌndio?

23 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tsa tjin xi tsimejénna̱, sikꞌetjusun= enna̱. ꞌBa Naꞌenna̱ si̱mején= xutabiu, ꞌba Naꞌenna̱ ko an kjuaꞌechun=ni̱ ꞌba kuetsubako=ni̱. 24 Tunga xi bi tsimejénna̱, bi sikꞌetjusun enna̱. ꞌBa en xi tenuꞌyo, bi tsaꞌan. Tseꞌe= Naꞌen xi kitsikasenna̱.

25 ’Texin_nuu̱ kibi yejerañu tejñajin ngisa_nuu̱. 26 Tunga xi kuasekonu, Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi kui sikasen ngatꞌare jaꞌenna̱, kui xi kuakuya yejenu ꞌba sikjaꞌetsjen yejenu xi texin_nuu̱.

27 ’Teꞌbejña_nuu̱ kjuaxiu. Kjuaxiuna̱ tetsja_nuu̱. Bi ꞌbatsaꞌen tsjaa̱ an jotsaꞌen tsja xuta ngasunꞌndebi. Bi on ngatjamare kakún ꞌba bi kun. 28 Je kjinuꞌyo nga ꞌba kixin_nuu̱ nga kjuia̱ ꞌba nga kjuaꞌekun ngani_nuu̱. Tsa kjuakixi nga nimejénnuu̱ an, ꞌba=nde tsja sꞌe̱nu nga kjuia̱ ña tijña Naꞌenchana, ngatꞌa ngisa= ꞌñu je ngisa Naꞌenchana nga ko mare an. 29 ꞌBa ngandaꞌe je tjen ꞌba texin_nuu̱ yejerañu kje ꞌba majín, tuxi ku̱akjainninu kionga ꞌba ku̱an.

30 ’Bi nde tsé kjuakoni_nuu̱, ngatꞌa je ndiba xi batexumare ngasunꞌndebi. Kui bi tjinre kjuaꞌñu tuxi kuatexumanina̱, 31 tunga tjinne=re nga ꞌba ku̱an, tuxi skueni xuta ngasunꞌndebi nga tsimijía̱n Naꞌenchana ꞌba nga tetsikꞌetjusaa̱n jotsaꞌen kitsuna̱. Tisetjion ꞌba tjian.

15

Jesús ꞌbejña kjuakusun ngatꞌa tseꞌe naꞌñu uva ko tjiare

1 ’An= ña̱ tutsꞌin naꞌñu uva xi kjuakixi, ꞌba Naꞌenna̱= xuta xi tsikuenda. 2 ꞌBa ngayéje tjia xi tjinna̱ xi bi tsja tu, kui= xi batetꞌaa̱. ꞌBa ngayéje tjia xi tsja tu, kui xi tsichunre ꞌba tsitsje, tuxi ngisa sja ngisani tu. 3 ꞌBa je tsjio jun ngatꞌare en xi texin_nuu̱. 4 Tetsubajinntsjainuu̱, ꞌba an kuatejñajinntsjai_nuu̱. Jngu tjia bi ma tsja tajngu tu tsa tsajainre tutsꞌin. ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen jun bi kuoꞌo tu tsa bi kuetsubajinntsjainuu̱.

5 ’An= ña̱ tutsꞌin naꞌñu uva, ꞌba jun= ñu tjiare. Xi tijñajinntsjaina̱ ꞌba tejñajinntsjai_ra̱, kui= xi ꞌñu tsja tu. Ngatꞌa tsa tsajainnuu̱ an, tumé ku̱an siꞌon. 6 Xi bi kꞌuejñajinntsjaina̱, kui= xi xanikjaꞌa ꞌba xi̱ joni tjia xi titꞌare naꞌñu uva. ꞌBa sꞌe̱nduku ꞌba sikjaꞌajin ngajin ndiꞌu nga kueti.

7 ’Tunga tsa kuetsubajinntsjainuu̱ ꞌba tsa enna̱ kꞌuejñajinntsjainu, chjoꞌo tume xi mejénnú ꞌba kuaꞌe=nu. 8 Ki=bi xi kuakutsejen kjuajere Naꞌenna̱, tsa ꞌñu ku̱oꞌo tu ꞌba ꞌba=tsaꞌen ku̱on xutana̱. 9 Jotsaꞌen tsimejénna̱ an Naꞌenchana, ꞌba=nde tsaꞌen tsimején_nuu̱ jun. Tetsubajinntsjo kjuanimejenna̱. 10 Tsa sikꞌetjusun kjuatexumana̱, kuetsubajinntsjaiñu kjuanimejenna̱, jotsaꞌen tetsikꞌetjusaa̱n kjuatexumare Naꞌenna̱ ꞌba tejñajinntsjaa̱ kjuanimejenre.

11 ’ꞌBa texin_nuu̱, tuxi sꞌe̱jñajinninu kjuatsjana̱ ꞌba ꞌba=tsaꞌen ku̱ajngukjin kjuatsjanu. 12 Kui=bi xi kjuatexumana̱: Ngatimejénkaño xingiu jotsaꞌen tsimején_nuu̱ jun. 13 Tsajain kjuanimejen xi ngisa je ngisa nga ko mare kibi, tsa tjin xi kueyantjai amigure. 14 ꞌBa jun= ñu amiguna̱ tsa sikꞌetjusun kjuatexuma xi tetsja_nuu̱. 15 Bi nde chuꞌnda xinni_nuu̱, ngatꞌa chuꞌnda bi be mé= xi tsaꞌen naire. Tunga amiguna̱= texin_nuu̱, ngatꞌa teꞌbejñatsejen_nuu̱ ngayéje xi kitsuna̱ Naꞌenna̱. 16 Bi jun kichjaꞌajinnuu̱. Tusa an jaꞌajin_nuu̱ ꞌba kitsja xa_nuu̱ nga kuangiun ꞌba kuoꞌo tu, ꞌba ꞌñu tsé xukjuare tunu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana sjanu tumeñu xi xjaꞌa_ru ngatꞌare jaꞌenna̱. 17 ꞌBi= tsaꞌen tebatexuma_nuu̱: Timejénkaño xingiu.

Jesús tsu nga ku̱asticha xutare

18 ’Tsa ku̱astikenu xuta ngasunꞌndebi, tikjaꞌetsjion nga an tjun kuastikena̱. 19 Tsa tseꞌe_ru ngasunꞌndebi, simejénnu xuta ngasunꞌndebi jotsaꞌen tsimején xinkjin. Tunga bi tseꞌe ngasunꞌndio kuon, ngatꞌa an jaꞌajin_nuu̱ ngajinre xuta ngasunꞌndebi. Kui= kjuañu mastikeninu. 20 Tꞌejinkakún en xi kixin_nuu̱, nga jngu chuꞌnda bi ngisa je ngisa nga ko mare naire. Tsa kitsjenngikena̱ xuta ngasunꞌndebi, ꞌba=nde jun sjenngikenu. ꞌBa tsa kitsikꞌetjusun enna̱, ꞌba=nde sikꞌetjusun ennu. 21 ꞌBa ꞌba= sikonu xuta ngasunꞌndebi ngatꞌa xutana̱= kuon ꞌba ngatꞌa bi be ꞌyá= xi kitsikasenna̱.

22 ’Tsa bi jaꞌekjakua̱ xutabiu, bi sꞌe̱re je. Tunga ngandaꞌe bi nde tjinni jótsaꞌen kuaseko yojore ngatꞌare je xi inyatsaꞌen. 23 Xi mastikena̱, ꞌba=nde mastike Naꞌenna̱. 24 Kitsaꞌaa̱n ngajinre xutabiu xa xi kje ñaꞌanjín. Tsa bi ꞌba kitsaꞌaa̱n, bi sꞌe̱re je. Tunga je tsabe ꞌba kuastikeni̱ Naꞌenna̱ ko an. 25 ꞌBa kuán tuxi kꞌuetjusunni mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumare xutabiu, ña ꞌbi tsu: “Kuastikena̱ ninga nimé kitsaꞌaa̱n xi kjen ndiya nga ku̱astikena̱.”

26 ’Tunga kjuaꞌe= xi kuasekonu, xi sikasen_nuu̱ ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. Kui xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi kuakutsejen mé= xi kjuakixi ꞌba xi ndibanire Naꞌenchana. Kui= xi sikixiya ngatꞌana̱. 27 ꞌBa ꞌba=nde jun sikixiyo ngatꞌana̱, ngatꞌa tetsubakonuu̱ ꞌndani nga tutsꞌinre.

16

1 ’Texinya_nuu̱ kibi, tuxi bi sichajañu kjuamakjainnu ngatꞌana̱. 2 Ngatꞌa kjuiꞌnaxjenu ngajinre niꞌya sinagoga. ꞌBa kjuaꞌe= nixtjin kionga tuꞌyañu xi sikꞌennu sikjaꞌetsjen nga Naꞌenchana inyatsaꞌexatꞌare kionga ꞌba sikonu. 3 ꞌBa ꞌba sikonu xuta ngatꞌa bi beni̱, ninga Naꞌenchana ninga an. 4 Texinya_nuu̱ kibi, tuxi kionga kjuaꞌe nixtjinbiu, kjuaꞌetsjenu nga ꞌba kixin_nuu̱.

Jesús tsu mé= xi saꞌen Isennixtjintsjere Naꞌenchana

’Bi kixinya_nuu̱ kibi nga tutsꞌinre, ngatꞌa an tejñajin_nuu̱. 5 Tunga ngandaꞌe tefi=ña̱ ña tijña xi kitsikasenna̱, ꞌba jun bi techjaningiyanuu̱ ñá kjuia̱. 6 Tusa ꞌñu kjimabare inimanu ngatꞌa ꞌba= texin_nuu̱. 7 Tunga kjuakixi= mé= xi texin_nuu̱. Ngisa= ndani ngatꞌa tsojon nga kjuia̱. Ngatꞌa tsa bi kjuia̱, bi kjuaꞌe xi kuasekonu. Tunga tsa kjuia̱, sikasen_nuu̱ kui. 8 ꞌBa kionga kui kjuaꞌe, kꞌuejñatsejenre xuta ngasunꞌndebi ꞌyá= xi tjinre je ꞌba mé= xi kjuakixi ꞌba nga Naꞌenchana saꞌenre kjua. 9 Sꞌe̱jñatsejen jere xuta, ngatꞌa bi makjainre ngatꞌana̱. 10 ꞌBa sꞌe̱jñatsejen mé= xi kjuakixi, ngatꞌa tefi=ña̱ ña tijña Naꞌenna̱ ꞌba bi nde xianinuu̱. 11 ꞌBa sꞌe̱jñatsejen nga Naꞌenchana saꞌenre kjua, ngatꞌa je kitsaꞌenre kjua xi batexumare ngasunꞌndebi.

12 ’Tjin= ngisana̱ mé= xi xin_nuu̱, tunga bi ku̱ankjin yejenu ngandaꞌe. 13 Tunga kionga kjuaꞌe Isennixtjintsje xi ꞌbejñatsejen mé= xi kjuakixi, sja ndiyanu, tuxi xiañu ngayéje xi kjuakixi. Ngatꞌa bi kuenda tseꞌe kuinchja, tusa kuinchja mé= xi kjuintꞌe. ꞌBa kuetsuyanu mé= xi jaskan ku̱an. 14 Kui kuakutsejen kjuajena̱, ngatꞌa sa̱ku=re mé= xi tsaꞌan ꞌba kuetsuyanu. 15 Ngayéje mé= xi tjinre Naꞌenchana, ꞌba=nde tsaꞌan. Kui= kjuañu ꞌba texinni_nuu̱ nga Isennixtjintsjio sa̱kure ngayéje xi tsaꞌan ꞌba kuetsuyanu. 16 Tu ngichuba ngisa bi nde xianinuu̱, ꞌba ngichubachi ngani xia nganinuu̱.

Kjuabare xutare Jesús kjuatsja ku̱an ngani

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen yakꞌa xutare tsiningiyare xinkjin:

—¿Jó tsunire xi titsu: “Tu ngichuba ngisa bi nde xianinuu̱ ꞌba ngichubachi ngani xia nganinuu̱”? ¿ꞌBa jó tsunire: “Ngatꞌa tefi=ña̱ ña tijña Naꞌenchana”? 18 ꞌBa ¿jó tsunire en xi tsu: “ngichuba ngisa”? Bi mankjinna mé= xi tifakona —kitsu.

19 ꞌBa Jesús tsabe nga xutare mejénre skuiningiyare jó tsunire kibiu ꞌba kitsure:

—¿A ngatꞌare mé= xi kixia̱n, nga tu ngichuba ngisa bi nde xianinuu̱ ꞌba ngichubachi ngani xia nganinuu̱, a kui= xi techuba nijmini_ru? 20 Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Xiꞌndañu ꞌba ku̱abanu, tunga xuta ngasunꞌndebi kjuatsja sꞌe̱re. Ninga ku̱abanu, tunga kjuabanu kjuatsja ku̱an ngani. 21 Joni jngu chjun xi kueꞌe kiꞌndi. Sꞌere kjuandusin, ngatꞌa je jaꞌe chubare. Tunga kionga je kitsin kiꞌndiu, bi nde faꞌetsjennire kjuanima xi kafaꞌaxtiu, ngatꞌa tsja mare nga kitsin jngu kiꞌndi ngasunꞌndebi. 22 ꞌBa nde tsaꞌen tjimandusinnu jun ngandaꞌe ngayeje, tunga skue ngani_nuu̱ ꞌba tsja sꞌe̱ nganire inimanu. ꞌBa tuꞌyá ku̱an kjuaꞌanu kjuatsjanu.

23 ’ꞌBa kui nixtjinbiu nimé nde xjaningiyaninuu̱. Kjuakixi= xi texin_nuu̱. Naꞌenchana sjanu tumeñu xi xjaꞌa_ru ngatꞌare jaꞌenna̱. 24 Kaꞌnda ngandaꞌe nisamé chjoꞌo ngatꞌare jaꞌenna̱. Tunga ngandaꞌe chjoꞌo ꞌba sa̱kunu, tuxi ku̱aajngukjinni kjuatsjanu.

25 ’Je ꞌba kixin_nuu̱ enbi ko kjuakusun, tunga kjuaꞌe= nixtjin kionga bi nde kꞌuejña ngisani_nuu̱ kjuakusun. Tusa xinyakixi kixi_nuu̱ ngatꞌare Naꞌenchana. 26 Kui nixtjinbiu xjoꞌo mé= xi mejénnú ngatꞌare jaꞌenna̱, ꞌba bi machjen tsa an skuiꞌantjai_nuu̱ ngixkun Naꞌenchana. 27 Ngu kui ꞌba=nde tsimejénnu jun ngayeje, ngatꞌa nimejénnuu̱ an ꞌba makjainnu nga jendibaña̱ ña tijña Naꞌenchana. 28 Jendiba=ña̱ ña tijña Naꞌenchana ꞌba jaꞌaa̱ ngasunꞌndebi. Sikꞌejña ngañaa̱ ngasunꞌndebi ꞌba kjuikun ngañaa̱ Naꞌenchana —kitsu Jesús.

29 ꞌBa xutare kitsu:

—Ngandaꞌe techuko kixi kixinii̱ ꞌba bi teꞌbejñanii̱ kjuakusun. 30 ꞌBa ngandaꞌe tjimankjin=ni̱ nga ꞌyani ngayéje xi tjin, ꞌba nga bi machjen tsa tjin xi skuiningiyari. Kui= kjuañu makjainnini̱ nga jendibai ña tijña Naꞌenchana.

31 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A makjainnu ngandaꞌe nde? 32 Tunga kjuaꞌe= chuba ꞌba je= jaꞌe chubabiu ngandaꞌe kionga sitsojosun yojonu nga jngu jngu. ꞌBa kuangiun ña jendibañu ꞌba sikꞌejña tajngunuu̱. Tunga bi tejña tajngua̱, ngatꞌa Naꞌenchana tijñakona̱. 33 Je kixin_nuu̱ kibi, tuxi ngatꞌana̱ sꞌe̱ninu kjuaxiu. Ngaꞌe ngasunꞌndebi kjuanima kuitjaxtiu, tunga tiꞌñu kakún ngatꞌa an je= kitsaꞌen_ra̱ ngasunꞌndebi.

17

Jesús fako Naꞌenchana ngatꞌare xutare

1 Kionga je ꞌba kitsu Jesús, kiskutsejen ngankꞌaa ꞌba kitsure Naꞌenchana:

—Naꞌen, je= jaꞌe chu̱ba̱. Takui kjuajere Kiꞌndiri, tuxi ꞌba nde Kiꞌndiri kuakuni kjuajeri. 2 Ngatꞌa kikaꞌexa_ri nga kuatexumare ngatsiꞌi xuta, tuxi sꞌe̱nire kjuabenichun xi bi fetꞌa ngatsiꞌi xi ji kikaꞌe_ri. 3 ꞌBa nga xuta sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa, kui= nga skueri nga ji= xi Naꞌen jngututu xi kjuakixi ꞌba nga skue Jesucristo xi ji kjinikasen.

4 ’Je= yakutsijaa̱n kjuajeri ngasunꞌndebi nga kitsijngua̱ xa xi kikaꞌena̱. 5 ꞌBa ngandaꞌe Naꞌen, taꞌenaa̱ ndekuini kjuaje ngixkuin, kjuaje xi jaꞌba tjinna̱ kionga kje majín ngasunꞌndebi.

6 ’Xuta xi kikaꞌenaa̱ xi tjin ngasunꞌndebi je ꞌejñatsejen_ra̱ ꞌyá= ni ji. Tsiji xutabiu ꞌba kikaꞌe=naa̱, ꞌba kitsikꞌetjusun= enri. 7 ꞌBa ngandaꞌe be= nga ngayéje xi kikaꞌenaa̱ kio= ndibani ña teni. 8 Ngatꞌa en xi kikaꞌenaa̱, kui= xi kixinya_ra̱ xutabiu, ꞌba kiskjebetjo ꞌba kuankjinre nga kjuakixi kio jendibaña̱ ña teni. ꞌBa makjainre nga ji kjinikasennaa̱.

9 ’Teꞌbetsꞌara̱ ngatꞌare kui ꞌba bi ngatꞌare xuta ngasunꞌndebi. Teꞌbetsꞌara̱ ngatꞌare xuta xi kikaꞌenaa̱, ngatꞌa tsiji. 10 Ngatsiꞌi xi tsaꞌan, ꞌba=nde tsiji. ꞌBa xi tsiji, ꞌba=nde tsaꞌan. ꞌBa kjuajena̱ tjimatsejen ngajinre xutabiu.

11 ’Bi nde kuatejña ngisaña̱ ngasunꞌndebi, tunga kui janda= kꞌuendu ngasunꞌndebi, ꞌba an kjuia̱ ña teni. ꞌBa ji Naꞌen xi tsje, tikuendai xutabiu ko kjuaꞌñure jaꞌenri, jaꞌen xi kikaꞌenaa̱, tuxi jngu ku̱anni joni ña. 12 Kionga tsakatejñaa̱ ngajinre xutabiu ngasunꞌndebi, kitsikuenda=ña̱ ko kjuaꞌñure jaꞌen xi kikaꞌenaa̱ ꞌba kiskutsejen_ra̱, ꞌba niꞌyá kichaja. Tu kui sani xi je ꞌbatjinni nga xaja, kui= xi kichaja, tuxi kꞌuetjusunni mé= xi kuaꞌindutꞌa enri.

13 ’Tunga ngandaꞌe tefi=ña̱ ña teni. ꞌBa texin=ña̱ kibi yejerañu tejña ngisaa̱ ngasunꞌndebi, tuxi kjuatsjana̱ sꞌe̱jñajinkjinni inimare xutabiu. 14 An je= kixinya_ra̱ enri, ꞌba xuta ngasunꞌndebi kuastike=, ngatꞌa bi ngasunꞌndebi tseꞌe jotsaꞌen bi ngasunꞌndebi tsaꞌan. 15 Bi temiꞌara̱ nga kjuiꞌnaxjejin ngasunꞌndebi, tusa ꞌnaxjetꞌaxin_ri xi chꞌokun. 16 Xutabiu bi ngasunꞌndebi tseꞌe, jotsaꞌen bi ngasunꞌndebi tsaꞌan. 17 Tikꞌendutsje xutabiu, tuxi ku̱an saꞌenni xa xi tsiji. Enri kjuakixi=. 18 Jotsaꞌen kjinikasennaa̱ ngasunꞌndebi, ꞌba=nde tsaꞌen tetsikasia̱n xutabiu ngasunꞌndebi. 19 ꞌBa teꞌbejñatsjia̱ yojona̱ nga saꞌaa̱n xa xi tsiji tu kjuanda tseꞌe xutabiu, tuxi ko kui ꞌba nde sꞌendutsjeni ngajinre mé= xi kjuakixi nga saꞌen xa xi tsiji.

20 ’ꞌBa bi tu ngatꞌare xutabiu teꞌbetsꞌara̱. ꞌBa=nde teꞌbetsꞌara̱ ngatꞌare xi ku̱akjainre ngatꞌana̱ kionga kjuintꞌe en xi kuetsu xutabiu, 21 tuxi jngu ku̱ani ngatsiꞌi. Jotsaꞌen tenijinnaa̱ ꞌba an tejñajinra̱, Naꞌen, ꞌba nde tsaꞌen jngu ngatjamajinna xutabiu, tuxi ku̱akjainnire xuta ngasunꞌndebi nga ji kjinikasennaa̱. 22 ꞌBa je= kitsja_ra̱ kjuaje xi kikaꞌenaa̱, tuxi jngu ku̱ani jotsaꞌen jngu maña. 23 An tejñajin_ra̱ ꞌba ji tenijinnaa̱, tuxi ꞌba tsaꞌen jngu ku̱ankjinni, ꞌba ꞌbatsaꞌen xuta ngasunꞌndebi skue nga ji kjinikasennaa̱ ꞌba nga nimején xutabiu jotsaꞌen nimejénnaa̱ an.

24 ’Ji Naꞌen, mejénna̱ nga kꞌuendukona̱ xuta xi kikaꞌenaa̱ ña kuatejñaa̱, tuxi skueni kjuajena̱, kjuaje xi kikaꞌenaa̱, ngatꞌa kjinimején=naa̱ kionga kje majín ngasunꞌndebi. 25 Ji Naꞌen xi tjinri kjuakixi, xuta ngasunꞌndebi bi beri. Tunga an ꞌbera̱, ꞌba xutabiu be= nga ji kjinikasennaa̱. 26 ꞌBa je ꞌejñatsejen_ra̱ xutabiu ꞌyá= ni ji ꞌba janda= kꞌuejñatsejen ngisa_ra̱, tuxi simejénni xi yakꞌa jotsaꞌen nimejénnaa̱ ꞌba tuxi an kuatejñajinni_ra̱.

18

Jesús jaꞌenduba

Mt. 26:47-58; Mr. 14:43-50, 53-54; Lc. 22:47-54

1 Kionga Jesús je ꞌba kitsure Naꞌenchana, kiko xutare ꞌba jaꞌaxtiu xingunda xanga Cedrón, ꞌba jaꞌasꞌen jngu ngaꞌnde ña tjintje ya xi ma chine ture. 2 ꞌBa Judas xi singantsja ꞌba nde be ngaꞌndebiu, ngatꞌa Jesús nkjin ndiya kuañajanko xutare kio. 3 Kui kjuañu Judas jaꞌeko yakꞌani chasoldadu ko nchja xi tsikuenda ningu xi kitsikasen xi ngakure naꞌmi ko xuta fariseo xi jaꞌe nga yaꞌa ndiꞌi xi tsikjen aseti ko ndiꞌi xi sꞌekuya ꞌba ko kicha. 4 Tunga Jesús je be ngayéje xi ku̱anre ꞌba kintꞌe nchjabiu ꞌba kitsure:

—¿ꞌYá= xi temijnyisjo?

5 ꞌBa nchjabiu kitsingojore:

—Jesús xi Nazaret tseꞌe.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Kui= ña̱ an.

ꞌBa nde kio sejñajinre nchjabiu Judas xi titsingantsja. 6 ꞌBa kionga je ꞌba kitsu Jesús: “Kui= ña̱ an”, nchjabiu kiji ngastun ꞌba tsixu tꞌanangiu. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús tsiningiya nganire:

—¿ꞌYá= xi temijnyisjo?

ꞌBa nchjabiu kitsu:

—Jesús xi Nazaret tseꞌe.

8 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Je ꞌba kixin_nuu̱ nga kui= ña̱ an. Tsa an xi temijnyisjainuu̱, taꞌeꞌndio nga ngatafi nchjabi.

9 ꞌBa kuán tuxi kꞌuetjusunni en xi kinchja Jesús nga jako Naꞌenchana, kionga ꞌba kitsu: “Naꞌen, xuta xi kikaꞌenaa̱, niꞌyá kichaja.” 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Simón Pedro tsꞌaxje kicha xi kjitꞌare ꞌba tsatetꞌa ñojon kixi xuta xi Malco ꞌmi, xi chuꞌndare naꞌmi titjun. 11 ꞌBa Jesús kitsure Pedro:

—Tjaya ngani kichari tjiuxinre. Tsa Naꞌenchana titsjana̱ kjuanimabi, ¿a bi tjinnere nga kjuaꞌaxtia̱?

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chasoldadu ko xi ngakure ꞌba ko nchja xi tsikuenda ningu kitsuba Jesús ꞌba ꞌetꞌaꞌñu. 13 ꞌBa ndaba Anás titjun kiko, ngatꞌa kui xi naꞌenchiꞌyare Caifás xi naꞌmi titjun kuán nubiu. 14 ꞌBa kui Caifás xi inyaꞌa xuta judío nga ngisa= nda tjin tsa jngu xuta kueyantjaire tu kjuanda tseꞌe ngatsiꞌi xuta.

Pedro bꞌeꞌmotaꞌen ngatꞌare Jesús

Mt. 26:59-66, 69-75; Mr. 14:55-64, 66-72; Lc. 22:55-62, 66-71

15 Simón Pedro ko ngijngu xutare Jesús kitjenngi. ꞌBa ngatꞌa xutare Jesús xi ngijngu bexkun naꞌmi titjun kui jaꞌasꞌenko Jesús ngandetsin ndaba naꞌmi titjun. 16 Tunga Pedro tsakasen ngandetsian ña tijña xuntjo. Kui kjuañu xutare Jesús xi bexkun naꞌmi titjun ꞌetjuni ꞌba jako na xi titsikuenda xuntjo ꞌba kitsikjaꞌasꞌen Pedro. 17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen na xi titsikuenda xuntjo tsiningiyare Pedro:

—¿A bi ko ji xi ꞌba nde xutare chingabiu kuáin?

ꞌBa Pedro kitsu:

—Bi an.

18 ꞌBa nchꞌan kuán kui nixtjinbiu. Kui kjuañu chuꞌnda ko nchja xi tsikuenda ningu inyatsiꞌisunire yojore tꞌa ndiꞌi xi ꞌetse, ꞌba Pedro ꞌba nde sꞌejñajinre nga titsiꞌisure yojore.

19 ꞌBa naꞌmi titjun tsiningiyare Jesús ngatꞌare xutare ꞌba ngatꞌare mé= xi bakuya. 20 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Kinchjatsejen=ña̱ ngixkun ngatsiꞌi xuta ngasunꞌndio. Ngantsjai yakuya niꞌya sinagoga ko ndetsinre ningu, ña mañajan ngatsiꞌi xuta judío. ꞌBa nimé kinchjaꞌmaa̱. 21 ¿Ánñu an techjaningiyaninaa̱? Chjaningiya_ri xuta xi kjintꞌe mé= xi kinchjaa̱. Kui xi be= mé= xi kinchjaa̱.

22 Kionga je ꞌba kitsu Jesús jngu xuta xi tsikuenda ningu tsoꞌotꞌare ꞌba kitsure:

—¿Ánñu ꞌbatsaꞌen teningojoni_ri naꞌmi titjun?

23 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Tsa chꞌo kixia̱n, ꞌba tꞌinnaa̱ ñáre en chꞌotsu xi kinchjaa̱. Tunga tsa ꞌbatjin mé= xi kixia̱n, ¿ánñu michutꞌaninaa̱?

24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Anás tjiꞌñure Jesús nga kitsikasenre Caifás xi naꞌmi titjun.

25 Yejerañu Simón Pedro tsakasen ngisa nga titsiꞌisure yojore tꞌa ndiꞌu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kichjaningiya nganire:

—¿A bi ko ji xi ꞌba nde jngu xutare xutabiu kuáin?

ꞌBa Pedro ꞌeꞌmotaꞌen yojore ꞌba kitsu:

—Bi an.

26 ꞌBa jngu chuꞌndare naꞌmi titjun xi xinkjin mani xuta xi Pedro tsatetꞌa ñojon ꞌba nde tsiningiyare:

—¿A bi ko ji tesenkue xutabiu nga tsaꞌbera̱ ngajaan, ña tjintje ya?

27 Tunga Pedro ꞌeꞌmotaꞌen ngani. ꞌBa ndekuini chubabiu kiskiꞌnda jngu chaxicha.

Jesús ñaꞌanre kjua ngixkun Pilato

Mt. 27:1-2, 11-31; Mr. 15:1-20; Lc. 23:1-5, 13-25

28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu ꞌetjuko Jesús ndaba Caifás nga kiko niꞌya pretorio, ndaba ña tsaꞌen kjua xuta titjun Roma. ꞌBa je tjisꞌe isen. ꞌBa nchjabiu bi jaꞌasꞌen niꞌya pretorio, ngatꞌa tsa kjuaꞌasꞌen jngu niꞌya xi bi tseꞌe xuta judío, tsu nga bi nde tsjeni ngixkun Naꞌenchana ꞌba bi nde ma kjineni xichine sꞌi pascua. 29 Kui kjuañu Pilato ꞌetjuni ngandetsian nga jaꞌekjako ꞌba kitsure:

—¿Mé= kjua tefangiñu xutabi?

30 ꞌBa nchjabiu kitsingojore:

—Tsa bi xuta chꞌokun kibi, bi ji singatsjari̱.

31 ꞌBa kio Pilato kitsure:

—Tusa tangiko ꞌba tiꞌan_ru kjua jotsaꞌen tijña kjuatexumanu.

ꞌBa xuta judío kitsu:

—Bi tixaꞌndeni̱ tsa sikꞌen xuta.

32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetjusun en xi kinchja Jesús nga kitsuyatitjun jotsaꞌen kueya. 33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato jaꞌasꞌen ngani niꞌya pretorio ꞌba kinchjare Jesús ꞌba kitsure:

—¿A ji= ni reyre xuta judío?

34 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—¿A kjuafaꞌetsjenri ndibanire nga techjaningiyanaa̱? ¿Asa tu kui= kjua nga tjin xi yeꞌeri nijmi ngatꞌana̱?

35 ꞌBa Pilato kitsingojore:

—¿A xuta judío kuáa̱n an? Naxinandari ko xi ngakure naꞌmi kitsingantsjari ngatꞌana̱. ¿Mé= xi kjiñeꞌen?

36 ꞌBa Jesús kitsingojo nganire:

—Bi ngaꞌe ngasunꞌndebi ña batexumaa̱. Tsa ngasunꞌndebi ña batexumaa̱, ¿a bi sikjanntjaina̱ xuta xi inyatsaꞌexatꞌana̱, tuxi bi ku̱angantsjaña̱ ngatꞌare xuta judío? Tunga bi ngaꞌe ña batexumaa̱.

37 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato kitsure:

—¿A rey= ni tsuꞌba?

ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Ji xi ꞌba tesji nga rey= ña̱ an. Kui= kjua kitsinña̱ ꞌba kui= kjua jaꞌeña̱ ngasunꞌndebi, tuxi xinyakixiña̱ ngatꞌare mé= xi kjuakixi. ꞌBa ngatsiꞌi xi tsimején kjuakixi ntꞌe=na̱.

38 ꞌBa Pilato kitsu nganire:

—¿Mé= xi kjuakixi?

ꞌBa kionga je ꞌba kitsu, ꞌetju nga kikjako ngani xuta judío ꞌba kitsure:

—Tumé je tisakuna̱ ngatꞌare xutabiu. 39 Tunga jun je ꞌbatsaꞌen nganu, nga tsindaa̱ jngu xuta nduya xi chjoꞌo nga sꞌi pascua. ¿A mejénnú nga sindaa̱ reyre xuta judío?

40 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kiskiꞌndaya:

—¡Bi kui xutabiu! ¡Tu̱sá Barrabás!

ꞌBa Barrabás, jngu chacheje kui.

19

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato ꞌexa nga sꞌe̱re Jesús. 2 ꞌBa chasoldadu kitsinda jngu corona naꞌya ꞌba ꞌesun nindaku, ꞌba kitsikaja jngu najñu nduju kuán joni xi baja rey. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen inyatsitiñatꞌare ꞌba inyatsure:

—¡Teꞌndari, reyre xuta judío!

ꞌBa inyamoꞌotꞌa tsare.

4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato ꞌetju ngani ngandetsian ꞌba kitsure nchjabiu:

—Ngaꞌe kꞌuaxje_nuu̱ xutabiu, tuxi xiañu nga tumé je tisakuna̱ ngatꞌare kui.

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌetju ngandetsian nga tjiꞌsunre corona xi naꞌya ꞌba yaja najñu nduju kuon. ꞌBa Pilato kitsu:

—¡Ngaꞌe sejña xutabiu!

6 ꞌBa kionga xi ngakure naꞌmi ko nchja xi tsikuenda ningu tsabe Jesús, kiskiꞌndaya:

—¡Tjatꞌai kru xutabiu! ¡Tjatꞌai kru kui!

ꞌBa Pilato kitsure:

—Tusa jun tangiko ꞌba tetꞌo kru, ngatꞌa an tumé je tisakuna̱ ngatꞌare kui.

7 ꞌBa xuta judío kitsu ngani:

—Tjin=ni̱ kjuatexuma, ꞌba jotsaꞌen tijña kjuatexumani̱ ꞌba=tsaꞌen tjinnere nga kueya xutabi, ngatꞌa Kiꞌndire Naꞌenchana titsaꞌen yojore.

8 Kionga Pilato kjintꞌe kibiu, ngisa ꞌñu kitsakjun. 9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌasꞌen ngani niꞌya pretorio ꞌba kitsure Jesús:

—¿Ñá=ñu tsiji?

Tunga Jesús bi kitsingojore.

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato kitsu nganire:

—¿A bi xukonaa̱? ¿A bi ꞌye nga ku̱anna̱ kuetꞌara̱ kru asa sikꞌejñandaira̱?

11 ꞌBa Jesús kitsingojore:

—Nime ma ñeꞌen ngatꞌana̱ tsa bi Naꞌenchana kitsjaꞌnderi. Kui kjuañu, xi kitsingantsjana̱ ngatꞌari ngisa= ꞌñu tse je tjinre nga ko mare ji.

12 Tsakaꞌanire chubabiu Pilato ꞌetutsꞌinre nga tsangisjai ndiya jótsaꞌen ku̱an sikꞌejñandai Jesús. Tunga xuta judío kiskiꞌndaya:

—¡Tsa sikꞌejñandai xutabiu, bi nda teñeꞌen ngixkun xuta titjun César! ¡Xi rey tsaꞌen tajngu yojore, kui= xi stike xuta titjun César!

13 ꞌBa kionga Pilato kjintꞌe enbi, ꞌbatsaꞌen tsꞌaxje Jesús ngandetsian ꞌba tsikꞌejña ngaꞌnde ña tsaꞌen kjua, ngaꞌnde xi “Ña kjiya ndiojo” ꞌmi, xi Gabata ꞌmi nga en hebreo. 14 ꞌBa nixtjinbiu je inyaꞌbenda xuta mé= xi machjen sꞌi pascua, ngatꞌa je tifechu tiña sꞌiu. Jeru mején nyusen yaꞌa. ꞌBa Pilato kitsure xuta judío:

—¡Ngaꞌe sejña reynu!

15 ꞌBa nchjabiu kiskiꞌndaya:

—¡Tjiꞌnaxje xutabiu! ¡Tjiꞌnaxje! ¡Tjatꞌai kru kui!

ꞌBa Pilato kitsure:

—¿A kuatꞌa=ña̱ kru reynu?

ꞌBa xi ngakure naꞌmi kitsu:

—¡Tsajain ngisani̱ kjaꞌe rey, tu jngu sani xuta titjun César!

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato kitsingantsja Jesús, tuxi sꞌe̱tꞌani kru, ꞌba nchjabiu kiko.

Jesús setꞌa kru

Mt. 27:32-44; Mr. 15:21-32; Lc. 23:26-43

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús ꞌetju nga yaꞌanijin krure nga kiji ngaꞌnde xi ngaꞌndere nindaku mikꞌen ꞌmi (xi Gólgota ꞌmi nga en hebreo). 18 Kio kisetꞌa kru kui ko kjaꞌe ngisa jó nchja. Jngu xi kisetꞌa kru ngate kixire ꞌba jngu ngate skjunre. 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato ꞌexa nga se̱tꞌa jngu yate ngasunnkꞌa ku Jesús. Xi ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Jesús xi Nazaret tseꞌe, reyre xuta judío.” 20 ꞌBa nkjin xuta judío ꞌexkiya kibiu, ngatꞌa tiñare naxinando ngaꞌnde ña kisetꞌa kru Jesús ꞌba ngatꞌa yatebiu kuaꞌindutꞌa en hebreo ko en latín ꞌba ko en griego. 21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure naꞌmire xuta judío jaꞌekun Pilato ꞌba kitsure:

—Bi nda tjin nga: “Reyre xuta judío”, kuaꞌindutꞌa yatebiu. Tusa tjatꞌai nga: “Kui xi kitsu: An= ña̱ reyre xuta judío.”

22 ꞌBa Pilato kitsingojore:

—En xi je kitsiꞌindutꞌaa̱, je kitsiꞌindutꞌaa̱.

23 ꞌBa kionga je chasoldadu je yatꞌa kru Jesús, ꞌbatsaꞌen kiskjebe najñu xi yaja ꞌba ñujun kaꞌa tsꞌaxje. ꞌBa jngu kaꞌa tsꞌakore nga jngu jngu chasoldadu. ꞌBa nde kiskjebe najñu nduju xi yaja Jesús xi bi kitjuya, tu jngu kaꞌa sani ngisin kaꞌnda ngiꞌndere. 24 ꞌBa kitsure xinkjin:

—Bi kꞌuejnda kibi. Tusa siskayaña ꞌyá xi kꞌuakore.

ꞌBa kuán tuxi ꞌetjusunni enre Naꞌenchana ña ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Kitsikaꞌbire xinkjin najñuna̱ ꞌba kitsiskaya najñu ndujuna̱.” ꞌBa ꞌba= kitsaꞌen chasoldadu.

25 ꞌBa tsikinyatꞌa tiña krure Jesús nare ko ndichja nare ꞌba ko María xi chjunre Cleofas ꞌba ko María Magdalena. 26 ꞌBa kionga Jesús tsabe nare ko xutare xi ꞌñu tsimején nga kio sejñatꞌare, kitsure nare:

—Na, kiꞌndiri sejña kio.

27 ꞌBa kitsure xutare:

—Nari sꞌejña kio.

ꞌBa ndekuini chubabiu xutare kiskjebetjo nare Jesús ndaba.

Jesús ꞌme

Mt. 27:45-56; Mr. 15:33-41; Lc. 23:44-49

28 Kionga je kuán kibi, Jesús be nga je kuajngu ngayéje xi tjinnere nga kꞌuetjusun ꞌba kitsu:

—Xindana̱

ꞌBa kitsu, tuxi ꞌetjusunni jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana.

29 ꞌBa kio tijña jngu nisa xi inya binu san. ꞌBa nchjabiu kitsikaꞌnyi jngu tsanga ko binu son ꞌba ꞌeku jngu yare hisopo ꞌba kitsitiñatꞌare tsꞌa Jesús. 30 ꞌBa kionga je kitsꞌi binu son kitsu:

—Je= ꞌetjusun yeje.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen yejen tsindi nindaku ꞌba kꞌen.

31 ꞌBa kui nixtjinbiu tisꞌenda xichine xi tseꞌe nixtjin nga nikjaꞌaya. ꞌBa xuta judío bi mejénre nga yojore janda sꞌetjen ꞌbangi tꞌa kru kionga kjuaꞌe nixtjin nga nikjaꞌaya, ngatꞌa ꞌñu kun kui nixtjinbiu. Kui kjuañu tsiꞌanire Pilato nga xutꞌokja ngasure nchja xi tjindutꞌa kru ꞌba nga xjaꞌaxin yojore. 32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌe chasoldadu ꞌba kiskjetꞌokja ngasure ngojó nchja xi kjiyutꞌako kru Jesús. 33 Tunga kionga echu ña kjitꞌa Jesús, tsabe nga je kꞌen. Kui kjuañu bi kiskjetꞌokjani ngasure.

34 Tunga jngu chasoldadu juñare lanza nisinre Jesús, ꞌba taꞌa ꞌetju jin ko nanda. 35 ꞌBa xuta xi tsabe mé= xi kuán, kui= xi beꞌenijmi ꞌba xi tsu kui kjuakixi=. ꞌBa be= nga kjuakixi mé= xi titsu, tuxi ꞌba nde ku̱akjainninu jun ngayeje. 36 Ngatꞌa ꞌba kuán tuxi ꞌetjusunni enre Naꞌenchana ña ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Nijngu nindare stjutꞌo.” 37 ꞌBa nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ña ꞌba tsu: “Nchjabiu skutsejenꞌa xuta xi juñare.”

Jesús sꞌeyanijin

Mt. 27:57-61; Mr. 15:42-47; Lc. 23:50-56

38 ꞌBa jaskan kionga je ꞌba kuán, Kuse xi Arimatea tseꞌe, xi ꞌba nde xutare Jesús xi tsakꞌajmetjenngiꞌmo ngatꞌa tsankjunke xuta judío, kui xi tsiꞌare Pilato nga sjaꞌndere nga kueko yojore Jesús. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pilato kitsjaꞌndere, ꞌba xutabiu kikjaꞌa yojore Jesús ꞌba kiko. 39 ꞌBa nde jaꞌe Nicodemo, xuta xi kikun Jesús nga jñu, jaꞌeko jeru mején kate kilo tsajmi xi nda jen xi mirra ko áloe tsꞌatjijinre xinkjin. 40 ꞌBa ngojó kiskjebe yojore Jesús ꞌba kitsikꞌatjijun najñu xi yajunre tsajmi xi nda jen, jotsaꞌen ngare xuta judío nga beyanijin xinkjin. 41 ꞌBa ña kisetꞌa kru Jesús, tijñatꞌa tiñare jngu ngaꞌnde ña tjintje ya xi ma chine ture. ꞌBa ngaꞌndebiu tijña jngu tsju xatse xi nisaꞌyajín sꞌeyanijin kio. 42 Kio yajñaya yojore Jesús nchjabiu, ngatꞌa tijña tiña tsju ꞌba ngatꞌa kui nixtjinbiu xuta judío je inyaꞌbenda xichine sꞌiu.

20

Jesús faꞌaya nganire ngajinre mikꞌen

Mt. 28:1-10; Mr. 16:1-11; Lc. 24:1-12

1 Nga tamingu nga tajñu, kionga tojo jñu ngisa, María Magdalena kiji ña tijña tsju ꞌba tsabe nga kitukjaꞌaxin ndiojo xi kisꞌextiuchjani tsju. 2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsangatsanga nga kikun Simón Pedro ko xutare xi ngijngu xi Jesús ꞌñu tsimején ꞌba kitsure:

—¡Je kitukjaꞌaxin yojore naina ngaya tsju, ꞌba bi ꞌyee̱ ñá kisꞌejña ngani!

3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ko xutare xi ngijngu kiji ña tijña tsju. 4 Tsangatsanga ngojó, tunga xutare xi ngijngu ngisa ꞌñu tsangatsanga nga ko mare Pedro ꞌba kui tjun echu tsju. 5 Tunga bi jaꞌasꞌen. Tu tsakasen tsindi tuxi skutsejenyani ꞌba tsabe nga kio tijña najñu xi tsꞌatjijun yojore Jesús. 6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro echutjenngi ngani ꞌba jaꞌasꞌen tsju, ꞌba ꞌba nde kui tsabe najñu xi kio tijña 7 ko najñu xi tsꞌatjijun nindaku Jesús xi bi kio tijñajinre najñubiu. Tu tꞌaxin tijña nga tjikuya. 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌba nde jaꞌasꞌen xutare xi ngijngu xi tjun echu tsju, ꞌba tsabe ꞌba kuakjainre. 9 Ngatꞌa kje mankjinjínre nchjabiu enre Naꞌenchana xi ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa nga tjinnere nga kjuaꞌaya nganire Jesús ngajinre mikꞌen. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare Jesús jendiba ngani ndaba.

11 Tunga María tsakasen ngandetsin tsju nga tikjiꞌnda. ꞌBa yejerañu tikjiꞌnda tsakasen tsindi tuxi skutsejenyani tsju 12 ꞌba tsabe jó ankje xi yaja najñu tiba, xi tjindu ngaꞌnde ña kisꞌejña yojore Jesús tsakaiñu. Jngu xi tsikꞌejña ña kisꞌejña nindaku, ꞌba jngu xi tsikꞌejña ña kitsjen ndsaku. 13 ꞌBa ankjelebiu kitsure María:

—Na, ¿ánñu techiꞌndani?

ꞌBa María kitsu:

—Ngatꞌa kitukjaꞌaxin= yojore naina̱, ꞌba bi ꞌbia̱ ñá kisꞌejña ngani.

14 ꞌBa yejerañu ꞌba titsu, kitsikuꞌbe nindaku ꞌba tsabe nga kio sejña jngu xuta. Kui xi Jesús, tunga bi tsabexkun. 15 ꞌBa Jesús kitsure:

—Na, ¿ánñu techiꞌndani? ¿ꞌYá= xi temijnyisjai?

ꞌBa María kitsikjaꞌetsjen nga kui= xuta xi tsikuenda ya xi kio tjintje ꞌba kui kjuañu kitsunire:

—Naꞌen, tsa ji kaꞌmikue, ꞌba tꞌinnaa̱ ñá kafajñe, ꞌba kuikjaꞌa ngañaa̱.

16 ꞌBa Jesús kitsure:

—María.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen María kitsikuꞌbeya ꞌba nga ko en hebreo kitsure:

—¡Rabuni̱! (En xi tsunire: maestru.)

17 ꞌBa Jesús kitsure:

—Bi chjunnaa̱, ngatꞌa kje fijía̱n ña tijña Naꞌenna̱. Tunga tikꞌe_ri nijmi ntsꞌia̱ nga kuikatejñakua̱ Naꞌenna̱ xi ꞌba nde Naꞌennu, Naꞌenchana̱ xi ꞌba nde Naꞌenchanu.

18 ꞌBa ꞌbatsaꞌen María Magdalena kikeꞌere nijmi xutare Jesús nga tsabe Naꞌenna ꞌba ꞌba nde yeꞌere nijmi mé= xi kitsure.

Jesús matsejenre xutare

Mt. 28:16-20; Mr. 16:14-18; Lc. 24:36-49

19 ꞌBa kionga je kuajñu ndekuini nixtjin tamingu, tjichja xuntja ngaꞌnde ña kuañajan xutare Jesús, ngatꞌa inyatsakjunke xutaxa judío. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús jaꞌekasenjinre ꞌba kitsure:

—Ngatjasꞌenu kjuaxiu.

20 ꞌBa kionga je ꞌba kitsure, yakure teyantsja ko nisinre. ꞌBa tsja kuánre xutare nga tsabe ngani Naꞌenna. 21 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Ngatjasꞌenu kjuaxiu. Jotsaꞌen Naꞌenchana kitsikasenna̱, ꞌba=nde tsaꞌen tetsikasen_nuu̱ ngandaꞌe.

22 ꞌBa kionga je ꞌba kitsu, ꞌentjore nchjabiu ꞌba kitsure:

—Chjubetjo ngajin inimanu Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 23 Xi sichatꞌa_ru jere, ku̱achatꞌare jere. ꞌBa xi bi sichatꞌa_ru jere, janda= sꞌe̱re jere.

24 ꞌBa Tomás xi ꞌba nde xuta ꞌñú ꞌmi, xi ꞌba nde jngu xutare xi tejó, bi kio tijñajinre kionga jaꞌe Jesús. 25 ꞌBa xutare xi yakꞌa yeꞌere nijmi ꞌba kitsure:

—Je= kjiꞌyee̱ Naꞌenna.

Tunga Tomás kitsure:

—Tsa bi skuia̱ chubare xiun ngaya ntsja, ꞌba tsa bi skanisꞌia̱n najma ndsaa̱ ña kijire xiun, ꞌba tsa bi skanisꞌia̱n ndsaa̱ nisinre, bi ku̱akjainna̱.

26 ꞌBa kionga je jaꞌa jin nixtjin, tjinduya ngani ngaya jngu niꞌya xutare, ꞌba nde kio tijñajinre Tomás. ꞌBa ninga tjichja xuntjo, Jesús jaꞌekasenjin nganire ꞌba kitsure:

—Ngatjasꞌenu kjuaxiu.

27 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure Tomás:

—Chutsejen_ri ndsaa̱ ꞌba chanisꞌen najma ndsai ngaꞌe. ꞌBa ndechanisꞌen ndsai nisinna̱. Bi nitajai inimari. Tusa ngatjamakjainri.

28 ꞌBa Tomás kitsingojore:

—¡Naina̱ ꞌba Naꞌenna̱!

29 ꞌBa Jesús kitsure:

—Makjainri ngatꞌa je= kjiꞌyanaa̱. Ndare xuta xi bi tsabena̱ tunga kuakjainre.

30 ꞌBa nkjin ngisa kjuakun xi kitsaꞌen Jesús ngixkun xutare xi bi i tjitꞌa xujunbi. 31 Tunga kibi tjitꞌa, tuxi ku̱akjainninu nga Jesús xi Cristo, Kiꞌndire Naꞌenchana, ꞌba tuxi sꞌe̱ninu kjuabenichun nga ku̱akjainnu ngatꞌare kui.

21

Jesús matsejenre yatu xutare

1 ꞌBa jaskan nde kuatsejen nganire Jesús xutare ndai ndachikun Tiberias. ꞌBa ꞌbitsaꞌen kuatsejenre: 2 Ñatjen tjindu Simón Pedro, ko Tomás xi ꞌba nde xuta ꞌñú ꞌmi, ko Natanael xi Caná tseꞌe, ngaꞌnde xi tijña ngajinre nangi Galilea, ko nistire Zebedeo, ꞌba ko kjaꞌe ngisa jó xutare. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Simón Pedro kitsure xi yaka:

—Tjiuti tefikꞌengi_ra̱.

ꞌBa nchja xi yakꞌa kitsure:

—ꞌBa=nde kuangikori̱ ji̱n.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetju ꞌba jaꞌasꞌen jngu barku, tunga kui nistjenbiu nijnguú tjiuti kitsuba. 4 ꞌBa kionga je mején tjisꞌe isen, Jesús jaꞌekasen ndai ndachikun, tunga xutare bi tsabexkun. 5 ꞌBa Jesús kitsure:

—Jun naꞌen, ¿a kje xuntsjajíun tjiuti?

ꞌBa nchjabiu kitsingojore:

—Junjun.

6 ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Ngate kixire barku chanikjoꞌo naꞌyanu ꞌba sa̱kunu.

ꞌBa ꞌba kitsaꞌen nchjabiu, ꞌba ninga bi nde ma kjenijinni naꞌyo, ngatꞌa ne nkjin tjiuti kiskaya naꞌyare. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutare xi Jesús ꞌñu tsimején kitsure Pedro:

—¡Naꞌenna kibiu!

ꞌBa kionga Simón Pedro kjintꞌe nga ꞌba kikꞌinre: “Naꞌenna kibiu”, tsakaja ngani najñure (ngatꞌa tsꞌaxje) ꞌba kiskijin ndachikun. 8 ꞌBa jaskan xutare xi yakꞌa echuko barku nga inyaꞌbefe naꞌya xi kitse tjiuti, ngatꞌa bi kjin mare nangi kixiu ña kui inya, jeru mején jngu sientu metro. 9 ꞌBa kionga nchjabiu ꞌetukajen barku, tsabe ndiꞌi xꞌi, ꞌba jngu tjiuti kjijñajin ko niñuxtila. 10 ꞌBa Jesús kitsure:

—Ndeko masion tjiuti xi kisakunu.

11 Kui kjuañu tsijunni Simón Pedro barku ꞌba ꞌefe ña nangi naꞌya xi kitse tjiuti yaꞌe, xi jngu sientu masen ko ján mani. ꞌBa ninga tsa ꞌbatsaꞌen nkjin mani tjiutiu, tunga bi ꞌejnda naꞌyo. 12 ꞌBa Jesús kitsure nchjabiu:

—Ndechino.

ꞌBa nijnguú xutare kuán kakun nga tsiningiyare: “¿ꞌYá= ni ji?”, ngatꞌa be= nga Naꞌenna kibiu. 13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsitiñatꞌare ꞌba kiskjebe niñuxtilo ꞌba kitsjare nchjabiu, ꞌba ꞌba nde kitsaꞌen ko tjiutiu. 14 Kibi= xi majánni ndiya nga Jesús kuatsejenre xutare, jaskan nga je jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

Jesús tsja xare Pedro

15 ꞌBa kionga je tsakjen, Jesús tsiningiyare Simón Pedro:

—Simón, kiꞌndire Jonás, ¿a ngisa= ꞌñu nimejénnaa̱ ji nga ko mare nchjabi?

ꞌBa Pedro kitsingojore:

—Jun naꞌen, ꞌyani nga tsimejénra̱ ji.

ꞌBa Jesús kitsu nganire:

—Tikuendai chutsangana̱.

16 ꞌBa tsiningiya nganire xi majóni ndiya:

—Simón kiꞌndire Jonás, ¿a nimején=naa̱?

ꞌBa Pedro kitsingojo nganire:

—Jun naꞌen, ꞌyani nga tsimejénra̱ ji.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Tikuendai chutsangana̱.

17 ꞌBa tsiningiya nganire xi majánni ndiya:

—Simón kiꞌndire Jonás, ¿a nimején=naa̱?

ꞌBa Pedro kuabare nga kichjaningiyare xi majánni ndiya: “¿A nimején=naa̱?”, ꞌba kitsure:

—Naꞌen, ꞌya yejeni xi tjin. ꞌYa=ni nga tsimejénra̱ ji.

ꞌBa Jesús kitsure:

—Tikuendai chutsangana̱. 18 Kjuakixi= xi texinra̱. Kionga saꞌe kiꞌndi, kichaja tajngu=ni najñuri tuxi kꞌuinni nituña ña kuamejénri. Tunga kionga je ku̱achingai, kjuente=ni ndsai ꞌba tjin= xi sikajari najñuri ꞌba kuekori ña ji bi mejénri kꞌuin.

19 Nga ꞌbi kitsu Jesús, kitsuyatitjuun jótsaꞌen kueya Pedro nga kuakutsejen kjuajere Naꞌenchana. ꞌBa jaskan kitsure ngayeje:

—Ndetjenngina.

Jesús nchja ngatꞌare xutare xi ꞌñu tsimején

20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kiskutsejen ngastun ꞌba tsabe nga tjenngire xutare xi Jesús ꞌñu tsimején, xi tijñatꞌa tiñare Jesús kionga kiskine xichine sꞌi pascua ꞌba xi jaꞌba je tsiningiyare: “Naꞌen, ¿ꞌyá xi singantsjari?” 21 ꞌBa kionga Pedro tsabe xutabiu, tsiningiyare Jesús:

—Naꞌen, ꞌba kui xutabi, ¿mé= xi ku̱anre?

22 ꞌBa Jesús kitsure:

—Tsa mejénna̱ nga janda kꞌuejña kaꞌnda nga kjuaꞌe ngañaa̱, ¿mé= kuendari? Ji ndetjenngina.

23 Jaskan kiya enbi ngajinre xi makjainre ngatꞌare Jesús, nga bi kueya xutare kibiu. Tunga bi ꞌba kitsu Jesús, tsa bi kueya xuto. Tu kitsu sani: “Tsa mejénna̱ nga janda kꞌuejña kaꞌnda nga kjuaꞌe ngañaa̱, ¿mé= kuendari?”

24 ꞌBa ndekuini xutare xi tsuyakixi ngatꞌare kibiu ꞌba kui kitsiꞌindu kibi. ꞌBa ꞌya=ni̱ nga kjuakixi= en xi kinchja.

25 ꞌBa tjin= ngisa kjaꞌe tsajmi xi kitsaꞌen Jesús. ꞌBa tsa jngu jngu sꞌe̱tꞌa ngayéje xi kitsaꞌen, biru sꞌe̱n ngayéje ngasunꞌndio xujun xi sꞌe̱tꞌa kibiu.

HECHOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Xujun xi kuaꞌindutꞌa mé= xi kitsaꞌen nchja chinga apóstol

HECHOS

1

Jesús tsutitjun nga kjuaꞌe Isennixtjintsjere Naꞌenchana

1 Ji naꞌen, Teófilo, xujun xi tjun kitsiꞌindura̱ kixia̱n ngatꞌare ngayéje xi Jesús ꞌetutsꞌinre nga kitsaꞌen ꞌba yakuya 2 ꞌnda nixtjin nga kitjunitjen ngankꞌaa. ꞌBa kionga kje fijín, Jesús tu ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana yakuyanire nchja chinga apóstol xi jaꞌba je kiskjaꞌajin mé= xi tjinnere nga saꞌen. 3 Jaskan nga je kꞌen Jesús ꞌba jaꞌaya nganire, nkjin ndiya jaꞌekakuchuyare nchja chinga apóstol nga tijñakun. Yachan nixtjin nga kitsitsejenre yojore ꞌba jako nijmi ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana.

4 ꞌBa kionga tojo tijñako ngisa nchja chinga apóstol, ꞌenere nga bi kꞌuetju naxinanda Jerusalén.

—Chuya_ru kaꞌnda nga xuntsjo mé= xi Naꞌenchana kitsuyatitjunnu nga sjanu jotsaꞌen nga kixin_nuu̱ —kitsure—. 5 Ngatꞌa Juan ko nanda yatenda xuta, tunga jun, tu chuba nixtjin= chaja ngisare nga sa̱tendo ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

Jesús mijin ngankꞌaa

6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi kio kuaku tsiningiyare Jesús:

—Ji naꞌen —kitsure—, ¿a ngandaꞌe= kuaꞌere xuta xi Israel tseꞌe nga kuatexuma nganire nangi xi tseꞌe?

7 —Bi jun ꞌbakonu nga xio mé= chuba ꞌba mé= nixtjin Naꞌenchana sijngu mé= xi kiskusunre nga saꞌen, xi tu kui tajngu batexumare —kitsingojore Jesús—. 8 Tunga sa̱kunu kjuaꞌñu kionga Isennixtjintsjere Naꞌenna kjuaꞌe ngajinnu, ꞌba kꞌue=ñu nijmi ngatꞌana̱ bi tu ngaꞌe Jerusalén ꞌba=nde ngayéje nangi Judea ko nangi Samaria ꞌba jo kjiꞌi tjiꞌbindai ngasunꞌndebi.

9 Nga jaskan nga je ꞌba kitsu Jesús, ꞌba nchja chinga apóstol inyakutsejenre, ꞌbatsaꞌen kitjunitjen ngankꞌaa. Jngu yufi ꞌeꞌmo ꞌba nchjabiu bi nde tsabe ngisani. 10 ꞌBa yejerañu nchja chinga apóstol ꞌñu nda inyakutsejen ngankꞌaa jotsaꞌen tifi Jesús, tukjiaꞌa jó nchja xi yaja najñu tiba jaꞌekinyatꞌare.

11 —Jun, naꞌen xi Galilea tseꞌe —kitsure—, ¿ánñu tenya ndujunñu nga techutsijion ngankꞌaa? Ndekuini Jesús xi kitjunitjen ngajinnu xi kiji ngankꞌaa, ꞌba=tsaꞌen kjuaꞌe ngani jotsaꞌen kjiꞌyo nga kiji.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja chinga apóstol jaꞌe ngani naxinanda Jerusalén nga jendibani tjenngi xi Ya Olivo ꞌmi. Kui tjenngiu tijña tiñare naxinanda Jerusalén joru ni tsa jngu kilómetro. 13 ꞌBa kionga je jaꞌe ngajin naxinando, ꞌbatsaꞌen tsijin ngankꞌa niꞌya ña tjinduya. Kibi= xi jaꞌenre nchja chinga apóstol: Pedro, Santiago, Juan, Andrés, Felipe, Tomás, Bartolomé, Mateo, Santiago xi kiꞌndire Alfeo, ko Simón xi mako nchja cananista ꞌba ko Judas xi ntsꞌe Santiago. 14 Ngatsiꞌi nchjabi ko ngatsiꞌi ntsꞌe Jesús, ko María xi nare ꞌba ko kjaꞌe ngisa yanchjin tu jngu= kitsaꞌen kjuafaꞌetsjenre nga ñatjen jakontsjai Naꞌenchana.

Matías jngu apóstol ma

15 Jngu nixtjin kionga kuañajan xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi jngu sientu ko kanru mani, ꞌba ꞌbatsaꞌen Pedro tsakasen nduju ngamasenre kui.

16 —Jun ntsꞌia̱ xian —kitsure—, tjinnere nga ꞌetjusun mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana jotsaꞌen kitsu David kionga Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsikinchja ngatꞌare Judas, kui xuta xi kitsja ndiyare nchja xi kitsuba Jesús. 17 Ngatꞌa Judas kuán jngu xuta xi tsajain ꞌba tu jngu xa kisꞌere joni ji̱n tsakaiñu. 18 Tunga bi nda kitsaꞌen, ꞌba ko ton xi kuachjinire kjuachꞌokunre tsatse jngu xuꞌba. ꞌBa kio kisasen ngasten nga kintjaingi ꞌba masen yojore niki kitsinga, ꞌba ꞌetju yeje ndseꞌere. 19 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjindu naxinanda Jerusalén kjintꞌe mé xi kuán, ꞌba Alcédama kikꞌin ngaꞌndebiu nga enre. Kui xi tsunire: Xuꞌbare Jin. 20 Ngatꞌa ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa xujun xi tseꞌe Salmos:

Ngatasꞌe tiya ndaba xutabiu,

ꞌba tuꞌyá ngatꞌejñaya.

ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa:

Kjaꞌe xi ngatasaku nganire xare.

21 ’ꞌBa tjindujinna ngaꞌe nchja xi ngantsjai tseketsumakoni̱ kionga tijñako ngisana Naꞌenna Jesús, 22 ꞌndani nga yatenda Juan ꞌba ꞌnda nga nixtjin nga kitjunitjen ngankꞌaa. ꞌBamani, jngu xuta xi ngajinre nchjabi machjen nga kjuaꞌasꞌenjinre stinni̱ meni nga ko ji̱n ngatatsikixiya nga Jesús jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌion —kitsu Pedro.

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskjaꞌajin jó nchja, jngu xi Kuse xi ꞌba nde Barsabás ꞌmire xi ꞌba nde ꞌyaxkunre joni Justo ngayeje, ꞌba xi ngijngu xi Matías ꞌmi. 24 ꞌBa ꞌba kitsu nga tsiꞌare Naꞌenchana:

—Ji Naꞌen, ji xi ꞌye inimare ngatsiꞌi xuta. Takunii̱ ñáre ngojó nchjabi xi je kichjaꞌajin, 25 tuxi ku̱anni jngu apóstol ꞌba kuaꞌenire xabi, xa xi kitsichaja Judas ngatꞌare jere, kionga kiji ngaꞌnde xi ꞌbakore.

26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsiskayani, ꞌba Matías kejenre, ꞌba jaꞌasꞌenjinre stinre nchja chinga apóstol xi ngitejngu.

2

Jotsaꞌen jaꞌe Isennixtjintsjere Naꞌenchana

1 Kionga jaꞌe nixtjinre sꞌi Pentecostés, ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús tu jngu ngaꞌnde kuañajan. 2 ꞌBa tukjiaꞌa janeya ngankꞌa jo ma nga ꞌñu faꞌa ntjo, ꞌba janeya niꞌya ña tjinduya. 3 ꞌBa kuatsejen ngasun nindaku nga jngu jngu xutabiu kitsojosunre tsajmi xi jo kun najenre ndiꞌi. 4 ꞌBa ngatsiꞌi kitse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetutsꞌinre nga kinchja kjaꞌe kuanga en jotsaꞌen nga Isennixtjintsje kitsjare nga kuinchja.

5 ꞌBa kui nixtjinbiu tjindu naxinanda Jerusalén nchja judío xi bekun Naꞌenchana, xi jendibani ngayéje nangi xi tjin ngasunꞌndebi. 6 ꞌBa kuañajan ngatsiꞌi xutankjiun nga kjintꞌe siꞌa xi janeya, ꞌba bi be mé= xi sikjaꞌetsjen, ngatꞌa nga jngu jngu inyantꞌere enre. 7 ꞌBa tu ꞌba= kjimare ꞌba kjimakunre nga tsiningiyare xinkjin:

—¿A bi tsa xuta xi Galilea tseꞌe ngatsiꞌi xi ꞌbatsaꞌen inyanchja? —kitsure xinkjin—. 8 ¿Jótsaꞌen nga tenuꞌyani_ra nga inyanchja en xi mana nga jngu jngua? 9 Ngatꞌa tjindujinna ngaꞌe xuta xi nangi Partia tseꞌe, xuta xi Media tseꞌe, xuta xi Elam tseꞌe, xuta xi ndibani nangi Mesopotamia, Judea, Capadocia, Ponto, Asia, 10 Frigia, Panfilia, Egipto ko ngaꞌnde xi tjin nangi Libia xi tiñare naxinanda Cirene ꞌba ko xuta xi jendibani naxinanda Roma. 11 Tjin xi nchja judío ꞌba tjin xi bi judío tunga makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. Tjin xuta xi Creta tseꞌe ꞌba ko xuta árabe. ꞌBa ngatsiꞌa tenuꞌya_ra nga enna inyatsuyani xutabi kjuaje xi tsaꞌen Naꞌenchana.

12 ꞌBa ngatsiꞌi kuakunre ꞌba bi be mé= xi sikjaꞌetsjen.

—¿Jó tsunire kibi? —kitsure xinkjin.

13 —Chꞌi=ni nchjabiu —kitsu yakꞌa xi tu tsejnuke.

Pedro yeꞌere nijmi xuta

14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro tsakasen nduju ko nchja apóstol xi ngitejngu, ꞌba ꞌñu kinchja nga kitsure xuta naxinando:

—Jun nchja judío ko ngatsiꞌu xi tetsubo naxinanda Jerusalén, ngatjaꞌyo ꞌba tasen ñojon mé= xi xin_nuu̱. 15 Bi chꞌi nchjabi jotsaꞌen tenikjaꞌetsjion, ngatꞌa saꞌe= chuba ñajan nga tajñu. 16 Kui=bi xi kitsutitjun xuta chinga profeta Joel:

17 ꞌBi= ku̱an nixtjin xi fetꞌani,

sja_ra̱ Isennixtjinna̱ ngatsiꞌi xuta, kitsu Naꞌenchana.

Kiꞌndi xiꞌinnu ꞌba kiꞌndi yanchjinnu kuinchja ngatꞌana̱ joni jngu profeta,

ꞌba nchja nistinu sꞌejñatsejenre mé= xi tijñaꞌmo,

ꞌba nchja chinganu kuaꞌere chini xi kjuakixi.

18 Kui nixtjinbiu sja_ra̱ Isennixtjinna̱ nchja chuꞌndana̱ ꞌba ko yanchjin chuꞌndana̱.

ꞌBa kuinchja ngatꞌana̱ joni jngu profeta.

19 Saꞌaa̱n kjuakun ngankꞌaa

ꞌba chu̱ba̱ xi kuakutsejen kjuajena̱ tꞌanangiu,

ꞌba sꞌe̱ jin ko ndiꞌi ꞌba ko niꞌndi xi yufi ni.

20 Tsuꞌbiu ku̱ajñu

ꞌba naꞌenso ini ku̱an joni jin,

kionga kje faꞌejín nixtjin nga kjuaꞌe Naꞌenna,

nixtjin xi je ꞌba xi tjinre kjuaje.

21 ꞌBa kꞌuangi ngatsiꞌi xi kuinchja jaꞌenre Naꞌenna.

22 ’ꞌBamani jun naꞌen xi Israel tsojon, tasen ñojon mé= xi xin_nuu̱. Jesús xi Nazaret tseꞌe, kui jngu xuta xi Naꞌenchana yaku chuya ngajinnu. Ngatꞌa Naꞌenchana kitsjare kjuaꞌñu nga kitsaꞌen ngajinnu kjuaje ko kjuakun ko chuba xi yakutsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana jotsaꞌen jun nda ꞌyo. 23 Kui Jesús xi kuangantsja, jotsaꞌen tjun kitsikjaꞌetsjen ꞌba kuamejénre Naꞌenchana ꞌndani nga ꞌetutsꞌinre. ꞌBa jun kjindubo ꞌba kjinikꞌion, kionga kjiningantsjo ngaya ntsja nchja chꞌokun tuxi sꞌetꞌani kru. 24 Tunga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire ꞌba ꞌejñatꞌaxinre kjuaꞌonre kjuabeya, ngatꞌa kjuabeya bi kuánre kitsikꞌejñaꞌñu. 25 Ngatꞌa ꞌba kitsu David nga kinchja ngatꞌare Jesús:

Tsaꞌbia̱ nga Naꞌenna ngantsjai tijña ngixkuaa̱n.

Ngatꞌa ngate kixina̱ sejñatꞌa, kui kjua bi kjuatseni inimana̱.

26 Kui kjuañu kuatsjanire inimana̱, ꞌba en xi tsja tsu ꞌetjuni ndsuꞌbaa̱,

ꞌba kaꞌnda yojona̱ tikuyare nga sa̱kure mé= xi nda.

27 Ngatꞌa bi sikumanaa̱ ngaꞌndere mikꞌen,

ꞌba bi kuaꞌeꞌnde tsa kjueꞌndu Xuta Tsje xi tsiji.

28 Kikakutsejennaa̱ ndiya xi fi ña kꞌuendukun xuta,

ꞌba sitsenaa̱ kjuatsja nga kuatejñaa̱ ngixkuin.

29 ’Jun ntsꞌia̱ xian, ma mixan ko kjuakixi ngatꞌare xuta chingana David nga kꞌen ꞌba kisꞌeyanijin, ngatꞌa kaꞌnda nixtjin ngandaꞌe tijñajin ngisana tsjure. 30 Kui= xi jngu profeta kuán ꞌba tsabe nga Naꞌenchana jaꞌba je= kitsjare en ngatꞌare jaꞌenre nga ntje xi tseꞌe stjujin xi kꞌuejñasun ngaꞌndere ña batexuma rey. 31 ꞌBa ꞌbatsaꞌen David tsabe titjun mé= xi ku̱an ꞌba kitsuya nga Cristo kjuaꞌaya nganire, nga bi sꞌe̱jña ngaꞌndere mikꞌen, ꞌba nga bi kjueꞌndu yojore. 32 Kui Jesús kibi xi Naꞌenna kitsikjaꞌaya nganire, ꞌba ngatsiꞌi ji̱n tenikixiyee̱ ngatꞌare kibi. 33 Kui xi kitsaꞌere kjuaje nga kjinikꞌejña ngate kixire Naꞌenchana ꞌba kisakure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi Naꞌenchana kitsuyatitjun nga sjare. ꞌBa kui Isennixtjinbi xi titsikasen ꞌba kui xi teꞌyo ꞌba xi tenuꞌyo ngandaꞌe. 34 Ngatꞌa bi David xi tsijin ngankꞌaa, tunga ꞌba= kitsu:

Naꞌenchana kitsure Naꞌenna̱:

“Teni ngate kixina̱,

35 kaꞌnda nga xi stikeri ngi ndsakui sikꞌenda.”

36 ’Kui kjua nda ngatjaꞌyañu ngatsiꞌu xi Israel tseꞌe, nga Jesús xi jun kikjatꞌo kru, kui= xi Naꞌenchana kitsaꞌen Naꞌen ꞌba Cristo —kitsu Pedro nga kinchja.

37 ꞌBa kionga kjintꞌe kibi nchja xi tjindu kio, ne ba kisꞌere ꞌba tsiningiyare Pedro ko nchja chinga apóstol xi yakꞌa:

—Jun ntsꞌe xian, ¿mé= xi tjinnere nga siꞌee̱n?

38 ꞌBa Pedro kitsingojore:

—Tikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba ndiba ngañu ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa nga ko jaꞌenre Jesucristo ngatasatendo nga jngu jngu tuxi ku̱achatꞌanu jenu ꞌba ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana sjanu Isennixtjintsjere. 39 Ngatꞌa tsojon mé= xi kitsuyatitjun Naꞌenchana, ꞌba tseꞌe kiꞌndi nistinu, ꞌba tseꞌe ngatsiꞌi xuta xi kjin tjindu, ngatsiꞌi xuta xi Naꞌenchana kuinchjare nga kjuaꞌe ngatꞌare Kui.

40 Kui enbi ko kjaꞌe ngisa en xi kitsu Pedro nga kinchja ꞌba nga ꞌenere xuta.

—Tꞌetutꞌaxin_ru kui xuta chꞌokun xi tjin ngandaꞌe —kitsure.

41 Kui kjua kisatendani xuta xi yatesinre en xi kitsu Pedro. Kui nixtjinbiu jánru mi xuta jaꞌe ngisa ngajinre xuta xi je kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús. 42 Kjitꞌa yasen ñojon en xi bakuya nchja chinga apóstol, ꞌba jngu kitsaꞌen xinkjin, ꞌba kuañajan nga yakjanya niñuxtila xi kiskine, ꞌba nga jako Naꞌenchana.

Jotsaꞌen tsekꞌendu xuta xi tjun kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús

43 Kuakunre ngatsiꞌi xuta, ngatꞌa nchja chinga apóstol kitsaꞌen nkjin kjuakun ko chuba xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana. 44 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús jngu kitsaꞌen yojore ꞌba tujngu kitsichjenko xinkjin ngayéje mé= xi tjinre. 45 Yateña nangire ꞌba ko xi tjinre, ꞌba kitsitsojosun ton ngajinre ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa nga kitsjare jó tjin machjenre nga jngu jngu. 46 Nyujun nyujun kuañajan ña ma ndetsinre ningu ꞌba xki niꞌya yakjanya niñuxtila nga kiskineko xinkjin ko kjuatsja ꞌba nga inda kjiyuju inimare. 47 Kitsichjire Naꞌenchana, ꞌba ngatsiꞌi xuta xi naxinando tseꞌe nda kinchja ngatꞌa tseꞌe. ꞌBa nyujun nyujun Naꞌenchana kitsikasen ngisare ngajinre kui kjaꞌe ngisa xuta xi inyaꞌbangi.

3

Pedro tsinda jngu xuta xi bi ma fi

1 Jngu nixtjin nga chuba ján nga kuangixun, Pedro ko Juan kiji ningu, ngatꞌa kui= chubabiu nga xuta xi tseꞌe Israel fako Naꞌenchana. 2 ꞌBa kio tijña jngu xuta xi bi ma fi ꞌndani nga kitsin. Xi nyujun nyujun nikꞌejñaxtiu xuntja ningu xi Nda Kjiꞌu ꞌmi, tuxi skuiꞌa kjuatjonire ton xuta xi faꞌasꞌen ña ma ndetsinre ningu. 3 ꞌBa kionga xutabiu tsabe Pedro ko Juan nga inyafaꞌasꞌen ña ma ndetsinre ningu, tsiꞌakjuatjore ton. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ko Juan kiskutsejenꞌa xutabiu. ꞌBa Pedro kitsure nga jako:

—Chutsejenꞌanii̱.

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutabiu kiskutsejenꞌa nga kiskuya nga kuaꞌere ton. 6 Tunga Pedro kitsure:

—Tsajainna̱ ton xi plata ninga ton xi oro ni, tunga mé= xi tjinna̱ sjara̱. Nga koni nga jaꞌenre Jesucristo xi Nazaret tseꞌe, tisetjen ꞌba titjajme.

7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsuba ntsja kixi xutabiu nga kitsikisetjen, ꞌba taꞌa kisaku ngaꞌñure ndsaku ko ngisin ndsaku xutabiu. 8 ꞌBa se kiskjinkꞌa nga tsisetjen, ꞌba tsakꞌajme. ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌasꞌenko Pedro ko Juan ña ma ndetsinre ningu. Tsuꞌba ꞌba tikjinkꞌakoni ꞌba titsichjire Naꞌenchana. 9 Ngatsiꞌi xuta tsabe nga tsuꞌba ꞌba nga titsichjire Naꞌenchana, 10 ꞌba tu ꞌba= kuánre ꞌba kitsakjun ngatꞌare mé xi kuánre xutabiu. Ngatꞌa bexkun nga kui xutabiu xi ꞌbejña nga miꞌa ton ngantja ningu xi Nda Kjiꞌu ꞌmi.

Pedro tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ña ma ndetsinre ningu

11 Xuta xi kuanda, bi nde titsuntjintꞌani Pedro ko Juan. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi xuta inyamakunre ꞌba kuañajan ña inya nchjabiu nginiꞌya xi Nginiꞌyare Salomón ꞌmi. 12 ꞌBa kionga Pedro tsabe kibi, jako naxinando, ꞌba kitsure:

—Jun xuta naxinanda Israel, ¿ánñu tjimakunninu kibi? ¿ꞌBa ánñu techutsejenꞌaninii̱ joni tsa kjuaꞌñu tsaja̱i̱n ꞌba tsa ngatꞌa nga ꞌñu ꞌyakui̱n Naꞌenchana, tsa kui kjua kuán kjinikꞌajmeni̱ kui xutabi? 13 Naꞌenre xuta chingana Abraham ko Isaac ko Jacob, kui= xi kitsjare kjuaje Kiꞌndire. Kui Jesús xi jun kjiningantsjo ꞌba kjiꞌyaton ngixkun Pilato, kionga kui kuamejénre nga sikꞌejñandai. 14 Tunga jun kjiꞌyatonñu xuta tsje ꞌba xi kixi. Tusa tsikixun nga jngu xuta xi kitjenre mikꞌen kikaꞌenu. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjinikꞌion kui xi tsikꞌendukun xuta. Tunga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire ꞌba ji̱n= xi tenikixiyee̱ kibi. 16 Ngatꞌa makjainni̱ ngatꞌare Jesús, kui= kjua ngatꞌare jaꞌenre Jesús kitsaꞌe ngaꞌñure xutabi xi teꞌyo ꞌba ꞌyaxkun. Ngatꞌa makjainni̱ ngatꞌare Jesús, kui= kjua xutabi kuandakjinni ngixkun ngatsiꞌu.

17 ’ꞌBa ngandaꞌe, ntsꞌia̱ xian, ꞌbe=ña̱ nga bi ꞌyo mé= xi kjiñoꞌon. ꞌBa nde xutaxanu bi be mé= xi kitsaꞌen. 18 Tunga ꞌba=tsaꞌen Naꞌenchana kitsikꞌetjusun mé= xi kitsuyatitjun kionga kitsikinchja ngatsiꞌi profeta, nga Cristo tjinnere kjuaꞌa kjuanima. 19 Kui kjuañu tikꞌantjaiyañu kjuafaꞌetsjennu ꞌba ndiba ngañu ngixkun Naꞌenchana, tuxi sichatꞌaninu jenu. Tsa ꞌba siꞌon, Naꞌenchana sjanu nixtjin nga ku̱an sikjaꞌayo 20 ꞌba sikasennu Jesús, kui xi kitsaꞌe titjunre xa nga ku̱an Cristonu. 21 Jesucristo tjinnere nga kꞌuejña ngankꞌaa ngandaꞌe, kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga sꞌe̱nda ngani ngayéje xi kitsu Naꞌenchana nixtjin kuatse jan, jotsaꞌen kitsikinchja profeta tsjere. 22 Jotsaꞌen kitsu Moisés nixtjin kuatse jan: “Naꞌenchana, kui= xi Naꞌennu. Kui xi sikasennu jngu profeta xi kꞌuetjujin ngajinnu, jotsaꞌen kitsikasenna̱. Tasen ñojon ngayéje mé= xi kuetsunu, 23 ngatꞌa tuꞌyañu xi bi kuasen ñojonre profetabiu, kui= xi kjuiꞌnaxjejin ngajinre xuta naxinando.”

24 ’ꞌBa Samuel ꞌba ko ngatsiꞌi profeta xi jaskan kisꞌe ꞌba=nde kinchja ngatꞌare nixtjinbi. 25 ꞌBa tsojon= ku̱an mé= xi kinchja profeta, ꞌba tu kjuanda tsojon nga Naꞌenchana ꞌendako kjua xuta chinganu, kionga ꞌba kitsure Abraham: “Ngatsiꞌi naxinanda xi tjin ngasunꞌndebi ku̱achikuntaꞌen ngatꞌare ntje xi sꞌe̱ri.” 26 Kionga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire Kiꞌndire, jun= titjun kitsikasennu, tuxi sichikuntaꞌenninu ꞌba meni nga jngu jngu xi tjin ngajinnu kꞌuenduni tsajmi xi chꞌotjin.

4

Pedro nchja ngixkun xutaxa

1 ꞌBa Pedro ko Juan tojo inyafako xuta naxinandabiu kionga jaꞌe nchja naꞌmiu ko xi ngakure xi tsikuenda ningu ꞌba ko nchja saduceo. 2 Kui ꞌñu kjimastire, ngatꞌa Pedro ko Juan inyabakuyare xuta naxinandabiu ꞌba inyaꞌbeꞌere nijmi nga ngatꞌare Jesús nga je kisꞌejña kusun nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen. 3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsuba ꞌba kiskanisꞌen nduya kaꞌnda nixtjin nga kuanyujun, ngatꞌa je kuangixun kui nixtjinbiu. 4 Tunga xuta xi kjintꞌe mé= xi kinchja Pedro ko Juan, nkjin kuán xi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús. Ónru mi kuán nchja xi kuakjainre.

5 ꞌBa ꞌba kuán nixtjin nga kuanyujun, xutaxare naxinando ko nchja chingare naxinando ꞌba ko nchja chjine tseꞌe kjuatexuma kuañajan naxinanda Jerusalén. 6 ꞌBa nde jaꞌe Anás xi naꞌmi titjun, Caifás, Juan, ko Alejandro, ꞌba ko ngatsiꞌi nchja xi xinkjin nchja naꞌmi ngaku. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kichjaꞌa Pedro ko Juan ꞌba kjinikinya ngamasenre nchjabiu tuxi xjaningiyanire.

—¿Mé= kjuaꞌñu xi tjinnu nga nindo xuta? —kitsu nchja xabiu—. ¿ꞌYá= xi tiꞌbexanu nga ꞌba teñoꞌon?

8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinchja Pedro nga kitse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba kitsure:

—Jun xutaxa ko nchja chingare naxinanda Israel, 9 ngandaꞌe techjaningiyanii̱ ngatꞌare kjuanda xi kuán ngatꞌa tseꞌe jngu xuta xi bi ma fiꞌin ꞌba jótsaꞌen kuandanire. 10 Ngatjaꞌyo ngatsiꞌu ꞌba ko ngatsiꞌi xuta naxinanda Israel nga jaꞌenre Jesucristo xi Nazaret tseꞌe xi jun kjinikꞌentꞌo kru ꞌba xi Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire, ngatꞌare kui kuandani xuta xi sejña nduju ngixkún ngaꞌe. 11 Kui Jesús, ndiojo xi tsabeton nchja chjinexjo tunga je ndiojo titjun kuán. 12 Tsajain ngisa xi mare tsikꞌangi xuta, ngatꞌa Naꞌenchana bi kjaꞌe kitsikasen ngisa ngasunꞌndebi xi nga ko jaꞌenre ku̱an sikꞌanginina.

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuakunre xutaxabiu, kionga kjintꞌe nga ꞌbatsaꞌen ko kjuaꞌñu kakun kinchja Pedro ko Juan ꞌba tsabe nga tuxkia xuta= kuán ꞌba xi bi kiskutꞌaya. Tsabexkun nga kui xi jaꞌba je tsekꞌetsumako Jesús. 14 Tunga bi kuán jo kitsure ngatꞌa inyabe nga xuta xi kuanda sejñatꞌare nchjabiu. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌexare nga ngatꞌetjujin ña kuañajan, ꞌba xutaxabiu joyanire xi jngu= xi jngu.

16 —¿Mé= xi sikua nchjabi? —kitsu—. Ngatꞌa ngatsiꞌi xuta xi tjindu naxinanda Jerusalén je be kjuakun xi kitsaꞌen, ꞌba bi ku̱an kꞌueꞌma. 17 Tusa kuinyakun_ra, tuxi tuꞌyá nde kuetsuyanire ngatꞌare jaꞌenre Jesús ꞌba tuxi bi nde kuajenduju ngisani enre ngajinre xuta naxinando.

18 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinchja nganire nchjabiu ꞌba inyakunre nga bi nde kuinchjani ninga bi nde kuakuyani ngatꞌare jaꞌenre Jesús. 19 Tunga Pedro ko Juan ꞌbi kitsu nga kitsingojore xutaxabiu:

—Chusun_ru mé= xi nda tjin ngixkun Naꞌenna —kitsure—. ¿A jun= xi sikꞌetjusunri̱ asa Naꞌenchana? 20 Ngatꞌa bi ku̱an xiu kuetsubai̱ ngatꞌare mé= xi kjiꞌyee̱ ꞌba kjinuꞌyee̱.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutaxabiu inyakun ngisare, tunga kitsikꞌendundai. Bi kisaku ndiyare jótsaꞌen sikjaꞌa kjuanima, ngatꞌa ngatsiꞌi xuta naxinando kitsichjire Naꞌenchana ngatꞌare mé xi kuán. 22 Ngu xuta xi kuanda ngatꞌare kjuakunbi, tsꞌaxtiu yachan nure.

Xuta xi makjainre miꞌare kjuaꞌñukakun Naꞌenchana

23 Kionga je kjinikꞌendundai Pedro ko Juan, taꞌa kikun xuta xi yakꞌa xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba yeꞌere nijmi ngayéje xi kitsure nchja naꞌmi ngaku ko nchja chingare naxinando. 24 ꞌBa kionga xuta xi yakꞌa kjintꞌe kibi, ngatsiꞌi tujngu kitsaꞌen kjuafaꞌetsjenre nga jako Naꞌenchana ꞌba kitsu:

—Ji Naꞌen, ji xi kjiñeꞌen ngankꞌaa, tꞌanangiu ko ndachikun ꞌba ko ngayéje xi kio tjin. 25 Ngatꞌare Isennixtjintsjeri kjinikinchje David xuta chingani̱. Kui xi ꞌba nde kitsaꞌexatꞌari ꞌba kjinikinchje:

¿Ánñu inyakjanni naxinanda xi tjin ngasunꞌndebi?

¿Ánñu xuta foyanire tsajmi xi tsajain ndiyare?

26 Tsikꞌendunda nga skjan nchja rey xi tjin ngasunꞌndebi,

ꞌba xutaxabiu kuañajan

tuxi kꞌuendani kjua xi bi nda tjin ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba ko Cristore.

27 ’Ngatꞌa kjuakixi= nga naxinandabi rey Herodes ko Poncio Pilato kuañajanko xuta xi Israel tseꞌe ꞌba ko xi bi tseꞌe Israel ꞌba ꞌenda kjua xi bi nda tjin ngatꞌare Jesús xi Kiꞌndi tsjeri xi kjiñeꞌen nga Cristo kuán. 28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikꞌetjusun nchjabiu ngayéje mé= xi kjiniꞌindutitjin ꞌba xi kichusun_ri nga tjinnere nga ku̱an. 29 ꞌBa ngandaꞌe, ji Naꞌen, chutsejenꞌai mé= xi mejénre sikoni̱ nchjabiu ꞌba tiꞌen nga xutari ngatatsikjaꞌaxtiuya en xi tsiji ko kjuaꞌñukakun. 30 Tsejen ngatamare xi sefesun kjuaꞌñuri, ꞌba ngatꞌare jaꞌenre Jesús, Kiꞌndi tsjeri, ngatjama kjuakun ꞌba ko chu̱ba̱ xi kuaku kjuajeri.

31 ꞌBa kionga je jetꞌare nga jako Naꞌenna, ngaꞌnde ña kuañajan jatse; ꞌba Isennixtjintsjere Naꞌenchana jaꞌe ngajinre ngatsiꞌi, ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ko kjuaꞌñukakun.

Xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús kitsikjenko xinkjin tsajmi xi tjinre

32 ꞌBa ngatsiꞌi xi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús jngu kitsaꞌen inimare ko kjuafaꞌetsjenre. Niꞌyá tsu tsa tu kui tajngu tseꞌe mé= xi tjinre. Tusa tu jngu je kitsikjenko xinkjin mé= xi tjinre. 33 ꞌBa ko ꞌñu tse kjuaꞌñu nchja chinga apóstol kitsikjaꞌaxtiuya nga jaꞌaya nganire Naꞌenna Jesús, ꞌba Naꞌenchana ꞌñu kitsichikuntaꞌen ngatsiꞌi. 34 ꞌBa ngajinre xutabiu tsajain xi naꞌen chunre, ngatꞌa ngatsiꞌi xi tjinre tsa xuꞌba asa niꞌya bateña ꞌba faꞌeko ton jotjin baꞌere. 35 ꞌBa nchja chinga apóstol faꞌetsjare, ꞌba kui bakjanyare ngatsiꞌi xuta jotsaꞌen machjenre nga jngu jngu.

36 ꞌBa tsikꞌejña jngu xuta lebita xi kitsin nangi Chipre xi Kuse ꞌmi, xi nchja chinga apóstol Bernabé kitsure nga jaꞌen skare. (Kui jaꞌen xi tsunire: Xi tsja kjuaje kakun.) 37 ꞌBa Bernabé yateña jngu xuꞌba xi tjinre ꞌba jaꞌetsjare nchja chinga apóstol ton xi kuachjinire.

5

Jere Ananías ko Safira

1 Tunga jngu xuta xi Ananías ꞌmi nde yateña jngu xuꞌba. ꞌBa chjunre Safira ꞌmi. 2 Kui xi ꞌejñatꞌaxin jngu kaꞌa ton xi jotjin kikaꞌere xuꞌbare ꞌba xi ngijngu kaꞌa jaꞌetsjare nchja chinga apóstol. ꞌBa nde tsabe chjunre mé= xi kitsaꞌen ngayeje. 3 ꞌBa kio Pedro kitsure:

—Ji Ananías, ¿ánñu chanayiu jaꞌasꞌenjinni inimari, nga en ndesu teꞌmi_ri Isennixtjintsjere Naꞌenchana nga kichjube jngu kaꞌa ton jotjin kikaꞌeri xuꞌbari nga kikateñe? 4 Kionga kje bateñajín xuꞌbo, ¿a bi tsa tsiji? ꞌBa kionga je kikateñe, ¿a bi je tsiji ton? ¿Ánñu ꞌbatsaꞌen kjinikjaꞌetsjenni nga ꞌba kjiñeꞌen? Naꞌenchana xi kikꞌin_ri en ndesu, bi xuta.

5 Kionga kjintꞌe enbi, Ananías je mikꞌen nga kiska tꞌanangiu. ꞌBa a tu ꞌñu kitsakjun ngatsiꞌi xuta xi kjintꞌe mé xi kuán. 6 ꞌBa kio jaꞌe jó ján nchja nisti ꞌba yaxtejun najñu yojore, ꞌba ꞌetjuko nga kikꞌeyanijin.

7 Jánru hora jaskan, jaꞌe chjunre Ananías xi bi be mé xi kuán. 8 ꞌBa kio Pedro tsiningiyare:

—ꞌBa tꞌinna ¿a ꞌbi= tjin kichꞌo xuꞌbanu nga kikateño?

—Jun, ꞌba= tjin kikateñanii̱ —kitsingojo Safira.

9 —¿Ánñu kaminyaꞌañu xingiu nga mejénnú xutꞌayako Isennixtjintsjere Naꞌenchana? —kitsu Pedro—. Nchjanisti xi tjindu ngastun xuntjo kui= xi kikꞌeyanijin xiꞌinri, ꞌba ngandaꞌe nde, ji kuekori.

10 ꞌBa ndekuini chubabiu je mikꞌen chjunbiu nga kiskatꞌa ndsaku Pedro. ꞌBa kionga jaꞌasꞌen nchja nistibiu, tsabe nga je kjijñakꞌen chjunbiu ꞌba ꞌetjuko nga kikꞌeyanijintꞌare xiꞌinre. 11 ꞌBa niki ꞌñu kitsakjun ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌare Jesús ꞌba ko ngatsiꞌi xuta xi kjintꞌe kibi.

Kjuakun xi kitsaꞌen nchja chinga apóstol

12 ꞌBa nchja chinga apóstol nkjin kjuakun ko chu̱ba̱ xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana kitsaꞌen ngajinre naxinandabiu, ꞌba ngatsiꞌi tu jngu kitsaꞌen kjuafaꞌetsjenre ꞌba kuañajan nginiꞌya xi Nginiꞌyare Salomón ꞌmi. 13 ꞌBa xuta xi yakꞌa bi kuaꞌñukakun nga kuañajanjinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, tunga naxinandabiu nda kinchja ngatꞌa tseꞌe. 14 ꞌBa kuankjin ngisa xuta, xi xiꞌin ko yanchjin, xi jaꞌe ngisa ngajinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús.

15 ꞌBa kaꞌnda ngaya ndiyo kikani xuta xi inyasefesun xi kitsikayusun nijña ko nachan, tuxi kionga kjuaꞌani Pedro ninga tu nkꞌianre kjuaꞌanere xi inyafesun. 16 ꞌBa nde jaꞌe nkjin xuta naxinanda xi tjindu ngandaire naxinanda Jerusalén nga jaꞌeko xinkjin xi inyasefesun ꞌba ko xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda, ꞌba ngatsiꞌi kuanda.

17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen a tu ꞌñu kuaxinre naꞌmi titjun ko ngatsiꞌi xi mako xi nchja saduceo kuán. 18 ꞌBa kitsikasen nchja xi kitsuba nchja chinga apóstol ꞌba kiskanisꞌen ngaya nduyare naxinando. 19 Tunga ngajñu jngu ankjere Naꞌenchana kiskjexꞌa xuntja nduyo ꞌba tsꞌaxje nchjabiu ꞌba ꞌbi kitsure:

20 —Tangiun, tanginkinya nduju ña ma ndetsinre ningu ꞌba tꞌe_ru nijmi xuta naximando ngayéje en xi tseꞌe kjuabenichun xatsebi.

21 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikꞌetjusun nchja chinga apóstol en xi kikꞌinre. ꞌBa nga kuanyujun, jaꞌasꞌen ña ma ndetsinre ningu ꞌba yakuya. ꞌBa ndekui chubabiu jaꞌe naꞌmi titjun ꞌba ko nchja xi mako ngaꞌnde ña mañajan xinkjin. ꞌBa kio kitsikjintꞌe ngatsiꞌi nchja ngakure xuta xi Israel tseꞌe ꞌba ꞌexa nga kuechjaꞌa ngaya nduyo nchja chinga apóstol. 22 Tunga kionga nchja xi tsikuenda ningu echu nduyo, bi kuasjaire nchja chinga apóstol. ꞌBa ꞌbatsaꞌen jendiba ngani nga jaꞌekeꞌe nijmi.

23 —Tichja tsjan tsjan xuntja nduyo nga echii̱. ꞌBa chasoldadu xi kio inyatsikuenda inyaxtiu xuntjo. Tunga kionga kichjuꞌi, tuꞌyá kjiꞌyee̱ ngaya —kitsu.

24 Kionga kjintꞌe enbi, naꞌmi titjun ko nchja naꞌmi ngaku ꞌba xi ngakure chasoldadu xi tsikuenda ningu, kaꞌnda bi nde beni mé= xi sikjaꞌetsjen ꞌba tsiningiyare xinkjin jótsaꞌen kjuechukjetꞌani kjuabi. 25 Tunga jngu xuta ꞌba jaꞌetsure:

—Jun, naꞌen, nchja xi kichanisꞌion nduya tsakaiñu ña ma ndetsinre ningu= inya ꞌba inyabakuyare xuta naxinando.

26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi tsikuenda ningu ꞌba ko xi ngakure kiji ꞌba jaꞌeko ngani nchja chinga apóstol. Tunga bi kitsiꞌonre ngatꞌa tsakjun tsa ndiojo kueꞌere xuta naxinando. 27 Kionga jaꞌeko, kitsikinya ngixkun xutaxa xi kuañajan kio. ꞌBa kio naꞌmi titjun tsiningiyare:

28 —¿A bi je ꞌba kikꞌinkixiri̱ nga bi nde ku̱an kuakuyañu ngatꞌare xutabiu? ꞌBa ¿mé= xi teñoꞌon jun? —kitsure—. Ngatsiꞌi xi tseꞌe Jerusalén be mé= xi tebakuyo, ꞌba mejénnú nga ji̱n xaninenii̱ kjuabeyare xutabiu.

29 —Tjinnere nga Naꞌenchana titjun sikꞌetjusun_ri̱ nga ko mare xuta —kitsingojo Pedro ꞌba ko nchja chinga apóstol xi yakꞌa—. 30 Naꞌenre xuta chingana kitsikjaꞌaya nganire Jesús, xi jun kjinikꞌentꞌo kru. 31 Naꞌenchana kitsjare kjuaje ꞌba kitsikꞌejña ngate kixire. Kui= xi xuta titjun ngandaꞌe ꞌba xi tsikꞌangi xuta tuxi sjanire kjuanichatꞌa xuta xi Israel tseꞌe kionga tsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba faꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana. 32 Ji̱n= xi tenikixiyee̱ ngatꞌare kibi ꞌba ꞌba nde Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngayeje, Isennixtjin xi Naꞌenchana tsjare xuta xi tsikꞌetjusunre.

33 Kionga kjintꞌe enbi xutaxabiu, niki ꞌñu kuakjanre, kaꞌnda kuamejénre sikꞌen nchja chinga apóstol. 34 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsakasen nduju ngajinre nchjabiu jngu xuta fariseo xi Gamaliel ꞌmi, jngu chjine kjuatexuma xi ꞌyaxuta ngatꞌare ngatsiꞌi xuta naxinando. Xi ꞌexa nga kjuiꞌnaxje ngutjun nchja chinga apóstol.

35 —Jun naꞌen naxinanda Jerusalén —kitsure xutaxa xi yakꞌa—, nda chusun_ru mé= xi siko kui xutabi. 36 Ngatꞌa jo kuán ngandaꞌeñu, isetjen jngu xuta chinga xi Teuda ꞌmi. ꞌBa kui kitsure yojore jngu xuta xi ꞌñu chjire, ꞌba ñujunru sientu nchja kitjenngi. Tunga Teuda kjinikꞌen ꞌba ngatsiꞌi xi kitsjenngire kitsojoba. ꞌBa kio jetꞌa yeje. 37 ꞌBa jaskan ngani, nixtjin nga tukjaꞌaya xki xuta naximando, isetjen Judas xi Galilea tseꞌe, ꞌba kitsaꞌen nga nkjin xuta kitjenngire. Tunga ꞌba nde kui kjinikꞌen ngayeje ꞌba ngatsiꞌi xi kitsjenngire kitsojoba.

38 ’ꞌBamani, sja_nuu̱ jngu kjuafaꞌetsjen ngandaꞌe: Ngatꞌejño nchjabiu ꞌba tumé nde nikonu. Ngatꞌa tsa tu tseꞌe sa xuta xi tsikjaꞌetsjen ꞌba xi tsaꞌen nchjabiu, kjuetꞌa. 39 Tunga tsa tseꞌe Naꞌenchana, bi ku̱an sikaseꞌñu. Chutsejen_ru yojonu tsa tu Naꞌenchana= nini xi tebixkjankoñu.

40 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutaxabiu kuakjainre mé= xi kitsu Gamaliel. Kinchjare nchja chinga apóstol ꞌba yajare ꞌba ꞌechjaꞌndere nga bi nde kuinchja ngisani ngatꞌa tseꞌe Jesús. Jaskan kitsikꞌendundai ngani. 41 ꞌBa nchja chinga apóstol ꞌetukajinre xutaxabiu ꞌba ꞌñu tsja titsubare, ngatꞌa Naꞌenchana je kitsjaꞌndere nga kjuaꞌa kjuanima tu kjuare jaꞌenre Jesús. 42 ꞌBa ngantsjai nixtjin ña ma ndetsinre ningu ꞌba xki niꞌya janda bakuya ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya ngatꞌa tseꞌe Jesucristo.

6

Yatu xuta sꞌenere xa tuxi kuasekoni nchja chinga apóstol

1 Kui nixtjinbiu kionga je kjimankjín xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, ꞌbatsaꞌen xi nchja en griego kitsikꞌaxki xi nchja en hebreo. Kitsu nga bi nda inyasatesinre yanchjin kꞌan xi tjin ngajinre nga nyujun nyujun kjiꞌbaꞌbisunre xi chine. 2 ꞌBa nga tejó nchja chinga apóstol kinchjare ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús.

—Ji̱n tjinnere nga sikjaꞌaxtiuyee̱ enre Naꞌenchana. ꞌBa bi nda tjin tsa kꞌuejñee̱ nga sikjaꞌaxtiuyee̱ ion tuxi kuatesinnii̱ yamixo —kitsure—. 3 ꞌBa kui kjuañu jun, ntsꞌia̱ xian, tinyisjaijiun ngajinnu yatu nchja xi nda ꞌyaxkun, xi kjitse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ko kjuankjin kakun, tuxi sꞌe̱nenire xabi. 4 ꞌBamani ji̱n, janda xukuai̱ Naꞌenchana ꞌba janda sikjaꞌaxtiuyee̱ enre.

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi kuakjainre mé= xi kitsu nchja chinga apóstol ꞌba kiskjaꞌajin nchjabi: Esteban, jngu xi ꞌñu makjainre ꞌba xi kjitse Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngajinre, ko Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, ko Parmenas ꞌba ko Nicolás xi Antioquía tseꞌe. Kui xutabi xi bi judío, tunga je ndaꞌe makjainnire ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 6 ꞌBa jaskan kui nchja xi yatu jaꞌechani ngixkun nchja chinga apóstol, ꞌba nchja chinga apóstol tsiꞌare kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare kui ꞌba yanere ntsja.

7 ꞌBa kinduju enre Naꞌenna, ꞌba xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús ꞌñu nkjin kjima naxinanda Jerusalén, ꞌba nkjin nchja naꞌmi kuakjainre ngayeje.

Kionga kjinduba Esteban

8 ꞌBa mani Esteban, ꞌñu kjinichikuntaꞌen ngatꞌare Naꞌenchana. ꞌBa ko kjuaꞌñure Naꞌenchana kitsaꞌen kjuakun ko chu̱ba̱ yaꞌe xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana ngajinre xuta naxinando. 9 Tunga jngu nixtjin yakꞌa xuta xi tseꞌe niꞌya sinagoga xi Chuꞌnda xi Je Kjinikꞌendundai ꞌmi, ꞌba yakꞌa xuta xi Cirene tseꞌe, ko xi Alejandría tseꞌe, ꞌba ko yakꞌa xi jendibani nangi Cilicia ko nangi Asia ꞌetutsꞌinre nga josiko Esteban. 10 Tunga bi kuán kitsaꞌenre Esteban, ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsjare kjuankjin kakun nga kinchja.

11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌechjire yakꞌa nchja, tuxi kuetsuni nga kjintꞌere nga Esteban chꞌo kitsu ngatꞌa tseꞌe Moisés ꞌba ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 12 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kjinistire xuta naxinando ko nchja chinga ꞌba ko nchja chjine kjuatexumo. ꞌBa kitsuba Esteban ꞌba kiko ña mañajan xutaxa titjun. 13 ꞌBa jaꞌechani nchja xi kinchja en ndesu nga kitsu:

—Kui xutabi chꞌo tsu ngantsjai ngatꞌa tseꞌe ningutsjebi ꞌba ngatꞌa tseꞌe kjuatexumo. 14 Kjinuꞌyee̱ nga kitsu nga Jesús xi Nazaret tseꞌe sikixuya ningubi ꞌba nga sikꞌantjaiya kjuachinga xi ꞌejñana Moisés.

15 ꞌBa ngatsiꞌi xutaxa xi kio tjindu kiskutsejenꞌa Esteban ꞌba tsabe nga jo kjiꞌi nkjain ankje.

7

Esteban nchjntjai yojore ngixkun xutaxo

1 ꞌBa naꞌmi titjun tsiningiyare Esteban:

—¿A kjuakixi= xi inyatsu nchjabiu? —kitsure.

2 ꞌBa Esteban kitsingojore:

—Jún ntsꞌia̱ ꞌba jun xi naꞌen, tasen ñojon. Naꞌenchana xi tjinre kjuaje kuatsejenre xuta chingana Abraham kionga tijña ngisa nangi Mesopotamia, kionga kje fikꞌejñajín nangi Haran. 3 ꞌBa kitsure: “Tꞌejñe nangiri ꞌba xingi ꞌba tikeni nangi xi an kuakura̱.” 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Abraham ꞌetju nangi Caldea ꞌba kikꞌejña naxinanda Haran. ꞌBa kionga je kꞌen naꞌenre, Naꞌenchana kitsikasen Abraham nangibi kioña jun tetsubo ngandaꞌe. 5 Tunga bi kitsjare ngaꞌnde xi ku̱atseꞌe nangibi, ꞌba ninga bi kitsjare ña kuasen ndsaku. Tunga kitsuya titjunre nga sjare nga ku̱atseꞌe nangiu ꞌba nga jaskan ku̱atseꞌe ntje xi sꞌe̱re, ninga kje tjiínre kiꞌndi Abraham kui nixtjinbiu. 6 Naꞌenchana ꞌba nde kitsure Abraham nga ntje xi sꞌe̱re kꞌuendu nangi xi bi kui tseꞌe, ꞌba nga xuta chuꞌnda ku̱an, ꞌba nga ñujun sientu nu kjuaꞌa kjuanima. 7 Tunga ꞌba nde kitsure Naꞌenchana: “An sikjaꞌaa̱ kjuanima xuta naxinanda ña chuꞌnda ku̱an, ꞌba jaskan kꞌuetju kio ꞌba sichjina̱ kui ngaꞌndebi.”

8 ’Naꞌenchana ꞌendako kjua Abraham ꞌba kitsure nga saꞌen xi circuncisión ꞌmi. ꞌBa kui= kjuañu, kionga je jin nixtjin kitsin Isaac, Abraham kitsaꞌen circuncidar. ꞌBa ꞌba nde kitsaꞌen Isaac ko kiꞌndire Jacob. ꞌBa ꞌba nde kitsaꞌen Jacob ko ngatejó kiꞌndi nistire, xi xuta chingana kuán.

9 ’Kui kiꞌndire Jacob, xi xuta chingana kuán, kuaxinre ngatꞌa tseꞌe ntsꞌe Kuse ꞌba yateñare xuta xi Egipto tseꞌe. Tunga Naꞌenchana tsakaseko Kuse 10 ꞌba jaꞌaxin yejere kjuabare kui. Naꞌenchana kitsjare kjuankjin kakun ꞌba kjuanda ngixkun Faraón xi ngaku titjunre Egipto. ꞌBa Faraón kitsja xare Kuse nga ku̱an xuta titjunre xuta xi Egipto tseꞌe ꞌba xi ngakure ngatsiꞌi xi tjin niꞌyare.

11 ’ꞌBa ꞌbatsaꞌen kisꞌe kjindia ꞌba ꞌñu tse kjuaba ngayéje nangi Egipto ko ngayéje nangi Canaán, ꞌba xuta chingana bi nde kisakunire xi chine. 12 Kionga kjintꞌe en Jacob nga nangi Egipto tjin xi chine, kio titjun kitsikasenni kiꞌndi nistire xi xuta chingana. 13 ꞌBa xi majóni ndiya, Kuse yakure yojore ntsꞌe. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Faraón tsabexkun xinkjin Kuse. 14 ꞌBa kio Kuse ꞌexa nga kuechjaꞌa Jacob xi naꞌenre ꞌba ko ngatsiꞌi xinkjin xi yachute ko kanꞌón mani. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jacob jaꞌekꞌejña nangi Egipto, ꞌba kio kꞌen. ꞌBa nde kio jesun kiꞌndi nistire xi xuta chingana kuán. 16 ꞌBa jaskan yojore Jacob kichani Siquem, ꞌba kiseyanijin tsju xi Abraham tsatsetꞌare kiꞌndire Hamor nga kitsjare ton xi plata ni.

17 ’Kionga je kuatiña nixtjin nga kuajngu en xi kitsu titjunre Naꞌenchana Abraham, ꞌñu nkjin kuan ngisa xuta naxinandana xi nangi Egipto tsikꞌendu. 18 ꞌBa kio yatexuma kjaꞌe xuta ngaku titjunre Egipto xi bi tsabexkun Kuse. 19 Kui xi ꞌejñure xutana ꞌba chꞌo kitsiko xuta chingana. ꞌBa ꞌenere nga sikumare kiꞌndixure, tuxi kueyani.

20 ’Kui nixtjinbiu kitsin Moisés. Jngu kiꞌndi xi nda kjiꞌi kuán ngixkun Naꞌenchana, ꞌba ján sa kitsicha xichare ngaya ndaba. 21 ꞌBa kionga je tjinnere nga sikumare, kiꞌndi chjunre Faraón kiskjebe ꞌba kitsicha jo fani tsa kiꞌndire. 22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Moisés kisakuyare kjuachjinere xuta Egipto, ꞌba ꞌñu kuán nga kinchja ꞌba ko ngayéje xi kitsaꞌen.

23 ’ꞌBa kionga je yachan nure, inimare Moisés kitsuni nga kuekun xuta xinkjin, xi xuta tseꞌe Israel. 24 ꞌBa kionga tsabe nga jngu xuta xi Egipto tseꞌe chꞌo titsiko jngu xuta xi Israel tseꞌe, tsakaseko ꞌba kitsikꞌen xi Egipto tseꞌe. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsingojo xi tjimataꞌen xuta xi Israel tseꞌe. 25 Moisés kitsikjaꞌetsjen nga ku̱ankjinre xinkjin ngatꞌare xa xi kitsaꞌere. Tunga xinkjin bi kuankjinre nga Naꞌenchana jaꞌba je kitsja xare kui, tuxi sikꞌendundaini.

26 ’Nga kuanyujun Moisés tsabe nga jó nchja xi Israel tseꞌe inyakjanko xinkjin ꞌba kuamejénre nga kuatekjanyare. ꞌBa kitsure: “Jun, naꞌen, ntsꞌio ñu. ¿Ánñu nde jun teniꞌoni_ru xingiu xi jngu= xi jngu?” 27 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi titsiꞌonre xuta xi ngijngu kitsunginiña Moisés ꞌba kitsure: “¿ꞌYá= xi titsja xari nga kuatexumanii̱ ꞌba nga kꞌuendai kjuani̱? 28 ¿A mejénri sikꞌennaa̱ jotsaꞌen kjinikꞌen ngujña xuta xi Egipto tseꞌe?” 29 Kionga Moisés kjintꞌe enbiu, tsanga ꞌba kikꞌejña nangi Madián, ña tuꞌyá bexkun. ꞌBa kio kisꞌere jó kiꞌndi.

30 ’Yachan nu jaskan, jngu ankje jaꞌekun Moisés ngaꞌnde tꞌaxin xi tiñare ngijñacha xi Sinaí ꞌmi. Yakure yojore ngajin ndiꞌire naꞌyantsje xi titi. 31 Moisés tu ꞌba= kuánre kionga tsabe mé= xi tjimatsejenre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsitiña tuxi ngisa nda skueni. ꞌBa kjintꞌere jndare Naꞌenchana xi kitsure: 32 “An= ña̱ Naꞌenre xuta chingari, an ña̱ Naꞌenre Abraham ko Isaac ꞌba ko Jacob.” ꞌBa Moisés jatse nga kitsakjun ꞌba bi ma kakun nga kutsejenꞌa. 33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana kitsure: “ꞌNaxje jnderi, ngatꞌa ngaꞌnde ña tesen ngaꞌnde tsje. 34 Teꞌbeña̱ jótsaꞌen faꞌa kjuanima xuta xi tsaꞌan xi nangi Egipto tjindu ꞌba tentꞌeña̱ nga inyatsine, ꞌba je ꞌetukajia̱n nga sikꞌendundaa̱. ꞌBa ꞌbatsaꞌen jabi ngaꞌe ngatꞌa an sikasenra̱ nangi Egipto.”

35 ’Kui Moisés=bi xi tsabeton nchjabiu nga kitsure: “¿ꞌYá= xi titsja xari nga kuatexumanii̱ ꞌba nga kꞌuendai kjuani̱?”, kui xi ankjere Naꞌenchana kuatsejenre ngajin naꞌyantsje xi titi. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana kitsikasen Moisés ꞌba kitsja xare nga kui xi kuatexumare xutana ꞌba nga sikꞌendundai.

36 ’ꞌBa ꞌbatsaꞌen Moisés tsꞌaxjejin nangi Egipto xuta chingana. ꞌBa yachan nu kitsaꞌen kjuakun ko chu̱ba̱ xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana nangi Egipto ko ngajinre Ndachikun Iniu ꞌba ko nangi tꞌaxin. 37 Ndekuini Moisés kibi xi kitsure xutare Israel: “Naꞌenchana sikasennu jngu profeta xi kꞌuetjujin ngajinnu, jotsaꞌen kitsikasenna̱ an.” 38 ꞌBa kui Moisés xi tsikꞌejñajinre xuta xi kuañajan nangi tꞌaxin. Kui xi jako ankje ngijñacha xi Sinaí ꞌmi ꞌba jako ngani xuta chingana. Kui xi kitsaꞌere nga sjana en xi tsjana kjuabenichun.

39 ’Tunga xuta chingana, bi kuamejénre nga yasen ñojon ion. Tusa tsabeton ꞌba kuamejénre nga kiji ngani nangi Egipto. 40 ꞌBa xuta chingana kitsure Aarón: “Tindanii̱ naꞌen xi kuetitjunni̱. Ngatꞌa bi ꞌyee̱ mé xi kuánre kui Moisés xi tsꞌaxjejinni̱ nangi Egipto.” 41 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsinda jngu isenre tjiundija, ꞌba kitsikꞌen tjiuba tuxi sjanire chje isenbi. ꞌBa tsꞌaxjere sꞌi xi ko ntsja ꞌendani.

42 ’Tu kjuare kibi, Naꞌenchana bi nde kitsisinnire xutabiu. Tsakasentꞌaxinre ꞌba kitsjaꞌndere nga sichjire niñu xi tjin ngankꞌaa, jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana xi kitsiꞌindu xuta chinga profeta:

Jun xuta xi Israel tseꞌe,

¿a an kikaꞌenuu̱ chje ko tjiuba xi kjinikꞌion,

nga yachan nu nga tseketsubo nangi tꞌaxin?

43 Tusa kichankꞌangiu niꞌyachire naꞌen xi Moloc ꞌmi,

ko niñure naꞌen xi Renfán ꞌmi,

ꞌba ko isen xi kjinindo tuxi sichjini_ru.

ꞌBa kui= kjuañu saꞌenña̱ nga kjin kuechaninu jun

ngaꞌnde xi ngisa tꞌaxin tijñare nangi Babilonia.

44 ’ꞌBa xuta chingana nangi tꞌaxin tsekꞌendu ꞌba kiko ningu xi najñu ni xi bakutsejen nga Naꞌenchana ꞌendakokjua naxinandare, xi kuanda jotsaꞌen kuamejénre Naꞌenchana. Ngatꞌa Naꞌenchana jaꞌba je ꞌexare Moisés nga kꞌuenda ningu xi najñu ni jofa tsaꞌen kuatsejenre. 45 ꞌBa jaskan kitsaꞌere xuta chingana kui ningu najñubiu nga ku̱atseꞌe. ꞌBa kui ningu najñubiu yaꞌa kionga jaꞌe nangibi, nixtjin nga tjinre xa Josué. ꞌBa kiskjanko xuta xi tjindu ngaꞌe, xi Naꞌenchana tsꞌaxje ngixkun xuta chingana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuachjen ningu najñubiu kaꞌnda nga David kuán rey.

46 ’ꞌBa David kisakure kjuanda ngixkun Naꞌenchana, ꞌba tsiꞌare nga sindare jngu ngaꞌnde ña ku̱an kꞌuejña Naꞌenchana, Naꞌenre xuta chingana Jacob. 47 Tunga Salomón kui xi kitsinda niꞌyare Naꞌenchana. 48 Tunga Naꞌenchana xi ngankꞌaa tijña bi ꞌbejñaya niꞌya xi tsinda xuta. Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen xuta chinga profeta kitsiꞌindu enre Naꞌenchana:

49 Ngankꞌaa yaxile xi batejñasaa̱n nga batexumaa̱.

ꞌBa tꞌanangiu, kio= ña tsikjaꞌayania̱ ndsakua̱.

¿Ñáre niꞌya xi sindanuu̱?, kitsu Naꞌenchana.

¿ꞌBa ñáre ngaꞌnde ña ku̱an sikjaꞌayaa̱?

50 ¿A bi an xi kitsinda ngayéje kibi?

51 ’Tunga jun —kitsu ngisa Esteban—, ne xton. Inimanu jo=ni xuta xi bi be Naꞌenchana ꞌba bi mejénnú kjuinuꞌyo xi kjuakixi. Ngantsjai bi nikꞌetjusun_ru Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Jun ngusunñu ko xuta chinganu. 52 Xuta chinganu kitsjenngike ngatsiꞌi profeta ꞌba kaꞌnda kitsikꞌen xi kitsuyatitjun ngatꞌare xuta tsje xi kjuaꞌe. ꞌBa kionga je jaꞌe, jun kjiningantsjo ꞌba kjinikꞌion. 53 ꞌBa bi tenikꞌetjusun kjuatexumare Naꞌenchana nisi kuangantsjo ngatꞌare ankje.

Kjinikꞌen Esteban

54 Kionga xutaxo kjintꞌe mé= xi kitsu Esteban, a tu ꞌñu= kuakjanre ꞌba niki tsajnga ndeꞌñu. 55 Tunga Esteban, kitse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana nga kiskutsejen ngankꞌaa, ꞌba tsabe kjuajere Naꞌenchana ꞌba nga Jesús sejña nduju ngate kixire Naꞌenchana.

56 —¡Chutsijon! —kitsu—. Teꞌbia̱ nga tixa ngankꞌaa ꞌba nga Kiꞌndire Xuta xiꞌin ngate kixire Naꞌenchana sꞌejña.

57 Tunga ꞌñu kiskjiꞌndaya nchjabiu nga ꞌechja ñojon, ꞌba ngatsiꞌi kikjaꞌa Esteban. 58 ꞌBa tsꞌaxjejin naxinando ꞌba kio yeꞌere ndiojo. ꞌBa xi kuán testigo ꞌendure najñure ngi ndsaku jngu chanaꞌen xi Saulo ꞌmi nga sikuenda.

59 ꞌBa yejerañu tisatere ndiojo, Esteban jako Naꞌenchana ꞌba kitsu:

—Ji Naꞌen Jesús, chjubetjai inimana̱.

60 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsakasenkunchꞌin ꞌba ꞌñu kiskjiꞌndaya:

—Ji Naꞌen, bi kuenda chjube_ri jere.

ꞌBa nga je ꞌba kitsu, taꞌa kꞌen.

8

Saulo tsjengike xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús

1 ꞌBa Saulo ꞌba= kjiꞌi kakun nga kjinikꞌen Esteban. ꞌBa ndekuini nixtjinbiu ꞌetutsꞌinre nga ꞌñu kitsjengicha xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi tjin naxinanda Jerusalén. Kitsojosun ngatsiꞌi nga kiji ngaꞌnde xi tjin nangi Judea ꞌba ko nangi Samaria. Tu nchja chinga apóstol sani xi tsekꞌendu naxinanda Jerusalén. 2 ꞌBa yakꞌa nchja xi tsimején Naꞌenchana kikꞌeyanijin Esteban ꞌba kiskiꞌndantjai. 3 Tunga Saulo ꞌñu kuamejénre nga sikjekjin xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús ꞌba xki niꞌya jaꞌasꞌen nga kiskjefe xi xiꞌin ꞌba ko xi yanchjin ꞌba kiskanisꞌen nduya.

Nikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana nangi Samaria

4 Kui xuta xi kitsojosun kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana nituña ña fi. 5 Joni Felipe xi kiji naxinanda Samaria nga kitsikjaꞌaxtiuyare xuta xi tjin kio ngatꞌare Cristo. 6 ꞌBa xuta jngu kitsaꞌen yojore nga yasen ñojon mé= xi tsu Felipe, ngatꞌa kjintꞌe ꞌba tsabe nga mé= xi kitsaꞌen kui nga yakutsejen kjuajere Naꞌenchana. 7 Ngatꞌa nkjin isennixtjin xi bi nda xi ꞌetjukajinre xuta ꞌñu kiskiꞌndaya nga ꞌetju, ꞌba nkjin xuta xi bi ma fi ꞌba xi ni̱má ndsaku kuanda. 8 Tu kjuare kibiu, ꞌñu tse kjuatsja kisꞌe ngajinre xuta xi naxinando tseꞌe.

9 Tunga kio tijña jngu xuta xi Simón ꞌmi, xi je ndaꞌe tsaꞌenni kjuatjeꞌe. Kui xi ꞌejñure naxinanda Samaria ꞌba kitsure yojore nga kui jngu xuta xi ꞌñu chjire. 10 Ngatsiꞌi xuta yasen ñojonre xutabiu kaꞌnda xi kiꞌndi ꞌba kaꞌnda xi chinga.

—Xutabi= xi ngaꞌñure Naꞌenchana xi Ngaꞌñu je ꞌmi —kitsu xuta.

11 Inyabatesinre Simón ngatꞌa kuankjin nu nga tsaꞌen kjuatjeꞌe ꞌba nga ꞌbatsaꞌen tsakꞌonachare xuta. 12 Tunga kionga kuakjainre xuta en nda xi Felipe tsikjaꞌaxtiuya ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana ꞌba ngatꞌare Jesucristo, nchja xiꞌin ko yanchjin kisatenda. 13 ꞌBa nde Simón kuakjainre ngayeje ꞌba kisatenda. ꞌBa ꞌetutsꞌinre nga kitjenngi Felipe ꞌba kuakunre kionga tsabe chu̱ba̱ xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana ko kjuakun yaꞌe xi tsaꞌen Felipe.

14 Kionga nchja chinga apóstol xi tjindu naxinanda Jerusalén kjintꞌe en nga xuta xi tjin nangi Samaria je kuakjainre ngatꞌa tseꞌe enre Naꞌenchana, kitsikasen ngajaan Pedro ꞌba ko Juan. 15 ꞌBa kionga echu kio, jako Naꞌenchana ngatꞌare xuta xi Samaria tseꞌe tuxi sa̱kunire Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 16 Ngatꞌa kje faꞌejín ngajinre Isennixtjintsje. Tu saꞌe sani kisatenda nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesús. 17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ꞌba ko Juan yanere ntsja, ꞌba xutabiu kisakure Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

18 ꞌBa kionga Simón tsabe nga xuta sakure Isennixtjintsjere Naꞌenchana kionga nchja chinga apóstol banere ntsja, ꞌbatsaꞌen kuamejénre nga sjare ton.

19 —ꞌBa nde taꞌenu ko an kjuaꞌñubi —kitsure nchja chinga apóstol—, meni nga tuꞌya xi kuane_ra̱ ndsaa̱ ꞌba nde sa̱kunire Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsure:

—Ngatachajakori tonri ngatꞌa nikjaꞌetsjenni nga ko ton ma minda mé= xi Naꞌenchana tsja. 21 Bi ji ꞌbakori ꞌba bi tsiji xabi, ngatꞌa ngixkun Naꞌenchana bi kixi tijña inimari. 22 Tꞌejñe jeri kibiu ꞌba ndiba ngani ngixkun Naꞌenchana, ꞌba tetsꞌa_ri Naꞌenchana tsa sichatꞌari nga ꞌbitsaꞌen kjinikjaꞌetsjen. 23 Ngatꞌa teꞌbeña̱ nga kitse ngajinri kjuasja ꞌba nga kjuachꞌokun titsikꞌejñaꞌñuri.

24 ꞌBa Simón kitsingojore:

—Chuko jun Naꞌenchana ngatꞌana̱, tuxi tumé ku̱annina̱ xi jun kikꞌinnuu̱.

25 ꞌBa kionga nchja chinga apóstol je kitsikixiya ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana kio, ꞌbatsaꞌen kiji ngani naxinanda Jerusalén. ꞌBa ngaya ndiyo, jaꞌa nkjin ngaꞌnde xi tjin nangi Samaria nga kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Jesús.

Felipe fako nijmi jngu xuta xi Etiopía tseꞌe

26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jngu ankjere Naꞌenchana jako Felipe ꞌba kitsure:

—Tisetjen ꞌba tꞌin ndiya xi fini naxinanda Jerusalén ꞌnda Gaza.

Kui ndiyabi xi faꞌa nangi tꞌaxin. 27 ꞌBa Felipe tsisetjen ꞌba kiji, ꞌba ngaya ndiyo kiskajin jngu xuta xi Etiopía tseꞌe. Kui jngu xuta eunuko, jngu xuta xi nkꞌa xare xi tsaꞌexatꞌare chjun Candace xi reinare xuta xi Etiopía tseꞌe. Kui xi ꞌbejñatjo ngayéje tonre chjunbiu. Kui jaꞌba je kiji naxinanda Jerusalén tuxi sichjinire Naꞌenchana 28 ꞌba jendiba ngani nangire. ꞌBa tijñayare carretare nga tiꞌbexkiya enre Naꞌenchana xujun xi kitsiꞌindu profeta Isaías.

29 ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana jako Felipe:

—Tꞌin ꞌba titiñatꞌa_ri xuta xi tijñayare carretabiu —kitsure.

30 ꞌBa kionga echutꞌa tiñare, Felipe kjintꞌe nga xutabiu tiꞌbexkiya xujun xi kitsiꞌindu profeta Isaías.

—¿A timankjin=ri mé= xi teꞌbexkiye? —kitsure.

31 —¿Jótsaꞌen ku̱ankjinnina̱ nga tsajain xi titsuyana̱? —kitsu xutabiu. ꞌBa tsiꞌare Felipe nga kuijin ꞌba kꞌuejñatꞌare kui.

32 ꞌBi tsaꞌen kuaꞌindutꞌa ña tiꞌbexkiya xutabiu:

Kui xi kjinikꞌen joni chutsanga,

ꞌba bi kiskiꞌndaya.

Xi joni chutsanga xi títi tsangare,

ꞌba nde tsaꞌen bi kiskjeꞌi tsꞌa.

33 Kjinisubare ꞌba bi kixi kisꞌendajinre kjua.

¿ꞌYá= xi ku̱an kuinchja ngatꞌa tseꞌe kiꞌndire?

Ngatꞌa bi nde tijñakun ngisani ngasun tꞌanangiu.

34 ꞌBa kio kinchja xuta xi xa nkꞌa tjinre xi tseꞌe Etiopía nga tsiningiyare Felipe:

—ꞌBa tꞌinna̱ —kitsure—, ¿ꞌyá= ngatꞌa tseꞌe xi titsu profeta ngaꞌe? ¿A ngatꞌa tseꞌe= tinchja asa ngatꞌa tseꞌe kjaꞌe xuta?

35 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Felipe kinchja ꞌba ꞌnda ña tiꞌbexkiya xutabiu ꞌetutsꞌinnire nga kitsuyare en ndare Jesús. 36 ꞌBa kionga inyafiya ndiyo, echu ña tjiyajndiu nanda.

—Tjin nanda ngaꞌe. ¿A bi ku̱an sa̱tendaa̱? —kitsu xi xa nkꞌa tjinre xi tseꞌe Etiopía.

37 —Tsa ko ngayéje inimari makjainri, ku̱an —kitsu Felipe.

—Jun, makjainna̱ nga Jesucristo xi Kiꞌndire Naꞌenchana —kitsu xutabiu.

38 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌexa nga kitsikasenꞌñu carretare, ꞌba ngojó ꞌetukajen nga kiji ngajin nando, ꞌba Felipe yatenda xuta xi xa nkꞌa tjinre xi tseꞌe Etiopía. 39 ꞌBa kionga je ꞌetukajin nando, Isennixtjintsjere Naꞌenchana kiko tꞌaxin Felipe. ꞌBa xuta xi xa nkꞌa tjinre xi tseꞌe Etiopía bi nde tsabe ngisani, tunga ꞌñu tsja tjinre nga janda kiji ndiyo. 40 ꞌBa Felipe tsabe nga je echu naxinanda Azoto ꞌba jaꞌaxtiu xki ngaꞌnde nga titsikjaꞌaxtiuya en ndare Jesús ꞌnda nga echu naxinanda Cesarea.

9

Jotsaꞌen kuakjainre Saulo ngatꞌa tseꞌe Jesús

Hch. 22:6-16; 26:12-18

1 ꞌBa yejerañu Saulo, janda tjiminyakunre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús nga mejénre sikꞌen. Kui kjuañu kikunni naꞌmi titjun 2 ꞌba tsiꞌare xujun xi tsjare kjuaꞌñu, tuxi ku̱an kuajeni niꞌya sinagoga xi tjin naxinanda Damasco ꞌba kio kuangisjai xuta xi fitjenngi ndiya xi yakuya Jesús, a xi xiꞌin= asa xi yanchjin, tuxi kuekoni nduyare naxinanda Jerusalén. 3 Tunga kionga tifiya ndiyo ꞌba je echutiñare naxinanda Damasco, tukjiaꞌa tsaꞌna ngandaire Saulo jngu ndiꞌi xi ndibani ngankꞌaa. 4 ꞌBa Saulo kiska tꞌanangiu ꞌba kjintꞌere jngu jnda xi kitsu:

—Saulo, Saulo, ¿ánñu an tjenngichaninaa̱?

5 —¿ꞌYá= ni ji, Naꞌen? —kitsu Saulo.

—An= ña̱ Jesús xi tjenngiche —kitsu xi jako—. 6 Tisetjen ꞌba titjasꞌen naxinando. ꞌBa kio kꞌuinri mé= xi tjinnere nga siꞌen.

7 ꞌBa nchja xi tjenko Saulo tu tsikinyajma, ngatꞌa kjintꞌere jndo tunga tuꞌyá tsabe. 8 ꞌBa kio Saulo tsisetjen, tunga kionga kiskjeꞌi tuxkun bi nde kuatsejennire. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjinduba ntsja ꞌba kichani naxinanda Damasco. 9 ꞌBa ján nixtjin tsikꞌejña ka. Tumé kiskine ꞌba tumé kitsꞌi.

10 ꞌBa naxinanda Damasco tijña jngu xuta xi Ananías ꞌmi, xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús. Kui xi ngaya nijñare kuatsejenre Naꞌenna.

—¡Ji Ananías! —kitsure.

—Ngaꞌe tejñaa̱, Naꞌen —kitsingojo Ananías.

11 —Tisetjen ꞌba tꞌin ndiya xi Ndiya Kixi ꞌmi —kitsu Naꞌenna—. ꞌBa nga kjuechi ndaba Judas, chjaningiye ngatꞌare jngu xuta xi Saulo ꞌmi xi Tarso tseꞌe. Ngandaꞌe fa tifakona̱. 12 ꞌBa ngajin nijñare kuatsejenre nga jngu xuta xi Ananías ꞌmi faꞌasꞌen ña tijña ꞌba banere ntsja tuxi ku̱atsejen nganire.

13 Kionga Ananías kjintꞌe enbi, kitsu:

—Ji Naꞌen, ne nkjin xuta jaꞌba beꞌena̱ nijmi ngatꞌa tseꞌe xutabi ꞌba ngatꞌare ngayéje kjuachꞌo xi je kitsiko xuta tsjeri xi tjindu naxinanda Jerusalén. 14 ꞌBa ngandaꞌe je jaꞌe ngaꞌe nga yaꞌa xujun xi tsjare kjuaꞌñu xi kitsjare xi ngakure nchja naꞌmi, tuxi kuekoni nduya ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tsiji.

15 Tunga Naꞌenna kitsure:

—Tꞌin. Ngatꞌa an je jaꞌajia̱n kui xutabiu nga kui xi kueꞌere nijmi ngatꞌana̱ ngajinre xuta xi bi tseꞌe Israel ꞌba ngixkun nchja ngaku titjun ꞌba ngajinre xuta xi Israel tseꞌe. 16 ꞌBa an kuaku_ra̱ jó kjiꞌi tse kjuanima kjuaꞌa ngatꞌare jaꞌenna̱.

17 ꞌBa kio Ananías kiji ꞌba jaꞌasꞌen niꞌya ña tijña Saulo ꞌba yanere ntsja.

—Ji ntsꞌia̱ Saulo —kitsure—, Naꞌenna Jesús xi kuatsejenri ngaya ndiya ñá jendibani ji, kitsikasenna̱ tuxi ngatamatsejen nganiri ꞌba nga ngatjatse ngajinri Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

18 ꞌBa tukjiaꞌa ꞌetukangini tuxkun Saulo tsajmi xi jokun tjiutsje, ꞌba taꞌa kuatsejen nganire. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsisetjen= ꞌba kisatenda. 19 Nga je tsakjen, kisaku nganire ngaꞌñu, ꞌba jó ján nixtjin tsikꞌejñajinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi tjindu Damasco.

Saulo tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana niꞌya sinagoga

20 ꞌBa taꞌa Saulo ꞌetutsꞌinre nga kitsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana xuta xi tjindu niꞌya sinagoga nga kitsu nga Jesús= xi Kiꞌndire Naꞌenchana. 21 Ngatsiꞌi xi kjintꞌere tu ꞌba= kuánre ꞌba kitsu:

—¿A bi tsa kibi xi tjenngike xutare naxinanda Jerusalén xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús? —kitsure xinkjin—. ¿A bi tsa ꞌba nde kui xa jaꞌeni ngaꞌe, tuxi subani xuta ꞌba kuekoni ngixkun ngakure nchja nijmi?

22 Tunga Saulo tu ngisa= ꞌñu kuaꞌñukakun ꞌba ꞌejñatsejen nga Jesús= xi Cristo. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌejñujin kjuafaꞌetsjenre xuta judío xi tjindu Damasco.

23 Kionga je jaꞌa nkjin nixtjin, nchja judío joyanire tuxi sikꞌenni Saulo. 24 Tunga Saulo kikꞌere nijmi mé= xi joyanire. Nga nixtjin ko nga nistjen nchjabiu kiskunꞌnda Saulo xuntja ña ꞌbetjuni naxinando, tuxi sikꞌenni. 25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús tsakaseko Saulo. ꞌBa ngajñu ꞌeya jngu nisinya ꞌba tsꞌajenntjai xjo xi tjinchꞌandainire naxinando.

Saulo ndiba ngani naxinanda Jerusalén

26 Kionga Saulo echu naxinanda Jerusalén, kuamejénre nga kuañajanko xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús. Tunga ngatsiꞌi tsakjunre, ngatꞌa bi makjainre nga ꞌba nde kui makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús. 27 ꞌBa kio Bernabé kiko Saulo ngixkun nchja chinga apóstol ꞌba yeꞌere nijmi nga Saulo tsabe Naꞌenna ngaya ndiyo, ꞌba nga Naꞌenna jako, ꞌba nga Saulo kitsikjaꞌaxtiuya enre Jesús ko kjuaꞌñu naxinanda Damasco.

28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Saulo tsikꞌejña naxinanda Jerusalén ꞌba tsakꞌajmeko nchja chinga apóstol. ꞌBa kinchja ngatꞌare Naꞌenna ko kjuaꞌñukakun. 29 Saulo jako nijmi ꞌba josiko xuta judío xi nchja en griego. Tunga nchjabi tsangisjai ndiya jótsaꞌen ku̱an sikꞌenni kui. 30 Kionga xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús kjintꞌe kibi, kiko Saulo naxinanda Cesarea ꞌba kio kitsikasen ngani Tarso.

31 ꞌBa ꞌbatsaꞌen bi nde kitsjenngichani xuta xi fi ningu xi tjindu ngayéje nangi Judea ko nangi Galilea ꞌba ko nangi Samaria. ꞌÑu kuakjain ngisare ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna ꞌba tsakjunke Naꞌenna nga tsikꞌendu, ꞌba Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsakaseko nga ꞌñu kuankjin ngisa.

Pedro tsinda jngu xuta xi Eneas ꞌmi

32 ꞌBa Pedro tsuꞌbakun xuta xi fi ningu xi tjindu xki ngaꞌnde, ꞌba nde jaꞌekun xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo xi tjindu naxinanda Lida. 33 ꞌBa kio tsabe jngu xuta xi Eneas ꞌmi, xi kuajin nu tjinre nga kjijñasun nachan, ngatꞌa bi ma fi. 34 ꞌBa Pedro kitsure:

—Ji Eneas, Jesucristo titsindari ngandaꞌe. Tisetjen ꞌba tjandai nachanri.

ꞌBa ndekuini chubabiu Eneas tsisetjen. 35 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjindu naxinanda Lida ko Sarón tsabe nga tsisetjen Eneas ꞌba ꞌbatsaꞌen kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús.

Pedro tsikjaꞌayare jngu chjun

36 ꞌBa naxinanda xi Jope ꞌmi tsikꞌejña jngu chjun xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi Tabita ꞌmi, jaꞌen xi tsunire Dorcas nga en griego. Kui chjunbiu ngantsjai kitsaꞌen mé= xi nda ꞌba kitsjare xuta ni̱ma̱ mé= xi machjenre. 37 Kui nixtjinbiu kisate chiꞌin ꞌba kꞌen, ꞌba jaskan nga je jejun yojore, kisꞌejña ngankꞌa niꞌyare.

38 ꞌBa naxinanda Jope tijñatꞌa tiñare Lida, ꞌba kionga xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús kjintꞌe nga kio tijña Pedro, kitsikasen jó xuta nga ꞌetsꞌare:

—Bi nikꞌandaye. Ndechunfanichinii̱.

39 ꞌBa Pedro tsisetjen ꞌba kiko nchjabiu. Kionga je echu Jope, xuta xi tjindu kio kiko ngankꞌa niꞌya ña kjijña yojore xi kꞌion. Ngatsiꞌi yanchjin kꞌon jaꞌetꞌare Pedro nga inyakjiꞌnda ꞌba inyabakure xutjire ꞌba ko kjaꞌe ngisa najñu xi kitsinda Dorcas kionga tijñakun ngisa. 40 ꞌBa kio Pedro tsꞌaxje ngatsiꞌi xi tjindu kio, ꞌba tsakasenkunchꞌin nga jako Naꞌenna, ꞌba kiskutsejenꞌa yojore xi kꞌion ꞌba kitsu:

—Ji Tabita, tisetjen.

ꞌBa kiskjeꞌingi tuxkun chjunbiu, ꞌba kionga tsabe nga kio tijña Pedro, tsikꞌejñakixi. 41 Pedro kiskjebe ntsja chjunbiu ꞌba kitsikisetjen. Jaskan kinchjare xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús ko yanchjin kꞌon, ꞌba yakure nga chjunbiu je tijñakun ngani. 42 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjindu Jope kjintꞌe mé xi kuán ꞌba ꞌñu nkjin xuta kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. 43 ꞌBa nkjin nixtjin tsikꞌejña Pedro naxinanda Jope, ndaba jngu xuta xi Simón ꞌmi xi tsaꞌexako tjiuxin.

10

Pedro fikun xuta xi Cornelio ꞌmi

1 Ña naxinanda Cesarea tsikꞌejña jngu xuta xi Cornelio ꞌmi, jngu xi ngakure jngu stin chasoldadu xi Chasoldadu Italiano ꞌmi. 2 Kui ꞌba ko ngatsiꞌi xi tjindu ndaba tsimején ꞌba bekun Naꞌenchana, ꞌba tsjare xuta ni̱ma̱ mé= xi machjenre, ꞌba ngantsjai fako Naꞌenchana. 3 Jngu nixtjin, chu̱ba̱ ján nga kuangixun, Cornelio kuatsejenre jngu ankjere Naꞌenchana ngaya nijñare. ꞌBa tsabe tsejen tsejen nga ankjebiu jaꞌasꞌen ña tijña. ꞌBa kitsure:

—¡Ji Cornelio!

4 —¿Mé= xi mejénri naꞌen? —kitsu Cornelio nga tikutsejenꞌa ꞌba titsakjun koni.

—Naꞌenchana tjijintakunre nga chukue ꞌba tsja mare ngatꞌare mé= xi teñeꞌen nga tebaꞌe_ri xuta ni̱ma̱ mé= xi machjenre —kitsu ankjebiu—. 5 Tikasen tsuꞌba jó ján xuta naxinanda Jope tuxi kuikjaꞌani jngu xuta xi Simón ꞌmi xi ꞌba nde ꞌyaxkunre joni Pedro. 6 Kui xi tijña ndaba Simón xi tsaꞌexako tjiuxin, xuta xi tiña ngandai ndachikun kjijña niꞌyare.

7 Kionga je kiji ankje xi jako, Cornelio kinchjare jó chuꞌndare xi tsaꞌexa ndaba ꞌba kiskjaꞌajin ngajinre chasoldadure xi ngantsjai batesinre jngu xi tsimején Naꞌenchana. 8 ꞌBa jaskan nga je yeꞌere nijmi ngayéje mé xi kuán, kitsikasen naxinanda Jope.

9 Nga kuanyujun, yejerañu nchjabiu je echu tiña naxinando, Pedro tsijin ngasun nkꞌare niꞌyo tuxi kjuakoni Naꞌenchana. ꞌBaru tsa nyusen yaꞌa, 10 ꞌñu kuabojore ꞌba mejénre skine niñu. Tunga yejerañu tisꞌendare xi chine, kisꞌere jngu chini. 11 Tsabe nga tjuꞌi ngankꞌaa, ꞌba nga ndejen ꞌnda tꞌanangiu jngu tsajmi xi matsejen joni jngu najñu tjibe xi je xi tjiꞌñu nga ñujun tjeꞌenre. 12 Tjinduya ngayare najñubiu ngayéje kuya tjiuba xi ꞌbetsuma ko xi ꞌbefe yojore tꞌanangiu ko tjiunise xi tutjen ngankꞌaa. 13 ꞌBa Pedro kjintꞌere jngu jnda xi kitsure:

—Ji Pedro, tisetjen. Tikꞌen tjiubabiu ꞌba chine.

14 —Junjun Naꞌen —kitsu Pedro—. Nisañajanni kjinia̱ tsajmi xi jndi, xi bi tsje ngixkun Naꞌenchana.

15 —Xi Naꞌenchana je kitsitsje, bi jndi ꞌmiri ji —kitsu nganire jndo.

16 Ján ndiya ꞌba kuán, ꞌba jaskan najñubiu kitjube ngani ngankꞌaa. 17 Kionga Pedro titsikjaꞌetsjen mé= xi tsunire xi kuatsejenre, ndekuini chubabiu nchja xi kitsikasen Cornelio tsikinyaxtiu xuntja niꞌyo nga inyamangisjai ndaba Simón. 18 ꞌÑu kinchja nga tsiningiya tsa kio tijña Simón xi ꞌba nde Pedro ꞌmi. 19 ꞌBa yejerañu Pedro tojo titsikjaꞌetsjen ngisa ngatꞌare xi kuatsejenre, Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsure:

—Chutsejen. Ján nchja inyamangisjairi. 20 Tisetjen ꞌba tꞌetukajen. Bi nitajai takuin ꞌba tꞌikue, ngatꞌa an kitsikasia̱n nchjabiu.

21 ꞌBa kio Pedro ꞌetukajen nga jaꞌekjako nchjabiu.

—An= ña̱, naꞌen, xi teminyisjo. ¿Mé= xa jaꞌeñu? —kitsure.

22 —Cornelio, xi ngakure chasoldadu, kitsikasenni̱ —kitsu nchjabiu—. Kui xi jngu xuta xi kixi ꞌba xi bekun Naꞌenchana, ꞌba ngatsiꞌi xuta judío nda nchja ngatꞌare. Kui xi jngu ankjere Naꞌenchana kitsure nga tjinnere nga ji kꞌuinchin ndaba, ꞌba nga tjinnere kuasen ñojon mé= xi kꞌuin_ri.

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kitsikjaꞌasꞌen nchjabiu, ꞌba kio tsikꞌendu kui nistjenbiu. Nga kuanyujun, Pedro kiko nchjabiu, ꞌba nde kiko yakꞌa xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi tjindu Jope. 24 ꞌBa nga kuanyujun echu naxinanda Cesarea, kioña Cornelio ñatjen inyakuyare ko xinkjin ꞌba ko xuta xi nda yaꞌa xi kitsikjintꞌe. 25 Kionga Pedro je tifaꞌasꞌen niꞌyabiu, Cornelio jaꞌetsiteꞌndare ꞌba tsakasenkunchꞌintꞌare nga kitsichjire. 26 Tunga Pedro kitsikisetjen.

—Tisen ndiji —kitsure—, ngatꞌa an jngu= ña̱ xuta joni ji.

27 ꞌBa tifako nga jaꞌasꞌen niꞌyo ꞌba tsabe nga nkjin xuta kuañajan kio. 28 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsure:

—Jun ꞌyañu nga kjuatexumare xuta judío bi tsjaꞌndere tsa jngu xuta judío ku̱añajanko xuta xi bi judío asa kjuaꞌasꞌen ndaba. Tunga Naꞌenchana je yakuna̱ nga tuꞌyá ku̱an xin_ra̱ jndi asa bi tsje ngixkun Kui. 29 Kui kjuañu kionga kjinukjuana̱, bi kitsitajaa̱ takuaa̱n nga jendiba. ꞌBamani, ꞌba tꞌinnuu̱, ¿ánñu an kjinukjuaninuu̱? —kitsu Pedro.

30 ꞌBa Cornelio kitsu:

—Kuañujun nixtjin tjinre, kionga tefakua̱ Naꞌenchana ngaꞌe niꞌyana̱, nga chu̱ba̱ ján nga kuangixun. ꞌBa tukjiaꞌa jaꞌekasen ngixkuaa̱n jngu xuta xi yaja jngu najñu xi ꞌna kjiꞌi. 31 Kui xi kitsuna̱: “Cornelio, Naꞌenchana tjijintakunre nga chukue ꞌba tsja mare ngatꞌare mé= xi teñeꞌen nga tebaꞌe_ri xuta ni̱ma̱ mé= xi machjenre. 32 ꞌBa tikasen tsuꞌba jó ján xuta naxinanda Jope tuxi kuikjaꞌani jngu xuta xi Simón ꞌmi xi ꞌba nde ꞌyaxkunre joni Pedro. Kui xi tijña ndaba Simón xi tsaꞌexako tjiuxin, xuta xi tiña ngandai ndachikun kjijña niꞌyare.” 33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikasenfañaa̱ nga kuekinyisjairi, ꞌba ji kjiñaꞌan=ni kjuanda nga jendibai. Kui kjuañu ngandaꞌe tetsubani̱ ngatsiꞌi ngaꞌe ngixkun Naꞌenchana, ꞌba mejénni̱ kuaseñejee̱n ngayéje xi Naꞌenchana je ꞌexari nga sji —kitsu Cornelio.

Pedro kitsuya enre Naꞌenchana ndaba Cornelio

34 ꞌBa Pedro kitsu nga kinchja:

—Ngandaꞌe timankjinna̱ nga kjuakixi nga Naꞌenchana bi kabi tsaꞌen ngajinre xuta. 35 Tusa kjebetjo nituꞌya xuta naxinanda xi tjin ngasunꞌndebi xi tsakjunke ꞌba xi kixi tsaꞌen ngixkun.

36 ’Naꞌenchana kitsikasenre en xuta xi Israel tseꞌe nga kitsikjaꞌaxtiuya en nda xi tsja kjuaxiu ngatꞌare Jesucristo. Jesucristo, kui= xi Naire ngatsiꞌi xuta. 37 Jun ꞌyañu mé xi kuán jo kjiꞌi nangi Judea, xi ꞌetutsꞌinnire nangi Galilea jaskan kjuasatenda xi Juan yeꞌe nijmi. 38 ꞌBa ꞌyañu jótsaꞌen Naꞌenchana kitsjare kjuaꞌñu Jesús xi Nazaret tseꞌe ꞌba kitsikasen Isennixtjintsjere nga jaꞌetse ngajinre. Kui xi tsakꞌajme nga tsaꞌen mé= xi nda ꞌba tsinda ngatsiꞌi xi tjindujinre isennixtjin xi bi nda. Ngatꞌa Naꞌenchana tijñako kui.

39 ’ꞌBa ji̱n tuxkui̱n fani kjiꞌyani̱ ngayéje xi kitsaꞌen Jesús nangi Judea ko naxinanda Jerusalén. Kui xi kjinikꞌen nga kisꞌetꞌa kru. 40 Tunga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire xi majánni nixtjin ꞌba kitsaꞌen nga ku̱atsejen nganini̱. 41 Bi ngayéje naxinando kuatsejenre, tu ji̱n sani xi Naꞌenchana jaꞌajin titjunni̱ nga kuái̱n testigo. Ji̱n kichinekue̱ ꞌba kjiꞌyukue̱ kionga je jaꞌaya nganire. 42 ꞌBa ꞌexani̱ nga kꞌue_ri̱ nijmi xuta naxinando ꞌba kjuinikixiyee̱ nga Naꞌenchana kitsja xare Jesús nga kui= xi saꞌenre kjua xuta xi tjindukun ꞌba xi je jesun. 43 Ngatsiꞌi nchja chinga profeta kitsikixiya ngatꞌa tseꞌe Jesús ꞌba kitsu nga ngatꞌare jaꞌenre Jesús ku̱achatꞌare jere ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌare kui.

Xuta xi bi judío kisakure Isennixtjintsjere Naꞌenchana

44 Kionga tojo tinchja ngisa Pedro, Isennixtjintsjere Naꞌenchana jendibajennere ngatsiꞌi xuta xi inyaminya ñojon ion. 45 ꞌBa nchja judío xi makjainre xi tjenko Pedro tu tsikinyajma kionga tsabe nga xuta xi bi judío ꞌba nde kisakure Isennixtjintsje xi tsja Naꞌenchana. 46 Ngatꞌa kjintꞌe nga xuta xi kio= tjin kinchja kjaꞌe kuanga en nga kitsichjire Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro tsiningiyare 47 nga kitsu:

—¿A tjin xi ꞌbechjaꞌnde nga satenda xutabi, xi je kisakure Isennixtjintsjere Naꞌenna joni ña?

48 ꞌBa Pedro ꞌexa nga ko jaꞌenre Jesucristo satenda xutabiu. ꞌBa jaskan kisꞌetsꞌare Pedro nga kꞌuejña jó ján nixtjin kio.

11

Pedro beꞌere nijmi xuta xi fi ningure Jerusalén me xi kuán ndaba Cornelio

1 ꞌBa nchja chinga apóstol ꞌba ko yakꞌa xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi tjindu nangi Judea kjintꞌe nga xuta xi bi judío ꞌba nde kuakjainre ngatꞌa tseꞌe enre Naꞌenchana. 2 ꞌBa kionga Pedro jaꞌe ngani naxinanda Jerusalén, nchja xi ꞌñu makjainre ngatꞌare circuncisión josiko.

3 —¡Ji tsitjasꞌen=ni ndaba ꞌba tsechiko=ni nchja xi bi kjiñaꞌan circuncidar! —kitsure.

4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro ꞌetutsꞌinre nga tsjafani tsaꞌen yeꞌere nijmi ngayéje xi kuán.

5 —An= tejñaa̱ nangi Jope —kitsu—, ꞌba kionga tefakua̱ Naꞌenchana, kisꞌena̱ joni jngu chini. Tsaꞌbia̱ jngu tsajmi xi matsejen joni jngu najñu tjibe xi je xi tjiꞌñu nga ñujun tjeꞌenre. Ndejen ꞌnda ngankꞌaa ꞌba jaꞌe ꞌnda ña tejñaa̱. 6 ꞌBa kionga nda kiskutsejenꞌa xi tjin ngaya, tsaꞌbia̱ tjiuba xi ꞌbetsuma, tjiuba tsꞌen, tjiuba xi ꞌbefe yojore tꞌanangiu ꞌba ko tjiunise xi tutjen ngankꞌaa. 7 ꞌBa kjintꞌia̱ jngu jnda xi kitsuna̱: “Ji Pedro, tisetjen. Tikꞌen tjiubabiu ꞌba chine.” 8 ꞌBa kixia̱n: “Junjun, Naꞌen. Nisañajanni kjinia̱ tsajmi xi jndi, xi bi tsje ngixkun Naꞌenchana.” 9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jnda xi jendibani ngankꞌaa jako nganina̱ xi majóni ndiya. “Xi Naꞌenchana je kitsitsje, bi jndi ꞌmiri ji”, kitsuna̱. 10 ꞌBa ján ndiya ꞌba kuán, ꞌba kiongayéje tsajmibiu kitjube ngani ngankꞌaa.

11 ’ꞌBa ndekuini chubabiu ján nchja xi kjinikasenkunna̱ xi jendibani naxinanda Cesarea echu niꞌya ña tejñaa̱. 12 ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsuna̱ nga bi sitajaa̱ takuaa̱n nga kjuikua̱ nchjabiu. ꞌBa nde kikona̱ ngajon ntsꞌia kibi, ꞌba tsitjasꞌee̱n ndaba kui xutabiu. 13 ꞌBa kio yeꞌeni̱ nijmi jótsaꞌen tsabe ngaya ndaba jngu ankje xi sejña nduju ꞌba xi kitsure: “Tikasen jó ján xuta naxinanda Jope tuxi kuikjaꞌani jngu xuta xi Simón ꞌmi xi ꞌba nde ꞌyaxkunre joni Pedro. 14 Kui xi kjuakori en xi sikꞌangiri ji ko ngatsiꞌi xi tjindu ngaya niꞌyari.”

15 ’ꞌBa kionga ꞌetutsꞌin_ra̱ nga kinchjaa̱, Isennixtjintsjere Naꞌenchana jendibajennere xutabiu ꞌba fa tsaꞌen jotsaꞌen jendibajenne titjunna ña. 16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌetsjenna̱ mé= xi jaꞌba je kitsuna Naꞌenna Jesús: “Juan yatenda ko nanda, tunga jun sa̱tendo ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana.” 17 ꞌBamani, tsa Naꞌenchana titsjare xutabiu ndekuini xi kitsjana ña xi makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, ¿ꞌyá= niña̱ an tsa kꞌuechjaꞌnde_ra Naꞌenchana?

18 Kionga nchjabiu kjintꞌe en xi kitsu Pedro, bi nde josini. Tusa ꞌñu kitsichjire Naꞌenchana.

—A ꞌba=nde kitsjaꞌndere Naꞌenchana nga xuta xi bi tseꞌe Israel kꞌuendu jere ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun, tuxi sa̱kunire kjuabenichun xi bi fetꞌa —kitsu.

Nikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana naxinanda Antioquía

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi kitsojosun nga kjitsjenngicha jaskan nga kjinikꞌen Esteban, tjin xi echu kaꞌnda nangi Fenicia ko isla xi Chipre ꞌmi ꞌba ko naxinanda Antioquía. Tu xuta judío sani kitsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana. 20 Tunga kisꞌe ngajinre nchjabiu yakꞌa xi Chipre tseꞌe ꞌba xi Cirene tseꞌe xi echu ña Antioquía ꞌba kaꞌnda xuta xi bi judío kitsikjaꞌaxtiuyare en ndare Naꞌenna Jesús. 21 Kjuaꞌñure Naꞌenchana tsakaseko, ꞌba nkjin kuán xi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna ꞌba jaꞌatjo.

22 ꞌBa kionga xuta xi fi ningu Jerusalén kjintꞌe mé xi kuán, kitsikasen Bernabé naxinanda Antioquía. 23 ꞌBa kionga Bernabé echu kio, tsabe jótsaꞌen Naꞌenchana titsichikuntaꞌen xuta xi kio tjindu ꞌba tsja kuánre. ꞌBa jakoya ngatsiꞌi nga ko ngayéje inimare janda kixi nga titjenngi Naꞌenchana. 24 Ngatꞌa Bernabé, jngu xuta xi nda inimare, xi kitse Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngajinre ꞌba xi ꞌñu makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna. ꞌBa ꞌñu nkjin ngisa xuta kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús.

25 Jaskan kibi, Bernabé kiji naxinanda Tarso nga kikangisjai Saulo. 26 ꞌBa kionga kuasjaire, jaꞌeko naxinanda Antioquía. ꞌBa jngu nu fa tsikꞌendujinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, ꞌba ꞌñu nkjin xuta yakuyare. ꞌBa xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi kisꞌe naxinanda Antioquía, kui= xi titjun kikꞌinre cristiano.

27 Kui nixtjinbiu yakꞌa nchja chinga profeta ꞌetjuni naxinanda Jerusalén nga kiji naxinanda Antioquía. 28 Jngu xi Agabo ꞌmi, xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsikinchja nga tsakasen nduju ꞌba kitsuya nga jngu kjindia sꞌe̱ jo kjiꞌi ngasunꞌndio. ꞌBa jaskan ꞌba kuán, kionga tjinre xa xuta titjun Claudio. 29 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi tjindu naxinanda Antioquía ꞌendako xinkjin nga sja nga jngu jngu mé= xi tjinre jotsaꞌen bere kakun, tuxi kuasekoni ntsꞌe ngatꞌare kjuamakjain xi tjinre xi tjindu nangi Judea. 30 ꞌBa ꞌba kitsaꞌen ꞌba kitsikasen Bernabé ko Saulo tuxi kuekonire ton chje nchja chingare xuta xi fi ningu Jerusalén.

12

Pedro ꞌbetju nduya

1 Kui nixtjinbiu rey Herodes ꞌetutsꞌinre nga kitsjengike yakꞌa xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. 2 ꞌBa ꞌexa nga ko kicha kjuinikꞌenni Santiago xi ntsꞌe Juan. 3 ꞌBa kionga tsabe nga nchja judío kuatsjare mé= xi kitsaꞌen, ꞌba nde ꞌexa nga kjuinduba Pedro. ꞌBa ngajinre sꞌi pascua nga ꞌbi kuán, nixtjin nga chine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san. 4 Kionga je kitsuba Pedro, Herodes kiskanisꞌen nduya ꞌba ñujun kaꞌa chasoldadu xi ñujun ñujun kitsikꞌenduꞌnda. Ngatꞌa Herodes kuamejénre nga saꞌenre kjua Pedro ngixkun xuta naximando, kionga kjuaꞌa sꞌiu. 5 Kui kjua nda kjinikuendani Pedro nga kjiya nduya, tunga xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús ꞌñu tsiꞌare Naꞌenchana ngatꞌare kui.

6 ꞌBa mé xi kuán nistjen kionga jaꞌe nixtjin nga Herodes mejénre saꞌenre kjua Pedro ngixkun xuta naxinando tsakaiñu, Pedro tikijñafe nga kjijña ngamasenre jó chasoldadu ꞌba jó naꞌñu kicha tjitꞌaꞌñutꞌanire ꞌba kjaꞌe chasoldadu xi inyaꞌnda ngantja nduyo. 7 Tukjiaꞌa jngu ankjere Naꞌenchana kuatsejen kio ꞌba tsaꞌnaya nduyo, ꞌba tjeꞌenre Pedro kitsiko nga kitsikjaꞌare.

—Tisetjen fani —kitsure.

ꞌBa naꞌñu kicha xi tjiꞌñukja ntsja Pedro tsixu.

8 —Tꞌekjandai tjiuxinjnderi ꞌba tjaye jnderi —kitsure ankje, ꞌba Pedro ꞌba kitsaꞌen.

ꞌBa kio kitsu ngisare:

—Cheje tjiutsanga chajari ꞌba ndetjenngina.

9 ꞌBa kio Pedro ꞌetjutjenngi ankje ninga bi be tsa kjuakixi asa bi kjuakixi mé= xi ankje titsaꞌen. Joni tsa chini tibaꞌere kuánre. 10 Jaꞌa ña tjindu chasoldadu xi titjun inyaꞌnda kio, ꞌba jaskan xi majóni. ꞌBa kio echu xuntja kicha xi ꞌbetjuni ndiya xi fi ngajin naxinando. Tsixꞌa tajngu xuntjabiu, ꞌba kionga je ꞌetju, kijiya jngu ndiya ꞌba tukjiaꞌa kichaja ankje nga tsakasentꞌaxinre Pedro.

11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pedro kuankjinre, joni tsa jaꞌa nganire ꞌba kitsure yojore:

—Je kuankjinna̱ nga kjuakixi nini nga Naꞌenchana kitsikasen ankjere. Je kitsikꞌejñandaina̱ ngaya ntsja Herodes ꞌba ko ngayéje xi xuta naxinanda judío mejénre sikona̱.

12 ꞌBa nga kuankjinre mé xi kuán, Pedro kiji ndaba María, nare Juan xi ꞌba nde Marcos ꞌmi, ꞌña nkjin xuta kuañajan nga inyafako Naꞌenchana. 13 ꞌBa nga Pedro echu kio, kitsikjanetꞌa xuntjare xjo xi tichjandaini niꞌyo, ꞌba jngu kiꞌndi chjun xi Rode ꞌmi ꞌetju nga kikutsejen ꞌyá= ñu. 14 ꞌBa kionga kiꞌndi chjunbiu kjintꞌe jndare Pedro, ꞌñu kuatsjare ꞌba ngaꞌndere nga skjeꞌi xuntjo, tusa tsangatsanga nga kikeꞌere nijmi xuta xi yakꞌa nga Pedro sejñaxtiu xuntjo.

15 —A ska=ri —kikꞌinre.

Tunga kiꞌndi chjunbiu tojo ꞌba= kitsu nga kjuakixi=.

—ꞌBa ku̱an tsa ankjere kui —kitsu nchjabiu.

16 Yejerañu Pedro janda titsikjanetꞌa xuntjo. ꞌBa tuchan nchjabiu kiskjeꞌi xuntjo ꞌba nga tsabe nga Pedro, ꞌñu kitsakjun. 17 Tunga Pedro kiskjenitjen ntsja, tuxi xiu kꞌuenduni nchjabiu. ꞌBa kio yeꞌere nijmi jótsaꞌen Naꞌenchana tsꞌaxje ngaya nduyo.

—Tꞌe_ru nijmi Santiago ꞌba ko ntsꞌia xi yakꞌa mé xi kuán —kitsu Pedro ꞌba jaskan ꞌetju nga xin kiji.

18 ꞌBa kionga je kisꞌe isen, chasoldadu niki ꞌñu= kisꞌejñujinre, ngatꞌa bi be mé xi kuánre Pedro. 19 ꞌBa kio Herodes ꞌexa nga kuinyisjai, ꞌba kionga bi kuasjaire, kitsaꞌenre kjua chasoldadu xi inyaꞌnda nduyo ꞌba ꞌexa nga kjinikꞌen. Jaskan kibi, Herodes ꞌetjuni nangi Judea nga kikꞌejña naxinanda Cesarea.

Jotsaꞌen kꞌen Herodes

20 Herodes stike xuta xi naxinanda Tiro tseꞌe ꞌba ko xuta xi naxinanda Sidón tseꞌe. Kui kjuañu xutabiu jngu kitsaꞌenni yojore nga jaꞌekun Herodes. Titjun chinga Blasto nda tsakaꞌa, jngu xi xa nkꞌa tjinre ngajinre nchja xi tsaꞌexatꞌare Herodes. ꞌBa ngatꞌare Blasto tsiꞌare nixtjin nga ku̱an kjuako rey Herodes, tuxi skuiꞌanire kjuaxiu, ngatꞌa naxinanda xi tseꞌe nchjabiu batse xi chine xi tjin nangire Herodes.

21 ꞌBa meni Herodes ꞌejña nixtjin nga kjuako nijmi nchjabiu. ꞌBa kionga jaꞌe kui nixtjinbiu, tsakaja najñu tseꞌe sꞌi, tsikꞌejña ngaꞌnde ña batexuma ꞌba kinchja. 22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xutankjiun tsé kiskiꞌndaya:

—Bi jngu xuta xi tinchja, tusa jngu naꞌen —kitsu.

23 ꞌBa ndekuini chubabiu, jngu ankjere Naꞌenchana kitsja chiꞌinre Herodes, tu ngatꞌare nga bi kitsikixiya nga Naꞌenchana xi tjinre kjuaje. ꞌBa tjiuyaja kiskine ngaya ngatsꞌa, ꞌba kꞌen.

24 Tunga kinduju enre Naꞌenchana ꞌba kjinikjaꞌaxtiuya ngayéje ngaꞌnde. 25 ꞌBa ngatꞌare Bernabé ko Saulo, kionga je jetꞌa xa xi kitsaꞌere ngatꞌare naxinanda Jerusalén, jendiba ngani nga jendeko Juan xi ꞌba nde Marcos ꞌmi.

13

Bernabé ko Saulo ꞌbetutsꞌinre xare

1 Ngajinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi tjindu naxinanda Antioquía kisꞌe nchja chinga profeta ko chamaestru: Bernabé, Simón xi ꞌba nde Xuta xi Jma ꞌmi, Lucio xi Cirene tseꞌe, ko Manaén xi ñatjen kuacha ko Herodes xi yatexuma nangi Galilea, ꞌba ko Saulo. 2 Jngu nixtjin, yejerañu kuañajan nga inyatsichjire Naꞌenchana ꞌba nga tjindu kjindia, kio Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsure:

—Tikinyatꞌaxinnu Bernabé ꞌba ko Saulo tuxi saꞌenni xa xi sja_ra̱.

3 ꞌBa ꞌbatsaꞌen, jaskan nga jako ngisa Naꞌenchana ꞌba tsikꞌendu kjindia, xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús yanere ntsja Bernabé ꞌba ko Saulo ꞌba kitsikixantꞌa.

Bernabé ꞌba ko Saulo echu isla xi Chipre ꞌmi

4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kjinikasen ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba kiji naxinanda Seleucia. ꞌBa jaꞌasꞌen jngu barku xi kiko isla xi Chipre ꞌmi. 5 ꞌBa kionga echu naxinanda Salamina, kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana niꞌya sinagogare xuta judío xi kio tjindu. ꞌBa nde tjenko Juan ngayeje nga tibaseko.

6 ꞌBa jaskan jaꞌaxtiu ngayéje isla xi Chipre ꞌmi ꞌba echu naxinanda Pafos. ꞌBa kio kisatejin jngu xuta judío xi chatjeꞌe kuán xi Barjesús ꞌmi. Kui xi jngu profeta kitsure yojore. 7 ꞌBa Barjesús tjenko xuta titjunre nangi Chipre, xi jngu xuta nkjikakun xi Sergio Paulo ꞌmi. ꞌBa kio xuta titjunbiu kinchjare Bernabé ꞌba ko Saulo, ngatꞌa mejénre kuasen ñojon enre Naꞌenchana. 8 Tunga kui chatjeꞌebiu, xi Elimas ꞌmi nga en griego, kui xi kuastike Bernabé ꞌba ko Saulo. ꞌBa kuamejénre nga ꞌechjaꞌndere nga xuta titjun ku̱akjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús. 9 ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitse ngajinre Saulo xi ꞌba nde Pablo ꞌmi, ꞌba kui kiskutsejenꞌa chatjeꞌebiu 10 nga kitsure:

—¡Ji xi chꞌonacha_ri xuta ꞌba xi ꞌñu chꞌokuin! ¡Ji xi kiꞌndire chanayi kuáin ngatꞌa ꞌba teñeꞌen joni kui! ¡Ji xi stiche mé= xi tsje ngixkun Naꞌenchana! ¿A bi kꞌuejñe nga sitsitin ndiya kixire Naꞌenchana? 11 ꞌBa ngandaꞌe kjuaꞌñure Naꞌenchana sikjaꞌari kjuanima. Kueni ka= ni ꞌba chuba nixtjin bi nde xiani tsuꞌbiu —kitsure.

ꞌBa tukjuan chatjeꞌebiu bi nde kuatsejennire ꞌba kuajñure. Kitsikuꞌbeya nga tsangisjai jngu xuta xi kuafengi. 12 ꞌBa kionga xuta titjun tsabe mé xi kuán, kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús, ngatꞌa kuakunre kionga kjintꞌe mé= xi yakuya nchja chinga apóstol ngatꞌare Naꞌenchana.

Pablo tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ngaꞌnde xi Pisidia ꞌmi

13 ꞌBa kio Pablo ꞌba ko nchja xi tjenko jaꞌasꞌen jngu barku. ꞌEtjuni naxinanda Pafos ꞌba echu naxinanda Perge xi tijñajinre nangi Panfilia. ꞌBa Juan kio kitsikꞌendu ꞌba kui jendiba ngani naxinanda Jerusalén. 14 Tunga Pablo ko nchja xi yakꞌa ꞌetjuni Perge ꞌba kiji Antioquía, ngaꞌnde xi tijñajinre nangi Pisidia. Nga nixtjin nga xutu jaꞌasꞌen niꞌya sinagoga xi kio tikijña ꞌba tsikꞌendu. 15 ꞌBa kionga je kisꞌexkiya xujun kjuatexumo ko xujunre nchja chinga profeta, nchja ngakure xuta niꞌya sinagoga kitsikjintꞌe:

—Jun ntsꞌe xian —kitsure—, tsa tjinnu mé= en xi sja ngaꞌñure xuta, ꞌba tꞌin_ru ngandaꞌe.

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo tsisetjen ꞌba kiskjenitjen ntsja tuxi kuasen ñojonnire xuta.

—Jun nchja xi Israel tseꞌe ko xi bi tseꞌe Israel xi ꞌyakun Naꞌenchana, tasen ñojon —kitsu—. 17 Naꞌenre xuta naxinanda Israel kiskjaꞌajin xuta chingana ꞌba jngu naxinanda je kitsaꞌen, kionga tjindu ngisa nangi Egipto, ña tu tsikꞌendutꞌa. Jaskan ko kjuaꞌñure tsꞌaxje xuta chingana xi tjindu nangibiu 18 ꞌba ꞌbaru tsa yachan nu kichukjuakore nangi tꞌaxin. 19 ꞌBa kionga kitsikje yatu naxinanda yaꞌe xi tjin nangi Canaán, kitsjare xuta chingana nangibiu tuxi ku̱atse̱ꞌe̱ni. 20 ꞌBa ñujunru sientu masen nu tsꞌandayare.

’Jaskan kitsja xare nchja juez kaꞌnda nga echu nixtjinre xuta chinga profeta Samuel. 21 ꞌBa jaskan naxinandana tsiꞌa jngu rey xi kuatexumare, ꞌba Naꞌenchana kitsjare Saúl, kiꞌndire Cis xi ntjere Benjamín. Kui xi yatexuma yachan nu. 22 Jaskan Naꞌenchana jaꞌare xare Saúl ꞌba kitsaꞌen nga David rey kuán. Ngatꞌare David= kitsuyakixi Naꞌenchana nga ꞌbi kitsu: “Je= kisakuna̱ David xi kiꞌndire Isaí. Jngu xuta xi tsja mare inimana̱, xi sikꞌetjusun yeje jofatsaꞌen nga mejénna̱.” 23 ꞌBa jngu xi ntjere David, kui xi Jesús, kui xi Naꞌenchana kitsikasen tuxi sikꞌangini xuta naxinanda Israel, jotsaꞌen jaꞌba je kitsuyatitjun nixtjin kuatse jan.

24 ’Kionga kje faꞌejín Jesús, Juan kitsikjaꞌaxtiuyare enbi ngatsiꞌi xuta xi Israel tseꞌe ꞌba kitsure nga tjinnere nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana ꞌba satenda. 25 Tunga, kionga je tifikjetꞌa xare Juan, kitsu: “Xi tenikjaꞌetsjion nga ꞌyá= ña̱, bi kui kuán xi jun tjimankjinnu. Tunga jaskanre an ndiba jngu xi kaꞌnda an bi bakinna̱ nga skjendaa̱ naꞌñu jndere.”

26 ’Jún ntsꞌia̱ xian, xi ntjere Abraham ko jun xi bi tseꞌe Israel xi ꞌyakun Naꞌenchana, ña= kjinikasenna enbi xi tsikꞌangina. 27 Ngatꞌa xuta naxinanda Jerusalén ko xutaxare bi kuankjinre ꞌyá= ni Jesús ninga bi kuankjinre mé= xi kuaꞌindutꞌa xujunre nchja chinga profeta xi sꞌexkiya xki nixtjin nga xutu. ꞌExa nga sikꞌen Jesús ꞌba ꞌbatsaꞌen kitsikꞌetjusun mé= xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta. 28 Ninga tumé kuasjaire ngatꞌare Jesús nga ku̱an sikꞌen, tunga tsiꞌare Pilato nga ngatatsikꞌen.

29 ’ꞌBa nga je kitsikꞌetjusun nchjabiu ngayéje xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ngatꞌare Jesús, tsꞌajentꞌa kru ꞌba kikanisꞌen tsju. 30 Tunga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 31 Nkjin nixtjin Jesús yakure yojore nchja xi ꞌetjukoni nangi Galilea ꞌba kiko naxinanda Jerusalén. Ngandaꞌe kui nchjabiu xi inyatsikixiya ngatꞌare Jesús ngajinre xuta naxinando.

32 ’ꞌBa ji̱n ꞌba=nde tenikjaꞌaxtiuyee̱ kui en ndabi, xi tsu ngatꞌare tsajmi xi Naꞌenchana kitsuyatitjunre xuta chingana nga sjare. 33 Kui tsajmibiu xi Naꞌenchana je kitsikꞌetjusun ngatꞌa tsajan xi ntjere xuta chingana kuán, kionga kitsikjaꞌaya nganire Jesús ngajinre mikꞌen. Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa salmo xi majóni: “Ji= ni xi Kiꞌndina̱. Ngandaꞌe tsjara̱ kjuabenichun.” 34 ꞌBa jaꞌba je kitsja enre nga kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen tuxi bi nde kjueꞌnduni yojore, ngatꞌa ꞌbi kitsu: “Sja_nuu̱ kjuanichikintaꞌen xi kjuakixi, xi kixinya titjun_ra̱ David.”

35 ’Kui kjuañu ꞌba nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌani kjaꞌe salmo: “Bi kuaꞌeꞌnde nga kjueꞌndu yojore Xuta tsjeri.” 36 Ngatꞌa kjuakixi= nga David, nixtjin nga tsikꞌejñakun, kitsaꞌexátꞌare Naꞌenchana. ꞌBa kitsaꞌen mé= xi mejénre Naꞌenchana. Jaskan kꞌen ꞌba kisꞌeyanijintꞌare xichare ꞌba jeꞌndu yojore. 37 Tunga bi jeꞌndu yojore xuta xi Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

38 ’ꞌBamani, jun ntsꞌia̱ ngatjaꞌyo nga tu ngatꞌa tseꞌe Jesús= ku̱achatꞌanu jenu. ꞌBa enbi xi nikjaꞌaxtiuyanu ngandaꞌe. 39 Kjuatexumare Moisés bi kuán kitsindainu jenu ngixkun Naꞌenchana. Tunga Jesús kui xi tsindaire jere ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌare kui. 40 Kui kjuañu chunni_ru yojonu tuxi bi jun ngatjendibaneñu mé= xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta:

41 Chutsijon, jun xi ꞌyaton,

ꞌba ngatamakunnu ꞌba ngatabeyo.

Ngatꞌa an tetsaꞌaa̱n jngu tsajmi nixtjin nga tetsuba ngiso,

jngu tsajmi xi bi ku̱akjainnu,

ninga tsa tjin xi kuetsuyanu.

42 ꞌBa kionga Pablo ko Bernabé ꞌetjuni niꞌya sinagoga, xuta sinagoga ꞌetsꞌare nga sikjaꞌaxtiuya ngisare enbi nixtjin xutu xi ndiba ngani. 43 ꞌBa kionga xuta je ꞌetjuni niꞌya sinagoga, nkjin xi judío ꞌba ko xi judío kitsaꞌen yojore xi bekun Naꞌenchana kitjenngi Pablo ko Bernabé. Ngojó jakoya xutabiu ꞌba ꞌenere nga ngataꞌbejin kakunntsjai kjuandare Naꞌenchana.

44 ꞌBa nga xutu ngani, mejenru ngatsiꞌi naxinando kuañajan ngani, tuxi kuasen ñojonnire enre Naꞌenchana. 45 Tunga kionga nchja judío tsabe xutankjiun, ꞌñu kuachini ꞌba kjaꞌe kitsu ngatꞌare mé= xi Pablo tibeꞌe nijmi ꞌba chꞌo kitsure.

46 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ko Bernabé ko ꞌñu tse kjuaꞌñukakun kinchja ngisa:

—Machjen=ꞌin nga jun titjun kjuaꞌaxtiuyanu enre Naꞌenchana —kitsure—. Tunga jun bi techjubetjo ion ꞌba ꞌbatsaꞌen tebakutsejenñu nga bi bakinnu kjuabenichun xi bi fetꞌa. Kui kjuañu tusa xuta xi bi tseꞌe Israel kuangichunnii̱ ngandaꞌe. 47 Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌbi= kitsuni nga ꞌexani̱:

Ji jo=ni jngu ndiꞌi

xi tsitsejenre naxinanda xi tjin ngasunꞌndio,

tuxi kꞌuikoni_ri en xi sikꞌangi xuta

kaꞌnda ña fetꞌa ngasunꞌndio.

48 Kionga xuta xi bi judío kjintꞌe enbi, kuatsjare ꞌba kitsu nga enre Naꞌenchana tjinre kjuaje. ꞌBa ngatsiꞌi xi Naꞌenchana je kiskjaꞌajin nga sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa kuakjainre ngatꞌa tseꞌe.

49 ꞌBa kinduju enre Naꞌenchana nga kjinikjaꞌaxtiuya ngayéje ngaꞌnde xi tjin nangibiu. 50 Tunga nchja judío inyaꞌa yanchjin xi bekun Naꞌenchana ꞌba xi nda ꞌyaxkunre, ꞌba nde inyaꞌa ngakure naxinando nga kitsikjanre. ꞌBa ꞌetutsꞌinre nga kitsjengike Pablo ko Bernabé ꞌba tsꞌaxje ngajin nangire. 51 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ko Bernabé ꞌetsujme chojore ndsaku tuxi yaku chuyani nga bi kui tjinre je, ꞌba kiji naxinanda xi Ikonio ꞌmi. 52 ꞌBa xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, ꞌñu kisꞌere kjuatsja ꞌba kitse Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngajinre.

14

Pablo ko Bernabé tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana naxinanda Ikonio

1 ꞌBa ꞌbi kuán naxinanda Ikonio, Pablo ko Bernabé ñatjen jaꞌasꞌen niꞌya sinagogare xuta judío xi kio tjindu. Ngatꞌa ko kjuaꞌñukakun kitsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana, kui kjua ꞌñu nkjin xuta judío ꞌba ko xi bi judío kuakjainnire ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús. 2 Tunga nchja judío xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús kitsikjanre xuta xi bi judío tuxi chꞌotsaꞌen kitsikjaꞌetsjenni ngatꞌare ntsꞌia.

3 Nkjin nixtjin tsꞌandayare kio Pablo ko Bernabé ꞌba ko kjuaꞌñukakun kinchja ngatꞌare Naꞌenna Jesús. ꞌBa Naꞌenchana yaku chuya nga kjuakixi= en xi inyanchja nchjabiu ngatꞌare kjuandare, ꞌba kitsjare kjuaꞌñu nga saꞌen kjuakun ꞌba ko chu̱ba̱ xi kuakuchuya kjuajere Naꞌenchana. 4 Tunga naxinando tsakjanya. Tjin xi kuako xuta judío, ꞌba tjin xi kuako nchja chinga apóstol.

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi bi judío ꞌba ko kui xi judío ngusun kuán xutaxare naxinando, tuxi chꞌo sikoni ꞌba kueꞌenire ndiojo nchja chinga apóstol. 6 Tunga kionga nchja chinga apóstol kjintꞌe kibiu, tsanga ꞌba kiji Listra ko Derbe, naxinandare nangi Licaonia, ꞌba ko ngaꞌnde xi tjindundai kio. 7 ꞌBa nde kio kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Jesús.

Pablo ko Bernabé tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana naxinanda Listra

8 Naxinanda Listra tsikꞌejña jngu xuta xi bi ma fi ngatꞌa ni̱má ndsaku ꞌndani nga kitsin. 9 Kui xi tsikꞌejña nga yasen ñojon mé= xi Pablo titsu. ꞌBa Pablo kiskutsejenꞌa xutabiu ꞌba tsabe nga makjainre nga ku̱anda. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌñu kinchja:

—Tisenkixi —kitsure.

ꞌBa xutabiu jngu fani kiskjinkꞌa nga tsakasen nduju ꞌba tsakꞌajme. 11 ꞌBa kionga xuta naxinanda tsabe mé= xi kitsaꞌen Pablo, kiskiꞌndaya nga kinchja en tseꞌe Licaonia:

—Kui=bi naꞌen xi joni yojore xuta xi je ꞌetukajen ngajinna —kitsu.

12 Inyatsu nga Bernabé= naꞌen xi Zeus ꞌmi ꞌba Pablo= naꞌen xi Hermes ꞌmi, ngatꞌa Pablo xi tinchja. 13 ꞌBa xuta naxinando ko naꞌmi xi tsaꞌexatꞌare naꞌen Zeus kuamejénre nga sjare chje nchja chinga apóstol ꞌba jaꞌeko tjiundija ko naxu tjiꞌbi ꞌnda ngantja naxinando, ña tikijña ningure naꞌen Zeus.

14 Tunga kionga Bernabé ko Pablo tsabe mé= xi tjima, ꞌejndajen najñure ꞌba tu mangatsanga kiji ngajinre xuta naxinando nga kiskiꞌndaya:

15 —Jun naꞌen —kitsure—, ¿ánñu ꞌbi teñaꞌanñu? Ji̱n xuta= nii̱ xi ꞌba nde kun joni jun. Tenikjaꞌaxtiuyanii̱ enre Naꞌenchana ngajinnu tuxi kꞌuejñañu xi teñoꞌon, xi nimé chjire, ꞌba kjuaꞌe ngañu ngixkun Naꞌenchana xi tijñakun. Kui xi kitsaꞌen ngankꞌaa, tꞌanangiu ko ndachikun ꞌba ko ngayéje xi kio tjin. 16 Nixtjin kuatse jan Naꞌenchana kitsjaꞌndere nga jngu jngu naxinanda xi tjin ngasunꞌndebi janda kuaje jo tsaꞌen mejénre. 17 Tunga ninga ꞌba tsaꞌen, jandarani kitsjare xuta mé= xi nda, tuxi yaku chuyanire yojore. Ngatꞌa kui xi tsikasenna tsi, ꞌba tsjana chan xi nda, ꞌba tsjana xi chine, ꞌba tsitsejin inimana kjuatsja.

18 Ninga Pablo ko Bernabé ꞌba kitsu, naꞌen kuánre nga ꞌechjaꞌndere xuta naximando nga sjare chje.

19 ꞌBa kio nchja judío xi jendibani naxinanda Antioquía ꞌba ko naxinanda Ikonio, kui xi jaꞌetsitsaꞌen xuta naxinando. ꞌBa yeꞌere ndiojo Pablo, ꞌba kionga je yeꞌere ndiojo, kiskjefe kaꞌnda ngubare naxinando, ngatꞌa kitsikjaꞌetsjen nga je kꞌen. 20 Tunga kionga xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús kuañajanndaire Pablo, kui tsisetjen ꞌba jaꞌasꞌen ngani ngajin naxinandabiu. ꞌBa nga kuanyujun, ꞌetjuni kio ko Bernabé ꞌba kiji naxinanda xi Derbe ꞌmi.

Pablo ko Bernabé jaꞌe ngani naxinanda Antioquía

21 Kionga je kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Jesús naxinanda Derbe ña ꞌñu nkjin xuta kuakjainre, Pablo ko Bernabé kiji ngani naxinanda Listra ko naxinanda Ikonio ꞌba ko naxinanda Antioquía. 22 ꞌBa kio kitsjare kjuaꞌñukakun xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús nga kixi kuinya ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa ꞌenere nga kꞌuetsubajin kakunntsjai ngayéje xi makjainre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌba nde kitsure:

—Tjinnere nga tse kjuanima kuitjaxtia ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an kuitjasꞌenña ña batexuma Naꞌenchana.

23 ꞌBa nde nga jngu jngu ningu xi tjin ngaꞌndebiu, Pablo ko Bernabé kitsja xare nchja chinga xi fi ningu. ꞌBa kionga je jako Naꞌenchana ngatꞌare kui ꞌba tsikꞌendu kjindiakoni, kitsikꞌendu nchja chingabiu ngaya ntsja Naꞌenchana, xi jaꞌba je kuakjainre.

24 ꞌBa kionga ꞌetjuni kio, jaꞌaxtiu nangi Pisidia ꞌba jaꞌe ngani nangi Panfilia. 25 ꞌBa kionga je kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana naxinanda Perge, kiji naxinanda Atalia. 26 ꞌBa kio jaꞌasꞌen jngu barku xi kiko naxinanda Antioquía, naxinanda xi tijñajinre nangi Siria, ña tjun Pablo ko Bernabé kjinikeꞌnda ngaya ntsja Naꞌenchana, tuxi kui kuasekoni nga sikꞌetjusun xa xi tibaꞌere, xi je kuajngu ngandaꞌe.

27 ꞌBa kionga jaꞌe naxinanda Antioquía, ꞌeñajan xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús ꞌba yeꞌere nijmi ngayéje xi Naꞌenchana kitsaꞌenko kui ꞌba jótsaꞌen Naꞌenchana kitsjaꞌndere xuta xi bi judío nga ku̱an ku̱akjainre ngayeje. 28 ꞌBa Pablo ko Bernabé tsé tsikꞌenduko kio xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús.

15

Nchja chinga apóstol ko nchja chingare ningu kuañajan

1 Kui nixtjinbiu yakꞌa nchja xi jendibani nangi Judea echu naxinanda Antioquía ꞌba ꞌetutsꞌinre nga yakuyare xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo nga kitsure:

—Tsa bi siꞌon circuncidar jotsaꞌen bakuya kjuachingare Moisés, bi ku̱an kꞌuangiu.

2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jó ya kuán. ꞌBa Pablo ko Bernabé ꞌñu josiko nchjabiu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌendako tsiꞌi xinkjin nga Pablo ko Bernabé ko yakꞌa nchja xi makjainre xi kio tseꞌe kuaje naxinanda Jerusalén kioña kjuako nijmi nchja chinga apóstol ko nchja chingare ningu ngatꞌare kjuabi. 3 ꞌBa kio nchja xi kjinikasen ꞌetju ꞌba jaꞌa nangi Fenicia ko nangi Samaria nga inyabeꞌe nijmi jótsaꞌen xuta xi bi judío kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. ꞌBa ngatsiꞌi xi makjainre kio ꞌñu kuatsjare nga kjintꞌe enbi.

4 Kionga jaꞌe naxinanda Jerusalén, nchja chinga apóstol ko nchja chingare ningu ꞌba ko ngatsiꞌi xi yakꞌa xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo kiskjebetjo, ꞌba Pablo ko Bernabé yeꞌere nijmi nchjabiu ngayéje mé= xi kitsaꞌen Naꞌenchana ko kui. 5 Tunga yakꞌa nchja fariseo xi jaꞌba kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús tsisetjen ꞌba kitsu:

—Nchja xi bi judío tjinnere nga siꞌan circuncidar ꞌba tjinnere nga kꞌuin_ra nga ngatatsikꞌetjusun kjuatexumare Moisés.

6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja chinga apóstol ꞌba ko nchja chingare ningu kuañajan ꞌba jako nijmi xinkjin ngatꞌare kjuabi. 7 Kionga je tsé joyanire ngatꞌare kibiu, Pedro tsisetjen.

—Jun ntsꞌia̱ xian —kitsure—, ꞌyañu nga je ndaꞌeni Naꞌenchana jaꞌajinna̱ ngajinnu, tuxi sikjaꞌaxtiuyani_ra̱ en ndare Jesús xuta xi bi judío, tuxi ku̱akjainnire. 8 ꞌBa Naꞌenchana xi be inimare ngatsiꞌi yakutsejen nga ꞌba nde kiskjebetjo xutabiu kionga kitsjare Isennixtjintsjere jotsaꞌen kitsjana ña. 9 Bi kabi kitsaꞌen Naꞌenchana ngajinre xutabiu ꞌba ngajinna. Tusa ꞌba nde kitsitsje inimare tu ngatꞌare nga kuakjainre.

10 ’ꞌBamani ngandaꞌe, ¿ánñu techutꞌayakoñu Naꞌenchana? ¿Ánñu mejénninu sikaꞌanijinñu xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús chꞌa xi bi kichukjuakore xuta chingana ꞌba ninga ña bi chukjuana nga chꞌanijian? 11 Ngatꞌa makjainna nga tu ngatꞌare kjuandare Naꞌenna Jesús kꞌuangia, jotsaꞌen ꞌba nde kꞌuangi xutabiu.

12 ꞌBa kio ngatsiꞌi xiu tsikꞌendu ꞌba yasen ñojonre mé= xi kitsu Bernabé ko Pablo, jotsaꞌen Naꞌenchana kitsjare kjuaꞌñu nga kitsaꞌen kjuakun ko chu̱ba̱ xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana ngajinre xuta xi bi judío. 13 ꞌBa kionga je jetꞌare nga kinchja Bernabé ko Pablo, ꞌbatsaꞌen Santiago kinchja:

—Jun ntsía̱, tasen ñojonnu —kitsu—. 14 Je yeꞌena nijmi Simón jótsaꞌen Naꞌenchana ꞌetutsꞌinre nga jaꞌanimare xuta xi bi tseꞌe Israel ꞌba jaꞌajin ngajinre xutabiu jngu naxinanda xi ꞌba nde tseꞌe ku̱an. 15 ꞌBa ndekuinire xi kitsu nchja chinga profeta, kioña kuaꞌindutꞌa:

16 Jaskan kibi kjuaꞌe ngañaa̱,

ꞌba sinda ngañaa̱ ndaba David xi je tsixuya,

ꞌba sindaxatse ngañaa̱ mé= xi je jetsun,

ꞌba skjenitjen ngañaa̱,

17 tuxi xuta xi yakꞌa ku̱angisjaini Naꞌenchana

ñatjen ko ngatsiꞌi naxinanda xi bi judío,

xi je kinchja_ra̱ nga tsaꞌan ku̱an.

18 ꞌBa ꞌba kitsu Naꞌenchana xi ꞌejñatsejen kibi ꞌndani ngandaꞌeñu.

19 ’Kui kjua ꞌba texinña̱ nga bi kꞌuejña_ra kjuanaꞌen xuta xi bi tseꞌe Israel xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. 20 Tusa siꞌindu_ra xujun xi kuetsure nga bi ngatakjine tsajmi xi kitsaꞌere joni chje ngatꞌare naꞌen xi ntsja xuta kuandani ꞌba nga bi ngatatsaꞌen kjuachajngi, ꞌba nga bi ngatakjine yojore tjiuba xi kjindusin, ꞌba nga bi jin ngatakjine. 21 Ngatꞌa ꞌndani ngandaꞌeñu tjin xi tsikjaꞌaxtiuya kjuatexumare Moisés xki ngaꞌnde, ꞌba tjin xi ꞌbexkiya kjuatexuma ngantsjai nga xutu ngaya niꞌya sinagoga.

Xujun xi kitsikasen xuta xi fi ningu Jerusalén

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja chinga apóstol ko nchja chingare ningu ꞌba ko ngatsiꞌi xi yakꞌa xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús joyare nga skjaꞌajin nchja xi sikasenko Pablo ꞌba ko Bernabé naxinanda Antioquía. ꞌExare Judas xi ꞌba nde Barsabás ꞌmi ꞌba ko Silas, kui nchjabiu xi ngaku ngajinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús kio. 23 ꞌBa ꞌbi tsu xujun xi kjinikasenko:

“Ji̱n nchja chinga apóstol ko nchja chingare ningu tenikasen_ri̱ kjuateꞌnda ntsꞌe xi bi judío xi tjindu naxinanda Antioquía ko nangi Siria ꞌba ko nangi Cilicia. 24 Kjinuꞌyee̱ nga tjin yakꞌa nchja xi ngaꞌe kijinii̱, xi echutsistinu ꞌba ꞌejñujinnu ngatꞌare mé= xi makjainnu. Tunga bi ji̱n kikꞌexa_ri̱ nchjabiu. 25 Kui kjuañu, jotsaꞌen ngusun kuái̱n, nga kuamejénni̱ nga kikꞌexa_ri̱ nchja xi tenikasenkue̱ Bernabé ko Pablo xi nimejée̱n. 26 Kui xi bi nde mafonire tsa kueya ngatꞌare jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo. 27 ꞌBa ꞌbamani, tenikasee̱n Judas ꞌba ko Silas, kui xi ndekuini en kjuakonu nga kuetsuyanu jo tsu xujun. 28 Ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ko ji̱n nda kuánni̱ nga tu kui chꞌabi xi sikaꞌanijinri̱, xi tjinnere nga sikꞌetjusun. 29 Bi nde xineñu tsajmi xi kitsaꞌere joni chje ngatꞌare naꞌen xi ntsja xuta kuandani, ꞌba ninga jin, ninga yojore tjiuba xi kjindusin, ꞌba bi siꞌon kjuachajngi. Tsa kꞌuendutꞌaxiun kibi, nda siꞌon. Teꞌndanu ngatsiꞌu.”

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi kisꞌexare kiji ꞌba echu naxinanda Antioquía. Kio kitsikjintꞌe ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús ꞌba kitsingantsja xujun. 31 Kionga xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús ꞌexkiya xujun, kuatsjare ngatꞌare kjuaꞌñukakun xi tibaꞌere. 32 ꞌBa Judas ko Silas, kui xi ꞌba nde nchja chinga profeta. Kui kjuañu jakoni ntsꞌia nga kitsjare kjuaꞌñukakun ꞌba tsakaseko nga kixi kuinya ngixkun Naꞌenchana. 33 Chuba nixtjin tsꞌandayare kio, ꞌba ꞌbatsaꞌen ntsꞌia kitsikasenku nganire nchja xi kitsikasen nga titjunre ꞌba kitsure nga ngatasꞌere kjuaxiu nga kitsikixantꞌa. 34 Tunga Silas kuamejénre nga tsikꞌejña kio. 35 ꞌBa Pablo ko Bernabé tsikꞌendu naxinanda Antioquía nga yakuya ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana. ꞌBa nkjin ngisa xi ꞌba nde kitsaꞌen.

Pablo ko Bernabé kabi kuánre xinkjin

36 Kionga je jaꞌa jó ján nixtjin, Pablo kitsure Bernabé:

—Tanginchun ngaña ntsꞌia xi tjindu xki ngaꞌnde ña tu kjinikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana, tuxi xiaña jótsaꞌen tjindu —kitsure.

37 Bernabé kuamejénre nga kueko Juan, xi ꞌba nde Marcos ꞌmi, 38 tunga Pablo kitsu nga bi nda tjin nga kueko xuta xi kitsikꞌendu nangi Panfilia ꞌba nga bi kiko nduju xare. 39 Kabi kuánre xinkjin ꞌnda nga kitsintjitꞌa xinkjin. ꞌBa Bernabé kiko Marcos ꞌba jaꞌasꞌen barku nga kiji isla xi Chipre ꞌmi. 40 Yejerañu Pablo kiskjaꞌajin Silas ꞌba, jaskan nga je kjinikeꞌnda ngaya ntsja Naꞌenchana ngatꞌare ntsꞌia, ꞌetju. 41 ꞌBa jaꞌa nangi Siria ko nangi Cilicia ꞌba kitsjare kjuaꞌñukakun xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi kio tjindu.

16

Timoteo fitjenngi Pablo

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo echu naxinanda Derbe ko naxinanda Listra. ꞌBa kio tsabexkun jngu xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi Timoteo ꞌmi. Nare Timoteo jngu chjun judío xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús, tunga naꞌenre jngu xuta griego. 2 ꞌBa ntsꞌia xi tjindu naxinanda Listra ko naxinanda Ikonio nda nchja ngatꞌare Timoteo. 3 Pablo kuamejénre nga Timoteo kueko ꞌba titjun kitsaꞌen circuncidar, tuxi bi chꞌo ku̱anire xuta judío xi tjindu kui ngaꞌndebiu. Ngatꞌa ngatsiꞌi be= nga naꞌenre Timoteo jngu xuta griego kuán.

4 ꞌBa xki ngaꞌnde ña jaꞌa, kitsuyare xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús mé= xi ꞌenda ko xinkjin nchja chinga apóstol ko nchja chingare ningu xi tjindu naxinanda Jerusalén, tuxi sikꞌetjusunni. 5 ꞌBamani, xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌñu kuakjain ngisare ꞌba xki nixtjin nkjin kuan ngisa.

Pablo fi nangi Macedonia

6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ko nchja xi tjenko jaꞌa nangi Frigia ꞌba ko nangi Galacia, ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana bi kitsjaꞌndere nga sikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana nangi Asia. 7 Kionga echu tiñare nangi Misia, nchjabiu kuamejénre nga kjuaꞌasꞌen nangi Bitinia, tunga Isennixtjintsjere Jesús bi kitsjaꞌnde nganire. 8 Kui kjuañu tu jaꞌaxtiu ndiya nangi Misia nga kiji naxinanda Troas.

9 ꞌBa ngajñu, Pablo tsabe ngaya nijñare jngu xuta xi Macedonia tseꞌe xi sejña nduju ꞌba titsu nga tiꞌbetsꞌare: “Ndibai nangi Macedonia ꞌba tisekonii̱.” 10 ꞌBa kionga Pablo tsabe kibiu, taꞌa tseketsubandai̱ nga kuangii̱n nangi Macedonia. Ngatꞌa kjinikjaꞌetsjee̱n nga Naꞌenchana tinchjani̱ tuxi sikjaꞌaxtiuyani_ri̱ enre xuta xi kio tjindu.

Pablo ko Silas echu naxinanda Filipos

11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsijñee̱ barku xi ꞌetju naxinanda Troas, ꞌba tsangin ndiyee̱ isla xi Samotracia ꞌmi, ꞌba nga kuanyujun, echii̱ naxinanda xi Neápolis ꞌmi. 12 ꞌBa ꞌetjii̱ kio ꞌba tsangi̱n naxinanda Filipos, jngu naxinanda titjunre nangi Macedonia, kioña nkjin xuta xi Roma tseꞌe tjindu. ꞌBa jó ján nixtjin tsꞌandayani̱ kio.

13 Nga xutu ꞌetjii̱ ngajin naxinando ꞌba tsangi̱n tiñare ña faꞌa ndajio, kioña kjinikjaꞌetsjee̱n nga xuta mañajan nga fako Naꞌenchana. Kio tsiketsubai̱ nga kikꞌinya_ri̱ ngatꞌare Naꞌenchana yanchjin xi kuañajan kui ngaꞌndebiu. 14 ꞌBa jngu chjun xi Lidia ꞌmi, xi naxinanda Tiatira tseꞌe xi bateña najñu kuán xi chji, kui xi bekun Naꞌenchana ꞌba tibasen ñojon ion. ꞌBa Naꞌenchana kitsiko inimare nga ngisa nda yasen ñojon ngisare en xi tinchja Pablo. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ñatjen kisatenda chjunbiu ko xinkjin, ꞌba ꞌetsꞌani̱ nga kuetsubai̱ ndaba.

—Tsa kjuakixi nga tebixun nga makjainna̱ ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús, jabiu ndeketsubo niꞌyana̱ —kitsuni̱ ꞌba ꞌñu ꞌeneni̱ nga kuetsubai̱ ndaba.

Pablo ko Silas chanisꞌen nduya

16 ꞌBa ꞌbi kuán, kionga temangii̱n ngaꞌnde ña xuta fako Naꞌenchana, kio kiskajii̱n jngu kiꞌndi chjun xi chuꞌnda xi tijñajinre isennixtjin xi mare tsaꞌenxki. Xi naire ne tse ton jenre ngatꞌare mé= xi ꞌbejñatsejen kui kiꞌndi chjunbiu nga tsaꞌenxki. 17 Kui kiꞌndi chjunbiu kitsjenngini̱ ꞌba kiskiꞌndaya tjenngini̱:

—Kui jmibi xi chuꞌndare Naꞌenchana xi ꞌñu je, xi inyabaku ndiyanu jótsaꞌen kꞌuangiu —kitsu.

18 Nkjin nixtjin ꞌba kitsaꞌen. Tuchan Pablo bi nde kichukjuakonire. Kitsikuꞌbeya ꞌba kitsure isennixtjin xi tijñajinre kiꞌndi chjunbiu:

—Ko nga jaꞌenre Jesucristo texinra̱ nga tꞌetukajin_ri kiꞌndi chjunbi.

ꞌBa ndekuini chubabiu isennixtjinbiu ꞌetukajinre kiꞌndi chjunbiu.

19 Tunga kionga xi naire tsabe nga bi nde ku̱an kuejen ngisanire ton, kitsuba Pablo ko Silas ꞌba ꞌefe kjuaꞌñu ngixkun nchjaxo ña ma ndetsin. 20 ꞌBa kitsikinya ngixkun nchja juez.

—Kui nchjabi xi nchja judío ꞌba kjuasi inyaꞌbejña naxinandana —kitsu—. 21 ꞌBa inyabakuya kjuachinga xi bi ma nikꞌetjusan ña ꞌba ninga bi ma ñaꞌan, ngatꞌa Roma= tsajan.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta naxinando kuastinere Pablo ko Silas, ꞌba nchja juez ꞌexa nga ngatꞌaxjere najñure nchjabiu ꞌba nga ko ya ngatjasꞌenire. 23 Jaskan nga je ꞌñu nkjin ndiya yajare, kiskanisꞌen nduya ꞌba ꞌexare xuta xi tsikuenda nduyo nga nda sikuenda nchjabiu. 24 Kionga je kitsaꞌere kjuaꞌñu xutabiu, kiko Pablo ko Silas ꞌba kiskanisꞌen ngaꞌnde ña ngisa ꞌmo chun nduyo, ꞌba ꞌeꞌñu tsjan tsjan ndsaku.

Nga kuandai Pablo ko Silas ngaya nduyo

25 Tunga joruni tsa masen nistjen, yejerañu Pablo ko Silas inyafako ꞌba inyasekonire Naꞌenchana, ꞌba xi yakꞌa xi tjindu nduyo inyaminya ñojonre, 26 tukjiaꞌa jaꞌa jngu chon xi niki ꞌñu=, xi niki ꞌetsujmeyare xjo ngindere nduyo. ꞌBa ndekuini chubabiu kitjuꞌi ngayéje xuntjare nduyo, ꞌba kitjunda ngayéje naꞌñu kicha xi titsuꞌñuni xi inya nduyo. 27 Kionga xuta xi tsikuenda nduyo jaꞌare ꞌba tsabe nga xuntjare nduyo tixa tete, tsꞌaxje kichare nga mejénre sikꞌen yojore, ngatꞌa kitsikjaꞌetsjen nga xi inya nduyo je ꞌetju. 28 Tunga Pablo kiskiꞌndaya:

—Tumé nikue yojori, ngatꞌa ngaꞌe= tetsubai̱ ngatsiꞌi —kitsure.

29 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi tsikuenda nduyo tsiꞌa jngu ndiꞌi ꞌba tu mangatsanga jaꞌasꞌen ngaya ꞌba niki tifatsekun= nga tsakasenkunchꞌintꞌare Pablo ko Silas. 30 ꞌBa kio tsꞌaxje ngojó ꞌba tsiningiyare:

—Jun naꞌen —kitsure—, ¿mé= xi tjinnere nga saꞌaa̱n tuxi kꞌuangiña̱?

31 —Ngatamakjainri ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, ꞌba kꞌuangi=ni ji ꞌba ko xingi —kitsingojo Pablo ko Silas.

32 ꞌBa jako ngatꞌare enre Naꞌenchana xutabiu ꞌba ko ngatsiꞌi xi tjindu ndaba. 33 ꞌBa ndekuini chubabiu ngajñu, xutabiu yanejun ña onre Pablo ko Silas, ꞌba taꞌa kui ko ngatsiꞌi xinkjin kisatenda. 34 Jaskan kiko ndaba ꞌba kitsikjén, ꞌba ngatsiꞌi tsja kuánre nga kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana.

35 Nga je kisꞌe isen, nchja juez kitsikasen chapolicia nga kuetsure xuta xi tsikuenda nduyo nga ngatasikꞌendundai Pablo ko Silas. 36 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi tsikuenda nduyo kitsure Pablo en xi jaꞌekꞌinre:

—Je nchja juez kitsikasen en nga kꞌuaxjenu —kitsure—. Kui kjuañu tꞌetjuñu ngandaꞌe ꞌba ko kjuaxiu tangiun.

37 Tunga Pablo kitsure nga jako chapolicia xi nchja juez kitsikasen:

—Ji̱n xuta tseꞌe Roma ni, ꞌba ngixkun xuta naxinanda yajani̱ nga bi titjun kitsaꞌenni̱ kjua, ꞌba kiskanisꞌenni̱ nduyo. ¿Ánñu ngandaꞌe mejénnire kꞌuaxjeꞌmonini̱? ¡Junjun! Tusa kui suba ngatjaꞌekꞌaxjeni̱.

38 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kiji ngani nga kikeꞌere nijmi nchja juez mé= xi kitsu Pablo, ꞌba nchja juez kitsakjun kionga kjintꞌe nga nchjabiu xuta romano= nini. 39 Kui kjuañu jaꞌekiꞌanire kjuajetakun Pablo ko Silas, ꞌba tsꞌaxje ꞌba ꞌetsꞌare nga ngatꞌetju ngajin naxinando. 40 Kionga je ꞌetju nduyo, Pablo ko Silas kiji ndaba Lidia. ꞌBa jaskan nga je tsabe ntsꞌia ꞌba kitsjare kjuaꞌñukakun, kiji ngani.

17

Mé xi kuataꞌen Pablo naxinanda Tesalónica

1 Pablo ko nchja xi tjenko jaꞌa naxinanda Anfípolis ko naxinanda Apolonia, ꞌba jaskan echu naxinanda Tesalónica kioña jngu niꞌya sinagogare xuta judío kjijña. 2 Jotsaꞌen ngare Pablo, jaꞌasꞌen kio nga xutu. Ján nixtjin nga xutu jako nijmi xuta mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana. 3 Kitsuyare xuta ꞌba ꞌejñachuyare nga Cristo tjinnere nga kjuaꞌa kjuanima ꞌba nga kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen.

—Ngatꞌare kui Jesús kibi xi tebeꞌenuu̱ nijmi ngandaꞌe, kui= xi Cristo —kitsure.

4 Yakꞌa xuta xi kio tjindu kuakjainre ꞌba ñatjen kuañajanjinre Pablo ko Silas. ꞌBa ꞌba nde ne nkjin xuta griego xi bekun Naꞌenchana kuakjainre ꞌba nkjin yanchjin xi nda ꞌyaxkunre ngayeje.

5 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuaxinre xuta judío xi bi makjainre. Kui xi inyaꞌa yakꞌa nchja chꞌokun xi semaya ndiyo, tuxi ku̱añajanni nga saꞌen kjuasi ngajin naxinando. ꞌBa jaꞌekjankjanxtiu xuntja ndaba Jasón nga inyamangisjai Pablo ko Silas, tuxi kꞌuaxjeni ꞌba singantsjanire xuta naxinando. 6 Tunga kionga bi kuasjaire, kiko kjuaꞌñu ngixkun nchjaxo Jasón ko yakꞌa ntsꞌia xi kio tjindu. ꞌBa ꞌbi kitsu nga kiskiꞌndaya:

—Nchja xi inyatsaꞌen kjuasi ngayéje ngasunꞌndio, kui= xi ꞌba nde je jaꞌe ngaꞌe ngayeje. 7 ꞌBa Jasón kiskjebetjo nchjabiu ndaba. ꞌBa ngatsiꞌi nchjabiu inyamangane kjuatexumare César ꞌba inyatsu nga tjin ngijngu ngaku titjun xi Jesús ꞌmi —kitsu.

8 Kionga xuta naxinando ꞌba ko nchjaxo kjintꞌe enbi, kaꞌnda bi be mé= xi sikjaꞌetsjen. 9 Tunga jaskan nga Jasón ko nchja xi yakꞌa ꞌechjintjai yojore, kitsikꞌendundai ngani.

Mé xi kitsaꞌen Pablo ko Silas naxinanda Berea

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen taꞌa nga je jñu, ntsꞌia kitsikasen Pablo ko Silas naxinanda xi Berea ꞌmi. Kionga echu kio, jaꞌasꞌen niꞌya sinagogare xuta judío. 11 ꞌBa kui xuta judíobi xi ngisa nda kjuafaꞌetsjenre nga ko mare nchja xi naxinanda Tesalónica tseꞌe, ꞌba tsja tsaꞌen inya ñojon en xi kinchja Pablo. Nyujun nyujun ꞌexkiya enre Naꞌenchana tuxi skueni tsa kjuakixi xi inyaꞌmire. 12 ꞌBamani, nkjin kuán xi kuakjainre, ꞌba ngajinre xuta griego ꞌba nde kuakjainre, nkjin yanchjin xi nda ꞌyaxkunre ꞌba ko nkjin xuta xiꞌin ngayeje.

13 Tunga kionga xuta judío xi tjindu naxinanda Tesalónica kjintꞌe nga Pablo ꞌba nde titsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana naxinanda Berea ngayeje, jaꞌe kio ꞌba ꞌejña nganire kjuasi xuta naxinandabiu. 14 Tunga taꞌa ntsꞌia kitsikasen Pablo ngandai ndachikun, yejerañu Silas ko Timoteo tsikꞌendu ngisa naxinanda Berea. 15 ꞌBa nchja xi kikaniya ndiya Pablo ꞌnda naxinanda Atenas jendiba ngani nga je kjintꞌe en xi kitsikasen Pablo, nga kuetsure Silas ko Timoteo nga ngatamañajantꞌa xati nganire.

Pablo tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana naxinanda Atenas

16 Kionga Pablo tikuya naxinanda Atenas nga kjuechu Silas ko Timoteo, ꞌñu ba kuánre inimare nga tsabe nga ngajin naxinando kitse naꞌen xi ntsja xuta kuandani. 17 ꞌBamani, ngaya niꞌya sinagoga jako xuta judío ko xi bi judío xi bekun Naꞌenchana, ꞌba nyujun nyujun jako xi mañajan ña ma ndetsin.

18 ꞌBa nde Pablo jako nijmi yakꞌa nchja nkjin kakun xi epicúreo ꞌmi ko yakꞌa xi estoico ꞌmi.

—¿Mé= xi mejénre kuetsuna ngandaꞌe xutabi xi tuxkia nga mare en? —kitsu yakꞌa.

ꞌBa kjaꞌere kitsu:

—Tibeꞌe=ru nijmi ngatꞌare kjaꞌe naꞌen.

ꞌBi kitsu nchjabiu ngatꞌa Pablo titsikjaꞌaxtiuyare en ndare Jesús ꞌba nga xuta kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu kiko ngaꞌnde xi Areópago ꞌmi ꞌba tsiningiyare:

—¿A ku̱an xie̱ mé= en xatse xi tebakuyanii̱? —kitsure—. 20 Ngatꞌa techukonii̱ en xi kje nuꞌyajíi̱n. Kui= kjuañu mejénnini̱ xianii̱ jó tsunire kibiu.

21 ꞌBi kitsu ngatꞌa ngatsiꞌi xuta xi Atenas tseꞌe ko xuta xi xin nangire xi kio tjindu, kui xi tu matsjare nchja nijmi asa minya ñojon jngu en xatse. 22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo tsakasen nduju nga masenre nchja xi kuañajan ngaꞌndebiu xi Areópago ꞌmi ꞌba ꞌbi kitsure:

—Jun, xi Atenas tsojon, ngu teꞌbeña̱ nga jun ne ꞌñu ꞌyakun naꞌen xi tjin ngasunꞌndebi, 23 ngatꞌa kionga tsuꞌbaa̱ ngajin naxinandanu, tsaꞌbia̱ nga nkjin mani naꞌen xi ꞌyakun. ꞌBa nde tsaꞌbia̱ jngu altar kioña ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Ngatꞌare naꞌen xi bi ꞌyare.” ꞌBamani, Naꞌen xi ꞌyakun xi bi ꞌyo, kui ngatꞌare tebeꞌenuu̱ nijmi.

24 ’Kui Naꞌen xi kitsaꞌen ngasunꞌndio ko ngayéje tsajmi xi tjinre ꞌba kui= xi batexumare ngankꞌaa ko tꞌanangiu. Kui bi ꞌbejñaya ningu xi xuta tsinda. 25 Bi machjenre tsa xuta kuatesinre. Tumé machjenre, ngatꞌa kui= xi tsja tsiꞌina kjuabenichun ꞌba ko ntjo xi chjujnda ꞌba ko ngayéje tsajmi xi tjin. 26 ꞌBa ngatꞌare jngu xuta kitsaꞌenni ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio ꞌba ꞌenda nixtjin ko ngaꞌnde ña kꞌuendu nga jngu jngu. 27 ꞌBi kitsaꞌen meni nga ngatsiꞌi ku̱angisjaini Naꞌenchana, joni tsa tu ntsja tifini nga ku̱an ku̱asjaire, ninga bi kjin tijñana Naꞌenchana nga jngua jngua.

28 ’Ngatꞌa tu ngatꞌare Naꞌenchana tetsubachunña ꞌba niteya ꞌba tjinna kjuabenichun, jotsaꞌen ꞌba nde kitsu yakꞌa nchja nkjin kakun xi tjindu ngajinnu: “Ntjere Naꞌenchana ña.” 29 ꞌBamani, tsa ntjere Naꞌenchana ña, bi tjinnere nga sikjaꞌetsjian tsa ꞌba kjiꞌi Naꞌenchana joni naꞌen xi kuandakoni ton xi oro ni ko ton xi plata ni ꞌba ko ndiojo. Kui tsajmi xi xuta ꞌbenda jotsaꞌen nga mare ꞌba jotsaꞌen tsikjaꞌetsjen.

30 ’Naꞌenchana tu jaꞌaxtiunkꞌa mé= xi xuta kitsaꞌen nixtjin kuatse jan, ngatꞌa kje bejín. Tunga ngandaꞌe tuñañu nga tjindu xuta, Naꞌenchana tifakoya ngatsiꞌi xuta nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Kui. 31 Ngatꞌa Naꞌenchana je ꞌejñare nixtjin kionga ko kjuakixi ku̱anre kjua xuta ngasunꞌndebi. ꞌBa xuta xi Naꞌenchana kitsja xare, kui= xi saꞌenre kjua. Kui= xi kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba ꞌbatsaꞌen yakutsejenre ngatsiꞌi xuta nga kjuakixi= kibiu —kitsu Pablo.

32 Kionga nchjabiu kjintꞌe ngatꞌare nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌion, tjin xi tsejnuke Pablo. Tunga tjin yakꞌa xi kitsu:

—Mejénni̱ kuinuꞌya nganii̱ ngatꞌare kibi kjaꞌe nixtjin.

33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ꞌetjujin kio, 34 ꞌba tjin yakꞌa xi kuakjainre, xi kitjenngi Pablo. Jngu xi Dionisio ꞌmi, xi ꞌba nde mañajanko nchjabiu ngaꞌnde xi Areópago ꞌmi, ꞌba nde kuakjainre jngu chjun xi Dámaris ꞌmi ꞌba ko yakꞌa ngisa.

18

Mé xi Pablo kitsaꞌen naxinanda Corinto

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ꞌetjuni naxinanda Atenas ꞌba kiji naxinanda Corinto. 2 ꞌBa kio kiskajin jngu xuta judío xi Aquila ꞌmi, xi kitsin naxinanda xi Ponto ꞌmi. Kui xi saꞌe chuba nixtjin jaꞌeni nangi Italia ko Priscila xi chjunre, ngatꞌa Claudio xi xuta titjunre xuta romano ꞌenere ngatsiꞌi xuta judío nga tjinnere nga kꞌuetjujin naxinanda Roma. ꞌBa Pablo kikun xutabiu. 3 ꞌBa kio tsikꞌejñajinre ꞌba kitsaꞌexako nga kitsinda niꞌya xi najñu ni, ngatꞌa tujngu xa mare ko xutabiu. 4 ꞌBa ngantsjai nga xutu Pablo kikjako xuta niꞌya sinagoga ꞌba ꞌejñatsejenre xuta judío ko xuta griego nga kjuakixi= mé= xi tinchja.

5 Kionga Silas ko Timoteo ꞌetju nangi Macedonia ꞌba echu naxinanda Corinto, Pablo tu kui xa kitsaꞌen nga kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ꞌba kitsikixiyare xuta judío nga Jesús kui= xi Cristo. 6 Tunga xuta judío kuastike Pablo ꞌba chꞌo kitsure. Kui kjua Pablo ꞌetsujmeni najñure, ꞌba kitsure:

—Tsojon= je nga chojo. Bi an tjinna̱ je. ꞌBa baꞌanire ngandaꞌe kjuikuan xuta xi bi judío.

7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetju kio ꞌba kiji ndaba jngu xuta xi Ticio Justo ꞌmi, xi bekun Naꞌenchana ꞌba ndaba kjijñatꞌa tiñare niꞌya sinagoga. 8 ꞌBa Crispo, xi ngakure niꞌya sinagoga, ko ngatsiꞌi xinkjin kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. ꞌBa nde nkjin xuta xi naxinanda Corinto tseꞌe kuakjainre ꞌba kisatenda kionga kjintꞌe en xi titsikjaꞌaxtiuya Pablo.

9 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana jako Pablo nga nistjen joni jngu chini:

—Bi kuin —kitsure—. Janda tikjaꞌaxtiuye ion ꞌba bi ꞌbechje ndsuꞌbai. 10 Ngatꞌa an tejñakora̱, ꞌba tuꞌyá ku̱an siꞌonri. Ngatꞌa ne nkjin xuta tjinna̱ kui naxinandabi.

11 ꞌBa Pablo tsikꞌejña kio jngu nu masen nga yakuyare enre Naꞌenchana xuta xi naxinanda Corinto tseꞌe. 12 Tunga nixtjin nga Galión batexuma nangi Acaya, xuta judío jngu kitsaꞌen kjuafaꞌetsjenre nga kuastike Pablo. ꞌBa kiko ngaꞌnde ña Galión ꞌbenda kjua.

13 —Kui xutabi tjimangane kjuatexumo —kitsu—. Ngatꞌa kjaꞌe tsaꞌen tibakuyare xuta nga tjinnere nga xiakun Naꞌenchana.

14 Pablo je mején kuinchja tsakaiñu, tunga Galión jakotitjun xuta judío nga ꞌbi kitsure:

—Jun xuta judío, tsa teꞌminuu̱ ngatꞌare jngu kjua asa tsajmi xi ꞌñu chꞌotjin, an tjinnere nga kꞌuendaa̱ ꞌba kuasen ñojon_nuu̱. 15 Tunga kibi, kui xi tu ngatꞌare en ko jaꞌen ꞌba ko ngatꞌare kjuatexumanu. Kui kjuañu jun tꞌendasubakoñu xingiu. Bi mejénna̱ kꞌuendaa̱ kjua ngatꞌare kibi.

16 ꞌBa tsoꞌoxje nchjabiu ngaꞌnde ña ꞌbenda kjua. 17 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi xuta kitsuba jngu xuta Sóstenes ꞌmi, xi ngakure niꞌya sinagoga, ꞌba nde kio yeꞌenire xutabiu ngaꞌnde ña Galión ꞌbenda kjua. Tunga Galión bi kitsisinre mé xi kuán.

Pablo fi ngani naxinanda Antioquía

18 Pablo tsꞌandaya ngisare nkjin nixtjin nga tsikꞌejñajinre ntsꞌia xi tjindu naxinanda Corinto. ꞌBa jaskan nga je kitsikixantꞌa, jaꞌasꞌen jngu barku ꞌba ñatjen ko Aquila ꞌba ko Priscila kiji nangi Siria. ꞌBa nga echu naxinanda Cencrea, Pablo ꞌejun yeje ntsja ku, tuxi yaku chuyani nga titsikꞌetjusun jngu en xi kitsaꞌenko Naꞌenchana. 19 Kionga echu naxinanda Éfeso, Pablo kitsikꞌendu Aquila ko Priscila ꞌba jaꞌasꞌen niꞌya sinagoga, kioña jako xuta judío. 20 ꞌBa xuta judíobiu ꞌetsꞌare nga nkjin nixtjin ngatꞌejña ngisa, tunga Pablo bi kuakjainre.

21 —Tsa Naꞌenchana mejénre, kjuaꞌekun ngani_nuu̱ —kitsu nga kitsikixantꞌa.

Jaskan tsijin jngu barku ꞌba ꞌetjuni naxinanda Éfeso. 22 Kionga echu naxinanda Cesarea, tsijin naxinanda Jerusalén tuxi sitꞌendanire xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi kio tjindu, ꞌba jaskan kiji ngani naxinanda Antioquía. 23 ꞌBa jaskan nga je tsꞌandayare jó ján nixtjin kio, ꞌetju nga jaꞌa xki ngaꞌnde xi tjindu nangi Galacia ꞌba ko nangi Frigia. Tsakaseko ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús jotsaꞌen kixi kuinya ngixkun Naꞌenchana.

Jotsaꞌen Apolos kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana

24 ꞌBa kui nixtjinbiu jngu xuta judío xi Apolos ꞌmi, xi kitsin naxinanda Alejandría, echu Éfeso. Kui xi jngu xuta xi tsja tsaꞌen tsikjaꞌaxtiuya ꞌba ꞌñu be xujun enre Naꞌenchana. 25 Nda kisakuyare mé= xi tseꞌe Naꞌenna Jesús ꞌba ko ngayéje kakun kinchja nga kixi yakuya ngatꞌare Jesús. Tunga bi nda mankjinre ngatꞌare nga satenda xuta, ngatꞌa kjintꞌe nga tu Juan yatenda xuta. 26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetutsꞌinre nga kinchja ko kjuaꞌñukakun niꞌya sinagoga. ꞌBa kionga Aquila ko Priscila kjintꞌere Apolos, kikotꞌaxin ꞌba ngisa nda kitsuyare ndiyare Naꞌenchana.

27 Kionga Apolos kuamejénre nga kuaje nangi Acaya, ntsꞌia xi tjindu naxinanda Éfeso tsakaseko. Kitsiꞌindure jngu xujun xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi tjindu nangi Acaya, tuxi nda skjebetjoni Apolos. ꞌBa kionga Apolos echu kio, tsakaseko ꞌñu nkjin xuta xi ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana je kuakjainre. 28 Ngatꞌa ngixkun ngatsiꞌi xuta kitsuya ko kjuaꞌñukakun nga bi kjuakixi mé= xi tsu xuta judío. Yakuya mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌejñatsejen nga Jesús xi Cristo.

19

Mé xi Pablo kitsaꞌen naxinanda Éfeso

1 Yejerañu Apolos tijña naxinanda Corinto, Pablo jaꞌaxtiu ngijñacha xi tjindu nangi Asia ꞌba echu naxinanda Éfeso, ña kiskajin yakꞌa xuta xi je kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo. 2 ꞌBa kitsure Pablo nga tsiningiyare:

—¿A kisakunu Isennixtjintsjere Naꞌenchana kionga kuakjainnu?

—Ninga kje nuꞌyajíi̱n tsa tjin Isennixtjintsjere Naꞌenchana —kitsingojo nchjabiu.

3 —¿Ñáre kjuasatenda xi kisakunu? —kitsure Pablo.

—Jotsaꞌen yatenda Juan —kitsu ngani nchjabiu.

4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ꞌbi kitsure:

—Juan yatenda xuta xi je kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba jaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana ꞌba kitsure nga ngatamakjainre ngatꞌare xi kjuaꞌe jaskanre kui. ꞌBa xi jaꞌe jaskanre kui, Jesús=.

5 Kionga nchjabiu kjintꞌe kibi, ngatꞌare jaꞌenre Naꞌenna Jesús kisatenda. 6 ꞌBa kionga Pablo yanere ntsja nchjabiu, jaꞌetse ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba kinchja kjaꞌe kuanga en ꞌba kinchja enre Naꞌenchana jotsaꞌen nchja nchja chinga profeta. 7 ꞌBa tejó mani nchjabiu.

8 Jánru sa kiji Pablo niꞌya sinagoga nga kitsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana xuta ko kjuaꞌñukakun. Kitsuyare ꞌba ꞌejñatsejen ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana. 9 Tunga tjin yakꞌa xi taja kitsaꞌen inimare ꞌba bi kuamejénre nga kuakjainre. Tusa chꞌo tsaꞌen kinchja ngixkun ngatsiꞌi xuta ngatꞌare ndiya xatse xi tibakuya Pablo. Kui kjuañu Pablo tsakasentꞌaxinnire ꞌba kiko xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús niꞌya scuelare jngu xuta xi Tirano ꞌmi. ꞌBa nyujun nyujun jako xuta kio. 10 ꞌBa ꞌba kitsaꞌen jó nu, ꞌba ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi xuta xi tjindu nangi Asia, xi judío ko xi griego, kjintꞌe enre Naꞌenchana.

11 ꞌBa Naꞌenchana kitsjare kjuaꞌñu Pablo nga kitsaꞌen kjuakun xi yaꞌe. 12 Kaꞌnda xuta kiko pañu ko najñu fatꞌa xi Pablo kitsiko. Kui xi fikore xuta xi inyafesun, ꞌba kuanda chiꞌin xi kunre ꞌba ꞌetukajinre isennixtjin xi bi nda.

13 Tunga tjin yakꞌa nchja judío xi semaya ndiya xi mare ꞌbaxjejin isennixtjin xi bi nda xi tjindu ngajinre xuta. Kui xi kuamejénre kitsichjen jaꞌenre Naꞌenna Jesús:

—Ngatꞌare jaꞌenre Jesús xi Pablo titsikjaꞌaxtiuya, texin_nuu̱ nga tꞌetukajiun —kitsure isennixtjin xi bi nda.

14 ꞌBa ꞌba kitsaꞌen ngayatu kiꞌndi xiꞌinre jngu xuta xi ngakure naꞌmi judío xi Esceva ꞌmi. 15 Tunga jngu nixtjin isennixtjin xi bi nda jako nchjabiu nga kitsingojore:

—ꞌBexkunña̱ Jesús ko Pablo, tunga jun, ¿ꞌyá=ñu jun?

16 ꞌBa xuta xi tijñajinre isennixtjin xi bi ndo kiskjijunre nchja xi yatu ꞌba kiskjanko ꞌba kitsaꞌenre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu tsanga nga kuaꞌonre ꞌba niki kitsikayusti= nga ꞌetjuni ngaya niꞌyabiu. 17 Ngatsiꞌi xuta xi tjin naxinanda Éfeso, xi judío ꞌba xi griego, kjintꞌe mé xi kuán. ꞌBa ngatsiꞌi kitsakjun ꞌba kitsu nga jaꞌenre Naꞌenna Jesús tjinre kjuaje.

18 Nkjin xi kuakjainre jaꞌetsu ngixkun xuta ngayéje kjuachꞌo xi tjun kitsaꞌen. 19 Yakꞌa xi kitsaꞌen kjuatjeꞌe jaꞌeko xujunre ꞌba yaka ngixkun ngatsiꞌi xuta. ꞌBa kionga kuaxki chjire xujunbiu, kuánru yachute mi ton xi plata ni. 20 ꞌBa ꞌbatsaꞌen enre Naꞌenchana ngisa kjiꞌyare ꞌba yakutsejen kjuaꞌñure.

21 Jaskan kibi Pablo ꞌendiya nga kuaje ngaꞌnde xi tjin nangi Macedonia ko nangi Acaya ꞌba ꞌbatsaꞌen janda saꞌen ndiya nga kuaje kaꞌnda naxinanda Jerusalén.

—Jaskan nga kjuechaa̱ kio, tjinnere nga ꞌba nde kjuia̱ naxinanda Roma —kitsu Pablo.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikasen nangi Macedonia jó nchja xi baseko, kui xi Timoteo ko Erasto. Yejerañu, tsikꞌejña ngisa jó ján nixtjin nangi Asia.

kjuasi xi kisꞌe naxinanda Éfeso

23 ꞌBa ꞌba kuán kui nixtjinbiu, kisꞌe naxinanda Éfeso jngu kjuasi je ngatꞌa tseꞌe ndiya xatsere Jesús. 24 Ngatꞌa jngu xuta xi Demetrio ꞌmi, xi tsaꞌexako plata, kui xi tsinda kusunre ningure diosa Artemisa. ꞌBa ꞌñu tse ton jenre nchja xi mare tsinda tsajmibiu. 25 Ngu Demetrio ꞌeñajan nchja xi tsaꞌexatꞌare ꞌba ko nchja xi ndekuini xabiu tsaꞌenni.

—Jun naꞌen —kitsure—, ꞌya=ñu nga tse ton ꞌbejñana xabi. 26 Tunga teꞌyañu ꞌba tenuꞌya=ñu mé= xi titsaꞌen Pablo bi tsa tu ngaꞌe naxinanda Éfeso ꞌba=nde nituña ngaꞌnde xi tjin nangi Asia. Titsu nga kuixu xi tjinre kjuakixi, ꞌba titsu nga naꞌen xi ntsjaxu xuta tsindani bi naꞌen. ꞌBa nkjin xuta je kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre. 27 ꞌBa bi tsa tu xana xi ngiꞌnde tiꞌbaxje, ꞌba=nde ko ningure diosa je Artemisa chꞌo tsaꞌen tiꞌbaxje ngayeje. Bi nde xiakunni kjuajere diosabi xi bekun xuta xi tjindu nangi Asia ko ngayéje ngasunꞌndio.

28 Kionga nchjabiu kjintꞌe kibi, niki ꞌñu= kuakjanre ꞌba kiskiꞌndaya:

—¡ꞌÑu je Artemisa diosare xuta xi Éfeso tseꞌe! —kitsu.

29 ꞌBa xuta naximando, bi be mé= xi saꞌen. Ngu jngu kitsaꞌen kjuafaꞌetsjenre nga kikjaꞌa jngu xuta xi Gayo ꞌmi ꞌba jngu xi Aristarco ꞌmi, kui xi nangi Macedonia tseꞌe xi tjenko Pablo. Kiskjefe nga kiko ngaꞌnde kioña mañajan xuta naxinando. 30 ꞌBa Pablo kuamejénre nga kjuaꞌasꞌen ña kuañajan xuta naxinando, tunga xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús bi kitsjaꞌndere. 31 Yakꞌa xuta xa xi tjindu nangi Asia xi nda yaꞌa Pablo ꞌba nde kitsikasen enre nga tsiꞌare nga bi kjuaꞌasꞌen ngaꞌnde ña kuañajan xuta naxinando.

32 Yejerañu ngaꞌnde ña kuañajan xuta naxinando, ꞌñu kiskiꞌndaya ꞌba siꞌa kitsaꞌen xuta, ngatꞌa bi be mé= xi tjima ꞌba ngisa nkjin mani xi bi be ánñu kio kuañajanni xuta. 33 Tunga yakꞌa ngajinre xutankjiun kitsuyare jngu xuta xi Alejandro ꞌmi mé= xi tjima. Kui xi kitsunginiña xuta judío ngixkun ngatsiꞌi xuta. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Alejandro kiskjenitjen ntsja nga tsiꞌare xutankjiun nga kꞌuenduxiu, tuxi kuinchjantjaini xuta judío. 34 Tunga kionga xutankjiun tsabe nga kui jngu xuta judío, jngu kitsaꞌen jndare nga kiskiꞌndaya jóru hora:

—¡ꞌÑu je Artemisa diosare xuta xi Éfeso tseꞌe! —kitsu.

35 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta chjine en xi kio tjinre xa kuánre kitsikꞌenduxiu naxinando.

—Jun naꞌen xi Éfeso tsojon —kitsure—, ngatsiꞌi xi tjin ngasunꞌndio be= nga naxinanda Éfeso tjinre xa nga tsikuenda ningure diosa je xi Artemisa ꞌmi ko isenre xi jendibani ngankꞌaa nga ngaꞌe jaꞌekejen. 36 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tuꞌyá ku̱an kueꞌmo kibi. Kui= kjuañu machjenni nga xiu kuetsubo jun ꞌba tikjaꞌetsjion mé= xi siꞌon. 37 Ngatꞌa nchja xi kafaꞌeko ngaꞌe bi jaꞌekjaꞌacheje mé= xi inya ningu ninga bi chꞌo titsure diosana.

38 ’ꞌBamani, tsa Demetrio ꞌba ko nchja xi tsaꞌexako tjinkore kjua xuta xi yakꞌa, kui xa tjinni nchja juez ko nchjaxa ngatꞌendako kjua xinkjin. 39 ꞌBa tsa tjin ngisa kjaꞌe kjua xi kjuangiu, kui= xi sꞌe̱nda kionga mañajan nchjaxo. 40 Ngandaꞌe ne tjekun tetsuba ngatꞌa ku̱an sꞌe̱ngia ngatꞌare mé xi kuán ngandaꞌe nga siꞌa teñaꞌan ninga tsajain kjuajín tsakaiñu. Tsa xjaningiyana ngatꞌare kibi, bi ꞌya jó kuixan.

41 Kionga je kitsu kibi, kitsikixantꞌa xuta xi kio kuañajan.

20

Pablo fi nangi Macedonia

1 Kionga naxinando je tsikꞌenduxiu, Pablo ꞌeñajan xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba kitsjare kjuaꞌñukakun ꞌba kitsubakja. Jaskan, kitsikixantꞌa ꞌba kiji nangi Macedonia. 2 ꞌBa jaꞌa xki ngaꞌnde xi kio tjin ꞌba ꞌñu ꞌenere xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús nga jako. Jaskan echu nangi Grecia 3 kioña tsikꞌejña ján sa. ꞌBa kionga je mején kjuaꞌasꞌen barku xi kueko nangi Siria, kjintꞌe en nga nchja judío je joyanire nga chꞌo siko kui. ꞌBa kui= kjuañu ꞌendiya nga kuaje ngani ndiya xi fini nangi Macedonia.

4 Kui nchjabi xi tjenko Pablo, xi Sópater xi jngu xuta xi naxinanda Berea tseꞌe xi kiꞌndire Pirro, Aristarco ko Segundo (nchja xi naxinanda Tesalónica tseꞌe), Gayo xi naxinanda Derbe tseꞌe, Timoteo, ko Tíquico ꞌba ko Trófimo (nchja xi nangi Asia tseꞌe). 5 Kui nchjabi kitsjentitjun ꞌba kiskuyani̱ naxinanda xi Troas ꞌmi. 6 Yejerañu ji̱n, jaskan nga je jaꞌa sꞌi kionga chine niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san, tsijñee̱ jngu barku ꞌba ꞌetjii̱ naxinanda Filipos. Xi maꞌónni nixtjin echutjenngii̱ naxinanda Troas, ña tsꞌandayani̱ yatu nixtjin.

7 Nixtjin xi ꞌbetutsꞌinre semana kuañejee̱n nga kuakjanyee̱ niñuxtila. Pablo yakuyare xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, ngatꞌa nixtjin nga ku̱anyujun kꞌuetju kio. ꞌBa kindujuko enre ꞌnda masen nistjen. 8 ꞌBa nkjin ndiꞌi inyati ngankꞌa niꞌya ña kuañejee̱n. 9 ꞌBa jngu chanaꞌen xi Eutico ꞌmi tijñaxtiu ventano. Kui xi kuanijñare kionga tsé kindujuko enre Pablo. Kionga je ꞌñu tikijñafe, kintjainngi ꞌnda piso xi majánni, ꞌba je mikꞌen nga kichjunitjen. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo ꞌetukajen= ꞌba tsikꞌejña tsindinere chanaꞌenbiu ꞌba kitsubakja.

—Bi kun, ngatꞌa tijñakun —kitsu Pablo.

11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kinijin ngani. Yakjanya niñuxtila ꞌba kiskine, ꞌba jaskan Pablo kindujuko ngani enre nga jako xuta kaꞌnda nga kisꞌe isen, ꞌba ꞌbatsaꞌen kiji. 12 ꞌBa chanaꞌenbiu nde, je tijñakun nga kiko xuta ndaba, ꞌba ngatꞌare kibiu ngatsiꞌi ngisa tsja kisꞌere kakun.

13 Ji̱n tsangintitjii̱n ko barku ꞌnda naxinanda Asón, ña ku̱añejee̱n ko Pablo. Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kui je ꞌendakoni̱, ngatꞌa kuamejénre nga ndiya tꞌanangi kuajeni. 14 ꞌBa kionga Pablo kiskajii̱n naxinanda Asón, tsijin barku ꞌba tsangi̱n naxinanda xi Mitilene ꞌmi. 15 ꞌEtjuni̱ kio ꞌba nga kuanyujun tsitjai̱ isla xi Quío ꞌmi, ꞌba xi majóni nixtjin echii̱ isla xi Samos ꞌmi. Kjinikjaꞌayee̱ naxinanda Trogilio ꞌba nga kuanyujun echii̱ naxinanda Mileto. 16 ꞌBa ꞌba kjiñeꞌee̱n ngatꞌa Pablo bi kuamejénre nga kuaje ndiya xi fi naxinanda Éfeso, tuxi bi kꞌuandayanire ngaꞌnde xi tjin nangi Asia. Ngatꞌa maxatire nga kjuechu naxinanda Jerusalén, ngatꞌa mejénre kꞌuejña kio kionga kꞌuetju sꞌi pentecostés.

En xi Pablo kitsure nchja chingare ningu naxinanda Éfeso

17 Tunga kionga echii̱ naxinanda Mileto, Pablo kitsikasen en nga kinchjare nchja chingare ningu naxinanda Éfeso. 18 ꞌBa kionga jaꞌe nchjabiu, Pablo kitsure:

—ꞌYañu jotsaꞌen tsakatejñajin_nuu̱ ngatsiꞌu ꞌnda nixtjin nga titjun jaꞌeña̱ ngaꞌe nangi Asia. 19 Tetsaꞌexatꞌa_ra̱ Naꞌenchana nga ꞌñu tsꞌaxjenimaa̱ yojona̱, ꞌba kiskiꞌndaa̱ nga on kuánre inimana̱ mé= xi joyataꞌenna̱ nchja judío. 20 Tunga bi yejentꞌia_ra̱ nga yeꞌe_nuu̱ nijmi mé= xi nda ngatꞌanu. Yakuya_nuu̱ ngixkun xuta ko ngaya niꞌyanu. 21 Je ꞌba kixinkixi_ra̱ xuta judío ko xuta griego nga tjinnere nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana ꞌba ku̱akjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo.

22 ’ꞌBa ngandaꞌe tefia̱ naxinanda Jerusalén nga tetsikꞌetjusun_ra̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana. ꞌBa bi ꞌbia̱ mé= xi ku̱ataꞌaa̱n ngajaan. 23 Tunga ngayéje ngaꞌnde ña fia̱ tsuyatitjunna̱ Isennixtjintsje nga nduya ko kjuanima tikuyana̱. 24 Tunga bi mafona̱ ngatꞌare kjuabenichunna̱. Bi ꞌñu chjire kibiu ngatꞌa tsaꞌan. Tu jngu tsajmi xi mejénna̱, mejénna̱ nga ko kjuatsja kjuechukjetꞌa mé= xi tetsaꞌaa̱n ꞌba sijnguaa̱ xa xi kitsjana̱ Naꞌenna Jesús, nga xinkixia̱ ngatꞌare en ndare xi ꞌbejña chuya kjuandare Naꞌenchana.

25 ’ꞌBa be=re takuaa̱n nga bi nde xianinuu̱ ngatsiꞌu jun xi jaꞌekun_nuu̱ ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱ nga Naꞌenchana xi batexuma. 26 ꞌBamani, nixtjin ngandaꞌe tebeꞌeyakixi_nuu̱ nijmi nga bi an tjinna̱ je, tsa tjin xi cha̱ja. 27 Ngatꞌa tumé ꞌejñaꞌmo_nuu̱. Je kixin_nuu̱ ngayéje mé= xi mejénre Naꞌenchana.

28 ’ꞌBamani, chutsejen_ru yojonu ꞌba tikuendo ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. Ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsja xanu nga jun xi sikuendo ningure Naꞌenna Jesús, xi ko jinre tsatseni. 29 Ngatꞌa ꞌbe=ña̱ kibi. Jaskan nga kjuia̱, kjuaꞌe ngajinnu nchja xi mejénre sichaja xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, jotsaꞌen tjiundsejen ngajinre chutsanga. 30 ꞌBa kaꞌnda ngajinnu sꞌe̱ xi kuakuya en xi bi kjuakixi, tuxi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna kuetjenngini. 31 Kui kjuañu tikuendañu yojonu. Tikjaꞌetsjion nga ján nu, nga nixtjin ꞌba nga nistjen, bi kitsikjaꞌayaa̱ nga ko ndaxkua̱n jakoya_nuu̱ nga jngu jngu.

32 ’ꞌBa ngandaꞌe, ntsꞌia̱ xian, ngaya ntsja Naꞌenchana tetsikeꞌnda_nuu̱. Ngatasekonu en xi nchja ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana, kui enbiu xi ku̱anre sjanu kjuaꞌñu ngixkun Naꞌenchana ꞌba sjanu mé= xi sa̱kure ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenchana. 33 Bi kuamejénna̱ tsa sitsaꞌaa̱n ton xi plata ni ninga xi oro ni ninga najñu xi tseꞌe kjaꞌe xuta. 34 Jun ꞌyañu jotsaꞌen kitsaꞌexaa̱ tuxi kisakunina̱ mé= xi kuachjena̱ ꞌba nde mé= xi kuachjenre xi tjenkona̱. 35 Ngantsjai ꞌejña kusun_nuu̱ nga ꞌbatsaꞌen tjinnere siꞌaxa, tuxi kuisekoña xuta xi tsajainre mé= xi machjenre. Tikjaꞌetsjion enre Naꞌenna Jesús xi tsu: “Ngisa= nda ni nga kuaꞌa tuꞌbanire nga kuaꞌena.”

36 Kionga je ꞌba kitsu Pablo, tsakasenkunchꞌin ꞌba ñatjen ko ngatsiꞌi jako Naꞌenchana. 37 ꞌBa ngatsiꞌi kiskiꞌnda nga kitsubakja ꞌba ꞌendsuꞌa Pablo. 38 ꞌÑu kuabare xutabiu ngatꞌare en xi kitsu Pablo nga bi nde skue ngisanii̱. ꞌBa kikaniya ndiya kaꞌnda ña kijña barku.

21

Nga Pablo kiji naxinanda Jerusalén

1 Kionga je kjinikꞌendii̱ ntsꞌia, ꞌbatsaꞌen tsitjasꞌee̱n jngu barku ꞌba tjen ndiya tsangi̱n isla xi Ko ꞌmi. Nga kuanyujun echii̱ naxinanda Rodas, ꞌba jaskan echii̱ naxinanda Pátara. 2 Naxinanda Pátara kisakuni̱ kjaꞌe barku xi tifi nangi Fenicia, kui xi tsijña_ri̱ ꞌba tsangi̱n. 3 Nga jaskan nga kjiꞌyee̱ isla xi Chipre ꞌmi, tsitjatꞌa_ri ngate skjunni̱ nga tsangi̱n nangi Siria. ꞌBa ꞌbatsaꞌen echii̱ naxinanda Tiro, ngatꞌa kio tjinnere stjujee̱n chꞌare barku.

4 ꞌBa kionga je kiskajii̱n xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo xi kio tjindu, yatu nixtjin kuánni̱ ko kui. Ntsꞌiabiu kitsure Pablo nga bi ngatji naxinanda Jerusalén, ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana yakutsejenre mé= xi ku̱an. 5 Kionga je jaꞌa nixtjinbiu, ꞌetjunii̱ kio ꞌba kikaniya ndiyani̱ ngatsiꞌi xi xiꞌin ko xi yanchjin ꞌba ko kiꞌndi nistire ꞌnda nga ꞌetjujii̱n naxinando. ꞌBa ngandai ndachikun tsikinyakunchꞌii̱n ꞌba kichukue̱ Naꞌenchana. 6 Jaskan nga je kjinikixantꞌai̱ xingii̱, ji̱n tsitjasꞌee̱n barku, ꞌba kui kiji ngani ndaba.

7 Barkubiu ꞌetjukonii̱ naxinanda Tiro ꞌba tsangi̱n naxinanda Tolemaida. Kjiniteꞌnda_ri̱ ntsꞌia xi tjindu kio ꞌba jngu nixtjin kuankoni̱. 8 Nga kuanyujun ꞌetjii̱ kio ꞌba echii̱ naxinanda Cesarea. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsanginketsubai̱ ndaba Felipe. Kui xi ꞌba nde tsikjaꞌaxtiuya en ndare Jesús, ꞌba ꞌba nde tjinre xa ngajinre nchja xi yatu mani xi baseko nchja chinga apóstol. 9 Felipe tjinre ñujun kiꞌndi yanchjin xi xungu, xi yanchjin profeta kuán. 10 Je nkjin nixtjin tjinre nga kio tetsubai̱ kionga jaꞌeni nangi Judea jngu profeta xi Agabo ꞌmi. 11 Kui xi jaꞌekunni̱ ꞌba jaꞌakjaꞌa tjiuxinjndere Pablo ꞌba ꞌetꞌaꞌñu ntsja ko ndsaku ꞌba kitsu:

—Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsu nga ꞌbitsaꞌen kꞌuetꞌaꞌñu xuta xi naire tjiuxinjndebi nchja judío xi tjindu naxinanda Jerusalén. ꞌBa singantsjare nchja xi bi tseꞌe Israel.

12 Kionga je kinuꞌyee̱ kibi, ji̱n ñatjen ko xuta xi kio tjindu kikꞌetsꞌa_ri̱ Pablo nga bi ngatji naxinanda Jerusalén.

13 —¿Ánñu techiꞌndañu ꞌba tenibanu? —kitsu Pablo—. Ngatꞌa tjijngukakua̱n nga bi tsa tu setꞌaña̱, ꞌba=nde nga kueya naxinanda Jerusalén ngatꞌare Naꞌenna Jesús.

14 Kionga bi kuán kjiniꞌindai̱ inimare Pablo, tumé nde kikꞌinni_ri̱.

—Ngatjama jotsꞌen mejénre Naꞌenchana —tu kikꞌin ngisa_ri̱.

15 Jaskan kibi tsiketsubandai̱ ꞌba tsangi̱n naxinanda Jerusalén. 16 Kikoni yakꞌa nchja xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi naxinanda Cesarea tseꞌe. ꞌBa tsekue̱ ndaba jngu xuta xi isla Chipre tseꞌe xi Mnasón ꞌmi, xi je ndaꞌe kuakjainnire ngatꞌa tseꞌe Jesús. Kui xi kitsjaꞌndeni̱ nga kuetsubai̱ ndaba.

Pablo fikun Santiago

17 Kionga echii̱ naxinanda Jerusalén, tsja tsaꞌen kiskjebetjoni̱ ntsꞌia. 18 Nga kuanyujun Pablo ko ji̱n tsanginchii̱n Santiago. ꞌBa kio tjindu ngatsiꞌi nchja chingare ningu nga echii̱. 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo kitsiteꞌndare nchjabiu ꞌba tsjafani tsaꞌen yeꞌere nijmi ngayéje mé= xi Naꞌenchana kitsaꞌen ngajinre xuta xi bi judío ngatꞌare xa xi kitsjare Naꞌenchana. 20 Kionga nchjabiu kjintꞌe enbi, kitsichjire Naꞌenchana ꞌba kitsure Pablo:

—Ji ntsꞌe, je ꞌyee̱ nga nkjin mi mani xuta judío xi je makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, ꞌba ngatsiꞌi ꞌñu bekun kjuatexumo. 21 ꞌBa je kikꞌere nijmi ngatꞌa tsiji nga tebakuya_ri ngatsiꞌi xuta judío xi tjindujinre xi bi judío nga ngatꞌejñatꞌaxin kjuatexumare Moisés, ꞌba nga teꞌmi_ri nga bi saꞌen circuncidar kiꞌndire ꞌba nga bi sikꞌetjusun kjuachingana.

22 ’Ngu, ¿mé= xi ma ñaꞌanre? Ngu kjuintꞌe= xutabiu nga je jaꞌe ngaꞌe. 23 Kui kjuañu ngisa= ndani nga ꞌbi siꞌen: Ngaꞌe tjindujinni̱ ñujun nchja xi sikꞌetjusun jngu en xi je ꞌendako Naꞌenchana. 24 Tꞌikue ꞌba titsjekue yojori ngixkun Naꞌenchana. Tꞌechjintjai tuxi nchjabiu kꞌuejun yejeni ntsja ku. ꞌBatsaꞌen ngatsiꞌi xuta skue nga ꞌba nde ji tenikꞌetjusin kjuatexumo ꞌba nga bi kjuakixi mé= xi kjintꞌe ngatꞌa tsiji.

25 ’ꞌBa xuta xi bi judío xi je makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, ji̱n je kjinikasen_ri̱ jngu xujun ngatꞌare mé= xi kichubayani_ri̱. ꞌBa kikꞌin_ri̱ nga bi ngatakjine tsajmi xi kitsaꞌere joni chje naꞌen xi ntsja xuta kuandani, ꞌba nga bi jin ngatakjine ꞌba nga bi ngakjine yojore tjiuba xi kjindusin, ꞌba nga bi ngatatsaꞌen kjuachajngi.

26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo kiko ngañujun nchjabiu ꞌba nga kuanyujun kitsitsjeko yojore ngixkun Naꞌenchana. Jaskan jaꞌasꞌen ningu tuxi kuetsuni kjiaꞌá=ñu kjuetꞌa nga sitsje yojore ꞌba kjiaꞌá=ñu tjinnere nga kjuaꞌeko chjere nga jngu jngu.

Nga nduba Pablo

27 Kionga je mején kjuetꞌa xi mayatuni nixtjin xi machjen nga tsitsje yojore xuta ngixkun Naꞌenchana, yakꞌa nchja judío xi jendibani nangi Asia tsabe Pablo ngaya ningu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsaꞌen kjuasi ngajinre ngatsiꞌi xuta naxinando ꞌba kitsuba Pablo 28 nga ꞌñu kiskiꞌndaya:

—¡Jún naꞌen xi Israel tseꞌe, tisekonii̱! —kitsu—. Kui xutabi tuchuña tsuꞌba nga tibakuya tsiꞌire xuta nga bi chjire xutana ko kjuatexumare Moisés ꞌba ko ningubi. Kaꞌnda jaꞌasꞌenko nchja xi bi judío ngaꞌe nga kitsijndi ngaꞌnde tsjebi ngixkun Naꞌenchana.

29 ꞌBa kitsu nchjabiu ngatꞌa jaꞌba je tsabe Trófimo, xi jngu xuta xi naxinanda Éfeso tseꞌe, kionga tjenko Pablo ngajin naxinando. ꞌBa nchjabiu kitsikjaꞌetsjen nga Pablo jaꞌasꞌenko xutabiu ngaya ningu ngayeje.

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen siꞌa kitsaꞌen ngatsiꞌi xuta naxinando ꞌba tu mangatsanga jaꞌe xuta. Kitsuba Pablo ꞌba kiskjefe nga tsꞌaxje ningu ꞌba taꞌa ꞌechja xuntjare ningu. 31 ꞌBa xuta naxinando je mején sikꞌen Pablo, kionga xi ngakure chasoldadu romano echure en nga siꞌa inyatsaꞌen ngatsiꞌi xuta xi naxinanda Jerusalén tseꞌe. 32 Kui xi taꞌa ꞌeñajan chasoldadu ꞌba tsangatsanga ña kuañajan xuta naxinando. Kionga xuta tsabe nga xi ngaku ꞌba ko chasoldadu ndiba, bi nde yajanire Pablo.

33 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure chasoldadu kitsitiña, kitsuba Pablo ꞌba ꞌexa nga setaꞌñu ko jó naꞌñu kicha. Jaskan tsiningiyare ꞌyáñu kui ꞌba mé= xi kitsaꞌen. 34 Tunga tu kjaꞌe kjuanga kitsu xutankjiun, ꞌba bi kuankjinre xi ngakure chasoldadu mé= xi tjima, ngatꞌa siꞌa inyatsaꞌen xuta. Kui kjuañu ꞌexani nga kueko Pablo ña ꞌbendu chasoldadu. 35 Kionga echu escalónre ña ꞌbendu chasoldadu, tjinnere tsakaꞌanijin Pablo, ngatꞌa ꞌñu kjan inyamare xuta naxinando. 36 Ngatꞌa ꞌñu nkjin xuta inyakjiꞌndaya:

—¡Ngatꞌen xutabiu! —inyatsu nga tjenngire.

Pablo nchjntjai yojore ngixkun xuta naxinando

37 Kionga je xanisꞌen Pablo ña ꞌbendu chasoldadu, ꞌbi kitsure xi ngakure:

—¿A ku̱an kjuakongutjunra̱?

—¿A mari nukjua en griego? —kitsu xi ngakure chasoldadu—. 38 ¿A bi tsa ji ni xi nangi Egipto tseꞌe xi je ndaꞌe ꞌetutsꞌinnire jngu kjuachan nga kuastike chikunre Roma ꞌba kiko nangi tꞌaxin ñujun mi nchja xi tsikjesun xuta?

39 —An= ña̱ jngu xuta judío —kitsu Pablo—. Kitsia̱n naxinanda Tarso, naxinanda je xi tijñajinre nangi Cilicia. Temiꞌara̱, taꞌeꞌndechinaa̱ nga kjuakua̱ xutankjiun.

40 ꞌBa kionga je kitsaꞌeꞌndere, Pablo tsakasen ndujusun escalón ꞌba kiskjenitjen ntsja tuxi sikꞌexiuni xuta. ꞌBa kionga je xiu tsikꞌendu, en hebreo jakoni.

22

1 —Jun ntsꞌia̱ ꞌba jun naꞌen xian, tasen ñojon mé= xi xin_nuu̱ ngandaꞌe nga kuinchjantjaa̱ yojona̱ —kitsu.

2 Kionga xuta kjintꞌe nga en hebreo tifako Pablo, ngisa xiu tsikꞌendu.

3 —An= ña̱ jngu judío —kitsu Pablo—. Kitsia̱n naxinanda Tarso, naxinanda xi tijñajinre nangi Cilicia, tunga naxinandabi kuachaa̱. Nda yakuyana̱ Gamaliel jotsaꞌen tijña kjuatexumare xuta chingana. ꞌBa ꞌba fa tsaꞌen ꞌñu ꞌbekua̱n Naꞌenchana jo ñoꞌon jun ngatsiꞌu ngandaꞌe.

4 ’Kitsjenngikia̱ xuta xi fitjenngi ndiya xatsere Jesús, kaꞌnda kuamejénna̱ nga kjuinikꞌen. ꞌBa kiskjefia̱ ꞌba kiskanisꞌia̱n nduya a xiꞌin asa yanchjin. 5 Naꞌmi titjun ko ngatsiꞌi nchja chingare naxinando ku̱an sikixiya ngatꞌare mé= xi texia̱n. Kui xi kitsjana̱ xujun xi sikasen_ra̱ xutana xi tjindu naxinanda Damasco. Kui xujunbiu kitsjana̱ kjuaꞌñu nga kikangisjaa̱ kio xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús, tuxi kjuaꞌekoña̱ ngaꞌe Jerusalén nga kjuinikjaꞌa kjuanima.

6 ’Tunga yejerañu, kionga tefia̱ ndiyo ꞌba nga je kuatiñatꞌa_ra̱ naxinanda Damasco, ꞌbaru tsa nyusen, tukjiaꞌa tsaꞌnandaina̱ jngu ndiꞌi je xi jendibani ngankꞌaa. 7 ꞌBa kiskaa̱ tꞌanangiu ꞌba kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi kitsuna̱: “Saulo, Saulo, ¿ánñu tetsjenngichaninaa̱?” 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsiningiya_ra̱: “¿ꞌYá=ni ji, Naꞌen?” ꞌBa ꞌbi kitsuna̱: “An= ña̱ Jesús xi Nazaret tseꞌe xi ji tetsjenngiche.” 9 ꞌBa nchja xi tjenkona̱, tsabe ndiꞌu ꞌba kitsakjun, tunga bi kjintꞌere jnda xi jakona̱. 10 ꞌBa an kixin_ra̱: “¿Mé= xi mejénri nga saꞌaa̱n, Naꞌen?” ꞌBa Naꞌenna kitsuna̱: “Tisetjen ꞌba tꞌin naxinanda Damasco. Kio ꞌba kꞌuin yejeri mé= xi tjinnere nga siꞌen.” 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi tjenkona̱ tsikinyangi tjiana̱ nga kikona̱ naxinanda Damasco, ngatꞌa kjuaꞌñure ndiꞌu kitsikana̱.

12 ’ꞌBa kio tijña jngu xuta xi Ananías ꞌmi xi ꞌñu bekun Naꞌenchana jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumare Moisés. Nda nchja ngatꞌare kui ngatsiꞌi xuta judío xi kio tjindu. 13 Kui xi jaꞌekunna̱ ꞌba kitsitiñatꞌana̱ nga kitsuna̱: “Ji ntsꞌia̱ Saulo, ngatamatsejen nganiri.” ꞌBa ndekuini chubabiu kuán kiskutsejenꞌa kui. 14 ꞌBa Ananías kitsuna̱: “Naꞌenre xuta chingana kiskjaꞌajinri, nga ji xi ku̱ankjinri mé= xi mejénre ꞌba nga xie Xuta xi kixi ngixkun Naꞌenchana ꞌba nga kjuinuꞌye jndare. 15 Ngatꞌa ji xi kꞌuikue enre ngayéje ngasunꞌndio ꞌba sikixiya_ri ngatsiꞌi xuta ngatꞌare mé= xi kjiꞌye ꞌba kjinuꞌye. 16 ꞌBa ngandaꞌe bi nde chuya ngisani. Tisetjen ꞌba ngasatendai. Tanejin jeri nga kjuinukjue jaꞌenre Naꞌenchana.”

17 ’ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌe ngañaa̱ naxinanda Jerusalén. ꞌBa kionga tefakua̱ Naꞌenchana ngaya ningu, kitsaꞌena̱ joni jngu chini. 18 ꞌBa tsaꞌbia̱ Naꞌenna Jesús, ꞌba ꞌbi kitsuna̱: “Tikitsai nga tꞌetjufani ngajin naxinanda Jerusalén, ngatꞌa nchjabiu bi kuatesinre en xi kꞌuinya_ri ngatꞌana̱.” 19 ꞌBa ꞌbi kixin_ra̱: “Ji Naꞌen, kui nchjabiu be= nga xki niꞌya sinagoga kiskjefia̱ nga kiskanisꞌia̱n nduya ꞌba yaja_ra̱ xuta xi makjainre ngatꞌa tsiji. 20 ꞌBa kionga kjinikꞌen Esteban, xi kitsikixiya ngatꞌa tsiji, an kio fa tesiaa̱n nga tjijngukakua̱n mé xi kuán, kaꞌnda kitsikuenda=ña̱ najñure nchja xi kitsikꞌen.” 21 Tunga Naꞌenna Jesús ꞌbi= kitsuna̱: “Tꞌin, ngatꞌa an kjin tetsikasenra̱ nga kꞌuinchin xuta xi bi judío.”

Pablo ngaya ntsja xi ngakure chasoldadu

22 ꞌBa xuta naxinando ꞌndasani enbiu yasen ñojon, tunga kio ꞌetutsꞌin nganire nga siꞌa kitsaꞌen:

—¡Tusa ngatꞌen xuta xi ꞌba kjiꞌu! —kitsu—. ¡Bi machjen tsa kꞌuejñakun!

23 ꞌBa janda inyakjiꞌndaya ꞌba inyakanikjaꞌa najñure ꞌba inyaꞌbetsojojin isen chojo. 24 Kui kjuañu xi ngakure chasoldadu ꞌexani nga xanisꞌen Pablo ngaya ña ꞌbendu chasoldadu, ꞌba ꞌexa nga sꞌe̱re, tuxi kuetsuyani ánñu ꞌbatsaꞌen inyakjiꞌndayani xutankjiun ngatꞌare. 25 Tunga kionga je tjiꞌñure tuxi kuajanire, Pablo tsiningiyare chasoldadu xi kio tjinre xa:

—¿A ma seꞌere jngu xuta romano xi kje ñaꞌanjínre kjua? —kitsure.

26 Kionga chasoldadubiu kjintꞌe kibiu, kikun xi ngakure.

—Chutsejen_ri yojori mé= xi siꞌen, ngatꞌa kui xutabi jngu= xuta romano —kitsure.

27 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure chasoldadu kitsitiñatꞌare Pablo ꞌba tsiningiyare:

—ꞌBa tꞌínna, ¿a ji= ni jngu xuta romano? —kitsure.

—Jun —kitsu Pablo.

28 —ꞌÑu tse ton kisꞌengina̱ an nga kuán jngu xuta romano —kitsu xi ngakure chasoldadu.

—Tunga an, kui= ña̱ ꞌnda nga kitsia̱n —kitsu ngani Pablo.

29 Kui kjuañu taꞌa tsikinyatꞌaxinni nchja xi kuajare Pablo tsakaiñu, ꞌba kaꞌnda xi ngakure chasoldadu kitsakjun kionga tsabe nga jngu xuta romano= nini xi ꞌetaꞌñu.

Pablo nchjntjai yojore ngixkun nchjaxa judío

30 Nga kuanyujun, xi ngakure chasoldadu kuamejénre nga nda skue ánñu nchja judío inyabangini Pablo. Kui kjuañu kiskjendani naꞌñu kicha xi tjíꞌñukonire ꞌba ꞌexa nga ku̱añajan nchja ngakure naꞌmiu ꞌba ko ngatsiꞌi nchjaxa judío. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsꞌaxje Pablo ꞌba kitsikasen ngixkun nchjabiu.

23

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo kiskutsejenꞌa nchjaxa xi kio kuañajan:

—Jun ntsꞌia̱ —kitsure—, kaꞌnda ngandaꞌe xiu= tjin kjuafaꞌetsjenna̱ ngixkun Naꞌenchana ngatꞌare jotsaꞌen tefikua̱ yojona̱.

2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Ananías xi naꞌmi titjun ꞌexare nchja xi inyatꞌa tiñare Pablo nga ngatamoꞌoꞌa tsꞌa.

3 —Naꞌenchana koꞌotꞌari ji, xuta jó nkjain —kitsu Pablo—. Ji kio teni nga tebendai kjua jotsaꞌen tijña kjuatexumo. ¿Ánñu temiyuneni mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo nga teꞌbexai nga kuichutꞌana̱?

4 —¡Ánñu chꞌo teꞌmini_ri naꞌmi titjun xi Naꞌenchana kitsja xare! —kitsu nchja xi kio inyatiña.

5 —Jun ntsía̱ —kitsu Pablo—, bi ꞌbeꞌia̱n tsa naꞌmi titjun. Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi chꞌo ꞌmi_ri xutaxare naxinandari.”

6 ꞌBa kuankjinre Pablo nga ngajinre nchjaxo tjindu yakꞌa nchja saduceo ko yakꞌa nchja fariseo. Kui kjuañu ꞌñu kinchjani:

—Jun ntsꞌia̱ —kitsure—, an ña̱ jngu fariseo ꞌba nde xichana̱ nchja fariseo kuán. Tjiñaꞌan=na̱ kjua ngatꞌa tekuyaa̱ nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen.

7 Kionga ꞌba kitsu Pablo, nchja fariseo ko nchja saduceo ꞌetutsꞌinre nga josiko xinkjin. Yakjanya yojore nchja xi kio kuañajan. 8 Ngatꞌa nchja saduceo tsu nga bi nde kjuaꞌayanire xuta ngajinre mikꞌen ꞌba nga bi tjin ankjele ninga isennixtjin. ꞌBa tunga nchja fariseo makjain yejere ngatꞌare kibiu. 9 ꞌBa ngatsiꞌi ꞌñu kiskiꞌndaya. ꞌBa ꞌbatsaꞌen yakꞌa nchja chjine kjuatexuma xi mako nchja fariseo tsisetjen ꞌba ꞌñu kinchja:

—Tumé xi chꞌo tjin tisakuni̱ ngatꞌare xutabi —kitsu—. ¿ꞌBaá ku̱an tsa jngu isennixtjin asa jngu ankje jako?

10 Kionga je ngisa ꞌñu josiko xinkjin nchjabiu, kitsakjun xi ngakure chasoldadu romano tsa nchjabiu sixi Pablo. Kui kjuañu ꞌexani nga chasoldadu kꞌuaxjejinni Pablo ngajinre nchjabiu ꞌba kueko ngani ña ꞌbendu chasoldadu.

11 ꞌBa nistjen nga kuanyujun Naꞌenna Jesús kuatsejenre Pablo.

—Ngatꞌetsjare takuin —kitsure—. Ngatꞌa jofatsaꞌen tenikixiye ngatꞌana̱ ngaꞌe naxinanda Jerusalén, ꞌba fa nde tsaꞌen tjinnere nga kꞌuinikjaꞌaxtiuye ngatꞌana̱ naxinanda Roma.

Nchja judío joyare nga sikꞌen Pablo

12 Nga kuanyujun yakꞌa nchja judío joyare ꞌba ꞌendako kjua xinkjin ꞌba kitsja tsꞌa nga Naꞌenchana ngatatsjare kjuanaꞌen tsa skine niñu asa kꞌui nanda tsa kje tsikꞌenjín Pablo. 13 Maru tsꞌaxtiu yachan nchja xi ꞌbatsaꞌen joyataꞌen Pablo. 14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchjabiu jaꞌekun nchja ngakure naꞌmiu ko nchja chingare naxinando ꞌba ꞌbi kitsure:

—Kikꞌendakue̱ kjua xingii̱ ꞌba kikaꞌee̱ ndsuꞌbai̱ nga Naꞌenchana ngatatsjani̱ kjuanaꞌen tsa xinee̱ niñu asa sꞌii̱ nanda tsa kje nikꞌenjíi̱n Pablo. 15 Kui kjuañu ngandaꞌe jun ko nchjaxa xi yakꞌa chjaꞌani_ru xi ngakure chasoldadu nga ngatjaꞌeko Pablo nyujunni, ngaꞌe ngixkún. Tꞌin_ru nga mejénnú ngisa nda xio kjuare. ꞌBa ji̱n kuetsubandai̱ nga sikꞌen kionga kje faꞌejíi̱n —kitsu nchjabiu.

16 Tunga kiꞌndire ndichja Pablo kjintꞌe en xi joyaꞌmore nchjabiu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen jaꞌasꞌen ña ꞌbendu chasoldadu nga kikeꞌere nijmi Pablo. 17 ꞌBa Pablo kinchjare jngu chasoldadu xi kio tsikuenda ꞌba kitsure:

—Tꞌiko_ri chiꞌndibi xi ngakunu, ngatꞌa tjin= en xi kuetsure.

18 Kui kjuañu chasoldadu kikoni chiꞌndibiu ña tijña xi ngakure.

—Xuta xi tijña nduya xi Pablo ꞌmi kinchjana̱ ꞌba tsiꞌana̱ nga kjuaꞌekua̱ ngaꞌe ngixkuin kui chiꞌndibi —kitsu chasoldadubiu—. Tjinxu jngu en xi kuetsuri.

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure chasoldadu kiskjebe ntsja chiꞌndibiu ꞌba tsiningiyatꞌaxinre:

—¿Mé= en xi mejénri kꞌuinnaa̱? —kitsure.

20 ꞌBa chiꞌindibiu kitsure:

—Nchja judío je joyare nga skuiꞌari nga kꞌuikue Pablo nyujunni ngixkun nchjaxo. Kuetsuxuri nga ngisa nda mejénre skue kjuare Pablo. 21 Tunga bi ngatamakjainri kibiu, ngatꞌa inyakuyaꞌmo tsꞌaxtiu yachan nchja xi mejénre sikꞌen Pablo. ꞌBa je kitsja tsꞌa nga Naꞌenchana ngatatsjare kjuanaꞌen tsa skinexu niñu asa kꞌuixu nanda tsa kje tsikꞌenjín Pablo. Je tjindunda ngandaꞌe nga inyakuyare mé= xi sji ji —kitsu.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure chasoldadu kitsikixantꞌa chiꞌindibiu.

—Tuꞌyá ꞌbe_ri nijmi mé= xi kikꞌinnaa̱ —kitsure.

Pablo nikasen ngixkun xuta titjun Félix

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure chasoldadu kinchjare jó chasoldadu xi batexumare jngu jngu sientu ꞌba kitsure:

—Tꞌendundo jó sientu chasoldadu xi kuaje ndsaku=ni, yachute ko kan xi kꞌuendukjare chakabayu ꞌba jó sientu xi kuaꞌa lanza, tuxi kuajeni naxinanda Cesarea chu̱ba̱ ñajan ngajñu. 24 ꞌBa nde tinyando chakabayu xi kꞌuejñakjare Pablo. Tanginko tuxi nda kjuechuni ngixkun xuta titjun Félix.

25 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi ngakure chasoldadu kitsinda jngu xujun ꞌba ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu:

26 “Claudio Lisias titsikasenri kjuateꞌnda xuta titjun Félix. 27 Kui xutabi xi tetsikasenra̱ ngaꞌe, kui xi nchja judío kitsuba ꞌba kuamejénre kitsikꞌen. Tunga kionga kjintꞌia̱ nga xuta romano= nini, ꞌba tsaꞌen kikua̱ chasoldaduna̱ ꞌba tsꞌaxjejia̱n ngajinre nchjabiu. 28 ꞌBa kitsikasia̱n xutabi ngixkun xutaxa judío, ngatꞌa kuamejénna̱ skuia̱ mé= kjuañu inyabangini. 29 ꞌBa tsaꞌbia̱ nga inyabangi ngatꞌare mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumare nchjabiu ꞌba tumé xi kichaninejere xutabi bakinre nga kueya ꞌba ninga tsa nduya kꞌuejña. 30 Tunga kjintꞌia̱ en nga nchja judío joyaꞌmore nga sikꞌen. Kui kjuañu taꞌa kitsikasennira̱. ꞌBa nde je kixin_ra̱ nchja xi inyabangi nga tjinnere nga ngixkuin kuetsu mé= xi tjinkore xutabi.”

31 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chasoldadu kiko Pablo ngajñu naxinanda xi Antípatris ꞌmi jotsaꞌen kisꞌexare. 32 Nga kuanyujun chasoldadu xi kiji ndsaku=ni jaꞌe ngani ña ꞌbendu. Tu kui xi tjindukjare chakabayu kiko ngisa Pablo. 33 Kionga echu naxinanda Cesarea, kitsjare xujunbiu xuta titjun ꞌba nde kitsingantsja Pablo ngayeje. 34 Kionga je ꞌexkiya xujunbiu, xuta titjunbiu tsiningiyare Pablo ñá=ñu jendibani. ꞌBa kionga kjintꞌe nga nangi Cilicia tseꞌe, 35 ꞌbi kitsure:

—Kionga kjuaꞌe nchja xi inyabangiri, kuasen ñojonra̱.

ꞌBa jaskan ꞌexa nga ku̱akuenda Pablo niꞌya masenre Herodes.

24

Pablo nchjntjai yojore ngixkun xuta titjun Félix

1 Kionga jaꞌa ón nixtjin, echu Ananías xi naꞌmi titjun naxinanda Cesarea, ꞌba tjenko yakꞌa nchja chingare xuta judío ko jngu xuta xi Tértulo ꞌmi, xi ꞌbetsꞌantjai xuta. Kui xi echukangi Pablo ngixkun xuta titjun. 2 ꞌBa kionga jaꞌechani Pablo, ꞌbatsaꞌen ꞌetutsꞌinre Tértulo nga yangi ꞌba kitsu:

—Xikꞌuechjiri, ji xuta titjun, ngatꞌa tsiji tjinni̱ kjuaxiu ngandaꞌe ngatꞌa nda= tebatexumai ko kjuankjin kakunri ngatꞌare kjuandare naxinandani̱. 3 Ngayéje kibi tsja mani̱ nga sakuni̱ nitukjiaꞌañu ꞌba nituña ngaꞌndeñu ꞌba tebaꞌeri̱ kjuanda ji naꞌen, xuta titjun Félix. 4 Tunga bi mejénna̱ tsé kjuaꞌara̱ nixtjinri. Kui kjuañu temiꞌanira̱ nga ta̱sen ñojon ngutjunchinii̱.

5 ’Ngu je= kjiꞌyee̱ nga kui xutabi jngu xuta chꞌokun, xi titsaꞌen kjuasi ngajinre ngatsiꞌi xuta judío xi tjin ngasunꞌndio. Kui= xi ngakure xuta xi Nazareno ꞌmi. 6 Kaꞌnda kuamejénre kitsijndi ninguni̱. Kui= kjuañu kjindubani̱ ꞌba kuamejénni̱ kjiñaꞌan_ri̱ kjua jotsaꞌen tijña kjuatexumani̱. 7 Tunga xi ngakure chasoldadu xi Lisias ꞌmi jaꞌekjaꞌa kjuaꞌñuni̱ 8 ꞌba kitsuni̱ nga ji tjinnere kjuaꞌechunri̱ ji̱n xi tefangii̱ xutabi. Ngu ku̱an xjaningiya_ri, tuxi xiakixini mé= kjua tefanginii̱ xutabi —kitsu Tértulo.

9 ꞌBa nchja judío xi kio tjindu ꞌba nde kitsja en nga ꞌbatjin kjua. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta titjun kitsjare chu̱ba̱ ko ntsja Pablo tuxi kuinchjani.

—Tsja mana̱ nga kuinchjantjaa̱ yojona̱ ngixkuin, ngatꞌa ꞌbe=ña̱ nga je nkjin nu tjinri nga tebatexumai naxinandani̱ —kitsu Pablo—. 11 Jotsaꞌen ku̱an xie, saꞌe= tjinna̱ tejó nixtjin nga jaꞌetsichji_ra̱ Naꞌenchana naxinanda Jerusalén. 12 ꞌBa niꞌyá tsabena̱ tsa tjin xi tefosikua̱ asa tsa tetsaꞌaa̱n kjuasi ngaya ningu ꞌba ninga ngaya niꞌya sinagogajín ꞌba ninga ngajin naxinandojín. 13 Kui nchjabi tsajainre mé= xi kuakuchuya ngatꞌare mé= xi inyakaninejena̱.

14 ’Tunga xinra̱ kui enbi. Bekunña̱ Naꞌenre xuta chingani̱ jotsaꞌen tijña ndiyare Jesús, ndiya xi nchjabi inyatsure nga tjimangane kjuatexumani̱. Makjain yejena̱ ngatꞌa tseꞌe mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumani̱ ko xujunre nchja chinga profeta. 15 An ꞌba nde tekuya_ra̱ mé= xi nchjabi inyakuyare, nga Naꞌenchana sikjaꞌaya nganire ngatsiꞌi xuta ngajinre mikꞌen, xi nda kitsaꞌen ko xi bi nda kitsaꞌen. 16 ꞌBamani, ꞌbene_ra̱ yojona̱ nga tsje sꞌe̱jña kjuafaꞌetsjenna̱ ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngixkun xuta.

17 ’Nkjin nu kuánna̱ nga bi tsakatejñaa̱ naxinanda Jerusalén. Jaskan jaꞌe ngañaa̱ nga jaꞌeko_ra̱ ton chje naxinandana̱. ꞌBa jaꞌetsja_ra̱ kjuatjo Naꞌenchana. 18 ꞌBa ꞌbi tetsaꞌaa̱n ngaya ningu kionga je kitsitsjia̱ yojona̱ ngixkun Naꞌenchana, kionga bi nkjin xuta tjin, ꞌba tuꞌyá inyatsisiꞌa. Kio tsabena̱ yakꞌa nchja judío xi jendibani nangi Asia. 19 Kui= xi tjinnere nga kjuaꞌe ngixkuin nga kuangina̱ tsa mé= kjua xi tjinkona̱ kui. 20 ꞌBa tsa tsajain, kui nchjabi ngatatsu mé= xi chꞌotjin kisakure ngatꞌana̱ kionga kijia̱ ngixkun xutaxa judío. 21 Asa tu kui= kjua kio=nga tejñajin_ra̱, ꞌñu kinchjaa̱ nga ꞌbi kixia̱n: “Tjimana̱ kjua ngandaꞌe ngatꞌa tekuyaña̱ nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen.”

22 Xuta titjun Félix nda be ndiya xi tseꞌe Jesús ꞌba kionga kjintꞌe enbi, ꞌejñatꞌia kjuo.

—Kionga kjuaꞌe ngakure chasoldadu xi Lisias ꞌmi, kio= ꞌnda kꞌuendajia̱n kjuanu —kitsure nchjabiu.

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌexare chasoldadu xi tsikuenda Pablo nga janda ngatꞌejñaꞌñu, tunga ngatatsjaꞌndere nga kꞌuajme ngandaire kio, ꞌba nga ku̱an kjuaꞌekore xinkjin mé= xi machjenre.

24 Jaskan nga je jó ján nixtjin, Félix jaꞌeko chjunre xi jngu chjun judía xi Drusila ꞌmi. ꞌExa nga kjuaꞌe Pablo ꞌba yasen ñojon ánñu makjainnire ngatꞌa tseꞌe Jesucristo. 25 Pablo kitsuyare jótsaꞌen kꞌuejñatꞌaxian jena ngixkun Naꞌenchana, ꞌba jótsaꞌen kꞌuechꞌora yojona mé= xi tsu inimana, ꞌba nga Naꞌenchana saꞌenna kjua ngatꞌare mé= xi teñaꞌan. Tunga kionga xuta titjun Félix kjintꞌe mé= xi kinchja Pablo, kitsakjun.

—Tu tꞌinri ngandaꞌe —kitsure—. Kionga ku̱aꞌa nganina̱, kuinchjara̱.

26 ꞌBa ꞌba nde xuta titjun Félix tikuyare nga Pablo sjare ton tuxi sikꞌejñandaini. Kui kjua ꞌñu nkjin ndiya kinchjanire ꞌba jako nijmi. 27 ꞌBa ꞌbatsaꞌen jó nu jaꞌa, ꞌba Porcio Festo tsikꞌejña ngani xuta titjun ngaꞌndere Félix. ꞌBa kionga jetꞌa xare Félix kitsikꞌejñaꞌñu Pablo, tuxi nda xianire ngixkun xuta judío.

25

Pablo nchjntjai yojore ngixkun xuta titjun Festo

1 Kionga je jaꞌa ján nixtjin nga kiskjebe xare Festo, ꞌetjuni naxinanda Cesarea ꞌba kiji naxinanda Jerusalén. 2 ꞌBa kio xi ngakure naꞌmiu ko xutaxare xuta judío kitsuyare mé= kjua inyabangini Pablo. 3 ꞌBa tsiꞌare Festo jngu kjuanda, nga ngatꞌexa nga Pablo kuechani naxinanda Jerusalén, ngatꞌa mejénre sijngu mé= xi joyanire, nga ngaya ndiyo sikꞌen Pablo. 4 Tunga Festo kitsingojore nga Pablo kjiya nduya naxinanda Cesarea ꞌba nga je mején kuaje kio.

5 —Ngatjikona̱ nchja xi tjinre xa ngajinnu. Tsa tjin xi chꞌotjin kitsaꞌen xutabiu, kiongatangi —kitsu.

6 ꞌBa Festo tsꞌandayaru ngisare jin asa te nixtjin kiongajinre nchjabiu, ꞌba jaskan kiji ngani naxinanda Cesarea. ꞌBa nga kuanyujun tsikꞌejñasun yaxile ña ꞌbenda kjua ꞌba ꞌexa nga kuechjaꞌa Pablo. 7 ꞌBa kionga je jaꞌasꞌen Pablo, nchja judío xi jendibani naxinanda Jerusalén kitsendaire ꞌba kiskaninejere. Nkjin kaꞌa kjua xi ne naꞌen tjinre yangi xi bi kuán ꞌendu chuba.

8 —Nimé je tjinna̱ —kitsu Pablo nga kinchjantjai yojore—. Bi tsa ngania̱ kjuatexumare xuta judío ꞌba ninga tseꞌe ningujín ꞌba ninga tseꞌe xi ngaku titjun Césarjín.

9 Tunga xuta titjun Festo mejénre nga nda xiare ngixkun nchja judío. Kui kjuañu tsiningiyanire Pablo:

—¿A mejénri kꞌuin naxinanda Jerusalén tuxi ngajaan kꞌuendaña̱ kjuari? —kitsure.

10 —Tesenña̱ ngixkun xuta xi kitsja xare xi ngaku titjun César, ña tjinnere nga sꞌe̱nda kjuana̱ —kitsu Pablo—. Ji nda ꞌye nga tumé je tjinna̱ ngatꞌare xuta judío. 11 Tsa chꞌo kitsaꞌaa̱n ꞌba tsa kjendiya nga kueya, ꞌba=nde tsjaꞌndia̱ nga kueya. Tunga tsa bi kjuakixi ngayéje mé= xi inyabangina̱, tuꞌyá ku̱an singantsjana̱ ngatꞌare nchjabiu. Temiꞌara̱ nga xi ngaku titjun César kꞌuenda kjuana̱.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Festo jako nijmi nchja xi baseko, ꞌba jaskan jako ngani Pablo:

—Ji techjeꞌe nga xi ngaku titjun César kꞌuenda kjuari. Ngu ngaku titjun César kꞌuinchin —kitsure.

Festo ko Agripa jako nijmi ngatꞌare kjuare Pablo

13 Kionga je jaꞌa jó ján nixtjin, echu naxinanda Cesarea rey Agripa ko chjun Berenice nga kitsiteꞌndare Festo. 14 Nkjin nixtjin tsꞌandayare kio, ꞌba Festo yeꞌere nijmi reybiu kjuare Pablo.

—Ngaꞌe tijña jngu xuta xi Félix kitsikꞌejña nduyo kionga jetꞌare xare —kitsure—. 15 Kionga kijia̱ naxinanda Jerusalén, xi ngakure naꞌmiu ko xutaxare xuta judío yangi xutabiu ꞌba tsiꞌana̱ nga kꞌuexaa̱ nga kjuinikꞌen. 16 ꞌBa kixin_ra̱ nga xutaxa romano bi ꞌbatsaꞌen ngare tsa tuchuba ꞌbexa nga nikꞌen xuta. Ngatꞌa titjun farani xi tisꞌengi skjoꞌako xi inyabangi, tuxi ku̱an kjuinchjantjaini yojore ngatꞌare mé= xi tisꞌengi.

17 ’ꞌBamani, kionga nchjabiu jaꞌe ngaꞌe, bi kitsikꞌandayaa̱. Taꞌa fani nga kuanyujun tsakatejñaa̱ ngaꞌnde ña ꞌbendaa̱ kjua ꞌba ꞌexa nga kuechjaꞌa xutabiu. 18 Tunga kionga kinchja nchja xi inyabangi, tumé kjua xi chꞌotjin joni xi jaꞌba kitsikjaꞌetsjia̱n yangi. 19 Tu ꞌesitꞌare ngatꞌare jotsaꞌen Pablo bekun Naꞌen xi tseꞌe xuta judío ꞌba nga makjainre ngatꞌare jngu xuta xi je kꞌen xi Jesús ꞌmi, xi Pablo tsu nga tijñakun.

20 ’Tunga bi ꞌbeꞌia̱n jótsaꞌen kꞌuendaa̱ kjuabi. Kui kjuañu tsiningiyani_ra̱ Pablo tsa mejénre kuaje naxinanda Jerusalén, tuxi jaan sꞌe̱ndani kjuare. 21 Tunga Pablo tsiꞌa nga ngaku titjunre Roma kꞌuendare kjua. Kui kjuañu ꞌexañaa̱ nga janda kꞌuejñaꞌñu kaꞌnda nga ku̱an sikasenra̱ ngaku titjun César.

22 —An= ꞌba=nde mejénna̱ kjuintꞌe_ra̱ kui xutabiu —kitsu Agripa.

—Nyujunni kjuinuꞌya_ri —kitsure Festo.

23 Kui kjuañu nga kuanyujun, echuni Agripa ko chjun Berenice. Tu ni̱ma̱= xi kuán nga jaꞌasꞌen ña kuañajan xuta nga tjenko nchja ngakure chasoldadu ko nchja ngakure naxinando. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Festo ꞌexa nga ngatichjaꞌare Pablo.

24 —Ji naꞌen rey Agripa ko jun naꞌen xi kuañajan ngaꞌe —kitsu Festo—, ngaꞌe tijña kui xutabi xi ngatsiꞌi nchja judío inyabangi. ꞌBa inyatsaꞌen xuta judío xi tjindu naxinanda Jerusalén ꞌba ꞌba nde xi tjindu ngaꞌe. Inyakjiꞌndaya nga inyamiꞌana̱ nga kꞌuexaa̱ nga kjuinikꞌen xutabi. 25 Tunga ngatꞌana̱, tumé kuasjaina̱ ngatꞌare xi kitsaꞌen xutabi nga kjenndiya nga kueyani. Tunga kui tsiꞌa nga sꞌe̱nda kjuare ngixkun ngaku titjun xi tijña Roma. Kui kjuañu kitsikjaꞌetsjenña̱ nga sikasen_ra̱ jaan.

26 ’Tunga bi nda ꞌbia̱ mé= en xi siꞌindutꞌa xujun xi sikasen_ra̱ xuta xi kitsja xana̱. Kui kjuañu nga ngaꞌe jaꞌekoña̱ xutabi ngixkún ꞌba ji fani xi jaꞌekora̱, rey Agripa, tuxi xjaningiyani_ra ꞌba ꞌbatsaꞌen sa̱kuna en xi sikasen_ra̱ ngaku tijun xi tijña Roma. 27 ꞌBamani tumé chjire tsa sikasia̱n jngu xi kjiya nduya ꞌba bi xia̱n mé= kjua tisꞌengini.

26

Pablo nchjntjai yojore ngixkun rey Agripa

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Agripa kinchja:

—Ku̱an kjuinukjuantjai yojori —kitsure Pablo.

ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo kiskjenijin ntsja nga kinchjantjai yojore:

2 —Ne tsja mana̱, rey Agripa, nga ku̱an kuinchjantjaa̱ yojona̱ ngixkuin ngandaꞌe ngatꞌare ngayéje mé= xi nchja judío inyabangina̱. 3 Ngatꞌa ji xi nda ꞌye ngayéje kjuachingare xuta judío ꞌba mé= xi fosiko xinkjin. ꞌBamani, temiꞌara̱ nga sitsejndai yojori nga kuasen ñojonnaa̱.

4 ’Ngatsiꞌi xuta judío be= jótsaꞌen tsakatejñajin_ra̱ ꞌndani nga kiꞌndia̱, ngatꞌa tsakatꞌejñajinña̱ nangina̱ ꞌba ko naxinanda Jerusalén. 5 ꞌBa nde nchjabiu be= ngayeje ꞌba ku̱an kuetsuyakixi tsa mejénre, nga an ña̱ jngu fariseo ꞌba ngantsjai kitsikꞌetjusun=ña̱ kjuachingare xuta fariseo xi ꞌñu kixi ngisa ngajinni̱ xi xuta judío ꞌmini̱.

6 ’Ngandaꞌe tesiaa̱n ngaꞌe nga tisꞌenda kjuana̱ ngatꞌa tekuyaña̱ nga Naꞌenchana sikꞌetjusun en xi kitsuyatitjunre xuta chingani̱. 7 Ndekuini en xi inyakuyare nga sa̱kure xuta naxinandani̱, xi tejó kaꞌa mani xuta chingani̱. Kui kjuañu inyatsichjinire Naꞌenchana ꞌba inyatsaꞌexatꞌanire nga nixtjin nga nistjen. Ji naꞌen rey Agripa, ngatꞌare mé= xi tekuya_ra̱= kui= kjua inyabangina̱ nchja judío. 8 ¿Ánñu bi makjainninu nga Naꞌenchana sikjaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen?

9 ’Nga ndaꞌeñu, an ꞌba=nde kitsikjaꞌetsjia̱n nga tjinnere nga saꞌaa̱n nkjin tsajmi xi chꞌotjin ngatꞌare jaꞌenre Jesús xi Nazaret tseꞌe. 10 ꞌBa ꞌba= kitsaꞌaa̱n naxinanda Jerusalén. Ko kjuaꞌñure ngakure naꞌmiu, kiskanisꞌia̱n nduya xuta tsjere Naꞌenchana. Kionga nikꞌen, ꞌba nde an xia̱n nga ꞌba ngatjama. 11 Nkjin ndiya kitsikjaꞌaa̱ kjuanima, tuxi kuetsuni nga bi makjainre. ꞌBa ꞌba kitsaꞌaa̱n xki niꞌya sinagoga. ꞌBa a tu ꞌñu sti kuánna̱ ngatꞌare xutabiu kaꞌnda kitsjengike=ña̱ nituña nangiñu. 12 Ko kjuafaꞌetsjenbiu tefia̱ naxinanda Damasco, kionga je ꞌexana̱ ꞌba kitsjana̱ kjuaꞌñu xi ngakure naꞌmiu. 13 Tunga nga nyusen kionga tjenyaa̱ ndiyo, ji naꞌen rey, tsaꞌbia̱ jngu ndiꞌi je xi jendibani ngankꞌaa, xi ngisa ꞌñu ngisa ko mare ndiꞌire tsuꞌbiu. Kui xi tsaꞌnandaina̱ ꞌba ngandaire nchja xi tjenkona̱. 14 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskai̱ tꞌanangiu ꞌba kjintꞌia̱ jngu jnda xi en hebreo jakona̱. ꞌBi kitsuna̱: “Saulo, Saulo, ¿ánñu tjenngininaa̱? Nde ji teniꞌonniri yojori, joni jngu tjiundija kionga xi naire fuñare yayojo.”

15 ’ꞌBa ꞌba kixia̱n: “¿ꞌYá= ni ji, Naꞌen?” ꞌBa ꞌbi kitsuna̱ Naꞌenna: “An= ña̱ Jesús, xi ji tjenngiche. 16 Tunga tisetjen ꞌba tisenkixi. Ngatꞌa sjaxa=ra̱, kui= kjuañu kitsitsejennira̱ yojona̱. Tjinnere nga siꞌaxatꞌanaa̱ ꞌba sikixiye ngatꞌare mé= xi kjiꞌye ngatꞌana̱ ꞌba ko mé= xi xia ngisai. 17 An sikuendara̱ ngatꞌa tseꞌe xuta naxinandari ꞌba ngatꞌa tseꞌe xuta xi bi judío xi tetsikasenkunra̱ ngandaꞌe. 18 Ji= ni xi xjuꞌingi tuxkun xuta, tuxi kꞌuetjuni ña jñu chun ꞌba kjuaꞌasꞌen ña tsejen chun, ꞌba tuxi kꞌuetjujinni ña batexuma chanayiu ꞌba kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana, ꞌba tuxi sa̱kunire kjuanichatꞌare jere ko jngu ngaꞌnde ngajinre xuta xi tsje ngixkun Naꞌenchana ngatꞌa makjainre ngatꞌa tsaꞌan.”

19 ’ꞌBamani, ji naꞌen rey Agripa, yasen ñojon_ra̱ xi kuatsejenna̱ xi jendibani ngankꞌaa. 20 Titjun kitsikjaꞌaxtiuya_ra̱ enre Naꞌenchana xuta xi tjindu naxinanda Damasco ꞌba jaskan xi tjindu naxinanda Jerusalén ko ngayéje ngaꞌnde xi tjindu nangi Judea ꞌba nde xuta xi bi judío ngayeje. Kixin_ra̱ nga ngatatsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba ngatjaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngatatsaꞌen mé= xi kꞌuenduchuba nga je kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre. 21 Tu kui= kjuabiu nga nchja judío jaꞌetsubanina̱ ngaya ningu ꞌba kuamejénre nga sikꞌenna̱.

22 ’Tunga Naꞌenchana tibasekona̱ kaꞌnda ngandaꞌe. Kui= kjuañu tojo tesenkixiña̱ nga texinya_ra̱ xuta ni̱ma̱ ko xi nyina. Ndekuini en xi tenchjaa̱ jo nga kitsu nchja chinga profeta ko Moisés, mé= xi tjinnere nga kꞌuetjusun. 23 Ngatꞌa kui kitsu nga Cristo tjinnere nga kjuaꞌa kjuanima ꞌba nga kui titjun kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, tuxi ꞌbatsaꞌen sitsejennire naxinandani̱ ko xuta xi bi judío jotsaꞌen kꞌuangi.

24 Kionga Pablo ꞌba kitsu nga tinchjantjai yojore, ꞌbatsaꞌen kiskiꞌndaya Festo:

—¡Skaruri, Pablo! Ngatꞌa ꞌñu= chutꞌaye, kui= kjua je kuaskaniri —kitsu.

25 —Bi skana̱, ji naꞌen xuta titjun Festo —kitsu Pablo—. Tusa tenchjaa̱ mé= xi kjuakixi ꞌba mé= xi ꞌbatjin. 26 Rey Agripa be= kibiu. Kui= kjua ꞌñu nda ma tenchjaa̱ña̱ ngixkun. Ngatꞌa bere takuaa̱n nga kui ꞌba nde be ngayéje kibi. Ngatꞌa bi jngu ngaꞌnde ña ꞌmo chun nga ꞌbi kuán. 27 Ji naꞌen rey Agripa, ¿a makjainri mé= xi kitsu nchja chinga profeta? An ꞌbe=ña̱ nga makjainri —kitsure.

28 —¿A ngutjun fani mejénri nga ku̱an jngu xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo? —kitsu rey Agripa.

29 —Ninga tsa ngutjun fani ꞌba ninga tsa tsé —kitsu Pablo—, temiꞌa_ra̱ Naꞌenchana nga bi tu ji tajngu, tusa ko ngatsiꞌi xi inyaminya ñojonna̱ ngandaꞌe ngatamo joni an, ninga bi ko naꞌñu kichabi.

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsisetjen reybiu ko xuta titjun ꞌba ko chjun Berenice ꞌba ngatsiꞌi xi kio tjinduko. 31 Kikjoyatꞌaxinre kui kjuabiu.

—Tumé kitsaꞌen xutabiu xi kjenndiya nga kueya ꞌba ninga tsa nduya kꞌuejña —kitsure xinkjin.

32 —Tsa xutabiu bi tsiꞌa nga ngaku titjun César kꞌuenda kjuare, ku̱an sikꞌejñandai tsakaiñu —kitsu Agripa nga jako Festo.

27

Pablo nikasen naxinanda Roma

1 Kionga je kitsikjaꞌetsjen nga sikasennii̱ nangi Italia, kuangantsja Pablo ko kjaꞌe ngisa nchja xi inya nduya ngaya ntsja jngu chasoldadu xi Julio ꞌmi xi jngu ngakure chasoldadure xuta titjun. 2 Tsijñee̱ jngu barku xi naxinanda Adramitio tseꞌe, xi je mején kuaje ngaꞌnde xi tjindundaire ndachikunre nangi Asia. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsangii̱n ngajin nanda ꞌba ꞌba nde tsekue̱ Aristarco xi naxinanda Tesalónica tseꞌe, naxinanda xi tijñajinre nangi Macedonia. 3 ꞌBa nga kuanyujun echii̱ naxinanda xi Sidón ꞌmi, ꞌba chasoldadu Julio kitsaꞌenre jngu kjuanda Pablo. Kitsjaꞌndere nga kikun nchja xi nda yaꞌa tuxi kui nchjabiu ku̱an sjanire mé= xi machjenre.

4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetjukue̱ barku kio ꞌba tsitjandai̱ isla xi Chipre ꞌmi, ngatꞌa ntjo tjindiba jotsaꞌen temangii̱n. 5 Tsitjaxtiukjai̱ ndachikun ngandaire nangi Cilicia ko nangi Panfilia ꞌba echii̱ naxinanda Mira, naxinanda xi tijñajinre nangi Licia.

6 Kio kisakure xi ngakure chasoldadu jngu barku xi naxinanda Alejandría tseꞌe xi tifi nangi Italia. Kui xi kitsikjaꞌasꞌenni̱. 7 Nkjin nixtjin tafi tsangii̱n ngajin nando ko kjuanaꞌen ꞌba tuchan echutiña_ri̱ ngankjain nangi Gnido. ꞌBa ngatꞌa ntjo tojo ꞌbatsaꞌen tibeꞌe jotsaꞌen temangii̱n, tsitjatꞌa_ri̱ ngankjain nangi Salmón ꞌba tsitjatꞌai̱ isla xi Creta ꞌmi. 8 Tojo ꞌbatsaꞌen naꞌen tsangii̱n ngajin nando jokjiꞌi nduju isla Creta. Jaskan echii̱ jngu ngaꞌnde xi Buenos Puertos ꞌmi tiñare naxinanda Lasea.

9 Je ne nkjin nixtjin kjinichejee̱, ꞌba je ne tjekun tjima nga mangijian ndachikun, ngatꞌa je matiña nixtjinre nchꞌan. Kui= kjuañu Pablo ꞌenenire nchjabiu.

10 —Jun naꞌen —kitsure—, tsejen tjimana̱. Tsa janda kuangian, chꞌo ku̱anna ꞌba bi tsa tu barku ko chꞌare sichaja, kaꞌnda ku̱anre kueya ña ngayeje.

11 Tunga xi ngakure chasoldadu bi yatesinre mé= xi kitsu Pablo. Tusa xi naire barku ko xuta xi tsaꞌexako barku yasen ñojonre. 12 ꞌBa ngatꞌa kui ngaꞌndebiu bi nda tsa kio kjuaꞌana nixtjinre nchꞌan, kui kjua ngisa nkjin kuánni xi ꞌbatsaꞌen kitsikjaꞌetsjen nga tusa nda tjin nga kꞌuetju kio, ꞌba tsa ku̱an kjuechu naxinanda Fenice, naxinanda xi tijñajinre isla Creta ña fechu barku. Ngatꞌa nda ma sꞌejña barku kio, ꞌba ku̱an kjuaꞌana nixtjinre nchꞌan kio.

Ntjoꞌñu xi kuán ngajin ndachikun

13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kionga ꞌetutsꞌinre nga kitsjen jngu ntjo xi bi ꞌñu, xi jendibani ngajin ndachikun, nchjabiu kitsikjaꞌetsjen nga ku̱an saꞌen mé= xi mejénre. Kui kjua ꞌetjukoni barku ꞌba kikotiñare ngaꞌndai isla Creta. 14 Tunga sangutjun kuán jngu ntjo xi niki ꞌñu, xi jendibani ngasun tꞌanangiu. Kui ntjo xi Nordeste ꞌmi. 15 Kui xi kiskjefe barku, ꞌba bi nde kuán tsanginkoni̱ ña mejénni̱. Kui kjua kitsaꞌeꞌndeni_ri̱ nga ntjo kuekoni̱. 16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsitjandai_ri̱ jngu isla chi xi Clauda ꞌmi, kui xi ꞌechjachire ntjo. ꞌBa ꞌñu naꞌen kuánni̱ nga kjinikijii̱n ngasun barku xutsu xi kjifere. 17 Kionga je kuán, nchjabiu ꞌeꞌñukja barku ko naꞌñu tuxi ꞌñu sꞌe̱ni. ꞌBa kitsakjun nga kjuaꞌasꞌenjin tsumi xi tjin kio xi Sirte ꞌmi. Kui kjua kiskjejenni najñure barku ꞌba kitsjaꞌnde nga kueko ntjo.

18 ꞌBa nga kuanyujun ꞌñu kitjen ngisa ntjo, ꞌba nchjabiu ꞌetutsꞌinre nga kiskanikjaꞌajin ndachikun chꞌare barku. 19 ꞌBa xi majánni nixtjin, kiskanikjaꞌajin kaꞌnda tsajmi xi machjen nga fiko barku. 20 Nkjin nixtjin nga bi kuatsejen tsuꞌbiu ꞌba ninga niñu ꞌba ntjo xi ꞌñu tojo tjenneni̱. Kui kjua kjinikjaꞌetsjennii̱ nga bi nde kuetsubachun ngisanii̱.

21 Kionga je jaꞌa nkjin nixtjin nga bi tsechii̱, Pablo tsakasen ndujujinre nchjabiu ꞌba ꞌbi kitsure:

—Jun naꞌen, bi nda kjiñoꞌon nga bi kikatesinnu, ꞌba bi nda kjiñoꞌon nga ꞌetjuko barku isla Creta. Biru kjuanima tebitjaxtiu ngandaꞌe ꞌba biru tenichojo mé= xi kichꞌo tsuꞌba. 22 Tunga ngandaꞌe texin_nuu̱ nga tsja tꞌe_ru kakún, ngatꞌa tuꞌyá kueya ngajinnu. Tu barku sani xaja. 23 Ngatꞌa saꞌe ngajñu kamatsejenna̱ jngu ankjere Naꞌenchana xi tseꞌe kuán ꞌba xi tsaꞌexatꞌa_ra̱. 24 ꞌBa katsuna̱: “Bi kuin, Pablo. Tjinnere nga kꞌuinni ngixkun ngaku titjun César, ꞌba Naꞌenchana titsjari kjuandabi nga nijnguú nchja xi tjinduyakori barku kjuesun.” 25 ꞌBamani jun naꞌen, tsja ngatjasꞌennu. Ngatꞌa kun_ra̱ Naꞌenchana ꞌba be=re takuaa̱n nga ꞌba ku̱an jofa tsaꞌen nga kaꞌmina̱. 26 Tunga tjinnere nga ntjo skanikjaꞌana jngu isla —kitsu Pablo.

27 Jngu nistjen kionga je jó semana tjinni̱ nga tetsumajii̱n ndachikun xi Adriático ꞌmi nga tifikonii̱ ntjo, ꞌbaru tsa masen nistjen, nchja xi inyatsaꞌexakore barku tsejen kuánre nga je kuatiñee̱ ña nangi. 28 Kui kjua kitsichu̱ba̱ jó kjiꞌi nanga nando, ꞌba kan tjioꞌon jngu metro nanga. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsangin ngichii̱ ꞌba kitsichu̱ba̱ ngani, ꞌba kan yatu metro kuananga ngani. 29 ꞌBa ngatꞌa kitsakjun tsa naxi sa̱tekjoyako, kui kjua tutsꞌin barku kiskanikjaꞌajinni nando ñujun kicha iye xi sikajñaꞌñu barku ꞌba ꞌetsꞌare Naꞌenchana nga kitsa ngatjasꞌe isen.

30 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nchja xi inyatsaꞌexakore barku kuamejénre nga kuanga. Inyaꞌbajenjin nando xutsu ꞌba kitsu nga skanikjaꞌa ngisa ngankjain barku mé= xi sikajñaꞌñure. 31 Tunga Pablo jako chasoldadu ko xi ngakure ꞌba kitsure:

—Tsa nchjabi bi kꞌuendu ngaya barku, jun bi ku̱an kꞌuangiu.

32 ꞌBa ꞌbatsaꞌen chasoldadu tsate naꞌñure xutsu ꞌba kitsikixujin nando.

33 Kionga je tjisꞌe isen, Pablo ꞌenere ngatsiꞌi nchjabiu nga tjinnere nga skinechi me=ñu.

—Je tjinnu jó semana ngandaꞌe nga ꞌñu tenikjo ꞌba nga tetsuba kjindio nga tumé techino —kitsure—. 34 ꞌBamani, teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga chinechu ngandaꞌe. Kui xi kuasekonu tuxi kꞌuanginiñu. Ngatꞌa tuꞌyá sichaja ninga jngu ntsja ku.

35 Kionga ꞌba kitsu Pablo, ꞌbatsaꞌen kiskjebe jngu niñuxtila ꞌba kitsjare kjuanda Naꞌenchana ngixkun ngatsiꞌi nchjabiu. Yakjanya ꞌba ꞌetutsꞌinre nga kiskine. 36 ꞌBa ꞌba nde kuaꞌñukakun ngatsiꞌi nchja xi yakꞌa ꞌba ꞌba nde kiskine niñuxtilo ngayeje. 37 Jó sientu masen ko kanjon mani ngatsiꞌi xi tetsubayee̱ barku. 38 ꞌBa kionga je kuánre, ꞌbatsaꞌen kiskanikjaꞌajin ndachikun trigo, tuxi ku̱akijñani barku.

Nga tiungijndiu barku

39 Kionga je kisꞌe isen, nchjabiu bi bexkun nangi xi kio tjin. Tunga tsabe jngu ngaꞌnde kixi ña tjin tsumi ꞌba kuamejénre nga sitiñatꞌako barku kio, tsa ku̱an kjuechuko. 40 Kui kjua tsateꞌñuni naꞌñu xi tjiꞌñunire kicha iye xi tsikajñaꞌñu barku ꞌba kiskanikjaꞌangijndiu kichabiu ngajin ndachikun ꞌba kitsixanre mé= xi baku ndiyare barku. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikijinnkꞌa najñure barku, tuxi ntjo kuekoni ña tsumiu. 41 Tunga kisatetꞌare jngu ngaꞌnde ña tjin tsumi ngi nando. Kio kisꞌejinꞌñu ku barku ꞌba bi nde kuán kiteyani. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsindiure nando titsixi tutsꞌin barku.

42 Chasoldadu joyare nga sikꞌen nchja nduyo, tuxi bi ku̱angani nga kuate nando. 43 Tunga xi ngakure kuamejénre nga sikꞌangi Pablo ꞌba bi kitsjaꞌndere chasoldadu nga ꞌba saꞌen. Tusa ꞌexa nga ꞌyá xi mare nanda, kui titjun nga ngatakjijin nando, tuxi kjuechuni nangi kixiu, 44 ꞌba nga nchja xi yakꞌa ngatjisun yate asa xire barku. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi tsꞌangi nga echu nangi kixiu.

28

Mé xi Pablo kitsaꞌen isla xi Malta ꞌmi

1 Kionga je ꞌetjujii̱n nandabi, kikꞌinni̱ nga isla Malta ꞌmi kio. 2 Xuta xi kio tjindu nda= xuta ꞌba nda yatesinni̱ ngatsiꞌi. ꞌEtseni̱ jngu ndiꞌi, ngatꞌa nchꞌan tjima ꞌba tjibaꞌa tsi kui nixtjinbiu. 3 Pablo ꞌeku jó chikin ꞌba kionga tikanikjaꞌajin ndiꞌu, tukjiaꞌa ꞌetukajin jngu tjiuye xi tjimangare ntꞌaire ndiꞌu ꞌba kiskine ntsja Pablo ꞌba kitsjenꞌbangi. 4 Kionga xuta xi kio tjindu tsabe nga tjiuyebiu tjenꞌbangitꞌa ntsja Pablo, ꞌbi kitsure xinkjin:

—Kjuakixi=ru nga jngu xuta xi tsikjesun xuta kibi —kitsu—. Ninga tsa tsꞌangi ngajin ndachikun, Naꞌenchana xi kixi tsaꞌen kjua bi mejénre nga janda kꞌuejñakun.

5 Tunga Pablo ꞌetsujmejin tjiuyo ngajin ndiꞌu, ꞌba tumé kuánre. 6 Ngatsiꞌi xuta inyakuya nga kuijin Pablo asa tu je mikꞌen nga ska. Tunga nga je tsé inyakuya ꞌba tsabe nga tumé kuánre, kitsikꞌantjaiya ngani kjuafaꞌetsjenre ꞌba kitsu nga Pablo jngu naꞌen kuán.

7 ꞌBa tiñare ngaꞌndebiu tjindu xuꞌbare jngu xuta xi Publio ꞌmi, xi xuta titjunre ngaꞌndebiu. Kui xi kiskjebetjoni̱ ꞌba nda yatesinni̱ ján nixtjin. 8 ꞌBa ꞌba kuán, nga naꞌenre Publio kjijñaꞌon nga chiꞌin ntꞌai kunre ꞌba tifaꞌare. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Pablo jaꞌasꞌen ña kjijña ꞌba jaskan nga je jako Naꞌenchana ngatꞌare kui, yanere ntsja ꞌba kitsinda. 9 Kionga je ꞌba kuán, ꞌba nde jaꞌe kio kjaꞌe xuta xi inyafesun xi kio tjindu ꞌba kuanda. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nkjin tsajmi= kitsjani̱ ꞌba kionga je kichjube nganii̱ kjaꞌe barku, ꞌba nde kitsjani̱ mé= xi ku̱achjenni̱ nga kuangii̱n.

Pablo fechu naxinanda Roma

11 Kionga je jaꞌa ján sa, tsanginkue̱ jngu barku xi kio kitsikjaꞌa nixtjinre nchꞌan. Kui xi naxinanda Alejandría tseꞌe ꞌba ku barku kuandatꞌa isenre naꞌen xi Cástor ko Pólux ꞌmi. 12 ꞌBa echii̱ naxinanda Siracusa ꞌba ján nixtjin tsꞌandayani̱ kio. 13 ꞌEtjii̱ kio ꞌba tsangitꞌai̱ ngandaire nangi xi kio tjin ꞌba ꞌbatsaꞌen echii̱ naxinanda xi Regio ꞌmi. ꞌBa nga kuanyujun tsisetjen jngu ntjo, kui kjua ꞌnda xi majóni nixtjin echukue̱ barku naxinanda Puteoli. 14 Kio kiskajii̱n yakꞌa xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi tsiꞌani̱ nga kuetsubakue̱ jngu semana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen echuni̱ naxinanda Roma.

15 ꞌBamani xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesús xi tjindu Roma, kionga kjintꞌe en ngatꞌa tsajain, jaꞌekjaꞌaya ndiyani̱ kaꞌnda ngaꞌnde xi Foro Apio ꞌmi ko ngaꞌnde xi Ján Tabernas ꞌmi. Kionga Pablo tsabe nchjabiu, kitsjare kjuanda Naꞌenchana ꞌba tsja kisꞌere inimare. 16 ꞌBa kionga tsitjasꞌee̱n naxinanda Roma, Pablo kitsaꞌeꞌndere nga kꞌuejñatꞌaxin ꞌba nga tu jngu chasoldadu sikuenda.

Pablo tsikjaꞌaxtiuyare enre Naꞌenchana xuta judío xi tjindu Roma

17 Kionga je jaꞌa ján nixtjin, Pablo kinchjare nga ku̱añajan nchja ngakure xuta judío xi kio tjindu. ꞌBa kionga nchjabiu je kuañajan, ꞌbi kitsure:

—Jun ntsꞌia̱ xian, tumé xi kitsikuaa̱ xuta naxinandana ꞌba ninga bi tsa ngania̱ kjuachingare xuta chingana. Tunga xuta xi tjindu naxinanda Jerusalén kitsingantsjana̱ ngaya ntsja nchja romano. 18 Kui xi kitsaꞌenna̱ kjua ꞌba kuamejénre nga sikꞌejñandaina̱, ngatꞌa bi kuasjaire ngatꞌana̱ xi kjenndiya nga kueya. 19 Tunga nchja judío bi kitsjaꞌnde. Kui kjua tjinnenire tsiꞌaña̱ nga ngaku titjun César kꞌuenda kjuana̱, ninga bi tjinna̱ mé= xi kuangia̱ ngatꞌare xuta naxinandana. 20 Kui kjuañu kinchjani_nuu̱, ngatꞌa mejénna̱ skue_nuu̱ ꞌba kjuako_nuu̱. Ngatꞌa tjikjaꞌñuna̱ naꞌñu kichabi tu ngatꞌare mé= xi techuya_ra ña xi xuta tseꞌe Israel kuán kitsu Pablo.

21 —Ji̱n bi kixuntsjai xujun xi jendibani nangi Judea, xi nchja ngatꞌa tsiji —kitsu nchjabiu—. ꞌBa ninga ntsꞌia xi jendibani ngajaan tumé en xi chꞌo nchja ngatꞌa tsiji jaꞌekoni̱. 22 Tunga mejénni̱ kjuinuꞌyee̱ jotsaꞌen nikjaꞌetsjen, ngatꞌa ꞌya=ni nga nituña ngaꞌndeñu bi nda nukjua ngatꞌare ndiya xi tenikjaꞌaxtiuye.

23 Kui kjua ꞌejñanire jngu nixtjin, ꞌba ne nkjin xuta jaꞌe kui nixtjinbiu niꞌya ña tijña Pablo. Jngu nixtjin fa jako Pablo nga ꞌejña chubare ꞌba kitsuyakixire ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana. Kitsichjen xujun kjuatexumare Moisés ꞌba ko xujun xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta tuxi kitsiꞌindani inimare xuta ngatꞌare Jesús. 24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tjin xi kuakjainre mé= xi kitsu Pablo ꞌba tjin xi bi kuakjainre. 25 ꞌBa kionga je josiko xinkjin, ꞌetutsꞌinre nga kiji ngani ndaba ꞌba Pablo tu ꞌbi= kitsu ngisare:

—Kjuakixi= mé= xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsikinchja profeta Isaías nga jako xuta chinganu nga kitsu:

26 Tꞌichin ꞌba ꞌba tꞌin_ri naxinandabi:

Ninga nda kuinya ñojon, bi ku̱ankjinnu.

ꞌBa ninga nda xutsijon, bi xio.

27 Ngatꞌa je ne taja kuán inimare xutabi,

ꞌba kitsixtaya yojore ꞌba ꞌechja tuxkun,

tuxi bi skueni ꞌba bi kjuintꞌeni,

ꞌba tuxi bi ku̱ankjinnire,

ꞌba tuxi bi kjuaꞌeni ngixkuaa̱n ꞌba an sindaa̱.

28 ’Kui kjuañu nde tjinnenire nga xiañu ngandaꞌe nga Naꞌenchana kitsikasenre en xi sikꞌangi xuta xi bi judío. ꞌBa kui kuinya ñojon=re enbiu.

29 Kionga ꞌba kitsu Pablo, nchja judío ꞌñu josiko xinkjin nga kiji.

30 Jó nu kuánre Pablo nga tsikꞌejñaya niꞌya xi ꞌechjintjai ꞌba kjebetjo ngatsiꞌi xi fechukun. 31 Kitsikjaꞌaxtiuyare ngatꞌare ña batexuma Naꞌenchana ꞌba yakuyare ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo. Tsajain xi ꞌechjaꞌndere ꞌba tuꞌyá kitsinaꞌenre.

ROMANOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Xujun xi kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌare Jesús xi tjindu naxinanda Roma

ROMANOS

1

1 An, Pablo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi, xi tetsaꞌexangi_ra̱ Jesucristo xi xakjiꞌi kjinukjuanina̱ nga ku̱aa̱n apóstore ꞌba ꞌejñatꞌaxinna̱, tuxi sikjaꞌaxtiuyaña̱ en ndare.

2 Kui xi nixtjin kuatse jan kitsu nga kitsja tsꞌa Naꞌenchana nga kitsikinchja nchja chinga profetare, jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa xujun tsjere, 3 xi tsuyana ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo xi Kiꞌndire Naꞌenchana mani. Kui xi ntjere David jendibani nga kuán jngu xuta ngasunꞌnde. 4 ꞌBa nga jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba=tsaꞌen kisꞌejñatsejenni nga kui xi Kiꞌndire Naꞌenchana xi tjinre kjuaꞌñu, jotsaꞌen tsinkjin kakunna Isennixtjintsje xi tsitsjena.

5 Ngatꞌare Jesucristo= Naꞌenchana kitsjana̱ kjuandabi nga jngu apóstol kuáa̱n. Tuxi sikjaꞌaxtiuyaña̱ en ndare ngajinre ngatsiꞌi naxinanda xi tjin, tuxi xuta ngatjamakjainnire ngatꞌare kui ꞌba ngatatsikꞌetjusunni enre nga sichjire jaꞌenre. 6 Xi ꞌba nde kio tetsubajin_ru ngayeje xi kinchjanu Naꞌenchana nga xuta xi tseꞌe Jesucristo kuon. 7 Naꞌenchana tsimejénnu jun ngatsiꞌu xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe xi tetsubo Roma ꞌba kinchjanu nga kuon xuta tsje xi tseꞌe.

Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

8 Titjunfara̱, ngatꞌare Jesucristo tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌanu ngatsiꞌu, ngatꞌa ngayéje ngasunꞌndio nda inyanchja xuta ngatꞌare jotsaꞌen makjainnu Naꞌenna. 9 Naꞌenchana xi ko fani ngayéje inimana̱ tetsaꞌexatꞌa_ra̱ nga tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ en nda ngatꞌa tseꞌe Kiꞌndire be= nga ngantsjai faꞌetsjena̱ ngatꞌa tsojon nga fakua̱. 10 Miꞌantsjai_ra̱ Naꞌenchana tsa kui xi tsu kakun tuchan jngu nixtjin sjaꞌndena̱, nga ku̱an kjuikun_nuu̱. 11 Ngatꞌa ne mejénna̱ skue_nuu̱, tuxi kuasekoni_nuu̱ nga sa̱kunu mé= xi tsjana Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌba nga nda kixi kuinyo ngatꞌare Naꞌenna. 12 Asa jo tsu en, mejénna̱ kionga je tejñaa̱ ngajinnu kuaꞌe ngaꞌñukaña_ra xingia ngatꞌare jotsaꞌen tujngu makjainna jun ko an.

13 Jun ntsꞌia̱, mejénna̱ nga xio nga je ndaꞌe mejénnina̱ kjuikun_nuu̱, tunga kaꞌnda ngandaꞌe tojo tjin tsajmi xi tiꞌbechjaꞌndena̱. Ngatꞌa mejénna̱ saꞌaa̱n ngajinnu ndekuini xa xi tetsaꞌaa̱n ngajinre naxinanda xi yakꞌa tuxi skueña̱ kjuandare xana̱ ngatꞌa tsojon ngayeje. 14 Naꞌenchana ꞌexana̱ ꞌba tjinnere nga saꞌaa̱n xare ngajinre tuꞌya xutañu, a xuta xi mare en griego= asa kjaꞌe xuta=, a xi chjine= asa xi nimé kjiñaꞌanre. 15 Kui= kjuañu ne ꞌñu mejénnina̱ nga ꞌba nde sikjaꞌaxtiuya_nuu̱ enre Naꞌenchana jun xi tetsubo naxinanda Roma.

16 Bi masubana̱ ngatꞌare en ndare Naꞌenchana, ngatꞌa kui= xi kjuaꞌñure Naꞌenchana xi tsikꞌangi ngatꞌare kjuaꞌñure je ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌare kui, chꞌanira xuta judío ko xuta naxinanda xi yakꞌa. 17 Ngatꞌare kui en ndare xi bakutsejenna jótsaꞌen ku̱akixi xuta ngixkun Naꞌenchana, tu ngatꞌare nga makjainre ꞌba nga janda ku̱akjain ngisare, jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Xi kixi ngixkun Naꞌenchana, kui xi sꞌere xi kjuabenichun fa tu ngatꞌare nga makjainre.”

18 Ngatꞌa sꞌejñatsejen kjuastire Naꞌenchana xi ndibani ngankꞌaa. Ndibanere ngatsiꞌi xuta xi bi bekun kui nga inyatsaꞌen tsajmi xi bi nda, xi nga ko kjuachꞌokunre ꞌbechjaꞌndere yojore nga xiare xi kjuakixi. 19 Ngatꞌa tijñatsejenre xutabiu mé= xi ꞌyare ngatꞌare Naꞌenchana, ngatꞌa ndekui ꞌejñatsejennire. 20 Kaꞌnda nga kitsinda Naꞌenchana ngasunꞌndio, ꞌya=re mé= xi bi matsejen ngatꞌare kui. Kibi= nga tujngu kui xi Naꞌenchana ꞌba nga kjuaꞌñure niñajanni kjuetꞌa. Kibi nda ꞌyare nga chutsejenre mé= xi kitsinda. Kui= kjuañu tsajainni jótsaꞌen kuasekoni yojore xutabiu.

21 Ngatꞌa ninga tsa tsabe ngatꞌare Naꞌenchana xutabiu, bi kitsichjire jotsaꞌen machjen ꞌba ninga bi kitsjare kjuanda. Tusa kitsikjaꞌetsjen mé= xi tumé chjire ꞌba kisꞌejñujinre inima xtanre. 22 Kitsu nga kui= xi xuta nkjin kakun, tunga tu xuta chikun kuánni. 23 ꞌEjñatꞌaxin kjuajere Naꞌenchana xi bi fetꞌa, ꞌba tusa kitsichjire isenre xuta xi fekjua, xi tseꞌe tjiunise, xi tseꞌe tjiuba xi ñujun ndsaku ꞌba ko xi tseꞌe tjiuye.

24 ꞌBamani Naꞌenchana kitsikumare xutabiu ngajinre kjuachꞌo xi tsu inimare. Ngu tuchume= tsajmi xi tjinre kjuasuba kitsiko yojore xinkjin. 25 ꞌEjñatꞌaxin kjuakixire Naꞌenchana ꞌba tusa en ndesu kuakjainre. Tsabekun ꞌba kitsichjire mé= xi Naꞌenchana kitsinda ꞌba bi Naꞌenchana xi kitsinda tsajmibiu yatesinre. Xi tujngu kui machjen nga sichjire ngantsjai nixtjin. ꞌBa ngatjama.

26 Kui= kjuañu Naꞌenchana kitsikumanire xutabiu ngajinre mé= xi ꞌñu mejénre, xi tjinre kjuasuba. Kaꞌnda yanchjinre kitsikꞌantjaiya ndiya xi Naꞌenchana kitsjare ngasunꞌndebi nga bi nde ꞌbatsaꞌen kitsichjenni yojore. ꞌBa kitsaꞌen mé= xi bi tsakaꞌa ndiya xi kitsjare Naꞌenchana. 27 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen xuta xiꞌiun kitsikꞌantjaiya ndiya xi kitsjare Naꞌenchana ngasunꞌndebi. ꞌEndutꞌaxin yanchjinre nga tusa ndekuini xuta xiꞌin xinkjin ꞌñu kuamejénre. Kitsiko xuta xiꞌin xinkjin mé= xi masubana. ꞌBa kisakure chji xi ꞌbakore ngatꞌare kjuachꞌo xi kitsaꞌen nga kitsikjetsun yojore.

28 Ngatꞌa jotsaꞌen nga bi kuamejénre xutabiu nga janda kꞌuejin kakun nga kui= xi Naꞌenchana, kui= kjuañu kui kitsikumanire ngajin kjuafaꞌetsjenre xi tumé chjire, tuxi saꞌenni mé= xi bi ma ñaꞌan. 29 Ngatsiꞌi kitse ngajin inimare nkjin kuya tsajmi chꞌo. Tu kui mején yejere mé= xi tjinre xinkjin ꞌba mastike xinkjin. Kitse ngajin inimare kjuaxin kakun ko kjuachan ko kjuachꞌonacha ꞌba ko kjuachꞌokun. Tsikꞌen xuta ꞌba nchjandesutaꞌen xinkjin. 30 Tsikꞌaxki xinkjin, ꞌba mastike Naꞌenchana, ꞌba ꞌbaxjengi xinkjin. Tsinkꞌa kakun, tu kui nda ꞌbaxje suba yojore, ꞌba ꞌbaxjejin kjuafaꞌetsjenre nkjin kuya kjua xi chꞌotjin. Bi tsikꞌetjusunre xichare, 31 ne taja= nindaku, bi tsikꞌetjusun en xi nchja, tuꞌyá tsimején, ꞌba bi faꞌanimare xinkjin ꞌba ninga niꞌyá tsichatꞌare.

32 ꞌBa be= xutabiu nga Naꞌenchana je ꞌejña kjuatexuma xi tsu nga ngaꞌya= xi ꞌbatsaꞌen machjen nga kueya. Tunga tojo ꞌba inyatsaꞌen ꞌba nase tsja= mare nga tjin ngisa xi ꞌba nde tsaꞌen ngayeje.

2

1 ꞌBa ꞌbamani tuꞌya xi kuáin ji, tsa techjube ngaꞌndere Naꞌenchana nga teñaꞌan_ri kjua xuta xi kjaꞌere, tsajain jótsaꞌen kuisekue yojori. Ngatꞌa kionga ji teñaꞌan_ri kjua xuta xi kjaꞌere, nde ji techaninejeni_ri yojori. Ngatꞌa mé= xi teñaꞌan_ri kjua xuta xi ngijngu, ndekui ñaꞌanni nda tsa ji ngayeje.

2 ꞌBa ꞌyaña nga Naꞌenchana kixi tsaꞌen kjua kionga kaninejere xuta xi ꞌbatsaꞌen. 3 ꞌBa ji xi teñaꞌan_ri kjua xuta xi kjaꞌere ngatꞌare mé= xi tsaꞌen ꞌba xi ndekui tsajmi ñaꞌanni ji ngayeje, ¿a mari ji nga kꞌuangi kionga Naꞌenchana saꞌen kjua? 4 ¿A bi teꞌnaxjengi kjuanda je xi tjinre Naꞌenchana nga bi taꞌa makjanre ꞌba nga tsejndakoni ngayeje? ¿A bi teꞌye nga kuifa ni kjuandare Naꞌenchana xi tifikori nga kjuechutꞌa_ri ꞌba nga sikꞌantjaiya inimari? 5 Tunga ji ne xtain ꞌba bi mejénri kjuinikꞌantjaiye inimari ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tenikjintaꞌen kjuanaꞌen yojori xi kjuaꞌenere xuta nixtjin kionga Naꞌenchana sikasen kjuastire ꞌba nga kuakutsejen nga kui= xi kixi tsaꞌen kjua.

6 Ngatꞌa Naꞌenchana kꞌuechjire xuta ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen nga jngu jngu. 7 ꞌBa kjuabenichun xi bi fetꞌa sjare tuꞌya xutañu xi mangisjai nga sa̱kure kjuaje xi Naꞌenchana tsjana nga nda xiare ꞌba nga kꞌuendukunntsjai nga bi inyafere kakun nga inyatsaꞌen mé= xi nda. 8 Tunga Naꞌenchana sikasennere kjuastire ko kjuastijndare xuta xi tsisinre kjua, xi bi tsikꞌetjusun xi kjuakixi nga xi tusa kjua chꞌokun tsikꞌetjusun. 9 Kjuanima ꞌba ko kjuaba sꞌe̱re ngatsiꞌi xuta xi chꞌo tsaꞌen, chꞌanira xuta judío ko xuta naxinanda xi yakꞌa ngayeje. 10 Tunga ngatsiꞌi xuta xi nda tsaꞌen, kui= xi sꞌe̱re kjuaje ꞌba nda xiare ꞌba sꞌe̱re kjuaxiu, chꞌanira xuta judío ko xuta naxinanda xi yakꞌa ngayeje.

11 Ngatꞌa Naꞌenchana bi kabi tsaꞌen xuta. 12 Ngatsiꞌi xuta xi majngi je ꞌba bi be kjuatexumare Moisés, kui= xi kueyatꞌaxinre kjuatexumabiu. ꞌBa ngatsiꞌi xi be kjuatexumo ꞌba majngi je, kui= xi ko kui kjuatexumabiu ku̱ankonire kjua. 13 Ngatꞌa bi kixi ngixkun Naꞌenchana xi tu kjuatexumo basen ñojonre. Tu kui= xi tsikꞌetjusun kjuatexumo xi kixi ku̱an ngixkun Naꞌenchana.

14 Tunga kionga xuta xi bi judío, xi bi kitsaꞌere kjuatexumare Moisés, tsaꞌen mé= xi bakuya kjuatexumo ngatꞌa inimare ndibajinni, ꞌbatsaꞌen kuenda tseꞌe suba sakunire jngu kjuatexuma, ninga tsajainjínre kjuatexumare Moisés. 15 Bakutsejen ngatꞌare jotsaꞌen tjindu nga ngajin inimare kuaꞌindutꞌa mé= xi bakuya kjuatexumo. Inimare tsuyakixi tsa nda tjin asa bi nda tjin xi tsaꞌen. ꞌBa kjuafaꞌetsjenre bangi asa baseko. 16 ꞌBa= ku̱an nixtjin kionga tu ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo Naꞌenchana saꞌenre kjua mé= xi tjindujinꞌmore inimare xuta. Jo tsu en ndare xi tetsikjaꞌaxtiuyaa̱.

17 ꞌBa ji xi xuta judío ꞌmi_ri yojori, maꞌñutꞌa kakuin kjuatexumare Moisés ꞌba nkꞌa ꞌnaxje yojori nga tu tsiji tajngu ꞌmi_ri Naꞌenchana. 18 ꞌBa ꞌyani mé= xi mejénre kui, ꞌba kjuatexumo bakuya=ri nga xjaꞌajin mé= xi nda. 19 Bere takuin nga ku̱an kuaku ndiya_ri xuta xi ka ꞌba nga ku̱an kuakutsejen_ri joni jngu ndiꞌi xuta xi sema ña jñu xi tsajainre Naꞌenna. 20 ꞌBa bere takuin nga ku̱an kuakuya_ri xuta xi bi be mé= xi tseꞌe Naꞌenchana ꞌba nga ji ku̱ain xuta chjinere xuta xi bi mankjinre, ngatꞌa tjinri tse kjuankjin kakun ko kjuakixi xi bakutsejenri kjuatexumo.

21 Tunga ji xi bakuya_ri xuta xi kjaꞌere, ¿ánñu bi ji tjun bakuyani_ri yojori? Ji xi ꞌbe_ri nijmi xuta nga bi ma ñaꞌan cheje, ¿a bi ñeꞌen cheje ji? 22 Ji xi sji nga bi ma ñaꞌan kjuachajngi, ¿a bi ꞌba ñeꞌen ji? Ji xi mastiche naꞌen xi ntsja xuta tsindani, ¿a bi ñeꞌen cheje ningure naꞌenbiu? 23 Ji xi nkꞌa ꞌnaxje yojori ngatꞌare kjuatexumo, ¿a teꞌyakun=ni Naꞌenchana kionga bi tenikꞌetjusin kjuatexumo? 24 Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tu ngatꞌanu nga chꞌotsaꞌen tiꞌbaxki Naꞌenchana ngajinre xuta ngasunꞌndio.”

25 Kjuakixi= nga kuasekori tsa kjiñeꞌen xi circuncisión ꞌmi tsa tenikꞌetjusin jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. Tunga tsa bi tenikꞌetjusin kjuatexumo, nde ꞌba=nire jo=ni tsa bi kjiñeꞌen circuncidar yojori. 26 ꞌBa tsa tusa xi bi kuán circuncidar tsikꞌetjusun jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, kui= xi xiare joni xi kuataꞌen xi circuncisión ꞌmi. 27 Xi tsikꞌetjusun kjuatexumo ninga tsa bi kuán circuncidar, kui= xi saꞌenri kjua ji xi bi tenikꞌetjusin kjuatexumo ninga tsa kjiñeꞌen xi circuncisión ꞌmi ꞌba ninga tjinri kjuatexuma xi kuaꞌindutꞌa xujun.

28 Ngatꞌa bi xuta judío kjin xi tu ngasun nkꞌa yojore matsejen joni xuta judío. ꞌBa bi circuncisión kjin xi tu ngasun nkꞌa yojo kuataꞌen. 29 Tusa kui= xi xuta judío kjin xi tjin ngajin inimare mé= xi tseꞌe xuta judío. ꞌBa xi circuncisión kjin kui= xi ma ngajin inimare xuta. Kui=bi xi ndibanire Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌba bi kui= xi kuaꞌindutꞌa xujun. Xi tsaꞌen kibiu nda= ꞌyare, bi xuta xi nda nchja ngatꞌare, tu Naꞌenchana sani.

3

1 ꞌBamani, ¿mé= chji xi tjin ngisare nga ma judío asa nga ma circuncidar? 2 Ne nkjin kuya chji xi tjin ngisare. Kui=bi xi titjun nga Naꞌenchana kitsingatsjare xuta judío enre.

3 Tsa tjin xi bi kuakjainre ngatꞌare enre, ¿a tu kui kjuañu Naꞌenchana bi sikꞌetjusunnire en xi kitsure? 4 ¡Ngu niñajanni ꞌba ku̱an! Ninga tsa ndesu ngatsiꞌi xuta, tunga Naꞌenchana tojo ꞌba=tsaꞌen ko kjuakixi. Ngu enre ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa:

Sꞌe̱jñatsejen nga ji xi kixi kionga sji mé= enñu,

ꞌba siꞌanni ji kionga ku̱anri kjua.

5 Tunga tsa kjuachꞌokunna ꞌbejñatsejen nga Naꞌenchana xi kixi, ¿jó kuixan? ¿A kuixun=ña nga Naꞌenchana bi tjinre kjuakixi kionga tsikasenna kjuastire? (Kionga ꞌba texia̱n, tenchjaa̱=ña̱ jotsaꞌen nchja xuta.) 6 Tunga, ¡niñajanni ꞌba ku̱an! Ngatꞌa tsa Naꞌenchana bi tjinre kjuakixi, ¿jótsaꞌen ku̱an saꞌenire kjua xuta ngasunꞌndio?

7 Tunga tsa en ndesu xi tenchjaa̱ tsa kui= xi ꞌbatsaꞌen kꞌuejñatsejen kjuakixire Naꞌenchana ꞌba kui sa̱ku=ngisare kjuaje, ¿ánñu tojo tjiñaꞌan ngisanina̱ kjua joni tsa an xi xuta je kuáa̱n? 8 ¿A bi tusa nda tjin nga siꞌan mé= xi bi nda tjin, tuxi kjuaꞌeni kjuanda? Jo tsu yakꞌa xuta xi chꞌotsaꞌen inyatsikꞌaxkina̱ nga ꞌbixu tsu en xi tebakuyaa̱. Tunga xi ꞌba inyatsu machjen nga kjuaꞌa kjuanima.

9 Ngu, ¿a ngisa nda ngisai̱ ji̱n xi judío kuái̱n nga ko mare xutare naxinanda xi yakꞌa? ¡Junjun! Ngatꞌa je= ꞌyakua̱n nga ngatsiꞌi, a xi judío asa xi bi judío tjindu ngajin kjuaꞌñure je. 10 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Tsajain xuta xi kixi, nijngujín tjin.

11 Tsajain xuta xi mankjinre.

Tsajain xuta xi mangisjai ndiya xi tseꞌe Naꞌenchana.

12 Kjaꞌe ndiya xi bi nda kiji ngatsiꞌi,

nimé nde chjinire kjua xi tsaꞌen.

Tsajain xuta xi tsaꞌen xi nda,

nijngukjinjín tjin.

13 Naxujndare joni jngu tsju xi tixa,

ꞌba tsiteya najenre nga nchja en ndesu,

ꞌba en xi ꞌbetju tsꞌa joni xanre tjiuye.

14 Kitse ngaꞌa tsꞌa en xi chꞌotsu ꞌba ko en xi nchjabojonire xuta.

15 ꞌBa tu tjindundantsjai nga mejénre sikꞌen.

16 Ndiya xi semaya tsinima= ꞌba tsiꞌon=re xuta,

17 ꞌba bi inyabe ndiya ñá tjin kjuaxiu.

18 Bi tjijin kakunre

nga Naꞌenchana xi tjinnere nga kjuikuncha.

19 ꞌYaña kibi. Ngayéje mé= xi tsu kjuatexumo, Naꞌenchana tifako xuta xi kitsaꞌere kjuatexumo, tuxi ꞌbatsaꞌen kꞌuechjani tsꞌa ngatsiꞌi xuta ꞌba siꞌannire kjua ngayéje ngasunꞌndio ngixkun kui. 20 Ngatꞌa nijngu xuta ku̱akixi ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare tsa sikꞌetjusun mé= xi kuaꞌindutꞌa xujun kjuatexumare Moisés. Tusa kjuatexumo machjen tuxi ꞌbejñatsejennina nga tjinna je.

21 Tunga ngandaꞌe, je ꞌejñatsejen Naꞌenchana jótsaꞌen makixini xuta ngixkun kui. Bi kjuatexumo xi ꞌbatsaꞌen, ngu ndekuini kjuatexumo ko xujun xi tseꞌe profeta tsuyakixi mé= xi tijñatsejen ngandaꞌe. 22 Ngatꞌare kjuamakjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo, ꞌba=tsaꞌen makixini xuta ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa makixi ngatsiꞌi xi makjainre, ngatꞌa kui bi kabi tsaꞌen xuta. 23 Ngatsiꞌi xuta tsajngi je ꞌba kjin tjindu ngatꞌare kjuajere Naꞌenchana. 24 Tunga tu ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana titsja kjuatjo nga makixi xuta, ngatꞌa Jesucristo ꞌechjintjai xuta tuxi kuandaini ngatꞌare jere.

25 Naꞌenchana kitsaꞌen Jesucristo jngu chje kionga ꞌestenntjaina jinre, tuxi sa̱kunina kjuanichatꞌa nga ku̱akjainna ngatꞌare kui. ꞌBa=tsaꞌen yakutsejen Naꞌenchana kjuakixire. Ngatꞌa bi kiskaninejere xuta xi tsajngi je ngandaꞌeñu, 26 ngu kui tjinre kjuatsejnda. Tunga tibakutsejen nixtjin ngandaꞌe jótsaꞌen tsikixina; jotsaꞌen kixi kui, ꞌba ꞌba nde kixi tsaꞌen xi makjainre ngatꞌare Jesús.

27 ꞌBamani, ¿jótsaꞌen nkꞌa kjuiꞌnaxjeña yojona? Bi ma. Sꞌejñatꞌaxin= kibiu. ¿Jótsaꞌen sꞌejñatꞌaxinni? ¿A ngatꞌare tsa tenikꞌetjusun=ña mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo? Bi kui kjuañu. Tu ngatꞌare nga makjainna. 28 Ngatꞌa mankjinna nga mani nga makixi xuta ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare nga makjainre ꞌba bi ngatꞌare tsa sikꞌetjusun mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo.

29 ¿A tu xuta judío sani xi Naꞌenre Naꞌenchana? ¿A bi ꞌba nde Naꞌenre ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa ngayeje? Jun, kjuakixi= nga ꞌba nde Naꞌenre xi bi judío ngayeje. 30 Ngatꞌa jngututu mani Naꞌenchana. Kui xi tsaꞌen nga makixi xuta judío xi kuán circuncidar ngatꞌa makjainre, ꞌba nde tsaꞌen nga makixi xuta xi yakꞌa xi bi kuán circuncidar tu ngatꞌare nga makjainre. 31 ꞌBa meni, tu ngatꞌare nga makjainna, ¿a tenichajaña chjire kjuatexumo? ¡Junjun! Tusa ꞌbatsaꞌen tebaꞌe_ra chji xi machjenre kjuatexumo.

4

1 ꞌBa ꞌbatsaꞌen: ¿jó kuixan ngatꞌare Abraham xi kuán xuta chingana ngaꞌe ngasunꞌndebi? ¿Mé= xi kisakure? 2 Tsa Abraham kuakixi tu ngatꞌare mé= xi nda kitsaꞌen, ku̱an nkꞌa kꞌuaxje yojore, tunga bi ngixkun Naꞌenchana. 3 Ngu ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Abraham kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, ꞌba kui=bi xi kiskjebere kuenda kui nga kiskjebetjo Abraham joni xuta kixi.”

4 Jo=ni xuta xi tsaꞌexa, chji xi kui baꞌere bi joni jngu kjuatjo, tu jo=ni tsa jngu tsajmi xi machjen nga kuaꞌere. 5 ꞌBa ngatꞌare xuta xi bi bere kakun ngatꞌa tseꞌe mé= xi nda kitsaꞌen ꞌba tsa tusa makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana xi kixi tsaꞌen xuta je, Naꞌenchana be= nga makjainre xutabiu ꞌba kui je= kiskjebere kuenda nga kiskjebetjo joni xuta kixi.

6 ¡Á ndanire xuta xi Naꞌenchana kjebetjo joni xuta kixi ꞌba bi kuenda kjebere mé= xi kitsaꞌen! ꞌBa nde kitsu David 7 ñá ꞌbitsaꞌen kitsiꞌindu:

¡Á ndanire xuta xi kjinichatꞌare jere,

xi kisꞌechjintjai jere!

8 ¡Á ndanire

xi Naꞌenchana bi kuenda tsaꞌen jere!

9 ¿A tu kui tsé xuta xi kuán circuncidar sa̱kure kjuandabi? ¿Asa ꞌba=nde ko xi bi kuán circuncidar? Je tsikixan nga Abraham kuakjainre ꞌba kui= kjua kichjubenire kuenda ꞌba kitjubetjo joni xuta kixi. 10 Tunga, ¿kjiaꞌáñu kitjubetjo Abraham? ¿A kionga je kuán circuncidar? ¿Asa kionga kjejín? Kitjubetjo= kionga kje majín circuncidar.

11 Jaskan Abraham kuán circuncidar joni tsa jngu chu̱ba̱ kisꞌetꞌare. Chu̱ba̱biu jo=ni jngu sello xi bakutsejen kjuakixi xi kisakure ngatꞌa kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana kionga kje majín circuncidar. Meni ꞌbatsaꞌen, Abraham je kuán naꞌenre ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ninga tsa bi kuán circuncidar. Naꞌenchana be= nga makjainre xutabiu ꞌba kui=bi xi kjebere kuenda nga kjebetjo joni xuta kixi. 12 ꞌBa nde Abraham kuán naꞌenre xuta xi kuán circuncidar, tunga bi tsa tu kui kjua nga kuán circuncidar, ꞌba=nde xi ꞌbatsaꞌen makjainre jotsaꞌen kuakjainre xuta chingana Abraham kionga kje majín circuncidar.

13 Naꞌenchana kitsjare tsꞌa Abraham nga kui ko ntje xi jaskan sꞌe̱re xuntsja ngasunꞌndio nga ku̱atseꞌe. Tunga bi ngatꞌare tsa kitsikꞌetjusun kjuatexumo Abraham, tsa kui kjuañu Naꞌenchana kitsjanire tsꞌa, tu ngatꞌare kjuakixi xi kisakure kionga kuakjainre. 14 Ngatꞌa tsa xi inyatsikꞌetjusun kjuatexumo, kui= xi xuntsja mé= xi Naꞌenchana kitsja tsꞌa nga sja, tsa ꞌbaratsaꞌen tumé chjinire nga makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ꞌba ꞌba=nde tsaꞌen xaja chjire en xi kitsja tsꞌa Naꞌenchana ngayeje. 15 Ngatꞌa kjuatexumo tsikasenne=re xuta kjuastire Naꞌenchana kionga bi tsikꞌetjusun. Tunga ña tsajain kjuatexuma, ꞌba=nde tsajain xi mangane kjuatexumo.

16 ꞌBamani tu ngatꞌare nga makjainre xuta, kui= kjuañu sa̱kunire mé= xi kitsja tsꞌa Naꞌenchana, ꞌba ꞌbatsaꞌen ngatꞌare kjuandare kui sa̱kure kibiu. ꞌBatsaꞌen kjuakixi= nga sa̱kukjinre ngatsiꞌi ntjere Abraham, bi tsa tu kui xi yaꞌa kjuatexumo, ꞌba=nde xi makjainre jótsaꞌen kuakjainre Abraham. Ngatꞌa kui= xi naꞌenna ngatsiꞌa. 17 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Ji= xi je kitsaꞌenra̱ naꞌenre nkjin naxinanda.” ꞌBa ꞌbatsaꞌen Abraham kuakjainre ꞌba kuán naꞌenna ngixkun Naꞌenchana, Naꞌen xi tsikꞌendukun xuta xi je mikꞌen ꞌba tsinda mé= xi kje nisañajanni sꞌe ꞌba sꞌe.

18 Abraham kiskuyare ꞌba kiskunkonire mé= xi kitsure Naꞌenchana, ninga tsa nde tsajainnire mé= xi kiskunre. Kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ꞌba ꞌba=tsaꞌen kuánni “naꞌenre nkjin naxinanda”. Ngatꞌa: “ꞌBatsaꞌen nkjin ku̱an ntjeri”, kitsure Naꞌenchana. 19 Bi kitsikjere kakun Abraham ngatꞌare mé= xi kuakjainre, ninga tsa tsabe nga je mején jngu sientu nure ꞌba bi nde sꞌe̱nire ntje asa nga chjunre Sara ꞌndi ngayeje. 20 Bi jó ján yaja kakun Abraham ngatꞌare mé= xi Naꞌenchana kitsjare tsꞌa nga sjare. Tusa ngisa ꞌñu nda kuakjain ngisare ꞌba ꞌejñatsejen nga Naꞌenchana xi tjinre kjuaje. 21 ꞌBa niki nda= tsabere kakun nga Naꞌenchana tjinre kjuaꞌñu tuxi sikꞌetjusunni mé= xi kitsjare tsꞌa. 22 Kui= kjuañu Naꞌenchana tsabeni nga makjainre ꞌba kiskjebere kuenda ngatꞌare kibi ꞌba kiskjebetjo Abraham joni xuta kixi.

23 ꞌBa ña kuaꞌindutꞌa nga Naꞌenchana kiskjebetjo Abraham joni xuta kixi, bi tu ngatꞌare Abraham nga ꞌbatsaꞌen kuaꞌindu. 24 ꞌBa=nde kuaꞌindu ngatꞌana. Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌba=nde skjebena kuenda ꞌba skjebetjona joni xuta kixi, ña xi makjainna ngatꞌa tseꞌe. Kui xi kitsikjaꞌayare ngajinre mikꞌen Naꞌenna Jesús, 25 xi kuangantsja tuxi kjuinikꞌenntjaini ngatꞌare jena ꞌba kjinikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen tuxi sikixinina ngixkun Naꞌenchana.

5

1 ꞌBamani je= kuakixia tu ngatꞌare nga makjainna. ꞌBatsaꞌen tjinna kjuaxiu ngixkun Naꞌenchana ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo. 2 Ngatꞌa makjainna ngatꞌa tseꞌe Jesucristo, kui kjuañu kisakunina kjuandabi ꞌba nda kixi tenya ngajin kjuando ꞌba tsja= mana ngatꞌare kjuajere Naꞌenchana xi techuya_ra nga sa̱kutꞌana.

3 ꞌBa bi tsa tu kui kibi. ꞌBa=nde tsja= mana ngajinre kjuanima xi temitjaxtia, ngatꞌa ꞌyaña nga kjuanimabiu tsja ngaꞌñuna ꞌba chukjuakona mé xi temataꞌan. 4 ꞌBa tsa chukjuakona, nda= ꞌbaxjena Naꞌenchana. ꞌBa tsa nda ꞌbaxjena Naꞌenchana, ma chuya_ra kjuanda xi sjana. 5 ꞌBa bi sakuna kjuasuba, ninga tsa kje sakujínna mé= xi techuya_ra. Ngatꞌa Naꞌenchana je kitsitse ngajin inimana kjuanimejenre nga kitsjana Isennixtjintsjere.

6 Kionga tojo inda tjin ngisana ngixkun Naꞌenchana, Cristo kꞌenntjaina, ña xi xuta je kuáan, kionga je echu nixtjin xi ꞌejña Naꞌenchana. 7 Ne naꞌen tjinre nga tjin xi kueyantjaire jngu xuta xi kixi. Ningara tsa tjin xi ku̱akakun kueyantjaire jngu xuta xi nda xuta. 8 Tunga Cristo, kꞌenntjaina kionga xuta je ngisa. ꞌBa ꞌba=tsaꞌen Naꞌenchana yaku jó kjiꞌi tsimejénna ña.

9 Me ngandaꞌe je kuakixia ngatꞌa Cristo ꞌesten jinre nga kꞌen ngatꞌana. Kui= kjuañu kꞌuangiña ngatꞌare Cristo nixtjin nga sikasen kjuastire Naꞌenchana. 10 Kionga kuasticha Naꞌenchana, nda= tsakaꞌa nganina ngatꞌare kjuabeyare Kiꞌndire. Kui= kjua ꞌyaña nga kꞌuangia ngatꞌare kjuabenichunre Kiꞌndire, ña xi je nda= kichꞌa ngaña Naꞌenchana ngandaꞌe. 11 ꞌBa bi tsa tu kui kibi. ꞌBa=nde tsja mana ngatꞌare Naꞌenchana, ngatꞌa tu ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo Naꞌenchana je nda yaꞌa nganina ngandaꞌe.

12 Ngatꞌa tu ngatꞌare jngu= xuta jaꞌasꞌen jio ngasunꞌndio, ꞌba jio jaꞌeko kjuabeya. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjuabeyo jaꞌatꞌare ngatsiꞌi xuta, ngatꞌa ngatsiꞌi tsajngi je. 13 Jaꞌba je tjin je ngasunꞌndio kionga kjetjinjín kjuatexumo, tunga jio bi chjubere kuenda ña tsajain kjuatexuma. 14 Tunga kjuabeyo yatexuma kaꞌnda nixtjinre Adán ꞌba ꞌnda tseꞌe Moisés, ꞌba jesun xuta ninga bi tsajngi je jo kitsaꞌen Adán nga bi kitsikꞌetjusun jngu kjuatexumare Naꞌenchana. Adán jo=ni nguyare xuta xi jaskan kjuaꞌe.

15 Tunga je xi tsajngi Adán bi ma ningusunkua ko kjuatjo xi kitsjana Naꞌenchana ngatꞌare kjuandare. Ngatꞌa nkjin xuta jesun ngatꞌare jere jngusa xuta, tunga ꞌñu je ngisa kjuandare Naꞌenchana xi kitsjare nkjin xuta ngatꞌare kjuandare jngusa xuta, kui xi Jesucristo ꞌmi.

16 Jere jngusa xuta bi ma ningusunkua ko kjuatjo xi kitsjana Naꞌenchana ngatꞌare kjuandare. Ngatꞌa kitsaꞌen kjua Naꞌenchana ngatꞌare je xi jngututu ꞌba kiskaninejere xuta, tunga jaskan nga je ꞌñu tse je kisꞌe, jaꞌe kjuatjobiu xi kitsjana Naꞌenchana xi tsaꞌen nga makixi xuta. 17 Ngu kjuabeyo yatexuma ngatꞌare xuta xi jngututu, ngatꞌa tsajngi je. Tunga xuta xi tisakure kjuanda jere Naꞌenchana ko kjuakixi xi tu titsja ngatꞌare xuta xi jngututu xi Jesucristo ꞌmi kuatexuma ꞌba kꞌuendukunntsjai.

18 ꞌBa jotsaꞌen ngatꞌare je xi tsajngi Adán kichaninere ngatsiꞌi xuta, ꞌba nde tsaꞌen ngatꞌare mé= xi kixi tjin xi kitsaꞌen Jesucristo makixini ngatsiꞌi xuta tuxi sꞌe̱nire kjuabenichun. 19 Ngatꞌa jotsaꞌen bi kitsikꞌetjusun xuta xi titjun kui kjuañu nkjin xuta kuánni xuta je, ꞌba nde jotsaꞌen kitsikꞌetjusun xuta xi ngijngu kui= kjuañu nkjin xuta ku̱akixini ngixkun Naꞌenchana.

20 ꞌBa nde jaꞌesꞌejña kjuatexumo, tuxi kjiꞌyanire jotsaꞌen kuatseni jio. Tunga kionga je kuatse jio, ꞌñu kuatse ngisa kjuandare Naꞌenchana. 21 Ngu jotsaꞌen yatexuma jio tuxi kueyani xuta, ꞌba=nde tsaꞌen yatexuma kjuandare Naꞌenchana nga sikixi xuta ngixkun kui, tuxi sꞌe̱ntsjainire kjuabenichun ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo.

6

1 ꞌBamani, ¿jó kuixan? ¿A tojo kuijnyije ngisa, tuxi ngisa kuakutsejen ngisani kjuandare Naꞌenchana? 2 ¡Ngu niñajanni! Je tseya ña ngatꞌare jio. ꞌBa ꞌbatsaꞌen, ¿jótsaꞌen janda kuetsuba ngisaña ngatꞌare jio? 3 Ngu je ꞌyo nga ngatsiꞌa xi kisatenda ngatꞌare Jesucristo jngu je makua kui, ꞌba jngu je ma ngajin kjuabeyare. 4 Kionga kisatenda ngatꞌare Cristo, ꞌba=tsaꞌen tseyakua ꞌba kisꞌeyanijinkua, tuxi kuetsubakun xatse ngaña joni Cristo xi jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ngatꞌare kjuajere Naꞌenchana.

5 Ngatꞌa tsa je jngu kuakokjian Cristo jotsaꞌen kꞌen, ꞌba=nde tsaꞌen jngu ku̱an ko kui nga kjuaꞌaya nganina jotsaꞌen kui jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 6 ꞌYaña kibi. Jotsaꞌen tseketsuba ngandaꞌeñu kisꞌetꞌakoña kru Cristo, tuxi sikjetsunni kjuaꞌñure je xi tijñajin yojona ꞌba bi nde siꞌaxatꞌa ngisani_ra jio. 7 Ngatꞌa kui xi je ꞌme, je mandai ngatꞌare jio. 8 ꞌBa tsa je tseyakua Cristo, makjainna nga ꞌba nde kuetsubakunkua.

9 ꞌYaña nga Cristo jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba bi nde kueya ngisani. ꞌBa kjuabeyo bi nde tjin ngisanire kjuaꞌñu ngatꞌare kui. 10 Ngatꞌa nga kꞌen Cristo, jngu ndiya= tse kꞌensa ngatꞌare jio. Tunga nga tijñakun, ngatꞌare Naꞌenchana tijñakun. 11 ꞌBa nde tsaꞌen jun, ꞌbatsaꞌen tikjaꞌetsjion ngatꞌanu nga je tseyo ngatꞌare je ꞌba tetsubakunñu ngatꞌare Naꞌenchana nga jngu kuanko Jesucristo.

12 ꞌBamani bi baꞌeꞌnde_ru jio tsa kui xi kuatexumare yojonu xi ꞌme, tsa sikꞌetjusun_ru nga siꞌon xi mejénre yojonu xi ꞌme. 13 Bi ningantsja_ru jio yojonu tsa siko mé= xi chꞌotjin. Tusa, jun xi je tseyo ꞌba jaꞌaya nganinu ngajinre mikꞌen, tingantsja_ru yojonu Naꞌenchana tuxi sikoni mé= xi kixi ngixkun kui. 14 ꞌBa bi nde sꞌe̱nire jio kjuaꞌñu ngajinnu, ngatꞌa bi nde kjuatexumo tibatexumaninu nga tetsubo. Tusa kjuandare Naꞌenchana tetsubangiu ngandaꞌe.

15 ꞌBamani, ¿a kuijnyijeña tsa bi nde kjuatexumo tibatexumanina nga tusa kjuandare Naꞌenchana tetsubangia? ¡Ngu niñajanni ꞌba ku̱an! 16 Ngu je nda ꞌyo kibi. Tsa tjin xi singantsja_ru yojonu nga sikꞌetjusun_ru joni chuꞌndare, ngu jun= kuon chuꞌndare xi sikꞌetjusun_ru. Tsa chuꞌndare je kuon, kueyañu. Tunga tsa sikꞌetjusun_ru enre Naꞌenchana, kuetsubajinñu kjuakixire. 17 Tunga xikꞌuechjire Naꞌenchana ningara jun xi chuꞌndare je kuon nixtjin kuatse jan, ngandaꞌe nde ko ngayéje inimanu tenikꞌetjusun en xi kikaꞌenu nga kisakuyanu. 18 Je kuando ngatꞌare jio ꞌba je chuꞌndare xi kjuakixi kuon.

19 Tefako_nuu̱ nga teꞌbejña chuba _nuu̱ kibi, ngatꞌa ngatꞌare kjuaꞌindanu bi taꞌa mankjinnu. Jotsaꞌen nixtjin kuatse jan kjiningantsjo yojonu nga kuon chuꞌndare mé= xi jndi ngixkun Naꞌenchana ko mé= xi chꞌo, tuxi chꞌo kjiñaꞌanñu. Ngandaꞌe ꞌba=nde tsaꞌen tingantsjo yojonu nga kuon chuꞌndare xi kjuakixi, tuxi xuta tsjere Naꞌenchana ku̱anñu.

20 Kionga chuꞌndare je kuon, bi kuenda kjiñoꞌon tsa bi kixi tsiketsubo ngixkun Naꞌenchana. 21 Tunga, ¿mé= xi kejennu nga ꞌba kjiñoꞌon? Kui= xi tsja_nuu̱ kjuasuba ngandaꞌe ngu kui= xi fikore kjuabeya xuta. 22 Tunga ngandaꞌe je kuando ngatꞌare kjuaꞌñure je ꞌba je kuon chuꞌndare Naꞌenchana. ꞌBa kjuanda xi tjijennu kui= nga temo xuta tsjere Naꞌenchana ꞌba teñoꞌon mé= xi fikore xuta ña sꞌe̱ntsjaire kjuabenichun. 23 Ngatꞌa chji xi tsja jio, kjuabeya. Tunga Naꞌenchana tsja kjuatjo nga kꞌuendukunntsjai xuta nga tujngu ko Naꞌenna Jesucristo.

7

1 Jun ntsꞌia̱, tefako_nuu̱ jun xi ꞌyo kjuatexumo. Ngu je nda ꞌyo nga kjuatexumo tu tjinsani=re kjuaꞌñu ngatꞌare jngu xuta yejerañu tijñakun ngisa. 2 Joni jngu chjun xi tjinre xiꞌin. ꞌBa=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo nga bi ku̱an sikꞌejña xiꞌinre yejerañu tijñakun ngisa. Tunga tsa kueya xiꞌinre, je kuandai nganire yojore ngatꞌare kjuatexumare kjuabixon. 3 ꞌBamani tsa kjaꞌe xuta kuixanko nga tijñakun ngisa xiꞌinre, tsu=nire nga titsaꞌentꞌare kjuachajngi xiꞌinre. Tunga tsa xiꞌinre kueya, ku̱andai ngani ngatꞌare kjuatexumabi. Bi titsaꞌen kjuachajngi tsa kjaꞌe xiꞌin kuixanko ngani yaꞌa.

4 ꞌBa nde tsaꞌen ngatꞌa tsojon ntsꞌia̱. Je= tseyo ngatꞌare kjuaꞌñure kjuatexumo nga tseyako Cristo kionga kꞌen, tuxi kjaꞌe xi tseꞌe ku̱an ngañu. Xi jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, kui= xi tseꞌe_ru ngandaꞌe. ꞌBa=tsaꞌen ku̱an siꞌanña mé= xi nda, xi tseꞌe Naꞌenchana. 5 Kionga mé= xi tsu yojona tibatexuma ngisana, kjuatexumo kitsja ndiyare jio ꞌba kitsaꞌen nga kjinimijáan mé= xi bi nda. Kitsaꞌexa ngajin yojona ꞌba kjiñaꞌan mé= xi ꞌbakore kjuabeya. 6 Tunga ngandaꞌe je bi nde kjuatexumo batexumanina, ngatꞌa je= tseya ngatꞌare mé= xi ꞌetꞌaꞌñuna nixtjin kuatse jan. Kui kjuañu ngandaꞌe teñaꞌaxangini_ra Naꞌenchana ndiya xatsere jotsaꞌen tibakuna Isennixtjintsjere. Bi nde teñaꞌaxangini_ra jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa xujun nixtjin kuatse jan.

7 ꞌBamani, ¿jó kuixan? ¿A kjuatexumo xi tjinre je? ¡Ngu niñajanni! Tunga tsa bira kisꞌe kjuatexuma, biru tsaꞌbia̱ mé= xi je ꞌmire. Ngu, biru tsaꞌbia̱ nga bi nda tjin tsa simijáa̱n mé= xi bi tsaꞌan tsa bi ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo: “Bi nimején tsajmi xi tjinre xuta xi kjaꞌere.” 8 Tunga jio kitsichjen mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumabi ꞌba meni ꞌbatsaꞌen kitsaꞌen nga jendibanire takuaa̱n nga kitsimijáa̱n nkjin kuya tsajmi xi bi tsaꞌan. Ngatꞌa tsa tsajain kjuatexuma, tsajain kjuaꞌñure jio.

9 Joni an. Kionga kje batexumajínna̱ kjuatexumo, tsakatejñakunña̱. Tunga kionga kuankjinna̱ mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, kisakure kjuaꞌñu jio, 10 ꞌba an tseyaa̱. Kjuatexuma xi tjinni nga sikꞌejñakunna̱ tsakaiñu, tusa kui kikona̱ kjuabeya. 11 Ngatꞌa jio kitsichjen mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo ꞌba ꞌbatsaꞌen tsꞌakonachana̱. ꞌBa ndekuini xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo kitsikꞌenkonina̱.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjuatexumo tojo tsje. ꞌBa xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo tsje, kixi= ꞌba nda koni. 13 ¿A tsu=nire nga xi ndo xi kikona̱ kjuabeya? ¡Ngu niñajanni! Tusa jio kitsichjen xi ndo nga kikona̱ kjuabeya, tuxi xiaña nga kui xi je. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌare mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo kjiꞌyare nga ne ꞌñu chꞌokun kuan ngisa jio.

14 ꞌYaña nga kjuatexumo ndibanire Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Tunga an xuta ngasunꞌnde= ña̱. Je= tsatsena̱ jio ꞌba chuꞌndare kuáa̱n. 15 Bi mankjinna̱ mé= xi tsaꞌaa̱n. Ngatꞌa mejénna̱ saꞌaa̱n mé= xi nda tjin tunga bi ꞌba tsaꞌaa̱n. ꞌBa tusa xi chꞌokia̱ kui= xi tsaꞌaa̱n. 16 Tunga tsa tsaꞌaa̱n mé= xi bi mejénna̱ tsaꞌaa̱n, ꞌba=tsaꞌen xinkixia̱ nga kjuatexumo nda. 17 Ngatꞌa bi nde anni xi ꞌbatsaꞌen nga ꞌba tsaꞌaa̱n, tu kui je xi tijñajinna̱.

18 ꞌBe=ña̱ nga nimé xi nda tjin ngajinna̱ ngatꞌa xuta ngasunꞌnde kuáa̱n. Ngatꞌa ninga tsa mejénna̱ saꞌaa̱n xi nda, bi chukjuakona̱ nga tsikꞌetjusaa̱n. 19 Bi tsaꞌaa̱n mé= xi nda xi mejénna̱ saꞌaa̱n. Tusa mé= xi chꞌo xi bi mejénna̱ saꞌaa̱n, kui= xi tsikꞌetjusaa̱n. 20 Tunga tsa tsaꞌaa̱n mé= xi bi mejénna̱ saꞌaa̱n, bi nde an fani xi ꞌbatsaꞌen. Tu kui je xi tijñajinna̱ xi ꞌbatsaꞌen.

21 Mankjin=na̱ kibi: kionga mejénna̱ saꞌaa̱n mé= xi nda, tusa kjuachꞌokun sa̱ku ngajinna̱. 22 Tsja mare inimana̱ ngatꞌare kjuatexumare Naꞌenchana. 23 Tunga mankjinna̱ nga kjaꞌe kjuatexuma titsaꞌexajin yojona̱. Kui xi kjanko kjuatexuma xi titsja ndiyare kjuankjin kakunna̱ ꞌba kui kjuatexumare je xi tijñajin yojona̱ tsikꞌejñaꞌñuna̱.

24 ¡Nimaxu ña̱! ¿ꞌYá= xi sindaina̱ ngajinre yojobi xi ꞌbakore kjuabeya? 25 ¡Tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana! Ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo kuandaiña̱. ꞌBamani ko kjuankjin kakunna̱ tetsaꞌenxatꞌa_ra̱ kjuatexumare Naꞌenchana, tunga joni nga xuta ngasunꞌnde kuáa̱n, kjuatexumare jio tetsaꞌexatꞌa_ra̱.

8

1 ꞌBamani bi nde xaninejenire xuta xi tujngu ko Cristo Jesús. Xutabiu bi nde tsaꞌenni mé= xi tsu yojore nga sendu, tusa sendu jotsaꞌen titsja ndiyare Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 2 Ngatꞌa kjuaꞌñure Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsikꞌendukunna ngatꞌare Cristo Jesús ꞌba tsindaina ngatꞌare kjuatexumare je ko tseꞌe kjuabeya.

3 Ngatꞌa xi bi kuánre kitsaꞌen kjuatexumare Moisés, kui= xi kitsikꞌetjusun Naꞌenchana nga kitsikasen Kiꞌndire. Ngu kjuatexumo bi kisꞌere kjuaꞌñu ngajinre xuta, ngatꞌa inda= yojore. Tunga jaꞌe Kiꞌndire Naꞌenchana nga tsakaꞌa yojo inda joni jngu xuta ngasunꞌnde, xi majngi je, tuxi ꞌechjintjaini jere xuta. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana kitsichajin kjuaꞌñure jio ngajinre yojo inda. 4 ꞌBa= kitsaꞌen tuxi sikꞌetjusunña en tsje xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, ña xi bi nde tetsubaña joni xuta xi tsikꞌetjusunre mé= xi tsu yojo jere, tusá jotsaꞌen titsja ndiyana Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

5 Ngatꞌa xi tjindu joni xuta ngasunꞌndio xi inda yojore, kui= xi tsikjaꞌetsjen mé= xi tsu yojo jere. Tunga xi tjindu jotsaꞌen mejénre Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui= xi tsikjaꞌetsjen mé= xi tseꞌe Isennixtjintsjio. 6 ꞌBa xi tsikjaꞌetsjen mé= xi tsu yojo jere, kui= xi sakure kjuabeya. Tunga xi tsikjaꞌetsjen mé= xi tseꞌe Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui= xi sakure kjuabenichun ko kjuaxiu. 7 Ngatꞌa xi tsikjaꞌetsjen mé= xi tsu yojo jere, kui= xi stike Naꞌenchana. Ngu ni̱ mejénjínre ni̱ majiínre tsubaꞌñu kjuatexumare. 8 ꞌBa xi tjindu jotsaꞌen tsu yojo jere, kui xi bi mare tsikꞌetjusun mé= xi matsjare Naꞌenchana.

9 Tunga ngatꞌanu jun, je bi nde nikꞌetjusuni_ru mé= xi tsu yojo jenu nga tetsubo. Tusa nikꞌetjusun_ru mé= xi tsu Isennixtjintsjere Naꞌenchana nga tetsubo, ngatꞌa kui= xi tijña ngajinnu ngatsiꞌu. Xi bi tijña ngajinre Isennixtjintsjere Cristo, bi Cristo tseꞌe. 10 Tunga tsa Cristo tijña ngajinnu, tsu=nire nga tijñakun inimanu ngatꞌare kjuakixi xi kisakunu, ninga tsa ꞌbakore kjuabeya yojonu ngatꞌare je.

11 Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire Jesús ngajinre mikꞌen. ꞌBa tsa Isennixtjintsjere tijña ngajinnu ngatsiꞌu, kuifa xi kitsikjaꞌaya nganire Jesús ngajinre mikꞌen ꞌba nde tsaꞌen sikꞌendukun yojonu xi ꞌme. ꞌBa saꞌen tu ngatꞌare Isennixtjintsjere xi tijña ngajinnu ngatsiꞌu.

12 ꞌBamani ntsꞌia̱, je bi nde tjennina ngatꞌare yojona tsa kuetsuba ngisa jotsaꞌen tsu yojo jena. 13 Ngatꞌa tsa kuetsubo joni xuta xi tsikꞌetjusun mé= xi tsu yojo jere, kueyañu. Tunga tsa ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana sichajiun mé= xi mejénre yojonu, kuetsubakunñu.

14 Ngatsiꞌi xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana baku ndiyare, kui= xi kiꞌndire Naꞌenchana kuán. 15 Ngatꞌa kisakunu Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌba bi chuꞌnda kitsaꞌennu, tuxi kjuikun ngañu. Tusa kitsaꞌennu kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba kaꞌnda bakuyana nga ku̱an kꞌuin_ra Naꞌenchana: “Pachi.” 16 ꞌBa ndekuini Isennixtjintsjere Naꞌenchana jngu mako inimana ꞌba tsuyakixi nga ña= xi kiꞌndire Naꞌenchana kuáan. 17 Ngu, ña xi je kiꞌndire Naꞌenchana kuáan, ꞌba nde sa̱kutꞌana mé= xi tseꞌe Naꞌenchana, ꞌba ko Cristo sa̱kutꞌakonina. Tuxi sa̱kutꞌanina kjuajere Cristo, tjinnere nga xjaꞌakua kjuanimare ngayeje.

18 ꞌBa ꞌbe=ña̱ nga kjuanima xi temitjaxtia nixtjin ngandaꞌe tumé kjinjín tsa singusunkuaa̱ kjuajere Naꞌenchana xi jaskan ku̱atsejen ngajinna. 19 Ngayéje xi kitsinda Naꞌenchana inyakuya ꞌba ꞌñu mejénre skue nixtjin nga Naꞌenchana kuakutsejen jó= kun xi kiꞌndire. 20 Ngatꞌa mé= xi kuando bi nde tjinnire ngaꞌñu nga sikꞌetjusun mé= xi tjinnere nga saꞌen tsakaiñu. Kui bi kuamejénre nga ꞌba kuataꞌen. Tunga Naꞌenchana ꞌba=tsaꞌen ꞌenda nga ꞌba kuánre. Tunga mé= xi kuando ꞌba=nde tikuyare nixtjin 21 nga bi nde kjuetsunni, kionga ku̱andai ngatꞌare chꞌa xi yaꞌanijín. Ngatꞌa kꞌuendundaiko kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba sa̱kutꞌare kjuajere.

22 ꞌYaña nga ꞌnda ngandaꞌe ngayéje xi kitsinda Naꞌenchana inyafaꞌaxtiu= kjuanima ꞌba tsine joni jngu chjun xi tibeꞌe kiꞌndi. 23 ꞌBa bi tu kui= xi inyafaꞌaxtiu kjuanima, ꞌba=nde ko ña ngayeje. Ngatꞌa je tijñajinna Isennixtjintsjere Naꞌenchana, nga tjen kikaꞌe titjunna ngajinre ngayéje mé= xi tu sakuna jaskan. Techjaꞌa=ña kjuanima ngajin inimana nga techuya nixtjin nga Naꞌenchana saꞌenkjinna kiꞌndire, nixtjin nga kꞌuangia. 24 Ngatꞌa je tsꞌangia kui kjua techuyani_ra kibiu. Tunga tsa je kisakuna mé= xi techuya_ra, bi nde xiuya ngisani_ra kibiu. Ngu niꞌyá nde kuyare xi je tjinre. 25 Tunga tsa techuya_ra mé= xi kje ꞌyajían, tjinnere nga xiuya_ra ko kjuatsejnda kaꞌnda nga sakuna.

26 ꞌBa= nde Isennixtjintsjere Naꞌenchana basekona ngatꞌare kjuaꞌindana. Ngatꞌa bi ꞌya xi chjaꞌa jotsaꞌen tjinni nga xjaꞌa, tunga Isennixtjintsjere Naꞌenchana fani xi ꞌbetsꞌantjaina. Bi sakuna en tuxi kuixunña jotsaꞌen tsinentjaina Isennixtjintsjio ngixkun Naꞌenchana. 27 ꞌBa Naꞌenchana kutsejenjin nga jngu jngu inimare xuta ꞌba be= mé= xi mejénre tsu Isennixtjintsjio. Ngatꞌa jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana, ꞌba=tsaꞌen Isennixtjintsjio ꞌbetsꞌantjai xuta tsjere kui.

28 ꞌYaña nga ngayéje xi mataꞌen xuta xi tsimején Naꞌenchana, kui tsichjen kibiu nga tu kjuanda tseꞌe xutabiu, xuta xi xakjiꞌi kinchjare jotsaꞌen kuamejénre. 29 Ngatꞌa xuta xi Naꞌenchana tsabexkun titjun, kui= xi ꞌba nde ꞌendunda titjun nga ku̱an joni isenre Kiꞌndire, tuxi Kiꞌndire ku̱anni Kiꞌnditjun ngajinre ntsꞌe xi nkjin mani. 30 ꞌBa xi Naꞌenchana ꞌendunda titjun, kui= xi ꞌba nde xakjiꞌi kinchjanire. ꞌBa xi kinchjare, kui= xi ꞌba nde kitsaꞌen nga kuakixi ngixkun. ꞌBa xi kitsaꞌen nga kuakixi, kui= xi ꞌba nde kitsjare kjuaje.

31 ꞌBamani, ¿jó kuixan ngatꞌare kibi? Tsa Naꞌenchana tijñakona, tsajain xi ku̱an saꞌenna. 32 Kui xi bi ꞌechjaꞌnde nga Kiꞌndire kjuaꞌa kjuanima, tusa kitsingantsja nga kjinikꞌen ngatꞌana ngatsiꞌa. Kui kjuañu, ¿jótsaꞌen bi ñatjen sjana ko Kiꞌndire ngayéje xi tjin? 33 ¿ꞌYá= xi kuanejena, ña xi Naꞌenchana je kiskjaꞌajinna? ¿A Naꞌenchana? Junjun, ngatꞌa kui= xi kitsaꞌen nga kixi kuáan. 34 ¿ꞌYá= xi skaninejena? ¿A Cristo Jesús=? Junjun, ngatꞌa kui= xi kꞌen ngatꞌana ꞌba jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba tijña ngate kixire Naꞌenchana nga tiꞌbetsꞌantjainna.

35 ¿ꞌYá= xi ku̱an kꞌuejñatꞌaxinna kjuanimejenre Cristo? ¿A kjuanima= asa kjuanaꞌen xi temitjaxtia? ¿A kjuatsjenngicha=, a kjindia asa kjuaxꞌan? ¿Asa mé= xi tjekun? ¿Asa nga kjuinikꞌenna? 36 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Ngatꞌa tsiji ngantsjai tjekun tetsubai̱ ngatꞌare kjuabeya,

ꞌba xuta ꞌbexkini̱ joni chutsanga xi je tjindunda nga kueya.

37 Tunga ngajinre ngayéje kibi, tusa ngisa ñaꞌan ngisa ngatꞌare Cristo xi kitsimejénna. 38 Ngatꞌa be=re takuaa̱n nga tsajain xi ku̱an kꞌuejñatꞌaxinna kjuanimejenre Naꞌenchana, ninga tsa kueya ꞌba ninga tsa kuetsubakuan, ꞌba ninga ankjejín ninga xi batexumajín ninga xi tjinre kjuaꞌñu, ꞌba ninga xi tjima ngandaꞌejín ꞌba ninga xi jaskan ku̱an, 39 ꞌba ninga xi nkꞌa= ninga xi nangajín, ꞌba nijngu tsajmi xi yakꞌa xi kitsinda Naꞌenchana. Tsajain xi ku̱an kꞌuejñatꞌaxinna kjuanimejenre Naꞌenchana, kjuanimejen xi yakutsejenna Naꞌenna Cristo Jesús.

9

1 Kjuakixi= xi texia̱n. Bi teꞌbonachaa̱ ngatꞌa makjainna̱ ngatꞌare Cristo ꞌba jngu= makuaa̱. Isennixtjintsjere Naꞌenchana titsja ndiyare kjuankjin kakunna̱ nga titsuyakixina̱ nga tjin= ndiyare xi tenchjaa̱. 2 Ne ba tjimana̱ ꞌba niki tjimakjine inimana̱ 3 ngatꞌare ntsꞌia xi xuta naxinandana̱ mani ngaꞌe ngasunꞌndio. Kaꞌnda mejénna̱ tsakaiñu tsa Naꞌenchana skaninejena̱ ꞌba tsa kꞌuejñatꞌaxinna̱ Cristo, tsa ꞌbatsaꞌen ku̱an sikꞌangia̱ xingia̱.

4 Xi naxinandana̱ xutare Israel. Naꞌenchana kitsaꞌen kiꞌndire. Tsekꞌejñajinre ꞌba yakutsejenre kjuajere. ꞌEndako kjua ꞌba kitsjare kjuatexumare ꞌba yakutsejenre jótsaꞌen tjinnere nga sichjire ꞌba kitsjare tsꞌa mé= xi sjare. 5 Xutare Israel ntje chinga xi kiskjaꞌajin Naꞌenchana jendibanire. Xi ꞌba nde kio jendibanire Cristo kionga tsakaꞌa yojore joni xuta ngasunꞌndio. ꞌBa Cristo, Naina xi batexumare ngayéje mé= xi tjin. Ngatjanichjintsjaire ngantsjai nixtjin. ꞌBa ngatjama.

6 Tunga bi tsa tsu kjua nga en xi kitsja tsꞌa Naꞌenchana bi ꞌetjusun. Tunga kui= xi ma, bi ngatsiꞌi xuta xi ndibani xuta chingana xi Israel ꞌmi, kui fa xi xutare Israel. 7 ꞌBa bi ngatsiꞌi ntje xi ndibanire Abraham, tsa kui fa xi kiꞌndire mani. Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌbi kitsure: “Ntje xi sꞌe̱ri, kui= xi kjuendibanire ntjere Isaac.”

8 Kui xi tsunire nga bi kiꞌndire fa Naꞌenchana xi kisꞌere Abraham jotsaꞌen ngaꞌe ngasunꞌndio. Tusa kiꞌndi xi kisꞌere jotsaꞌen kitsja tsꞌa Naꞌenchana, kui= xi ꞌbexki joni ntjere Abraham. 9 Ngatꞌa kui enbi xi kitsjare tsꞌa Naꞌenchana Abraham: “Nu xi ndiba tunga ndekuini nixtjinbi kjuaꞌekun nganira̱, ꞌba Sara sꞌe̱re jngu kiꞌndi xiꞌin.”

10 ꞌBa bi tsa tu kibi. ꞌBa=nde kuataꞌen Rebeca xi kuán chjunre xuta chingana Isaac, kionga kisꞌeyaꞌmore kiꞌndi ꞌñu. 11 Naꞌenchana kitsjare tsꞌa ngatꞌare kiꞌndire kionga kje tsinjín ꞌba kje tsaꞌenjín mé= xi nda ninga mé= xi chꞌo, tuxi ku̱ajnguni mé= xi ꞌendatitjun Naꞌenchana nga kiskjaꞌajin kiꞌndi xi kuamejénre. Kibi bakutsejen nga Naꞌenchana kjaꞌajin xuta xi kui mejénre ꞌba bi ngatꞌare mé= xi nda tsaꞌen xuta. 12 Kui kjuañu ꞌba kitsunire Rebeca: “Kiꞌndi xi tjun tsin, kui= xi saꞌexangire xi tjenngi ngañu.” 13 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Kitsimején=ña̱ Jacob ꞌba tsaꞌbeton=ña̱ Esau.”

14 ꞌBamani, ¿jó kuixan? ¿A kabi tsaꞌen Naꞌenchana? ¡Niñajanni ꞌbatsaꞌen! 15 Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌbi kitsure Moisés: “Kjuaꞌanima=na̱ ngatꞌare xi mejénna̱ nga kjuaꞌanimana̱, ꞌba kjuaꞌanima kakun=na̱ ngatꞌare xi mejénna̱ kjuaꞌanima kakuna̱.” 16 ꞌBamani bi ngatꞌare mé= xi mejénna ninga mé= xi nda ñaꞌan tsa Naꞌenchana tsichikuntaꞌen xuta, tu ngatꞌare nga faꞌanimare=. 17 Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa ña Naꞌenchana ꞌbi kitsure Faraón: “Kui= kjua kitsja xanira̱, tuxi kuakutsejenña̱ kjuaꞌñuna̱ ngatꞌari ꞌba tuxi sꞌeyanijmini ngatꞌana̱ jo kjiꞌi ngasunꞌndio.” 18 ꞌBamani Naꞌenchana faꞌanima=re xi mejénre nga kjuaꞌanimare, ꞌba tsitaja= inimare xi mejénre nga sitaja= inimare.

19 Ngu tsa kꞌuinnaa̱: “¿Ánñu Naꞌenchana kaninejenire xuta yaꞌa? Ngatꞌa xuta tu tsaꞌensani mé= xi Naꞌenchana tsu kakun nga saꞌen.” 20 Tunga, ji xi tu xuta ngasunꞌnde kuánsai, ¿ꞌyá= ni ji tsa kuatekjoꞌakue Naꞌenchana? Jngu tiji nangi bi ma tsure xi kitsinda: “¿Ánñu ꞌbitsaꞌen kjinindaninaa̱?” 21 ¿A bi tjinre ndiyare xuta xi tsinda tijiu nga siko nangibiu jotsaꞌen nga kui mejénre? Ku̱an ndekui ni nangibiu sindakoni jngu tiji xi tu xakjiꞌi ku̱achjennire jngu nixtjinre sꞌi ꞌba ko ngijngu xi sichjenntsjai.

22 Nde ꞌba= tsaꞌennire ngatꞌare Naꞌenchana. Kui tjinre ndiyare nga kuakutsejen kjuastire ꞌba nga kꞌuejñatsejen kjuaꞌñure. Tunga ꞌba= nde tjinre ndiyare nga xjukjuakore ꞌba nga sitsejnda yojore ngatꞌare xuta xi joni tiji, xi machjen nga kjuendibanere kjuastire ꞌba xi tjindunda nga kjuekjua. 23 ꞌBa=nde Naꞌenchana tjinre ndiyare nga ꞌbejñatsejen jótsaꞌen je kjuajere ngatꞌare xuta xi jo=ni tiji xi tifaꞌanimare, xi je ꞌendunda titjun nga sa̱kure kjuajere.

24 Ña= ña kui xutabi. Naꞌenchana xakjiꞌi kinchja=nina bi tsa tu ngajinre xuta judío, ꞌba=nde ngajinre xuta naxinanda xi yakꞌa ngayeje. 25 Jotsaꞌen xuta chinga profeta Oseas kitsiꞌindu enre Naꞌenchana:

Xi bi naxinandana̱ tsakaiñu,

ngandaꞌe naxinandana̱ xin_ra̱.

ꞌBa xi bi kitsimijáa̱n,

kui= xi simijáa̱n.

26 ꞌBa ndekuini ngaꞌnde ña ꞌba kikꞌinre xuta:

“Jun bi naxinandana̱ kuon”,

kio ꞌba kꞌuin nganire

nga kui= xi kiꞌndire Naꞌenchana xi tijñakun.

27 ꞌBa ꞌba kitsu xuta chinga profeta Isaías nga kinchja ngatꞌare xutare Israel: “Ninga tsa ꞌbatsaꞌen nkjin mani xutare Israel joni tsumi xi tjin ndai ndachikun, tunga tu chuba ma sani xi kꞌuangi. 28 Ngatꞌa je sikꞌetjusun xati kjuakixire Naꞌenchana ngatꞌare xi kitsu nga ku̱an jo kjiꞌi ngasunꞌndio.” 29 ꞌBa ndekuini Isaías kitsutitjun: “Tsa bi ꞌejña ngisana ntje Naꞌenchana xi tjinre ngayéje kjuaꞌñu, jeru ꞌba nde kuataꞌan joni xutare Sodoma ꞌba kuáan joni xutare Gomorra tsakaiñu.”

30 ꞌBamani, ¿jó kuixan ngatꞌare kibi? Xuta xi bi judío, xi bi tsangisjai nga ku̱akixi ngixkun Naꞌenchana, kui= xi kisakure kjuakixi. Kuakixi= ngatꞌa kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 31 Tunga ngatꞌare xutare Israel, tsangisjai nga sikꞌetjusun kjuatexumo tuxi ku̱akixini ngixkun Naꞌenchana, tunga bi echutjenngi. 32 ¿Ánñu nde? Ngatꞌa bi tsangisjai kjuakixi xi sakure xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. Tusa kuamejénre nga sikꞌetjusun mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱akixini. Ngu, kisatengi ndiojo xi satengi xuta, 33 jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “An kꞌuejñaa̱ nangi Sión jngu ndiojo xi satengi xuta, jngu naxi xi koꞌotsakjan xuta. Tunga ngatꞌare xi ku̱akjainre ngatꞌare kui, bi sa̱kure kjuasuba.”

10

1 Jun ntsꞌia̱, xi mejénre inimana̱ ꞌba nga ꞌbetsꞌantjaa̱ xutare Israel ngixkun Naꞌenchana, kui= nga mejénna̱ nga kꞌuangi. 2 Ngatꞌa ku̱an xinyakixia̱ ngatꞌare kui nga ꞌñu inyamangisjai mé= xi tseꞌe Naꞌenchana. Tunga bi mankjinre jótsaꞌen tjinni nga ꞌba saꞌen. 3 Ngu bi yatesinre kjuakixi xi Naꞌenchana mare tsja. Tu kuenda tseꞌe suba= tsangisjai jotsaꞌen ku̱akixini ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa bi tsubaꞌñu ndiya xi kui ꞌejña tuxi ku̱akixini xuta ngixkun. 4 Ngatꞌa ꞌetjusun= kjuatexumo kionga jaꞌe Cristo, tuxi ku̱akixini ngixkun Naꞌenchana ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌare kui.

5 Moisés kitsiꞌindu ngatꞌare jotsaꞌen ku̱akixi xuta ngixkun Naꞌenchana nga sikꞌetjusun kjuatexumo, ꞌba kitsu: “Xi sikꞌetjusun ngayéje mé= xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, sa̱kure kjuabenichun ngatꞌare kjuatexumo.” 6 Tunga ꞌbatsaꞌen kitsiꞌindu ngatꞌare kjuakixi xi sa̱kure xuta xi makjainre: “Bi ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjen: ¿Yá= xi kuijin ngankꞌaa?” Kui xi tsunire tuxi saꞌenni nga kjuendejen Cristo. 7 ꞌBa ꞌba nde kitsu ngayeje: “ꞌBa bi ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjen: ¿ꞌYá= xi kuaje ña tjindu mikꞌen?” (Kui xi tsunire tuxi saꞌenni nga skjennitjen Cristo ngajinre mikꞌen.) 8 Tunga kitsu Moisés ngayeje: “Tijñatꞌa tiñari enre Naꞌenchana, ngajin inimari tijña ꞌba nukjua=ni ngatꞌare.” ꞌBa kui enbi xi tenikjaꞌaxtiuyee̱ ngandaꞌe, en xi tjinnere nga ku̱akjainre xuta.

9 Ngatꞌa tsa ko ndsuꞌbai sikixiye nga Jesús= xi Naꞌenna, ꞌba tsa ko ngayéje inimari ku̱akjainri nga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, kꞌuangi=ni. 10 Ngatꞌa ko inimare xuta makjainnire ꞌba makixi. ꞌBa ko tsꞌa tsikixiya ngatꞌare Jesucristo ꞌba ꞌbangi.

11 ꞌBatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Xi ku̱akjainre ngatꞌare kui, bi sa̱kure kjuasuba.” 12 Ngatꞌa bi kabi tsaꞌen ngajinre xuta judío ko xuta xi kjaꞌere. Ngatꞌa jngututu mani Naꞌenre ngatsiꞌi xuta ꞌba tsjare kjuanyina xi tjinre ngatsiꞌi xi nchja jaꞌenre. 13 Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Kꞌuangi= ngatsiꞌi xi kuinchja jaꞌenre Naꞌenna.”

14 Tunga, ¿jótsaꞌen kuinchja xuta jaꞌenre xi bi makjainre ngatꞌare kui? ¿ꞌBa jótsaꞌen ku̱akjainre ngatꞌare xi kje ntꞌejín ngatꞌare kui? ¿ꞌBa jótsaꞌen kjuintꞌeni tsa tsajain xi sikjaꞌaxtiuyare enre? 15 ¿ꞌBa jótsaꞌen sikjaꞌaxtiuyani xuta enre tsa bi nikasen nga sikjaꞌaxtiuya? Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Á kjiꞌi tse ni kjuatsja nga faꞌekunna xi tsikjaꞌaxtiuya en xatse xi nda tsu.”

16 Tunga bi ngatsiꞌi xutare Israel yatesinre en ndare Naꞌenchana. Ngatꞌa ꞌbi kitsu Isaías: “Ji Naꞌen, ¿ꞌyá= xi kuakjainre ngatꞌare en xi kjinikjaꞌaxtiuyee̱?” 17 ꞌBamani makjainre xuta kionga ntꞌere en xatsebi. ꞌBa nuꞌyare en xatsebi kionga nikjaꞌaxtiuya ngatꞌare Cristo. 18 Tunga xia̱n ngatꞌare xutare Israel: ¿A bi= tsé kjintꞌere enbi? Jun, kjintꞌe=. Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Ngayéje ngasunꞌndio kjinuꞌyare jndare,

ꞌba kaꞌnda ña fetꞌa ngasunꞌndio echu enre.

19 ꞌBa ꞌba nde xia̱n ngayeje: Ngu ¿a bi= tsé kuankjinre xutare Israel ngatꞌare kibi? Tunga titjun Moisés ꞌbatsaꞌen kitsiꞌindu enre Naꞌenchana:

An saꞌaa̱n nga jun sꞌenu kjuaxin kakun

ngatꞌare xuta xi kje jngujín naxinanda,

ꞌba saꞌaa̱n nga ku̱asticho

jngu naxinanda xi tumé mankjinre.

20 ꞌBa jaskan kuan kakun Isaías nga ꞌba nde tsaꞌen kitsiꞌindu enre Naꞌenchana:

Xi bi tsangisjaina̱,

kui= xi kuasjai_ra̱.

ꞌBa xi bi tsiningiya ngatꞌana̱,

kui= xi yakutsejen_ra̱ yojona̱.

21 Tunga ngatꞌare xutare Israel ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Tsaꞌa nixtjin yejen_ra̱ ndsaa̱ jngu naxinanda xi xtan ꞌba xi ngaꞌa.”

11

1 Kui kjua xinña̱, ¿a ꞌejñatꞌaxin= Naꞌenchana naxinandare? ¡Nisañajanni! Ngatꞌa an ꞌba=nde xutare Israel kuáa̱n xi ntjere Abraham jendibaña̱. An ndibaniña̱ xuta xi jendibanire xuta chingana Benjamín. 2 Naꞌenchana bi ꞌejñatꞌaxin naxinandare xi jaꞌba je kiskjaꞌajin titjun.

¿A bi ꞌyo jótsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana, ña Elías yatejene xutare Israel ngixkun Naꞌenchana nga jako? ꞌBa ꞌbi=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: 3 “Ji Naꞌen, xutabi je= kitsikꞌen nchja chinga profeta xi tsiji ꞌba je kitsikjekjua ngaꞌnde tsjeri. ꞌBa tu an tsꞌangi ngisaa̱, ꞌba ꞌba nde mejénre sikꞌenna̱ ngayeje.” 4 Tunga Naꞌenchana kitsure: “Je kitsikꞌendutꞌaxin_ra̱ yojona̱ yatu mi nchja xi bi tsikinyakunchꞌintꞌare Baal.”

5 ꞌBa ꞌba nde tjima nixtjin ngandaꞌe ngayeje. Chuba xutare Israel tjindu ngisa xi Naꞌenchana kiskjaꞌajin tu ngatꞌare kjuandare. 6 ꞌBa tsa ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana kitukjaꞌajinni xuta, kui xi tsunire nga bi kichjaꞌajin tu ngatꞌare mé= xi nda kitsaꞌen. Ngatꞌa tsa kichjaꞌajin xuta tu ngatꞌare mé= xi nda kitsaꞌen, kjuandare Naꞌenchana bi nde chjinire yaꞌa.

7 Ngu, kui= xi ma. Mejen ngatsiꞌi xutare Israel bi kisakure kjuakixi xi tsangisjai. Xi chubabiu xi Naꞌenchana kiskjaꞌajin, kui= xi kisakure kjuakixi. Tunga xi yakꞌa kuataja inimare. 8 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Naꞌenchana ꞌejñujinre kjuafaꞌetsjenre xutabiu ꞌba kitsaꞌen nga tuxkun bi ku̱an skuekoni ꞌba nga ñojon bi ku̱an kjuintꞌekoni kaꞌnda nixtjin ngandaꞌe.” 9 ꞌBa nde kitsu David:

Joni chjaꞌya ko na̱ꞌya ngatjama sꞌire xutabiu,

tuxi satengini ꞌba tuxi sa̱kunire kjuanima xi ꞌbakore.

10 Ngatjama ka tuxi bi nde ku̱atsejennire,

ꞌba ngatamindiyakontsjai chꞌa ndayatsꞌin.

11 Kui kjua ꞌba xinña̱, ¿a tu ndiya kiskatojo= xutare Israel kionga kisatengi? ¡Nisañajanni! Tusa ngatꞌare jere xutare Israel jaꞌejinre naxinanda xi yakꞌa en xi sikꞌangire, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱achinini xutare Israel. 12 Ngu tsa xuta xi bi judío kisakure kjuanyinare Naꞌenchana kionga kitsichaja xutare Israel nga tsajngi je, ngisajín tu ku̱an ngisa kionga sa̱ku nganire xutare Israel ngaꞌnde xi tseꞌe ngixkun Naꞌenchana.

13 Tefako_nuu̱ jun xi bi xutare Israel kuon. Naꞌenchana kitsaꞌenna̱ jngu apóstol ngatꞌa tsojon ꞌba tsikjaꞌetsjenñaa̱ nga ne chjire xana̱. 14 Tsa ꞌbatsaꞌen ku̱an saꞌenña̱ nga naxinandana̱ ku̱achini ngatꞌanu, ꞌba tsaꞌaa̱n tuxi ꞌbatsaꞌen kꞌuangi yakꞌani. 15 Ngatꞌa xuta xi bi judío kisakure kjuaxiu ngixkun Naꞌenchana kionga kisꞌendutꞌaxin xutare Israel. Kui kjua, ¿jó fa ngisa ku̱an kionga xutare Israel xjubetjo ngani? Ku̱an joni xuta xi je jesun ꞌba kꞌuendukun ngani. 16 Tsa tsje ngixkun Naꞌenchana naꞌyu xi nindako niñuxtila chje xi baꞌetitjunre Naꞌenchana, kui xi tsunire nga ꞌba=nde tsje ngayéje naꞌyure niñuxtilo. ꞌBa tsa tsje ngixkun Naꞌenchana jamare yo, kui xi tsunire nga ꞌba nde tsje tjiare.

17 Xutare Israel, kui jo=ni jngu ya olivo xi kititꞌa masen tjiare. ꞌBa ji jo=ni tjiare ya olivo xi sꞌe ngijñacho. Tunga je= kisakuri ngaꞌndere tjia xi kititꞌo ꞌba kisakutꞌari kjuabenichun xi tijña ngajin jamare ya olivo xi ndo. 18 Tunga bi nkꞌa ꞌnaxje yojori, tsa sji nga ji xi ngisa ꞌñu nda ngisai nga ko mare tjia xi kititꞌo. Tsa mejénri nkꞌa kjuiꞌnaxje yojori, tusa tikjaꞌetsjen nga jamare yo xi tsja ngaꞌñuri ꞌba bi ji xi baꞌe_ri ngaꞌñu jamo.

19 Ngu tsa ꞌba sji: “Kititꞌa tjiare yo, tuxi an sꞌetꞌaña̱ ngaꞌndere.” 20 Nda tjin. Kititꞌa ngatꞌa bi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. ꞌBa ji kixi tesen ngandaꞌe ngatꞌa mankjainri. Kui kjuañu bi nikjaꞌetsjenni tsa ji xi ngisa ꞌñu nda ngisai. Tusa tikunche Naꞌenchana. 21 Ngatꞌa tsa Naꞌenchana bi kitsichatꞌare tjia ndare ya olivo, ¿a tu kjua ꞌmini ji sichatꞌari tjia xi tu kisetꞌai?

22 Chutsejen jótsaꞌen nda ꞌba jótsaꞌen ꞌñu mejenre Naꞌenchana xuta. ꞌÑu yejenre xi tsajngi je ꞌba ji nda= kitsikori. ꞌBa nda= sikori, tsa janda kueni ngajin kjuandare. Tunga tsa bi ꞌba siꞌen, ꞌba=nde kuichatꞌari ngayeje.

23 ꞌBa nde xutare Israel, tsa siꞌinda inimare ꞌba ku̱akjain nganire ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, kuaꞌe nganire ngaꞌnde xi tseꞌe. Ngu Naꞌenchana tjinre kjuaꞌñu nga kꞌuetꞌa ngani ya olivo. 24 Ngatꞌa ji jo=ni tjiare ya olivo xi tjin ngijñacho ꞌba kitsaꞌeꞌnderi nga kisetꞌai ya olivo xi ndo. Naꞌen tjinre tsajmibiu. ꞌBamani, ¿a bi ku̱an kuaꞌeꞌnde nganire xutare Israel nga sꞌetꞌa ngani ya olivo xi tseꞌe fa? Ngatꞌa kui= xi tjia xi ndo.

25 Jun ntsꞌia̱, mejénna̱ nga xio kibi xi Naꞌenchana ꞌejñaꞌmo, tuxi bi nkꞌa kakun kjuiꞌnaxjeñu yojonu. Yakꞌa xi tjin ngajinre xutare Israel kuataja inimare kaꞌnda nga ku̱ajngu naxinanda xi bi judío xi kichjaꞌajin nga sa̱kure ngaꞌnde ngixkun Naꞌenchana. 26 ꞌBa kionga ꞌba ku̱an, kꞌuangi ngatsiꞌi xutare Israel. Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Nangi Sión kjuaꞌeni xi sikꞌangi xuta.

Kui= xi kꞌuejñatꞌaxinre kjuachꞌokun ntjere Jacob.

27 ꞌBa kui= kjuabi xi kꞌuendakua̱ xutabiu,

kionga je kjuaꞌaxia̱n jere.

28 Ngandaꞌe mején ngatsiꞌi xutare Israel tsabeton en ndare Naꞌenchana ꞌba kui= kjua stikeni Naꞌenchana. ꞌBa kuán nga tu kjuanda tsojon. Tunga Naꞌenchana tsimején xutare Israel ngatꞌa ntje chingare= kiskjaꞌajin. 29 Ngatꞌa Naꞌenchana bi kjaꞌa mé= xi tsja ꞌba ninga bi tsikꞌendutꞌaxin xuta xi xakjiꞌi nchjanire. 30 Nixtjin kuatse jan bi kjinuꞌya_ru Naꞌenchana, tunga ngandaꞌe tefaꞌanima kakun_ru tu ngatꞌare nga bi kjintꞌe xutare Israel. 31 ꞌBa nde ꞌbatsaꞌenni ngandaꞌe. Xutare Israel bi inyantꞌere Naꞌenchana tuxi Naꞌenchana kjuaꞌanima kakunnire kui ngatꞌa je jaꞌanima kakun_ru. 32 Ngu nijnguú xuta kjintꞌere Naꞌenchana, ꞌba Naꞌenchana kitsikuma tsiꞌire ngajin kjuaxtanre tuxi kjuaꞌanimanire ngatsiꞌi.

33 ¡Á tuku kjiꞌi jeni kjuanyinare Naꞌenchana! ¡Á tsaꞌen tseni kjuafaꞌetsjenre ko kjuankjin kakunre! Tuꞌyá ma tsuya jó tjinnire mé= xi tsaꞌen. ꞌBa tsajain xi mankjinre ndiyare. 34 Ngatꞌa, ¿ꞌyá xi be jó tjinnire kjuankjin kakunre Naꞌenchana? ¿ꞌYá= xi kitsuyare mé= xi tjinnere nga saꞌen? 35 ¿ꞌYá= xi kitsikeyare tsajmi Naꞌenchana, tuxi tjinnere nga sikuꞌbe nganire? 36 Ngatꞌa Naꞌenchana kitsinda ngayéje xi tjin. Tjin= tu ngatꞌare kjuaꞌñure ꞌba tuxi sa̱kunire kjuaje. ¡Ngatjasꞌere kjuaje Naꞌenchana nixtjin xi bi fetꞌa! ꞌBa ngatjama.

12

1 ꞌBamani ntsꞌia̱, ngatꞌa tifaꞌanima kakun_ra Naꞌenchana, kui kjua teꞌbetsꞌani_nuu̱ nga tingantsja_ru yojonu Naꞌenchana joni jngu chje tjikun xi tsje ꞌba xi ku̱atsjare. Tsa ꞌba siꞌon, sichji_ru ko ngayéje kakún. 2 Bi chjungi_ru jotsaꞌen tjindu xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio. Tusa tikꞌantjaiyo yojonu jotsaꞌen Naꞌenchana titsixatse kjuafaꞌetsjennu, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱ankjinninu mé= xi mejénre Naꞌenchana, mé= xi nda ko mé= xi matsjare ꞌba ko mé= xi tsjekjin.

3 Ngatꞌare kjuanda xi kitsjana̱ Naꞌenchana tefako_nuu̱ nga jngu jnguu jun ngatsiꞌu. Bi mitjaxtiune_ru jo kjiꞌi tjinni nga sikjaꞌetsjion ngatꞌa tsojon. Tusa chubare tsaꞌen tikjaꞌetsjenntsjo jo kjiꞌi chubare kjuamakjain xi Naꞌenchana kitsjanu nga jngu jnguu jun. 4 Joni yojona. Nkjin kaꞌa tjinre, ꞌba kjaꞌe kjuanga xa tsaꞌen nga jngu jngu kaꞌa. 5 ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌennire ngatꞌana xi makjainna. Nkjin maña. Tunga jngu= yojo ma ngatꞌare Cristo, ꞌba nga jngu jngua jngu= kaꞌa yojobiu kuáan.

6 Kjaꞌe kjuanga xa xi mana ñaꞌan. Kui kjuanda xi kitsjana Naꞌenchana nga jngua jngua. Xi kikaꞌere nga kuinchja joni nchja chinga profeta, kui xi ngatsuya enre Naꞌenchana jotsaꞌen kikaꞌere nga makjainre. 7 Xi kikaꞌere nga kuaseko xuta xi yakꞌa, kui xi ꞌba ngatatsaꞌen. Xi kikaꞌere nga kuakuya, kui xi ngatakuya. 8 Xi kikaꞌere nga sja kjuaꞌñukakun, kui xi ngatatsja kjuaꞌñukakun. Xi kikaꞌere nga sja ton, kui xi ngatatsja ton ko ngayéje inimare. Xi kikaꞌere nga kuatexuma, kui xi kixi ngatjiko xare. Xi kikaꞌere nga kjuaꞌanima kakunre xuta xi kjaꞌere, kui xi tsja ngatjasꞌere nga ꞌba saꞌen.

9 Nga ko fani kjuakixi timijion xingiu. Ngatjamasticho mé= xi chꞌo ꞌba tangitjenngintsjo mé= xi nda. 10 Timijion xingiu jo fani tsa ntsꞌio, ngatꞌa ntsꞌio mañu. Chaxutakaño xingiu nga ngisa mejénnú xi tu kjuanda tseꞌe ntsꞌio. 11 Ntꞌe tiꞌon ngatꞌare mé= xi teñoꞌon ꞌba bi nitsiꞌo. Ngatꞌetsjatsjare inimanu nga siꞌaxangi_ru Naꞌenna. 12 Tsja ngatꞌenu nga chuya_ru mé= xi sjanu Naꞌenchana. Ngatachukjuakonu kjuanima xi temitjaꞌaxtiu. ꞌBa bi tu sakꞌua chuko Naꞌenchana. 13 Taꞌe_ru mé= xi chajatꞌare xuta tsjere Naꞌenchana ꞌba nda chjubetjo ꞌyá= xi kjuechukunnu.

14 Chjaꞌa_ru Naꞌenchana nga kui ngatatsichikuntaꞌen xi tjenngikenu. Chjaꞌatjo xi ꞌba tsikonu ꞌba bi xi chꞌo chjoꞌo ngatꞌare. 15 Titsjako xi tsja titsubare ꞌba chiꞌndako xi inyakjiꞌnda. 16 Nda chꞌantsjo xingiu. Bi ninkꞌo kakún. Tusa nda chꞌo xuta xꞌan. Bi xuta nkjin kakun ꞌmisuba_ru yojonu.

17 Bi ꞌba nde ningojo_ru xi chꞌo sikonu. Tusa tiꞌon mé= xi nda tjin ngixkun ngatsiꞌi xuta. 18 Tsa ku̱an, tsa ngatꞌanu tijña, ngatjasꞌekonu kjuaxiu ngatsiꞌi xuta. 19 Ntsꞌia̱ xian, bi jun ningojo mé= xi tjinikonu. Tusa taꞌeꞌndio nga kjuastire Naꞌenchana xi ꞌba saꞌen. Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “An= ña̱ xi singuajaa̱. An= ña̱ xi kꞌuechji ngani_ra̱ mé= xi ꞌbakore xuta.” ꞌBa tsu Naꞌenchana. 20 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa ngayeje: “Tsa bojore xuta xi stikeri ji, taꞌe_ri xi skine. Tsa xindare, taꞌe_ri nanda xi kꞌui. Ngatꞌa tsa ꞌba siꞌen, tusa ku̱asubare xuta xi stikeri.” 21 Bi baꞌeꞌnde tsa kjuachꞌokun saꞌenri. Tusa tiꞌen mé= xi nda ꞌba ꞌbatsaꞌen siꞌan_ri kjuachꞌokun.

13

1 Ngatsiꞌi xuta tjinnere nga sikꞌetjusun enre xutaxa xi tjin. Ngatꞌa ngayéje xa xi tjinre Naꞌenchana ndibanire, ꞌba kui ꞌenda xa xi tjin. 2 Kui kjuañu xi bi tsikꞌetjusun enre xutaxa, kui= xi stike mé= xi Naꞌenchana je ꞌejña. ꞌBa xi ꞌbatsaꞌen, ndekui tjimangikjua subanire yojore nga xaninejere.

3 Ngatꞌa xutaxa bi tjindu tuxi kuinyakunnire xi nda tsaꞌen, tu kui sani xi chꞌo tsaꞌen. ¿A mejénri nga bi kjuinkunche xutaxa? Tusa xi nda tiꞌen, ꞌba nda= skueri xutaxo. 4 Ngatꞌa kjuanda tsiji nga inyatsaꞌexangire Naꞌenchana xutabiu. Tunga tsa siꞌen mé= xi bi nda, tjinnere nga kjuikunche xutaxo yaꞌa. Ngatꞌa bi tuxkia tjinre kjuaꞌñu xutabiu. Inyatsaꞌexangire Naꞌenchana, tuxi sikjaꞌani kjuanima ꞌba saꞌenire kjua xi chꞌo tsaꞌen. 5 Kui kjuañu tjinnenire nga sikꞌetjusan enre xutaxa. Bi tsa tu ngatꞌare nga saꞌenna kjua ꞌba=nde tuxi kixi sꞌe̱ni kjuafaꞌetsjenna.

6 ꞌBa kui kjua ꞌbechjintjaini_ru xutaxa, ngatꞌa kui inyatsaꞌexangire Naꞌenchana ꞌba tu kuifa ni xa inyatsaꞌen. 7 Taꞌe_ru mé= xi ꞌbakore nga jngu jngu xutaxa. Tꞌechjintjai_ru ꞌya xi kjebechjintjai tume tsajminu. Chaxuto xi tjinnere nga chaxuta, ꞌba chakun xi tjinnere nga xiakun.

8 Tuꞌyá ngatatsjennu tseꞌe. Tunga tjin xi kitsjensjainu. Kui= nga nimijáan xingia. Ngatꞌa xi tsimején xinkjin, kui= xi titsikꞌetjusun ngayéje kjuatexumare Naꞌenchana. 9 Ngatꞌa kjuatexumo ꞌbi=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Bi ñeꞌen kjuachajngi. Bi nikꞌen xuta. Bi ñeꞌen cheje. Bi nukjuai en ndesu. Bi nimején mé= xi tjinre xuta xi kjaꞌere.” Kui kjuatexumabi ko kjaꞌe ngisa kjuatexuma jngu ma ko kibi: “Timején xingi jofatsaꞌen nimején yojori.” 10 Xi tsimején xinkjin, kui bi chꞌo tsiko. Kui kjua nga nimijáan xingia ꞌbatsaꞌen nikꞌetjusun yaja kjuatexumo.

11 ꞌBa tiꞌon ngatꞌa je teꞌyo nixtjin xi tetsuma ngandaꞌe. Je= chubare nga sikjaꞌa_ra yojona. Ngatꞌa nixtjin nga kꞌuangia je ngisa tiña tijña tuꞌbani ko nixtjin nga tjun kuakjainna. 12 Je tifaꞌa nistjen, ꞌba je tjisꞌe isen. Kui kjuañu joni najñu xi jndi chjaꞌaxinña mé= xi ñaꞌan ña jñu ꞌba xaja mé= xi ñaꞌan ña tsejen joni chasoldadu xi banda yojore nga fikjan. ꞌBa ꞌbatsaꞌen sikuendaña yojona ngatꞌare xi chꞌo. 13 Kixi tanginkua yojona joni xuta xi setsuma nga nixtjin. Bi kꞌuetsubajian kjuaxkjeꞌa ninga kjuachꞌi ninga kjuachajngi ninga bi kjuatsjare yojo. ꞌBa nde bi kuixkjankua xingia ninga bi ngatjasꞌena kjuaxin kakun. 14 Tusa tiꞌon mé= xi kitsaꞌen Naꞌenna Jesucristo, ꞌba bi nikjaꞌetsjion jótsaꞌen sikꞌetjusun mé= xi tsu yojo jenu.

14

1 Nda chjubetjo xi makjainre tunga xi bi tjijngu kakun ngatꞌare mé= xi ma ñaꞌan ꞌba bi chubasiko ngatꞌare jotsaꞌen tsikjaꞌetsjen. 2 Tjin xi makjainre nga ma kjine tume xichine, ꞌba tjin yakꞌa xi bi titsujngu kakun ngatꞌare mé= xi ma kjine ꞌba tu̱ xi machajin nangiu= kjine. 3 Xi kjine tume xichine bi chꞌoke ngatjabe xi ꞌbechjonre yojore. ꞌBa xi ꞌbechjonre yojore bi ngatsikꞌaxki xi kjine tume xichine, ngatꞌa Naꞌenchana je kiskjebetjo xutabiu. 4 ¿ꞌYá= ni ji xi tenikꞌaxki chuꞌndare xi kjaꞌere? Tsa kixi sejña asa tisatengi chuꞌndabiu, naire kjinere kibiu. ꞌBa kixi= kuasen, ngatꞌa Naꞌenna tjinre kjuaꞌñu nga kixi sikasen.

5 Tjin xi tsu nga jngu nixtjin ngisa= kun nga ko mare kjaꞌe nixtjin, ꞌba tjin yakꞌa xi tsu nga tu ngusun= ngayéje nixtjin. Nga jngu jngu tjinnere nga sikjaꞌetsjen jotsaꞌen bere kakun. 6 Xi faꞌajin jngu nixtjin tuxi skuekunni, kui= xi ꞌbatsaꞌen tuxi bekunni Naꞌenna. ꞌBa xi kjine tume xichine, kui= xi ꞌbatsaꞌen tuxi bekunni Naꞌenna, ngatꞌa tsjare kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare xichinere. ꞌBa xi ꞌbechjonre yojore, kui= xi ꞌbatsaꞌen tuxi bekunni Naꞌenna, ꞌba ꞌba=nde tsjare kjuanda Naꞌenchana.

7 Ngatꞌa tsajainjían ña xi kuenda tseꞌe suba tijñakun asa tsa kuenda tseꞌe suba ꞌme. 8 Tsa tetsubakuan, ngatꞌare Naꞌenna tetsubakuan. ꞌBa tsa beya, ngatꞌare Naꞌenna beya. ꞌBamani ninga tsa tetsubakuan asa beya, Naꞌenna tseꞌera. 9 Ngatꞌa kui= kjua kꞌenni Cristo ꞌba jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱anni Naire xuta xi je jesun ꞌba ko xi tjindukun.

10 ꞌBa ji nde, ¿ánñu tenikꞌaxkini ntsꞌé? ꞌBa nde ji, ¿ánñu chꞌocha ꞌyani ntsꞌé? Ngatꞌa ngatsiꞌa tjinnere nga ku̱anna kjua ngixkun Naꞌenchana. 11 ꞌBa=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “An= xi tejñakua̱n, titsu Naꞌenchana. Ngatsiꞌi xuta kuinyakunchꞌin ngi xkuaa̱n ꞌba ngatsiꞌi sikixiya nga an= xi Naꞌencha.” 12 ꞌBamani nga jngu jngua kuaꞌe_ra kuenda Naꞌenchana ngatꞌare mé= xi kjiñaꞌan.

13 Kui kjua bi nde sikꞌaxki ngisaña xingia. Tusa tikjaꞌetsjion jotsaꞌen bi siꞌanñu mé= xi sichajare ntsꞌio ninga mé= xi kꞌuejñare kjuanaꞌen kjuamakjainre. 14 ꞌBe=ña̱ ꞌba be=re takuaa̱n nga tsajain xi tu kuenda tseꞌe suba jndi ngixkun Naꞌenchana. Ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo mankjinna kibiu. Tunga tsa tjin xi kuetsu: “Jndi kibi ngixkun Naꞌenchana”, ngu jndi= kibiu ngatꞌare xuta xi ꞌba kuetsu.

15 Tunga tsa tu ngatꞌare tsajmi xi techine mandusinre ntsꞌé, bi nde tenikꞌetjusunni jotsaꞌen tijña kjuanimejen. Bi baꞌeꞌnde tsa tu ngatꞌare xichineri xajani xuta xi Cristo kꞌenntjaini. 16 Bi baꞌeꞌndio tsa chꞌo tsaꞌen kuinchja xuta ngatꞌare mé= xi nda ngatꞌa tsojon. 17 Ngatꞌa ña batexuma Naꞌenchana, bi mé= xi china ninga mé= xi ꞌyá= xi chjire. Tusa kjuakixi ko kjuaxiu ꞌba ko kjuatsja xi tsjana Isennixtjinre Naꞌenchana, kui= xi chjire. 18 Xi ꞌbitsaꞌen tsaꞌexangire Cristo, kui= xi tsitsjare Naꞌenchana ꞌba ꞌba nde xuta nda nchja ngatꞌare.

19 ꞌBamani kuinyisja jótsaꞌen sꞌe̱nina kjuaxiu ꞌba jótsaꞌen kuisekokaña xingia nga ngisa ꞌñu ku̱akjain ngisana ngatꞌare Naꞌenchana. 20 Bi ngatꞌare xichineri nikjetsin xa xi titsaꞌen Naꞌenchana ngajinre xuta xi tseꞌe. Kjuakixi= nga tsje ngixkun Naꞌenchana ngayéje xichine xi tjin, tunga bi nda tjin tsa xine tsajmi xi kꞌuejñare kjuanaꞌen kjuamakjainre xuta xi yakꞌa. 21 Tusa nda siꞌen tsa bi xine yojo ninga sꞌi binu ninga siꞌan ngisai tumeñu xi kꞌuejñare kjuanaꞌen kjuamakjainre ntsꞌé.

22 Jotsaꞌen mankjainri ngatꞌare kibi, tu ji sani ꞌbatsaꞌen ngatjamakjainri ngixkun Naꞌenchana. ¡Á ndanire xi bi kaninejere yojore nga tsaꞌen mé= xi bere kakun nga nda tjin! 23 Tunga xi bi tjijngu kakun tsa ma asa bi ma kjine jngu tsajmi, kui= xi xaninejere tsa skine, ngatꞌa bi ꞌba titsaꞌen jotsaꞌen makjainre. Ngatꞌa ngayéje xi bi ndibanire jotsaꞌen makjainna, kui= xi je.

15

1 Ña xi bi jó ján kjuafaꞌetsjen tjinna ngatꞌare mé= xi ma siꞌan, tjinnere nga kꞌuechjon_ra yojona nga tu kjuanda tseꞌe xi makjainre tunga xi kje titsujngu kakun ngatꞌare mé= xi ma ñaꞌan. Bi kuinyisja mé= xi tu ña tajngu matsjana. 2 Tusa nga jngu jngua tjinnere nga kuinyisja mé= xi matsjare xingia ꞌba mé= xi nda ngatꞌare, tuxi ngisa ꞌñu ku̱akjain ngisanire ngatꞌare mé= xi tseꞌe Naꞌenchana. 3 Ngatꞌa ninga Cristo bi tsangisjai mé= xi tu kui tajngu kuatsjare. Tusa kuataꞌen jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “En chꞌotsu xi kitsuri xuta, kui= xi jaꞌetꞌana̱ ngayeje.” 4 Ngayéje mé= xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana nixtjin kuatse jan, kuaꞌindutꞌa tuxi kuaku ndiyanina. Ngatꞌa ngajin enre Naꞌenchana sakuna kjuatsejnda ko kjuaꞌñukakun, tuxi ku̱an xuyani_ra mé= xi sjana Naꞌenchana.

5 Naꞌenchana xi tsjana kjuatsejnda ko kjuaꞌñukakun, kui ngatatsaꞌen nga jngu ngatjama kjuafaꞌetsjennu jotsaꞌen mejénre Cristo Jesús. 6 Tuxi ꞌbatsaꞌen ñatjen ꞌba kuixun tsiꞌiñu ko jngu jnda nga kꞌuio nijmi nga Naꞌenchana xi Naꞌenre Naꞌenna Jesucristo xi tjinre kjuaje.

7 ꞌBamani nde, nda chjubetjo xingiu jotsaꞌen nda kiskjebetjonu Cristo, tuxi ꞌbatsaꞌen sꞌe̱jñatsejenni kjuajere Naꞌenchana. 8 Ngatꞌa an ꞌba texin_nuu̱ nga Cristo jaꞌetsaꞌexangire xuta xi judío kuán, tuxi yakutsejenni kjuakixire Naꞌenchana. Jaꞌetsikꞌetjusun mé= xi Naꞌenchana kitsjare tsꞌa ntje chingare xuta judío, 9 tuxi naxinanda xi bi judío kueꞌeni nijmi nga Naꞌenchana xi tjinre kjuaje. Ngatꞌa ꞌba=nde jaꞌanima kakunre ngayeje. Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Kui= kjuañu sichjinira̱ ngajinre naxinanda xi bi judío ꞌba sia̱ jngu son xi sichjire jaꞌenri.”

10 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa ngayeje: “Jun naxinanda xi bi judío, titsjako xuta xi tseꞌe Naꞌenchana.” 11 ꞌBa ꞌba nde tsu ngisa: “Jun ngatsiꞌi naxinanda xi bi judío, tichji_ru Naꞌenchana. Ngatatsichjire Naꞌenchana ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio.”

12 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen kitsiꞌindutꞌa xuta chinga profeta Isaías: “Jamare Isaí stjukjani xuta xi kjuaꞌekatexumare naxinanda xi bi judío, ꞌba ngatꞌare kui naxinando skuyare mé= xi sja Naꞌenchana.”

13 Naꞌenchana xi techuya ngatꞌare, kui ngatatsitsejin yeje inimanu kjuatsja ko kjuaxiu jun xi makjainnu ngatꞌare, tuxi janda ngisa kixi kuinya ngisañu ngatꞌare mé= xi techuya_ru jotsaꞌen titsja ngaꞌñunu Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

14 Bere takuaa̱n, ntsꞌia̱, nga kitsejinnu kjuanda ꞌba nga nda mankjinnu, tuxi ku̱an xukoyañu xingiu. 15 Tunga tjin= xi tjima kakua̱n nga tetsiꞌindutꞌa_nuu̱ xujun ngaꞌe, tuxi sikjaꞌetsjenya ngañu. Ngatꞌare kjuanda xi kitsjana̱ Naꞌenchana, 16 an tetsaꞌenxangi_ra̱ Cristo Jesús nga tu kjuanda tseꞌe naxinanda xi bi judío. An jo=ni jngu naꞌmi xi titsaꞌexangire en ndare Naꞌenchana. Tetsikjaꞌaxtiuya_ra̱ naxinanda xi bi judío, tuxi ku̱anni joni chje xi matsjare Naꞌenchana, xi titsitsje Isennixtjintsjere kui.

17 Tetsaꞌenxangi_ra̱ Naꞌenchana nga jngu makuaa̱ Cristo Jesús ꞌba kui= kjuañu ꞌñu tsja tjinnina̱ ngatꞌare xana̱. 18 Ngatꞌa bi makakua̱n nchja mé= xi kjaꞌere, tu kui sani jótsaꞌen titsaꞌexajinna̱ Cristo, tuxi sikꞌetjusunni enre Naꞌenchana naxinanda xi bi judío. Cristo titsichjen jndana̱ ko xana̱ 19 ꞌba tiꞌbejñatsejen kjuaꞌñu ngajinre mé= xi tetsaꞌaa̱n. Ngatꞌa ko kjuaꞌñure Isennixtjintsjere Naꞌenchana je kitsaꞌaa̱n mé= xi bakutsejen kjuajere Naꞌenchana ko kjuakun. ꞌBatsaꞌen je jena̱ nga kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Cristo ꞌnda naxinanda Jerusalén ꞌba kaꞌnda nangi Iliria.

20 Ngantsjai kuamejénna̱ nga kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Cristo ngaꞌnde ña kje nuꞌyajínre jaꞌenre. Ngatꞌa bi kuamejénna̱ ꞌesun ngisa_ra̱ xa xi ꞌetutsꞌinre xuta xi kjaꞌere. 21 Tusa tetsaꞌaa̱n jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Xi kje ꞌmiyajínre ngatꞌare,

kui= xi skue.

ꞌBa xi kje ntꞌejín ngatꞌare,

kui= xi ku̱ankjinre.

22 Kui= kjuañu nkjin ndiya bi kisaku ndiyanina̱ nga kjuikun_nuu̱. 23 Tunga ngandaꞌe je= kuajnguna̱ xa xi tetsaꞌaa̱n nangi xi tjin ngaꞌe ꞌba je tjinre nu nga mejénna̱ kjuikun_nuu̱. 24 Kui kjua mejénnina̱ skue_nuu̱ nga kjuaꞌaa̱ ña tetsubo, kionga kjuia̱ nangi España. Tsja ku̱anna̱ nga kuatejñajin_nuu̱ ninga tsa tu chuba nixtjin, ꞌba tsa ku̱an kuisekonuu̱ nga kuekoya ndiyanuu̱.

25 Tunga ngandaꞌe Jerusalén= tefia̱ nga kjuikasekua̱ xuta tsjere Naꞌenchana xi tjindu kio. 26 Ngatꞌa ko ngayéje inimare xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo xi tjin nangi Macedonia ko nangi Acaya ꞌeku ton, tuxi sikasennire xuta tsjere Naꞌenchana xi tjindu naxinanda Jerusalén xi machjenre tsajmibiu. 27 Tsja kuánre nga ꞌba kitsaꞌen. ꞌBa kjuakixi= nga tjenre tseꞌe xutabiu. Ngatꞌa mé= xi tseꞌe Naꞌenchana xi kisakure xutare Israel, kui= xi kisakutꞌare naxinanda xi bi judío. Kui kjua naxinanda xi bi judío tjinnere nga kuaseko xutare Israel nga kuakjanyako mé= xi tjinre ngaꞌe ngasunꞌndio. 28 ꞌBamani kionga je ku̱ajnguna̱ xabi ꞌba kionga je singantsjaa̱ mé= xi kuaku, ꞌba=tsaꞌen kjuia̱ nangi España ꞌba kjuaꞌaa̱ ña tetsubo. 29 ꞌBa ꞌbe=ña̱ nga Cristo ꞌñu sichikuntaꞌenna kionga kjuikun_nuu̱.

30 Jun ntsꞌia̱, ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo ꞌba ngatꞌare kjuanimejen xi tsjana Isennixtjintsjere Naꞌenchana teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga jngu ku̱akonuu̱ jotsaꞌen tekjanntjaa̱ enre Naꞌenchana. Chukontsjo Naꞌenchana ngatꞌana̱. 31 Chjaꞌa_ru nga ngatatsindaina̱ ngatꞌare xuta xi bi makjainre xi tjindu nangi Judea. ꞌBa nde chjaꞌa_ru nga xuta tsjere xi tjindu Jerusalén nda ngatakjebe mé= xi kjuiko_ra̱. 32 ꞌBa=tsaꞌen, tsja sꞌe̱na̱ nga kjuechukun_nuu̱ ꞌba sikjaꞌaya ngutjunchaa̱ ngajinnu tsa Naꞌenchana tsu kakun. 33 Naꞌenchana xi tsjana kjuaxiu ngatꞌejñakontsjainu ngatsiꞌu. ꞌBa ngatjama.

16

1 An tsikeꞌnda_nuu̱ ndichja Febe xi tjinre xa nga baseko xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo xi tjindu naxinanda Cencrea. 2 Nda chjubetjo ngatꞌare Naꞌenna jotsaꞌen tjinnere nga siꞌan ña xi xuta tsjere Naꞌenchana kuáan. ꞌBa tiseko nga taꞌe_ru tume tsajmi xi machjenre. Ngatꞌa kui ne nkjin xuta je tsakaseko ꞌba ꞌba nde tsakasekona̱ an ngayeje.

3 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Priscila ko Aquila, xi ꞌba nde inyatsaꞌexangire Cristo Jesús joni an. 4 Xi bi kitsakjun nga kueya ngatꞌana̱. ꞌBa bi tsa tu an xi tetsja_ra̱ kjuanda, ꞌba=nde ko ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo xi bi judío ngayeje.

5 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo xi mañajan ndaba Priscila ko Aquila. Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Epeneto, xi ꞌñu tsimijáa̱n, xi tjun kuakjainre ngatꞌare Cristo ngajinre xuta xi tjin nangi Asia. 6 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ María, xi je ꞌñu kitsaꞌexa ngatꞌanu. 7 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Andrónico ko Junias, xi xingia̱ mani ꞌba xi ñatjen kisꞌeyakua̱ nduya. Kui xi nda ꞌyaxkun ngajinre nchja chinga apóstol ꞌba xi tjun kuakjainre ngatꞌare Cristo nga ko mare an.

8 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Amplias, xi ꞌñu tsimijáa̱n ngatꞌare Naꞌenna. 9 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Urbano, xi ꞌba nde titsaꞌexangire Cristo joni ña, ko Estaquis, xi ꞌñu tsimijáa̱n. 10 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Apeles, xi je yakutsejen nga ꞌñu makjainre ngatꞌare Cristo. ꞌBa nde taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ xinkjin Aristóbulo.

11 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Herodión, xi xingia̱ mani. ꞌBa nde taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ xinkjin Narciso, xi ꞌba nde makjainre ngatꞌare Naꞌenchana. 12 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Trifena ko Trifosa, xi ꞌba nde inyatsaꞌexangire Naꞌenna. Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Pérsida, xi ꞌñu tsimijáa̱n ꞌba xi je ꞌñu kitsaꞌexa ngatꞌare Naꞌenna ngayeje.

13 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Rufo, xi Naꞌenna kiskjaꞌajin, ꞌba ko nare, xi ꞌba nde joni nana̱ mani ngayeje. 14 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Asíncrito ko Flegonte ko Hermes ko Patrobas ko Hermas ꞌba ko ntsꞌia xi ñatjen tjindu. 15 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ Filologo ko Julia ko Nereo ko ndichja ko Olimpas ꞌba ko ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenchana xi ñatjen tjindu.

16 Titeꞌnda_ru xingiu ko kjuanimejenre Cristo. Ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo inyatsikasennu kjuateꞌnda.

17 Jun ntsꞌia̱, teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga tikuendo yojonu ngatꞌare xi bakjanya xuta ꞌba tsichaja xuta xi kjaꞌere nga ꞌbejña kjuanaꞌen ngatꞌare mé= xi je kisakuyare. Tinyatꞌaxin_ru xutabiu. 18 Ngatꞌa xi ꞌbatsaꞌen, kui xi bi inyatsaꞌexangire Naꞌenna Jesucristo, tusa inyatsaꞌen mé= xi matsjare yojore. ꞌBa ensin en nda nchja nga ꞌbonachare xuta xi kje ꞌñu= mankjinjínre mé= xi tseꞌe Naꞌenchana.

19 Ngatsiꞌi be= nga nikꞌetjusun ion. Kui kjua tsja manina̱ ngatꞌa tsojon ꞌba mejénna̱ nga ngisa ku̱ankjin ngisanu ngatꞌare mé= xi nda ꞌba nga kꞌuejñatꞌaxiun mé= xi bi nda. 20 ꞌBa Naꞌenchana xi tsjana kjuaxiu je mején sukine chanayiu ngi ndsakú. Ngatjasꞌenu kjuandare Naꞌenna Jesucristo.

21 Inyatsikasennu kjuateꞌnda Timoteo, xi ꞌba nde titsaꞌexangire Jesucristo joni an, ko Lucio ko Jasón ꞌba ko Sosípater, xi xingia̱ mani.

22 ꞌBa an Tercio xi tu tetsiꞌindaa̱ xujunbi, ꞌba=nde tetsikasen_nuu̱ kjuateꞌnda ngatꞌare Naꞌenna ngayeje.

23 Tsikasennu kjuateꞌnda Gayo, xi ndaba tejñaña̱ ꞌba ña mañajan ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo. ꞌBa nde inyatsikasennu kjuateꞌnda Erasto, xi tjinre xa nga ꞌbejñatjo tonre naxinando, ꞌba nde ntsꞌia Cuarto.

24 Kjuandare Naꞌenna Jesucristo ngatꞌejñajinnu ngatsiꞌu. ꞌBa ngatjama.

25 Ngatjanichjire Naꞌenchana. Kui ku̱an saꞌen nga kixi kuinyo jotsaꞌen tsu en ndare. Kui en ndabi xi texinyaa̱ ꞌba xi tjinikjaꞌaxtiuya ngatꞌare Jesucristo. Xi ꞌbejñatsejen ngandaꞌe mé= xi ꞌejñaꞌmo ꞌnda nixtjin kuatse jan. 26 Je= kisꞌejñatsejen ngandaꞌe ngatꞌare xujun xi kitsiꞌindu nchja chinga profeta ꞌba tjiꞌmiyare ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio. ꞌBatsaꞌen ꞌexa Naꞌenchana xi tijñakunntsjai, tuxi ku̱akjainnire ꞌba sikꞌetjusun enre ngatsiꞌi xuta.

27 Ngatꞌare Jesucristo ngatjasꞌejñatsejenntsjai kjuajere Naꞌenchana xi jngututu ꞌba xi nkjin kakun. ꞌBa ngatjama.

1 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Xujun xi tjun kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu naxinanda Corinto

1 CORINTIOS

1

1 An, Pablo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi, xi jngu apóstore Jesucristo jotsaꞌen kuamejénre Naꞌenchana nga jaꞌajinna̱. An ko ntsꞌia Sóstenes tenikasee̱n xujunbi.

2 Jun xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tetsubo naxinanda Corinto, ngatꞌare Cristo Jesús kitsitsjenu Naꞌenchana ꞌba jaꞌajinnu nga kuon xuta tsje xi tseꞌe, ꞌba nga tu jngu kuon ko ngatsiꞌi xuta xi tsichjire jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo. Xi Naꞌenna ꞌba nde Naꞌenre xutabiu ngayeje.

3 Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

4 Ngantsjai tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌanu, nga faꞌetsjenna̱ kjuanda xi kitsjanu ngatꞌare Cristo Jesús. 5 Ngu kisakunu ngatꞌare Jesucristo ngayéje kuya kjuanyina xi tsja Naꞌenchana, jotsaꞌen nga nda nukjuo ꞌba jotsaꞌen nga ku̱ankjinnu ngayéje xi tjin. 6 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kisꞌejñatsejenni ngajinnu nga kjuakixi en xi kisꞌeya nijmi ngatꞌa tseꞌe Cristo. 7 Kui kjua nijnguú kjuanda xi tsjana Naꞌenchana chajaninu nga techuya_ru nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesucristo. 8 ꞌBa kixi= sikinyanu Naꞌenchana kaꞌnda nga kjuetꞌa nixtjin, tuxi bi sꞌe̱ninu je nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesucristo. 9 ꞌBa Naꞌenchana tsikꞌetjusun= mé= xi tsutitjun nga saꞌen, ꞌba kui= xi kinchjanu nga tu jngu kuon ko Kiꞌndire, xi Naꞌenna Jesucristo.

10 Jun ntsꞌia̱, nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga tujngu ngatjamantsjai kjuafaꞌetsjennu ꞌba nga bi ngatjasꞌe kjuasi ngajinnu. Tusa jngu tiꞌon yojonu ngatꞌare jotsaꞌen nga nikjaꞌetsjion ꞌba nga jotsaꞌen ꞌyo ngatꞌare xi tjin. 11 ꞌBi texia̱n, ntsꞌia̱, ngatꞌa xinkjin Cloé yeꞌena̱ nijmi nga kjuasixu tjin ngajinnu. 12 Kibi= xi texinña̱ ngatꞌa tjinxu xi tsu: “An= ña̱ tseꞌe Pablo.” ꞌBa tjinxu xi tsu: “Tseꞌe Apolos= ña̱.” ꞌBa tjinxu xi tsu: “Tseꞌe Pedro= ña̱.” ꞌBa tjinxu xi tsu: “Tseꞌe Cristo= ña̱ an.”

13 ¿A nkjin= ya mani Cristo? ¿A Pablo= xi kisꞌetꞌa kru nga tu kjuanda tsojon? ¿Asa jaꞌenre Pablo kisatendañú? 14 ꞌBa tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana nga nijnguú jun yatenda_nuu̱, tu Crispo sani ko Gayo. 15 Meni ꞌbatsaꞌen niꞌyá kuetsuni nga nga ko jaꞌenna̱ kisatendani. 16 Ngu, ꞌba=nde yatendaa̱ xinkjin chinga Estéfanas. Tunga bi faꞌetsjenna̱ tsa tjin xi yatenda ngisaa̱. 17 Ngu Cristo bi kui xa kitsikasennina̱ nga xuta kuatendaa̱, tusa nga sikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare ꞌba nga bi en xi tsjatsu sichjaa̱n nga kuinchjaa̱, tuxi bi cha̱jani kjuaꞌñu xi tjinre kjuabeyare Cristo nga kꞌentꞌa kru.

18 Ngatꞌa en xi sꞌeya nijmi ngatꞌare kjuabeyare Cristo nga kꞌentꞌa kru, tu jaan mare xuta xi inyachaja. Tunga ngatꞌana ña xi teꞌbangia, kui enbiu xi kjuaꞌñure Naꞌenchana. 19 Ngatꞌa ꞌbi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Sichajaa̱ kjuachjinere xuta nkjin kakun, ꞌba kꞌuejñatꞌaxia̱n xi tsikjaꞌetsjen nchja xi mankjinre xi tjin.”

20 ¿Ñá tijña xuta nkjin kakun? ¿Ñá tijña xuta chjine xujun? ¿Ñá tijña xuta xi mare nchja ngatꞌa tseꞌe mé= xi tjin ngasunꞌndio? Naꞌenchana je kitsiskayare kjuafaꞌetsjenre xuta xi tjin ngasunꞌndio. 21 Ngatꞌa ngajin kjuankjin kakunre Naꞌenchana ꞌenda nga bi ko kjuankjin kakun xi tjinre xuta ngasunꞌndio ku̱an skuexkunni kui. Tusa kuatsjare Naꞌenchana nga tsikꞌangi xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe en xi kjinikjaꞌaxtiuyare, en xi tu jan mare xuta ngasunꞌndio.

22 Ngatꞌa xuta judío mejénre skue chu̱ba̱ xi kuakutsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana, ꞌba xuta griego mangisjai kjuankjin kakun. 23 Tunga ji̱n tenikjaꞌaxtiuyee̱ ngatꞌa tseꞌe Cristo xi kisꞌetꞌa kru. Xi ꞌbejñare kjuanaꞌen xuta judío ꞌba xi tu jaan mare naxinanda xi yakꞌa. 24 Tunga xuta xi Naꞌenchana je kinchjare tuxi kꞌuangini, ninga xi judío, ninga xi griego, kui= xi kiskjebetjo Cristo xi kjuaꞌñure ko kjuankjin kakunre Naꞌenchana. 25 Ngatꞌa xi tseꞌe Naꞌenchana xi tu jaan mare xuta, kui= xi ngisa tse kjuankjin kakun tjin ngisare nga ko mare kjuankjin kakun xi tjinre xuta. ꞌBa xi tseꞌe Naꞌenchana xi tsajainre ngaꞌñu mare xuta, kui= xi ngisa tse ngaꞌñu tjin ngisare nga ko mare ngaꞌñu xi tjinre xuta.

26 Jun, ntsꞌia̱, tikjaꞌetsjion ꞌyá kuon kionga Naꞌenchana kinchjanu. Bi nkjin mañu xi xuta nkjin kakun mare xuta ngaꞌe ngasunꞌndio. Bi nkjin mañu xi ngaku, ꞌba bi nkjin mañu xi nda ꞌyaxkunnu. 27 Tunga Naꞌenchana jaꞌajin= xuta xi chikun mare xuta ngaꞌe ngasunꞌndio, tuxi sjanire kjuasuba xuta nkjin kakun. ꞌBa Naꞌenchana jaꞌajin= xuta xi tu jaan be xuta ngaꞌe ngasunꞌndio, tuxi sjanire kjuasuba nchja ngaku. 28 Xuta xi bi ꞌyaxkun ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba xi ꞌyaton, kui= xi jaꞌajin Naꞌenchana, tuxi bi sichjinire xuta xi tjin. 29 ꞌBa meni tuꞌyá ku̱an nkꞌa kꞌuaxjeni yojore ngixkun Naꞌenchana.

30 Tunga Naꞌenchana tu jngu kitsaꞌenkonu Cristo Jesús ꞌba kitsaꞌen nga Cristo xi ku̱an kjuankjin kakunna. Ngatꞌare Cristo je kuakixia ngixkun Naꞌenchana ꞌba kjinitsjena ꞌba kuachjintjai jena. 31 ꞌBamani, jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tsa tjin xi mejénre nkꞌa kꞌuaxje yojore, nkꞌa ngatjaꞌbaxje yojore ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen Naꞌenchana.”

2

1 ꞌBa an, ntsꞌia̱, kionga kijia̱ nga kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱ en xi Naꞌenchana ꞌejñaꞌmo nixtjin kuatse jan, bi en xi naꞌenre asa en xi tsjatsu kitsichjaa̱n. 2 Ngu, bi kuamejénna̱ kinchjaa̱ ngajinnu ngatꞌa tseꞌe kjaꞌe tsajmi, tu ngatꞌa tseꞌe Jesucristo sani ꞌba ngatꞌa tseꞌe kjuabeyare tꞌa kru. 3 ꞌBa inda tsꞌaxjia̱ yojona̱ nga tsakatejñajin_nuu̱. Kitsakjua̱n ꞌba niki jatse=ña̱. 4 ꞌBa kionga jako_nuu̱ ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱ enre Naꞌenchana, bi kitsichjaa̱n en xi tsjatsu tuxi ku̱akjainnire xuta. Tusa Isennixtjintsjere ko kjuaꞌñure Naꞌenchana kisꞌejñatsejen ngajinre en xi kinchjaa̱, 5 tuxi ngatꞌare kjuaꞌñure Naꞌenchana ku̱akjainninu ꞌba bi ngatꞌare kjuankjin kakunre xuta.

6 Tunga ngajinre xuta xi je mankjinre ngatꞌa tseꞌe mé= xi tseꞌe Naꞌenchana, chuko nijmi=ni̱ en nkjin kakun, tunga bi en nkjin kakun xi bakuya xuta, ninga bi xi tseꞌe xi batexuma ngaꞌe ngasunꞌndio xi je inyatsichaja kjuaꞌñure. 7 Tusa chuba nijmii̱ ngatꞌare kjuankjin kakunre Naꞌenchana xi tijñaꞌmo. Kjuankjin kakun xi ꞌejñaꞌmo Naꞌenchana ꞌba xi ꞌendatitjun nga kje tsindajín ngasunꞌndio, tuxi sꞌe̱nina kjuaje. 8 Nijnguú xi batexuma ngasunꞌndio kuankjinre kibiu. Ngatꞌa tsa kuankjinre, bi yatꞌa kru Naꞌenna xi tjinre kjuaje.

9 Tunga jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Mé xi nisañajanni tsabe xuta ꞌba bi kjintꞌe ꞌba bi kuán kitsikjaꞌetsjen, kui= xi Naꞌenchana ꞌendatitjun nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi tsimején kui.” 10 ꞌBa kui=bi xi ꞌejñatsejenna Naꞌenchana ngatꞌare Isennixtjintsjere. Ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana kutsejenjin yeje xi tjin, kaꞌnda xi ꞌñu ꞌmo tijña tseꞌe Naꞌenchana. 11 Ngatꞌa, ¿a tjin= xuta xi be jótsaꞌen inyatsikjaꞌetsjen xuta xi yakꞌa? ¿A bi tu nga jngu jngu xuta xi be jótsaꞌen titsikjaꞌetsjen? ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌenni tuꞌyá be mé= xi titsikjaꞌetsjen Naꞌenchana. Tu jngu sani Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi be.

12 ꞌBa bi isennixtjin xi tsaꞌexajinre ngasunꞌndio kisakuna ña, tusa Isennixtjintsje xi ndibani ngatꞌare Naꞌenchana, tuxi ku̱ankjinnina kjuanda xi kitsjana kui. 13 ꞌBa ngatꞌare xi mixii̱n, bi nichjee̱n en xi bakuyani̱ xuta xi nkjin kakun, tusa nichjee̱n en xi bakuyani̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌmiya_ri̱ xuta xi tijñajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana mé= xi tseꞌe Isennixtjintsjio.

14 Tunga xuta xi tsajainre Isennixtjintsjere Naꞌenchana bi kjebetjo mé= xi tsja Isennixtjintsjio, ngatꞌa tu jaan mare. ꞌBa ni̱bi ma mankjinre ngayeje, ngatꞌa tu jngu sani Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi ꞌbejñatsejen jó tjinnire kibiu. 15 Xi tijñajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui= xi mankjinre jó tjinnire ngayéje xi tjin. Tunga xuta xi yakꞌa bi mankjinre jó kun xuta xi tjindujinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 16 Ngatꞌa ꞌbi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “¿ꞌYá= xi be mé= xi titsikjaꞌetsjen Naꞌenchana? ¿ꞌYá= xi kuakuyare?” Tunga kjuafaꞌetsjenre Cristo kichꞌa ña, ꞌba ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjian jotsaꞌen tsikjaꞌetsjen kui.

3

1 An bi kuán jako_nuu̱, ntsꞌia̱, jotsaꞌen fakua̱ xuta xi batexumare Isennixtjintsjere Naꞌenchana, tusa fako_nuu̱ jotsaꞌen fakua̱ xuta xi tsikꞌetjusun mé= xi mejénre yojore asa joni xuta xi saꞌe kꞌuetutsꞌinre ngatꞌa tseꞌe Cristo. 2 Kui kjuañu yakuyani_nuu̱ joni nisti kiꞌndi xi ndachiki tibaꞌere ꞌba bi tsajmi xi taja tjinikjine. Ngatꞌa bi kuankjinnu joni xuta chinga, ninga kaꞌnda ngandaꞌe kje majínnu, 3 ngatꞌa tojo tenikꞌetjusun=ñu mé= xi mejénre yojonu. Kionga tjin ngajinnu kjuachini ko kjuasi, ¿a bi tsunire nga tojo tetsubo jotsaꞌen tjindu xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo? ¿A bi tsunire nga tojo tenikꞌetjusun mé= xi mejénre yojonu? 4 Kionga tjin xi tsu: “An tseꞌe Pablo= ña̱”, ꞌba tjin xi tsu: “Tseꞌe Apolos= ña̱ an”, ¿a bi ꞌba teñoꞌon joni xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo?

5 Ngu ꞌbatsaꞌen tsuꞌba, ¿ꞌyá= kuán Pablo? ¿ꞌBa ꞌyá= kuán Apolos? Kui= xi tu chuꞌndanu kuán, ꞌba Ngatꞌare= kui kuakjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. Ngu nga jngui jngui kjiñaꞌan=nii̱ xa xi kitsjani̱ Naꞌenchana. 6 An ꞌentjía̱, ꞌba Apolos inyandangire, tunga Naꞌenchana xi kitsinkꞌa. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsuꞌba, tumejín xi ꞌbentje ninga xi minyandangire. Tu Naꞌenchana sani xi tsinkꞌa, kui= xi je. 8 ꞌBa xi ꞌbentje ko xi minyandangire tu jngu. Tunga nga jngu jngu sꞌe̱chjire jotsaꞌen nga kitsaꞌexa. 9 Ngatꞌa ji̱n ñatjen= teñaꞌaxatꞌa_ri̱ Naꞌenchana. ꞌBa jun jo=ni tsujmi ntjere Naꞌenchana, ꞌba jo=ni niꞌya xi kui tiꞌbenda= ngayeje.

10 Ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana xi kikaꞌena̱, nga an kuáa̱n chamaestru chjinexjo xi ꞌenda tutsꞌin xjo. ꞌBa ngandaꞌe kjaꞌe= tikjenitjen xjore niꞌyo. Tunga nga jngu jngu nda ngatakutsejen jótsaꞌen nga sindasun xjo. 11 Ngatꞌa tuꞌyá nde ku̱an sindani kjaꞌe tutsꞌin xjo nga ko mare xi je tikijño, ngatꞌa Jesucristo jo=ni tutsꞌin xjore niꞌyo. 12 ꞌBa ngasun tutsꞌin niꞌyo ku̱an xjunitjensun xjo xi ku̱andakoni oro, plata, asa ndiojo xi nda kun, yate, ndiji, asa xka nda̱je. 13 ꞌBa xa xi kitsaꞌen nga jngu jngu xuta sꞌe̱jñatsejen nixtjin nga ku̱anre kjua ngasunꞌndio. Ngatꞌa ndiꞌi xi kjuaꞌe kui nixtjinbiu skutꞌayako ꞌba kuakutsejen mé= kuya xa xi kitsaꞌen nga jngu jngu xuta. 14 Tsa xare xi kiskjenitjensun tutsꞌinre xjo xukjuakore ndiꞌu, kui= xi sa̱kure chjire. 15 Tunga tsa ꞌyá= xi kuiti xare, kui= xi sichaja mé= xi kitsaꞌen, ninga tsa tu kui tajngu kꞌuangi joni jngu xi tiꞌbetukajin ndiꞌu.

16 ¿A bi ꞌyo nga jun= ñu ningure Naꞌenchana ꞌba nga Isennixtjintsjere tijña ngajinnu? 17 Tsa tjin xi sikjekjua ningure Naꞌenchana, Naꞌenchana sikjekjua xi ꞌba saꞌen. Ngatꞌa tsje ningure Naꞌenchana, ꞌba jun= ñu ningubiu.

18 Tuꞌyá ngataꞌbejñure yojore. Tsa tjin ngajinnu xi ꞌbatsaꞌen tsikjaꞌetsjen nga kui jngu xuta nkjin kakun ngajinre xuta xi tjin ngasunꞌndio, tusa xuta xi tumé chjire ngatatsaꞌen yojore, tuxi ku̱anni jngu xuta nkjin kakun ngixkun Naꞌenchana. 19 Ngatꞌa kjuankjin kakun xi tjinre ngasunꞌndebi, kui= xi tumé chjire ngixkun Naꞌenchana. Ngatꞌa ꞌbi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Naꞌenchana tsaꞌen nga ndekuini kjuamañare xuta nkjin kakun kajin.” 20 ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa ngayeje: “Naꞌenchana be= nga tumé chjire mé= xi tsikjaꞌetsjen xuta nkjin kakun.” 21 ꞌBamani, tuꞌyá nkꞌa ngataꞌbaxje yojore ngatꞌare xuta xi tjenngire. Ngu tsojon ngayéje xi tjin. 22 A Pablo=, Apolos=, Pedro=, ngasunꞌndio=, kjuabenichun= ko kjuabeyo, xi tjima ngandaꞌe ko xi ku̱an; tsojon ngayéjebiu. 23 ꞌBa jun tseꞌeru Cristo, ꞌba Cristo Naꞌenchana tseꞌe.

4

1 ꞌBamani tsuꞌba, tu ꞌba=tsaꞌen cha kakunnii̱ joni xuta xi inyatsaꞌexatꞌare Cristo, nchja xi kitsja xare Naꞌenchana nga kuakuya mé= xi ꞌmo tijña ngatꞌa tseꞌe. 2 Ngu, xi kikaꞌere jngu xa, tjinnere nga kixi kueko xare. 3 Tunga ngatꞌa tsaꞌan, bi mafona̱ tsa ku̱anna̱ kjua ngixkún asa ngixkun juez xi tjin ngasunꞌndio. Ninga bi saꞌen_ra̱ kjua yojona̱ ngayeje. 4 Ninga tsa xia̱n nga tsje tjin kjuafaꞌetsjenna̱, bi kui kjua ku̱atsjeniña̱ ngixkun Naꞌenchana. Ngatꞌa xi tsaꞌenna̱ kjua, kui= xi Naꞌenna. 5 Kui kjuañu bi jun tjun ñaꞌanñu kjua kionga kje faꞌejín Naꞌenna Jesucristo. Kui kuakutsejen mé= xi tijñaꞌmo ña jñu chun, ꞌba kꞌuejñatsejen jotsaꞌen tjindu inimare xuta. Kui nixtjinbiu tu Naꞌenchana xi nda kuinchja ngatꞌare xuta jotsaꞌen ꞌbakore mé= xi kitsaꞌen nga jngu jngu.

6 Ntsꞌia̱, tu kjuanda tsojon= nga teꞌbejña kusaa̱n ngatꞌana̱ ꞌba ngatꞌa tseꞌe Apolos, tuxi xiañu ngatꞌani̱ nga bi kuitjaxtiune_ru mé= xi kuaꞌindutꞌa xujun. Bi nda tjin tsa nkꞌa kjuiꞌnaxjo yojonu ngatꞌare jngu xuta xi jun tjenngi_ru ꞌba chꞌo tsaꞌen xio xi kjaꞌere. 7 Ngatꞌa, ¿ꞌyá xi tsu nga ji xi ngisa ndai ngajinre xuta xi yakꞌa? ¿Mé= xi tjinri xi bi kitsjari Naꞌenchana? ꞌBa tsa kikaꞌeri xi tjinri, ¿ánñu nkꞌa ꞌnaxjeni yojori joni tsa ji kjiñaꞌan tajngui?

8 Jun jo=ni xuta xi je ꞌñu kitsere, jo=ni xuta nyina. Jun jo=ni rey xi bi nde machjenni_ri̱ ji̱n. Mejénna̱ nga rey kjuakixi kuon tsakaiñu, tuxi ko ji̱n sa̱kutꞌanini̱ xanu nga ñatjen kuatexuma. 9 Ngu ꞌbatsaꞌen tsikjaꞌetsjia̱n an nga ji̱n xi apóstol kuái̱n, Naꞌenchana kitsikinyanii̱ ngaꞌnde xi fetꞌani, joni nchja xi tjinnere nga kjuinikꞌen. ꞌBa ankjele ko xuta kutsejenꞌakunni jótsaꞌen nikjaꞌandaini̱ ngixkun. 10 Ji̱n jo=ni xuta chikun kuái̱n ngatꞌa Cristo teñaꞌaxatꞌa_ri̱, tunga jun= xi xuta nkjin kakun ngatꞌa tu jngu mo ko Cristo. Ji̱n= xi xuta inda, tunga jun tjinnu ngaꞌñu. Jun= xi ꞌñu nda benu xuta, tunga ji̱n betonni̱.

11 ꞌBa kaꞌnda ngandaꞌe temitjaxtii̱ kjindia ko xinda. Tsajainni̱ najñu ꞌba tibichutꞌani̱ ꞌba tu chu̱ba̱ tetsumasun=nii̱. 12 ꞌBa tifejndani̱ nga ꞌñu teñaꞌaxai̱. Chꞌo tsuni̱ xuta, tunga ꞌbetsꞌa=ni̱ ngatꞌa tseꞌe xi ꞌba tsuni̱, tuxi Naꞌenchana sichikuntaꞌenni ninga ꞌba inyatsu. Tjenngikeni̱ xuta, tunga chukjuako=ni̱. 13 Chꞌo tsaꞌen fakoni̱ xuta, tunga en nda ningojo_ri̱ xi ꞌba tsuni̱. Jo=ni xtje bekakunni̱ xuta ngasunꞌndio, joni tsajmi xi tumé chjire kaꞌnda nixtjin ngandaꞌe.

14 Bi tetsiꞌindu_nuu̱ kibi, tuxi sjani_nuu̱ kjuasuba. Tusa tefakoya_nuu̱ jun xi joni kiꞌndina̱ xi ꞌñu tsimijaa̱n. 15 Ngu, ninga tsa te mi xuta sꞌe̱nu xi kuakuyanu ngatꞌa tseꞌe Cristo, tunga bi nkjin naꞌen sꞌe̱nu. Ngatꞌa jo=ni naꞌennu kuáa̱n an ngatꞌare Cristo Jesús nga kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱ en ndare. 16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsuꞌba, ꞌbetsꞌa_nuu̱ nga chjunginuu̱. 17 Kui kjua tetsikasenni_nuu̱ Timoteo, xi jo=ni kiꞌndina̱ xi ꞌñu tsimijaa̱n ꞌba xi nda makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. Kui= xi sikjaꞌetsjenyanu jótsaꞌen tefikua̱ yojona̱ ngatꞌare Cristo Jesús, ꞌba jótsaꞌen bakuya ngaya ngayéje ningu xi tjin tuña ngaꞌndeñu.

18 ꞌBa tjin yakꞌa ngajinnu xi nkꞌa inyaꞌbaxje yojore nga inyatsikjaꞌetsjen nga bi kjuikun_nuu̱. 19 Tunga kjuikun xati_nuu̱ tsa Naꞌenchana mejénre, ꞌba meni kio skuia̱ mé= xi mare ñaꞌan xi nkꞌa ꞌbaxje yojore, ꞌba nga bi tsa tu enre xi ꞌba tsu. 20 Ngatꞌa bi en xi tsja tsu xi bakutsejen jotsaꞌen batexuma Naꞌenchana, tusa jotsaꞌen fiko yojore xuta bakutsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana. 21 ¿Jótsaꞌen mejénnú? ¿A kjuatiko_nuu̱ ꞌba sikjaꞌa_nuu̱ kjuanima nga kjuechukun_nuu̱? ¿Asa kjuiko_nuu̱ kjuanimejen ko kjuantꞌekjua?

5

1 ꞌBa kjuakixi= nga tjinuꞌyare nga tjin ngajinnu jngu xi ndekuini najunre tijñakoni. Kaꞌnda xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana bi ꞌba tsaꞌen. 2 ꞌBa tu ngisa= nkꞌa ꞌnaxjo yojonu ngaꞌndere nga sꞌe̱nu kjuaba. Kui xuta xi ꞌba titsaꞌen tjinnere nga kjuiꞌnaxjejiun ngajinnu.

3 ꞌBa an, ninga bi tejñajin_nuu̱, tunga tijñakonu kjuafaꞌetsjenna̱. ꞌBa jo=ni tsa tejñajin_nuu̱, nga kitsaꞌen_ra̱ kjua nga yanejia̱ xuta xi ꞌba titsaꞌen. 4 Kionga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo ku̱añajantꞌa_ru xingiu, ꞌba=nde kꞌuejñajinnu kjuafaꞌetsjenna̱ ko kjuaꞌñure Naꞌenna Jesús ngayeje. 5 ꞌBa kio singantsjare chanayiu xuta xi ꞌba titsaꞌen, tuxi kjuetsunni yojore xi tjinre je ꞌba kꞌuangi inimare nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesús.

6 Bi nda tjin nga nkꞌa kjuiꞌnaxjo yojonu. ¿A bi ꞌyo nga jngu stinchi naꞌyu san tsisan yeje ninga tse naꞌyu? 7 Tisentꞌaxin_ru naꞌyu san chinga xi titsikjetsunnu, tuxi ku̱anñu joni naꞌyu xatse xi tsajainre naꞌyu san, xi joni naꞌyu xi nichjan nga sꞌi pascua. Jun=ñu xi kui ngandaꞌe, ngatꞌa Cristo xi chutsangare sꞌi pascuana je kꞌenntjaina. 8 ꞌBamani tsuꞌba, kjuiꞌnaxjia sꞌiu nga sichjan niñuxtila xi tsajainre naꞌyu san. Xi tsunire nga tsje tijña inimana ꞌba nga tjin ngajinna kjuakixi. ꞌBa xanikjaꞌa naꞌyu san chingó, xi tsunire kjuatsꞌen ko kjuachꞌo.

9 ꞌBa xujun xi sa kitsikasen_nuu̱ kixin_nuu̱ nga bi sijnguko yojonu xuta xi tjindujin kjuaska. 10 Tunga nga ꞌba kixin_nuu̱, bi kixin_nuu̱ nga kuinyatꞌaxinkjin_ru xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo xi tjindujin kjuaska, asa xi ꞌñu mejénre tsajmi, asa xi tsaꞌen cheje, asa xi tsichjire naꞌen xi ntsja xuta kuandani. Ngatꞌa tsa bi mejénnú kuetsubajin_ru xuta xi ꞌba inyatsaꞌen, tjinne=re nga kꞌuetju ngaꞌe ngasunꞌndio. 11 Tusa kixin_nuu̱ nga kitsiꞌindu_nuu̱ nga bi nijnguko yojonu tuꞌya xi ntsꞌia tsure yojore tunga tojo tijñajin kjuaska, asa xi ꞌñu mejénre tsajmi, asa tsichjire naꞌen xi ntsja xuta kuandani, asa nchja en chꞌotsu, asa machꞌi, asa tsaꞌen cheje. Xi ꞌba tsaꞌen kaꞌnda bi chineko niñu.

12 Ngatꞌa bi an ꞌbakona̱ nga saꞌen_ra̱ kjua xi tjindu ngandetsian, xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. Tunga ¿a bi jun ꞌbakonu nga siꞌan_ru kjua xi tjindu ngaya, xi makjainre? 13 Ngatꞌa Naꞌenchana saꞌenre kjua xi tjindu ngandetsian. Kui kjuañu tichuxjejinñu ngajinnu xuta xi timajngi je.

6

1 ꞌBa kionga ngajinnu tjin jngu xi tjinkore kjua ko kjaꞌe ntsꞌia, ¿a ku̱an= kakun nga ngatꞌare xutaxa xi bi bekun Naꞌenchana kjuikꞌendako kjua ngaꞌndere nga ngixkun xuta tsjere Naꞌenchana? 2 ¿A bi ꞌyo nga xuta tsjere Naꞌenchana saꞌenre kjua naxinanda xi tjin ngasunꞌndio? ꞌBa tsa jun siꞌan_ru kjua naxinando, ¿ánñu bi maninu ꞌbenda kjua xi ichi? 3 ¿A bi ꞌyo nga kaꞌnda ankjele ña siꞌan_ra kjua? Kui kjuañu tjinnenire ku̱anna kꞌuenda kjua xi tisakuna ngasunꞌndio.

4 Kui kjuañu kionga tjinkonu kjua xingiu ngatꞌare kjua xi tjin ngasunꞌndio, ¿ánñu nchja xi bi ꞌyakun ngajinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna mangichunñu nga kꞌuenda kjuanu? 5 ꞌBi xin_nuu̱ tuxi ku̱asubaninu. ¿A nijngukjín= tjin ngajinnu xi nkjin kakun, xi ku̱anre kꞌuendare kjua ntsꞌia? 6 Tunga xi tjima ngajinnu, ndekuini ntsꞌia inyabangi xinkjin ꞌba ngixkun xutaxa xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna ꞌba inyatsaꞌen.

7 Ngu nga nde jun tjisꞌekonu kjua xingiu, kui= xi ne chꞌo tjin. ¿A bi ngisa nda ni tsa xukjuakonu tume kjua xi bi ꞌba tjin xi ku̱atoꞌon? ¿A bi ngisa nda ni tsa kuaꞌeꞌndio nga siꞌannu cheje? 8 Tunga nde jun= teñaꞌanñu xi bi ꞌba tjin ꞌba ko cheje. ꞌBa ntsꞌia xi ꞌba teniko.

9 ¿A bi ꞌyo nga xuta chꞌokun bi sa̱kure ngaꞌnde ña batexuma Naꞌenchana? Bi ꞌbejñu_ru yojonu. Bi kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana xuta xi tjindujin kjuaska, ꞌba xi tsichjire naꞌen xi ntsja xuta kuandani, ꞌba xi kjuachajngi tsaꞌentꞌare xinkjin, ꞌba xi xanda, 10 ninga xi tsaꞌen cheje, ninga xi ꞌñu mejénre tsajmi, xi machꞌi, ꞌba xi nchja en chꞌotsu, ꞌba xi ꞌbonachare xuta xi kjaꞌere. Ngatsiꞌi xuta xi ꞌba tsaꞌen, bi sa̱kure ngaꞌnde ña batexuma Naꞌenchana. 11 ꞌBa kui=biu xi ꞌba nde kitsaꞌen yakꞌa xi tjin ngajinnu nixtjin kuatse jan. Tunga ngandaꞌe je= kisanejun, je kuatsjio, ꞌba xuta kixi= je kuon ngixkun Naꞌenchana ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen Naꞌenna Jesucristo ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

12 “Ma= tsaꞌaa̱n tume tsajminu”, tsu xuta. ꞌBa= tjin tsakaiñu, tunga bi nda ngayéje kibiu. Ninga tsa ma tsaꞌaa̱n tume tsajminu, tunga bi sjaꞌndia̱ tsa kui xi kuatexumana̱. 13 “Xi chine tseꞌe= ngatsꞌa, ꞌba ngatsꞌa tseꞌe= xi chine”, tsu xuta ngayeje. ꞌBa= tjin tsakaiñu, tunga Naꞌenchana sikjekjua ngojó. Bi kichꞌa yojona tuxi siskakoña. Tusa yojona tseꞌe= Naꞌenna, ꞌba Naꞌenna tseꞌe yojona. 14 Jotsaꞌen nga ko kjuaꞌñure Naꞌenchana kitsikjaꞌayare Naꞌenna ngajinre mikꞌen, ꞌba=nde tsaꞌen sikjaꞌayana ña ngayeje.

15 ¿A bi ꞌyo nga yojonu, jo=ni tsa ichi yojore Cristo? Kui kjuañu, jngu xuta xi ichi yojore Cristo yaꞌa, ¿a sikjen yojore tuxi sijngukoni jngu chjun ska? ¡Ngu niñajanni! 16 ¿A bi ꞌyo nga xi tsiko jngu chjun ska, kui xi tsijnguko yojore chjun sko? Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tu jngu ku̱an yojore ngojó.” 17 Tunga xi tu jngu tsaꞌen ko yojore Naꞌenna, kui= xi tu jngu ku̱an ko kjuafaꞌetsjenre ngayeje.

18 Kui kjuañu tisentꞌaxin_ru ngayéje kuya kjuaska. Tume je xi kjaꞌere xi tsaꞌen xuta bi faꞌasꞌenjin yojore. Tunga xi tijñajin kjuaska, nde kui tajngu tikjejetaꞌenni ngatꞌare yojore. 19 ¿A bi ꞌyo nga yojonu xi ningure Isennixtjintsje xi tijñajinnu, xi Naꞌenchana kitsjanu? ꞌBa bi nde tsojon tajnguni yojonu. 20 Ngatꞌa kuachjintjaiñu nga tsindanu. Kui kjua tichjenñu yojonu nga sichji_ru Naꞌenchana.

7

1 Mejénna̱ kjuako_nuu̱ ngandaꞌe ngatꞌa tseꞌe xi kichjaningiyanuu̱ nga kjinikasennuu̱ xujun. Nda= tjin tsa jngu xuta bi siko jngu chjun. 2 Tunga ngatꞌare kjuaska xi matsjare yojona, kui kjua tusa ngisa ndani nga jngu jngu xiꞌin ngatjasꞌere chjunre, ꞌba nga jngu jngu chjun ngatjasꞌere xiꞌinre.

3 ꞌBa xi xiꞌin kuán ngatatsikꞌetjusunre chjunre nga siko, ꞌba nde xi chjun kuán ngatatsikꞌetjusunre xiꞌinre ngayeje. 4 Ngatꞌa xi chjun kuán bi nde kui tajnguni batexumanire yojore, ngatꞌa ꞌba=nde batexumare xiꞌinre ngayeje. ꞌBa nde ꞌba=tsaꞌenni xi xiꞌin kuán. Bi nde kui tajngu batexumanire yojore, ngatꞌa ꞌba=nde batexumare chjunre ngayeje. 5 ꞌBamani, bi ꞌbechꞌo_ru yojonu xingiu. ꞌBa tsa ꞌba siꞌon, tꞌendako titjun xingiu, tuxi ꞌbatsaꞌen chuba nixtjin singantsjakjinni_ru yojonu nga xuko Naꞌenchana. ꞌBa jaskan kuetsuko ngañu xingiu, tuxi bi skutꞌayakoninu chanayiu, nga bi xukjuakonu nga kꞌuechjon_ru yojonu.

6 Nga ꞌba texin_nuu̱, tetsjaꞌnde_nuu̱ nga ku̱an ꞌba siꞌon. Bi kjuatexuma xi tetsja_nuu̱ tsa tjinnere nga ꞌba siꞌon. 7 ꞌBa mejénna̱ tsakaiñu tsa ngatsiꞌi xuta ku̱an joni an tsakaiñu, tunga ja kjaꞌe ja kjaꞌe kjuanda kitsjana Naꞌenchana nga jngua jngua. Bi tu jngu kjuanda xi kikaꞌena.

8 ꞌBa xin_ra̱ xuta xi tsajainre chjun ꞌba ko yanchjin xi tsajainre xiꞌin ꞌba ko yanchjin kꞌan, nga nda= tjin tsa ꞌbatsaꞌen kꞌuendu joni an. 9 Tunga tsa bi xukjuare nga kꞌuechjonre yojore, tusa ngatixan. Ngatꞌa ngisa= nda tjin nga kuixan tu ꞌbani nga ꞌñu kuetsu inimare.

10 Ngu, xi je tsixan tetsja_ra̱ kjuatexumabi, kjuatexuma xi bi tsaꞌan, tseꞌe= Naꞌenna Jesucristo. Xi chjun kuán bi ngatsikꞌejña xiꞌinre. 11 ꞌBa tsa sikꞌejña xiꞌinre, bi nde ngatixanni asa tusa ngatjakonda ngani xiꞌinre. ꞌBa nde ꞌbatsaꞌenni xi xiꞌin kuán bi ngatsikꞌejña chjunre.

12 ꞌBa ngatꞌare xuta xi yakꞌa, an xin_ra̱, bi tsa Naꞌenna Jesucristo xi ꞌbatsaꞌen batexumare. Tsa jngu ntsꞌia tjinre jngu chjun xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, ꞌba tsa ꞌbatjin kakun chjunre nga kꞌuejñako, bi ngatatsikꞌejña. 13 ꞌBa tsa jngu ndichja tjinre xiꞌin xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba tsa ꞌbatjin kakun xiꞌinre nga kꞌuejñako, bi ngatatsikꞌejña. 14 Ngatꞌa xi xiꞌin kuán xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, matsje ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare chjunre xi makjainre. ꞌBa chjun xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, ꞌba=nde matsje ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare xiꞌinre xi makjainre. Tsa bira ꞌbatjin, kiꞌndinu bi tsje ngixkun Naꞌenchana. Tunga ngandaꞌe je tsje ngixkun Naꞌenchana kiꞌndi nistinu.

15 Tunga tsa xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo mejénre sikꞌejña chjunre asa xiꞌinre, ngu, ngatsikꞌendu xinkjin. Ngu tsa ꞌbatsaꞌen, bi nde kjinenire nga ntsꞌia asa ndichja kꞌuejñako xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. Ngatꞌa Naꞌenchana kinchja=na tuxi nga kuetsuba sꞌe̱nina kjuaxiu. 16 Ngu, ¿jótsaꞌen ꞌyani ji xi chjun kuáin tsa ku̱anri kjuinikꞌangi xiꞌinri? ꞌBa, ¿jótsaꞌen ꞌyani ji xi xiꞌin kuáin tsa ku̱anri kjuinikꞌangi chjunri?

17 Tunga ngatꞌendu nga jngu jnguu jotsaꞌen tijña kjuanda xi kitsjare Naꞌenchana ꞌba jotsaꞌen tjindu nga kinchjare Naꞌenchana. Kui=bi xi ꞌbene_ra̱ ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. 18 Tsa kjinukjuare xi kuán circuncidar, ngu janda ngatjama circuncidar. ꞌBa tsa kjinukjuare xi bi kuán circuncidar, ngu, bi ꞌba ngatjamataꞌen. 19 Ngatꞌa tsa kuán circuncidar asa bi kuán circuncidar, bi kui xi chjire. Tu kio sani nga sikꞌetjusan kjuatexumare Naꞌenchana, kui= xi chjire.

20 Ngu, nga jngu jnguu janda ꞌbatsaꞌen ngatꞌendu jotsaꞌen tjindu nga kinchjare Naꞌenchana. 21 Tsa chuꞌnda kuáin kionga nga kjinukjuari, bi nikjo_ri yojori. Tunga tsa saku ndiyari nga ku̱andai, ngu tindai yojori. 22 Ngatꞌa xi chuꞌnda nga kjinukjuare tuxi ku̱ajngukoni Naꞌenna Jesucristo, ngandaꞌe kui= xi je ndai ngixkun kui. ꞌBa nde ꞌbatsaꞌenni ngatꞌare xi xuta ndai nga kjinukjuare, ngandaꞌe nde kui= xi chuꞌndare Cristo. 23 Tse ꞌechjintjainu Naꞌenchana nga kuando, kui kjuañu bi baꞌeꞌndeñu nga chuꞌndare xuta kuon. 24 ꞌBamani tsuꞌba ntsꞌia̱, jotsaꞌen tetsubo nga kjinukjuanu, janda ꞌbatsaꞌen tetseubo ngixkun Naꞌenchana.

25 ꞌBa ngatꞌare yanchjin xi kje tjiínre xiꞌin, nijnguú kjuatexuma xi tseꞌe Naꞌenna Jesucristo tjinna̱ xi sja_ra̱. Tunga xin_nuu̱ jotsaꞌen tsikjaꞌetsjia̱n. Ngatꞌa Naꞌenchana jaꞌanimara̱ nga kitsaꞌenna̱ jngu xi ma chunre. 26 Ngu ngatꞌana̱ nda= tjin nga ꞌbatsaꞌen ngatꞌendu xuta jotsaꞌen nga tjindu, tu ngatꞌare kjuanaꞌen xi tjin ngandaꞌe. 27 Tsa tjinri chjun, bi mijnyisjai ndiye jotsaꞌen sikꞌejñe. ꞌBa tsa tsajainri, bi mijnyi. 28 Tunga tsa kuixain, bi chjuje tsa ꞌba siꞌen. ꞌBa tsa jngu chjun xungu bixan, ꞌba nde bi kjeje tsa ꞌba saꞌen. Tunga xi bixan, kui= xi sꞌe̱re kjuasti xi tseꞌe ngasunꞌndio, ꞌba an mejénna̱ kꞌuejñatꞌaxin_ra̱ kjuastibiu.

29 Ntsꞌia̱, ki=bi xi mejénna̱ xin_nuu̱: Tu chuba nixtjin tijña ngisana. Kui kjuañu nixtjin xi chaja ngisa, xi tjinre chjun ngatꞌendu joni tsa tsajainre. 30 ꞌBa xi tjinre kjuaba ngatꞌendu joni tsa tsajainre kjuaba, xi tjinre kjuatsja ngatꞌendu joni tsa tsajainre kjuatsja, xi batse tsajmi ngatꞌendu joni tsa tumé tjinre, 31 ꞌba xi titsichjen xi tjin ngasunꞌndio ngatꞌendu joni tsa tumé chjire tsajmibiu. Ngatꞌa kjue ngasunꞌnde xi teꞌya ngandaꞌe.

32 Mejénna̱ nga bi sikjo_ru yojonu. Xuta xi saꞌe tijña tajngu, xi kje tjiínre chjun, kui xi tsikjaꞌetsjen xi tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba jó saꞌen tuxi tsja sꞌe̱nire kui. 33 Tunga xi tjinre chjun, kui xi tsikjaꞌetsjen tsajmi xi tjin ngasunꞌndio ꞌba jó saꞌen tuxi tsja sꞌe̱nire chjunre, 34 ꞌba ꞌbatsaꞌen bi nde tu jnguni xi tsikjaꞌetsjen. Jngu chjun xi tsajainre xiꞌin ko jngu chjun xungu, kui xi tsikjaꞌetsjen mé= xi tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba jótsaꞌen ku̱atsje yojore ko kjuafaꞌetsjenre. Tunga yanchjin xi tjinre xiꞌin, kui xi tsikjaꞌetsjen tsajmi xi tjin ngasunꞌndio ꞌba jó saꞌen tuxi tsja sꞌe̱nire xiꞌinre.

35 Tu kjuanda tsojon nga ꞌba texin_nuu̱ ꞌba bi teꞌbetꞌaꞌñu_nuu̱. Mejénna̱ kuaseko_nuu̱, tuxi kixi kuetsubañu ꞌba singantsjakjin_ru yojonu Naꞌenna Jesucristo nga tu jngu xi sikjaꞌetsjion.

36 Tsa tjin xi tsu nga je tjinnere kuixanko chjun xi tijñangire kjua ngatꞌa bi xukjuare nga kꞌuechjonre yojore ꞌba je nure nga kuixan, tsa ꞌbatsaꞌen tsikjaꞌetsjen nga kui xi ngisa nda tjin, ngatatsaꞌen jotsaꞌen timamejénre. Ngatixan. Bi kjeje tsa ꞌba saꞌen. 37 Tunga xi tjijngu kakun nga bi kuixan ꞌba nga bi tjinnere nga ꞌba saꞌen ꞌba bere kakun nga ma ꞌbechjonre yojore, tsa tsikjaꞌetsjen nga tusa nda tjin nga bi kuixan, ngisa= nda tjin tsa ꞌba saꞌen. 38 Ngu, xi kuixanko ko chjun xi tijñangire kjua, nda= tjin tsa ꞌba saꞌen. ꞌBa xi bi kuixan, ngisa= nda tsa ꞌba saꞌen.

39 Jngu chjun xi je tsixan, tjitꞌaꞌñu ngixkun xiꞌinre yejerañu xiꞌinre tijña ngisa. Tunga tsa kueya, je kuandai ngani ꞌba ku̱an kuixanko tuꞌya xuta xi mejénre, nga tunga xuta xi makjainnire ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 40 Ningara ngisa nda kꞌuejña tsakaiñu tsa bi nde kuixanni. Ngu ꞌbatsaꞌen tsikjaꞌetsjia̱n an, ꞌba mana̱ an nga tijñajinna̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana nga ꞌba texia̱n.

8

1 ꞌBa ngandaꞌe, mejénna̱ kjuako_nuu̱ ngatꞌare tjiuba xi kjinikꞌen joni chje ngatꞌare naꞌen xi ntsja xuta kuandani. ꞌYaña nga ngatsiꞌa mankjinna mé= xi tjin. Xi mankjinre xuta, kui xi tsinkꞌa kakun. Tunga kjuanimejen, kui xi tsja ngaꞌñure xuta. 2 Tsa tjin xi ꞌbatsaꞌen tsikjaꞌetsjen nga mankjinre me=ñu, kui xi kje majínre xi tjinni nga ku̱ankjinre tsakaiñu. 3 Tunga tsa tjin xi tsimején Naꞌenchana, Naꞌenchana be= xutabiu.

4 Ngu ngatꞌare xichine xi joni chje baꞌere naꞌen xi ntsja xuta kuandani, ¿a ku̱an xina? ꞌYaña nga naꞌen xi ntsja xuta kuandani tumé chjire ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba nga tsajain ngisa kjaꞌe Naꞌen. Jngututu ma sani Naꞌenchana. 5 Tjin xuta xi tsu nga nkjin mani xi naꞌen ꞌmi ꞌba nkjin mani xi nai ꞌmi xi tjindu ngankꞌa ꞌba ko tꞌanangiu. 6 Tunga ngatꞌana, jngututu mani Naꞌenna. Xi Naꞌenchana xi kitsinda ngayéje xi tjin ꞌba xi ngatꞌare nga tetsuba ña. ꞌBa nde jngututu mani Naina. Xi Jesucristo xi ngatꞌare tjin ngayéje xi tjin ꞌba xi ngatꞌare tetsuba ña.

7 Tunga bi ngatsiꞌi xuta mankjinre kibi. Tjin xi je ꞌbatsaꞌen ngare nga tsichjire naꞌen xi ntsja xuta kuandani. ꞌBa kionga kjine xichine xi joni chje baꞌere naꞌenbiu, tsikjaꞌetsjen nga naꞌenbiu tseꞌe xichinebiu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌare xi kjine chꞌo tsaꞌen tsikꞌejña kjuafaꞌetsjenre xi inda kjiya.

8 Kjuakixi= nga bi ngatꞌare xi china skjebetjona Naꞌenchana. Bi ngisa nda ku̱an tsa xine_ra, ꞌba bi ngisa chꞌokun ku̱an tsa bira xina. 9 Ndaiñu ngatꞌare mé= xi ma xino. Tunga chutsijon nga xi techino bi ngatatsikajngi je xuta xi bi titsujngu kakun ngatꞌare mé= xi makjainna.

10 Ngatꞌa tsa tjin xi kje titsujnguú kakun ngatꞌare mé= xi makjainna xi skueri ji xi mankjinri kibi nga teni ningure jngu naꞌen xi ntsja xuta kuandani nga techine xi kio tjin, ¿a bi ko kui ku̱an kakun skine xichine xi joni chje kikaꞌere naꞌenbiu? 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌare xi mankjinri, cha̱jani ntsꞌia, xi kje tijnguú kakun ngatꞌare mé= xi makjainna xi Cristo kꞌenntjai ngatꞌare.

12 ꞌBa temijnyije=ñu ngatꞌare Cristo kionga mijnyijio ngatꞌare ntsꞌio nga niꞌñu kakun nga saꞌen mé= xi chꞌo tsaꞌen tsikꞌejña kjuafaꞌetsjenre. 13 ꞌBamani, tsa ngatꞌare xichinena̱ tsaꞌaa̱n nga kjeje ntsꞌia̱, tusa niñajani nde skineña̱ yojo, tuxi bi sikajngijeña̱ ntsꞌia̱.

9

1 ¿A bi xuta ndai kuáa̱n? ¿A bi apóstol kuáa̱n? ¿A bi ko tuxkuaa̱n tsaꞌbekoña̱ Naꞌenna Jesús? ¿A bi makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna tu ngatꞌare nga ꞌñu tsaꞌexatꞌa_ra̱ kui? 2 Ninga tsa tjin xi tsu nga bi jngu apóstol kuáa̱n, tunga ngatꞌanu kui= ña̱. Ngatꞌa makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, ꞌba ꞌba=tsaꞌen sꞌejñatsejenni nga kjuakixi jngu apóstol kuáa̱n.

3 ꞌBi=tsaꞌen tsikjantꞌaa̱ yojona̱ ngixkun xuta xi tsu nga bi apóstol kuáa̱n: 4 ¿A bi tjinni̱ ndiyare nga sakuni̱ xichine ko xi ꞌyu? 5 ¿A bi tjinni̱ ndiyare nga sꞌe̱ni chjun xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, xi kꞌuetsumakoni jo inyatsaꞌen nchja chinga apóstol xi yakꞌa ko ntsꞌe Naꞌenna ko Pedro? 6 ¿A tu ji̱n sani an ko Bernabé xi bi tjinni̱ ndiyare nga kuajngiꞌani̱ xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna?

7 ¿A tjin= chasoldadu xi tjinnere ꞌbechjisubare yojore ngatꞌare mé= xi machjenre? ¿A tjin= xi ꞌbentje uva ꞌba bi kjine ture? ¿A tjin= xi tsikuenda jngu stin tjiuba ꞌba bi ꞌbi ndachiki xi ꞌbaxje? 8 ¿A tu kjuafaꞌetsjenre xuta= xi texin_nuu̱? ¿A bi ꞌba nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo ngayeje? 9 Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kitsiꞌindu Moisés kjuatexumo: “Bi naꞌñu beꞌo tsꞌa tjiundijo xi tjimachjen nga timitjia trigo.” ¿A tu ngatꞌare tjiundijo= mafore Naꞌenchana nga kitsu kibi? 10 ¿A bi kjuanda tsajan ngayeje nga ꞌba kitsu? Jun, kuaꞌindutꞌa kjuatexumo nga tu kjuanda tsajan. Ngatꞌa xi bakjan nangiu ꞌba ko xi mitjia trigo, kui= xi tjinnere nga skunre nga sa̱kure ture.

11 Kui= kjuañu, tsa ji̱n teꞌbentjee̱ ngajinnu xi tseꞌe Naꞌenchana, ¿a tse xi techjeꞌee̱ tsa sa̱kuchini̱ mé= xi tjinnu ngaꞌe ngasunꞌndio? 12 Tsa kjaꞌe xi tjinre ndiyare nga sa̱kure mé= xi tjinnu, ¿a bi ngisa tjinni̱ ndiyare tsakaiñu?

Tunga bi nichjee̱n kjuaꞌñuni. Tusa tichukjuakoni̱ ngayéje xi mataꞌee̱n, tuxi bi chꞌa ku̱anire xuta xi tisꞌeyare nijmi en ndare Cristo. 13 ¿A bi ꞌyo nga xi chinere xuta xi tsaꞌexa ningure Jerusalén= ndibani chje xi fechuko xuta? Xi tsaꞌexatꞌa altar sakutꞌachire yojore tjiuba xi kio nikꞌen joni chje. 14 ꞌBa=nde tsaꞌen ꞌenda Naꞌenna Jesucristo nga xuta xi faꞌaxtiuyare en ndare sjare mé= xi machjenre xi tsikjaꞌaxtiuya ion.

15 Tunga an niñajanni kitsichjaa̱n kjuaꞌñuni. ꞌBa ninga bi tetsiꞌindu_nuu̱ tuxi kuaꞌeninuu̱ tsajmi. ¡Tu̱sá mejénna̱ nga titjun kueya tsa tjin xi kjuaꞌana̱ kjuatsjabi nga ꞌba tsaꞌaa̱n! 16 Ngatꞌa nga tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Jesucristo, bi kui kjua nkꞌa kꞌuaxjeña̱ yojona̱. Ngatꞌa kui xa xi Naꞌenchana ꞌenena̱ nga saꞌaa̱n. ꞌBa nimaxuni ngatꞌana̱ tsa bi ꞌba saꞌaa̱n. 17 ꞌBamani, tsa tu kui kjua nga mejénna̱ nga ꞌba tetsaꞌaa̱n, ꞌba=tjinni nga sa̱kuna̱ chjina̱. Tunga bi tsa an xi ꞌbatsaꞌen kuamejénna̱, jngu xa xi ꞌbatsaꞌen kisꞌenena̱. 18 Kui kjuañu, ¿mé= xi chjina̱? Kui= kibi. Kjuatsja xi tjinna̱ nga bi faꞌachjia̱ nga tsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Jesucristo, asa jo mixan nga bi tsichjia̱n kjuaꞌñu xi tjinna̱ nga miꞌa mé= xi machjenna̱.

19 Jotsaꞌen bi faꞌachjia̱ ꞌba=nde tsaꞌen tsajain xi tjinnere nga sikꞌetjusun_ra̱, tunga chuꞌndare ngatsiꞌi xuta= tsaꞌaa̱n yojona̱, tuxi ꞌbatsaꞌen nkjin xuta saꞌen ngisaña̱ nga kꞌuangi ngatꞌare Cristo. 20 Ngajinre xuta judío tsaꞌaa̱n yojona̱ joni xuta judío, tuxi saꞌenña̱ nga kꞌuangi kui. Ninga tsa bi batexumana̱ kjuatexumare Moisés, tunga ngajinre xuta xi batexumare kjuatexumo tsaꞌaa̱n yojona̱ joni tsa ko an batexumana̱, tuxi saꞌenña̱ nga kꞌuangi kui. 21 ꞌBa ngajinre xuta xi bi judío, xi tsajainre kjuatexumare Moisés, tsaꞌaa̱n yojona̱ joni tsa ko an tsajainna̱ kjuatexumo, tuxi saꞌenña̱ nga kꞌuangi kui. Tunga bi tejñatꞌaxin_ra̱ kjuatexumare Naꞌenchana, ngatꞌa tetsikꞌetjusun=ña̱ kjuatexumare Cristo.

22 ꞌBa ngajinre xuta xi bi tjijngu kakun ngatꞌare mé= xi makjainna, tsaꞌaa̱n yojona̱ joni tsa ko an bi tjijngu kakua̱n, tuxi saꞌenña̱ nga kꞌuangi kui. Ngu, tetsaꞌaa̱n yojona̱ jó= kun nga jngu jngu xuta, tuxi ku̱an sikꞌangi yakꞌaña̱. 23 Tetsaꞌenyajaa̱ kibi tuxi kuajesun yejeni en ndare Jesucristo, tuxi ko an sa̱kutꞌanina̱ kjuanda xi tsja enndo.

24 ¿A bi ꞌyo, kionga nkjin mani xi mangatsanga chuya, jngu sani xi tsaꞌen? Kui kjua nda tiyutsangañu, tuxi siꞌanñu. 25 Xuta xi mangatsanga chuya ne nda ꞌbendunda ꞌba ꞌbechjon yejere yojore xi ku̱an siꞌonre. Ngu ꞌbatsaꞌen tuxi saꞌenni jngu kjuatjo xi taꞌa fekjua. Tunga ña tebeninda=ña tuxi siꞌanña mé= xi bi fekjua. 26 ꞌBa ngatꞌana̱, temangatsanga kixikixiña̱ kaꞌnda ngaꞌnde ña fetꞌa. Bi tekjaa̱n joni jngu xi tu chu̱ba̱ tibeꞌejin isen. 27 Tusa tetsja_ra̱ kjuanima yojona̱ ꞌba tetsaꞌaa̱n nga kjuintꞌe mé= xi an mejénna̱. Tsa chjen, jaskan nga je kitsikjaꞌaxtiuya_ra̱ xuta xi yakꞌa, bi kuaꞌeꞌndena̱ nga ku̱angatsangaa̱ chuya ko an.

10

1 Jun ntsꞌia̱, bi mejénna̱ nga sichiyajiun jó kuánre xuta chingana nixtjin kuatse jan. Nga ngatsiꞌi kitsjen ngi yufi xi yaku ndiyare ꞌba jaꞌaxtiu ndachikun. 2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi kuajngukoni Moisés nga kisatendajin yufi ko ndachikun. 3 ꞌBa ndekuini xichine kiskinetsiꞌi xi kitsjare Naꞌenchana. 4 ꞌBa ndekui nanda kitsꞌini ngatsiꞌi xi kitsjare Naꞌenchana. Ngatꞌa ngatsiꞌi kitsꞌi nanda xi ꞌetjure naxi xi kitsjare Naꞌenchana, naxi xi kitsjenko. ꞌBa kui naxibiu Cristo= nini. 5 Ninga ꞌbatsaꞌen, Naꞌenchana bi kuatsjare ngatꞌare nkjin xutabiu, kui kjua tuchuña= kisꞌenduni mikꞌen ngaꞌnde tꞌaxin.

6 Ngayéje kibi kuán tuxi sꞌejñanina joni jngu kjuakusun ngatꞌana, tuxi bi simejénña xi chꞌo, jotsaꞌen kitsimején xutabiu. 7 Ninga bi nichji_ru naꞌen xi ntsja xuta mandani jo kitsaꞌen yakꞌa xutabiu. Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Xuta tsikꞌendu ꞌba kiskine ꞌba kitsꞌi, ꞌba saꞌe tsisetjen nga kitsitsjare yojore.” 8 Bi siskakua yojona jo kitsaꞌen yakꞌa xutabiu, ꞌba kui= kjua jesunni kanján mi nga tu jngu nixtjin sa. 9 Ninga bi xutꞌayakua Naꞌenchana jo kitsaꞌen yakꞌa xutabiu, ꞌba kui= kjua kiskinenire tjiuye ꞌba jesun. 10 ꞌBa ninga bi tsujetoꞌon Naꞌenchana jo kitsaꞌen yakꞌa xutabiu, ꞌba kui= kjua ankje xi batexumare kjuabeyo kitsikꞌenni.

11 Ngayéje kibi xi kuánre xuta chingana, kui xi kisꞌejña kusunna. ꞌBa enre Naꞌenchana kuaꞌindutꞌa kibiu, tuxi kuaku ndiyanina ña xi tetsuba nixtjin xi je mején kjuetꞌa.

12 ꞌBamani, xi tsikjaꞌetsjen nga nda kixi sejña, ngatakutsejenre yojore, tuxi bi skajinni ndekuini je. 13 Xi kjima ngatꞌa tsojon nga tichutꞌayakonu bi ngisa tsꞌaxtiu ngisa nga ko mare mé= xi kjima ngatꞌare xuta xi yakꞌa. Tsikꞌetjusun= mé= xi nchja Naꞌenchana ꞌba bi sjaꞌnde tsa ngisa ꞌñu xutꞌayakonu nga ko mare mé= xi ku̱an xukjuakonu. Tusa sja ndiyanu jótsaꞌen kꞌuetju nga xutꞌayakonu, tuxi xukjuakoninu mé= xi kjuaꞌenio.

14 ꞌBamani tsuꞌba, jun ntsꞌia̱ xi tsimején_nuu̱, tisentꞌaxin_ru jo tsaꞌen xuta nga tsichjire naꞌen xi ntsja xuta mandani. 15 Tefako_nuu̱ joni xuta xi be mé= xi tsaꞌen. Nde jun= tikjaꞌetsjenñu tsa kjuakixi mé= xi texin_nuu̱. 16 Kionga ꞌyáa binu tsje nga baꞌe_ra kjuanda Naꞌenchana, ¿a bi jngu yojo maña ko Cristo ngatꞌa tseꞌe jinre? ꞌBa kionga china niñuxtila xi bakjanya_ra xingia, ¿a bi jngu yojo maña ko Cristo ngatꞌa tseꞌe yojore? 17 Tu jngu= ma sani niñuxtilo. Kui kjua tu jngu yojo maña, ninga nkjin maña ña. Ngatꞌa tu jngu niñuxtila china.

18 Chutsejenꞌa chuyo xuta xi tseꞌe Israel. Xi kjine yojore tjiuba xi baꞌere chje Naꞌenchana, ¿a bi tu jngu yojo ma ngatꞌa tseꞌe chje xi baꞌere Naꞌenchana, xi sꞌendusun altar? 19 Nga ꞌbi texia̱n, bi texia̱n nga chjire naꞌen xi ntsja xuta mandani, ninga yojo xi baꞌere joni chje. 20 Tusa kui= xi texia̱n. Chje xi tsja xuta xi tjin ngasunꞌndio, isennixtjin xi tsaꞌexatꞌare chanayiu tsjare ꞌba bi Naꞌenchana. ꞌBa bi mejénna̱ an nga jngu kuon ko isennixtjinbiu. 21 Bi ku̱an sꞌiuyo vasore Naꞌenchana ꞌba ko vasore isennixtjin xi tsaꞌexatꞌare chanayiu. Bi ku̱an xinetꞌo yamixare Naꞌenchana ꞌba ko yamixare isennixtjinbiu ngayeje. 22 Tsa siꞌon kibi, tsunire nga mejénnu nga ku̱astire Naꞌenchana. ¿A nikjaꞌetsjenñu nga ngisa tjinna kjuaꞌñu ña nga ko mare Naꞌenchana?

23 “Ma= tsaꞌaa̱n tume tsajminu”, tsu xuta. ꞌBa= tjin tsakaiñu, tunga bi ngayéje kjenndiya. “Ma= tsaꞌaa̱n tume tsajminu”, tsu xuta. ꞌBa= tjin tsakaiñu, tunga bi ngayéje tsja ngaꞌñuna. 24 Niꞌyá ngatamangisjai xi tu kjuanda tseꞌe, tusa ngatamangisjai kjuandare xuta xi yakꞌa.

25 Ku̱an xino tume yojo xi sateña ꞌba bi nikjaꞌetsjion tsa kui xi chꞌotsaꞌen kꞌuejña kjuafaꞌetsjennu. 26 Ngatꞌa ngayéje ngasunꞌndio ko ngayéje xi kio tjin, tseꞌe= Naꞌenchana.

27 Tsa jngu xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana sikjintꞌenu nga kuangin chino niñu ndaba ꞌba mejénnú kuangiun, chino tume xi kueyanu ꞌba bi nikjaꞌetsjion tsa kui xi chꞌotsaꞌen kꞌuejña kjuafaꞌetsjennu. 28 Tunga tsa tjin xi kuetsunu: “Naꞌen xi ntsja xuta= kuandani kitsaꞌere joni chje yojobi”, bi chino. Tꞌechjon_ru yojonu tu ngatꞌare xi ꞌba kitsunu ꞌba tu ngatꞌare kjuafaꞌetsjenre. 29 Ngatꞌare kjuafaꞌetsjenre xi ꞌba tsu tenchjaa̱, bi ngatꞌare kjuafaꞌetsjennu. ¿Ánñu jo tsu kjuafaꞌetsjenre xuta xi kjaꞌere kꞌuechjaꞌndenire mé= xi ma tsaꞌaa̱n? 30 Tsa tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare xi kjinia̱, ¿ánñu kuetsuni xuta nga bi nda tjin nga skinaa̱ tsajmibiu kionga je kitsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana?

31 ꞌBamani, tsa xino asa sꞌiu asa siꞌon tume tsajminu, ꞌba tiꞌon tuxi sꞌe̱jñatsejenni kjuajere Naꞌenchana. 32 Bi ꞌbejña_ru kjuanaꞌen xuta judío ninga xi bi judío ninga xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 33 Joni an, tume xi tsaꞌaa̱n, tsaꞌen=ña̱ mé= xi matsjare ngatsiꞌi xuta. Bi tu kjuanda tsaꞌan mangisjaa̱, tusa kjuandare xi yakꞌa, tuxi kꞌuangini.

11

1 Chjunginuu̱ jotsaꞌen kjengi_ra̱ Cristo.

2 Nda ꞌbaxje_nuu̱ ntsꞌia̱, ngatꞌa ngantsjai faꞌetsjennu ngatꞌana̱ ꞌba ngatꞌa ꞌbejñatjo xi yakuya_nuu̱, mé= xi kitsaꞌena̱ ꞌba kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱. 3 Tunga mejénna̱ nga nda ngatasꞌejinnu nga Cristo, kui xi ngakure nga jngu jngu xuta xiꞌin. ꞌBa xi xiꞌin kuán, kui xi ngakure chjunre. ꞌBa Naꞌenchana, kui xi ngakure Cristo. 4 Tuꞌya xuta xiꞌinñu xi kueꞌmo nindaku nga kjuako Naꞌenchana asa nga sikjaꞌaxtiuya en xi tsjare Naꞌenchana, kui xi bi tjibekun xi ngakure. 5 Tunga tuꞌya chjunñu xi bi kueꞌmo nindaku nga kjuako Naꞌenchana asa nga sikjaꞌaxtiuya en xi tsjare Naꞌenchana, kui chjunbiu bi tjibekun xi ngakure ngatꞌa jo=ni tsa kisꞌejunre kui. 6 Ngatꞌa tsa jngu chjun bi kueꞌmo nindaku, tusa ngatate ntsjare. ꞌBa tsa kjuasuba nga kuate ntsjare asa nga kꞌuejunre yojore, ngu, ngateꞌmo nindaku.

7 Xi xuta xiꞌin kuán bi tjinnere nga kueꞌmo nindaku. Ngatꞌa kui= xi isenre Naꞌenchana ꞌba kui xi bakutsejen kjuajere Naꞌenchana. Tunga xi chjun kuán, kui xi bakutsejen kjuajere xi xiꞌin kuán. 8 Ngatꞌa xuta xiꞌin xi titjun bi yojore chjun jendibani. Tusa chjun xi titjun yojore xuta xiꞌin jendibani. 9 ꞌBa bi kjuanda tseꞌe chjun kuanda xuta xiꞌin. Tusa chjun kuanda tu kjuanda tseꞌe xuta xiꞌin. 10 Kui kjuañu tjinnenire kueꞌmoni nindaku xi chjun kuán, tuxi kuakuni nga tjin xi batexumare. ꞌBa ngatatsaꞌen tu ngatꞌare ankjele xi tjin.

11 Tunga ngajinna ña xi makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, xi xiꞌin bi tijñatꞌaxinre xi chjun, ꞌba xi chjun bi tijñatꞌaxinre xi xiꞌin. 12 Ngatꞌa jotsaꞌen nga chjun xi titjun jendibanire yojore xuta xiꞌin, ꞌba=nde tsaꞌen ngandaꞌe xiꞌin tsinnire xi chjun kuán. ꞌBa ngayéje xi tjin Naꞌenchana ndibanire.

13 Jun suba chusun_ru ngatꞌare kibi. ¿A nda= tjin kionga jngu chjun kjuako Naꞌenchana nga bi kueꞌmo nindaku? 14 Jo tjin ngaꞌe ngasunꞌndio, ¿a bi ꞌyare nga jngu kjuasuba nga xuta xiꞌin sinduju ntsjare? 15 Tunga ngatꞌare jngu chjun, nda= bakure nga nduju ku̱an ntsjare, ngatꞌa kui xi kitsaꞌere nga nduju ku̱an ntsjare, tuxi kueꞌmoni nindaku.

16 Tunga tsa tjin xi bi tjijngu kakun ngatꞌare kibi, ngatjabe nga bi kjaꞌe tsaꞌen ñaꞌan ngisai ninga xuta xi yakꞌa xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana.

17 ꞌBa xi xin ngisa_nuu̱, bi nda ꞌbaxje_nuu̱. Ngatꞌa kioxu nga mañojon, tusaxu ngisa ma xi chꞌo nga ko mare xi nda. 18 ꞌBa xi tjun xin_nuu̱ nijmi xi tjiꞌbena̱ nga bakjanyaxu xingiu nga mañojon ngaya ningu. ꞌBa tjin= tsajmi xi makjainna̱ ngatꞌare kibiu. 19 Kjuakixi= nga machjen nga kuakjanyo xingiu, tuxi xiaña ꞌyá= xi kixi sejña ngixkun Naꞌenchana.

20 Kionga mañojon, bi ꞌba teñoꞌon jotsaꞌen yakuyana Naꞌenna Jesucristo nga tsakjenko jñu xutare. 21 Ngatꞌa kioxu nga bechiu, nga jngu jngu xi tjin ngajinnu ja kjebe ja kjebexu nga kjine xi tseꞌe. ꞌBa tjinxu xi bi sakure xichine ꞌba tjinxu xi machꞌi. 22 ¿A tsajainnu niꞌya ña ku̱an xino ꞌba sꞌiu? ¿Ánñu joni tsajmi xi tumé chjire teniko=ñu ningure Naꞌenchana ꞌba tebaꞌe_ru kjuasuba xuta xi tumé tjinre? ¿Jó xin_nuu̱? ¿A nda= kꞌuaxjenu? Bi nda kꞌuaxjenu ngatꞌare kibi.

23 Ngatꞌa Naꞌenna Jesucristo yakuyana̱ kibi, ꞌba kui xi kitsikjaꞌaxtiuya ngani_nuu̱. Ndekuini nistjen nga kjiningantsja, kiskjebe niñuxtila. 24 ꞌBa kionga je= kitsjare kjuanda Naꞌenchana, yakjanya niñuxtilo ꞌba ꞌbi kitsu: “Kibi= yojona̱ xi singantsjaa̱ tu kjuanda tsojon. ꞌBa tiꞌon tuxi kjuaꞌetsjenninu ngatꞌana̱.” 25 ꞌBa kionga je kiskine xichine, ꞌba nde kiskjebe chutsiun, ꞌba ꞌbi kitsu: “Kui= chutsinbiu xi tibakutsejen kjua xatse xi tiꞌbendakonu Naꞌenchana. Ngatꞌare jinna̱ tisꞌendakoni kjuabiu. ꞌBa tiꞌon tuxi kjuaꞌetsjenninu ngatꞌana̱ ngantsjai nga sꞌiu.” 26 ꞌBamani, jotjin ndiya nga xino niñuxtilo ꞌba sꞌiu chutsiun, teꞌbeñu nijmi ngatꞌare kjuabeyare Naꞌenna kaꞌnda nga kjuaꞌe ngani.

27 Ngu, tuꞌyañu xi bi skuekun nga skine niñuxtilo ꞌba nga kꞌuiya chutsinre Naꞌenna, kui xi majngije ngatꞌare yojore ko jinre. 28 ꞌBamani, nga jngu jngu xuta tjinnere nga sinkjinre kjuafaꞌetsjenre tsa tsje tjin, kionga kje kjinejín niñuxtilo ꞌba nga kje ꞌbiyaá chutsiun. 29 Ngatꞌa tsa tjin xi tuchuba skine ꞌba tuchuba kꞌui nga bi skuekun nga yojore Naꞌenna kibiu, kui xi tikanine tajngure je yojore jotsaꞌen tikjine ꞌba tjiꞌbi. 30 Kui= kjuañu tjinni ngajinnu nkjin xi sefesun ꞌba xi inda tjinre, ꞌba je jesun masen. 31 Tunga tsa tjun nda sinkjin_ra kjuafaꞌetsjenna, bi siꞌanna kjua. 32 Tunga kionga Naꞌenna Jesucristo tsaꞌenna kjua, kui baku ndiyana xi kjuakixi, tuxi bi cha̱jaña nga siꞌankona kjua xuta xi tjin ngasunꞌndio.

33 ꞌBamani ntsꞌia̱, nga ku̱añojon nga kuechiu, chuya_ru xingiu. 34 Tsa tjin xi ꞌñu bojore, ngatakjen ndaba, tuxi bi xaninejeninu kionga ku̱añajanko xingiu. ꞌBa ngatꞌare kjua xi tjin ngisa ngajinnu, kio= kꞌuendajia̱n nga̱ kjuikun_nuu̱.

12

1 ꞌBa ngandaꞌe, ntsꞌia̱, mejénna̱ nga xio xi kjuakixi ngatꞌare nkjin kuya kjuanda xi tsjana Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

2 ꞌYañu jó kjiñoꞌon nga kje makjainnu Naꞌenna. Joni tsa kichjufenu nga tsangitjengiu naꞌen xi bi mare nchja, xi ntsja xuta kuandani. 3 ꞌBamani, xin_nuu̱ nga tuꞌyá xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana titsikinchja ma nchja bojore Jesús. ꞌBa nde niꞌyá ma tsu: “¡Jesús xi Naꞌenna!”, tsa bi Isennixtjintsjere Naꞌenchana tijñajin inimare.

4 Ja kjaꞌe ja kjaꞌe kjuanda xi kitsaꞌena, tunga tu jngu= ma sani Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi tsjana kibiu. 5 Ja kjaꞌe ja kjaꞌe tsaꞌen ñaꞌaxatꞌa_ra̱ xingia xi makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, tunga tu jngu= ma sani Naꞌenna Jesús xi tsja xana. 6 ꞌBa ja kjaꞌe ja kjaꞌe xa xi Naꞌenchana tsaꞌen ngajinna ngatsiꞌa, tunga tu jngu Naꞌenchana xi tsaꞌen ngayéje kibiu.

7 ꞌBa nga jngua jngua kitsaꞌena mé= xi bakutsejen Isennixtjintsjere nga tu kjuanda tsajan ngatsiꞌa. 8 Ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana, tjin xi baꞌere kjuanda nga kuinchja en xi tse kjuankjin kakun tjinre, ꞌba ngatꞌare ndekuini Isennixtjiun, tjin xi baꞌere kjuanda nga kuetsuya jó tsunire xi tjin. 9 Tjin xi ndekuini Isennixtjiun tsjare kjuanda nga ngisa nda ku̱akjainre, ꞌba tjin xi ndekuini Isennixtjiun tsjare kjuanda nga ku̱anre sinda xuta. 10 Tjin xi mare tsaꞌen kjuakun, ꞌba tjin xi mare tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsjare. ꞌBa tjin xi mankjinre tsa kjuakixi nga Isennixtjintsjere Naꞌenchana tijña ngajinre xuta asa isennixtjin xi bi nda. Tjin xi mare nchja kjaꞌe kjuanga en, ꞌba tjin xi tsuya jó tsunire enbiu. 11 Tunga ngayéje kibi jngu sani ꞌba ndekuini Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi tsaꞌexajinna, ꞌba kui xi tsjare kjuanda nga jngu jngu xuta jotsaꞌen nga Kui mejénre sjare.

12 Joni yojona. Jngu mani, tunga nkjin= kaꞌa tjinre. ꞌBa ngatsiꞌi kaꞌa xi tjinre, ninga nkjin kaꞌa mani tu jngu yojo ma sani. ꞌBa nde ꞌba= tsaꞌennire ngatꞌare Cristo. 13 Ngatꞌa tu jngu Isennixtjintsje kisatendaña ngatsiꞌa ꞌba ꞌba=tsaꞌen tu jngu yojo kuánña, ninga xuta judío asa kjaꞌe xuta, ninga xi chuꞌnda asa xi ndaire yojore. Ngatsiꞌa kikaꞌena nga kjiꞌyaa ndekuini Isennixtjintsje.

14 Jngu yojore xuta nkjin= kaꞌa tjinre, bi tu jngu= mani. 15 Tsa jngu ndsakua kuetsu: “Bi jngu kaꞌa tseꞌe yojo kuáa̱n, ngatꞌa bi ntsja kuáa̱n”, tsa ꞌba kuetsu, ¿a tu kui= kjua bi nde tseꞌe yojo ku̱anni? 16 ꞌBa tsa jngu ñajan kuetsu: “Bi jngu kaꞌa tseꞌe yojo kuáa̱n, ngatꞌa bi xkun kuáa̱n”, tsa ꞌba kuetsu, ¿a tu kui= kjua bi nde tseꞌe yojo ku̱anni? 17 Tsa yojona tu jngu xkuan kuán sa, ¿jótsaꞌen ku̱an kjuinuꞌyaña? ꞌBa tsa yojona tu jngu ñajan kuán sa, ¿jótsaꞌen ku̱an xujenña?

18 Tunga Naꞌenchana kitsaꞌen yojona ko nkjin kaꞌa ꞌba ꞌendu xki kaꞌa ña kuamejénre kui. 19 Ngatꞌa tsa tu ngusun ngayéje kaꞌa, bi sꞌe̱ yojo. 20 Kui kjuañu ninga nkjin kaꞌa mani, tunga tu jngu= yojo.

21 ꞌBa tuxkuan bi ma tsure ndsa: “Bi machjenra̱.” Ninga nindakua bi ma tsure ndsakua: “Bi machjenra̱.” 22 Tusa xki kaꞌa yojona xi mana joni tsa bi ꞌñu tjinre ngaꞌñu, kui xi ngisa ꞌñu machjen ngisa. 23 ꞌBa xki kaꞌa yojona xi mana nga bi ꞌñu chjire, kui xi ngisa nda nikuenda. ꞌBa xki kaꞌa yojona xi bi mejénna nga xiare, kui= xi ngisa nikꞌejñaꞌma. 24 ꞌBa xi ma ꞌyare, bi machjen nga ꞌba sikua. Tunga Naꞌenchana ꞌba=tsaꞌen ꞌenda yojona, nga ngisa nda sikuenda kaꞌare yojona xi mana nga bi ꞌñu chjire. 25 ꞌBa= kitsaꞌen Naꞌenchana, tuxi bi ku̱an jó ya sꞌe̱ni xki kaꞌa xi tjinre yojona, tusa ngusun tsaꞌen ngatsikuendakaña xinkjin. 26 Tsa jngu kaꞌa yojona on tjimare, ꞌba=nde on tjimare xi yakꞌa. ꞌBa tsa jngu kaꞌa yojona ꞌñu nda tjiꞌnaxje, ꞌba=nde ngatsiꞌi xi yakꞌa tsja kjimare.

27 Ngu ngatsiꞌu yojore Cristo kuon, ꞌba nga jngu jnguu xki kaꞌare yojobiu kuon. 28 Ngajinre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, Naꞌenchana jaꞌajin apóstoles joni xi titjun, xi majóni profeta xi tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsjare, xi majánni maestru, ꞌba saꞌe xi mare tsaꞌen kjuakun, ꞌba xi mare tsinda xuta, ꞌba xi be jótsaꞌen kuaseko xuta, ꞌba xi be jótsaꞌen saꞌen nga saꞌexastin xuta, ꞌba xi mare nchja kjaꞌe kjuanga en xi tsjare Naꞌenchana.

29 Bi ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo apóstoles kuán, bi ngatsiꞌi xi profeta, bi ngatsiꞌi xi maestru, ꞌba bi ngatsiꞌi xi mare tsaꞌen kjuakun. 30 Bi ngatsiꞌi kitsaꞌere kjuanda nga ku̱anre sinda xuta, bi ngatsiꞌi kitsaꞌere kjuanda nga ku̱anre kuinchja kjaꞌe kjuanga en, ꞌba bi ngatsiꞌi mare tsuya jó tsunire en xi Naꞌenchana tsjare xuta. 31 Tunga ngajinre ngayéje kjuanda xi tsjana Isennixtjintsjere Naꞌenchana, timijon xi ngisa nda kuasekore xuta.

Tunga an kuakun_nuu̱ jngu ndiya xi ngisa nda tjin.

13

1 Tsa nchja nkjin kuya en xi mare xuta ꞌba ko en xi nchja ankjele, tunga tsa bi tsimijaa̱n xi yakꞌa, an jo=ni jngu tsajmi xi tu fane asa jngu tsajmi xi chꞌotsaꞌen nuꞌyare nga nikjane. 2 ꞌBa tsa mana̱ nikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana joni jngu profeta, asa mankjinna̱ ngayéje xi ꞌmo ꞌejña Naꞌenchana, asa ꞌbia̱ ngatꞌare ngayéje xi tjin, asa nda makjainna̱ ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana nga kaꞌnda ku̱anna̱ xin sikasen jngu nindu, tunga tsa bi tsimijaa̱n xi yakꞌa, tumé chji_ra̱. 3 ꞌBa tsa sja_ra̱ xuta ni̱ma̱ ngayéje xi tjinna̱, ꞌba kaꞌnda singantsjaa̱ yojona̱ tuxi kuitini tu kjuanda tseꞌe xuta xi yakꞌa, tunga tsa bi tsimijaa̱n xi yakꞌa, tumé chjire kibiu.

4 Xi tjinre kjuanimejen, kui xi tjinre kjuatsejnda ꞌba nda xuta. Xi tjinre kjuanimejen bi xin kakun, bi nchja en nkꞌa kakun, bi nkꞌa ꞌbaxje yojore, 5 bi chꞌo tsaꞌen ko xi yakꞌa, bi mangisjai xi tu kjuanda tseꞌe tajngu, bi taꞌa makjanre, bi ꞌbejin kakun nga chꞌo kuataꞌen, 6 bi tsja sꞌere ngatꞌare mé= xi bi kixi tsaꞌen xuta. Tusa matsjare ngatꞌare xi kjuakixi. 7 Xi tjinre kjuanimejen bi tsikjere kakun, bi tsichaja kjuamakjainre, tusa kuyantsjai, ꞌba chukjuakore tumeñu.

8 Kjuanimejen niñajanni kjuetꞌa. Kjuaꞌe nixtjin nga bi nde sꞌe̱nire kjuanda xuta nga sikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana joni profeta, ninga nga kuinchja kjaꞌe kjuanga en, ninga nga ku̱ankjinre jó tsunire xi tjin. 9 Ngatꞌa tu chuba sani xi mankjinna ngandaꞌe, ꞌba tu ichi sani xi nikjaꞌaxtiuya ngatꞌare Naꞌenchana ngandaꞌe. 10 Tunga kionga kjuaꞌe xi kjuakixi kjin, kio= kjue xi tu ichi ꞌyasa ngandaꞌe.

11 Kionga kiꞌndia̱, kinchjaa̱ jotsaꞌen nchja jngu kiꞌndi chi, ꞌba kitsikjaꞌetsjia̱n jotsaꞌen tsikjaꞌetsjen jngu kiꞌndi chi, ꞌba kuankjinna̱ jotsaꞌen mankjinre jngu kiꞌndi chi. Tunga kionga je kuachinga, ꞌejñatꞌaxia̱n kjuakiꞌndina̱. 12 Ngandaꞌe tu xa̱= tjimatsejenna joni tsa jngu chutsin techutsejenya. Tunga kjuaꞌe nixtjin nga nda xia. Ngandaꞌe tu chuba mankjinna. Tunga kjuaꞌe nixtjin nga nda ku̱ankjinna, jofatsaꞌen bena Naꞌenchana.

13 Ngaján kibi niñajanni kjuetꞌa: nga makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, nga chuya_ra xi sjana, ꞌba nga sꞌena kjuanimejen. ꞌBa ngajinre ngaján, kjuanimijon xi ngisa chjire.

14

1 Tꞌe_ru kakun nga ngisa simején ngiso xi yakꞌa ꞌba nde timijon nkjin kuya kjuanda xi tsjana Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Tunga ngisa timijon nga sikjaꞌaxtiuyo en xi Naꞌenchana tsja. 2 Ngatꞌa xi kitsaꞌere kjuanda nga kuinchja en xi kjaꞌere, tu Naꞌenchana sani fako, bi xuta. Ngatꞌa Isennixtjintsjere Naꞌenchana ndibanire mé= xi nchja, ꞌba tuꞌyá be jó tsunire xi nchja. 3 Tunga xi kitsaꞌere kjuanda nga tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsjare, kui xi fako xuta, tuxi sja ngaꞌñunire, siꞌñu kakunni ꞌba tsitsja kakun. 4 Xi nchja en xi tuꞌyá mankjinre ndekui tsjangaꞌñu tajngunire yojore. Tunga xi tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsjare, kui xi tsja ngaꞌñure xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna.

5 Mejénna̱ tsakaiñu nga ngatsiꞌu kuaꞌenu kjuanda nga kjuinukjuo kjaꞌe kjuanga en, tunga ngisa mejénna̱ tsa kuaꞌenu kjuanda nga sikjaꞌaxtiuyo en xi Naꞌenchana tsja. Ngatꞌa ngisa= chjire enbiu nga ko mare en xi tuꞌyá mankjinre. Tunga nda= tjin tsa kuinchja en xi tuꞌyá mankjinre tsa kuetsuyara, tuxi ꞌbatsaꞌen sa̱ku ngaꞌñunire xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna.

6 ꞌBamani ntsꞌia̱, tsa kjuikun_nuu̱ ꞌba kjuako_nuu̱ en xi tuꞌyá mankjinre, tsa ꞌba saꞌaa̱n, ¿a kuaseko_nuu̱? ¿A bi ngisa nda tjin nga xin_nuu̱ mé= xi ꞌbejñatsejen Naꞌenchana, asa xin_nuu̱ mé= xi mankjinna̱, asa sikjaꞌaxtiuya_nuu̱ en xi Naꞌenchana tsja, asa kuakuya_nuu̱ mé= xi kitsaꞌena̱? 7 Kaꞌnda tsajmi xi tsajainre jnda tunga fane joni tjio asa najni, tsa bi nda kjuinikjane, ¿jó tsaꞌen xiaña ñáre son xi tjinikjane? 8 ꞌBa tsa bi nda kjuinikjane tjio, ¿a kꞌuendunda= chasoldadu nga kuekjan? 9 ꞌBa nde ꞌba= mani ngajinnu. Tsa kuixun en xi tuꞌyá ku̱ankjinre, ¿jótsaꞌen ku̱ankjinnire xuta mé= xi kjuinukjuo? ꞌBa jo=ni tsa tu kjuinukjuajin ision.

10 Kjuakixi= nga nkjin en tjin ngasunꞌndio ꞌba ngayéje ꞌñu= chjire ngatꞌare xi mankjinre. 11 Tunga tsa bi mankjinna̱ en xi tifakona̱ jngu xuta, ngu ku̱an_ra̱ joni jngu xuta xi bi tseꞌe nangire, ꞌba an ku̱anna̱ xutabiu joni jngu xuta xi xin nangire. 12 Ngu, mé= jun tsuꞌba, mejénnú nga sꞌe̱nu nkjin kuya kjuanda xi tsjana Isennixtjintsjere Naꞌenchana, chjoꞌo kjuanda nga ku̱annu kuaꞌe ngaꞌñu_ru xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna.

13 ꞌBamani, xi nchja en xi tuꞌyá mankjinre, ngatiꞌare Naꞌenchana, tuxi ku̱anire kuetsuya jó tsunire en xi nchja. 14 Ngatꞌa tsa kuinchjaa̱ en xi tuꞌyá mankjinre nga kjuakua̱ Naꞌenchana, tu inimana= fako Naꞌenchana tunga kjuafaꞌetsjenna̱ bi faꞌasꞌenjinre. 15 ꞌBamani, ¿mé= xi tjinnere saꞌaa̱n yaꞌa? Ngu saꞌaa̱n ngojó. Kjuakua̱ Naꞌenchana ko inimana̱, tunga ꞌba nde kjuakua̱ ko en xi mankjinna̱ ngayeje. Sia̱ ko inimana̱, tunga ꞌba nde sia̱ ko en xi mankjinna̱ ngayeje. 16 Ngatꞌa tsa tu ko inimari sa tenichji_ri Naꞌenchana, ꞌba tsa tibasen ñojonri jngu xi bi be mé= xi teñeꞌen, ¿jótsaꞌen tu jngu saꞌenkori yojore nga sjare kjuanda Naꞌenchana, kionga bi tjimankjinre mé= xi tesji? 17 Kjuakixi= nga nda tebaꞌe_ri kjuanda Naꞌenchana nga ꞌba teñeꞌen, tunga bi tisaku ngaꞌñure xuta xi yakꞌa.

18 Tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana nga ngisa nchja ngisaa̱ kjaꞌe en xi Kui tsjana nga ko mare jun. 19 Tunga nga mañajan xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, ngisa= ndani tu ón sa ndsuꞌbaa̱ en kuinchjaa̱ xi ku̱ankjinre xuta nga ko mare te mi en xi tuꞌyá ku̱ankjinre, ngatꞌa en xi ku̱ankjinre, kui= xi kuasekore xuta.

20 Ntsꞌia̱, bi nikjaꞌetsjion joni kiꞌndi nisti. Ngatjamo joni kiꞌndi nisti ngatꞌa tseꞌe kjuachꞌo, tunga tikjaꞌetsjion jotsaꞌen tsikjaꞌetsjen xuta chinga. 21 Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo: “Kjaꞌe en ꞌba xuta xi xin nangire sichjia̱n nga kjuakua̱ naxinandabi. Tunga ninga tsa ꞌba saꞌaa̱n, bi kuasen ñojonna̱, kitsu Naꞌenchana.” 22 ꞌBamani, en xi kjaꞌe kjuanga nchja xuta, kui xi bakutsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui ꞌba bi kjuanda tseꞌe xi je makjainre. Tunga en xi Naꞌenchana tsja xi tsikjaꞌaxtiuya xuta, kui xi tu kjuanda tseꞌe xuta xi je makjainre ꞌba bi kjuanda tseꞌe xi bi makjainre.

23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsa jngu ngaꞌnde ku̱añojon ngatsiꞌu xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna ꞌba tsa ngatsiꞌu kjuinukjuo en xi tuꞌyá mankjinre, ꞌba kjuaꞌasꞌen kio xuta xi bi be mé= xi teñoꞌon asa xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, ¿a bi kuetsu nga skanu? 24 Tunga tsa ngatsiꞌu tenikjaꞌaxtiuyo en xi Naꞌenchana tsjana, ꞌba kjuaꞌasꞌen kio xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna asa xi bi be mé= xi teñoꞌon, kionga kjuintꞌe ngayéje xi temixun, kio skue nga tjinre je ꞌba kuanejere ngayéje xi temixun. 25 Nga tibasen ñojon, sꞌe̱jñatsejen mé= xi tjinndujinꞌmo inimare, ꞌba kuasenkunchꞌin nga sichjire Naꞌenchana, ꞌba sikixiya nga kjuakixi nga Naꞌenchana tijñajin ngajinnu.

26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen, ¿mé= xi tjinnere siꞌan, ntsꞌia̱? Kionga ku̱añajan tsiꞌu, tjin xi ngatjase jngu salmo, tjin xi ngatakuyare xuta xi yakꞌa, tjin xi ngatatsuya mé= xi ꞌbejñatsejen Naꞌenchana, tjin xi ngatanchja kjaꞌe kjuanga en, ꞌba tjin xi ngatatsuya jó tsunire ion. Ngayéje xi siꞌon nga jngu jnguu, tiꞌon tuxi kuaꞌe ngaꞌñuni_ru xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna. 27 ꞌBa tsa tjin xi kuinchja en xi tuꞌyá mankjinre, jó asa kaꞌnda ján ngatjama. Tunga jngu ngatjama sa nga kuinchja, ꞌba jngu xi ngatatsuya jó tsunire ion. 28 ꞌBa tsa tsajain xi mare tsuya jó tsunire ion, tusa xi mare nchja en xi tuꞌyá mankjinre xiu ngatꞌejña ngaya ningu ꞌba ngatjako tajngu yojore ko Naꞌenchana.

29 ꞌBa ngatꞌare xi tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsja, jó asa ján ngatjama. ꞌBa xuta xi yakꞌa ngatatsikjaꞌetsjen jó tsunire en xi inyantꞌe. 30 ꞌBa nga tinchja jngu xuta, tsa ngijngu xi kio tijña kꞌuejñatsejenre Naꞌenchana jngu en, ngatatsjaꞌndere xi tjun tinchja tsakaiñu. 31 ꞌBa ꞌbi=tsaꞌen nga jngu jnguu jun sikꞌako_ru xingiu nga sikjaꞌaxtiuyo en xi Naꞌenchana tsja, tuxi ngatsiꞌu ku̱anninu ꞌba sa̱kunu kjuaꞌñukakun. 32 Xi tjinre kjuanda nga tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsja ma batexumare kjuandabiu ꞌba ma kuya chu̱ba̱ nga kuinchja. 33 Ngatꞌa Naꞌenchana bi mejénre kjuasi, tusa mejénre nga sꞌe̱ kjuaxiu.

Jo ma ngajinre xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo, 34 xi yanchjin tjinnere nga xiu kꞌuendu ngaya ningu. Ngatꞌa bi tixaꞌndere nga kuinchja. Tusa tjinnere nga ngisa ngiꞌnde kueko yojore, jo tsu kjuatexumo. 35 ꞌBa tsa tjin xi mejénre nga ku̱ankjinre, ndaba ngatjaminingiyare xiꞌinre. Ngatꞌa bi nda tjin tsa jngu chjun kuinchja ngajinre xuta xi tjindu ningu.

36 ¿A nikjaꞌetsjenñu nga ngajinnu ꞌetutsꞌinre nga kisꞌeya nijmi enre Naꞌenchana? ¿A tu jun= xi texuntsjo ion? 37 Tsa tjin xi mare nga kui xi tsikjaꞌaxtiuya en xi Naꞌenchana tsja asa tisakure jngu kjuanda xi tsja Isennixtjintsjere Naꞌenchana, kui xi tjinnere nga sikixiya nga kjuatexumare Naꞌenchana xi tetsiꞌindu_nuu̱ ngaꞌe. 38 ꞌBa tsa tjin xi bi kuatesinre xi tetsiꞌindu_nuu̱ ngaꞌe, ꞌba nde bi sa̱tesinre kui ngayeje.

39 ꞌBamani ntsꞌia̱, timijon nga sikjaꞌaxtiuyo en xi Naꞌenchana tsja ꞌba bi ꞌbechjaꞌnde_ru xi kuinchja kjaꞌe kjuanga en. 40 Tunga ngayéje xi siꞌon, nda tiꞌon ꞌba kixi kixi tangiko.

15

1 ꞌBa ngandaꞌe ntsꞌia̱, mejénna̱ sikjaꞌetsjenya_nuu̱ en ndare Naꞌenchana xi jaꞌba kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱, xi kuakjainnu ꞌba xi kixi tenyajiun ngandaꞌe. 2 ꞌBa Ngatꞌare= kui kꞌuangi=ñu tsa nda kꞌuejñatjo en xi kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱, tsa bi ꞌba siꞌon tu kjuatjo= kuakjainnu.

3 Je kitsikjaꞌaxtiuya_nuu̱ en xi ngisa tjun tijña xi jaꞌaxtiuyana̱ nga Cristo kꞌenntjai ngatꞌare jena jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana, 4 ꞌba nga kisꞌeyanijin, ꞌba nga xi majánni nixtjin jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana, 5 ꞌba nga yakutsejenre yojore Pedro ꞌba jaskan xi tejó. 6 ꞌBa jaskan yakutsejenre yojore tsꞌaxtiu ón sientu ntsꞌia. Nkjin mani xi tjindu ngisa, ꞌba yakꞌa je jesun. 7 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen yakutsejenre yojore Santiago ꞌba jaskan ngatsiꞌi nchja chinga apóstol.

8 ꞌBa xi fetꞌani yakutsejenna̱ yojore an xi joni jngu kiꞌndi xi tsején. 9 Ngu an xi ngisa bi ꞌñu chjire ngajinre nchja chinga apóstol ꞌba bi bakinna̱ nga apóstol kꞌuinna̱, ngatꞌa kitsjengi=ña̱ xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. 10 Tunga tu ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana= nini kuán=ña̱ ꞌyá xi kuáa̱n ngandaꞌe. ꞌBa bi tu tifiton kjuanda xi kitsjana̱ Naꞌenchana. Tusa ngisa ꞌñu tetsaꞌexa ngisaa̱ nga ko mare nchja chinga apóstol xi yakꞌa. Tunga bi an xi ꞌba tetsaꞌaa̱n, tusa kjuandare Naꞌenchana xi tijñajinna̱. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsa an xi kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ asa nchja chinga apóstol xi yakꞌa; tunga xi ngisa chjire kui nga ꞌbatsaꞌen kjinikjaꞌaxtiuyee̱, ꞌba jun ꞌba=tsaꞌen kuakjainnu.

12 Tsa tifaꞌaxtiuya nga jaꞌaya nganire Cristo ngajinre mikꞌen, ¿jótsaꞌen nga tjin xi tsu ngajinnu nga bi kjuaꞌayare mikꞌen? 13 Ngatꞌa tsa bi kjuaꞌayare mikꞌen, ꞌba nde Cristo bi jaꞌayare ngajinre mikꞌen ngayeje. 14 ꞌBa tsa bi jaꞌayare Cristo ngajinre mikꞌen, tsu=nire nga tumé chjire en xi tenikjaꞌaxtiuyee̱ ꞌba nga tumé chjire nga makjainnu. 15 Tsa ꞌba tjin, ji̱n jín xi tsu en ndesu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, ngatꞌa tenikixiyanii̱ nga Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire Cristo ngajinre mikꞌen. Tsa kjuakixi nga bi kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, tsu=nire nga ninga Cristo bi kjuakixi nga jaꞌayare ngayeje. 16 Ngatꞌa tsa bi kjuaꞌaya nganire mikꞌen, ninga Cristo bi jaꞌayare ngayeje. 17 ꞌBa tsa bi jaꞌayare Cristo ngajinre mikꞌen, tumé chjire nga makjainnu. ꞌBa tojo tetsubajinjíun jenu. 18 ꞌBa jín nde xuta xi kuakjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo xi je jesun ꞌba jín nde kichaja ngayeje. 19 Tsa tu nixtjin xi tetsuba ngandaꞌe techuyasa_ra mé= xi sjana Cristo, ña jín xi ngisa nima ñaꞌan ngajinre xuta xi tjin ngasunꞌndio.

20 Tunga kjuakixi= nga Cristo jaꞌayare ngajinre mikꞌen. ꞌBa kui joni ture chan xi tjun, ngatꞌa kui xi tjun jaꞌayare ngajinre mikꞌen. 21 Ngatꞌa jotsaꞌen ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen jngu xuta jaꞌe kjuabeya ngasunꞌndio, ꞌba=nde tsaꞌen ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen kjaꞌe xuta kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen. 22 Ngatꞌa jotsaꞌen ngatꞌare Adán fesun ngatsiꞌi xuta, ꞌba=nde tsaꞌen ngatꞌare Cristo kꞌuendukun ngani ngatsiꞌi xuta.

23 Tunga jotsaꞌen nga ꞌbakore nga jngu jngu ꞌba=tsaꞌen kjuaꞌayare: Cristo tjun ꞌba jaskan xuta xi tseꞌe nga kjuaꞌe ngani kui. 24 Tjun skjaꞌare kjuaꞌñure ngatsiꞌi xi batexuma ꞌba ko ngatsiꞌi xi tjinre xa ꞌba ko xi tjinre kjuaꞌñu tsakaiñu, ꞌba jaskan singantsja ña batexuma ngaya ntsja Naina xi Naꞌenchana, ꞌba kio kjue ngasunꞌndio yaꞌa. 25 Ngatꞌa Cristo tjinnere nga kuatexumare kaꞌnda nga ngatsiꞌi xi stike kꞌuendungi ngi ndsaku. 26 ꞌBa enemigo xi fetꞌani nga sikjekjua, kjuabeyo. 27 Ngatꞌa Naꞌenchana kitsikꞌendungi ngi ndsaku Cristo ngayéje xi tjin. Tunga kionga tsu nga kjinikꞌendungi ngi ndsaku ngayéje xi tjin, tinchja tsejen nga bi ko Naꞌenchana tijñangi ngi ndsaku Cristo, ngatꞌa Naꞌenchana xi ꞌba kitsaꞌen nga kui tjindungi ngi ndsaku ngayéje xi tjin. 28 ꞌBa nga sꞌe̱ndungi ngi ndsaku Cristo ngayéje xi tjin, ꞌba=tsaꞌen ko Cristo xi Kiꞌndire Naꞌenchana mani singantsja yojore nga kꞌuejña ngixkun xi ꞌba kitsaꞌen nga ngi ndsaku kisꞌendungi ngayéje xi tjin. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana tu kui tajngu tseꞌe ku̱anni ngayéje xi tjin.

29 ꞌBa tsa bi kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, ¿jótsaꞌen machjen nga xuta batenda yojore ngojore mikꞌen? Tsa kjuakixi nga bi kjuaꞌayanire xuta, ¿ánñu tsaꞌenni kibiu?

30 ꞌBa ¿ánñu tetsubanii̱ jngu kjuabenichun xi tu tsjenngichantsjai̱ tsa bi faꞌayare mikꞌen? 31 Ngatꞌa an ntsꞌia̱, nyujun nyujun tjenngina̱ kjuabeya. Kjuakixi= xi xin_nuu̱ jotsaꞌen kjuakixi nga tsja= mana̱ nga makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo. 32 Tsa tu ngatꞌare mé= xi mejénre xuta, tsa kui kjua kiskjankoña̱ tjiuba tsꞌen xi tjindu naxinanda Éfeso, tsa ꞌba kitsaꞌaa̱n, ¿mé= xi kitsaꞌenni_ra̱? Tsa bi kjuaꞌaya nganire mikꞌen, ¿ánñu bi siꞌanña jo tsu xuta: “Xinia ꞌba sꞌia, ngatꞌa nyujunni kueyaña”?

33 Bi baꞌeꞌndio nga sꞌe̱jñunu. “Xi tsjenko xuta chꞌokun, ꞌba=nde chꞌokun ꞌbetju.” 34 Tikjaꞌetsjen ngañu xi kixi tjin ꞌba bi nde minyijeñu. Ngatꞌa tjin= yakꞌa ngajinnu xi bi be Naꞌenchana. ꞌBa xin_nuu̱, tuxi ku̱asubaninu.

35 Tunga tsa tjin xi ꞌba kuetsu: “¿Jótsaꞌen kjuaꞌaya nganire mikꞌen? ¿Mé= yojo xi kuaꞌa ngani?” 36 ¡Xuta chikun! Xujma xi sꞌentje bi fesu tsa bi tjun sꞌeyanijin ꞌba kꞌuantjaiya. 37 ꞌBa bi tsa kui xi sꞌentje kui xi kjuesu, tusa xujma sani, tsa xujma trigo asa kjaꞌe xujma. 38 Tunga Naꞌenchana tsjare isen xujmo xi mejénre sjare, ꞌba tsjare nga jngu tsujmi ntje isen jotsaꞌen nga ꞌbakore xujmare.

39 Jotsaꞌen tjin kjaꞌe kjuanga kuya xujma ko tsujmi ntje, ꞌba=nde tjin kjaꞌe kjuanga kuya yojo ngayeje. Kjaꞌe= kun yojore xuta, kjaꞌe= kun xi tseꞌe tjiuba, kjaꞌe= kun xi tseꞌe tjiunise, ꞌba kjaꞌe= kun xi tseꞌe tjiuti. 40 ꞌBa ꞌba=nde kjaꞌe kun isen xi tjin ngankꞌaa ko xi tjin tꞌanangiu ngayeje, ꞌba kjaꞌe tsaꞌen tsitsejen xi tjin ngankꞌaa ko xi tjin tꞌanangiu. 41 Tsuꞌbiu kjaꞌe tsaꞌen tsitsejen, ꞌba naꞌenso kjaꞌe tsaꞌen tsitsejen, ꞌba niñu kjaꞌe tsaꞌen tsitsejen ngayeje. ꞌBa nga jngu jngu niñu xi tjin kjaꞌe kjaꞌe tsaꞌen tsitsejen.

42 ꞌBa=nde ku̱an nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen. Sꞌeyanijin= xi feꞌndu, tunga xi kjuaꞌaya nganire bi nde kjueꞌnduni. 43 Xi sꞌeyanijin kjuasuba tsja, tunga xi kjuaꞌaya nganire sꞌe̱=re kjuaje. Sꞌeyanijin= xi inda, tunga xi kjuaꞌaya nganire sꞌe̱=re ngaꞌñu. 44 Sꞌeyanijin= yojo xi yaꞌa xuta, tunga kjuaꞌaya= nganire yojo xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana sjare kjuabenichun. Tsa tjin yojo xi tu xuta yaꞌa, ngu, ꞌba=nde tjin yojo xi Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsjare kjuabenichun ngayeje.

45 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Xuta xi tjun xi Adán ꞌmi, kui xi kjininda ꞌba kitsaꞌere kjuabenichun.” Tunga Adán xi fetꞌani, kui xi kuán Isennixtjintsje xi tsjare kjuabenichun xuta. 46 Tunga mé= xi tsja Isennixtjintsjio bi titjun ndiba, titjun= ndiba xi xuta yaꞌa, ꞌba jaskan xi tsja Isennixtjintsjio. 47 Xuta xi tjun chojore tꞌanangiu kuandakoni, tunga xuta xi majóni ngankꞌaa jendibajenni. 48 Jo kjiꞌi xuta xi chojore tꞌanangiu kuandakoni, ꞌba=nde kun ngatsiꞌi xi tseꞌe tꞌanangiu. ꞌBa jo kjiꞌi xuta xi jendibajenni ngankꞌaa, ꞌba=nde kun ngatsiꞌi xi tseꞌe ngankꞌaa. 49 Jotsaꞌen ngandaꞌe kichꞌa= isenre xuta xi kuandakoni chojore tꞌanangiu, ꞌba=nde tsaꞌen xꞌa= isenre xuta xi jendibajenni ngankꞌaa.

50 Xin_nuu̱ kibi, ntsꞌia̱, nga yojo xi kichꞌa ngandaꞌe bi ku̱an sa̱kuꞌndere ña batexuma Naꞌenchana. Ninga xi feꞌndu bi sa̱kuꞌndere ngajinre xi bi feꞌndu. 51 Tjinuꞌyo kjuaꞌmobi. Bi ngatsiꞌa kueya, tunga kꞌuantjaiya tsiꞌiña. 52 Jotsaꞌen kitsa ꞌbechja ꞌba chjuxꞌa tuxkuan, ꞌba=tsaꞌen kitsa kꞌuantjaiya kionga kjuane tjio xi fetꞌani. Ngatꞌa nga kjuane tjio, mikꞌen kjuaꞌaya nganire ꞌba bi nde kueya ngisani, ꞌba kꞌuantjaiya tsiꞌiña. 53 Ngatꞌa yojo xi kichꞌa ngandaꞌe xi feꞌndu, ku̱an ngani yojo xi bi nde feꞌnduni. ꞌBa yojona xi ꞌme ngandaꞌe, ku̱an ngani yojo xi bi nde ꞌmeni.

54 ꞌBa kionga xi feꞌndu ku̱an ngani xi bi nde feꞌnduni, ꞌba yojo xi ꞌme ku̱an ngani yojo xi bi nde ꞌmeni, kio= kꞌuetjusun en xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Xi kitsaꞌen, kui xi kitsikjekjua kjuabeyo. 55 ¡Ji kjuabeya! ¿Jótsaꞌen siꞌan ngani? ¡Ji kjuabeya! ¿Ñá tijña ngaꞌñu xi sikꞌenkoni xuta?” 56 Ngatꞌa ngaꞌñure kjuabeyo, jio. ꞌBa ngaꞌñure jio kjuatexumo ndibanire. 57 Tunga baꞌe_ra kjuanda Naꞌenchana xi tsaꞌen nga ñaꞌan_ra je ko kjuabeya tu ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo.

58 ꞌBamani, ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n, kixi tinyo ꞌba bi nichojo yojonu. Ngantsjai tangiko nduju xare Naꞌenna Jesucristo, ngatꞌa ꞌyañu nga bi tu kjuatjo xi teñoꞌon nga ñaꞌaxatꞌa_ru kui.

16

1 ꞌBa ngatꞌare ton xi tjisꞌeku ngatꞌa tseꞌe xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna xi tjindu Jerusalén, ꞌba nde tiꞌon jo kixin_ra̱ ntsꞌia xi tjindu nangi Galacia. 2 Xki tamingu nga jngu jnguu tꞌejñatꞌaxinchiu ton, jotjin sa̱kunu. ꞌBa tꞌejñatjo tuxi kionga kjuechukun_nuu̱ bi tjinnere nga xjaꞌasunñu ton. 3 ꞌBa kionga kjuechaa̱, sikasia̱n naxinanda Jerusalén xuta xi jun xjaꞌajiun ꞌba sja_ra̱ xujun xi tsjare kjuaꞌñu, tuxi kuekoni ton xi kikoꞌo ngatꞌa tseꞌe ntsꞌia xi tjin ngajaan. 4 ꞌBa tsa nda tjin nga ko an kjuia̱, ngu, ñatjen jín kuekona̱.

5 Kio kjuikun_nuu̱ jaskan nga kjuaꞌaa̱ nangi Macedonia, ngatꞌa tjinne=re nga kjuaꞌaa̱ nangi xi kio tjin. 6 ꞌBa= ku̱an tsa kuatejñako_nuu̱ chuba nixtjin asa kio kjuaꞌana̱ nixtjinre nchꞌan, tuxi ku̱an kuisekonuu̱ ña jaskan kjui ngaña̱. 7 Ngatꞌa bi mejénna̱ nga tu kjuaꞌaxtiu_nuu̱. Tusa mejénna̱ kuatejñako_nuu̱ chuba nixtjin, tsa Naꞌenchana tsjaꞌndena̱. 8 Tunga kuatejñaa̱ naxinanda Éfeso kaꞌnda nga kjuaꞌe sꞌi pentecostés. 9 Ngatꞌa tixaꞌnde=na̱ nga saꞌaa̱n jngu xa xi nda, ninga nkjin xi bi mejénre nga ꞌba saꞌaa̱n.

10 Tsa kjuechukunnu Timoteo, nda chjubetjo, tuxi tsja sꞌe̱nire nga kꞌuejñajinnu. Ngatꞌa ndekui xare Naꞌenna Jesucristo tsaꞌenni joni an. 11 ꞌBamani, tuꞌyá ngatabeton. Tusa tiseko nga ngatjasꞌere kjuaxiu nga janda saꞌen ndiya, tuxi kjuaꞌekunnina̱ ngaꞌe. Ngatꞌa an ko ntsꞌia xi yakꞌa techuyee̱ nga kjuaꞌe.

12 ꞌBa ngatꞌare ntsꞌia Apolos, ꞌñu= ꞌene_ra̱ tsakaiñu nga kueko ntsꞌia xi kjuechukunnu. Tunga bi kuakjainre nga kuaje ngandaꞌe. Kio kuaje nga ku̱an xi saꞌen.

13 Tetsubachun ꞌba kixi tinyo ngatꞌare xi makjainna. Tiꞌñu kakún ꞌba tengaꞌñu. 14 ꞌBa ngayéje xi siꞌon ngatakutsejen kjuanimejénnu.

15 Ntsꞌia̱, ꞌyañu nga xinkjin xuta chinga Estéfanas kui xi tjun kuakjainre enre Naꞌenchana ngajinre xuta xi tjin nangi Acaya, ꞌba kui tu kuifa ni xa inyatsaꞌen sa ngandaꞌe nga inyabaseko ntsꞌia xi yakꞌa. 16 Temiꞌa_nuu̱ nga tikꞌetjusun_ru xuta xi joni kui ꞌba ko ngatsiꞌi xi ꞌñu tsaꞌexa ngatꞌare xabi.

17 Tsja= mana̱ nga jaꞌekunna̱ Estéfanas ko Fortunato ꞌba ko Acaico, ngatꞌa kui= xi tsakasekona̱ ngojonu. 18 Kitsjana̱ kjuaꞌñu kakun jo kitsaꞌen ngajinnu ngayeje. Kui kjuañu cha̱kunñu xuta xi joni kui.

19 Inyatsikasen_nuu̱ kjuateꞌnda ntsꞌia xi tjin nangi Asia. ꞌBa nde Aquila ko Priscila ꞌba ko ngatsiꞌi ntsꞌia xi mañajan ndaba ꞌñu tsikasennu kjuateꞌnda ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo. 20 ꞌBa ngatsiꞌi ntsꞌia xi tjin ngaꞌe inyatsikasennu kjuateꞌnda. ꞌBa ko kjuanimejen xi tsjana Naꞌenna titeꞌnda_ru xingiu ngayeje.

21 An Pablo ko ndsaa̱ tetsiꞌindu_nuu̱ kjuateꞌndana̱.

22 Tsa tjin xi bi tsimején Naꞌenna Jesucristo, kui xi ngatjasꞌejñatꞌaxinre Naꞌenchana. ¡Ndibai Naꞌen!

23 Ngatjasꞌenu kjuandare Naꞌenna Jesucristo. 24 Tsimején_nuu̱ ngatsiꞌu ngatꞌare Cristo Jesús.

2 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Xujun xi majóni xi San Pablo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu naxinanda Corinto

2 CORINTIOS

1

1 An, Pablo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi, xi jngu apóstore Jesucristo kuáa̱n jotsaꞌen kuamejénre Naꞌenchana. An ko ntsꞌia Timoteo tenikasenri̱ xujunbi jun xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana xi tetsubo naxinanda Corinto ko ngatsiꞌu xuta tsjere Naꞌenchana xi tetsubasun nangi Acaya.

2 Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

3 Ngatanichjire Naꞌenchana xi Naire ko Naꞌenre Naꞌenna Jesucristo, Naꞌenchana xi faꞌanimara ꞌba xi tsjana kjuaje kakun. 4 Kui tsjana kjuaje kakun ngajinre ngayéje kjua xi temitjaxtia, tuxi ko ña ku̱an kuaꞌeni_ra kjuaje kakun xuta xi tume kjua tifaꞌaxtiu. Kjuaje kakun xi Naꞌenchana tsjana, ndekui xi kuaꞌe ngani_ra xuta xi yakꞌa. 5 Ngatꞌa jotsaꞌen ꞌñu tisakutꞌana kjuanimare Cristo, ꞌba=nde tsaꞌen ꞌñu tisakuna kjuaje kakun ngatꞌare Cristo.

6 Tsa temitjaxtii̱ kjuanima, kio= tjindibanire nga tisakunu kjuaje kakun ꞌba nga kꞌuangiu. ꞌBa tsa tisakuni̱ kjuaje kakun, kio= tjindibanire nga tisakunu kjuaje kakun xi kuasekonu nga xukjuakonu ndekui kjuanima xi temitjaxtii̱. 7 Bi jó ján fai̱ kakui̱n ngatꞌare mé= xi chuyee̱ ngatꞌa tsojon. Ngatꞌa ꞌya=ni jotsaꞌen tisakutꞌanu kjuanimani̱, ꞌba=nde tsaꞌen sa̱kutꞌanu kjuaje kakunni̱.

8 Ntsꞌia̱, mejénni̱ nga xio ngatꞌare kjuanaꞌen xi tsitjaxtii̱ ngaꞌnde xi tijñajin nangi Asia. Ngatꞌa kjuanaꞌenbiu jo=ni jngu chꞌa xi je mején kitsukineni̱ kaꞌnda bi nde kichukjuakonini̱. Kaꞌnda kjinikjaꞌetsjen=nii̱ nga bi nde kuetsubachunni̱. 9 ꞌBa kuánni̱ joni tsa kueyee̱ tsakaiñu. Tunga ꞌba kuán tuxi bi ngatꞌa tsajain xunni_ri̱, tusa ngatꞌare Naꞌenchana xi tsikjaꞌaya nganire mikꞌen. 10 ꞌBa Kui tsꞌaxjejinni̱. ꞌBa kꞌuaxjejin nganini̱ ngajin kjuabeya joni kibiu. ꞌBa be=re takui̱n nga tojo kꞌuaxjejin ngisani̱. 11 ꞌBa jun ma misekonii̱ nga xuko Naꞌenchana ngatꞌani̱. Tsa nkjin mani xi inyafako Naꞌenchana ngatꞌani̱, ꞌba=nde nkjin mani xi sjare kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare kjuanda xi sakuni̱.

12 Kibi= xi kjuatsjani̱. Kjuafaꞌetsjenni̱ tsuyakixini̱ nga tsje ꞌba nga kixi temekue̱ yojoni̱ ngajinre xuta ngasunꞌndio ꞌba ngisa nda ngisa ngajinnu, jotsaꞌen tibaku ndiyani̱ Naꞌenchana. Ngatꞌa bi kjuafaꞌetsjenre xuta xi tibaku ndiyani̱, tusa kjuandare Naꞌenchana. 13 Xujun xi nikasee̱n niꞌindutꞌa=nii̱ tu kui sa tsajmi xi manu ꞌbexkiyo ꞌba mankjinnu. ꞌBa kuyaa̱ nga jngu nixtjin ku̱ankjin yejenu, 14 ninga ngandaꞌe mankjinchinu nga nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesús sa̱kunu kjuatsja ngatꞌani̱ jotsaꞌen ꞌba nde sakuni̱ kjuatsja ngatꞌanu ngayeje.

15 Ngatꞌa be=re takuaa̱n kibiu, kui kjua kuamejénnina̱ nga tjun kjuikun_nuu̱ tsakaiñu, tuxi sꞌe̱ninu jó kaꞌa kjuatsja. 16 Kitsikjaꞌetsjia̱n nga tjun kjuaꞌaa̱ ngajinnu nga kjuia̱ nangi Macedonia ꞌba kjuaꞌa ngañaa̱ nga kjuendiba ngañaa̱ nangibiu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ku̱an kuisekonuu̱ nga kuenikasennga ndiyanu nga kjuia̱ nangi Judea. 17 ꞌBamani, nga ꞌbatsaꞌen ꞌenda, ¿a bi nda kitsikjaꞌetsjia̱n? ¿Asa ꞌbenda=ña̱ mé= xi saꞌaa̱n jotsaꞌen xuta ngasunꞌndio, nga ndekuini chubabiu xia̱n “jun” ꞌba ko “junjun”?

18 Naꞌenchana xi be= nga chukori̱ bi ndekuini chubabiu mixii̱n “jun” ko “junjun.” 19 Ngatꞌa ngajinnu an ko Silvano ꞌba ko Timoteo kjinikjaꞌaxtiuyee̱ enre Naꞌenchana ngatꞌare Jesucristo xi Kiꞌndire, ꞌba Kui xi bi ndekuini chubabiu tsu “jun” ꞌba ko “junjun.” Tusa “jun” xi tseꞌe Naꞌenchana. 20 Ngatꞌa ngayéje xi Naꞌenchana tsuyatitjun nga saꞌen, kui xi “jun” ma ngajinre Cristo. Kui= kjuañu ngatꞌare Cristo “ꞌba ngatjama” mixunña ꞌba ꞌbatsaꞌen sakure kjuaje Naꞌenchana.

21 Naꞌenchana xi tsaꞌen nga jun ko ji̱n kixi kuinyajian ngajinre Cristo ꞌba kui= xi kitsja xana. 22 ꞌBa je ꞌetꞌana jngu chu̱ba̱ xi baku nga Kui tseꞌera ꞌba kitsjana Isennixtjintsjere nga kꞌuejñajin inimana, tuxi xiaña nga sakuna mé= xi jaskan sjana.

23 Tunga Naꞌenchana kuetsuyakixi nga kjuakixi= xi xin_nuu̱ nga kjuanda tsojon nga kje fijía̱n naxinanda Corinto jotsaꞌen kitsikjaꞌetsjia̱n tsakaiñu. 24 Bi tsa mejénni̱ kꞌueneri̱ mé= xi tjinnere nga ku̱akjainnu, ngatꞌa je= kixi tenyo ngatꞌare xi makjainnu. Tusa temisekua xingia nga tu jngu xa xi teñaꞌan, ꞌba ꞌbatsaꞌen sꞌe̱nu kjuatsja.

2

1 Kui kjua kixinña̱ nga bi nde kjuikunni_nuu̱, tuxi bi sꞌe̱ nganinu kjuaba. 2 Ngatꞌa tsa siba_nuu̱, ¿ꞌyá= xi sitsja nganina̱? ¿A bi tu jún sa, xi kitsjanu kjuaba?

3 Kui kjua kitsiꞌindu_nuu̱ kjaꞌe xujun tsakaiñu, tuxi bi sa̱kunina̱ kjuaba ngatꞌanu nga kjuechukun_nuu̱. Ngatꞌa jun= xi tjinnere nga kuaꞌenuu̱ kjuatsja. ꞌBa be=re takuaa̱n nga ngatsiꞌu tu jngu sitsjo kjuatsjana̱. 4 Nga tsiꞌindu_nuu̱ xujunbiu tse kjuanaꞌen jaꞌaxtia̱ ꞌba ꞌñu ba kisꞌena̱ ngayeje kaꞌnda kiskiꞌnda=ña̱. ꞌBa bi kitsiꞌindu_nuu̱ tuxi ku̱abaninu, tusa tuxi xiañu nga ꞌñu tsimején_nuu̱.

5 ꞌBa xi kitsjana̱ kjuaba, bi tu an tajngu xi ꞌba kitsikona̱, tusa kitsikꞌakotꞌachinu ngatsiꞌu. Kionga texia̱n kibi, bi ꞌñu kun nuꞌyare enna̱. 6 Mejen ngatsiꞌu je ꞌenere kjuanaꞌen xuta xi ꞌba kitsaꞌen, ꞌba je ku̱anire. 7 ꞌBa ngandaꞌe tusa tichatꞌa_ru ꞌba taꞌe_ru kjuaje kakun, tuxi bi kjuabo sikjenire kakun.

8 Kui kjua temiꞌani_nuu̱ nga taku ngani_ru xutabiu kjuanimejénnu. 9 Ngatꞌa kui kjua kitsiꞌinduni_nuu̱ ngayeje, tuxi skueña̱ jó kjiꞌi inimanu, tsa tjijngu kakún nga sikꞌetjusun ngayéje xi xin_nuu̱. 10 Xi sichatꞌa_ru, ꞌba=nde tsichatꞌa_ra̱ an. Ngatꞌa xi sichatꞌaa̱, tsa tjin mé= xi kitsichatꞌaa̱, ꞌba= kitsaꞌaa̱n nga tu kjuanda tsojon ngixkun Cristo, 11 tuxi bi saꞌennina chanayiu. Ngatꞌa ꞌyaña kjuamañare.

12 Kionga ꞌechaa̱ naxinanda Troas nga kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare ngatꞌare Cristo, Naꞌenna kitsjaꞌndena̱ nga kitsaꞌexaa̱ ngatꞌare kui ña tijña nangibiu. 13 Tunga bi xiu kisꞌe kjuafaꞌetsjenna̱, ngatꞌa bi kiskajia̱n ntsꞌia Tito. Kui kjua kitsikixantꞌaña̱ xuta xi tjin kio ꞌba kijia̱ nangi Macedonia.

14 ꞌBa Naꞌenchana ngatabaꞌere kjuanda xi tsaꞌen nga ngantsjai ñeꞌee̱n ngatꞌare Cristo Jesús ꞌba tiꞌbejñatsejen enre ngatꞌani̱. ꞌBa kui enbiu jo=ni tsajmi xi nda jen xi tifaꞌajnda nituña ngaꞌndeñu. 15 Ngatꞌa ji̱n jo=ni tsajmi xi nda jen xi Cristo tsingantsjare Naꞌenchana, xi tifaꞌajnda ngajinre xi inyaꞌbangi ꞌba ngajinre xi inyachaja. 16 Ngatꞌare xi inyachaja, chꞌo inyafaꞌajndare ꞌba inyatsikꞌenre. Tunga ngatꞌare xi inyaꞌbangi nda= inyafaꞌajndare ꞌba inyatsikꞌendukunre. ¿ꞌBa ꞌyá= xi mare xa joni kibi? 17 Ngu bi tebateñee̱ enre Naꞌenchana tuxi sa̱kunini̱ tsajmi jo inyatsaꞌen nkjin xuta. Tusa ko ngayéje inimani̱ nukjuai̱ ngixkun Naꞌenchana en xi tsjani̱, ngatꞌa tu jngu= mai̱ ko Cristo.

3

1 ¿A teꞌbetutsꞌin_ri̱ nga nda tenukjua nganii̱ ngatꞌani̱? ¿Asa machjenni̱ joni xuta xi yakꞌa jngu xujun xi nda kuinchja ngatꞌani̱, tuxi xjubetjo=nini̱ jun? ¿ꞌBa asa machjen=ni̱ tsa jun sindo jngu xujun, tuxi skjebetjonii̱ xuta xi yakꞌa? 2 Ngu jun suba=ñu xujunbiu xi nda nchja ngatꞌani̱, xi joni tsa kuaꞌindutꞌa inimani̱ xi ngatsiꞌi xuta be= ꞌba ꞌbexkiya. 3 ꞌYatsejen=re nga jun=ñu jo=ni xujun xi kitsiꞌindu Cristo, xi kitsikasenkoni̱, xi bi kjiniꞌindukoni tsajmi xi ꞌbi. Tusa ko Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi tijñakun kjiniꞌindukoni. ꞌBa bi ndiojo kuaꞌindutꞌa ion, tusa ngajin inimare xuta.

4 Be=re takui̱n kibi ngatꞌa chun_ri̱ Naꞌenchana ngatꞌare Cristo. 5 Ngu tsajain ngaꞌñuni̱ xi tu tsajain suba, tsa kuixii̱n nga tsajain mé= xi mani̱ ñeꞌee̱n. Tusa Naꞌenchana tsjani̱ ngaꞌñu nga ꞌba ñeꞌee̱n. 6 Ngu kui xi kitsikꞌendundeni̱, tuxi ku̱an siꞌaxatꞌani_ri̱ kjua xatse xi ꞌendako xuta. ꞌBa kjua xatsebiu, bi kjuatexuma xi tu kuaꞌindutꞌa sa, tusa xi titsaꞌen Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Ngatꞌa kjuabeya fikona xi kuaꞌindutꞌa, tunga Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsjana kjuabenichun.

7 ꞌBa kjuatexuma xi kuaꞌindutꞌa ndiojo jaꞌe ko ꞌñu tse kjuaje. ꞌBa xuta xi tseꞌe Israel kaꞌnda bi kuán kiskutsejenꞌa Moisés tu ngatꞌare kjuajere isen xi ꞌñu xi kui tjinre, ninga tsa bi tsé ku̱anre nga ꞌñu chuꞌa. Tunga tsa xa xi kisꞌere kjuatexuma kiskaninejere xuta nga yaꞌa kjuabeya, tsa kui ꞌñu kisꞌere kjuaje, 8 ¿a bi ngisa ꞌñu tjinre kjuaje xa xi tseꞌe Isennixtjintsjio nga tsjana kjuabenichun? 9 Tsa kisꞌere kjuaje xa xi yanejere xuta, ¿a bi ngisa ꞌñu tjinre kjuaje xa xi tsikixi xuta ngixkun Naꞌenchana? 10 Ngatꞌa kjuaje xi kisꞌe ngatitjunre bi nde chjinire tsa singusunkuaa̱ kjuaje xi ngisa je ngisa xi tjin ngandaꞌe. 11 Ngu tsa xi fetꞌa kisꞌere kjuaje, ¿a bi ngisa tjinre kjuaje xi bi fetꞌa?

12 Ngatꞌa tjin=ni̱ jngu kjuachuya joni kibi, kui= kjua manikakui̱n nga ꞌbatsaꞌen nukjuai̱. 13 Bi ꞌba ñeꞌee̱n jo kitsaꞌen Moisés xi najñu ꞌeꞌmoni nkjain, tuxi bi skueni xuta xi tseꞌe Israel nga je tichaja kjuajebiu. 14 Tunga kisꞌechja kjuafaꞌetsjenre xuta xi tseꞌe Israel. ꞌBa kaꞌnda ngandaꞌe, nga ꞌbexkiya ngatꞌare kjua xi ꞌendako Naꞌenchana, tojo tjin najñu xi beꞌmo kjuafaꞌetsjenre. Ngatꞌa tu kionga makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo nga tukjaꞌaxin najñubiu. 15 ꞌBa kaꞌnda nixtjin ngandaꞌe, nga ꞌbexkiya xi kitsiꞌindu Moisés, kjiꞌmo jngu najñu inimare ꞌba ꞌbatsaꞌen bi mankjinre.

16 Tunga kionga xuta makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús, tukjaꞌaxin= najñubiu. 17 Ngatꞌa Naꞌenna Isennixtjintsjio=. ꞌBa ña tijña Isennixtjintsjio, mandai xuta. 18 ꞌBamani, ngatsiꞌa bi nde tjiꞌmoni nkjain. Tematsejenya=ña joni chutsin kjuajere Naꞌenna Jesús. ꞌBa nyujun nyujun tema jo kjiꞌi, ngatꞌa ngisa tisaku ngisana kjuaje xi ndibanire Naꞌenna xi Isennixtjintsjio.

4

1 Kui kjua bi nikjeni_ri̱ takui̱n. Ngatꞌa jaꞌanima_ri̱ Naꞌenchana nga kitsjani̱ xabi. 2 Je kikꞌejñatꞌaxii̱n mé= xi ma ña ꞌmo, xi tsjare kjuasuba xuta. Bi kjuamaña nichjee̱n ꞌba bi tenikꞌantjaiyee̱ enre Naꞌenchana. Tusa mixii̱n ña tsejen xi kjuakixi ngixkun Naꞌenchana ꞌba ꞌbatsaꞌen ngatsiꞌi xuta xi tsje tjindu kjuafaꞌetsjenre be= jó kui̱n. 3 Tsa tijñaꞌmo ngisa en ndare Naꞌenchana xi tenikjaꞌaxtiuyee̱, tu ngatꞌare xuta xi xaja= tijñaꞌmo. 4 Ngatꞌa naꞌen xi batexuma ngasunꞌndio kitsijñu kjuafaꞌetsjenre xuta xi bi makjainre, tuxi bi skueni ndiꞌu xi ndibani en ndare Naꞌenchana. Kui kjua bi mankjinnire en nda xi nikjaꞌaxtiuyee̱ ngatꞌare kjuajere Cristo xi ngusun kjiꞌi jo kjiꞌi Naꞌenchana.

5 Bi ngatꞌani̱ tenikjaꞌaxtiuyee̱, tusa ngatꞌare Jesucristo xi Naꞌenna mani. Tu kui sa xi mixii̱n ngatꞌani̱ nga chuꞌndanu kuái̱n ji̱n nga tu kjuanda tseꞌe Jesús. 6 Ngatꞌa Naꞌenchana xi ꞌexa nga ku̱aꞌna ndiꞌu ña jñu ꞌba ndekuini ndiꞌibiu kitsitsejin inimani̱, tuxi ꞌbatsaꞌen xianire kjuajere Naꞌenchana xi matsejenjin nkjain Jesucristo.

7 Kitsaꞌeni̱ kjuanyina kibi. Tunga ji̱n jo=ni tiji nangi ña tijñaya kjuanyino, tuxi sꞌe̱jñatsejenni nga Naꞌenchana tseꞌe kjuañu jebiu ꞌba bi tsajain. 8 ꞌÑu nkjin mani kjua xi temitjaxtii̱, tunga tisaku ndiya=ni̱. Kjimafoni̱, tunga bi tifere takui̱n. 9 Tjin xi tjenngikeni̱, tunga bi titsikumani̱ Naꞌenchana. Tjin xi tsikixutojoni̱, tunga bisetjen nganii̱.

10 Tisakutꞌani̱ kjuabeyare Jesús ngatꞌa nituña nga mangii̱n, xuta mejénre sikꞌenni̱ ngatꞌa ñaꞌaxatꞌa_ri̱ Kui. ꞌBa kjimani̱ tuxi ꞌba nde tsaꞌen sꞌejñatsejenni ngajin yojoni̱ nga Jesús tijñakun. 11 Ngu, ji̱n xi tetsubachii̱n, ngantsjai tjenngini̱ kjuabeyo tu ngatꞌare Jesús, tuxi ꞌbatsaꞌen sꞌe̱jñatsejenni nga tijñakun Jesús ngajin yojoni̱ xi tjinnere nga kueya. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tisakutꞌani̱ kjuabeyare Jesús nga nikjaꞌaxtiuyee̱ en ndare. Tunga ngatꞌa ꞌba teñeꞌee̱n, jun tisakunu kjuabenichun xi bi fetꞌa.

13 ꞌBa ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Kuakjainna̱ ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, kui kjua kinchjaña̱.” ꞌBa ji̱n ndekuini kjuamakjain tjinni̱, kui kjua ꞌba nde nukjuanii̱. 14 Ngatꞌa ꞌya=ni nga Naꞌenchana xi kitsikjaꞌaya nganire Naꞌenna Jesús ngajinre mikꞌen, ꞌba nde tsaꞌen sikjaꞌayani̱ ꞌba sikinyana ngixkun jun ko ji̱n. 15 Tu kjuanda tsojon nga tjima ngayéje kibi. ꞌBa tjima tuxi ngisa nkjin ku̱an ngisani xuta xi sa̱kure kjuandare Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngisa nkjin ku̱an ngisa xuta xi sjare kjuanda Naꞌenchana ngayeje, tuxi ngisa sꞌe̱nire kjuaje Kui.

16 Bi ꞌbatjin kjua nikjeni_ri̱ takui̱n. Ngu ninga tsa ngaꞌñure yojoni̱ tife, tunga nyujun nyujun tisaku ngaꞌñure inimani̱. 17 Ngu, kjuanima xi tebitjaxtii̱ ngandaꞌe, tu chuba sani ꞌba tu ngutjun= faꞌa. Tunga tsaꞌen nga sꞌe̱ni̱ kjuaje xi ꞌñu tse ꞌba xi bi fetꞌa ꞌba xi bi ma ningusunko xi temataꞌee̱n. 18 Kui kjua bi chutsejenꞌani̱ xi matsejensunnkꞌa, tusa chutsejenꞌantsjai̱ xi bi ꞌyare. Ngatꞌa xi matsejensunnkꞌa, tu ngutjun= faꞌa, tunga xi bi ꞌyare bi fetꞌa.

5

1 Ngatꞌa yojona jo=ni jngu niꞌya xi tu chuba nixtjin chukjuare xi tetsuya ngaꞌe ngasunꞌndio. ꞌBa nga kjuekjua niꞌyabi, ꞌyaña nga ngankꞌaa tjinna jngu niꞌya xi sjana Naꞌenchana, xi bi xuta kitsinda ꞌba xi bi fekjua. 2 Kui= kjua faꞌatsenina nga tetsuba ngaꞌe. Mejénna nga taꞌa xuntsja niꞌya xi tjinna ngankꞌaa xi joni tsa najñu xatse xaja. 3 ꞌBa meni nga xaja najñubi, bi tetsjustia nga xiana.

4 Ngatꞌa faꞌatse=na nga kichꞌanijian kjuanaꞌen, nga tetsubaya ngisa niꞌya kibi xi yojona. Tunga bi mejénna kueya ꞌba sꞌe̱stia. Tusa mejénna nga xaja najñu xatse, tuxi xi tijñakun kꞌuejñani ngojore xi ꞌme. 5 ꞌBa Naꞌenchana suba ꞌendana ngatꞌare kibi ꞌba kitsjana Isennixtjintsjere, tuxi xiakixiña nga sakuna mé= xi jaskan sjana.

6 Kui kjua ngantsjai tjijnguni takuan ꞌba ꞌyaña ngayejerañu tetsubajin ngisa yojo, tetsubatꞌaxin_ra Naꞌenna Jesús. 7 Ngu mangikua yojona tu ngatꞌare mé= xi makjainna, bi ngatꞌare xi matsejenna. 8 ꞌBa tjijngu takuan tsuꞌba, ꞌba mején=na nga tusa kꞌuejñatꞌaxian yojo xi kichꞌa ngandaꞌe ꞌba kuetsubakua Naꞌenna Jesús.

9 ꞌBamani, janda mejénna sikꞌetjusan xi matsjare Naꞌenna Jesús, ninga tetsubajin ngisa tsa yojobi asa kꞌuejñatꞌaxian. 10 Ngatꞌa ngatsiꞌa tjinnere kjuecha ngixkun Cristo nga saꞌenna kjua, tuxi sa̱kunina mé= xi ꞌbakona nga jngua jngua, mé= xi kjiñaꞌan nga tsiketsubajian yojona ngaꞌe ngasunꞌndio, tsa nda asa bi nda kjiñaꞌan.

11 ꞌBamani, ngatꞌa ꞌya=ni nga tjinnere nga xiakun Naꞌenchana, kui= kjua teꞌmiyantsjaini_ri̱ xuta mé= xi kjuakixi. Naꞌenchana be= jó kui̱n, ꞌba mejénna̱ nga ꞌba nde xio jó kui̱n ngayeje. 12 Bi mejénni̱ nga nda tenukjua nganii̱ ngatꞌani̱, tuxi jun xjubetjonii̱. Tusa tebaꞌeꞌndee̱ nga nda kjuiꞌnaxjo yojonu ngatꞌani̱, tuxi ku̱an singojoni_ru xuta xi matsjare nga nchja ngatꞌare xi matsejen ꞌba bi ngatꞌare xi tjin ngajin inimare. 13 Ngatꞌa tsa ꞌyare joni tsa skani̱, kui= nga tuxi kuaꞌeni_ri̱ kjuaje Naꞌenchana. ꞌBa tsa ndai̱, tu kjuanda tsojon.

14 Ngatꞌa kjuanimejenre Cristo= tijñajinni̱ ꞌba tibatexumani̱. ꞌBa be=re takui̱n nga jngu ma sani xi kꞌen tu kjuanda tseꞌe ngatsiꞌi xuta ꞌba kui= kjua je jesunni ngatsiꞌi. 15 ꞌBa kꞌen nga tu kjuanda tseꞌe ngatsiꞌi xuta, tuxi xi tjindukunnii̱ bi nde kꞌuendukunni nga sitsjare yojore. Tusa kꞌuendukun tuxi sitsjanire Cristo xi kꞌen ꞌba jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen nga tu kjuanda tseꞌe xuta.

16 ꞌBamani, ngandaꞌe bi nde ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjennii̱ ngatꞌare xuta jotsaꞌen be xuta ngasunꞌndio. Ninga ngandaꞌeñu ꞌbatsaꞌen kjinikjaꞌetsjee̱n ngatꞌare Cristo jotsaꞌen be xuta ngasunꞌndio, tunga ngandaꞌe bi nde ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjennii̱. 17 Kui kjuañu xi tu jngu mako Cristo, kui= xi xuta xatse ngandaꞌe. Tsajmi chingo je= jaꞌa. ꞌBa ngandaꞌe, je= kuaxatseya yeje ngani. 18 ꞌBa ngayéjebi ngatꞌare Naꞌenchana ndibanire. Ngatꞌare Cristo nda jako nganina nga kitsjana kjuaxiu. ꞌBa kitsja xani̱ nga kꞌuinya_ri̱ xuta ngatꞌare kjuaxiu. 19 Kui xi tsunire nga Naꞌenchana nda jako ngani xuta xi tjin ngasunꞌndio. Kitsjare kjuaxiu tu ngatꞌare Cristo nga bi kuenda kitsaꞌen je xi tjinre xuta. ꞌBa kitsja xani̱ nga sikjaꞌaxtiuyee̱ ion xi tseꞌe kjuaxiu.

20 Ngu ji̱n= xi kitsikasenni̱ nga sikjaꞌaxtiuyee̱ enbi ngatꞌare Cristo. Joni tsa Naꞌenna suba xi timiꞌanu nga nukjuai̱ ji̱n. Ngatꞌare Cristo teꞌbetsꞌari̱ nga chjubio kjuaxiu xi titsjanu Naꞌenchana. 21 Cristo bi kisꞌere je. Tunga tu ngatꞌa tsajan Naꞌenchana kitsikaꞌanijin yeje je xi tjinre xuta, tuxi ꞌbatsaꞌen ngatꞌare Cristo xuta kixi ku̱anña ngixkun Naꞌenchana.

6

1 Kui kjua teꞌbetsꞌaniri̱ ji̱n xi teñaꞌaxatꞌa_ri̱ Naꞌenchana nga bi tu nikjaꞌatiyo kjuandare Naꞌenchana. 2 Ngatꞌa ꞌbi=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Kjintꞌera̱ nga jaꞌe nixtjin xi ꞌejñaa̱ nga yatesin_ra̱ xuta,

tsakasekora̱ nga jaꞌe nixtjin nga kitsikꞌangia̱ xuta.

ꞌBa ngandaꞌe= kui nixtjin nga tibatesinre xuta Naꞌenchana. Je= tesubajian nixtjin nga titsikꞌangi.

3 Tumé teñeꞌee̱n xi ku̱anre kꞌuejñare kjuanaꞌen xuta, tuxi bi chꞌotsaꞌen kjuinukjuani ngatꞌare xa xi teñeꞌee̱n. 4 Tusa ngayéje xi teñeꞌee̱n bakutsejen nga Naꞌenchana teñaꞌaxatꞌa_ri̱. Ko kjuatsejnda tichukjuakoni̱ nkjin kuya kjuanaꞌen ko kjuanima xi temitjaxtii̱ ꞌba ko kjuandusin xi tisakuni̱. 5 Tisꞌeni̱ ꞌba nduya tisꞌeteni̱ ꞌba xutankjin fosiꞌakoni̱ xi mastikeni̱. ꞌÑu ñaꞌaxai̱ ꞌba chukjuakoni̱ nijña ꞌba mitjaxtii̱ kjindia ngayeje.

6 ꞌBa tsje mangikue̱ yojoni̱, ꞌba ꞌya=ni xi kjuakixi, ꞌba tjinni̱ kjuatsejnda, ꞌba nda= nikue̱ xuta. Tijñajinni̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ko kjuanimejen xi kjuakixi. 7 ꞌBa suba en xi tjinre kjuakixi= mixii̱n, ꞌba kjuaꞌñure Naꞌenchana tijñajinni̱. Kichꞌee̱ kjuakixire Naꞌenchana joni espada ko escudo. ꞌBa ko kui ma ꞌbechja_ri̱ ꞌba mixkjankue̱ tumeñu.

8 Kixi= mekue̱ yojoni̱ ninga tsa ꞌyakunni̱ asa chꞌo ꞌmini̱, ninga tsa nda nukjua ngatꞌani̱ asa chꞌotsaꞌen nukjua ngatꞌani̱. Suba kjuakixi= xi mixii̱n, ninga tsa xuta ndesu ꞌmini̱. 9 Nda ꞌyaxkunni̱, tunga joni xuta xi bi ꞌyaxkunre nikoni̱. Jo=ni xuta xi je tjiꞌme nikoni̱, tunga tetsubakun ngisai̱. Tse kjuanima tjinikjaꞌani̱, tunga bi tebeyee̱. 10 Jo=ni xuta xi ba tjinre tetsubai̱, tunga tjinntsjaini̱ kjuatsja. Jo=ni xuta ni̱ma̱ tetsubai̱, tunga nkjin= teninyinai̱ nga ko xi kjuakixi. Jo=ni xuta xi tumé tjinre tetsubai̱, tunga tsajain yeje xi tjin.

11 Jun xuta xi tjindu naxinanda Corinto, nga ko fani kjuakixi kichukori̱. Techjuxꞌatetee̱ inimani̱ ngatꞌanu. 12 Bi ji̱n xi teꞌbechjee̱ inimani̱, tusa jun xi teꞌbechjanii̱ inimanu. 13 Kui kjua tefako_nuu̱ joni tsa jun xi kiꞌndi nistina̱ kuon. ꞌBa tiꞌon jo teñeꞌee̱n ji̱n. Chjuxꞌatetio inimanu nga chjubetjonii̱.

14 Bi nijnguko yojonu ko xuta xi bi makjainre. Ngatꞌa, ¿a tu jngu= mako xinkjin kjuatsje ko kjuachꞌo? ¿A ma ꞌbatjijinre xinkjin ña tsejen ko ña jñu? 15 ¿A ma nda baꞌa Cristo ko chanayiu? ¿Jótsaꞌen tujngu ku̱an xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ko xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui?

16 ¿A ku̱an ningure Naꞌenchana nda kuaꞌa ko naꞌen xi ntsja xuta kuandani? Ngatꞌa ña=ña ningure Naꞌenchana xi tijñakun, jo nga kitsu Naꞌenchana:

Kuatejñajin_ra̱ ꞌba kꞌuajmejin_ra̱ xutabiu.

An ku̱an Naꞌenre ꞌba kui ku̱an naxinandana̱.

17 Kui kjuañu ꞌba nde kitsu ngisani Naꞌenchana:

Tꞌetjujin_ru xuta xi yakꞌa ꞌba tangintꞌaxiun.

Bi niko xi jndi ngixkuaa̱n,

ꞌba ꞌbatsaꞌen an skjebetjo_nuu̱.

18 An ku̱aa̱n Naꞌennu,

ꞌba jun kuon kiꞌndi nistina̱.

ꞌBa tsu Naꞌenchana xi tjinre ngayéje kjuaꞌñu.

7

1 ꞌBamani ntsꞌia xi tsimijía̱n, tsajan mé= xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare xuta xi tseꞌe. Kui kjuañu sitsjeña yojona ngixkun Naꞌenchana nga kꞌuejñatꞌaxian ngayéje xi ma tsijndi yojona ko inimana. ꞌBa nyujun nyujun ngisa nda sitsje ngisa yojona ngatꞌa ꞌyakun=ña Naꞌenchana.

2 Chjuxꞌatetenii̱ inimanu. Niꞌyá chꞌo kjinikue̱, ꞌba niꞌyá kjiniꞌon_ri̱, ꞌba niꞌyá kikꞌejñu_ri̱. 3 Bi tsa tebaneje_nuu̱ nga ꞌba texin_nuu̱. Ngatꞌa jo je kixin_nuu̱, ngajin inimani̱= tetsubajiun jun, tuxi tu jngu xꞌaña xingia, ninga ñatjen kuetsubachan ninga kueyakua xingia. 4 Ne makakua̱n ngatꞌare mé= xi fako_nuu̱, ꞌba ꞌñu matsjare inimana̱ ngatꞌanu. Ngajinre ngayéje kjuanima xi temitjaxtii̱, ꞌñu tisakuna̱ kjuaje kakun ꞌba titse kjuatsja ngajin inimana̱.

5 Ngu kaꞌnda nga jaꞌee̱ nangi Macedonia, niñajanni nikjaꞌayee̱. Tusa tisakuni̱ kjuanaꞌen tuña ngaꞌndeñu. Kjanko xinkjin xuta xi tjindundaini̱, ꞌba tjin tsajmi xi tjiminyakunni̱. 6 Tunga Naꞌenchana xi tsjare kjuaje kakun xuta xi fere kakun, kui kitsjani̱ kjuaje kakun nga jaꞌekunni̱ Tito. 7 ꞌBa bi tsa tu kionga kjiꞌyee̱ Tito kisakuni̱ kjuaje kakun, tusa ko nga yeꞌeni̱ nijmi jótsaꞌen kisakure kjuaje kakun ngatꞌanu. Yeꞌeni̱ nijmi nga ꞌñu mejénnú xia nganinuu̱ ꞌba nga ba titsubanu ngatꞌare mé xi kuán ꞌba nga mafonu ngatꞌana̱. Kui= kibiu xi kitsaꞌen nga ngisa kisꞌena̱ kjuatsja.

8 Ninga kuabanu nga kikꞌexkiyo xujun xi kitsikasen_nuu̱, bi nde mafonina̱ ngandaꞌe. Kjuakixi kuafona̱ nga titjunre tsakaiñu, ngatꞌa ꞌbe=ña̱ nga sibangutjunchinu xujunbiu. 9 Tunga ngandaꞌe matsja=na̱ tunga bi tsa kui kjua nga kuabanu, kui= ngatꞌare nga kjuabanu kitsaꞌen nga kjinikꞌantjaiyo kjuafaꞌetsjennu ꞌba jaꞌe ngañu ngixkun Naꞌenchana. Kuabanu jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tumé kjinichojo ngatꞌani̱. 10 Ngatꞌa kjuaba xi bitjaxtia jotsaꞌen nga mejénre Naꞌenchana, kui xi tsaꞌen nga nikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenna ꞌba faꞌe ngaña ngixkun kui. ꞌBa ꞌba=tsaꞌen ꞌbangiña ꞌba bi ma mafona ngatꞌare kui kuya kjuaba. Tunga kjuaba xi bitjaxtia xi ndibanire ngasunꞌndio, kui xi fikona kjuabeya.

11 Nga tsitjaxtiu kjuaba jotsaꞌen nga mejénre Naꞌenchana, je= teꞌyo ngandaꞌe jótsaꞌen echukonu. Nda= kikatesin_ru kjuo ꞌba kuafonu nga kjinukjuantjo yojonu. Kitsaꞌen nga kuastinu ꞌba nga kjuikun. ꞌBa nde kuamejénnu nga xia nganinuu̱ ꞌba nga sikjoꞌo kjuanima xi tjinre je. Ngayéje xi kjiñoꞌon yakutsejen nga bi tjinnu je ngatꞌare xi kuán. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ninga kitsikasen_nuu̱ xujunbiu, bi ꞌba kitsaꞌaa̱n tu ngatꞌare xi chꞌo kitsaꞌen ꞌba ninga bi ngatꞌare xi chꞌo kjiniko, tusa ꞌba kitsaꞌaa̱n tuxi xianire ngixkun Naꞌenchana nga mafonu ngatꞌani̱. 13 ꞌBa kui=bi xi kitsjani̱ kjuaje kakun.

ꞌBa bi tu kui kjuaje kakunbi xi kisakuni̱. Tusa ngisa tsja kuánni̱ nga kjiꞌyee̱ jó kjiꞌi tsja tjinre Tito. Ngatꞌa ngatsiꞌu kikaꞌe_ru kjuaje kakun. 14 Je ndaꞌe ꞌba kixinni_ra̱ Tito nga tsja kisꞌena̱ ngatꞌanu, ꞌba bi teꞌbetju ndesaa̱. Tusa jotsaꞌen tjinre kjuakixi ngayéje xi kixia̱n ngajinnu, ꞌba=nde tsaꞌen kjuakixi mé= xi kikꞌin_ri̱ Tito nga tsja kisꞌeni̱ ngatꞌanu. 15 ꞌBa Tito ngisa ꞌñu tsimejénnu ngandaꞌe, ngatꞌa faꞌetsjen=re jótsaꞌen ngatsiꞌu kjinuꞌya_ru ꞌba jótsaꞌen nda kichjubetjo ꞌba kjiꞌyakun. 16 ꞌBa tsja sꞌena̱, ngatꞌa ꞌbe=ña̱ nga nda ma kun_nuu̱.

8

1 ꞌBa ngandaꞌe ntsꞌia̱, mejénni̱ nga xio ngatꞌare kjuanda xi Naꞌenchana titsjare xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu nangi Macedonia. 2 Ninga ꞌñu kjuanaꞌen xi inyakajin, tunga tsja titsubare. ꞌBa ninga ꞌñu nima, tunga ko ngayéje inimare tsja ton joni tsa nyina. 3 ꞌBa an tetsikixiyaa̱ nga kakun ndibanire nga tsja jó tjin ma xi tsaꞌen, ꞌba kaꞌnda tsꞌaxtiu tsja jó tjin ma xi tsaꞌen. 4 ꞌBa ꞌñu ꞌetsꞌani̱ kjuandabi nga kuaꞌeꞌnde_ri̱ nga ñatjen ko xi yakꞌa kuaseko xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana xi tjindu Jerusalén. 5 ꞌBa bi tu kui xi ji̱n kjinikjaꞌetsjee̱n nga saꞌen kitsaꞌen. Tusa titjun kitsingantsjare yojore Naꞌenchana ꞌba jaskan kitsingantsja nganini̱ ji̱n nga tsaꞌen mé= xi mejénre Naꞌenchana.

6 Kui kjua kichjaꞌani_ri̱ Tito nga sikjetꞌa xa xi nda xi ꞌetutsꞌinre ngajinnu, nga kꞌueku chje xi teboꞌo. 7 Ngu ꞌñu nda ñoꞌon ngayéje xi ñoꞌon. Nda= makjainnu, ꞌba nda= manu nukjua, ꞌba nda= mankjinnu ngatꞌare xi tjin, ꞌba tu tenindantjsaiñu nga ñoꞌon mé= xi mejénre Naꞌenchana, ꞌba ꞌñu nimejénnii̱ ji̱n. Kui kjua jotsaꞌen nda ñaꞌanntsjo mé= xi ñoꞌon, ꞌbatsaꞌen ngandaꞌe ngisa nda siꞌan ngañu kjuandabi.

8 Bi tsa teꞌbene_nuu̱ nga ꞌba texin_nuu̱, ninga xuta xi yakꞌa titsubanda. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ma chutꞌayako tsa kjuakixi kjuanimejen xi tjinnu. 9 Ngatꞌa je ꞌyo kjuandare Naꞌenna Jesucristo. Ninga nyina, tunga tsꞌaxjenima yojore nga tu kjuanda tsojon, tuxi ngatꞌare kjuanimare kisakunu kjuanyina.

10 Tsikjaꞌetsjia̱n nga kjendiyanu sikjetꞌo mé= xi kikꞌetutsꞌin_ru nguyanu, ngatꞌa jun= xi titjun kuamejénnu kikoꞌo ꞌba jun= xi tjun kjiñoꞌon. 11 Kui kjua tikjetꞌañu ngandaꞌe mé= xi kikꞌetutsꞌin_ru. Jotsaꞌen nga ko ngayéje inimanu kuamejénnu nga ꞌba siꞌon, ꞌbatsaꞌen janda ko ngayéje inimanu tikjetꞌo ngandaꞌe nga kuoꞌo jotjin ku̱an xi siꞌon. 12 Ngatꞌa tsa ngayéje inimana ndibanire nga baꞌa, Naꞌenchana kjebe= jotjin ma xi ñaꞌan, bi jotjin mé= xi tsajainna.

13 Bi tsa texia̱n tuxi xiañu kjuanima ꞌba kjaꞌe xuta nda kꞌuendu, tusa tuxi ꞌba nde sꞌe̱nire xuta xi yakꞌa jotsaꞌen jun tjinnu. 14 Ngandaꞌe tjinnu jun mé= xi chajare xutabiu, ꞌba jngu nixtjin kui sꞌe̱re mé= xi chajanu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuisekokaño xingiu, tuxi ꞌba nde sꞌe̱nire kui ko jun mé= xi machjen. 15 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi tsꞌangire xi tse ꞌeku, ꞌba bi chatꞌa kuánre xi chuba ꞌeku.”

16 Tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana, ngatꞌa ꞌba nde ꞌejñajin inimare Tito nga ꞌba nde ku̱afore ngatꞌanu joni an. 17 Ngu kitsikjain nga sikꞌetjusun mé= xi an tsiꞌa_ra̱ ꞌba inimare= jendibanire nga tifikunnu, ngatꞌa ꞌba=nde mafore kui ngatꞌanu. 18 ꞌBa nde tenikasenkue̱ Tito ntsꞌia xi nda nukjua ngatꞌare ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, ngatꞌa nda= tsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana. 19 ꞌBa bi tsa tu nda tjinukjua ngatꞌa tseꞌe, tusa ꞌba nde ꞌexare xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna nga kui kuekoni̱ nga kuekue̱ ton chje. Teñeꞌee̱n kjuandabi, tuxi sichjini_ri̱ Naꞌenchana ꞌba tuxi sꞌe̱jñatsejenni nga mejénni̱ kuisekue̱ xuta.

20 Bi mejénni̱ tsa tjin xi chꞌotsaꞌen kuinchja ngatꞌare jótsaꞌen tenikuendai̱ ton chje xi tse xi techjaꞌasii̱n. 21 Kui kjua ꞌbeneni_ri̱ yojoni̱ nga kixi temangikue̱ yojoni̱ ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngixkun xuta.

22 ꞌBa nde tenikasenkue̱ nchjabi kjaꞌe ntsꞌia xi nkjin ndiya yakutsejenni̱ nga mejénre kuaseko xuta. ꞌBa ngandaꞌe ngisa ꞌñu mejénre ꞌba saꞌen, ngatꞌa ꞌñu nda kunnu. 23 ꞌBa ngatꞌare Tito, ndekui xa xi titsaꞌenni joni an nga tetsaꞌexatꞌa_nuu̱. ꞌBa ngatꞌare ntsꞌia xi yakꞌa, kjinikasen ngatꞌare xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, ꞌba nde sakure kjuaje Cristo ngatꞌare kui. 24 ꞌBamani, nda chjubetjo nchjabiu, tuxi skueni ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna jó tjin kjuanimejénnu ꞌba ánñu tsja tjinnini̱ ngatꞌanu.

9

1 Bi machjen tsa siꞌindu_nuu̱ ngatꞌare kjuatjo xi tjimaku nga tu kjuanda tseꞌe xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana xi tjindu Jerusalén. 2 Ngatꞌa ꞌbe=ña̱ nga ngayéje inimanu mejénnu miseko ꞌba tsja tjinna̱ nga nda kinchjaa̱ ngatꞌanu ngajinre xuta xi tseꞌe Macedonia. Kixin_ra̱ nga kaꞌnda nu xi jaꞌa tetsubandañu nga sikasen_ru ton chje jun xi tetsubo nangi Acaya. ꞌBa nga kjintꞌe nga tsja tjinnu nga ꞌba teñoꞌon, ꞌba nde nkjin mani xi ꞌba nde titsuba kakun nga kuaseko ngayeje.

3 Tunga tetsikasekun_nuu̱ ntsꞌia kibi, tuxi bi chꞌotsaꞌen kuatejñaña̱ nga ꞌbatsaꞌen nda nchja ngatꞌanu, tusa tetsubando jo kixin_ra̱ xutabiu. 4 Ngatꞌa ꞌba ku̱an tsa kuekue yakꞌa xuta xi tseꞌe Macedonia ꞌba tsa skue nga bi tetsubando, ku̱asuba=ni̱ ngatꞌanu ngatꞌare nga ꞌbatsaꞌen nda chun_ri̱ jun ꞌba ꞌba nde ku̱asubanu ngayeje. 5 Kui kjua ꞌbatsaꞌen kitsikjaꞌetsjenña̱ nga machjen nga ꞌetsa_ra̱ ntsꞌia, tuxi tjun kuekunninu ꞌba kꞌuendatitjun ton chje xi tsikixun nga kuoꞌo. ꞌBa ꞌbatsaꞌen je tijñandani ꞌba xianire nga ngayéje inimanu teboꞌo ꞌba bi joni tsa tjisꞌenenu.

6 Tikjaꞌetsjion ngatꞌare en xi tsu: Xi chuba ꞌbentje, ꞌba=nde chuba machare; ꞌba xi tse ꞌbentje, ꞌba=nde tse machare. 7 Nga nga jngu jngu ngatatsja jotsaꞌen je kitsu inimare. Bi ko kjuaba ngatatsja, ꞌba bi joni tsa tjisꞌenere ngatꞌa Naꞌenchana tsimején= xi ko kjuatsja tsja. 8 ꞌBa Naꞌenchana tjinre kjuaꞌñu nga tse sjanu ngayéje kuya kjuanda, tuxi sꞌe̱ntsjaininu xi machjennu ꞌba tumé xajanu. ꞌBa kaꞌnda sꞌe̱nu tsꞌaxtiu xi machjennu, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an kuiseko ngayéje kuya xa xi nda. 9 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Kitsikaꞌbisun nga kitsjare xuta ni̱ma̱

xi machjenre.

ꞌBa kjuanda xi kitsaꞌen niñajanni chiyajin.

10 Ngu Naꞌenchana xi tsja xujma xi sꞌentje ꞌba tsja xi chine, ꞌba kui xi ꞌba nde sjanu ꞌba ngisa sja ngisanu tume xi machjennu. ꞌBa kjuanda xi ñoꞌon jo=ni xujma xi ꞌbentjio, ꞌba Naꞌenchana saꞌen nga ku̱atse kjuanda xi ñoꞌon, tuxi sjani jngu chan xi tse. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen sꞌe̱nu ngayéje kuya kjuanyina, ꞌba ko ngayéje inimanu ku̱an kuaꞌentsjo xi machjenre xuta xi yakꞌa. ꞌBa ngatꞌare xi jun sikasenkonii̱, kui xi saꞌen nga ntsꞌia sjare kjuanda Naꞌenchana.

12 Ngatꞌa nga temiseko ntsꞌia, bi tu tebaꞌe_ru xi machjenre xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, tusa ꞌbatsaꞌen ngisa nkjin ngisa xi inyatsjare kjuanda Naꞌenchana ngayeje. 13 Ngatꞌa nga boꞌo nga miseko xuta, ꞌbatsaꞌen tebakutsijon jo kuún. ꞌBa kui kjua xuta sichjinire Naꞌenchana, ngatꞌa tenikixiyo en ndare Cristo ꞌba ꞌba nde tenikꞌetjusun ion. ꞌBa sichjire Naꞌenchana ngatꞌa ngayéje inimanu tebaꞌe_ru xi machjenre xutabiu ko ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa. 14 ꞌBa nde kjuako Naꞌenchana ngatꞌanu ngatꞌa tsimejénnu ngatꞌare kjuanda tse xi je kitsjanu Naꞌenchana. 15 ¡Xikꞌuechjire Naꞌenchana ngatꞌare kjuanda xi tsjana! ¡Tsajainna en xi kuetsuya jó kjiꞌi tse kjuanda xi kitsjana!

10

1 Ngatꞌare Cristo xi inda kjiya inimare ꞌba xi tjinre kjuanda an Pablo ꞌbetsꞌa_nuu̱, ninga xuta tsuna̱ nga nimakjua ꞌbaxjia̱ yojona̱ nga tejñajin_nuu̱ ꞌba nga ne makakua̱n xia̱n tumeñu nga kjin tejña_nuu̱. 2 ꞌBetsꞌa_nuu̱ kionga kjuikun_nuu̱ nga bi ñoꞌon xi saꞌen nga ꞌñu kjuako_nuu̱. Ngatꞌa tjijngu kakua̱n nga ꞌñu kjuakua̱ yakꞌa xi ꞌba mare nga ꞌbatsaꞌen tenikꞌetjusii̱n mé= xi mejénre yojoni̱ jotsaꞌen xuta ngasunꞌndio.

3 Kjuakixi= nga xuta ngasunꞌnde kuái̱n, tunga bi ꞌbatsaꞌen bixkjai̱n ji̱n jotsaꞌen kjan xuta ngasunꞌndio. 4 Ngatꞌa xi nichjee̱n nga mixkjai̱n bi xi tjin ngasunꞌndio. Tusa nichjee̱n kjuaꞌñure Naꞌenchana, kjuaꞌñu xi mare tsikixuya ngaꞌñure chanayiu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen misennee̱ en xi nchja xuta xi nchjasti ngatꞌani̱. 5 ꞌBa ñaꞌan_ri̱ ngayéje kjuankꞌa kakun xi ꞌbechjaꞌndere xuta nga skue Naꞌenchana, ꞌba ꞌbeꞌñii̱ ngayéje kjuafaꞌetsjenre xuta xi tjin ngasunꞌndio tuxi sikꞌetjusunni enre Cristo. 6 ꞌBa nga je xiare nga jun nda ꞌbetjusunnu, kuetsubanda=nii̱ nga kuaꞌe_ri̱ kjuanaꞌen xuta xi bi ꞌbetjusunre tume kjuañu.

7 Chutsejenꞌo xi tjin ngixkún. Tsa tjin xi bere kakun nga tseꞌe Cristo kuán, ꞌba nde ngatatsikjaꞌetsjen nga ꞌba nde tseꞌe Cristo kuái̱n joni kui. 8 Ngu bi masubana̱ ninga tsa ꞌbatsaꞌen matsejen nga nkꞌa ꞌbaxjia̱ yojona̱ ngatꞌare kjuaꞌñu xi kitsjani̱ Naꞌenna Jesús. Tjinni̱ kjuaꞌñuni tuxi siꞌannii̱ nga ku̱ankjin ngisanu xi tseꞌe Naꞌenchana, ꞌba bi tuxi xajañu.

9 Bi mejénna̱ nga ꞌbatsaꞌen sikjaꞌetsjion nga an mejénna̱ minyakun_nuu̱ nga tsikasen_nuu̱ xujun. 10 Ngatꞌa tjin xi tsu: ꞌÑu tsꞌen ꞌba ꞌñu nchja xujunre, tunga kionga i tijñajinna bi ꞌñu kun kjiꞌi. ꞌBa en xi nchja tu jaan mare xuta. 11 Tunga xuta xi ꞌba tsu, nda ngatatsikjaꞌetsjen jo tsu xujun xi niꞌindii̱ ji̱n nga kjin tetsubai̱. Ngu ꞌba=nde kui xi siꞌee̱n nga kio tetsubajin_ri̱.

12 Bi makakui̱n nga ningusunkuai̱ yojoni̱ ninga bi ꞌbechubakue̱ yojoni̱ xuta xi tu kui suba nda tsikꞌendu yojore. Xuta chikun= xi ꞌbatsaꞌen suba nda tsikꞌendu yojore, ngatꞌa ko yachubare ndekui tsichubani yojore, ꞌba ndekui tsichubakoni xinkjin. 13 Ji̱n, bi sikjaꞌaxtiune_ri̱ chu̱ba̱ nga nda sikꞌendii̱ yojoni̱. Tu ꞌba= kjiꞌi sa jo kjiꞌi chu̱ba̱ xi je ꞌejñani̱ Naꞌenchana ngatꞌare xa xi mejénre nga siꞌee̱n. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kaꞌnda jun echukatꞌari̱. 14 Kui kjua bi tebitjaxtiuneni_ri̱ chu̱ba̱ ngaꞌnde xi ji̱n ꞌbakoni̱ joni siꞌee̱n tsakaiñu tsa bira echuchunri̱. Ngatꞌa ji̱n= xi tjun echuchunri̱ ꞌnda ña tetsubo nga nikjaꞌaxtiuyari̱ en ndare Cristo. 15 Bi ji̱n nda tenikꞌendii̱ yojoni̱ ngatꞌare xa xi inyatsaꞌen xuta xi kjaꞌere, tuxi bi kuitjaxtiuneni_ri̱ chu̱ba̱ni̱. Tusa chuyee̱ nga ngisa nda ku̱akjain ngisanu, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an siꞌee̱n ngajinnu jngu xa xi ngisa je ngisa, tunga tu ngaya chubare xani̱.

16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ku̱an sikjaꞌaxtiuyee̱ en ndare Cristo ngajinre xuta xi ngisa kjin tjindu nga ko mare jun, tunga bi kio kuitjesꞌenjii̱n ngaꞌnde ña inyatsaꞌexa xuta xi kjaꞌere. Ngatꞌa bi mejénni̱ nga nda sikꞌendii̱ yojoni̱ ngatꞌare xa xi je kitsaꞌen kjaꞌe xuta. 17 Tsa tjin xi mejénre nda sikꞌendu yojore, nda ngatatsikꞌendu yojore tu ngatꞌare Naꞌenna Jesús sa. 18 Ngatꞌa bi kui xi tu kui tajngu nda tsikꞌejña yojore xi nda chjubetjo. Tu kui sani xi Naꞌenna Jesús nda kuinchja ngatꞌare xi nda chjubetjo.

11

1 Tiꞌon kjuanda nga ngatakakonu kjuaskana̱. Ngatjasꞌenu kjuatsejnda. 2 Ngatꞌare Naꞌenchana ndibani nga ꞌñu tsikuenda_nuu̱. Ngatꞌa jun jo=ni jngu kiꞌndi chjun xi an kitsjaa̱ nga kuixanko jngu xuta, xi Cristo. ꞌBa mejénna̱ singantsja_nuu̱ joni jngu kiꞌndi chjun xungu. 3 Tunga mafo=na̱ tsa ꞌba ku̱atoꞌon jo kuataꞌen Eva, kionga chanayiu ꞌejñure ko kjuamañare, tsa ꞌbatsaꞌen kjuetsunjin kjuafaꞌetsjennu nga bi nde ko ngayéje inimanu ꞌba ko kjuatsje kuangitjenngiñu Cristo. 4 Ngatꞌa chjubetjoñu xuta xi fechukunnu nga sikjaꞌaxtiuyanu ngatꞌare jngu Jesús xi kjaꞌere, xi bi ji̱n kjinikjaꞌaxtiuyee̱ ngajinnu. ꞌBa tetsubanda=ñu nga chjubio kjaꞌe isennixtjin nga ko mare xi je kisakunu ngatꞌare Naꞌenchana. ꞌBa tetsubanda=ñu nga chjubio kjaꞌe en nda ngatꞌare Cristo nga ko mare xi je kuakjainnu.

5 Tunga bi ngisa chuba ma_ra̱ yojona̱ ngixkun nchja chinga apóstobiu xi yaꞌe tsure yojore. 6 Ninga tsa bi nda mana̱ nukjua ngixkun xuta, tunga tjin=na̱ kjuankjin kakun. ꞌBa kibiu tukjiaꞌañu ꞌba ngatꞌare tumeñu kikakutsejennii̱ ngajinnu.

7 Bi ꞌbia̱, ¿a chꞌo kitsaꞌaa̱n nga ngisa ngiꞌnde kikua̱ yojona̱ ꞌba ngisa nkꞌa kitsikꞌejña_nuu̱ jun nga nimé kiskjebechji_nuu̱ nga yakuyanu en ndare Naꞌenchana? 8 Jaꞌa_ra̱ tonre xuta xi fi kjaꞌe ningu nga kitsjaꞌndia̱ nga kui ꞌechjina̱, meni ꞌbatsaꞌen kuán kitsaꞌexatꞌani_nuu̱. 9 ꞌBa nga tsakatejñajin_nuu̱, tuꞌyájín xi kitsikꞌenaꞌaa̱n ngatꞌare mé= xi kichajana̱. Ngu, kionga tjin xi kuachjena̱, ntsꞌia xi jaꞌeni nangi Macedonia kui kitsjana̱. Bi kitsja_nuu̱ kjuasti nga tsiꞌa_nuu̱ xi kuachjena̱, ꞌba tojo ꞌba= saꞌaa̱n jo kitsaꞌaa̱n. 10 ꞌBe=ña̱ nga kjuakixire Cristo tijñajin inimana̱. Kui kjua niꞌyá ku̱an kꞌuechjaꞌndenina̱ jo kjiꞌi nangi Acaya nga nkꞌa tetsikꞌejñaa̱ yojona̱ ngatꞌare mé= xi tetsaꞌaa̱n. 11 ¿Ánñu ꞌbatsaꞌen nchjaña̱? ¿A bi= tse tsimején_nuu̱? Naꞌenchana be= nga tsimején_nuu̱.

12 ꞌBa xi tetsaꞌaa̱n, tojo ꞌba= saꞌaa̱n meni bi sjaꞌndeni_ra̱ xuta xi inyamangisjai ndiya nga ku̱an nkꞌa sikꞌendu yojore ngatꞌa xare ngusun= ko xi tsajain. 13 Xutabiu, bi kjuakixi nga apóstoles kuán kui. ꞌBonacha=re xuta ngatꞌare xa xi tsaꞌen ꞌba tsikꞌantjaiya yojore nga joni apóstore Cristo tsaꞌen matsejen. 14 ꞌBa kibiu bi tsajmi xatse, ngatꞌa ndekuini chanayiu tsikꞌantjaiya yojore nga joni jngu ankje xi Naꞌenchana tsikasen tsaꞌen matsejen. 15 Kui kjua bi makunnina nga xuta xi tsaꞌexatꞌare ꞌba nde tsikꞌantjaiya yojore joni xuta xi tsaꞌen mé= xi nda tsaꞌen matsejen. Tunga kjuaꞌe= nixtjin nga sa̱kure chjire ngatꞌare mé= xi inyatsaꞌen.

16 Ngu xin ngani_nuu̱: bi ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjion nga xuta ska kuáa̱n. Tunga tsa ꞌbatsaꞌen nikjaꞌetsjion, taꞌeꞌndenuu̱ nga kjuako_nuu̱ joni tsa jngu xuta ska kuáa̱n, tuxi ku̱an je kꞌuaxjechiña̱ yojona̱ ngayeje. 17 Nga ꞌbatsaꞌen je ꞌbaxjaa̱ yojona̱, bi tenchjaa̱ jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana, tusa jotsaꞌen nchja jngu xuta xi skare. 18 Ngu mé nkjin xi je ꞌbaxje yojore ngatꞌare mé= xi tsaꞌen ngaꞌe ngasunꞌndio, ꞌba nde tsaꞌen jechi ꞌbaxjaa̱ yojona̱ ngayeje. 19 Ngatꞌa xuta nkjin kakun ma_ru yojonu, kui= kjua nda kakonu xuta xi skare. 20 Ngu kaꞌnda kakonu xuta xi tsaꞌennu chuꞌndare, xi faꞌanu tsajmi xi tsojon, xi ꞌbejñunu, xi ꞌñu betonnu, ꞌba xi moꞌojin nkjon. 21 Ngisa indakjua tsiketsubai̱ ngajinnu nga ko mare xutabiu. Nisi masubana̱ nga ꞌba xia̱n.

Tsa tjin xi ma kakun nga je ꞌbaxje yojore, ꞌba=nde makakua̱n nga je ꞌbaxjaa̱ yojona̱ ngayeje, ninga tsa tu enska xi tenchjaa̱. 22 ¿A xuta Hebreo kui? ꞌBa=nde kui kuáa̱n an. ¿A nchja xi tseꞌe Israel kui? ꞌBa=nde kui kuáa̱n an ngayeje. ¿A ntjere Abraham kui? ꞌBa=nde kuia̱ ngayeje. 23 ¿A xuta xi tsaꞌexatꞌare Cristo= kuán? An xi ngisa ꞌñu tsaꞌexatꞌare, ninga ꞌbatsaꞌen tenchjaa̱ jotsaꞌen nchja xuta xi skare. Ngisa ꞌñu kitsaꞌexa ngisaa̱ nga ko mare kui xutabiu, ꞌba ngisa nkjin ndiya je kichanisꞌenna̱ nduya nga ko mare kui, ꞌba ngisa= nkjin ndiya kisꞌena̱, ꞌba nkjin ndiya mején kjinikꞌenna̱.

24 Je kuaꞌón ndiya xuta judío yajana̱ katjioꞌon ñujun naꞌñu nga jngu ndiya. 25 ꞌBa ján ndiya yajana̱ ya, ꞌba jngu ndiya yeꞌena̱ ndiojo. Ján ndiya tu ꞌbatsaꞌen tsakꞌajmesaa̱n ngasun ndachikun nga kitiungijndiukona̱ barku xi an tejñayaa̱. Jngu nistjen ko jngu nixtjin kitsjensaa̱n ndachikun. 26 Tu tsuꞌbantsjai=ña̱ nituña ngaꞌndeñu. Tjekun tsakatejñaa̱ ngatꞌare ngajin ndaje, tjekun tsakatejñaa̱ ngatꞌare chacheje, tjekun tsakatejñaa̱ ngatꞌare xuta xi tu jngu judío kuái̱n ꞌba ngatꞌare xi bi judío. ꞌBa tjekun tsakatejñaa̱ ngatꞌare ngajin naxinando, ngaꞌnde tꞌaxin, ꞌba ngajin ndachikun ꞌba ko ngajinre xuta xi tsure yojore nga ngatꞌare Naꞌenna tsaꞌexa. 27 ꞌBa xa xi ꞌñu iye je kitsaꞌaa̱n ꞌba nga ꞌñu je jejndana̱. Nkjin ndiya je bi tsakjajñafia̱, jaꞌaxtia̱ kjindia ko xinda, ꞌba nkjin ndiya je tsakatejña kjindia̱. Je jaꞌaa̱ kjuanima ngatꞌare nchꞌan ꞌba ngatꞌare nga bi kisꞌena̱ najñu ngayeje.

28 ꞌBa bi tu kibiu xi temataꞌaa̱n, tjin= ngisa xi kjaꞌere xi naꞌen ꞌbejñana̱. Nyujun, nyujun mafona̱ ngatꞌare xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna xi an tsikuendaa̱. 29 Tsa tjin xi inda sꞌere, tsejen mana̱ kjuaꞌindare ngayeje. Tsa ꞌyá= xi tsaꞌen nga skjeje xuta xi kjaꞌere, masti=na̱.

30 Tsa machjen nga je kꞌuaxjaa̱ yojona̱, ngu je kꞌuaxjaa̱ yojona̱ ngatꞌare mé= xi baku nga inda tjinna̱. 31 Naꞌenchana, xi Naꞌenre Naꞌenna Jesucristo (ngatjanichjintsjaire) be= nga kjuakixi xi texia̱n. 32 Nga tsakatejñaa̱ naxinanda Damasco, xuta xi tijña gobernador xi kitsja xare rey xi Aretas ꞌmi, ꞌexa nga kjuinikuenda ngaꞌnde ña bitjasꞌenjinña naxinando tuxi kjuindubanina̱. 33 Tunga tjin xi ngaya jngu nisinya tsꞌajenyanina̱ ña tixa xjo xi tjindaire naxinando, ꞌba ꞌbatsaꞌen kuán tsangaña̱ ngaya ntsja nchjabiu.

12

1 Kjuakixi= nga tumé xi jenna̱ nga je kꞌuaxjaa̱ yojona̱, tunga tojo machjen= nga kuinchjaa̱ ngatꞌare xi tsaꞌbia̱ ꞌba xi yakutsejenna̱ Naꞌenna Jesús. 2 ꞌBexkua̱n jngu xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo xi je kuateñujun nu tjinre nga kitjunijin ngankꞌaa xi majánni. Bi ꞌbia̱ tsa ko yojore kiji asa tu isennixtjinre; tu Naꞌenchana sani xi be. 3 Tunga ꞌbe=ña̱ ngatꞌare xutabiu. Tsa kiji ngajin yojore asa tu isennixtjinre, bi ꞌbia̱. Tu Naꞌenchana sani xi be. 4 Kiji ngankꞌaa xi majánni, ꞌba kio fa kjintꞌe en xi bi ma nukjua ꞌba xi bi tixaꞌnde nga kuinchja xuta.

5 ꞌBa ku̱an je kꞌuaxjaa̱ yojona̱ ngatꞌare jngu xuta joni kibi. Tunga bi ngatꞌana̱ je kꞌuaxjaa̱ yojona̱, tu kio sani ngatꞌare kjuaꞌindana̱. 6 Ninga tsa mejénna̱ je kꞌuaxjaa̱ yojona̱, bi skana̱ nga ꞌba saꞌaa̱n, ngatꞌa ꞌba= tjin xi kuinchjaa̱. Tunga bi ꞌba tsaꞌaa̱n, meni xuta bi ꞌbatsaꞌen sikjaꞌetsjenni nga ngisa je ngisa nga ko mare xi be ꞌba ntꞌe ngatꞌana̱.

7 Ninga yaꞌe kun xi je yakuna̱ Naꞌenna, tuxi bi tsꞌaxtiu nkꞌa kꞌuaxjeña̱ yojona̱, kisatetꞌaa̱ jngu kjuanaꞌen joni tsa naꞌya kixinyajin yojona̱. Kjuanaꞌenbiu jo=ni tsa jngu chuꞌndare chanayiu xi chꞌo kitsikona̱, tuxi bi tsꞌaxtiu nkꞌa kꞌuaxjeña̱ yojona̱. 8 ꞌBa ján ndiya ꞌetsa_ra̱ Naꞌenna Jesús nga kjuaꞌaxinna̱ kjuanaꞌenbiu. 9 Tunga kui ꞌba kitsuna̱: “Tu kjuandana̱ sani xi machjenri, ngatꞌa kjuaꞌñuna̱ ngisa sꞌejñatsejen ngisa ngatꞌare xi inda.”

Kui kjua tsja= manina̱ nga je kꞌuaxjaa̱ yojona̱ ngatꞌare kjuaꞌindana̱, tuxi kjuaꞌñure Cristo sꞌe̱jñajinnina̱. 10 Ngatꞌa tsimejen=ña̱ Cristo, kui= kjua tsja manina̱ nga inda ma, ꞌba nga chꞌo tsuna̱ xuta, nga chajana̱ tsajmi, nga tsjengichana̱, ꞌba nga sakuna̱ kjuanima. Ngatꞌa nga inda ma, kio=nga sꞌena̱ ngaꞌñu.

11 ꞌBa kitsaꞌaa̱n joni jngu xuta ska, tunga jun= kikꞌenenuu̱ nga ꞌba kitsaꞌaa̱n. Ngu jun= xi tjinnere nga nda kjinukjuo ngatꞌana̱, ngatꞌa bi ngisa ngiꞌndia̱ an nga ko mare nchja chinga xi apóstoles yaꞌe tsure yojore, ninga tsa tumé chji_ra̱. 12 Ko kjuatsejnda kitsaꞌaa̱n ngajinnu xi yakutsejen nga jngu apóstol kjuakixi kuáa̱n. Kitsaꞌaa̱n kjuakun ko kjua yaꞌe ꞌba ko chu̱ba̱ xi yakutsejen kjuaꞌñure Naꞌenchana. 13 ¿Mé= xi tsaꞌen nga ngisa ngiꞌnde ma_ru yojonu nga ko mare xuta xi fi kjaꞌe ningu? ¿A kui= kjua nga bi kitsikꞌenaꞌen_nuu̱ nga tsakatejñajin_nuu̱? ¡Tije kakun yojonu nga ꞌba chꞌo kitsiko_nuu̱!

14 Je tejñandaa̱ nga kjuikun ngani_nuu̱ xi majánni ndiya, ꞌba ninga bi sikꞌenaꞌen ngani_nuu̱. Ngatꞌa bi kui tjenngia̱ xi tjinnu, tusa jun xi tjenngi_nuu̱. Ngatꞌa bi xi kiꞌndi ma xi tjinni nga kꞌuejñatjo ton xi sichjen xichare, tusa xi xicha kuáa̱n xi tjinni nga kꞌuejñatjo ton xi sichjen kiꞌndire. 15 ꞌBa matsjana̱ nga sikjeyayejia̱ xi tjinna̱ ꞌba kaꞌnda yojona̱ nga tu kjuanda tsojon. Ngu nga ngisa ꞌñu simején_nuu̱, ¿a machjen= nga ngisa chu̱ba̱ ku̱amijaa̱n?

16 Nda tjin tsuꞌba. Nimé kitsikꞌenaꞌaa̱n ngatꞌanu. Tunga tjin xi tsu nga ne maña kuáa̱n, ꞌba nga ꞌejñu_ra̱ xuta. 17 ꞌBa xuta xi kitsikasenkun_nuu̱, ¿a kitsikasen=ña̱ tuxi kjuaꞌaninu xi tjinnu? 18 ꞌEtsꞌa_ra̱ Tito nga kuekunnu ꞌba nde kitsikasenkua̱ kjaꞌe ntsꞌia ngayeje. ꞌBa Tito, ¿a jaꞌanu xi tjinnu? ¿A bi tu ngusun kjuafaꞌetsjen tjinni̱ an ko Tito? ¿A bi tu jngu ndiya tetsumayee̱ ngayeje?

19 Ngu ꞌba ku̱an tsa ꞌbatsaꞌen tenikjaꞌetsjion, nga yojoni̱ temisekue̱ nga ꞌba temixii̱n. Junjun, tusa ngixkun Naꞌenchana techubai̱ joni xuta xi tu jngu= ma ko Cristo. Ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n, ngayéje xi teñeꞌee̱n, ꞌba= teñeꞌee̱n tuxi ngisa ku̱atseni kjuamakjainnu. 20 Ngu mafona̱ tsa kionga kjuechukun_nuu̱, skuia̱ nga bi ꞌba teñoꞌon jotsaꞌen mejénna̱ nga skue_nuu̱, ꞌba tsa bi ꞌba tetsaꞌaa̱n jotsaꞌen mejénnu nga xianuu̱ ngayeje. Mafona̱ tsa skuia̱ ngajinnu kjuabixkjan, kjuaxin kakun, kjuasti, kjuankꞌa kakun, asa en ndesu channine_ru xingiu, asa chꞌo tsaꞌen nukjuo ngatꞌare xingiu, asa nga tjin xi nkꞌa kakun ꞌbaxje yojore, asa tjinnu kjuasi nga i nga jan. 21 ꞌBa mafona̱ ngayeje tsa kionga kjuechukun ngani_nuu̱, Naꞌenchana sjana̱ kjuasuba ngixkún. ꞌBa tsa skiꞌndaa̱ ngatꞌare nkjin xi tjin ngajinnu xi kitsaꞌen je ꞌba kje ndibajín ngixkun Naꞌenchana nga tsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ngatꞌare xi kitsaꞌen, ꞌba tojo tsaꞌen xi jndi ngixkun Naꞌenchana, ko kjuachajngi, ꞌba ko xi ꞌñu tsiskako yojore.

13

1 ꞌBa ki=bi xi majánni ndiya nga kjuikun_nuu̱. Sꞌe̱nda= tume kjuañu koni nga jó asa ján xuta xi sikixiya ngatꞌare mé xi kuán. 2 Nga kikun_nuu̱ ndiya xi majóni, je ꞌba kixin_ra̱ xi kitsaꞌen je, ꞌba ngandaꞌe nga bi tejñajin_nuu̱ nde ꞌba= xin ngani_ra̱ kui ko xi yakꞌa: tsa kjuikun ngani_nuu̱, bi kjuaꞌanimana̱ kui. 3 Ngu ꞌba= saꞌaa̱n, meni xiañu chu̱ba̱ xi teminyisjo nga Cristo tsikinchjana̱. ꞌBa Cristo bi ko kjuaꞌinda tsikonu, tusa ko kjuaꞌñu tsaꞌexa ngajinnu. 4 Ninga Cristo inda tsꞌaxje yojore nga kisꞌetꞌa kru, tunga ngandaꞌe kjuaꞌñure Naꞌenchana tijñakunni. ꞌBa ji̱n ꞌba=nde tsaꞌen tisakutꞌani̱ kjuaꞌindare Cristo, tunga kuetsuba=nii̱ ngatꞌare kjuaꞌñure Naꞌenchana nga tu jngu kuai̱n ko Cristo, tuxi ꞌbatsaꞌen kuaku ndiyaniri̱ jun.

5 Ndejun chutꞌañu yojonu, tsa kjuakixi nga kixi tenyo ngatꞌare xi makjainnu. Chutꞌayako yojonu. ¿A bi ꞌyo nga Cristo tijñajin ngajinnu? Tu kio sani tsa bi tsitjaxtjiu nga kichutꞌayakonu. 6 ꞌBa ꞌbe=ña̱ nga xio nga tsitjaxtii̱ ji̱n nga kichutꞌayakoni̱. 7 Techjaꞌa_ri̱ Naꞌenchana ngatꞌanu, tuxi tumé xi chꞌo siꞌanñu. Bi ꞌba teñeꞌee̱n tsa tuxi ꞌbatsaꞌen xianire nga tsitjaxtii̱ nga kichutꞌayakoni̱. Tusa mejénni̱ nga nda siꞌon, ningara ꞌbatsaꞌen xiare nga bi tsitjaxtii̱ nga kichutꞌayakoni̱. 8 Ngatꞌa bi ma mixkjankue̱ xi kjuakixi, tusa teñaꞌaxai̱ nga tu kjuanda tseꞌe xi kjuakixi.

9 Kui kjua tsja= manini̱ nga indai̱ ji̱n ꞌba nga jun tjinnu ngaꞌñu. ꞌBa tojo techjaꞌa_ri̱ Naꞌenchana, tuxi ku̱atsjekjinñu. 10 Kui kjua tetsiꞌindu_nuu̱ xujunbi nga kje kió tejñajin_nuu̱, tuxi nga kjuechukun_nuu̱ bi tjinnere ngisa ꞌñu kjuako_nuu̱. Ngatꞌa Naꞌenna Jesús kitsja xana̱ nga saꞌaa̱n nga ku̱atsjekjiun ngatꞌare xi makjainna ꞌba bi saꞌaa̱n nga chojo.

11 ꞌBa xi fetꞌani ntsꞌia̱, tsja ngatjasꞌenu. Tinyisjo jótsaꞌen tsje kuetsubo. Tijio kakun xingiu. Tu jngu kjuafaꞌetsjen ngatjasꞌenu. Ngatjasꞌekokañanu kjuaxiu xingiu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana xi tsjana kjuanimejen ko kjuaxiu kꞌuejñajinnu. 12 Nga ko fani inimanu titeꞌnda_ru xingiu. 13 Ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi tjindu ngaꞌe tsikasennu kjuateꞌnda.

14 Ngatjasꞌe tsiꞌinu kjuandare Naꞌenna Jesucristo ko kjuanimejenre Naꞌenchana. ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngatejñajinnu ngatsiꞌu. ꞌBa ngatjama.

GÁLATAS

1

2

3

4

5

6

Xujun xi kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu nangi Galacia

GÁLATAS

1

1 An, Pablo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi, xi jngu apóstol kuáa̱n. Tunga bi xuta kitsikasenna̱ ꞌba bi xuta kitsja xana̱. Tusa Jesucristo kitsja xana̱ ko Naꞌenchana, xi kitsikjaꞌaya nganire Jesucristo ngajinre mikꞌen. 2 An ko ngatsiꞌi ntsꞌia xi tjindukona̱ ngaꞌe tenikasen_ri̱ xujunbi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna xi tjindu nangi Galacia.

3 Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

4 Jesucristo kitsja yojore nga kjinikꞌen ngatꞌare jena jotsaꞌen kuamejénre Naꞌenchana, tuxi sindainina ngatꞌare ngasunꞌnde chꞌo xi tetsuba ngandaꞌe. 5 ¡Ngatjasꞌere kjuaje Naꞌenchana jo kjiꞌi nduju nixtjin! ꞌBa ngatjama.

6 Tu ꞌba= mana̱ ngatꞌanu. Ngatꞌa ne taꞌa temangintꞌaxin_ru Naꞌenchana xi kinchjanu tu ngatꞌare kjuandare Cristo. ꞌBa kjaꞌe en nda tjimakjainnu, 7 ninga tsa tsajain ngisa kjaꞌe en nda. Tunga tjin= xi bi ngaꞌnde inyatsikꞌejña kjuafaꞌetsjennu ꞌba mejénre nga sikꞌantjaiya en ndare Cristo.

8 Tunga tsa tjin xi sikjaꞌaxtiuyanu jngu en nda xi kjaꞌetsaꞌen ngisa nga ko mare xi kjinikjaꞌaxtiuyee̱ ngajinnu, kui xi ngatjendibanere kjuanaꞌenre Naꞌenchana, ninga tsa ji̱n ninga tsa jngu ankje xi ngankꞌa kjuendejenni. 9 Jo kixin_nuu̱ nga titjunre, nde ꞌba=nde xin ngani_nuu̱: Tsa tjin xi sikjaꞌaxtiuyanu jngu en nda xi kjaꞌetsaꞌen ngisa nga ko mare xi je kuakjainnu, kui xi ngatjendibanere kjuanaꞌenre Naꞌenchana.

10 Nga ꞌba texia̱n, bi temangisjaa̱ nga xuta nda kꞌuaxjena̱. Tusa mejénna̱ nga Naꞌenchana nda kꞌuaxjena̱. Ngu, bi xuta xi tsitsja_ra̱. Tsa xutara xi tetsitsja_ra̱, bi Cristo tetsaꞌexatꞌa_ra̱ yaꞌa.

11 ꞌBa xin_nuu̱ kibi, ntsꞌia̱. En nda xi tetsikjaꞌaxtiuyaa̱, bi tu xuta ngasunꞌnde kitsitsejen. 12 Ngatꞌa bi xuta xi kitsjana̱ ꞌba yakuyana̱ ion, tu Naꞌenna Jesucristo suba xi yakutsejenna̱.

13 Ngatꞌa je kjinuꞌyo jotsaꞌen tsakatejñaa̱ nixtjin kuatse jan. Tsakꞌajmetjenngia̱ Naꞌenchana jotsaꞌen be xuta judío. ꞌBa ꞌñu kitsjenngikia̱ xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba kuamejénna̱ nga kitsikjia̱. 14 ꞌBa ngatꞌare jotsaꞌen tsichjire Naꞌenchana xuta judío, an xi ngisa titjun kitsjen ngisaa̱ ngajinre xuta xi ñatjen kuachee̱. Ngatꞌa ko ngayéje inimana̱ kitsikꞌetjusaa̱n kjuachingare xuta chingana̱.

15 Tunga kionga kje tsinjía̱n, Naꞌenchana jaꞌajinna̱ ꞌba kinchjana̱ tu ngatꞌare kjuandare. ꞌBa kionga kuamejénre, 16 yakuna̱ ngatꞌare Kiꞌndire, tuxi sikjaꞌaxtiuyañaa̱ en ndare kui ngajinre xuta xi bi judío. ꞌBa nga kinchjana̱ Naꞌenchana, bi xuta kikiningiya_ra̱, 17 ꞌba nde ninga bi kijia̱ naxinanda Jerusalén tsa kikua̱n nchja chinga apóstol xi ngisa tjun nga ko mare an. Tusa kijia̱ nangi Arabia, ꞌba jaskan jendiba ngañaa̱ naxinanda Damasco.

18 ꞌBa kionga je jaꞌa ján nu, kijia̱ naxinanda Jerusalén nga kikua̱n Pedro. Tjioꞌon nixtjin tsakatejñaa̱ ko kui. 19 ꞌBa bi tsaꞌbe ngisaa̱ kjaꞌe nchja chinga apóstol, tu Santiago sani xi ntsꞌe mani Naꞌenna Jesús. 20 ꞌBa xi tetsiꞌindu_nuu̱ ngaꞌe, be= Naꞌenchana nga bi teꞌbonacha_nuu̱.

21 ꞌBa jaskan kijia̱ nangi Siria ko nangi Cilicia. 22 ꞌBa ngatꞌare xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo xi tjin nangi Judea, bi bexkunna̱ tsakaiñu. 23 Tu ꞌbi= tsu en xi kjintꞌe ngatꞌana̱: “Kuixu xuta xi kitsjengikena ngandaꞌeñu, kuixu xi ꞌba nde tsikjaꞌaxtiuya ngandaꞌe en nda xi makjainna, nisi kui kuamejénre nga sichaja ion ngandaꞌeñu.” 24 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌa tsaꞌan kui xutabiu ꞌñu je tsꞌaxje Naꞌenchana.

2

1 ꞌBa teñujun nu jaskan, kiji ngañaa̱ naxinanda Jerusalén. Kikua̱ Bernabé, ꞌba ꞌba nde kikona̱ Tito ngayeje. 2 Kijia̱ ngatꞌa Naꞌenchana yakutsejenna̱ nga tjinnere nga kjuia̱. ꞌBa kio jako nijmitꞌaxia̱n xuta xi ꞌyare nga kui xi ngakure xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús. Kixinya_ra̱ jótsaꞌen tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Jesucristo ngajinre xuta xi bi judío, tuxi ngusun ku̱anni̱ ꞌba bi tu kjuatjo ku̱an xa xi kitsaꞌaa̱n ꞌba xi tetsaꞌaa̱n.

3 ꞌBa ngusun kuái̱n, ngatꞌa ninga Tito xi tjenkona̱ xi xuta griego kuán, bi kisꞌenere nga ku̱an circuncidar. 4 Tunga yakꞌa xuta xi ntsꞌia tsure yojore jaꞌasꞌenjinni̱ ꞌba kuañajanjinni̱ tuxi skutsejenꞌmani jótsaꞌen ndai tetsuba xi tu jngu ma ko Cristo Jesús. ꞌBa kitsaꞌen, ngatꞌa kuamejénre nga chuꞌndare kjuatexumo saꞌen nganina. 5 Tunga niñajanni kitsaꞌeꞌnde_ri̱ tsa kui saꞌenni̱, ngatꞌa kuamejénni̱ nga kꞌuejñajinntsjainu kjuakixi xi tsuyana en ndare Jesucristo.

6 ꞌBa ngatꞌare xuta xi ꞌyare nga kui xi ngakure xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús, tsa xuta ngaku asa bi kui kuán, bi an ꞌbia̱ xuta, ngatꞌa tu jngu ña ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa kui xutabiu bi ꞌesunre mé= xi tetsikjaꞌaxtiuyaa̱. 7 Tusa kuankjinre nga Naꞌenchana kitsja xana̱ nga sikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Jesucristo ngajinre xuta xi bi judío jotsaꞌen kitsja xare Pedro nga kui xi sikjaꞌaxtiuya en ndare Jesucristo ngajinre xuta judío. 8 Ngatꞌa xi kitsja xare Pedro nga ku̱an apóstol ngajinre xuta judío, ndekuini xi kitsja xana̱ nga apóstol ku̱an ngajinre xuta xi bi judío.

9 Santiago, Pedro ko Juan ꞌyaxkunre joni xuta ngaku ngajinre ntsꞌia xi tjindu Jerusalén. ꞌBa kionga tsabe nga Naꞌenchana kitsjana̱ kjuandabi, kitsjani̱ ntsja an ko Bernabé. Kitsikjain nga ji̱n xi kuangii̱n ngajinre xuta xi bi judío, ꞌba nga kui xi kuaje ngajinre xuta judío. 10 Jngututu sa tsajmi xi tsiꞌani̱, nga ngatjaꞌetsjenntsjaini̱ ngatꞌare xuta ni̱ma̱, mé= xi ndaꞌe ko ngayéje inimana̱ tetsikꞌetjusunña̱.

11 Tunga kionga Pedro jaꞌe naxinanda Antioquía, ngankjain ngakjain fa ꞌba kixin_ra̱ nga bi nda tjin mé= xi titsaꞌen. Ngatꞌa kanejee̱ ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen. 12 Ngatꞌa ngatitjunre, kionga kje fechujín amigure Santiago, ñatjen kjenko xuta xi bi judío xi bi kuán circuncidar. Tunga kionga echu xutabiu, bi nde tsakjenkoni, tusa ndai kiskjen yojore ꞌba tꞌaxin kiji. ꞌBa kitsaꞌen ngatꞌa kitsakjunke xuta judío xi tsu nga tjinnere nga sikꞌetjusan kjuatexuma ngatꞌa tseꞌe circuncisión. 13 ꞌBa ntsꞌia judío xi yakꞌa ꞌba nde jó nkjain kitsaꞌen joni Pedro. Kaꞌnda Bernabé tu jngu kuán nga ko kjuajó nkjainre xutabiu.

14 ꞌBamani, nga tsaꞌbia̱ nga bi kixi inyafiko kjuakixi xi bakuyana en ndare Naꞌenchana, ꞌbatsaꞌen ꞌba kixin_ra̱ Pedro ngixkun ngatsiꞌi xuta: “Ji xi jngu xuta judío kuáin, ꞌba teni jotsaꞌen tjindu xuta xi bi judío xi je makjainre, ꞌba bi jotsaꞌen tjindu xuta judío. Kui kjuañu, ¿ánñu mejénniri kꞌuene kjuaꞌñu_ri xuta xi bi judío xi je makjainre nga kꞌuendu jotsaꞌen tjindu xuta judío?”

15 Ji̱n= xi xuta judío kuái̱n ꞌndani nga kitsin, bi tetsubajii̱n je joni xuta xi tsajainre kjuatexuma. 16 Tunga ꞌya=ni nga bi makixi xuta ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare tsa sikꞌetjusun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. Tusa xi makjainre ngatꞌare Jesucristo, kui xi makixi ngixkun Naꞌenchana. Kui kjua makjainnini̱ ji̱n ngatꞌare Jesucristo ngayeje, tuxi ku̱akixini̱ ngixkun Naꞌenchana. Ku̱akixi=ni̱ ngixkun Naꞌenchana ngatꞌa makjainni̱ ngatꞌare Cristo ꞌba bi ngatꞌa tsa tenikꞌetjusii̱n xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, ngatꞌa ninga tsa sikꞌetjusun xuta xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, bi kui xi sikixi.

17 Ji̱n xi xuta judío ꞌba nde teminyisjai̱ nga ku̱akixii̱ ngatꞌare Cristo. ꞌBa nga ꞌba teñeꞌee̱n, ꞌyanii̱ nga ko ji̱n tjinni̱ je. ¿A tsu=nire nga Cristo kitsaꞌenni̱ xuta je? ¡Jajainjín! 18 Tsa kjui ngañaa̱ ngastaa̱n, ꞌba kuatejñangi ngañaa̱ ngatꞌare xi je ꞌejñaa̱, tsa ꞌba saꞌaa̱n, nde an= tetsaꞌenña̱ xuta je yojona̱.

19 Ngatꞌa jo=ni tsa je tseyaa̱. Kjuatexumo xi ꞌba kitsikona̱. Je bi nde tejñakunña̱ ngatꞌare kjuatexumo, tusa ngatꞌare Naꞌenchana. 20 Je kisꞌetꞌakua̱ kru Cristo. Bi nde anni xi tejñakua̱n ngandaꞌe. Tusa Cristo xi tijñakun ngajinna̱. ꞌBa jotsaꞌen nga tejñakua̱n ngasunꞌndio, tejñakunñaa̱ tu ngatꞌare nga makjainna̱ ngatꞌa tseꞌe Kiꞌndire Naꞌenchana. Ngatꞌa kui xi kitsimejénna̱ ꞌba kitsingantsja yojore nga kjinikꞌen ngatꞌana̱. 21 Bi mejénna̱ skuetaa̱n chjire kjuandare Naꞌenchana. Ngatꞌa tsa kjuatexumo mare tsikixi xuta ngixkun Naꞌenchana, tsujínnire nga tu kjuatjo kꞌen Cristo.

3

1 Jun xi Galacia tsojon, ¡á tsaꞌen jñuni kjuafaꞌetsjennu! ¿ꞌYá= xi kitsitjeꞌenu? Kisꞌejñatsejennu joni tsa tuxkún fa kjiꞌyañú jótsaꞌen kisꞌetꞌa kru Jesucristo. 2 Jngu tsajmi mejénna̱ skuiningiya_nuu̱: ¿Jótsaꞌen kisakunu Isennixtjintsjere Naꞌenchana? ¿A kui= kjua nga kjinikꞌetjusun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo? ¿Asa tu kui sani nga kuakjainnu en ndare xi kjinuꞌyo? 3 ¡ꞌÑu= jñukjin kjuafaꞌetsjennu! Kikꞌetutsꞌin_ru nga tsiketsubo jotsaꞌen kitsja ndiyanu Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Tunga ngandaꞌe, ¿a tu ngaꞌñu tsojon= mejénnu nga kuendujuko xi kikꞌetutsꞌin_ru?

4 ¿A tu kjuatjo= tsitjaxtiu nkjin kuya kjuanaꞌen? Tsa kjuakixira nga tu kjuatjo ꞌba kuatoꞌon. 5 Naꞌenchana tsja_nuu̱ Isennixtjintsjere ꞌba tsaꞌen kjuakun ngajinnu. ¿Ánñu ꞌba tsaꞌenni? ¿A kui= kjua nga tenikꞌetjusun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo? ¿Asa kui= kjua nga makjainnu en ndare xi kjinuꞌyo?

6 Joni Abraham, kuakjainre Naꞌenchana ꞌba kui= kibiu xi kiskjebere kuenda kui nga kiskjebetjo Abraham joni jngu xuta kixi. 7 Kui kjua ngatjaꞌyaniñu nga xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, kui xi kiꞌndire Abraham. 8 Jaꞌba tjun kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana nga Naꞌenchana saꞌen nga ku̱akixi xuta xi bi judío tu ngatꞌare nga ku̱akjainre ngatꞌa tseꞌe kui. Naꞌenchana jaꞌba je kitsure Abraham en ndabi: “Ngatꞌari nga sichikuntaꞌaa̱n ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio.” 9 ꞌBamani, xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ngandaꞌe, kui xi ñatjen tjinichikuntaꞌenko Abraham xi kuakjainre nixtjin kuatse jan.

10 Ngatsiꞌi xi inyakuya nga kꞌuangi tu ngatꞌare nga sikꞌetjusun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, kui xi ꞌbakore xi kuaꞌindutꞌa ngatꞌare xuta xi kjuendibanere kjuanaꞌen. Ngatꞌa ꞌbi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Kjuendibanere kjuanaꞌen ngatsiꞌi xuta xi bi sikꞌetjusunntsjai nga jngu jngu xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo.” 11 ꞌBa=tjin nga nijnguú xuta makixi ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare kjuatexumo. Ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre kui: “Xi kixi, kꞌuejñakun tu ngatꞌare kjuamakjainre.” 12 Tunga ngatꞌare kjuatexumo, bi tsu tsa kuetsubakuan tu ngatꞌare nga makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. Tusa ꞌba tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Xi sikꞌetjusun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo, kꞌuejñakun ngatꞌare kjuatexumo.”

13 Tunga Cristo kitsindaina kjuanaꞌen xi kjuendibanena ngatꞌare kjuatexumo. Nga tu kjuanda tsajan kitsjenꞌbangitꞌa kru ꞌba kisꞌenere kjuanaꞌen xi ꞌbakona. Ngatꞌa ꞌba tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tuꞌyañu xi tsjenꞌbangitꞌa jngu ya, kui xi kjuendibanere kjuanaꞌen.” 14 ꞌBa kuán tuxi ngatꞌare Cristo xuta xi bi judío sa̱kunire ndekuini kjuachikuntaꞌen xi kitsuyatitjunre Abraham Naꞌenchana, ꞌba tuxi sa̱kunina Isennixtjintsjere kui xi kitsuyatitjun nga sjana ña xi makjainna.

15 Jun ntsꞌia̱, kꞌuejñakusun_nuu̱ jotjin ngajinre xuta ngasunꞌndio. Kionga tjin xi ꞌbenda jngu kjua ꞌba basennere ntsja xujun, tuꞌyá nde ma faꞌaxinnire chjire xi je tjitꞌa asa kꞌuetꞌa ngisare. 16 Ngu, Naꞌenchana kitsuyatitjunre Abraham mé= xi sjare kui ko ntje xi tseꞌe. Bi titsu enre Naꞌenchana tsa nkjin mani ntjere Abraham. Tusa titsu nga jngututu mani. “Ntje xi tsiji”, titsu. ꞌBa kui xi Cristo.

17 Kibi= xi mejénna̱ xin_nuu̱ nga ꞌba texia̱n. Jaskan nga Naꞌenchana je ꞌendako kjua Abraham, jaꞌesꞌejña kjuatexumo, nga je jaꞌa ñujun sientu ko kate nu. Tunga bi mare kjuatexumo tsikjetsunya kjua xi ꞌendatitjun Naꞌenchana ꞌba nga kjuaꞌaxinre chjire xi kitsuyatitjun ngayeje. 18 Ngatꞌa tsa kjuatexumo yaꞌa mé= xi sjana Naꞌenchana, je bi nde en xi kitsuyatitjun Naꞌenchana ndibanire xi sja. Tunga kjuanda xi Naꞌenchana kitsjare Abraham jendiba=nire en xi kitsuyatitjunre.

19 ꞌBamani, ¿mé= xa kisꞌeni kjuatexumo? Jaskan jaꞌesꞌejña, tuxi xuta skueni nga tjinre je ngixkun Naꞌenchana. Kjuatexumo kuachjire kaꞌnda nga jaꞌe Cristo. Ngatꞌa Cristo xi ntjere Abraham xi tjinnere sa̱kure xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare. Naꞌenchana kitsikasen ankjelere nga kitsjare Moisés kjuatexumo, ꞌba Moisés kitsikjaꞌaxtiuya nganire xuta. 20 Xi tsikjaꞌaxtiuya tu machjen sani kionga jó xuta mejénre kꞌuenda jngu kjua. Tunga ngatꞌare en xi kikꞌin titjunre Abraham, Naꞌenchana bi kuachjenre nga tjin xi tsikjaꞌaxtiuya, tusa kui fa suba jako Abraham.

21 ꞌBamani, ¿a tjimangane= kjuatexumo en xi kitsuyatitjun Naꞌenchana? ¡Jajainjín! Ngatꞌa tsa kisꞌejña jngu kjuatexuma xi ku̱anre sikꞌendukunntsjai xuta, kiojín makixi xuta ngatꞌare kjuatexumo. 22 Tunga enre Naꞌenchana kitsikꞌenduꞌñu ngatsiꞌi xuta ngatꞌare je, tuxi sa̱kunire xuta xi ku̱akjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi jaꞌba kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare xi ku̱akjainre.

23 Kionga kje tjiínna kjuamakjain ngatꞌare Jesucristo, kjuatexumo kitsikꞌejñaꞌñuna. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsiketsubaꞌña= kaꞌnda nga kuatsejen ꞌyá= xi ma mankjainna ngatꞌare. 24 Jo=ni jngu chuꞌnda xi bafengi nisti, ꞌbatsaꞌen kikona kjuatexumo ngixkun Cristo, tuxi ku̱akjainnina ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱akixiña. 25 Tunga je tjinna kjuamakjain ngatꞌa tseꞌe Jesucristo. Je bi nde machjennina nga kuafengina kjuatexumo.

26 ꞌBa ngatsiꞌu, je kiꞌndire Naꞌenchana kuon, ngatꞌa makjainnu ngatꞌa tseꞌe Cristo Jesús. 27 Ngatsiꞌu xi je kisatendo ngatꞌare Cristo kichojo joni najñu Kui. 28 Bi nde tjinni xi judío ko xi bi judío, ninga xi chuꞌnda asa xi bi chuꞌnda, ninga xi xiꞌin, ninga xi chjun. Ngatꞌa tu jngu mo ko Cristo Jesús, kui kjua tu jngu mañu ngatsiꞌu. 29 ꞌBa tsa tseꞌe Cristo kuon, jun= xi ntjere Abraham, ꞌba jun= xi sa̱kunu xi kikꞌinyatitjunre Abraham.

4

1 Ngu, kibi= xi texia̱n. Jngu kiꞌndi chi xuntsja xi tjinre naꞌenre nga je machinga. Tunga nga saꞌe chaja ngisare, ꞌba= nguyare joni jngu chuꞌnda, ninga tsa kui tseꞌe yeje xi tjinre naꞌenre. 2 Tjin= xi tsikuenda ꞌba tjin= xi kutsejenre tsajmire, kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin xi je ꞌenda naꞌenre nga xuntsja ngayéje xi tseꞌe.

3 ꞌBa ꞌba=nde kuataꞌan ña nixtjin kuatse jan nga kiꞌndi ngisa. Kuáan joni chuꞌnda ꞌba tsiketsubangi_ra ngatꞌare isennixtjin xi batexuma ngasunꞌndio. 4 Tunga kionga echu nixtjin xi je ꞌenda Naꞌenchana, kitsikasen Kiꞌndire. Kui Kiꞌndibiu xi kitsinre jngu chjun ꞌba tsikꞌejña ngi kjuatexumo. 5 ꞌBa kitsaꞌen tuxi kitsindaini xuta xi tjindu ngi kjuatexumo, tuxi kiskjebetjonina Naꞌenchana joni tsa kiꞌndire.

6 ꞌBa ngatꞌa kiꞌndire Naꞌenchana je kuáan, kui= kjua Naꞌenna kitsikasenni ngajin inimana Isennixtjintsjere Kiꞌndire. Isennixtjintsjio tsu nga fako Naꞌenchana: “¡Ji Pachina̱!” 7 ꞌBamani, bi nde chuꞌndani ngandaꞌe, tusa kiꞌndire Naꞌenchana. ꞌBa ngatꞌa ji kiꞌndire Naꞌenchana kuáin, ngayéje xi tjinre Naꞌenchana tsiji.

8 Nixtjin kuatse jan, nga kje ꞌyajíun Naꞌenchana, kuon chuꞌndare nkjin kuya tsajmi xi “naꞌen” tsure xuta. 9 Tunga ngandaꞌe nga je ꞌyo Naꞌenchana, asa jo mixan nga Naꞌenchana je benu, ¿jótsaꞌen nga nde mején nganinu nga kuangitjenngiu isennixtjin xi tsajainre kjuaꞌñu ꞌba xi tumé chjire? ¿Ánñu mején nganinu nga kuon chuꞌndare? 10 Tjin= nixtjin xi ꞌyakun, ko sa, ko sꞌi ꞌba ko nu. 11 Tsakjun ma an, tsa tu kjuatjo kitsaꞌexaa̱ ngajinnu.

12 Teꞌbetsꞌa_nuu̱ ntsꞌia̱. Tiꞌon yojonu joni an. Ngatꞌa an je= kitsaꞌaa̱n yojona̱ joni jun. Niñajanni chꞌo kjinikonuu̱. 13 ꞌBa jotsaꞌen je ꞌyo, ngatꞌa kisatechiꞌinña̱, kui= kjua kitsikjaꞌaxtiuyani_nuu̱ en ndare Jesucristo nga titjunre. 14 ꞌBa ninga tsa kisakunu kjuasti ngatꞌare chiꞌin xi kisatia̱, tunga bi kjiꞌyatonnuu̱ ꞌba ninga bi kikꞌejñatꞌaxinnuu̱. Tusa kichjubetjonuu̱ joni tsa an jngu ankjere Naꞌenchana, joni tsa Cristo Jesús fa xi kichjubetjo.

15 Ngu, ¿ñá kiji ngayéje kjuatsja xi kisꞌenu kui nixtjinbiu? Ngatꞌa be=re takuaa̱n nga kaꞌnda kuáan kakún kjiꞌnaxjio tuxkún ꞌba kitsaꞌenuu̱ kui nixtjinbiu. 16 ꞌBamani, ¿a stichanuu̱ ngandaꞌe tu ngatꞌare nga texinya_nuu̱ xi kjuakixi?

17 Kui xutabiu mafo=re ngatꞌanu, tunga bi nda kjiyuju kjuafaꞌetsjenre. Tusa mejénre nga kuekotꞌaxinnu ngatꞌana̱, tuxi ku̱afoninu jun ngatꞌare kui. 18 Nda= tjin nga ku̱afonu ngatꞌare mé= xi nda tjin. Tunga ngantsjai ꞌbatsaꞌen ngatjamo, ꞌba bi tsa tu kionga tejñajin_nuu̱. 19 Jun kiꞌndina̱, xi ngatꞌanu tefaꞌa ngañaa̱ kjuanima, joni jngu chjun xi tifaꞌa kjuanima nga tjisꞌere jngu kiꞌndi. ꞌBa tojo ꞌba=tsaꞌen kjuaꞌaa̱ kjuanima kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga Cristo kꞌuejñajinkjinnu. 20 ¡Á tu onre kjua nga bi kio tejñako_nuu̱ ngandaꞌe, tuxi kjaꞌe tsaꞌen kjuako_nuu̱! ¡Bi nde ꞌbeña̱ mé= xi saꞌaa̱n ngatꞌanu!

21 ꞌBa tꞌinnu jun xi mejénnu kuetsuba ngañu ngi kjuatexumo. ¿A kje nuꞌyajíun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo? 22 ꞌBi tsu nga Abraham kisꞌere jó kiꞌndi, jngu xi kitsinre chjun chuꞌndare ꞌba jngu xi kitsinre chjunre, xi bi chuꞌnda. 23 ꞌBa kiꞌndire chjun chuꞌnda, kui xi kitsin jotsaꞌen be xuta. Tunga kiꞌndire chjun xi bi chuꞌnda, kui xi kitsin tuxi kꞌuetjusunni xi Naꞌenchana kitsuyatitjunre Abraham.

24 Ki=bi xi ma chutsejen kusun_ra. Ngojó yanchjinbiu, kui xi tsunire ngojó kjua xi ꞌendako Naꞌenchana xuta xi tseꞌe. Jngu kjuabiu ndibanire ngijñacha Sinaí. Kui xi chjun Agar, xi kitsinre nisti xi ku̱an chuꞌnda. 25 Ngatꞌa chjun Agar jo=ni ngijñacha Sinaí xi tijña nangi Arabia, xi ꞌbejña kusunna naxinanda Jerusalén xi tijña ngandaꞌe. Ngatꞌa kui naxinandabiu, kui xi chjun chuꞌnda ko nistire.

26 Tunga naxinanda Jerusalén xi tijña ngankꞌaa, kui xi bi chuꞌnda ꞌba kui xi nistire kuáan ña. 27 Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Titsja_ri yojori chjun ꞌndi

xi tsajainri kiꞌndi.

Chiꞌndaya tsjai ji xi bi ꞌye

jótsaꞌen chjaꞌa kjuanima nga tsin kiꞌndi.

Ngatꞌa chjun xi kjinikumare,

kui xi ngisa sꞌe̱re kiꞌndi

nga ko mare chjun xi tjinre xiꞌin.

28 ꞌBa jun ntsꞌia̱, joñu Isaac. Jun= nisti xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare Abraham. 29 Tunga jo kuán nixtjin kuatse jan, ꞌba=nde ma ngandaꞌe. Ngatꞌa kiꞌndi xi kitsin jotsaꞌen be xuta, kui xi kitsjengike kiꞌndi xi kitsin jotsaꞌen mejénre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 30 Tunga ꞌbi= tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tikꞌejñatꞌaxin chjun chuꞌnda ko kiꞌndire. Ngatꞌa kiꞌndire chjun chuꞌnda bi ku̱an sa̱kutꞌare xi xuntsja kiꞌndire chjun xi bi chuꞌnda.” 31 ꞌBamani, ntsꞌia̱, bi kiꞌndire chjun chuꞌnda kuáan ña, tusa kiꞌndire chjun xi bi chuꞌnda.

5

1 Cristo kitsindaina tuxi ku̱andaiña. Kui kjua kixi tinyañu ꞌba bi nde baꞌeꞌndeñu nga chuꞌnda kuon.

2 Tasen ñojon. An Pablo texin_nuu̱. Tsa kuaꞌeꞌndio nga kuon circuncidar, tuxi ku̱akixiñu ngixkun Naꞌenchana, tumejín chjire ngatꞌanu mé= xi kitsaꞌen Cristo. 3 ꞌBa fa xin ngani_ra̱ ngatsiꞌi xi ku̱an circuncidar. Kui xi tjinnere sikꞌetjusun ngayéje xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. 4 Xi tjin ngajinnu xi inyamangisjai nga ku̱akixi ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare nga sikꞌetjusun kjuatexumo, je tsikinyatꞌaxinre Cristo ꞌba bi nde tjindujinni kjuandare Naꞌenchana.

5 Tunga ngatꞌa tsajan, tijñajinna Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba techuya=ña nga ku̱akixia̱ ngixkun Kui tu ngatꞌare nga makjainna ngatꞌa tseꞌe Cristo. 6 Tu jngu je ma ko Cristo Jesús ꞌba bi nde chjinire tsa kuáan circuncidar asa bi kuáan circuncidar. Tu kui xi chjire nga makjainna ngatꞌa tseꞌe Cristo ꞌba nga nda chare kjuamakjainna ngatꞌare jotsaꞌen nimijáan xingia.

7 Nda= tsiketsubo nga titjunre tsakaiñu. ¿ꞌYá= xi ꞌechjaꞌndenu nga bi nde tenikꞌetjusunñu xi tjinre kjuakixi? 8 En xi tenikꞌetjusun ngandaꞌe, bi ndibanire ngatꞌare Naꞌenchana xi kinchjanu. 9 Jo tsu xuta: “Jngu stinchi naꞌyu san tsisan ngayéje naꞌyure niñuxtilo.” 10 ꞌBa be=re takuaa̱n ngatꞌare Naꞌenna Jesús nga bi kjaꞌetsaꞌen sikjaꞌetsjion. Tunga ngatꞌare xi bi ngaꞌnde inyatsikꞌejña kjuafaꞌetsjennu, tuꞌyañu xi ꞌba inyatsaꞌen, kui xi kuanejere Naꞌenchana.

11 Tunga an ntsꞌia̱, tsa tebeꞌe ngisaa̱ nijmi nga chjire nga ku̱an circuncidar xuta, ¿ánñu tojo tjenngikenina nchjabiu? Tsa ꞌbatsaꞌen tetsikjaꞌaxtiuyaa̱, bi nde chꞌo ku̱anire nchjabiu nga tjinnere nga kꞌuangi ngatꞌare Cristo xi kisꞌetꞌa kru. 12 Nchja xi bi inyatsikꞌejña ngaꞌnde kjuafaꞌetsjennu, xi mejénre nga kuichatꞌo yojonu, ¡tusa ngatatetꞌakjin yojore kui!

13 Jun ntsꞌia̱, Naꞌenchana kinchjanu tuxi ku̱andaiñu. Tunga ninga ndai_ru yojonu, bi ñoꞌon xi mejénre yojonu. Tusa tatesin_ru xingiu tu ngatꞌare nga tijñajinnu kjuanimejen. 14 Ngatꞌa ngayéje xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo tu jngu ma sani nga ko kibi: “Timején xingi jofatsaꞌen nimején yojori.” 15 Tunga tsa nde jun xinejun xinetꞌañu xingiu, chutsejen_ru yojonu tsa ꞌba siꞌon, tsa chjen nde jun sikjeñu xingiu.

16 Kui kjua xinni_nuu̱. Tetsubo jotsaꞌen titsja ndiyanu Isennixtjintsjere Naꞌenchana, tuxi bi sikꞌetjusunñu xi mejénre yojonu. 17 Ngatꞌa xi mejénre yojona, kui xi bi mejénre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. ꞌBa xi Isennixtjintsjio mejénre, kui xi bi mejénre yojona. Ngojó ꞌbatsaꞌen kjanko xinkjin, tuxi bi siꞌanñu xi mejénnu. 18 Tunga tsa Isennixtjintsjere Naꞌenchana titsja ndiyanú, tsu=nire nga bi nde ngi kjuatexumo tetsubañu.

19 Bi naꞌenre nga ꞌyare nga tjin xi tsikꞌetjusun xi mejénre yojore. Tsaꞌen kjuachajngi, tsaꞌen xi jndi ngixkun Naꞌenchana, ꞌba ꞌñu tsiskako yojore, 20 ꞌba bekun naꞌen xi ntsja xuta kuandani, ꞌba tsaꞌen kjuaꞌbenda, mastike xinkjin, ꞌba fosi, maxinre, ꞌba mastire, nkꞌa ꞌbaxje tajngu yojore, ꞌba bakjanya yojore, makutꞌaxinko xinkjin, 21 ꞌba mejénre nga sꞌe̱re xi tjinre xuta xi kjaꞌere, machꞌi, ꞌba ꞌñu machꞌi nga ꞌbaxje sꞌi ꞌba saꞌe tsaꞌenjun tsaꞌentꞌa. Ngayéje tsajmibi ko kjaꞌe ngisa tsajmi joni kibi, kui xi tsaꞌen xuta xi tsikꞌetjusunre xi mejénre yojore. ꞌBa xin_nuu̱ ngandaꞌe jo kixin_nuu̱ nga titjunre. Xuta xi ꞌba inyatsaꞌen, kui xi bi kjuaꞌasꞌen ña batexuma Naꞌenchana.

22 Tunga nga tetsuba jotsaꞌen baku ndiyana Isennixtjintsjere Naꞌenchana, sꞌena kjuanimejen, kjuatsja, kjuaxiu, ꞌba ko kjuatsejnda. ꞌBa bisekua xingia, nda xuta ma, ꞌba kixi nikꞌetjusan xi nda, 23 nimakjua ñaꞌan yojona, ꞌba ꞌbechꞌosuba_ra yojona xi tjin. Ngatꞌare ngayéje tsajmibi tsajain kjuatexuma xi ꞌbechꞌona nga ꞌba siꞌan. 24 ꞌBa xuta xi tseꞌe Cristo Jesús, kui xi joni tsa je yatꞌa kru yojo jere xi mejénre tsajmi chꞌo xi tjin ngasunꞌndio ꞌba xi matsjakonire. 25 Tsa kjuakixi nga ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana tetsubakunña ngandaꞌe, ngu, ꞌba nde kuaꞌeꞌnde_ra nga Isennixtjintsjio xi ngataku ndiyana. 26 Bi nkꞌa kjuiꞌnaxjia yojona, bi siꞌan nga nde ña sistini_ra xingia, ꞌba bi ngatjamaxinkakuan.

6

1 Jun ntsꞌia̱, tsa teꞌyo nga tjin xi tjijenjin je, jun xi tetsubo jotsaꞌen baku ndiya Isennixtjintsjere Naꞌenchana tiseko nga chjunitjen ngañu. Nimakjua ꞌnaxjo yojonu nga ꞌba siꞌon. ꞌBa nga jngu jngu xi tjin ngajinnu nda ngatakutsejen, tuxi bi ko kui xutꞌayakoni. 2 ꞌBatsaꞌen tisekokaño xingiu kjuanima xi inyafaꞌa, ꞌba ꞌbatsaꞌen sikꞌetjusun kjuatexumare Cristo.

3 Ngatꞌa tsa tjin xi tu kui tajngu je kꞌuaxje yojore ngajinre xuta xi yakꞌa kionga tumé chjire, ndekui tiꞌbonachanire yojore. 4 Tusa nga jngua jngua tjinnere xutsejen_ra tsa nda tjin xi teñaꞌan. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsja sꞌe̱na ngatꞌare xi teñaꞌan ꞌba bi tjinnere nga singusunkuaa̱ yojona ngatꞌare xi inyatsaꞌen xuta xi yakꞌa. 5 Ngatꞌa nga jngua jngua kjine=na jotsaꞌen temekua yojona.

6 Ngayéje kjuanda xi tjinre xi tisakuyare enre Naꞌenchana ngatakjanyako ko xi tibakuyare.

7 Bi yojonu chꞌonacha_ru. Naꞌenchana bi ma sꞌejñure. Ngatꞌa xi kꞌuentje xuta, kui chanre xi kꞌueku ngani. 8 Xi titsaꞌen xi ndibanire yojo jere, jo=ni tsa tiꞌbentje xujma xi bi nda. ꞌBa chan xi kꞌueku, kjuabeya. Tunga xi titsaꞌen xi ndibanire Isennixtjintsjere Naꞌenchana, jo=ni tsa tiꞌbentje xujma xi nda. ꞌBa chan xi kꞌueku, kjuabenichun xi bi fetꞌa= xi sjare Isennixtjintsjio.

9 Kui kjua bi sikjejndani_ra yojona nga siꞌan xi nda. Ngatꞌa tsa bi sikje_ra takuan, kjuaꞌe nixtjin nga kꞌuekua chanre xi tiꞌbentjia. 10 ꞌBamani, nda sikua tuꞌya xutañu nga ku̱an xi siꞌan, tunga ngisa fa tjun kꞌuejña ntsꞌia xi tu jngu makjainna.

11 Chutsijon jótsaꞌen yaꞌe letra xi tetsiꞌindu_nuu̱ ngaꞌe.

12 Xi mejénre kꞌuenenu nga kuon circuncidar, ꞌba inyatsaꞌen ngatꞌa mejénre nga nda skue xuta. Bi mejénre nga sjenngike xuta judío xi yakꞌa, nga kuakuya nga tu ngatꞌare Cristo xi kisꞌetꞌa kru kꞌuangi xuta. 13 Ngatꞌa ninga xi ꞌbenere nga ku̱an circuncidar xuta, bi tsikꞌetjusun xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. Tunga mejénre nga jun kuon circuncidar, tuxi ku̱an nkꞌa kꞌuaxjeni yojore ngatꞌare chu̱ba̱ xi kisꞌetꞌa yojonu.

14 Tunga ngatꞌana̱ an, niñajanni mejénna̱ nkꞌa kꞌuaxjaa̱ yojona̱, tsa bi ngatꞌare nga kisꞌetꞌa kru Naꞌenna Jesucristo. Ngatꞌa kui tꞌa krubiu kꞌen yeje xi tjin ngasunꞌndio ngatꞌa tsaꞌan, ꞌba an ꞌba nde kio tseyaa̱. Bi nde tejñakun ngisañaa̱ ngatꞌare xi tjin ngasunꞌndio. 15 Tumé chjire tsa kuáan circuncidar asa bi kuáan. Tu kui xi chjire nga Naꞌenchana kitsaꞌen nganina xuta xatse. 16 Ngatatsjare Naꞌenchana kjuaxiu ko kjuanima kakun ngatsiꞌi xuta xi ꞌbatsaꞌen tjindu jotsaꞌen nga je kixin_nuu̱ ko ngatsiꞌi naxinanda kjuakixire Naꞌenchana.

17 ꞌBa ngandaꞌe bi nde mejénnina̱ tsa tjin xi sja ngisana̱ kjuasti. Ngatꞌa yaꞌa chuba= yojona̱ ngatꞌare xi kuataꞌaa̱n, xi bakutsejen nga tetsaꞌexatꞌa_ra̱ Jesús.

18 Ntsꞌia̱, nga kjuandare Naꞌenna Jesucristo ngatꞌejñajin inimanu. ꞌBa ngatjama.

EFESIOS

1

2

3

4

5

6

Xujun xi kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu naxinanda Éfeso

EFESIOS

1

1 An, Pablo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi, xi jngu apóstore Jesucristo jotsaꞌen kuamejénre Naꞌenchana. Tetsikasen_nuu̱ xujunbi jun xuta tsjere Naꞌenchana xi tetsubo naxinanda Éfeso, xi makjainnu ngatꞌare Cristo Jesús.

2 Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

3 Ngatjanichjire Naꞌenchana xi Naire ꞌba Naꞌenre mani Naꞌenna Jesucristo. Ngatꞌa kui xi kitsichikuntaꞌenna ngankꞌaa ña xi tu jngu ma ko Cristo nga kitsjana ngayéje kuya kjuanda xi tsjana Isennixtjintsjere. 4 ꞌÑu= tjinre kjuanimejen. Kui kjua kiskjaꞌajinnina ngatꞌare Cristo kionga kje tsaꞌenjín ngasunꞌndio, tuxi tsje ku̱anña ꞌba bi sꞌe̱na je ngixkun. 5 Ko kjuanimejen jaꞌba je ꞌendatitjun nga ña ku̱an kiꞌndire tu ngatꞌare Jesucristo, jotsaꞌen kuatsjare ꞌba kuamejénre. 6 Kui= kjua tenichjini_ra kjuandare Naꞌenchana xi bakutsejen kjuajere, kjuanda xi kitsja kjuatjona ngatꞌare Kiꞌndire xi tsimején.

7 ¡Á tuku kjiꞌi tseni kjuandare Naꞌenchana! Kui ꞌechjintjai jena ko jinre Kiꞌndire ꞌba kuachatꞌana. 8 ꞌÑu tse kjuandabiu kitsjana, tuxi sꞌe̱nina ngayéje kuya kjuankjin kakun ꞌba nga ku̱ankjinna xi tjin. 9 ꞌBa ꞌejñatsejenna xi kuamejénre nga saꞌen, xi ꞌejñaꞌmo nixtjin kuatse jan, xi kuatsjare nga ꞌendatitjun ngatꞌare Cristo. 10 ꞌBa ki=bi xi ꞌenda: Nga kjuaꞌe nixtjin xi kui mejénre, sijnguje yeje xi tjin ngankꞌaa ko xi tjin ngasunꞌndio ngi kjuaꞌñure Cristo.

11 ꞌBa Naꞌenchana kiskjaꞌajinni̱, tuxi tu jngu ku̱annii̱ ko Cristo ngatꞌa jaꞌba je ndaꞌe ꞌbatsaꞌen ꞌendani̱ jotsaꞌen kuamejéntitjunre. Ngatꞌa jotsaꞌen ꞌbenda Naꞌenchana ꞌba mejénre, ꞌba=tsaꞌen tsikꞌetjusun. 12 ꞌBa kitsaꞌen ngatꞌani̱ ji̱n xi tjun kichuyee̱ mé= xi nda ngatꞌare Cristo, tuxi sichjinire kjuajere kui.

13 ꞌBa nde jun kjinuꞌyo ꞌba kuakjainnu en xi tjinre kjuakixi. Kui xi en ndare Jesucristo xi kitsikꞌanginu. ꞌBa ngatꞌare Cristo kisakunu Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi kitsuyatitjun nga sja. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kisꞌejñatsejenni nga Naꞌenchana tseꞌe_ru. 14 Titjun= tsjana Isennixtjintsjere, tuxi xiakixiña nga sakuna xi jaskan sjana, kaꞌnda nga ku̱andaikjin xuta xi ꞌechjintjai̱ nga ku̱atseꞌe. Kui kjua tenichjini_ra kjuajere Naꞌenchana.

15 ꞌBamani, kaꞌnda nga kjintꞌia̱ nga makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús ꞌba nga nimijíon ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui, 16 bi tsikjejndaa̱ nga tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌanu. Faꞌetsjenna̱ ngatꞌanu kionga fakua̱ Kui. 17 ꞌBa miꞌa ngatꞌanu ngixkun Naꞌenchana xi Naꞌenre Naꞌenna Jesucristo, Naꞌen xi tjinre kjuaje. Miꞌa_ra̱ nga Isennixtjintsjere ngatatsjanu kjuankjin kakun ꞌba ngatꞌejñatsejennu xi tseꞌe Naꞌenchana, tuxi ꞌbatsaꞌen nda xiañu Kui.

18 ꞌBa nde miꞌa_ra̱ nga ngatakjeꞌii̱ kjuafaꞌetsjennu, tuxi xiañu mé= xi techuya_ru jun xi xa kjiꞌi kjinukjuaninu, tuxi xiañu jó kjiꞌi je kjuaje xi sa̱kure xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 19 Mejénna̱ nga xio nga tunima= tsaꞌen je ngaꞌñure Naꞌenchana xi tsaꞌexajinna ña xi makjainna ngatꞌare kui, kui ngaꞌñu xi tsaꞌexajinna ngusun= ko 20 ngaꞌñu xi kitsaꞌexajin ngajinre Cristo, nga kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba kitsikꞌejña ngankꞌaa nga ngate kixire kui.

21 Naꞌenchana kitsjare Cristo ngaꞌnde xi ngisa nkꞌa ngisa ngajinre ngatsiꞌi xi batexuma, ko xi tjinre xa, ko xi tjinre kjuaꞌñu, ꞌba ko xi tjinre tume jaꞌen xi ꞌyakun, bi tsa tu nixtjin xi tetsuba ngandaꞌe, ko nixtjin xi saꞌe ndiba. 22 Naꞌenchana ꞌendu ngi ndsaku Cristo ngayéje xi tjin, ꞌba kitsaꞌen nga kui xi ku̱an ngakure nga kuatexumare ngayéje xi tjin nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui. 23 ꞌBa xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo, kui= xi joni yojore. ꞌBa Cristo, xi tijña tuña yejeñu, faꞌetsijngukjinjinre xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui.

2

1 Ngatꞌa jun, jo=ni tsa je tseyo nixtjin kuatse jan tu kjuare jenu nga chꞌo kjiñoꞌon. 2 Tsiketsubo ngajinre jenu, jofatsaꞌen xuta xi tjin ngasunꞌndebi ꞌba kjinikꞌetjusun_ru isennixtjin chꞌo xi ngaku xi tjinre kjuaꞌñu ngajinre isennixtjin chꞌo. Kui isennixtjin chꞌo xi tsaꞌexajinre kaꞌnda ngandaꞌe xuta xi bi tsikꞌetjusun enre Naꞌenchana. 3 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen tsiketsuba ngatsiꞌa nixtjin kuatse jan, jotsaꞌen kuamejénre yojona ngaꞌe ngasunꞌndio. Kjinikꞌetjusan xi kuamejénre yojo jena ꞌba ko xi jendibanire kjuafaꞌetsjenna. Jo kjiñaꞌan nixtjin kuatse jan, kuáan kisakuna kjuastire Naꞌenchana tsakaiñu joni xuta xi yakꞌa.

4 Tunga ꞌñu= faꞌanimare Naꞌenchana xuta ꞌba ꞌñu= kitsimejénna. 5 Kui kjua kitsikꞌendukunkonina Cristo nga tetsuba mikꞌian ngatꞌare jena. Ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana kitsikꞌanginu. 6 ꞌBa Naꞌenchana ñatjen kitsikjaꞌayakona Cristo ngajinre mikꞌen ꞌba tu jngu kitsikꞌenduna ngankꞌaa ña xi tu jngu ma ko Cristo Jesús. 7 ꞌBa kitsaꞌen tuxi nixtjin xi saꞌe ndiba kuakutsejenni jó kjiꞌi tse kjuandare ngatꞌa ꞌyare jótsaꞌen tjo_ra ngatꞌare Cristo Jesús.

8 Tu ngatꞌare kjuandare Naꞌenchana nga kjinikꞌanginu, ngatꞌa kuakjainnu ngatꞌa tseꞌe Cristo. Bi jun xi kjinikꞌangiu yojonu, Naꞌenchana xi kitsaꞌen kjuandabiu. 9 Bi ngatꞌare nga nda kjiñaꞌan nga kjinikꞌangina, tuxi tuꞌyá ku̱an nkꞌa kꞌuaxjeni yojore. 10 Ngatꞌa Naꞌenchana kitsaꞌenna. Ngajinre Cristo Jesús kitsixatsena, tuxi siꞌanña xi nda, xi jaꞌba je ꞌenda Naꞌenchana nga siꞌan, tuxi kuetsubaña ngajinre xi nda.

11 ꞌBamani, jun xi bi xuta judío kuon ngaꞌe ngasunꞌndio, tikjaꞌetsjion jótsaꞌen tsiketsubo nixtjin kuatse jan. “Xuta xi bi kuán circuncidar”, kitsunu xuta judío, ngatꞌa kui xi ꞌmire xuta xi tsaꞌen circuncidar xinkjin ngaꞌe ngasunꞌndio. 12 ꞌBa nde tikjaꞌetsjion nga kui nixtjinbiu tsiketsubatꞌaxin_ru Cristo, ꞌba bi kisakutꞌanu mé= xi tseꞌe naxinanda Israel. ꞌBa bi tsojon kuán mé= kjua xi ꞌendako Naꞌenchana ko xutare, xi kitsuyatitjunre nga sjare. Nimé xi tsja Naꞌenchana kichuya_ru. Tu chu̱ba̱ tsiketsuba=ñú ngasunꞌndio nga bi kjiꞌyo Naꞌenchana. 13 Kjin tsiketsubo nixtjin kuatse jan tsakaiñu, tunga ngandaꞌe jngu je mo ko Cristo Jesús ꞌba je tetsubatiño tu ngatꞌare jin xi ꞌesten.

14 Ngatꞌa Cristo ꞌejña kjuaxiu ngajinre xi judío ko xi bi judío nga jngu naxinanda kitsaꞌen. Kitsikixuya xjo xi ꞌechjaꞌndere xuta, nga tuxi jngu ku̱anni. Jaꞌaxin mé= xi kitsaꞌen nga kitsjenngike xinkjin xuta nga kitsja yojore nga kꞌen tꞌa kru. 15 Nga kꞌen, nkjin kaꞌa xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo ꞌejñatꞌaxin=. ꞌBa nga tu jngu ma ko Cristo, ꞌbatsaꞌen jngu naxinanda xatse kitsaꞌen ngojó naxinando ꞌba kitsjare kjuaxiu. 16 Nga kꞌen tꞌa kru, jaꞌaxin xi kitsaꞌen nga kitsjenngike xinkjin xuta. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tu jngu yojo kitsaꞌen ngojó naxinando ꞌba ngojó jakonda ngani Naꞌenchana.

17 Cristo jaꞌekeꞌenu nijmi nga tjinnu kjuaxiu jun xi bi judío xi kjin tsiketsuba_ru Naꞌenchana nixtjin kuatse jan. ꞌBa ꞌba nde jaꞌekeꞌere nijmi xuta judío xi tiña tsikꞌendu ngayeje. 18 Ngatꞌa ma fechutꞌatiña_ra Naꞌenchana ngandaꞌe tu ngatꞌare Cristo ꞌba ngatꞌare Isennixtjintsjere xi jngututu mani xi kikaꞌena nga jngua jngua, xi judío ko xi bi judío.

19 ꞌBamani, bi nde xuta xi xin nangire kuánñu ninga bi nde kjaꞌe xutañu. Tusa tu jngu naxinanda mo ko xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo. Je xinkjin Naꞌenchana kuán tsiꞌu. 20 Jun jo=ni jngu niꞌya xi tjimanda. ꞌBa nchja chinga apóstol ko nchja chinga profeta ngaꞌnde ña tjimandasun niꞌyo. ꞌBa Jesucristo= xi ndiojo xi tjinngire xjo niꞌyo. 21 Ngajinre Cristo tu jngu tjima niꞌyo ꞌba ꞌñu tjisꞌe. ꞌBa tibisetjen nga tjima jngu ningu tsje ngatꞌare Cristo. 22 Jngu mako Cristo ꞌba ꞌbatsaꞌen ko jun xi bi judío tjimajinnu ngaꞌnde ña tijñaya Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

3

1 Kui kjua an Pablo tekjiyaña̱ nduya ngatꞌa tsaꞌexatꞌa_ra̱ Cristo Jesús nga tsikjaꞌaxtiuya_nuu̱ jun xi bi judío en ndare kui. 2 ꞌYañu nga Naꞌenchana kitsjana̱ xabi nga tu kjuanda tsojon, nga kueꞌe_nuu̱ nijmi ngatꞌare kjuandare kui. 3 Yakutsejen=na̱ mé= xi ꞌmo ꞌejña nixtjin kuatse jan, jotsaꞌen je kitsiꞌinduchi_nuu̱. 4 ꞌBa nga kꞌuexkiyo xujunbi, ku̱ankjinnu mé= xi ꞌbia̱ ngatꞌare xi ꞌmo kisꞌejña ngatꞌare Cristo.

5 Xi bi kikꞌinyare xuta xi kisꞌe kuankjin nu jan. Tunga ngandaꞌe Isennixtjintsjere Naꞌenchana je yakutsejenre apóstol tsjere ko nchja chinga profetare kibiu. 6 ꞌBa kibi= xi ꞌmo kisꞌejña tsakaiñu: ngatꞌare en ndare Jesucristo xuta xi bi judío ꞌba=nde sa̱kure ngayéje xi sja Naꞌenchana, ꞌba nde tu jngu yojo ma ngajinre Cristo, ꞌba nde sa̱kutꞌare ngayéje xi jaꞌba kitsu Naꞌenchana nga sjare xuta xi tseꞌe ngatꞌare Cristo Jesús.

7 ꞌBa Naꞌenchana kitsja xana̱ nga sikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndabi. ꞌBa tjin kjuandare Naꞌenchana xi kitsaꞌena̱, ꞌba ꞌba tjin kjuaꞌñure Naꞌenchana xi titsaꞌexajinna̱. 8 ꞌBa an= ña̱ xi ngisa ichi ngisa ngajinre ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenchana. Tunga kitsaꞌe=na̱ kjuandabi nga tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ ngajinre xuta xi bi judío kjuandare Cristo xi tuꞌyá mankjinkjinkjinre. 9 ꞌBa kisꞌenena̱ nga kꞌuejñatsijaa̱n jótsaꞌen tiꞌbetjusun mé= xi ꞌmo ꞌejña nixtjin kuatse jan Naꞌenchana xi kitsaꞌen ngayéje xi tjin. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌare xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo tisꞌejñatsejen ngandaꞌe jó tjin kuya kjuankjin kakun tjinre Naꞌenchana. Tisꞌejñatsejen ngixkun xi tjinre xa ko xi tjinre kjuaꞌñu ngankꞌaa.

11 Xi jaꞌba je ndaꞌe ꞌendani Naꞌenchana kaꞌnda nixtjin kuatse jan ꞌba ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo je kitsikꞌetjusun kibiu ngandaꞌe. 12 Ngatꞌa tu jngu ma ko Cristo ꞌba ngatꞌa makjainna ngatꞌa tseꞌe, bi nde makunnina nga fechutꞌatiña_ra Naꞌenchana ngatꞌa be=re takuan nga nda skjebetjona. 13 ꞌBamani, temiꞌa_nuu̱ nga bi nikje_ru kakún ngatꞌare nga tefaꞌaa̱ kjuanima tu kjuanda tsojon. Ngatꞌa nga tefaꞌaa̱ kjuanima, kio= tjindibanire nga tisakunu kjuaje.

14 Kui= kjua basenkunchꞌinñaa̱ ngixkun Naꞌenchana. 15 Xi tsjare jaꞌenre ngatsiꞌi xi kiꞌndire mani, xi tjindu ngankꞌaa ko xi tjindu ngasunꞌndio. 16 Miꞌa_ra̱ nga Isennixtjintsjere ngatatsja ngaꞌñunu jo tjin kjuajere xi ꞌñu tse, tuxi sꞌe̱nire ngaꞌñu inimanu, 17 ꞌba tuxi Cristo ngatꞌejñajinni inimanu tu ngatꞌare nga makjainnu. ꞌBa ngatjinanga jamanu ngajin kjuanimejen ꞌba kixi tinyo, 18 tuxi ꞌbatsaꞌen ngatjasꞌenu ngaꞌñu nga ñatjen ku̱ankjinnu ko ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenchana jó kjiꞌi teya ꞌba nduju ꞌba nanga ꞌba nkꞌa kjuanimejenre Cristo. 19 Mejénna̱ nga xio kjuanimejenre Cristo, xi faꞌaxtiunere nga ko mare xi mankjinna, tuxi ꞌbatsaꞌen ngatjamañu jofatsaꞌen mejénre Naꞌenchana.

20 Ngatanichjire Naꞌenchana xi ngisa tsꞌaxtiu mare ñaꞌan nga ko mare xi chjaꞌa_ra asa xi nikjaꞌetsjian, ngatꞌare kjuaꞌñure xi tsaꞌexa ngajinna. 21 Kui xi ngantsjai nixtjin ngatasakure kjuaje ngatꞌare Cristo Jesús ꞌba ngatꞌare xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ko ntjere xi saꞌe ndiba. ꞌBa ngatjama.

4

1 ꞌBamani, an xi tekjiyaa̱ nduya ngatꞌa tetsaꞌexatꞌa_ra̱ Naꞌenna Jesucristo teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga kixi tangiko yojonu, jotsaꞌen tjinni nga saꞌen xuta xi Naꞌenchana kinchjare. Ngatꞌa Naꞌenchana kinchjanu. 2 Nima ꞌnaxjo yojonu ꞌba ngatjasꞌenu kjuanima kakún. Ngatjasꞌenu kjuatsejnda ꞌba ngatakakokañanu xingiu tu ngatꞌare kjuanimejen xi tijña ngajinnu. 3 Tꞌene_ru yojonu nga tu jngu ngatjamantsjo ko xingiu, jotsaꞌen tsja ndiyanu Isennixtjintsjere Naꞌenchana, tuxi tu jngu kuetsubañu ko kjuaxiu.

4 Ngatsiꞌa tu jngu yojo= maña, ndekuini Isennixtjin tjinna, ꞌba kjinukjua=na ngayeje nga tu jngu sa xi xuya_ra. 5 Jngu mani Naꞌen, tu jngu sani kjuamakjain, ꞌba tu jngu sani kjuasatenda. 6 Jngu mani Naꞌenchana xi Naꞌenna mani ngatsiꞌa, xi batexuma tsiꞌina ꞌba tsaꞌexajin tsiꞌina ꞌba tijñajin tsiꞌina.

7 Tunga nga jngua jngua ja kisaku ja kisaku=na kjuanda jotsaꞌen kitsikaꞌbina Cristo. 8 Kui kjua ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌani enre Naꞌenchana:

Nga tsijin ngankꞌaa, kiko nkjin xi ꞌenduꞌñu,

ꞌba xutare kisakure mé= xi kikaꞌere.

9 ꞌBa ¿mé= xi tsunire nga tsijin? Ngu tsunire nga tjun jendejen ꞌnda tꞌanangiu. 10 ꞌBa xi jendejen, kui xi nde tsijin ngani ngisa tsꞌaxtiure ngankꞌaa, tuxi kꞌuejñajinnire ꞌba ko kjuatexumare sitsekjinkjinni ngayéje xi tjin.

11 ꞌBa kuifa ni suba kitsjare kjuaꞌñu nga tjin xi ku̱an apóstol ꞌba ko profeta. ꞌBa nde kitsja kjuaꞌñure nga tjin xi sikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana, nga tjin xi sja ndiyare xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui ꞌba nga tjin xi kuakuya ion. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikꞌendunda xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui, tuxi saꞌexatꞌanire ꞌba tuxi sakungaꞌñu ngisanire yojore Cristo, 13 kaꞌnda nga kjuecha nga tu jngu ku̱an ngatsiꞌa ngatꞌare mé= xi makjainna ꞌba ngatꞌare mé= xi ꞌya ngatꞌare Kiꞌndire Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ku̱acha joni xuta xi je tjinre kjuafaꞌetsjen kaꞌnda nga ku̱angusunkua Cristo nga tjijngua ꞌba nimé nde chaja ngisanina.

14 ꞌBa bi nde ku̱anña joni tsajmi xi fiko i fiko jan ntjo, joni nisti kiꞌndi xi tsisinre tume xi bakuya xuta ꞌba taꞌa tsjenngire kjuamañare xuta ndesu xi mangisjai jótsaꞌen ꞌbonachare xuta. 15 Tusa xuba nijmia xi kjuakixi ngatꞌa nimejénña xingia, ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱acha ngajinre Cristo xi nindaku yojo. 16 ꞌBa ngatꞌare kui ngayéje yojo tu jngu ma sa, ꞌba nda tsubaꞌñu xinkjin ngayéje kaꞌa xi tjinre. ꞌBa tsa ngayéje kaꞌa nda inyatsaꞌexa, ngayéje yojo ngisa= nda ku̱acha ꞌba saku ngaꞌñure nga tjindujin kjuanimejen.

17 Kui kjua ꞌba xinni_nuu̱ ꞌba nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesús tebeꞌe_nuu̱ nijmi nga bi nde ꞌbatsaꞌen betsubañu jotsaꞌen tjindu xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna, xi tuxkia tsajmi tsikjaꞌetsjen. 18 Kui tu tijñu kjuafaꞌetsjenre ꞌba tjindutꞌaxinre kjuabenichun xi tsja Naꞌenchana, ngatꞌa kitsitaja= inimare ꞌba bi nde mankjinnire xi tseꞌe Naꞌenchana. 19 Bi nde tjinnire kjuasuba, ꞌba je= kitsingantsjare yojore ngatꞌare xi chꞌo. Bi nde ꞌbechꞌonire yojore nga tsaꞌen ngayéje kuya je xi tsijndi ngixkun Naꞌenchana.

20 Tunga jun, bi kui xi kisakuyanu ngatꞌare Cristo, nga ꞌba siꞌon. 21 Ngatꞌa je kjinuꞌyo ngatꞌare Cristo ꞌba kisakuyanu xi tseꞌe, ngatꞌa xi kjuakixi= tijña ngajinre Jesús. 22 Tꞌejñatꞌaxiun jotsaꞌen tsiketsubo nixtjin kuatse jan. ꞌBa nde tꞌejñatꞌaxiun inima chinganu xi kitsaꞌen je xi kjinikjekjua tu ngatꞌare xi kuatsjanu nga kisꞌejñunu. 23 Tjinnere nga sixatse ngañu inimanu ko kjuafaꞌetsjennu. 24 Tixatsio yojonu joni tsa najñu xatse chojo. Ngatꞌa Naꞌenchana kitsixatse ngani inimanu, tuxi ku̱anñu jo kjiꞌi kui, jotsaꞌen kixi ꞌba tsje kjuakixire.

25 ꞌBamani, bi nde en ndesu nukjuañu. Tusa en kixi chuko xingiu, ngatꞌa tu jngu yojo= maña ngatsiꞌa. 26 Nga ku̱astinu, bi je ñoꞌon nga kuaꞌeꞌndio nga kjuastibiu kuatexumanu. Bi nisti_ru yojonu baꞌa nixtjin, 27 ninga bi baꞌeꞌnde_ru chanayiu. 28 Xi tsaꞌen cheje bi nde ngatatsaꞌen ngisani. Tusa ngatatsaꞌexa ꞌba ngatatsichjen ntsja nga saꞌen mé= xi nda, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱an kuasekoni xuta xi machjenre tume tsajminu.

29 Nimé en chꞌo tsu ngatꞌetju ndsuꞌbo. Tusa chuba nijmiu en xi nda tsu xi sjare ngaꞌñu xi machjenre xuta, tuxi sa̱kunire kjuachikuntaꞌen xuta xi kjuintꞌe ennu. 30 Tumé ñoꞌon xi sibare Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Kui xi kitsaꞌenu tuxi xianire nga jun xutare Naꞌenchana kuon nga kjuaꞌe nixtjin nga kꞌuangikjiun. 31 ꞌNaxjejin yojo inimanu kjuasticha, ko kjuakjon ꞌba ko kjuastijndo. Bi nukjuasiꞌo, bi chꞌo ꞌmi_ru xingiu, ꞌba bi chꞌo niko xingiu ngatꞌare tume tsajminu. 32 Tusa nda tikokaño xingiu ꞌba ngatjasꞌenu kjuanima kakun. Tichatꞌa_ru xingiu jotsaꞌen Naꞌenchana kitsichatꞌanu ngatꞌare Cristo.

5

1 ꞌBamani, chjungi_ru Naꞌenchana, ngatꞌa kiꞌndire xi ꞌñu tsimején kuon. 2 ꞌBa nde tsaꞌen timejénntsjo xingiu jotsaꞌen kitsimejénna Cristo. Xi kitsja yojore nga kꞌenntjai ngatꞌana, joni jngu chje xi nda jen xi kjiningantsjare Naꞌenchana.

3 Jun xuta tsjere Naꞌenchana kuon. Kui kjua bi ꞌbatjinni nga kꞌuaxki ngatꞌanu ngatꞌare kjuachajngi, tumeñu xi jndi ngixkun Naꞌenchana, asa nga mejénnu sꞌe̱nu xi tjinre xuta xi yakꞌa. 4 Bi en xi chꞌotsu nukjuo, ninga en chikun, ninga en ska, ngatꞌa bi chjire kibiu. Tusa kjuanda taꞌe_ru Naꞌenchana. 5 Ngatꞌa ꞌyañu nga xi tsaꞌen kjuachajngi ꞌba ko xi tsaꞌen xi tsijndi ngixkun Naꞌenchana ꞌba nga ko xi mejénre sꞌe̱re xi tjinre xuta xi yakꞌa, kui xi bi ku̱an kjuaꞌasꞌen ña batexuma Cristo ko Naꞌenchana. Xi mejénre sꞌe̱re xi tjinre xuta xi yakꞌa, kui xi tsaꞌexatꞌare kjaꞌe naꞌen xi bi Naꞌenchana.

6 Bi baꞌeꞌndio nga tjin xi kꞌonachanu ko en xi tsajainre ndiyare, ngatꞌa ngatꞌare kibiu kjuastire Naꞌenchana ndibanere xuta xi bi tsikꞌetjusun enre. 7 Kui kjua bi kio ningajinkoñu yojonu xi ꞌba inyatsaꞌen.

8 Ngatꞌa nixtjin kuatse jan tsiketsuba=ñú ña jñu, tunga ngandaꞌe tu jngu je mo ko Naꞌenna Jesús ꞌba ña tsejen je tetsubo. Kui kjua tetsubañu jotsaꞌen tjinni nga kꞌuendu xi tjindu ña tsejen. 9 ꞌBa kionga tetsuba ña tsejen, kui xi tsaꞌen nga ñaꞌan xi nda, xi tsje ꞌba xi kixi. 10 Tinyisjo xi matsjare Naꞌenchana. 11 ꞌBa bi ningujeko yojonu xuta xi tjindu ña jñu nga tsaꞌen xi tumé chjire. Tusa tꞌejñatsijon kibiu jun. 12 Ngatꞌa kaꞌnda nga nukjua kjuasuba= ngatꞌare xi tsaꞌen ña jñu xutabiu. 13 Tunga nda= ꞌyare ngayéje xi tjin nga sꞌendutsejen ña tsejen, 14 ngatꞌa ndiꞌu= xi ꞌbejñatsejen tumeñu. Kui kjua ꞌba tsuni jngu kjuatexuma:

Ji xi tetsjujñafe, tikjaꞌa_ri yojori.

Tisetjenjin_ri mikꞌen,

ꞌba Cristo sitsejenri.

15 ꞌBamani, nda chutsijon jótsaꞌen temanginko yojonu. Bi ꞌbatsaꞌen betsubo joni xuta chikun, tusa joni xuta nkjin kakun. 16 Tiꞌon xi nda tume chubañu nga ku̱an xi siꞌon, ngatꞌa chꞌo tjima nixtjin xi tetsuba ngandaꞌe. 17 Kui kjua bi tu chu̱ba̱ ñaꞌanñu joni xuta chikun, tusa ngatjamankjinnu xi mejénre Naꞌenna nga siꞌon. 18 Bi nichꞌiu yojonu, ngatꞌa kui kibiu xi tsaꞌen nga ñaꞌan tume tsajminu. Tusa Isennixtjintsjere Naꞌenchana ngatatsejinnu. 19 ꞌBa chuko nijmi ko xingiu salmo ko son xi tsichjire Naꞌenchana, ꞌba tijndo jotsaꞌen kuakuyanu Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Tijndo ꞌba tichji_ru Naꞌenchana ko ngayéje inimanu. 20 ꞌBa tume yejeñu xi ku̱an asa xi sa̱kunu, nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo taꞌentsjai_ru kjuanda Naꞌenchana.

21 Ngi ꞌnde tiꞌankaño yojonu nga ko xingiu, ngatꞌa ꞌyakun=ñu Cristo.

22 Jun xi chjun kuon, ngisa ngi ꞌnde teko yojonu ngatꞌare xiꞌinnu jotsaꞌen ngisa ngi ꞌnde meko yojonu ngixkun Naꞌenna Jesús. 23 Ngatꞌa xi xiꞌin, kui= xi ngakure chjunre jotsaꞌen Cristo ngakure xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui. Xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo, kui= xi joni yojore Cristo ꞌba kui= xi Cristo tsikꞌangi. 24 Jotsaꞌen xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo ngisa ngi ꞌnde fiko yojore ngatꞌare kui, ꞌba nde tsaꞌen ngisa ngi ꞌndekjin ngatjiko yojore xi chjun kuán ngatꞌare xiꞌinre.

25 ꞌBa jun xi xiꞌin kuon, timijon chjunnu jotsaꞌen Cristo kitsimején xi makjainre ngatꞌare kui ꞌba kitsja yojore nga tu kjuanda tseꞌe. 26 ꞌBa xuta tsjere Naꞌenchana kitsaꞌen nga ko enre kitsitsjekoni ꞌba ko nanda yanejunkoni. 27 Ngatꞌa mejénre nga xi makjainre ngatꞌare kui kuaꞌna nga kjuechu ngixkun, nga bi sꞌe̱re tsajmi xi jndi ninga bi nyiyu ku̱akun ninga kjaꞌe tsajmi xi ꞌba ni joni kibiu, tusa tsje ꞌba nimé je sꞌe̱re. 28 ꞌBa nde ꞌbatsaꞌenni xi xiꞌin kuán tjinnere nga simején chjunre, jotsaꞌen tsimején yojore kui. Xi tsimején chjunre, kui xi tsimején yojore. 29 Ngatꞌa tsajain xi tonre yojore. Tusa tsjare xi chine ꞌba tsikuenda, jo tsiko Cristo xi makjainre ngatꞌare kui. 30 Ngatꞌa xki kaꞌa yojo xi tjinre yojore Cristo, kuiña ña.

31 “Kui kjua xuta xiꞌin kꞌuejñani xichare ꞌba kꞌuejñako chjunre, ꞌba tu jngu yojo ku̱an ngojó.” 32 Kibi= xi ꞌmo ꞌba ꞌñu nanga. Tunga tu ngatꞌare Cristo sani ꞌba ngatꞌare xi makjainre ngatꞌare kui tenchjaa̱ nga ꞌba texia̱n. 33 Tunga ngatꞌanu ngayeje, ꞌba xin_nuu̱ xi xiꞌin kuon nga nga jngu jnguu tjinnere nga simijíon chjunnu jotsaꞌen nimijíon yojonu. ꞌBa xi chjun kuán, ngatjabekun xiꞌinre.

6

1 ꞌBa jun xi kiꞌndi nisti kuon, tasen ñojon_ru enre xichanu ngatꞌa Naꞌenna Jesús= tseꞌe_ru. Ngatꞌa ki=biu xi kixi tjin nga ꞌba siꞌon. 2 Ngajinre kjuatexumo, kui= kibi xi tjun tsu ngatꞌare kjuanda xi Naꞌenchana sjare xi sikꞌetjusun enre: “Chakuin naꞌenri ko nari, 3 meni nda kuenini ꞌba tsé ku̱anri ngaꞌe ngasunꞌndio.”

4 ꞌBa jun xi naꞌen kuon, bi tsꞌen niko kiꞌndinu xi saꞌen nga ku̱astire. Tusa taku ndiya_ru nga sicho ꞌba takuya_ru xi tseꞌe Naꞌenchana.

5 ꞌBa jun xi chuꞌnda kuon, ntꞌe tiꞌon yojonu ngatꞌare xi nainu ngaꞌe ngasunꞌndio. Chakun ꞌba tikuncho ꞌba ngayéje inimanu tiꞌaxatꞌa_ru, joni tsa Cristo teñaꞌaxatꞌa_ru. 6 ꞌBa ꞌba tiꞌanntsjo, bi tu kionga tikutsejenꞌanu, tsa tuxi nda skueninu. Tusa tiꞌon joni chuꞌndare Cristo xi ngayéje inimare tsikꞌetjusun xi mejénre Naꞌenchana. 7 Ngayéje inimanu tiꞌaxo joni tsa Naꞌenna Jesús teñaꞌaxatꞌa_ru ꞌba bi joni tsa tuxkia xuta. 8 Ngatꞌa ꞌyañu nga Naꞌenchana sja ngojo nganire xi nda kitsaꞌen nga jngu jngu xuta, ninga chuꞌnda asa bi chuꞌnda.

9 ꞌBa jun xi nai tjiꞌminu, ꞌba nde tsaꞌen nda tiko chuꞌndanu. Bi chjutiko. Ngatꞌa ꞌyañu nga jun ko kui tu jngu Nainu xi tijña ngankꞌaa ꞌba kui bi kabi tsiko xuta.

10 ꞌBa xi fetꞌani ntsꞌia̱, ngatꞌa tu jngu mo ko Naꞌenna Jesucristo, taꞌe ngaꞌñu_ru yojonu ko ngaꞌñure kui xi ꞌñu je. 11 Joni jngu chasoldadu xi banda yojore nga kjan, ꞌbatjo yojonu ko xi tsja Naꞌenchana, meni nga ꞌñu tetsubañu nga kjuendibanenu kjuamañare chanayiu. 12 Ngatꞌa bi xuta ngasunꞌnde xi temixkjankua, tusa xi batexuma, xi tjinre xa, ko xi tjinre kjuaꞌñu ngasunꞌnde jñubi, ꞌba ko isennixtjin chꞌokun xi tjin ngankꞌaa. 13 Kui kjua ꞌbatsaꞌen tjandañu yojonu joni chasoldadu xi Naꞌenchana kitsja yejere xi kueꞌñukoni yojore, tuxi xukjuaninu nga kjuaꞌe nixtjin nga kuixkjankonu. ꞌBa nga je tjinda yejenu yojonu, kixi tinyo.

14 ꞌBamani, kixi tetsubo tsuꞌba. Xi kjuakixi tꞌekjo ndayanu ꞌba ko kjuatsje tjaꞌmoñu nisinnu. 15 ꞌBa joni jnde, tjayo kjuaxiu xi ndibanni en ndare Naꞌenchana, tuxi kuetsubandantsjaiñu nga sikjaꞌaxtiuyo en ndabi. 16 ꞌBa joni escudo, ꞌñu ngatjamakjainntsjainu, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱an sikꞌoyañu ngayéje flecha xi titi xi kanikjaꞌa chanayiu. 17 Tꞌejintakun nga Naꞌenchana kitsikꞌanginu, ꞌba ꞌbatsaꞌen tꞌeyo nindakú joni jngu casco. ꞌBa ndubo enre Naꞌenchana xi joni espada xi tsja_nuu̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

18 Chukontsjo Naꞌenchana jotsaꞌen sja ndiyanu Isennixtjintsjere. Chuko ꞌba chjaꞌa_ru mé= xi machjennu. Tetsubakun ꞌba bi nikje_ru kakún nga xuko ngatꞌare ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe kui. 19 ꞌBa nde chuko Naꞌenchana ngatꞌana̱ ꞌba chjaꞌa_ru nga ngatatsjana̱ en xi kuinchjaa̱, tuxi ko kjuaꞌñu kuinchjaña̱ nga xinyaa̱ xi ꞌmo kisꞌejña nixtjin kuatse jan, xi je tiꞌbejñatsejen en ndare Naꞌenchana ngandaꞌe. 20 ꞌBa ngatꞌare ion tekjiyaa̱ nduya an xi nchja ngojore Naꞌenchana. Chuko Naꞌenchana ngatꞌana̱, tuxi ko kjuaꞌñu kuinchjaña̱ nga sikjaꞌaxtiuyaa̱ enre, jotsaꞌen tjinni nga saꞌaa̱n.

21 Mejénna̱ nga ꞌba nde xio jun ngayeje jótsaꞌen tejñaa̱ ꞌba mé= xi tetsaꞌaa̱n. Tíquico, ntsꞌia xi ꞌñu tsimijaa̱n ꞌba xi nda titsaꞌexatꞌare Naꞌenna Jesús, kui kueꞌenu nijmi ngayéje kibiu. 22 Kui= kjua tetsikasenni_nuu̱, tuxi xiañu ngatꞌa tsajain ꞌba tuxi sa̱kuninu kjuaꞌñukakun.

23 Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo ngatatsjare ntsꞌia kjuaxiu ko kjuanimejen, tuxi ngisa nda ngatjamakjain ngisanire. 24 ꞌBa nde kjuandare Naꞌenchana ngatꞌejñajinre ngatsiꞌi xi tsimején Naꞌenna Jesucristo ko kjuanimejen xi bi fe.

FILIPENSES

1

2

3

4

Xujun si kitsikasenre Pablo xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu naxinanda Filipos

FILIPENSES

1

1 An, Pablo, ꞌba ko Timoteo, ji̱n xi teñaꞌaxatꞌa_ri̱ Jesucristo, tenikasenri̱ xujunbi ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenna xi tjin naxinanda Filipos, xi tujngu tjinduko Jesucristo, nga ko nchja ngakure ningu ꞌba ko nchja xi baseko.

2 Nga Naꞌenchana ꞌba Naꞌenna Jesucristo ngatatsjanu kjuandare ꞌba kjuaxiure ngajin inimanu.

3 Ngantsjai nga faꞌetsjenna̱ ngatꞌanu, tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana. 4 ꞌBa ngantsjai nga ꞌbetsꞌantjai tsiꞌi_nuu̱ jun, matsjana̱ nga ꞌba tsaꞌaa̱n. 5 Ngatꞌa ñatjen teñaꞌaxatꞌa_ra en ndare Jesucristo, ꞌnda nixtjin nga titjun kuakjainninu ꞌba kaꞌnda ngandaꞌe. 6 ꞌBa bere takuaa̱n nga Naꞌenchana xi ꞌetutsꞌinre nga kitsaꞌen ngajinnu xa xi nda, ꞌba kui xi nda kueko nduju= kaꞌnda nixtjin nga kjuaꞌe ngani Jesucristo.

7 ꞌBa nda tjin ngatꞌana̱ nga ꞌbatsaꞌen tsikjaꞌetsjia̱n ngatꞌanu ngatsiꞌu, ngatꞌa ngajin inimana̱ tetsubajiun. Ngatꞌa ndekuini kjuandare Naꞌenchana xi techjubekonuu̱ ninga tsa nduya tekjiyaa̱, ꞌba ninga tsa ngixkun xutaxa tetsikjanntjaa̱ ꞌba tetsikixiyaa̱ en ndare Jesucristo. 8 Ngatꞌa Naꞌenchana be= jo tsaꞌen faꞌetsjenna̱ ngatꞌanu ngatsiꞌu nga tjo tsaꞌennu ko kjuanimejenre Jesucristo xi tijñajinna̱.

9 ꞌBa ꞌbitsaꞌen ꞌbetsꞌantjai_nuu̱ jun: nga Naꞌenchana janda ꞌñu ngatatsije ngisa kjuanimejénnu ko kjuafaꞌetsjen xi kixi ꞌba ko kjuamankjin xi nda. 10 Meni nga ku̱an xjaꞌajinñu mé= xi nda ꞌba tuxi tsje kuetsubañu ꞌba tumé xi skanejeñu nixtjin nga kjuaꞌe ngani Cristo. 11 Kui nixtjinbiu kuakutsejen nkjin kuya tsajmi xi nda xi kjiñoꞌon tu ngatꞌare Jesucristo, tuxi ꞌbatsaꞌen sꞌejñatsejenni kjuajere ko kjuanichjire Naꞌenchana.

12 Jun ntsꞌia̱ xi tsimejénna̱, mejénna̱ nga xio mé= xi tu kuataꞌaa̱n ngaꞌe, kui=biu kitsja ngaꞌñu ngisa nga kijinduju en ndare Jesucristo. 13 Ngatꞌa ngatsiꞌi chasoldadure xuta titjun ko ngatsiꞌi xuta xi yakꞌa je tsabe nga tu ngatꞌare Cristo nga kjiyaa̱ nduya. 14 Kui kjua nga nduya tekjiyaa̱, mején ngatsiꞌi ntsꞌia ngisa inyasaku ngaꞌñure nga inyatsikjaꞌaxtiuya en ndare Naꞌenchana nga bi inyatsakjun.

15 Kjuakixi= nga tjin xuta xi tsikjaꞌaxtiuya en ndare Cristo ngatꞌa maxinre ngatꞌa tsaꞌan ꞌba mejénre kꞌuejñatitjunna̱. Tunga tjin= yakꞌa xi inyatsikjaꞌaxtiuya nga ko ngayéje inimare. 16 Kui xutabiu inyatsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ngatꞌa tjinre kjuanimejen ꞌba be nga kjiya ngaꞌe tuxi sikjanntjaiñaa̱ ꞌba sikixiyaña̱ en ndare Naꞌenchana. 17 Tunga xuta xi yakꞌa, inyatsikjaꞌaxtiuya ngatꞌare Jesucristo nga tu kjuanda tseꞌe. Bi kjuakixini nga ꞌba inyatsaꞌen, tu ngisa= mejénre nga saku ngisana̱ kjuanima nga nduya tekjiyaa̱. 18 Tunga bi kuenda tsaꞌaa̱n. Nisi= tjin xi tu ꞌba inyatsaꞌen sa asa ko ngayéje inimare, tunga tojo tifaꞌaxtiuya en ndare Cristo, ꞌba kui= xi tsja= mana̱. ꞌBa ꞌñu sꞌe̱ngisana̱ kjuatsja.

19 Ngatꞌa ꞌbe=ña̱ nga ngayéje xi temataꞌaa̱n ngaꞌe, kui xi saꞌen nga sikꞌangina̱ tu ngatꞌare nga teꞌbetsꞌantjainuu̱ ꞌba nga ko Isennixtjintsjere Jesucristo tibasekona̱. 20 ꞌBa jotsaꞌen ꞌñu mejénna̱ ꞌba tekuyaa̱ nga niñajanni sa̱kuna̱ kjuasuba. Tunga ko ngayéje kjuaꞌñukakun ngandaꞌe joni ngantsjai xiare kjuajere Cristo ngatꞌare mé= xi tjimataꞌen yojona̱, ninga tsa tejñakua̱n asa tsa je ꞌeyaa̱.

21 Xi ngatꞌa tsaꞌan, tsa tejñakua̱n, tejñakunñaa̱ ngatꞌare Cristo. ꞌBa tsa kueyaa̱, tu ngisa= saꞌensaa̱n. 22 Tunga tsa ku̱atejñakun ngisaa̱ ngaꞌe ngasunꞌndebi ꞌba ku̱an kuiko nduju ngisaa̱ xa xi kikaꞌena̱, ngu bi ꞌbia̱ mé= xi skjaꞌajia̱n. 23 Ngatꞌa nga masenre ngojó tsajmibi tesenyaa̱. Jngu kaꞌani, mejénna̱ kꞌuejñaa̱ ngasunꞌndebi nga kuikatejñaa̱ ko Cristo, ngatꞌa ngisa= ꞌñu nda tjin ngatꞌa tsaꞌan. 24 Tunga xi ngijngu kaꞌa nde, ꞌñu= machjen ngisa nga ku̱atejñakun ngisaa̱ nga tu kjuandanu. 25 ꞌBa ngatꞌa bere takuaa̱n kibi, kui kjua ꞌbeña̱ nga ku̱atejñakun ngisaa̱ ꞌba nga kuatejñajin ngisa_nuu̱ ngatsiꞌu, tuxi ꞌñu sꞌe̱jin ngisaninu ꞌba tuxi tsja sꞌe̱ninu nga makjainnu. 26 ꞌBa ꞌbatsaꞌen, sꞌe̱ngisanu kjuakixi nga sichji_ru Cristo Jesús ngatꞌa tseꞌe mé= xi tu kitsaꞌen ngatꞌa tsaꞌan kionga kjuechujin ngani_nuu̱.

27 Ngu tu kui sani kibi: tetsubo jotsaꞌen bakuyana en ndare Cristo. Tsa kjuikutsejen_nuu̱, skueñaa̱ jótsaꞌen tetsubo. ꞌBa tsa kjin tejñaa̱, kuintꞌia̱ en ngatꞌanu, nga kixi tenyo, nga ndejnguni kjuafaꞌetsjennu, ꞌba nga jngu ñoꞌon yojonu nga ñatjen temixkjanntjo ngatꞌa tseꞌe kjuamakjain xi bakuya en ndare Naꞌenchana, 28 ꞌba nga niñajanni tekun_ru xi stikenu. Ngu kibi= chubare xi baku nga sichaja xutabiu, tunga jun kꞌuangiu ngatꞌa Naꞌenchana sikꞌanginu. 29 Ngu xi kitsaꞌenu ngatꞌare Cristo bi tu nga ku̱akjainnu ngatꞌa tseꞌe kui, ꞌba=nde nga xjoꞌo kjuanima ngatꞌare kui. 30 Ngatꞌa jun ꞌba=nde temixkjanntjo ngatꞌare Cristo ngandaꞌe joni an. Kjiꞌyañu jotsaꞌen kiskjanntjaa̱ ngatꞌare Cristo ꞌba ngandaꞌe tenuꞌyañu nga tojo tetsikjanntjai ngisaa̱.

2

1 ꞌBamani, ngatꞌare Cristo tisakuna kjuaꞌñu, ꞌba kjuanimejen xi tijñajinna titsjana kjuaꞌñukakun, ꞌba Isennixtjintsjere Naꞌenna jngu titsaꞌenna, ꞌba nda nikuenda ꞌba faꞌanimana xingia. 2 Kui= kjuañu tijngu kjuatsjana̱. Tu jngu kjuafaꞌetsjen ngatjasꞌenu, tu jngu kjuanimejen, ꞌba tu jngu tiꞌon inimanu ꞌba ko kakún. 3 Tumé ñoꞌon tsa tuxi siꞌanni_ru xingiu asa tuxi nkꞌa kjuiꞌnoxjeñu yojonu. Tu ngisa= tjiꞌnoxjenimo yojonu ꞌba tikjaꞌetsjion nga xuta xi yakꞌa ngisa= chjire tuꞌbani ko jun. 4 Niꞌyá ngatatsikjaꞌetsjen xi tu kjuanda tseꞌe. Tusa ngatamangisjai kjuanda tseꞌe xi yakꞌa.

5 ꞌBa=nde tsaꞌen ngatjaꞌetsjennu jotsaꞌen kitsikjaꞌetsjen Jesucristo.

6 Kui ninga tsa mangusun ko Naꞌenchana,

bi kibiu xi on yeꞌere kakun.

7 Tusa kui ꞌechjonre yojore mé= xi tseꞌe,

ꞌba kitsaꞌen yojore joni jngu chuꞌnda,

ꞌba jaꞌetsaꞌen yojore joni tuxkia xuta ngasunꞌndebi.

ꞌBa tsakaꞌa isenre xuta ngasunꞌndebi,

8 tsꞌaxjenima tajngu yojore,

ꞌba ntꞌe kitsaꞌen kaꞌnda kjuabeya,

kaꞌnda nga kjinikꞌentꞌa kru.

9 Kui= kjuañu Naꞌenchana kitsjanire jngu ngaꞌnde xi ꞌñu nkꞌa,

ꞌba kitsjare jngu jaꞌen xi ꞌnu chjire,

xi ngisa ꞌñu je tuꞌbani ko ngayéje jaꞌen xi yakꞌa,

10 tuxi kionga kuinuꞌyani jaꞌenre Jesús,

kuinyakunchꞌin tsiꞌi xi tjin ngankꞌaa ko ngasunꞌndebi ꞌba ko ngi nangiu.

11 ꞌBa ngatsiꞌi xi tjin sikixiya

nga Jesucristo xi Naꞌenna,

tuxi sa̱kunire kjuaje Naꞌenchana.

12 ꞌBamani jun ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n, jotsaꞌen kjinikꞌetjusunntsjainuu̱ nga tsakatejñajin_nuu̱, ꞌba bi tsa tu kionga tsakatejñajin_nuu̱, ngisa= nda tikꞌetjusunnuu̱ ngandaꞌe nga kjin tejña_nuu̱. Takutsijon jo tsaꞌen tetsubo nga je tsꞌangiu ꞌba ngatjasꞌenu kjuakuncha. 13 Ngatꞌa Naꞌenchana titsaꞌen xare ngajinnu, tuxi ku̱amejénninu ꞌba sikꞌetjusunñu mé= xi nda, jotsaꞌen matsjare Naꞌenchana.

14 Tsa tjin mé= xi siꞌon, bi mastinu nga ꞌba ñoꞌon ꞌba bi chjutiu, 15 tuxi niꞌyá sa̱kujinnire ngatꞌanu tume jeñu. Jun xi kiꞌndire Naꞌenchana kuon tjinnere nga tsje tetsubajin_ru xuta chꞌokun xi tjin nixtjin ngandaꞌe. Ngatamatsijon ngajinre xutabiu joni niñu xi matsejen ngajñu, 16 ngatꞌa nda tenyajiun en xi tsjare kjuabenichun xuta. Tsa ꞌba siꞌon, tsja sꞌe̱na̱ nixtjin nga kjuaꞌe ngani Cristo. Ngatꞌa kio xiare nga bi tu kjuatjo tsakajmia̱ ꞌba kitsaꞌexajin_nuu̱.

17 Kjuamakjainnu jo=ni chje xi baꞌe_ru Naꞌenchana. ꞌBa tsa kjuinikꞌenna̱ ngaꞌe, an xi kjuechumaa̱ joni chje xi sijngutꞌa chje xi baꞌe_ru Naꞌenchana. Tunga tsja sꞌe̱na̱ ninga ꞌba kuataꞌaa̱n, ꞌba ñatjen tsitsjaa̱ kjuatsjabi ko ngatsiꞌu. 18 ꞌBa nde ꞌbatsaꞌen ngatamatsjanu, ꞌba ñatjen titsjo kjuatsjanu ko an.

19 Ngatꞌare Naꞌenna Jesús tekuyaa̱ nga xati sikasenkun_nuu̱ Timoteo, tuxi tsja sꞌe̱nina̱ nga kuintꞌia̱ en ngatꞌa tsojon. 20 Tsajain ngisana̱ ngijngu joni kui, xi ꞌba fa tsaꞌen tsikjaꞌetsjen joni an ꞌba xi ꞌñu mafore ngatꞌa tsojon. 21 Ngatꞌa ngatsiꞌi xuta mangisjai xi tu kjuanda tseꞌe ꞌba bi kjuanda xi tseꞌe Jesucristo. 22 Tunga je ꞌyo jótsaꞌen Timoteo, ꞌba jótsaꞌen titsaꞌexakona̱ nga titsikjaꞌaxtiuyakona̱ en ndare Jesucristo, joni jngu kiꞌndi xi tibaseko naꞌenre. 23 ꞌBamani tekuyaa̱ nga taꞌa sikasenkun_nuu̱ kui kionga je skuia̱ jó sꞌe̱ kjuana̱. 24 ꞌBa tekunra̱ Naꞌenna nga an fa suba kjuikunxati_nuu̱ kio.

25 Tunga ngandaꞌe tetsikjaꞌetsjia̱n nga tjinnere nga sikasenkun ngani_nuu̱ ntsꞌia Epafrodito. Kui xi titsaꞌexakona̱ ꞌba tikjanntjaikona̱ ngatꞌare Cristo. Kui xi kjinikasennuu̱, tuxi kuasekonina̱ nga saꞌen mé= xi machjenna̱. 26 ꞌÑu mejénre nga skue nganinu ꞌba ñu timafore ngatꞌa jun kjinuꞌyo nga kisatechiꞌin. 27 ꞌBa kjuakixi= nga ꞌñu kisatechiꞌin ꞌba je mején kꞌen tsakaiñu. Tunga Naꞌenchana jaꞌanimare ngatꞌare kui ꞌba kitsinda. ꞌBa bi tu kui tajngu, ꞌba=nde an jaꞌanimara̱ Naꞌenchana, tuxi bi ꞌñu sꞌe̱ngisanina̱ kjuaba.

28 Kui= kjuañu mejénnina̱ sikasenkunxatini_nuu̱, tuxi tsja sꞌe̱ nganinu nga xia ngañu ꞌba tuxi bi nde ꞌñu ba sꞌe̱nina̱. 29 Ngatꞌare Naꞌenna chjaꞌatjo ko ꞌñu tsé kjuatsja Epafrodito. Timijón xuta xi ꞌbatsaꞌen joni kui. 30 Ngatꞌa ngatꞌare xare Cristo nga je mején kꞌen tsakaiñu. Kui kitsjare yojore xabi ninga tsa kueyantjai, tuxi sijnguni xa xi chaja ngisa nga siꞌon ngatꞌa tsaꞌan.

3

1 ꞌBamani ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n, ngatjamatsjanu ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo. Bi tifere takuaa̱n nga ndekui nde mani mé= xi tetsiꞌindaa̱, ngatꞌa kibi= xi basekonu.

2 Tikuendo yojonu ngatꞌare xuta chꞌokun xi je ꞌyo, xuta xi chꞌo xa tsaꞌen, xi tuchuba batetꞌa yojore. 3 Ngatꞌa xi circuncisión fa, kui xi ñaꞌan=ña xi ꞌyakuan Naꞌenchana jotsaꞌen bakuyana Isennixtjintsjere, ꞌba je ꞌnaxjia yojona ngatꞌare Jesucristo, ꞌba bi chun_ra tsajmi xi tjin ngaꞌe ngasunꞌndebi. 4 Ninga tsa an tjinna̱ ndiyare nga skun_ra̱ tsajmi xi tjin ngaꞌe ngasunꞌndebi.

Bi tjin ngisa kjaꞌe xuta xi ꞌñu tjinre ndiyare nga skunre joni an tsajmi xi tjin ngasunꞌndebi. 5 Ngajinre xuta naxinanda xi tseꞌe Israel kitsia̱n ꞌba kjiñaꞌanna̱ circuncisión nga je jin nixtjin nga kitsia̱n. Ntjere Benjamín jendibaña̱. Hebreo= ña̱ ꞌba kiꞌndire xuta hebreo= ña̱. Fariseo kuáa̱n xi ꞌñu tsabekun kjuatexumare Moisés. 6 ꞌÑu kuakjainna̱ kjuachingo ꞌba kaꞌnda kitsjengike=ña̱ xuta xi makjainre ngatꞌare Cristo. Tsje tsakatejñaa̱ ngixkun Naꞌenchana jotsaꞌen bakuya kjuatexumo. ꞌBa niꞌyá xi chꞌo tsaꞌen kitsikꞌaxkina̱.

7 Tunga ngayéjebiu xi ꞌñu chjire ngatꞌana̱ ngasaꞌe, ngandaꞌe bi tsichjira̱ ngatꞌare Cristo. 8 ꞌBa kaꞌnda ma=na̱ ngandaꞌe nga tumé chjire ngatꞌana̱ ngatsiꞌi tsajmi xi tjin, ngatꞌa je ꞌbia̱ ngatꞌare Jesucristo xi Naꞌenna̱. ꞌBa kui= xi ngisa ꞌñu chjire tuꞌbani ko tume tsajminu. Ngatꞌare Cristo kichaja chjire ngayéje mé= xi tjinna̱. ꞌBa ngayéje tsajmi xi tjinna̱ jo=ni xtje mana̱ ngandaꞌe, tuxi saꞌenña̱ Cristo 9 ꞌba ku̱ajngu ña̱ ko kui.

Ngandaꞌe bi nde temangisjaiña̱ tsa tsje ku̱an ngixkun Naꞌenchana ngatꞌa tsikꞌetjusaa̱n mé= xi tjitꞌa kjuatexumo. Tu ngatꞌare nga makjainna ngatꞌare Cristo=, ꞌbatsaꞌen je= kuatsjia̱ ngixkun Naꞌenchana. Ngandaꞌe tjinna̱ kjuatsje xi ndibanire Naꞌenchana tu ngatꞌare kjuamakjainna̱. 10 ꞌBa xi mejénna̱ ngandaꞌe, mejénna̱ nga nda skuia̱ Cristo ꞌba tsejen ku̱anna̱ kjuaꞌñu xi kitsikjaꞌayare. Mejénna̱ sa̱kutꞌana̱ kjuanima xi kisakure. ꞌBa mejénna̱ kꞌuaxjia̱ yojona̱ jotsaꞌen tsꞌaxje yojore Cristo nga kꞌen, 11 tsa ku̱an sakuna̱ nga kjuaꞌayana̱ ngajinre xuta xi je jesun.

12 Bi texia̱n tsa je kisakuna̱ kibi, ninga tsa je xuta tsjekjin kuáa̱n. Tunga tojo tefitjenngiña̱ kibiu tuxi sitsaꞌanña̱, ngatꞌa titjun Jesucristo kitsitseꞌena̱. 13 Jun ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n, bi mana̱ tsa je kisakuna̱ kibiu. Tunga tu jngu tsajmi xi tetsaꞌaa̱n, tetsichiyajia̱n mé= xi je jaꞌa ꞌba teꞌbene_ra̱ yojona̱ tuxi ku̱an kjuechutjenngiña̱ xi tijña ngakjaa̱n. 14 An jo=ni jngu xuta xi tjimangatsanga chuya. Temangatsangaa̱ kaꞌnda nga kjuechaa̱ ngaꞌnde ña fetꞌa ña sa̱kuna̱ kjuatjo. ꞌBa kjuatjo xi Naꞌenchana sjana̱ kui= nga tinchjana̱ tuxi kuikatejñakoña̱ ngankꞌaa tu ngatꞌare Jesucristo.

15 ꞌBa ꞌbitsaꞌen tjinnere nga ku̱ankjinna ngatsiꞌa xi ꞌñu makjainna. ꞌBa tsa tjin tsajmi xi kjaꞌe tsaꞌen faꞌetsjennu, Naꞌenchana kꞌuejñatsejennu kibiu. 16 Tunga machjenna nga tojo kixi kuinyajian xi je kuánna.

17 Jun ntsꞌia̱, chutsejen_ru kusunna̱ xi jo tetsaꞌaa̱n ꞌba chutsejen_ru kusunre xuta xi ꞌba nde tsaꞌen inyafiko yojore jotsaꞌen kikꞌejñakusunri̱. 18 Ngatꞌa nkjin mani xi stike kjuanima xi jaꞌa Cristo tꞌa kru. Je nkjin ndiya ꞌba xin_nuu̱ ꞌba ngandaꞌe kaꞌnda ko ndaxkua̱n ꞌba texin ngani_nuu̱ ngatꞌare xutabiu. 19 Kui xi inyafi ña cha̱ja. ꞌBa tsajmi xi tsitsjare yojore, kui= xi naire. Inyamangisjai kjuaje ngajinre kjuasuba. ꞌBa tu tsajmi xi tseꞌe ngasunꞌndebi inyatsikjaꞌetsjen.

20 Tunga ña ngankꞌaa tsajan, ña techuya_ra nga ndibajenni Naꞌenna Jesucristo xi sikꞌangina. 21 Kui= xi sichjen kjuaꞌñu jere nga sikꞌantjaiya yojo ni̱ma̱ xi kichꞌa ngandaꞌe ꞌba sikꞌantjaiya yojona joni yojore kui xi tjinre kjuaje. Ngatꞌa tjinre kjuaꞌñu nga kuatexumare ngayéje mé= xi tjin.

4

1 ꞌBamani ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n ꞌba xi ne ꞌñu mejénna̱ skuia̱, jun xi kjuatsjana̱ ꞌba xi chjina̱, kixi tinyo ngatꞌare Naꞌenna, jun xi tsimején_nuu̱.

2 Tebꞌetsa_ra̱ chjun Evodia ko Síntique nga nda ngataꞌa ngani xinkjin tu ngatꞌare Naꞌenna. 3 ꞌBa ji xi nda bisekona̱, teꞌbetsꞌara̱ nga tisekue yanchjinbiu. Ngatꞌa nga kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ kio, kui yanchjinbiu xi kiskjanntjaikona̱ en ndare Naꞌenchana. ꞌBa nde kitsaꞌen Clemente ꞌba ko xuta xi yakꞌa xi kitsaꞌexakona̱. Kui xi je titsutꞌa jaꞌenre xujun ña titsutꞌa jaꞌenre xuta xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa.

4 Titsjo ngantsjai ngatꞌare Naꞌenna. ꞌBa xin ngani_nuu̱, ¡Titsjo! 5 Ngatsiꞌi xuta ngatjabe nga nda inimanu. Je tijña tiña Naꞌenna. 6 Tumé nikjo. Tusa ngantsjai tꞌe_ru nijmi Naꞌenchana mé= xi machjennu kionga xiuko. Chjaꞌa_ru ꞌba taꞌe_ru kjuanda ngayeje. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana sjanu kjuaxiure xi ngisa je, xi niꞌyá mankjinre. ꞌBa kui kjuaxiubiu xi sikuenda inimanu ko kjuafaꞌetsjennu tu ngatꞌare Jesucristo.

8 ꞌBa xi fetꞌani ntsꞌia̱, teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga sikjaꞌetsjion xi kjuakixi, xi ꞌyakun, xi kixi tjin, xi tsje, ko xi tsja kun, ꞌba ko xi tjinre jaꞌen xi nda. Ngayéje xi nda ꞌba ko xi ma nitsjare, kui= xi tikjaꞌetsjion. 9 ꞌBa janda tikꞌetjusun mé= xi yakuya_nuu̱ ꞌba xi kixinya_nuu̱ nga siꞌon, ꞌba ko mé= xi kjinuꞌyo nga kinchjaa̱ ꞌba ko xi kjiꞌyo nga kitsaꞌaa̱n. ꞌBa ꞌba tiꞌon, ꞌba ꞌbatsaꞌen kꞌuejñajinnu Naꞌenchana xi tsjana kjuaxiu.

10 Ne matsjana̱ ngatꞌare Naꞌenna nga jaꞌetsjen nganinu ngatꞌana̱. Kjuakixi= nga tuntsjai faꞌetsjennu ngatꞌana̱, tunga kaꞌnda ngandaꞌe kisaku ndiya nganinu nga tsikisekonuu̱. 11 ꞌBa bi tsa texia̱n tsa mé= xi chajana̱. Ngatꞌa je kuánna̱ jótsaꞌen tsja batejñaa̱ nitojo tsaꞌen tejñaa̱. 12 ꞌBe=ña̱ jotsaꞌen beni ngajin kjuanima ꞌba=nde ꞌbia̱ jotsaꞌen beni ngajin kjuanyina. Je kuangakona̱ tume kjuañu, tsa kitse tjinna̱ asa bojona̱, tsa ꞌñu tse tjinna̱ asa tumé tjinna̱. 13 Chukjuakona̱ tume kjuañu, ngatꞌa Cristo xi tsjana̱ kjuaꞌñu. 14 Tunga nda kjiñoꞌon nga tsikisekonuu̱ kjuanimana̱.

15 ꞌBa jun xutare naxinanda Filipos ꞌyañu kibi. Kionga ꞌetutsꞌinra̱ nga kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Jesucristo nga je ꞌetju ngañaa̱ nangi Macedonia, tu jun sani ngajinre ningu xi yakꞌa xi tsikisekonuu̱ nga kjinikjenkonuu̱ me xi tjinnu. 16 Kaꞌnda nga tsakatejñaa̱ naxinanda Tesalónica, jó ján ndiya kjinikasennuu̱ mé= xi kuachjena̱. 17 Bi tsa kjuatjo xi tebaꞌenuu̱ temangisjaa̱. Tusa temangisjaa̱ nga ngisa ngatjasꞌe ngisanu kjuanyina ngixkun Naꞌenchana.

18 Je kixuntsjaa̱ ngayéje mé= xi kjinikasennuu̱ ꞌba kaꞌnda tjiꞌbangi=na̱ ngandaꞌe. Mé xi kjinikasenkonuu̱ Epafrodito, kui= xi kuajngutꞌani ngayéje xi machjenna̱. Kibi jo=ni jngu chje xi ixi jen xi kjebetjo Naꞌenchana ꞌba matsjake. 19 ꞌBa Naꞌenchana xi Naꞌenna̱ sjanu ngayéje mé= xi machjennu, jo tjin kjuajere, kui xi tsunire kjuanyina jere Naꞌenchana xi tijñajinre Jesucristo. 20 ¡Naꞌenchana xi Naina, ngatjasꞌere kjuaje kaꞌnda ngantsjai nixtjin! ꞌBa ngatjama.

21 Taꞌe_ru kjuateꞌndana̱ ngatsiꞌi xi xuta tsjere Naꞌenchana tu ngatꞌare Jesucristo. Inyatsikasennu kjuateꞌnda ntsꞌia xi tjindukona̱ ngaꞌe. 22 Inyatsikasennu kjuateꞌnda ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenna xi tjindu ngaꞌe. ꞌBa nde kui xi inyatsaꞌexa ndaba xuta titjun César, kui xi ngisa ꞌñu inyatsikasen ngisanu kjuateꞌnda.

23 Ngatꞌejñajinnu kjuandare Naꞌenna Jesucristo.

COLOSENSES

1

2

3

4

Xujun xi kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu naxinanda Colosas

COLOSENSES

1

1 An, Pablo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi, xi jngu apóstore Jesucristo kuáa̱n jotsaꞌen kuamejénre Naꞌenchana. An ko ntsꞌia Timoteo tenikasenri̱ xujunbi 2 jun xi tetsubo naxinanda Colosas, xi xuta tsjere Naꞌenchana ꞌba xi makjain kjuakixinu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús. Ntsꞌia maña tu ngatꞌare kui.

Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana.

3 ꞌBa ngantsjai nga chukue̱ Naꞌenchana ngatꞌanu, baꞌe_ri̱ kjuanda kui xi Naꞌenre mani Naꞌenna Jesucristo. 4 Ngu je kjinuꞌyee̱ en ngatꞌanu nga makjainnu ngatꞌare Cristo Jesús ꞌba nga nimijíon ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenchana. 5 ꞌBa teñoꞌon ngatꞌa techuya_ru xi sjanu Naꞌenchana, xi tjindare ngankꞌaa. ꞌBa je ndaꞌe ꞌyañu kibi ngatꞌa kjinuꞌyañu en xi tjinre kjuakixi, xi en ndare Jesucristo.

6 Kui en ndabi xi je echukajinkjinnu ꞌba xi tifisun=ngisa ngayéje ngasunꞌndio nga titsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre xuta nituña ngaꞌndeñu jotsaꞌen kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjennu ꞌnda nga kjinuꞌyo ion ꞌba nda kuankjinnu jó tjinni kjuandare Naꞌenchana. 7 ꞌBa Epafras xi tu jngu ñaꞌaxai̱ ꞌba xi ꞌñu nimejée̱n ngayeje, kui xi yakuyanu enbiu. Xi ꞌñu kixi tifiko xare nga tsaꞌexatꞌare Cristo nga tu kjuanda tsojon. 8 Kui xi yeꞌeni̱ nijmi ngatꞌare kjuanimejen xi tjin ngajinnu, xi tsja_nuu̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

9 Kui kjuañu, ꞌnda nixtjin nga kjinuꞌyee̱ enbiu, bi nikjaꞌayee̱ nga chukue̱ Naꞌenchana ngatꞌanu. Techjaꞌa_ri̱ kui nga nda ngatjamankjinninu xi mejénre nga siꞌon, jotsaꞌen Isennixtjintsjere titsjanu kjuankjin kakun ꞌba tibakutsejennu ngayéje xi tseꞌe Naꞌenchana. 10 Ngatꞌa mejénni̱ nga ꞌbatsaꞌen kuetsubo jotsaꞌen tjinnere nga kꞌuendu xutare Naꞌenna Jesús, nga siꞌanntsjo xi matsjare nga siꞌon ngayéje kuya xa xi nda nga tu kjuanda tseꞌe xi yakꞌa, ꞌba nga ngisa nda xia ngiso ngatꞌare Naꞌenchana.

11 ꞌBa nde chjaꞌa_ri̱ Naꞌenchana nga ngatatsja ngaꞌñunu ko kjuaꞌñure xi tjinre kjuaje, tuxi ngatjasꞌeninu ngayéje kjuatsejnda ko kjuaꞌñukakun xi ku̱achjennu. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsja kꞌuio kakún nga kuaꞌe_ru kjuanda Naꞌenchana xi tsikꞌendundanu tuxi sa̱kutꞌaninu xi sa̱kure xuta tsjere xi kꞌuendu ña tsejen. 13 ꞌBa Naꞌenchana je kitsikꞌejñandaina ngatꞌare kjuaꞌñure chanayi xi tjinre kjuaꞌñu ña jñu chun ꞌba kitsikjaꞌana ña batexuma Kiꞌndire xi ꞌñu tsimején. 14 Ngatꞌare Kiꞌndire kisꞌechjintjai ꞌba kjinichatꞌana jena.

15 ꞌBa Kiꞌndiu xi isenre Naꞌenchana xi bi matsejen, ꞌba kui xi tjun ngajinre ngayéje xi kjininda. 16 Ngatꞌare Kiꞌndiu kjininda ngayéje xi tjin ngankꞌaa ko tꞌanangiu, xi matsejen ko xi bi matsejen joni ngayéje kuya xi batexuma ko xi tjinre xa ko xi tjinre kjuaꞌñu. Ngatꞌare Kiꞌndiu kjininda ngayéje xi tjin, ꞌba kjininda ngayéje tuxi ku̱atse̱ꞌe̱ni. 17 Jaꞌba tjun tijña kui nga kje mandajín ngayéje xi tjin, ꞌba tu ngatꞌare kui tsjatsaꞌen tjinduyeje.

18 ꞌBa Kiꞌndiu ꞌba=nde ngakure ngatꞌare xuta xi makjainre ngatꞌare kui, xi joni yojore. Kiꞌndiu xi jaꞌba tijña ꞌndani nga tutsꞌinre ngayéje tsajmi ꞌba kui xi tjun jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, meni kui tsikꞌejña titjunre ngayéje xi tjin. 19 Ngu Naꞌenchana ꞌbatsaꞌen kuatsjare nga kꞌuejñajinkjin ngajin Cristo. 20 ꞌBa ngatꞌare Jesucristo= Naꞌenchana nda yaꞌa ngani ngayéje xi tjin, xi tjin tꞌanangiu ko xi tjin ngankꞌaa. Kitsja kjuaxiu Naꞌenchana tu ngatꞌare jin xi ꞌesten Cristo tꞌa kru.

21 ꞌBa ngatꞌanu jun, ngandaꞌeñu tsiketsubatꞌaxin_ru Naꞌenchana ꞌba kjinikjaꞌetsjion joni xuta xi stike nga kjiñoꞌon xi chꞌo. 22 Tunga ngandaꞌe Naꞌenchana je nda yaꞌa nganinu tu ngatꞌare yojore Cristo xi kitsingantsja nga kjinikꞌen. ꞌBa kitsaꞌen tuxi kjuechuñu ngixkun nga kuon xuta tsjere, xi bi jndi ꞌba xi tumé je tjinre. 23 Tunga tjinne=re nga janda kixi kuetsubo ngatꞌare xi makjainnu ꞌba bi baꞌeꞌndio nga xin kuangiu. Bi minyatꞌaxin_ru xi techuya_ru, xi titsuyanu en ndare Jesucristo xi je kjinuꞌyo. Kui enbi xi inyasꞌeyanijmire jo kjiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio, ꞌba an Pablo ꞌba nde kitsaꞌe xana̱ nga sikjaꞌaxtiuyaa̱ ion ngayeje.

24 Ngandaꞌe tsja tjinna̱ ngatꞌare kjuanima xi faꞌaxtia̱ ngatꞌanu. Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen tjimajngutꞌa ngajin yojona̱ kjuanima xi chaja ngisare Cristo ngatꞌare yojore, xi tsunire xuta xi makjainre ngatꞌare Kui. 25 ꞌBa an je kitsaꞌe xana̱ nga saꞌexatꞌa_ra̱ xuta xi makjainre ngatꞌare kui, jotsaꞌen ꞌenda Naꞌenchana nga kitsjana̱ xabi nga tu kjuanda tsojon, tuxi sikjaꞌaxtiuya yejeña̱ enre.

26 Tebeꞌeña̱ nijmi ngandaꞌe xi kisꞌejñaꞌmo ngandaꞌeñu, xi bi kisꞌejñatsejenre xuta xi kisꞌe nixtjin kuatse jan. Tunga ngandaꞌe je tisꞌejñatsejenre xuta tsjere. 27 ꞌBa Naꞌenchana kuamejénre nga yakure xuta tsjere jótsaꞌen tijña kjuanyina ko kjuaje xi kisꞌejñaꞌmo nixtjin kuatse jan. ꞌBa kui xi je tijña ngajinre naxinanda xi bi judío. Ngatꞌa xi kisꞌejñaꞌmo tsakaiñu, kui xi Cristo xi tijña ngajinnu ngandaꞌe, xi ngatꞌare kui techuya_ru nga sa̱kunu kjuaje.

28 Ngatꞌare Cristo teꞌbee̱ nijmi. Techukoyee̱ ꞌba tebakuya_ri̱ ngatsiꞌi xuta ko kjuankjin kakun xi tsjani̱ Naꞌenchana, meni ku̱an sikꞌenduni̱ ngixkun kui ngatsiꞌi xuta nga je kuatsjekjin ngatꞌare Cristo. 29 Kui= kjua ꞌñu tsaꞌexaña̱ ꞌba tsingantsjaa̱ yojona̱ ngatꞌare xo, jotjin kjuaꞌñure Cristo xi je xi titsaꞌexajinna̱ nga titsjana̱ kjuaꞌñu.

2

1 Ngu mejénna̱ nga xio jótsaꞌen ꞌñu tetsingantsjaa̱ yojona̱ ngatꞌare xo nga tu kjuanda tsojon, ꞌba ngatꞌare ntsꞌia xi tjindu naxinanda Laodicea, ꞌba ko ngatꞌare ngatsiꞌi xuta xi kje bexkuúnna̱. 2 Mejénna̱ nga kui sꞌe̱re kjuaꞌñu kakun, ꞌba nga tu jngu kjuanimejen ngatjasꞌere, ꞌba nga ngatakunre ngatꞌare xi makjainre ngatꞌa je niki nda= mankjinre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ku̱ankjinre xi ꞌejñaꞌmo Naꞌenchana nixtjin kuatse jan, xi Cristo. 3 Ngatꞌa ngajinre Cristo ꞌmo tjindutjo ngayéje kjuafaꞌetsjenre ko kjuankjin kakunre Naꞌenchana.

4 Ngu ꞌba xin_nuu̱ tuxi tuꞌyá ngatꞌejñunu nga sikjen en xi tsja tsu tunga bi kjuakixini. 5 Ngatꞌa ninga tsa bi fa an xi tejñajin_nuu̱, tunga kio= tijñakonu inimana̱. ꞌBa matsja=na̱ nga ꞌbia̱ nga nda tetsubako xingiu ꞌba nga kixi tenyo ngatꞌare kjuamakjainnu ngatꞌare Cristo.

6 ꞌBamani, jotsaꞌen kuakjainnu nga Jesucristo Naꞌennu kuán, ꞌba nde tsaꞌen janda tangitjenngiu. 7 ꞌBa nanga ngatji jamanu ngajinre Cristo ꞌba ngatjamacho ngajinre ngayeje. Kixi tinyo ngatꞌare xi makjainnu, jotsaꞌen kisakuyanu. ꞌBa nde ngantsjai taꞌe_ru kjuanda Naꞌenchana.

8 Tikuendo yojonu nga tuꞌyá ngataꞌbejñunu ko kjuachjine ꞌba ko en ndesu xi ndibanire kjuachingare xuta ꞌba ngajinre kjuaꞌñu xi tjin ngasunꞌndio. Bi ngatꞌare Cristo ndibani kibiu. 9 Ngatꞌa ngajin yojore Cristo= tijñajinkjin Naꞌenchana. 10 ꞌBa jun je kuajngukjiun tu ngatꞌare Cristo. Kui xi batexumare ngayéje xi tjinre xa ko xi tjinre kjuaꞌñu.

11 ꞌBa ꞌba nde ngajinre Cristo kuon circuncidar, nga kitsikꞌejñandainu ngatꞌare yojonu xi kjeje. Kui circuncisiónbi ndibanire ngatꞌare Cristo ꞌba bi jotsaꞌen mare tsaꞌen xuta. 12 Ngatꞌa nga kisatendo, kisꞌeyanijinkoñu Cristo ꞌba jaꞌayako nganinu ngajinre mikꞌen, ngatꞌa kichun_ru ngatꞌare kjuaꞌñure Naꞌenchana xi kitsikjaꞌayako nganire Cristo ngajinre mikꞌen.

13 ꞌBa mikꞌen kuon nixtjin kuatse jan tsakaiñu tu ngatꞌare jenu ꞌba ngatꞌa kje majíun circuncidar nga kitsikꞌejñandainu ngatꞌare yojonu xi kjeje. Tunga ngandaꞌe Naꞌenchana je kitsikꞌendukunkonu Cristo ꞌba je kitsichatꞌa yejena jena. 14 Kitsichajun Naꞌenchana xujun ña kuaꞌindutꞌa kjuatexuma xi yangina ꞌba xi yanejena. Jaꞌaxin Naꞌenchana xujunbiu ꞌba kitsikjekjua nga yatꞌa kru. 15 ꞌBa ngatꞌare Cristo Naꞌenchana jaꞌaxinre kjuaꞌñure xi tjinre xa ko xi tjinre kjuaꞌñu ꞌba ꞌbatsaꞌen kitsjare kjuasuba ngixkun xuta nga kitsaꞌenre tꞌa kru.

16 Kui kjua bi baꞌeꞌndeñu nga tjin xi saꞌennu kjua ngatꞌare mé= xi chinio asa xi ꞌyu, asa ngatꞌare nixtjin nga ꞌnaxje sꞌi, asa nixtjin nga kjiꞌijñu, asa nixtjin nga nikjaꞌaya. 17 Ngayéje kibi, kui xi tu nkꞌianre sa xi jaskan ndiba. Tunga ngatꞌare xi kjuakixikjin, kui= xi Cristo.

18 Bi baꞌeꞌndio nga kuanejenu xuta xi ko kjuamaña ꞌbaxjenima yojore ꞌba xi tsichjire ankjele ꞌba beꞌe nijmi ngatꞌare xi matsejen tajngure. Nkꞌa ꞌbaxjesuba yojore tu ngatꞌare mé= xi mankjinre ngaꞌe ngasunꞌndio. 19 ꞌBa kui bi fitꞌare Cristo xi nindaku yojo xi tsinkꞌa ngayéje yojo jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana ꞌba tsjare xi machjenre ꞌba ꞌbekjo xki kaꞌa xi tjinre.

20 Ngu jun je tseyako Cristo ꞌba ꞌbatsaꞌen kuandainu ngatꞌare kjuaꞌñu xi tjin ngasunꞌndio. Kui kjuañu, ¿ánñu tojo ꞌbatsaꞌen tetsubañu jotsaꞌen tjindu xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio? ¿Ánñu tojo tenikꞌetjusunñu kjuatexuma xi tsu xuta? 21 Joni nga tjin xi tsu: “Bi niko, bi chinio ꞌba bi chjubio tsajmibiu.” 22 Tunga ngayéje kjuatexumabi xi ꞌbatsaꞌen batexumare ꞌba bakuyare xinkjin xuta, nchja= ngatꞌare tsajmi xi fe nga machjen. 23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjuatexumabiu nuꞌyare joni tsa kjuachjine xi kjuakixi, ngatꞌa kui xi ꞌbenere xuta nga skuekun Naꞌenchana ꞌba nga ꞌbaxjenima yojore ꞌba nga tsikjaꞌa kjuanima yojore. Tunga tumé chjinire mé= xi tsu, ngatꞌa bi basekona nga nikꞌejña kjuafaꞌetsjen chꞌo xi ndibanire yojo jena.

3

1 Ngu, ngatꞌa je jaꞌayakonu Cristo ngajinre mikꞌen, kui kjua tinyisjaiñu xi tjin ngankꞌaa ña tijña Cristo ngate kixire Naꞌenchana. 2 ꞌBa tikjaꞌetsjion ngatꞌare xi tjin ngankꞌaa ꞌba bi xi tseꞌe ngasunꞌndio. 3 Ngatꞌa ngatꞌare xi tseꞌe ngasunꞌndio je ꞌeyo ꞌba ngandaꞌe kjuabenichunnu ꞌmo ꞌbejñatjo ko Cristo ngatꞌare Naꞌenchana. 4 ꞌBa Cristo= xi tsaꞌen nga tjinnu kjuabenichun xi kjuakixi. ꞌBa nga kui ku̱atsejen, ꞌba nde jun ku̱atsejenko ꞌba ꞌba nde sa̱kutꞌanu kjuajere.

5 Kui kjua tikꞌenñu ngayéje xi tseꞌe ngasunꞌndio xi tjin ngajin inimanu. Tuꞌyá ngatatsaꞌen kjuachajngi, asa xi jndi ngixkun Naꞌenchana, asa xi tsu yojore xuta, asa mejénre saꞌen xi chꞌo tjin, asa nga ꞌñu simején tsajmi xi tseꞌe ngasunꞌndio. Xi ꞌñu tsimején tsajmire ngasunꞌndio titsaꞌexatꞌare naꞌen xi bi Naꞌenchana. 6 Ngatꞌare kibiu kjuastire Naꞌenchana kjuaꞌene=re xuta xi bi tsikꞌetjusun enre. 7 Ngu jun ꞌba= kjiñoꞌon nixtjin kuatse jan, nga tsiketsubo ngajin tsajmibiu.

8 Tunga ngandaꞌe, tꞌejñatꞌaxiun ngayéje tsajmibiu. Tꞌejñatꞌaxiun kjuasti, kjuatsꞌen, kjuachꞌo, ko en xi tsiꞌonre xuta, ꞌba ko en xi chꞌo tsu. 9 Bi chꞌonacha_ru xingiu, ngatꞌa jotsaꞌen tsiketsubo nixtjin kuatse jan, jo=ni tsa jngu najñu chingá xi je kichanikjoꞌo. 10 Tunga jotsaꞌen tetsubo ngandaꞌe, jo=ni tsa najñu xatse kichaja ngañu. Temaxatsio jo kjiꞌi isenre Naꞌenchana xi tsixatse xuta xi tseꞌe, ꞌba ꞌbatsaꞌen ngisa nda ꞌyangiso ngatꞌare kui. 11 ꞌBa ngajinre xuta xi je kuaxatse, bi nde kuendanire tsa griego asa judío, tsa xi kuán circuncidar asa xi bi kuán circuncidar, tsa xi xin nangire asa xi bi nda chutsejenꞌa, tsa chuꞌnda asa xuta ndai. Tu jngu sani Cristo xi kuendare ꞌba kui xi tijñajin yejere xi tjin.

12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsuꞌba jun= kuon naxinanda xi Naꞌenchana kiskjaꞌajin ꞌba xi kitsaꞌen xuta tsjere ꞌba xi tsimején. Kui kjua chajañu joni najñu xatse ngayéje kibi. Ngatjaꞌanimanu xingiu ꞌba ngatjasꞌenu kjuanda, ꞌnaxjenimo yojonu, ꞌba ngatjasꞌenu kjuantꞌekjua ko kjuatsejnda. 13 Ngatakakonu xingiu, ꞌba tichatꞌa_ru xingiu tsa tjin ngajinnu kjuasti. Jotsaꞌen nga Naꞌenna Jesús kitsichatꞌanu, ꞌba nde tsaꞌen tichatꞌa_ru xingiu. 14 ꞌBa nga simijíon xingiu, kui= xi ngisa chjire nga ko mare ngayéje tsajmi xi yakꞌa, ngatꞌa kjuanimejen kui xi ꞌbestinkjinnu. 15 ꞌBa kjuaxiu xi tsja Cristo ngatatexuma ngajin inimanu. Ngatꞌa kui= kjua kinchjaninu Naꞌenchana, nga tu jngu yojo kuon. ꞌBa ngantsjai taꞌe_ru kjuanda kui.

16 Nga en ndare Cristo ngatꞌejñajinntsjainu ꞌba saꞌen nga nda ku̱ankjinnu. ꞌBa takuya_ru ꞌba chukoyakaño xingiu. Taꞌe_ru kjuanda Naꞌenchana ngajin inimanu nga kuijndo salmo ko son xi tsichjire kui ꞌba ko son xi Isennixtjintsjere kuaku ndiyanu nga kuijndo. 17 ꞌBa nituñare tsajmi xi siꞌon, tsa xubanijmiu asa tume xa xi siꞌon, nga koni nga jaꞌenre Naꞌenna Jesús ꞌba tiꞌon ꞌba taꞌekoni_ru kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare Jesús.

18 Jun xi yanchjin kuon, ngisa ngiꞌnde teko yojonu ngixkun xiꞌinnu, ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen tjindu xuta xi tu jngu ma ko Naꞌenna Jesús. 19 ꞌBa jun xi xiꞌin kuon, timijon chjunnu ꞌba bi chꞌo niko.

20 ꞌBa jun xi kiꞌndi kuon, tikꞌetjusunntsjo enre xichanu. Ngatꞌa kui kibiu xi matsjare Naꞌenna Jesús. 21 ꞌBa jun xi naꞌen kuon, bi nistijndakontsjo kiꞌndinu, tuxi bi kjuenire kakun.

22 ꞌBa jun xi chuꞌnda kuon, tikꞌetjusunntsjo enre xi nainu mani ngaꞌe ngasunꞌndio. Bi tu kio sa nga tikutsejenꞌanu ꞌba siꞌon, tsa tuxi nda skueninu. Tusa ngayéje inimanu ꞌba tiꞌon, ngatꞌa kuncha=ñu Naꞌenna Jesús. 23 ꞌBa tume xa xi siꞌon ngayéje inimanu tikꞌetjusun, joni tsa Naꞌenna Jesús teñaꞌaxatꞌa_ru ꞌba bi xuta. 24 Ngatꞌa ꞌyañu nga ꞌba nde sa̱kutꞌanu xi je tjindare Naꞌenna Jesús nga sjare xuta xi tseꞌe. Ngatꞌa Cristo xi teñaꞌaxatꞌa_ru ꞌba kui xi Naꞌennu fa. 25 Tunga xi titsaꞌen mé= xi bi ꞌbatjin, kui xi sa̱kure chjire ngatꞌare mé= xi titsaꞌen. Ngatꞌa bi kabi tsaꞌen Naꞌenchana ngajinre xuta.

4

1 ꞌBa jun xi nai kuon, nda ko kixi tiko chuꞌndanu. Ngatꞌa ꞌyañu nga jun ꞌba nde tjinnu jngu Naꞌen ngankꞌaa.

2 ꞌBa chukontsjo Naꞌenchana. Bi nikjejndo nga kuaꞌe_ru kjuanda. 3 ꞌBa nde chuko Naꞌenchana ngatꞌani̱ tuxi kui nda skjexꞌandenini̱ ña sikjaꞌaxtiuyee̱ enre, tuxi kꞌueyanii̱ nijmi xi ꞌmo kisꞌejña ngatꞌare Cristo nixtjin kuatse jan tsakaiñu. Ngatꞌa kui= kjua kjiyaña̱ nduya ngandaꞌe. 4 ꞌBa chuko Naꞌenchana ngatꞌana̱ tuxi nda ku̱an kuakutsejenña̱ tsajmibiu, jotsaꞌen tjinnere nga kuinchjaa̱.

5 Nda tikjaꞌetsjion jótsaꞌen mangiko yojonu ngajinre xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, ꞌba nga sa̱kuꞌndenu nga siꞌon xi nda ngatꞌare xutabiu, ꞌba tiꞌanntsjo. 6 ꞌBa ngantsjai tsja tsaꞌen chubo ꞌba ngatjasꞌere xi nda ennu, ꞌba tjinne=re xio jótsaꞌen singojo_ru nga jngu jngu xuta ngayeje.

7 ꞌBa Tíquico, ntsꞌia xi ꞌñu tsimijaa̱n xi nda tsikꞌetjusun xare, xi ꞌba nde titsaꞌexatꞌare Naꞌenna Jesús joni an, kui xi kueꞌenu nijmi ngatꞌa tsaꞌan jótsaꞌen tejñaa̱ ngaꞌe. 8 Tetsikasenkun_nuu̱ kui tuxi xiañu jótsaꞌen tetsubai̱ ngaꞌe, ꞌba tuxi kui siꞌñuni̱ kakun. 9 ꞌBa tetsikasenkua̱ Onésimo, ntsꞌia xi ꞌñu tsimijaa̱n xi ꞌba nde nda tsikꞌetjusun xare ꞌba xi tu jngu nanginu. Kueꞌe yejenu nijmi xi tjima ngaꞌe.

10 ꞌBa Aristarco tsikasennu kjuateꞌnda, xi ñatjen tetsjuyee̱ nduya ngaꞌe, ko Marcos xi fontsꞌe mani Bernabé. Je kitsaꞌenu en ngatꞌare Marcos. Nda chjubetjo tsa kjuechukunnu. 11 ꞌBa nde titsikasennu kjuateꞌnda Jesús xi ꞌba nde Justo ꞌmi. Ngajinre xuta judío tu kui sani nchjabiu xi inyatsikjaꞌaxtiuyakona̱ en ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba jótsaꞌen batexumare xuta xi tseꞌe. ꞌBa kui nchjabiu xi tsjana̱ kjuaꞌñu kakun.

12 ꞌBa nde titsikasennu kjuateꞌnda Epafras, xi tu jngu nanginu. Xi ꞌba nde titsaꞌexatꞌare Cristo Jesús ꞌba ngantsjai ko inimare miꞌare Naꞌenchana ngatꞌanu kionga fako, tuxi kixi kuinyañu ꞌba ku̱atsjekjinniñu ꞌba singantsjakjinni_ru yojonu Naꞌenchana nga sikꞌetjusun jotsaꞌen mejénre kui. 13 An= ña̱ xi teꞌbia̱ nga Epafras ꞌñu titsja xare yojore nga tu kjuanda tsojon ꞌba nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi tjindu naxinanda Laodicea ko xi tjindu naxinanda Hierápolis.

14 ꞌBa Lucas, chjineki xi ꞌñu tsimijaa̱n, ko Demas ꞌba nde inyatsikasennu kjuateꞌnda.

15 Taꞌechi_ru kjuateꞌndana̱ ntsꞌia xi tjindu naxinanda Laodicea ꞌba ko chjun xi Ninfas ꞌmi ko xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna xi mañajan ndaba. 16 ꞌBa nga je kikꞌexkiyajin_ru xujunbi xingiu, ꞌba nde tikasen_ru nga ngatꞌexkiya ntsꞌia xi tjindu naxinanda Laodicea. ꞌBa ꞌba nde tꞌexkiyo xujun xi kitsikasen_ra̱ ntsꞌia xi tjindu Laodicea ngayeje. 17 ꞌBa ꞌba tꞌin_ru Arquipo: “Bi nichiyajin nga sikꞌetjusin xa xi kitsjari Naꞌenna Jesús.”

18 An Pablo ko ndsaa̱ tetsiꞌinduña̱ kjuateꞌndana̱. Tikjaꞌetsjion nga nduya kjiya. Ngatjasꞌenu kjuandare Naꞌenna Jesús.

1 TESALONICENSES

1

2

3

4

5

Xujun xi tjun kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo xi tjindu naxinanda Tesalónica

1 TESALONICENSES

1

1 An, Pablo, ko Silvano ꞌba ko Timoteo tenikasenri̱ xujunbi jun xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesús xi tetsubo naxinanda Tesalónica, xi tu jngu mo ko Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu.

2 Ngantsjai baꞌe_ri̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌanu ngatsiꞌu, ꞌba ꞌba nde nikjaꞌetsjen ngatꞌanu nga chukue̱ Naꞌenchana ngayeje. 3 Bi nikjejndai̱ nga faꞌetsjenni̱ ngatꞌanu ngixkun Naꞌenchana, jotsaꞌen teñoꞌon xa xi nda ngatꞌa makjainnu ngatꞌare kui, ꞌba jotsaꞌen temiseko xuta ngatꞌa tjinnu kjuanimejen, ꞌba jotsaꞌen tikakonu xi tematoꞌon ngatꞌa techuya_ru nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesucristo.

4 Ntsꞌia̱ xi tsimejénnu Naꞌenchana, ꞌya=ni nga kui jaꞌajinnu. 5 Ngatꞌa nga kjinikjaꞌaxtiuyee̱ en ndare Jesucristo ngajinnu, bi tu en sa xi kjinukjuai̱. Tusa kisꞌere kjuaꞌñu enni̱, ꞌba Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsaꞌexajinni̱, ꞌba bi jó ján kikjai̱ inimani̱ nga kjinukjuai̱. ꞌYañu jótsaꞌen tsiketsubai̱ ngajinnu nga tu kjuanda tsojon.

6 ꞌBa ngatꞌa tsojon, kichjunginii̱ ꞌba ꞌba nde kichjungi_ru Naꞌenna Jesús ngayeje. Ngu nga kuakjainnu ngatꞌare en ndare Naꞌenchana, ꞌba=nde kisakunu nkjin kuya kjuanima. Tunga ninga kjuanima tsitjaxtiu, Isennixtjintsjere Naꞌenchana kitsjanu kjuatsja. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuánñu jngu kusun ngatꞌare ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna xi tjindu jo kjiꞌi nangi Macedonia ko nangi Acaya. 8 Ngatꞌa ꞌnda ngajinnu ꞌetutsꞌinnire nga kjinuꞌya en ndare Naꞌenna nangi Macedonia ko nangi Acaya. ꞌBa bi tu kui sa nangibiu, tusa kjiꞌyare nitu ñañu jótsaꞌen makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, ꞌba ꞌbatsaꞌen bi nde machjenni tsa jó kuixun ngisai̱ ji̱n.

9 Ngatꞌa xuta xi yakꞌa inyanchja nijmi ngatꞌani̱ jótsaꞌen kichjubetjonii̱ nga echuchunri̱ ꞌba jótsaꞌen kjinikꞌantjaiyo yojonu nga tsikinyatꞌaxin_ru naꞌen xi kuandakoni ntsja xuta ꞌba kichjubetjo Naꞌenchana. ꞌBa jótsaꞌen ngandaꞌe teñaꞌaxatꞌa_ru Naꞌenchana xi tijñakun ꞌba xi kjuakixi 10 ꞌba nga techuya_ru Kiꞌndire Naꞌenchana xi ndiba ngani ngankꞌaa. Xi Jesús, xi Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba xi sikꞌangina nixtjin nga sꞌe̱jñatsejen kjuastire Naꞌenchana.

2

1 Ngu ꞌyañu, ntsꞌia̱, nga bi tu kjuatjo nga echii̱ ngajinnu. 2 ꞌBa ꞌyañu ngayeje nga kje fechujíi̱n ngajinnu, tsitjaxtii̱ kjuanaꞌen ꞌba chꞌo kuataꞌen naxinanda Filipos, tunga Naꞌenchana kitsiꞌñu kakui̱n nga kjinikjaꞌaxtiuyee̱ en ndare kui ngajinnu, ninga ꞌñu nkjin xi stikeni̱. 3 ꞌBa nga kikꞌene_ri̱ xuta nga ku̱akjainre ngatꞌare ꞌendare Naꞌenna, bi ko kjuamaña kjinikjaꞌaxtiuyee̱. Tusa enni̱ jendibanire inima xi tsje, ꞌba bi kikꞌejñu_ri̱ xuta. 4 Ngu nga je kiskutꞌayakoni̱, Naꞌenchana nda tsabeni̱ ꞌba kitsja xani̱ nga sikjaꞌaxtiuyee̱ en ndare Jesucristo. ꞌBa ꞌba= teñeꞌee̱n. ꞌBa bi xuta xi tebaꞌe_ri̱ kjuatsja, tusa Naꞌenchana xi kutꞌayako inimani̱.

5 ꞌBa jotsaꞌen je ꞌyo, niñajanni nichjee̱n en xi tsja tsu nga chukori̱ ꞌba ninga bi amigu ñeꞌee̱n yojoni̱ tsa tuxi ꞌbatsaꞌen kuaꞌeninii̱ me xi tjinnu. ꞌBa Naꞌenchana be= kibiu. 6 ꞌBa ninga bi teminyisjai̱ tsa xuta sjani̱ kjuaje, ninga tsojon jín ꞌba ninga tseꞌe xuta xi kjaꞌe=re jín ngayeje. 7 Ningara ji̱n xi apóstore Cristo kuái̱n kuán= kjinichjee̱n kjuaꞌñure xani̱ ngajinnu tsakaiñu, tusa inda= kikjai̱ inimani̱ joni jngu chjun xi tsikuenda kiꞌndire. 8 Ne ꞌñu nimejénri̱ jun. Kaꞌnda kuamejen=ni̱ nga bi tu en ndare Naꞌenchana kjiningantsjari̱, tusa kaꞌnda yojoni̱ ngayeje, ngatꞌa je kuon xuta xi ꞌñu tjoni̱.

9 Ngatꞌa faꞌetsjennu, ntsꞌia̱, jótsaꞌen kjiñaꞌaxai̱ ꞌba nga ꞌñu jejndani̱ ngajinnu. Nga nixtjin nga nistjen kjiñaꞌaxai̱ tuxi tuꞌyá kjinikꞌenaꞌenni ngajinnu nga kjinikjaꞌaxtiuyari̱ en ndare Naꞌenchana. 10 Ngu jun= xi kjiꞌyo ꞌba nde Naꞌenchana tsabe ngayeje jótsaꞌen tsje ꞌba kixi ꞌba nda tsiketsubai̱ ngajinnu xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 11 ꞌBa ꞌyañu jo kjinikori̱ nga jngu jnguu, jo tsiko xi naꞌen kuán ko kiꞌndire. Kikaku ndiyari̱ ꞌba kikaꞌeri̱ kjuaꞌñukakun. 12 ꞌBa kikꞌeneri̱ nga kuetsubo jotsaꞌen tjinnere nga kꞌuendu xuta xi tseꞌe Naꞌenchana. Ngatꞌa kui= kinchjanu nga kuitjasꞌion ña batexuma ꞌba nga sa̱kutꞌanu kjuajere.

13 ꞌBa bi nikjejndai̱ nga baꞌe_ri̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌare kibi. Nga jun kikasen ñojon enre kui xi ji̱n kjinikjaꞌaxtiuyari̱, bi kichjubio joni tsa enre xuta, tusa joni enre Naꞌenchana. ꞌBa kjuakixi= nga enre Naꞌenchana, ꞌba titsaꞌexajinnu ngandaꞌe jun xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe kui. 14 Ngu ꞌba=nde kuatoꞌon jun, ntsꞌia̱, jo kuataꞌen xuta xi tjin nangi Judea xi naxinandare Naꞌenchana kuán nga makjainre ngatꞌa tseꞌe Cristo Jesús. Ngatꞌa xuta xi tu jngu nanginu kitsikjaꞌanu kjuanima, jotsaꞌen kjinikjaꞌa kjuanima ntsꞌiabiu ngatꞌare xuta judío xinkjin. 15 ꞌBa kui= xutabiu xi kitsikꞌen Naꞌenna Jesús ꞌba nixtjin kuatse jan ꞌba nde kitsiko nchja chinga profeta ngayeje, ꞌba ngandaꞌe tsoꞌoxjejinni̱. Kui bi tsjare kjuatsja Naꞌenchana ꞌba mastike ngatsiꞌi xuta ngayeje. 16 ꞌBechjaꞌndeni̱ nga nikjaꞌaxtiuya_ri̱ en ndare Naꞌenna xuta xi bi judío nga tuxi kꞌuangini tsakaiñu. Ngantsjai inyatsinkjintaꞌen je yojore nga ꞌba inyatsaꞌen, tunga je jaꞌene nde ngatꞌare xutabiu kjuastire Naꞌenchana.

17 Ntsꞌia̱, kionga je tsikinyatꞌaxinchiri̱ tu chuba nixtjin (nisi bi nde kjiꞌyaxkunña xingia, tunga ꞌñu= kjinikjaꞌetsjee̱n ngatꞌa tsojon), ꞌñu kuamejénni̱ ꞌba tsinyisjai ndiya=nii̱ nga kuangichu nganiri̱ tsakaiñu. 18 ꞌÑu kuamejénni̱ tsangichun nganiri̱ tsakaiñu, ꞌba an Pablo jó ján ndiya kuamejénna̱ kikun ngani_nuu̱ tsakaiñu, tunga chanayiu ꞌechjani̱. 19 Ngu, ¿ꞌyá= ngatꞌa tseꞌe sꞌe̱ni̱ kjuachuya ko kjuatsja? ꞌBa ¿ꞌyá ngatꞌa tseꞌe ku̱an je sikꞌejñee̱ yojoni̱ ngixkun Naꞌenna Jesucristo kionga kjuaꞌe ngani? ¿A bi tu jún sa? 20 Ngu ngatꞌa tsojon je nikꞌejñee̱ yojoni̱ ꞌba tjinni̱ kjuatsja.

3

1 ꞌBamani, kionga bi nde kichukjuako ngisani̱ nga tenchatꞌaxinri̱, kjinikjaꞌetsjee̱n nga tusa nda tjin nga tu naxinanda Atenas ꞌnda kuetsubasubai̱ 2 ꞌba kjinikasen ntsꞌia Timoteo nga kui xi kuekunnu. Xi ꞌba nde titsaꞌexatꞌare Naꞌenchana nga tibeꞌe nijmi en ndare Cristo. Kjinikasen=nii̱ tuxi kuasekoninu nga ꞌñu kuinyo ꞌba nga sja ndiyanu ngatꞌare xi makjainnu, 3 tuxi tuꞌyá xi tjin ngajinnu kjuenire kakun nga kjuaꞌaxtiu kjuanima. Je ꞌyo nga tjinnere nga ꞌba ku̱ataꞌan. 4 Ngatꞌa kionga tsiketsuba ngisai̱ ngajinnu, jaꞌba je kikꞌinri̱ nga kuitjaxtia kjuanima, ꞌba ꞌba= kuán jotsaꞌen nga je ꞌyo. 5 Kui= kjuañu, nga bi nde kiskako ngisanina̱, kitsikasenkun_nuu̱ Timoteo, tuxi skueña̱ tsa tojo ꞌbatsaꞌen ꞌñu makjainnu. Kuakun=na̱ tsa chanayiu je kiskutꞌayakonu ꞌba ꞌbatsaꞌen xa xi kjiñeꞌee̱n ngajinnu tu kjuatjo=nini.

6 Tunga ngandaꞌe je jaꞌe ngani Timoteo nga kikunnu. ꞌBa jaꞌekoni̱ en xi nda tsu ngatꞌanu, nga tojo ꞌbatsaꞌen makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ꞌba nga tojo ꞌbatsaꞌen tjinnu kjuanimejen. ꞌBa kitsuni̱ nga matsjantsjainu nga nikjaꞌetsjion ngatꞌani̱ ꞌba nga ꞌba nde tsaꞌen ꞌñu mejénnu xia nganinii̱ ji̱n, jotsaꞌen ꞌba nde ꞌñu mejénni̱ xiari̱ jun ngayeje.

7 Kui kjuañu ntsꞌia̱, ngajinre kjuaba xi tjin=ni̱ ꞌba kjuanima xi temitjaxtii̱, kisakuni̱ kjuaꞌñukakun ngatꞌanu, nga tojo ꞌbatsaꞌen ꞌñu makjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 8 Ngatꞌa nga kjinuꞌyee̱ nga kixi tetsubako enre Naꞌenna, ngajin inimani̱ maxatseya. 9 ¿Jótsaꞌen ku̱an kuaꞌe_ri̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌa tsojon ꞌba ngatꞌare ngayéje kjuatsja xi tjinni̱ ji̱n ngixkun kui ngatꞌanu? 10 ꞌBa nga nixtjin nga nistjen ꞌñu chjaꞌa_ri̱ Naꞌenchana tuxi ngatatsjaꞌndenini̱ nga xutsejenꞌa ngaña xingia ꞌba nga sijngutꞌai̱ tsa mé= xi chaja ngisa ngatꞌare jótsaꞌen makjainnu.

11 ꞌBa nga Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesús ngatatsja ndiyani̱ ngayeje, tuxi ku̱an kuechun nganiri̱. 12 ꞌBa nga Naꞌenna Jesús ꞌñu ngatatsja ngisanu kjuanimejen, tuxi simejénkañañu xingiu ko xuta xi kjaꞌere jotsaꞌen nimejénri̱ ji̱n. 13 ꞌBa ꞌbatsaꞌen sja ngaꞌñure inimanu ngayeje, tuxi nimé je tjinninu ꞌba tsje tenyañu ngixkun Naꞌenchana nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesús ko ngatsiꞌi xuta tsjere. ꞌBa ngatjama.

4

1 ꞌBa xi fetꞌani, ntsꞌia̱, teꞌbetsꞌari̱ ꞌba teꞌbeneri̱ nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesús nga tiꞌon kibi. Je kuánnu ngatꞌani̱ jótsaꞌen tjinnere nga kuangiko yojonu nga kuaꞌe_ru kjuatsja Naꞌenchana. ꞌBamani, jotsaꞌen kuánnu ꞌba jo teñoꞌon, janda ꞌba tiꞌon. 2 Ngatꞌa je ꞌyo kjuatexuma xi kikakuyari̱ ngatꞌare Naꞌenna Jesús.

3 Ngu xi mejénre Naꞌenchana, kui= nga tsje kuon. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tikꞌejñatꞌaxin_ru yojonu kjuachajngi. 4 Nga nga jngu jnguu ngatjamanu jótsaꞌen tsje ꞌba nga koni kjuaxuta tichjon yojonu. 5 Bi kjuatsja xi tsu yojonu nisin_ru, jo tsaꞌen xuta xi tjin ngasunꞌndio xi bi be Naꞌenchana. 6 ꞌBa ngatꞌare kibi tuꞌyá chꞌo ngatatsiko ntsꞌe asa kꞌonachare. Ngatꞌa Naꞌenna Jesús sikjaꞌa kjuanima xuta xi saꞌen ngayéje tsajmibi, jotsaꞌen jaꞌba je kikꞌinyare.

7 Ngatꞌa bi kinchjana̱ Naꞌenchana nga kuetsubajian xi jndi, tusa nga tsje kuetsuba. 8 ꞌBamani, xi ꞌbejñatꞌaxin kjuatexumabi, bi kuatexumare xuta ꞌbejñatꞌaxin, tusa xi tseꞌe Naꞌenchana xi kitsjanu Isennixtjintsjere.

9 ꞌBa ngatꞌare kjuanimejen xi tjinna xi ntsꞌia mani, bi machjen nga siꞌinduri̱ ngatꞌare kibiu. Ngatꞌa Naꞌenchana suba je yakuyanu nga machjen= nga simejénkaño xingiu. 10 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen tenimijon ngatsiꞌi ntsꞌia xi tjindu jo kjiꞌi nangi Macedonia, tunga ji̱n teꞌbetsꞌari̱ ntsꞌia̱, nga ngisa ꞌñu ngatjasꞌe ngisanu kjuanimejen. 11 Tinyisjo nga ngatjasꞌenu kjuaxiu nga tetsubo, ꞌba tiꞌon xi tsojon, ꞌba ko ndso tiꞌaxañu jotsaꞌen jaꞌba je kikꞌinri̱, 12 tuxi skuexutaninu xuta xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ꞌba tuxi tumé xajaninu.

13 Ntsꞌia̱, mejénni̱ nga xiakixiu jó ku̱anre xuta xi je jesun, tuxi bi ku̱abaninu jotsaꞌen mabare xuta xi kjaꞌere, xi tumé kuyare. 14 Ngatꞌa jotsaꞌen makjainna nga Jesús kꞌen ꞌba jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, ꞌba=nde tsaꞌen makjainna nga Naꞌenchana sikjaꞌaya nganire ngatsiꞌi xuta xi jesun nga kuakjainre ngatꞌare Jesús.

15 ꞌBa en xi temixii̱n ndibanire Naꞌenna Jesús. Ña xi tetsuba ngisa nixtjin nga kjuaꞌe ngani kui bi kuangititjun_ra xuta xi je jesun. 16 Ngatꞌa kjuinuꞌya=re jngu jnda xi batexuma, jndare ankje titjun, ꞌba kjuane tjiore Naꞌenchana. Kio kjuendibajen Naꞌenna Jesús ngankꞌaa. ꞌBa xuta xi je jesun xi kuakjainre ngatꞌare kui, kui xi tjun kjuaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen. 17 ꞌBa jaskan ngani ña tsa tojo tetsubachan kui nixtjinbiu stunijinkua xutabiu ngajin yufi, ña skajian Naꞌenna Jesús ngajin isen. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kuetsubakua kui kaꞌnda nixtjin xi bi fetꞌa. 18 ꞌBamani tsuꞌba, nga ko enbi tiꞌñu kakun xingiu.

5

1 Ntsꞌia̱, bi machjen nga siꞌinduri̱ ngatꞌare nixtjin asa chu̱ba̱ nga kꞌuetjusun kibiu. 2 Ngatꞌa je nda ꞌyo ngatꞌare nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesús. Kjuaꞌe= nga tuꞌyá tikuyare, jotsaꞌen faꞌe jngu chacheje ngajñu. 3 Kionga kuetsu xuta: “Je tjinna kjuaxiu, tsajainna kjuajín”, kio= tukjiaꞌa kjuaꞌene xi ꞌñu sikjaꞌa kjuanima, jotsaꞌen ndibane cha̱jan jngu chjun xi tsinre kiꞌndi. ꞌBa tsajain ñá kꞌuangi xuta.

4 Tunga jun, ntsꞌia̱, bi ña jñu tetsubo, tsa nixtjin nga kjuaꞌe Naꞌenna ꞌbatsaꞌen kjuaꞌenenu joni jngu chacheje. 5 Ngatꞌa ngatsiꞌu ña tsejen= ꞌba ña nixtjin tetsubo. Bi ña jñu asa ña nistjen tseꞌera. 6 Kui kjua bi sjujñafeña joni xuta xi yakꞌa. Tusa kuetsubachan ꞌba sikꞌejñandantsja yojona. 7 Ngu xi fayufe, ngajñu fayufe. ꞌBa xi machꞌi, ngajñu machꞌi. 8 Tunga ña xi ña tsejen tseꞌera, tjinne=re nga nda sinkjin_ra takuan ꞌba sikꞌejñanda yojona joni chasoldadu xi kuekjan. Tuxi sikuendaña yojona kjuaꞌma nisinna ko kjuamakjain ꞌba ko kjuanimejen, ꞌba kjuachuyana nga kꞌuangia joni jngu casco kꞌueya nindakua.

9 Ngatꞌa Naꞌenchana bi jaꞌajinna tuxi sikasennenina kjuastire, tusa tuxi sa̱kunina kjuaꞌbangi ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo. 10 Naꞌenna Jesucristo kꞌenntjaina tuxi kuetsubakunkoña, ninga tsa je ꞌeya asa tetsubakun ngisa ngaꞌe ngasunꞌndio. 11 ꞌBamani tsuꞌba, tiꞌñu kakun xingiu ꞌba taꞌe ngaꞌñu_ru, jo teñoꞌon kaꞌnda ngandaꞌe.

12 Ntsꞌia̱, teꞌbetsꞌari̱ nga chaxuto xuta xi tsaꞌexajinnu, xi ngakunu ngatꞌare Naꞌenna Jesús ꞌba fakoyanu. 13 Tjo tiꞌon ꞌba timijon xutabiu tu ngatꞌare xa xi inyatsaꞌen. ꞌBa ngatjasꞌekonu kjuaxiu xingiu.

14 ꞌBa nde teꞌbetsꞌari̱, ntsꞌia̱, nga chukoyo xi bi mejénre tsaꞌexa. Taꞌe_ru kjuaꞌñu kakun xi tifere kakun. Tiseko xuta xi inda tjinre. ꞌBa ngatjasꞌenu kjuatsejnda ngatꞌare ngatsiꞌi. 15 Tsa tjin xi chꞌo kjiniko, chutsijon nga bi chꞌotsaꞌen ngatatsingojo ngani. Tusa nda tikontsjo xingiu ko ngatsiꞌi xuta xi kjaꞌere.

16 Tsja ngatꞌentsjainu. 17 Bi nikje_ru kakún nga xuko Naꞌenchana. 18 ꞌBa taꞌe_ru kjuanda ngatꞌare tumeñu xi ku̱atoꞌon, ngatꞌa kui=biu xi mejénre kui nga ꞌba siꞌon jun xi makjainnu ngatꞌa tseꞌe Cristo Jesús.

19 Bi ꞌbechjaꞌnde_ru Isennixtjintsjere Naꞌenchana nga saꞌexajinnu. 20 ꞌBa bi ꞌyaton en xi nchja nchja chinga profeta. 21 Tusa nda= chutꞌo tume kjuañu, ꞌba kui xi nda tjin tꞌejñatjo. 22 ꞌBa tinyatꞌaxin_ru tume kjua xi chꞌo tjin.

23 ꞌBa Naꞌenchana suba xi tsjana kjuaxiu, kui ngatatsitsjekjinnu ꞌba ngatatsikuendanu, tuxi bi sꞌe̱ni je ngajin kjuafaꞌetsjennu asa ngajin inimanu asa ngajin yojonu kaꞌnda nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesucristo. 24 Naꞌenchana xi nchjanu sikꞌetjusun= kibi, ngatꞌa kui= xi tsikꞌetjusunntsjai mé= xi tsu.

25 Ntsꞌia̱, ꞌba nde chuko Naꞌenchana ngatꞌani̱.

26 ꞌBa ko kjuanimejen xi tsjana Naꞌenchana titeꞌnda_ru ngatsiꞌi ntsꞌia.

27 Nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesús teꞌbene_nuu̱ nga ngatꞌexkiyo xujunbi ngixkun ngatsiꞌi ntsꞌia.

28 ꞌBa ngatjasꞌenu kjuandare Naꞌenna Jesucristo.

2 TESALONICENSES

1

2

3

Xujun xi majóni xi kitsikasenre San Pablo xuta xi makjainre ngatꞌare Jesucristo xi tjindu naxinanda Tesalónica

2 TESALONICENSES

1

1 An, Pablo, Silvano ꞌba ko Timoteo tenikasenri̱ xujunbi jun xi makjainnu ngatꞌare Naꞌenna xi tetsubo naxinanda Tesalónica, xi tu jngu mo ko Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

2 Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

3 Ngantsjai kuaꞌe_ri̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌanu, ntsꞌia̱, jotsaꞌen tjinni nga siꞌee̱n, ngatꞌa ngisa= ꞌñu tjimakjain ngisanu ngatꞌa tseꞌe enre Naꞌenchana ꞌba ngisa= ꞌñu tenimejen ngiso xingiu nga jngu jnguu. 4 Kui kjua nda nikꞌenduniri̱ ngajin ningure Naꞌenchana xi yakꞌa. Tenukjuanijmii̱ jótsaꞌen tichukjuakonu xi tematoꞌon ꞌba jótsaꞌen tjimakjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, ninga tetsjengichanu ꞌba tisakunu nkjin kuya kjuanima.

5 Tunga Naꞌenchana tsikjen kjuanimabiu tuxi kuakutsejenni nga kixi tsaꞌen kjua. ꞌBa ꞌbi=tsaꞌen bakuni nga jun xi bakinnu nga kuitjasꞌion ña batexuma kui. Kui= kjua tisakuninu kjuanima. 6 ꞌBa ngatꞌa kixi= tsaꞌen Naꞌenchana, sja ngojo nganire kjuanaꞌen xuta xi inyatsikjaꞌanu kjuanima, 7 ꞌba jun xi techjoꞌo kjuanima, sjaꞌndenu nga sikjaꞌayo ko ji̱n. ꞌBa= ku̱an nixtjin nga kuakutsejen ngani yojore Naꞌenna Jesús, nga kjuaꞌejenko ngankꞌaa ankjere xi ꞌñu tjinre kjuaꞌñure 8 nga tjenjin ndiꞌi. Kjuaꞌetsikjaꞌa kjuanima xuta xi bi bekun Naꞌenchana ko xi bi tsikꞌetjusun en ndare Naꞌenna Jesucristo. 9 Kui xutabiu sꞌe̱re kjuanima kaꞌnda ngantsjai nixtjin. Kjuinikꞌendutꞌaxin ngixkun Naꞌenna Jesús. ꞌBa bi skue kjuajere ko kjuaꞌñure 10 nixtjin nga Naꞌenna kjuaꞌe nga sa̱kure kjuaje ngajinre xuta tsjere ꞌba nga kjuinichjire ngatꞌare ngatsiꞌi xi kuakjainre ngatꞌare kui. ꞌBa jun ꞌba=nde kuetsubo ngajinre xutabiu ngatꞌa kuakjainnu ngatꞌa tseꞌe enre Naꞌenchana xi kjinikixiyee̱ ngajinnu.

11 Kui= kjua, ngantsjai chukonii̱ Naꞌenchana ngatꞌanu, meni kui skjebeninu kuenda nga kꞌuakonu kjuabenichun xi kui kinchjanu nga kuetsubo. ꞌBa chjaꞌa_ri̱ ngayeje nga ngatatsikꞌetjusunko kjuaꞌñure ngayéje kuya xi nda xi mejénnu siꞌon ꞌba ngayéje xa xi teñoꞌon tu ngatꞌare nga makjainnu. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen sa̱kure kjuaje Naꞌenna Jesús ngatꞌanu ꞌba jun ꞌba nde sa̱kunu kjuaje ngatꞌare kui. ꞌBa= ku̱an ngatꞌa ꞌba= tjin kjuandare Naꞌenchana ko tseꞌe Naꞌenna Jesucristo.

2

1 Ntsꞌia̱, ngatꞌare nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesucristo ꞌba nga ku̱añajantꞌa_ra, teꞌbetsꞌari̱ 2 nga bi taꞌa nikꞌantjaiyo jotsaꞌen nikjaꞌetsjion. ꞌBa bi nikjo_ru yojonu tsa tjin xi kuetsu nga je jaꞌe nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna Jesús. Ninga tsa kuetsu nga Isennixtjintsjere Naꞌenchana titsja ndiyare nga ꞌba titsu asa kuetsu nga enre Naꞌenchana tibeꞌe nijmi, asa kuetsu nga kixuntsja jngu xujun xi ꞌbatsaꞌen xiare joni xi ji̱n kjinikasen, bi ngatjamakjainnu ngatꞌare kibiu.

3 Niñajanni baꞌeꞌndio tsa tjin xi kꞌuejñunu. Ngatꞌa nga kje faꞌejín nixtjinbiu, titjun sikꞌejñatꞌaxin xuta enre Naꞌenchana, ꞌba kuakutsejen yojore xuta xi chꞌokun xi tseꞌe je, xi je ꞌba tjinni nga cha̱ja. 4 ꞌBa kui xi je sikꞌejña yojore ꞌba xi chꞌo kuetsu ngatꞌare ngayéje xi tsu xuta nga naꞌen kuán ko ngayéje xi xuta tsichjire. Kaꞌnda ngaya ningure Naꞌenchana kjuaꞌasꞌen ꞌba kio kꞌuejña ꞌba Naꞌenchana kuetsure yojore.

5 ¿A bi faꞌetsjennu nga jako_nuu̱ ngatꞌare kibi nga tsakatejñajin_nuu̱? 6 ꞌBa je ꞌyo mé= xi tiꞌbechjaꞌndere xutabiu xi tseꞌe je, ngu bi ku̱an kuakutsejen yojore kio= ꞌnda nga kjuaꞌe nixtjinre. 7 Ngu je titsaꞌexaꞌmo kjuaꞌñure xi chꞌo. ꞌBa kꞌuejñaꞌmo ngisa kaꞌnda nga stjuxin xi tiꞌbechjaꞌndere ngandaꞌe. 8 ꞌBa kio= kuakutsejen yojore xuta chꞌokunbiu, tunga ko ntjore tsꞌa Naꞌenna Jesús sikꞌenkoni ꞌba nga kjuaꞌe ngani, ko ndiꞌire isenre jngu kaꞌa fani sikjekjua.

9 ꞌBa chanayiu saꞌexajinre xuta chꞌokunbiu nga kjuaꞌe. Ko kjuaꞌñu xi je kjuaꞌe, ꞌba saꞌen chu̱ba̱ xi kuakutsejen kjuaꞌñure, ꞌba saꞌen kjuakun xi bi kjuakixi. 10 ꞌBa sikjen= ngayéje kuya xi bi nda nga kꞌonachare xuta xi inyafi ña xaja ngatꞌa ꞌejñatꞌaxin= xi kjuakixi ꞌba bi kitsimején nga kuakjainre ngatꞌare kjuakixi xi sikꞌangi tsakaiñu. 11 Kui= kjua Naꞌenchana titsikasennenire kjuaꞌñu xi ꞌbonachare, tuxi ku̱akjainnire ngatꞌare en ndesu. 12 Meni skaneje ꞌba sꞌe̱re kjuanaꞌen ngatsiꞌi xi bi kuakjainre ngatꞌare xi kjuakixi, xi tusa kuatsjare nga chꞌo tsaꞌen.

13 Tunga ngatꞌa tsajain, ngantsjai tjinnere nga kuaꞌe_ri̱ kjuanda Naꞌenchana ngatꞌanu jun, ntsꞌia̱, xi ꞌñu tsimejénnu Naꞌenna Jesús. Ngatꞌa ꞌndani nga tutsꞌinre tsajmi, jaꞌajinnu Naꞌenchana, tuxi kꞌuangi=ñu ngatꞌare Isennixtjintsjere xi tsitsjenu ꞌba ngatꞌa kuakjainnu ngatꞌare xi kjuakixi. 14 Kui= kjua kinchjaninu Naꞌenchana nga kꞌuangiu ngatꞌare en ndare xi kjinikjaꞌaxtiuyee̱ ngajinnu, tuxi ꞌbatsaꞌen sa̱kutꞌaninu kjuajere Naꞌenna Jesucristo.

15 ꞌBamani ntsꞌia̱, kixi tinyo ꞌba tꞌejñatjo xi ji̱n fa kikakuyari̱ ko xi tu xujun kjiniꞌindutꞌari̱. 16 Naꞌenchana kitsimejénna, ꞌba kitsjana kjuaje kakun kaꞌnda ngantsjai nixtjin, ꞌba kitsjaꞌndena nga xuya xi nda ngatꞌare kjuandare. Nga Naꞌenna Jesucristo fa ko Naꞌenchana 17 ngatatsjare kjuaje kakun inimanu ꞌba ngatatsja ngaꞌñunu nga siꞌanntsjo ngayéje kuya xa xi nda ꞌba nga kjuinukjuantsjo en xi nda.

3

1 ꞌBa xi fetꞌani, ntsꞌia̱, chjaꞌari̱ nga chuko Naꞌenchana ngatꞌani̱. Chjaꞌa_ru nga kitsa ngatafisun enre Naꞌenna Jesús ꞌba ngatjaꞌyakun nituña ngaꞌndeñu ña kjuechu, jo kuán ngajinnu. 2 ꞌBa nde chjaꞌa_ru ngayeje nga Naꞌenchana kꞌuejñatꞌaxinni̱ ngatꞌare xuta xi ꞌñu chꞌokun, ngatꞌa bi ngatsiꞌi makjainre ngatꞌare kui. 3 Tunga Naꞌenna Jesús tsikꞌetjusun xi tsu, ꞌba kixi= sikinyanu ꞌba ꞌba=nde sikuendanu ngatꞌare xi chꞌo. 4 ꞌBa be=re takui̱n ngatꞌare Naꞌenna Jesús nga tenikꞌetjusun=ñu ꞌba janda sikꞌetjusun=ñu kjuatexuma xi ji̱n kikakuyari̱. 5 ꞌBa ngatabaku ndiyare inimanu Naꞌenna Jesús, tuxi ngisa ngatjaꞌyañu kjuanimejenre Naꞌenchana ko kjuatsejndare Cristo.

6 Ngu ngandaꞌe, ntsꞌia̱, nga ko jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo teꞌbeneri̱ nga tinyatꞌaxin_ru ngatsiꞌi ntsꞌia xi bi mejénre saꞌexa, xi bi ꞌba inyatsaꞌen jotsaꞌen ji̱n kikakuyari̱. 7 Ngu je ꞌyo jótsaꞌen machjen nga kuetsubo nga xutsejen kusunnii̱, ngatꞌa bi tsiketsuba tseꞌée̱ ngajinnu ji̱n. 8 ꞌBa bi tu tsechi kjuatjai̱ nga bi kikꞌechji_ri̱ xi naire. Tusa nga nixtjin nga nistjen ꞌñu kjiñaꞌaxai̱, tuxi tuꞌyá kjinikꞌenaꞌennii̱ ngajinnu. 9 Kuáan kichjaꞌaniri̱ jun tsakaiñu mé= xi kuachjenni, ngatꞌa tjin=ni̱ ndiyare. Tunga tusa kjiñaꞌaxai̱ nga kikꞌejñari̱ kusun, tuxi ꞌba nde siꞌanñu jo kjiñeꞌee̱n. 10 Ngatꞌa kionga tsiketsuba ngisai̱ ngajinnu, kikaꞌeri̱ kjuatexumabi: “Tsa tjin xi bi mejénre saꞌexa, ꞌba nde bi ngatakjen.”

11 Tunga tenuꞌya=nii̱ en nga tjin ngajinnu xi bi mejénre saꞌexa, xi tumé tsaꞌen nga tusa tu chu̱ba̱ inyakanisꞌenjín yojore ña bi kui ꞌbakore. 12 Nga koni nga jaꞌenre Naꞌenna Jesucristo teꞌbene_ri̱ ꞌba techjaꞌa_ri̱ xuta xi ꞌba inyatsaꞌen nga tusa tsja tsaꞌen ngatatsaꞌexa ꞌba ꞌbatsaꞌen sa̱kunire xi machjenre.

13 Tunga jun ntsꞌia̱, bi nikjejnda_ru yojonu nga siꞌon xi nda. 14 ꞌBa tsa tjin xi bi tsikꞌetjusun en xi teniꞌindutꞌai̱ xujunbi, chutsejen_ru ꞌyáñu xi ꞌba tsaꞌen ꞌba bi kio nijnguko yojonu, tuxi ngatjamasubanire. 15 Tunga bi ꞌbatsaꞌen ngatjaꞌyo kui joni tsa kui xi stikenu. Tusa taku ndiya_ru, ngatꞌa ntsꞌio mani.

16 Naꞌenna Jesús xi tsjana kjuaxiu ꞌba nga kui fa ngatatsjantsjainu kjuaxiu nitume kjua xi matoꞌon. Nga kui ngatꞌejñajinnu ngatsiꞌu.

17 An Pablo ko ndsaa̱ tetsiꞌinduña kjuateꞌndana̱. Kui xi bakutsejen ngayéje xujun xi tsikasen_ra̱ xuta. ꞌBa=tsaꞌen tsiꞌindaa̱.

18 Ngatjasꞌenu ngatsiꞌu kjuandare Naꞌenna Jesucristo.

1 TIMOTEO

1

2

3

4

5

6

Xujun xi tjun kitsikasenre San Pablo Timoteo

1 TIMOTEO

1

1 An, Pablo, tetsikasia̱n xujunbi, xi jngu apóstore Jesucristo kuáa̱n jotsaꞌen ꞌexa Naꞌenchana xi tsikꞌangina ko Jesucristo xi kjuachuyana. 2 Tetsikasenra̱ xujunbi, Timoteo, xi joni kiꞌndina̱ fa kuáin tu ngatꞌare kjuamakjainna.

Ngatjasꞌeri kjuanda ko kjuanima kakun ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Cristo Jesús.

3 Jotsaꞌen ꞌenera̱ nga kijia̱ nangi Macedonia, teni naxinanda Éfeso kixintsera̱, tuxi kꞌuechjaꞌndeni_ri yakꞌa xuta xi tjin kionga bi ngatakuya en xi bi ngusun ko xi yakuya. 4 Ninga bi ngatatesinre en chingare xuta ko xujun xi bi fetꞌa ña ndiba jaꞌen ꞌba ña kuaꞌindutꞌa jótsaꞌen ꞌetutsꞌinnire ntje chingare. Ngatꞌa kio= ndibanire nga ꞌbetꞌasire xinkjin xuta. ꞌBa kibiu bi basekore nga ku̱akjainre ngatꞌare Naꞌenchana meni nga ku̱an sikꞌetjusunni jotsaꞌen mejénre kui.

5 Ngatꞌare nga ꞌbatsaꞌen teꞌbenera̱, kui= nga xuta ngatjasꞌere kjuanimejen xi ndibanire inima tsje, kjuafaꞌetsjen xi tsje, ꞌba ko kjuamakjain xi kjuakixi. 6 Ngu tjin= xi je kitꞌaxinre kibiu. Kichajin en si xi tumé chjire. 7 Chamaestru xi tseꞌe kjuatexumare Naꞌenchana mejénre saꞌen yojore, ninga bi mankjinre xi nchja ninga mé= xi koni kjuakixi tsu tsakaiñu.

8 ꞌYaña nga nda= kjuatexumare Naꞌenchana tsa sichjian jotsaꞌen tjinnere nga ku̱achjen. 9 ꞌYaña ngayeje nga bi kitsja kjuatexumare Naꞌenchana ngatꞌare xuta xi tsaꞌen xi nda. Tusa kitsja ngatꞌare xi mangane kjuatexuma ꞌba xi bi ntꞌe en, xi bi bekun Naꞌenchana ꞌba xi tsaꞌen je, xi bi tsaꞌen xi tsje tjin ꞌba xi bi bekun xi tsje, xi tsikꞌen naꞌenre ko nare ꞌba ko kjaꞌe xuta, 10 xi tsaꞌen kjuachajngi, xi xanda, xi bateña chuꞌnda, xi nchja en ndesu, xi tsichjen jaꞌenre Naꞌenna nga tsu nga kjuakixi= tsakaiñu, ꞌba xi tsaꞌen tumeñu xi mangane kjuakixi xi kisakuyaa̱. 11 Xi kjuakixi, kui xi bakuyana en nda xi ꞌñu je ꞌba xi tseꞌe Naꞌenchana xi bakinre nga kjuinichjire. Xi ꞌexana̱ nga kuiꞌaa̱ nijmi.

12 Tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenna Jesucristo, xi kitsja ngaꞌñuna̱, ngatꞌa kiskunna̱ ꞌba kitsjana̱ xabi, 13 ninga chꞌotsaꞌen kinchjaa̱ ngatꞌa tseꞌe ngandaꞌeñu. Kitsjengikia̱ ꞌba kixin_ra̱ en xi chꞌo tsu. Tunga jaꞌanima_ra̱ ngatꞌa bi ꞌbia̱ mé= xi tetsaꞌaa̱n ꞌba kje makjainjínna̱ ngatꞌare kui. 14 ¡Á tuku kjiꞌini kjuandare Naꞌenna ngatꞌana̱! Kitsitsejin inimana̱ ko kjuamakjain ꞌba ko kjuanimejen xi ndibani Cristo Jesús.

15 Kjuakixi= enbi ꞌba tjinne=re nga ku̱akjainre ngatsiꞌi xuta. Cristo Jesús jaꞌe ngasunꞌndio tuxi sikꞌangini xuta xi tjinre je. ꞌBa an xi ngisa chꞌo ngisaa̱ ngajinre xutabiu. 16 Tunga kui= kjua jaꞌanima_ra̱ Naꞌenchana, tuxi Jesucristo kuán kitsaꞌennina̱ jngu kusun xi bakutsejen jó= kjiꞌi tse kjuatsejndare ninga kaꞌnda xuta xi ngisa chꞌo ngisa. ꞌBa ꞌbatsaꞌen xuta xi yakꞌa skueni nga ku̱an ku̱akjainre ngatꞌare Jesucristo ngayeje ꞌba ꞌbatsaꞌen sa̱kunire kjuabenichun xi bi fetꞌa. 17 ꞌBamani, ¡ngatjaꞌyakun Naꞌenchana xi rey xi batexumantsjai, xi bi ꞌme, xi bi matsejen, xi jngututu Naꞌenna mani! ¡Ngatjaꞌyakun ꞌba ngatjasꞌere kjuaje kaꞌnda ngantsjai nixtjin! ꞌBa ngatjama.

18 Ji Timoteo, xi joni kiꞌndina̱ fa, teꞌbenera̱ xabi nga tixkjantꞌai xi nda, jo nga kitsu nchja chinga profeta ngatꞌa tsiji. 19 ꞌBa kixi tisen ngatꞌare xi makjainna ꞌba tsje ngatꞌe kjuafaꞌetsjenri. Ngatꞌa tjin yakꞌa xi je ꞌejñatꞌaxin kibiu ꞌba ꞌbatsaꞌen kitsichajin yojore. Bi nde makjainnire ngatꞌare Naꞌenchana. 20 ꞌBa kuánre Himeneo ko Alejandro, nchjabiu xi je kitsingantsja_ra̱ chanayiu, tuxi ngatjamanire nga bi chꞌotsaꞌen kuinchja ngatꞌare Naꞌenchana.

2

1 Xi ngisa tjun, teꞌbene_nuu̱ ji ko xi yakꞌa xi makjainnu ngatꞌare Naꞌenna nga chuko kui ngatꞌare ngatsiꞌi xuta xi tjin. Chjaꞌa_ru nga sjare xi machjenre ꞌba tꞌetsꞌa_ru nga ngatjaꞌanimare ꞌba taꞌeru kjuanda ngayeje. 2 ꞌBatsaꞌen ngatafako Naꞌenchana ngatꞌare xi rey ꞌba ngatꞌare ngatsiꞌi xutaxa, ngatꞌa kio= kjuendibanire nga sꞌe̱na jngu kjuabenichun xi xiu ꞌba xi jña, ꞌba siꞌan xi tsje ngixkun Naꞌenchana ꞌba xi bakutsejen nga kixi mekua yojona. 3 Ngu kui=bi xi nda ꞌba xi matsjare Naꞌenchana xi tsikꞌangina. 4 Ngatꞌa mején=re kui nga kꞌuangi ngatsiꞌi xuta ꞌba nga ku̱ankjinre xi kjuakixi.

5 Ngatꞌa tu jngu= mani Naꞌenchana, ꞌba tu jngu= mani xi nchjntjai xuta ngixkun kui ꞌba xi xuta, kui= xi Jesucristo. 6 Xi kitsingantsja yojore nga ꞌechjintjai jere ngatsiꞌi xuta. ꞌBa ngatꞌare kui kikꞌinyakixire xuta kionga je echu nixtjin xi ꞌenda Naꞌenchana. 7 Kui= kjua kjiñaꞌannina̱ jngu xuta xi tsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana, jngu apóstol. (ꞌBa kjuakixi= xi texia̱n. Bi teꞌbonachaa̱.) Kjiñaꞌan=na̱ jngu xi bakuyare xuta xi bi tseꞌe Israel ngatꞌare kjuakixi ko en xi tjinnere nga ku̱akjainre.

8 ꞌBamani, nituña ngaꞌndeñu ña ku̱añajan xuta, mejénna̱ nga ngatsiꞌi xuta xi xiꞌin kuejenkꞌa ntsja nga kjuako Naꞌenchana nga tsje kueꞌekoni inimare, nga bi ngatjasꞌere kjuasti ꞌba nga bi ngatafosiko xinkjin. 9 ꞌBa ngatꞌare xi yanchjin, mejénna̱ nga bi ꞌñu kun ngatabaja yojore. Tusa ngatjabekun ꞌba ni̱ma̱ ngatabaja yojore. Ninga bi ꞌñu kun tsaꞌen ngatꞌejen, asa sichjen oro, asa ndiojo xi tsja= kun, asa najñu xi ꞌñu chji tsa tuxi kun xianire. 10 Tusa ngatabandakoni yojore nga ko tsajmi nda xi tsaꞌen, jotsaꞌen ꞌbakore yanchjin xi je kitsingantsjare yojore nga skuekun Naꞌenchana.

11 ꞌBa xiu ngatasen ñojon yanchjin mé= xi tisakuyare nga ngisa ngiꞌnde ngatjiko yojore. 12 Ngu an bi tsjaꞌndia̱ nga xi yanchjin kuakuyare asa kuatexumare xi xiꞌin. Tusa xiu ngatꞌejña nga ku̱añajan. 13 Ngatꞌa Naꞌenchana tjun kitsaꞌen Adán ꞌba jaskan Eva. 14 ꞌBa bi Adán xi kichꞌonachare. Tusa xi chjun kichꞌonachare ꞌba ꞌbatsaꞌen kiskajinni je. 15 Tunga kꞌuangi xi yanchjin nga tsinre kiꞌndi, tsa kixi kuinya ngatꞌare xi makjainna, nga sꞌere kjuanimejen ko kjaꞌe xuta, nga sꞌere kjuatsje, ꞌba nga skuekun yojore.

3

1 Enbi, niki en kjuakixi fani. Tsa tjin xi mejénre kuasentitjunre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna, jngu xa xi nda tjimamejénre. 2 Ngu xi kuasentitjunre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna tjinne=re nga nda saꞌen tuxi tuꞌyá ku̱an skaninejeni. Jngu sani chjun sꞌe̱re. Machjen= nga kixi fiko yojore, nga nda tsikjaꞌetsjen, nga tjinre kjuaxuta, nga tsjare xuta ngaꞌnde ngaya ndaba, ꞌba nga nda mare bakuya. 3 Ninga bi xi tsꞌaxtiu ꞌbi binu ngayeje, ꞌba xi bi taꞌa makjanre, tusa xi nda xuta xi matsjare kjuaxiu ꞌba xi bi ton tsimején.

4 ꞌBa tjinne=re nga nda kuatexumare xuta xi tjin ngaya ndaba ꞌba saꞌen nga kiꞌndire kjuintꞌe enre ꞌba nga nda skuexuta. 5 Ngatꞌa tsa jngu xuta bi mare batexumare xuta xi tjin ngaya ndaba, ¿jótsaꞌen ku̱anre sikuenda xi ñatjen mañajanko ningure Naꞌenchana? 6 ꞌBamani tsuꞌba, xi kuasentitjunre ngajinre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana bi jngu xuta xi saꞌe tiña kuakjainre, tuxi bi nkꞌa kꞌuaxjeni yojore ꞌba kuejenjin je xi tsejenjin chanayiu ꞌba ꞌbatsaꞌen siꞌanre kjua. 7 ꞌBa=nde tjinnere nga nda kjuinukjua ngatꞌare kui ngajinre xuta xi bi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, tuxi tuꞌyá chꞌo kuetsunire ꞌba bi ska̱ni ña ma suba chanayiu.

8 ꞌBa ꞌba=nde tjin ngatꞌare xuta xi batesinre xi ñatjen mañajanko ningure Naꞌenna. Tjinne=re nga ꞌyaxuta, nga bi tsikꞌantjaiya enre, nga bi tsꞌaxtiu ꞌbi binu, ꞌba nga bi ton tsimején. 9 ꞌBa tjinnere nga nda kꞌuejñatjo xi makjainna, xi kisꞌejñaꞌmo nixtjin kuatse jan, ꞌba nga kꞌuejña ko kjuafaꞌetsjen xi tsje tjin. 10 Titjun ngatachutꞌayako xutabi. ꞌBa tsa tumé sa̱ku ngatꞌare, ku̱an sꞌe̱re xa nga kuatesinre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna.

11 ꞌBa ꞌba=nde tjin ngatꞌare yanchjinre. Tjinnere nga ꞌyaxuta, nga bi en ndesu nchja ngatꞌare xuta, nga kixi fiko yojore, ꞌba nga nda tsikꞌetjusun ngayéje xi tjinnere nga saꞌen.

12 Jngu xuta xi mejénre xa nga kuatesinre xi ñatjen mañajanko ningure Naꞌenna, machjen= nga tu jngusa chjun sꞌe̱re. ꞌBa tjinnere nga nda kuatexumare kiꞌndire ko xi tjin ngaya ndaba. 13 Ngatꞌa xi kixi fiko xabi, kui= xi ma jngu xuta xi ꞌyakun ngajinre xuta xi yakꞌa ꞌba bi jó ján kjiꞌi inimare jotsaꞌen makjainre ngatꞌa tseꞌe Jesucristo.

14 Ninga mejénna̱ kjuikunxatira̱, tunga tetsiꞌindura̱ kibi. 15 Tsa ꞌbandayana̱ nga kjuikunra̱, ꞌbatsaꞌen je ꞌye jótsaꞌen tjinnere nga kꞌuetsuba xuta xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana. Xi fi ningure Naꞌenchana xi tijñakun, xi tsubangi ꞌba xi kjanntjai xi kjuakixi. 16 Tijñatsejen nga ꞌñu je mé= xi je ꞌyare ngatꞌare Naꞌenchana, xi kisꞌejñaꞌmo nixtjin kuatse jan.

Kui yakutsejen yojore nga tsakaꞌa yojo,

ꞌba kisꞌejñatsejen kjuakixire ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

Kjiꞌyare ngatꞌare ankje,

ꞌba kikꞌere nijmi ngatꞌare kui naxinanda xi tjin.

ꞌBa xuta xi tjin ngasunꞌndio kuakjainre ngatꞌare kui,

ꞌba kiji ngani ña tijña kjuajere.

4

1 Tsuyakixi fani Isennixtjintsjere Naꞌenchana nga nixtjin xi je kjuetꞌani sꞌe̱= yakꞌa xi kuinyatꞌaxin ꞌba bi nde ku̱akjainnire Naꞌenchana. Tusa sisinre isennixtjin xi bi nda xi kꞌonachare xuta ko en xi kuakuya isennixtjin xi tsaꞌexatꞌare chanayiu. 2 Enbiu xi kuakuya xuta jó nkjain xi ndesu xi bi nde tsisinnire tsa bi tsje tjin kjuafaꞌetsjenre.

3 Xutabiu bakuya nga bi nda nga kuixan xuta ꞌba nga tjin kuya xichine bi nda nga xine. Tunga Naꞌenchana je kitsaꞌen xichinebiu tuxi sa̱kunire xuta xi koni nga kjuanda sja xi makjainre ngatꞌare Cristo ꞌba xi mankjinre xi kjuakixi. 4 Ngatꞌa ngayéje xi Naꞌenchana kitsaꞌen nda=. Tumé tjinnere nga kꞌuejñatꞌaxian, tsa kuaꞌera kjuanda kui nga tisakuna. 5 Ngatꞌa enre Naꞌenchana tsitsje xi sakuna nga chukua kui.

6 Nda= teñaꞌaxatꞌa_ri Jesucristo, tsa ꞌbatsaꞌen kuakuya_ri ntsꞌia. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌyare nga tebaꞌé ngaꞌñu_ri yojori ko en xi makjainna, en kixi xi kisakuyari ꞌba kichꞌatjai. 7 Bi nisin_ri en chinga xi tseꞌe ngasunꞌndio xi tumé chjire. Tusa tꞌene_ri yojori nga siꞌanntsjai mé= xi kuakutsejen nga ꞌyakuin Naꞌenchana. 8 Ngatꞌa basekochina tsa sitjusjeyachi_ra yojona ngaꞌe ngasunꞌndio, tunga ngisa= chji ngisare nga kꞌuene_ra yojona nga ꞌyakuan Naꞌenchana. Ngu basekona nga tetsuba ngisa ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba ko kjuabenichun xi saꞌe ndiba.

9 Kjuakixi= enbi ꞌba tjinne=re nga ngatsiꞌi xuta ku̱akjainre. 10 Kui= kjua ꞌñu teñaꞌaxaña ꞌba teꞌbene_ra yojona, ngatꞌa techuyaña mé= xi nda ngatꞌare Naꞌenchana xi tijñakun. Xi mare tsikꞌangi ngatsiꞌi xuta ꞌba kjuakixi= nga sikꞌangi xi makjainre ngatꞌare kui.

11 ꞌBatsaꞌen tatexuma_ri ꞌba takuya_ri xuta. 12 Tuꞌyá ton ngatjaberi tsa tu kui kjua nga̱ saꞌe kiꞌndi. Tusa jngu kusun tiꞌan_ri yojori ngixkun xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana nga jótsaꞌen kjuinukjuai, nga jó siꞌen, nga jótsaꞌen simején xuta, nga jótsaꞌen mankjainri ngatꞌare Naꞌenchana, ꞌba nga jótsaꞌen tsje kueni.

13 Kaꞌnda nga kjuechaa̱ kio, tu kui xa tiꞌen nga kꞌuexkiya_ri enre Naꞌenchana ngajinre xuta xi makjainre ngatꞌare kui, nga kꞌuinya_ri ion ꞌba nga kuakuya_ri ngayeje. 14 Bi nicheje kjuanda xi kikaꞌeri ngatꞌare en xi kinchja nchja chinga profeta ngatꞌa tsiji, nga yaneri ntsja xuta chinga xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna. 15 Tikjaꞌetsjen kibi ꞌba janda kio tꞌinye ndiyabiu, tuxi ngatsiꞌi xuta skueni nga nda teꞌmikue xari. 16 Tikuendai yojori ꞌba ko xi tebakuye. Kixi teni. Tsa ꞌbatsaꞌen sikꞌetjusin, sikꞌangi=ni yojori ko xi inyabasen ñojonri.

5

1 Bi chjutikue xuta chinga, tusa chukoye ko kjuaxuta joni tsa naꞌenri kuán. Nda tikue nchja nistiu joni tsa ntsꞌé, 2 ꞌba xi yanchjin chinga joni tsa nari, ꞌba xi saꞌe nisti yanchjin joni tsa ndichjai nga ko inimari xi tsje tjin.

3 Tatesin_ri yanchjin kꞌan xi tuꞌyá tjinkjinre. 4 Tunga tsa jngu chjun kꞌan tjinre kiꞌndi asa kiꞌndindai, ngatꞌare kui kiꞌndibiu, xi ngisa tjun tijña ngatꞌare kui, kui= nga kuatesinre xuta xi tjin ndaba. ꞌBa ꞌbatsaꞌen sja nganire xi kisakure ngatꞌare xichare. Ngu kui=biu xi matsjare Naꞌenchana.

5 Tunga jngu chjun xi kjuakixi nga chjun kꞌan kuán, xi tuꞌyá tjinkjinre, kui xi kunre nga Naꞌenchana kuaseko. Nga nixtjin nga nistjen fakontsjai kui nga ꞌbetsꞌare mé= xi machjenre. 6 Tunga chjun kꞌan xi tsjare yojore kjuatsja xi tjin, kui= xi joni tsa je kꞌen, nisi tijñakun ngisa.

7 ꞌBitsaꞌen tatexuma_ri xutabiu, tuxi tuꞌyá kuanejeni ngatꞌare mé= xi saꞌen. 8 Ngatꞌa xi bi tsikuenda xinkjin, ngisa= fani xi tjinduyako ndaba, kui xi ꞌbejñatꞌaxin xi makjainna ꞌba ngisa= ꞌñu chꞌokun ngisa nga ko mare xi bi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana.

9 ꞌBa yanchjin kꞌan xi sꞌe̱tꞌa xujun xi tsu nga ku̱akuenda, tu kui sani ngatjasꞌetꞌa xi tsꞌaxtiu yachute ko te nu tjinre ꞌba xi tu jngusa xiꞌin kisꞌere, 10 xi ꞌyare nga nda kitsaꞌen, ꞌba nga nda kitsicha kiꞌndire, ꞌba nga kitsjare ngaꞌnde xuta xi fechukun ndaba, ꞌba nga ngisa ngiꞌnde kiko yojore nga yatesinre xuta tsjere Naꞌenchana, ꞌba nga tsakaseko xuta xi inyafaꞌa kjuanima, ꞌba tsikꞌejñandantsjai nga saꞌen xi nda.

11 Tunga bi ꞌbetꞌai xujun yanchjin kꞌan xi saꞌe kiꞌndi. Ngatꞌa kionga mejénre saꞌen xi kuetsu yojore, kꞌuejñatꞌaxin=ngani kjuafaꞌetsjenre ngatꞌare Cristo ꞌba ku̱amejénre nga kuixan ngani. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen sꞌe̱neje, ngatꞌa tsangane= mé= xi kitsu ngatitjunre. 13 ꞌBa nde tseꞌé ma ꞌba xki niꞌya ꞌbetsuma. ꞌBa bi tsa tu tseꞌé ma, ꞌba nde ne ꞌbeñajan en ngayeje, ꞌba tu tsungijin yeje yojore, ꞌba nchja en xi bi tjinni nga kuinchja. 14 Kui kjua, xinña̱ nga ngisa nda tjin nga yanchjin kꞌan xi saꞌe kiꞌndi kuixan ngani, ꞌba nga ngatjasꞌere kiꞌndi ꞌba nga ngatatsikuenda ndaba, tuxi bi sjaꞌndeni nga chꞌo kuetsure xi stikena. 15 Ngatꞌa tjin= yakꞌa xi je tsikinyatꞌaxin ngatꞌare Cristo ꞌba kitꞌare chanayi.

16 Tsa jngu xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana tjin jngu xinkjin xi chjun kꞌan, ngatabaseko ngatꞌare mé= xi machjenre, tuxi bi sikꞌenaꞌenni ntsꞌia. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ku̱an kuaseko ntsꞌia yanchjin kꞌan xi tuꞌyá tjinkjinre.

17 ꞌBa ngatꞌare xuta chinga xi nda batexumare ngajinre xi fi ningu, kui= xi ꞌñu nda ngatjaꞌyakun, ꞌba ngisa fa nda xi tsikjaꞌaxtiuya ꞌba bakuya enre Naꞌenchana. 18 Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Bi ꞌbechjaꞌnde_ri nga kuakjen tjiundijo yejerañu nga tibasenne trigo nga tibitjia.” ꞌBa ꞌba nde tsu ngayeje: “Xi tsaꞌexa bakin=re nga ku̱achjire.” 19 Bi nisin_ri ngatꞌare xi kuaneje jngu xuta chinga ngajinre xi fi ningu, tsa tsajainre tsa jó asa ján xi ko tuxkun fa tsabeni mé xi kuán. 20 Tunga ngatꞌare xi tojo inyakjeje ngisa, chjutikue ngixkun ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna, tuxi ꞌba nde sakjunni kui ngayeje.

21 Teꞌbenera̱ ngixkun Naꞌenchana, Naꞌenna Jesucristo ꞌba ko ankje xi je kitukjaꞌajin nga tikꞌetjusin mé= xi texinra̱. Bi kabi ñeꞌen, tusa ngusun= tikotsiꞌi. 22 Tuꞌyá tu chuba fane_ri ndsai nga kuaꞌexa_ri ngajinre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna. Titjun nda tikjaꞌetsjen, meni nga bi kꞌuakotꞌari jere xuta xi yakꞌa. Tsje teni.

23 Bi tu suba nanda ꞌyi. Tusa tꞌiuchi ko binu, tuxi ku̱andani ngatsꞌai ꞌba ko chiꞌin xi ꞌñu kjitꞌa tesatetꞌai.

24 Tjin je xi tsaꞌen xuta xi ꞌyare kionga kje ñaꞌanre kjua ꞌba tjin xi jaskan ꞌyare. 25 ꞌBa nde ꞌbatsaꞌen ꞌyanire mé= xi nda tsaꞌen xuta ngayeje, ꞌba xi bi tjindutsejen ngandaꞌe bi ku̱an sꞌe̱nduꞌmontsjai.

6

1 Ngatꞌare ngatsiꞌi chuꞌnda xi tsindaa̱, nda ngatjabexuta naire meni niꞌyá chꞌotsaꞌen kjuinchjani ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba ko en xi tebakuya. 2 ꞌBa xi tjinre nai xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, ꞌba=nde ngatjabexuta, ninga tsa ntsꞌe mani nga tu jngu kjuamakjain tjinre. Tusa ngisa nda ngatatsaꞌexatꞌare, ngatꞌa baseko xi nimején ngatꞌare Naꞌenchana xi ꞌba nde makjainre ngatꞌare Naꞌenna Jesús.

Kui=bi xi takuya_ri xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna ꞌba tꞌene_ri nga sikꞌetjusun. 3 Tsa tjin xi bakuya kjaꞌe tsajmi asa bi ngusun fiko en kixi xi tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ko kjuatexuma xi bakuyana ngatꞌare jótsaꞌen xiakuan Naꞌenna, 4 kui xutabiu xi nkꞌa tiꞌbaxje yojore ꞌba tumé bekjin. Je jekjua kjuafaꞌetsjenre ꞌba tu chu̱ba̱ fosiko xuta ꞌba tsaꞌen nga chubasire tume enñu. Kio ndibanire kjuaxin kakun, kjuasti, nga chꞌo tsure xinkjin xuta, nga bi ma kunre xinkjin xuta, 5 ꞌba nga kjankontsjai xinkjin xuta xi bi nda tsikjaꞌetsjen ko xi je kitukjaꞌaxinre xi kjuakixi. Nchjabiu xi ꞌba mare nga ku̱anyina tsa skuekun Naꞌenchana.

6 Ninga nga bekun Naꞌenchana xuta, jngu kjuanyina je tsakaiñu tsa tjijngu kakun ngatꞌare mé= xi tjinre. 7 Ngatꞌa tumé jaꞌekua ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba tumé kueko ngaña. 8 ꞌBamani, kꞌuejngua kakuan tsa tisakuna xichine ko najñu xi techaja. 9 Ngu xi mejénre ku̱anyina ngaꞌe ngasunꞌndebi, kui xi bi kakore nga chutꞌayako ꞌba kangi joni chen nga ko mé= xi tjin ngasunꞌndio. Mejénre nkjin kuya tsajmi xi tumé chjire, xi chꞌo tsikore xuta, ꞌba xi tsungijin xuta ña sikjesun ꞌba ña sichaja. 10 Ngatꞌa nga ꞌñu mejénre ton xuta, kio ndibanire ngayéje kuya tsajmi xi bi nda. Tjin xi ꞌñu kuatsjake ton, ꞌba ꞌbatsaꞌen kitꞌaxinre ngatꞌare xi makjainna ꞌba kitsitsejin kjuanima yojore.

11 Tunga ji xi Naꞌenchana tseꞌeri, tisentꞌaxin_ri ngayéje tsajmibiu. Tꞌitjengi xi kjuakixi, chakuin Naꞌenchana, ꞌba janda ngatjamakjainri enre kui. Ngatjasꞌeri kjuanimejen, kjuatsejnda ko kjuanima kakun. 12 Tixkjantꞌantsjai xi makjainna. Chꞌantsjai xi sjana kjuabenichun xi bi fetꞌa, ngatꞌa kui xa kinchjaniri Naꞌenna. Kui= kjua kikaꞌeni enri nga nda kjinikixiye ngatꞌare xi makjainna ngixkun nkjin testigo.

13 ꞌBa teꞌbenera̱ ngixkun Naꞌenchana xi tsjare kjuabenichun ngayéje xi tjin ꞌba ngixkun Jesucristo xi ꞌba nde nda kitsikixiya ngixkun Poncio Pilato 14 nga tikꞌetjusun tsje tsje kjuatexuma xi kikaꞌeri, tuxi tumé sꞌe̱ni xi ku̱an chꞌotsaꞌen kjuinukjua ngatꞌari kaꞌnda nga kuakutsejen ngani yojore Naꞌenna Jesucristo. 15 Nga kjuaꞌe nixtjinbiu, sikꞌetjusun yeje kibiu jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana xi bakinre nga kjuinichjire, xi batexuma tajngu, ꞌba xi Reyre rey ko Naꞌenre naꞌen. 16 Xi tu kui jngututu xi bi ꞌme ꞌba xi tijñajin ndiꞌi xi tuꞌyá ma tsitiñatꞌare. Nisa ꞌyá= be ꞌba niꞌyá ma kutsejenꞌa. ¡Ngatjaꞌyakun ꞌba ngatjasꞌere kjuaꞌñu kaꞌnda ngantsjai nixtjin! ꞌBa ngatjama.

17 Ngatꞌare xuta xi tjinre kjuanyina ngaꞌe ngasunꞌndio, tꞌene_ri nga bi nkꞌa ngataꞌbaxje yojore ꞌba nga bi ngatakunre kjuanyina xi tjinre, ngatꞌa fe kibiu. Tusa ngatakunre Naꞌenchana xi niki tsjafanina= ngayéje xi machjenna tuxi sitsjaña. 18 ꞌBa ꞌba nde tꞌe_ri nijmi xi tjinre kjuanyina nga ngatatsichjen tonre nga saꞌen xi nda. Nga saꞌen kibiu, kui= xi sinyinakjin. ꞌBa nga ko ngayéje inimare ngatatsjare xuta xi yakꞌa mé= xi machjenre ꞌba ngatatsjaꞌndere xuta nga sichjen xi tjinre. 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tiꞌbejñatjo xi kjuanyina fa xi kuasekore nixtjin xi saꞌe ndiba. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kꞌuendukun kjuakixi jotsaꞌen je kitsja tsꞌa Naꞌenchana.

20 Ji Timoteo, nda tikuendai xi kjiningantsjari. Bi basen ñejen en xi tumé chjire xi tseꞌe ngasunꞌndio ninga en xi fosire xuta ndesu xi tsu nga tjinre kjuankjin kakun. 21 Ngu tjin xi kuakjainre ngatꞌare kjuankjin kakun ndesubiu ꞌba ꞌbatsaꞌen tsikinyatꞌaxinre ngatꞌare xi makjainna.

Ngatjasꞌenu kjuandare Naꞌenchana.

2 TIMOTEO

1

2

3

4

Xujun xi majóni xi kitsikasenre San Pablo Timoteo

2 TIMOTEO

1

1 An, Pablo, tetsikasia̱n xujunbi, xi kichjaꞌajinna̱ ngatꞌare Naꞌenchana nga jngu apóstore Jesucristo kuáa̱n. Kjinikasenna̱ tuxi kueꞌeña̱ nijmi ngatꞌare kjuabenichun xi sa̱kure xuta xi tu jngu mako Cristo Jesús jotsaꞌen je kitsja tsꞌa Naꞌenchana. 2 Tetsikasenra̱ xujunbi, Timoteo, xi ꞌñu tsimejénra̱ joni tsa kiꞌndina̱ fa.

Ngatjasꞌeri kjuanda ko kjuanima kakun ꞌba ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

3 Tsja_ra̱ kjuanda Naꞌenchana, ꞌba tsje tjin kjuafaꞌetsjenna̱ nga tsaꞌexatꞌa_ra̱ kui, jo kitsaꞌen xuta chingana̱. ꞌBa nga nixtjin nga nistjen nga fakua̱ kui, ngantsjai faꞌetsjenna̱ ngatꞌa tsiji. 4 Faꞌetsjenna̱ jotsaꞌen kichiꞌndai kionga kitsikixantꞌara̱ ꞌba ꞌñu mejénna̱ skue nganira̱, tuxi sitsejinni kjuatsja inimana̱. 5 ꞌBa ꞌba=nde tsikjaꞌetsjia̱n jotsaꞌen ngayéje inimari mankjainri ngatꞌare Naꞌenchana. Titjun naxkꞌenri xi Loida ꞌmi kuakjainre ꞌba jaskan ngani Eunice xi nari. ꞌBa be=re takuaa̱n nga ko ji ꞌba nde tsaꞌen mankjainri.

6 ꞌBamani, tetsikjaꞌetsjenyanira̱ nga titseya ngani kjuanda xi kitsjari Naꞌenchana nga yanera̱ ndsaa̱. 7 Ngu Isennixtjintsje xi kitsjana Naꞌenchana bi tsaꞌen nga kjuikuan. Tusa tsjana kjuaꞌñu ko kjuanimejen ꞌba ko kjuafaꞌetsjen xi tsja ndiyana jótsaꞌen kixi kuekua yojona. 8 ꞌBamani tsuꞌba, bi nisuba_ri yojori nga sikixiye ngatꞌare Naꞌenna Jesús ꞌba ninga ngatꞌana̱, nisi nduya tekjiyaa̱ ngatꞌare kui. Tusa ko kjuaꞌñu xi tsjari Naꞌenchana, ngatakakori kjuanima xi kuitjaxtiukona ngatꞌare en ndare kui.

9 Naꞌenchana xi kitsikꞌangina ꞌba kinchjana nga ku̱an xuta tsje xi tseꞌe. Tunga bi tsa kinchjana tu ngatꞌare mé= xi kjiñaꞌan, tusa jotsaꞌen je ꞌendatitjun ꞌba jotjin kjuanda xi kikaꞌena ngatꞌare Cristo Jesús nga kje tsaꞌenjín ngasunꞌndio. 10 Kui kjuandabiu xi tijñatsejen ngandaꞌe ngatꞌare Cristo Jesús xi jaꞌekakutsejen yojore nga kitsikꞌangina. Jaꞌekjaxin kjuaꞌñure kjuabeyo ꞌba ꞌejñatsejen nga ku̱an kꞌuendukun xuta ꞌba bi nde kueyani tu ngatꞌare en ndare Naꞌenchana.

11 ꞌBa Naꞌenchana kitsaꞌenna̱ jngu xi tsikjaꞌaxtiuya enre, jngu apóstol ꞌba maestru. 12 Kui= kjua tefaꞌaxtiuña̱ kui kjuanaꞌenbi. Tunga bi masubana̱, ngatꞌa ꞌbe=ña̱ ꞌyá= ngatꞌare kuakjainna̱ ꞌba be=re takuaa̱n nga tjinre kjuaꞌñu nga kꞌuejñatjo xi kitsingantsja_ra̱ kaꞌnda nga kjuaꞌe kui nixtjinbiu. 13 Tenijin kakuin en nda xi yakuyara̱, ꞌba kio tenijin kjuamakjain ko kjuanimejen xi tjinna nga tu jngu makua Cristo Jesús. 14 ꞌBa ko kjuaꞌñu xi baꞌena ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi tijña ngajinna tꞌejñatjai xi nda xi kjiningantsjari.

15 Ngu jotsaꞌen je ꞌye nga je kitsikumana̱ mején ngatsiꞌi xuta xi tjin jo kjiꞌi nangi Asia, kaꞌnda ko Figelo ꞌba ko Hermógenes. 16 Nga Naꞌenchana ngatjaꞌanimare xinkjin Onesíforo, ngatꞌa nkjin= ndiya kitsjana̱ kjuaꞌñukakun ꞌba bi kuasubare nga nduya tekjiyaa̱. 17 Tusa nga jaꞌe naxinanda Roma, bi kitsikjaꞌejnda kaꞌnda nga̱ kuasjai_ra̱. 18 Nga Naꞌenna Jesús ngatjaꞌanimare Onesíforo nixtjin nga kjuechu ngixkun kui. Ngu ji je nda ꞌye jótsaꞌen tsakasekona naxinanda Éfeso.

2

1 ꞌBamani kiꞌndina̱, taꞌe ngaꞌñu_ri yojori ko kjuanda xi tjinna ngatꞌare Cristo Jesús. 2 ꞌBa xi kjinuꞌye xi kixia̱n ngixkun nkjin testigo, tingantsja ngani_ri xuta xi ma chun_ra ngatꞌare, xuta xi ku̱an kuakuya nganire xuta xi kjaꞌere.

3 Ngatakakori kjuanima xi kuitjaxtiukonaa̱ joni jngu chasoldadu xi nda xi tsaꞌexatꞌare Cristo Jesús. 4 Nijnguú chasoldadu xi tikjan tsikjore yojore ngatꞌare xi tjin ngasunꞌndio, ngatꞌa mején=re nga nda skue xi kitsja xare. 5 ꞌBa nde ꞌbatsaꞌenni xuta xi tsaꞌen chuya, tsa bi nda sikꞌetjusun kjuatexumare chuyo, bi ku̱an xuntsja tsajmi xi baꞌere xi tsaꞌen. 6 ꞌBa nde xuta xi ꞌñu tsaꞌexa nga ꞌbentje tsajmi tjin=re ndiyare nga kui tjun sa̱kure chan xi ꞌbakore. 7 Tꞌejinkakuin mé= xi texinra̱, ngu Naꞌenna Jesús saꞌen nga ku̱ankjinri ngayéje kibiu.

8 Tikjaꞌetsjenye ngatꞌare Jesucristo xi jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen, xi jendibani ntjere David. Kui en ndabi xi tetsikjaꞌaxtiuyaa̱. 9 ꞌBa ngatꞌare en ndabiu nga tefaꞌaa̱ kjuanima ꞌba kaꞌnda tjitaꞌñaa̱ ko naꞌñu kicha joni tsa jngu xuta xi chꞌokun kuáa̱n. Tunga enre Naꞌenchana, bi tjiꞌñu. 10 Kui= kjua tichukjuakonina̱ ngayéje xi temataꞌaa̱n nga tu kjuanda tseꞌe xuta xi Naꞌenchana je jaꞌajin, tuxi ko kui sa̱kutꞌanire nga kꞌuangi ngatꞌare Cristo Jesús ꞌba sa̱kutꞌare kjuaje xi bi fe.

11 Enbi kjuakixi=:

Tsa eyakua Cristo,

ꞌba=nde kuetsubakunko ngaña.

12 Tsa kakona nga temitjaxtia kjuanima,

ꞌba=nde kuatexumakua.

Tsa kuixan nga bi ꞌyaxkuan kui,

ꞌba=nde kui kuetsu nga bi bexkunna.

13 Tsa ña bi sikꞌetjusun_ra kui,

tojo sikꞌetjusun= jotsaꞌen kitsja tsꞌa,

ngatꞌa bi jó tsaꞌen enre.

14 Tikjaꞌetsjenya_ri ntsꞌia kibiu ꞌba tꞌene_ri ngixkun Naꞌenchana nga bi ngatafosiyare tuxkia en. Kibiu tumé chjire, tusa tsiskayare kjuafaꞌetsjenre xuta xi ntꞌe. 15 Ngayéje inimari tiꞌen mé= xi nda ngixkun Naꞌenchana, tuxi nda skueni mé= xi teñeꞌen, joni jngu chuꞌnda xi bi masubare ngatꞌare xare, xi nda bakuya ngatꞌare en xi kjuakixi.

16 Tisentꞌaxin_ri en si xi tumé chjire xi tseꞌe ngasunꞌndio. Ngu xi nchja nijmi enbiu ngisa minyatꞌaxin ngisare Naꞌenchana. 17 ꞌBa enre xutabiu jo=ni jngu chiꞌin feꞌndu xi tsikje ꞌba bi nde mandani. ꞌBa= inyatsaꞌen Himeneo ko Fileto. 18 Kui xi je kitꞌaxinre en xi kjuakixi. Inyatsu nga je= jaꞌa nixtjin nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen. ꞌBa ꞌbatsaꞌen inyatsiskayare kjuafaꞌetsjenre yakꞌa xuta xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 19 Tunga enre Naꞌenchana jo=ni jngu tutsꞌin xjo xi ꞌñu sejña, ña ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Naꞌenna Jesús be= xuta xi tseꞌe.” ꞌBa ꞌba nde kuaꞌindutꞌa ngayeje: “Ngatsiꞌi xi tsu nga tseꞌe Naꞌenna Jesús tjinne=re nga kuinyatꞌaxinre xi chꞌotjin.”

20 Joni ngaya jngu niꞌya je, bi tu suba tsajmi xi oro ko plata tjin. Tusa ꞌba nde tjin tsajmi xi kuandakoni ya ko nangikiti. Tjin xi machjen ngajin sꞌi ꞌba tjin xi tu machjenntsjai. 21 ꞌBa nde ꞌba= tjinni ngajinna. Tsa tjin xi je kitsitsje yojore, kui jo=ni tsajmi xi machjen ngajin jngu sꞌi. Je tsje yaꞌa ꞌba ku̱an sichjen Naꞌenchana. Je tijñandare yojore nga ku̱an saꞌen ngayéje xa xi nda.

22 Tisentꞌaxin_ri xi tsu inimare nchja nisti xi yakꞌa. ꞌBa ñatjen ko xuta xi tsje tjindu inimare nga tsichjire Naꞌenna Jesús tangitjenngiu xi saꞌen nga kixi kueko yojonu, kjuamakjain ngatꞌare enre Naꞌenchana, kjuanimejen ꞌba ko kjuaxiu. 23 Bi nisin_ri en si xi tsajainre ndiyare ꞌba xi tumé chjire, ngatꞌa ꞌyani nga kio ndibanire kjuasi.

24 Xi tsaꞌexatꞌare Naꞌenna Jesús bi kjuasi skungajin, tusa nda ngatatsiko ngatsiꞌi xuta. Tjinnere nga nda ku̱anre kuakuyare xuta ꞌba ku̱atsejndako mé= xi ku̱ataꞌen. 25 Tjinnere nga kꞌuaxjenima yojore nga sja ndiyare xi stike xi kjuakixi. Ngu ꞌba ku̱an tsa Naꞌenchana saꞌen nga xutabiu sikꞌantjaiya inimare ꞌba skue xi kjuakixi 26 ꞌba ꞌbatsaꞌen nda sikjaꞌetsjen ngani ꞌba ku̱angare chen ña chanayiu titsuꞌñure nga tsaꞌenko chanayiu xi mejénre.

3

1 ꞌBa nde ngatjaꞌye nga nixtjin xi saꞌe ndiba sꞌe̱= kjuanaꞌen. 2 Ngu xuta ꞌñu sisinre yojore ꞌba ꞌñu ku̱amejénre ton. Nkꞌa kakun ku̱an ꞌba nkꞌa kꞌuaxje yojore ngayeje. Chꞌotsaꞌen kuinchja ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba bi sikꞌetjusun enre xichare. Bi sja kjuanda ngatꞌare mé= xi sa̱kure ꞌba bi skuekun Naꞌenchana. 3 Bi sꞌe̱re kjuanimejen ꞌba bi kjuaꞌanimare xuta xi kjaꞌere. En ndesu kuinchja ngatꞌare xuta ꞌba bi kꞌuechjaꞌndere mé= xi kuetsu yojore. Tsꞌen ku̱an ꞌba ku̱astike ngayéje xi nda. 4 Amigu xi ndesu saꞌen yojore, bi tjun sikjaꞌetsjen mé= xi saꞌen, ꞌba tse ngajinre kjuankꞌa kakun. Bi kuangisjai Naꞌenchana, tusa kuangisjai xi kuetsu yojore. 5 ꞌBa saꞌen joni tsa bekun Naꞌenchana, tunga kꞌuejñatꞌaxin= kui fa kjuaꞌñu xi tsaꞌexajinre xuta xi tseꞌe Naꞌenchana.

Tisentꞌaxin_ri xutabiu. 6 Ngu xi ꞌba kun, kui xi ko kjuamaña faꞌasꞌen ndaba xuta ꞌba ꞌbonachare yanchjin xi inda tjinre, xi yaꞌanijin je ꞌba kjefe nkjin kuya mé= xi tsu yojore. 7 Yanchjinbiu ngantsjai inyasakuyare, tunga niñajanni nda mankjinre xi kjuakixi. 8 Jotsaꞌen nchja mago Janes ko Jambre ꞌechjaꞌndere Moisés nixtjin kuatse jan, ꞌba nde tsaꞌen nchjabiu inyaꞌbechjaꞌndere xi kjuakixi. Je chꞌotjin kjuafaꞌetsjenre ꞌba kitsichajin yojore ngatꞌare xi makjainna. 9 Tunga bi kjin kjuechu nchjabiu, ngatꞌa sꞌe̱jñatsejen kjuachikunre ngixkun ngatsiꞌi xuta, jofa tsaꞌen kisꞌejñatsejen ngatꞌare Janes ko Jambre.

10 Tunga ji je nda ꞌye mé= xi yakuya, ꞌba jótsaꞌen fikua̱ yojona̱, ꞌba mé= xi mejénna̱ saꞌaa̱n, ꞌba jótsaꞌen tjinna̱ kjuamakjain, kjuatsejnda, kjuanimejen, ꞌba jótsaꞌen tichukjuakona̱ xi temataꞌaa̱n. 11 ꞌYa=ni nga kitsjengikena̱ xuta, ꞌba ko ngatꞌare kjuanima xi jaꞌaxtia̱, ko mé= xi kuataꞌaa̱n naxinanda Antioquía ko naxinanda Ikonio ꞌba ko naxinanda Listra. ꞌÑu kitsjengikena̱ xuta, tunga Naꞌenna Jesús kitsikꞌangina̱ ngajinre ngayéje kibiu.

12 ꞌBa kjuakixi= nga ngatsiꞌi xi mejénre skuekun Naꞌenchana ngatꞌare Cristo Jesús, kui= xi ꞌba nde sjenngicha ngatꞌare xuta. 13 Tunga ngatꞌare xuta chꞌokun ko xi ꞌbejñu, tusa ngisa chꞌokun ku̱an ngisa nga kꞌonacha ꞌba nga ꞌba nde xꞌonachare.

14 Tunga ji, janda kixi tꞌikue xi kisakuyari, xi ꞌñu nda bere takuin, ngatꞌa ꞌyani ꞌyá= xi yakuyari kibiu. 15 ꞌBa ꞌba=nde ꞌye nga ꞌndani nga saꞌe kiꞌndi kisakuyari ngatꞌare xujun ña kuaꞌindutꞌa en tsjere Naꞌenchana. Enbiu xi tjinre kjuaꞌñu nga sjari kjuankjin kakun, tuxi kꞌuangini tu ngatꞌare nga mankjainri ngatꞌa tseꞌe Cristo Jesús. 16 Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌejñajinre xuta xi kitsiꞌindu ngayéje xujun xi tseꞌe enre Naꞌenchana, ꞌba kui= xujunbiu xi basekona nga bakuya_ra xuta, nga fakoyana, nga tsikasenga ndiyana, ꞌba nga tsja ndiyana jótsaꞌen kixi kuekua yojona, 17 meni nga xuta xi tseꞌe Naꞌenchana nda kꞌuejñandani ꞌba sꞌe̱re ngayéje xi machjenre nga sikꞌetjusun tume xa xi nda.

4

1 Teꞌbenera̱ ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngixkun Cristo Jesús, xi jngu nixtjin saꞌenre kjua xuta xi tjindukun ko xi je jesun, nga kuakutsejen yojore nga kuatexuma. 2 Tikjaꞌaxtiuye en ndare Naꞌenchana. Tikꞌejñandai yojori nga ꞌba siꞌen tume nixtjinñu ꞌba tume chubañu. Taku ndiya_ri xuta tsa bi nda tjin xi inyatsaꞌen, ꞌba chukoye, ꞌba tiꞌñi kakun. Ngatjasꞌentsjairi kjuatsejnda nga kuakuye.

3 Ngu kjuaꞌe= nixtjin nga bi nde xukjuakonire xuta en xi kjuakixi xi sakuyare. Tusa saꞌen jotsaꞌen kuetsu inimare ꞌba kuangisjai nkjin maestru xi kuakuyare mé= xi ku̱atsjare nga kjuintꞌe. 4 ꞌBa kuinyatꞌaxinre ꞌba kꞌuechjare ñojon ngatꞌare xi kjuakixiu. Tusa kuatesinre en chinga xi tsuya xuta. 5 Tunga ji, nda tikjaꞌetsjenntsjai ꞌba ngatakakori kjuanaꞌenbiu. Tu kui xa tiꞌanntsjai nga sikjaꞌaxtiuye en ndare Naꞌenchana. Nda tikꞌetjusin xari.

6 Ngu ngatꞌa tsaꞌan, je mején ku̱an joni jngu chje xi kuaꞌere Naꞌenchana. Je mején kjuaꞌe chuba nga kueya. 7 Je nda kitsinchjatꞌaa̱ ndiya xi Naꞌenchana ꞌejñana̱ ꞌba je jechukjetꞌa chuya xi tetsaꞌaa̱n. ꞌÑu= tsakasejia̱n kjuamakjainna. 8 ꞌBa ngandaꞌe tu tekuya ngisa_ra̱ chji xi sa̱kure xuta xi je kixi ngixkun Naꞌenchana. Xi sjana̱ Naꞌenna Cristo Jesús xi kixi tsaꞌen kjua, nga kjuaꞌe nixtjinbiu. ꞌBa bi tu an tajngu sjana̱ chjibiu, ꞌba=nde ko ngatsiꞌi xuta xi ꞌñu inyakuyare nga kjuaꞌe ngani.

9 Tixatiyachi_ri yojori nga taꞌa ndibachunnaa̱. 10 Ngu Demas ngisa kitsimején xi tjin ngasunꞌndio ꞌba je kitsikumana̱ nga kiji naxinanda Tesalónica. Crescente je kiji nangi Galacia, ꞌba Tito je kiji nangi Dalmacia. 11 Tu Lucas sani tijñakona̱ ngaꞌe. Tinyisjai Marcos ꞌba ndekue, ngatꞌa kui xi ku̱an kuasekona̱ nga saꞌen xa xi tetsaꞌaa̱n. 12 Tíquico kitsikasia̱n naxinanda Éfeso. 13 ꞌBa kionga kjuendibai, ndekochi najñu ndujuna̱ xi ꞌejñaa̱ naxinanda Troas, ndaba Carpo. ꞌBa nde ndekochi xujunna̱ ngayeje, ꞌba xi ngisa ꞌñu mejénna̱ nga kjuendekue kui xi kuandakoni tjiuxin.

14 ꞌÑu chꞌo kitsikona̱ Alejandro, chinga xi tsinda tsajmi xi kicha ni. Naꞌenna Jesús xi be= jótsaꞌen sikꞌechji ngatꞌare xi kitsaꞌen. 15 ꞌBa nde ji tikuendai yojori ngatꞌare kui ngayeje, ngatꞌa ꞌñu= tjimastike ngatꞌare en xi tenikjaꞌaxtiuya.

16 Nga titjun kitsikjantjaa̱ yojona̱ ngixkun xuta xo, tuꞌyá tsakasekona̱. Ngatsiꞌi kitsikumana̱. Bi ngatakjebere kuenda Naꞌenchana mé= xi kitsaꞌen. 17 Tunga Naꞌenna Jesús tsakaseko=na̱ ꞌba kitsjana̱ kjuaꞌñu, tuxi nda kuán kitsikjaꞌaxtiuyaña̱ enre. Meni kjintꞌeni ngatsiꞌi xuta xi bi judío. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsikꞌangina̱ Naꞌenna ngaꞌa tsꞌa tjiuxo. 18 ꞌBa sikꞌangina̱ ngajinre ngayéje kjua xi chꞌo tjin ꞌba kueko=na̱ ña batexuma ngankꞌaa. ¡Ngatjasꞌere kjuaje kaꞌnda ngantsjai nixtjin! ꞌBa ngatjama.

19 Taꞌe_ri kjuateꞌndana̱ Prisca ko Aquila ꞌba ko xi tjinduya ndaba Onesíforo. 20 Erasto tsikꞌejña naxinanda Corinto. Trófimo kisatechiꞌin naxinanda Mileto ꞌba kio kitsikꞌejñaa̱. 21 Tixatiyachi_ri yojori nga ndibachunnaa̱ nga kje baꞌejín nixtjinre nchꞌan. Inyatsikasenri kjuateꞌnda Eubulo, Pudente, Lino, Claudia ꞌba ko ngatsiꞌi ntsꞌia xi tjin ngaꞌe.

22 Naꞌenna Jesucristo ngatꞌejñakori. Ngatjasꞌe tsiꞌinu kjuandare Naꞌenchana.

TITO

1

2

3

Xujun xi San Pablo kitsikasenre

TITO

1

1 An, Pablo, tetsikasia̱n xujunbi, xi jngu chuꞌndare Naꞌenchana ꞌba apóstore Jesucristo. Kitsaꞌe xana̱ nga beꞌia̱ nijmi ngatꞌa tseꞌe enre, tuxi ngisa nda ku̱akjainnire xuta xi kiskjaꞌajin Naꞌenchana ꞌba nga ngisa nda ku̱ankjinre kjuakixi xi sakuyare ngatꞌare jótsaꞌen tsje kꞌuendu ngatꞌare Naꞌenchana. 2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen skunre nga sa̱kure kjuabenichun xi bi fetꞌa. Naꞌenchana kitsuyatitjun kibiu nga kje tsaꞌenjín ngasunꞌndio, ꞌba kui niñajanni ꞌbonacha. 3 ꞌBa ꞌejñatsejen enbi nixtjin xi kui je ꞌejñaa̱, en nda xi an tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ ngandaꞌe, xi kuangantsja nga ꞌexana̱ Naꞌenchana xi tsikꞌangina. 4 Tetsikasenra̱ xujunbi Tito, xi joni kiꞌndina̱ fa kuáin tu ngatꞌare mé= xi tu jngu makjainna.

Ngatjasꞌeri kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Jesucristo xi tsikꞌangina.

5 Nga kitsikꞌejñara̱ isla Creta kui= nga tuxi kꞌuendani xi kisꞌejñatꞌia kio ꞌba nga xki naxinanda xi tjin kio kuaꞌexa_ri nchja chinga xi tjin ngaya ningu, jotsaꞌen nga kixinra̱. 6 Ku̱an kuaꞌe xare xuta xi nda titsaꞌen tuxi tuꞌyá kuanejeni, xi jngusa chjun tjinre, xi kiꞌndire makjainre ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba xi bi tsure xuta nga tu kjuaska kjiya nindaku asa nga bi tsikꞌetjusun.

7 Ngu jngu xi kuasentitjunre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, xare kui nga sikuenda xi tseꞌe Naꞌenna. Kui= kjua ngatjasꞌe xanire jngu xuta xi nda titsaꞌen tuxi tuꞌyá ku̱an kuanejeni, xi bi nkꞌa kakun, xi bi stijnda, xi bi xuta chꞌi, xi bi xuta kjanko, ꞌba xi bi ton tsimején, 8 tusa xi tsjare ngaꞌnde xuta ngaya ndaba, xi matsjare tsaꞌen xi nda, xi nda tsikjaꞌetsjen, xi kixi fiko yojore, xi bekun Naꞌenchana, ꞌba xi mare ꞌbechjaꞌndere yojore ngatꞌare xi bi nda. 9 Tjinne=re nga nda kꞌuejñatjo en xi tjinre kjuakixi xi kisakuyare, tuxi ꞌba nde ku̱an kuaku ndiyanire xuta xi kjaꞌere nga kuakuyare xi kjuakixi, ꞌba tuxi ku̱an siꞌindani kakun xuta xi stike xi kjuakixi.

10 Ngu ne nkjin tjin xi bi mejénre tsikꞌetjusun, xi nchja nijmi ngatꞌare en xi tumé chjire ꞌba ꞌbonachare xuta. Kui fa xuta xi tsu ngayeje nga machjen nga xuta ku̱an circuncidar. 11 Kui xutabiu tjinnere nga sꞌe̱chja tsꞌa, ngatꞌa inyabakuya= mé= xi bi tjinni nga kuakuya, tuxi ton inyatsikejenni. ꞌBa ꞌbatsaꞌen inyaꞌbejñure jo kjiꞌi xuta xi tjin ngaya niꞌya.

12 Kaꞌnda jngu profeta xi ndekuini tseꞌe nchjabiu ꞌba kitsu: “Xuta xi tseꞌe Creta en ndesu xi nchjantsjai. Jo=ni tjiuba tsꞌen, xuta xi bi tsere ꞌba xi tseꞌé.” 13 ꞌBa kjuakixi= xi kitsu profetabiu. Kui= kjua machjenni nga ꞌñu xukoye, tuxi kixi kuekoni kjuamakjainna 14 ꞌba tuxi bi kuinya ñojonni en chingare xuta judío xi tumé chjire ꞌba ninga kjuatexuma xi tsja xuta xi minyatꞌaxinre xi kjuakixi.

15 Xuta xi tsje tjin kjuafaꞌetsjenre tsje yeje mare tumeñu. Tunga jndi yeje= mare nitumeñu xuta xi bi tsje tjin kjuafaꞌetsjenre ꞌba bi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, ngatꞌa inimare ko kjuafaꞌetsjenre jndi. 16 Kui xi tsu nga be Naꞌenchana, tunga mé= xi tsaꞌen bakutsejen nga bi kjuakixi nga makjainre ngatꞌare kui. Xutabiu chꞌokun, bi tsikꞌetjusun, ꞌba bi mare ñaꞌan xi nda.

2

1 Tunga ji, tjinne=re nga kuakuye jofa tjin en nda xi bakuya. 2 ꞌBa tꞌin_ri nchja chinga nga kixi= ngatjiko yojore, nga nda ngatjaꞌyaxuta, nga nda ngatatsikjaꞌetsjen, nga nda ngatjamakjainre ngatꞌare xi makjainna, ꞌba nga ngatjasꞌere kjuanimejen ko kjuatsejnda. 3 ꞌBa yanchjin chinga ꞌba nde tsaꞌen ngatjabekunntsjai Naꞌenchana. Bi chꞌotsaꞌen ngatinchja ngatꞌare xuta ꞌba bi yanchjin chꞌi ngatjama. Tusa ngatakuya xi nda, 4 ngatatsikinyanga ndiya yanchjin xi saꞌe nisti yanchjin ngisa nga simején xiꞌinre ꞌba ko kiꞌndire, 5 nga nda ngatatsikjaꞌetsjen ꞌba nga tsje ngatꞌendu, nga ngatatsikuenda ndaba, nga nda xuta ngatjama, ꞌba nga ngisa ngiꞌnde ngatjiko yojore ngatꞌare xiꞌinre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen bi chꞌotsaꞌen kuinchjani xuta ngatꞌare enre Naꞌenchana.

6 ꞌBa nde ꞌbatsaꞌenni, ꞌba tꞌin_ri nchja nistiu nga nda ngatatsikjaꞌetsjen. 7 ꞌBa ngayéje mé= xi siꞌen, nda tiꞌen, tuxi kꞌuejña kusunni_ri. Nga kuakuye, ngatjaꞌyare nga kixi tjin kjuafaꞌetsjenri ꞌba nga teꞌyakuin yojori. 8 En xi nda ngatꞌetju ndsuꞌbai xi bi ku̱anre kuaneje xuta, tuxi ku̱asubanire xuta xi mastikena ngatꞌa bi saku ndiyare jótsaꞌen chꞌotsaꞌen kuinchja ngatꞌana.

9 ꞌBa ꞌba tꞌin_ri chuꞌnda xi tsindaa̱ nga ngantsjai ngisa ngiꞌnde ngatjiko yojore ngatꞌare naire, nga ngatatsikꞌetjusunre, nga bi ngaꞌa ngatjama 10 ꞌba nga bi cheje ngatatsaꞌen. Tusa ngatakutsejen nga ma chunre ngatꞌare kui, tuxi ngayéje xi saꞌen xianire nga nda tjin mé= xi kisakuyare ngatꞌare Naꞌenchana xi tsikꞌangina.

11 Ngu Naꞌenchana je ꞌejñatsejen kjuanda xi ma tsikꞌangi ngatsiꞌi xuta. 12 ꞌBa kui xi bakuyana nga kꞌuechjaꞌnde_ra yojona xi bi tsje ngixkun Naꞌenchana ꞌba xi tsu yojona ngaꞌe ngasunꞌndio. ꞌBa bakuyana ngayeje nga nda nikjaꞌetsjian, nga kixi ñaꞌan, ꞌba nga ꞌyakuan Naꞌenchana nga tetsuba ngisa ngaꞌe ngasunꞌndio. 13 Ngu techuyaña nixtjin nga sichikuntaꞌenna Naꞌenchana, nixtjin nga sꞌe̱jñatsejen kjuajere Jesucristo, Naꞌenna xi ꞌñu je ꞌba xi tsikꞌangina. 14 Kui xi kitsja yojore nga kjinikꞌen ngatꞌana, tuxi ꞌechjintjai yejeni jena ꞌba kitsitsjena nga kitsaꞌenna jngu naxinanda xi tseꞌe, xi ngayéje inimare mejénre saꞌen xi nda.

15 Kui= kibi xi tjinnere nga kuakuya_ri xuta nga kuaku ndiya_ri ꞌba xukoye. Ngatjabe xuta nga ji tjinri kjuaꞌñu. Tuꞌyá ngatjabetonri.

3

1 Tikjaꞌetsjenya_ri xuta nga ngisa ngiꞌnde ngatjiko yojore ngatꞌare chikun ꞌba ngatꞌare xutaxa. Ngatatsikꞌetjusun enre ꞌba ngatjaꞌbetsubandantsjai nga saꞌen xi nda. 2 ꞌBa bi chꞌotsaꞌen ngatinchja ngatꞌare tuꞌya xutañu ꞌba tuꞌyá ngatafosiko. Tusa nda xuta ngatjama ꞌba nimakjua ngatꞌaxje yojore ngajinre ngatsiꞌi xuta.

3 Ngu ngandaꞌeñu ꞌba=nde jñu kisꞌe kjuafaꞌetsjenna. Bi nda kjinikjaꞌetsjian, bi kjinikꞌetjusan, ꞌba kisꞌejñuna nga kuakjainna xi bi kjuakixi. Tu kui kjiñaꞌan nkjin kuya tsajmi xi tsu inimana ꞌba xi mejénre yojona. Tsiketsubajian kjuachꞌo ko kjuaxin kakun. Kuastikena xuta ꞌba kuastichakaña xingia ngayeje.

4 Tunga Naꞌenchana xi tsikꞌangina kisꞌejñatsejen kjuandare ko kjuanimejen xi tjinre ngatꞌare xuta. 5 Kui kitsikꞌangina. ꞌBa bi ngatꞌa tsa kjiñaꞌan xi nda tsa kui kjua kitsikꞌanginina, tusa ngatꞌa jaꞌanima_ra̱. Kitsitsje nganina nga kitsitsin nganina. Ngatꞌare Isennixtjintsjere kitsixatseya nganina. 6 ꞌBa niki kitsjafanina= Naꞌenchana Isennixtjintsjere ngatꞌare Jesucristo xi tsikꞌangina. 7 ꞌBa kitsikixiyana tu ngatꞌare kjuandare, ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌyaña nga sakuna xi techuya_ra, nga sꞌe̱na kjuabenichun xi bi fetꞌa.

8 Kjuakixi= enbiu ꞌba mején=na̱ nga ꞌñu kꞌuene_ri xuta ngatꞌare xi xia̱n, tuxi xuta xi je makjainre ngatꞌare Naꞌenchana tu kui sa saꞌen xi nda. Ki=bi xi nda ꞌba baseko ngatsiꞌi xuta. 9 Tunga bi nisin_ri en si xi nchja nijmiko xinkjin xuta ngatꞌare xujun ña kuaꞌindutꞌa jaꞌenre ntjere xuta chingare ña kui jendibani, ninga ngatꞌare en xi fosiyako xinkjin, ninga ngatꞌare xi fosiyare ngatꞌare kjuatexumo. Ngu kibiu bi basekona ꞌba tsajain ndiyare.

10 Tsa tjin xi kuakjanya xuta xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna, chukue jngu asa jó ndiya. Tunga tsa bi tsisinri, tichuxjejin ngajinre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna. 11 Ngu je ꞌye nga xi ꞌba titsaꞌen, kui xi je kjinikjetsun kjuafaꞌetsjenre ꞌba ndiyare je tsuꞌbaya. Nde kui tifiko tajnguni yojore ña cha̱jaa̱.

12 Nga sikasenra̱ Artemas asa Tíquico, tixatiyachiri yojori nga ndibachunnaa̱ naxinanda Nicópolis. Ngu je ꞌbatsaꞌen tejñandaa̱ nga kio kjuaꞌana̱ nixtjinre nchꞌan. 13 ꞌBa tisekoyeje Zenas, xuta xi nchjantjai xuta, ko Apolos, tuxi janda kuajendujuni ndiyare ꞌba tumé chajare. 14 ꞌBa nga xuta xi tsajan ngatjamare nga tu kui saꞌen xi nda ꞌba ngatatsjare xuta mé= xi machjenre, tuxi bi tu kjuatjo kꞌuenduni.

15 Inyatsikasenri kjuateꞌnda ngatsiꞌi xuta xi tjindukona̱ ngaꞌe. Taꞌechi_ri kjuateꞌndana̱ xuta xi ꞌñu tsimejénna tu ngatꞌare kjuamakjain xi tjinna.

Ngatjasꞌe tsiꞌinu kjuandare Naꞌenchana.

FILEMÓN

Xujun xi San Pablo kitsikasenre

FILEMÓN

1

1 An, Pablo, tetsikasia̱n xujunbi, xi tekjiyaa̱ nduya tu kjuare nga tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Jesucristo, ꞌba ko ntsꞌia Timoteo xi tijñakona̱ ngaꞌe. Tetsikasenra̱ xujunbi Filemón, ji xi nimejénri̱ xi ndekui xa teñaꞌanni joni ji̱n, 2 ko Apia xi ndichja mani, ko Arquipo xi ꞌba nde tikjanntjai enre Naꞌenchana joni ña, ꞌba ko xi makjainre ngatꞌare Jesús xi mañajan niꞌyari.

3 Ngatasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsjana Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo.

4 Nga fakua̱ Naꞌenchana, ji tenijinntsjai kjuafaꞌetsjenna̱ ꞌba tsja_ra̱ kjuanda kui ngatꞌa tsiji. 5 Ngatꞌa tjiꞌbe=na̱ nijmi jótsaꞌen makjainri ngatꞌare Naꞌenna Jesús ꞌba jótsaꞌen nimején kui ꞌba ko ngatsiꞌi xuta tsjere Naꞌenchana. 6 ꞌBa miꞌa_ra̱ Naꞌenchana nga kjuamakjainna xi tujngu ngatabasekori nga ngisa nda ku̱ankjinri ngayéje xi nda xi Naꞌenchana je kitsjana ngatꞌare Cristo Jesús. 7 Ne tsja tjinna̱ ꞌba tisaku=na̱ kjuaꞌñukakun ngatꞌare kjuanimejen xi tijñajinri. Ngatꞌa ngatꞌari ji, ntsꞌia̱, xuta xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna Jesús kisaku ngaꞌñure inimare.

8 ꞌBamani, ninga tjinna̱ kjuaꞌñu ngixkun Cristo nga ku̱an kꞌuenera̱ mé= xi tjinnere nga siꞌen, 9 tunga tusa teꞌbetsꞌara̱ jngu kjuanda ngatꞌa nimején=ña xingia. An Pablo xi je kuachingaa̱ ꞌba kjiyaa̱ nduya tu ngatꞌare Cristo Jesús, 10 temiꞌara̱ jngu kjuanda ngatꞌare Onésimo. Kui xi je joni tsa kiꞌndina̱ fa kuán ngaꞌe ngaya nduyo ngatꞌa kuakjainre enre Naꞌenna nga jakuaa̱. 11 Kui xi nixtjin kuatse jan kuán ngatꞌari joni xuta xi tumé chjire, tunga ngandaꞌe je chjire ngatꞌari ꞌba ngatꞌana̱.

12 ꞌBa tetsikasen nganira̱. Chjubetjai jo fani tsa an. 13 An mejénna̱ nga kꞌuejñako ngisana̱ tsakaiñu, tuxi kui kuasekonina̱ xa xi ji mejénri siꞌen ngatꞌana̱ ngandaꞌe nga tejñaa̱ nduya tu ngatꞌare nga tetsikjaꞌaxtiuyaa̱ en ndare Naꞌenna. 14 Tunga bi mejénna̱ tu chu̱ba̱ tsaꞌaa̱n, tsa bi tjijngu takuin, tuxi ngajin inimari kjuendibani kjuanda xi siꞌen ꞌba bi an kꞌuenera̱.

15 Ngu tsa kui= kjua chuba nixtjin tsakasentꞌaxinniri Onésimo, tuxi ngatꞌari kꞌuejñantsjaini ngandaꞌe. 16 Tunga ngandaꞌe bi nde tsa joni jngu chuꞌnda xi tsindai. Tusa joni jngu xuta xi ngisa ꞌñu chji ngisare nga ko mare jngu chuꞌnda. Ngatꞌa je kuán jngu ntsꞌia xi nimijáan. An ꞌñu tsimijaa̱n, tunga ngisa ꞌñu timején ngisai ji. Ngatꞌa xingia mani ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba ntsꞌia mani ngatꞌare Cristo.

17 ꞌBamani, tsa mara̱ ji joni jngu xuta xi ñatjen ñaꞌaxai, chjubetjai Onésimo jofatsaꞌen chjubetjonaa̱ an. 18 Tsa tjin me=ñu xi chꞌo kitsaꞌen asa tjin tsajmi xi tjenre tsiji, an tikꞌechjina tsajmibiu. 19 An Pablo ko ndsaa̱ tetsiꞌinduña̱ xujunbi. An kꞌuechjaa̱ xi Onésimo tjenre tsiji, ninga bi sikjaꞌetsjenyara̱ nga ꞌba nde tjenri tsaꞌan kaꞌnda inimari. 20 Jun ntsꞌia̱, tiꞌen kjuandabi ngatꞌare Naꞌenna. Taꞌe ngaꞌñuri inimana̱ ngatꞌare Cristo.

21 ꞌBa=tsaꞌen tetsiꞌindaa̱, ngatꞌa bere takuaa̱n nga kjuinuꞌye enna̱ ꞌba ngisa= nda siꞌan ngisai nga ku̱anre xi temiꞌara̱. 22 ꞌBa kjaꞌe tsajmi temiꞌa ngisara̱. ꞌBa nde tꞌendai jngu ngaꞌnde niꞌyari ña ku̱an kuatejñaa̱, ngatꞌa bere takuaa̱n nga Naꞌenchana sjanu mé= xi techjoꞌo, nga ku̱an kjuikun_nuu̱.

23 Tetsikasenra̱ kjuateꞌndare Epafras, xi ꞌba nde tijñakona̱ nduya ngaꞌe ngatꞌare en ndare Cristo Jesús. 24 ꞌBa nde tetsikasenra̱ kjuateꞌndare Marcos ko Aristarco ko Demas ꞌba ko Lucas, nchja xi ndekui xa inyatsaꞌenni joni an.

25 Nga Naꞌenna Jesucristo ngatatsichikuntaꞌennu.

HEBREOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Xujun xi kjinikasenre xuta hebreo

HEBREOS

1

1 A tu nkjin kaꞌa ꞌba kjaꞌe kjuanga tsaꞌen jako Naꞌenchana xuta chingana nga kitsikinchja nchja chinga profeta nixtjin kuatse jan. 2 Tunga nixtjin fetꞌa xi tetsuba ngandaꞌe Naꞌenchana kitsikasen Kiꞌndire nga kjuakona ngojore kui. Naꞌenchana jaꞌba kitsu nga Kiꞌndire tseꞌe ku̱an ngayéje xi tjin, ꞌba kui= ngatꞌare nga kitsinda ngasunꞌndio. 3 Kiꞌndiu xi ꞌbejñatsejen yeje kjuajere Naꞌenchana, ꞌba kui= xi isenre fa xi bakutsejen ꞌyá=ñu fani Naꞌenchana, ꞌba kui xi tsaꞌen nga sꞌe ngayéje xi tjin tu ngatꞌare kjuaꞌñure enre. Kionga je ꞌechjintjai jena tuxi ku̱atsjeña, ngankꞌaa kikꞌejña ngate kixire Naꞌenchana.

4 Kiꞌndiu xi ngisa je kuán ngisa nga ko mare ankje, jotsaꞌen ngisa je ngisa jaꞌen xi kikaꞌere. 5 Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌbi kitsure: “Ji xi Kiꞌndina̱, an= ña̱ xi Naꞌenri mani ngandaꞌe.” Tunga nijnguú ankje ꞌba kikꞌinre. ꞌBa ninga bi ngatꞌare jngu ankje kinchja Naꞌenchana nga ꞌba kitsu: “An ku̱an Naꞌenre, ꞌba kui ku̱an Kiꞌndina̱.” 6 ꞌBa nga tsikasen masenre Kiꞌndi titjunre ngasunꞌndio, ꞌba tsu: “Ngatsiꞌi ankjelere Naꞌenchana ngatatsichjire.”

7 Ngatꞌare ankjele= ꞌba kitsu Naꞌenchana nga kinchja: “Naꞌenchana tsaꞌen ankjelere joni ntjo, ꞌba joni najenre ndiꞌi tsaꞌen xi tsaꞌexatꞌare.” 8 Tunga ngatꞌare Kiꞌndiu ꞌba kitsu nga kinchja:

Ji Naꞌen, ji xi kuatexumantsjai kaꞌnda nixtjin xi bi fetꞌa,

ꞌba siꞌankixikixi=ni kjua nga kuatexumai.

9 Kjinimején mé= xi kixi tjin,

ꞌba kuastiche mé= xi bi nda.

Kui= kjuañu kiskjaꞌajinniri Naꞌenchana xi Naꞌenri mani,

ꞌba ngisa kitsja ngisari kjuatsja nga ko mare xi tjindujinri.

10 ꞌBa ꞌba nde kitsu ngisa:

Ji Naꞌen, ꞌndani ngatutsꞌinre tsajmi kjiñeꞌen ngasunꞌndio,

ꞌba ko ndsai kjiñaꞌanni ngankꞌaa.

11 Kjue ngayéje tsajmibiu,

tunga ji kuenintsjaini.

Ku̱achinga= ngayéje tsajmibiu joni tsa najñu.

12 Kjuakuye joni tsa chi̱nga,

ꞌba sikꞌantjaiye joni najñu xi baja xuta.

Tunga ngatꞌari ji, bi kꞌuantjaiye,

ꞌba bi kjue nuri.

13 ꞌBa kitsu Naꞌenchana: “Teni ngate kixina̱ kaꞌnda nga xi stikeri ngi ndsakui kꞌuendaa̱.” Tunga nijnguú ankje ꞌba kikꞌinre.

14 Ngatꞌa ngatsiꞌi ankje isennixtjin nini xi tsaꞌexatꞌare Naꞌenchana ꞌba nikasen tuxi kuasekoni xuta xi sa̱kure nga kꞌuangi.

2

1 Kui kjuañu tjinnere nga nda kuatesinni_ra kjuakixi xi kjinuꞌya, tuxi bi xin kjuinña. 2 Ngatꞌa kaꞌnda en xi kitsikjaꞌaxtiuya ankje nixtjin kuatse jan kisꞌere kjuaꞌñu, ꞌba kisakure chji xi ꞌbakore ngatsiꞌi xuta xi kiskjeje nga bi kitsikꞌetjusun ion. 3 Kui= kjuañu ngandaꞌe, ¿jótsaꞌen ku̱an kꞌuangiña tsa bi nda kuatesin_ra en nda xi tsikꞌangina? Naꞌenna Jesucristo fa tjun kitsuya jótsaꞌen ku̱an kꞌuangiña, ꞌba ꞌbatsaꞌen kitsuyakixi nganina xi kjintꞌere nga ꞌba kitsu. 4 ꞌBa Naꞌenchana ꞌba nde yakutsejen nga kui enbi xi kjuakixi, nga kitsaꞌen chu̱ba̱ xi bakutsejen kjuajere ko kjuaꞌñure nga ko nkjin kuya kjuakun, ꞌba nga kitsitsojosunna jotsaꞌen nga kui mejénre kjuanda xi tsjana Isennixtjintsjere.

5 Bi ngi kjuaꞌñure ankje ꞌejña Naꞌenchana ngasunꞌnde xi ꞌbatsaꞌen sꞌe̱, ngasunꞌnde xi techubani_ra ngandaꞌe. 6 Tunga kuaꞌindutꞌa xujun enre Naꞌenchana ña ꞌba kitsu jngu xi kinchja:

¿ꞌYá=ñuni xuta nga ji tifaꞌetsjenri ngatꞌare?

¿ꞌYá=ñuni kiꞌndire xuta nga ji tjimafori ngatꞌare?

7 Kui ngutjunchi ngisa ngiꞌnde kjiñeꞌen nga ko mare ankjelebiu,

ꞌba kjiñeꞌen rey xi tjinre kjuaje ꞌba xi xiakun,

8 ꞌba ngi ndsaku kikꞌejña ngayéje xi tjin.

Nga ꞌendungi Naꞌenchana ngi kjuaꞌñure xuta ngayéje xi tjin, nijnguú tsajmi xi tjin ꞌejñatꞌaxin. Tunga ngandaꞌe kje ꞌyajían tsa je tjindungi ngi kjuaꞌñure xuta ngayéje xi tjin. 9 Tunga teꞌyaña Jesús xi ngutjunchi ngisa ngiꞌnde kuán nga ko mare ankjelebiu. ꞌBa teꞌyaña nga je kuán rey xi tjinre kjuaje ꞌba xi ꞌyakun, ngatꞌa jaꞌa kjuabeya nga kꞌenntjai ngatꞌare ngatsiꞌi xuta. ꞌBa kuán jo tjin kjuandare Naꞌenchana.

10 Naꞌenchana kitsaꞌen ngayéje xi tjin ꞌba ngatꞌare Naꞌenchana tjindu tsajmibiu, ꞌba kui kuamejénre nga nkjin kiꞌndi sa̱kure kjuaje xi tseꞌe. ꞌBamani, nda= kitsaꞌen Naꞌenchana nga kisꞌejñandakjin Jesucristo ngatꞌare kjuanima xi kisakure, ngatꞌa kui xi sikꞌangi kiꞌndibiu. 11 Ngatꞌa xi tsitsje xuta ko ngatsiꞌi xuta xi matsje, tu jngu mani Naꞌenre ngayeje. Kui kjua bi masubanire Kiꞌndire Naꞌenchana nga ntsꞌe tsure xutabiu. 12 Nga tsu ña kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Kueꞌe_ra̱ nijmi ntsꞌia̱ ngatꞌari,

ꞌba sichjira̱ ngajinre xuta xi mañajan ngatꞌari.

13 ꞌBa kitsu ngisa:

Makjainna̱ ngatꞌare Naꞌenchana.

ꞌBa ꞌba nde kitsu ngisa ngijngu kaꞌa:

An ngaꞌe, tesenkua̱ kiꞌndi xi kitsjana̱ Naꞌenchana.

14 Ngatꞌa kiꞌndibi jngu yojo xi yaꞌa, kui kjua Jesús ndekui yojo tsakaꞌani ngayeje, tuxi kueyani ꞌba ꞌbatsaꞌen sikjekjuani xi tjinre kjuaꞌñure kjuabeyo, xi chanayiu. 15 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Jesús kitsindaini ngatsiꞌi xuta xi tsakjunre kjuabeyo xi ꞌendu joni chuꞌnda nixtjin xi kitsaꞌere tsakaiñu.

16 Ngatꞌa ꞌyaña nga Jesús bi ankjele jaꞌekaseko. Tusa jaꞌekaseko xuta xi ntjere Abraham. 17 Kui kjua ꞌba fa kuánni joni ntsꞌe, tuxi je ku̱anni ngixkun Naꞌenchana jngu naꞌmi titjun xi faꞌanimare xuta ꞌba xi kixi fiko xare, tuxi ku̱an kꞌuechjintjaini jere xuta. 18 ꞌBa ngatꞌa kui fa suba tsabe kjuanima ꞌba kichutꞌayako, ꞌba nde tsaꞌen ma baseko ngandaꞌe xi chutꞌayako.

3

1 ꞌBamani, ntsꞌia̱ xi tsjio xi ꞌba nde kinchjanu Naꞌenchana, tsjatsaꞌen tikjaꞌetsjion ngatꞌare Cristo Jesús. Nikixiya ngatꞌare kui nga kui xi kjinikasen ꞌba xi naꞌmi titjunna. 2 Xi kixi tsakasen ngixkun xi kitsja xare, jotsaꞌen Moisés ꞌba nde kixi kiko xare ngajinre ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe Naꞌenchana. Xuta xi tseꞌe Naꞌenchana, jo=ni jngu niꞌya. 3 ꞌBa ngisa= je ngisa kjuaje xi ꞌbakore Jesús nga ko mare xi ꞌbakore Moisés, jotsaꞌen ngisa je kjuaje sakure xuta xi tsinda jngu niꞌya nga ko mare kjuaje xi sakure niꞌyo.

4 Niñare niꞌya xi tjin tjin= xi tsinda, tunga Naꞌenchana kitsinda ngayéje xi tjin. 5 ꞌBa Moisés kuán jngu chuꞌnda xi kixi kiko xare ngajinre ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe Naꞌenchana, xuta xi ndaba Naꞌenchana mani. Kui xi kitsuyakixi ngatꞌare xi jaskan kuetsu Naꞌenchana. 6 Tunga ngatꞌare Cristo xi Kiꞌndi kuán, kui xi kixi= fiko xare nga batexumare ndaba Naꞌenchana. ꞌBa niꞌyo, kuiña ña ngandaꞌe, tsa tojo kixi kuinyajian mé= xi chun_ra ꞌba xi tsja mana, ngatꞌa techuya_ra mé= xi sjana Naꞌenchana.

7 Kui kjuañu jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa xi tsu Isennixtjintsjere Naꞌenchana:

Tsa ngandaꞌe kjuinuꞌyo jndare,

8 bi taja ñoꞌon inimanu,

joni xuta xi ꞌejñatꞌaxin enna̱,

nixtjin nga kiskutꞌayakona̱ nangi tꞌaxin.

9 Kio kiskutꞌayakona̱ xuta chinganu nga skue mé= xi saꞌaa̱n,

nisi yachan nu tsabe mé= xi kitsaꞌaa̱n.

10 Kui kjua kuastikeña̱ xutabiu,

ꞌba ꞌbi kixia̱n: “Ngantsjai nixtjin bi kixi tjindu inimare,

ꞌba bi mejénre kꞌuetsumaya ndiya xi tsaꞌan.”

11 Ngajin kjuastina̱ ꞌba fa kixinkixia̱,

nga niñajanni kjuaꞌasꞌen xutabiu

ngaꞌnde ña sikjaꞌaya xuta xi tsaꞌan.

12 Tikuendo yojonu ntsꞌia̱, nga tuꞌyá ngatjasꞌe ngajinnu xi bi kixi tjin inimare, xi bi makjainre ꞌba sikasentꞌaxinre Naꞌenchana xi tijñakun. 13 Tusa nyujun nyujun tiꞌñu kakun xingiu yejerañu “ngandaꞌe” ꞌmi, tuxi tuꞌyá xi tjin ngajinnu kꞌonachanire je ꞌba taja kꞌuejña inimare. 14 Ngatꞌa tsa janda kixi kjuinyajian kaꞌnda nixtjin xi fetꞌa nga xun_ra jotsaꞌen ꞌnda ngatitjunre, sakuna mé= xi tseꞌe Cristo.

15 Ngatꞌa fako ngisana enre Naꞌenchana ña ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Tsa ngandaꞌe kjuinuꞌyo jndare, bi taja ñoꞌon inimanu joni xuta xi ꞌejñatꞌaxin enna̱.” 16 ¿ꞌYá= xuta xi kjintꞌe enre Naꞌenchana, tunga ꞌejñatꞌaxin? ¿A bi ngatsiꞌi xuta xi ꞌetjuko Moisés nangi Egipto? 17 ¿ꞌBa ꞌyá= xuta xi Naꞌenchana kuastike yachan nu? ¿A bi xi kiskjeje, xi kisꞌendu mikꞌen yojore nangi tꞌaxin? 18 ꞌBa kionga ꞌba fa kitsukixi Naꞌenchana nga: “Niñajanni kjuaꞌasꞌen xutabiu ngaꞌnde ña sikjaꞌaya xuta xi tsaꞌan”, ¿ꞌyá= xi ꞌba kitsure nga ꞌba kitsu? ¿A bi tu ngatꞌare xuta xi bi kitsikꞌetjusun enre? 19 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen ꞌyaña nga bi kuán jaꞌasꞌen ngatꞌa bi kuakjainre.

4

1 Ngu, tijña=ngisa ngandaꞌe enre Naꞌenchana xi titsuyatitjun nga kuitjasꞌian ngaꞌnde ña sikjaꞌayakua kui. Tunga tjinnere nga sikjo_ra yojona, tuxi bi sꞌe̱ni ngajinnu xi bi kjuaꞌasꞌen ngaꞌndebiu. 2 Ngatꞌa ꞌba=nde kisꞌeya nijmina en ndare Naꞌenchana ngayeje, jotsaꞌen kisꞌeya nijmire xutabiu. Tunga ngatꞌare kui, bi tsakaseko en xi kikꞌinya, ngatꞌa bi kuakjainre ngatꞌare xi kjintꞌe.

3 Tunga ña xi je kuakjainna kuitjasꞌen=ña ngaꞌnde ña sikjaꞌaya xuta xi tseꞌe Naꞌenchana, ngaꞌnde xi kitsu nga ꞌba kitsu:

Ngajin kjuastina̱ ꞌba fa kixinkixia̱,

nga niñajanni kjuaꞌasꞌen xutabiu,

ngaꞌnde ña sikjaꞌayakua̱ xuta xi tsaꞌan.

ꞌBa kitsu, nisi je kuajngure xare nixtjin nga kitsaꞌen ngasunꞌndio. 4 Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ngatꞌare nixtjin xi mayatuni:

Xi mayatuni nixtjin kuajngure ngayéje xare Naꞌenchana ꞌba kitsikjaꞌaya.

5 ꞌBa ꞌba=nde tsu ngisa:

Niñajanni kjuaꞌasꞌen xutabiu,

ngaꞌnde ña sikjaꞌayakua̱ xuta xi tsaꞌan.

6 ꞌBamani, chaja ngisa xuta xi kjuaꞌasꞌen ngaꞌndebiu. Ngatꞌa xuta xi tjun kisꞌeya nijmire en ndare Naꞌenchana, bi kitsikꞌetjusun ion ꞌba kui= kjua bi jaꞌasꞌenni ngaꞌndebiu. 7 Kui kjuañu ꞌba nde ꞌendani Naꞌenchana kjaꞌe nixtjin, jngu nixtjin xi “ngandaꞌe” ꞌmire. ꞌBa jaskan nga je jaꞌa nkjin nu, kitsikinchja David ngatꞌare nixtjinbiu, jotsaꞌen je kuaꞌindutꞌa ngaꞌe:

Tsa ngandaꞌe kjuinuꞌyo jndare,

bi taja ñoꞌon inimanu.

8 Ngatꞌa tsa Josué kiko xutabiu ngaꞌnde nga sikjaꞌaya, bi kuinchjare Naꞌenchana jaskan ngatꞌare kjaꞌe nixtjin. 9 Kui= kjuañu chaja ngisanire nga sikjaꞌaya xuta xi tseꞌe Naꞌenchana, jotsaꞌen kitsikjaꞌaya Naꞌenchana xi mayatuni nixtjin. 10 Ngatꞌa xi kjuaꞌasꞌen ña sikjaꞌayako Naꞌenchana, kui xi je kuajngure xare, jotsaꞌen Naꞌenchana kitsikjaꞌaya nga je kuajngure xa xi kitsaꞌen. 11 Kui kjua kꞌueneni_ra yojona nga kuitjasꞌian ña sikjaꞌayakua Naꞌenchana, tuxi bi sꞌe̱ni ngajinna jngu xi ska, nga kuajeya ndiyare xuta xi bi kitsikꞌetjusun ion.

12 Ngatꞌa tijñakun ꞌba tjin=re kjuaꞌñu enre Naꞌenchana. Ngisa yojó ngisa nga ko mare ngayéje kicha xi yojó ngojó ngatere. Faꞌasꞌenjin ion nga fuꞌi ngamasenre inimana ko kjuafaꞌetsjenna, ꞌba ngamasenre ña ꞌbongi nindana ko xine nindana. ꞌBejñatsejen mé= xi nikjaꞌetsjian ko mé= xi tjin ngajin inimana. 13 Tsajain tsajmi xi kuanda xi bi tjibe Naꞌenchana. Tusa ꞌyare ꞌba tjindu tsejen ngayéje tsajmibiu ngixkun xi tjinnere nga kuaꞌera kuenda.

14 Kui kjua tjinnenire nga janda kixi kuinyajian mé= xi nikixiya. Ngatꞌa tjin=na jngu naꞌmi titjun xi ꞌñu je xi jaꞌasꞌen ngankꞌaa, xi Jesús Kiꞌndire Naꞌenchana. 15 ꞌBa naꞌmi titjunna, kui= xi mare faꞌanimara nga be kjuaꞌindana. Ngatꞌa kui ꞌba=nde kichutꞌayako joni ña, tunga kui niñajanni kiskjeje. 16 Kui kjua bi kjuikunniña nga sitiñatꞌa ꞌba xukua Naꞌenchana xi batexumana ꞌba tsjana kjuandare, tuxi sa̱kunina kjuanima kakun ko kjuanda xi kuasekona nga kuitjaxtia kjuanima.

5

1 Ngatꞌa ngatsiꞌi xi naꞌmi titjun kuán chjaꞌajin ngajinre xuta xi yakꞌa ꞌba baꞌe xare nga kui saꞌexantjaire xuta ngixkun Naꞌenchana, tuxi sjani chje ꞌba sikꞌen tjiuba ngatꞌare jere. 2 ꞌBa mare faꞌanimare xuta xi bi nda mankjinre ko xi fi ndiya xi bi kjuakixi, ngatꞌa naꞌmi titjun, ꞌba=nde inda titsubare ngayeje. 3 ꞌBa ngatꞌa inda titsubare, kui= kjua machjenni nga ꞌba nde tsja chje xi tseꞌe ngatꞌare jere, jotsaꞌen tsja chje ngatꞌare jere naxinando.

4 ꞌBa niꞌyá xi tu kuenda tseꞌe ma kjebe xa je xi tjinre jngu naꞌmi titjun. Tusa Naꞌenchana nchjare nga tsja xare, jotsaꞌen kinchjare Aarón nixtjin kuatse jan. 5 ꞌBamani, ninga Cristo bi nkꞌa tsꞌaxje yojore, tsa tu kuenda tseꞌe naꞌmi titjun kitsaꞌen tajngu yojore. Tusa Naꞌenchana kiskjaꞌajin ꞌba kitsure:

Ji xi Kiꞌndina̱,

an= ña̱ Naꞌenri ngandaꞌe.

6 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana ngayeje:

Ji jngu naꞌmi kuáin ngantsjai nixtjin.

ꞌBa ꞌba nde tjin xari joni xi tseꞌe Melquisedec.

7 ꞌBa kionga Cristo tsikꞌejña ngasunꞌndio, jako Naꞌenchana nga ꞌñu kinchja ꞌba kiskiꞌndakoni, ꞌba tsiꞌare nga kꞌuejñatꞌaxinre kjuabeyo. ꞌBa yasen ñojon Naꞌenchana mé= xi kitsu, ngatꞌa kjiꞌyakun Naꞌenchana ngatꞌare kui. 8 Ninga tsa kui xi Kiꞌndire Naꞌenchana, ngajinre kjuanima xi kuataꞌen kuánre jotsaꞌen sikꞌetjusunre. 9 ꞌBa nga je kisꞌejñandakjin, kuán kjuaꞌbangi xi bi fetꞌa ngatꞌare ngatsiꞌi xuta xi sikꞌetjusun enre. 10 ꞌBa Naꞌenchana kitsaꞌen naꞌmi titjun nga kitsjare xa joni xare Melquisedec.

11 Ngatꞌare tsajmibi ne tjin ngisa mé= xi kuixii̱n. Tunga ne naꞌen tjin nga kꞌuejñatsijian, ngatꞌa bi nde taꞌa mankjinninu. 12 Je ndaꞌe kuakjainnu ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna Jesucristo ꞌba ꞌba= tjinni nga je maestru kuon tsakaiñu, tunga machjennu nga tjin xi kuakuya nganinu xi tjun kisakuyanu ngatꞌare enre Naꞌenchana. Ngu jun je kuán ngañu joni kiꞌndi nisti xi machjenre ndachiki, ꞌba bi xichine xi taja. 13 Ngatsiꞌi xi baki, kiꞌndi nisti ngisa ꞌba kje bejín xi kixi tjin. 14 Tunga xichine xi taja, kui xi kjine xi je chinga, xi tsichjenntsjai kjuafaꞌetsjenre, tuxi beni mé= xi nda ꞌba xi bi nda.

6

1 ꞌBamani, bi kuinyajinña ngajinre mé= xi tjun kisakuyana ngatꞌare Cristo, tusa tangin ndujukua xi tseꞌe Cristo xi sakuyare xuta chinga. Bi nde sikuꞌbekun ngisaña xi tjun, xi tsu jó kjiꞌi machjen nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenna ꞌba nga kꞌuejñatꞌaxian mé= xi ñaꞌan xi fikona kjuabeya, ꞌba nga ku̱akjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. 2 Bi nde machjenninu nga sa̱kuya ngisanu ngatꞌare kjuasatenda, ꞌba nga ntsꞌia fane_ra ndsa, ꞌba nga kjuaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen nga ku̱anre kjua nixtjin xi fetꞌani. 3 Kꞌuenda kibiu ꞌba kuekondaja, tsa Naꞌenchana tsjaꞌndena.

4 Ngatꞌa ngatꞌare xuta xi je kitsaꞌere kjuanda nga ku̱ankjinre xi tseꞌe Naꞌenchana, ꞌba kitsitsjako xi tsjana Naꞌenchana, ꞌba kisakutꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana, 5 ꞌba kitsitsjajin en ndare Naꞌenchana ko kjuaꞌñu xi sꞌe̱ nixtjin xi saꞌe ndiba, 6 tunga tsa kjaꞌe ndiya skjaꞌajin xi je kiskutꞌa ngayéje kibiu, bi nde sꞌe̱ni jótsaꞌen nga ku̱an ku̱axatse ngani tuxi sikꞌantjaiyani kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana. Ngatꞌa tu kuenda tseꞌe= tibatꞌa ngani kru Kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba titsjaꞌnde nga kꞌuejnucha ngani.

7 Ngatꞌa xuta xi janda makjainre, jo=ni nangi xi ꞌbingi tsi xi kjitꞌa baꞌanere ꞌba tsjare chan xi machjenre xuta xi tsaꞌexasun nangiu, ꞌba Naꞌenchana tsichikuntaꞌen. 8 Tunga ngatꞌare xuta xi kjaꞌe ndiya kjebe, jo=ni nangi xi ꞌba nde baꞌanere tsi ꞌba tusa naꞌya ko naꞌyantsje tsja. Tumé chjire nangiu yaꞌa, ꞌba tu je tsajmi xi bi nda ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa tu kuiti= ngisa.

9 Tunga ngatꞌare jun ntsꞌe xi nimejée̱n, ninga tsa ꞌbatsaꞌen tenukjuai̱, tunga be=re takui̱n nga jun sa̱kunu xi ngisa nda ngisa, xi tjenko kjuaꞌbangi. 10 Ngatꞌa Naꞌenchana kixi= tsikona ꞌba bi chi̱yajinre mé= xi kjiñoꞌon ꞌba jótsaꞌen kikakutsijion nga nimijíon kui, nga kjiñaꞌaxatꞌa_ru xuta tsje xi tseꞌe, jo teñoꞌon kaꞌnda ngandaꞌe. 11 Tunga mejénni̱ nga nga jngu jnguu jun kuakutsejenntsjo nga teñoꞌon xi nda nga ko fa inimanu kaꞌnda ngantsjai nixtjin, tuxi kꞌuetjusunkjinni xi techuya_ru. 12 Bi mejénni̱ tsa tseꞌé kuon. Tusa chjungi_ru xuta xi inyamakjainre ꞌba xi inyasꞌere kjuaje kakun ꞌba kui= kjua inyaxuntsjani xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare.

13 Nga Naꞌenchana kitsuyatitjun ngatꞌare mé= xi sjare Abraham, ndekuini Naꞌenchana kitsikaꞌanijin yojore ngatꞌare xi kitsu. Ngatꞌa tsajain xi ngisa je ngisa xi ku̱an sjare enre. 14 ꞌBa kitsu Naꞌenchana: “Kjuakixi= nga sichikuntaꞌenra̱ ꞌba ꞌñu= nkjin saꞌaa̱n kiꞌndiri.” 15 ꞌBa ko kjuatsejnda kiskuya Abraham ꞌba kisakure xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare.

16 Nga xuta ꞌbenda jngu kjua, tsja enre ngatꞌare xuta xi ngisa je ngisa nga ko mare kui. ꞌBa tsa tjinkore kjua xinkjin, tsja enre ngatꞌare xuta xi ngisa je ngisa nga ko mare kui ꞌba ꞌbatsaꞌen sꞌenda tume kjuañu. 17 ꞌBa ngatꞌare Naꞌenchana, nga kitsuyatitjun mé= xi sja, kuamejénre nga kꞌuejñatsejenfare xuta xi xuntsja tsajmibiu nga niñajanni jó saꞌen enre. Kui kjua ꞌba nde kitsjani enre ngatꞌare kui fa kionga kitsuyatitjun mé= xi sja. 18 Ngojó en xi kitsu Naꞌenchana bi ma ꞌbantjaiya, ꞌba bi ma ꞌbonacha Naꞌenchana nga nchja. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ña xi temangintꞌia tuxi kuasekonina nga sakuna kjuaꞌñu kakun nga xun_ra ngatꞌare xi techuya nga sjana Naꞌenchana.

19 Nga ꞌbatsaꞌen techuya ngatꞌare Naꞌenchana, jo=ni kicha leꞌba xi chanikjaꞌajin ngajin ndachikun, xi fajñaꞌñunire barku. Ngatꞌa nga techuya_ra mé= xi xuntsja, kui xi tsaꞌen nga sꞌejngu inimana ꞌba ꞌñu tsikinyana. ꞌBa fikona kaꞌnda ngaꞌnde xi ꞌñu tsje, ngaꞌnde xi tijña ngastun najñu xi tjenchja ngamasenre ningu xi kjijña ngankꞌaa. 20 Ngatꞌa jaꞌasꞌen Jesús ngaꞌndebiu ngatꞌana nga kijititjunna. Xi kuán naꞌmi titjun kaꞌnda ngantsjai nixtjin nga kitsaꞌere xa joni xi tseꞌe Melquisedec.

7

1 Ngatꞌare Melquisedec, kui xi kuán rey nangi Salem ꞌba ꞌba nde naꞌmi xi tseꞌe Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa. Kionga jaꞌe ngani Abraham jaskan nga kitsaꞌenre nchja xi rey xi kiskjanko, Melquisedec kikjaꞌaya ndiya ꞌba kitsichikuntaꞌen. 2 ꞌBa Abraham kitsjare jngu yá xi te ya kaꞌa tjinre ngayéje xi kitsaꞌen. Jaꞌen Melquisedec, kui xi tsunire “rey xi tjinre kjuakixi.” ꞌBa rey xi tseꞌe Salem, kui xi tsunire “rey xi tjinre kjuaxiu.” 3 Tumé kuaꞌindutꞌa ngatꞌare naꞌenre ko nare ꞌba ko ntje xi jendibani Melquisedec, ninga nga kitsin ꞌba ninga nga kꞌen. Jo=ni Kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba tojo naꞌmi kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

4 Chutsijon á tsaꞌen jeni Melquisedec. Kaꞌnda xuta chingana Abraham kitsjare jngu yá xi te ya kaꞌa tjinre ngayéje xi kitsaꞌen nga kiskjanko nchja xi rey. 5 ꞌBa=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumare Naꞌenchana nga naꞌmi xi ndibanire ntjere naꞌmi Leví tjinnere nga skjebe chjire naxinando jngu yá xi te ya kaꞌa tjinre ngayéje xi sakure, ninga xinkjin mani ꞌba tu jngu ntjere Abraham ndibanire ngayeje. 6 Tunga Melquisedec xi bi ntjere naꞌmi Leví ndibanire, kui xi kisakure jngu yá xi te ya kaꞌa tjinre ngayéje xi kisakure Abraham ꞌba kitsichikuntaꞌen Abraham, xuta xi Naꞌenchana jaꞌba je kitsuyatitjunre mé= xi sjare. 7 ꞌBa ꞌba= tjin nga ngisa je ngisa xi tsichikuntaꞌen nga ko mare xi nichikuntaꞌen.

8 Ngatꞌare naꞌmi xi kjebechjire naxinando, ꞌba=nde tu xuta xi ꞌme. Tunga enre Naꞌenchana beꞌekixifani nijmi ngatꞌare Melquisedec nga jo=ni tsa tijñakun ngisa. 9 ꞌBa ma mixan nga naꞌmi xi ndibanire ntjere Leví xi kjebechji ngandaꞌe ꞌba nde ꞌechjire jngu yá Melquisedec kionga Abraham kitsjare jngu yá. 10 Ngatꞌa ninga kje tsiín Leví, jo=ni tsa tijñajin ngajin yojore Abraham nixtjin nga jaꞌekjaꞌaya ndiya Melquisedec.

11 ꞌBa xuta xi tseꞌe Israel kikaꞌere kjuatexumare Naꞌenchana nga tjinre xa Aarón, naꞌmi xi ndibanire ntjere Leví. Tunga bi kuajngunire xare naꞌmibiu nga kitsitsjekjin xuta. Kui= kjua kuachjenni nga jaꞌeni kjaꞌe naꞌmi xi kitsaꞌexare joni xi tseꞌe Melquisedec ꞌba bi joni xi tseꞌe Aarón.

12 Ngu, nga ꞌbantjaiya xare naꞌmi, ꞌba=nde tjinnere nga nikꞌantjaiya kjuatexumo ngayeje. 13 Ngatꞌa xi nchjani enre Naꞌenchana, xi kuaꞌere xa joni xi tseꞌe Melquisedec, kui xi ndibanire kjaꞌe ntjere xuta xi tseꞌe Israel, ña kje nisajnguú naꞌmi ꞌbetukajin. 14 Ngatꞌa ꞌyare nga Naꞌenna Jesucristo jendibani ntjere Judá, ꞌba ngatꞌa tseꞌe ntjebiu tumé kitsu Moisés nga kinchja ngatꞌare naꞌmiu.

15 ꞌBa ngisa= nda sꞌejñatsejen nga kjuakixi= mé= xi temixan, ngatꞌa jngu naꞌmi xatse xi joni Melquisedec je jaꞌe. 16 Bi kitsaꞌexare jotjin kjuatexuma xi tsuya nga ntje chinga kjuendibanire naꞌmiu. Tusa kitsaꞌexare ngatꞌa tjinre kjuaꞌñu nga tijñakun kaꞌnda ngantsjai nixtjin. Ngatꞌa bi ma nikje. 17 Ngu ꞌba=tsaꞌen nikixiya ña kuaꞌindutꞌa ngatꞌa tseꞌe:

Jngu= ni naꞌmi kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

ꞌBa ꞌbatjin xari joni xi tseꞌe Melquisedec.

18 ꞌBamani, kitukjaꞌaxin kjuatexuma chingó xi tseꞌe naꞌmiu, ngatꞌa bi kisꞌere kjuaꞌñu ꞌba bi tsakasekona. 19 Ngatꞌa nimé kitsitsjekjin kjuatexumo. Tunga ngandaꞌe tjinna jngu kjuachuya xi ngisa= nda. Ngatꞌare kui tenitiñatꞌa_ra Naꞌenchana.

20 ꞌBa Naꞌenchana kitsikaꞌanijin yojore nga kꞌuetjusun ion nga kitsja xare Jesucristo nga naꞌmi ku̱an. Bi ꞌba kuán nga kikaꞌe xare naꞌmi xi yakꞌa. 21 Tunga ngatꞌare Jesucristo, Naꞌenchana kitsikaꞌanijin yojore. Ngu ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa ña ꞌba kikꞌinre:

Kitsikaꞌanijin yojore Naꞌenchana ꞌba bi jó saꞌen enre.

Ji jngu naꞌmi kuáin kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

22 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌare Jesús Naꞌenchana ꞌendakokjua xuta xi tseꞌe, ꞌba ngisa= nda kjua xatsebi nga ko mare xi chingo.

23 ꞌBa ne nkjin kuán naꞌmi xi yakꞌa, ngatꞌa kjuabeyo bi kitsjaꞌndere nga kuendujuko xare. 24 Tunga kui, bi kjuetꞌa xare ngatꞌa tijñakunntsjai. 25 Kui kjua manire tsikꞌangintsjai xuta xi tsitiñatꞌare Naꞌenchana tu ngatꞌare xare, ngatꞌa tijñakunntsjai ngantsjai nixtjin ꞌba ꞌbetsꞌantjaintsjai xuta xi tseꞌe.

26 Ngatꞌa jo=ni naꞌmi titjunbi xi machjenna, jngu xi tsje, xi bi tjinre kjuachꞌo, xi bi jndi, xi kjiꞌnaxjetꞌaxin ngajinre xuta xi tjinre je ꞌba kjinikijin ngankꞌaa. 27 Kui bi joni naꞌmi titjun xi yakꞌa. Bi tjinnere nga nyujun nyujun sja chje ngatꞌare jere ꞌba jaskan ngatꞌare jere naxinando. Ngatꞌa jngu kaꞌa fani kitsja chje, nga kitsingantsja yojore. 28 Ngu kjuatexumo tsja xare joni naꞌmi titjun xuta xi indakjua. Tunga jaskan nga je kitsja Naꞌenchana kjuatexumo, ꞌba=tsaꞌen kitsikaꞌanijin yojore nga kitsja xare Kiꞌndire xi tsjatsaꞌen kisꞌendakjin kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

8

1 ꞌBa ngajinre ngayéje xi techuba nijmi_ra, kui=bi xi ngisa chjire: Nga tjinna jngu naꞌmi titjun xi ꞌñu je, xi kikꞌejña ngankꞌaa ña ngate kixire Naꞌenchana. 2 Xi tjinre xa ngaꞌnde ña ngisa tsje. Ngaꞌndebiu tijña ngaya ningu xi najñute ni xi kjuakixi. ꞌBa bi kui xi xuta kitsinda, Naꞌenchana suba.

3 Ngatsiꞌi naꞌmi titjun kitsaꞌexare tuxi sjani chje ꞌba sikꞌenni tjiuba xi fechuko xuta. Kui= kjua naꞌmibi machjenni nga ꞌba nde tsja chje. 4 Tsa ngaꞌera ngasunꞌndio tijña, bijín naꞌmi, ngatꞌa je tjin naꞌmi ngaꞌe xi tsja chje jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. 5 Tunga naꞌmi xi tjin ngaꞌe tsaꞌexaya ngaꞌnde xi tu isenre ko nkꞌianre xi tjin ngankꞌaa. ꞌBa ꞌyaña kibi ngatꞌa kionga Moisés mején sinda ningu xi najñu teni, Naꞌenchana ꞌba kitsure: “Nda chutsejen. ꞌBa fa tjai ningu xi najñute jokjiꞌi xi yakura̱ nga echuchunnaa̱ ngijñacho.”

6 Tunga ngandaꞌe ngisa= nda ngisa xa xi kitsaꞌere Jesucristo nga ko mare xare naꞌmi xi tjin ngasunꞌndio, jotsaꞌen ngisa nda ngisa kjua xatse xi Naꞌenchana ꞌendako xuta ngandaꞌe. Ngatꞌare Jesucristo ꞌendakoni kjua xatsebi ngatꞌa jaꞌba je kitsuyatitjun nga sjare xuta tsajmi xi ngisa nda.

7 Tsa tuméra kichajare kjua xi tjun ꞌendako xuta Naꞌenchana, bijín kuachjen xi majóni. 8 Tunga bi kuatsjare Naꞌenchana xi kitsaꞌen xuta xi tseꞌe ꞌba kitsu:

Kjuaꞌe= nixtjin, tsu Naꞌenchana,

nga kꞌuendako ngañaa̱ kjua xatse

xuta xi tseꞌe Israel ko xuta xi tseꞌe Judá.

9 ꞌBa kjua xatse xi texin_ra̱,

bi ngusun nga ko xi ꞌendakua̱ xuta chingare,

nixtjin nga yafengia̱ ntsja nga tsoꞌoxjejia̱n nangi Egipto.

Ngatꞌa bi kixi tsikinyajin kjua xi tjun ꞌendakua̱,

ꞌba kui= kjua kitsikumani_ra̱, tsu Naꞌenchana.

10 Tunga kui kjuabi xi kꞌuendakua̱ xuta xi tseꞌe Israel

nixtjin xi saꞌe ndiba, tsu Naꞌenchana.

Kꞌuejñaa̱ kjuatexumana̱ ngajin kjuafaꞌetsjenre,

ꞌba nde siꞌindutꞌa ngajin inimare.

An ku̱aa̱n Naꞌenre,

ꞌba kui ku̱an naxinandana̱.

11 Bi nde ꞌbatsaꞌen kuakuyanire xinkjin

ninga ntsꞌe, nga kuetsure nga ngatjabexkun Naꞌenchana.

Ngatꞌa ngatsiꞌi skuexkunna̱,

kaꞌnda xi ngisa kiꞌndi kaꞌnda xi ngisa chinga.

12 ꞌBa sichatꞌa_ra̱ jere,

ꞌba bi nde sikjaꞌetsjenyaña̱.

13 Nga Naꞌenchana nchja ngatꞌare jngu kjua xatse, tsu=nire nga je chinga xi tjun. ꞌBa xi je chinga ꞌba xi bi nde chjinire, kui xi bi nde tsé ku̱anire.

9

1 Ngu kjua xi tjun ꞌenda Naꞌenchana kitsuya jótsaꞌen kjuinichjire, ꞌba kisꞌere ngaꞌnde tsje xi kisꞌejña ngaꞌe ngasunꞌndio. 2 ꞌBitsaꞌen kuanda ningu xi najñute ni ko jó ngaꞌnde. Ngaꞌnde xi tjun, kui xi kikꞌin ngaꞌnde tsje. Kio kisꞌejña tsajmi ña tí ndiꞌi aseti ꞌba kisasen yamixa xi sꞌendusun niñuxtila xi joni chje. 3 ꞌBa ngamasenre ngojó ngaꞌndebiu, kisꞌetjenchja jngu najñu. ꞌBa ngastun najñubiu kisꞌejña ngaꞌnde xi majóni xi ngaꞌnde xi ngisa tsje kikꞌin. 4 Kio kisasen altar xi oro ni ña tisun tjingusja. ꞌBa nde kio kisꞌejña kaxa xi oro yajun yejere, xi bakutsejen nga Naꞌenchana ꞌendako kjua xuta xi tseꞌe. ꞌBa ngaya kaxabiu kisꞌejñaya jngu chutsin xi oro ni ña kixinya tsajmi xi mana ꞌmi. ꞌBa nde kisꞌejñaya yanisere Aarón xi kuaxkjuenya ngani, ꞌba ko ndiojote xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. 5 ꞌBa ngasun nkꞌare kaxabiu kixinyasun xi querubin ꞌmi xi yakutsejen kjuajere Naꞌenchana nga kitsja nkꞌianre ko jngare ngaꞌnde ña machatꞌa je. Tunga bi machjen nga ngisa tsé kjuinukjua ngatꞌare tsajmibiu ngandaꞌe.

6 ꞌBa nga je ꞌbatsaꞌen sꞌenda tsajmibiu, ꞌbatsaꞌen faꞌasꞌenntsjai naꞌmiu ngaꞌnde xi tijña titjun nga tsaꞌen xare. 7 Tunga ngatꞌare ngaꞌnde xi majóni, tu kui sani naꞌmi titjun faꞌasꞌen kio, ꞌba nga xki nu jngu ndiya faꞌasꞌen sa. ꞌBa tjinnere baꞌa jin nga faꞌasꞌen ngaꞌndebiu, tuxi sjani chje ngatꞌare jere ꞌba ngatꞌare jere naxinando nga tsajngije ꞌba ngatꞌare je xi tsixujin nga tjijñure. 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen Isennixtjintsjere Naꞌenchana yakutsejen nga bi ma faꞌasꞌen xuta ngaꞌnde xi ngisa tsje, nga tojo sejña ngisa ngaꞌnde xi titjun.

9 Ngayéje tsajmibiu baku chuyana jó chun nixtjin xi tetsuba ngandaꞌe. Ngatꞌa chje ko tjiuba xi nikꞌen bi mare tsitsjekjin kjuafaꞌetsjenre xuta xi ꞌbatsaꞌen tsichjire Naꞌenchana. 10 Kibiu tu ngatꞌare xichine sani ꞌba ngatꞌare mé= xi ꞌyu ꞌba ngatꞌare jótsaꞌen tsitsje yojore xuta ngixkun Naꞌenchana. Kui xi tu tsajmi sunnkꞌa xi tjinnere kꞌuetjusun kaꞌnda nga sixatseya Naꞌenchana xi tjin.

11 Tunga je= jaꞌe Cristo ꞌba ngandaꞌe kui= xi naꞌmi titjunre kjuanda xi sakuna ngatꞌa kui jaꞌasꞌen ningu xi najñute ni xi ngisa nda ngisa ꞌba xi kjuakixikjin, xi bi xuta kitsinda, ꞌba xi bi ngasunꞌndio tseꞌe. 12 ꞌBa jngu ndiya sani jaꞌasꞌen ngaꞌnde xi ngisa tsje, ꞌba bi ko jinre natendsu ninga tseꞌe kiꞌndi ndija jaꞌasꞌenko. Niki jinre fani kiko ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌechjintjaini jena nga kitsindaina kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

13 ꞌBa jinre tjiundija ko natendsu ꞌba ko chojore kiꞌndi ndija xi ti, kui xi sꞌetsojojunre xuta xi bi tsje ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa kjuakixi= nga matsje ngaꞌe ngasunꞌndio tsakaiñu. 14 Tunga tsa ꞌbatjin, ¿a bi ngisa tjinre kjuaꞌñu jinre Cristo? Ngatꞌare Isennixtjintsje xi tijñakun nixtjin xi bi fetꞌa Cristo kitsingantsja yojore joni chje xi niki tsje ngixkun Naꞌenchana. Kui kjua jinre Cristo tsitsjeni kjuafaꞌetsjenna, tuxi bi nde siꞌanña xi fikona kjuabeya, tusa sichji_ra Naꞌenchana xi tijñakun.

15 ꞌBamani, Cristo kꞌenntjai ngatꞌare xuta ꞌba ꞌbatsaꞌen kitsindaini ngatꞌare jere xi kitsaꞌen kionga chji ngisare kjua xi tjun ꞌenda Naꞌenchana. ꞌBa ngatꞌare Cristo ꞌenda kjua xatse Naꞌenchana, tuxi ku̱an sa̱kunire xuta xi nukjuare ngatꞌare kui kjuanda xi kitsuyatitjun nga sjantsjaire.

16 Joni xuta, nga kje ꞌmejín, ꞌbenda jngu xujun xi tsu mé= xi ku̱atseꞌe kiꞌndire. Tunga bi ku̱an xuntsja kiꞌndibiu tsajmibiu, tsa kje ꞌmejín xi ꞌba ꞌbatsaꞌen kitsiꞌindu. 17 Ngatꞌa tu kio=nga chjire mé= xi ꞌenda xutabiu nixtjin nga kui kueya. Tunga tsa tijña ngisa, kjeé chjiíre xujunbiu.

18 ꞌBa ꞌba nde kitsaꞌen Naꞌenchana. ꞌBa nde ko jin ꞌendakoni kjua xi tjun ꞌenda. 19 Ngatꞌa ꞌba kitsaꞌen Moisés nga kitsuyare ngatsiꞌi xuta naxinando nga jngu kjuatexuma xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. Kiskjebe jinre kiꞌndi ndija ko tseꞌe natendsu nga kitsikꞌatjijinko nanda, ꞌba kitsungijinkoni tsanga ini ko ya isopo. ꞌBa kitsichjen nga ꞌetsojojunre xujun kjuatexumo ko ngatsiꞌi xuta naxinando. 20 ꞌBa ꞌbi kitsu Moisés: “Kui jin kibi xi titsaꞌen nga chjire kjua xi tiꞌbendakonu Naꞌenchana, xi kitsu nga siꞌon.” 21 ꞌBa nde ꞌetsojojunre jinbiu Moisés ningu xi najñute ni ꞌba ko ngayéje tsajmi xi machjen nga nichjire Naꞌenchana. 22 Jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexuma, ngayéje xi tjin, ko jin tjinnere ku̱atsjeni. ꞌBa bi machatꞌare jere xuta tsa bi kꞌuesten jin.

23 ꞌBatsaꞌen kuachjen nga kjinitsje tsajmibiu, xi tu kusunre sa xi tjin ngankꞌaa. Tunga ngatꞌare xi tjin ña ngankꞌaa fa, machjen=re chje xi ngisa nda ngisa nga ko mare jinre tjiuba. 24 Ngatꞌa Cristo bi jaꞌasꞌen ngaꞌnde xi ngisa tsje xi ntsja xuta kuandakoni, xi tu kusunre sa xi kjuakixiu. Tusa jaꞌasꞌen ña ngankꞌaa fa ꞌba tijña ngixkun Naꞌenchana ngandaꞌe nga tinchjantjaina.

25 ꞌBa bi jaꞌasꞌen tuxi nkjin ndiya sjani chje yojore, jotsaꞌen faꞌasꞌen naꞌmiu ngaꞌnde xi ngisa tsje nga xki nu faꞌasꞌenko jinre tjiuba. 26 Tsa ꞌbara tjin, nkjinru ndiya kꞌen tsuꞌba kaꞌnda nga kuanda ngasunꞌndio ꞌba kaꞌnda ngandaꞌe. Tunga jngu ndiya sani yakutsejen yojore nixtjin xi fetꞌa xi tetsuba ngandaꞌe, ꞌba kitsingantsja yojore joni chje, tuxi ꞌejñatꞌaxinni jio. 27 ꞌBa jotjin nga ngatsiꞌi xuta tjinnere nga jngu ndiya kueya sa, ꞌba jaskan kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua, 28 ꞌba=nde Cristo jngu ndiya sa kuangantsja joni chje nga jaꞌaxin jere nkjin xuta. ꞌBa kjuaꞌe=ngani xi majóni ndiya, tunga bi nde nga kuaꞌanijinni jere xuta, tu kui sani nga sikꞌangi xi inyakuyare.

10

1 Ngatꞌa kjuatexumare Moisés, kui= xi tu nkꞌianre tsajmi nda xi saꞌe ndiba, ꞌba bi fa kui tsajmi xi ndo. Kui kjua kjuatexumo niñajanni mare tsitsjekjin xuta xi xki nu tsitiñatꞌare Naꞌenchana nga tsjantsjai ndekuini chje. 2 Ngatꞌa tsa jngu ndiyara matsje xuta xi ꞌbatsaꞌen tsichjire Naꞌenchana, bi nde jndi sꞌe̱ni kjuafaꞌetsjenre ꞌba bi nde sjani chje. 3 Tusa chje xi tsja, kui= xi tsikjaꞌetsjenyare xki nu nga tjinre je. 4 Ngatꞌa jinre tjiundija ko xi tseꞌe natendsu bi mare kjaꞌaxin je.

5 ꞌBamani, kionga Cristo jaꞌe ngasunꞌndio, ꞌbi kitsu:

Bi kjinimején tjiuba xi nikꞌen ko chje.

Tusa kikꞌejñandanaa̱ jngu yojo.

6 Bi kuatsjari tjiuba xi ti,

ninga xi nikꞌen nga sꞌechjintjai ngatꞌare je.

7 ꞌBa kio kixia̱n: “Ngaꞌe tesiaa̱n,

jaꞌe=ña̱ tuxi sikꞌetjusunña̱ xi ji mejénri, Naꞌen,

jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enri ngatꞌana̱.”

8 ꞌBi kitsu titjun nga kinchja: “Bi kjinimején ninga bi kuatsjari tjiuba xi nikꞌen ko chje ko tjiuba xi ti ꞌba ko xi nikꞌen nga machjintjai ngatꞌare je.” ꞌBa kitsu, ninga tsa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa kjuatexumo nga tjinnere nga sja xuta tsajmibiu. 9 ꞌBa jaskan kitsu ngisa: “Ngaꞌe tesiaa̱n. Jaꞌe=ña̱ tuxi sikꞌetjusunña̱ xi ji mejénri.” ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌejñatꞌaxinni xi tjun, tuxi ꞌejñani xi majóni kjua. 10 ꞌBa ngatꞌa kitsikꞌetjusun Jesucristo mé= xi mejénre Naꞌenchana, kui= kjua je matsjeña nga jngu ndiya sa kitsingantsja yojore joni chje.

11 ꞌBa ngatsiꞌi naꞌmi nyujun nyujun tsikꞌetjusun xare. Nkjin ndiya tu jngusa xa tsaꞌen nga tsja chje, chje xi niñajanni mare kjaꞌaxin je. 12 Tunga Cristo jngu ndiya sani kaꞌnda ngantsjai nixtjin kitsja jngu sa chje ngatꞌare je, ꞌba kio kikꞌejña ngate kixire Naꞌenchana. 13 ꞌBa kio tijña nga tikuya ꞌnda nga Naꞌenchana sikꞌendungi ndsaku xuta xi stike. 14 Jngu sani chje kitsja tuxi kitsikixikjinni kaꞌnda ngantsjai nixtjin xuta xi kjinitsje.

15 ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsuyakixina nga ꞌba tsu:

16 Kui= kjuabi xi kꞌuendakua̱ xutabiu,

nga kjuetꞌa nixtjinbiu, titsu Naꞌenchana.

Kꞌuejñaa̱ kjuatexumana̱ ngajin inimare,

ꞌba nde siꞌindutꞌa ngajin kjuafaꞌetsjenre.

17 ꞌBa bi nde sikjaꞌetsjenyaña̱

jere ko kjuachꞌore.

18 ꞌBa kionga nichatꞌa je, bi nde machjenni nga nikꞌen ngisa tjiuba ngatꞌare je.

19 ꞌBamani ngandaꞌe ntsꞌia̱, ngatꞌare jinre Jesús= tjinna kjuaꞌñukakun nga bitjasꞌian ngaꞌnde xi ngisa tsje. 20 Ngatꞌa Jesús kiskjexꞌana jngu ndiya xatse xi fi ña kuetsubachan, ndiya xi faꞌaxtiuni najñu xi tjenchja ngaꞌnde xi ngisa tsje. Ngatꞌa kitsingantsja yojore, je kitjuꞌi ndiyabiu. 21 ꞌBa tjin=na jngu naꞌmi je xi batexuma niꞌyare Naꞌenchana. 22 Kui kjua sitiñatꞌani_ra Naꞌenchana nga koni nga kixi tjin inimana ꞌba nga bi jó kjiꞌi kjuamakjainna. Ngatꞌa je kuatsje inimana ꞌba bi nde jndi tjinni kjuafaꞌetsjenna, ꞌba je kjinichunre yojona ko nanda tsje.

23 Bi jó ján kjua kakuan. Tusa kixi kuinyajian mé= xi nikixiya nga techuya_ra, ngatꞌa Naꞌenchana sikꞌetjusun mé= xi tsuyatitjun nga saꞌen. 24 kuinyisjai ndiya_ra jótsaꞌen nga kuisekua xingia nga sꞌe̱ngisana kjuanimejen ꞌba nga siꞌan ngisa xi nda. 25 Bi kꞌuejña kibiu nga janda ku̱añajankua= xingia, jo inyatsaꞌen yakꞌa. Tusa siꞌñu kakunkaña xingia, ꞌba ngisa ꞌba siꞌan ngisa ngatꞌa teꞌyaña nga je tifechutiña nixtjin nga kjuaꞌe Naꞌenna Jesús.

26 Ngatꞌa tsa ꞌya nga je nini xi teñaꞌan ꞌba janda ꞌba siꞌan ngisa, ninga tsa je kjiꞌya xi kjuakixi, bi nde tjinngi sani chje xi ku̱an sꞌe̱chjintjai jena. 27 Tu techuyakun ngisa_ra nixtjin kun nga ku̱an kjua, kionga ko ndiꞌi xi ꞌñu sikjekoni Naꞌenchana xuta xi stike. 28 ꞌBa xi bi kuakjainre nga sikꞌetjusun kjuatexumare Moisés, kjinikꞌen nga niꞌyá jaꞌanimare ngatꞌare kui, koni enre tsa jó asa ján xuta xi kuetsuyakixi je xi kitsaꞌen. 29 ꞌBa tsa ꞌbatsaꞌen ꞌñu kun tjinni kjuatexumo, ¿jó= kuataꞌen xi tibasene Kiꞌndire Naꞌenchana? ¿Jó= kuataꞌen xi tu kjuatjo tjimare jin xi ꞌendakoni Naꞌenchana kjua xatse xi ꞌenda, jin xi kitsitsjeni xuta xi ꞌba titsaꞌen? ¿Jó= kuataꞌen xi chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare Isennixtjintsje xi tsja kjuandare Naꞌenchana? ꞌÑu= tse kjuanima xi sa̱kure xi ꞌba titsaꞌen. 30 Ngu ꞌyaña nga ꞌba kitsu Naꞌenchana: “An= ña̱ xi singuajaa̱, an kꞌuechji_ra̱ xuta mé= xi ꞌbakore.” ꞌBa ꞌba nde kitsu: “Naꞌenchana saꞌenre kjua naxinandare.” 31 ¡Á tsaꞌen kunni nga ngaya ntsja Naꞌenchana xi tijñakun ska̱ya xuta!

32 Tikjaꞌetsjen_ru yojonu nixtjin kuatse jan, nga kuakjain titjunninu ngatꞌare Naꞌenna. ꞌÑu= kixi tsikinyo nga kichukjuakonu kjuanima xi tsitjaxtiu. 33 Saꞌba chꞌo kikꞌinnu ꞌba chꞌo kjinikonu ngixkun naxinando, ꞌba saꞌba tsikiseko xingiu kionga ndekuini tsajmi kuataꞌen. 34 ꞌBa nde jaꞌanimanu xi kjiyuya nduya, ꞌba kjinikjon nga kichjaꞌanu xi tjinnu. Tsja kuánnu nga ꞌba kuatoꞌon, ngatꞌa ꞌyañu nga ngankꞌaa tjinnu xi ngisa nda ngisa xi bi fe.

35 ꞌBamani bi nikje_ru kakún, ngatꞌa tse chji xi sa̱kunu tsa bi sichojo ngatꞌare mé= xi techuya_ru. 36 ꞌBa= tjinni nga ska̱konu xi tematoꞌon, tuxi ku̱an siꞌanñu xi mejénre Naꞌenchana ꞌba ꞌbatsaꞌen sa̱kunu xi kitsuyatitjun nga sja. 37 Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Xi tjinni nga kjuaꞌe ichi ichi chaja ngisare nga kjuaꞌe,

bi nde kꞌuandayanire.

38 Xuta kixi xi tsaꞌan

kꞌuejñakun tu ngatꞌare nga makjainre.

Tunga tsa sikuꞌbe ngani ngastun,

bi nde tsja sꞌe̱nina̱ ngatꞌare kui.

39 Tunga ña, bi xuta xi fini ngastun kuáan xi fi ña cha̱jaa̱. Tusa makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenna ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌbangiña.

11

1 Nga makjainna ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana, ꞌyakixi=ña nga sakuna xi techuya_ra ꞌba be=re takuan nga kjuakixi= mé= xi bi teꞌya. 2 Ngatꞌa kuakjainre xuta xi kisꞌe nixtjin kuatse jan, kui= kjua nda kjinukjuani ngatꞌare kui.

3 Ngatꞌa makjainna, kui kjua ꞌyaña nga en xi ꞌetjuni tsꞌa Naꞌenchana kitsaꞌenkoni ngasunꞌndio ꞌba mankjin=na nga tsajmi xi ꞌyare kuandani xi bi matsejen.

4 Ngatꞌa kuakjainre Abel, kui kjua kitsjanire Naꞌenchana chje xi ngisa nda ngisa nga ko mare xi kitsja Caín. Ngatꞌa kuakjainre, kui= kjua Naꞌenchana kitsuni nga kui jngu xuta kixi ꞌba kiskjebetjo chjere. ꞌBa ninga je kꞌen Abel, tibaku chuya ngisana jótsaꞌen kuakjainre.

5 ꞌBa ngatꞌa Enoc kuakjainre, kui= kjua Naꞌenchana kiko tjikunni ngankꞌaa ꞌba bi kꞌen. Bi nde kuasjaini, ngatꞌa Naꞌenchana kiko. ꞌBa nga kje tjubejín, jaꞌba nda kjinukjua ngatꞌare ngatꞌa kitsaꞌen xi kuatsjare Naꞌenchana. 6 Tunga tsa bi makjainre xuta, niñajanni saꞌen xi matsjare Naꞌenchana. Ngatꞌa xi mejénre sitiñatꞌare Naꞌenchana, tjinnere nga ku̱akjainre nga kui tijña ꞌba nga sjare chjire xuta xi mangisjai kui.

7 Ngatꞌa Noé kuakjainre, kui kjua kitsikꞌetjusunni ion nga Naꞌenchana kitsuyatitjunre ngatꞌare nga ku̱an tsajmi xi kje ꞌyaáre, ꞌba kitsinda jngu barku nga kitsikꞌangi xinkjin. ꞌBa ngatꞌare kjuamakjainbiu, jo=ni tsa yaneje xuta xi yakꞌa tuxi ku̱anire kjua. ꞌBa ngatꞌa kuakjainre, kuakixi= ngixkun Naꞌenchana.

8 Ngatꞌa Abraham kuakjainre, kui= kjua kitsikꞌetjusunni ion nga kikꞌinre nga ngatji nangi xi jaskan kuaꞌere, ꞌba ꞌetju ꞌba bi be ñá ñá kiji. 9 Ngatꞌa kuakjainre, kui= kjua kuánni jngu xuta xi xin nangire nga tsikꞌejña nangi xi jaꞌba je kitsure Naꞌenchana nga sjare. Niꞌya xi najñute ni tsikꞌejñaya, jotsaꞌen tsikꞌendu Isaac ko Jacob nga jaskanñu, xi ꞌba nde kuatseꞌe ngayéje xi jaꞌba je kitsure Naꞌenchana nga sjare. 10 ꞌBa kitsaꞌen Abraham, ngatꞌa kiskuyare nga kꞌuejña naxinanda xi ꞌñu sejña xjo tutsꞌin, xi Naꞌenchana saꞌen isenre ꞌba sinda.

11 ꞌBa ngatꞌa kuakjainre ngayeje, kui= kjua kitsaꞌe nire ngaꞌñu nga naꞌen ku̱an, ninga je ꞌñu chinga ꞌba ꞌndikoni Sara, ngatꞌa kuakjainre nga Naꞌenchana sikꞌetjusun nga ko fani kjuakixi mé= xi kitsuyatitjunre. 12 Ninga tsa bi nde tjinnire ngaꞌñu ngajin yojore, kisꞌere ntje xi ꞌñu nkjin kuán joni niñu xi tjin ngankꞌaa ꞌba joni tsumi xi tjin ndai ndachikun xi bi ma sꞌexki.

13 Ngatsiꞌi xutabiu jesun ꞌba kaꞌnda kje sakuúre xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare. Tunga kuakjainre, ꞌba tu kjin tsabe tsajmibiu ꞌba kuatsjare ngatꞌare, ꞌba tsabere yojore nga xuta xi xin nangire, xi tu tsikꞌetsumasun ngaꞌe ngasunꞌndio. 14 ꞌBa xi ꞌba tsu, bakutsejen nga inyamangisjai xi nangire fa. 15 Ngatꞌa tsa tojo kitsikjaꞌetsjenra ngatꞌare nangi ña ꞌetjuni, kuán= kiji ngani ngaꞌndebiu tsakaiñu. 16 Tunga kuamején=re jngu nangi xi ngisa nda ngisa, kui xi tsunire xi tjin ngankꞌaa. Kui kjua bi masubanire Naꞌenchana nga ꞌbatsaꞌen ꞌyare nga kui xi Naꞌenre xutabiu, ngu kui je ꞌendare jngu naxinanda.

17 Ngatꞌa kuakjainre Abraham, kui= kjua kitsjani Isaac joni chje, nga kiskutꞌayako Naꞌenchana. Kuán kakun nga sja joni chje kiꞌndire xi jngututu mani, ninga tsa ngatꞌare kiꞌndiu kitsuyatitjunni Naꞌenchana 18 nga ꞌba kitsure: “Ngatꞌare Isaac ndibanire ntje xi sꞌe̱ri.” 19 ꞌBa Abraham kitsikjaꞌetsjen nga Naꞌenchana tjinre kjuaꞌñu nga sikjaꞌaya nganire xuta ngajinre mikꞌen, ꞌba kui= kjua kixuntsja ngani kiꞌndire joni tsa jaꞌaya nganire.

20 ꞌBa ngatꞌa Isaac kuakjainre, kui kjua kitsichikuntaꞌenni Jacob ko Esau nga kitsuya xi jaskan sꞌe̱re.

21 Ngatꞌa Jacob kuakjainre, kui kjua nga je mején kueya, kitsichikuntaꞌenni nga jngu jngu kiꞌndire Kuse ꞌba kitsichjire Naꞌenchana nga kitsikinditꞌa yanisere.

22 Ngatꞌa Kuse kuakjainre, kui kjua nga je mején kueya, kitsuyani nga kjuaꞌe nixtjin nga kꞌuetju xuta xi tseꞌe Israel nangi Egipto ꞌba ꞌexa jó kjuiniko nindare.

23 Ngatꞌa xichare Moisés kuakjainre, kui kjua ján sa kitsikꞌejñaꞌmoni kiꞌndiu, ngatꞌa tsabe nga tsja kjiꞌi kiꞌndiu ꞌba bi kitsakjunre kjuatexuma xi tsꞌaxje reyre nangi Egipto.

24 Ngatꞌa Moisés kuakjainre, nga je chinga, bi nde kitsikjainni nga kiꞌndire kiꞌndi chjunre Faraón kꞌuinre. 25 Tusa kuamejénre nga ꞌba nde kjuaꞌako kjuanima naxinandare Naꞌenchana ꞌba bi nga sitsjajin ngutjun kjuatsja xi tsja je. 26 ꞌBa kitsikjaꞌetsjen nga ngisa chji ngisare kjuanima xi jaꞌaxtiu ngatꞌare Cristo nga ko mare kjuanyina xi tjin Egipto, ngatꞌa kiskuya=re chji xi jaskan sa̱kure.

27 ꞌBa ngatꞌa kuakjainre, kui= kjua ꞌetjuni nangi Egipto ꞌba bi kitsakjunre kjuastire rey. ꞌBa janda kitsiꞌñu kakun, ngatꞌa jo fani tsa tsabe Naꞌenchana xi bi matsejen kuánre. 28 ꞌBa ngatꞌa kuakjainre ngayeje, kui= kjua tsꞌaxjeni sꞌi pascua ꞌba ꞌexa nga jin sꞌe̱tsojojunre xuntja niꞌya, tuxi ankje xi sikꞌen kiꞌndi titjunre xuta xi tseꞌe Egipto bi sikoni kiꞌndi titjunre xuta xi tseꞌe Israel.

29 Ngatꞌa xuta xi tseꞌe Israel kuakjainre, kui= kjua jaꞌaxtiuni Ndachikun iniu joni tsa nangi kixi. Tunga xuta xi tseꞌe Egipto jesunjin nanda nga ꞌba nde kuamejénre kjuaꞌaxtiu nga tjenngire. 30 ꞌBa ngatꞌa kuakjainre ngayeje, kui= kjua tsixuyani xjore naxinanda Jericó, jaskan nga yatu nixtjin tsikꞌetsumandaire xuta xi tseꞌe Israel.

31 Ngatꞌa kuakjainre chjun masen Rahab, kui= kjua bi ñatjen kꞌenkoni xi bi kuakjainre nga sikꞌetjusunre Naꞌenchana, ngatꞌa nda kiskjebetjo nchja xi tseꞌe Israel xi echukutsejenꞌma ngaꞌndebiu.

32 ꞌBa ¿mé= xi xin ngisaa̱? Bi ku̱annina̱ chuba tsa kuinchjaa̱ ngatꞌare Gedeón, Barac, Sansón, Jefté, David ko Samuel ꞌba ko nchja chinga profeta. 33 Ngatꞌa kuakjainre xutabiu, kui= kjua kitsaꞌenni nga kiskjanko rey, ꞌba kixi kitsaꞌen kjua, ꞌba kisakure mé= xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare. ꞌBa ꞌba nde ꞌechja tsꞌa tjiuxa, 34 ꞌba kitsikꞌoya ndiꞌi xi ꞌñu, ꞌba kitsikꞌangi yojore ngatꞌare kicha xi sꞌere tsakaiñu, ꞌba kitsja ngaꞌñure yojore ninga tsa je tsabere kakun nga je jejndare, ꞌba ꞌñu kakun kuán nga kiskjan, ꞌba tsangatjenngi chasoldadu xi stike. 35 ꞌBa kisꞌe yanchjin xi kiskjebe tjikun ngani xinkjin xi je jesun tsakaiñu.

Tunga tjin yakꞌa xi jesun nga jaꞌa kjuanima, ngatꞌa bi kitsikjain nga ku̱andai̱, tuxi ꞌbatsaꞌen sa̱kunire ngaꞌnde xi ngisa nda ngisa nga kjuaꞌaya nganire. 36 ꞌBa tjin xi tsejñucha ꞌba kisꞌere, ꞌba kaꞌnda kisꞌeꞌñukoni naꞌñu kicha ꞌba kisꞌeya nduya ngayeje. 37 ꞌBa tjin xi ndiojo kjinikꞌenkoni, ꞌba xi kicha ꞌndeꞌñu kitiyani yojore, ꞌba xi kicha kjinikꞌenkoni. ꞌBa tjin xi tu nga i nga jaan tsikꞌetsuma nga tu tjiuxinre chutsanga= yaja ko xi tseꞌe natendsu. ꞌÑu nima tsikꞌendu, ꞌba kitsjenngicha, ꞌba kjiniꞌonre. 38 Xutabiu ꞌñu nda kuán ꞌba ngasunꞌndio bi kui tsunire. Tu tsikꞌetsumasun= nangi tꞌaxin ꞌba ngajin ngijñacha, ꞌba tsikꞌendungi ngi ngijo ꞌba ña tixa ngi nangiu.

39 Nda kjinukjua ngatꞌare ngatsiꞌi xutabiu ngatꞌa kuakjainre, tunga bi kisakure xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare. 40 Ngatꞌa Naꞌenchana bajin kakun=na, kui= kjua jaꞌba je tjindanire xi ngisa nda ngisa, tuxi bi ku̱akixikjinni xutabiu tsa bi ñatjen ko ña.

12

1 ꞌBamani, kitsendaina xuta xi baku chuyana jótsaꞌen kuakjainre. Kui kjua kꞌuejñatꞌaxinña tume xi tsinaꞌenna ko je xi tsaꞌen nga ska̱a, ꞌba kuaꞌe ngaꞌñu_ra yojona nga kuiyutsanga ngisa ndiya xi fi ngisa. 2 Kꞌuetꞌantjsa tuxkuan ngatꞌare Jesús, xi ꞌetutsꞌinre ꞌba kitsijngukjin xi makjainna. Jaꞌba je be kui kjuatsja xi sa̱kure, kui kjua kichukjuakonire nga kꞌen tꞌa kru ꞌba bi kuenda kitsaꞌen kjuasuba xi kisakure nga ꞌbatsaꞌen kꞌen. ꞌBa jaskan tsikꞌejña ngate kixire Naꞌenchana xi batexuma.

3 ꞌBamani tsuꞌba, chutsejen kusun_ru Jesús xi kichukjuako yejere nga kitsujun kitsutꞌare xuta je, tuxi bi kjuejndaninu ꞌba kjuere kakún. 4 Ngu temixkjankoñu je, tunga kje sakunu kjuabeya nga ꞌba teñoꞌon. 5 ꞌBa je kjinichiyajiun en xi tsja ngaꞌñunu, xi tsuya nga jun xi kiꞌndire Naꞌenchana. Ngatꞌa ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa:

Ji kiꞌndina̱,

bi tu jan ngatjamari enre Naꞌenchana xi baku ndiyari,

ꞌba bi ngatafere takuin nga kjuatikori.

6 Ngatꞌa Naꞌenchana baku ndiyare xi tsimején kui,

ꞌba ꞌñu mejenre ngatsiꞌi xi kiꞌndire mani.

7 Ngatachukjuakonu nga ꞌñu kuejennu Naꞌenchana, ngatꞌa kui ꞌba= tsikonu joni kiꞌndire. Ngatsiꞌi xi naꞌen kuán ꞌñu mejenre kiꞌndire nga baku ndiyare. 8 Tunga tsa bi ꞌñu kuejennu Naꞌenchana josiko ngatsiꞌi kiꞌndire, jun jo=ni kiꞌndi xi tu ꞌbatsaꞌen saku kuon ꞌba bi xi kiꞌndire fa.

9 Nga saꞌe kiꞌndia, naꞌenna xi ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌñu mejenna ꞌba ꞌyakun=ña ngatꞌare kibiu. ¿Jó fani kui bi ngisa kjuikuncha Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa, tuxi sa̱kunina kjuabenichun? 10 Tu chuba nixtjin ꞌñu mejenna naꞌenna ngaꞌe ngasunꞌndio nga baku ndiyana jotsaꞌen kui tsikjaꞌetsjen, tunga Naꞌenchana ꞌñu mejenna nga tu kjuanda tsajan, tuxi ꞌba nde sa̱kutꞌanina kjuatsjere. 11 ꞌBa kjuakixi= nga bi matsjana nga tjin xi ꞌñu mejenna, tusa maꞌonna. Tunga xi ꞌbatsaꞌen baku ndiyare, kui= xi jaskan ꞌbejñajin kjuaxiu ꞌba be jótsaꞌen kixi fiko yojore.

12 ꞌBamani, taꞌe ngaꞌñu ngani_ru ndso xi je tifejndare ko ndsakú xi bi nde tjinnire ngaꞌñu. 13 Tjakixiu ndiya xi kuangiyo, tuxi ku̱andani ndsakú xi nimatꞌa ꞌba bi nde ku̱atsitinni.

14 Tinyisjo nga ngatꞌekonu kjuaxiu ko ngatsiꞌi xuta ꞌba nga ngatjasꞌenu kjuatsje. Ngatꞌa xi bi tjinre kjuatsje, bi skue Naꞌenchana. 15 Nda chutsijon nga tuꞌyá ngatjasꞌe ngajinnu xi cha̱jare kjuandare Naꞌenchana, tuxi bi sꞌe̱ni xi sja sꞌe̱ ngajin inimare ꞌba ꞌbatsaꞌen sja kjuanaꞌen ꞌba saꞌen nga sijndi nkjin xuta. 16 Niꞌyá chajngi ngatjama, ꞌba nde ninga niꞌyá xi bi ngatjabekun Naꞌenchana joni Esau xi tu ngatꞌare jngusa xichine yateña xi sjare naꞌenre tsakaiñu joni kiꞌndi titjun. 17 ꞌBa ꞌyañu jotsaꞌen kjinikꞌejñatꞌaxín nga kuánñu, nga kuamejénre sa̱kure kjuanichikuntaꞌenre naꞌenre. Ninga tsa ko kjuachiꞌnda tsangisjai ndiyani, tunga bi nde kisꞌenire ki ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen.

18 Jun bi joni xuta xi tseꞌe Israel xi echu jngu ngijñacha xi tjin ngaꞌe ngasunꞌndio, xi kisꞌejña ntsje ntsje nga titi, ña kuán nistjen nistjen ꞌba kisꞌejñu ꞌba kuán ntjo, 19 ꞌba kjinuꞌyare tjio ko jngu jnda xi kinchja. Xuta xi kjintꞌere jndo ꞌetsꞌa nga bi nde ngatjako ngisani. 20 Ngatꞌa bi kichukjuakore kjuatexuma xi ꞌbi kitsu: “Kaꞌnda tjiuba xi kuasensun ndsaku ngasun ngijñacho tjinnere nga ndiojo sa̱tere asa kicha kjuinuñare nga kjuinikꞌen.” 21 Ne kun tjin tsajmi xi kuatsejen kaꞌnda Moisés kitsu: “Nase tefatsekun=ña̱.”

22 Tunga ngatꞌare jun, echuñu ngijñacha Sión ko naxinanda xi tseꞌe Naꞌenchana xi tijñakun, naxinanda Jerusalén xi tijña ngankꞌaa, ña ꞌñu nkjin ankjele mañajan ko kjuatsja, 23 ꞌba ña mañajan kiꞌndire Naꞌenchana xi tjun xi kuaꞌindutꞌa jaꞌenre ngankꞌaa. Echutꞌa_ru Naꞌenchana xi saꞌenre kjua ngatsiꞌi xuta, ꞌba ko ña tjindu inimare xuta xi kixi kiko yojore, xi je kjinikixikjin. 24 Echutꞌa_ru Jesús xi ngatꞌare kui ꞌendani kjua xatse Naꞌenchana ꞌba ko jin xi kisꞌesten ngatꞌana, xi ngisa nda nchja nga ko mare jinre Abel nixtjin kuatse jan.

25 Nda chutsijon ꞌba bi nikꞌejñatꞌaxiun xi fakona. Ngu bi kuán tsanga nixtjin kuatse jan xuta xi ꞌejñatꞌaxin xi kitsuya enre Naꞌenchana ngaꞌe ngasunꞌndio. Kui kjuañu, ¿jótsaꞌen kuiyaña tsa bi kuatesin_ra xi tijña ngankꞌaa, xi titsuyana enre Naꞌenchana? 26 Nixtjin kuatse jan jndare Naꞌenchana kitsikjatse tꞌanangiu, tunga ngandaꞌe tsꞌa kitsja nga ꞌba kitsu: “Ngijngu ndiya sikjatse ngisaa̱ tꞌanangiu ꞌba bi tu tꞌanangiu sa ko ngankꞌaa ngayeje.” 27 ꞌBa kionga tsu “ngijngu ndiya ngisa”, tsu=nire nga stjuxin tsajmi xi kjinindo xi ma teya, tuxi ꞌbatsaꞌen sꞌe̱nduni xi bi ma teya. 28 Bi ma teya ña batexuma Naꞌenchana, ꞌba kui xi sakuna. Kui kjua kuaꞌeni_ra kjuanda Naꞌenchana ꞌba sichji_ra jotsaꞌen nga kui matsjare, nga ꞌñu kuncha. 29 Ngatꞌa Naꞌenchana jo=ni jngu ndiꞌi xi tsikje tume yejeñu.

13

1 Janda timejénkaño ntsꞌio xi tu jngu makjainnu. 2 Bi nichiyajiun nga nda xjubetjo xi kjuechukunnu, ngatꞌa tjin= xi kiskjebetjo ankje ndaba ninga bi tsabe tsa ankje xi jaꞌekun.

3 Tikjaꞌetsjion ngatꞌare xuta xi kjiyuya nduya, joni tsa ko jun tetsjuyako. ꞌBa nde tikjaꞌetsjion ngatꞌare xuta xi chꞌo kjimataꞌen, joni tsa ko jun ndekui kjuanaꞌen temitjaxtiu.

4 Chakun tsiꞌu kjuabixon ꞌba kixi tiko xingiu nga kuetsubako, ngatꞌa Naꞌenchana saꞌenre kjua xi saꞌen kjuachajngi ko xi saꞌentꞌare kjuachajngi xinkjin. 5 Bi nimijíon ton, tusa tꞌejngu kakún ngatꞌare xi je tjinnu. Ngatꞌa Naꞌenchana ꞌba kitsu: “Niñajanni sikꞌejñara̱ ꞌba sikumara̱.” 6 Kui= kjua mani kakuan nga mixan:

Naꞌenchana basekona̱;

bi sakjua̱n.

¿Mé= xi ku̱an sikona̱ xi tu xuta sa?

7 Tikjaꞌetsjion ngatꞌare xuta ngaku xi kisꞌenu, xi yakuyanu enre Naꞌenchana. Tikjaꞌetsjion jótsaꞌen tsikꞌendu, ꞌba tsajmi nda xi kitsaꞌen kaꞌnda nga̱ jetꞌa nixtjinre, ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌba nde ngatjamakjainnu jotsaꞌen kuakjainre.

8 Jesucristo tu kuintsjai, nixtjin xi jaꞌa, ngandaꞌe ꞌba ngantsjai nixtjin. 9 Bi baꞌeꞌndio tsa tjin xi kꞌuejñunu nga kuakuyanu kjaꞌe kjuanga en xi bi kui. Ngisa= ndani nga saku ngaꞌñure inimana nga ko kjuandare Naꞌenchana ꞌba bi ko kjuatexuma xi tsja xuta ngatꞌare xichine. Ngatꞌa xi tsikꞌetjusun xi bakuya xuta ngatꞌare xichine, kui= xi niñajanni basekore xuta.

10 Tjin=na jngu altar, ꞌba bi tixaꞌndere naꞌmi xi tsaꞌexa ngaya ningu xi najñute ni nga skine chje xi sꞌendusun alto. 11 Ngatꞌa naꞌmi titjun faꞌasꞌenko jinre tjiuba ngaꞌnde xi ngisa tsje ngisa nga tsja chje ngatꞌare je, tunga yojore tjiubabiu tí tꞌaxin ña tjindu xuta. 12 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen Jesús jaꞌa kjuanima ña tꞌaxin ña tijña naxinando, tuxi ko jinre kitsitsjekoni naxinando. 13 ꞌBamani tsuꞌba, tangitjenngia Jesús ña tꞌaxin ña tjindu xuta, ꞌba nde ngatasakuna kjuasuba xi kisakure. 14 Ngatꞌa ngaꞌe bi tjinna jngu naxinanda xi tijñantsjai, tusa teminyisja naxinanda xi jaskan sꞌe̱.

15 Kui kjua sichjintsjaini_ra Naꞌenchana ngatꞌare Jesucristo ꞌba ꞌbatsaꞌen kuaꞌeni_ra chje. Asa jo mixan, nga ngatꞌetju ndsuꞌba en xi sikixiya nga kui tseꞌera. 16 ꞌBa bi nichiyajiun nga nda siko xi yakꞌa ꞌba nga kuisekokaño xingiu, ngatꞌa kui chjebiu xi matsjare Naꞌenchana.

17 Tikꞌetjusun enre xi ngakunu ꞌba ngisa ngiꞌnde teko yojonu, ngatꞌa kui xi inyatsikuendanu ꞌba tjinnere sjare kuenda Naꞌenchana ngatꞌanu. ꞌBa tiꞌon tuxi tsja sꞌe̱nire nga saꞌexa ꞌba bi iye ku̱anre xo, ngatꞌa ꞌba=nde kjuanda tsojon tsa bi iye ku̱anre xo.

18 Chuko Naꞌenchana ngatꞌani̱. ꞌYa=ni̱ nga tsje tjin kjuafaꞌetsjenni̱ ꞌba mejénni̱ nga janda kixi kuekue̱ yojoni̱. 19 ꞌÑu temiꞌa_nuu̱ nga chuko Naꞌenchana ngatꞌana̱, tuxi sjaꞌndenina̱ nga kjuikunxati ngani_nuu̱.

20 ꞌBa Naꞌenchana xi tsjana kjuaxiu ꞌba xi kitsikjaꞌaya nganire Naꞌenna Jesucristo ngajinre mikꞌen. Naꞌenna Jesucristo xi ngisa fa nda tsikuenda chutsanga, ngatꞌa ko jinre Naꞌenchana ꞌendakoni kjua xi bi fetꞌa. 21 Kui ngatatsjanu ngayéje xi nda xi machjennu, tuxi ku̱an sikꞌetjusunñu xi kui mejénre, ꞌba ngatꞌare Jesucristo ngatatsikona jotsaꞌen kui matsjare. Ngatjasꞌere kjuaje Jesucristo kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa ngatjama.

22 Jun ntsꞌia̱, teꞌbetsꞌa_nuu̱ nga ngatachukjuakonu en xi tetsiꞌindu_nuu̱ ngaꞌe nga tefakoya_nuu̱, ngatꞌa tu chuba kitsiꞌindu_nuu̱. 23 Mejénna̱ nga xio nga je ꞌetju nduya ntsꞌia Timoteo. Tsa kjuaꞌekunxatina̱, kjuikua̱ ko kui nga kjuikun_nuu̱.

24 Taꞌe_ru kjuateꞌnda ngatsiꞌi xi ngakunu ko ngatsiꞌi xi makjainre ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. Ntsꞌia xi tseꞌe Italia ꞌba nde inyatsikasennu kjuateꞌnda.

25 Ngatjasꞌe tsiꞌinu kjuandare Naꞌenchana. ꞌBa ngatjama.

SANTIAGO

1

2

3

4

5

Xujun xi kitsikasen

SANTIAGO

1

1 An, Santiago, xi tetsaꞌexatꞌa_ra̱ Naꞌenchana ko Naꞌenna Jesucristo, tetsikasen_nuu̱ kjuateꞌnda jun xi jendibañu nga tejó ntje xi xuta Israel, xi tetsubo ngajin nangi xi bi tseꞌe Israel.

2 Jun ntsꞌia̱, ꞌñu tsja tꞌe_ru kakún kionga chutꞌayakonu nga ndibanio nkjin kuya kjuanaꞌen. 3 Ngu ꞌyañu kibi, nga manu bitjaxtiu nga chutꞌayakonu ngatꞌare kjuamakjain xi tjinnu, ꞌba=tsaꞌen ngisa manu nga chukjuanu tume xi matoꞌon. 4 Tunga taꞌeꞌnde_ru kjuachukjuabiu xi sakunu nga kui xi ngatatsijngukjin xa xi tsaꞌen ngajin inimanu, tuxi sꞌe̱jñandakjinñu, ku̱akixikjiun, ꞌba tumé cha̱tꞌanu.

5 ꞌBa tsa tjin ngajinnu xi chajatꞌare kjuankjin kakun, ngatamiꞌare Naꞌenchana. ꞌBa kui sjare, ngatꞌa niki tsjafani=re xi machjenre ngatsiꞌi xuta ꞌba bi jan be kakun. 6 Tunga xi skuiꞌare tsajmi Naꞌenchana tjinne=re nga ku̱akjainre ꞌba bi jó ján kuaja inimare. Ngu xi jó ján baja inimare, jo=ni tsindiure ndachikun xi fiko i fiko jan ntjo. 7 Xi ꞌba saꞌen, tumé ngatakuya nga sa̱kure tsajmi ngatꞌare Naꞌenchana, 8 ngatꞌa jó= tsikjaꞌetsjen ꞌba niñajanni tsikjetꞌa xi kui ꞌbetutsꞌinre.

9 Ntsꞌia xi ni̱ma̱ kuán, kui xi tsja ngatjasꞌere, ngatꞌa Naꞌenchana nkꞌa tsꞌaxje. 10 ꞌBa tsja ngatjasꞌere xi xuta nyina kuán, ngatꞌa Naꞌenchana tsꞌaxjenima. Ngatꞌa xuta xi nyina chaja joni naxu xi tjin ngijña. 11 Kionga ꞌbetju tsuꞌbiu ꞌba ꞌñu sje ma ndabare, tsixi ngijño, ꞌba jenngi naxure, ꞌba chaja isenre xi tsja kjiꞌi. ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen xaja xi xuta nyina kuán ngajinre xa xi titsaꞌen.

12 Ndaxure xuta xi tichjukjuakore nga tichutꞌayako, ngatꞌa nga je nda kjuaꞌaxtiu nga tichutꞌayako, sa̱ku=re kjuabenichun. Kui chjibiu xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare xuta xi tsimején. 13 Tsa tjin xi chutꞌayako nga saꞌen xi bi nda, bi ngatatsikjaꞌetsjen tsa Naꞌenchana xi ꞌbatsaꞌen tikutꞌayako. Ngu niñajanni tsu inimare Naꞌenchana nga saꞌen xi bi nda, tsa xi bi nda skutꞌayako kui, ninga bi kutꞌayako xuta tsa tuxi saꞌenni xi bi nda ngayeje. 14 Tusa chutꞌayako nga jngu jngu xuta nga tsu inimare kjuachꞌo xi tjin, ꞌba ꞌbatsaꞌen xi mejénre fiko ꞌba ꞌbonachare. 15 ꞌBa nga tojo mejénre mé= xi tsu inimare, kio= ndibanire je. ꞌBa kionga je matse jio, kio= ndibanire kjuabeya.

16 Ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n, bi chꞌonacha_ru yojonu. 17 Ngayéje kjuanda xi baꞌena ꞌba nga jngu jngu kjuatjo xi tsjekjin xi sakuna, ngankꞌaa ndibanire. Xi tsjana Naꞌenchana xi kitsaꞌen ngayéje xi tsitsejen ngankꞌaa. Naꞌenchana bi ꞌbantjaiya, ꞌba bi faꞌa joni nkꞌian. 18 Kui xi ꞌbatsaꞌen kuamejénre nga kiꞌndire kitsaꞌenna nga kitsjana enre xi kjuakixi, tuxi ku̱anña xi ngisa tjun tijña ngajinre ngayéje xi kui kitsaꞌen.

19 Tꞌejin kakún kibi, ntsꞌia̱ xi tsimején_nuu̱. Nga jngu jngu xuta ngatꞌendundantsjai nga kuinya ñojon, nga bi kitsa ngatinchja ꞌba nga bi taꞌa ngatjamastire. 20 Ngatꞌa kjuastiu bi basekona nga ñaꞌan xi kixi tjin ngixkun Naꞌenchana. 21 ꞌBamani, tꞌejño ngayéje xi jndi tjin ngixkun Naꞌenchana ko tsajmi chꞌo xi ꞌñu tjin. Tiꞌnaxjenimo yojonu nga chjubio en xi kisꞌentjejin inimanu. Xi tjinre kjuaꞌñu nga sikꞌanginu.

22 Tunga tikꞌetjusun=ñu ion, ngatꞌa tsa tu kuinya ñojonso ꞌba bi sikꞌetjusun, ndejun techꞌonacha_ru yojonu. 23 Xi tu minya ñojon sa ion ꞌba bi tsikꞌetjusun, jo=ni jngu xuta xi kutsejenya jngu chutsin nga kutsejenre yojore. 24 ꞌBa kionga ꞌba titsaꞌen, tjibe= jó= kjiꞌi yojore. Tunga nga sikuꞌbe, taꞌa chiyajinre jó= kjiꞌi. 25 Tunga xuta xi tu kui fa kutsejenre kjuatexuma xi niki kjuakixi, xi tsindaina, ꞌba tsikꞌetjusun xi tsu ꞌba bi chiyajinre xi basen ñojon, kui= xi ku̱achikuntaꞌen ngatꞌare xi titsaꞌen.

26 Tsa tjin xi tsu nga bekun Naꞌenchana, tunga bi kunre tsꞌa jótsaꞌen nchja, kui xi ꞌbejñure yojore ꞌba bi chjire jotsaꞌen bekun Naꞌenchana. 27 Tunga nga bisekua kiꞌndi xi xꞌan ko yanchjin kꞌan xi inyafaꞌa kjuanima, ꞌba nga bi nijndikua yojona ko kjuachꞌo xi tjin ngasunꞌndio, ꞌba=tsaꞌen nga tsje ꞌba nda ꞌyakuan Naꞌenchana xi Naꞌenna mani.

2

1 Jun ntsꞌia̱ xi makjainnu ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo xi ꞌñu je, bi tjinni nga kabi siko xuta. 2 Tu kuixunra, tsa kio ña mañojon kjuaꞌasꞌen jngu xuta xi tjiyare xtungu xi tseꞌe oro ꞌba tsa tsja= kjiꞌi najñu yaja, ꞌba tsa ꞌba nde kjuaꞌasꞌen jngu xuta ni̱ma̱ xi yaja jngu najñu xi je kuacha, 3 ꞌba ꞌbatsaꞌen tsa nda xjubetjo xuta xi yaja najñu xi tsja kjiꞌi ꞌba kꞌuin_ru: “Teni ngaꞌndebi xi nda”, ꞌba kꞌuin_ru xuta ni̱mo̱: “Kio tisen ndiji asa ndekenitꞌai ndsakua.” 4 Tsa ꞌba siꞌon, ¿a bi kabi teniko xuta xi tjindu ngajinnu? ¿A bi chꞌotsaꞌen tenikjaꞌetsjion nga teꞌbendo kjua?

5 Tasen ñojon kibi ntsꞌia̱ xi tsimijaa̱n. Naꞌenchana kiskjaꞌajin xuta xi ni̱ma̱ ngaꞌe ngasunꞌndio, tuxi sꞌe̱nire kjuanyina ngatꞌare kjuamakjainna ꞌba tuxi ku̱atse̱ꞌe̱ni ña batexuma Naꞌenchana. Kui=biu xi kitsuyatitjun Naꞌenchana nga sjare xuta xi tsimején kui. 6 Tunga jun, ꞌnaxjengi=ñu xuta ni̱ma̱. ¿A bi nchja nyino xi tsikonu jotsaꞌen kui mejénre ꞌba fiko kjuaꞌñunu ngixkun juez? 7 ꞌBa ¿a bi kui nchjabiu xi chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare jaꞌen ndare Jesucristo xi jaꞌaxtiuyanu?

8 Nda= siꞌon tsa sikꞌetjusunkjiun kjuatexuma xi kikaꞌena ngatꞌare Naꞌenchana xi reyna, jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre: “Timején xingi jofatsaꞌen nimején yojori.” 9 Tunga tsa kabi niko xuta, techjujeñu ꞌba ndekuini kjuatexumo kuanejenu nga tjinnu je. 10 Ngu tsa jngu xuta kꞌuejñatjo yeje kjuatexumo, tunga tsa tu ichi sa ña bi sikꞌetjusun xi kio kuaꞌindutꞌa, kui xi sꞌeneje ngatꞌare ngayéje xi kuaꞌindutꞌa kjuatexumo. 11 Ngu ndekui Naꞌenchana xi kitsu: “Bi kjuachajngi ñeꞌen”, ꞌba ꞌba nde kitsu: “Bi nikꞌen.” ꞌBamani, ninga tsa bi siꞌen kjuachajngi, tunga tsa sikꞌen, je kichjuje ngatꞌare kjuatexumare Naꞌenchana.

12 ꞌBa ku̱anna kjua ngatꞌare kjuatexuma xi tsindaina, kui kjua nda tinkjinni_ru takún jó kuixun ꞌba jótsaꞌen kueko yojonu. 13 Ngatꞌa nixtjin nga saꞌenna kjua Naꞌenchana, bi kjuaꞌanimare xuta xi bi jaꞌanimare xuta xi yakꞌa. Tunga xi jaꞌanimare xuta xi yakꞌa, kui xi nda kꞌuetju nixtjin nga ku̱anre kjua.

14 Jun ntsꞌia̱, ¿mé= chjinire tsa tjin xi kuetsu nga makjainre, tunga tsa tsajainre xi baku nga titsikꞌetjusun kjuamakjainre? ¿A ku̱an kꞌuangi tu ngatꞌare nga ꞌbatsaꞌen makjainre? 15 Tu kuixunra tsa jngu ntsꞌia asa jngu ndichja chajare najñu asa xichine xi machjenre, 16 ꞌba tsa jngu xi tjin ngajinnu kuetsure: “Tꞌirandai, ngatjamaꞌisuri ꞌba ngatatseri”, tunga tsa bi basekoni nga tsjare xi machjenre ngaꞌe ngasunꞌndio, ¿mé= chjinire kibiu? 17 ꞌBa nde ꞌba= mani ko kjuamakjainna. Tsa tsajainre xi baku nga tenikꞌetjusan kjuamakjainna, tu tijña kꞌen kjuamakjainna.

18 Ngu tsa tjin xi kuetsu: “Ji tjin=ri kjuamakjain, ꞌba an tetsaꞌenña̱ xi nda.” Tunga takunna kjuamakjainri kionga tsajainre xi baku nga tenikꞌetjusin kjuamakjainri, ꞌba an ngatꞌare xi tetsaꞌaa̱n kuakukonira̱ kjuamakjainna̱. 19 Ji mankjainri nga jngututu mani Naꞌenchana. Ne nda ñeꞌen. ꞌBa=nde makjainre isennixtjin xi inyatsaꞌexatꞌare chanayiu ꞌba fatsekun. 20 Ji xi tsajainri kjuafaꞌetsjen, ¿a bi mankjinri nga bi chjire kjuamakjain tsa tsajainre xi baku nga tjiꞌbetjusun kjuamakjain? 21 Xuta chingana Abraham xuta kixi= kuán ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen, nga kitsja Isaac xi kiꞌndire mani nga kitsaꞌen joni chje ngasun altar. 22 ꞌBa teꞌyani jótsaꞌen ñatjen kitsaꞌexa kjuamakjainre ko xi kitsaꞌen Abraham. Kuajngukjin kjuamakjainre ngatꞌare xi kitsaꞌen. 23 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetjusunni xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Abraham kiskunre Naꞌenchana, ꞌba kui= kibiu xi kiskjebeya xkire Naꞌenchana nga kitsikixiya nga Abraham xuta kixi kuán.” ꞌBa Abraham amigure Naꞌenchana kikꞌinre.

24 Je teꞌyo nga makixi= xuta ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare mé= xi tsaꞌen ꞌba bi tsa tu kui sa nga makjainre. 25 ꞌBa ꞌba=nde kuán ko chjun masen xi Rahab ꞌmi. Kuakixi= ngixkun Naꞌenchana tu ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen, nga kiskjebetjo nchja xi tseꞌe Israel xi echukunꞌmo nangibiu ꞌba kitsikasennga ndiya nga kjaꞌe ndiya kitsikasen ngani. 26 Ngu jotsaꞌen bi tijñakun yojore xuta nga je ꞌbetju inimare, ꞌba=nde tsaꞌen bi tijñakun kjuamakjainna tsa tsajainre xi baku nga tenikꞌetjusan kjuamakjainna.

3

1 Ntsꞌia̱, bi ꞌñu nkjin ngatjasꞌe ngajinnu xi ku̱an maestru, ngatꞌa ꞌyañu nga ji̱n xi maestru kuái̱n ngisa= ꞌñu ku̱anni̱ kjua nga ko mare xuta xi yakꞌa. 2 Ngatꞌa ngatsiꞌiña ꞌñu nkjin kaꞌa ñaꞌan xi bi tjinni nga siꞌan. Tunga tsa tjin xi bi ꞌbetju tsꞌa en xi bi tjinni nga kꞌuetju, kui= xi xuta kixikjin ꞌba ma=re ꞌbechjaꞌndere yojore tumeñu.

3 Ma ñaꞌan nga jngu chakabayu sikꞌetjusunna nga ꞌbeꞌa naꞌñu tsꞌa. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ma ñaꞌan nga tjiuba jebiu kuaje nituña ña mejénna. 4 ꞌBa nde chutsejen kusun_ru barku. Xi tsaꞌexakore jngu barku je ma tsja ndiyakonire ko jngu yachi xi tijña tutsꞌin barku. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ma fiko nituña ña mejénre kuaje, ninga jngu ntjoꞌñu tsunginiña. 5 ꞌBa nde ꞌba= mani ko najenna. Jngu= kaꞌa ichi xi tseꞌe yojona, tunga ma=re tsaꞌen kjua xi yaꞌe. Chutsejen kusun ngayeje jotsaꞌen ninga tu ichi sa ndiꞌi ku̱an kuaka jngu ngijñacha xi tse. 6 ꞌBa najenna jo=ni jngu ndiꞌi. Jo=ni jngu ngasunꞌnde xi kitsejin kjuachꞌo xi tijñajin yojona ꞌba tsikjetsun yejena. Kui= xi ꞌbetꞌa ndiꞌi xki nixtjin xi betsuba nga tsikjetsun kjuabenichunna, ngatꞌa ndiꞌiu ndiba=nire ngaꞌnde ña kjuaꞌa kjuanima xuta.

7 Ngayéje kuya tjiuba tsꞌen xi tjin, tjiunise, tjiuye, ko tjiuba xi tjin ngajin ndachikun ma nintꞌe, ꞌba tsintꞌe xuta. 8 Tunga nisaꞌya ma tsintꞌe najenna. Jngu tsajmi chꞌo xi bi ma nikꞌejñaxiu, xi kitsejinre xan xi tsikꞌenna.

9 ꞌBa najenna nichjen=ña nga je ꞌnaxjia Naꞌenchana, ꞌba=nde kui nichjan nga chꞌo ꞌmi_ra xuta xi kisꞌendakoni isenre Naꞌenchana. 10 Tu jngu ndsuꞌba ꞌbetju en xi nda tsu ko en xi chꞌo tsu. Jun ntsꞌia̱, bi ꞌbatjinni nga ꞌba siꞌan. 11 ¿A ma nde kioni ña titju nanda ma ꞌbetju nanda xi nda ko nanda xi sja? 12 Ntsꞌia̱, ¿a ma bajare tu acetuna jngu ya higuera? ¿A ma bajare tu higo jngu naꞌñure uva? ꞌBa nde ninga ña titju nandaxtia bi ma ꞌbetjure nanda xi nda.

13 ¿ꞌYá= xi tjinre kjuankjin kakun ngajinnu ꞌba mankjinre jótsaꞌen tsaꞌen Naꞌenchana? Kixi ngatjiko yojore ꞌba ngatatsaꞌen xi nda. Tsa ꞌbaxjenima yojore nga ꞌbatsaꞌen, xia=re nga kui tjinre kjuankjin kakun. 14 Tunga tsa kjuaxin kakun sisja inimanu ꞌba mejénnu nga ngisa tjun kuetsubo nga ko mare xuta xi yakꞌa, bi nkꞌa ꞌnaxjo yojonu nga mixun nga tjinnu kjuankjin kakun. Nga ꞌba ñoꞌon, teꞌbejñaꞌmoñu xi kjuakixi ko en ndesu. 15 Ngatꞌa kjuankjin kakunbiu bi ngankꞌaa ndibanire, tseꞌe= ngasunꞌndio, kjuafaꞌetsjenre xuta=, ꞌba tseꞌe= chanayiu. 16 Ngu nituña ña tjin kjuaxin kakun ꞌba ña tjin xuta xi mejénre nga ngisa tjun tijña nga ko mare xuta xi yakꞌa, bi tsja tsaꞌen tjindu xi tjin ꞌba xuta tsaꞌen ngayéje kuya kjuachꞌo.

17 Tunga xuta xi tjinre kjuankjin kakun xi ndibanire ngankꞌaa, kui xi tjun mejénre nga tsje tjindu ngixkun Naꞌenchana, ꞌba ꞌba nde nga tjindujin kjuaxiu, kjuanda, ꞌba ko kjuantꞌekjua. Xi tjinre kjuanima kakun, tsaꞌen xi nda, bi kabi tsaꞌen ꞌba bi tjinre kjuajonkjain. 18 Xi tsikejenchꞌan kjua, jo=ni tsa kjuaxiu ꞌbentje. ꞌBa xi kixi tjin jo=ni tu xi ꞌbeku.

4

1 ¿Ñá= ndibanire kjuachan ko kjuasi xi sꞌe ngajinnu? ¿A bi ndibanire nga mejénnu siꞌon xi tsu yojonu xi ngantsjai kjanjin yojonu tuxi batexumanire? 2 Ngu mejénnu tsajmi xi tsajainnu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen maxin kakun kaꞌnda nga nikꞌion tuxi sa̱kuni=nu kibiu, tunga bi ma fechutjenngiu xi mejénnu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen chubasiko xingiu ꞌba mixkjon. Bi sakunu xi mejénnu, ngatꞌa bi Naꞌenchana xi chjaꞌa_ru. 3 ꞌBa ninga nga chjoꞌo, bi sakunu, ngatꞌa ko kjuafaꞌetsjen xi bi nda chjoꞌo. Ngu tu mejénsaninu nga sitsjako_ru yojonu xi chjoꞌo.

4 ¡Jun xi bi kixi meko yojonu ngixkun Naꞌenchana! ¿A bi ꞌyo nga xi tsimején ngasunꞌndio, kui xi tjimastike Naꞌenchana? Tuꞌyañu xi mejénre ku̱an amigure ngasunꞌndio, kui xi titsaꞌen yojore xi tjimastike Naꞌenchana. 5 ¿A manu jun nga tumé chjire xi tsu enre Naꞌenchana? Ngu ꞌbatsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Isennixtjintsje xi Naꞌenchana ꞌejñajinna tjo= bena ꞌba kaꞌnda machinintjai_ra.” 6 Tunga Naꞌenchana= ngisa tsja ngisana kjuanda. Kui= kjua ꞌba tsuni enre: “Naꞌenchana tsukine= xuta xi nkꞌa kakun, tunga tsjare kjuanda xi ꞌbaxjenima yojore.”

7 Kui kjua ꞌnaxjenimañu yojonu ngixkun Naꞌenchana. ꞌÑu tetsuba_ru mé= xi tseꞌe chanayiu, ꞌba kui kuanga nga kuasentꞌaxinnu yaꞌa. 8 Titiñatꞌa_ru Naꞌenchana, ꞌba ꞌba=nde Naꞌenchana sitiñatꞌanu ngayeje. Jun xi chjujio, tsje tetsubo. ꞌBa jun xi jó kjiꞌi kjuafaꞌetsjennu, titsjio inimanu. 9 ꞌBa taꞌe_ru kjuanima yojonu, ngatjamabanu ꞌba chiꞌndo. Nga kjuabejnunu, tusa kjuachiꞌnda ngatjama ꞌba ngaꞌndere nga tsja sꞌe̱nu, tusa chꞌo ngatjamare inimanu. 10 ꞌNaxjenimo yojonu ngixkun Naꞌenchana, ꞌba kui nkꞌa sikꞌejñanu.

11 Jun ntsꞌia̱, bi chꞌotsaꞌen nukjuo ngatꞌare xingiu. Xi chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare ntsꞌe asa tsu nga tjinre je, kui xi chꞌotsaꞌen tinchja ngatꞌare kjuatexumo ꞌba titsu nga tjinre je. Tunga tsa tesji nga tjinre je kjuatexumo, tsu=nire nga bi tenikꞌetjusin kjuatexumo, tusa juez teñeꞌen yojori. 12 Jngututu ma sani xi kitsja kjuatexumo ꞌba kui xi juez ngayeje. Kui xi mare tsikꞌangi xuta asa tsaꞌen nga chaja xuta. Tunga ji, ¿ꞌyá= nini nga ji teñaꞌan_ri kjua xingi?

13 Ngandaꞌe tasen ñojon kibi jun xi mixun: “Ngandaꞌe asa nyujunni kuangian naxinanda kibiu ꞌba jngu nu ku̱anna kio. Kuinda ꞌba kuateña tsajmi ꞌba kuejenna ton.” 14 ꞌBa mixun, tunga bi ꞌyañu mé= xi ku̱annu nyujunni, tsa kuenichun ngiso asa bi kuenichun. Jun jo=ni ni̱ꞌndi xi ngutjun fani matsejen ꞌba ngutjun fani chaja ngani. 15 Ngaꞌndere kibiu, tusa ꞌbi= tjinni nga kuixun: “Tsa Naꞌenchana mejénre, kuetsuba ngisa ꞌba siꞌan kibi asa kjaꞌe tsajmi.” 16 Tunga ngandaꞌe, jun tusa nkꞌa kakun ñoꞌon ꞌba ꞌñu nkꞌa nukjuo. Ngatsiꞌi xi ꞌbatsaꞌen nkꞌa ꞌbaxje yojore tsaꞌen xi bi nda tjin. 17 Xi be= jótsaꞌen saꞌen xi nda ꞌba bi ꞌba tsaꞌen, kui xi tikjeje.

5

1 Ngandaꞌe tasen ñojon kibi jun xi xuta nyina tjiꞌminu, chiꞌndo ꞌba titsinio ngatꞌare kjuanima xi kjuaꞌenio. 2 Je jeꞌndu kjuanyinanu. Je kitsikje tjiuxabi najñunu ngayeje. 3 Je kitjuxa oronu ko platanu, ꞌba kui xa̱biu xi kuaku nga chꞌo kjiñoꞌon ꞌba sikjekjua yojonu jotsaꞌen tsikje ndiꞌu mé= xi tjin. Teꞌbekuñu kjuanyina nixtjin ngandaꞌe, nixtjin xi je tifetꞌa.

4 Nda chutsijon kui chji xi bi kikaꞌe_ru chuꞌnda xi kitsaꞌexa tsojon, kui= kibiu xi tibaneje ngatꞌanu. Siꞌare nga inyakjiꞌndaya chuꞌnda xi ꞌeku chanre tsujmi ntjenu, kui xi je echu ngixkun Naꞌenchana xi tjinre ngayéje kjuaꞌñu. 5 ꞌÑu tenitsja_ru yojonu ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba bi teꞌbechjon_ru yojonu ngatꞌare ngayéje xi mejénnu. Tenijio yojonu, tunga jun jo=ni tjiundija xi tjimaje tuxi kjuinikꞌenni. 6 Jun je kikjanejio ꞌba kjinikꞌion xuta xi tsajainre je, ꞌba kui bi kitsikjanntjai yojore.

7 ꞌBamani ntsꞌia̱, titsejndo yojonu kaꞌnda nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna. Chutsejen kusun_ru xuta xi tsaꞌexa ngijñaa, jotsaꞌen kuyare chan xi nda xi tsja tꞌanangiu ꞌba tsitsejnda yojore kaꞌnda nga baꞌa tsi xi machjen nga kjuaꞌe. 8 ꞌBa nde jun ngatjasꞌenu kjuatsejnda ꞌba bi nikje_ru kakún, ngatꞌa je tjimatiña nixtjin nga kjuaꞌe ngani Naꞌenna.

9 Bi tsujetoꞌon xingiu, ntsꞌia̱, tuxi bi siꞌanninu kjua. Ngu xi saꞌen kjua je sejñaxtiu xuntjo. 10 Ntsꞌia̱, chutsejen kusun_ru jótsaꞌen jaꞌa kjuanima ꞌba kisꞌere kjuatsejnda nchja chinga profeta xi Naꞌenchana kitsikinchja. 11 ¡Ndaxure!, mixan ngatꞌare xi chukjuakore mé= xi mataꞌee̱n. Je kjinuꞌyo jótsaꞌen kichukjuakore Job mé xi kuánre, ꞌba ꞌyañu jó kitsiko ngani Naꞌenchana nga jaskanñu. Ngu ꞌñu= tjinre kjuanima kakun Naꞌenchana ꞌba faꞌanima=re xuta.

12 Ntsꞌia̱, kibi= xi ꞌñu temiꞌa_nuu̱. Nga kuoꞌo ennu bi nikꞌaxkiu ngatꞌare ngankꞌaa asa tꞌanangiu, ninga ngatꞌare tume xi tjin. Tsa “jun” kuixun, ꞌba ngatjama. ꞌBa tsa “junjun” kuixun, ngu junjun. ꞌBa tiꞌon tuxi bi sꞌe̱nejeñu.

13 Tsa tjin ngajinnu xi tifaꞌa kjuanaꞌen, ngatafako Naꞌenchana. ꞌBa tsa tjin xi tsja tjinre, ngatjasere Naꞌenchana nga sjare kjuaje. 14 ꞌBa tsa tjin xi tjiꞌme, ngatanchjare xuta chingare xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna, tuxi ngatafakoni Naꞌenchana ngatꞌare kui ꞌba nga koni jaꞌenre Naꞌenna ngatatsikajunre aseti. 15 ꞌBa nga kjuako Naꞌenchana xi makjainre ngatꞌare kui, ku̱anda xi tjiꞌmio ꞌba Naꞌenna skjennitjen. ꞌBa tsa kiskjeje, ku̱achatꞌare jere ngayeje. 16 Kui kjua tꞌeni_ru nijmi xingiu ngatꞌare je xi tjinnu, ꞌba chuko Naꞌenchana ngatꞌare xingiu, meni ku̱andañu. Ngu kionga xuta xi kixi fako Naꞌenchana, xi tsu ꞌñu= tjinre kjuaꞌñu ꞌba ꞌñu= baseko. 17 Joni xuta chinga profeta Elías ꞌba=nde tu xuta ngasunꞌnde kuán joni ña. ꞌÑu jako Naꞌenchana nga tsiꞌare nga bi nde ngataꞌani tsi, ꞌba bi tsaꞌa tsi ján nu masen ngasun tꞌanangiu. 18 ꞌBa jaskan jako ngani Naꞌenchana, ꞌba tsaꞌa ngani tsi ꞌba tꞌanangiu kitsja ngani chan.

19 Ntsꞌia̱, tsa tjin ngajinnu xi kuasentꞌaxinre kjuakixiu ꞌba kjaꞌe xuta saꞌen nga sikuꞌbe ngani ngatꞌare kjuakixiu, 20 tsa ꞌba ku̱an, ngatjaꞌyo nga tuꞌyañu xi saꞌen nga kꞌuejña ngani ndiya xi chꞌo jngu xuta je, kui xi tiꞌbaxjejin kjuabeya ꞌba tsaꞌen nga ku̱achatꞌare nkjin je.

1 PEDRO

1

2

3

4

5

Xujun xi tjun kitsikasen San Pedro

1 PEDRO

1

1 An, Pedro, xi apóstore Jesucristo kuáa̱n, tetsikasen_nuu̱ xujunbi jun xi kiskjaꞌajinnú Naꞌenchana, xi tetsubo ngajin nangi xi bi tseꞌe Israel nga tetsumasun ngaꞌnde xi tjin Ponto, Galacia, Capadocia, Asia ꞌba ko Bitinia. 2 Naꞌenchana jaꞌba tjun= tsabenu, kui= kjua kiskjaꞌajinninu ꞌba kitsitsjenu ngatꞌare Isennixtjintsjere, tuxi sikꞌetjusunñu enre ꞌba tuxi tseꞌe kui ku̱anñu tu ngatꞌare jinre Jesucristo.

ꞌÑu ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu.

3 Ngatjanichjire Naꞌenchana xi Naire ꞌba ko Naꞌenre mani Naꞌenna Jesucristo. Ngatꞌare kjuanima kakunre xi ꞌñu je kitsixatse nganina, nga kitsikjaꞌaya nganire Jesucristo ngajinre mikꞌen. Kui= kjua techuyaña nga kuetsubakuan ko ña 4 ꞌba nga sakuna xi sjana, xi bi fekjua ꞌba bi majndi ꞌba bi xiꞌñu, xi tjindare ngankꞌaa nga tu kjuanda tsojon. 5 Ko kjuaꞌñu xi tjinre Naꞌenchana titsikuendanu tu ngatꞌare nga makjainnu ngatꞌare kui, tuxi sa̱kuninu kjuaꞌbangi xi tijñandare, xi kuakutsejen nixtjin xi fetꞌani.

6 Kui= kjua ꞌñu tsja tjinninu, ninga tsa ngandaꞌe tu ngutjun sa tjinnere nga temitjaxtiu nkjin kuya kjuanaꞌen nga chutꞌayakonu. 7 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen sꞌejñatsejenni nga makjain kjuakixinu ngatꞌare Naꞌenna. Ngu kjuamakjainnu, kui= xi ngisa chjire nga ko mare oro xi fekjua ꞌba xi ko ndiꞌi chutꞌayakoni jó kjiꞌi nda. ꞌBa tisꞌejñatsejen nga makjain kjuakixinu ngatꞌare Naꞌenna, tuxi nda kjuiꞌnaxjeninu ꞌba sa̱kunu kjuaje ꞌba nkꞌa kjuinikꞌejñanu, nga kuakutsejen ngani yojore Jesucristo.

8 Nimején=ñu Jesucristo, ninga kje ꞌyajíun jó= kjiꞌi. ꞌBa ninga bi teꞌyo ngandaꞌe, tunga makjainnu ngatꞌare kui ꞌba ꞌñu= tjinnu kjuatsja xi tjinre kjuaje, kaꞌnda bi ꞌya jó kuixan ngatꞌare kjuatsjabiu. 9 Ngu tisakunu xi ndibanire ngatꞌare kjuamakjainnu, xi tsunire nga teꞌbangiu.

10 Nchja chinga profeta xi kisꞌe nixtjin kuatse jan, xi kitsuyatitjun ngatꞌare kjuanda xi sa̱kunu, kui xi tsjatsaꞌen tsiningiya ꞌba ꞌñu kuamejénre tsabe jótsaꞌen kꞌuangini xuta. 11 Kuamejenre tsabe jó= ku̱an ꞌba mé= nixtjinñu xi ꞌejñatsejen Isennixtjintsjere Cristo, ngatꞌa Isennixtjintsjio xi tsikꞌejñajinre nchja chinga profetabiu kitsuyatitjunre ngatꞌare kjuanaꞌen xi tjinnere nga kjuaꞌaxtiu Cristo ꞌba ko kjuaje xi sa̱kure nga jaskanñu. 12 Tunga Naꞌenchana yakutsejenre nchja chinga profetabiu nga en xi inyatsuya bi kjuanda tseꞌe, tusa ꞌba kitsu nga tu kjuanda tsojon. ꞌBa ngandaꞌe kibiu= xi ꞌba nde kitsuyanu xi kitsikjaꞌaxtiuyanu en ndare Naꞌenchana ko kjuaꞌñure Isennixtjintsje xi kjinikasenni ngankꞌaa. ꞌBa kaꞌnda ankjele ꞌñu mejénre skutsejenꞌa mé= xi tjima.

13 ꞌBamani, tikꞌejñandañu kjuafaꞌetsjennu. Nda tikjaꞌetsjion nga kje ñaꞌanjíun tsajmi ꞌba chuya_ru kjuanda xi sa̱kunu nga kuakutsejen yojore Jesucristo. 14 ꞌBa tiꞌon yojonu joni kiꞌndi xi tsikꞌetjusun. Bi nde ñaꞌanñu kjuachꞌo xi kuamejénre yojonu ngandaꞌeñu, nga kje makjainjínnu ngatꞌare Naꞌenchana. 15 Tusa ꞌba nde jun tsje tetsubo nga siꞌon tume yejeñu, jotsaꞌen tsje kuán xi kinchjanu. 16 Ngu ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana: “Tsje ngatjamo, ngatꞌa tsjeña̱ an.”

17 ꞌBa Naꞌenchana saꞌenre kjua xuta jotsaꞌen nga kitsaꞌen nga jngu jngu. Kui bi kabi tsiko xuta. ꞌBa tsa kui xi “Naꞌen” ꞌmi_ru, chakun kui ꞌbatsaꞌen tetsubako yojonu jotjin nixtjin xi kuetsumasun ngiso ngasunꞌndebi. 18 Ngu ꞌyañu mé= xi kuachjintjaiñu nga kuando, tuxi bi nde ꞌbatsaꞌen kuetsubañu jotjin kjuachinga xi tsajain ndiyare xi ꞌejñanu xuta chinganu. ꞌBa bi kisꞌechjintjaiñu ko oro asa plata xi fekjua, 19 tusa ko fani jinre Cristo xi ꞌñu chji, xi joni jinre chutsanga xi tsajainre xi chꞌo ꞌba xi niki tsje. 20 Nga kje majín ngasunꞌndio, jaꞌba je kisꞌendatitjun mé= xi saꞌen Cristo, ꞌba nixtjin fetꞌa xi tetsuba ngandaꞌe je yakutsejen yojore nga tu kjuanda tsojon. 21 Ngatꞌare Cristo chun_ru Naꞌenchana, xi kitsikjaꞌaya nganire Cristo ngajinre mikꞌen ꞌba kitsjare kjuaje. Kui= kjua tjinninu kjuamakjain ꞌba chuya_ru xi nda ngatꞌare Naꞌenchana.

22 Ngandaꞌe nga tenikꞌetjusun en xi kjuakixi, ꞌba=tsaꞌen je kuatsjeni inimanu, tuxi simejenñu ntsꞌio ko ngayéje inimanu. Kui kjua timején kjuakixiñu xingiu ko ngayéje inimanu ꞌba ko ngayéje ngaꞌñunu. 23 Ngu jun je kitsin xatse ngañu ꞌba bi jotsaꞌen tsin xuta xi fesun. Tusa kitsin xatse ngañu ngatꞌare enre Naꞌenchana xi bi ꞌme, xi tijñakun ꞌba xi kꞌuejña kaꞌnda ngantsjai nixtjin. 24 Ngu ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

Ngatsiꞌi xuta,

jo=ni xka ngijña xi tjin.

ꞌBa ngayéje kjuajere,

jo=ni naxure xka ngijño.

ꞌBa xka ngijño xí= ꞌba jen naxure,

25 tunga enre Naꞌenchana kꞌuejña kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

ꞌBa kui enbiu, en nda xi je jaꞌaxtiuyanu jun.

2

1 ꞌBamani, tꞌejñatꞌaxinñu ngayéje kuya kjuachꞌo, kjuamaña, kjuajonkjain, kjuaxin kakun ꞌba ko kjuanikꞌaxki. 2 Ngatjamo joni kiꞌndixu xi ꞌñu mejénre ndachiki. ꞌÑu ngatatsu inimanu ndachiki xi ꞌñu tsje kjin, xi tsja ngaꞌñure kjuafaꞌetsjennu, tuxi ku̱achañu kaꞌnda nga kꞌuangiu yaꞌa. 3 Ngatꞌa je kichutꞌo jó tjin kjuandare Naꞌenna.

4 Titiñatꞌa_ru Naꞌenna xi joni jngu ndiojo xi tijñakun xi xuta ꞌejñatꞌaxin. Tunga Naꞌenchana kiskjaꞌajin ndiojobiu ꞌba ꞌñu= chjire ngixkun kui. 5 ꞌBa jun jo=ni ndiojo xi tjindukun ngayeje, xi tjimandakoni jngu ningu ña tijña Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Kitsaꞌennu naꞌmi tsjere Naꞌenchana, tuxi ngatꞌare Jesucristo kuaꞌeñu chje xi kuetsunu Isennixtjintsjio, chje xi ku̱atsjare Naꞌenchana. 6 Ngu ꞌba=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana:

An kꞌuejñaa̱ nangi Sión jngu ndiojo xi sꞌengi xjo,

xi kichjaꞌajin ꞌba xi ꞌñu chji.

Xuta xi ku̱akjainre ngatꞌare ndiojobiu,

niñajanni sa̱kure kjuasuba.

7 ꞌBa ꞌñu= chjire ndiojobiu ngatꞌare jun xi makjainnu. Tunga ngatꞌare xi bi makjainre, ꞌbetjusun ña ꞌbitsaꞌen kuaꞌindutꞌa:

Ndiojo xi ꞌejñatꞌaxin nchja chjinexjo,

kui xi je kuánni ndiojo xi sꞌengi xjo.

8 ꞌBa ꞌba=nde ꞌbetjusun kibi ngayeje:

Jngu ndiojo xi satengi xuta,

jngu naxi xi tsaꞌen nga xuta ká.

Satengi= xutabiu ngatꞌa bi tsikꞌetjusun ion. ꞌBa ꞌba=tsaꞌen jaꞌba je kisꞌenda ngatꞌare xutabiu.

9 Tunga jun bi kuon joni xutabiu. Tusa xuta xi kichjaꞌajin kuon, naꞌmire rey, jngu naxinanda tsje, xuta xi je kuatseꞌe Naꞌenchana. ꞌBa= kjinikonu, tuxi kꞌueyañu nijmi ngatꞌare kjuandare xi kinchjanu. Ngatꞌa Naꞌenchana kinchjanu tuxi kꞌuetukajinñu ña jñu ꞌba kuitjasꞌion ña kui tsjatsaꞌen tsitsejen. 10 Jun ninga bi naxinanda kikꞌinnu nixtjin kuatse jan, tunga ngandaꞌe je kuon naxinandare Naꞌenchana. Bi jaꞌanima_ru nixtjin kuatse jan, tunga ngandaꞌe je faꞌanima_ru.

11 Jun ntsꞌia̱ xi ꞌñu tsimején_nuu̱ xi xin nanginu ꞌba xi tetsumasun ngaꞌe ngasunꞌndio, ꞌbetsꞌa_nuu̱ nga tꞌechjaꞌnde_ru yojonu ngatꞌare kjuachꞌo xi nimijíon ngaꞌe ngasunꞌndio, xi kjanko inimanu. 12 Nda tangiko yojonu ngajinre xuta xi bi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana. Ninga chꞌotsaꞌen inyanchja ngatꞌanu nga tsu nga chꞌo teñoꞌon, tunga nga skue tsajmi nda xi teñoꞌon, sikixiya nga Naꞌenchana tjinre kjuaje nixtjin nga kui skuiꞌa kuenda.

13 Ngatꞌa tseꞌeru Naꞌenna, kui kjua ngisa ngiꞌnde tekoñu yojonu ngixkun ngatsiꞌi xutaxa xi tjin ngaꞌe ngasunꞌndio. ꞌBa ꞌba nde tiꞌon ngixkun rey xi ngaku ngayeje, 14 ꞌba ꞌba nde tiꞌon ngixkun chikun xi rey tsikasen nga tsikjaꞌa kjuanima xi majngikjua ꞌba nga nkꞌa ꞌbaxje xi nda tsaꞌen. 15 Ngatꞌa xi mejénre Naꞌenchana, kui= nga siꞌon xi nda meni kꞌuechjañu tsꞌa xuta chi̱kun xi bi mankjinre ngatꞌare Naꞌenchana xi inyatsu nga chꞌo teñoꞌon. 16 Ndainu yojonu ngixkun Naꞌenchana, tunga bi nichjon kjuandaibiu nga kuaꞌeꞌnde_ru yojonu nga siꞌon xi bi nda. Tusa tetsubo joni chuꞌndare Naꞌenchana. 17 Chaxuto ngatsiꞌi xuta. Timijón xi ntsꞌia mani. Ngatjaꞌyakun Naꞌenchana. Chaxuto xi rey ngayeje.

18 ꞌBa jun chuꞌnda xi tsaꞌexa ngaya ndaba kjaꞌe xuta, ngisa ngiꞌnde teko yojonu nga teꞌyaxuto xi nainu, ꞌba bi tsa tu kui sa ngixkun xi nda xuta ꞌba xi nda tsikonu, ꞌba=nde ngixkun xi ꞌñu mejennu ngayeje. 19 Ngu Naꞌenchana nda= nchja ngatꞌare jngu xuta xi tsajainre je, tunga tichukjuakore nga tifaꞌa kjuanima ngatꞌa ngajin kjuafaꞌetsjenre tijñajin Naꞌenchana. 20 Ngu, tsa tsinyijio ꞌba ngandaꞌe techjoꞌo kjuanaꞌen, ¿mé= xi tjijennu nga tichukjuakonu? Tunga tsa techjoꞌo kjuanaꞌen ninga nda kjiñoꞌon ꞌba tichukjuakonu, kui=bi xi nda tjin ngixkun Naꞌenchana.

21 Ngatꞌa kjinukjuanu nga siꞌon kibi, ngatꞌa Cristo jaꞌa= kjuanima nga tu kjuanda tsojon. ꞌEjña kusunnu, tuxi kuangitjenngiñu chuba ndsaku. 22 Kui niñajanni kiskjeje ꞌba tuꞌyá tsakꞌonachare. 23 Nga chꞌo kikꞌinre, bi chꞌotsaꞌen kitsingojo ngayeje. Nga jaꞌa kjuanima, bi kitsu nga singojo ngani. Tusa kitsingantsjare yojore Naꞌenchana xi kixi tsaꞌen kjua. 24 Kui fa tsakaꞌanijin jena nga kisꞌetꞌa kru yojore, tuxi eyaña ngatꞌare jio ꞌba kuetsubakuan ngatꞌare xi kixi tjin. Kjiniꞌon=re Cristo, tuxi kuandañu. 25 Ngatꞌa jun jo=ni chutsanga xi kitꞌaxin nixtjin kuatse jan. Tunga ngandaꞌe je tsoꞌbekun ngañu Cristo xi tsikuendanu joni jngu pastor ꞌba xi nda kutsejenre inimanu.

3

1 ꞌBa nde tsaꞌen jun xi yanchjin kuon. Ngisa ngiꞌnde teko yojonu ngixkun xiꞌinnu, tuxi ngatꞌanu sikꞌantjaiyani yojore xiꞌinnu xi bi makjainre enre Naꞌenchana, ninga nijnguú en xuko xi ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana. Sikꞌantjaiya inimare tu ngatꞌare jó teñoꞌon, 2 nga skue jótsaꞌen tsje temeko yojonu nga teꞌyakun Naꞌenchana.

3 Bi tu ngasunnkꞌa yojonu tsjatsaꞌen fando nga ꞌñu kuntsaꞌen kꞌuejion ꞌba nga sichjion tsajmi xi oro ni asa najñu xi tsjakun. 4 Tusa ngatjasꞌe ngajin inimanu xi tsjakun xi bi fekjua. Xi ndibanire jngu inima xi ntꞌekjua ꞌba xi xiu. ꞌBa kui=biu xi ꞌñu chjire ngixkun Naꞌenchana. 5 ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen kitsikun yojore yanchjin tsje xi kisꞌe nixtjin kuatse jan. Kiskunre Naꞌenchana ꞌba ngisa ngiꞌnde kiko yojore ngixkun xiꞌinre ngayeje. 6 Joni Sara. Xi kitsikꞌetjusunre Abraham ꞌba “naina̱” kitsure. ꞌBa kiꞌndire Sara= kuon, tsa nda siꞌon ꞌba bi kjuikun_ru tumeñu xi ku̱atoꞌon.

7 ꞌBa ꞌba nde tsaꞌen jun xi xiꞌin kuon. Nda tikjaꞌetsjion ngatꞌare mé= xi machjenre yanchjinnu nga tetsubako. Chakun, ngatꞌa kui= xi ngisa nimakjua nga ko mare jun ꞌba ngatꞌa jun ko kui ñatjen sa̱kunu kjuandare Naꞌenchana nga kuetsubakun. ꞌBatsaꞌen tetsubako tuxi tumé kꞌuechjaꞌndenire nga xuko Naꞌenchana.

8 Ngu xi fetꞌani, tu jngu tiꞌon kjuafaꞌetsjennu ngatsiꞌu. Ngatjasꞌenu kjuanima kakun ngatꞌare xingiu ꞌba timejénkaño xingiu joni tsa ntsꞌio= mañu. Nda tiko xingiu ꞌba ni̱ma̱ tiꞌon yojonu. 9 Tsa ꞌyá xi chꞌo sikonu, bi chꞌo niko jun ngayeje. ꞌBa tsa ꞌyá xi chꞌo kuetsunu, bi chꞌotsaꞌen ningojo_ru ngayeje. Tusa tichikuntoꞌon. Ngatꞌa kui xa kjinukjuaninu, tuxi sa̱kuninu kjuachikuntaꞌen.

10 Ngu ꞌbi=tsaꞌen kuaꞌindutꞌa:

Xi mejénre sitsja nga kꞌuejñakun,

ꞌba mejénre nga nda kjuaꞌare nixtjin,

ngatꞌechjaꞌndere najenre nga kuinchja en xi chꞌo tsu,

ꞌba ko tjiuxintsꞌa nga kuinchja en ndesu.

11 Ngatasentꞌaxinre xi chꞌo,

ꞌba ngatatsaꞌen xi nda.

Ngatangisjai kjuaxiu ꞌba ngatitjenngi.

12 Ngu tuxkun Naꞌenchana kutsejenre xuta xi kixi tsaꞌen,

ꞌba basen ñojonre nga fako,

tunga bi nda kutsejenꞌa xi chꞌo tsaꞌen.

13 ¿ꞌYá= xi ku̱an chꞌo sikonu, tsa ko ngayéje inimanu tu xinda ku̱amejénsanu siꞌon? 14 Tunga ninga tsa kjuinikjaꞌanu kjuanima nga teñoꞌon xi kixi tjin, ¡ndaxunu! Tuꞌyá kun_ru ꞌba bi fatsekun ngayeje. 15 Tusa chakun Cristo ngajin inimanu nga kui xi Naꞌenna, ꞌba tꞌejñandantsjo yojonu nga singojo_ru ngatsiꞌi xi skuiningiyanu ngatꞌare xi techuya_ru xi sjana Naꞌenchana. 16 Tunga ni̱ma̱ ꞌnaxjo yojonu ꞌba ngatjasꞌenu kjuaxuta nga ꞌba siꞌon. ꞌBa tsje ngatꞌe kjuafaꞌetsjennu, tuxi nde enre saꞌenni nga ku̱asubare xi chꞌo tsikꞌaxkinu ngatꞌare jótsaꞌen kixi temeko yojonu ngatꞌare Cristo.

17 Ngatꞌa ngisa= ndani nga xjaꞌa kjuanima tu ngatꞌare nga teñaꞌan xi nda, tsa ꞌbatsaꞌen mejénre Naꞌenchana, tu ꞌbani nga xjaꞌa kjuanima nga siꞌan xi chꞌo. 18 Ngatꞌa Cristo jaꞌa kjuanima ngayeje nga jngu kaꞌa fani kꞌen tu ngatꞌare jena. Xi kixi jaꞌa kjuanima ngatꞌare xi bi kixi, tuxi kikonina ngixkun Naꞌenchana. Kui kꞌen nga tsakaꞌa yojo, tunga kjinikjaꞌaya nganire ngatꞌare Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

19 ꞌBa ngatꞌare Isennixtjintsjio kikeꞌere nijmi isennixtjin xi tjinduꞌñu. 20 Xi bi kitsikꞌetjusun enre Naꞌenchana nixtjin kuatse jan nga tsikꞌejña Noé, nga Naꞌenchana yakure kjuatsejndare nga kiskuya nga tiꞌbenda barku Noé. Ngatꞌare barkubiu chuba xuta tsꞌangi. Jin sani tsꞌangi ngajin nando.

21 Kui nandabiu ꞌbejñatsejen nga kui kusunre nanda xi satendakoña. Ngatꞌa nga satenda, ꞌbangi=ña. Tunga bi tsunire nga tjuxin kjuajndire yojona. Tsu=nire nga teminyisja nga tsje ngatꞌe kjuafaꞌetsjenna ngixkun Naꞌenchana. ꞌBangi=ña nga satenda tu ngatꞌare nga jaꞌaya nganire Jesucristo. 22 Xi tsijin ngankꞌaa ꞌba tijña ngate kixire Naꞌenchana, ña tibatexumare ankjele, xi tjinre xa ꞌba ko xi tjinre kjuaꞌñu.

4

1 ꞌBamani, tꞌéjin kakun nga jaꞌa kjuanima Cristo ngajin yojore ꞌba=tsaꞌen taꞌe_ru kjuaꞌñu yojonu nga kuetsubando nga xjoꞌo kjuanima ngayeje. Ngu xi je jaꞌa kjuanima ngajin yojore ngatꞌare Cristo, je ꞌejñatꞌaxin jio ngayeje. 2 ꞌBa nixtjin xi kꞌuejñakun ngisa bi nde sikꞌetjusunni jo tsu yojore xuta, tusa jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana. 3 Je= jaꞌa jotsaꞌen tsiketsubo nixtjin kuatse jan, nga tsiketsubo jotsaꞌen matsjare ꞌbendu xuta xi bi be Naꞌenchana, nga kitsaꞌeꞌnde_ru yojonu nga kjiñoꞌon tumeñu, kjinikꞌetjusun_ru kjuachꞌo xi kitsu yojonu, kuachꞌiu, kikaꞌe_ru kjuatsja yojonu, ꞌñu kjiꞌyu ngajin jngu sꞌi, ꞌba kjiꞌyakun naꞌen chꞌokun xi ntsja xuta kuandakoni.

4 ꞌBa tu ꞌba=mare xutabiu nga bi nde tu jngu ndiya mangikoñu nga inyatsaꞌen kjuachꞌo xi kitsingantsjare yojore. ꞌBa ngandaꞌe chꞌotsaꞌen inyachjani ngatꞌanu. 5 Tunga tjinne=re nga sja kuenda ngixkun Naꞌenchana. Xi je tijñanda nga saꞌenre kjua xi tjindukun ko xi je jesun. 6 Ngatꞌa kui= kjua ꞌba nde kisꞌeyanire nijmi en ndare Naꞌenchana xi je jesun, tuxi ninga je kjiñaꞌanre kjua joni xuta ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen nga tsakaꞌa yojo, ku̱an kꞌuendukunni joni isennixtjin jotsaꞌen tijñakun Naꞌenchana.

7 Je tjima tiña nixtjin nga kjue ngayéje xi tjin. Kui kjua nda tinkjinni_ru kakún ꞌba bi nikjaꞌayo nga xuko Naꞌenchana. 8 ꞌBa kibi= xi ngisa chjire. Nga ko ngayéje inimanu timejénkaño xingiu, ngatꞌa kjuanimejen ꞌñu= tse je tsichajun. 9 Tsja ngatꞌenu nga kuaꞌe_ru ngaꞌnde ngaya niꞌyanu xi fechukunu. 10 Jotjin kjuanda xi kisakunu ngatꞌare Naꞌenchana nga jngu jnguu, ꞌbatsaꞌen tichjon nga kuiseko xuta xi kjaꞌere. Ngatꞌa tjinne=re nga nda sichjon nga jngu jngu kuya kjuanda xi kikaꞌenu. 11 Tsa tjin xi sikjaꞌaxtiuya, ngatatsikjaꞌaxtiuya jo tsu enre Naꞌenchana. Tsa tjin xi mejénre kuatesinre kjaꞌe xuta, ngatatesinre jotjin ngaꞌñu xi tsjare Naꞌenchana. ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngatꞌare ngayéje xi siꞌon sa̱kure kjuaje Naꞌenchana ngatꞌare Jesucristo. Xi ꞌbakore ngayéje kjuaje ko kjuaꞌñu kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa ngatjama.

12 Jun ntsꞌia xi tsimijaa̱n, bi ngatjamakunnu mé= xi tematoꞌon nga ꞌñu tichutꞌayakonu, tsa tjimanu xi bi tjinni nga ku̱annu tsakaiñu. 13 Tusa tsja ngatjasꞌenu nga tisakutꞌanu kjuanaꞌenre Cristo, tuxi ꞌba nde ꞌñu tsja sꞌe̱ninu nixtjin nga sꞌe̱jñatsejen kjuajere ngayeje. 14 Tsa chꞌo ꞌminu ngatꞌa makjainnu ngatꞌare Cristo, ¡ndaxunu! Ngatꞌa ngajinnu tijña Isennixtjintsjere Naꞌenchana, Isennixtjintsje xi tjinre kjuaje. 15 Bi ꞌba ngatjama ngajinnu joni xi tifaꞌa kjuanima ngatꞌa kitsikꞌen asa cheje kitsaꞌen asa chꞌo kitsaꞌen asa kitsungijin yojore kjua xi bi kui ꞌbakore. 16 Tunga tsa tifaꞌa kjuanima ngatꞌa makjainre ngatꞌare Cristo, bi ngatjamasubare. Tusa ngatatsichjire Naꞌenchana ngatꞌa xutare Cristo ꞌmire.

17 Je tjimatiña nixtjin nga saꞌen kjua Naꞌenchana, ꞌba kꞌuetutsꞌinre ngajinre xutare. ꞌBa tsa ꞌbatsaꞌen je tjisꞌetutsꞌinre ngajinna, ¿jó ngisa bi ꞌba ku̱ataꞌen xi bi inyamakjainre en ndare Naꞌenchana? 18 ꞌBa tsa xuta xi kixi naꞌen ꞌbangi, ¿jó fa ngisa bi ku̱ataꞌen xi bi bekun Naꞌenchana ko xi inyakjeje? 19 ꞌBamani, xi inyafaꞌa kjuanima jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana, janda ngatatsaꞌen xi nda ꞌba ngatatsingantsja yojore Naꞌenchana xi kitsaꞌen tsiꞌi xuta. Ngu kui xi ma chunre.

5

1 Teꞌbene_ra̱ nchja chingare xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana xi tjin ngajinnu, an xi ꞌba nde xuta chinga kuáa̱n ngajinre xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, xi ko tuxkun tsabeni kjuanaꞌenre Cristo ꞌba xi ꞌba nde sa̱kutꞌare kjuaje xi sꞌejñatsejen. 2 Tikuendo chutsangare Naꞌenchana xi kjiningantsjanu. Tunga bi joni tsa tjisꞌenenu nga ꞌba siꞌon, tusa ko kakún nini nga sikuendo jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana. Tikꞌetjusun xanu bi ngatꞌare tsa kuejennu ton, tusa ngatꞌa ꞌñu mejénnu siꞌon xi matsjare Naꞌenchana. 3 Bi ꞌñu jme_ru xuta xi tenikuendo. Tusa tꞌejña_ru kusun jótsaꞌen kueko yojore chutsangare Naꞌenchana. 4 Meni nga kuakutsejen yojore xi ngakure fa xi tsikuenda chutsanga, sa̱kunu chji xi kjuajeni xi bi fe.

5 ꞌBa ꞌba nde jun xi nchja nisti kuon. Ngisa ngiꞌnde teko yojonu ngixkun nchja chingare xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana. ꞌBa ngatsiꞌu ngiꞌnde tekokaña_ru yojonu xingiu, ngatꞌa: “Naꞌenchana tsukine= xi nkꞌa kakun, tunga tsjare kjuanda xi ni̱ma̱ ꞌbaxje yojore.”

6 Kui kjua ni̱ma̱ ꞌnaxjeñu yojonu ngi kjuaꞌñure Naꞌenchana xi ꞌñu je, tuxi kui nkꞌa sikꞌejñaninu nga kjuaꞌe nixtjin nga sikjaꞌetsjen nga nda tjin. 7 Tingantsja yeje_ru Naꞌenchana ngatꞌare xi tjimafonu, ngatꞌa kui= xi tsikuendanu.

8 Nda tikjaꞌetsjion nga kje ñaꞌanjíun tsajmi ꞌba tetsubakunntsjo. Ngatꞌa chanayiu xi stikenu tsuba joni tjiuxa xi tjixuyare nga timangisjai xuta xi skine. 9 ꞌÑu tetsuba_ru chanayiu, ꞌba nde ꞌñu tinyo ngatꞌare kjuamakjainna. Ngatꞌa ꞌyañu nga ndekuini kjuanaꞌen xi inyakakore ntsꞌio xi tjin jo kjiꞌi ngasunꞌndio.

10 Naꞌenchana xi tsjana ngayéje kuya kjuanda kinchja=na ngatꞌare Jesucristo tuxi sa̱kunina kjuajere xi bi fetꞌa. ꞌBa jaskan nga je chuba nixtjin kichjoꞌo kjuanima, kui fani suba sitsjekjinnu, kixi sikꞌendunu, sja ngaꞌñunu ꞌba ꞌñu sikinyanu. 11 Ngatjasꞌere kjuaꞌñu kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa ngatjama.

12 Silvano xi joni ntsꞌia̱, xi mana̱ nga jngu xi kixi fiko xare, kui tsakasekona̱ nga kitsiꞌindaa̱ xujun chibi. ꞌBa ꞌbatsaꞌen tefakoya_nuu̱ ꞌba xinyakixi_nuu̱ nga xi kuaꞌindutꞌa ngaꞌe, kjuandare Naꞌenchana xi kjuakixi=. Ngu kixi tinyajiun kjuandabiu tsuꞌba.

13 Inyatsikasennu kjuateꞌnda xi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana xi tjin naxinanda Babilonia, xi Naꞌenchana kiskjaꞌajin joni jun. ꞌBa Marcos xi joni kiꞌndina̱ fa mani ngatꞌare kjuamakjainna, ꞌba nde titsikasennu kjuateꞌnda ngayeje. 14 Titeꞌnda_ru xingiu ko kjuanimejen xi ndibanire Cristo.

Ngatjasꞌenu kjuaxiu ngatsiꞌu xi tu jngu mako Cristo.

2 PEDRO

1

2

3

Xujun xi majóni xi kitsikasen San Pedro

2 PEDRO

1

1 An, Simón Pedro, xi tetsaꞌexatꞌa_ra̱ ꞌba xi apóstore Jesucristo, tetsikasen_nuu̱ xujunbi jun xi je tjinnu kjuamakjain xi tsjatsaꞌen xi joni tsajain. Kisakunnu kibiu ngatꞌare Jesucristo xi tsikꞌangina ꞌba xi Naꞌenchana= mani. Xi tsikixina ngixkun Naꞌenchana.

2 ꞌÑu ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu ngatꞌare nga nda ꞌyo ngatꞌa tseꞌe Naꞌenchana ko Jesucristo xi Naꞌenna mani.

3 ꞌBa Naꞌenchana kinchjana̱ ngatꞌare kjuajere ko kjuandare. ꞌBa tu ngatꞌare= nga nda ꞌya xi kinchjana̱, ꞌbatsaꞌen ko kjuaꞌñure kitsja yejena xi machjenna, tuxi kuetsubakunña ꞌba tuxi xiakunña Naꞌenchana. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsjanina mé= xi kitsja en nga sja, xi ꞌñu chjire ꞌba xi ꞌñu je, tuxi ꞌbatsaꞌen kuisentꞌaxinni_ru kjuachꞌo xi tsu inimare xuta, mé= xi titsikjetsun ngasunꞌndio, tuxi sa̱kutꞌaninu nga kuetsubakun jotsaꞌen tijñakun Naꞌenchana.

5 Kui kjua tꞌeneni_ru yojonu nga ꞌbitsaꞌen kuetsubo. Nga makjainnu tꞌesun_ru nga kixi kueko yojonu. ꞌBa nga kixi kueko yojonu tꞌesun_ru nga nda xio xi tseꞌe Naꞌenchana. 6 ꞌBa nga nda xio xi tseꞌe Naꞌenchana tꞌesun_ru nga ku̱annu kꞌuechjon_ru yojonu xi tjin ngasunꞌndio. ꞌBa nga ku̱annu kꞌuechjon_ru yojonu tꞌesun_ru nga sꞌe̱nu kjuatsejnda. ꞌBa kjuatsejndanu tꞌesun_ru nga teꞌyakun Naꞌenchana. 7 ꞌBa nga teꞌyakun Naꞌenchana tꞌesun_ru nga simijíon xi ntsꞌio mani. ꞌBa nga simijíon xi ntsꞌio mani tꞌesun_ru nga sꞌe̱nu kjuanimejen.

8 Ngatꞌa tsa ꞌbitsaꞌen kuetsubo ꞌba ꞌba siꞌanntsjo, ngisa= tse xia ngiso mé= xi ꞌyo ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo ꞌba siꞌon xi nda. ꞌBa bi tuxkia kuetsubo yaꞌa. 9 Tunga xi bi ꞌbatsaꞌen tjindu, kui xi bi nda matsejenre ꞌba xi ka. Je= kitsichiyajin nga kuatsje ngatꞌare je xi kisꞌere nga ndaꞌeñu.

10 ꞌBamani ntsꞌia̱, ngisa taꞌe ngaꞌñu_ru yojonu nga kuakutsijion nga kjuakixi= nga Naꞌenchana je kinchjanu ꞌba kiskjaꞌajinnú. Ngu tsa ꞌbatsaꞌen kuetsubo, niñajanni sko. 11 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌñu tsjatsaꞌen kuaꞌeꞌndenu nga kuitjasꞌion ña batexumantsjai Naꞌenna Jesucristo xi tsikꞌangina.

12 Kui= kjua tejñandantsjaiña̱ nga sikjaꞌetsjenyanu kibi, ninga tsa je ꞌyo asa je kixi tenyajiun kjuakixi xi je kisakuyanu. 13 An kjinena̱ nga sikjaꞌetsjenyanu kibiu ꞌba nga ꞌbatsaꞌen siꞌñaa̱ takún, yejerañu tejñakun ngisaa̱. 14 Ngatꞌa je ꞌbia̱ nga je mején kꞌuejñaa̱ yojobi, jotsaꞌen ꞌejñatsejenna̱ Naꞌenna Jesucristo. 15 ꞌBa nde kꞌuene_ra̱ yojona̱ nga nda saꞌaa̱n kibiu, meni ku̱an sikjaꞌetsjenyantsjaiñu nga bi nde tejñaña̱.

16 Ngatꞌa bi tsangitjengi_ri̱ en chinga xi ꞌbaxjenikuni xuta, nga kikꞌee̱ nijmi ngajinnu ngatꞌare kjuaꞌñure Naꞌenna Jesucristo= ꞌba nga jótsaꞌen kjuaꞌe ngani. Tusa ko tuxkuii̱n kjiꞌyani̱ kjuajere. 17 Ngatꞌa Naꞌenchana kitsaꞌen nga Jesucristo kjuikuncha ꞌba nga sꞌe̱re kjuaje, nga kjinuꞌyare jndare Naꞌenchana xi niki tjinre kjuaje xi kitsu: “Kui=bi Kiꞌndina̱ xi ꞌñu tsimijaa̱n xi ꞌñu tsja mana̱ ngatꞌare.” 18 Ji̱n fani suba kjinuꞌya_ri̱ jndabiu xi jenndejenni ngankꞌaa, kionga tsiketsubako ngisai Jesucristo ña tijña tjenngi xi tsje.

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngisa ma chun_ra en xi kinchja nchja chinga profeta. ꞌBa nda= ñoꞌon nga nikꞌetjusun ion. Jo=ni ndiꞌi xi tibaꞌna̱ ña jñu, ꞌnda nga sꞌe̱ isen nixtjin nga manyujun ꞌba niñu xi matsejen nga tajñu nga sitsejen ngajin inimanu. 20 Kibi= xi ngisa kꞌuejin kakun. Nimé xi kitsu nchja chinga profeta, xi kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana, ndibanire kjuafaꞌetsjenre xuta. 21 Ngu niñajanni jotsaꞌen mejénre tsu xuta jendibani en xi kinchja nchja chinga profeta. Tusa xuta tsjere Naꞌenchana kitsuya enre, jotsaꞌen kitsikinchja Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

2

1 Tunga ꞌba nde kisꞌe ngajinre naxinando profeta xi ndesu, jotsaꞌen ꞌba nde tsaꞌen sꞌe̱ ngajinnu chamaestru ndesu. Ko kjuamaña kuakuya xi bi kjuakixi, ꞌba enre ku̱an sikjetsunnu. Bi tsikixiya ngatꞌare Naꞌenna xi ꞌechjintjai̱. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana taꞌa sikjekjua. 2 ꞌBa nkjin= ku̱an xi kuetjenngi kusunre nchjabiu, ꞌba saꞌen jotsaꞌen tsjaꞌndere yojore nga tsaꞌen tume xi chꞌo tjin. ꞌBa tu ngatꞌare nchjabiu= chꞌotsaꞌen kjuinukjua ngatꞌare ndiya xi kjuakixi. 3 ꞌBa ngatꞌa ꞌñu mejénre ton, kui kjua kꞌuejñuninu nga kꞌuaxjetꞌanu ton nga ko en ndesu xi tu kui ꞌbaxjenikunii̱. Tunga je ndaꞌe tijñandani xi skanineje nchjabiu. ꞌBa xi sikjekjua bi kjijñafe.

4 Ngatꞌa Naꞌenchana bi kitsichatꞌare ankjele xi kiskjeje. Tusa ꞌetsojojin ngaꞌnde ña faꞌa kjuanima xuta. Kio kitsikꞌenduꞌñu ña jñu chun, tuxi tjindutjoni kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga saꞌen kjua Naꞌenchana. 5 Ninga bi kitsichatꞌare xuta xi kisꞌe nixtjin xi ꞌñu kuatse jan ngayeje. Tusa ko nanda kitsikjekoni xuta xi bi tsabekun. Tunga Noé xi kitsikjaꞌaxtiuya ngatꞌare xi kixi tjin, kitsikꞌangi= ꞌba ngiyatu ngisa xuta xi kjaꞌere.

6 ꞌBa nde Naꞌenchana kitsaꞌenre kjua nga kitsikje naxinanda Sodoma ko Gomorra kaꞌnda nga chojo kitsaꞌen. ꞌBa ꞌba=tsaꞌen ꞌejña kusunre mé= xi ku̱ataꞌen xuta xi bi skuekun kui. 7 Tunga kitsikꞌangi Lot, xi jngu xuta kixi xi on kuánre ngatꞌare jótsaꞌen tsikꞌendu xuta chꞌokun xi kitsjaꞌndere yojore nga kitsaꞌen tumeñu. 8 Ngu xuta kixibiu xi tsikꞌejñajinre xutabiu, nyujun nyujun ꞌñu on kuánre inima kixire nga tsabe ꞌba nga kjintꞌe kjuachꞌo xi kitsaꞌen xutabiu.

9 ꞌBamani, be= Naꞌenchana jótsaꞌen sikꞌangi ngajinre kjuachutꞌayako xuta xi bekun kui. ꞌBa be= jótsaꞌen sikꞌendutjo xuta chꞌokun xi tjinnere nga kjuaꞌa kjuanima kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua. 10 ꞌBa kui fa xi ꞌñu kjuaꞌa kjuanima xi tjindujin kjuachꞌo xi tsu yojore ngaꞌe ngasunꞌndio ꞌba xi ꞌbejñatꞌaxin kjuaꞌñure Naꞌenchana. Xtankoni ꞌba ma kakun nga tsaꞌen tumeñu xi chꞌo tjin. Bi tsakjun nga chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare kjuaꞌñu xi tjin. 11 Tunga ngatꞌare ankjele, ninga tsa ngisa tjin ngisare ngaꞌñu ko kjuaꞌñu nga ko mare xutabiu, bi chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare kjuaꞌñubiu ꞌba bi baneje ngixkun Naꞌenchana.

12 Tunga ngatꞌare xutabiu, jo=ni tjiuba. Tsajain kjuafaꞌetsjeénre. Tu chubatsaꞌen tjindu nga tsaꞌen mé= xi ndiba subare kakun. Kitsin tuxi kjuindubani ꞌba kjuinikꞌen. Kui tu chu̱ba̱ chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare mé= xi bi mankjinre. Kui kjua kjuinikjeni joni tjiuba. 13 Kuaꞌe ngojore chjire kjuachꞌokun xi kitsaꞌen. Tsikjaꞌetsjen nga tsja sꞌe̱re nga tsitsjajin kjuatsja xi tsaꞌenjun tsaꞌentꞌa kaꞌnda nga nixtjin. Xutabiu jo=ni jndi ꞌba ko xa̱ nga tjindu ngajinnu. Kaꞌnda tsitsjajin kjuamañare nga kjenkonu.

14 Bi ma be jngu chjun tu je chꞌotsaꞌen inyatsikjaꞌetsjen. Bi fejndare nga tsaꞌen je. ꞌBonachare xuta xi bi kixi inya. Kitsikutꞌaya yojore jótsaꞌen ku̱an sꞌe yejere. Kjuaꞌa= kjuanima xutabiu. 15 Je kitꞌaxinre ndiya xi kixi ꞌba kichaja nga kitjenngi ndiya xi kijiya profeta Balaam kiꞌndire Beor. Balaam kitsimején= nga kuejenre ton nga saꞌen xi bi nda. 16 Tunga kichjutiko ngatꞌare jere kionga jngu chaburru xi bi mare nchja kinchja nga tsakaꞌa jndare xuta ꞌba ꞌechjaꞌndere Balaam nga janda saꞌen kjuaska xi titsaꞌen.

17 Kui xutabiu jo=ni ngaꞌnde ña tju nanda tunga tsajainre nanda asa yufi xi fiko ntjoꞌñu. ꞌBa ꞌbatsaꞌen Naꞌenchana je ꞌendare jngu ngaꞌnde ña ꞌñu jñu chun, ña tjinnere nga kꞌuendu kaꞌnda ngantsjai nixtjin. 18 Ngu nchja= en nkꞌa kakun xi tsajainre ndiyare. Bakuya nga ma ñaꞌan kjuachꞌo xi tsu yojore xuta ꞌba nga ma ñaꞌan tumeñu. ꞌBa=tsaꞌen ꞌbonachare xi saꞌe tsꞌaxjexinre yojore ngajinre xuta xi kitꞌaxin ndiya xi tseꞌe kjuakixi. 19 ꞌBa tsu nga sindai xuta, ninga kui fa tjindujinꞌñu jere xi sikjetsun. Ngatꞌa tsa jngu xuta tsjaꞌnde nga nitumeñu kjua batexumare, je tsikꞌejñajinꞌñu kjuabiu.

20 Ngu xuta xi je bexkun Jesucristo xi Naꞌenna mani ꞌba tsikꞌangina, ꞌba=tsaꞌen je tsꞌaxjexinre yojore kjuachꞌo xi tjin ngasunꞌndio. Tunga tsa kꞌuatjijinꞌñu ngani kjuachꞌobiu ꞌba ꞌba=tsaꞌen kuatexumare, ꞌba=tsaꞌen ngisa chꞌo ku̱an ngisa nga ko mare nga titjunre. 21 Tusa ngisa nda tjin ngatꞌare kui tsa bira tsabe ndiya xi tseꞌe kjuakixi, ngatꞌa nga je tsabe, tusa kitꞌaxin=ngare kjuatexuma tsje xi kikaꞌere. 22 ꞌBa ngatꞌare xutabiu ꞌbetjusun en kjuakixi xi tsu: “Tjiunaña nde kjineya ngani ndafesure, ꞌba tjiuchinga xi je kamindu nde fikꞌetjikjajin ngani ndasijiu.”

3

1 Jun xi tsimején_nuu̱, kui xujunbi xi majóni xi tetsikasen_nuu̱. Ngojó xujun xi kitsiꞌindu_nuu̱ tsikjaꞌetsjenyanu ngatꞌare kibiu, tuxi siꞌñuña̱ kakun nga kixi sikjaꞌetsjion. 2 Tikjaꞌetsjenyo ngatꞌare en xi kinchja nchja chinga profeta tsje xi kisꞌe nixtjin kuatse jan ko kjuatexuma xi yakuyanu nchja chinga apóstol, kjuatexuma xi tseꞌe Jesucristo xi Naꞌenna mani ꞌba xi tsikꞌangina.

3 Kibi= xi ngisa kꞌuejin kakun. Nga nixtjin xi je fetꞌani sꞌe̱= xi kꞌuendujin kjuachꞌo xi tsu yojore nga kuejnuke tumeñu. 4 ꞌBa kuetsu: “¿Ná kijini en xi kitsu nga kitsja tsꞌa, nga Cristo kjuaꞌe ngani? ꞌNda nixtjin nga je jesun xuta chingani̱ ꞌba kaꞌnda ngandaꞌe, tojo ꞌba=chun ngasunꞌndio ꞌnda nga kjisꞌetutsꞌinre.” 5 Xutabiu bi mejénre sikjaꞌetsjenya nga nixtjin kuatse jan nga ko en xi ꞌetjuni tsꞌa Naꞌenchana ꞌendakoni ngankꞌaa ko tꞌanangiu. Nangibiu ꞌetjujin nando ꞌba ngatꞌare nando= kisꞌejña. 6 ꞌBa ngatꞌare nandare tsiꞌñu xi tsaꞌa kitsikjekjua nangi xi kisꞌe nixtjin kuatse jan. 7 Tunga ngatꞌare ngankꞌaa ꞌba ko tꞌanangi xi tjin ngandaꞌe, kui= xi ndekuini enre Naꞌenchana tijñatjore, tuxi kuitini. Tisꞌejñatjo= ꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin nga ku̱anre kjua ꞌba nga sikje xuta xi bi bekun kui.

8 Tunga bi nichiyajiun kibi, jun xi tsimején_nuu̱. Ngatꞌare Naꞌenchana jngu nixtjin jo=ni jngu mi nu ꞌba jngu mi nu jo=ni jngu nixtjin. 9 Bi tsa titsikꞌandaya Naꞌenchana nga sikꞌetjusun mé= xi kitsu nga kitsja tsꞌa, jotsaꞌen tsikjaꞌetsjen yakꞌa xuta. Tusa tjisꞌere kjuatsejnda ngatꞌanu, ngatꞌa bi mejénre nga tjin xi cha̱ja. Tusa mejénre nga ngatsiꞌi xuta ngatatsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba ngatjaꞌe ngani ngixkun kui.

10 ꞌBa jotsaꞌen faꞌe jngu chacheje, ꞌba=tsaꞌen kjuaꞌe nixtjinre Naꞌenna Jesús. Kui nixtjinbiu jngu kaꞌa fani cha̱jajin isen ngankꞌaa nga je kjuane siꞌa xi ꞌñu kun kjuane. ꞌBa kuiti= nga sikjelaya xi kuandakoni xi tjin. Tꞌanangiu ko ngayéje xi tjinre kuiti=.

11 ꞌBamani tsa ꞌbatsaꞌen sikje ngayéje xi tjin, ¿jótsaꞌen tjinnere nga kuangiko yojonu jun? Tjinne=re nga tsje kuetsubo ꞌba xiakun Naꞌenchana ngayeje. 12 Chuya_ru ꞌba tixatiya_ru nixtjinre Naꞌenchana kionga kuiti ꞌba sikje ngankꞌaa nga ko ndiꞌi ꞌba sikjelaya xi kuandakoni xi tjin. 13 Tunga ña, techuya_ra jngu ngankꞌa xatse ꞌba jngu tꞌanangi xatse, jotsaꞌen je kitsja tsꞌa Naꞌenchana ña ngatsiꞌi tsje kꞌuendu ngixkun kui.

14 ꞌBamani yejerañu techuya_ru kibi, jun xi tsimején_nuu̱, tꞌene_ru yojonu nga ko kjuaxiu kuetsubo ngixkun Naꞌenchana. Bi ngatjasꞌe ngajinnu xi jndi asa xi ma sꞌe̱neje. 15 ꞌBa tꞌejin takún nga Naꞌenchana titsitsejnda yojore ngatꞌana, tuxi titsjaꞌndenina nga kꞌuangia. Ngatꞌare kibi je ꞌba nde kitsiꞌindunu ntsꞌia Pablo xi nimijáan, jotjin kjuafaꞌetsjen xi kitsjare Naꞌenchana. 16 Nga jngu jngu xujun xi kitsiꞌindunu jakonu ngatꞌare kibi. Tjin kaꞌa xi kitsiꞌindu naꞌen mankjinre xuta. ꞌBa xuta xi bi mare xujun ꞌba xi bi kixi minyajin kjuamakjainna ngakja fiko enbiu jotsaꞌen ꞌba nde ngakja fiko enre Naꞌenchana xi yakꞌa, ꞌba ꞌbatsaꞌen inyatsikje suba yojore.

17 ꞌBamani jun xi tsimején_nuu̱, jaꞌba je ꞌyo kibi. Kui kjua tikuendañu yojonu, tuxi bi skjefeninu kjuamañare nchja chꞌokun, tuxi bi kuintjaingiñu ña je kixi tenyo. 18 Tusa ngisa ngatjamachajinnu kjuandare Jesucristo ꞌba ngisa nda ngatjaꞌyaxkun kui, ngatꞌa kui= xi Naꞌenna mani ꞌba xi tsikꞌangina. ¡Ngatjasꞌere kjuaje ngandaꞌe ꞌba kaꞌnda ngantsjai nixtjin! ꞌBa ngatjama.

1 JUAN

1

2

3

4

5

Xujun xi tjun kitsikasen San Juan

1 JUAN

1

1 Teniꞌindu=ri̱ jun ngatꞌare en xi tsjare kjuabenichun xuta, xi je tijña ꞌnda ngatutsꞌinre, xi kjinuꞌya jnda_ri̱, xi ko tuxkui̱n kjiꞌyanii̱, xi je kichutsejenꞌai̱ ꞌba xi ko ndsai̱ kjinikonii̱. 2 ꞌBa kisꞌejñatsejen kjuabenichunbi, ꞌba ji̱n kjiꞌyanii̱. ꞌBa ngandaꞌe tenikixiyanii̱ ꞌba teꞌberi̱ nijmi ngatꞌare kjuabenichunbi xi bi fetꞌa, xi tsikꞌejñajinre Naꞌenchana ꞌba xi ji̱n jaskan kisꞌejñatsejenni̱. 3 Ngatꞌare xi kjiꞌyee̱ ꞌba kjinuꞌyee̱, kui xi ꞌba nde teꞌberi̱ nijmi, tuxi ꞌbatsaꞌen tu jngu ku̱anñu ko ji̱n jotsaꞌen ji̱n jngu= mai̱ ko Naꞌenchana ko Jesucristo xi Kiꞌndire. 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen teniꞌindu=ri̱ kibi tuxi ku̱ajnguni kjuatsjana.

5 Kui enbi xi kitsuni̱ Jesucristo, ꞌba kui xi teꞌberi̱ nijmi jun ngandaꞌe nga Naꞌenchana kui xi ndiꞌi ꞌba nimekjiín xi jñu tjin ngajinre. 6 Tsa kuixan nga tu jngu makua Naꞌenchana ꞌba tusa ña jñu tetsubanga, techꞌonacha=ña ꞌba bi teñaꞌan xi kjuakixi. 7 Tunga tsa tetsuba ña tsejen chun jotsaꞌen Naꞌenchana tijña ña tsejen, tu jngu makua xingia yaꞌa ꞌba jinre Jesucristo, Kiꞌndire Naꞌenchana, tsitsjena nga kjaꞌaxin yeje jena.

8 Tsa kuixan nga tsajainna je, nde ña= techꞌonachani_ra yojona ꞌba tsajain ngajin inimana xi kjuakixi. 9 Tunga tsa kuixan ngatꞌare je xi tjinna, Naꞌenchana sikꞌetjusun= xi kitsu ꞌba saꞌen= xi kixi tjin. Sichatꞌana jena ꞌba sitsjena nga skjaꞌaxin yeje kjuachꞌo xi tjin ngajinna. 10 Tsa kuixan nga kje chjujejían, ꞌba=tsaꞌen teñaꞌanña nga tjiꞌya ndesu Naꞌenchana ꞌba tsajain ngajin inimana enre.

2

1 Jun xi kiꞌndina̱, tetsiꞌindu_nuu̱ kibi tuxi bi xjujeñu. Tunga tsa tjin xi skjeje, tjin=jnguna xi kuinchjantjaina ngixkun Naꞌenchana, xi Jesucristo xi kixi tsaꞌen. 2 Kui xi kitsja yojore joni chje nga ꞌechjintjai jena. ꞌBa bi tsa tu je xi tsajan ꞌechjintjai, tusa ko xi tseꞌe ngatsiꞌi xuta xi tjin jo kjiꞌi ngasunꞌndio.

3 Tsa tenikꞌetjusan kjuatexumare Jesucristo, ꞌba=tsaꞌen ꞌyaña nga je ꞌya ngatꞌare kui. 4 Tsa tjin xi tsu: “ꞌBe=ña̱ ngatꞌare kui”, tunga tsa bi tsikꞌetjusunni kjuatexumare, jngu=nini xuta ndesu ꞌba tsajain xi kjuakixi ngajin inimare. 5 Tunga xi titsikꞌetjusun enre, kjuakixi= nga kjuanimejenre Naꞌenchana tisꞌejñatsejenkjin ngajinre xutabiu. ꞌBa ꞌba=tsaꞌen ꞌyaña nga tu jngu= ma= ko Jesucristo. 6 ꞌBa xi tsu nga tu jngu makontsjai, kui xi tjinnere nga ꞌbatsaꞌen kueko yojore jotsaꞌen kiko yojore Jesucristo.

7 Jun xi tsimején_nuu̱, bi kjuatexuma xatse xi tetsiꞌindu_nuu̱ ngaꞌe, tusa ndekuini kjuatexuma chinga xi kisakuyanu ꞌndani ngatutsꞌinre. Kui kjuatexuma chingabi, ndekuini en xi jaꞌba je kjinuꞌyo. 8 Tunga ngandaꞌe tetsiꞌindu ngani_nuu̱ ngaꞌe jngu kjuatexuma xatse xi kjisꞌejñatsejen nga tjinre kjuakixi ngatꞌare Jesucristo, ꞌba ꞌba nde tjimatsejen ngani ngatꞌa tsojon, ngatꞌa je tifaꞌa xi jñu ꞌba je titsitsejen ndiꞌi xi kjuakixi.

9 Tsa tjin xi tsu nga sejña ña tsejen, tunga tusa mastike=nga xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, tojo sejña=ngisa ña jñu. 10 ꞌBa xi tsimején xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, kui xi sejñantsjai ña tsejen, ꞌba tumé tjin xi saꞌen nga satengi. 11 Tunga xi mastike xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, kui xi sejña ꞌba tsuꞌba ña jñu, ꞌba bi be ñá tifi, ngatꞌa ña jñu je= kitsikare.

12 Kiꞌndina̱, tetsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa kuachatꞌanu jenu ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen Jesucristo. 13 Jun xi xuta chinga kuon, tetsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa je ꞌyo ngatꞌare ꞌyá= xi jaꞌba je tijña ꞌndani ngatutsꞌinre. ꞌBa jun xi nchja nisti kuon, tetsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa je kjiñaꞌan_ru chanayiu.

14 Kiꞌndina̱, je kitsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa je ꞌyo Naꞌenchana. ꞌBa jun xi xuta chinga kuon, je kitsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa je ꞌyo ngatꞌare ꞌyá= xi jaꞌba je tijña ꞌndani ngatutsꞌinre. ꞌBa jun xi nchja nisti kuon, je kitsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa tjinnu ngaꞌñu ꞌba ngatꞌa tijñajinntsjai ngajin inimanu enre Naꞌenchana ꞌba ngatꞌa je kjiñaꞌan_ru chanayiu.

15 Bi nimijíon ngasunꞌndio ninga xi tsja ngasunꞌndio. Tsa tjin xi tsimején ngasunꞌndio, tsajain ngajin inimare kjuanimejenre Naꞌenchana. 16 Ngatꞌa ngayéje xi tsja ngasunꞌndio bi Naꞌenchana ndibanire, tusa ndekuini ngasunꞌndio ndibanire. Kio= ndibanire nga mejénre xi tsu yojore xuta, ꞌba nga mejénre sitseꞌe mé= xi tjibe ꞌba nga nkꞌa ꞌbaxje yojore ngatꞌare mé= xi tjinre ko mé= xi tsaꞌen. 17 Ngu je tife ngasunꞌndio ꞌba ko ngayéje xi tsja xi tsu yojore xuta, tunga ngatꞌare xi titsaꞌen jotsaꞌen mejénre Naꞌenchana, kui xi kꞌuejñantsjai kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

18 Kiꞌndina̱, je tetsuba ngandaꞌe nixtjin xi je fetꞌani. Je kikꞌinyanu nga tjinnere nga kjuaꞌe jngu xi stike Jesucristo, ꞌba jotsaꞌen kikꞌinnu ꞌbatsaꞌen ngandaꞌe je inyafaꞌe nkjin xuta xi stike Jesucristo. Kui kjua ꞌbatsaꞌen ꞌyaña nga je tetsuba nixtjin xi fetꞌani. 19 Kui xi ngajinna ꞌetjuni, tunga bi tsajan fa. Ngatꞌa tsa xuta xi tsajanra, bi kijitꞌaxinna. Tunga ꞌetju=, tuxi ꞌbatsaꞌen kjiꞌyatsejennire nga nijnguú makona.

20 Tunga ngatꞌare jun, Jesucristo kitsjanu Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ngatsiꞌu mankjinnu xi tjin. 21 Ngu tetsiꞌindu_nuu̱ ngatꞌa mankjinnu xi kjuakixi. Bi ngatꞌa tsa bi mankjinnu, tusa ngatꞌa mankjinnu, kui kjua tetsiꞌinduni_nuu̱. ꞌBa ꞌyañu nga nijnguú en ndesu ndibanire xi kjuakixi.

22 ¿ꞌYá= xi xuta ndesu? Kui xi bi tsikixiya nga Jesús kui xi Cristo. Xi bi tsikixiya ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba ngatꞌare Kiꞌndiu, kui xi stike Jesucristo. 23 Tuꞌyañu xi bi tsikixiya ngatꞌare Kiꞌndiu, kui xi ꞌba nde ninga bi tijñajinre Naꞌenchana. Tunga xi tsikixiya ngatꞌare Kiꞌndiu, kui xi ꞌba nde tijñajinre Naꞌenchana.

24 ꞌBamani, tꞌejñajinntsjo inimanu en xi kjinuꞌyo ꞌndani ngatutsꞌinre. Tsa en xi kjinuꞌyo ꞌnda ngatutsꞌinre kꞌuejñajinntsjo inimanu, jun ngayeje ꞌba=nde kuetsubajinntsjai_ru Kiꞌndiu ko Naꞌenchana. 25 ꞌBa kuifa ni kibi xi Jesucristo kitsutitjun nga kitsjana enre: nga tsjana kjuabenichun xi bi fetꞌa.

26 Tetsiꞌindu_nuu̱ kibi ngatꞌare xuta xi mejénre kꞌonachanu. 27 Tunga jun, tijñajin tsiꞌinu Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi Jesucristo kitsjanu. ꞌBamani bi machjen tsa tjin xi kuakuyanu, ngatꞌa ndekuini Isennixtjintsjio bakuyanu ngatꞌare ngayéje xi tjin. Xi bakuyanu kjuakixi=, bi kjuandesu. Kui kjuañu jotsaꞌen yakuyanu Isennixtjintsjio, ꞌba=tsaꞌen tetsubajinntsjai_ru Jesucristo.

28 ꞌBa ngandaꞌe kiꞌndina̱, tetsubajinntsjai_ru Jesucristo, tuxi ku̱an kjuenkꞌanira nkjan nga kuakutsejen yojore ꞌba bi ku̱asubana ngixkun kionga kjuaꞌe. 29 ꞌYañu nga kixi kiko yojore Jesucristo. Kui kjua tjinnenire nga xio ngayeje nga ngatsiꞌi xuta xi tsaꞌen xi kixi tjin, kui xi ꞌba nde kiꞌndire Naꞌenchana.

3

1 Chutsijon á tuku kjiꞌi jeni kjuanimejen xi kitsjana Naꞌenchana kaꞌnda kiꞌndire kui ꞌmina. ꞌBa kjuakixi= nga kiꞌndire Naꞌenchana kuánña. Kui= kjua bi benina xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio, ngatꞌa bi be Naꞌenchana kui. 2 Jun xi tsimején_nuu̱, ngandaꞌe je kiꞌndire Naꞌenchana kuáan. Ninga kje ꞌyajían jó ku̱akuan jaskanñu, tunga ꞌyaña nga ꞌba ku̱akuan joni Jesucristo nga kuakutsejen yojore, ngatꞌa xiaña jó fa kjiꞌi kui. 3 ꞌBa tuꞌyañu xi ꞌbatsaꞌen kuyare Jesucristo, kui xi titsitsje tajngu yojore jotsaꞌen tsje Jesucristo.

4 Tuꞌyañu xi kjeje, tjimangane= kjuatexumare Naꞌenchana. Ngatꞌa je, kui xi mangane kjuatexumare Naꞌenchana. 5 Ngu je ꞌyo nga yakutsejen yojore Jesucristo kui= nga jaꞌekjaꞌaxin jena, ꞌba kui nimé je kisꞌere. 6 ꞌBamani, tuꞌyañu xi tijñajinntsjaire Jesucristo, bi nde kjejeni. Tunga tuꞌyañu xi tikjeje, kje bejín Jesucristo ninga kje mankjinjínre ꞌyá= ni kui.

7 Kiꞌndina̱, niꞌyá ngatjaꞌbonachanu. Xi titsaꞌen xi kixi tjin ngixkun Naꞌenchana, kui xi kixi jotsaꞌen kixi Jesucristo. 8 Tunga xi tikjeje, tseꞌe= chanayiu, ngatꞌa chanayiu tikjeje ꞌndani ngatutsꞌinre. ꞌBa kui= kjuañu yakutsejenni yojore Kiꞌndire Naꞌenchana, tuxi jaꞌetsikjeni xare chanayiu.

9 Tuꞌyañu xi je kuán kiꞌndire Naꞌenchana bi nde kjejeni, ngatꞌa ntjere Naꞌenchana tijñajinntsjaire. Bi nde ma kjeje ngisani, ngatꞌa je kuán kiꞌndire Naꞌenchana. 10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌyare ꞌyá= xi kuán kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba ꞌyá= xi kuán kiꞌndire chanayiu. Ngatꞌa tuꞌyañu xi bi tsaꞌen xi kixi tjin asa xi bi tsimején xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, kui xi bi tseꞌe Naꞌenchana.

11 Ngu kui enbi xi kjinuꞌyo ꞌndani ngatutsꞌinre, nga ꞌba=tjinni nga simejénkaña xingia. 12 Bi ꞌba ngatjama joni Caín xi tseꞌe chanayiu ꞌba kitsikꞌen ntsꞌe. ¿Ánñu kitsikꞌenni? Kitsikꞌen ngatꞌa kixi= tjin ngixkun Naꞌenchana xi kitsaꞌen ntsꞌe, ꞌba chꞌo tjin xi kitsaꞌen kui.

13 Jun ntsꞌia̱, bi tu ꞌba= ngatamanu tsa mastikenu xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio. 14 ꞌYaña nga je tsitjaxtia ngajinre kjuabeya ꞌba nga kuetsubakuan ngixkun Naꞌenchana. ꞌYaña kibi ngatꞌa nimején=ña xi ntsꞌia mani ngatꞌare kjuamakjainna. Xi tsajainre kjuanimejen, kui xi tijñangi ngisa ngi kjuaꞌñure kjuabeya. 15 Tuꞌyañu xi mastike xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, kui jo=ni xuta xi tsikꞌen. ꞌBa je ꞌyo nga kjuabenichun xi bi fetꞌa bi tijñajinre jngu xi tsikꞌen. 16 ꞌYaña mé= xi kjuanimejen ꞌmi ngatꞌa Jesucristo kitsingantsja yojore nga tu kjuanda tsajan. ꞌBa ꞌba=nde tsaꞌen ꞌbatjinni nga singantsja yojona nga tu kjuanda tseꞌe xi ntsꞌia mani ngatꞌare kjuamakjainna. 17 Ngu tsa jngu xuta tjin yejere tsajmi xi machjenre ꞌba tjibe nga naꞌen tjimare ntsꞌe ngatꞌare xi machjenre tunga bi baseko, ¿jótsaꞌen sꞌe̱jñajinni inimare kjuanimejenre Naꞌenchana? 18 Kiꞌndina̱, bi kjuanimejen xi tu en sa ngatjasꞌenu, tusa ko xi siꞌon ngatjaꞌyare nga tjinnu kjuanimejen xi kjuakixi.

19 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen xiaña nga tetsubajian ngajinre xi kjuakixi ꞌba sꞌe̱jnguni kakua̱n ngixkun Naꞌenchana. 20 Ninga tsa inimana banejena, ngisa= je ngisa Naꞌenchana nga ko mare inimana ꞌba kui be yeje xi tjima. 21 Jun xi tsimején_nuu̱, tsa tumé banejena inimana, ku̱an kjuenkꞌa nkjan ngixkun Naꞌenchana, 22 ꞌba kui sja yejena xi xjaꞌa_ra, ngatꞌa tenikꞌetjusun=ña kjuatexumare ꞌba teñaꞌan=ña xi matsjare.

23 Kibi= xi kjuatexumare Naꞌenchana, nga ku̱akjainna ngatꞌare Jesucristo xi Kiꞌndire ꞌba nga simejénkaña xingia, jotsaꞌen ꞌenena. 24 Xi titsikꞌetjusun kjuatexumare, kui xi tijñajinntsjaire Naꞌenchana ꞌba Naꞌenchana tijñajinntsjaire xutabiu ngayeje. ꞌBa ngatꞌare Isennixtjintsje xi kitsjana, ꞌba=tsaꞌen ꞌyaña nga kui tijñajinntsjaina.

4

1 Jun xi tsimején_nuu̱, bi tuchuba ngatjamakjainnu ngatꞌare ngatsiꞌi xi kuetsunu nga Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsikinchjare. Tusa tjun chutꞌayako, tuxi ꞌbatsaꞌen xiañu tsa kjuakixi nga Isennixtjintsjere Naꞌenchana tijña ngajinre asa bi kjuakixi. Ngatꞌa nkjin profeta xi ndesu kitsejin ngasunꞌndio. 2 ꞌBi=tsaꞌen xiañu ꞌyá= xi tijñajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Xi tsikixiya nga Jesucristo jaꞌe joni jngu xuta nga tsakaꞌa yojo, kui xi tijñajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. 3 ꞌBa xi bi tsikixiya nga ꞌbatsaꞌen jaꞌe Jesucristo, kui xi bi tijñajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana. Tusa isennixtjin xi bi nda tijñajinre xi tseꞌe xutabiu xi stike Cristo. Je kjinuꞌyo nga tjinnere nga kjuaꞌe isennixtjinre xutabiu xi stike Cristo. Ngu, kui je tijña ngasunꞌndio ngandaꞌe.

4 Tunga Naꞌenchana tseꞌe_ru, kiꞌndina̱, ꞌba je kjiñaꞌan_ru nchja profeta ndesubiu, ngatꞌa xi tijña ngajinnu ngisa= tjinre kjuaꞌñu nga ko mare xi tijña ngajinre xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio. 5 Kui xutabiu ngasunꞌndio= tseꞌe. Kui= kjua nchjani ngatꞌare xi tjin ngasunꞌndio ꞌba xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio basen ñojonre mé= xi tsu. 6 Tunga ji̱n, Naꞌenchana tseꞌe_ri̱. Xuta xi je be Naꞌenchana, kui xi basen ñojonni̱. Xuta xi bi tseꞌe Naꞌenchana, kui xi bi basen ñojonni̱. Ngu, ꞌba=tsaꞌen ꞌyanii̱ ꞌyá= xi tijñajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana xi tsuya xi kjuakixi ꞌba ꞌyá= xi tijñajinre isennixtjin xi chꞌo xi ꞌbonacha.

7 Jun xi tsimején_nuu̱, janda ngatjanimejénkaña xingia, ngatꞌa kjuanimejen ndiba=nire Naꞌenchana ꞌba tuꞌyañu xi tjinre kjuanimejen, kui xi je kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba be= Naꞌenchana. 8 Xi tsajainre kjuanimejen, kje bejín Naꞌenchana, ngatꞌa Naꞌenchana kui= xi kjuanimejen. 9 ꞌBi=tsaꞌen yakutsejenna kjuanimejenre Naꞌenchana, nga kitsikasen Kiꞌndi jngututure ngasunꞌndebi, meni nga ngatꞌare mé= xi kitsaꞌen kui sꞌe̱nina kjuabenichun. 10 ꞌBi=tsaꞌen kisꞌejñatsejenni xi kjuanimejen fa, bi tsa ña kjinimijáan Naꞌenchana, tusa kui kitsimejénna ꞌba kitsikasen Kiꞌndire tuxi ꞌechjintjaini jena nga kitsja yojore joni chje.

11 Jun xi tsimején_nuu̱, tsa Naꞌenchana ꞌbatsaꞌen kitsimejénna, ña ꞌba=nde tjinni nga simejénkaña xingia. 12 Kje nisaꞌyajín be jó kjiꞌi Naꞌenchana, tunga tsa nimejénkaña xingia, tijñajinntsjaina Naꞌenchana ꞌba kjuanimejenre sꞌejñatsejenkjin ngajinna. 13 ꞌBa ꞌyaña nga tetsubajinntsjai_ra Naꞌenchana ꞌba nga kui tijñajinntsjaina, ngatꞌa kitsjana Isennixtjintsjere. 14 ꞌBa ji̱n kjiꞌya fanii̱ ꞌba tenikixiyanii̱ nga Naꞌenchana kitsikasen Kiꞌndire tuxi sikꞌangini xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio. 15 Tuꞌyañu xi tsikixiya nga Jesús xi Kiꞌndire Naꞌenchana, kui xi tijñajinntsjaire Naꞌenchana ꞌba Naꞌenchana tijñajinntsjaire xutabiu ngayeje.

16 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen je ꞌya nga Naꞌenchana ꞌñu tsimejénna ꞌba chun_ra kjuanimejenre kui. Naꞌenchana kui= xi kjuanimejen, ꞌba xi tijñajinntsjai kjuanimejen, kui= xi tijñajinntsjaire Naꞌenchana ꞌba Naꞌenchana tijñajinntsjaire xutabiu ngayeje. 17 ꞌBa ꞌba=tsaꞌen sꞌejñatsejenkjinni kjuanimejen ngajinna, tuxi ku̱an kjuenkꞌaniña nkjan nixtjin nga ku̱anre kjua xuta. Ngatꞌa ngasunꞌndio= tetsuba ña jotsaꞌen Jesucristo tsikꞌejña ngayeje. 18 Ña tjin kjuanimejen tsajain kjuakunjín. Tusa kjuanimejen xi niki kjuakixi, kui xi moꞌoxje kjuakun. Ngu xi tsakjun be= kjuanaꞌen xi sa̱kure. ꞌBamani xi tsakjun, kje tijñajiínre kjuanimejen xi niki kjuakixi.

19 Ña nimején=ña ngatꞌa Naꞌenchana tjun kitsimejénna. 20 Tsa tjin xi tsu: “Tsimején=ña̱ Naꞌenchana”, tunga tusa mastike=nga xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, kui xi jngu xuta ndesu. Ngatꞌa xi bi tsimején ntsꞌe xi ma kutsejenꞌa, ¿jótsaꞌen ku̱an simejénni Naꞌenchana xi bi ma kuꞌa? 21 Kui kjuatexumabi xi kikaꞌena: xi tsimején Naꞌenchana ꞌba=nde tjinnere nga simején xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna ngayeje.

5

1 Tuꞌyañu xi makjainre nga Jesús xi Cristo, kui xi je kuán kiꞌndire Naꞌenchana. ꞌBa tuꞌyañu xi tsimején Naꞌenchana, kui xi ꞌba nde tsimején kiꞌndire Naꞌenchana ngayeje. 2 Kionga nimijáan Naꞌenchana ꞌba nikꞌetjusan kjuatexumare, ꞌba=tsaꞌen ꞌyaña nga ꞌba nde nimijáan kiꞌndire Naꞌenchana ngayeje. 3 Ngu, nga simijáan Naꞌenchana, tsu=nire nga sikꞌetjusan kjuatexumare. ꞌBa bi chꞌa xi iye kjuatexumare Naꞌenchana, 4 ngatꞌa tuꞌyañu xi kuán kiꞌndire Naꞌenchana tsaꞌen=re ngasunꞌndio. ꞌBa ngatꞌare nga makjainna ngatꞌare Jesucristo, ꞌba=tsaꞌen je kjiñaꞌanni_ra ngasunꞌndio. 5 ꞌBa xi makjainre nga Jesús Kiꞌndire Naꞌenchana, kui xi tsaꞌenre ngasunꞌndio.

6 Ko nanda ꞌba ko jin jaꞌesꞌejñatsejenni Jesucristo. Bi tu nanda sa, tusa ko nanda ꞌba ko jin. ꞌBa ꞌba=nde Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsuyakixi ngayeje, ngatꞌa Isennixtjintsjio kui= xi kjuakixi. 7 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ján= mani xi tsuyakixi ngatꞌare Jesucristo: 8 Isennixtjintsjere Naꞌenchana, nando ꞌba ko jiun. ꞌBa ngaján ngusun= ma. 9 ꞌBa=tsaꞌen kitsuyakixi Naꞌenchana nga kinchja ngatꞌare Kiꞌndire. Tsa makjainna en xi tsuyakixi xuta nga nchja, ngisa= ꞌñu ku̱akjain ngisana en xi tsuyakixi Naꞌenchana ngatꞌa ngisa= chji ngisare.

10 ꞌBa xi makjainre ngatꞌare Kiꞌndire Naꞌenchana, kui xi tijñajin inimare en xi kitsuyakixi Naꞌenchana. Tunga xi bi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana, kui xi titsaꞌen nga tjiꞌbetju ndesu kui, ngatꞌa bi makjainre en xi kitsuyakixi ngatꞌare Kiꞌndire. 11 Kui enbi xi kitsuyakixi Naꞌenchana, nga kitsjana kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa kisakuna kjuabenichunbi ña xi tu jngu makua Kiꞌndire. 12 ꞌBa xi tijñajinre Kiꞌndire Naꞌenchana, kui xi tjinre kjuabenichunbi. Tunga xi bi tijñajinre Kiꞌndire Naꞌenchana, kui xi tsajainre kjuabenichunbi.

13 Kitsiꞌindu_nuu̱ kibi jun xi makjainnu ngatꞌare Kiꞌndire Naꞌenchana, tuxi xiañu nga tjinnu kjuabenichun xi bi fetꞌa. 14 ꞌBa bi jó ján fa inimana ngatꞌare Naꞌenchana, ngatꞌa ꞌyaña nga basen ñojonna tsa xjaꞌa_ra jotsaꞌen mejénre nga xjaꞌa_ra. 15 ꞌBa jotsaꞌen nga ꞌya nga Naꞌenchana basen ñojonna nga chjaꞌa_ra tumeñu, ꞌba=nde tsaꞌen ꞌya nga je sakuna xi techjaꞌa_ra.

16 Tsa tjin xi tjibe nga tikjeje xi ntsꞌe mani ngatꞌare kjuamakjainna, ꞌba tsa je xi titsaꞌen bi fikore kjuabeya, ngatafako Naꞌenchana ngatꞌare kui ꞌba Naꞌenchana sja=nganire kjuabenichun. Tenchja=ña̱ ngatꞌare je xi bi fikore kjuabeya, ngatꞌa tjin= je xi fikore kjuabeya, ꞌba bi temiꞌa_nuu̱ nga xuko Naꞌenchana ngatꞌare xi tsaꞌen jebiu. 17 Ngayéje kjuachꞌo xi tsaꞌen xuta, kui xi je. Tunga tjin= je xi bi kjuabeya fikore.

18 ꞌYaña nga xi je kuán kiꞌndire Naꞌenchana bi nde kjejeni, ngatꞌa Kiꞌndire Naꞌenchana tsikuenda ꞌba bi ma tsiko chanayiu. 19 ꞌBa ꞌyaña nga Naꞌenchana tseꞌera ꞌba nga chanayiu batexuma yejere ngasunꞌndio xi tjindundaina. 20 ꞌBa ꞌba=nde ꞌya nga je jaꞌe Kiꞌndire Naꞌenchana ꞌba kitsjana kjuankjin kakun, tuxi xiaña Naꞌen xi kjuakixikjin. ꞌBa tetsubajin_ra xi kjuakixikjin, nga tetsubajin_ra Jesucristo xi Kiꞌndire. Kui xi Naꞌen xi kjuakixikjin ꞌba xi tsjana kjuabenichun xi bi fetꞌa. 21 Kiꞌndina̱, tikuendo yojonu ngatꞌare naꞌen xi bekun xuta xi bi kjuakixi.

2 JUAN

Xujun xi majóni xi kitsikasen San Juan

2 JUAN

1

1 An, xi xuta chinga ꞌmina̱ ngaya ningu, tetsikasen_nuu̱ xujunbi chjun xi kiskjaꞌajin Naꞌenchana ꞌba ko kiꞌndiri. Tsimején kjuakixi_nuu̱. ꞌBa bi tu an sa xi tsimejénnu, ꞌba=nde tsimejénnu ngatsiꞌi xuta xi je be kjuakixire Naꞌenchana. 2 Tsimején_nuu̱ tu ngatꞌare kjuakixibi xi tijñajinntsjai inimana ꞌba xi sꞌe̱jñajinntsjai kaꞌnda ngantsjai nixtjin. 3 Naꞌenchana ko Jesucristo, Kiꞌndire Naꞌenchana, sjana kjuanda, kjuanima kakun ꞌba ko kjuaxiu nga kuetsuba ngajin kjuanimejen ꞌba ko xi kjuakixi.

4 ꞌÑu tsja kuánna̱ nga tsaꞌbia̱ yakꞌa kiꞌndiri nga semaya ndiya xi kjuakixi, jotsaꞌen ꞌenena Naꞌenchana. 5 ꞌBa ngandaꞌe, na, teꞌbetsꞌara̱ nga simejénkaña xingia. Xi tetsiꞌindura̱ ngaꞌe bi kjuatexuma xatse, tusa ndekuini kjuatexuma xi kisakuyana ꞌndani ngatutsꞌinre. 6 Kui kjuanimejen tsu=nire nga kuetsuba jotsaꞌen batexuma kjuatexumare Naꞌenchana. ꞌBa kui mé= xi kjinuꞌyo ꞌndani ngatutsꞌinre, nga tjinnere nga kuetsubajiun kjuanimejen.

7 Ngatꞌa ꞌñu nkjin xuta ndesu sema ngasunꞌndio xi bi tsikixiya nga Jesucristo jaꞌe joni jngu xuta nga tsakaꞌa yojo. Xi ꞌba tsaꞌen, kui xi tjiꞌbonachare xuta ꞌba kui jngu xi stike Cristo. 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen nda tikuendo yojonu, tuxi bi sichajañu chji xi sa̱kunu ngatꞌare xani̱. Tusa ngatasaku yejekjinfanu chjire kjuanimani̱.

9 Tuꞌyañu xi kꞌuetꞌa kꞌuejunre nga bi tu kio fa kuasenjinntsjai en xi yakuya Cristo, kui xi bi tijñajinre Naꞌenchana. Tunga xi tu kio fa ꞌbejñajinntsjai nga jotjin xi yakuya Cristo, kui xi tijñajinre Naꞌenchana ko Kiꞌndiu. 10 Tsa tjin xi kjuechukunnu ꞌba bi kuakuyanu jotjin xi yakuya Cristo, bi chjubetjo niꞌyanu ninga bi niteꞌnda_ru ngayeje. 11 Ngatꞌa xi siteꞌndare, kui xi tibaseko xutabiu nga tifi ndujuko xa chꞌo xi titsaꞌen.

12 Ne tse tjin ngisana xi xin_nuu̱ tsakaiñu, tunga bi mejénna̱ xujun siꞌindutꞌa_nuu̱. Mején=na̱ kjuikun_nuu̱ ꞌba jun fa suba kjuako_nuu̱, tuxi ꞌbatsaꞌen ku̱ajngukjinni kjuatsjana.

13 Inyatsikasennu kjuateꞌnda kiꞌndire ndichjai, jngu xi Naꞌenchana kiskjaꞌajin ngayeje.

3 JUAN

Xujun xi majánni xi kitsikasen San Juan

3 JUAN

1

1 An, xi xuta chinga ꞌmina̱ ngaya ningu, tetsikasen_ra̱ xujunbi amiguna Gayo xi tsimején kjuakixia̱.

2 Ji xi tsimejénra̱, miꞌa_ra̱ Naꞌenchana nga jotsaꞌen nda tjimacha xi tseꞌe kui ngajin inimari, ꞌba nde tsaꞌen nda ngatasaku ndiyari ngayéje xi siꞌen ꞌba nga nda ngatjaꞌari nixtjin xi kueni ngayeje. 3 ꞌÑu tsja kuánna̱ nga jaꞌekunna̱ yakꞌa ntsꞌia ꞌba yeꞌena̱ nijmi nga ndaxu techꞌatjai xi kjuakixi ꞌba nga kixixu tesenjin xi kjuakixi ngayeje. 4 Tsajain ngisa xi tsjana̱ kjuatsja xi ngisa je nga ko mare kibi, nga ntꞌia̱ nga xi kiꞌndina̱ mani ngatꞌare kjuamakjainna nda inyajin xi kjuakixi.

5 Ji xi tsimejénra̱, teñaꞌan=ni xi ꞌbatjin nga misekue xi ntsꞌia mani ngatꞌare kjuamakjainna ꞌba kio fa nga xin nangi ndibani. 6 Kui ntsꞌiabi tsuya kixi= ngixkun xuta xi mañajan ninguni̱ ngatꞌare kjuanimejenri. Ne nda siꞌen tsa kuisekue xuta xi tsaꞌexatꞌare Naꞌenchana nga janda saꞌen ndiyare, ngatꞌa ꞌba=tsaꞌen tenikue jotsaꞌen matsjare Naꞌenchana. 7 Ngatꞌa ntsꞌiabiu tsimején= Jesucristo, kui= kjua ꞌetjuni nangire, ꞌba bi kuakjainre kiskjebe tsajmire xuta xi bi makjainre ngatꞌare Naꞌenna. 8 ꞌBamani, ña= tjinnere nga kuaꞌera ngaꞌnde ngaya niꞌyana ntsꞌia joni kibi, tuxi ko kui ñatjen siꞌaxaña nga sikjaꞌaxtiuya kjuakixire Naꞌenchana.

9 Kitsiꞌindu_ra̱ jngu xujun xi mañajan ningure Diótrefes. Tunga Diótrefes, matsja=re nga tu kui tajngu kuatexumare xuta xi mañajan kio ꞌba bi kuakjainre ngatꞌare kjuaꞌñuna̱. 10 Kui kjuañu, kionga an kjuechaa̱, sitsejen_ra̱ ngatꞌare xi titsaꞌen ngatꞌa tikjenijintaꞌenni en ndesu nga chꞌotsaꞌen tinchja ngatꞌa tsajain. ꞌBa bi tu kibiu xi titsaꞌen. ꞌBa nde bi kjebetjo ntsꞌia xi fechukun ꞌba ꞌbechjaꞌndere xi mejénre skjebetjo ntsꞌia ꞌba moꞌoxjejin ngajinre xi mañajan ningu.

11 Ji xi tsimejénra̱, bi chjungi_ri kusunre xuta xi tsaꞌen xi chꞌo, tusa xi tsaꞌen xi nda. Xi tsaꞌen xi nda, kui= xi tseꞌe Naꞌenchana. Tunga xi tsaꞌen xi chꞌo, kui xi kje bejín Naꞌenchana.

12 Ngatsiꞌi xuta tsuyakixi nga Demetrio nda xuta. ꞌBa kaꞌnda xi kjuakixi fa baku nga kjuakixi= xi inyatsu. ꞌBa ꞌba nde ji̱n nda= nukjuai̱ ngatꞌare kui, ꞌba ji ꞌya=ni nga kjuakixi= xi mixii̱n.

13 Ne tse tjin ngisana xi xinra̱ tsakaiñu, tunga bi mejénna̱ xujun siꞌindutꞌa, 14 ngatꞌa kuya=ña̱ nga kjuikunxatira̱ ꞌba ji fa suba kjuakora̱.

15 Ngatjasꞌeri kjuaxiu. Xuta xi nda kichꞌa xi tjin ngaꞌe inyatsikasenri kjuateꞌnda. Taꞌechi_ri kjuateꞌndani̱ nga jngu jngu xi nda kichꞌa xi tjin kio.

JUDAS

Xujun xi kitsikasen

SAN JUDAS

1

1 An, Judas, xi tetsaꞌexatꞌa_ra̱ Jesucristo ꞌba ntsꞌia̱ mani Santiago, tetsikasen_nuu̱ xujunbi. Naꞌenchana tsimejénnu ꞌba kinchjanu ꞌba titsikuendanu ngatꞌare Jesucristo.

2 Ngisa ngatjasꞌe ngisanu kjuanima kakun, kjuaxiu ꞌba ko kjuanimejen.

3 Jun xi tsimején_nuu̱, ꞌñu kuamejénna̱ tsakaiñu nga siꞌindu_nuu̱ ngatꞌare kjuaꞌbangina. Tunga ngandaꞌe tjinnere nga siꞌindu_nuu̱ ꞌba ꞌbene_nuu̱ nga ꞌñu tixkjanntjo kjuamakjainna, xi jngu kaꞌa fani kikaꞌere xuta tsje xi tseꞌe Naꞌenchana. 4 Texin_nuu̱ kibi ngatꞌa ko kjuamaña jaꞌasꞌenjinnu yakꞌa xuta xi kaꞌnda nixtjin kuatse jan jaꞌba je kuaꞌindutꞌa enre Naꞌenchana nga kjuinikjaꞌa kjuanima. Xutabiu bi bekun Naꞌenchana ꞌba inyatsaꞌen kjuandare Naꞌenchana jngu kjua xi tsjaꞌnde tuxi tsaꞌenni tume xi mejénre. ꞌBa bi makjainre nga Jesucristo xi Nai jngututuna xi batexumana.

5 Je ꞌyo kibi, tunga mején=na̱ sikjaꞌetsjenyanu. Ninga Naꞌenchana kitsikꞌangi naxinandare nga tsꞌaxjejin nangi Egipto, tunga jaskan kitsikje xi bi kuakjainre ngatꞌare kui. 6 ꞌBa ngatꞌare ankjele xi bi kixi kitsikꞌetjusun xa xi kitsaꞌere nga tusa kitsikumare ngaꞌndere, kui xi Naꞌenchana tjinduꞌñuntsjaire ña jñu chun kaꞌnda nga kjuaꞌe nixtjin xi ꞌñu je kionga siꞌanre kjua kui. 7 ꞌBa ngusun kitsaꞌen ngayeje xuta xi kisꞌe nangi Sodoma, nangi Gomorra ꞌba ko ngaꞌnde xi kisꞌe ngandaire. Kitsingantsjare yojore kjuachajngi ꞌba kitsaꞌen nkjin kuya kjuachꞌo xi tsu yojore kaꞌnda xi bi baꞌa ko xuta. Kui kjua jaꞌani kjuanaꞌen nga ko ndiꞌi xi bi ꞌboya kaꞌnda ngantsjai nixtjin, ꞌba jo=ni kusun kisꞌejñana ngandaꞌe.

8 Ninga kjuakusunbiu kisꞌejñana, tunga ꞌba=nde inyatsaꞌen ngani xutabiu. Ngatꞌare chini xi baꞌere inyatsijndi yojore ngixkun Naꞌenchana nga bi bekun xi tjinre kjuaꞌñu ꞌba nga chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare kjuaꞌñu xi tjin ngankꞌaa. 9 Nisi Miguel xi ngakure ankjele bi ꞌba kitsaꞌen. Ngatꞌa nga tifosiko chanayiu nga inyakjayani yojore Moisés, bi kuan kakun nga yaneje ko en xi chꞌotsu. Tusa tu ꞌba kitsure: “¡Naꞌenchana ngatatsikjaꞌari kjuanima!” 10 Tunga xutabiu, tuchuba chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare xi bi mankjinre. ꞌBa, tsikꞌetjusun xi mankjinsubare, xi tuchuba tsaꞌen mankjinre, joni tjiuba xi tsajain kjuafaꞌetsjeénre, ꞌba ꞌba=tsaꞌen sikje yojore.

11 ¡Nimaxuni xutabiu!, ngatꞌa tjenngi kusunre Caín. Inyatsichajajin yojore ngajin jere Balaam, ngatꞌa ꞌñu= mejénre ton. ꞌBa inyafesun= joni Coré, ngatꞌa bi inyatsikꞌetjusun. 12 ꞌBa kionga ꞌnaxjio sꞌi ngatꞌare Naꞌenchana, ꞌba xutabiu makukonu nga chino niñu, kui jo=ni xa̱ xi ku̱an sijndinu ngixkun Naꞌenchana. Tu chubatsaꞌen kjine ꞌba ꞌbi ꞌba nimé bexutakjin. Tjin=ni nga sikjen chutsangare Naꞌenchana tsakaiñu, tunga tusa mafore nga sitse ngatsꞌa. Kui jo=ni yufi xi tsajainre tsi, xi tuchu=ña fiko ntjo. Jo=ni yatuntje xi bi bajare tu nga nixtjinre chan ꞌba xi kjiꞌnaxjenijin jamare, joni tsa jó ndiya kꞌen. 13 Jotsaꞌen tsindiu tsꞌenre ndachikun ꞌbetsojo jndire nando, ꞌba=tsaꞌen bakutsejen kjuachꞌo xi tsaꞌen xi tjinni nga sisubare tsakaiñu. ꞌBa nde joni niñu xi kitsichaja ndiyare, xi tjen ña ꞌñu jñu chun kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

14 Ngatꞌare xutabiu= nga Naꞌenchana kitsikinchja Enoc, xi ntje xi mayatuni xi ndibanire Adán, nga ꞌbatsaꞌen kitsu: “Chutsijon nga ndeko Naꞌenchana ꞌñu nkjin mi ankje tsjere, 15 tuxi saꞌenire kjua ngatsiꞌi xuta ꞌba tuxi kuanejeni ngatsiꞌi xi bi bekun kui. Kuaneje ngatꞌare ngayéje kjuachꞌo xi kitsaꞌen nga bi tsabekun kui ꞌba ngatꞌare ngayéje en ngaꞌa xi kitsure Naꞌenchana xuta je xi bi tsabekun kui.” 16 Kui xutabiu tu fajetaꞌen xuta ꞌba chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌare xi tsaꞌen xuta. Nitume kjuachꞌo xi tsu inimare, kui= xi mangisjai. Nkꞌa ꞌbaxje yojore nga nchja, ꞌba yakꞌa xuta ko en xi tsja tsu fako, tuxi ꞌbatsaꞌen sa̱kunire xi mejénre.

17 Tunga jun xi tsimején_nuu̱, tikjaꞌetsjenyo en xi jaꞌba kitsunu nchja chinga apóstore Naꞌenna Jesucristo. 18 ꞌBi= tsé kitsunu: “Nixtjin xi je tifetꞌani sꞌe̱= xuta xi tu kuejnuke= xi tseꞌe Naꞌenchana ꞌba kꞌuendujin kjuachꞌo xi mejénre.” 19 Kui= xutabiu xi bakjanya xuta xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna, xi tjindu ngi kjuaꞌñure xi mejénre inimare ꞌba xi tsajain ngajinre Isennixtjintsjere Naꞌenchana.

20 Tunga jun xi tsimején_nuu̱, kixi tinyajiun ngajin kjuamakjainnu xi ꞌñu tsje ꞌba chuko Naꞌenchana jotsaꞌen sja ndiyanu Isennixtjintsjere. 21 Janda kixi tinyajiun kjuanimejenre Naꞌenchana nga chuya_ru nixtjin nga Naꞌenna Jesucristo kjuaꞌanima_ra ꞌba sjana kjuabenichun xi bi fetꞌa.

22 Ngatjaꞌanimanu xi jó ján baja inimare ngatꞌare kjuamakjainna. 23 ꞌBa yakꞌa tikꞌangiu nga kjuiꞌnaxjejiun ndiꞌi. ꞌBa tikuendo yojonu kionga kjaꞌanimanu yakꞌa nga ngatjamasticho kaꞌnda najñu jndi xi yaja, xi tsunire kjuachꞌo xi inyatsaꞌen.

24 Naꞌenchana tjinre kjuaꞌñu nga kꞌuejñatjonu, tuxi bi ska̱ñu. ꞌBa ku̱anre sitsjenu ꞌba sjanu kjuatsja xi ꞌñu je, nga sikinyanu ngixkun nixtjin nga kuakutsejen kjuajere. 25 Kui xi Naꞌen jngututuna xi tsikꞌangina. Kui kjuañu ngatꞌare Naꞌenna Jesucristo ngatjaꞌyakun Naꞌenchana, ꞌba ngatjasꞌere kjuaje ko kjuaꞌñu ꞌba ngatatexuma tume nixtjinñu, nixtjin kuatse jan ko ngandaꞌe ꞌba kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa ngatjama.

APOCALIPSIS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Xi Jesucristo yakutsejen nga ku̱an

APOCALIPSIS

1

1 Jesucristo yakutsejen xi kuaꞌindutꞌa xujunbi. Naꞌenchana kitsingantsjare, tuxi kuakutsejennire xuta xi tseꞌe me xi tjinnere nga je ku̱an xati. ꞌBa kui kitsikasen ankjere tuxi kuakutsejennire Juan kibi, ngatꞌa= jngu= xuta xi tseꞌe. 2 ꞌBa Juan kitsuyakixi= ngatꞌare ngayéje xi tsabe. Kui= xi kitsikixiya ngatꞌare enre Naꞌenchana ko mé= xi kitsuyakixi Jesucristo.

3 ¡Ndaxure xi ꞌbexkiyare xujunbi xuta ꞌba xi basen ñojon xi kitsuya Naꞌenchana! ꞌBa ¡ndaxure xi ꞌbejñatjo xi kuaꞌindutꞌa ngaꞌe, ngatꞌa je tijña tiña nixtjiun nga ꞌba ku̱an!

Kjuateꞌnda xi Juan kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare Jesús

4 An, Juan, tetsikasen_ra̱ xujunbi xuta xi makjainre ngatꞌare Naꞌenna xi yatu kaꞌa mani xi tjin nangi Asia. Ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsja_nuu̱ Naꞌenchana. Kui xi tijña xi tsikꞌejña ꞌba xi kjuaꞌe. ꞌBa nde ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsja_nuu̱ isennixtjin xi yatu mani xi tjin ngixkun yaxile ña tibatexuma Naꞌenchana. 5 ꞌBa nde ngatjasꞌenu kjuanda ko kjuaxiu xi tsja_nuu̱ Jesucristo ngayeje.

Jesucristo, kui xi kixi tsikixiya ngatꞌare xi kjuakixire Naꞌenchana, ꞌba kui xi tjun jaꞌayare ngajinre mikꞌen ꞌba xi batexuma tsiꞌire rey xi tjin jo kjiꞌi ngasunꞌndio. Kui= xi tsimejénna ꞌba kitsindaina ngatꞌare jena nga ꞌesten jinre. 6 Je kitsaꞌenna xuta xi tseꞌe, tuxi kuatexumanina. ꞌBa kitsaꞌenna joni naꞌmi, tuxi siꞌaxatꞌani_ra Naꞌenchana xi Naꞌenre. ¡Ngatjasꞌere kjuaje ko kjuaꞌñu kaꞌnda ngantsjai nixtjin! ꞌBa ngatjama.

7 Chutsijon, ¡Cristo ndiba= ngajin yufi!

Ngatsiꞌi xuta skue=,

kaꞌnda nchja xi juñare lanza.

ꞌBa ngatsiꞌi naxinanda xi tjin ngasunꞌndio skiꞌnda= nga on ku̱anre ngatꞌare kui.

Kjuakixi= nga ꞌba ku̱an, ꞌba ngatjama.

8 “An= ña̱ xi alfa ko omega, xi titjun ꞌba xi fetꞌani”, tsu Naꞌenchana xi tjinre ngayéje kjuaꞌñu. Kui xi tijña xi tsikꞌejña ꞌba xi kjuaꞌe.

Jotsaꞌen yakutsejen yojore Cristo

9 An, Juan, xi ntsꞌio mañaa̱ tu ngatꞌare kjuamakjainna, xi tematoꞌon ndekuini xi temataꞌaa̱n. Tu jngu kjuanima tebitjaxtia, tu jngu xi batexumana, ꞌba tu jngu kjuatsejnda tjisꞌena, ngatꞌa tu jngu makua Jesús. Ngatꞌa kitsikjaꞌaxtiuyaa̱ enre Naꞌenchana ko en xi kitsuya Jesucristo, kui= kjua kjinikꞌejñanina̱ isla xi Patmos ꞌmi. 10 ꞌBa jngu tamingu jaꞌe ngajinna̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌba ngastaa̱n kjintꞌia̱ jngu jnda xi ꞌñu, joni jngu tjio xi ꞌñu fane. 11 ꞌBa kitsuna̱:

—Tiꞌindutꞌai xujun mé= xi xie ꞌba tikasen_ri xuta xi makjainre ngatꞌare Jesucristo xi yatu stin mani, xi tjin nangi Asia. Xi Éfeso, Esmirna, Pérgamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia, ꞌba ko Laodicea.

12 ꞌBa meni kitsikuꞌbia̱ ngastaa̱n, tuxi skueña̱ ꞌyá= xi tifakona̱. ꞌBa nga kitsikuꞌbia̱, tsaꞌbia̱ yatu tsajmi xi sꞌendusun ndiꞌi lámpara xi oro kuandakoni. 13 ꞌBa ngajinre tsajmi xi sꞌendusun ndiꞌi lámpara tsaꞌbia̱ jngu xi tijña kio xi ꞌba kjiꞌi joni jngu xuta. Xi yaja jngu najñu nduju xi fechu kaꞌnda tesun ndsaku, ꞌba tikjare nisinre jngu tjiuxin xi oro ni. 14 ꞌBa ntsja ku ꞌbatsaꞌen tiba joni ntsjare chutsanga asa joni nchꞌan. ꞌBa tuxkun, ꞌbatsaꞌen tí joni ndiꞌi. 15 ꞌBa ndsaku, ꞌbatsaꞌen tibaꞌna̱ joni kicha xi bronce ni xi kjiniꞌna joni bronce xi saꞌe kjiꞌnaxjejin ndiꞌi nga kuatsje. ꞌBa ne ꞌñu jndare, jotsaꞌen fane kioña ntjai nanda. 16 ꞌBa ntsja kixi tjiyare yatu niñu, ꞌba tsꞌa ꞌetjuni jngu kicha xi ꞌñu yojoxkun kjiꞌi xi yojó ngojó ngatere. ꞌBa nkjain ꞌbatsaꞌen baꞌna joni nga ꞌñu ma ndaba.

17 ꞌBa kionga tsaꞌbia̱, kiskaa̱ ngi ndsaku joni tsa je tseyaa̱. Tunga yanena̱ ntsja kixi nga kitsuna̱:

—Bi kuin. An= ña̱ xi titjun ꞌba xi fetꞌani 18 ꞌba xi tijñakun. Tseya=ña̱, tunga ngandaꞌe tejñakunñaa̱ kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa an yaꞌaa̱ llavere kjuabeya ko ngaꞌndere mikꞌen. 19 ꞌBamani tsuꞌba, tiꞌindi mé= xi kjiꞌye ko mé= xi tjima ngandaꞌe ꞌba ko mé= xi ku̱an jaskanre kibi. 20 ꞌBa ꞌbi= tsunire mé= xi tjiꞌmo ngatꞌare niñu xi yatu kjiꞌye nga tjiya ndsaa̱ kixi ko yatu tsajmi xi sꞌendusun ndiꞌi lámpara xi suba oro ni. Niñu xi yatu, tsu=nire ankjelere xuta xi makjainre ngatꞌare Jesucristo xi yatu stin mani. ꞌBa tsajmi xi yatu mani ña sꞌendusun ndiꞌi lámpara, tsu=nire xuta xi makjainre ngatꞌare Jesucristo xi yatu stin mani.

2

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Éfeso

1 ’Tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Éfeso: “ꞌBi tsu xi yaꞌa yatu niñu ntsja kixi, xi tsuꞌbajin yatu tsajmi xi oro ni ña sꞌendusun ndiꞌi lámpara: 2 ꞌBe=ña̱ xi teñeꞌen, ꞌba jótsaꞌen teningantsja_ri yojori xa xi teñeꞌen, ꞌba jótsaꞌen tikakori. ꞌBa ꞌbe=ña̱ nga bi tikakori xuta xi tsaꞌen kjuachꞌo. Je= kichutꞌayakue xuta xi apóstol tsure yojore tunga bi kui ni, ꞌba je= kjiꞌye nga ndesu=nini. 3 ꞌBa ꞌbe=ña̱ nga ko kjuatsejnda tichukjuakori kjuanima xi tisakuri ngatꞌana̱, ꞌba bi tifere takuin. 4 Tunga kui=bi xi bi tisasenna̱ ngatꞌari: nga bi nde tjinniri kjuanimejen xi kisꞌeri ngatutsꞌinre kionga tjun kuakjainri ngatꞌana̱. 5 Kui kjua tikjaꞌetsjenni jó kjiꞌi kjin je kꞌintꞌaxin ꞌba tikꞌantjaiyani kjuafaꞌetsjenri ꞌba ndiba ngani ngixkun Naꞌenchana, ꞌba tiꞌan ngani xi kjiñeꞌen ngatutsꞌinre. Tsa bi sikꞌantjaiyani kjuafaꞌetsjenri ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana, kjuaꞌekunra̱ ꞌba kjuaꞌaxin=ña̱ tsajmiri ña sꞌendusun ndiꞌi lámpara ña tijña. 6 Tunga ngatꞌare kibi= xi nda nchja ngatꞌari: nga mastiche mé= xi tsaꞌen xuta xi tjenngire xuta xi Nicolaus ꞌmi. ꞌBa=nde ko an mastike=ña̱ mé= xi tsaꞌen. 7 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon mé= xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱! Xi saꞌen, kui= xi sjaꞌnde_ra̱ nga skine ture ya xi tsikꞌendukunre xuta, xi sejña ña paraiso ꞌmi, ngaꞌnde xi tseꞌe Naꞌenchana.”

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Esmirna

8 ’ꞌBa tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Esmirna: “ꞌBi tsu xi Titjun ꞌba xi Fetꞌani, xi kꞌen ꞌba xi tijñakun ngani: 9 ꞌBe=ña̱ kjuanima xi techjaꞌai ꞌba kjuanimari, ninga kjuakixi= nga nyinai. ꞌBa ꞌbe=ña̱ jo chꞌotsaꞌen nchja ngatꞌari xuta judío xi kitjujin ngatꞌare Naꞌenchana tsure yojore tunga bi kui ni. Tusa xuta xi tseꞌe niꞌya sinagogare chanayiu=nini. 10 Bi kun_ri ngatꞌare kjuanima xi kuitjaxti. Ngu chanayiu skanisꞌen nduya yakꞌa xuta xi tu jngujún, tuxi xutꞌayakoninú, ꞌba kuitjaxtiu kjuanaꞌen te nixtjin. Kixi tisen, ninga tsa tjinnere nga kjuinikꞌenri, ꞌba an sjara̱ kjuabenichun xi bi fetꞌa joni chji xi kuaꞌere xuta xi saꞌen. 11 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon mé= xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱! Xi saꞌen, kui xi niñajanni siko kjuabeya xi majóni.”

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Pérgamo

12 ’ꞌBa tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Pérgamo: “ꞌBi tsu xi yaꞌa kicha xi ꞌñu yojoxkun kjiꞌi xi yojó ngojó ngatere: 13 ꞌBe=ña̱ nga teni ngaꞌnde ña tijña chanayiu nga tibatexuma. Tunga ji janda= kixi tesen ngatꞌana̱ ꞌba bi kjinicheje kjuamakjainri ngatꞌana̱, nisi nixtjin nga kjinikꞌen xi Antipas ꞌmi. Xi xuta kixi xi kitsikixiya ngatꞌana̱ ꞌba xi kjinikꞌen nanginu, ña tijña chanayiu. 14 Tunga tjin= masen tsajmi xi bi tisasenna̱ ngatꞌari. Ngatꞌa tebaꞌeꞌndeni nga tjindujin yakꞌari xi inyaꞌbejñatjo xi yakuya Balaam. Xi inyaꞌa Balac jotsaꞌen saꞌen nga ku̱an kꞌuejña kjuanaꞌen ngatꞌare kjuamakjainre naxinanda Israel nga skine chje xi kitsaꞌere naꞌen xi ntsja xuta kuandani ꞌba nga saꞌen kjuachajngi ngayeje. 15 ꞌBa nde tebaꞌeꞌnde nga tjindujin yakꞌari xi inyaꞌbejñatjo xi bakuya xi tjenngire xuta xi Nicolaus ꞌmi. 16 ꞌBamani, tikꞌantjaiye kjuafaꞌetsjenri ꞌba ndiba ngani ngixkun Naꞌenchana. Tsa bi ꞌba siꞌen, kjuaꞌekunxatira̱ ꞌba ko kicha xi tiꞌbetjuni ndsuꞌbaa̱ skjankoña̱ xuta xi ꞌba inyatsaꞌen. 17 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱! Xi saꞌen, kui= xi sjaꞌnde_ra̱ nga skine mana xi kisꞌejñaꞌmo, ꞌba nde sja_ra̱ jngu ndiojo tiba ña kuaꞌindutꞌa jngu jaꞌen xatse xi tuꞌyá be. Tu kui sani xi xuntsja, kui= xi skue.”

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Tiatira

18 ’ꞌBa nde tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Tiatira: “ꞌBi tsu Kiꞌndire Naꞌenchana, xi ꞌba kun tuxkun joni ndiꞌi ꞌba ndsaku joni bronce xi kuaꞌna nga kjinitsje: 19 ꞌBe=ña̱ mé= xi tu ñeꞌen. ꞌBe=ña̱ ngatꞌare kjuanimejenri ꞌba ngatꞌare kjuamakjainri ngatꞌana̱. ꞌBe=ña̱ jótsaꞌen teñaꞌaxatꞌanaa̱ ꞌba jótsaꞌen ko kjuatsejnda tichukjuakori. ꞌBa=nde ꞌbia̱ nga ngisa ꞌñu teñaꞌaxai ngandaꞌe nga ko mare ngatutsꞌinre kionga tjun kuakjainri ngatꞌana̱. 20 Tunga kibi= xi bi tisasenna̱ ngatꞌari, nga tebaꞌeꞌnde_ri chjun xi Jezabel ꞌmi xi jngu profeta tsure yojore nga tiꞌbonachare xutana̱ ko xi tibakuya nga saꞌen kjuachajngi ꞌba nga skine chje xi kitsaꞌere naꞌen xi ntsja xuta kuandani. 21 Je= kitsjaꞌnde_ra̱ chjunbiu nga sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba kjuaꞌe ngani ngixkun Naꞌenchana, tunga bi mejénre kꞌuejña kjuachajngire. 22 Kui kjua sikajñaꞌonña̱ chjunbiu, ꞌba ꞌñu tse kjuanaꞌen xi sja_ra̱ nchja xi tsaꞌenko kjuachajngi ngayeje, tsa bi sikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre nga kꞌuendu xi kuánre ngatꞌare chjunbiu. 23 ꞌBa sikꞌen=ña̱ xi tjenngire chjunbiu, ꞌba ꞌbatsaꞌen skueni ngatsiꞌi xuta xi makjainre ngatꞌana̱ nga an xi ꞌbia̱ jó fa tjin kjuafaꞌetsjenre ko inimare xuta. ꞌBa nga jngu jnguu sjanu chjinu jo nga kjiñoꞌon. 24 ꞌBa ngatꞌanu jun xi tetsubo Tiatira xi bi teꞌbejñatjo en xi tibakuya chjunbiu ꞌba xi bi tjimanu ngatꞌare xi kjuatjiꞌmore chanayiu ꞌmi, xin_nuu̱ nga bi nde sja ngisani_nuu̱ kjaꞌe chꞌa. 25 Tunga tꞌejñatjo=ñu mé= xi je tjinnu ꞌnda nga̱ an kjuaꞌe ngañaa̱. 26 Xi saꞌen ꞌba xi janda kuendujuko xa xi mejénna̱ nga saꞌen, kui= xi sja_ra̱ kjuaꞌñu nga kuatexumare naxinanda xi tjin ngasunꞌndio. 27 Kuatexuma ko jngu yaníse xi kicha kuandakoni. ꞌBa ꞌñu kuejenre xuta, ꞌba ꞌba= ku̱anre xuta joni jngu tiji nangi xi maxkua nga bichune kicha. Sja_ra̱ kjuaꞌñu jotsaꞌen kitsjana̱ kjuaꞌñu Naꞌenna̱. 28 ꞌBa nde sja_ra̱ niñu xi ngisa tí nga je tjisꞌe isen. 29 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon mé= xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱!”

3

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Sardis

1 ’ꞌBa tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Sardis: “ꞌBi tsu xi tjinre isennixtjin xi yatu xi tseꞌe Naꞌenchana ko niñu xi yatu mani: ꞌBe=ña̱ xi teñeꞌen. ꞌBi inyatsu xuta nga tenichunni, tunga ngatꞌana̱ je= tseye. 2 Tikjaꞌa_ri ꞌba taꞌe ngaꞌñuri yojori nga kje beyajín, ngu teꞌbeña̱ nga bi kixi teꞌmikue xari ngixkun Naꞌenchana. 3 ꞌBamani tsuba, tikjaꞌetsjenya_ri yojori ꞌba tꞌejñatjai xi kikaꞌeri ko xi kjinuꞌye, ꞌba tikꞌantjaiye kjuafaꞌetsjenri ꞌba ndetjenngi ngani Naꞌenchana. Tsa bi sikjaꞌa_ri yojori, kjuaꞌekunra̱ joni jngu chacheje ꞌba bi xie mé= chuba kjuaꞌekunra̱. 4 Tunga ngajin naxinanda Sardis tjindujin yakꞌari xuta xi bi inyatsijndi najñure. Kui xi kꞌuetsumakona̱ nga kuaja najñu tiba, ngatꞌa bakin=re̱. 5 Xi saꞌen, kui xi kjuinikaja najñu tiba ꞌba bi sichajaa̱n jaꞌenre xujun ña kuaꞌindutꞌa jaꞌenre xuta xi kꞌuendukun. Tusa xia̱n nga xutana̱ kuán ngixkun Naꞌenna̱ ꞌba ngixkun ankjelere. 6 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon mé= xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱!”

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Filadelfia

7 ’ꞌBa tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Filadelfia: “ꞌBi titsu xi tsje ꞌba xi kjuakixi, xi yaꞌa llavere rey David, xi kjeꞌi xuntja, ꞌba tuꞌyá mare ꞌbechjaa̱; ꞌba xi ꞌbechja xuntja, ꞌba niꞌyá mare chjuꞌi: 8 ꞌBe=ña̱ xi teñeꞌen ꞌba ꞌbe=ña̱ nga tsajainri ngaꞌñuú. Tunga tenikꞌetjusun=ni enna̱ ꞌba bi tesji nga bi xutana̱ kuáin. Chutsejen. Ngixkuin kiskjexꞌaa̱ jngu xuntja xi tuꞌyá mare ꞌbechjaa̱. 9 Chutsejen jó sikua̱ xuta xi tseꞌe niꞌya sinagogare chanayiu, xuta judío xi Naꞌenchana kiskjaꞌajin tsure yojore tunga tu en ndesu=nini. An=ña̱ xi ꞌba saꞌaa̱n nga kjuaꞌekinyakunchꞌintꞌa ngi ndsakui, tuxi ꞌbatsaꞌen skueni nga an tsimejénra̱. 10 Kjinikꞌetjusun=ni enna̱ nga kiskakori ko kjuatsejnda. Kui kjua kꞌuejñatꞌaxinnira̱ ngatꞌare kjuanima xi kjuaꞌe nixtjin nga xutꞌayako ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio, kjuanima xi kjuaꞌene jo kjiꞌi ngasunꞌndio. 11 Kjuaꞌexati=ña̱. Nda tꞌejñatjai xi tjinri, tuxi tuꞌyá skjaꞌaniri chji xi kuaꞌeri xi tsunire nga kjiñeꞌen. 12 Xi saꞌen, kui xi saꞌaa̱n joni xjo xi sasengire ningure Naꞌenna̱, ꞌba bi nde stjuxinni ngaꞌndebiu. ꞌBa kꞌuetꞌa_ra̱ jaꞌenre Naꞌenna̱ ko jaꞌenre naxinandare Naꞌenna̱, xi Jerusalén xatse ꞌmi xi Naꞌenna̱ sikasenjenni ngankꞌaa. ꞌBa ꞌba nde kꞌuetꞌa_ra̱ jaꞌen xatsena̱ ngayeje. 13 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱!”

En xi Jesucristo kitsikasenre xuta xi makjainre ngatꞌare kui xi tjindu naxinanda Laodicea

14 ’ꞌBa tiꞌindu_ri ankje xi tseꞌe xuta xi makjainre ngatꞌana̱ xi tjindu naxinanda Laodicea: “ꞌBi titsu xi kjuakixikjin, xi kixi tsikixiya ngatꞌare kjuakixire Naꞌenchana, ꞌba ngatꞌare kui Naꞌenchana kitsaꞌen yeje xi tjin: 15 ꞌBe=ña̱ xi teñeꞌen. Ji jo=ni nanda xi bi nchꞌan ꞌba ninga bi sje. ¡Tsa tu nchꞌanri asa sjeri tsakaiñu! 16 Tunga tu isuntꞌai=ni. Bi nchꞌen ninga bi sje. Kui kjua sikjesunnira̱. 17 Ngu ji sjini: Nyina=ña̱, tjin yeje=na̱ xi mejénna̱ ꞌba tumé chajana̱. Tunga bi ꞌyani nga tsajainri kjuatsja, nga tumé chji=ri, nga nimai, nga kai ꞌba nga tetsjusti. 18 ꞌBamani an tsjara̱ jngu en nga tindai xi tjinna̱. Tindai oro xi niki nda=kjin ngatꞌa saꞌe fa kuatsje nga kjinaxjejin ndiꞌi, tuxi ku̱anyinani ngixkun Naꞌenchana. ꞌBa nde tindai najñu tiba xi ku̱an xeje ngayeje, tuxi kueꞌmoni yojo kjistiri xi titsjari kjuasuba. ꞌBa ꞌba nde tindai ndaki xi kuinyangi tuxkuin ngayeje, tuxi nda ku̱atsejenniri. 19 An xi fatikua̱ ꞌba tsja ndiya_ra̱ ngatsiꞌi xi tsimijaa̱n. ꞌBamani tsuꞌba, taꞌe ngaꞌñuri yojori ꞌba tikꞌantjaiye kjuafaꞌetsjenri ꞌba ndiba ngani ngixkun Naꞌenchana. 20 Chutsejen, an tesenxtiu=ña̱ xuntjo nga tetsikjania̱. Tsa tjin xi kjuintꞌe jndana̱ ꞌba skjeꞌi xuntjo, kjuaꞌasꞌenjin_ra̱ ꞌba skineko=ña̱ niñu, ꞌba kui skineko=na̱ ngayeje. 21 Xi saꞌen, kui xi sjaꞌnde_ra̱ nga kꞌuejñatꞌana̱ yaxile ña kuatexumaa̱, jotsaꞌen je kitsaꞌaa̱n an ngayeje ꞌba tejñatꞌa_ra̱ yaxilere Naꞌenna̱. 22 ¡Xi tjin ñojon ngatasen ñojon mé= xi titsure Isennixtjintsjere Naꞌenchana xuta xi makjainre ngatꞌana̱!”

4

Jotsaꞌen nichjire Naꞌenchana ngankꞌaa

1 Jaskan nga je tsaꞌbia̱ kibiu, kiskutsejia̱n ꞌba tsaꞌbia̱ jngu xuntja xi kichjuxꞌa ngankꞌaa. ꞌBa jnda xi tjun kjintꞌe_ra̱, xi ꞌbatsaꞌen nuꞌyare joni nga fane tjio ꞌbi kitsuna̱: “Tijñe ngaꞌe ꞌba kuakutsejenra̱ mé= xi tjinnere ku̱an jaskanñu.”

2 ꞌBa ndekuini chubabiu jaꞌe ngajinna̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana, ꞌba tsaꞌbia̱ nga sejña ngankꞌaa jngu yaxile je joni xi ꞌbendusun rey, ꞌba tjin= xi tijñasun yaxilebiu. 3 ꞌBa isenre xi tijñasun yaxilebiu ꞌba=tsaꞌen matsejen joni ndiojo xi tsjakun xi jaspe ko cornalina ꞌmi. ꞌBa ngandaire yaxilebiu sꞌejñandai jngu chaꞌya xi matsejen joni ndiojo xi esmeralda ꞌmi. 4 ꞌBa ngandaire yaxilebiu tsaꞌbe ngisaa̱ kañujun yaxile ña tjindusun kañujun nchja chinga xi yaja najñu tiba, ꞌba ngasun nindaku titsusunre corona xi oro ni.

5 ꞌBa ña sejña yaxile jebiu ꞌbetju ndiꞌi choꞌon, siꞌa ꞌba ko siꞌare choꞌon. ꞌBa ngankjain yaxilebiu inyati yatu ndiꞌi xi ya sꞌeku, xi isennixtjinre Naꞌenchana xi yatu mani. 6 ꞌBa ꞌba nde ngankjain yaxilebiu kjijña jngu tsajmi xi ꞌbatsaꞌen matsejen joni jngu ndachikun xi chutsin nini xi ꞌñu matsejenya.

ꞌBa ngandaire yaxile jebiu tjindu ñujun xi tjindukun jngu nga jngu jngu ngatere xi kitsejunre tuxkun ngankjain ko ngastun. 7 Xi titjun, ꞌbatsaꞌen matsejen joni tjiuxa. Xi majóni, ꞌbatsaꞌen matsejen joni tjiundija chi. ꞌBa xi majánni, ꞌbatsaꞌen chutsejenꞌa joni nkjain xuta. ꞌBa xi mañujunni, ꞌbatsaꞌen matsejen joni tjiuja xi titutjen.

8 ꞌBa nga ñujun xi tjindukun, nga jngu jngu jon jnga yaꞌa. ꞌBa kitsejunre xkun ngiꞌndere ꞌba ngasunnkꞌare. ꞌBa nga nixtjin nga nistjen bi tsikjejnda nga tsu:

Naꞌenchana= xi tsje, Naꞌenchana= xi tsje, Naꞌenchana= xi tsje.

Kui= tseꞌe ngayéje kjuaꞌñu xi tjin.

Kui xi tsikꞌejña, xi tijña ꞌba xi kjuaꞌe.

9 Nga ñujun xi tjindukun, kui xi beꞌe nijmi nga tjinre kjuaje xi tijñasun yaxilebiu, xi tijñakun kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa bekun ꞌba tsjare kjuanda. ꞌBa nga ꞌba tsaꞌen xi ñujun, 10 nchja chinga xi kañujun mani minyakunchꞌintꞌare nga tsichjire xi tijñasun yaxile, xi tijñakun kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa ꞌbendu corona xi titsusunre ngixkun yaxilebiu nga ꞌbi tsu:

11 Ji Naꞌen xi Naꞌenni̱, ji xi bakinri

nga cha̱kunri, nga sa̱kuri kjuaje ꞌba nga kjuinichjire ngatꞌare kjuaꞌñuri.

Ngatꞌa ji kjiñeꞌen ngayéje xi tjin,

ꞌba ngatꞌa ji ꞌbatsaꞌen kuamejénri kui= kjua tjinni ꞌba kuandani.

5

Kiꞌndi borrego ko xujun xi kjiya ntsja xi tijñasun yaxile

1 ꞌBa tsaꞌbia̱ jngu xujun ngaya ntsja kixi xi tijñasun yaxilebiu. ꞌBa kui xujunbiu kuaꞌindu ngastun ko ngankjain, ꞌba yatu kaꞌa tjiꞌñuni nga inyanere sello. 2 ꞌBa tsaꞌbia̱ jngu ankje xi ꞌñu tjinre kjuaꞌñu, xi ꞌñu tinchja nga titsu: “¿ꞌYá= xi bakinre nga sijoya sellore ꞌba skanite xujunbiu?”

3 Tunga niꞌyá xi tjin ngankꞌaa ninga xi tjin ngasunꞌndio ꞌba ninga xi tjin ngi tꞌanangiu kuánre kiskanite xujunbiu, nga tuxi kꞌuexkiyani. 4 ꞌBa an ꞌñu kiskiꞌndaa̱, nga tuꞌyá kuasjai xi bakinre nga kiskanite xujunbiu ninga tu skutsejensare.

5 ꞌBa meni kitsuna̱ jngu xuta chinga xi kañujun: “Bi nde chiꞌndani. Chutsejen. Xi ꞌetjujinnire xuta xi jaꞌenire ntjere Judá, xi ꞌba nguyare joni tjiuxa, ꞌba xi jamare David, kui xi je kitsaꞌen ꞌba bakin=re̱ nga skanite xujunbiu ꞌba sijoya sello xi yatu.”

6 ꞌBa tiñare yaxilio ko nga ñujun xi tjindukun ꞌba ngamasenre nchja chinga xi kañujun tsaꞌbia̱ jngu Kiꞌndi borrego xi sejña ngaꞌndebiu, xi ꞌbatsaꞌen matsejen joni tsa je kjinikꞌen. Tjinre yatu turu ko yatu tuxkun xi isennixtjinre Naꞌenchana xi yatu mani xi nikasen jo kjiꞌi ngasunꞌndio. 7 ꞌBa Kiꞌndi borrego kitsitiñatꞌare xi tijñasun yaxile ꞌba kiskjebe xujun xi kjiya ntsja kixi.

8 ꞌBa nga kiskjebe xujunbiu Kiꞌndi borregobiu, nga ñujun xi tjindukun ko nchja chinga xi kañujun mani tsikinyakunchꞌintꞌare. Nga jngu jngu yaꞌa najni arpa ꞌba ko nisu xi oro ni xi kitse tsajmi xi nda jen kanijnda, xi tsunire xi nchja xuta xi tseꞌe Naꞌenchana nga fako. 9 ꞌBa kise son xatsebi:

Ji xi bakinri nga xjube xujun ꞌba sijoye sellore,

ngatꞌa ji xi kjinikꞌenri ꞌba xi kikꞌesten jinri,

ꞌba ꞌba=tsaꞌen kikꞌechjintjaini tuxi ku̱atse̱ꞌe̱ni Naꞌenchana yakꞌa ngajinre ngatsiꞌi ntjere xuta xi tjin ngasunꞌnde,

ko xi nchja kjaꞌe kjuanga en,

ko naxinanda xi tjin,

ꞌba ko xutare nangi xi tjin.

10 Kui xi kjiñeꞌen jngu naxinanda xi batexuma,

ꞌba kui xi kjiñeꞌen naꞌmi xi saꞌexatꞌare Naꞌenchana.

ꞌBa kuatexumare ngasunꞌndio.

11 ꞌBa saꞌe kiskutsejen ngañaa̱ ꞌba kjintꞌe jnda_ra̱ ꞌñu nkjin ankje xi tsikinyatꞌa ngandaire yaxilio ko nga ñujun xi tjindukun ꞌba ko nchja chinga xi kañujun. Tunga ꞌñu nkjinnkjin= mani. 12 ꞌBa ko jngu jnda xi ꞌñu inyatsu:

Kiꞌndi borrego xi kjinikꞌen,

Kui= xi bakinre nga kjuinichjire ngatꞌare kjuaꞌñure, kjuanyinare,

kjuankjin kakunre, ꞌba ko ngaꞌñure.

Ngatjaꞌyakun kui, ngatjanichjire, ꞌba ngatasakure kjuaje.

13 ꞌBa nde kjintꞌe jnda_ra̱ ngayéje xi kitsaꞌen Naꞌenchana ngankꞌaa, ngasunꞌndio, ngiꞌndere tꞌanangiu ꞌba ko ngajin ndachikun, nga ꞌbi inyatsu:

Kiꞌndi borrego ko xi tijñasun yaxilio,

kui xi ngatjanichjire ꞌba ngatjaꞌyakun,

ꞌba kui xi ngatasakure kjuaje ko kjuaꞌñu kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

14 ꞌBa nga ñujun xi tjindukun kitsu: “¡ꞌBa ngatjama!” ꞌBa nchja chinga xi kañujun tsinyakunchꞌin ꞌba kitsichjire Kiꞌndi borrego ko xi tijñasun yaxilio.

6

Sello xi yatu mani

1 ꞌBa tsaꞌbia̱ nga kitsijoya Kiꞌndi borrego sello xi titjun, ꞌba kjintꞌia̱ nga kinchja jngu xi ñujun tjindukun. ꞌBa jndare, ꞌbatsaꞌen nuꞌyare joni nga fane choꞌon. ꞌBa kitsu: “¡Jabi!” 2 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskutsijia̱n ꞌba tsaꞌbia̱ jngu chakabayu tiba. ꞌBa xi tijñakjare tjiubabiu yaꞌa jngu arco. Kikaꞌere jngu corona ꞌba ꞌetju nga titsaꞌen ꞌba tuxi saꞌen ngisani.

3 ꞌBa kionga kitsijoya ngani Kiꞌndi borrego sello xi majóni, kjintꞌia̱ nga kinchja xi majóni xi tjindukun ꞌba kitsu: “¡Jabi!” 4 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ꞌetju ngani kjaꞌe chakabayu, jngu xi ini kjiꞌi. ꞌBa xi tijñakjare tjiubabiu, kikaꞌere jngu espada je. ꞌBa nde kikaꞌere kjuaꞌñu nga kjuaꞌaxin kjuaxiu xi tjin ngasunꞌndio, tuxi sikꞌenkañani xinkjin xuta.

5 ꞌBa kionga kitsijoya ngani Kiꞌndi borrego sello xi majánni, kjintꞌe ngañaa̱ nga kinchja ngani xi majánni xi tjindukun ꞌba kitsu: “¡Jabi!” ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskutsijia̱n ꞌba tsaꞌbia̱ jngu chakabayu jma. ꞌBa xi tijñakjare tjiubabiu yaꞌa jngu nisu chu̱ba̱. 6 ꞌBa ngajinre nga ñujun xi tjindukun kjintꞌia̱ jngu jnda xi kitsu: “Jngu kilo trigo asa ján kilo tu cebada ꞌbatjin chjire jotjin jenre xuta nga jngu nixtjin tsaꞌexa. Tunga bi nikjetsin tsujmi ntje uva ninga olivo.”

7 ꞌBa kionga kitsijoya Kiꞌndi borrego sello xi mañujunni, kjintꞌia̱ jndare xi mañujunni xi tjindukun nga kitsu: “¡Jabi!” 8 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskutsijia̱n ꞌba tsaꞌbia̱ jngu chakabayu xi sinenda kjiꞌi. ꞌBa xi tijñakjare tjiubabiu, kui xi Kjuabeya ꞌmi, ꞌba ngastun tjen xi Ngaꞌndere mikꞌen ꞌmi. ꞌBa kikaꞌere kjuaꞌñu nga kuatexumare jngu yá xi ñujun ya kaꞌa xuta xi tjin ngasunꞌndio, tuxi sikjesunni ko kjuachan, kjindia, chiꞌin ꞌba ko tjiuba tsꞌen xi tjin ngasunꞌndio.

9 ꞌBa kionga kitsijoya Kiꞌndi borrego sello xi maꞌónni, tsaꞌbia̱ ngiꞌndere altar isennixtjinre xuta xi kjinikjesun ngatꞌare nga kitsikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana ꞌba ngatꞌare nga kitsuyakixi ngatꞌare kui. 10 ꞌBa ko jngu jnda xi ꞌñu kinchja nga kitsu: “Ji Naꞌen xi tsje ꞌba xi kjuakixi=, ¿kjiaꞌa=ñu ꞌnda siꞌan_ri kjua xuta xi tjin ngasunꞌndio ꞌba singojo_ri kjuabeyani̱?” 11 ꞌBa saꞌe ꞌbatsaꞌen nga jngu jngu kikaꞌere najñu tiba. ꞌBa kikꞌinre nga tu chuba nixtjin sikjaꞌaya ngisa, kaꞌnda nga kjuechu xkire xuta xi ntsꞌe mani, xi ꞌba nde tsaꞌexatꞌare Cristo ꞌba xi ꞌba nde ꞌbatsaꞌen tjinnere nga kjuinikꞌen joni kui.

12 ꞌBa kionga kitsijoya Kiꞌndi borrego sello xi majonni, kiskutsijia̱n ꞌba kuán jngu chon xi ꞌñukjin. Kuajma tsuꞌbiu joni najñu xi jma nistjen nistjen. ꞌBa kuaꞌini naꞌenso joni jin. 13 ꞌBa saꞌe niñu xi tjin ngankꞌaa tsixungi tꞌanangiu jo ma nga bixungi tu chiꞌndere ya higuera kionga tsiteya jngu ntjo xi ꞌñu. 14 ꞌBa ngankꞌaa kichaja joni jngu xujun xi sꞌekuya. ꞌBa ngayéje nindu ko isla kiteya ngaꞌndere nga kitjuxin ña tjindu tsakaiñu.

15 ꞌBa saꞌe rey xi tjin ngasunꞌndio ko xuta titjun, xi ngakure chasoldadu, xuta nyina, nchja xi tjinre kjuaꞌñu ꞌba ko ngatsiꞌi xuta ninga chuꞌnda xi tsindaa̱ ninga xi bi chuꞌnda kikꞌenduꞌmo kioña tixa ngi ngijo ꞌba ngajin naxire nindu. 16 ꞌBa ꞌbi kitsure nindu ko naxiu: “Tixuneni ꞌba tikꞌenduꞌmonii̱, tuxi bi skuenini̱ xi tijñasun yaxilio ꞌba tuxi bi xianii̱ kjuastire Kiꞌndi borrego. 17 Ngatꞌa je= jaꞌe nixtjin nga kuakutsejen kjuastire xi niki ꞌñu=, ¿ꞌba ꞌyá= xi ku̱an xukjuakore?”

7

Xuta xi tseꞌe Israel xi kisꞌetꞌare chubare Naꞌenchana

1 ꞌBa nga je kuánni kibiu, tsaꞌbia̱ ñujun ankje xi inyanduju nga ñujun ngatere ngasunꞌndio. Xi inyaꞌbechjare ntjo xi ndibani nga ñujun ngatere ngasunꞌndio, tuxi bi nde kuisetjenni ntjo ngasun tꞌanangiu ninga ngajin ndachikun ninga ngaꞌa ya xi tjin ngasunꞌndio. 2 ꞌBa tsaꞌbe ngañaa̱ kjaꞌe ankje xi tjindibani ngitutsꞌian. Xi yaꞌa sellore Naꞌenchana xi tijñakun. ꞌBa ankjebiu ꞌñu kiskiꞌndayare ankje xi ñujun xi kikaꞌere kjuaꞌñu nga sikjetsun tꞌanangiu ko ndachikun tsakaiñu. 3 ꞌBa ꞌbi kitsure: “Bi baꞌeꞌndio nga ntjo sikjetsun tꞌanangiu ko ndachikun ꞌba ko ya xi tjin, yejerañu kje sꞌetꞌaáre chu̱ba̱re Naꞌenchana stjen xuta xi tseꞌe kui.”

4 ꞌBa kjintꞌia̱ jó tjin kuán xi kisꞌetꞌa chu̱ba̱, jngu sientu ko yachan ñujun mi kuán ngajinre ngatsiꞌi ntjere Israel xi tejó kaꞌa mani. 5 Kisꞌetꞌa chu̱ba̱ tejó mi xi jaꞌeni ntjere Judá, tejó mi xi tseꞌe Rubén, tejó mi xi tseꞌe Gad, 6 tejó mi xi tseꞌe Aser, tejó mi xi tseꞌe Neftalí, tejó mi xi tseꞌe Manasés, 7 tejó mi xi tseꞌe Simeón, tejó mi xi tseꞌe Leví, tejó mi xi tseꞌe Isacar, 8 tejó mi xi tseꞌe Zabulón, tejó mi xi tseꞌe Kuse, ꞌba tejó mi xi tseꞌe Benjamín.

Xutankjin xi yaja najñu tiba

9 Nga je kuán kibi, kiskutsijia̱n ꞌba tsaꞌbe ngañaa̱ ꞌñu nkjin xuta xi niꞌyá ma ꞌbexki. Kui xi ndibanire ngayéje nangi xi tjin, ngayéje ntjere xuta xi tjin, ngayéje naxinanda xi tjin, ko xuta xi kjaꞌe kjuanga en nchja. Xi inya ngankjain yaxilio ꞌba ngixkun Kiꞌndi borrego. Yaja najñu tiba ꞌba yaꞌa xkajen ngayeje. 10 ꞌBa ko jngu jnda xi ꞌñu inyakjiꞌndaya nga inyatsu:

¡Kiꞌndi borrego ko Naꞌenchana xi tijñasun yaxile,

kui xi tsikꞌangina!

11 ꞌBa ngatsiꞌi ankje inyanduju ngandaire yaxilio, nchja chinga xi kañujun ꞌba ko nga ñujun xi tjindukun. ꞌBa kitsikindi nkjain ankjebiu ngankjain yaxilio nga kitsichjire Naꞌenchana. 12 ꞌBa kitsu:

¡ꞌBa ngatjama!

Nikixiyaña nga Naꞌenchana tjinre kjuaje, kjuaꞌñu, ngaꞌñu ꞌba ko kjuankjin kakun.

Ngatjanichjire, ngatjaꞌyakun ꞌba ngatabaꞌere kjuanda kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

¡ꞌBa ngatjama!

13 ꞌBa saꞌe jngu nchja chinga xi kañujun tsiningiyana̱:

—¿ꞌYá= xuta xi yaja najñu tiba? ꞌBa ¿ñá= jendibani?

14 —Ji= xi ꞌye, naꞌen —kixin_ra̱.

ꞌBa kui kitsuna̱ yaꞌa:

—Kui= xi je jaꞌaxtiu kjuanima xi ꞌñu. Xi je yane ꞌba kitsitiba najñure nga ko jinre Kiꞌndi borrego. 15 Kui= kjua inyani ngankjain yaxilere Naꞌenchana ꞌba nga nixtjin nga nistjen inyatsaꞌexatꞌare Naꞌenchana ngaya ningure. ꞌBa xi tijñasun yaxilio, kui= xi kꞌuejñajinre ꞌba sikuenda xutabiu. 16 Bi nde ku̱abojonire, ninga bi nde ku̱axindanire, ninga bi nde kuakanire tsuꞌbiu, ninga bi nde sistinire ndabo ngayeje. 17 Ngatꞌa Kiꞌndi borrego xi sejña tiñare yaxilio, kui= xi sikuenda joni chutsanga ꞌba kueko ña tjin nanda xi tsjare kjuabenichun xuta. ꞌBa Naꞌenchana sixijun yeje ndaxkun nga jngu jngu.

8

Sello xi mayatuni

1 Kionga kitsijoya ngani Kiꞌndi borrego sello xi mayatuni, masenru hora jña kuachun ngankꞌaa. 2 ꞌBa tsaꞌbia̱ yatu ankje xi inya ngixkun Naꞌenchana. Xi kikaꞌere yatu tjio.

3 ꞌBa saꞌe jaꞌe kjaꞌe ankje xi jaꞌekasen ngankjain altar. Yaꞌa jngu nisu xi oro ni ña tiya tsajmi xi nda jen kanijnda. ꞌBa tse tsajmi xi nda jen kanijnda kikaꞌere, tuxi sikꞌatjijinkonire xi nchja ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe Naꞌenchana nga fako, nga sjare chje Naꞌenchana ngasun altar xi oro ni xi kjijña ngankjain yaxilio. 4 ꞌBa ni̱ꞌndire tsajmi xi nda jen kanijnda xi tsꞌatjijinkoni xi nchja xuta xi tseꞌe Naꞌenchana nga fako ꞌetjuni nisu xi tjiya ntsja ankje ꞌba echu ña tijña Naꞌenchana. 5 ꞌBa saꞌe ankje kiskjebe nisubiu ꞌba kitsitse ndiꞌi xꞌi xi tjindusun altar ꞌba ꞌetsojo ngasun tꞌanangiu. ꞌBa jane choꞌon, kjinuꞌyare siꞌa, tsaꞌna ndiꞌi choꞌon ꞌba kuán chon ngayeje.

Tjio

6 ꞌBa tsikꞌendunda ankje xi yatu nga sikjane tjiore. 7 ꞌBa ankje xi titjun kitsikjane tjiore, ꞌba kititsojo ngasun tꞌanangiu tsindijo ko ndiꞌi xi tsꞌatjijinkoni jin. ꞌBa kití jngu yá xi ján ya kaꞌa tꞌanangiu, jngu yá xi ján ya kaꞌa ya xi tjin ꞌba ko ngayéje xka xkjuen xi tjin.

8 ꞌBa ankje xi majóni kitsikjane tjiore, ꞌba kichanikjaꞌajin ndachikun tsajmi xi ꞌbakjiꞌi joni jngu ngijñacha xi ꞌñu je xi tití, ꞌba jin kuán jngu yá xi ján ya kaꞌa ndachikun. 9 ꞌBa jngu yá xi ján ya kaꞌa xi tjindukun ngajin ndachikun jesun, ꞌba kjinikjekjua jngu yá xi ján ya kaꞌa barku xi kio tjin ngayeje.

10 ꞌBa ankje xi majánni kitsikjane tjiore, ꞌba jngu niñu xi ꞌñu je xi ꞌbatsaꞌen titi joni ndiꞌi xi sꞌekuya jendibani ngankꞌaa ꞌba jaꞌekejenjin jngu yá xi ján ya kaꞌa ndajio ꞌba ngajinre ña titju nanda. 11 ꞌBa niñubiu Sja ꞌmi, ꞌba kuasja jngu yá xi ján ya kaꞌa nando. ꞌBa nkjin xuta jesun ngatꞌa kjinisja nando.

12 ꞌBa ankje xi mañujunni kitsikjane tjiore, ꞌba kjinikjetsun jngu yá xi ján ya kaꞌa tsuꞌbiu, jngu yá xi ján ya kaꞌa naꞌenso ꞌba jngu yá xi ján ya kaꞌa niñu xi tjin. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kisꞌejñu jngu kaꞌa tsuꞌbiu, naꞌenso ko niñu. Bi nde kitsitsejenni jngu yá xi ján ya kaꞌa nga nixtjin ꞌba jngu yá xi ján ya kaꞌa nga nistjen.

13 ꞌBa saꞌe kiskutsijia̱n ꞌba kjintꞌe jnda_ra̱ jngu tjiuja xi titutjen ngankꞌaa. ꞌÑu kiskiꞌndaya nga ꞌbi titsu: “¡Nimaxuni, nimaxuni, nimaxuni xuta xi tjin ngasunꞌndio, nga kjuane tjio xi yakꞌa, xi je mején sikjane ankje xi ngiján kichojo!”

9

Tjio xi maꞌónni

1 ꞌBa ankje xi maꞌónni kitsikjane tjiore, ꞌba tsaꞌbia̱ jngu niñu xi jendibajenni ngankꞌaa nga jaꞌekejensun tꞌanangiu. Xi kikaꞌere llavere ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa. 2 ꞌBa kionga kiskjexꞌa ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa, ꞌetjunijin ni̱ꞌndi joni niꞌndi xi ꞌbetjure jngu horno xi ꞌñu je. ꞌBa niꞌndi xi ꞌetjuni ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa, kui xi ꞌechjare ndabare tsuꞌbiu ꞌba kitsijñu ntjo.

3 ꞌBa ngajin ni̱ꞌndibiu ꞌetjujinni naxkajndi xi jaꞌetsejin tꞌanangiu. ꞌBa kikaꞌere kjuaꞌñu joni kjuaꞌñu xi tjinre chanuya xi tjin ngasunꞌndio. 4 ꞌBa kisꞌenere nga bi sikjetsun ngijña xi tjin tꞌanangiu ninga tsajmi xi xkjuen kun ninga ya xi tjin. Tu kui sani siꞌonre xuta xi bi kisꞌetꞌa stjen chu̱ba̱re Naꞌenchana. 5 Tunga bi kikaꞌeꞌndere nga sikꞌen xuta, tu kui sani nga ón sa sjare cha̱jan. ꞌBa cha̱jan xi sjare, jo=ni cha̱jan xi tsja chanuya kionga kjinere xuta. 6 ꞌBa kui nixtjinbiu xuta kuangisjai kjuabeya, tunga bi ku̱asjaire. Ku̱amejénre kueya, tunga kjuabeyo kuasentꞌaxinre.

7 ꞌBa naxkajndibiu ꞌbatsaꞌen matsejen joni chakabayu xi je kisꞌenda nga kuaje kjuachan. ꞌBa nindaku titsusunre joni corona xi oro ni, ꞌba nkjain ꞌbatsaꞌen matsejen joni nkjain xuta. 8 ꞌBa ntsja ku, jo=ni ntsjare yanchjin. ꞌBa ndeꞌñu jo=ni ndeꞌñu tjiuxa. 9 ꞌBa tsajmi xi tjiꞌmore nisinre jo=ni kicha. ꞌBa nga tutjen ꞌbatsaꞌen fane jngare jotsaꞌen fane nga ꞌñu nkjin chakabayu ko carreta inyamangatsanga nga inyafi kjuachan. 10 ꞌBa ndetsꞌin tjinre nindu joni xi tseꞌe chanuya ꞌba tjin=re kjuaꞌñu nga ón sa sjare cha̱jan xuta. 11 ꞌBa xi batexumare naxkajndibiu, kui= ankje xi tijña ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa. Xi Abadón ꞌmi nga en hebreo, ꞌba nga en griego Apolión ꞌmi.

12 Je= jaꞌa kjuanaꞌen xi titjun, tunga ngijó chaja ngisa.

Tjio xi majonni

13 ꞌBa ankje xi majonni kitsikjane tjiore, ꞌba kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi kinchja ngamasenre turú xi ñujun mani xi tjindusun ngaꞌnyure altar xi oro ni xi kjijña ngixkun Naꞌenchana. 14 ꞌBa jndabiu ꞌbi kitsure ankje xi majonni xi yaꞌa tjio: “Chjundai nga ñujun ankje xi tjitsutꞌaꞌñu ngandaire ndaje xi ꞌñu je xi Eufrates ꞌmi.”

15 ꞌBa meni kichjunda ankje xi ñujun, tuxi sikꞌenni jngu yá xi ján ya kaꞌa xuta xi tjin. Ngu tu kui xa kisꞌendani nga ꞌba saꞌen kui chubabiu, nixtjinbiu, sa ꞌba ko nu. 16 ꞌBa kjintꞌia̱ jó tjin kuán chasoldadu xi tjenngire xi tjindukjare chakabayu: jó sientu millón kuán. 17 ꞌBa joni tsa ngaya chini ꞌbatsaꞌen tsaꞌbia̱ chakabayu ko xi tjindukjare. ꞌBa ꞌbi kun xi tjindukjare: nisinre kjiꞌmore ko kicha xi ꞌbatsaꞌen ini kjiꞌi joni ndiꞌi, ꞌba asu joni jacinto, ꞌba sine joni asufre. ꞌBa nindaku chakabayu ꞌba kun joni ku tjiuxa. ꞌBa tsꞌa inyaꞌbetju ndiꞌi, ni̱ꞌndi ko asufre. 18 ꞌBa jngu yá xi ján ya kaꞌa xuta jesun ngatꞌare nga ján kjuanaꞌenbi xi ꞌetju tsꞌa chakabayu, xi ndiꞌu, niꞌndiu ko asufre. 19 Ngatꞌa kjuaꞌñure chakabayu kisꞌe ngaꞌa tsꞌa, tunga ndetsꞌin kisꞌere kjuaꞌñu ngayeje. Ngu ndetsꞌin jo kun tjiuye, ꞌba ko nindaku tsiꞌonnire xuta.

20 Tunga xuta xi tsꞌangiu, xi bi kjinikꞌen ngatꞌare kjuanaꞌenbiu, bi kuamejénre kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre nga tsikinyatꞌaxinre naꞌen xi ꞌendakoni ntsja. Tusa janda kitsichjire isennixtjin xi tsaꞌexatꞌare chanayiu ko naꞌen xi kuandakoni oro, plata, bronce, ndiojo ꞌba ko ya xi bi matsejenre ninga bi ntꞌe ꞌba ninga bi ma fi. 21 ꞌBa ninga bi kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ngatꞌare nga tsikꞌen xuta, nga tsaꞌen kjuacha, kjuachajngi ꞌba nga tsaꞌen cheje.

10

Ankje xi yaꞌa xujun chi xi tsꞌatjijunni

1 ꞌBa tsaꞌbe ngañaa̱ kjaꞌe ankje xi ꞌñu tjinre kjuaꞌñu, xi jendibajenni ngankꞌaa. Xi tsꞌatjijunre yufi ꞌba jngu chaꞌya tijñasun nindaku. ꞌBa nkjain titsitsejen joni tsuꞌbiu, ꞌba ndsaku matsejen joni xjo xi xinyangire niꞌya xi tití. 2 ꞌBa ngaya ntsja kjiya jngu xuju chi xi je kjitjundaya. ꞌBa yasensun ndsaku kixi ndachikun ꞌba ndsaku skjun yasensun tꞌanangiu. 3 ꞌBa ꞌñu kiskiꞌndaya jotsaꞌen nuꞌyare jndare tjiuxo nga xuyare. ꞌBa nga kiskiꞌndaya, yatu choꞌon jane.

4 ꞌBa kionga je jane choꞌon xi yatu, je siꞌindaa̱ tsakaiñu, tunga kjintꞌia̱ jngu jnda xi jendibani ngankꞌaa xi kitsuna̱: “Tꞌejñaꞌmai xi kitsu choꞌon xi yatu ꞌba bi niꞌindi enre.”

5 ꞌBa jaskan ankje xi jngu ndsaku sejñasun ndachikun ꞌba xi jngu sejñasun tꞌanangiu yejennkꞌa ntsja kixi. 6 ꞌBa kitsjaꞌenre nga ko jaꞌenre xi tijñakun kaꞌnda ngantsjai nixtjin, xi kitsaꞌen ngankꞌaa ko mé= xi tjin kio, tꞌanangiu ko mé= xi tjin kio, ꞌba ko ndachikun ko mé= xi tjin kio. ꞌBa kitsu: “Je bi nde kꞌuandaya ngisanire Naꞌenchana. 7 Ngatꞌa nga je kjuaꞌe nixtjin nga sikjane tjiore ankje xi mayatuni, kio= ku̱ajngukjin xi ꞌejñaꞌmo Naꞌenchana. ꞌBa ku̱an jotsaꞌen jaꞌba je yeꞌere nijmi nchja chinga profetare.”

8 ꞌBa jnda xi jaꞌba kjintꞌe_ra̱, xi jendibani ngankꞌaa, jako nganina̱ ꞌba kitsuna̱: “Tꞌin ꞌba chjube xujun xi kjitjundaya, xi kjiya ntsja ankje xi jngu ndsaku sejñasunre ndachikun ꞌba xi jngu sejñasunre tꞌanangiu.” 9 Kui kjua kitsitiñatꞌani_ra̱ ankjebiu ꞌba tsiꞌa_ra̱ nga sjana̱ xujun chibiu. ꞌBa kitsuna̱: “Chjube ꞌba chine. Ngaꞌa ndsuꞌbai ku̱an joni ntsjen, tunga ngaya ngatsꞌai sja ku̱an.”

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kiskjebia̱ xujun chibiu xi kjiya ntsja ankje ꞌba kiskinia̱. Ngaꞌa ndsuꞌbaa̱ joni ntsjen kuán, tunga nga je kitjujia̱n, sja kuán ngaya ngandsꞌaa̱. 11 ꞌBa jaskan kikꞌinnaa̱: “Tjinne=re nga ꞌba nde sikjaꞌaxtiuya ngani mé= xi ꞌenda Naꞌenchana ngatꞌare nkjin ntjere xuta, naxinanda, xuta xi nchja kjaꞌe kjuanga en ꞌba ko reyre.”

11

Xuta xi jó xi sikixiya ngatꞌare Naꞌenchana

1 ꞌBa kikaꞌena̱ jngu ya chu̱ba̱ xi ꞌba kjiꞌi joni yanaxu, ꞌba ꞌbi kikꞌinnaa̱: “Tꞌin ꞌba tꞌechubai ningure Naꞌenchana ko altare. ꞌBa tꞌexki jó tjin mani xi kio inyatsichjire Naꞌenchana ngayeje. 2 Tunga bi ꞌbechubai ngaꞌnde xi tijña ngandetsinre ningu, ngatꞌa kui= ngaꞌndebiu xi kitsaꞌere naxinanda xi bi makjainre ngatꞌare Naꞌenchana. Xi yachan jó sa kuinyane naxinanda tsje. 3 ꞌBa an sikasia̱n jó xi sikixiya ngatꞌana̱. Xi kuaja najñu kjue ꞌba sikjaꞌaxtiuya enna̱ nde ꞌbatjinni jngu mi ko jó sientu yachute ko te nixtjin.”

4 Ngojó xutabiu, kui ngojó ya olivo ꞌba ngojó tsajmi xi sꞌendusun ndiꞌi lámpara xi inya ngixkun Naꞌenre ngasunꞌndio. 5 ꞌBa tsa tjin xi mejénre siꞌonre xutabiu xi jó, ndiꞌi= kꞌuetju tsꞌa xi kuaka xi mastike. ꞌBa=tsaꞌen kjuinikꞌen tuꞌyañu xi mejénre siꞌonre. 6 Kui= xi kikaꞌere kjuaꞌñu nga kꞌuechja ngankꞌaa, tuxi bi nde kuaꞌani tsi jotjin nixtjin kuaꞌndayare nga sikjaꞌaxtiuya enre Naꞌenchana. ꞌBa=nde kikaꞌere kjuaꞌñu nga saꞌen nga nando ku̱an jin ꞌba nga sikasenre ngasunꞌndio ngayéje kuya kjuanima. Ku̱an ꞌba saꞌen jotjin ndiya mejénre.

7 ꞌBa kionga je ku̱ajngu xare ngojó xi tsikixiya ngatꞌana̱, kui tjiuba xi ndibanijin ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa, kui= xi skjanko, saꞌenre ꞌba sikꞌen. 8 ꞌBa sꞌe̱ndu yojore mikꞌion ngaya ndiya tere naxinanda jio, ña ꞌba nde kisꞌetꞌa kru Naꞌenre. Xi tsure xuta naxinanda “Sodoma” ꞌba ko nangi “Egipto” joni kusun. 9 ꞌBa ján nixtjin masen kuekutsejenꞌa yojore mikꞌion ngatsiꞌi xutare naxinanda xi tjin, ntjere xuta xi tjin, xi nchja kjaꞌe kjuanga en, ꞌba ko xutare nangi xi tjin. ꞌBa bi sjaꞌnde nga sꞌeyanijin yojore ngayeje. 10 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio tsja ku̱anre ngatꞌare kjuabeyare. Sꞌe̱re kjuatsja ꞌba sjakañare kjuatjo xinkjin, ngatꞌa je jesun nchja chinga profeta xi jó xi kitsjare kjuasti.

11 Tunga nga je jaꞌa ján nixtjin masen, Naꞌenchana kitsja ngaꞌñu nganire xutabiu ꞌba kitsikꞌendukun ngani. ꞌBa tsisetjen ngani, ꞌba ngatsiꞌi xi tsabe ꞌñu kitsakjun. 12 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ngojó xi tsikixiya ngatꞌare Naꞌenchana kjintꞌe jngu jnda xi ꞌñu tinchja, xi jendibajenni ngankꞌaa xi kitsure: “¡Ndibanijiun ngaꞌe!” ꞌBa jngu yufi tjenjin nga kinijinko ngankꞌaa yejerañu xi mastike kiskutsejenꞌa. 13 ꞌBa ndekuini chubabiu jaꞌa jngu chon xi ꞌñu, ꞌba jekjua jngu yá ya xi mateni naxinando. ꞌBa yatu mi xuta jesun. ꞌBa xuta xi tsꞌangi ꞌñu kitsakjun ꞌba kitsikixiya nga tjinre kjuaje Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa.

14 Je jaꞌa kjuanima xi majóni, tunga je matiña xi majánni.

Tjio xi mayatuni

15 ꞌBa ankje xi mayatuni kitsikjane tjiore, ꞌba kjinuꞌyare ngankꞌaa nkjin jnda xi ꞌñu kinchja nga kitsu:

Ngasunꞌnde ña yatexuma xuta,

je kuán ngaꞌnde ña batexuma Naꞌenchana ko Cristore,

ꞌba kuatexuma kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

16 ꞌBa nchja chinga xi kañujun xi tjindusun yaxilere ngixkun Naꞌenchana kitsikindi nindaku ꞌnda tꞌanangiu ꞌba kitsichjire Naꞌenchana 17 ꞌba ꞌbi kitsu:

Tebaꞌe=ri̱ kjuanda, ji Naini̱,

Naꞌen xi tijña ꞌba tsikꞌejña,

xi tseꞌe ngayéje kjuaꞌñu xi tjin.

Ngatꞌa je tenichjen kjuaꞌñuri xi je,

ꞌba je teꞌbetutsꞌin_ri nga tebatexumai.

18 ꞌBa je= kuastire naxinanda xi tseꞌe ngasunꞌndio,

tunga je= jaꞌe nixtjin nga kuakui kjuastiri xi je,

chu̱ba̱ nga ku̱anre kjua xuta xi je jesun,

ꞌba kuaꞌeri chjire xi ꞌbakore xuta xi tsiji,

nchja chinga profeta ko xuta tsje xi tsiji

ꞌba ko ngatsiꞌi xi bekun jaꞌenri,

ninga xi tjinre kjuaꞌñu ninga xi ni̱ma̱.

ꞌBa sikjeni xi inyatsikjetsun ngasunꞌndio.

19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitjuꞌi ningure Naꞌenchana xi kjijña ngankꞌaa, ꞌba ngaya ningu kjiꞌyare kaxa xi bakutsejen nga Naꞌenchana ꞌendako kjua xuta xi tseꞌe. ꞌBa tsaꞌna ndiꞌi choꞌon, ꞌba kisꞌe siꞌa, jane choꞌon, kuán jngu chon, ꞌba ꞌñu tsaꞌa tsindijo.

12

Chjun ko tjiuye xi yatu ku

1 ꞌBa jaskan kuatsejen ngankꞌaa jngu chuba je xi yakutsejen mé= xi ku̱an. Kjiꞌyare jngu chjun xi tsꞌatjijunre tsuꞌbiu joni najñu, ꞌba naꞌenso kisꞌejña ngi ndsaku, ꞌba tejó niñu tjisunre nindaku joni corona. 2 ꞌBa tjiꞌyamore ꞌba chajanre kiꞌndiu tikjiꞌndayako. Tifaꞌa kjuanima nga sꞌe̱re kiꞌndi.

3 ꞌBa jaskan kuatsejen ngani ngankꞌaa kjaꞌe chuba xi yakutsejen mé= xi ku̱an. Kjiꞌyare jngu tjiuye je xi ini kjiꞌi. Xi tjinre yatu nindaku ꞌba te turu, ꞌba jngu corona tjisunre nga jngu jngu nindaku. 4 ꞌBa ko ndetsꞌin kiskjefejenya jngu yá xi ján ya kaꞌa niñu xi tjin ngankꞌaa ꞌba kiskanikjaꞌa ngasun tꞌanangiu. ꞌBa tjiuyebiu xi yatu ku tsakasen ngixkun chjunbiu xi je mején sꞌe̱re kiꞌndi, tuxi skineni kiꞌndiu kionga je tsin.

5 ꞌBa chjunbiu kisꞌere jngu kiꞌndi xiꞌin. Xi je ꞌbatjinni nga kuatexumare ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio ko jngu yaníse xi kicha kuandani. Tunga kiꞌndiu kitukjaꞌaxin ꞌba kichanire Naꞌenchana ña nga tijña yaxilare. 6 ꞌBa chjunbiu tsanga ꞌba kiji nangi tꞌaxin ña Naꞌenchana ꞌendare jngu ngaꞌnde, tuxi kio satesinnire jngu mi ko jó sientu yachute ko te nixtjin.

7 ꞌBa jaskan kisꞌe jngu kjuachan ngankꞌaa, ña ankje xi Miguel ꞌmi ko ankje xi tjenko kiskjanko tjiuye xi yatu ku. ꞌBa kiskjan tjiuyebiu ko ankje xi tjenko, 8 tunga kitsichaja tjiuyebiu ꞌba bi nde kuán tsikꞌendu ngisani ngankꞌaa. 9 Ngu tsichuxje tjiuye jebiu, tjiuye chingo xi chanayi ꞌmi, xi ꞌba nde Satanás ꞌmi ngayeje, xi ꞌbonachare ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio. Kui ꞌba ko ankjere tsichujenngi ngasunꞌndio.

10 ꞌBa ꞌbatsaꞌen kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi ꞌñu kinchja ngankꞌaa xi ꞌbi kitsu:

Ngandaꞌe sikꞌangi= Naꞌenchana xuta xi tseꞌe,

kuakutsejen kjuaꞌñure ꞌba kuatexuma,

ꞌba Cristore sikjen kjuaꞌñure.

Ngatꞌa je= tsichuxjejin xi baneje ntsꞌia,

xi nga nixtjin nga nistjen baneje ngixkun Naꞌenchana.

11 Ngatꞌare jinre xi ꞌesten Kiꞌndi borrego kitsaꞌen ntsꞌia,

ꞌba ngatꞌare en xi kui kitsuyakixi,

ngatꞌa bi kitsakjun nga kueya.

12 ꞌBamani titsja_ru yojonu xi tetsubo ngankꞌaa.

Tunga nimaxunu jun xi tetsubo tꞌanangiu

ꞌba ngajin ndachikun,

ngatꞌa je jaꞌejenkunnu chanayiu,

ꞌba ꞌñu kuastire,

ngatꞌa be= nga chuba nixtjin tijña ngisare.

13 ꞌBa nga je tsabe tjiuye jebiu nga je kichanikjaꞌajen ngasun tꞌanangiu, kitjenngi chjun xi kisꞌere kiꞌndi xiꞌin. 14 Tunga kikaꞌere chjunbiu jó jnga joni xi tseꞌe tjiuja tse, tuxi ku̱an kuasentꞌaxin kjinnire tjiuye jebiu nga stutjen ngaꞌnde xi je kisꞌendare nangi tꞌaxin ña sa̱tesinre ján nu masen. 15 ꞌBa saꞌe tsꞌa tjiuye jebiu tsꞌaxje nanda joni jngu ndaje, tuxi nandabiu skjefeni chjunbiu. 16 Tunga tꞌanangiu tsakaseko chjunbiu. Ngu kitjuꞌi jngu ngojo nangiu ña jaꞌasꞌen ndaje xi tsꞌaxje tsꞌa tjiuye jebiu. 17 ꞌBa meni ꞌñu kuastike tjiuye jebiu chjunbiu ꞌba kiskjanko ntjere xi yakꞌa, xuta xi tsikꞌetjusun kjuatexumare Naꞌenchana ꞌba xi kixi ꞌbejñatjo xi kitsuya Jesucristo. 18 ꞌBa tjiuye jebiu tsikꞌejña ndai ndachikun.

13

Tjiuba xi jó

1 ꞌBa tsaꞌbia̱ jngu tjiuba xi tiꞌbetukajin ndachikun xi yatu mani nindaku ꞌba te mani turúre. ꞌBa nga jngu jngu turúre titsusunre corona. ꞌBa nde nga jngu jngu nindaku tjitsutꞌa jaꞌen xi chꞌo tsure Naꞌenchana. 2 ꞌBa tjiuba xi tsaꞌbia̱ ꞌba= kjiꞌi joni tjiuxa. ꞌBa ndsaku ꞌba= kun jo=ni ndsaku oso, ꞌba tsꞌa jo=ni tsꞌa tjiuxa. ꞌBa tjiuye jio kitsjare tjiubabiu kjuaꞌñure ko yaxilere ꞌba ko xare, tuxi kuatexumani. 3 ꞌBa tsaꞌbia̱ nga kjiniꞌonre jngu nindaku tjiubabiu ꞌba ꞌbatsaꞌen ꞌyare joni tsa sikꞌenre tsakaiñu, tunga je kuanda ña onre. ꞌBa meni ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio kuakunre ꞌba kitjenngi tjiubabiu. 4 ꞌBa kitsichjire tjiuye jebiu, ngatꞌa je kitsjare kjuaꞌñure tjiubabiu nga kui kuatexuma. ꞌBa ꞌba nde kitsichjire tjiubabiu nga ꞌbi kitsu: “Niꞌyá tjinre kjuaꞌñu xi ꞌbatsaꞌen je joni xi tseꞌe tjiubabiu. Niꞌyá ku̱an skjanko ꞌba saꞌenre.”

5 ꞌBa kikaꞌeꞌndere tjiubabiu nga ku̱an nkꞌa kꞌuaxje yojore ngatꞌare kjuaꞌñure ꞌba nga kuinchja en xi chꞌo tsure Naꞌenchana. ꞌBa kitsaꞌere kjuaꞌñu nga yachan jó sa kuatexuma. 6 ꞌBa meni kinchja en xi tsiꞌonre Naꞌenchana. Chꞌo kitsure jaꞌenre Naꞌenchana ko ngaꞌnde ña tijña ꞌba ko ngatꞌare ngatsiꞌi xi tjin ngankꞌaa. 7 ꞌBa nde kikaꞌeꞌndere nga skjanko xuta tsje xi tseꞌe Naꞌenchana ꞌba nga saꞌenre. ꞌBa kikaꞌere kjuaꞌñu nga kuatexumare ngatsiꞌi ntjere xuta xi tjin, naxinanda xi tjin, xutare nangi xi tjin ꞌba ko xuta xi nchja kjaꞌe kjuanga en. 8 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio, xi bi kuaꞌindutꞌa jaꞌenre xujunre Kiꞌndi borrego xi kjinikꞌen, kitsichjire tjiubabiu. Ngatꞌa nga kje majín ngasunꞌndio, ngatsiꞌi xi kꞌuendukunntsjai kuaꞌindutꞌa jaꞌenre xujunre Kiꞌndi borrego.

9 Xi tjin ñojon ngatasen ñojon.

10 Xi je ꞌbatjinni nga nduya kuaje,

kui= xi kuaje nduya.

ꞌBa xi je ꞌbatjinni nga kicha kjuinikꞌenkoni,

kui= xi kicha kueya=ni.

Kio= machjen nga xukjuakore xuta tsjere Naꞌenchana ꞌba nga kixi inya ngatꞌare kjuamakjainre.

11 ꞌBa jaskan tsaꞌbe ngañaa̱ kjaꞌe tjiuba xi tiꞌbetukanijin nangiu. Tjinre jó turu joni tseꞌe kiꞌndi borrego, tunga ꞌbatsaꞌen nchja joni tjiuye jio. 12 ꞌBa tjinre ngayéje kjuaꞌñure tjiuba xi titjun ꞌba tibatexuma ngixkun. Titsaꞌen nga xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio sichjire tjiuba xi titjun, xi kuanda ña onre xi ꞌbatsaꞌen ꞌyare joni tsa sikꞌenre tsakaiñu. 13 ꞌBa nde titsaꞌen kjuakun yaꞌe, kaꞌnda ngixkun xuta titsikasenjen ndiꞌi ngankꞌaa ꞌnda tꞌanangiu. 14 ꞌBa ngatꞌare nga kikaꞌeꞌndere nga saꞌen kjuakun ngixkun tjiuba xi titjun, tiꞌbonachare xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio. ꞌBa ꞌenere xuta nga sinda jngu isenre tjiuba xi tijñakun nisi tsa je kjiniꞌonkonire kicha.

15 ꞌBa kikaꞌeꞌndere tjiuba xi majóni nga sikꞌejñakun isenre tjiuba xi titjun, tuxi ku̱an kuinchjani ꞌba ꞌbatsaꞌen ku̱an kꞌuexa nga kjuinikꞌen ngatsiꞌi xi bi sichjire kui. 16 ꞌBa kitsaꞌen nga sꞌe̱tꞌare chu̱ba̱ ntsja kixi asa stjen ngatsiꞌi xuta, xi tjinre kjuaꞌñu asa xi ni̱ma̱, xi nyina asa xi tsajainre tsajmi, xi xuta ndai asa chuꞌnda xi tsindaa̱. 17 ꞌBa niꞌyá kuán tsatse tsajmi asa yateña tsa tsajainre chubabiu, xi jaꞌenre tjiubabiu asa numerore jaꞌenre.

18 Kibi kjuankjin kakun machjenre. Xi mankjinre ngatꞌaxje numerore tjiubabiu, ngatꞌa kui= xi numerore jaꞌenre jngu xuta. Kui= xi jon sientu masen ko tjioꞌon jngu.

14

Kiꞌndi borrego ko xi jngu sientu ko yachan ñujun mi

1 ꞌBa jaskan kiskutsijaa̱n ꞌba tsaꞌbia̱ Kiꞌndi borrego nga sejñasun tjengi xi Sión ꞌmi. ꞌBa kio inyatꞌare jngu sientu ko yachan ñujun mi xuta xi kuaꞌindutꞌa stjen jaꞌenre Kiꞌndi borrego ko jaꞌenre Naꞌenre Kiꞌndi borrego. 2 ꞌBa kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi jendibani ngankꞌaa, xi ꞌbatsaꞌen jane jotsaꞌen fane ña ntjai nanda asa jotsaꞌen fane nga ꞌñu fane choꞌon. Jndabiu jo=ni tsa ꞌñu nkjin xuta inyatsikjane najni arpa.

3 ꞌBa inyase jngu son xatse ngankjain yaxilio, nga ñujun xi tjindukun ꞌba ko nchja chinga xi kañujun. Tuꞌyá kuán kise ngisa sonbiu, tu kui sani xuta xi jngu sientu ko yachan ñujun mi xi tsꞌangi ngajinre xuta xi tjin ngasunꞌndio. 4 Kui xutabiu kui xi bi kitsijndiko yojore yanchjin nga nisa jngu ndiyajín tsikꞌenduko chjun, xi fitjenngi Kiꞌndi borrego tuña ña kui fi. Kui xi tsꞌangi ngajinre xuta ꞌba ꞌba= nguyare joni tu xi tjun macha, chje xi baꞌere Naꞌenchana ko Kiꞌndi borrego. 5 Nimé en ndesu kinchja, ngu tsje ngixkun Naꞌenchana.

En xi kitsu ankje xi ján

6 ꞌBa jaskan tsaꞌbe ngañaa̱ kjaꞌe ankje xi titutjen ngankꞌaa nga ndibako jngu en xatse xi bi fetꞌa. Xi sikjaꞌaxtiuyare xuta xi tjin ngasunꞌndio, ngayéje naxinanda xi tjin, ngayéje ntjere xuta xi tjin, xutare nangi xi tjin ꞌba ko xuta xi nchja kjaꞌe kjuanga en. 7 ꞌÑu kinchja ankjebiu nga ꞌbi kitsu: “Chakun Naꞌenchana ꞌba tikixiyo nga kui tjinre kjuaje, ngatꞌa je= jaꞌe chu̱ba̱ nga saꞌen kjua. Tichji_ru xi kitsaꞌen ngankꞌaa, tꞌanangiu, ndachikun ko ngaꞌnde ña tju nanda.”

8 ꞌBa jaskan kuatsejen kjaꞌe ankje, xi majóni, xi ꞌbi kitsu: “Je= kjinikjekjua, je= kjinikjekjua naxinanda je xi Babilonia ꞌmi, ngatꞌa kitsaꞌen kjuachajngi nga mejénre tsitsjare yojore. ꞌBa kitsaꞌen nga naxinanda xi yakꞌa kjuitjenngi kusunre. ꞌBa ꞌbatsaꞌen kitsichꞌi ngatsiꞌi xutare nangi xi tjin ko xanre kjuachajngire.”

9 ꞌBa jaskan kuatsejen ngani kjaꞌe ankje. Xi majánni xi ꞌñu kinchja nga ꞌbi kitsu: “Tsa tjin xi sichjire tjiubabiu ko isenre, asa sjaꞌnde nga sꞌe̱tꞌare chubare stjen asa ntsja, 10 kui xi tjinnere nga sa̱ku yejere kjuasti jere Naꞌenchana. ꞌBa ꞌba ku̱anre jo mare xi ꞌbi yeje xan xi bi kichjujen ngaꞌñure. ꞌBa ndiꞌi ko asufre kjuaꞌajin kjuanima ngixkun ankje tsjere Naꞌenchana ꞌba ngixkun Kiꞌndi borrego. 11 ꞌBa ni̱ꞌndire ndiꞌi xi tsikjaꞌa kjuanima timijin kaꞌnda ngantsjai nixtjin. ꞌBa nga nixtjin nga nistjen tsajain kjuanikjaꞌayare xi tsichjire tjiubabiu ko isenre ꞌba xi sa̱kure chubare jaꞌenre.”

12 Kio= machjen nga bi sikjere kakun xuta tsjere Naꞌenchana, xi tsikꞌetjusun kjuatexumare ꞌba xi kixi fitjenngi Jesús.

13 ꞌBa kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi jendibani ngankꞌaa xi ꞌbi kitsuna̱: “Tiꞌindi kibi: ¡Ndaxure xuta xi kueya nga tujngu mako Naꞌenna baꞌanire ꞌnda ngandaꞌe!”

ꞌBa Isennixtjintsjere Naꞌenchana tsu: “Jun. Kui xi sikjaꞌaya ngatꞌare kjuanima xi kisakure nga ꞌñu kitsaꞌexa. Ngatꞌa xa xi kitsaꞌen kuakutsejen ꞌyá= kuán kui nga kjuechu jan.”

Nixtjin nga kuacha xi tjintje ngasunꞌndio

14 ꞌBa jaskan kiskutsijaa̱n ꞌba tsaꞌbia̱ jngu yufi tiba. ꞌBa ngasun yufiu tijñasun jngu xi ꞌbatsaꞌen matsejen joni xuta, ꞌba tjisunre jngu corona xi oro ni. ꞌBa ngaya ntsja kjiya jngu kicha yojó joni xi machjen nga ti trigo. 15 ꞌBa ningu xi kjijña ngankꞌaa ꞌetjuni kjaꞌe ankje xi ꞌñu kinchja nga ꞌbi kitsure xi tijñasun yufiu: “Je kuacha xi tjintje ngasunꞌndio. Tichakuai kichari cho̱n ꞌba tꞌekui, ngatꞌa je= jaꞌe chu̱ba̱ nga sꞌe̱jñatjo cho̱n.” 16 ꞌBa ꞌbatsaꞌen xi tijñasun yufiu tsateko kichare mé= xi tjintje ngasunꞌndio, ꞌba kisꞌeku chanre ngasunꞌndio.

17 ꞌBa jaskan ꞌetju ngani kjaꞌe ankje ningu xi kjijña ngankꞌaa xi ꞌba nde yaꞌa jngu kicha yojó ngayeje. 18 ꞌBa ña kjijña altar ꞌetju kjaꞌe ankje, xi batexumare ndiꞌu. Xi ꞌñu kinchja nga ꞌbi kitsure xi yaꞌa kicha yojó: “Kicha yojóri tichakoni enre uva xi tjin ngasunꞌndio, ngatꞌa je= jaꞌe chu̱ba̱ nga sti uva.” 19 ꞌBa ꞌbatsaꞌen ankjebiu tsatekoni kicha yojóre uva xi tjin ngasunꞌndio, ꞌeku ꞌba ꞌetsojoya ngaꞌnde ña nitsꞌiungi, xi tsunire ngaꞌnde ña kuakutsejen kjuasti jere Naꞌenchana. 20 ꞌBa kjinitsꞌiungi uvabiu ngandaire naxinando. ꞌBa ngaꞌnde ña kjinitsꞌiungi, jin ꞌetjuni. ꞌBa jiun tsijin jo kjiꞌi nkꞌa kaꞌnda ngiꞌba chakabayu, ꞌba jánru sientu kilómetro nga teya.

15

Ankje xi yaꞌa kjuanaꞌen xi fetꞌani

1 ꞌBa jaskan tsaꞌbe ngañaa̱ ngankꞌaa kjaꞌe chu̱ba̱ je xi makunna, xi yaku mé= xi ku̱an. Tsaꞌbia̱ yatu ankje xi yaꞌa yatu kjuanaꞌen xi fetꞌani, ꞌba kionga je ku̱an kibiu, je kjuetꞌa kjuasti jere Naꞌenchana.

2 ꞌBa nde tsaꞌbia̱ tsajmi xi matsejen joni jngu ndachikun xi chutsin ni xi tsꞌatjijinkoni ndiꞌi. ꞌBa ngandaire ndachikun chutsiun inyanduju xuta xi kiskjanko tjiubabiu ꞌba kitsaꞌenre. Ngatꞌa bi kitsichjire isenre tjiubabiu ninga bi kitsjaꞌnde nga kisꞌetꞌare numerore jaꞌenre. Kui xutabiu yaꞌa najni arpa xi Naꞌenchana kitsjare. 3 ꞌBa inyase sonre Moisés, jngu xi kitsaꞌexangire Naꞌenchana, ꞌba inyase sonre Kiꞌndi borrego. ꞌBa inyatsu:

Ji Naini̱, Naꞌen xi tseꞌe ngayéje kjuaꞌñu xi tjin,

ꞌñu= yaꞌe xi kjiñeꞌen ꞌba makun=ni.

Kixi ꞌba kjuakixi= ndiya xi tsiji.

Ji=ni reyre nangi xi tjin.

4 Ngatsiꞌi xuta tjinne=re nga sa̱kjunkeri, Naini̱.

Ngatsiꞌi xuta tjinne=re nga sikixiya nga je jaꞌenri.

Ngatꞌa tu ji sani xi tsjekjin.

Ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio kjuaꞌe= ngixkuin nga sichjiri,

ngatꞌa je= kjiꞌyare nga kixi ñeꞌen kjua.

5 ꞌBa nga je kuán kibiu, tsaꞌbia̱ nga kichjuꞌi ningu xi kjijña ngankꞌaa, xi bakutsejen nga Naꞌenchana ꞌendako kjua xuta xi tseꞌe. 6 ꞌBa ningu ꞌetjuni ankje xi yatu xi yaꞌa kjuanaꞌen xi yatu. Yaja najñu tiba xi tsje xi tibaꞌna, ꞌba nisinre titsukjare tjiuxinjnde xi oro ni.

7 ꞌBa jngu xi ñujun xi tjindukun kitsjare nga jngu jngu ankje xi yatu jngu nisu xi oro ni xi kitse kjuasti jere Naꞌenchana xi tijñakun kaꞌnda ngantsjai nixtjin. 8 ꞌBa kitse ningu niꞌndi xi jendibanire kjuajere ko kjuaꞌñure Naꞌenchana, ꞌba niꞌyá kuán jaꞌasꞌen ningu ꞌnda nga jetꞌa kjuanaꞌen xi yatu xi yaꞌa ankje xi yatu.

16

Nisu xi inya kjuanaꞌen xi yatu

1 ꞌBa jaskan kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi ꞌñu kinchja, xi jendibani ningu. ꞌBa kitsure ankje xi yatu mani: “Tangikꞌestenjiun ngasunꞌndio xi inya nisu xi yatu, xi kjuasti jere Naꞌenchana.”

2 ꞌBa meni ankje xi titjun kikꞌestensun tꞌanangiu xi inya nisure. ꞌBa xuta xi kisꞌetꞌare chubare tjiubabiu ꞌba xi kitsichjire isenre, kuatsejenne tse xi chꞌo xi tsikjaꞌa ꞌñu tse kjuanima.

3 ꞌBa jaskan ankje xi majóni ꞌestejin ndachikun xi inya nisure. ꞌBa ndachikun jin kuánni joni jinre xuta mikꞌen. ꞌBa jesun ngayéje xi tjindukunjin ndachikun.

4 ꞌBa jaskan ankje xi majánni ꞌestejin ndajio ko ngaꞌnde ña tju nanda xi inya nisure. ꞌBa jin kuán. 5 ꞌBa kjintꞌia̱ nga ꞌbi kitsu ankje xi batexumare nando: “Ji, Naꞌen, xi tsjekjin xi tijña ꞌba tsikꞌejña, kixi= teñeꞌen nga ꞌbitsaꞌen teñeꞌen kjua. 6 Ngatꞌa kui xutabiu ꞌesten jinre xuta tsjeri ꞌba ko tseꞌe profeta. ꞌBa ngandaꞌe, ji kjiñeꞌen nga tjinnere kꞌui jin. ꞌBa=tsaꞌen machjenre.”

7 ꞌBa nde kjintꞌe_ra̱ ngijngu jnda xi jendibani ña tijña altar xi ꞌbi kitsu: “Jun, Naꞌen, xi tseꞌe ngayéje kjuaꞌñu xi tjin, ji xi kixi ñeꞌen kjua nga ko fani kjuakixi.”

8 ꞌBa jaskan ankje xi mañujunni ꞌesten ngasun tsuꞌbiu xi inya nisure. ꞌBa kitsaꞌen nga tsuꞌbiu nga ko ndiꞌi kuakakoni xuta. 9 ꞌBa ꞌñu kití xuta ngatꞌare ndiꞌu, tunga ninga ꞌba kuánre, bi kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ꞌba bi kitsikixiya nga Naꞌenchana tjinre kjuaje. Tusa chꞌo kitsure jaꞌenre Naꞌenchana xi tjinre kjuaꞌñu nga sja asa skjaꞌaxin kjuanaꞌenbiu.

10 ꞌBa jaskan ankje xi maꞌónni ꞌesten xi inya nisure ngasun yaxile ña batexuma tjiubabiu. ꞌBa kuajñu yeje ña batexuma tjiubabiu. Kiskineya najenre xuta ngatꞌare kjuanima xi inyafaꞌa. 11 Tunga tojo bi kitsikꞌantjaiya kjuafaꞌetsjenre ngatꞌare kjuachꞌo xi inyatsaꞌen. Tusa chꞌo kitsure Naꞌenchana xi tijña ngankꞌaa ngatꞌare kjuanima xi inyafaꞌa ꞌba ngatꞌare tse xi yajun yojore.

12 ꞌBa jaskan ankje xi majonni ꞌestejin ndaje je xi Eufrates ꞌmi xi inya nisure. ꞌBa ndajio kixi, tuxi skjexꞌaꞌndenire nga kjuaꞌe nchja rey xi ndibani ngitutsꞌian.

13 ꞌBa tsaꞌbia̱ ján isennixtjin chꞌo xi matsejen joni naxkje xi tiꞌbetjuni tsꞌa tjiuye jio, tsꞌa tjiuba xi majóni ꞌba ko tseꞌe profeta ndesu. 14 Kui isennixtjin chꞌobiu tsaꞌexatꞌa=re chanayiu nga tsaꞌen kjuakun ꞌba inyaꞌbetju nga kꞌueku rey xi tjin jo kjiꞌi ngasunꞌndio, tuxi kꞌuendundani nga skjanko Naꞌenchana. Ngatꞌa sꞌe̱= kjuachan nixtjin je nga kuakutsejen yojore Naꞌenchana xi tseꞌe ngayéje kjuaꞌñu xi tjin.

15 “Chutsijon, an kjuaꞌe=ña̱ joni chacheje. ¡Ndaxure xi tijñakun xi tijñanda najñure, tuxi bi kꞌuajme kjistini ꞌba bi ku̱asubare nga xiare!”

16 ꞌBa nga ján isennixtjin chꞌo ꞌeku reybiu ngaꞌnde xi Armagedón ꞌmi nga en hebreo.

17 ꞌBa jaskan ankje xi mayatuni ꞌesten ngajin isen xi inya nisure. ꞌBa kjinuꞌyare jngu jnda xi ne ꞌñu kinchja, xi jendibani ningu ña sejña yaxilere Naꞌenchana nga batexuma. “Je kuajngu”, kitsu jndabiu. 18 ꞌBa ꞌbatsaꞌen tsaꞌna ndiꞌi choꞌon, kisꞌe siꞌa, jane choꞌon, ꞌba kuán jngu chon xi niki ꞌñu=. Xi nisañajanni ma ꞌndani nga xuta tjin ngasunꞌndio, ngatꞌa niki ꞌñu kuán chonbiu. 19 ꞌBa ján ya ꞌetju naxinanda jio nga tsakjanya, ꞌba kjinikjekjua naxinanda xi tjin ngasunꞌndio. ꞌBa Naꞌenchana jaꞌetsjen yejere kjuachꞌo xi kitsaꞌen naxinanda je xi Babilonia ꞌmi ꞌba kitsaꞌen nga kꞌui xi kitse chutsin, xi kjuasti jere. 20 ꞌBa kichajajin isen ngayéje isla xi tjin, ꞌba ngayéje nindu bi nde kjiꞌyanire. 21 ꞌBa ngankꞌaa jendibani tsindijo yaꞌe xi tsixunere xuta, xi iyeru tsꞌaxtiu yachan kilo. ꞌBa xuta chꞌo kitsure Naꞌenchana ngatꞌare kjuanaꞌen xi tseꞌe tsindijo, ngatꞌa kjuanaꞌen jebiu kitsikjaꞌa ꞌñu tse kjuanima.

17

Kjuanima xi kisakure chjun masion

1 ꞌBa kitsitiñatꞌana̱ jngu ankje xi sꞌejñajinre ankje xi yatu, ankje xi yaꞌa jngu nisu xi yatu tsakaiñu. ꞌBa ꞌbi kitsuna̱: “Jabi. Kuakura̱ jótsaꞌen siꞌanre kjua chjun masen xi nda ꞌyare, xi tijñatꞌare nkjin ndaje yaꞌe. 2 Rey xi tjin ngasunꞌndio kitsaꞌenko kjuachajngi chjunbiu, ꞌba xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio kuachꞌi ko xanre kjuachajngire.”

3 ꞌBa jaskan jaꞌejin nganina̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba kikona̱ ankje nangi tꞌaxiun. ꞌBa kio tsaꞌbia̱ jngu chjun xi tijñakjare jngu tjiuba xi ini kjiꞌi xi kitsejunre jaꞌen xi chꞌo tsure Naꞌenchana. Yatu= mani nindaku ꞌba te mani turúre. 4 ꞌBa chjunbiu yaja najñu xi kuán kjiꞌi ꞌba ini koni, ꞌba kitsejunre oro ꞌba nkjin kuya ndiojo xi tsjakun. ꞌBa ngaya ntsja yaꞌa jngu chutsin xi oro ni xi kitse kjuanayi ko xi jndi ngixkun Naꞌenchana, xi tsunire kjuachajngire chjunbiu. 5 ꞌBa stjen kuaꞌindutꞌa jngu jaꞌen xi tuꞌyá mankjinre. ꞌBi tsaꞌen kuaꞌindutꞌa: “Naxinanda je xi Babilonia ꞌmi, nare yanchjin masen ꞌba nare ngayéje kjuanayi xi tjin ngasunꞌndio.” 6 ꞌBa tsaꞌbia̱ nga chjunbiu chꞌi nga kitsꞌi jinre xuta tsjere Naꞌenchana ko xi tseꞌe xuta xi kitsuyakixi ngatꞌare Jesucristo. Kionga tsaꞌbia̱, ꞌñu kuakunna̱.

7 “¿Ánñu makunniri?”, tsiningiyana̱ ankjebiu. “Xinyara̱ jó tsunire ngatꞌare chjunbiu ko tjiuba xi tijñakjare, xi yatu mani nindaku ꞌba xi te mani turúre. 8 Tjiuba xi kjiꞌye, kui xi tsikꞌejña tsakaiñu tunga bi nde tijñakunni ngandaꞌe. Tunga je mején kꞌuetukanijin=ni ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa ꞌba kuaje ña niki cha̱jakjin. ꞌBa xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio, xi bi kuaꞌindutꞌa jaꞌenre xujun xi tsu ꞌyá= xi kꞌuendukunntsjai xi kuaꞌindu nga kje majín ngasunꞌndio, ku̱akun=re nga skue tjiuba xi tsikꞌejña tsakaiñu tunga bi nde tijñakunni ngandaꞌe ꞌba xi kjuaꞌe ngani.

9 ’Kibi= xi kjuankjin kakun machjenre. Nindaku xi yatu, kui xi tsunire nga yatu tjengi xi tijñasun chjunbiu ꞌba ꞌba=nde tsunire yatu rey ngayeje. 10 Ón reybi je jesun, jngu xi tjin ngisare xa ngandaꞌe, ꞌba jngu xi kje faꞌejín, tunga bi tse ku̱anre xare nga kjuaꞌe. 11 ꞌBa tjiuba ini xi tsikꞌejña tsakaiñu tunga bi nde tijñakunni, kui rey xi majinni, tunga ꞌba nde tseꞌe xi yatu ngayeje. ꞌBa kuaje ña cha̱jakjin.

12 ’ꞌBa turú xi te mani xi kjiꞌye, kui xi tsunire nga te rey xi kje baꞌe xajínre. Tunga kuaꞌexa=re nga kuatexuma jngu hora sa joni rey ꞌba ñatjen kuatexumako tjiubabiu. 13 Kui xi tujngu ku̱an ꞌba sjare tjiubabiu kjuaꞌñure ko xa xi tjinre. 14 ꞌBa ñatjen skjanko Kiꞌndi borrego, tunga Kiꞌndi borrego saꞌenre, ngatꞌa kui= xi Naire nai ꞌba Reyre rey. ꞌBa xuta xi tujngu ma Kiꞌndi borrego, kui= xi kjinukjuare, xi kichjaꞌajin ꞌba xi kixi tjenngire.”

15 ꞌBa ankje ꞌba nde kitsuyana̱ ngayeje: “Ndaje xi nkjin mani xi kjiꞌye, ña tijñatꞌare chjun masenbiu, kui xi tsunire xutare nangi xi tjin, xutankjin, xuta xi nchja kjaꞌe kjuanga en, ꞌba ko naxinanda xi tjin. 16 ꞌBa turú xi te mani ꞌba ko tjiuba inibiu xi kjiꞌye ku̱astike chjun masenbiu. Skjaꞌaxin yejere xi tjinre, sikasti, skine yojore chjunbiu, ꞌba ko ndiꞌi kuakani xi ꞌbangi. 17 Ngatꞌa Naꞌenchana je ꞌejñajin inimare turú xi te nga saꞌen xi mejénre. Kui kjua tu jngu ku̱anni ꞌba sjaꞌndere tjiuba inibiu nga kui xi kuatexuma ꞌnda nga kꞌuetjusun en xi kitsu Naꞌenchana. 18 ꞌBa chjunbiu xi kjiꞌye, kui xi tsunire naxinanda je xi batexumare rey xi tjin jo kjiꞌi ngasunꞌndio.”

18

Jotsaꞌen kjinikjekjua naxinanda je xi Babilonia ꞌmi

1 Nga je kuán kibiu, tsaꞌbe ngañaa̱ kjaꞌe ankje xi jendibajenni ngankꞌaa. Kui xi ꞌñu tse kjuaꞌñu tjinre, ꞌba ngasunꞌndio kuaꞌisen ngatꞌare kjuajere ankjebiu. 2 ꞌBa ꞌñu kinchja nga kitsu: “Je= kjinikjekjua, je= kjinikjekjua naxinanda je xi Babilonia ꞌmi. Je kuán ndaba isennixtjin xi tsaꞌexatꞌare chanayiu ꞌba ngaꞌnde ña tjindu ngayéje isennixtjin chꞌo xi tjin. Je kuán ndaba ngatsiꞌi tjiunise xi jndi ngixkun Naꞌenchana ko tjiunise xi masticha. 3 Ngu xuta xi tseꞌe ngayéje nangi xi tjin ngasunꞌndio je kuachꞌi ko xanre kjuachajngire. ꞌBa rey xi tjin ngasunꞌndio kitsaꞌenko kjuachajngi. ꞌBa jo kjiꞌi ngasunꞌndio xuta xi bateñaya ꞌba batseya kuanyina ngatꞌare nkjin tsajmi xi tsatse nga tsangisjaintsjai xi sitsjare yojore.”

4 ꞌBa jaskan kjintꞌe_ra̱ kjaꞌe jnda xi jendibani ngankꞌaa. ꞌBi kitsu: “Tꞌetukajiun naxinandabiu jun xi xutana̱, tuxi bi skajinñu jere ꞌba bi kuitjaxtiu kjuanaꞌen xi sa̱kure. 5 Ngatꞌa je tifechu jere ꞌnda ngankꞌaa, ꞌba tjijin kakun=re Naꞌenchana je xi inyatsaꞌen.

6 ’Nde ꞌbatsaꞌen tingojoni_ru jo kitsiko xuta xi kjaꞌere. Kaꞌnda jó ndiya tingojo_ru xi kitsaꞌen. Tinyajiun chutsinre mé= xi kꞌui, jó ndiya ngisa ꞌñu kjan ngisa nga ko mare xi kitsjare xuta xi kjaꞌere. 7 Jotsaꞌen ꞌñu nkꞌa tsꞌaxje yojore ꞌba nda tsikꞌejña nga tsangisjaintsjai xi sitsjare yojore, ꞌba nde tsaꞌen ꞌñu taꞌe_ru kjuanima ko kjuaba ngandaꞌe. Ngatꞌa tsikjaꞌetsjen nga ꞌbi tsu: An=ña̱ jngu reina ꞌba tejñasaa̱n yaxile nga tebatexumaa̱. Bi chjun kꞌan kuáa̱n. Bi sꞌe̱na̱ kjuaba. 8 Kui= kjua nga jngu kaꞌa fani kjuaꞌene yejeni kjuanaꞌen xi sikjaꞌare kjuanima: kjuabeya, kjuaba ꞌba ko kjindia. ꞌBa ko ndiꞌi kuitini, ngatꞌa tjinre kjuaꞌñu Naꞌenchana xi titsaꞌenre kjua.”

9 ꞌBa rey xi tjin ngasunꞌndio xi kitsaꞌenko kjuachajngi chjunbiu, xi tsangisjaintsjaiko xi sitsjare yojore, kui xi skiꞌnda ꞌba ku̱abare nga skue niꞌndi xi tiꞌbetju ña tití. 10 ꞌBa kjin kuinya, ngatꞌa sa̱kjunre kjuanaꞌen xi tifaꞌaxtiu chjunbiu, ꞌba kuetsu: “¡Nimaxuni, nimaxuni naxinanda je, naxinanda xi Babilonia ꞌmi xi tjinre kjuaꞌñu! Ngatꞌa ngutjun fani kjiñaꞌanre kjua.”

11 ꞌBa xuta xi tjin ngasunꞌndio xi bateñaya ꞌba batseya ꞌba nde skiꞌnda ꞌba ku̱abare ngatꞌare kui, ngatꞌa nde tsajainni xi kuatse chꞌa xi kjuaꞌeko. 12 Kui= xi jaꞌeko nga yateña oro, plata, nkjin kuya ndiojo xi tsjakun, nkjin kuya najñu xi chji, najñu xi kuán kun ko xi ini, nkjin kuya ya xi nda jen, nkjin kuya tsajmi xi kisꞌendakoni nindare tjiuniña, ya xi ꞌñu chji, bronce, kicha, ndiojo, 13 canela, tjiuxin xi nda jen, tjingusja, nanda xi nda jen, chojo xi nda jen, binu, aseti, harina, trigo, tjiundija, chutsanga, chakabayu, carreta xi kjefe chakabayu, ꞌba kaꞌnda chuꞌnda xi sateña.

14 ꞌBa nchja xi bateñaya ꞌba batseya ꞌbi kuetsure naxinando: “¡Nde tsajainniri tsajmi xi tsjakun xi ꞌñu kuamejénri! ¡Je= kjinichajakjin tsajmiri xi tsjakun ko kjuanyinari! ¡Niñajan nde sa̱kuniri!”

15 ꞌBa kjin kuinya nchja xi bateñaya ꞌba batseya, xi kuanyina ngatꞌare naxinando, ngatꞌa sa̱kjunre kjuanaꞌen xi tifaꞌaxtiu naxinando. Skiꞌnda ꞌba siba 16 nga ꞌbi kuetsu: “¡Nimaxuni, nimaxuni naxinanda jio! Xi yaja najñu chji xi kuán kjiꞌi ko xi ini kjiꞌi, xi yajunre oro ko nkjin kuya ndiojo xi tsjakun. 17 Ngu ngutjun fani je yeje kjuanyina jebiu.”

ꞌBa kjin tsikinya ngatsiꞌi nchja xi batexuma ngaya barku, ngatsiꞌi xi ꞌbetsumajin ndachikun, ngatsiꞌi xi tsaꞌexako barku, ko ngatsiꞌi xi jenre ton nga tsaꞌexa ngaya barku. 18 ꞌBa nga tsabe niꞌndi xi tiꞌbetju ña titi naxinando, ꞌñu kinchja nga ꞌbi kitsu: “¿Ñá=re naxinanda xi ꞌba kjiꞌi joni naxinanda jio?” 19 ꞌBa ꞌetsojoꞌa chojo nindaku, kiskiꞌnda, ꞌba kitsiba nga ꞌbi kitsu: “¡Nimaxuni, nimaxuni naxinanda jio! ꞌÑu= tsatse tsajmi xi chji, ꞌba kuanyina ngatsiꞌi xi tjinre barku ngajin ndachikun. Tunga ngutjun fani kjinikjekjua ngayéje.”

20 Titsja_ru yojonu jun xi tetsubo ngankꞌaa, jun xi xuta tsjere Naꞌenchana kuon, nchja chinga apóstol ꞌba ko jun xi profeta kuon ngatꞌare mé= xi tjimataꞌen naxinando. Ngatꞌa Naꞌenchana je= kitsaꞌenre kjua naxinando ngatꞌare xi kitsikonu.

21 ꞌBa jaskan jngu ankje xi ꞌñu tjinre kjuaꞌñu kiskjenitjen jngu ndiojo xi ꞌñu tse ꞌba kiskanikjaꞌajin ndachikun nga ꞌbi kitsu: “ꞌBi= tsaꞌen ꞌñu xanikjaꞌari ngiꞌndio naxinanda je xi Babilonia ꞌmiri, ꞌba tuꞌyá nde skueniri. 22 Bi nde kjuinuꞌyanire ngaya ndiya teri nga kjuane najni arpa, flauta ko tjio. Bi nde sꞌe̱ni kio nchja xi mare ninda nkjin kuya tsajmi. Bi nde kjuinuꞌyanire nga sꞌiu trigo ngayeje. 23 Niñajan nde sitsejenni ndiꞌire lámpara ngaya ndiya teri ꞌba bi nde kjuinuꞌyanire sꞌire kjuabixan, ngatꞌa xutari xi yateñaya ꞌba tsatseya kuán xi nda ꞌyare jo kjiꞌi ngasunꞌndio, ꞌba ngayéje naxinanda xi tjin ngasunꞌndio kichꞌonacha=re ngatꞌare kjuacha xi ñeꞌen.”

24 Ngu kui naxinandabiu yaꞌanijin jinre nchja chinga profeta, xuta tsjere Naꞌenchana ko ngatsiꞌi xi kjinikjesun ngasunꞌndio.

19

1 Nga je kuán kibiu, kjintꞌe_ra̱ xi ꞌbatsaꞌen kjinuꞌyare joni jndare ꞌñu nkjin xuta xi ꞌñu kinchja ngankꞌaa nga ꞌbi kitsu: “¡Ngatjanichjire Naꞌenchana! Kui= xi tsikꞌangina ꞌba xi tu kui tajngu tse̱ꞌe̱ yeje kjuaje ko kjuaꞌñu. 2 Ngatꞌa kixi= tsaꞌen kjua nga ko fani kjuakixi, ꞌba kitsaꞌenre kjua chjun masen xi nda ꞌyare, xi kitsijndi xuta xi tseꞌe ngasunꞌndio ko kjuachajngire. ꞌBa Naꞌenchana je= kitsingojore jinre xutare.”

3 ꞌBa nde ꞌba= kitsu ngani: “¡Ngatjanichjire Naꞌenchana! Ni̱ꞌndi xi tiꞌbetukajin naxinando, kuijinntsjai kaꞌnda ngantsjai nixtjin.”

4 ꞌBa jaskan kitsikindi yojore ꞌnda tꞌanangiu nchja chinga xi kañujun ko nga ñujun xi tjindukun nga kitsichjire Naꞌenchana xi tijñasun yaxile ña tibatexuma. ꞌBa ꞌbi kitsu: “¡ꞌBa ngatjama! ¡Ngatjanichjire Naꞌenchana!”

5 ꞌBa kjinuꞌyare jngu jnda xi jendibani ña sejña yaxilio xi ꞌbi kitsu: “Tichji_ru Naꞌenchana ngatsiꞌu xi ñaꞌaxatꞌa_ru kui ꞌba ꞌyakun, ninga xi ni̱ma̱ ꞌba ninga xi tjinre kjuaꞌñu.”

Sꞌire kjuabixanre Kiꞌndi borrego

6 ꞌBa jaskan kjintꞌe ngañaa̱ xi ꞌbatsaꞌen kjinuꞌyare joni jndare ꞌñu nkjin xuta. Kjinuꞌyare jotsaꞌen fane ña ntjai nanda ꞌba joni nga ꞌñu fane choꞌon. Xi kitsu: “¡Ngatjanichjire Naꞌenchana! Ngatꞌa je tibatexuma Naꞌenchana, Naꞌen xi tjin yejere kjuaꞌñu xi tjin. 7 Sitsja_ra yojona ꞌba ꞌñu ngatjasꞌena kjuatsja ꞌba sikixiya nga kui tjinre kjuaje, ngatꞌa je jaꞌe chu̱ba̱re kjuabixanre Kiꞌndi borrego, ꞌba chjunre je tijñandare yojore. 8 Je kitsaꞌeꞌndere nga kuaja najñu tiba xi chji, xi tsje, ꞌba xi tibaꞌna, xi tsunire mé= xi kitsaꞌen xuta tsjere Naꞌenchana nga kixi fiko yojore.”

9 ꞌBa ankje kitsuna̱: “Tiꞌindi kibi: ¡Ndaxure xi kjinikjintꞌe sꞌire kjuabixanre Kiꞌndi borrego!” ꞌBa nde kitsu ngisana̱: “Kui=bi xi en kjuakixire Naꞌenchana.”

10 ꞌBa jaskan tsakasenkunchꞌintꞌa_ra̱ ankje nga sichji_ra̱ tsakaiñu, tunga ꞌbi kitsuna̱: “Bi ꞌba ñeꞌen. An= xi ꞌba nde tetsaꞌexang_ra̱ Naꞌenchana joni ji ko ntsꞌé xi kixi ꞌbejñatjo en xi kitsuyakixi Jesús. Naꞌenchana xi tjinnere nga sichji_ri.”

Ngu en xi kitsuyakixi Jesús, enbi xi tsikinchjare nchja chinga profeta.

Xi tijñakjare chakabayu tibo

11 ꞌBa jaskan tsaꞌbia̱ nga kichjuxꞌa ngankꞌaa. ꞌBa kjiꞌyare jngu chakabayu tiba. ꞌBa xi tijñakjare, kui= xi Kixi ꞌba Kjuakixi ꞌmi ngatꞌa kixi= tsaꞌen nga tsaꞌen kjua ꞌba nga kjan. 12 ꞌBa ꞌba kun tuxkun joni ndiꞌi, ꞌba nkjin corona tjisunre, ꞌba tjitꞌare jngu jaꞌen xi tu kui tajngu be. 13 ꞌBa yaja jngu najñu xi ꞌyajunre jin. ꞌBa jaꞌenre, kui xi Enre Naꞌenchana. 14 ꞌBa tjenngire chasoldadu xi tjin ngankꞌaa. Tjindukjare chakabayu tiba nga yaja najñu xi chji, xi tiba ꞌba xi tsje.

15 ꞌBa ngaꞌa tsꞌa tiꞌbetjuni jngu kicha xi ꞌñu yojoxkun kjiꞌi, tuxi sikjaꞌani kjuanima nangi xi tjin ngasunꞌndio. ꞌBa kuatexumakonire yaníse xi kicha kuandani. Saꞌenre kjua joni xi basenne uva nga tsitsꞌiungi, ꞌba sikasennere kjuasti jere Naꞌenchana xi tjin yejere kjuaꞌñu xi tjin. 16 Najñu nduju xi yaja ko ngasure kuaꞌindutꞌa jaꞌenbi: “Reyre rey ꞌba Naire nai.”

17 ꞌBa tsaꞌbia̱ jngu ankje xi sejñajin ndiꞌire tsuꞌbiu. Xi ꞌñu kinchja nga ꞌbi kitsu tsiꞌire tjiunike xi inyatutjen ngankꞌaa: “Jabiu ꞌba ngatamaku nga xino xichine xi ꞌñu tse xi tsja Naꞌenchana. 18 Ndeninchjo yojore mikꞌen xi tseꞌe rey, xi tseꞌe ngakure chasoldadu, xi tseꞌe nchja xi ꞌñu kakun, xi tseꞌe chakabayu ko xi ꞌbendukjare, ko xi tseꞌe ngatsiꞌi xuta, ninga xi ndai asa chuꞌnda xi tsindaa̱, ꞌba ninga xi tjinre kjuaꞌñu asa xi ni̱ma̱.”

19 ꞌBa jaskan tsaꞌbia̱ tjiubabiu ko rey xi tjin jo kjiꞌi ngasunꞌndio nga tjenko chasoldadure. Xi kuañajan, tuxi skjankoni xi tijñakjare chakabayu ko chasoldadure. 20 ꞌBa tjiubabiu kjindubaꞌñu ñatjen ko profeta ndesu xi jaꞌba je kitsaꞌen kjuakun ngixkun. Ngatꞌare kjuakunbiu tsakꞌonachakonire xuta xi kitsjaꞌnde nga kisꞌetꞌare chu̱ba̱re tjiubabiu ꞌba xi kitsichjire isenre. Ngu kichanikjaꞌajin tjikun tjiubabiu ko profeta ndesu ngajin ngaꞌnde xi kitse ndiꞌi xi titíkoni asufre. 21 ꞌBa ngatsiꞌi chasoldadure kjinikjesunkoni kicha xi tiꞌbetjuni tsꞌa xi tijñakjare chakabayu. ꞌBa ngatsiꞌi tjiunike kiskine yojore nchjabiu ꞌba ꞌñu kitsere.

20

Jngu mi nu

1 ꞌBa jaskan tsaꞌbia̱ jngu ankje xi jendibajenni ngankꞌaa xi yaꞌa llavere ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa. ꞌBa nde ngaya tsja kjiꞌya jngu naꞌñu kicha xi ꞌñu je ngayeje. 2 ꞌBa ankjebiu kitsuba ꞌba ꞌetaꞌñu tjiuye jio, kui= xi tjiuye chinga, chanayi ko Satanás, ꞌba jngu mi nu kisꞌetaꞌñu. 3 ꞌBa kiskanikjaꞌaya ngaꞌnde ña ꞌñu nanga tixa ꞌba ko llavebiu ꞌechjakoni. ꞌBa ꞌenere jngu sello xuntjare, tuxi bi nde kꞌonachanire nangi xi tjin ngasunꞌndio ꞌnda nga kjuaꞌa jngu mi nu. ꞌBa nga je kjuaꞌa jngu mi nu, tjinnere nga stjunda ngutjunchi.

4 ꞌBa jaskan tsaꞌbia̱ nkjin yaxile. ꞌBa xi tjindusun yaxilio, kui xi kitsaꞌere kjuaꞌñu nga saꞌenre kjua xuta. ꞌBa nde tsaꞌbia̱ isennixtjinre xuta xi kitisin ngatꞌa kitsikjaꞌaxtiuya en xi kitsuyakixi Jesús ko enre Naꞌenchana, xi bi kitsichjire tjiubabiu ninga isenre ꞌba xi bi kitsjaꞌnde nga kisꞌetꞌare chu̱ba̱re tjiubabiu stjen asa ntsja. Jaꞌaya nganire ngajinre mikꞌen ꞌba ñatjen yatexumako Cristo jngu mi nu. 5 Tunga ngatꞌare mikꞌen xi yakꞌa, bi jaꞌayare ngajinre mikꞌen ꞌnda nga je jaꞌa jngu mi nu. Xi kuatexumako Cristo, kui xi tjun jaꞌayare. 6 ¡Ndaxure xuta xi ꞌbatsaꞌen kꞌuakotꞌare nga tjun kjuaꞌayare! Ngu xuta tsjere Naꞌenchana ku̱an ꞌba kjuabeya xi majóni tsajainre kjuaꞌñu= tsa jó siko kui. Tusa naꞌmi ku̱an ngixkun Naꞌenchana ꞌba ngixkun Cristo, ꞌba jngu mi nu ñatjen kuatexumako.

Jótsaꞌen kitsichaja chanayiu

7 Nga je kjuaꞌa jngu mi nu, kjuinuntjin chanayiu ngaꞌnde ña kjiyaꞌñu. 8 ꞌBa kꞌuetju nga kꞌonachare nangi xi tjindu nga ñujun ngatere ngasunꞌndio. Kꞌonachare nangi Gog ko nangi Magog ꞌba kꞌueku chasoldadure nga skjan xi ꞌbatsaꞌen ꞌñu nkjin mani joni tsumi xi tjin ndai ndachikun xi bi ma sꞌexki.

9 ꞌBa tsikꞌetsumasun jokjiꞌi nga teya ngasunꞌndio ꞌba ꞌechjangaꞌya naxinanda xi Naꞌenchana tsimején ña tjindu xuta tsjere. Tunga ngankꞌaa jendibajenni ndiꞌi xi niki yakakjin chasoldadubiu. 10 ꞌBa chanayi xi tsakꞌonachare nchjabiu, kichanikjaꞌajin ngaꞌnde xi kitse ndiꞌi xi titikoni asufre, ña ꞌba nde jaꞌba je kichanikjaꞌajin tjiubabiu ko profeta ndesubiu. Kio kjuaꞌa kjuanima nga nixtjin nga nistjen kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

Jótsaꞌen kjiñaꞌanre kjua xi jesun

11 ꞌBa tsaꞌbia̱ jngu yaxile je xi tiba kjiꞌi ko xi tijñasun. ꞌBa ngixkun kui tꞌanangiu ko ngankꞌaa kitsichajakjin ꞌba niñajan nde kjiꞌyanire. 12 ꞌBa tsaꞌbia̱ xuta xi jesun, xi tjinre kjuaꞌñu ko xi ni̱ma̱, xi inya ngixkun yaxilio. ꞌBa kichjuꞌi nkjin xujun, ꞌba nde kichjuꞌi kjaꞌe xujun xi tsu ꞌyá xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa. ꞌBa kjiñaꞌanre kjua xi jesun jotsaꞌen kuaꞌindutꞌa xujun xi tsu mé= xi kitsaꞌen. 13 ꞌBa xuta xi jesunjin ndachikun ꞌetukajin ꞌba kiji ngixkun xi tjijñasun yaxilio nga ku̱anre kjua. ꞌBa tsisetjen xi tjindunijin tꞌanangiu ko xi tjindu ngaꞌndere mikꞌen. ꞌBa kjiñaꞌan tsiꞌire kjua jo nga kitsaꞌen nga jngu jngu. 14 ꞌBa jaskan kjuabeyo ko ngaꞌndere mikꞌen kichanikjaꞌajin ngaꞌndebiu xi kitse ndiꞌi xi titikoni asufre. Ngaꞌndebiu xi kitse ndiꞌi, kui= xi kjuabeya xi majóni. 15 ꞌBa xi bi kuaꞌindutꞌa jaꞌenre xujun xi tsu ꞌyá xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa, kui= xi ꞌba nde kichanikjaꞌajin ngaꞌndebiu xi kitse ndiꞌi ngayeje.

21

Ngankꞌa xatse ko tꞌanangi xatse

1 ꞌBa jaskan tsaꞌbia̱ jngu ngankꞌa xatse ko jngu tꞌanangi xatse, ngatꞌa je kichajakjin ngankꞌa xi tjun ko tꞌanangi xi tjun. ꞌBa bi nde kisꞌeni ndachikun. 2 ꞌBa tsaꞌbia̱ naxinanda tsjere Naꞌenchana, xi Jerusalén xatse, nga tjindibajenni ngankꞌaa. Xi kjinikasen ngatꞌare Naꞌenchana ꞌba xi ꞌbatsaꞌen kisꞌenda joni jngu chjun xi tibixan xi kjinikaja jngu xutji xi tsja=kjiꞌi nga tikuyare xi xiꞌiun. 3 ꞌBa kjintꞌe_ra̱ jngu jnda xi ꞌñu kinchja, xi jendibani ña sejña yaxilio nga ꞌbi kitsu: “Naꞌenchana je tijña ngajinre xuta ngandaꞌe. Kui kꞌuejñajinre xuta, ꞌba xutabiu naxinandare ku̱an. Naꞌenchana suba kꞌuejñajinre ꞌba ku̱an Naꞌenre. 4 Kui sixijun yeje ndaxkun, ꞌba bi nde kueyani ninga bi nde sibani. Bi nde skiꞌndani ninga bi nde kjuaꞌani kjuanima, ngatꞌa ngasunꞌnde xi tjun je bi nde tjinni.”

5 ꞌBa xi tijñasun yaxilio ꞌbi kitsu: “An tetsixatse=ña̱ ngayéje xi tjin.” ꞌBa nde kitsu ngayeje: “Tiꞌindi kibi, ngatꞌa kjuakixi= enbi ꞌba ma chun_ra.”

6 ꞌBa nde kitsu ngisana̱: “Je kuajngu. An= ña̱ xi alfa ko omega, xi titjun ꞌba xi fetꞌani. Xi xindare an sjakjuatjo_ra̱ ngaꞌnde ña tju nanda xi tsjare kjuabenichun xuta. 7 Xi saꞌen, kui xi sa̱kure kjuandabiu. ꞌBa an ku̱aa̱n Naꞌenre ꞌba kui ku̱an kiꞌndina̱. 8 Tunga kui xi tsakjun, xi bi makjainre, xi tsaꞌen kjuanayi, xi tsikꞌen xuta, xi tsaꞌen kjuachajngi, xi tsaꞌen kjuacha, xi bekun naꞌen xi ntsja xuta tsindani, ko ngatsiꞌi xi tsu en ndesu, kui xi ꞌba tjinni nga kjuinikjaꞌa kjuanima nga xanikjaꞌajin ngaꞌnde xi kitse ndiꞌi xi ko asufre titíkoni. Kui xi kjuabeya xi majóni.”

Jerusalén xatse

9 ꞌBa kitsitiñatꞌana̱ jngu ankje xi sꞌejñajinre ankje xi yatu, ankje xi yaꞌa jngu nisu xi yatu tsakaiñu xi inya kjuanaꞌen xi yatu xi fetꞌani. ꞌBa kitsuna̱: “Jabi. Kuakura̱ chjun xi kuixan xi ku̱an chjunre Kiꞌndi borrego.” 10 ꞌBa meni jaꞌe ngajinna̱ Isennixtjintsjere Naꞌenchana ꞌba ankje kikona̱ jngu nindu je xi ꞌñu nkꞌa. ꞌBa kio yakuna̱ naxinanda tsjere Naꞌenchana, xi naxinanda Jerusalén, nga tjindibajenni ngankꞌaa. Xi kjinikasen ngatꞌare Naꞌenchana. 11 ꞌBa ndiꞌire kjuajere Naꞌenchana titsikaꞌna naxinando joni ndiojo xi tsja kjiꞌi xi ꞌñu chji. Jo=ni ndiojo xi jaspe ꞌmi, xi ꞌna ꞌba matsejenya joni chutsin. 12 ꞌBa naxinando tjinchꞌandaire jngu xjo je ꞌba nkꞌakoni, xi tejó mani xuntjare. ꞌBa nga jngu jngu xuntjo jngu ankje inyaxtiu. ꞌBa xuntjabiu kuaꞌindutꞌa jaꞌenre ntjere Israel xi tejó kaꞌa mani. 13 ꞌBa ján mani xuntja xi tixa ña tjenni ngitutsꞌian ꞌba ján ña ntjai tsuꞌbiu ꞌba ján ngate skjun ꞌba ján ngakixi. 14 ꞌBa tejó mani tutsꞌin xjore naxinando. Nga jngu jngu kuaꞌindutꞌa jaꞌenre apóstore Kiꞌndi borrego.

15 ꞌBa ankje xi tifakona̱ yaꞌa jngu ya chu̱ba̱ xi oro ni tuxi kꞌuechu̱ba̱koni naxinando, xuntjare ko xjore. 16 ꞌBa naxinando ngusun= tsaꞌen teya. Nga nduju ꞌba nga teya tu jngu= chuba. ꞌBa ankje ꞌechubakoni yachubare naxinando, ꞌba jó mi ko jó sientu kilómetro tjinre. Nga nduju ꞌba nga teya ꞌba nga nkꞌa tu jngu chuba. 17 ꞌBa jaskan ꞌechu̱ba̱ xjo xi tjinchꞌandaire ngayeje. ꞌBa yachute ko tjioꞌon metro tjinre. Chu̱ba̱ xi tsichjen xuta, ndekui xi kitsichjenni ankje.

18 ꞌBa xjo xi tjinchꞌandaire kuánni ndiojo xi tsjakun xi jaspe ꞌmi, ꞌba naxinando kuandakoni suba oro xi ꞌna ꞌba matsejenya joni chutsin. 19 ꞌBa tutsꞌin xjore naxinando yajunre ngayéje kuya ndiojo xi tsja kun xi chji. Xi titjun, jaspe. Xi majóni, zafiro. Xi majánni, ágata. Xi mañujunni, esmeralda. 20 Xi maꞌónni, ónice. Xi majonni, cornalina. Xi mayatuni, crisólito. Xi majinni, berilo. Xi mañajanni, topacio. Xi mateni, crisoprasa. Xi matejnguni, jacinto. ꞌBa xi matejóni, amatista. 21 ꞌBa xuntja xi tejó, kui xi tejó ndiojo xi tsakjun xi perla ꞌmi. Nga jngu jngu xuntjo tu jngu perla kuandakoni. ꞌBa ndiya te xi ngisa bitjajmeya, kui xi kuánkoni suba oro xi ꞌna ꞌba matsejenya joni chutsin.

22 ꞌBa nijnguú ningu tsaꞌbia̱ ngajinre naxinando. Ngatꞌa ningure naxinando, kui xi Kiꞌndi borrego ko Naꞌenchana, Naꞌen xi tjin yeje kjuaꞌñu xi tjin. 23 ꞌBa naxinando bi machjenre nga tsuꞌbiu asa naꞌenso sitsejenre, ngatꞌa ndiꞌire kjuajere Naꞌenchana tsitsejenre, ꞌba Kiꞌndi borrego kui xi ndiꞌire naxinando.

24 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio kꞌuetsumajin ndiꞌi xi ndibani naxinando, ꞌba kio kjuaꞌeko kjuanyinare rey xi tjin ngasunꞌndio. 25 Bi sꞌe̱chja xuntjare naxinando nga nixtjin ꞌba bi ku̱ajñu kio. 26 ꞌBa ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio kio kjuaꞌeko kjuanyinare ko tsajmire xi tsjakun. 27 Nimé xi jndi tjin ngixkun Naꞌenchana ku̱an kjuaꞌasꞌen kio, ninga xuta xi tsaꞌen kjuanayi, ninga xi tsu en ndesu. Tu kui sani kjuaꞌasꞌen kio xi kuaꞌindutꞌa jaꞌenre xujunre Kiꞌndi borrego ña tsu ꞌyá xi sꞌe̱re kjuabenichun xi bi fetꞌa.

22

1 ꞌBa jaskan ankje yakuna̱ jngu ndaje xi tjinre nanda xi tsjare kjuabenichun xuta. Xi ꞌna ꞌba matsejenya joni chutsin. ꞌBa kio tiꞌbetjuni ña sejña yaxile ña tibatexuma Naꞌenchana ko Kiꞌndi borrego. 2 ꞌBa ngamasenre ndiya tere naxinando xi ngisa bitjajmeya ꞌba nga jngu jngu ngatere ndajio inya yatuntje xi tsjare kjuabenichun xuta. Xi bajare tejó kaꞌa tu nga jngu nu. Jngu jngu ndiya bajare tu xki sa. ꞌBa xkare yabiu nichjen= tuxi sindani ngatsiꞌi xuta xi tjin ngasunꞌndio. 3 Tume nde sꞌe̱ni xi chꞌo kikꞌinre ngatꞌare Naꞌenchana. ꞌBa ngajinre naxinando sasen yaxile ña batexuma Naꞌenchana ko Kiꞌndi borrego, ꞌba xuta xi tseꞌe sichjire. 4 ꞌBa skuekjin fa nkjain ꞌba stjen ku̱aꞌindutꞌa jaꞌenre. 5 ꞌBa kio bi nde sꞌe̱ni nistjen ꞌba bi nde ku̱achjennire ndiꞌi lámpara ninga ndiꞌire tsuꞌbiu, ngatꞌa Naꞌenchana sitsejenre xuta xi kio kꞌuendu. ꞌBa xutabiu kuatexuma kaꞌnda ngantsjai nixtjin.

Nixtjin nga kjuaꞌe Jesucristo

6 ꞌBa jaskan ankje kitsuna̱: “Kui enbi xi kjuakixi ꞌba ma chun_ra. Naꞌenchana, Naꞌen xi tsikinchja nchja chinga profeta, kui xi je kitsikasen ankjere, tuxi kuakutsejennire xutare mé= xi tjinnere ku̱an xati.”

7 “Chutsijon. ¡Je mején kjuaꞌaa̱! ¡Ndaxure xi kixi ꞌbejñatjo en xi kuaꞌindutꞌa xujunbi, xi titsuyatitjun xi tjinnere ku̱an!”

8 An, Juan, kjintꞌe=ña̱ ꞌba tsaꞌbe=ña̱ kibi. ꞌBa jaskan nga je kjintꞌia̱ ꞌba tsaꞌbia̱, tsakasenkunchꞌintꞌa_ra̱ ankje xi yakuna̱ kibiu nga sichji_ra̱ tsakaiñu. 9 Tunga ꞌbi kitsuna̱: “Bi ꞌba ñeꞌen. An= xi ꞌba nde tetsaꞌexang_ra̱ Naꞌenchana joni ji ko ntsꞌé xi profeta ꞌba joni ngatsiꞌi xi kixi ꞌbejñatjo en xi kuaꞌindutꞌa xujunbi. Naꞌenchana xi tjinnere nga sichji_ri.” 10 ꞌBa nde kitsuna̱: “Bi ꞌbejñaꞌmai en xi kuaꞌindutꞌa xujunbi, xi titsuyatitjun mé= xi tjinnere ku̱an, ngatꞌa je tifechu tiña nixtjin nga kꞌuetjusun kibiu. 11 Xi chꞌokun, janda ngatatsaꞌen xi chꞌo tjin. Xi jndi, janda ngatatsaꞌen xi jndi tjin. Xi nda, janda ngatatsaꞌen xi nda tjin. ꞌBa xi tsje, ngisa ngatjamatsje ngisa.”

12 “Chutsijon, je kjuixatia̱. ꞌBa kjuaꞌeko=ña̱ chji xi sja_ra̱ nga jngu jngu xuta jo nga kitsaꞌen. 13 An= ña̱ xi alfa ko omega, xi titjun ꞌba xi jaskanni, xi tutsꞌin ꞌba xi fetꞌani.”

14 ¡Ndaxure xuta xi tibane najñure, tuxi kuaꞌeꞌndenire nga kjuaꞌasꞌen xuntjare naxinando ꞌba skine ture ya xi tsjare kjuabenichun xuta! 15 Tunga ngandetsian xinyandu xuta chꞌokun, xi tsaꞌen kjuacha, xi tsaꞌen kjuachajngi, xi tsikꞌen xuta, xi bekun naꞌen xi ntsja xuta kuandani, ko ngatsiꞌi xi matsjare tsu en ndesu nga nchja.

16 “An, Jesús, je kitsikasia̱n ankjena̱, tuxi kuetsuyakixinire kibi xuta xi makjainre ngatꞌana̱. An= ña̱ ntjere David, ntsꞌen xi ndibanire jamare kui, ꞌba an= ña̱ niñu xi ngisa ꞌñu tsitsejen nga je tjisꞌe isen.”

17 “¡Jabi!”, titsu Isennixtjintsjere Naꞌenchana ko chjunre Kiꞌndi borrego. ꞌBa xi tibasen ñojon ngatatsu: “¡Jabi!” ꞌBa xi xindare ngatjendiba, ꞌba tuꞌyañu xi mejénre ngatꞌikjuatjo nanda xi tsjare kjuabenichun xuta.

En xi fetꞌani xujunbi

18 An xinyakixi titjun_ra̱ ngatsiꞌi xuta xi inyabasen ñojonre en xi kuaꞌindutꞌa xujunbi, xi titsuya mé= xi tjinnere ku̱an: Tuꞌyañu xi kꞌuesunre en xi kuaꞌindutꞌa ngaꞌe, Naꞌenchana kꞌuesunre kjuanaꞌen xi kjinukjua ngatꞌare xujunbi. 19 ꞌBa tuꞌyañu xi skjaꞌaxinre en xi kuaꞌindutꞌa xujunbi, xi titsuya mé= xi tjinnere ku̱an, Naꞌenchana skjaꞌaxinre tu xi kuaꞌere tsakaiñu, xi bajare yatuntje xi tsjare kjuabenichun xuta. ꞌBa Naꞌenchana skjaꞌaxinre ngaꞌnde xi kuaꞌere tsakaiñu ngajin naxinanda tsjere xi kjinukjua ngatꞌare xujunbi.

20 Xi titsuyakixi kibi, kui= xi titsu: “Jun, je kjuaꞌexatia̱.”

¡ꞌBa ngatjama! ¡Jabi, Naꞌen Jesús!

21 Ngatjasꞌenu ngatsiꞌu kjuandare Naꞌenna Jesucristo. ꞌBa ngatjama.