^

Ley saa ni nacoo Jesucristu

New Testament in Mixtec, Southern Puebla (MX:mit:Mixtec, Southern Puebla)

copyright © 1978 Wycliffe Bible Translators, Inc.
Language: (Mixtec, Southern Puebla)
Translation by: Wycliffe Bible Translators, Inc.

Mixteco, Sur de Puebla [mit], Mexico

Copyright Information

© 1978, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation text is made available to you under the terms of the Creative Commons License: Attribution-Noncommercial-No Derivative Works. (http://creativecommons.org/licenses/by-nc-nd/3.0/) In addition, you have permission to port the text to different file formats, as long as you do not change any of the text or punctuation of the Bible.

You may share, copy, distribute, transmit, and extract portions or quotations from this work, provided that you include the above copyright information:

You must give Attribution to the work.

You do not sell this work for a profit.

You do not make any derivative works that change any of the actual words or punctuation of the Scriptures.

Permissions beyond the scope of this license may be available if you contact us with your request.

The New Testament
in Mixtec, Southern Puebla

© 1978, Wycliffe Bible Translators, Inc.

This translation is made available to you under the terms of the Creative Commons Attribution-Noncommercial-No Derivatives license 4.0.

You may share and redistribute this Bible translation or extracts from it in any format, provided that:

You include the above copyright and source information.

You do not sell this work for a profit.

You do not change any of the words or punctuation of the Scriptures.

Pictures included with Scriptures and other documents on this site are licensed just for use with those Scriptures and documents. For other uses, please contact the respective copyright owners.

2023-04-21

ePub generated by Haiola 21 Feb 2024 from source files dated 29 Jan 2022
eBible.org certified

8a6c83d1-922b-5d25-99ec-4724168f3b77

SAN MATEO

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Ñà-ndùá Nì Tiaa San Mateo sàhà Jesucristu

1

Nansa nìsa nani xìì Jesucristu

1 Ñà‑yòhó nduú tutu nacání sàhà ana nduú xìì Jesucristu. Iin yohòtéhè‑yá nduú David, te iin yohòtéhè David mà nduú Abraham. 2 Te Abraham yucán, nì ìa iin dèhe‑ne nani Isaac. Te Isaac mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Jacob. Te Jacob mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Judá, xi stná cuàhà ñani‑nè. 3 Te Judá mà, nì cacu ùì dèhe‑ne, iin‑ne nani Fares, te inga‑nè nani Zara. Te Tamar nani dihi Zara mà. Daaní, Fares ma, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Esrom. Te Esrom mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Aram. 4 Te Aram mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Aminadab. Te Aminadab mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Naasón. Te Naasón mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Salmón. 5 Te Salmón mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Booz. Te Rahab nani dihi Booz. Daaní, nì nandàhà Booz mà xì Rut, te iin dèhe‑ne nani Obed. Daaní, Obed mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Isaí. 6 Te Isaí mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nì sanduu rey David. Daaní, David mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Salomón. Te dihi Salomón mà nduú nècuàchì ñaha nì sanduu ñahàdìhí Urías antes.

7 Daaní, nì ìa stná iin dèhe Salomón mà nani Roboam. Te Roboam mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Abías. Te Abías mà, nì ìa stna iin dèhe‑ne nani Asa. 8 Te Asa mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Josafat. Te Josafat mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Joram. Te Joram mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Uzías. 9 Te Uzías mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Jotam. Te Jotam mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Acaz. Te Acaz mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Ezequías. 10 Te Ezequías mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Manasés. Te Manasés mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Amón. Te Amón mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Josías. 11 Te Josías mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Jeconías, xi stná dava ga ñani‑nè. Te divi tiempu yucán nì catavà tè‑ñuu Babilonia nèhivì raza‑ndà cuàhàn‑nè presu ndè ñuù‑te.

12 Daaní, na ndoó‑né ñuu Babilonia yucán, dandu nì ìa stná iin dèhe Jeconías mà nani Salatiel. Te Salatiel mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Zorobabel. 13 Te Zorobabel mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Abiud. Te Abiud mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Eliaquim. Te Eliaquim mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Azor. 14 Te Azor mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Sadoc. Te Sadoc mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Aquim. Te Aquim mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Eliud. 15 Te Eliud mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Eleazar. Te Eleazar mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani Matán. Te Matán mà, nì ìa stna iin dèhe‑ne nani Jacob. 16 Te Jacob mà, nì ìa stná iin dèhe‑ne nani José. Te divi José mà nduú iì María dihi Jesucristu.

17 Ñàyùcàndùá, nsidaa xìì‑yá yucán, ùxìn cùmì ní sanduu‑ne dècuèndè tiempu xi Abraham xì dècuèndè tiempu xi David. Daaní, ndoó ùxìn cùmì gá‑nè dècuèndè tiempu xi David xì dècuèndè quìvì cuàhàn‑nè presu ñuu Babilonia. Daaní, después ndoó ùxìn cùmì gá‑nè dècuèndè tiempu xi Cristu.

Nansa nì tùinuù Jesucristu ñuhìví yohó

18 Cunaha‑nsiá, dohó nì cuu na ní tùinuù Jesucristu. Sànì ndiadi tnùhu nandàhà dihi‑yá María xì José. Doco tàñáha ga coo‑ne xì nècuàchìmà, te nì sàcùñuhu méè xi‑ne nì quida Espíritu Ìì xí Dios. 19 Ñàyùcàndùá, nì nacani ini José ñà‑chicá vàha tàhndè tnùhu xi‑ne cahan‑né, doco mà cáchí vate‑néà, vàchi nècuàchì vàha nduú‑né, te có‑cùní‑nè cuitnùhu nèhivì María. 20 Doco na nacání íì ini‑nè quida‑ne ducán, nì sàní‑nè nì ndecunu iin ángel xi Stoho‑ndà Señor nùù‑né, te dohó nì cachi ángel mà xì‑né:

―Cunini‑ní, José, descendencia xi David; màsà yúhî‑nî nandàhà‑ní xì María. Vàtùni cunduu‑ne ñahàdìhí‑ní, vàchi méè xi‑ne ñuhu‑ma, méè sàhà Espíritu Ìì xí Dios nduú‑vé. 21 Te icúmí‑vê tùinuù‑vé, cunduu‑ve iin méè tiàa, te Jesús cunani‑vé, vàchi icúmí‑yâ dacácu‑ya nèhivì xí‑yá nùù cuàchi‑ne ―nì cachi ángel.

22 Pues divi ducán nì cuu nsidaájàn sàhà‑ñá nì cùú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu Stoho‑ndà Señor antes na ní càhàn iin ana cáhàn cuenta xi‑ya, te nì cachi‑nè:

23 Cunaha‑nsiá, icúmí coo méè xi iin ñahà chìì nduú señorita; te nú sànì tùinuù‑vé, dandu cunani‑vé Emanuel, vàchi cuní cachà mà ñà‑sànì quesaa Dios cutnahá‑yá xì‑ndà nduá.

24 Daaní, nì nsicuìhnú ini José, te nacua nì cachi ángel mà xì‑né, divi ducán nì quida‑ne, nì nandàhà‑né xì María ñà‑cunduu nècuàchìmà ñahàdìhí‑nè. 25 Doco cónì ía‑ne xì nècuàchìmà dècuèndè nì tùinuù méè mà. Te Jesús nì sàcùnani‑vé.

2

Nansa nì casaà rey nchichí nùù Jesús, te nì cahvi‑néyà

1 Tiempu xi rey Herodes nì sandua na ní tùinuù Jesús ñuu tii Belén iá ladu Judea. Dandu nì casaà nècuàchì nchichí ñuu Jerusalén; ladu ndé caná orá nì quixi‑ne. 2 Te nì ndàcàtnùhù‑né:

―¿Índù iá méè nì tùinuù‑xí, divi méè cunduu rey xi nècuàchì Judea? Vàchi ndé caná orá sànì xini‑nsì sìtnúù cachítnùhu sàhà‑yá; te vichi vàxi‑nsi cahvi‑nsíyà ―nì cachi‑nè.

3 Dandu rey Herodes, na ní xinitnùhu‑tè ñà‑ndùá ndácàtnùhù nècuàchìmà, nì ndulocó‑te, mii‑té xi nsidaa gá stná nèhivì ñuu Jerusalén. 4 Ñàyùcàndùá, nì cana‑tè dùtù chicá xí‑idònùù, xì stná nècuàchì dacuahá ley ìì, te nì xìcàn tnùhù‑té nùù‑né índù ñuu cuàhàn tùinuù Cristu. 5 Te nì naxiconihí‑né nùù‑té, cachí‑nè:

―Divi ñuu tii Belén iá ladu Judea. Vàchi ducán nì tiaa iin nècuàchì nì càhàn cuenta xi Dios sànaha ndé cachí‑yà:

6 Cunaha mii‑nsiá nècuàchì ñuu Belén iá ladu Judea: màdì ñuu chicá có‑ndiàá nduú ndé ndoó‑nsiá; còó, divi ñà‑chicá ndiaá nduá nùù nsidaa ñuu nahnú ladu xi‑nsia, vàchi divi ñuu mii‑nsiá icúmí tùinuù mii‑yá ana cusahnú, te icúmí‑yâ cunuù‑yá nèhivì xí, divi nèhivì raza‑nsià Israel.

7 Daaní, nì cana dèhé Herodes nècuàchì nchichí mà, te nì ndàcàtnùhù váha stná‑te nùù‑né índù tiempu meru nì tùi sìtnúù mà. 8 Dandu nì techuún‑tené cùhùn‑nè ñuu Belén, cachí‑te xi‑né:

―Cuahán‑nsià ñuu mà, te ndàcàtnùhù váha‑nsia nansa ndisa iá sàhà méè mà, dandu nacachitnùhu‑nsia xìˊ, vàchi yùhù, cuní stnáì cùhìn cahvi stnáì‑vè ―nì cachì‑te.

9 Daaní, na ní nsihi nì sàcùnaha nècuàchì nchichí mà nùù‑té ñà‑jaàn, dandu nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè. Te cunaha‑nsiá, yucán nì natùi tu sìtnúù nì xini‑nè antes ladu xínu orá. Te nì sàcòdònùù‑sí nùù‑né nì sàà‑si nì ndòo‑sì dìquì‑xí nacua ndé iá méè mà. 10 Ñàyùcàndùá, yáha ga nì cudiì ini‑nè na ní xini tu‑ne sìtnúù mà. 11 Dandu nì caquìhvi‑ne vehe, te nì xini‑nè méè mà xì dihi‑vé nani María. Te nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù‑vé, te nì cahvi‑névè. Dandu nì nacuna‑ne ñà‑ñùhú ñà‑cuìcà‑né, te nì dàcútâhvì‑néyà, divi oro xì inciensu xì tàtnà nani mirra. 12 Doco después nì sàní‑nè nì cachitnùhu Dios xì‑né ñà‑ìá peligru: màsà náyàha‑ne ndé iá rey Herodes. Ñàyùcàndùá, inga ichì nì naquihin‑ne mànuhù‑né ñuu‑nè.

Nansa nì xinudèhé José xì María xì méè Jesús cuàhàn‑nè ñuu Egipto

13 Dandu, na sámànuhù nècuàchì nchichí, nì sàní stná José, nì xini‑nè iin ángel nì quixi nùù Stoho‑ndà Señor. Te dohó nì cachi ángel mà:

―Ndacuiìn‑ní, tnii‑ní méè, te cundaca‑nívè xì mamá xi‑ve cuahán‑nsià ñuu Egipto cunudèhé‑nsià. Te divi ñuu mà icúmí‑nsiâ cundoo‑nsia ndè cachi sàì cachitnùhi xì‑nsiá. Vàchi icúmí Herodes nanducu‑tévê ñà‑cahnì‑tévê ―nì cachi ángel mà.

14 Ñàyùcàndùá, mate ñuú nduá, doco nì ndacuiin José nì saca‑ne méè mà xì dihi‑vé, te nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè ñuu Egipto. 15 Te ñuu mà nì sandoo‑ne dècuèndè nì xìhì Herodes. Te divi ducán nì cuu sàhà‑ñá ni cuú ndísá palabra yohó nì cachitnùhu Stoho‑ndà Señor antes na ní càhàn iin ana cáhàn cuenta xi‑ya: “Dècuèndè ñuu Egipto nì cani Dèhemanìˊ ñà‑ndixi‑ya”.

Nansa nì dàndàcú rey Herodes ñà‑cui nsidaa méè tiàa ladu ñuu Belén

16 Daaní, na ní xini Herodes cónì ndúlócô nècuàchì nchichí sàhà ñà‑ndùá nì cachì‑te, dandu yáha ga nì xìdà inì‑te. Ñàyùcàndùá, nì techuún‑te soldadu nì sàhàn nì casahnì xì nsidaa méè tiàa ndoó ñuu Belén xì inicutu stná ladu yucán, nsidaa luchi cuati xicá ùì cuìà cuàhàn tìxi‑xi, nì casahnì‑tévê, vàchi ñà‑jaàn nduú tiempu nì cachi nècuàchì nchichí na ní ndàcàtnùhù Herodes nùù‑né. 17 Ñàyùcàndùá, quìvì jaàn nì cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu Jeremías sànaha na ní càhàn‑nè cuenta xi Dios, te dohó nì cachi‑nè:

18 Tiacú tnaná cuáhà‑né ladu ñuu Ramá. Sacú nècuàchì ñahà, te cána‑ne, divi nècuàchì descendencia xi Raquel. Sàhà méè xi‑ne sacú‑né; nì mà cùì cahnde ini‑nè, vàchi còò cá‑vè.

19 Daaní, José, iá va‑ne ñuu Egipto. Dandu nì sàà quìvì nì xìhì rey Herodes. Te nì sàní tu José inga xichi, nì xini‑nè iín iin ángel nì quixi nùù Stoho‑ndà Señor, 20 te cachí ángel mà xì‑né:

―Ndacuiìn‑ní, cuaca‑ní méè xì dihi‑vé, te naxicocuíìn‑nsià ñuu Israel, vàchi sànì xìhì nèhivì cuní cahnì xì‑vé.

21 Ñàyùcàndùá, nì ndacuiin José, nì saca‑nevè xì dihi‑vé mànuhù tú‑né ñuu Israel. 22 Doco nì xinitnùhu‑ne sàdàndàcú dèhe Herodes mà nani Arquelao, cusáhnû‑te lugar xi nsì‑yua‑té ladu Judea. Ñàyùcàndùá, nì yùhí‑nè nùhù‑nè ladu mà. Daaní, inga xichi nì sàní‑nè, nì cachitnùhu Dios ñà‑ndisa iá peligru. Ñàyùcàndùá, nì yàha‑ne chicá nùù‑xí dècuèndè ladu Galilea, 23 nì sàà‑nè iin ñuu tii nani Nazaret, te yucán nì candòo‑ne. Pues, divi ducán nì cuu sàhà ñà‑nì cùú ndisa palabra nì cacachitnùhu profeta xi Dios sànaha ñà‑divi ñuu Nazaret cunduu ñuu‑yà, cachi nèhivì.

3

Nansa nì càhàn Juan Bautista sàhù ndé nduú yucù

1 Daaní, después nì quixi Juan Bautista yucù iá ladu Judea. Te nì quesaha‑né cáhàn‑nè sàhù yucán, 2 cachí‑nè xì nèhivì ñà‑nì náxícócuîìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne, vàchi sà‑ìtúú cuni‑nè cusahnú mii‑yá iá ansivi.

3 Pues divi Juan mà nduú ana nì cachitnùhu Isaías sàhà‑xí na ní càhàn‑nè cuenta xi Dios, te nì tiaa‑ne dohó:

Tiacú cáhàn fuerte ana cáhàn yucù, te cachí‑nè xì‑ndà ñà‑nsidandoo‑nda (anima‑ndà) na ian nduvíi ichì ndé yàha Stoho‑ndà Señor, te ichì ndáà cundua.

(Ducán nì cachi Isaías sànaha.)

4 Te Juan mà, dòò idì sìcamellu nì sandixi‑ne, te iìn quísi nì cuyucun siuhma tìxi‑ne. Te sìca xì ndudi ñùñù yucù nduá nìsa itiacu‑nè.

5 Daaní, cuàhà nèhivì ñuu Jerusalén xì cuàhà stná nèhivì ladu Judea, xì stná nèhivì ndoó yatni yùte Jordán, nsidaa‑né nì casaà‑nè nùù Juan yucán. 6 Te nì cuhiì‑né nì quida nècuàchìmà ini yùte mà na ní dàtúi‑ne cuàchi‑ne.

7 Doco nì xini Juan ñà‑vàxi stná cuàhà nècuàchì fariseu xì cuàhà stná nècuàchì saduceu, cuní‑nè cuhiì stná‑nè. Ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Mii‑nsiá, na quidá còò, ducán quidá‑nsiá, vàxi‑nsia yohó xinúdèhé‑nsià nùù castigu icúmí quixi. ¿Ana divi nì cachi xì‑nsiá ñà‑quida‑nsia ducán? 8 Cunaha‑nsiá, xiñuhu quida ndisa‑nsia cumplir nacua ndiá ìcà quida‑nda na naxícócuîìn ndisa ini‑ndà sàhà cuàchi‑nda. 9 Ni màsà cáhàn cuadú‑nsià cachi‑nsià inì‑ni mii‑nsiá ñà‑divi Abraham nduú yohòtéhè stná‑nsià, te ñàyùcàndùá còò ni‑iñàha cuu xi‑nsiá. Vàchi cunaha‑nsiá, dècuèndè stná yùù ndoó yohó, vàtùni nanduu stná nahi descendencia xi Abraham, nú cuní Dios. 10 Te vichi sà‑ìá cuàhàn (cachi‑yà índù nèhivì nìhì‑xì castigu), na ian cuàhàn‑ndà nacàxin‑nda yutnù có‑càná fruta, te nihi‑nda hacha cahnde‑ndànú coco‑nù. Pues ducán icúmí cuu stná xì nèhivì có‑quìdá víi. 11 Vàchi yùhù, tècuìí quidá íìˊ mii‑nsiá na cuú‑nsiá arrepentir; doco nchícùn gà vàxi ana chicá cahnú poder‑xi nùù yùhù: te ni có‑nâtùi (cundui nahi mozo xi‑ya) ñà‑chindeí quee ndìsàn‑yá. Doco mii‑yá, tìxi Espíritu Ìì xí Dios icúmí‑yâ quida iì‑yá anima‑nsià. Te na quidá ñuhu, ducán icúmí‑yâ quida stná‑yà xì‑nsiá (dandáñúhú stnâ‑yà ñà‑có‑ndiàá). 12 Te vichi sà‑ìá cuàhàn‑yà quida‑ya na ian quida‑nda xi trigu, dandiachi‑ndañá xì yutnù chipála dècuèndè ndiachi nsihí trigu ndoó nùù ñuhù, dandu nùnìá, chivàha‑ndañá, doco mihì‑ñá, coca. Te divi ducán icúmí‑yâ quida stná‑yà (xì nèhivì ñuhìví: nèhivì xí mii‑yá, càcu‑ne; doco nèhivì dava ga), nicanicuahàn icúmí‑nê coco‑ne ―nì cachi Juan.

Nansa nì cuhiì Jesús

13 Daaní, nì quee Jesús ladu Galilea, cuàhàn‑yà yùte Jordán ndé iá Juan, vàchi cuní‑yà quida iì nècuàchìmà‑yá. 14 Doco nècuàchìmà, có‑cùní‑nè, vàchi cachí‑nè xì‑yá:

―Yùhù xiñuhí cuhiìˊ quida mii‑ní, màdìá mii‑ní quixi‑ní nùù yùhù, (te cuhiì‑ní).

15 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ducanicoó vichi, vàchi ducán xiñuhu quida‑nda sàhà‑ñá quida ndisa‑nda nsidaa ñà‑ndùá ndiá ìcà‑ndà.

Dandu nì candisá Juan, te nì quida iì‑néyà.

16 Daaní, nì nsihi nì cuhiì‑yá, te nì quee‑ya nùù tècuìí, dandu nì nuna ansivi, te nì xini‑yà mànuu Espíritu Ìì xí Dios vàxi‑ya na iin sì‑lomá, meru dìquì Jesús mànuu‑ya vàxi‑ya. 17 Dandu nì tiacu nì càhàn iin ana cáhàn ansivi, cachí‑yà:

―Dèhemanìˊ nduú ana yohó, te cudíì cuáhà inì sàhà‑yá.

4

Nansa nì cuni ñà‑malu dacà‑sí Jesús ñà‑quida‑ya iin cuàchi

1 Daaní, nihí Espíritu Ìì Jesús nì sàhàn ñà‑coo‑ya yucù dàná, vàchi yucán cuàhàn ñà‑malu quida‑sì lucha dacà‑síyâ. Ñàyùcàndùá, nì quihin‑ya ichì cuàhàn‑yà, 2 te yucán iá‑yà ùì dico quìvì ndui te ñuú; te iníhíì‑yá, iá dòcó‑yà. Ñàyùcàndùá, cuàhà doco xíhì‑yà. 3 Dandu nì tnàtuu ñà‑malu, vàchi cuní‑si dacà‑síyâ, te nì cachì‑si xi‑yá:

―Nú ndisa Dèhemanì Dios nduu‑ní, dandu cachì‑ní xì yùù jaàn ñà‑nì nándúá pan cuxi‑ní.

4 Doco nì cachi‑yà xì‑sí:

―Còó, vàchi dohó cachí nùù tutu ìì: “Màdì cuisì pan cutiacu nèhivì; còó, vàchi xiñuhu cucumi stná‑nè nsidaa palabra ìì cachí Dios”.

5 Daaní, nì saca‑sìyá cuàhàn‑si xi‑yá ñuu ìì Jerusalén, te nì chicoo‑sìyá ndè dìnì veheñùhu cahnú, 6 te nì cachì‑si xi‑yá:

―Nú ndisa Dèhemanì Dios nduu‑ní, dandu dandiachi‑ní mii‑ní, vàchi ducán cachí nùù tutu ìì:

Icúmí Dios dandacú‑yá nùù ángel xi‑ya ñà‑cundiaa‑nè mii‑ní.

Te cachí stná tutu mà:

Icúmí ángel natnii ndahà‑né mii‑ní ñà‑màsà máquìhi sàhà‑ní ni‑iin yùù.

7 Dandu nì cachi Jesús xì‑sí:

―Cachí stná tutu ìì: “Màsà quídá cánûú‑ndá ñà‑có‑cùní Stoho‑ndà Señor”.

8 Daaní, nì saca‑sìyá cuàhàn‑si xi‑yá dìnì iin yucù ducún sàstnùhù, te nì dàcùní‑siyá nsidanicuú ñuu iá ñuhìví xì nsidaa ñà‑vico iá yucán. 9 Dandu nì cachì‑si xi‑yá:

―Yùhù dacútâhvìˊ mii‑ní nsidaa ñuu jaàn nú ni mácuììn sìsì‑ní nùí, te cahvi‑ní yùhù.

10 Doco nì cachi‑yà xì‑sí:

―Cuahán‑nî, Satanás, vàchi dohó cachí stná nùù tutu ìì: “Cuisì mii Stoho‑ndà Dios ndiá ìcà‑ndà cahvi‑nda, te cunucuachi‑nda nùù‑xí”.

11 Dandu nì nacoo‑sìyá cuàhàn‑si, te nì caquesaa ángel nì nacuàhandee ini xì‑yá.

Nansa nì quesaha Jesús quidá‑yá chuun ndiaha xí‑yá ladu Galilea

12 Daaní, na ní xinitnùhu Jesús ndiadí Juan (Bautista) vehecàa, dandu mànuhù‑yá ñuu‑yà Nazaret iá ladu Galilea. 13 Doco cónì cuèé‑yà yucán. Còó, nì quihin‑ya ichì cuàhàn‑yà ñuu Capernaum iá yuhù mar ladu ndé cachí xì‑né ladu Zabulón xì Neftalí. 14 Yucán cuáhàn‑yà coo‑ya sàhà ñá‑nì cùú ndisa palabra nì cachitnùhu Isaías sànaha na ní càhàn‑nè cuenta xi Dios, cachí‑nè:

15 Ladu Zabulón xì ladu Neftalí ndé yáha ichì yatni mar, yucán sànì dàtnúù fuerte Dios ini anima nèhivì. Stná inga ladu yùte Jordán, xì inicutu stná ladu Galilea ndé ndoó nèhivì có‑ìnáhá xí‑yâ, 16 pues yucán sànì dàtnúù ndiaha stná‑yà anima‑nè; vàchi nèhivì nsidaa lugar mà, nìsa xìca‑ne ichì ñáa, te cuàhàn‑nè ndañuhu dahuun‑ne nì cùí, doco vichi sànì dàtnúù‑yà sàxìnítnùní‑nè na ian nì natùi nuù‑né, nì cachi Isaías.

17 Dandu divi tiempu mà nì quesaha Jesús cáhàn‑yà sàhù xì nèhivì, cachí‑yà:

―Naxicocuíìn inì‑nsia sàhà cuàchi‑nsia, vàchi sà‑ìtúú tiempu cuni‑nsià cusahnú mii‑yá iá ansivi.

Nansa nì cana Jesús cùmì nècuàchì tavá xi siaca

18 Xicá Jesús yuhù mar iá Galilea, te nì xini‑yà ùì ñàní nani Simón Pedro xì Andrés, dacaná‑né ñunù xí‑né mahì tècuìí, vàchi nècuàchì tavá siaca nduú‑né. 19 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunchicùn‑nsià yùhù, vàchi mà cúndúú gá‑nsià nècuàchì tavá xi siaca. Còó, vàchi icúmî dacuahí mii‑nsiá ñà‑cunduu‑nsia nècuàchì tavá xi nèhivì (ichì malu).

20 Dandu nècuàchìmà, vichi vichi nì nacoo‑ne ñunù xí‑né, te cuàhàn‑nè nchícùn‑nèyà.

21 Daaní, nì sàà‑yà chicá nùù‑xí, te nì xini‑yà inga ùì ñàní nani Jacobo xì Juan; dèhe iin tiàa nani Zebedeo xínduu‑ne, te ndoó‑né nùù lancha xi‑ne, cutnáhâ‑né xì yua‑né nácàhmá‑nè ñunù xí‑né. Te nì cana stná‑yà ndúì‑nè. 22 Te hora mà nì nacoo‑ne yua‑né nùù lancha mà, te nì tenchicùn‑nèyà cuàhàn‑nè.

Cuàhà gá nèhivì nì chinaha Jesús

23 Daaní, nì xìcanuu Jesús inii ladu Galilea, te nì chinaha‑yà nèhivì ini iin iin veheñùhu, nì càhàn‑yà xì‑né ñà‑ndùú razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Yua‑nda Dios. Te nì dàndúvàha stná‑yà nèhivì ndohó nsidanuu clase cuèhè. 24 Ñàyùcàndùá, ndè inii ladu Siria nì xìtià fama‑yà. Sàhà ñà‑jaàn cuàhà gá nècuàchì cuhí ndacá nèhivì nì quixi nùù‑yá, xínduu‑ne nèhivì ndohó quidá iin cuèhè, ò iin dolor, te xínduu stná‑nè ana ñuhú ñà‑malu anima‑xi, xì stná nèhivì xíhì ìhí, ò néhivì sànì nduyutnu. Doco nsidaa‑né, nì dàndúvàha‑yanè. 25 Ñàyùcàndùá, yáha ga cuàhà nèhivì nì tenchicùn xì‑yá, xínduu‑ne nèhivì nì quixi ladu Decápolis, xì stná ñuu Jerusalén, xì stná ladu Judea, xì stná inga ladu yùte Jordán.

5

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús na ní nana‑ya yucù, te nì càhàn‑yà sàhù

1 Dandu nì xini Jesús ndoó cuàhà gá nèhivì. Ñàyùcàndùá, nì nana‑ya iin yucù, te nì sàcòo‑ya yucán. Dandu nì tnàtuu nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, 2 te nì quesaha‑yá chináhá‑yànè; te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

3 ―Nansicáhán nècuàchì ndahvi inì‑xi, vàchi sànì nìhìtáhvì‑né ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi.

4 ’Nansicáhán nècuàchì ndoó tnùnsí ini vichi, vàchi contentu icúmí‑nê nàcùndoo‑ne después.

5 ’Nansicáhán nècuàchì nihnú mánì inì‑xi, vàchi ñuhìví ndutahvì‑né.

6 ’Nansicáhán nècuàchì yáha ga cuní quida viì, vàchi icúmí Dios chindee‑yánè ñà‑quida viì ndisa‑ne.

7 ’Nansicáhán nècuàchì tùha cundehè ndàhví xì ñanìtnaha‑xi, vàchi icúmí Dios cundehè ndàhví stná‑yà mii‑né.

8 ’Nansicáhán nècuàchì iá ndoo anima‑xi, vàchi icúmí‑nê cuni‑nè nùù Dios.

9 ’Nansicáhán nècuàchì nachíndóó víi xi ñanìtnaha‑xi, vàchi icúmí‑nê cunduu ndisa‑ne dèhe Dios.

10 ’Nansicáhán nècuàchì nú icúmí‑nê ndoho‑ne sàhà iin chuun viì nì quida‑ne, vàchi sànì nìhìtáhvì‑né ñuhìví ìì xí Dios.

11 ’Nansicáhán stná mii‑nsiá na cánàhá nèhivì xì‑nsiá sàhí, te ò quidá quini‑ne xì‑nsiá, te ò dacuidádiquí stná‑nè mii‑nsiá. 12 Vàchi quìvì quida‑ne ducán, dandu ni cúdíì inì‑nsia, te cundoo‑nsia contentu, vàchi iin ñà‑vàha cahnú cucumi‑nsiá ndè ansivi. Vàchi ducán nìsa quida quini stná nèhivì sànaha xi nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios.

Nahi ììn cuhádì ñà‑xìxì‑ndà, ducán nduú stná chuun quidá nèhivì xí Jesús ñuhìví yohó

13 ’Mii‑nsiá, nahi chuun quidá ììn, ducán quidá stná‑nsià ñuhìví yohó. Doco nú sànì ndañuhu ñà‑ádì xán, dandu mà cúí nduhadì gá‑ñà. Vàchi còò cá chuan, ñàyùcàndùá saté uun nèhivì‑ñá, te sánihni‑neà.

14 ’Na quidá stná orá datnúù, ducán quidá stná mii‑nsiá ñuhìví yohó. Te ducán nduú stná‑nsià na iin ñuu tuí dìnì iin yucù, vàchi mà cúí coo dèháˋ nùù nèhivì. 15 Stná iin lámpara, có‑nàcuícun‑ndañá ñà‑coo dèháˋ tìxi iin ìcà; còó. Sácùnùú ducún‑ñà sàhà‑ñá cutnuà, te cutùi nùù nsidaa nèhivì quíhvi vehe. 16 Ducán xiñuhu quida stná mii‑nsiá: quida‑nsia obra vàha sàhà‑ñá cundehè nèhivì, dandu naquimanì‑né Yuandiáhá‑nsiâ iá ansivi, vàchi na ian datnúù‑nsià nùù nècuàchìmà nduá.

Nansa nì cachi Jesús sàhà ley xi Moisés

17 ’Màsà cúcáhán‑nsiâ vàxi dacúxíóé ley nì sàha Moisés. Mà dácûxíóé ley mà, ni mà dácûxíó stnáì palabra nì cachi profeta nì sacahàn cuenta xi Dios. Còó, yùhù vàxi sàhà ñà‑nì cùú ndisa nsidaa ñà‑ndùá cachí palabra mà. 18 Te ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó, mate nsihi ansivi xi ñuhìví, doco mà nunca ndañuhu ni‑iin palabra xi ley mà, te ni‑iin xaan tii xán dècuèndè cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá cacháˋ. 19 Ñàyùcàndùá, nú cô‑quìdá iin tiàa cumplir mate iin ley chicá tii nduá, te ducán chináhá‑nè nèhivì, pues divi tiàa‑ma cunduu ana chicá có‑ndiàá na sáà quìvì cusahnú mii‑yá iá ansivi. Doco nú ni quidá ndisa‑ne cumplir ñà‑ndùá cachí ley xi‑ya, te ducán chináhá‑nè ñanìtnaha‑ne, dandu cunduu‑ne ana chicá ndiaá na sáà quìvì cusahnú‑yá ñuhìví yohó. 20 Vàchi yùhù cachíˋ xì‑nsiá, chicá viì xiñuhu quida‑nsia nùù nècuàchì ley xi veheñùhu, xì nùù stná nècuàchì fariseu, vàchi nú coó, mà nunca sàà‑nsià cuni‑nsià ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi.

Cundoo manì‑ndà xì ñanìtnaha‑nda, nì cachi Jesús

21 ’Mii‑nsiá, sànì inini‑nsia palabra nì cachi nècuàchì sànaha ñà‑màsà cáhni stnaha‑nda; doco te nú ni quida‑nda ducán, dandu icúmí ndundaà sàhámà. 22 Doco yùhù cachíˋ, mate cuísi ni cuídà ini‑nsià sàhà ñanìtnaha‑nsia, doco icúmí ndundaà sàhà stnámà. Te nú ni cachí‑nsià xì ñanìtnaha‑nsia neciu‑nè, dandu icúmí ndundaà stná sàhájàn nùù juez chicá cusáhnû; doco nú ni cachí‑nsià xì ñanìtnaha‑nsia tonto‑nè, dandu cuidadu cundoo‑nsia, vàchi dècuèndè ñuhu andea ndiatu‑xi‑nsiá.

23 ’Ni cachí‑ndà cuàhàn iin nèhivì veheñùhu, nihí‑né promesa nacuàhatahvì‑né Dios lugar ndé cahvi nèhivì mii‑yá. Doco te nú sànì sàà‑nè yucán, te nì nsinuu ini‑nè iá cuàchi‑ne nùù ñanìtnaha‑ne, 24 dandu (màsà cuáha‑ne) promesa mà; yucan ni ndóa, te ni cúhùn‑nè nùù ñanìtnaha‑nemà, te cuicahnú stnahá ini‑nè sàhà‑né. Cuisì nú ducán, dandu vàtùni naxicocuíìn‑nè veheñùhu mà ñà‑cuàha‑ne promesa mà.

Nansa nì cachi Jesús ñà‑yàchì xiñuhu nàcùndoo vàha stnaha‑nda

25 ’Nú sànì sanicuàchi iin tiàa sàhà iin‑nsia, te ndacá‑te mii‑nsiá cuàhàn nùù tè‑nìhí chuun, dandu chicá vàha nacòovàha yachì‑nsià xì‑té na cuáhàn‑nsià ichì, còtó sàà‑te xi‑nsiá nùù juez, te dayáha juez mà‑nsiá ndahà comandante ñà‑cundiadi‑nsià vehecàa. 26 Vàchi ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó, nú ducan ni cuu‑xi‑nsiá, dandu mà quéé‑nsiá dècuèndè nú sànì dànáà nsìhí‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá iníhícá‑nsiâ.

Màsà cóó‑ndá xí inga nècuàchì ñahà, cachi ley xi Jesús

27 ’Sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa nì cachi nècuàchì sànaha ñà‑màsà cáhàn‑ndà xí inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda, nì cachi‑nè. 28 Doco yùhù, (más gà) cachíˋ xì‑nsiá vichi, vàchi nú cuisì indéhe iin tiàa iin nècuàchì ñahà, te xího‑téné, dandu dava‑ni queámà na ian sànì quida‑tè cuàchi xi nècuàchìmà, vàchi iá cuàchi ma anima‑te. 29 Ñàyùcàndùá, nú nduchìnúù‑nsiá, cuníà quida‑nsia iin cuàchi, dandu chicá vàha tavà‑nsiáñà, dacaná‑nsiáñà, vàchi chicá vàha ni ndáñúhú iyuhu iin xaan xí‑nsiá, te màdìá sàà inii cuerpu xi‑nsia andea. 30 Te ni cachí‑ndà nú ndahàcuàhá‑nsià cuníà quida‑nsia iin cuàchi, dandu chicá vàha ni táhndèà dacaná‑nsiáñà, vàchi chicá vàha ni ndáñúhú iyuhu iin xaan xí‑nsiá, te màdìá sàà inii iquìcúñú‑nsià andea.

Màsà cáté stnàhà‑ndà, cachí ley xi Jesús

31 ’Nìsa cachi stná nèhivì (sànaha): “Nú cuàhàn‑nsià cate stnàhá‑nsiá, dandu xiñuhu cuyucun iin tutu índù itúámà”, nìsa cachi‑nè. 32 Doco yùhù cachíˋ, nú ni caté iin tiàa ñahàdìhí‑te, te màdìá nì cáhàn‑ña xi inga tiàa nduá, dandu cuàchi cundua nú ni nándàhà tú‑ña, vàchi (còá dìsáhà‑xí) cate nècuàchì primeru mà‑ñá. Te iin nècuàchì nandàhà xì ñahà nì xìtià mà, divi‑ni nsidá cuàchi stná‑nè.

Cachí ley xi Jesús, màsà nunca chinaha‑nda Dios sàhà iin chuun

33 ’Sà‑ìnáhá stnâ‑nsià nì cachi nècuàchì sànaha: “Nú ni chínáhá‑ndá Stoho‑ndà Dios ñà‑quida‑nda iñàha, dandu fuerza icúmí‑ndá quida ndisa‑ndañá cumplir”. 34 Doco yùhù cachíˋ, màsà nunca chinaha‑nsiá Dios sàhà iin chuun: ni màsà ndácùcahan‑nsiá ansivi, te chinaha‑nsiá mii‑yá sàhà ni‑iñàha, vàchi meru lugar ndé dandacú‑yá nduá (te solo mii‑yá dandacú‑yá nùá). 35 Ni màsà ndácùcahan stná‑nsià quìvì ñuhìví yohó, vàchi nahi lugar ndé ndetátú sàhà‑yá nduá. Ni màsà ndácùcahan stná‑nsià quìvì ñuu Jerusalén, vàchi divi ñuu mii‑yá nduá, te rey fuerte nduú stná‑yà. 36 Ni màsà ndácùcahan stná‑nsià dìnì‑nsiá, vàchi có‑dàndàcú‑nsiá sàhà dìnì‑nsiá ñà‑chicata‑nsia idì ndèhí, te ò idì cuxín, (mii‑yá cachi‑yà). 37 Nú cuní‑nsià cachi‑nsià iin ñà‑ndácuisì, dandu jaan, ò á coó cachi‑nsià, vàchi nú más gà ni cachí‑nsià, dandu ñà‑vàxi nùù ñà‑malu nduá.

Màsà náchítácùhá‑ndà sàhà ñà‑ndùá nì quida nèhivì xì‑ndà

38 ’Sà‑ìnáhá stnâ‑nsià nìsa cachi‑nè: “Nú ni tavá nèhivì iin nduchìnúù‑ndà, dandu xiñuhu quee stná iin nduchìnúù mii‑né. Te ò nú iin nùhu‑nda ni tavá‑né, dandu ni queé stná iin nùhu mii‑né”. 39 Doco yùhù cachíˋ, màsà dúcun ndahà tnàhà‑ndà xì nècuàchì quidá quíní xí‑ndá. Vàchi nú ni caní‑né nùù‑ndà ladu cuàhá‑ndà, dandu ni cuáha stná‑ndà inga ladu‑ndà. 40 Te nú sanícuàchi‑ne sàhà‑ndà, te candiáá‑nè dùhnù‑ndà, dandu ni cuáha stná‑ndàné dòò‑ndà. 41 Te nú ni tnií‑nèndó ñà‑fuerza cunsida‑nda carga xi‑ne iin dava hora, dandu inga dava hora gà ni cúnsídá‑ndáñâ. 42 Te nú xîcàn iin nèhivì iñàha nùù‑ndà, dandu ni cuáha‑ndané; te nú cuní toó‑né iñàha, dandu màsà cuídáhán‑ndáñâ nùù‑né.

Ndiá ìcà‑ndà cuu ini‑ndà sàhà ana xiní ùhì xì‑ndà

43 ’Sà‑ìnáhá stnâ‑nsià dohó nìsa cachi nèhivì sànaha: “Icúmí‑ndá cuu ini‑ndà sàhà nècuàchì cutnáhá vàha xi‑nda, doco nèhivì xiní ùhì xì‑ndà, ni cuní ùhì stná‑ndàné”, nìsa cachi‑nè. 44 Doco yùhù cachíˋ, xiñuhu cuu ini‑ndà sàhà nèhivì xiní ùhì xì‑ndà te casàhú viì‑ndà xì nèhivì xícàn chìhán dìquì‑ndà; te obra vàha ni quidá stná‑ndà sàhà nèhivì có‑xìñùhù xì‑ndà; te nú cânàhá‑nè xì‑ndà, te quidá quini‑ne xì‑ndà, dandu ni cácàn tàhvì‑ndà nùù Dios sàhà‑né. 45 Cunaha‑nsiá, nú ni quidá‑nsiá ducán, dandu cunduu ndisa‑nsia dèhe Yuandiaha‑nsiá iá ansivi, vàchi mii‑yá, dandacú‑yá ñà‑xìnu orá nùù nsidanicuú nèhivì, vàha‑ne ò malu‑nè. Te dacuún stná‑yà dàvì nùù nsidaa nèhivì, a quidá víi‑né, ò có‑quìdá víi‑né. 46 Vàchi nú cuisì nèhivì cuú ini xì sàhà‑nsiá cuú stná inì‑nsia sàhà‑xí, dandu mà níhì‑nsiá premiu sàhájàn. Dècuèndè nècuàchì iá cuàchi‑xi nahi tè‑dàchíyàhvi (ñuu‑ndà yohó), quidá stná‑nè ducán. 47 Te nú cuisì tnaha‑nsia cásàhú xì‑nsiá, pues màdì obra ndiaha nduájàn, vàchi divi ducán quidá stná nèhivì có‑ìnáhá xí Dios. 48 Ñàyùcàndùá, xiñuhu quida viì ndisa‑nsia nacua quidá Yuandiaha‑nsiá iá ansivi.

6

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà nansa quida‑nda obra

1 ’Màsà quídá‑nsiá obra xi‑nsia sàhà‑ñá cundehè nèhivì, vàchi nú sàhà ñà‑jaàn nduá, dandu còò ñà‑vàha nìhì‑nsiá sàhámà nùù Yuandiaha‑nsiá iá ansivi. 2 Ñàyùcàndùá, nú cuàhàn‑nsià dacútâhvì‑nsiá nècuàchì ndahví, màsà cátétnùhu‑nsia ñà‑jaàn. Vàchi ducán quidá nèhivì datiaá uun nduú nèhivì vàha, quidá váté‑nê obra xi‑ne veheñùhu ò calle sàhà‑ñá cuní‑nè ndee vàha‑ne nùù nèhivì. Te ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: cuisì ñà‑jaàn cunduu ñà‑vàha nìhì‑né. 3-4 Doco mii‑nsiá, na quidá‑nsiá iin obra, quida dèhé‑nsiàñà, dandu coo dèháˋ nùù nèhivì. Doco nùù Yua‑nda Dios, còó, vàchi indéhe‑yá, te nùù mii‑yá icúmí‑nsiâ nìhì‑nsiá ñà‑vàha xi‑nsia.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús na ní chinaha‑yàndó nansa càcàn tàhvì‑ndà nùù Dios

5 ’Na xícàn tàhvì‑nsiá nùù Dios, màsà quídá‑nsiá na quidá nècuàchì datiaá uun nduú nèhivì vàha. Vàchi mii‑né, cudíì ini‑nè cuita‑ne nacuatu‑ne veheñùhu ò esquina sàhà‑ñá cundehè nèhivì‑né. Doco ñà‑ndácuisì nduá yohó cachíˋ: cuisì ñà‑cundehè nècuàchìmàné cunduu ñà‑vàha xi‑ne. 6 Doco ndohó, na xícàn tàhvì‑ndà nùù Yua‑nda Dios, ni nánsìhvi‑nda ini vehe‑nda, te nacadi‑ndà yehè; dandu miiní‑yá iníní‑yá na cáhàn‑ndà xì‑yá. Te indéhe‑yá, mate nèhivì, còó, có‑xìní‑nè ñà‑ndùá quìdà‑ndà. Dandísá nìhì‑ndà iin ñà‑vàha xi‑nda nùù‑yá.

7 ’Na cáhàn‑ndà xì‑yá, màsà cáchí‑ndà iin‑ni iñàha cuàhà xichi na quidá nècuàchì có‑ìnáhá xí Dios, vàchi mà chíndéâmà. Mii‑né, tuxí ini‑nè icúmí Dios cunini‑yanè ñà‑cuàhà guá cáhàn‑nè, doco còó. 8 Ñàyùcàndùá, màsà quídá‑nsiá na quidá mii‑né. Vàchi Yuandiaha‑nsiá, mate táñâha ga cachi‑nsià xì‑yá índù necesidad icúmí‑nsiâ, doco sà‑ìnáhá‑yâ. 9 Ñàyùcàndùá, nahi palabra yohó cachi‑nsià na xícàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá:

Yua‑nsí Dios iá ansivi, ni ndácùcahan tnùñuhu nèhivì quìvì‑ní. 10 Te yàchì ni sáà stná tiempu cusahnu‑ní ñuhìví yohó, xícàn tàhvì‑nsí. Te nacua quidá ana ndoó ansivi ñà‑ndùá dandacu‑ní, divi ducan ni quidá stná nèhivì ñuhìví yohó. 11 Pan xi‑nsi iin quìvì iin quìvì, taxi tahvi‑níà nùù‑nsí vichi. 12 Te cuicahnú inì‑ní sàhà cuàchi iníhícá‑nsî, nacua xicáhnû stná ini nsiùhù sàhà nèhivì iníhícá nùù‑nsí. 13 Te chindee‑ní nsiùhù ñà‑màsà dáca nèhivì nsiùhù; te dacácu stná‑ní nsiùhù nùù ñà‑malu nicanicuahàn. Vàchi cuisì mii‑ní nduu‑ní rey ndiaha cusáhnû dandacu inicutu, te cuisì mii‑ní ndiaha‑ní nicanicuahàn. Amén. (Ducán cachi‑nsià.)

14 ’Vàchi nú ni cuícáhnû inì‑nsia sàhà nèhivì nì quida quini xi‑nsiá, dandu stná Yuandiaha‑nsiá iá ansivi, cuicahnú stná ini‑yà sàhà cuàchi mii‑nsiá. 15 Doco nú màsà cuícáhnû ini‑nsià sàhà nèhivì dava ga, dandu mà cuícáhnû stná ini‑yà sàhà cuàchi mii‑nsiá.

Nansa quida‑nda na iníhíì‑ndà ndoó dòcó‑ndà

16 ’Na iníhíì‑nsiá ndoó dòcó‑nsià, màsà dátiáâ‑nsiá cuhúún ini‑nsià. Vàchi ducán xíquida stná nècuàchì datiaá uun nduú nèhivì vàha, quidá cánûú‑nê ndoó‑né tnùnsí ini sàhà‑ñá cundaà ini nèhivì iníhíì‑né. Te ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá vichi: cuisì ñà‑jaàn cunduu ñà‑vàha nìhì‑né. 17 Doco mii‑nsiá (màsà quídá‑nsiá ducán). Na iníhíì‑nsiá nùù Dios, quisi‑nsia, te nduviì dínì‑nsiá 18 sàhá màsà cúndáà ini nèhivì iníhíì‑nsiá; cuisì Yua‑nda Dios cundaà inì‑xi, vàchi indéhe‑yá, mate có‑tùí‑yá nùù nèhivì; doco indéhe‑yá, te cuàhatahvì stná‑yànsià ñà‑vàha xi‑nsia (sàhámà).

Ndè gloria xiñuhu càyà ñà‑cuìcà‑ndà

19 ’Màsà dácâyà‑nsià ñà‑cuìcà‑nsiá ñuhìví yohó, vàchi icúmíâ cusiquidi‑ñá, te ò nana ditnu‑ña, te ò quíhvi tècuìhnà quida cuihna xán. 20 Còó, dècuèndè gloria ni cáyà‑ñà, vàchi yucán mà nunca cusiquidiá, ni mà náná dítnú‑ñá, ni mà quíhvi stná tècuìhnà quida cuihna xán. 21 Ducán quida‑nsia, vàchi ndé quida‑nda cuenta iá ñà‑cuìcà‑ndà, divi lugar yucán cuàhàn‑ndà cunihnu cuahà ini anima‑ndà.

Ejemplu sàhà nduchìnúù nèhivì

22 ’Nduchìnúù‑ndà nduú ñà‑tùínúù iquìcúñú‑ndà. Ñàyùcàndùá, nú iá vàha ma, dandu vàtùni cutuì nuù‑ndà ñà‑quida‑nda nsidanicuú iñàha. 23 Doco nú cuhíà, dandu inicutu nácuììn tnùù. Te ducán stná xì anima nèhivì, nú iín tnúú ndê xiñuhu datnúù mii‑yá, dandu ¡ndahví‑nè! Vàchi tnùndoho nduá, nú ducán.

Mà cúí cundoo ùì patrón xi‑nda

24 ’Iin peón, mà cúí cundoo ùì patrón xi‑tè, vàchi nú ducán, dandu iin‑ne coo manì nùù‑té, te inga‑nè cundehè úhì‑te. Te ò ni cachí‑ndà, iin‑ne cahíchì inì‑te, te inga‑nèmà coo vàha xi‑té. Te ducán iá stná xì mii‑nsiá, nú cuú inì‑nsia sàhà dìhùn, dandu mà cúí cunucuachi stná‑nsià nùù Dios.

Nansa ndiaá Dios nècuàchì xínduu dèhe‑ya

25 ’Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá, màsà nácání ini‑nsià sàhà vida xi‑nsia nansa nìhì‑nsiá ñà‑cuxi‑nsia coho‑nsia, te cundixi‑nsia. Còó, vàchi màdì cuísi ñà‑cuxi‑nda ndùá xiñuhu sàhà‑ñá cucumi‑nda iin vida ndiaha; te cuerpu xi‑nda, chicá ndiaáˋ nùù sìcoto ndixi‑nda. 26 Cundehè‑nsiá laa ndavá ansivi, có‑xìtú‑si, ni có‑chîvàha‑sì nùnì, vàchi còò cosecha ndaníhí‑si. Còó, cuisì nùù Yuandiaha‑nda iá ansivi níhì‑sí ñà‑ìtiácù‑si. Pues náhà xìcà, chicá ndiaá mii‑nsiá nùù quisì mà. 27 Ñàyùcàndùá, mate yáha ga ni cahní‑nsiá dìnì‑nsiá, te nacání ini‑nsià, uun‑ni queámà, vàchi mà níhì‑nsiá cuahnu ga‑nsià ni‑inga dava metro.

28 ’Ni màsà nácání stná inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá cundixi‑nsia. Cundehè‑nsiá nansa sahnú ita yucù. Có‑quìdáchúûn‑yá, ni có‑quìdá vàha stná‑yà sìcoto. 29 Doco chicá ndiaha náhà ita mà nùù rey Salomón (nìsa ìa sànaha), mate yáha ga vico nì sandixi‑ne. 30 Iin ita, yùcù‑ni nduá (có‑ndiàá ndisa); quìvì vitni iáˋ campu, te tnaa sànì ìchà, vihini quèa xìtnù coca. Doco mate ducán nduá, ndiaha gá nì quidavàha Dios ita‑ñà. Ñàyùcàndùá, vihi gá icúmí‑yâ cuàhatahvì stná‑yà ndohó (ñà‑ndùá xiñuhu). Doco mii‑nsiá, iyuhu gá xiníndísâ‑nsiá mii‑yá.

31 ’Pues yùhù cachíˋ, màsà nácání ini‑nsià, te màsà cáchí‑nsià: “¿Índù tùi ñà‑cuxi‑nsi coho‑nsi, te cundixi‑nsi?” 32 Vàchi nèhivì nsidaa raza gà ndoó ñuhìví, divi ñà‑jaàn nduá nandúcú‑nê. Doco mii‑nsiá, iá Yuandiaha‑nsiá ansivi, te sà‑ìnáhá‑yâ xiñuhu nsidaájàn nùù‑nsiá. 33 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nanducu‑nsiá (nansa chivàha viì‑nsiá ley xi), ñuhìví ìì xí‑yá, te quida‑nsia cumplir ñà‑vàha cuní‑yà quida‑nda, dandísá nìhì stná‑nsià nsidaa gá ñà‑ndùá quidámánì nùù‑nsiá. 34 Te màsà nácání inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá cui yàha‑nsia tnaa idá, vàchi nú sànì sàà quìvì mà, dandu (nsidaámà icúmíâ quee viá), mate ni nácání cuáhà ini‑nsià. Nsìquívì iá cuàhà ñà‑ndùá yáha‑nsia, ñàyùcàndùá có‑xìñùhù nacani stná ini‑nsià sàhà tnaa idá ―nì cachi Jesús.

7

Màsà dácuídâ cuàchi stnaha‑nda

1 (Dandu nì cachi stná Jesús:)

―Màsà dácuídâ cuàchi stnahá‑nsiá, dandu mà dácuídâ cuàchi stná Dios mii‑nsiá. 2 Vàchi nacua quidá mii‑nsiá dacuidá cuàchi stnahá‑nsiá, divi ducán icúmí stná‑yà quida‑ya xì‑nsiá. Vàchi vara chitácùhá‑nsià, divi icúmí stná‑nsià cuitacùhá‑nsià.

3 ’Iin nèhivì, ¿índù chuun (indéhe‑né falta xi ñanìtnaha‑ne, te xítnùhu‑ne nècuàchìmà)? Vàchi ducán queámà na ian cuní‑nè cundehè‑né iin mihì tìì inácáá ini nduchìnúù nècuàchìmà, te nduchìnúù mii‑né, iin yutnù cahnú nduá inácáá. 4 Te nú ducán, ¿índù chuun cachí‑nè xì ñanìtnaha‑nemà: “Nacoo‑ní yùhù nì tàví mihì tìì inácáá cucuíín nduchìnúù‑ní”? 5 Nècuàchì cachí ducán, datiaá úún‑né ndiaá ndisa‑ne. Vàchi dihna xiñuhu quee yutnù cahnú nduchìnúù mii‑né, dandu vàtùni cutùi viì núù‑né ñà‑tavà‑né mihì tìì inácáá nduchìnúù ñanìtnaha‑nemà.

6 ’(Mà váha ndatnuhu‑nda xi nèhivì nansa ni nì cui sàhà) yà‑ìì, còtó quida‑ne xì‑ndà na quidá sìhina cuehé. (Uun‑ni queá ñà‑cachi‑ndà palabra ndiaha xi nèhivì síquinì mà), vàchi na quidá cochí quidá stná‑nè, vàchi mate sìdiqui yáha ga ndiaá ni chíndóó‑ndá nùù‑sí, doco cuànihni sàhà‑síâ.

Nansa cundiatú anima‑ndà

7 ’Càcàn tàhvì‑nsiá, te nìhì‑nsiá. Nanducu‑nsiá (ñà‑vàha nùù‑yá), te icúmíâ tùia. Càhàn‑nsià, te nuna yehè‑yá. 8 Vàchi nsidaa ana xícàn tàhvì, icúmí‑nê nìhìtáhvì ndisa‑ne, te nsidaa ana nandúcú xí ñà‑vàha, icúmí‑nê nìhì‑néà; te nsidaa ana xícàn tàhvì yehè‑yá, icúmí‑yâ nacuna‑ya nùù‑né.

9 ’Nú ni cácàn iin dèhe‑nsia pan cuxan, divi pan cuàha‑nsiañà, màdì yúù. 10 Te nú cuñu siaca xícàn, pues divi cuñu quisì mà cuàha‑nsiañà, màdì cóò. 11 Cunaha‑nsiá, mate nèhivì cuáchi nduú‑nsiá, doco tùha‑nsia cuàha‑nsia dèhe‑nsia ñà‑ìá viì. Ñàyùcàndùá, vihi gá icúmí Yuandiaha‑nsiá iá ansivi cuàha‑yansià ñà‑vàha nú ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá.

12 ’Ñàyùcàndùá, nacua cuní mii‑nsiá quida nèhivì xì‑nsiá, divi ducán quida stná‑nsià xì mii‑né. Vàchi ñà‑jaàn nduá cachí nùù nsidaa tutu nduú ley xi Dios, xì nùù stná tutu nì tiaa profeta nìsa cahàn cuenta xi‑ya.

13 ’Quìhvi‑nsia yehè cuiín sáà (gloria), vàchi xica yehè ichì cahnú cuàhàn ndé ndañuhu‑nda, te cuàhà gá nèhivì quíhvi yucán. 14 Doco sitníhì yehè, te cuiín ichì cuàhàn ndé cutiacu ndiaha‑nda; te sàhà‑ñá nduá ichì cuiín, ñàyùcàndùá sacu nèhivì ndácùhun xán.

Nansa cundaà ini‑ndà índù nèhivì cáhàn ndisa cuenta xi Dios

15 ’Cuidadu cundoo‑nsia xì nèhivì tnùhù dananí úún cáhàn cuenta xi Dios, vàchi cutu vàxi‑ne (datiaá úún‑né mànì ini‑nè) nahi riì mansu, doco anima‑nè, còó, nahi lobu dana, ducán iáˋ. 16 Doco cuisì cundehè‑ndà ñà‑ndùá quidá‑né, dandu cundaà ini‑ndà nansa ndisa iá anima‑nè. Te ducání iá stná xì‑né na iá xì yutnù fruta, mà cuáha yutnù ìñù ni‑iin sì‑uva, te mà cuáha stná yùcù iñu ni‑iin stná sìhigu. 17 Mà cúí, vàchi nsidaa yutnù vàha, puru fruta vàha sáha‑nù. Te yutnù còò chuun xi, cutu ñà‑chìcuéhè sáha‑nù. 18 Doco iin yutnù vàha, mà cúí cuàha‑nù iin fruta chicuéhè. Ni‑iin stná yutnù còò chuun‑xi, mà cuáha‑nù ni‑iin quisì vídì. 19 Te nsidaa yutnù có‑sâha xi ñà‑ìá viì, icúmí‑nû tàhndè‑nu, te quèe‑nù ñuhu coco‑nù. 20 Ñàyùcàndùá, na quida‑nda xi iin yutnù, nacúní‑ndànú sàhà fruta‑nu, ducán nacúní stná‑ndà nèhivì sàhà ñà‑ndùá quidá‑né.

Màdì nsidaa nèhivì càcu‑ne, nì cachi Jesús

21 ’Cuàhà nèhivì cachí‑nè xìˊ: “Stoho‑nsì Señor nduu‑ní”. Doco màdì nsidaa nècuàchìmà sàà‑nè cundoo‑ne ñuhìví ìì xí Yuamánìˊ iá ansivi; cuisì nèhivì quidá ndisa xi ñà‑ndùá cuní‑yà, divi sàà yucán. 22 Te cunaha‑nsiá, na sáà quìvì (xìnu tiempu), dandu icúmí cuàhà nèhivì cachi‑nè xìˊ: “Stoho‑nsì Señor, sànì càhàn‑nsì cuenta xi‑ní, te nì ndacùcahan‑nsí quìvì‑ní; dècuèndè nì tavà stná‑nsì ñà‑malu ñuhú ini nèhivì, te cuàhà gá stná milagru nì quida‑nsi na ní ndacùcahan‑nsí quìvì‑ní”, cachi‑nè. 23 Dandu yùhù naxiconihí nùù‑né, te cachì: “Tàcùníˋ nsiohó; cuahán‑ndâ iladu, vàchi cuàhà ñà‑chìcuéhè sànì quida‑ndá”.

Nansa nì nacani Jesús ejemplu sàhà ùì vehe

24 ’Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì iníní xí ñà‑ndùá cachíˋ, te quidá ndisa‑neà cumplir, nduú‑né na iin tiàa nchichí nì nanducu xi iin xaan ndé iá cavà fuerte, te yucán nì chinduhù‑né vehe‑ne. 25 Daaní, nì quesaha nì cuun dana dàvì, te nì xìnu tèñuhu cuáhà. Dandu nì dàñà stná tàchì fuerte, te nì dùcùn nsidaámà ìcà vehe ma. Doco cónì ndùáˋ, vàchi nùù cavà fuerte indúhá.

26 ’Doco cunaha‑nsiá, nèhivì iníní uun xi ñà‑ndùá cachíˋ, te có‑quìhín casu‑nè, na iin tiàa ndañuhu nduú‑né, divi na iin tiàa nì quidavàha xi vehe‑xi dìquì ñusì‑ní. 27 Vàchi na ní quesaha nì cuun dana dàvì, te nì dàñà stná tàchì fuerte, dandu nì xìnu tèñuhu cuáhà yucán. Te nì dùcùn nsidaámà ìcà vehe ma. Te nì ndua ìá nì chàhmà dahuan ―nì cachi Jesús.

28 Daaní, na ní nsihi nì càhàn‑yà xì nèhivì ducán, dandu nì ndulocó‑nè sàhà ñà‑ndùá chináhá‑yà. 29 Vàchi na iin nèhivì tùha dandacú, ducán nì chinaha‑yànè, màdì nahi modo chináhá nècuàchì ley xi veheñùhu.

8

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin tiàa icúmí cuèhè lepra

1 Daaní, nì nuu Jesús yucù yucán, te cuàhà gá nèhivì nì tenchicùn xì‑yá. 2 Te cunaha‑nsiá, yucán nì tnàtuu stná iin tiàa icúmí cuèhè lepra, te nì tutuyuhu‑né ñuhù sàhà‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Señor, nú cuní‑nî, vàtùni dandúvàha‑ní yùhù.

3 Dandu nì chituu Jesús ndahà‑yá nùù‑né, te nì cachi‑yà:

―Juùn. Vichi duha ni ndúvàha‑ní, cachíˋ xì‑ní.

Dandu divi hora nì cachi‑yà xì‑né ducán, nì ndañuhu cuèhè xi‑ne. 4 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑ní, màsà cáchì‑ní ni‑iñàha xi nèhivì. Cuisì cuahán‑nî nùù dùtù dacúndêhe‑nínè ìcà‑ní, dandu nacuàha‑ní promesa xi Dios nacua cachí ley xi Moisés sàhà‑ñá cundaà ini nèhivì ñà‑sànì nduvàha‑ní ―nì cachi‑yà.

Nansa nì dàndúvàha Jesús mozo xi iin capitán nì quixi ladu Roma

5 Daaní, nì nasaa Jesús ñuu Capernaum, te yucán nì tnàtuu iin capitán romanu, nì sacundahví‑nè nùù‑yá, 6 cachí‑nè:

―Señor, iá iin mozo xi cuhí, indúhu‑né cama vehi; sànì dàñà íì cuerpu‑nè, te yáha ga ndohó‑né.

7 Dandu nì cachi Jesús xì capitán mà:

―Jaàn másàì dandúvàhi‑nè.

8 Te nì naxiconihí capitán mà nùù‑yá, cachí‑nè:

―Señor, có‑nâtùi yàha‑ní vehi. Cuisì dandacu‑ní xì palabra xi‑ní, te nduvàha mozo xi. 9 Vàchi yùhù, ndoó stná ana dandacu‑xi nùí, te mií, dandacú stnáì nùù soldadu xi. Nú ni cachíˋ xì iin‑tè: “Cuahán”, dandu cùhùn‑te; te ò nú ni cachíˋ xì ingà‑te: “Naha”, dandu quixi‑tè; te na cachí stnáì xì iin mozo xi: “Dohó quido”, dandu ducán quida‑te ―nì cachi capitán mà.

10 Nì nsihi nì inini Jesús ñà‑jaàn, dandu nì ndulocó‑yà, te nì cachi‑yà xì nèhivì xínchicùn xì‑yá:

―Cunaha‑nsiá, tàñáha ga cunì ni‑iin nèhivì ñuu‑ndà Israel yohó ndudává xí capitán yohó, vàchi cuàhà gá xiníndísâ‑né. 11 Te cachí stnáì xì‑nsiá, icúmí nataca cuàhà gá nèhivì quixi inicutu ñuhìví dècuèndè ndé xínu orá xì ndé quécahnu‑ya, te nataca‑nè cutnahá‑né xì Abraham xì Isaac xì Jacob ñà‑cundoo‑ne (vicò) ñuhìví ìì xí Dios. 12 Doco nèhivì dava ga cuàhàn cundoo ñuhìví ìì mà nì cùí, icúmí‑nê ndiachi‑né fuera ndé iín tnúú; te yucán icúmí‑nê cuacu fuerte‑nè, te càna nùhu‑ne.

13 Daaní, nì cachi Jesús xì capitán mà:

―Vàtùni nùhù‑ní vichi, te nacua sànì xinindisa‑ní, divi ducán icúmí coo ―nì cachi‑yà.

Dandu divi hora yucán nì nduvàha mozo xi nècuàchìmà.

Nansa nì dàndúvàha Jesús dìdo Pedro

14 Daaní, nì sàà Jesús vehe Pedro, te yucán nì xini‑yà cuhí dìdo‑ne ñahà; indúhu‑né, nácuàha yocá‑nè. 15 Ñàyùcàndùá, nì tnii‑ya ndahà‑né, te nì cuxio cuèhè mà. Dandu nì ndacuiin‑nè nì quesaha‑né nì xinucuachi‑né nùù‑yá xì compañeru‑yà.

Nansa nì nduvàha cuàhà gá nèhivì nì quida Jesús

16 Daaní, nì cuñaà, te yucán nì sàà stná cuàhà gá nèhivì, ndacá‑né cuàhà nècuàchì inácáá ñà‑malu inì‑xi. Te cuisì‑ní nì càhàn‑yà xì iin iin nècuàchìmà nì dàndàcú‑yá nùù‑sí, te nì quee dahuun‑sì nùù‑né. Te nsidaa gá stná nècuàchì cuhí nì casaà yucán, nì dàndúvàha stná‑yànè. 17 Ducán nì quida‑ya sàhà ñà‑nì cùú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu nèhivì xí Dios nani Isaías na ní cachi‑nè palabra yohó: “Mii‑yá nì dàcúxíó‑yá cuèhè xi‑nda, vàchi nì nacuida‑ya ñà‑ndùá dandoho xi‑nda”.

Nansa nì cachi Jesús xì nèhivì cuní cunchicùn xì‑yá

18 Na ní xini Jesús sànì tnàtuu cuàhà gá nèhivì nùù‑yá, dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑nì cúhùn‑nè xì‑yá ndè inga ladu mar. 19 Te daa nì tnàtuu stná iin nècuàchì ley xi veheñùhu, cachí‑nè xì‑yá:

―Maestro, dispuestu iéˋ cunchicuìn mii‑ní ndéni nì cui ni cúhùn‑ní.

20 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Lusu, iá nchihò‑sí; te laa ndavá ansivi, iá stná tacà‑si; doco yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, còò ni‑iin lugar ndé cunduhí cùdì.

21 Daaní, inga nèhivì nduú iin ana dacuahá‑yá, nì cachi stná‑nè xì‑yá:

―Señor mío, dihna ni núhì vehi coo guè dècuèndè nú sànì ndùxin yué (dandu cunchicuìn mii‑ní).

22 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Còó. Cunchicùn dahuun‑ní yùhù. Nècuàchì còò vida (ndiaha nùù anima‑xi), divi ni cúxin xi nsìi xi.

Nansa nì quida Jesús iin milagru, te nì cucuiìn tàchì, te nì nàcùñuhu dadí tècuìí mar

23-24 Daaní, nì nana Jesús lancha, mii‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá, te cuàhàn‑yà xì‑né nùù mar. Doco nì quesaha caná ndéé tàchì, te nì nacuahnu todò tècuìí, te cuàhà gá‑te nì quèe stná ini lancha. Doco mii‑yá, quídì naà‑yá. 25 Ñàyùcàndùá, nì nataca nècuàchì dacuahá‑yá ndé indúhu‑yá, te nì dànsícuìhnu ini‑nèyà, cachí‑nè xì‑yá:

―¡Stoho‑nsì Señor! ¡Dacácu‑ní nsiùhù, vàchi cuàhàn‑ndà càhà‑ndà!

26 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun yúhî guâ‑nsià, te có‑càhvì‑nsiá xì Dios?

Dandu nì ndacuiin‑yà nì càhàn‑yà nì sadi‑yà nùù tàchì xì nùù tècuìí mar mà. Te (vichi vichi) nì nàcuììn dàdí uun inicutu. 27 Dandu nì candulocó nècuàchìmà nì cachi‑nè:

―¿Índù clase tiàa nduú ana yohó ñà‑dècuèndè tàchì xì mar iníní xí‑nê?

Nansa nì tavà Jesús cuàhà ñà‑malu ñuhú ini iin tiàa ñuu Gadara

28 Daaní, nì sàà Jesús inga ladu mar yucán ndé nduú ñuu Gadara. Te yucán nì caquee ùì nèhivì mahì cueva ndé xí‑indùxin nsìi, te nì tnàtuu‑ne nùù‑yá. Ndúì‑nè, ñuhú ñà‑malu ini‑nè, te dana sàstnùhù‑né, mà cùì yáha ni‑iin nèhivì ichì yucán ndé ndoó‑né. 29 Te nì càna ndee‑né, cachí‑nè xì‑yá:

―Mii‑ní, Dèhemanì Dios nduu‑ní. ¿Ndíà cunduu‑ní nsiùhù? ¿A váxi‑ní dandoho‑ní nsiùhù, mate tá sâà hora ndoho‑nsi? ―nì cachi‑nè.

30 Te xica yucán ndoó cuáhà stná cochi xixáhan‑sì. 31 Ñàyùcàndùá, nì sacundahví nsidaa ñà‑malu mà nùù‑yá, cacháˋ:

―Nú cuàhàn‑ní tavà‑ní nsiùhù, dandu dayáha‑ní nsiùhù ini cochi cuàhà yucán.

32 Dandu nì cachi‑yà xán:

―Cuahán‑ndâ, cachíˋ.

Dandu nì caquee nsiha nì sàcùñuha ini cochi yucán. Ñàyùcàndùá, carrera nì canuu nsihi‑sì candiaa yucán, te nì còyo‑sì ndè mar nì càhà‑si.

33 Dandu tè‑ndiàá xì cochi mà, yáha ga nì yùhí‑te; te mànuhù‑té carrera ndé nduú ñuu yucán, nì cachitnùhu‑tè xì nèhivì ñuu mà ñà‑ndùá nì cuu, xì sàhà stná nècuàchì nìsa ñuhu ñà‑malu inì‑xi. 34 Ñàyùcàndùá, nì caquee nsihi nèhivì ñuu mà nì casaà‑nè ndé iá Jesús; te na ní xini‑nèyà nì sacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑nì quèé dahuun‑ya ladu xi‑ne.

9

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin nèhivì nì dàñà íì cuerpu‑xi

1 Daaní, nì nana tu Jesús lancha, te nì yàha‑ya mar mànuhù‑yá inga ladu ndé nduú ñuu‑yà. 2 Te yucán nì tnàtuu nèhivì nsida‑xi iin nècuàchì cuhí nì dàñà íì cuerpu‑xi, indúhu‑né camilla. Ñàyùcàndùá, na ní xini‑yà ñà‑cuàhà guá xíxinindisá nèhivì yucán mii‑yá, nì cachi‑yà xì nècuàchì cuhí mà:

―Màsà cúhúún inì‑ní, hijo, vàchi yùhù xicáhnû inì sàhà cuàchi‑ní.

3 Doco cunaha‑nsiá, yucán ndoó stná dava maestru xi ley xi veheñùhu, te nacání ini‑nè: “¡Mà ndóo ini Dios sàhà ñà‑ndùá nì cachi Jesús mà!” 4 Doco mii‑yá, ináhá‑yâ nansa nacání ini nècuàchìmà, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun có‑nàcání víi inì‑nsia? 5 Cachi‑nsià xìˊ: ¿índù milagru nduú ñà‑chicá ùhì quida‑nda: a ñá‑cachi uun‑nda (xi nècuàchì cuhí) ñà‑xìcáhnû ini‑ndà sàhà cuàchi‑ne, te ò ñá‑cachi‑ndà xì‑né ni ndácuíín‑nè, te nacaca‑ne? 6 Pues yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cuàhìn quide iñàha sàhà‑ñá cundaà ini‑nsià iá ndisa derechu cuicahnú inì sàhà cuàchi nèhivì ñuhìví.

Dandu nì cachi‑yà xi nècuàchì cuhí mà:

―Ndacuiìn‑ní, ndanihi‑ní camilla xi‑ní, te xuhun‑ní vehe‑ní.

7 Dandu, nì ndacuiin nècuàchìmà, mànuhù‑né vehe‑ne.

8 Na ní xini nèhivì cuáhà itá yucán ñà‑ndùá nì cuu, dandu nì yùhí‑nè, te nì naquimanì stná‑nè Dios; vàchi nì xini‑nè iá ndisa ana nì nìhìtáhvì cuáhà nùù‑yá.

Nansa nì cana Jesús iin nècuàchì dachíyàhvi nani Mateo

9 Daaní, nì quee Jesús lugar yucán cuàhàn‑yà. Te nì xini‑yà yucán iá iin tiàa nani Mateo, iá‑nè nùù mesa ndé dachíyàhvi‑ne. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nahà‑ní cunchicùn‑ní yùhù.

Dandu nì ndacuiin nècuàchìmà cuàhàn stná‑nè xì‑yá.

10 Daaní, después iá‑yà iin vehe xixí‑yá, te cutnáhâ stná‑yà xì cuàhà nècuàchì dachíyàhvi, xì cuàhà gá stná inga nèhivì cachí‑nè iá cuàchi‑xi; xíndoo nsidaa‑né xixí‑né xì‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá. 11 Te nì caxini nècuàchì fariseu nansa quidá‑yá (xixí‑yá xì nècuàchìmà), te nì càhàn‑nè xì nècuàchì dacuahá‑yá mà, cachí‑nè:

―¿Índù chuun cutnáhâ maestru xi‑nsia xixí‑né xì cuàhà tè‑dàchíyàhvi, xì dava ga stná nèhivì cuáchi?

12 Doco nì tiacu Jesús ñà‑càchí‑nè ducán; ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―Màdì nècuàchì ndáa vàha xiñuhu xi ana quidatatna xi‑né. Còó, nècuàchì cuhí xiñuhu xi ana quidatatna xi‑né. 13 Ñàyùcàndùá, cuahán‑nsià dacuahá‑nsiá nansa cuní cachi Dios nùù tutu ìì ndé cachí‑yà: “Chicá cudíì inì ñà‑cundehè ndahví stnahá‑nsiá, te màdìá cuàha‑nsia yùhù iin promesa”, cachí‑yà. Vàchi yùhù, màdì nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi vàxi càhàn xìˊ ñà‑naxicocuíìn ini‑nè. Còó, nèhivì cuáchi vàxi nanduquí áma naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne ―nì cachi Jesús.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí cónìsá íníhíì nècuàchì dacuahá Jesús na iá va‑ya ñuhìví yohó

14 Dandu nì catnàtnuu nècuàchì nchícùn xì Juan Bautista, te nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Nsiùhù xì stná nècuàchì fariseu, iníhíì cuáhà‑nsí ndoó dòcó‑nsì, doco nècuàchì dacuahá mii‑ní, còó, có‑ìníhíì‑né. ¿Índù chuun?

15 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nècuàchì ndoó vicò nándàhà, ¿a cúí cundoo‑ne tnùnsí ini na meru ndoó‑né cutnáhâ‑né xì noviu? Còó. Doco vàxi iin quìvì mà cóó gá noviu nùù‑né; dandísá tiempu yucán icúmí‑nê cunihiì‑né cundoo dòcó‑nè.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí icúmí ndañuhu estilu sànaha, divi sàhà estilu saa nì nacoo Jesús

16 ’Sìcoto saa, màsà nácàhmá‑ndàñá nùù ñá‑tùhú, vàchi nú ducán, dandu dandánsíá ndé nì nacàhmá, te chicá ndatá sìcoto tuhú mà. Dandu ñà‑sànì ndàtà dahuun sicoto‑mà cundua. 17 Stná vinu, nú vinu saa nduá, dandu mà dáquêe nèhivì‑ñá ini itni iìn tuhú, vàchi nú ducán, dandu ndàtà‑ñá, te cuìtià vinu, te cuchicuehe stná iìn mà. Ñàyùcàndùá, nú vinu saa nduá, dandu itni iìn sàà ni quéa, te ducán còò ni‑iñàha cuu xán, ni stná iìn mà.

Nansa nì dànátiácú Jesús dèhe Jairo, te nì dàndúvàha stná‑yà iin nècuàchì ñahà ndohó iin cuèhè ùxìn ùì cuìà

18 Na cáhàn va Jesús ducán xì nèhivì, dandu nì sàà stná iin nècuàchì dandacú, te nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù sàhà‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Làcà ní quesaha xíhì nihni dèheyoquí; doco nú ni cúhùn‑ní, te chitàndòò‑ní ndahà‑ní dìquìá, dandu nanihìtáhvìá ñuhìví ―nì cachi‑nè.

19 Ñàyùcàndùá, nì ndacuiin‑yà cuàhàn‑yà xì‑né. Te cutnáhâ stná‑nè xì nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá. 20 Doco nìsa ìa stná iin nècuàchì ñahà cuhí cuèhè nìì. Sàcuàhàn‑nè ùxìn ùì cuìà ndohó‑né ducán. Ñàyùcàndùá, nì quixi‑ne ladu yàtà‑yá, te nì dàcúhùn canúú‑nê dìnìndàhá‑nè nùù sìcoto xi‑ya. 21 Vàchi nihnú ini‑nè: “Nú ni dúcùn ndahí mate sícotò‑ni xi‑ya, dandu nduvàhi”. 22 Dandu mii‑yá, nì nacuico‑yá yàtà‑yá, te nì xini‑yà nècuàchì ñahà mà, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Màsà cúhúún inì‑ní, hija, vàchi sànì nduvàha‑ní ñà‑nì xinindisa‑ní.

Dandu divi momentu mà nì nduvàha nècuàchìmà.

23 Daaní, nì sàà‑yà vehe nècuàchì dandacu‑ma, te nì xini‑yà yucán ndoó cuàhà nèhivì xì stná tè‑sìví, sacú ndéé‑nê, te tnaná‑né. 24 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Quee‑nsia fuera, vàchi ñahà chìì yohó, cónì xíhì ndisa‑ñà, quídì uun ni‑ñà.

Doco nèhivì mà, nì sàcùndiaa uun‑neyà.

25 Dandu mii‑yá, nì dàcúhùn‑yà nsidaa‑né fuera, te nì quìhvi‑ya ndé indúhu ñahà chìì mà. Dandu nì tnii‑ya ndahà‑ñá, te nì dàndácòo‑yàña (vàchi sànì natiacù‑ña). 26 Daaní, inicutu ladu yucán nì xìtià palabra nansa nì quida‑ya milagru mà.

Nansa nì dàndúvàha Jesús ùì nècuàchì cuaá

27 Na ní quee‑ya lugar mà, dandu yucán nì tenchicùn stná ùì nècuàchì cuaá mii‑yá, cána‑ne, cachí‑nè xì‑yá:

―Mii‑ní descendencia ìì xí David, cundehè ndahví‑nî nsiùhù.

28 Dandu nì yàha‑ya ini vehe, te ndè yucán nì casaà stná nècuàchìmà, nchícùn‑nèyà. Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A xiníndísâ ndisa‑nsia ñà‑vàtùni dandúvàhi mii‑nsiá?

―Jaan, Señor ―nì cachi‑nè.

29 Dandu nì chituu‑ya dìnìndàhá‑yà nduchìnúù‑né, te nì cachi‑yà:

―Nacua sànì xinindisá‑nsiá, divi ducán ni coo‑xi‑nsiá, cachíˋ.

30 Dandu nì natùi nùù‑né. Te nì chinaha‑yánè, cachí‑yà xì‑né ñà‑màsà cúnítnùhu nèhivì sàhà ñà‑ndùá nì quida‑ya.

31 Doco mii‑né, nì caquee‑ne nì nacani‑ne sàhà‑yá xì nsidaa nèhivì ndoó inicutu ladu yucán.

Nansa nì nìhì iin nècuàchì ìhìn nì nacahàn‑nè nì quida Jesús

32 Meru queé nècuàchì cuaá mà, te nì quesaa stná itnii nèhivì ndaca‑xi iin nècuàchì ìhìn inácáá stná iin ñà‑malu inì‑xi. 33 Dandu nì tavà Jesús ñà‑malu mà, te nì nìhì‑né nì nacahàn viì‑né. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nèhivì, cachí‑nè:

―Có‑xìní‑ndà ni‑iin ñà‑ndiaha jaàn ñuu‑ndà Israel yohó.

34 Doco nècuàchì fariseu, nì cacachi‑nè sàhà‑yá:

―Còó. Sàhà‑ñá chindéé jefe xi ñà‑malu‑nè, ñàyùcàndùá vàtùni tavà‑né dava ga ñà‑malu.

Nansa cuhí ini Jesús nèhivì

35 Daaní, chicá más nì xìcanuu Jesús ladu yucán nì nacàhin‑ya nsidaa ñuu nahnú xì ñuu cuati, dacuahá‑yá nèhivì sáhàn veheñùhu iin iin ñuu, te cachítnùhu‑ya razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Dios. Te nì dàndúvàha stná‑yà nèhivì ndohó nsidanuu clase cuèhè. 36 Te na ní xini‑yà yáha ga cuàhà nèhivì ndoó, dandu nì cuhi gà ini‑yànè, vàchi ndoó‑né nahi riì còò stohò‑xi.

37 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Ñà‑ndáà nduá (cuàhà nèhivì tàñáha ga cunindisá); te na iin cosecha cahnú ndaníhí‑ndá nduú‑né, doco sacu nèhivì nduú ana (chindéé xí‑ndá) ndanchítóá. 38 Ñàyùcàndùá, càcàn tàhvì‑nsiá nùù Lamú dandacú sàhà chuun yohó ñà‑nì téchúûn gá‑yà nèhivì cùhùn quida xi chuun (ìì xí‑yá mà), vàchi na ian ndaníhí‑ndá iin cosecha ndiaha nduá ―nì cachi Jesús.

10

Nansa nì nacàxin Jesús ùxìn ùì tiàa ñà‑cunduu‑ne apóstol xi‑ya

1 Dandu nì cana Jesús ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá, te nì sàhatahvì‑yánè ñà‑tavà‑né ñà‑malu ñuhú ini nèhivì. Te nì nìhìtáhvì stná‑nè dandúvàha‑ne nècuàchì cuhí ndohó nsidanuu clase cuèhè. 2 Cunaha‑nsiá, dohó nani ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá mà: primeru iá Simón; te Pedro nani stná‑nè; daaní, iá stná ñani‑nè Andrés, xì stná dèhe Zebedeo nani Jacobo, xì ñani Jacobo mà nani Juan. 3 Te iá stná Felipe, xì Bartolomé, xì Tomás, xì tè‑dàchíyàhvi nani Mateo, xì stná dèhe Alfeo nani Jacobo, xì stná Lebeo; te Tadeo nduú inga quìvì Lebeo mà. 4 Daaní, iá stná Simón nì sanduu iin nècuàchì partidu cachí‑nè nècuàchì Canaán, te nì ìa stná Judas Iscariote, divi nècuàchì nì cahin xì‑yá nùù tè‑xídandacú.

Nansa nì techuún Jesús nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑dacuítià‑nè palabra ìì xí‑yá

5 Pues divi ùxìn ùì nèhivì yucán nì techuún Jesús (cùhùn‑nè cacanuu‑ne). Te dohó nì cachi‑yà xì‑né quida‑ne:

―Màsà cúhùn‑nsià ladu ndé ndoó nècuàchì inga raza, ni màsà cúhùn stná‑nsià ndé ndoó nècuàchì samaritanu. 6 Còó, cuisì‑ní ndé ndoó nèhivì raza‑ndà Israel ni cúhùn‑nsià, vàchi nahi riì nì tùcù xínduu‑ne. 7 Cuahán‑nsià cachitnùhu‑nsia xì‑né ñà‑sà‑ìtúú tiempu cusahnú mii‑yá iá ansivi. 8 Dandúvàha‑nsia nècuàchì cuhí, te danátiácú‑nsià nècuàchì nsìi. Te nècuàchì icúmí cuèhè xíhì cuñù‑xi, dacúxíó‑nsiá cuèhè quini ma, te tavà‑nsiá ñà‑malu nùù nèhivì inácáà‑si inì‑xi. Te màsà quídá‑nsiá cobrar nùù nèhivì, vàchi uun‑ni sànì nìhìtáhvì stná‑nsià ñà‑quida‑nsia ducán.

9 ’Ni dìhùn oro, ni dìhùn plata, ni dìhùn yahá màsà cúníhí‑nsiá cùhùn ini itni xi‑nsia. 10 Ni morral màsà cúníhí‑nsiá cùhùn ichì. Cuisì‑ní iin‑ni dùhnù‑nsiá cunihi‑nsia, xì ndìsàn sà‑ìnáì‑nsià, xì stná bastón xi‑nsia. Cuisì ñà‑jaàn‑ní cunihi‑nsia cùhùn, vàchi iin nèhivì quidáchúûn, xiñuhu cuàha nèhivì‑né raya xi‑ne.

11 ’Daaní, nú sànì sàà‑nsià iin ñuu, ò iin ranchu, dandu nanducu‑nsiá vehe iin nècuàchì vàha, te iin‑ni cundoo‑nsia yucán ndè cachi sàà quìvì quee‑nsia ñuu mà. 12 Te nú sànì sàà‑nsià vehe iin nèhivì, casàhú viì‑nsiá xì‑né ñà‑nì cúndóó cueé‑nè. 13 Te nú nduú‑né nèhivì vàha, dandísá, ducán icúmí cuu xi‑né, doco nú mà váha‑ne, dandu ni cúnàhá ñà‑ndùá nì cachi‑nsià xì‑né. 14 Te nú có‑cùní‑nè dayáha‑ne mii‑nsiá, te ò có‑cùní‑nè cunini‑ne palabra nihí‑nsiá, dandu quee‑nsia vehe ma, te ò ñuu mà, te nacatù‑nsiá sàhà‑nsiá ñà‑nì cóyo yàcá xi lugar mà. 15 Vàchi cunaha‑nsiá, chicá cuàhà castigu icúmí nèhivì ñuu mà nìhì‑né na sáà quìvì juiciu, te chicá menos icúmí nìhì nèhivì malu ñuu Sodoma xì ñuu Gomorra.

Nansa icúmí nèhivì quida quini‑ne xì nècuàchì dacuahá‑yá

16 ’Cunaha‑nsiá, dana ga nèhivì ndé techúîn mii‑nsiá cacanuu‑nsia, nahi quisì íhì nduú‑né, te mii‑nsiá nduú‑nsiá nahi riì. Ñàyùcàndùá, xiñuhu ñà‑cunchito tùha‑nsia, te coo mansu stná‑nsià na iin loma. 17 Cuidadu gà cundoo‑nsia sàhà nèhivì, vàchi dava‑ne icúmí‑nê quida‑ne mii‑nsiá entregar nùù tè‑nìhí chuun, te yucán ñàhnì cuií‑nsià ini veheñùhu xi‑nsia. 18 Te sàhà‑ñá nchícùn‑nsià yùhù, ñàyùcàndùá icúmí‑nê datnátuu‑ne mii‑nsiá nùù gobiernu xì nùù rey, dandu datúi‑nsia nùù nècuàchìmà ñà‑ndùá xiníndísâ‑nsiá, te cunini stná cuàhà gá nèhivì inga raza. 19 Doco na sáà‑nsià nùù tè‑xídandacu‑ma, màsà nácání inì‑nsia índù palabra naxiconihí‑nsiá nùù‑té, vàchi divi hora mà icúmí‑nsiâ nìhìtáhvì‑nsiá nansa cachi‑nsià xì‑té. 20 Vàchi màdì mii‑nsiá cunduu ana cuàhàn càhàn; còó, mii Espíritu Ìì xí Yuandiaha‑nsiá cuàhàn dachítnùní xì ini‑nsià nansa cachi‑nsià.

21 ’Te tiempu yucán, dècuèndè tnaha nèhivì icúmí quida xi‑né entregar (nùù autoridad) ñà‑cui‑nè, mate ñání‑nè, ò déhe‑ne nduú nècuàchìmà. Ndè stná yuadíhí‑nê icúmí‑nê nacuni ùhì‑nè, te canicuàchi stnahá‑né sàhà‑né ñà‑cui‑nè. Ducán icúmí‑nê quida‑ne (quìvì yucán). 22 Te mii‑nsiá, sàhà‑ñá ndácùcahan‑nsiá yùhù, ñàyùcàndùá icúmí nsidaa nèhivì cuni ùhì‑nènsià. Doco nú iin‑ni ni cúníhnú vàha inì‑nsia dècuèndè cachi sàà xìnu tiempu, dandísá icúmí‑nsiâ càcu‑nsia nùù Dios. 23 Te nú quidá quíní nèhivì xì‑nsiá iin ñuu, dandu cunudèhé‑nsià ndè inga ñuu. Vàchi cunaha‑nsiá, tàñáha ga nacàhin‑nsia nsidanicuú ñuu raza‑ndà Israel, te sànì naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví.

Nú dandohó nèhivì‑ndó, dandu divi nduú nacua nì yàha stná Jesús, te xì ñá‑jaàn ni cúdíì ini‑ndà

24 ’Cunaha‑nsiá, màdìá chicá tùha iin nècuàchì làcà dacuahá nuu iin maestru; te ò iin peón, màdìá chicá ndiaá‑te nùù lamú xi‑tè. 25 Cuisì nú sànì sàà iin nècuàchì dacuahá cunduu‑ne nahi maestru xi‑ne, dandu cudíì ini‑nè sàhájàn. Stná iin peón, nú sànì sàà stná‑te cunduu‑tè nahi lamú xi‑tè, dandu cudíì stná inì‑te sàhájàn. Doco nú cachí nèhivì sàhà iin nècuàchì sahnú ñà‑ndùú‑né ñà‑malu Beelzebú, dandu chicá mà úhì càhàn quini stná‑nè sàhà nèhivì vehe‑ne.

Màsà yúhî‑ndà nèhivì, ni màsà yúhî stnâ‑ndà ñà‑malu

26 ’Ñàyùcàndùá, màsà yúhî‑nsià nèhivì. Cunaha‑nsiá, còò ni‑iñàha cui coo dèhé nicanicuahàn; icúmíâ tùia, te icúmí nèhivì cunitnùhu stná‑nè sàhà‑ñá. 27 Doco mii‑nsiá, ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá (na ndoó cuaán‑nda) ndé iín tnúú, ñà‑jaàn cachitnùhu‑nsia inicutu ndé tuí. Te nú nì càhàn cayí xì‑nsiá iñàha, dandu mii‑nsiá, nana‑nsia dìnì vèhé, te càhàn vate ndee‑nsiá ñà‑ndùá nì cachì. 28 Te màsà yúhî‑nsià nèhivì cuní cahnì xì‑nsiá, vàchi cuisì iquìcúñú‑nsià cunduu ñà‑cui, doco anima‑nsià, mà cúí cahnì‑néà. Nàyùcàndùá, mii‑yá nduú ana xiñuhu yùhí‑nsià, vàchi icúmí ndisa‑ya poder daquée‑ya nèhivì nùù andea ndé ndañuhu dahuun anima‑nè xì stná iquìcúñú‑nè.

29 ’Sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑ùì chòlìhì dicó‑né cùmì tuní, doco mate ducán iyuhu ndiaá‑si, ni‑iin‑sì mà sáà cui nú có‑chîtnùní ini Yuandiaha‑nsiá Dios ducán. 30 Te divi ducán stná mii‑nsiá (inúù stná‑yà mii‑nsiá), dècuèndè ináhá‑yâ nadaa idìdínì iin iin‑nsia. 31 Ñàyùcàndùá, màsà yúhî‑nsià, vàchi chicá ndiaá‑nsià nùù laa cuati ma.

Màsà chídèhé‑ndà ñà‑nchícùn‑ndà Jesucristu

32 ’Nú cachí vate nèhivì ñà‑ndùú‑né nèhivì xí, dandu yùhù cachi stnáì xì Yuamánìˊ iá ansivi ñà‑divi nèhivì xí nduú stná‑nè. 33 Doco nú ni chídèhé‑nè ñà‑ndùú‑né nèhivì xí, dandu yùhù stná, icúmî nacuaà stnáì mii‑né nùù Yuamánìˊ.

Sàhà Jesús icúmí tàhndè dava nèhivì ñuhìví

34 ’Màsà cúcáhán‑nsiâ a váxi yùhù ñuhìví yohó ñà‑cucumi nèhivì paz. Còó. Mà cúndóó mánì‑né; icúmí‑nê cundoo‑ne náâ stnàhá‑né. 35 Vàchi ñà‑nì quesaì ñuhìví yohó, icúmí cuni ùhì iin tiàa yua‑té, te cuni ùhì stná iin ñahà chìì dihi‑ñá, te ò iin nècuàchì ñahà, cuni ùhì stná‑nè dìdo‑ne. 36 Vàchi dècuèndè tnaha‑ne cuni ùhì xì‑né.

37 ’Doco nú chicá cuú ini iin nèhivì sàhà yua‑né, ò dihi‑né, te màdì yúhù, dandu có‑nâtùi‑ne cunduu‑ne nèhivì xí. Te ò nú chicá cuú ini‑nè sàhà dèhe‑ne, te màdì yúhù, dandu có‑nâtùi stná‑nè cunduu‑ne nèhivì xí. 38 Te nú màsà cóó‑né dispuestu cunchicùn‑nè yùhù mate icúmí‑nê cunsida stná‑nè cruz xi‑ne (te sàà‑nè cui stná‑nè), dandu có‑nâtùi‑ne cunduu‑ne nèhivì xí. 39 Nsidaa ana cuní dacácu xi vida‑xi, cutu ñà‑dandáñúhú‑nêàmà quea. Doco nú sàhà yùhù ndañuhu vida xi‑ne, dandu ñà‑sànì càcu ndisa‑ne nduá.

40 ’Nú cudíì ini nèhivì xì palabra cachí mii‑nsiá, dandu davani queá na ian sànì xinindisá stná‑nè yùhù. Te nú sànì xinindisá‑né yùhù, dandu ñà‑sànì xinindisá stná‑nè mii‑yá ana nì techuun‑xí nduú stná. 41 Te nú quixi iin nècuàchì profeta cáhàn cuenta xi Dios, te cudíì ini nèhivì xì palabra cachí‑nè, dandu dava‑ni nìhìtáhvì stná nèhivì mà nùù‑yá na ian nduú stná‑nè iin profeta. Te divi ducání stná xì ndéni tiàa nì cui vàha inì‑xi, nú cudíì ini nèhivì xì ñà‑ndùá cachí‑nè, dandu davani nìhìtáhvì stná‑nè nahi nècuàchìmà. 42 Dècuèndè, stná nèhivì chicá nduú nèhivì ùún, nú ni cuáha‑nsianè chii tècuìí coho‑ne sàhà‑ñá nchícùn‑nè yùhù, dandu seguru nìhìtáhvì stná‑nsià sàhámà nùù Dios ―nì cachi Jesús.

11

Nansa nì naxiconihí Jesús nùù nèhivì nì techuún Juan Bautista nì quixi nùù‑yá

1 Nì nsihi nì sàcùnaha nèhivì dacuahá‑yá nansa quida‑ne, dandu cuàhàn mii‑yá ñà‑cacanuu‑ya ñuu te ñuu chinaha‑yà nèhivì, càhàn‑yà xì‑né ñà‑ndùú razón ndiaha xí Dios.

2 Daaní, Juan, iá‑nè vehecàa, te nì xinitnùhu‑ne ñà‑ndiaha guá milagru quidá Cristu. Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né iin ùì nèhivì dacuahá‑né ñà‑nì cúhùn‑nè nùù‑yá. 3 Ñàyùcàndùá, nì sàà nècuàchìmà nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―¿A ndísá mii‑ní nduú ana ndiaha icúmí quesaa, te ò inga ana vàxi cundiatu‑nsi?

4 Dandu nì cachi‑yà xi nèhivì mà:

―Cuahán‑nsià cachitnùhu‑nsia xì Juan sàhà ñà‑ndùá iníní‑nsiá, xì ñà‑ndùá indéhe‑nsiá yohó, 5 nansa cuú xi nècuàchì cuaá, níhì‑né natùinuù‑né, te nèhivì xicá cuéhê, níhì stná‑nè nacaca viì‑né; te nèhivì nì xìhì cuñù‑xi, níhì‑né nduvàha‑ne; te nèhivì dòhò, níhì‑né natiacu‑nè; te nèhivì nì xìhì, ndanchító stná‑nè natiácú‑nè; te nèhivì ndahví, níhìtáhvì stná‑nè cunini‑ne razón ndiaha xí Dios. 6 Ñàyùcàndùá, nú cudíì ini nèhivì modo xi, dandu contentu icúmí‑nê cundoo‑ne ―nì cachi‑yà.

7 Daaní, na sámànuhù nèhivì nì quixi ma, dandu nì quesaha Jesús cáhàn‑yà xì nèhivì sàhà Juan, te dohó nì cachi‑yà:

―Na ní caquee‑nsia ñuu‑nsià cuàhàn‑nsià yucù cundehè‑nsiá Juan, ¿a cuáhàn‑nsià cundehè‑nsiá iin nèhivì (tùha dàma dìnì‑xí) na iin yutnù ndóyo quidá tàchì? (Còó.) 8 Doco nú coó, dandu ¿nansa iá‑nè cahan‑nsiá? ¿A nduú‑né iin nèhivì ndixí vico? Còó, vàchi nèhivì ndixí vico, vehe rey ndoó‑né. 9 Pues nú màdì dùcán, dandu ¿nansa iá nècuàchìmà cahan‑nsiá? ¿A iin profeta cáhàn cuenta xi Dios nduú‑né? Pues ñà‑ndáà nduá. Doco màdì cuísi profeta nduú‑né, vàchi chicá más ndiaá‑nè. 10 Vàchi divi nècuàchìmà nduú ana cáhàn tutu ìì sàhà‑xí ndé (cachí Dios palabra yohó):

Cunaha‑ní, cuàhìn techuín iin tiàa, te dihna‑ne yàha‑ne càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón xi, te ducán (nsida viì‑né anima‑nè), na ian nduviì iin ichì, dandu después yàha stná mii‑ní (Cristu), cachí Dios nùù tutu mà.

11 Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá, nùù nsidaa nèhivì nì tùinuù‑xí ñuhìví, còò inga‑nè chicá nì quìdá ndiaha nùù Juan Bautista. Doco cachí stnâì xì‑nsiá, chicá ndiaha coo xi ana cuàhàn cuni tiempu cusáhnû mii‑yá iá ansivi, mate nèhivì ùún nduú‑né.

12 ’Cunaha‑nsiá, dècuèndè quìvì nì quesaha Juan Bautista cáhàn‑nè sàhù xì dècuèndè vichi, cuàhà gá nèhivì sáhandee fuerte ini‑nè ñà‑nìhì‑né cundoo‑ne ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi. Yáha ga sáhandee ini‑nè, te vàtùni sàcuàhàn cuàhà‑né níhìtáhvì‑né cundoo‑ne yucán. 13 Vàchi antes cuàhà nècuàchì profeta nìsa cahàn cuenta xi Dios, nì cachitnùhu‑ne (sàhà tiempu dandacú‑yá). Stná ley (xi Moisés), nì cachitnùhu stnáˋ sàhámà. Te ducán nìsa ìa ndè cachi nì quesaa Juan (Bautista). 14 Te cunaha‑nsiá, divi Juan mà nduú Elías (nì cachi nècuàchì sànaha) icúmí naxicocuíìn. Te nú cuní‑nsià, vàtùni mànìhì inì‑nsia sàhà ñà‑jaàn. 15 Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá ―nì cachi Jesús.

16-17 Dandu nì cachi tu‑ya:

―Cuàhìn cachì xì‑nsiá nansa quidá nèhivì tiempu vichi. Cunaha‑nsiá, dohó quidá‑né na ian quidá ñà‑cuati ndoó idádiquí ini iin ñuu, dava cána xì tnaha, cacháˋ: “Siví‑nsì, doco nsiohó, có‑ìtásáhá‑ndâ; daaní, xitó tàsi‑nsi, doco nsiohó, có‑sàcù‑ndá”. 18 Te ducán iá stná xì Juan xì yùhù, vàchi nì quixi nècuàchìmà nìsa ìa‑ne yohó, cónì sáxíxí‑né comida vàha, ni cónì sáxíhí stná‑nè (vinu), ñàyùcàndùá nì cachi nèhivì sàhà‑né: “(Tè‑locó nduú‑te), sànì cundee ñà‑malu nùù‑té”. 19 Daaní, nì quesaa stná yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, te tùha stnáì cuxi comida vàha, te xihí (vinu), doco cachí stná nèhivì xìˊ ñà‑yáha ga ndadí, te cachí stná‑nè ñà‑tùhe coho cuahí, dècuèndè iá vàha stnáì xì tè‑dàchíyàhvi, xì stná nsidaa gá nèhivì cuáchi, cachí‑nè. Doco cunaha‑nsiá, nú ndisa ñà‑nchìchí ndiaha nduá quìdà‑ndà, dandu icúmí sàà‑mà cunahà claruà después.

Nansa icúmí cuu xi nèhivì ñuu cónì cùú arrepentir, icúmí‑nê ndoho‑ne

20 Daaní, nì quesaha Jesús chináhá‑yâ nèhivì ñuu ndé nì quida guá‑yà cuàhà milagru xi‑ya, doco cónì náxícócuîìn ini‑nè.

21 Dohó nì cachi‑yà:

―¡Ndahví nècuàchì ñuu Corazín! Te ¡ndahví stná nècuàchì ñuu Betsaida! Vàchi cuàhà milagru fuerte sànì xini‑nè (te cónì ndúlócô‑nè). Doco cunaha‑nsiá, nú ducání ni coó stná milagru mà ñuu Tiro ò ñuu Sidón nì cùí, dandísá, yàchì naxicocuíìn ini nècuàchì ñuu mà sàhà cuàchi‑ne, te nàcùndixi ndahví‑nè, te nàcùndoo stná‑nè mahì yàà tutnù, cunduamà seña ñà‑ndisa cuhí ini‑nè mii‑né sàhà cuàchi‑ne. 22 Doco yùhù cachíˋ xì‑nsiá, chicá iyuhu castigu icúmí nìhì nèhivì ñuu Tiro mà xì nèhivì ñuu Sidón mà na sáà quìvì juiciu, te chicá fuerte coo castigu xi ñuu Corazín xi ñuu Betsaida. 23 Daaní, stná nècuàchì ñuu Capernaum, mate tuxí ini‑nè nana ducún‑nè ndè gloria, doco còó, ndè andea icúmí‑nê nuu‑ne. Vàchi cuàhà milagru fuerte nì quida Dios ñuu‑nè (te cónì ndúlócô‑nè). Doco nú ducán nì quida‑ya milagru mà ñuu (malu) Sodoma, dandu iá ìì ñuu mà ñuhìví yohó nì cùí. 24 Doco yùhù cachíˋ xì‑nsiá, chicá iyuhu castigu icúmí nìhì nècuàchì ñuu Sodoma‑mà na sáà quìvì juiciu, te chicá fuerte coo castigu xi nècuàchì ñuu Capernaum ―nì cachi‑yà.

Nùù Jesús vàtùni nàcùndoo‑nda contentu

25 Daaní, quìvì yucán nì (naquimanì) Jesús Yua‑yá Dios, cachí‑yà:

―Yùhù ndeníhí vàhi mii‑ní, Yuamánìˊ; mii‑ní nduu‑ní Stoho ansivi xi ñuhìví, te palabra (ìì xí‑nî), sànì chitnùní inì‑ní ndòo dèháˋ nùù nècuàchì nchichí, doco nùù nècuàchì (nihnú ndáhví inì‑xi) nahi ñà‑cuati, sànì dàtnúù‑ní sàxìnítnùní‑nè. 26 Ducán iá, vàchi ñà‑jaàn nduá nì chitnùní ini mii‑ní ―nì cachi‑yà xì Yuamánì‑yá.

27 Dandu nì cachi stná‑yà (xì nèhivì):

―Nùù Yuamánìˊ sànì nìhìtáhvìˊ dandacuí nùù nsidanicuú iñàha. Te còò ni‑iin nèhivì ináhá ndisa ana nduú yùhù, cuisì Yuamánìˊ Dios. Te mii‑yá, cuisì yùhù ináhî ana ndisa nduú‑yá, cuisì yùhù xì stná nèhivì cuníˋ cundaà inì‑xi sàhà‑yá.

28 ’Nahà‑nsia nùí, nsidaa mii‑nsiá nècuàchì cuhúún inì‑xi, te có‑cùndéé gâ inì‑xi, dandu nìhì‑nsiá ndòo dadí ndiaha inì‑nsia quide. 29 (Quida‑nsia ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá) na ian nsidá‑nsiá yugu‑xi quidáchúûn‑nsiá. Daaní, dacuahá stná‑nsià palabra vàha xi, vàchi yùhù, mànì inì, te ndahvi inì, vàtùni ndòo dadí ndiaha anima‑nsià quide. 30 Te mate na ian nsidá‑nsiá yugu‑xi quidáchúûn‑nsiá nùí nduá, doco yugu ñama nduú‑nu, te chuun sáhi‑nsià, ñà‑mà úhì nduá.

12

Nansa nì xitnùhu nèhivì nècuàchì dacuahá‑yá na ní sàhnù‑nè sìcàyòcó trigu quìvì descansu

1 Daaní, iin quìvì descansu nì quìhvi Jesús iin itu, te nì yàha‑ya yucán, cutnáhâ stná‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá. Dandu nì xìhì‑nè doco. Ñàyùcàndùá, nì quesaha‑né nì casahnù‑nè sìcàyòcó nùnì trigu itá yucán, te nì saxì‑néà. 2 Doco nècuàchì fariseu, nì xini‑nè ñà‑ndùá quidá nècuàchìmà, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cundehè‑ní nansa quidá nècuàchì dacuaha‑ní, quidá‑né iin chuun có‑sâha ley xi‑nda quida‑nda quìvì descansu.

3 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A cónì càhví‑nsiá (nùù tutu ìì) ndé cacháˋ nansa nì quida David na ní xìhì stná‑nè doco xi compañeru‑nè? 4 Vàchi nì quìhvi‑ne ini veheñùhu xi Dios, te nì xixi‑ne dìtà vídì ìì yucán, mate ni mii‑né ni compañeru‑nè, có‑sâha ley mà cuxi‑neà, cuisì nècuàchì dùtù. 5 Te ò inga casu, ¿a cónì càhví stná‑nsià nùù ley ìì nansa quidá dùtù quìvì descansu, quidá‑né (chuun ìì) ini veheñùhu, có‑chîvàha ndisa‑ne quìvì mà, doco màdì cuáchi nduá nùù‑né? 6 Doco yùhù cachíˋ xì‑nsiá, yohó iá ana chicá ndiaá nùù veheñùhu xi Dios. 7 (Náhà xìcà) cumánì gá cundaà ini‑nsià sàhà ñà‑ndùá cachí Dios nùù tutu ìì. Vàchi dohó cachí‑yà: “Yùhù chicá cudíì inì ñà‑cundehè ndahví stnahá‑nsiá, te màdì ñá‑cuàha guá‑nsià yùhù promesa”, cachí‑yà. Nú ni sáà‑nsià cundaà ini‑nsià sàhájàn nì cùí, dandu mà dácuídâ cuàchi‑nsia nèhivì còò falta xi. 8 Cunaha‑nsiá, yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, dandacú stnáì sàhà nansa quida nèhivì quìvì descansu ―nì cachi‑yà.

Nansa nì nduvàha iin tiàa nì ìchì dahuun iin ndahà‑xí

9 Daaní, nì quihin Jesús ichì cuàhàn‑yà veheñùhu, te nì quìhvi‑ya yucán. 10 Te yucán iá stná iin tiàa nì ìchì dahuun iin ndahà‑xí. Doco veheñùhu ma ndoó stná nèhivì cuní daquée cuàchi dìquì‑yá, te sàháyùcàndùá nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿Amádi cuáchi nduá dandúvàha‑nda nèhivì nú quìvì descansu nduá?

11 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Ni cachí‑ndà iá iin riì xí‑nsiá, te sànì nacava‑sì xìchi, pues ¿amádi cúhùn‑nsià tavà‑nsiási xìchi ma, mate quívì descansu nduá? 12 Cunaha‑nsiá chicá ndiaá iin tiàa nùù iin riì. Ñàyùcàndùá cundáà ini‑ndà, vàtùni iá ñà‑quida‑nda chuun viì quìvì descansu.

13 Dandu nì cachi‑yà xì tiàa ma:

―Chitanini‑ní ndahà‑ní.

Dandu nì chitanini nècuàchìmà ndahà‑né, te momentu mà nì nduvàha dahuan nahi ñà‑inga mà. 14 Ñàyùcàndùá, nì caquee nècuàchì fariseu yucán, nì candatnuhu‑né nansa cui dandáñúhú‑nêyà.

15-16 Doco ináhá‑yâ ñà‑ndùá ndatnúhú‑nê, ñàyùcàndùá nì quee‑ya lugar mà cuàhàn‑yà. Te nì tenchicùn stná cuàhà gá nèhivì. Te nì dàndúvàha‑ya nsidaa nècuàchì cuhí xi‑ne, doco nì chinaha‑yá nècuàchìmà ñà‑màsà cáchí‑nè xì nèhivì ana divi nduú‑yá. 17 Ducán nì cachi‑yà xì‑né sàhà ñà‑nì cùú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu Isaías sànaha na ní nacani‑ne palabra yohó nì (cachi Dios sàhà Dèhemanì‑yá):

18 Ana yohó nduú ana xinúcuáchí nùí, vàchi sànì nacàxin mii‑yá. Cuú ínì sàhà‑yá, te cudíì ínì sàhà nansa quidá‑yá. Nùù anima‑yà cuàhìn caquìn Espíritu Ìì xí, dandu cachitnùhu‑ya xì nèhivì nsidaa ñuu nansa iá modo ndiaha xí. 19 Mà náâ‑yà xì nèhivì, ni mà cácánúú‑yá calle ndàhì ndee‑yá. 20 Te nèhivì (yáha ndahví) na iin ndòò cuàhàn ndañuhu, mà cúcúú dana‑ya xì‑né. Còó. (Mànì gá) quida‑ya xì‑né na ian quidá nèhivì ni mà dándâhvà xì ñà‑có‑tnûù vàha. Te ducán icúmí cunduu modo xi‑ya dècuèndè cundee palabra vàha xi‑ya, te sàà‑yà cundee dahuun‑ya. 21 Dècuèndè stná nèhivì inga raza, tnùndé ini xi mii stná‑nè cunduu‑ya, te divi quìvì mii‑yá icúmí‑nê ndacùcahan‑né.

Nansa nì dàquée cuàchi nèhivì dìquì Jesús, te nì cachi‑nè màdì Dios chindéé xí‑yâ, cachí‑nè

22 Daaní, ndacá‑né iin tiàa inácáá ñà‑malu anima‑xi vàxi nùù‑yá, te cuaá stná nècuàchìmà, te ihin stná‑nè. Dandu nì dàndúvàha‑ya nècuàchìmà, te nì nìhì‑né nì nacahàn‑nè, te nì natùi stná nùù‑né. 23 Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nèhivì cuáhà yucán, te nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑né, cachí‑nè:

―¿A víhíní nduú Jesús (nècuàchì ndiaha) descendencia xi David (icúmí ndecunu)?

24 Doco iníní nècuàchì fariseu nansa cachí nèhivì mà, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:

―Còó, vàchi ñà‑malu cusáhnû nani Beelzebú, divi nduú ana chindéé, te ducán tavá Jesús ñà‑malu.

25 Doco ináhá‑yâ nansa nacání ini nècuàchìmà, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ni táhndè dava nècuàchì xídandacú nùù iin ñuu, te náâ stnàhá‑né, dandu mà cúí dandacú gá‑nè nùù ñuu mà. Stná nèhivì ndoó ñuu mà, nú ni táhndè dava‑ne, mà cóó gà stná ñuu mà. Te ò nèhivì ndoó iin vehe, nú náâ stnàhá‑né, dandu mà cúí cundoo tàcá gà‑nè vehe ma. 26 Te nú ducán ni cúndúú stná nacua cachí mii‑nsiá, ñà‑tàvá stnahá ñà‑malu xi Satanás, dandu ñà‑sànì tàhndè dava stná‑si cunduajàn nì cùí, mà cúí dandacú gá quisì cusáhnû má nùù tnaha‑sì, nú ducán.

27 ’Mii‑nsiá, cachí‑nsià ñà‑chìndéé sì‑Beelzebú yùhù na taví ñà‑malu. Doco còó, vàchi nèhivì xí mii stná‑nsià, tùha stná‑nè tavà‑né ñà‑malu. Te ¿ana dìpódèr‑xi quidá‑néàmà? (Amádi poder xi Dios chindéé xí‑nê.) Ñàyùcàndùá, vàtùni cachi mii‑né xì‑nsiá ñà‑cónì càchí viì‑nsiá sàhí. 28 Cunaha‑nsiá, Espíritu Ìì xí Dios nduú ana chindéé xî taví‑si, ñàyùcàndùá náhà xìcà, vichi sànì sàà tiempu cuni‑nsià nansa dandacú ndiaha mii‑yá.

29 ’Iin tiàa ndacuì, mà cúí quìhvi ndevàha nèhivì vehe‑tè nansa‑ni nì cui ñà‑tavà‑né ñà‑ìcúmí‑tê. Còó, vàchi dihna icúmí‑nê chicuhni‑nète, dandu vàtùni quida‑neàmà.

30 ’Nsidaa ana có‑ìá favor xi, contra xi nduú‑né. Te nsidaa ana có‑chìndéé xî danátáquì nèhivì xí, ducán nduá na ian taxi‑né nècuàchìmà.

31 ’Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá, vàtùni cuicahnú ini Dios sàhà nsidanicuú cuàchi nèhivì, xì nsidanicuú modo cáhàn ùhí‑nè dìquì‑yá; doco nú ni cáhàn ùhí‑nè dìquì Espíritu Ìì xí‑yá, dandu mà níhì‑né cuicahnú ini‑yà sàhà‑né. 32 Mate ni cáhàn ùhí nèhivì dìquì yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, doco vàtùni nìhì‑né cuicahnú ini Dios sàhà‑né. Doco nú dìquì Espíritu Ìì ni cáhàn ùhí‑nè, dandu mà nunca sàà‑yà cuicahnú ini‑yà sàhà‑né, ni tiempu ndoo‑nda ñuhìví yohó, te ni stná tiempu cundoo‑nda inga ñuhìví nicanicuahàn.

Na ian nacúní‑ndà yutnù fruta, ducán nacuni stná‑ndà nèhivì a váha‑ne, ò á coó, cachí Jesús

33 ’Nú ni cachí‑ndà vàha iin yutnù fruta, dandu cuní cachàmà vàha stná fruta sáha‑nù. Te nú ni cachí‑ndà còò chuun yutnù fruta mà, dandu cuní cachàmà ñà‑còò chuun stná fruta‑nu, vàchi sàhà fruta‑nu cundáà ini‑ndà a yútnu vàha nduú‑nu, ò á coó. 34 Cunaha‑nsiá, nahi anima còò, ducán iá anima mii‑nsiá (nècuàchì fariseu), vàchi malu sàstnùhù‑nsiá. Ñàyùcàndùá, mà cùì cáhàn‑nsià ñà‑ìá viì. Vàchi cuisì ñà‑ñùhú chitu ini anima‑ndà nduá cáhàn‑ndà sàhà‑xí. 35 Iin nècuàchì vàha, cuàhà ñà‑vàha ñuhú ini anima‑nè, te ñàyùcàndùá divi palabra vàha ma nduá cachí‑nè. Doco iin nècuàchì malu, cuàhà ñà‑chìcuéhè ñuhú ini anima‑nè, ñàyùcàndùá, ñà‑chìcuéhè mà nduá cachí stná‑nè. 36 Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá, na sáà quìvì juiciu, dandu icúmí nsidaa nèhivì nacuàha‑ne cuenta índù chuun nì cachi‑ne nsidaa palabra chicuéhè mà. 37 Vàchi nacua nì cachi‑nè yuhù‑né, divi ducán icúmí ndundaà sàhà‑né (nùù Dios), a cuáhàn‑nè càcu‑ne, te ò cuáhàn‑nè ndañuhu‑né ―nì cachi Jesús.

Nansa nì xìcàn nèhivì quida Jesús iin milagru cundehè‑né, dandu cunindisá‑néyà, cachí‑nè

38 Daaní, (nì sàà) dava maestru ley xi veheñùhu, xì stná dava nècuàchì fariseu, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, cuní‑nsì quida‑ní iin milagru fuerte cundehè‑nsí.

39 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuisì nèhivì malu te sìquini xícàn coo iin milagru cundehè‑né, a ndísá icúmí yùhù poder cahan‑né. Doco mà níhì‑né cundehè‑né inga milagru, cuisì ñà‑ndùá (nì xini nèhivì sànaha) na ní cuu milagru xi Jonás, iin profeta nìsa cahàn cuenta xi Dios. 40 Vàchi na ian nì ndòo Jonás mà ini tìxi iin siaca cahnú ùnì ndui te ùnì ñuú, divi ducán icúmí cuu stná xì yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cunacaa stnáì tìxi ñuhù ùnì ndui te ùnì ñuú.

41 ’Na quívì cuu juiciu, te màcuìta nsidaa nèhivì tiempu vichi (nùù Dios), dandu yucán icúmí màcuìta stná nèhivì ñuu sànaha nani Nínive, te daquée cuàchi‑ne dìquì nèhivì tiempu vichi, vàchi nèhivì ñuu mà, nì naxicocuíìn ini‑nè na ní càhàn Jonás xì‑né. Doco nèhivì vichi, còó, mate sánì quesaa ana chicá ndiaá nùù Jonás mà. 42 Daaní, yucán icúmí nàcuììn stná nècuàchì ñahà reina nìsa dandacú nùù ladu sur sànaha. Te daquée cuàchi stná‑nè dìquì nèhivì tiempu vichi, vàchi dècuèndè iin ñuu chicá xica ní quixi‑ne ñà‑cunini‑ne cáhàn nchichí rey Salomón. Doco cunaha‑nsiá, vichi sànì quesaa ana chicá ndiaá nùù Salomón mà, (doco có‑ndùlócô nèhivì).

Nansa cuú xi iin nèhivì nú sànì naxicocuíìn iin ñà‑malu nì quee antes nùù‑né

43 ’Nú sànì quee iin ñà‑malu ini iin nèhivì, dandu xicánúú‑si yáha‑sì lugar ìchí, nandúcú‑sî ndé coo dadí‑si. Te nú nì cundaà inì‑si mà cùì, 44 dandu cachí‑si: “Còó, chicá vàha nùhì ini anima ndé nìsa ìe antes, vàchi vehi nduá”. Ñàyùcàndùá, mànuhù‑sí anima nèhivì mà, doco nú nì xinì‑si còò inga ana inácáá, dandu quidá‑si cuenta na ian sànì ndundoa, te nì nducutá. 45 Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑si nácuàca‑sì inga ùsà tnaha‑sì chicá tùha quini, te quíhvi nsihi‑sì ini anima nècuàchìma ñà‑cuñuhu‑sì yucán. Sàhájàn, chicá pesadu nácòo‑ne nùù antes. Te cunaha‑nsiá, divi ducán icúmí cuu stná xì nèhivì malu tiempu vichi ―nì cachi Jesús.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà dihi‑yá xì sàhà ñani‑yà na ní casaà‑nè caná‑néyà

46 Cáhàn va Jesús xì nèhivì, te yucán nì sàà dihi‑yá xì stná ñani‑yà. Itá‑né tùvèhé, cuní‑nè càhàn‑nè xì‑yá. 47 Dandu nì cachitnùhu iin nèhivì xì‑yá:

―Cunaha‑ní, tùvèhècàˊ iín mamá xi‑ní, xì stná ñanì‑ní; cuní‑nè càhàn‑nè xì‑ní.

48 Dandu nì cachi Jesús xì nèhivì nì cachitnùhu ma:

―¿Ana divi nduú mamá xi (cahan‑ní)? Te ò ¿ana divi xínduu ñanì?

49 Dandu nì chitanini‑ya ndahà‑yá, nì quida‑ya señalar nsidaa nèhivì dacuahá‑yá mà, te nì cachi‑yà:

―Divi nècuàchì yohó xínduu nahi mamá xi, ò nahi ñanì. 50 Vàchi nsidanicuú ana quìdà‑xì ñà‑ndùá cuní Yuamánìˊ iá ansivi, divi mii‑né xínduu‑ne nahi ñanì, nahi cùhe, te nahi dihi stnáì.

13

Ejemplu sàhà iin nècuàchì xìtú

1 Daaní, divi quìvì yucán, nì quee Jesús vehe ma cuàhàn‑yà ndè yuhù mar. 2 Te yucán nì nataca cuàhà gá nèhivì nùù‑yá: ñàyùcàndùá nì quècahnu‑ya ini iin lancha, te yucán nì sàcòo‑ya. Te nèhivì cuáhà mà, yuhù mar nì sàcùndoo‑ne. 3 Dandu nì dàcuàhá‑yánè cuàhà iñàha, nì nacani‑ya xì‑né cuàhà historia nduú nahi ejemplu. Te dohó nì cachi‑yà:

―Cunaha‑nsiá, nìsa ìa iin nècuàchì xìtú, te nì quee‑ne cuàhàn‑nè chihi‑ne. 4 Te nì sate uun‑ne tata mà. Te dava‑ña nì còya nùù ichì. Dandu nì quixi laa nì saxì‑síâ. 5 Te dava stná tata mà nì còya nùù cavà ndé còò cuáhà ñuhù. Te yàchì nì xìtià, vàchi có‑ndòó cucún ñuhù yucán. 6 Doco na ní dùcàn orá, dandu nì xìxàn nì quida cahnì, te nì ìchà, vàchi cónì níhàˊ yohá. 7 Daaní, dava stná tata mà, mahì iñù nì còya; te na ní sahnu iñù mà, dandu nì dàdáhvia viu cuati yucán. 8 Doco dava stná tata mà, nùù ñuhù váha nì còya, te nì cuàha viá, ùhùn dico gà tantu nì cana, te ò dava ga‑ñà, ùnì dico ga tantu, te ò dava gà, òcò ùxìn gà tantu nì cuàha. 9 Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ ―nì cachi Jesús.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí nì nacani Jesús ejemplu xi‑ya

10 Daaní, nì catnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, te nì cachi‑nè:

―¿Índù chuun puru ejemplu nacání‑nî xì nèhivì?

11 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, sànì nìhìtáhvì‑nsiá cundaà inì‑nsia nansa cuní cachi palabra sàhà ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, mate antes nìsa ìa dèhé palabra mà. Doco nèhivì dava ga, cónì níhìtáhvì‑né mànìhì ini‑nè. 12 Vàchi nècuàchì sàñùhú (ñà‑vàha) inì‑xi, chicá más icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né sàhà‑ñá cucumi‑né más gà. Doco nèhivì có‑ñùhú ndisa (ñà‑vàha) inì‑xi, dècuènde iyuhu (ñà‑vàha) sàñùhú ini‑nè, icúmíâ cuxio dahuan. 13 Ñàyùcàndùá, puru ejemplu cáhìn xì nèhivì yohó, vàchi mate indéhe cuáhà‑né, doco quidámáxìní‑nè; te mate iníní cuáhà stná‑nè, doco có‑sânìhì ini‑nè na ian doho‑né. 14 Ducán quidá‑né, te ducán sànì cuu ndisa stná ñà‑ndùá nì cachitnùhu Isaías sànaha (na ní tiaa‑ne palabra yohó nì cachi Dios):

Mii‑nsiá, cuàhà gá icúmí‑nsiâ cunini‑nsia, doco mà sáà‑nsià mànìhì inì‑nsia. Te cuàhà gá icúmí‑nsiâ cundehè‑nsiá, doco mà cúndáà ndisa inì‑nsia. 15 Vàchi nsidaa nèhivì raza‑nsià yohó, quidámáxìní‑nè na ian ùhì tiacú‑nè. Te quidá‑né na ian danácuánì‑nè nùù‑né. Vàchi có‑cùní‑nè cundehè‑né (ichì yùhù), ni có‑cùní stná‑nè cunini‑ne, ni có‑cùní stná‑nè mànìhì ini‑nè, ni có‑cùní stná‑nè natnahnù‑nè ichì yùhù, te ducán nsida viìˊ anima‑nè, nì cachi Dios.

16 ’Doco mii‑nsiá, ndiaha gá iá xì‑nsiá vichi, vàchi cundáà inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá indéhe‑nsiá; sánìhì inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá iníní‑nsiá. 17 Vàchi cunaha‑nsiá, cuàhà gá nècuàchì profeta sànaha, xì cuàhà gá más nèhivì xí Dios, nsidaa‑né nìsa cuni sàstnùhù‑né cundehè‑né ñà‑ndiaha íì sànì xininùù‑nsiá vichi, doco cónì níhìtáhvì‑né ducán. Yáha ga nìsa cuni‑nè cunini‑ne palabra ndiaha sànì inini‑nsia vichi, doco cónì níhìtáhvì‑né ducán.

Ñà‑ndùá cuní cachi ejemplu sàhà nècuàchì xìtú

18 ’Vichi cunini vàha‑nsia, vàchi cuàhìn quide explicar nansa cuní cachi ejemplu sàhà nècuàchì xìtù‑mà. 19 Cunaha‑nsiá, nú sànì xìtià ley xi ñuhìví ìì xí Dios, te iníní iin nèhivì, doco có‑cùndáà vàha ini‑nè sàhà‑ñá, dandu vàxi ñà‑malu, te dacúxíó‑si palabra xi Dios iá ini anima nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá nacua nì cuu xi tata nì còyo yuhù íchî, ducán‑ní cuú xi stná nècuàchìmà. 20 Daaní, nahi tata nì còyo nùù cavà nduú nèhivì iníní xí palabra ìì, te vichi vichi cudíì gá ini‑nè sàhà‑ñá. 21 Doco na ian cuú xi viu còò yohò‑xí, ducán cuú stná xì‑né; iyuhu gá quidándéé ini‑nè. Vàchi nú sànì yàha‑ne iin tnùndoho, ò nú sànì quida quini nèhivì xì‑né, dandu luegu naxícócuîìn ini‑nè, te nacóó‑né palabra mà. 22 Daaní, nahi tata nì còyo mahì iñù nduú nèhivì iníní xí palabra xi Dios, doco cuàhà gá nacání ini‑nè sàhà vida xi‑ne ñuhìví yohó; cuàhà gá xího‑né coo cuica‑né; ñàyùcàndùá, dandahvíàmàné, te sadíàmà nùù palabra xi‑ya ini‑nè, mà cùì níhìndèè palabra mà chindeá‑nè. 23 Daaní, nahi tata nì còyo nùù ñuhù vàha nduú nèhivì iníní xí palabra xi‑ya, te cundáà ini‑nè, te quidá ndisa‑neà cumplir; quidá‑né na iin viu nì cana viì, a sea cunduu‑ne nahi viu nì cana ùhùn dico tantu, te ò viu nì cana ùnì dico tantu, te ò ñá‑nì cana òcò ùxìn tantu.

Ejemplu sàhà yùcù chicuéhè nì sahnu mahì viu trigu

24 Daaní, nì nacani Jesús xì‑né inga ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

―Ley xi ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, ducán iáˋ nacua nì cuu na ní chihi iin tiàa ñà‑ndùú tata vàha trigu itu‑nè. 25 Doco iá iin tè‑xìní ùhì xì‑né, te na quídì‑nè, mii‑né xì nsidaa compañeru‑nè, dandu nì sàà tèmà nì chihi stná‑te tata yùcù chicuéhè mahì itu‑nèmà, te cuàhàn‑te. 26 Daaní, nì xìtià viu cuati ma, nì sahnua, te nì cana sìcàyòcó‑ñà. Dandu nì natùi stná ñà‑ndùú yùcù chicuéhè mà. 27 Te na ní caxini peón nansa iá, nì sàhàn‑te nì cachitnùhu‑tè xì lamú xi‑tè, cachí‑te: “Señor, amádi tata vàha nduá nì chihi‑ní itù‑nímà. Te ¿índù chuun nì xìtià guá yùcù chicuéhè?” 28 Dandu nì cachi lamú mà xì‑té: “Divi tè‑xìní ùhì‑xìˊ nì quida xán”. Dandu nì cachi peón mà xì‑né: “¿A cuní‑nî cùhùn‑nsì tnuhu‑nsi yùcù mà?” 29-30 “Còó”, cachí‑nè, “Còtó tnuhu stná‑nsià viu. Chicá vàha ducání ni coá dècuèndè nú sànì sahnu ndúìà, te sà‑ìá ndanchito cosecha. Dandu quìvì mà cuàhìn cachì xì‑nsiá ñà‑dihna yùcù chicuéhè datacá‑nsià, cunuhnià manojo, te coca. Daaní después, (tàhndè viì) trigu, te nàcòovàha nùnìá”.

Ejemplu sàhà tata yutnù mostaza

31 Daaní, nì nacani tu‑ya xì‑né inga ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

―Ley xi ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, ducán iáˋ nacua nì quida iin tiàa na ní chihi‑ne iin tata yutnù mostaza itu‑nè. 32 Tata mà nduú tata chicá cuati iá ñuhìví, doco nú sànì sahnua, yutnù nàhnú nduú‑nu, dècuèndè laa ndavá ansivi vàxi stná quidávàha tacà‑xi mahì‑nú.

Ejemplu sàhà ñà‑nsìdátáchí xí yusàn pan, divi nduú levadura

33 ’Ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, ducán nduá nahi tàtnà nsidátáchí xí yusàn pan, vàchi divia nì quihin iin nècuàchì ñahà nì dàquée‑ne mahì ùnì maquila yusàn harina, te nì ndutachi nsihá ―nì cachi Jesús.

34 Nsidaa palabra jaàn nì nacani‑ya xì nèhivì cuáhà yucán, vàchi cuisì‑ní ejemplu nì nacani‑ya xì‑né. 35 Ñàyùcàndùá, ducán nì cuu ndisa palabra nì cachitnùhu iin profeta sànaha na ní càhàn‑nè nì quida Dios, te dohó nì cachi‑nè:

(Cachí Dios): cuàhà ejemplu cuàhìn nacani xì nèhivì. Cuàhìn datúi cuàhà iñàha nùù‑né, cuàhà palabra nì ìa dèhé dècuèndè nì sàcòo ñuhìví, nì cachi‑yà.

Nansa cuní cachi ejemplu sàhà yùcù chicuéhè

36 Daaní, nì ndaquìndèè Jesús xì nèhivì cuáhà yucán, te nì nansìhvi‑ya vehe. Te nì catnàtuu nèhivì dacuahá‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Cachì‑ní xì‑nsí nansa cuní cachi ejemplu sàhà yùcù chicuéhè iá itu mà.

37 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nècuàchì nì chihi xi tata vàha ma nduú yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. 38 Te itu mà nduú ñuhìví yohó. Te tata vàha ma nduú nèhivì cusáhnû Dios nùù‑xí, doco tata chicuéhè mà nduú nèhivì xí ñà‑malu. 39 Te tiàa nì chihi tata chicuéhè mà, divi nduú ñà‑malu xiní ùhì xìˊ. Daaní, quìvì nì ndanchito cosecha mà, divi quìvì xìnu tiempu yohó nduá. Te peón nì ndanihi xi cosecha mà, divi nduú ángel xi Dios. 40 Te nacua nì cuu xi yùcù chicuéhè mà, nì sàcùnuhnià, te nì xìxàn, ducán icúmí cuu stná (xì nèhivì malu) na xínu tiempu yohó. 41 Vàchi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî techuín ángel xi cùhùn‑nè tavà‑né nsidaa ana dàtúcù xì ñanìtnaha‑xi, xì nsidaa gá stná ana quìdà‑xì ñà‑có‑ndiàá, te mà cúndóó gá‑nè ñuhìví xi, 42 vàchi icúmí‑nê ndiachi‑né ini xìtnù ndé xíxìn ñuhu, te yucán icúmí‑nê cuacu fuerte‑nè, te càna nùhu‑ne. 43 Dandu icúmí sàà meru tiempu xi nèhivì ndàcuisì inì‑xi; ndiaha gá icúmí coo xi‑né, na ian ndiaha gá orá, ducán ndiaha coo xi‑né quìvì sàà Yua‑nda Dios cusahnú‑yá ñuhìví yohó. Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá yohó.

Ejemplu sàhà dìhùn índùxin

44 ’Ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, ducán iáˋ nahi dìhùn cuáhà índùxin dèhé nùù iin ñuhù, te nì ndacùhun iin tiàa‑ña. Ñàyùcàndùá nì nachidèhé‑nèà, cudíì gá ini‑nè. Dandu mànuhù‑né nì dicò nsìhí‑né ñà‑ìcúmí‑nê, te nì sàhàn‑nè nì xiin‑ne ñuhù mà.

Ejemplu sàhà sì‑diqui yáha ga ndiaá

45 ’Inga ejemplu. Ducán iá ñuhìví ìì xí‑yá nacua nì quida iin nècuàchì dìcó te nacuíín, nducú‑né sì‑diqui perla chicá vico cuiin‑ne. 46 Por fin nì tùi iin sì‑diqui chicá nsiaha. Ñàyùcàndùá nì sàhàn‑nè nì dicò nsìhí‑né ñà‑ìcúmí‑nê, te nì xiin‑ne sì‑diqui nsiaha ma.

Ejemplu sàhà ñunù tavá‑nda siaca

47 ’Inga ejemplu. Ducán iá ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi na iin ñunù chìcáá‑nè mahì mar, te quíhvi nsidanuu clase siaca inià. 48 Dandu nú sànì chituá, tavá‑néà yuhù mar, te nácùndoo‑ne nacàxin‑ne siaca ma. Siaca viì, nácòovàha‑sì ìcà sìcàté, te siaca chicuéhè, xítià‑si. 49 Te divi ducán icúmí coo stná quìvì xìnu tiempu yohó. Icúmí caquesaa ángel xi Dios, te nacàxin‑ne nèhivì, cuaán cuita nèhivì malu, te cuaán cuita nèhivì vàha. 50 Dandu icúmí nèhivì malu mà ndiachi‑né ini xìtnù ndé xîxìn ñuhu, te yucán icúmí‑nê cuacu fuerte‑ne, te càna nùhu‑ne.

Ejemplu sàhà ñà‑cuìcà

51 Dandu nì ndàcàtnùhù Jesús nùù nèhivì yucán:

―¿A sánì cundaà ini‑nsià sàhà nsidaájàn?

―Jaan, Stoho‑nsì Señor ―nì cachi‑nè.

52 Dandu nì cachi‑yà:

―Iin nècuàchì cuàhàn chinaha xì ley ìì, nú sànì dàcuàhá vàha‑ne sàhà ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi, dandu (cuaha‑ni iá, vàchi ináhá‑nê ley sànaha, te ináhá stnâ‑nè ley saa), te ducán queé stnámà na iin tiàa ndoó vàha cuàhà traste xi, vàtùni tavà‑né iin ñà‑saa, te tavà stná‑nè iin ñà‑sànaha.

Nansa nì quida nèhivì ñuu Nazaret na ní nùhù Jesús yucán

53 Nì nsihi nì nacani Jesús ejemplu jaàn, dandu nì quihin‑ya ichì mànuhù‑yá. 54 Te na sánì nasaa‑yà ñuu‑yà, dandu cuàhàn‑yà veheñùhu, te nì quesaha‑yá dacuahá‑yá nèhivì yucán. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nècuàchìmà, cachí‑nè:

―¿Índù nì xini‑ndà nì cunchichí guâ nècuàchì yohó, te quidá stná‑nè milagru? 55 ¿Amádi déhe nècuàchì tùha yàcún yutnù nduú‑né, te dihi‑né nduú María, te ñani‑nè nduú Jacobo, xì José, xì Simón, xì Judas? 56 Te cùha‑ne, yohó xíndoo stná‑nè ndé ndoo‑nda. Pues nú ducán, dandu ¿índù nì nìhìtáhvì guá‑nè quidá‑né ducán?

Ñà‑jaàn nduá nì cacachi nèhivì, 57 vàchi nì cuduchi ini‑nè sàhà‑yá. Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Iin ana cáhàn cuenta xi Dios, nú inga ñuu ni cáhàn‑nè, dandu siempre quidáñúhú nèhivì‑né yucán; doco nú ñuu mii‑né, ò vehe‑ne, còó, có‑quìdáñúhú nècuàchìmà‑né ―nì cachi‑yà.

58 Ñàyùcàndùá, mànìcùí quida‑ya milagru fuerte ñuu‑yàmà, vàchi có‑xìníndísâ‑néyà.

14

Nansa nì xìhì Juan Bautista

1 Daaní, tiempu yucán nì xinitnùhu rey Herodes ñà‑cuàhà guá quidá Jesús. 2 Te nì cachì‑te xi nèhivì xí‑te:

―Ádi nsì‑Juan Bautista nduú Jesús, te sànì natiacu‑nè vichi, te ñàyùcàndùá quidá‑né cuàhà milagru ―nì cachì‑te.

3 Vàchi Herodes mà nduú ana nì chicadi xì Juan vehecàa. Ducán nì quida‑tè sàhà ñahàdìhí ñanì‑te Felipe nani Herodías. 4 Vàchi nì cachi Juan xì‑té ñà‑có‑sâha Dios lugar coo‑tè xì ñahà mà. 5 Ñàyùcàndùá, cuní‑te cahnì‑ténê, doco yúhî‑te nèhivì ñuù‑te, vàchi quidá‑né cuenta ñà‑iin nèhivì yuhù núù Dios nduú nècuàchìmà.

6 Doco nì sàà quìvì nì naxìnu‑tè cuìà, te nì quida‑tè vicò. Te vicò mà nì ìtasaha dèhe Herodías mà nùù nèhivì (nì casaà) yucán, te cuàhà gá nì cudiì ini Herodes. 7 Ñàyùcàndùá, nì chinaha‑té Dios dacútâhvì‑téñâ ndéni iñàha nì cui ni cácàn‑ña. 8 Dandu (nì sàhàn‑ña) nùù dihi‑ñá, te nì sàcùnaha‑ñá (nansa càcàn‑ña), te ñàyùcàndùá nì cachì‑ña xi rey mà:

―Dìnì Juan Bautista cuníˋ taxi‑ní, cunacaà ini iin charola quixi.

9 Dandu nì cuhuun ini rey mà, doco sàhà‑ñá sànì chinaha guá‑te Dios, te sàhà stná compañeru‑te ndoó indéhe yucán, ñàyùcàndùá nì dàndàcú‑te ñà‑nì còó nacua nì xìcàn ñahà chìì mà, 10 nì sàha‑tè orden, te nì quendodò dínì ndómà vehecàa. 11 Te nihí nèhivì dìnì‑ndà nì nansìhvi ndé iá‑te, inácáà ini iin charola. Ñàyùcàndùá, nì tnii ñahà chìì mà‑ñá nì sàhàn nì sàha‑ñà dihi‑ñá. 12 Dandu nì quixi nècuàchì nìsa dacuahá Juan nì ndanihi‑ne nsìi ma nì sùxin‑ne. Dandu cuàhàn‑nè cachitnùhu‑ne xì Jesús.

Nansa nì dàcùxí Jesús ùhùn mil tiàa

13 Na ní nsihi nì inini Jesús, dandu nì quècahnu‑ya ini iin lancha, cuàhàn cuaán‑yá inì‑nu dècuèndè iin xaan ndé có‑ndòó nèhivì. Doco nì xinitnùhu nèhivì cuàhàn‑yà, te ñàyùcàndùá nì caquee stná‑nè ñuu‑nè nì tenchicùn‑nèyà ñuhù íchî. 14 Sàhámà (na ní sàà‑yà yucán), te nì quee‑ya nùù lancha mà, dandu nì xini‑yà ndoó cuàhà gá nèhivì. Te nì cuhi ini‑yànè; ñàyùcàndùá nì dàndúvàha‑ya cuàhà nècuàchì cuhí xi‑ne. 15 Te na ní cuaà, dandu nì catnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, cachí‑nè:

―Vichi sàcuàhàn nì cuaà, te lugar yohó, còò ni‑iin vehe. Ñàyùcàndùá ndaquìndèè‑ní xì nèhivì ni cúhùn‑nè ñuu cuati yatni cuiin‑ne ñà‑cutiacu‑nè.

16 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Còò necesidad cùhùn‑nè inga xaan; mii‑nsiá dacuxí‑nsiánè.

17 Dandu nì cachi‑nè:

―Cuisì ùhùn pan nihí‑nsí, xì ùì siaca.

18 Te nì cachi‑yà:

―Cunihi‑nsiañà quixi.

19 Dandu nì dàndàcú‑yá ni mácùndoo nsidaa nèhivì yucán nùù yùcù cuati. Te nì tnii‑ya ùhùn pan mà xì ùì siaca, te nì ndacoto ndiaá‑yà dìquì‑xí, nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá. Dandu nì dàcuàchí‑yáñà nì sàha‑ya nècuàchì dacuahá‑yá, te mii‑né, nì dasàn‑néà nùù nsidaa nèhivì ndoó yucán. 20 Te nsidaa‑né nì xixi‑ne nì ndenuu ini‑nè. Te pedazu nì ndòo ga nì chitu ùxìn ùì ìcà. 21 Pues cunaha‑nsiá, nsidaa nèhivì nì xixi ma, nahi ùhùn mil tiàa nì sanduu‑ne, te cuaán nduú stná nècuàchì ñahà xì ñà‑cuati.

Nansa nì xìcandodò Jesús nùù tècuìí mar

22 Vichi duha nì cachi Jesús xì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑nì mácùñuhu‑ne ini lancha te cùhùn cuèé‑nè nùù‑xí yàha‑ne inga ladu mar, doco mii‑yá, cuàhàn‑yà danácuîtià‑yà nèhivì cuáhà yucán. 23 Te na sánì ndaquìndèè‑yá xì nsidaa nèhivì mà, dandu nì nana cuaán‑yá iin yucù nì càhàn‑yà xì Yuamánì‑yá Dios. Daaní, na ní cuñaà, iá mindaa‑yá yucù yucán. 24 Doco lancha mà, sàcuàhàn‑nu dava mahì mar, te cuàhà gá sànì nacuahnu todò tècuìí. Ñàyùcàndùá ndé ndiàchì nìhní‑nu, vàchi yáha ga ndee caná tàchì ladu nùù‑nú. 25 Daaní, sinduhá nì sàà‑yà yucán xicándódo‑yá nùù tècuìí. 26 Doco na ní caxini‑nè vàxi‑ya, nì cayùhí cuàhà‑né, te nì càna ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Duma nduá!

27 Doco vichi vichi nì cachi‑yà xì‑né:

―Nacuàhandee inì‑nsia, vàchi yùhù nduí. Màsà yúhî‑nsià.

28 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, nú divi nduu‑ní, cachì‑ní xìˊ caqui nùù tècuìí sàì ndé vàxi‑ní.

29 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nahà‑ní.

Ñàyùcàndùá, nì nuu Pedro nùù lancha mà nì quesaha‑né nì xìcandodò stná‑nè nùù tècuìí cuàhàn‑nè ndé vàxi Jesús. 30 Doco na ní xini‑nè ñà‑ndee guá caná tàchì, dandu nì yùhí‑nè, te nì quesaha‑né cuàhàn‑nè càhà‑nè ini tècuìí mà nì cùí. Ñàyùcàndùá, nì ndàhì ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Stoho‑nsì Señor, dacácu‑ní yùhù!

31 Dandu vichi duha nì chitanini‑ya ndahà‑yá nì tnii‑yanè, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Iyuhu gá xiníndísá‑nî. Chicá vàha màsà cóó‑nî xì duda.

32 Dandu nì nana‑ya lancha, mii‑yá xì stná Pedro. Te vichi duha nì cucuiìn tàchì. 33 Te nì tnàtuu nsidaa nècuàchì ñuhú ini lancha mà nì sàcuìtasisi‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―¡Ndisa, Dèhemanì Dios nduu‑ní!

Nansa nì dàndúvàha Jesús cuàhà nècuàchì cuhí ñuu Genesaret

34 Daaní, na sánì yàha‑ya xì‑né mar mà, dandu nì sàà‑yà ñuhù íchî iin ñuu nani Genesaret. 35 Te nì nacuni nèhivì ñuu mà‑yá, te nì cachitnùhu‑ne xì nsidaa gá nèhivì ladu yucán. Ñàyùcàndùá, yucán nì casaà cuàhà‑né nùù‑yá ndacá‑né nsidaa nècuàchì cuhí xi‑ne. 36 Te nì sacundahví‑nè nùù‑yá áma cuáha‑ya dùcùn ndahà úún‑né siquiera orilla sìcoto xi‑ya. Te nsidaa nèhivì nì dùcùn ndahà‑xí ducán, nì nduvàha‑ne.

15

Ñà‑ndùá dacuidá cuàchi ndisa xi anima‑ndà

1 Daaní, ñuu Jerusalén nì caquee dava nècuàchì fariseu, xì dava stná nècuàchì ley xi veheñùhu vàxi‑ne, te nì casaà‑nè nùù Jesús. Te nì cachi‑nè xì‑yá:

2 ―Nècuàchì dacuahá mii‑ní, ¿índù chuun có‑quìdá‑né estilu xi xìì‑ndà? Vàchi na cuáhàn‑nè cuxi‑ne, có‑ndàhá‑né (nacua cachí estilu xi‑nda).

3 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―Te mii‑nsiá tu, ¿índù chuun có‑quìdá stná‑nsià ñà‑ndùá nì dàndàcú Dios? Vàchi iladu nacóó‑nsiá ley xi‑ya, te chívàha‑nsia ñà‑ndùú estilu xi mii‑nsiá. 4 Vàchi dohó nì cachi‑yà: ni coó tnùñuhu xi‑nda nùù yuadíhí‑ndá. Te nú ni cáhàn ùhì iin nèhivì dìquì iin yuadíhí‑nê, dandu icúmí‑nê cui‑nè. 5 Doco mii‑nsiá, tucu quidá‑nsiá, vàchi cachí‑nsià vàtùni cachi iin nèhivì xì yuadíhí‑nê: “Mà cùì chindeí mii‑nsiá xì ñá‑ndùá icúmî, vàchi sànì cachì sàhà nsidaámà ñà‑ndùá dìhùn ìì”. 6 Te nú ducán sànì cachi nècuàchìmà, dandu còò cá obligación icúmí‑nê ñà‑chindee‑né yuadíhí‑nê, cachí‑nsià. Ñàyùcàndùá, sàhà estilu xi‑nsiamà iladu sànì nacoo‑nsia ley nì cachi Dios, te cuisì estilu xi mii‑nsiá chívàha‑nsia. 7 ¡Ndahví‑nsià! ¡Vàha ga‑nsià cahan‑nsiá, doco dananí úún‑nsiá! (Náhà xìcà) ñà‑ndácuisì nduá nì cachitnùhu Isaías sàhà‑nsiá sànaha na ní tiaa‑ne ñà‑ndùá nì cachi Dios, te dohó nì cachi‑yà:

8 Nèhivì yohó, yuhù‑né quidáñúhú‑nê yùhù. Doco ini anima‑nè, còó, vàchi xica iéˋ cahan‑né. 9 Cahvi‑né yùhù tuxí‑né, doco có‑ndiàáˋ, vàchi nèhivì ùún nduú ana nì quidavàha xi ley chináhá‑nè nèhivì.

10 Dandu nì cana Jesús nèhivì cuáhà mà ñà‑tnàtuu‑ne nùù‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunini vàha‑nsia, te cundaà ini‑nsià. 11 Mà cúnsídá cuàchi nèhivì sàhà ni‑iin ñà‑xìxí‑né; còó. Doco palabra queé yuhù‑né na cachí‑nè iñàha, ñà‑jaàn ndisa dacuidá cuàchi xi‑né.

12 Dandu nì nataca nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑ya, te nì cachi‑nè:

―Cunaha‑ní, cudúchí ini nècuàchì fariseu sàhà ñà‑ndùá nì cachì‑ní.

13 Dandu nì naxiconihí‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―(Có‑quìdámà), vàchi nú iá iñàha ñuhìví yohó có‑ndùú ñà‑nì chitnùní ini Yuamánìˊ iá ansivi, dandu icúmíâ ndañuhá na ian ndañuhu yùcù tnuhu‑nda itu. 14 Nacóó‑nsiá nècuàchì fariseu mà, vàchi quidá‑né na ian quidá iin nècuàchì cuaá cuní dacúndéhe xi inga nècuàchì cuaá ichì. Te (ináhá‑ndá) nú ducán ni quida‑nda, cutu sáà‑ndà dacóyo nihni stnaha‑nda xìchi.

15 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Nacani‑ní xì‑nsí nansa cuní cachi ejemplu nì cachì‑ní (xì nècuàchìmà).

16 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A có‑cùndáà stná ini mii‑nsiá? 17 ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ nansa cuu‑xi comida xixi‑nda, quéa yuhù‑ndà, dandu yáha ndè tìxi‑nda, te después quea? 18 Doco palabra queé yuhù‑ndà, divi ñà‑ñùhú ini anima‑ndà nduá. Te divi ñà‑jaàn ndisa dacuidá cuàchi xi anima nèhivì. 19 Vàchi ini anima‑nè ñuhú cuàhà cuàchi, te divi sàhámà nacání quini guá ini‑nè, te sahní stnahá‑né, te ò cáhàn‑nè xì inga nècuàchì có‑ndùú nècuàchì vehe‑ne, te ò iá‑nè xì ndéni nèhivì ní cui mate tà nándàhà‑né. Te divi sàhà ñà‑ndùá ñuhú ini anima‑ne, ñàyùcàndùá xího stná‑nè quida cuihna‑né, te cuní‑nè dandahví stnahá stná‑nè, ò cáhàn quini‑ne. 20 Divi cuàchi jaàn nduá dacuidá cuàchi xi anima nèhivì, doco ñà‑có‑ndàhà‑ndà na xixi‑nda, có‑dàcuìdá cuàcha‑ndó.

Nansa nì xinindisá iin nècuàchì ñahà inga ñuu

21 Dandu nì quee Jesús ladu yucán cuàhàn‑yà ladu ñuu Tiro xì ñuu Sidón. 22 Te yucán nì tnàtuu iin nècuàchì ñahà raza cananeu nùù‑yá, ndáhì‑nè, cachí‑nè xì‑yá:

―Señor, mii‑ní nècuàchì descendencia xi David, cundehè ndahví‑nî yùhù, vàchi yáha ga fuerte dandohó iin ñà‑malu dèheyoquí.

23 Doco Jesús, cónì náxícóníhî‑yá nùù nècuàchìmà. Dandu nì catnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―(Quida‑ní favor xícàn‑nè), dandu taxi‑nínè, vàchi ndé cuñáñá‑nsî ñà‑ndáhì guá‑nè.

24 Dandu nì cachi‑yà (xì nècuàchì dacuahá‑yá):

―Cuisì nùù nècuàchì raza‑ndà Israel nì techuún Dios yùhù càhàn xìˊ, vàchi nahi riì nì tùcù xínduu‑ne.

25 Dandu nì tnàtuu nècuàchì ñahà mà nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Chindee‑ní yùhù, Señor mío.

26 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―(Ùhì quide ñà‑ndùá xícàn‑ní, vàchi) có‑ndùá ducán dacúxíó‑ndá dìtà nùù dèhe‑nda, te cuàha‑nda sìhina cuati.

27 Doco nì cachi‑nè xì‑yá:

―Ñà‑ndáà nduá Señor. Doco cunaha‑ní, dècuèndè stná sìhina cuati, níhì stná‑si iyuhu xèhè dìtà cóyo tìxi mesa xi stohò‑si. (Ñàyùcàndùá, chindee sacu stná‑ní yùhù.)

28 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuàhà gá xiníndísá‑nî. Ñàyùcàndùá, ducán ni coó nacua xícàn‑ní.

Ñàyùcàndùá, divi hora jaàn nì nduvàha dèheyoco‑né.

Nansa nì nduvaha cuàhà gá nèhivì

29 Dandu nì quee Jesús ladu yucán cuàhàn‑yà ichì mar de Galilea. Te na nchícùn‑yà ichì mà, nì nana‑ya iin yucù nì sàcòo‑ya. 30 Te cuàhà ga nèhivì nì nataca nùù‑yá yucán, ndacá‑né nècuàchì cuhí xi‑ne, xínduu‑ne nècuàchì xicá cuéhê, xì nècuàchì cuaá, xì nècuàchì ìhìn, xì nècuàchì cuhí ndahà‑xí, vàchi cuàhà gá cuèhè ndohó‑né. Te nì chitànduhù‑ñánê nùù‑yá, te nì dàndúvàha‑yanè. 31 Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nèhivì cuáhà mà na ní xini‑nè nansa nì cuu nì nacahàn nècuàchì ìhìn, te nì nduvìtá ndahà nècuàchì cuhí ndahà‑xí; stná nècuàchì xicá cuéhê, nì nacaca viì stná‑nè, te nì natùinuù stná nècuàchì cuaá. Te nèhivì nì xini mà, cuàhà gá nì naquimanì‑né Dios ñà‑cuàhà guá sànì chindee‑yá nèhivì ñuu‑nè Israel.

Nansa nì dàcùxí Jesús cùmì mil nèhivì

32 Daaní, nì cana‑ya nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑tnàtuu‑ne nùù‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuhí inì nèhivì yohó, vàchi vichi sàcuàhàn‑ndà ùnì quìvì ndoó‑né cutnáhâ‑né xì‑ndà yohó, te còò cá ñà‑cuxi‑ne. Te có‑cùníˋ nacuitià‑nè nùhù‑nè nú tàñáha ga cuxi‑ne, vàchi vihini cuìtá‑nè ichì núhù‑nè.

33 Dandu nì cacachi nècuàchì dacuahá‑yá:

―Doco ¿índù nìhì‑ndà ñà‑cutiacu‑nè ñà‑cuàhà guá‑nè? vàchi yucù nduá yohó.

34 Te nì ndàcàtnùhù‑yá nùù‑né:

―¿Nadaa pan nihí‑nsiá?

―Ùsà‑ñà xì iin ùì siaca cuati ―cachí‑nè.

35 Dandu nì dàndàcú‑yá ni mácùndoo viì nsidaa nèhivì mà ñuhù. 36 Te nì tnii‑ya ùsà pan xì stná siaca ma, te nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá, dandu nì dàcuàchí‑yáñà nì sàha‑ya nècuàchì dacuahá‑yá, te mii‑né, nì dasàn‑néà nùù nèhivì cuáhà mà. 37 Te nì xixi nsidaa‑né nì ndenuu ini‑nè. Dandu después nì dàtàcá‑nè ùsà canasta nì chitu ñá‑nì cuyodò gá. 38 Cunaha‑nsiá, nsidaa nècuàchì tiàa nì xixi ma, cùmì mil nì sanduu‑ne, te cuaán nduú nècuàchì ñahà xì stná ñà‑cuati. 39 Daaní, nì dànácuîtià‑yà nèhivì mà, te nì nana tu‑ya iin lancha cuàhàn‑yà dècuèndè ladu ñuu Magdala.

16

Nansa nì xìcàn nècuàchì fariseu ñà‑quida Jesús iin milagru cundehè‑né

1 Dandu nì quixi nècuàchì fariseu xì nècuàchì saduceu, te nì xìcàn‑nè ñà‑nì quìdá‑yá iin milagru cundehè‑né, te cundua seña cudíì ndisa ini Dios sàhà‑yá. Ducán nì xìcàn‑nè, áma níhìndèè‑né daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá. 2 Doco mii‑yá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú nì cuaà, te cuahá laa ansivi, dandu cachí‑nsià: “Seña nduá ñà‑ìcúmí cuun dàvì”. 3 Daaní, dàtnàà tu, nú color cuahá iá ansivi, te ndiaha gá itá vìcò, dandu cachí‑nsià: “Vàxi dàvì vitni”. ¡Ndahví‑nsià! Dananí uun‑nsia nchichí‑nsià, vàchi mate vàtùni nacuni‑nsià seña iá ansivi, doco mà cùì nacuni stná‑nsià índù tiempu nduá vichi.

4 ’Nèhivì tiempu vichi, malu cuàhà‑né, vàchi có‑càhvì sàhnú víi gá‑nè Dios, cutu milagru‑ni xícàn‑nè cundehè‑né. Doco mà níhì‑né cundehè‑né milagru cuní‑nè, cuisì milagru nì cuu xi Jonás sànaha ―nì cachi Jesús.

Dandu nì nacoo‑yanè cuàhàn‑yà.

Nansa nì cachi Jesús xì nèhivì xí‑yá ñà‑nì cúndóó‑né cuidadu sàhà ñà‑ndùá chináhá nècuàchì fariseu

5 Dandu nì caquee nècuàchì dacuahá‑yá, cuàhàn‑nè (xì‑yá) inga ladu mar yucán. Doco nì nandòdó‑né cunihi‑ne pan cùhùn. 6 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cundehè‑nsiá, cuidadu gà ni cúndóó‑nsiá sàhà tàtnà nsidátáchí xí pan xi nècuàchì fariseu xì stná nècuàchì saduceu.

7 Dandu nì quesaha‑né ndatnúhú‑nê, cachí‑nè:

―Ádi sáhà ñà‑còò pan nihi‑nda vàxi, ñàyùcàndùá cachí‑yà xì‑ndà ducán.

8 Dandu nì cundaà ini‑yà ñà‑ndùá ndatnúhú‑nê, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, iyuhu gá xiníndísâ‑nsiá. Có‑xìñùhù ndatnuhu‑nsiá sàhà‑ñá còò pan nihí‑nsiá vàxi. 9 Yùhù xiníˋ tàñáha ga cundaà inì‑nsia. ¿A có‑nsìnúú inì‑nsia sàhà ùhùn pan (nì xixi) ùhùn mil tiàa, te nadaa ga ìcà pedazu pan nì ndòo nì dàtàcá‑nsià? 10 Te ¿a có‑nsìnúú gá stná inì‑nsia sàhà ùsà pan nì xixi cùmì mil nèhivì, te nadaa ga ìcà pedazu pan nì ndòo stná? 11 Xiñuhu cundaà ini‑nsià ñà‑màdì pan ndisa cáhìn sàhà‑xí na ní cachì xì‑nsiá ñà‑nì càquín‑nsià cuidadu sàhà ñà‑nsìdátáchí xí pan xi nècuàchìmà.

12 Dandu nì sàà nècuàchì dacuahá‑yá nì cundaà ini‑nè sàhà ñà‑ndùá nì cachi‑yà, màdì ñá‑nsìdátáchí xí pan ndisa nduá cáhàn‑yà sàhà‑xí. Còó, sàhà ley chináhá nècuàchì fariseu xì nècuàchì saduceu, divi nduá cáhàn‑yà sàhà‑xí.

Nansa nì cachi Pedro ñà‑xìníndísâ‑né Jesús ñà‑ndùú ndisa‑ya Cristu nì quixi nùù Dios

13 Daaní, cuàhàn Jesús xì nècuàchì dacuahá‑yá ndè ladu ñuu Cesarea de Filipo. Te nì ndàcàtnùhù‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, ¿índù nècuàchì nduí cachí nèhivì?

14 Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Dava‑ne cachí‑nè Juan Bautista nduu‑ní, te dava‑ne, Elías nduu‑ní, cachí‑nè. Daaní, dava tu‑ne cachí‑nè ñà‑ndùù‑ní Jeremías, te ò inga profeta sànaha nì sacahàn cuenta xi Dios.

15 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Doco mii‑nsiá, ¿ana nduí cachí‑nsià?

16 Dandu nì cachi Simón Pedro xì‑yá:

―Divi Cristu Dèhemanì Dios iá nicanicuahàn nduu‑ní.

17 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¡Nansicáhán mii‑ní, Simón dèhe Jonás! vàchi màdì nèhivì ñuhìví yohó nì dàtnúù ini xì‑ní ñà‑nì cundaà inì‑ní ducán. Còó, divi Yuamánìˊ iá ansivi nduú ana nì dàtnúù xì sàxìnítnùní‑nî. 18 Te yùhù cachíˋ xì mii‑ní, Pedro, ñà‑ìcúmí‑nî cunduu‑ní na iin cavà fuerte ndé cuàha iin vehe. Te vehe‑ma cundua nahi nèhivì‑xí icúmí danátáquì. Te mate (ni queé) nsihi ñà‑malu yehè andea (quixa), doco mà sáà cundeá nùù ana xínduu tàcá nèhivì xí. 19 Vàchi cuàhìn daníhìtáhvìˊ mii‑ní (ñà‑sàhà palabra cachí‑nî) icúmí yàha nèhivì ndè ñuhìví ìì xí Dios, na ian cucumi‑ní ndahà cáa xán. Te nú cachì‑ní xì‑né ñà‑nsìdá cuàchi ndisa‑ne, dandu cundiaa stná palabra mà ndé (iá Dios) ansivi. Te ò nú ni cachí‑nî xì‑né ñà‑màdì cuáchi nduá sànì quida‑ne, dandu divi cundiaa stná mà ndè ansivi ―nì cachi‑yà.

20 Dandu nì sàcùnaha nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá mà ñà‑màsà cáchí‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú‑yá Cristu (nì quixi dìquì‑xí).

Nansa nì cachitnùhu Jesús icúmí‑yâ cui‑yà

21 Daaní, quìvì yucán nì quesaha‑yá cachítnùhu‑ya xì nècuàchì dacuahá‑yá nansa icúmí cuu xi‑yá na sáà‑yà ñuu Jerusalén. Icúmí‑yâ ndoho cuahà‑yá, nì cachi‑yà xì‑né, vàchi ducán icúmí quida nècuàchì sahnú dandacú, xì stná dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu. Te nú sànì xìhì‑yà, dandu icúmí‑yâ natiacu‑yà tìxi ùnì quìvì. 22 Dandu nì tavà cuaán Pedro‑yà, te nì càhàn duchi ini‑nè xì‑yá, cachí‑nè:

―Cahnú gà Dios, màsà nunca cuu xi‑ní ducán.

23 Doco nì naxiconihí‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―¡Cuxio‑ní nùí, vàchi nahi ñà‑malu Satanás nduu‑ní, te quidá quíní‑nî xìˊ! Cuisì chuun xi nèhivì ñuhìví yohó nduá nihnú inì‑ní, màdì chuun xi Dios.

24 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Nsidaa ana cuní cunchicùn xìˊ, xiñuhu nacoo‑ne ñà‑ndùá cuní inì‑ni mii‑né quida‑ne, te quida‑ne cuenta na ian nsidá stná‑nè cruz xi‑ne cutnáhâ‑né xìˊ ñà‑cui stná‑nè. 25 Vàchi nsidaa ana cuní dacácu xi vida xi, ñà‑dandáñúhú dahuun‑ne mii‑né nduá. Doco nú ni cuí‑nè sàhí, dandu ñà‑sànì càcu ndisa vida xi‑ne nduá. 26 Vàchi mate ni níhì iin nèhivì nsidaa ñà‑ìá ñuhìví, doco ni mà sáà‑mà cundua ñà‑vàha xi‑ne nú màsà sáà stná anima‑nè càcua nùù Dios. Còó. Te ò nú ni cuní stná iin nèhivì nacuiin‑ne anima‑nè, còó, mà cúí.

27 ’Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî naxicocuíìn, cutnahá stnáì xì cuàhà ángel xi. Te ndiaha gá icúmí coo tnùñuhu xí, nahi tnùñuhu xí Yuamánìˊ. Dandu nsidandaì sàhà nsidaa nèhivì ñuhìví, según nansa nì quida iin iin‑ne. 28 Te cunaha‑nsiá, dava mii‑nsiá nècuàchì itá yohó, mà cúí‑nsià dècuèndè cuni‑nsià nansa coo quìvì naxicocuíìn yùhù ñuhìví yohó cusahnúí.

17

Nansa nì nadama Jesús mii‑yá, nì natnuù nihni ndiaha‑yá

1 Daaní, na ní yàha ìñù quìvì, dandu nì saca Jesús Pedro xì Jacobo, xì ñani Jacobo nani Juan, cuàhàn cuaán‑yá xì‑né ndè dìnì iin yucù ducún. 2 Te yucán nì nadàma‑ya, tucu nì nàcùnahà‑yà nì xini nècuàchìmà, vàchi nì natnuù nihni fuerte nùù‑yá nahi orá, te nì nanchiì cuxín yaa stná sìcoto xi‑ya nahi nduà orá. 3 Dandu nanàá nì xini stná‑nè jaàn sànì ndecoyo stná nèhivì (sànaha) nani Moisés xì Elías, ndatnúhú‑nê xì‑yá.

4 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, ¡nansicáhán‑ndá ndoo‑nda yohó! Chicá vàha quidavàha‑nsi ùnì siahva, nú cuní‑nî; ian coo mii‑ní, ingà coo Moisés, te ingà coo stná Elías.

5 Meru cáhàn Pedro ducán, te nì dàhvi nsidaa‑né mahì iin vìcò nchií ndiaha. Dandu nì tiacu‑nè cáhàn iin ana cáhàn mahì vìcò mà, cachí‑yà:

―Dèhemaní nduú ana yohó, te cudíì inì sàhà‑yá. Ñàyùcàndùá cunini‑nsia ñà‑ndùá cachí‑yà.

6 Daaní, na ní inini nècuàchì dacuahá‑yá palabra mà, dandu nì tutuyuhu nsidaa‑né ñuhù, vàchi nì yùhí cuàá‑nè. 7 Dandu nì tnàtuu Jesús nùù‑né, te nì chituu‑ya ndahà‑yá ìcà‑né, cachí‑yà:

―Vàtùni ndacuìta‑nsia; màsà yúhî gà‑nsià.

8 Dandu nì ndacoto‑ne inicutu, te nì xini‑nè, còò cá iin, ndé làcà mii Jesús iá yucán.

9 Daaní, nì naquihin‑ya ichì mànuu‑ya xì‑né yucù yucán. Te ichì mà nì chinaha‑yánè, cachí‑yà xì‑né:

―Màsà nácání‑nsiá xì nèhivì ñà‑ndùá nì xini‑nsià vichi dècuèndè nú sànì natiacu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví.

10 Dandu cachí‑nè xì‑yá:

―Nú ducán, dandu ¿índù chuun cachí nècuàchì ley xi veheñùhu ñà‑dihna icúmí naxicocuíìn Elías?

11 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá, dihna icúmí Elías naxicocuíìn‑nè, te nsidaviì‑né nsidaa chuun có‑ìá viì. 12 Doco cunaha‑nsiá, sànì quixi nècuàchìmà, doco nì nacuaà nèhivì‑né, nì quida ndevàha‑ne xì nècuàchìmà nacua cudíì ini‑nè. Te ducán icúmí‑nê dandohó stná‑nè yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví.

13 Dandu nì sàà nècuàchì dacuahá‑yá nì cundaà ini‑nè ñà‑divi Juan Bautista cáhàn‑yà sàhà‑xí.

Nansa nì tavà Jesús iin ñà‑malu inácáá ini iin tèchii

14 Nì nsihi nì nasaa‑yà xì‑né ndé ndoó cuàhà nèhivì, dandu ndacá nècuàchìmà iin tiàa nì quesaa nùù‑yá. Te nì sàcuììn sìsì tiàa ma nùù‑yà, 15 cachí‑nè:

―Señor, cundehè ndahví sacù‑ní dèhi, vàchi cuàhà gá xichi xíhì ìhí‑te. Yáha ga ndohó‑te, vàchi cuàhà xichi nduá‑te mahì ñuhu xì mahì tècuìí. 16 Ñàyùcàndùá, ndaquí‑te nì quixi nùù nècuàchì dacuaha‑ní, doco mànì cùí dandúvàha‑nète.

17 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, mà túha‑nsia cunindisá‑nsiá; ni có‑sâà‑nsia cundaà inì‑nsia. ¿Nadaa ga quìvì icúmî coi xì‑nsiá, te quidandee gá stná inì sàhà‑nsiá? Pues cundaca‑nsiàte quixi nùí.

18 Dandu (nì saca‑nète vàxi nùù‑yá), te nì dàndàcú‑yá nì sadi‑yà nùù ñà‑malu mà, te nì quea cuàhàn. Te nì nduvàha nchito‑tè.

19 Daaní, después na iá cuaán‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá, dandu nì catnàtuu‑ne nùù‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―¿Índù chuun mànìcùí tavà nsiùhù ñà‑malu mà?

20 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Sàhà‑ñá iyuhu guá xiníndísâ‑nsiá, ñàyùcàndùá mànìcùí. Vàchi ñà‑ndáà nduú palabra cachíˋ xì‑nsiá yohó: nú xiníndísâ ndisa‑nsia, mate (iyuhu nduá) nahi tata cuati yutnù mostaza, dandu vàtùni dandacú‑nsiá nùù yucù jaàn, te cachi‑nsià xán: “Cuxio iladu”, te seguru icúmí cuu ducán, vàchi nsidanicuú iñàha cui quida‑nsia, nú xiníndísâ‑nsiá. 21 Doco ñà‑malu tnaha quisì nìsa inacaa ini tèchii ma, có‑quèé yáchà, cuisì nú ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù Dios, te cunihiì dócô‑nsià.

Nansa nì cachitnùhu Jesús inga xichi ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà

22 Na iá va‑ya ladu Galilea, nì cachi‑yà xì nèhivì xicánúú xí‑yá:

―Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi ndahà nèhivì (malu), vàchi iá iin tiàa cuàhàn cahin xìˊ nùù‑né. 23 Dandu cahnì‑né yùhù; doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì ―nì cachi‑yà.

Te nèhivì dacuahá‑yá, cuàhà gá nì nàcùndoo‑ne tnùnsí ini sàhámà.

Nansa nì nìhì Jesús dìhùn ñà‑chiyàhvi‑ya cuota xi‑ya

24 Daaní, na ní sàà‑yà xì‑né ñuu Capernaum, dandu nì tnàtuu tè‑xícàn xì cuota nùù Pedro, cachí‑te:

―¿A có‑chîyàhvi maestru xi‑nsia cuota xi‑ne?

25 ―Jaan ―cachí Pedro.

Dandu nì quìhvi‑ne ini vehe (ndé iá‑yà). Te dihna‑ya nì càhàn‑yà xì‑né, cachí‑yà:

―¿Nansa tuxí inì‑ní, Simón? ¿Nansa quidá rey ñuhìví yohó? ¿A núù nèhivì xí mii‑té tavá‑te cuota xi‑tè, te ò núù nèhivì tùcù (dandacú‑te nùù‑xí)?

26 Dandu nì cachi Pedro:

―Divi nùù nèhivì tùcù.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ducán nduá, dandu nèhivì xínduu nèhivì xí rey, còò obligación icúmí‑nê, ¿á ma ndisá? 27 Doco sàhà‑ñá có‑cùní‑ndà cuduchi ini ni‑iin nèhivì sàhà‑ndà, ñàyùcàndùá cuahán‑nî mar yucù siaca, te quisì primeru nìhì‑ní, nacuna‑ní yuhù‑sí, te tavà‑ní dìhùn inácáá mà. Dandu cunihi‑níà cùhùn chiyàhvi‑ní nùù nècuàchìmà, vàchi vàtùni sàà mà sàhà ndúì‑ndà ―nì cachi‑yà.

18

Nansa nì cachi Jesús ana chicá ndiaá

1 Daaní, hora yucán nì tnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, te nì ndàcàtnùhù‑né:

―¿Ana chicá ndiaá nùù nsidaa nèhivì ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi?

2 Dandu Jesús, nì cana‑ya iin tètii, te nì chicani‑yàte mahì nsidaa‑né, cachí‑yà xì‑né:

3 ―Palabra ndàcuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó; nú màsà náxícócuîìn ini‑nsià, te nàcùnihnu viì inì‑nsia na iin ñà‑cuati, dandu mà sáà‑nsià ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi. 4 Ñàyùcàndùá, iin nèhivì, nú nihnú ndáhví ini‑nè nahi tètii yohó, pues divi‑ne nduú ana chicá ndiaá ndé nduú ñuhìví ìì xí Dios. 5 Te nú sàhà yùhù quidáñúhú nèhivì iin tètii nahi tèyòhó, dandu davani queá na ian yùhù quidáñúhú‑nê.

6 ’Nú ni datúcù iin nèhivì iin ñà‑cuati xiníndísá‑xî, ¡ndahví‑nè! Vàchi chicá vàha màcùndiacu iin yùù yódò dùcùn‑né, te ndiachi‑né mahì mar cunú sàhà‑ñá màsà dátûcù gà‑nè iin ñà‑cuati. 7 ¡Ndahví nèhivì ñuhìví datúcù xì ñanìtnaha‑xi! Vàchi mate fuerza cuàhàn tùcù dava‑ne, doco yáha ga ndahví tiàa dìsáhà‑xí túcù‑nè.

8 ’Te ò nú sàhà ndahà‑nsiá ò sáhà‑nsiá xidá cuàchi‑nsia, dandu chicá vàha nì táhndèà, te dacaná‑nsiáñà, vàchi chicá nsiaha (sàà‑nsià nùù Dios), te cutiacu‑nsià nicanicuahàn, mate sánì ndañuhu iin ndahà‑nsiá, ò iin sàhà‑nsiá, te màdìá coo nsihi‑nsia, te ndiachi‑nsiá ndé xîxìn ñuhu nicanicuahàn. 9 Te nú sàhà nduchìnúù‑nsiá quidá‑nsiá cuàchi, dandu chicá vàha tavà‑nsiáñà dacaná‑nsiá, vàchi chicá nsiaha (sàà‑nsià nùù Dios) xì mindaa nduchìnúù‑nsiá, te cutiacu‑nsià nicanicuahàn, te màdìá xì ndúìà, dandu después icúmí‑nsiâ ndiachi‑nsiá ndé xîxìn ñuhu andea.

Ejemplu sàhà riì nì tùcù

10 ’Màsà nunca cahíchì inì‑nsia iin ñà‑cuati nahi tèyòhó, vàchi cachí ndàì xì‑nsiá, ndè ansivi ndoó ángel (ndiaá) xán, te nicanicuahàn ndoó tùha‑ne nùù Yuamánìˊ. 11 Vàchi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, nì quesaì ñuhìví yohó ñà‑dacácui ana cuàhàn ndañuhu ni cuí.

12 ’¿Nansa tuxí inì‑nsia quida iin tiàa nú ndoó iin cientu riì xí‑né, te nì tùcù iin‑sì? ¿Amádi nácóó‑né 99 quisì dava ga mà yucán ndé (xixáhan‑sì) yucù yucán, te cùhùn‑nè nanducu‑né quisì nì ndañuhu ma? 13 Te nú sànì natùi‑sì, dandu cudíì gá ini‑nè. Ndè chicá cudíì ini‑nè sàhà quisì yucán nùù nsidaa gá quisì cónì túcù mà. 14 Pues ducán iá stná xì nèhivì nahi ñà‑cuati yohó, có‑cùní Yuandiaha‑nsiá iá ansivi ndañuhu ni‑iin‑ne.

Nansa quida‑nda nú sànì quida iin ñanìtnaha‑nda iin cuàchi nùù‑ndà

15 ’Nú ni quidá iin ñanìtnaha‑nsia iin cuàchi nùù iin‑nsia, dandu nècuàchì nì quida quini‑ne nùù‑xí, xiñuhu tavà cuaán‑ñánê iladu, te ndatnuhu víi‑né xi nècuàchìmà. Te nú ni quihín casu nècuàchìmà, dandu ñà‑sànì dàcácu tnahá‑né nduá. 16 Doco nú có‑quìhín casu nècuàchìmà, dandu xiñuhu cuaca‑ne iin ò úì gà nèhivì sàhà ñà‑cunduu‑ne testigu cundaà vàha inì‑xi nansa ndisa iá chuun. 17 Doco nú ni‑xi ñà‑jaàn có‑cùní‑nè, dandu ni cúhùn‑nsià nùù nsidaa nèhivì natácá càhvì xì Dios. Te nú iin‑ni có‑cùní‑nè quihin casu‑nè nsidaa nèhivì mà, dandu ni cúnàhá chuun ma, te quida‑nsia cuenta na ian nècuàchì siùmí nduú‑né, te ò iin ana nì cuchicuehe dahuun anima‑xi.

18 ’Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: nú cachí‑nsià xì nèhivì ñà‑nsìdá cuàchi ndisa‑ne, dandu cundiaa stná palabra mà ndé (iá Dios) ansivi. Stná palabra cachí‑nsià xì‑né ñà‑màdì cuáchi nduá sànì quida‑ne, divi cundiaa stná mà ndè ansivi.

19 ’Te cachí stnáì xì‑nsiá, mate cuísi ùì‑nsià ndoó, doco nú iin‑ni sànì cachi ndúì‑nsià cuàhàn‑nsià càcàn tàhvì‑nsiá iñàha nùù Yuamánìˊ iá ansivi, dandu icúmí‑yâ quida‑yañà, ndéni chuun nì cui ni cúndúá. 20 Vàchi nú sànì nataca‑nsià mate úì ò únì‑nsià iin‑ni xaan, te ndácùcahan‑nsiá quìví, dandu yucán icúmí coo stnáì cutnahí xì‑nsiá ―nì cachi Jesús.

Xiñuhu cuicahnú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà; màsà quídá‑ndá na ian nì quida peón cónì cùní cuicahnú inì‑xi sàhà ñanìtnaha‑xi

21 Dandu nì tnàtuu Pedro nùù‑yá, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Señor, ¿nadaa xichi icúmî cuicahnú inì sàhà iin ñanìtnahi nú nì quida‑ne cuàchi nùí? ¿A ndéˋ ùsà xichi, ò nadaa xichi?

22 ―Còó ―cachí Jesús xì‑né― màdì cuísi ùsà xichi, cachíˋ. Dècuèndè (yáha ga cuàhà tantu) ñà‑jaàn xiñuhu cuicahnú inì‑ní sàhà‑né, mate 70 tantu gà nùù ùsà xichi ni cúndúá.

23 ’Ñàyùcàndùá, ducán iá stná ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi nacua nì cuu na ní dànáyàha iin rey nsidaa cuenta xi nèhivì nduú peón xi‑ne. 24 Nì natavà víi‑né cuenta, te nì cana‑ne iin peón iníhícá cuàhà millón pesu nùù‑né. 25 Doco còò ni‑iñàha icúmí‑tê ñà‑danáà‑té. Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú rey mà ñà‑nì cúyàhvi‑tè, mii‑té, xì ñahàdìhí‑te, xì dèhe‑tè, xì nsidanicuú stná traste xi‑tè sàhà‑ñá tùi dìhùn danáà‑té. 26 Doco nì tutuyuhu‑té ñuhù nùù sàhà rey mà nì sacundahví‑te nùù‑né, cachí‑te: “¡Señor! Quida sacù‑ní favor xìˊ, cundiatu tahvì gá‑nî yùhù, dandu danáà nsìhí”. 27 Ñàyùcàndùá, nì cuhi ini rey mà‑té, te nì nacoo‑nète, nì dàndùtù nsìhí‑né ñà‑ndùá iníhícá‑tê.

28 ’Doco nì quee cuisì‑té nùù rey mà, te nì sàhàn‑te nì nanducu‑té inga peón nduú compañeru‑te, vàchi iníhícá stná nècuàchìmà iin cientu dìhùn plata nùù‑té. Te nì tnii nihni tnuu tehe‑té dùcùn‑né nì cachì‑te xi‑né: “Danáà dahuun ñà‑ndùá iníhícó nùí”. 29 Dandu nì tutuyuhu stná nècuàchìmà ñuhù nùù sàhà‑té nì sacundahví‑nè nùù‑té, cachí‑nè: “Quida sacù‑ní favor xìˊ cundiatu tahvì gá‑nî yùhù, dandu danáà nsìhí”. 30 Doco còó, cónì cùní‑te. Nì sanicuàchi‑tè sàhà‑né nì chicadì‑tené dècuèndè danáà nsìhí‑né ñà‑ndùá iníhícá‑nê. 31 Doco na ní xini dava ga peón nduú compañeru‑te, cuàhà gá nì cuduchi ini‑nè. Ñàyùcàndùá, nì sàhàn‑nè nì nacani‑ne xì rey mà ñà‑ndùá nì quida‑tè. 32 Sàhámà tucutu nì cana rey mà‑té nì cachi‑nè xì‑té: “¡Peón malu ndùù‑yó! Vàchi yùhù, nì xicahnú inì sàhù; nì dàndùtù nsìhí ñà‑ndùá nì ìníhícó, vàchi ducán nì sacundahvú núìˊ. 33 ¿A có‑ndìá ìcà stnáù cuhi inù compañeru nacua nì quide xì miun?” nì cachi rey mà. 34 Cunaha‑nsiá, yáha ga nì xìdà ini‑nè, ñàyùcàndùá nì dàyáha‑nète ndahà tè‑dàndòhò‑xì nèhivì ñà‑coo‑tè ndahà‑témà ndè cachi danáà nsìhí‑te.

35 ’Pues ducán icúmí quida stná Yuamánìˊ iá ansivi xi mii‑nsiá nú có‑cùní‑nsià cuicahnú ndisa ini‑nsià sàhà ñanìtnaha‑nsia ―nì cachi Jesús.

19

Màsà cáté stnàhà‑ndà

1 Daaní, na ní nsihi nì cachi Jesús ducán, nì quee‑ya ladu Galilea cuàhàn‑yà ndè inga ladu yùte Jordán ndé nduú stná ladu Judea. 2 Te cuàhà gá stná nèhivì nì tenchicùn xì‑yá nì sàà stná‑nè yucán. Ñàyùcàndùá nì dàndúvàha‑ya nècuàchì cuhí xi‑ne.

3 Dandu nì catnàtuu nècuàchì fariseu nùù‑yá nì càhàn‑nè xì‑yá áma níhìndèè‑né daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá. Te dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

―(¿Nansa cachí‑nî?) ¿A vátùni cate‑ndà ñahàdìhí‑ndà nansa ni nì cui?

4 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Ádi sánì cahvi‑nsia nùù tutu ìì ndé cacháˋ nansa nì quidayucun Dios nèhivì primeru, iin‑ne nì sàcùnduu tiàa, te inga‑nè ñahà. 5 Te nì cachi stná‑yà ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí nándàhà iin nècuàchì tiàa xì iin nècuàchì ñahà, te quecuáân‑né nùù yuadíhí‑nê. Ñàyùcàndùá, mate diín diín nì sanduu‑ne antes, doco vichi na imindaa nèhivì sànì nanduu‑ne. 6 Sàhámà có‑ndùú gá‑nè diín diín nèhivì; còó, vàchi quida‑nda cuenta na ian imindaa nèhivì nduú‑né. Ñàyùcàndùá, nú ducán sànì dàcuàcátnáhâ Dios‑nè, dandu ni‑iin nèhivì màsà cáté stnàhá‑né.

7 Dandu nì cachi nècuàchì fariseu xì‑yá:

―Pues nú ducán, dandu ¿índù chuun nì cachi Moisés iá permisu, vàtùni cuàha‑nda ñahàdìhí‑ndà iin tutu cachí cuàhàn‑ndà cate‑ndàñá, dandu nacoo‑ndañá? ―nì cachi‑nè.

8 ―Còó ―cachí‑yà―; sàhà ñà‑có‑cùní‑nsià cunini viì‑nsiá, ñàyùcàndùá nì sàha Moisés permisu cate stnàhá‑nsiá. Doco na ní quesaha ñuhìví, còó, màdì dùcàn nìsá ìa. 9 Te yùhù cachí stnáì xì‑nsiá, cuàchi ndisa nduá nú ni caté iin nècuàchì tiàa ñahàdìhí‑nè, te coo‑ne xì inga nècuàchì ñahà. Doco nú sànì càhàn ñahàdìhí‑nè xì inga tiàa, dandu màdì cuáchi cunduu ñà‑cate‑nè ñahàdìhí‑nèmà. Te nú ni nándàhà stná iin nècuàchì tiàa xi iin nècuàchì ñahà nì sate stnàhá, divini cuàchi cunduu stná mà.

10 Dandu nì cachi nècuàchì dacuahá‑yá xì‑yá:

―Nú ducán (ùhì) iá chuun sàhà iin ñahàdìhí‑ndà, dandu chicá vàha màsà nándàhà‑ndà.

11 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, màdì nsidaa nèhivì sáà mànìhì inì‑xi sàhà ñà‑ndùá nì cachì jaàn, cuisì nèhivì sànì nìhìtáhvì mànìhì inì‑xi.

12 ’Dava nèhivì, có‑ìá nsihi iquìcúñú‑nè, vàchi ducán nì cacu‑ne, ñàyùcàndùá, có‑nândàhà‑né. Daaní, dava nèhivì, có‑ìá nsihi‑ne sàhà‑ñá ducán nì quida nèhivì xì‑né. Daaní, dava stná‑nè cuisì sàhà‑ñá (cudíì ini‑nè quida‑ne) chuun xi ñuhìví ìì xí Dios, ñàyùcàndùá có‑cùní‑nè nandàhà‑né. Nú ni sáà‑nsià mànìhì ini‑nsià palabra yohó, vàtùni, (te nú còó, pues mà cúndáà inì‑nsia).

Nansa nì chitàndòó Jesús ndahà‑yá dìnì ñà‑cuati ñà‑cundiatúà

13 Daaní, ndacá nèhivì ñà‑cuati vàxi nùù‑yá ñà‑chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnì‑vé, te càcàn tàhvì‑yá nùù Dios sàhà‑vé. Doco nècuàchì dacuahá‑yá, nì sadi‑nè nùù nècuàchìmà. 14 Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―Nacoo‑nsia ñà‑cuati ni quixá nùí. Màsà cádí‑nsià nùá, vàchi nsidaa ana nihnú inì‑xi nahi ñà‑cuati, divi cunduu ana sàà ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi ―nì cachi‑yà.

15 Dandu nì chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnìá, te cuàhàn‑yà.

Nansa nì cachi Jesús xì iin tèchii cuica

16 Daaní, nì sàà iin tèchii nùù‑yá, te nì cachì‑te xi‑yá:

―Maestro, mii‑ní vàha ndisa‑ní. Cachì‑ní xìˊ índù obra vàha quide, te nìhìtáhvìˊ vida ndiaha nicanicuahàn.

17 Dandu nì cachi‑yà xì‑té:

―¿A ndísá (cuní‑nî) càhàn‑ní xì yùhù sàhà índù iñàha nduú ñà‑vàha? Vàchi còò ni‑iin nèhivì ùún vàha ndisa, cuisì nú nduí Dios, dandu vàha ndisa inì. Doco nú cuní‑nî nìhìtáhvì‑ní vida ndiaha, dandu chivàha‑ní ñà‑ndùá dandacú‑yá.

18 Dandu nì cachi tèmà:

―¿Índù ñà‑càchí‑yà icúmî chivàhi?

Te nì cachi Jesús:

―Divi ñà‑màsà cáhni stnaha‑nda, ni màsà cáhàn‑ndà xì inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda, ni màsà quídá cuíhná‑ndá, ni màsà cáchí stná‑ndà ni‑iin tnùhu sàhà ñanìtnaha‑nda. 19 Te ni coó tnùñuhu xi‑nda nùù yuadíhí‑ndá; te nacua cuú íní‑ndà sàhà mii‑nda, divi ducán icúmí‑ndá cuu stná ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda.

20 Dandu nì cachi tèchii ma xi‑yá:

―Cunaha‑ní, nsidaájàn sànì chivàhi dècuèndè na tíî. ¿Índù iñàha cumánì gá quide?

21 Dandu nì cachi‑yà xì‑té:

―Nú ndisa cuní‑nî cunduu‑ní iin ana vàha ndisa, dandu cuahán‑nî dicò nsìhì‑ní ñà‑ndùá icúmí‑nî, te dasàn‑ní dìhùn mà nùù nècuàchì ndahví; dandísá nìhìtáhvì‑ní cucumi‑ní cuàhà ñà‑cuìcà iá ansivi. Te quixi‑ní cunichicùn stná‑ní yùhù ―nì cachi‑yà.

22 Daaní, na ní inini‑tè ñà‑jaàn, dandu yáha ga nì cuhuun inì‑te, vàchi cuica cuáhà‑té. Ñàyùcàndùá nì quihin‑tè ichì mànuhù‑té.

23 Dandu nì cachi Jesús xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá: Ùhì sàstnùhù sàà iin tècuìcà ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi. 24 Te ùhì gà stná dayáha‑nda iin camellu nùù chìcòhò ndúhu íqui, doco ñà‑chicá ùhì nduú ñà‑yàha iin tècuìcà ndè ñuhìví ìì xí Dios ―nì cachi‑yà.

25 Na ní inini nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑jaàn, dandu yáha ga nì ndulocó‑nè, te nì cachi‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―Pues nú ducán nduá, dandu ùhì ndisa càcu anima iin nèhivì.

26 Dandu nì indehè váha Jesús‑nè, te nì cachi‑yà:

―Nèhivì ñuhìví, mà cúí quida‑neàmà. Doco Dios, vàtùni, vàchi nsidaa iñàha, mà úhì quida‑yañà.

27 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Nsiùhù, sànì nacoo‑nsi nsidaa ñà‑ndùá icúmí‑nsî, te vàxi‑nsi nchícùn‑nsì mii‑ní, Stoho‑nsì Señor. Ñàyùcàndùá, ¿índù iin ñà‑vàha icúmí‑nsî nìhì‑nsí?

28 Dandu nì cachi‑yà xì nsidaa‑né:

―Cunini‑nsia palabra ndàcuisì yohó: na sáà tiempu ndusaa nsidaa ley ñuhìví, dandu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî nàcòi nùù silla ndiaha xí. Te daa cunduu quìvì nìhìtáhvì stná nsì‑úxìn ùì mii‑nsiá, màcùndoo stná‑nsià nùù iin iin silla vico ma, te dandacú‑nsiá nùù nsidaa descendencia xi nsì‑úxìn ùì dèhe Israel. 29 Daaní, nú sàhà yùhù sànì nacoo iin nèhivì iñàha, dandu iin cientu gà tantu ñà‑jaàn icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né. Mate icúmí‑nê nacoo‑ne vehe‑ne, ò ñani‑nè, ò cúha‑ne, ò yua‑né, ò dihi‑né, ò ñahàdìhí‑nè, ò déhe‑ne, ò ñuhù xí‑né sàhà yùhù, có‑quìdámà, vàchi iin cientu gà tantu icúmí stná‑nè nìhìtáhvì‑né, te nìhì stná‑nè vida ndiaha nicanicuahàn. 30 Doco cuàhà nèhivì idónuu vichi, icúmí‑nê sàà‑nè natenchicùn‑nè ndè cahà‑xí quìvì yucán. Te cuàhà ana nchícùn cahà‑xí vichi, icúmí‑nê nàcòdònùù‑né nùù‑xí.

20

Ejemplu nì nacani Jesús sàhà peón xíquidachuún xì sì‑úvà

1 ’Ducán iá ñuhìví ìì xí mii‑yá iá ansivi nacua nì quida iin lamú, naha nì quee‑ne cuàhàn‑nè nducu‑né peón caquidachuún nùù‑né. 2 (Te na ní tùi‑tè), dandu nì ndòo‑ne ñà‑chiyàhvi‑ne iin dìhùn plata quìvì, ñàyùcàndùá nì techuún‑nète ñà‑cacuhùn‑te quidachuún‑te itu‑nè. 3 Daaní, nahi càhíìn nì quee tu‑ne cuàhàn‑nè yàhvi, te yucán nì xini‑nè itá uun itnii gá tiàa. 4 Ñàyùcàndùá nì càhàn‑nè xì‑té áma cúhùn stná‑te quidachuún‑te itu‑nè, te quiyàhvi stná‑te iyuhu nacua ndiá ìcà. Ñàyùcàndùá, nì dàndáà stná‑te cuàhàn‑te. 5 Daaní, tucu tu nì quee‑ne nahi càxíhúì, te yucán nì nìhì tú‑né iin ùì gà peón; stná càhúnì nì cuaà, ducán nì quida stná‑nè. 6 Daaní, nahi càhúhùn tucu tu nì quee‑ne nì xini tu‑ne itá úún más gà tiàa yucán, ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì‑té: “¿Índù chuun ndui yacá itá úún‑nsiá?” 7 Te nì cacachì‑te xi‑né: “Divi sàhá còò iin taxi xi chuun quida‑nsi”. Dandu nì cachi‑nè xì‑té: “Pues cuahán stnâ‑nsià quidachuún stná‑nsià ituì, te quiyàhvi stná‑nsià nacua ndiá ìcà”.

8 ’Daaní, na ní cuaà dahuun, dandu nì cachi lamú mà xì tiàa dandacú nùù nsidaa peón mà: “Cana‑ní nsidaa‑té ni quixí‑te quiyàhvi‑tè; doco dihna peón nì quìhvi último ni cáyàha, dandu ducán cunchicùn tnahá‑te quìhvi‑tè dècuèndè stná nùù peón nì quìhvi primeru”. 9 Ñàyùcàndùá, dihna tiàa nì caquìhvi nahi càhúhùn nì yàha, te iin iin‑tè nì nìhì‑té iin iin dìhùn plata. 10 Daaní, nì cayàha stná peón nì quìhvi naha, te chicá más cuàhàn‑te nìhì‑té cahan‑té, doco còó. Iin‑ni nì canihì nsidaa‑té. 11 Ñàyùcàndùá nì quesaha‑té daquée cuàchi‑tè dìquì lamú mà, 12 cachí‑te xi‑né: “Cuisì iin hora‑ni nì caquidachuún nècuàchì último jaàn, te quida‑ní cuenta na ian dava‑ni nì quidachuún‑né xì nsiùhù, mate ndui yacá nì quidachuún ndee‑nsí nùù cahnì”. 13 Dandu nì cachi lamú mà xì iin tiàa mahì peón mà: “Còó, amigo, màdì cuáchi nduá quidé. ¿Amádi sánì ndòo sahnu‑nda ñà‑quiyàhvi iin iin‑nsia iin‑ni dìhùn plata? 14 Tnii‑ní yàhvi‑ní, te cuahán‑nî, vàchi yùhù cuníˋ ñà‑dava‑ni quiyàhvi stná nècuàchì último yohó nacua quíyàhvi mii‑nsiá. 15 ¿Á coo derechu xi ñà‑quide xì dìhùn xí nacua chítnùní inì? ¿ò cumbídiâ inì‑ní ñà‑nì quide iin ñà‑vàha (sàhà nècuàchìmà?”, nì cachi lamú mà). 16 Sàháyùcàndùá, nècuàchì chicá idónuu vichi, icúmí‑nê sàà‑nè natenchicùn‑nè ndè cahà‑xí, te nècuàchì nchícùn cahà‑xí vichi, icúmí‑nê sàà‑nè nàcòdònùù‑né nùù‑xí. Vàchi mate cuáhà nèhivì cánà (cundoo nùù Dios), doco sacu‑nè cunduu ana nacàxin‑ya.

Nansa nì cachi tu Jesús inga xichi ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà

17 Daaní, meru xicá Jesús ichì mànana‑ya cuàhàn‑yà ñuu Jerusalén, te nì tavà cuàán‑yá nsì‑úxìn ùì tiàa dacuahá‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

18 ―Cunaha‑nsiá, icúmí‑ndá sàà‑ndà ñuu Jerusalén, te yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi ndahà dùtù xícusahnú yucán, xì ndahà stná nècuàchì ley xi veheñùhu, te icúmí‑nê cachi‑nè ñà‑fuerza icúmî cuì. 19 Dandu dayáha‑ne yùhù ndahà tè‑inga raza ñà‑cuàcùndiaà‑te yùhù, te cahnì cuìí‑te yùhù, dandu chituu‑tè yùhù nchìca cruz, doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì.

Ñà‑ndùá nì xìcàn dihi Jacobo xì Juan nùù Jesús

20 Daaní, vàxi ñahàdìhí Zebedeo nùù‑yá, ndacá‑né dèhe‑ne, te nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, cuní‑nè càcàn‑nè iin favor nùù‑yá. 21 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù iñàha cuní‑nî?

Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cuníˋ nìhìtáhvì ndúì dèhi yohó ñà‑cundoo iin iin‑tè ladu‑ní quìvì sàà‑ní cusahnu‑ní ñuhìví, iin‑tè coo ladu cuàhá‑nî, te ingà‑te ladu itní‑nî.

22 Dandu nì cachi‑yà xì ndúì tiàa ma:

―Mii‑nsiá, có‑sânìhì ini‑nsià ñà‑ndùá xícàn tàhvì‑nsiá nùí. ¿A vátùni cundee inì‑nsia ndoho‑nsia nacua icúmî ndohi te yàha stná‑nsià tnùndoho nacua icúmî yàhi?

―Jaan ―nì cachi‑nè― vàtùni stná nsiùhù.

23 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá, icúmí‑nsiâ ndoho‑nsia nahi yùhù, te icúmí‑nsiâ yàha stná‑nsià tnùndoho nahi yùhù; doco ñà‑daníhìtáhvìˊ mii‑nsiá cundoo iin iin‑nsia iin iin ladúì, mà cúí, vàchi có‑quìdá tocar yùhù quide ñà‑jaàn. Yuamánìˊ nduú ana chítnùní inì‑xi índù nèhivì nìhìtáhvì cundoo iin iin ladúì.

24 Daaní, na ní xinitnùhu ùxìn gà nècuàchì dacuahá‑yá, nì cuduchi gá ini‑nè sàhà ùì ñàní mà. 25 Doco nì cana‑ya nsidaa‑né ni nátácá‑nè nùù‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa xíquida tè‑cùsáhnû inga ñuu, fuerte cusáhnû‑te nùù nèhivì ñuù‑te; vàchi nsidaa tè‑nìhí chuun ñuu yucán, ndee dandacú‑te nùù nècuàchì ñuù‑te. 26 Doco mii‑nsiá, màsà quídá‑nsiá ducán. Còó, vàchi nú iá ana cuní cunduu ana dandacú núù‑nsiá, dandu icúmí‑nê cunduu‑ne ana xinúcuáchí nûù nsidaa‑nsiá. 27 Vàchi nècuàchì cuní codònùù nùú‑xí, icúmí‑nê cunduu‑ne nahi peón chindéé xí nècuàchì dava ga. 28 Dècuèndè stná yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cónì quésáì ñuhìví yohó ñà‑cunucuachi nèhivì nùí. Còó, sàhà‑ñá cunucuachi mií nùù‑né nì quesaì, dandu después cuàhi vida‑xi cuì cuenta xi‑ne, te ducán nàcùndoo cuàhà‑né libre.

Nansa nì natùinuù ùì nècuàchì cuaá nì quida Jesús

29 Daaní, mii‑yá xì compañeru‑yà, nì quihin‑ya ichì nì quee‑ya ñuu Jericó, te nchícùn cuàhà gá stná nèhivì dava ga. 30 Te yuhù ìchí yucán ndoó ùì nècuàchì cuaá. Te na ní tiacu‑nè cuàhàn yàha Jesús, dandu nì quesaha‑né cána ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Stoho‑nsì Señor! ¡Mii‑ní descendencia ìì xí David! ¡Cuhi inì‑ní nsiùhù!

31 Dandu nèhivì cuáhà yucán, nì canàhá‑nè xì nècuàchì cuaá mà:

―Màsà cána ga‑nsià ―cachí‑nè.

Doco nècuàchìmà, chicá ndee ní càna‑ne, cachí‑nè:

―¡Stoho‑nsì Señor! ¡Mii‑ní descendencia ìì xí David! ¡Cuhi inì‑ní nsiùhù!

32 Dandu nì cucuiin‑yà, te nì cana‑ya nècuàchì cuaá mà nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Ndíà nduá cuní‑nsià quide sàhà‑nsiá?

33 Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, cuní‑nsì natùinuù‑nsí.

34 Ñàyùcàndùá nì cuhi ini‑yànè, te nì chituu‑ya ndahà‑yá nùù‑né. Te vichi vichi nì natùinuù‑né. Dandu nì tenchicùn stná‑nè mii‑yá cuàhàn‑nè.

21

Nansa nì tùi iin burru ñà‑cuindànùú Jesús quìhvi‑ya ñuu Jerusalén

1 Daaní, nì sàà‑yà xì‑né yatni ñuu Jerusalén ndé iá iin ñuu tii nani Betfagé, yatni dìnì yucù Olivo. Dandu nì càhàn‑yà xì ùì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑nì cúhùn cueé‑nè nùù‑xí. 2 Te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià ñuu tii chicá nùù‑xí. Te yucán icúmí‑nsiâ cuni‑nsià nuhní iin burru xì dèhe‑sì. Quisì yucán ndaxin‑nsiá, cundaca‑nsia quixi. 3 Te nú càhàn nèhivì xì‑nsiá sàhà‑sí, dandu cachi‑nsià xì‑né ñà‑Stoho‑ndà Señor xiñuhu xi‑sí, doco luegu naxicocuíìn‑si ―nì cachi Jesús.

4 Cunaha‑nsiá, ducán (nì cachi‑yà xì‑né) sàhà ñà‑nì cùú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu iin nèhivì xí Dios sànaha na ní cachi‑nè palabra yohó:

5 Dohó cachitnùhu‑nsia xi nèhivì ñuu Sión, (divi nduú ñuu Jerusalén): “Cundehè‑nsiá, yucán vàxi rey xi‑nsia, nihnú ndáhví íní‑yà, te indánuú‑yá iin burru chii nduú dèhe iin quisì (sànsìdá)”.

(Ducan nì cachitnùhu nècuàchì sànaha ma.)

6 Daaní, nì caquihin ùì nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè chuun ma, nì caquida‑ne nacua nì dàndàcú Jesús nùù‑né. 7 Nì saca‑ne burru mà vàxi xi dèhe‑sì. Dandu nì chitàndòó‑né sìcoto xi‑ne dìquì‑sí, te nì sàcùnùú‑yàsi.

Nansa nì quidañuhu nèhivì Jesús na ní quìhvi‑ya ñuu Jerusalén, nì chitànduhù‑né dòò‑né ichì según estilu xi‑ne

8 Daaní, dava nècuàchì cuáhà yucán, nì chitànduhù‑né dòò‑né ichì ndé icúmí‑yâ yàha‑ya, te dava‑ne, nì sahnde‑nè ndahà yutnù nì chindoo stná‑nè ichì mà, (te ducán nì nducutá). 9 Te nèhivì idónuu, xì stná nècuàchì nchícùn cahà‑xí, cána ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Viva ana sahnú yohó! ¡Descendencia ìì xí rey David nduú‑né! ¡Ndiaha gá ndeníhí vàha‑ndané, vàchi cuenta xi Stoho‑ndà Señor vàxi‑ne! ¡Ansivéhé cahnú mii‑yá iá ansivi!

10 Daaní, na sánì quìhvi‑ya ñuu Jerusalén mà, dandu nì ndulocó gà nsidaa nèhivì ndoó yucán, cachí‑nè:

―¿Ana divi nduú nècuàchì yohó?

11 Te nì naxiconihí nèhivì cuáhà mà:

―Jesús nani‑né, te nduú‑né iin nècuàchì cáhàn cuenta xi Dios. Te meru ñuu‑nè nduú ñuu Nazaret iá ladu Galilea.

Nansa nì tavà Jesús tè‑dìcó xi tè‑xìín fuera patiu veheñùhu cahnú

12 Dandu cuàhàn‑yà veheñùhu cahnú xí Dios, te nì taxi‑yá nsidaa tè‑dìcó xi tè‑xìín yucán, te nì ducùn nsìhí‑yá mesa xi tiàa damá dìhùn inga ñuu, te nì ducùn stná‑yà silla xi tè‑dìcó loma, 13 cachí‑yà xì nsidaa témà:

―Dohó cachí (Dios) nùù tutu ìì: “Veheñùhu xi cunduu iin vehe ndé nataca nèhivì càcàn tàhvì‑né nùí”, cachí‑yà. Doco sàhà mii‑nsiá sànì nandua na iin lugar ndé ndoó cuàhà tècuìhnà ―nì cachi Jesús.

Nansa nì cuduchi ini nècuàchì veheñùhu sàhà Jesús

14 Dandu nì catnàtuu cuàhà nècuàchì cuhí nùù‑yá, dava‑ne cuaá‑nè, te dava‑ne xicá cuéhê‑nè; te nì dàndúvàha‑yanè. 15 Doco dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, nì cuduchi ini‑nè na ní xini‑nè ñà‑cuàhà guá milagru quidá‑yá. Te nì tiacu stná‑nè cána ndee ñà‑cuati ini veheñùhu, cacháˋ sàhà‑yá: “¡Ndiaha gá ana sahnú yohó; descendencia ìì xí rey David nduú‑né!” 16 Ñàyùcàndùá, nì candudana nècuàchìmà, cachí‑nè xì‑yá:

―¿A có‑ìníní‑nî nansa cachí ñà‑cuati jaàn?

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Jaan, iníní. Doco mii‑nsiá, a táñâha ga cahvi‑nsia (ndé cáhàn nèhivì xì Dios, cachí‑nè palabra yohó):

Ndè stná ñà‑cuati xi méè tíquìn sànì dàtnúù stná‑ní sàxìnítnùní‑xi, te nì nìhì‑vé naquimanì ndiaha‑vé mii‑ní.

(Ducán nì cachi Jesús xì nècuàchìmà.)

17 Dandu nì nacoo‑yanè, te nì quee‑ya ñuu mà cuàhàn‑yà ñuu tii Betania, te yucán nì quìdì‑yà.

Nansa nì sadi Jesús nùù nù‑higu cónì càná quisì vídì‑nu

18 Na ní tùinuù, nì quihin‑ya ichì màndixi‑ya ñuu cahnú, dandu nì xìhì‑yà doco. 19 Te nì xini‑yà jaàn yatni ichì mà iín iin nù‑higu. Ñàyùcàndùá, nì tnàtuu‑ya ndé iín‑nu, doco còò quisì vídì caá, cutu ndahà cuií‑ni‑nù iá. Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑nú:

―Màsà nunca cana ga quisì vídì yohó.

Dandu luegu nì ìchì dahuun‑nù. 20 Te na ní xini nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑ndùá nì cuu, nì ndulocó‑nè, te nì cachi‑nè:

―¿Índù chuun yàchì guá nì ìchì nù‑higu jaàn?

21 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndáà ndùá cachíˋ xì‑nsiá yohó; nú ni cúníndísâ vàha‑nsia, te có‑ndòó‑nsiá xì duda, dandu vàtùni quida stná‑nsià milagru, doco màdì cuisì milagru na ian nì cuu xi nù‑higu yohó. Còó, dècuèndè vàtùni cachi stná‑nsià xì yucù jaàn ñà‑nì cúxíóá, te quècahnua ini mar, te divi ducán ndisa icúmí cuu. 22 Vàchi nú ni cúníndísâ víi‑nsiá, dandu nìhìtáhvì‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá nì cácàn tàhvì‑nsiá nùù Dios.

Nansa nì cachi tè‑xídandacú ñà‑còò derechu xi Jesús quida‑ya ñà‑ndùá quidá‑yá

23 Daaní, nì nansìhvi‑ya veheñùhu cahnú, te nì quesaha‑yá chináhá‑yà nèhivì. Doco nì catnàtuu stná dùtù xícusahnú, xì stná nècuàchì xídandacú nùù ñuu mà, cachí‑nè xì‑yá:

―¿Índù nì nìhì‑ní derechu quida‑ní ñà‑ndùá quìdà‑ní? ¿Ana divi nì dàndàcú nùù‑ní ñà‑quida‑ní ducán?

24 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù cuní stnáì ndàcàtnùhí nùù mii‑nsiá, te nú ni náxícóníhî‑nsiá nùí, dandu cachitnùhu stnáì xì‑nsiá ana divi nì dàndàcù‑xì núìˊ. 25 Cachi‑nsià xìˊ ana divi nì dàndàcù‑xì nùù Juan (Bautista) ñà‑quida iì‑né nèhivì. ¿A Dios nì cachi xì‑né, te ò nèhivì ñuhìví?

Dandu nècuàchìmà, nì candatnuhu tnahá nsidaa‑ní mii‑né, cachí‑nè:

―Nú ni cachí‑ndà Dios nì dàndàcù‑xì nùù Juan, dandu cachi Jesús xì‑ndà: “¿Índù chuun cónì xíníndísâ‑nsiá nècuàchìmà, nú ducán?” 26 Doco nú ni cachí‑ndà ñà‑divi nèhivì ùún nì cachi xì nècuàchìmà, dandu yúhî‑ndà ndíà ndùá quida nèhivì xì‑ndà, vàchi nsidaa‑né quidá‑né cuenta iin ana nì càhàn cuenta xi Dios nì sanduu ndisa Juan mà.

27 Ñàyùcàndùá, nì cacachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Có‑cùndáà ini‑nsì ana divi nì dàndàcù‑xì nùù Juan.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ni yùhù, mà cáchí stnáì xì‑nsiá ana divi nì dàndàcù‑xì núìˊ ñà‑quide ñà‑ndùá quìdé.

Ejemplu sàhà tiàa ndoó ùì dèhe‑xi

28 (Dandu nì cachi Jesús xì‑né:)

―¿Nansa tuxí inì‑nsia (sàhà ejemplu yohó)? Nìsa ìa iin tiàa ndoó ùì dèhe‑xi. Te nì cachi‑nè xì iin‑tè: “Cuahán vichi duha, quidachuun itu‑ndà ndé iá sì‑uva xi‑nda”. 29 Te nì cachi dèhe‑ne mà: “Còó, vàchi có‑càhín cùhìn”. Doco después nì naxicocuíìn inì‑te, te nì sàhàn‑te nì quidachuún‑te. 30 Dandu nì sàhàn yua ma ní càhàn tu‑ne xì inga dèhe‑ne, cachí‑nè xì‑té nacua nì cachi‑nè xì tè‑primeru mà (ñà‑nì cúhùn‑te quidachuún‑te). Te nì cachi tèchii úì mà: “Juùn, yohó cúhìn, papá”. Doco cónì sáhàn‑te. 31 Pues, vichi cachi‑nsià xìˊ índù tèchii ma nì quida ndisa ñà‑ndùá nì dàndàcú yua‑té.

Te nì cachi nèhivì iníní má:

―Divi tè‑primeru mà.

Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―(Cachí vàha‑nsia.) Te palabra ndàcuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: chicá mà úhì càcu tè‑dàchíyàhvi (cahíchì guá ini‑nsià), ò iin nècuàchì ñahà quidá ndevàha, te sàà‑nè ñuhìví ìì xí Dios, mientras mii‑nsiá, ùhì gà càcu‑nsia ducán. 32 Vàchi na ní quixi Juan Bautista cónì xìníndísâ‑nsiá (na ní càhàn‑nè sàhù) sàhà ichì váha Dios. Doco tè‑dàchíyàhvi, xì stná nècuàchì ñahà iá cuàchi xi, nì xinindisá‑né nècuàchìmà. Te nú sànì xini‑nsià (nì xinindisá cuàhà nècuàchìmà), dandu ¿índù chuun cónì náxícócuîìn stná ini‑nsià ñà‑cunindisá‑nsiá?

Ejemplu sàhà medieru malu

33 ’Cunini‑nsia, vàchi cuàhìn nacani inga ejemplu. Nì ìa iin lamú nì dànándèe nducu yòhò sì‑uva nùù ñuhù xí‑né, te nì quida‑ne corra‑ñà. Dandu nì quidavàha stná‑nè iin pilá cahnú ndé cuñuhu ndudi quisì mà. Te nì quidavàha stná‑nè iin torre ndé cundiaa peón inii itu mà. Dandu nì tatu‑nè itnii medieru, te cuàhàn‑nè inga ñuu xìcà. 34 Daaní, na ní sàà tiempu cùchi quisì vídì mà, dandu nì techuún‑né iin ùì peón xi‑ne nùhù naquihin xi fruta nùù medieru mà. 35 Doco na ní canasaa nècuàchìmà yucán, nì catnii medieru mà nsidaa‑né, te nì sahnì cuìí‑te iin‑ne, inga‑nè nì sahnì dahuun‑tè, te inga‑nè nì cani yuu‑té. 36 Daaní, inga tu nì techuún lamú mà más gà peón xi‑ne nùhù tu, te chicá más nduú‑né nùù nècuàchì nì nùhù primeru. Doco divi ni ducán nì quida quini medieru mà xì nècuàchìmà. 37 Dandu último nì techuún lamú mà dèhemanì‑né nùhù, vàchi ádi quidañuhu‑té dèhe‑ne nì cahan‑né. 38 Doco na ní xinì‑te vàxi dèhe lamú mà, dandu nì candatnuhu tnahá‑te, cachí‑te: “Tè‑yòhó nduú tè‑ìcúmí ndutahvì (xì ñuhù yohó). Vichi cahnì‑ndàté chicá vàha, dandu mii‑nda nanduu‑nda stoho ñuhù”, nì cacachì‑te. 39 Ñàyùcàndùá, nì catnii‑tè nècuàchìmà nì tavà‑ténê iladu nùù ñuhù mà, te nì casahnì‑ténê.

40 ’Pues, vichi ¿ndíà nduá icúmí quida stoho itu mà xì medieru mà nú sànì nasaa‑nè yucán? ―nì cachi Jesús.

41 Dandu nècuàchì iníní, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Icúmí‑nê dandáñúhú dahuun‑ne tè‑malu mà. Ni‑iyuhu mà cúhí ini‑nète. Dandu después nanducu gá‑nè medieru tùha quida viì, divi nècuàchì tùha nacuàha xi‑né quisì vídì tiempu iá‑si.

42 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A táñâha ga cahvi‑nsia nùù tutu ìì ndé cacháˋ palabra yohó?:

Nì ìa iin cavà, te nì cahíchì ini albañil‑ñà, doco vichi sànì sàà mà nì sàcùndua yùù vìcò esquina vehe. Divi Stoho‑ndà Señor nduú ana nì quida ducán, te ndulócô‑nsì ñà‑ndiaha guá nì quida‑ya.

(Ducan nacání nùù tutu ìì.) 43 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá, mà níhì gá nèhivì ñuu yohó derechu cundoo‑ne ñuhìví ìì xí Dios; còó, nèhivì inga ñuu icúmí nìhìtáhvì xán, te mii‑né, ndisa, icúmí‑nê quida viì‑né na iin medieru vàha tùha nacuàha viì xì cosecha. 44 Te (cunaha‑nsiá, yohó iá gà stná inga ejemplu sàhà cavà mà): nsidaa ana caquìhi sahà‑xí cavà ma, icúmí‑nê nacuèhè‑nè. Te nsidaa ana nacava mà dìquì‑xí, tàdì nchìhì‑nè quida ―nì cachi Jesús.

45 Te (cunaha‑nsiá, yucán itá stná) dùtù xícusahnú, xì nècuàchì fariseu, te iníní stná‑nè ejemplu nì nacani‑ya, te nì cundaà ini‑nè, divi mii‑né cáhàn‑yà sàhà‑xí. 46 Ñàyùcàndùá, nì cuni‑nè tnii‑neyà, doco yúhî‑nè nèhivì cuáhà ndoó yucán, vàchi ndeníhí nècuàchìmà mii‑yá ñà‑ndùú‑yá iin ana cáhàn cuenta xi Dios.

22

Ejemplu sàhà vicò nándàhà

1 Daaní, nì quesaha Jesús nì nacani tu‑ya xì‑né inga ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

2 ―Dohó iá ñuhìví ìì xí Dios nacua nì quida iin rey na ní nandàhà dèhe ii‑né; nì quida‑ne iin vicò cahnú. 3 Te nì techuún‑né peón xi‑ne ñà‑cacanuu‑tè cachitnùhu‑tè xì nsidaa nèhivì sànì cànà. Doco cónì cùní nècuàchìmà quixi‑ne. 4 Ñàyùcàndùá, nì techuún rey mà más gà peón xi‑ne cacanuu‑tè cachitnùhu‑tè. Te dohó nì cachi‑nè xì‑té: “Cachì‑ndá xì nèhivì cánà mà ñà‑sà‑ìá quixi‑ne vicò, vàchi sànì cuyucun comida; sànì xìhì buey xì nsidaa gá quisì ndatnù. Sà‑ìá nsidaá ndiatúá‑nè”, nì cachi rey mà. 5 Doco nèhivì cánà mà, cónì quìhín casu‑nè, nì caquee nsidaa‑né cuàhàn‑nè nùù chuun xi‑ne. Iin‑ne cuàhàn‑nè nùù ìtú, inga‑nè cuàhàn‑nè ndé iá venta xi‑ne. 6 Te dava ga‑nè nì tnii xi peón xi rey mà nì quida quini‑ne xì‑té, nì sahnì‑néte. 7 Ñàyùcàndùá na ní inini rey mà, cuàhà gá nì xìdà ini‑nè, te nì techuún‑né soldadu xi‑ne nì dàndáñúhú‑tê nèhivì mà, te nì sahmi‑tè ñuu‑nè. 8 Dandu nì cachi rey mà xì peón xi‑ne: “Sà‑ìá listu vicò‑xí, doco nèhivì nì cachì quixi primeru, cónì nátùi‑ne nìhìtáhvì‑né. 9 Ñàyùcàndùá, vichi cuahán‑ndâ ndè ichì nahnú, te quida‑ndá invitar nsidanicuú nèhivì ndácùhun stnaha‑xi‑ndá, te cachì‑ndá xì‑né ñà‑nì quìxí‑né vicò xí”. 10 Ñàyùcàndùá, nì caquee peón mà inga xichi nì nacàhin‑tè calle ñuu mà nì dànátácà‑te nsidanicuú ana nì ndacùhun stnaha‑xi‑té, vàha‑ne ò malu‑nè, te ducán nì chitu vehe rey mà nèhivì.

11 ’Daaní, nì quìhvi rey mà ndé iá vicò, te nì xini‑nè jaàn iá iin tiàa có‑ndìxí vícó nacua ndiá ìcà‑ndà na ndoo‑nda vicò nándàhà. 12 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì nècuàchìmà: “Amigo, ¿índù chuun nì yàha‑ní vicò yohó, te có‑ndìxì‑ní sìcoto nacua ndiá ìcà‑ní?” Doco nècuàchìmà, mànìcùí naxiconihí‑né nùù rey mà. 13 Dandu nì cachi rey mà xì peón xi‑ne: “Chicuhnì‑ndá ndahàsáhà nècuàchì jaàn, te dacana‑ndánè fuera ndé iín tnúú; (ndahví‑nè), vàchi yucán nduú lugar ndé yáha ga cuacu nèhivì, te càna stná nùhu‑ne”, nì cachi rey mà. 14 Pues sàhà (ejemplu yohó vàtùni cundaà ini‑nsià) ñà‑cuàhà nèhivì cánà (cundoo nùù Dios), doco sacu‑nè cunduu ana nacàxin‑ya.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà renta xi ñuu‑ndà

15 Daaní, nì caquee nècuàchì fariseu nì ndatnuhu tnahá‑né nansa cui quida‑ne, te dadaná‑né mii‑yá na cáhàn‑yà (xì nèhivì). 16 Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né itnii nèhivì nchícùn xì‑né nùù‑yá, te cutnáhâ stná iin ùì nècuàchì partidu xi Herodes, te dohó nì cacachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, ináhá‑nsî nduu‑ní iin nèhivì ndàcuisì inì‑xi, te chináhá viì‑ní nansa ndisa iá ichì váha Dios. Có‑quìhín casu‑ní nansa cachí nèhivì, te ni có‑yûhî stnâ‑ní ni‑iin‑ne. 17 Ñàyùcàndùá, cuní‑nsì cachì‑ní xì‑nsí nansa tuxí inì‑ní, ¿a vátùni sáha Dios lugar chiyàhvi‑nda renta nùù rey cahnú César, á coó?

18 Doco Jesús, sànì cundaà ini‑yà có‑xîcàn tnùhu sahnú ndisa‑ne nùù‑yá. Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―(Ndahví‑nsià, vàchi) dananí uun‑nsia vàha guá‑nsià. ¿Índù chuun cuní‑nsià quida‑nsia maña nùí? 19 Dacuní‑nsià yùhù iin dìhùn xí‑nsiá chíyàhvi‑nsia sàhà renta, cundehí.

Dandu nì sàha‑neyà dìhùn plata mà. 20 Te na ní indehè‑yáñà, dandu nì cachi‑yà:

―¿Ana dìnúù‑xí, te ana dìquívì‑xí itúú ìcà dìhùn yohó?

21 ―Divi rey cahnú César ―nì cachi‑nè.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ducán nduá, dandu nacuàha‑nsia César ñà‑ndùá icúmí‑nsiâ cuàha‑nsiàte, te cuàha stná‑nsià Dios ñà‑ndùá ndiá ìcà‑nsiá cuàha‑nsiayà ―nì cachi Jesús.

22 Dandu nèhivì mà, nì ndulocó‑nè sàhà palabra jaàn, te nì nacoo‑neyà cuàhàn‑nè.

Nansa nì cachi Jesús iá nansa natiacu‑ndà

23 Daaní, quìvì yucán nì tnàtuu itnii nècuàchì saduceu nùù‑yá, nì càhàn‑nè xì‑yá. Nècuàchì yucán, có‑xìníndísâ‑né ñà‑ìcúmí‑ndá natiacu‑ndà. Ñàyùcàndùá, dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

24 ―Maestro, ñà‑yòhó nduá nì tiaa Moisés quida‑nda: nú sànì xìhì iin tiàa, te còò déhe‑ne nì ndóo (xi ñahàdìhí‑nè), dandu icúmí ñani nsìi ma nandàhà‑né xì ñahàcuàán nì ndòo ma, áma cóó iin dèhe‑ne; dandu quida‑nda cuenta na ian dèhe nsìi ma nduú méè mà.

25 ’Pues cunaha‑ní, nì sandoo ùsà ñàní ñuu‑ndà yohó, te nì nandàhà nècuàchì primeru, doco nì xìhì‑nè, te còò déhe‑ne. Ñàyùcàndùá, nì ndòo ñahàdìhí‑nè nùù ñani‑nè nchícùn gà. 26 Daaní, divi ducán nì cuu stná xì nècuàchì ùì, nì xìhì stná‑nè, te còò stná dèhe‑ne, te nì ndòo ñahàdìhí‑nè nùù inga ñani nchícùn gà; te iin‑ni nì quida‑ne seguir ducán dècuèndè (nì xìhì stná) nècuàchì ùsà. 27 Dandu por último nì xìhì stná nècuàchì ñahà. 28 Ñàyùcàndùá, na sáà quìvì (cachí‑nsià) natiacu nsìi, ¿índù tiàa ma nacuaca xi nècuàchì ñahà mà? vàchi antes nsì‑úsà‑nè nìsa ìa xi‑ñá.

29 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Còó; có‑càchí viì‑nsiá, vàchi có‑cùndáà inì‑nsia nansa cachí tutu ìì xí Dios, ni có‑cùndáà stná inì‑nsia ñà‑càhnù‑guá poder xi‑ya. 30 Cunaha‑nsiá, na sáà quìvì natiacu nèhivì, mà nándàhà gá‑nè, vàchi nahi ángel ndoó ansivi (xinúcuáchí) nùù Dios, ducán icúmí nanduu nècuàchì nsìi. 31 Pues vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà nansa iá ndisa natiacu nsìi. Ádi sánì cahvi‑nsia nansa nì cachi Dios xì‑nsiá palabra yohó: 32 “Yùhù nduí Dios cahvi nsì‑Abraham, xì nsì‑Isaac, xì nsì‑Jacob”, cachí‑yà. (Ñàyùcàndùá, itiácú ìì nècuàchì nsìi ma), vàchi nècuàchì sànì xìhì dahuun ndisa, mà cúí cahvi gá‑nè Dios; cuisì ana itiácú càhvì xì‑yá 33 ―nì cachi Jesús. Te na ní inini nèhivì cuáhà mà ñà‑ndùá nì cachi‑yà, dandu yáha ga nì ndulocó‑nè.

Nansa nì cachi Jesús índù ley xi Dios nduú ley chicá ndiaá

34 Dandu nì xinitnùhu nècuàchì fariseu ñà‑sànì cundee‑yá nùù nècuàchì saduceu, mànìcùí nanihì tnùní ini‑nè nansa naxiconihí‑né nùù‑yá. Ñàyùcàndùá nì nataca nècuàchì fariseu mà; 35 te iin‑ne nduú nècuàchì ley xi veheñùhu, te nì tnàtuu‑ne nùù‑yá nì ndàcàtnùhù‑né iñàha nùù‑yá, a ver nansa naxiconihí‑yá. Te dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

36 ―Maestro, nùù nsidaa ñà‑ndùá nì dàndàcú Dios nùù ley xi‑ya, ¿índù‑ñá chicá ndiaá?

37 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Icúmí‑ndá cuu ini‑ndà sàhà Stoho‑ndà Dios xì nsidanicuú anima‑ndà, xì nsidanicuú voluntad xi‑nda, xì nsidanicuú stná sàxìnítnùní‑ndà. 38 Ñà‑jaàn nduá chicá ndiaá dandacú‑yá, te chicá chuun cahnú nduú stná. 39 Daaní, nacua cachí ley primeru mà, ducán cachí stná ley ùì nì dàndàcú‑yá, (vàchi dohó cacháˋ): “Nacua cuú ini‑ndà sàhà mii‑nda, ducán icúmí stná‑ndà cuu ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda”. 40 Cunaha‑nsiá divi ley jaàn nduú yohò nsidanicuú ley xi Moisés xì nsidaa gá stná palabra nì cachi profeta nìsa cahàn cuenta xi‑ya.

¿Ana divi nduú yohòtéhè Cristu?

41 Ndoó íì nècuàchì fariseu yucán, te nì cachi Jesús xì‑né:

42 ―¿Nansa cachí mii‑nsiá sàhà ana nduú Cristu? ¿Índù descendencia nduú‑yá (cahan‑nsiá)?

Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Divi David nduú yohòtéhè‑yá.

43 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Pues, nú ducán, dandu ¿índù chuun nì cachi David ñà‑stoho‑nè nduú‑yá na ní càhàn‑nè sàhà‑yá tìxi poder xi Espíritu Ìì xí Dios? Vàchi dohó nì cachi nècuàchìmà nùù tutu ìì:

44 Nì càhàn Yua‑nda Dios xì Stohì, (divi Cristu), te nì cachi‑yà: “Yohó coo‑ní ladu cuahíˋ ndè cachi sàà cundeí nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑ní, dandu cusahnú fuerte‑ní nùù‑né”.

45 Cundehè‑nsiá, nì cachi David ñà‑Stoho‑nè nduú Cristu, doco nú ducán nduú‑yá, dandu ¿índù modo cunduu stná‑yà iin descendencia xi‑ne? (Doco ñà‑ndáà nduá.) ―nì cachi Jesús.

46 Doco còò ni‑iin nèhivì nì nánîhì tnùní gà ini‑nè naxiconihí‑né nùù‑yá ni‑iin palabra. Ñàyùcàndùá, quìvì nùù‑xí cónì sáha ga‑nè valor dadavátnáhâ‑né xì‑yá.

23

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà nècuàchì fariseu xì sàhà nècuàchì ley xi veheñùhu

1 Dandu nì càhàn tu‑ya xì nèhivì cuáhà yucán, xínduu‑ne nècuàchì dacuahá‑yá, xì stná nècuàchì iníní úún. 2 Te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Nècuàchì fariseu xi nècuàchì ley xi veheñùhu, iá derechu xi‑ne chinaha‑nè ley ìì xí Moisés. 3 Ñàyùcàndùá, nsidaa ñà‑ndùá cachí‑nè, chivàha‑nsiañà. Doco màsà quídá‑nsiá nacua quidá mii‑né, còó, vàchi diín iñàha chináhá‑nè, te diín iñàha quidá‑né. Nùù mii‑né, mà úhì cachi‑nè xì nèhivì ñà‑chivàha‑ne cuàhà iñàha, doco mii‑né, có‑chîvàha‑neà. 4 Doco nèhivì, mà cúndéé ini‑nè chivàha nsihi‑ne ñà‑ndùá cachí nècuàchìmà, vàchi na iin carga vèe nduá nùù‑né, te mate úhì cunsida‑neà, doco ndacú núù‑né. Doco nècuàchì ley mà, còó; ni‑iyuhu mà ndáníhí‑néà, ni có‑dûcùn ni‑iin dìnìndàhá‑nèà.

5 ’Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑ndùá quidá nècuàchìmà, cuisì sàhà‑ñá cundehè nèhivì‑né nduá. Ndahà‑né te tnaa‑nè nuhní itni ndé ñuhú tutu ìì, doco puru itni nahnú cuní‑nè cundua (na ian vàha guá‑nè). Te divi sàhà ñà‑yùcán nduá nsidá naní stná‑nè ñà‑vico iá nùù sáhà sìcoto xi‑ne. 6 Te na sáhàn‑nè vicò, ò veheñùhu, dandu nandúcú‑nê lugar ndé chicá ndiaha cundoo‑ne. 7 Te cudíì stná ini‑nè ñà‑cásàhú tnùñuhu nèhivì xì‑né yàhvi, te cachí nèhivì xì‑né maestro.

8 ’Doco mii‑nsiá, màsà nándúcú‑nsiâ ñà‑cachi nèhivì xì‑nsiá maestro, vàchi imindaa maestru icúmí‑nsiâ, divi nduú yùhù Cristu, te iin‑ni ñaní nduú nsidaa‑nsiá. 9 Ni màsà cáchí‑nsià “padre” xì ni‑iin nèhivì ñuhìví yohó, vàchi imindaa ana nduú yua ndisa‑nsia, divi nduú mii‑yá iá ansivi. 10 Ni màsà cáchí stnàhá stná‑nsià “jefe”, vàchi imindaa jefe icúmí‑nsiâ, divi nduú yùhù Cristu. 11 Te nècuàchì cuní cunduu ana chicá idónuu, divi icúmí cunduu ana xinúcuáchí. 12 Vàchi nsidaa ana datiaá chicá ndiaá, icúmí‑nê sàà‑nè nducahan‑ne. Doco nsidaa ana ndaníhí ndáhvî xì mii‑xí, divi nduú ana chicá icúmí nìhì xì tnùñuhu.

13 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu! Te ¡ndahví stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Vàchi datiaá uun‑nsia vàha‑nsia. Cutu estorbu quidá‑nsiá nùù nèhivì cuní quìhvi ñuhìví ìì xí Dios: ni có‑quîhvi mii‑nsiá, te nèhivì cuní quìhvi, sadí‑nsià nùù‑né.

14 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Datiaá uun‑nsia vàha‑nsia. Vàchi tùha‑nsia (tnii diqui uun‑nsia ley, te) xidándiáá‑nsià vehe nècuàchì nì xìhì iì‑xí, te después sácuìta‑nsia nacuátú cuáhà‑nsiá na ian vàha guá‑nsià. Sàháyùcàndùá, iin castigu chicá fuerte icúmí‑nsiâ nìhì‑nsiá.

15 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Vàchi datiaá uun‑nsia vàha‑nsia. Ndè inicutu ñuhìví nácàhin‑nsia, te yáha stná‑nsià mar nducu‑nsiá ana dayáha‑nsia nùù religión xi‑nsia. Te nú sànì yàha‑ne, dandu sàhà (ley) xi‑nsia sáà stná‑nè nanduu‑ne ana malu, ndè ùì tantu gà más malu nanduu‑ne nùù mii‑nsiá, te sàhájàn chicá yàchì sàà‑nè andea.

16 ’¡Ndahví‑nsià! vàchi mate nahi nècuàchì cuaá nduú‑nsiá, doco cuní‑nsià dacúndéhe‑nsiá nèhivì índù iá ichì. Vàchi cachí‑nsià xì‑né ñà‑màdì obligación nduá nú ni caquín‑ndà compromisu, te chináhá‑ndá veheñùhu. Doco ñà‑ndùú compromisu ndisa nduú ñà‑chinaha‑nda oro iá veheñùhu, cachí‑nsià. 17 (¡Ndahví‑nsià!) ¿Índù chuun có‑sâà‑nsià cundaà ini‑nsià, te quidámáxìní‑nsià? ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑chicá ndiaá veheñùhu nùù oro mà? vàchi cuisì sàhà‑ñá iáˋ ini veheñùhu, ñàyùcàndùá nduá oro ìì. 18 Daaní, cachí stná‑nsià ñà‑màdì obligación ndisa nduá nú ni caquín‑ndà iin compromisu, te chináhá‑ndá mesa ìì xí Dios. Doco ñà‑ndùú compromisu ndisa nduú ñà‑chinaha‑nda promesa iá nùù mesa mà, cachí‑nsià. 19 Pues ¿índù chuun có‑sâà‑nsià cundaà inì‑nsia, te quidámáxìní guâ‑nsia? ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ chicá ndiaá mesa ìì mà nùù nsidaa promesa? Vàchi divi sàhà mesa‑mà níhì stná promesa mà ndu‑iìá. 20 Ñàyùcàndùá, nsidaa nècuàchì saquín compromisu, te chináhá‑nê mesa ìì, pues davani queámà na ian chináhá stnâ‑nè promesa iá nùù mesa mà. 21 Daaní, stná iin nècuàchì saquín compromisu, te chináhá‑nê veheñùhu, pues iin‑ni nduú stná na ian chináhá stná‑nè mii‑yá iá ini veheñùhu ma. 22 Te nècuàchì saquín compromisu, te chináhá‑nê ansivi, davani queé stná mà na ian chináhá stnâ‑nè silla ìì xí Dios, xì stná mii‑yá iá nùù silla mà.

23 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Vàchi datiaá uun‑nsia vàha‑nsia, mate túha‑nsia cuàha‑nsia diezmu xi (yùcù cuatilúhá nahi) ndua ndòò, xì anís, xì cominu. Doco ñà‑ndùú ley ìì chicá ndiaá, ni có‑quìhín casu‑nsiàñà, mate nacáníámà sàhà nansa cunihnu ndàcuisì ini‑ndà, te cundehè ndàhví stnahá stná‑ndà, xì stná ñà‑cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá. Pues ñà‑jaàn ndisa ndiá ìcà‑nsiá quida‑nsia cumplir, te ni có‑xìñùhù nacoo stná‑nsià diezmu mà. 24 Doco nahi nècuàchì cuaá cuní dacúndéhe xi inga nèhivì índù iá ichì, ducán nduú‑nsiá. Mate daxíxin‑nsia nsidaa ndutè xihí‑nsiá sàhà‑ñá màsà cócó‑nsiâ ni‑iin quisì tìì, doco iin chuun ndiaá ndisa, ni có‑ndùlócô‑nsià sàhámà. Ñàyùcàndùá, ducán queámà na ian sànì coco‑nsiá (iin quisì cahnú) na iin camellu.

25 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Pues náhà xìcà datiaá uun‑nsia vàha‑nsia, vàchi dohó iá estilu xi‑nsia na ian nacáté‑ndá iin pocillu, ò iin còhò, te cuisì yàtà‑ñá nacáté‑ndá, doco (inià, quini iáˋ. Te divi ducán iá stná) anima‑nsià, chitu stná cuàchi ñà‑xího‑nsiá cuàhà iñàha, te quidá ndévàha‑nsia. 26 ¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Cutu quidámáxìní‑nsià. Vàchi (nú icúmí‑ndá) iin pocillu ò iin cóhò, amádi primeru inià ndundoo, dandu vàtùni coo ndoo (inià xì) stná yàtà‑ñá. (Pues ducání xiñuhu ndoo stná anima‑nsià.)

27 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! Vàchi datiaá uun‑nsia vàha‑nsia, doco còó. Nahi monumentu (ndé índùxin nsìi), ducán nduú‑nsiá; vàchi cuaha‑ni iámà nú sànì ndanuu cuxán, doco inì‑xi ñuhú chitu iquì nsíi xi cuàhà ñà‑sìquini. 28 Ducán iá stná mii‑nsiá, indéhe nèhivì mii‑nsiá na ian nèhivì vàha nduú‑nsiá, doco danani uun‑nsia, vàchi anima‑nsià, chituá ñà‑có‑ndiàá.

29 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xi stná mii‑nsiá nècuàchì fariseu! vàchi datiaá uun‑nsia vàha‑nsia. Pues mii‑nsiá nduú ana quidávàha monumentu nùù ñaña xí nècuàchì profeta nìsa cahàn cuenta xi Dios sànaha, te nsidácútú stná‑nsià lugar ndé xí‑indùxin nsìi nì sanduu nèhivì vàha. 30 Dandu cachí‑nsià: “Nú ni cúndóó nsiùhù tiempu sànaha ni cuí, dandu mà cáhni‑nsí nèhivì cáhàn cuenta xi Dios nacua nì quida xìì‑ndà”. 31 Pues cunaha‑nsiá, sàhà palabra jaàn claru cachí‑nsià ñà‑mii‑nsiá nduú‑nsiá meru descendencia xi nècuàchì nì casahnì xì nèhivì xí‑yá sànaha. 32 Ñàyùcàndùá, nú yohòtéhè‑nsiá nduú nècuàchìmà, dandu mà úhì quida stná‑nsià divi nacua nì quida mii‑né.

33 ’¡Mii‑nsiá, nahi anima còò nduú anima‑nsià, nacua xìì‑nsiá sànaha ma, te ducán stná mii‑nsiá vichi! Còò ni‑iyuhu modo nansa càcu‑nsia nùù andea, vàchi icúmí‑nsiâ ndoho‑nsia. 34 Sàháyùcàndùá, icúmî techuín nèhivì càhàn xì‑nsiá, divi nècuàchì profeta, xì stná nècuàchì nchichí, xì cuàhà stná maestru. Doco ináhî mii‑nsiá, ñà‑ìcúmí‑nsiâ quida quini‑nsia xì‑né. Dava‑ne cahnì‑nsiá; te dava‑ne chituu‑nsia nchìca cruz, te dava ga‑nè cahnì cuìí‑nsià ini veheñùhu xi‑nsia, te dava ga‑nè taxi‑nsiá ñuu te ñuu. 35 Ñàyùcàndùá, fuerza icúmí mii‑nsiá nacuida‑nsia cuàchi sàhà nsidanicuú nècuàchì vàha sànì sahnì nèhivì ñuhìví yohó. Dihna Abel nì xìhì nùù nsidaa gá nècuàchì vàha, dandu iin‑ni vàxi‑nda duha dècuèndè nì xìhì stná dèhe Berequías nani Zacarías, vàchi divi (nèhivì nihnú inì‑xi nahi) mii‑nsiá nì sahnì xì nècuàchìmà na iín‑né mahì veheñùhu cahnú xì mesa ìì ndé sahmí‑né ñà‑càmánì‑ndà Dios. 36 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì nsidaa mii‑nsiá nèhivì tiempu vichi, fuerza icúmí‑nsiâ cunsida‑nsia cuàchi sàhà nsidanicuú nsìi ma.

Nansa nì sacu Jesús sàhà nèhivì ñuu Jerusalén

37 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ñuu Jerusalén! vàchi tùha‑nsia cahnì‑nsiá nècuàchì cáhàn cuenta xi Dios, vàchi na techúûn‑yánè sàà‑nè nùù‑nsiá, dandu caníyúú‑nsiânè ñà‑cui‑nè. Na cuahà guá xichi nì cunì danátáquì mii‑nsiá nùí, na ian danátácá sìùn pílù xi‑sì ñà‑nàcùñuhu quisì mà tìxi ndìxìn‑sí; doco còó, cónì cùní‑nsià. 38 Ñàyùcàndùá, icúmí lugar xi‑nsia yohó ndòo nihnia. 39 Te cachí stnáì xì‑nsiá, mà cúní gà‑nsià yùhù ndè cachi sàà quìvì cachi‑nsià xìˊ: “Ndiaha gá mii‑ní, vàchi divi ana vàxi cuenta xi Stoho‑ndà Señor nduu‑ní”.

24

Ñà‑ndùá nì cachitnùhu Jesús icúmí cuu xi veheñùhu cahnú nìsa ìa ñuu Jerusalén tiempu yucán

1 Daaní, nì quee Jesús veheñùhu cahnu‑ma cuàhàn‑yá. Te nì catnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, cuní‑nè dacuní‑nèyà nansa ndáa vehe nahnú ndoó yatni yucán. 2 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A xiní‑nsià nsidaa vehe yohó? Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, vàxi iin quìvì, dandu mà códotnahá gá ni‑iin yùù yohó. Vàchi icúmíâ caà nsìhá quida nèhivì.

Ñà‑ndùá icúmí cuu ñà‑cundaà ini‑ndà sà‑ìtúú xìnu tiempu yohó

3 Daaní, cuàhàn cuaán‑yá xì‑né ndè yucù Olivo, te nì catnàtuu nècuàchì dacuahá‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Cachì‑ní xì‑nsí ¿índù quìvì cuu nsidaa ñà‑nì cachì‑ní jaàn? ¿Índù milagru coo ñà‑cundaà ini‑nsì ñà‑sà‑ìtúú naxicocuíìn‑ní, te xìnu tiempu yohó?

4 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuidadu cundoo‑nsia ñà‑màsà dándáhvî ni‑iin nèhivì mii‑nsiá. 5 Vàchi cuàhà ana icúmí quixi dananí uun‑tè nduú‑te yùhù, te cachi iin iin‑tè xì nèhivì ñà‑Cristu nduú‑te. Te sàhájàn cuàhà nèhivì nìhì‑té dandahví‑te. 6 Daaní, icúmí cunitnùhu stná‑nsià iá cuàhà guerra yohó te yucán. Doco màsà yúhî‑nsià, vàchi fuerza icúmí coo ducán. Doco tàñáha ga sàà xìnu tiempu yohó cunduamà: iá gà ñà‑vàxi cuu. 7 Vàchi ñuu xì ñuu icúmíâ nàá stnahá. Te cuàhà rey icúmí‑tê dandacú‑te ñà‑coo guerra xì inga ñuu. Te icúmí coo stná tnama, te caca cuàhà stná cuèhè dana. Te yohó te yucán ñuhìví icúmí tnàa stná. 8 Doco ñà‑jaàn làcà cuàhàn quesaha tnùndoho nduá.

9 ’Daaní, tiempu yucán icúmí nèhivì tnii‑ne mii‑nsiá, te quida quini‑ne xì‑nsiá. Te dava‑nsia icúmí‑nê cahnì‑né. Vàchi sàhà yùhù icúmí nsidaa nèhivì cuni ùhì‑nè mii‑nsiá. 10 Te cuàhà‑né cuàhàn stná‑nè nacuaà‑né Dios. Ni mà cuíñúhú gâ stnâ‑nè ñanìtnaha‑ne; mà úhì cahin‑nè ñanìtnaha‑ne nùù tè‑xídandacú. 11 Daaní, icúmí ndecoyo cuàhà stná tètnùhù. Cuenta xi Dios cáhàn‑te, cachì‑te, te mà úhì nìhì‑té dandahví‑te cuàhà nèhivì. 12 Te ñà‑cuàhà guá cuàchi icúmí coo ñuhìví, ñàyùcàndùá mà cúú stnahá gá ini nèhivì sàhà‑né. 13 Doco nèhivì iin‑ni cunihnu vàha inì‑xi dècuèndè xìnu tiempu, icúmí‑nê càcu‑ne. 14 Te tiempu ma icúmí cuìtià stná razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Dios; inicutu ñuhìví icúmíâ cuìtià, te cunitnùhu nèhivì ndoó nsidaa ñuu. Dandísá, ñà‑sànì sàà quìvì xìnu tiempu yohó cundua.

15 ’Sànaha nì cachitnùhu Daniel iin palabra xi Dios sàhà nansa icúmí coo iin figura dana có‑xìñùhù dahuun‑ya. Cunaha‑nsiá, quìvì cuni‑nsià sànì sàcuììn figura mà ini lugar chicá ìì, (dandu seña cundua). Te vichi xiñuhu cundaà ini nsidaa ana càhvì‑xì tutu yohó. 16 Te na sáà quìvì yucán, dandu ni cunúdèhé nsidaa nèhivì ndoó ladu Judea yohó, te cùhùn‑nè yucù. 17 Te nú ndoó nèhivì quetátú dìnìvèhé‑xi, dandu yàchì ni nuú‑né, te cunudèhé stná‑nè; doco màsà (nánsìhvi‑ne) vehe nsiquihin‑ne ñà‑ndùá icúmí‑nê. Còó. 18 Te nú ndoó‑né nùù ìtú, dandu màsà nándúcú‑nê ni cotón‑nè. 19 Te ¡ndahví stná nècuàchì ñahà cuhí cuàhàn tùinuù méè‑xi quìvì yucán! Te ¡ndahví stná nècuàchì icúmí xí mêè chichi! 20 Te càcàn tàhvì stná‑nsià nùù Dios ñà‑màsà cúvìxin tiempu cunudèhé‑nsià mà, te màsà cúndúú stnâ iin quìvì descansu. 21 Vàchi quìvì yucán yáha ga icúmí nèhivì ndoho‑ne. Còò gá tnùndoho chicá cahnú ni ía ndè quìvì nì cuyucun ñuhìví xì ndéˋ quìvì coamà; te ni quìvì después, mà sáà coo ga tnùndoho ndudava xi ñà‑jaàn. 22 Te nú màsà cúndéhe ndahví Dios, te dacúxíó yáchì‑yà tnùndoho ma, dandu ndutu nsihí nèhivì ñuhìví nì cùí. Doco sàhà nèhivì xí‑yá sànì nacàxin‑ya, ñàyùcàndùá chicá yàchì icúmí‑yâ dacúxíó‑yá tnùndoho ma.

23 ’Quìvì yucán màsà cúníndísâ‑nsiá yuhù nèhivì cachí xì‑nsiá: “Cundehè‑nsiá, yohó iá ana nduú Cristu”, te ò nú cachí‑nè: “Cundehè‑nsiá, yucán iá‑yà”. 24 Vàchi icúmí quixi cuàhà tètnùhù, te iin iin‑tè cachì‑te ñà‑divi Cristu nduú‑te. Te tiempu‑mà quixi stná cuàhà ana dananí uun cáhàn cuenta xi Dios. Ndè quida stná‑te cuàhà milagru fuerte ñà‑ndulocó nèhivì, áma níhì‑te dandahví‑te nèhivì nì nacàxin‑ya cahan‑té; doco mà cúí. 25 Cunaha‑nsiá, sànì cachitnùhi xì‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá icúmí cuu. 26 Ñàyùcàndùá, nú cachí nèhivì xì‑nsiá: “Yucán iá‑yà yucù”, màsà cúhùn‑nsià yucán. Te ò nú ni cachí stnâ‑nè: “Ini vehe yohó iá‑yà”, màsà cúníndísâ‑nsiá. 27 Vàchi na ian tása, te xiní nèhivì natnúù fuerte ndè iin ladu ansivi xi ndéˋ inga ladúà, ducán icúmí (natùi vate) stná yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví quìvì naxicocuíìn. 28 (Doco nèhivì malu, ducán icúmí cuu xi‑né nahi dichu cachí:) “Ndé indúhu ñà‑ndùá nì xìhì, yucán icúmí nataca stná longo”.

Nansa icúmí coo quìvì naxicocuíìn Jesús

29 ’Nú sànì yàha tiempu tnùndoho ma, dandu mà cúnchíi gá ni orá ni yoo. Te sìnsìví itándiaa ansivi, icúmí‑sî còyo nihni‑sì nùù ñuhìví. Te sìtnúù nahnú, icúmí stnâ‑si ndacùchí ndee‑sí. 30 Dandu después icúmí natùi seña ansivi (ñà‑cundaà ini‑nsià sà‑ìá naxicocuíìn) yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. Dandu nèhivì nsidaa ñuu, icúmí‑nê cuacu‑ne na cundehè‑né mànui mahì vìcò xì poder cahnú xí, te ndiaha gá coo inicutu ndé mànui. 31 Dandu icúmí sivi stná corneta, te techuín ángel xi cùhùn‑nè inicutu ñuhìví ñà‑danátácá‑nè ana nduú nèhivì sànì nacàxin, mate lugar chicá xica ñuhìví ni cúndóó‑né.

32 ’Vichi cuàhìn nacani iin ejemplu sàhà nù‑higu sàhà‑ñá cundaà ini‑nsià. Nú sànì ndunsidi‑nú, te nì quesaha naná ditù yuté‑nu, dandu ñà‑yùcàn cùndáà ini‑ndà sà‑ìtúú tiempu ihni. 33 Te divi ducání stná xì ñà‑ndùá icúmí cuu; quìvì cuni‑nsià cuú ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá, dandu vàtùni cundaà stná inì‑nsia ñà‑sà‑ìtúú tiempu naxicocuíìn ndùá; sà‑ìtúú nihni. 34 Cunaha‑nsiá, mà sáà cui nsihi nèhivì itiácú vichi dècuèndè cachi sànì cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá. 35 Cunaha‑nsiá, icúmí sàà ansivi xi ñuhìví ndañuhá, doco palabra nì cachi yùhù, còó, mà nunca sàà ndañuhá.

36-37 ’Doco ni quìvì, te ni hora naxicocuíìn, ni‑iin nèhivì có‑ìnáhá‑nê. Ni ángel ndoó ansivi, có‑ìnáhá stnâ‑nè; ni yùhù ana nduú Dèhemanì Dios, có‑ìnáhá stnâì, cuisì Yuamánìˊ Dios ináhá. Vàchi nacua nì cuu tiempu xi Noé, ducán icúmí cuu stná na sáà meru quìvì naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. 38 Vàchi na táñâha ga cuun dàvì dàhvi ñuhìví, dandu (ndoó cuéyàà nèhivì ñuhìví), xixí‑né, xihí‑né, nándàhà‑né; te ducán nìsa quida‑ne dècuèndè nì sàà quìvì nì quìhvi Noé ini barcu cahnú. 39 Te ni cónì sáà mànìhì tnùní ini nèhivì mà dècuèndè nì quixi dàvì, te nì càhà nsihi‑ne. Te divi ducán icúmí coo stná tiempu naxicocuíìn yùhù. 40 Ndé ndoó ùì nèhivì nùù ìtú, icúmí iin‑ne cuxio‑ne, te iin‑ne ndòo. 41 Te ndé ndoó ùì nècuàchì ñahà cutnáhâ nchicó, iin‑ne cuxio, te inga‑nè ndòo.

42 ’Ñàyùcàndùá, cundoo tùha‑nsia, vàchi có‑ìnáhá‑nsiâ índù quìvì icúmí naxicocuíìn yùhù ana nduú Stoho‑nsià Señor. 43 Doco nsinuu inì‑nsia nansa quidá iin stoho vehe: nú sànì xinitnùhu‑ne índù hora quixi tècuìhnà ñuú, dandu cundiatu tùha‑ne; mà cuáha‑ne quìhvi‑tè nì cùí. 44 Ñàyùcàndùá, stná mii‑nsiá, nicanicuahàn cundoo tùha‑nsia, vàchi iin quìvì có‑nìhnú ini‑nsià, divi quìvì jaàn icúmî naxicocuíìn.

Ejemplu sàhà peón xíndiaa xì vehe lamú cuàhàn xìcà

45 ’¿Ana tuxí inì‑nsia nduú nahi peón nùù ejemplu yohó? Nì ìa iin peón tùha quida viì; nicanicuahàn quidá sahnú‑te. Ñàyùcàndùá, nì nìhì‑té chuun nùù lamú xi‑tè ñà‑dandacú‑te nùù peón dava ga, te dasàn stná‑te ñà‑cutiacu nsidaa gá peón mà quìvì xiñuhá. Dandu cuàhàn xìcà lamú mà. 46 Pues nansicáhán peón dandacu‑ma nú iin‑ni ni quidá víi‑té dècuèndè nsiaa lamú xi‑tè. 47 Vàchi cunaha‑nsiá, icúmí nècuàchìmà cuàha‑nète chuun chicá ndiaá ñà‑dandacú‑te sàhà nsidanicuú ñà‑cuìcà‑né. 48 Doco nú peón malu nduú‑te, dandu quesaha‑té nacání chicuéhè inì‑te, te cachì‑te: “Còó, cucueè‑va lamú xi, dandu nsiaa‑nè”. 49 Dandu quesaha‑té cahnì cuìí‑te peón dava ga mà, te cuisì‑ní ñà‑cuxi‑tè, coho‑tè, xìni‑tè cunì‑te. 50 Pues nú ducán ni quidá‑te, dandu iin quìvì có‑nìhnú inì‑te nsiaa lamú. 51 Dandu nìhì‑té iin castigu cahnú sàstnùhù, te sàhámà cuacu ndee‑té, te càna fuerte nùhu‑tè, vàchi ducán icúmí ndoho nsidaa nèhivì dananí úún vàha inì‑xi.

25

Ejemplu sàhà ùxìn ñahà cuàchì nduú nahi madrina

1 ’Ducán iá ley xi ñuhìví ìì xí Dios na ian nì cuu xi ùxìn ñahà cuàchì cuàhàn ndé cundiatuà quesaa noviu (xì novia), te iin iàn nihá lámpara xi‑ñà. 2-4 Ùhùn‑ña, listu‑ña, nihí‑ña sìquìi ndutè xíxìn cuàhàn xì lámpara. Doco inga ùhùn‑ña, cónì nácání inìa, ñàyùcàndùá còò ndúte xíxìn nìsá níhí‑ña cúhùn. 5 Daaní, sàhà‑ñá nì cuee guá ana nándàhà, ñàyùcàndùá nì tnii vàhná nsì‑úxìn‑ña nì quìdìa. 6 Te nahi dava ñùu, dandu nì tiacu ndáhì iin nèhivì, cachí‑nè: “¡Cunaha‑nsiá, sàmàndixi noviu! ¡Naha‑nsià casàhú‑nsià xì‑né!” 7 Ñàyùcàndùá, nì ndacuìta nsidaa ñahà cuàchì mà nì nacuicùn‑ñá lámpara xi‑ñà. 8 Dandu ñahà cuàchì mà‑túha nacani inì‑xi, nì cachà xi ñahà cuàchì listu mà: “Taxi toó sacu‑nsià chii ndutè xíxìn xi‑nsia nùù‑nsí, vàchi meru cuàhàn ndàhvà lámpara xi‑nsi”. 9 Doco nì cachi compañeru‑ña ma: “Còó, vàchi vihini mà sáà‑té sàhà nsidaa‑nda; chicá vàha cuahán‑nsià cuiin‑nsiàte ndé cûyàhvi‑tè, dandu cucumi‑nsiáte”. 10 (Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑ña cuiin‑ñà.) Te na sánì yàha‑ñà cuàhàn‑ña, dandu nì nsiaa noviu, te nì cayàha nècuàchì ndiatu‑ma ndé iá vicò, te nì nandiadi yehè. 11 Daaní, después nì nsiaa tu ùhùn ñahà cuàchì nì sàhàn mà, te nì càhàn‑ña yehè, cachí‑ña: “¡Señor! ¡Señor! ¡Nacuna sacù‑ní yehè!” 12 Doco nì naxiconihí nècuàchì nduú noviu mà, cachí‑nè: “Yùhù, de plano, có‑ìnáhî ana nduú‑nsiá”. 13 (Ducán nì cuu xi ñahà cuàchì mà. Ñàyùcàndùá cachí stnáì xì mii‑nsiá:) ni cúníhnú vàha ini‑nsià, vàchi có‑ìnáhá‑nsiâ índù quìvì, te ni índù hora naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví.

Ejemplu sàhà lamú nì dasàn tòó xì dìhùn nùù peón‑xi, áma níhì‑té nsida cuahà‑téâ

14 ’Ducán iá stná ley xi ñuhìví ìì xí Dios nacua nì quida iin lamú na cuáhàn‑nè quee‑ne cùhùn‑nè inga ñuu; nì cana‑ne nsidaa peón xi‑ne, te nì dasàn tòó‑né ñà‑cuìcà‑né nùù‑té. 15 Iin‑tè nì nìhì ùhùn mil dìhùn plata; ingà‑te nì nìhì ùì mil, te inga stná‑te nì nìhì iin mil‑ni, según nansa tiacu ini iin iin‑tè, ducán nì nìhì‑té. Dandu nì quihin lamú mà ichì cuàhàn‑nè.

16 ’Daaní, peón nì nìhì ùhùn mil mà, nì quesaha‑té nì quida‑tè negociu xì dìhùn mà, te nì nìhì‑té nì nandua inga ùhùn mil. 17 Te ducán nì quida stná peón nì nìhì ùì mil, nì sàà nì nàcùnduu stná inga ùì mil. 18 Doco tè‑nì nìhì iin mil‑ni, nì sate‑tè tìxi ñuhù, te nì sùxin‑tèá. 19 Daaní, na sánì yàha caní tiempu, dandu nì nsiaa lamú mà, te nì natnii‑ne cuenta ñà‑cundaà ini‑nè nansa nì quida iin iin peón xi‑ne. 20 Te nì tnàtuu peón nì nìhì ùhùn mil, nì nacuàha‑tènéà xì stná inga ùhùn mil, te nì cachì‑te: “Señor, ùhùn mil nì nacoo‑ní nùí, te vichi yohó iá gà stná inga ùhùn mil nì quide ganar”. 21 Ñàyùcàndùá, nì cachi lamú mà xì peón mà: “Vàtùni nì quida‑ní. Peón vàha nduu‑ní. Sànì quida viì‑ní mate chuun cuatilúhá nì sandua. Ñàyùcàndùá, icúmî cuàhi mii‑ní ñà‑dandacu‑ní nùù cuàhà chuun nahnú. Yàha‑ní yohó, cundoo‑nda cudiì ini‑ndà”.

22 ’Daaní, nì tnàtuu peón nì nìhì ùì mil, te nì nacuàha‑tènéà xì stná inga ùì mil, te nì cachì‑te: “Señor, ùì mil nì nacoo‑ní nùí, doco cunaha‑ní, yohó iá gà stná inga ùì mil nì quide ganar”. 23 Dandu nì cachi lamú mà: “Vàtùni nì quida stná mii‑ní. Peón vàha nduú stná‑ní. Sànì quida viì‑ní mate chuun cuatilúhá nì sandua. Ñàyùcàndùá, icúmî cuàhi mii‑ní ñà‑dandacu‑ní nùù cuàhà chuun nahnú. Yàha‑ní yohó, cundoo‑nda cudiì ini‑ndà”.

24 ’Dandu nì tnàtuu stná peón nì nìhì iin mil‑ni ma, te nì cachì‑te xi lamú mà: “Yùhù ináhî mii‑ní ñà‑dana gà‑ní; mà úhì quihin‑ní cosecha ndé có‑xìtù‑ní, te mà úhì quindiaà‑ní iñàha mate cónì quìdà‑níà. 25 Ñàyùcàndùá, nì yùhîˋ, te nì sùxin dìhùn xí‑nî tìxi ñuhù. Yohó iáˋ; naquihin‑níà”. 26 Dandu nì cachi lamú mà xì‑té: “¡Peón malu nduu‑yó! ¡Dusan‑yó! Nú sà‑ìnáhú ñà‑quìndiáì cosecha ndé có‑xìtuí, te xidándiáì iñàha ndé cô‑quìdáchúîn, 27 pues, nú ducán, dandu ndiá ìcò cuàhu nècuàchì bancu dìhùn xí, dandu quìvì nsiaì vàtùni nìhì stnáì dìquìá nì cùí”, nì cachi lamú mà. 28 Dandu (nì càhàn stná‑nè) xì peón itá yucán, cachí‑nè: “Quindiaa‑nsià mil dìhùn jaàn nùù tè‑yòhó, te cuàha‑nsia nècuàchì sà‑ìcúmí ùxìn mil. 29 Vàchi nècuàchì sà‑ìcúmí algu vichi, icúmí‑nê nìhì gá‑nè más, dandu vihi gá cucumi‑né; doco ana có‑ìcúmí vichi, icúmí cuxio nsihi nsidaa iyuhu gá ñà‑ìcúmí‑nê. 30 Cunaha‑nsiá, còò chuun peón yohó. Ñàyùcàndùá, dandiachi‑nsiáte fuera ndé iín tnúú ndúchí, te yucán icúmí‑tê cuacu ndee‑té, te càna fuerte stná nùhu‑tè”.

Nansa coo juiciu xi nsidaa ñuu ñuhìví

31 ’Ndiaha gá coo quìvì naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. Quìvì naxicocuíìn icúmî cutnahá stnáì xì nsidaa ángel ìì xí quixi. Dandu nàcòi nùù silla ndiaha xí (ndé cùsáhnuî), 32 te (cani) nèhivì nsidanicuú ñuu ñà‑nataca‑nè nùí. Dandu icúmî tavà cuàín nèhivì (vàha nùù nèhivì malu) na quidá pastor na nácàxin‑ne quisì xí‑né, iladu ndoó riì, te inga ladu ndoó sìmbee. 33 Ladu cuahíˋ icúmí màcuìta (nèhivì vàha na ian nduú‑né) riì, te ladu ìtníˋ icúmí màcuìta (nèhivì malu na ian nduú‑né) sìmbee. 34 Dandu (yùhù) ana cusáhnû, icúmî cachì xì nèhivì ladu cuahíˋ: “Naha‑nsià, cundoo‑nsia ñuhìví ìì xí Yuamánìˊ, vàchi dècuèndè tiempu nì cuyucun ñuhìví sànì chitnùní ini‑yà cundiatú anima‑nsià ducán. 35 Vàchi na ní xìhì güéˋ doco, nì dàcùxí‑nsiá yùhù; te na ní xìhì stnáì tècuìí, nì dàcútâhvì‑nsiá yùhù chii‑té. Daaní, na ní xìcanuu ndahví stnâì, dandu nì dàyáha‑nsia yùhù vehe‑nsia. 36 Còò dúhnùí, doco nì taxi‑nsia ñà‑nì sàcùndixi. Nì cuhi stnáì, te nì nàcòtò‑nsià yùhù. Te na ní sandiadì vehecàa, nì sàà stná‑nsià visita yucán”. 37 Dandu nsidaa nèhivì vàha yucán, icúmí‑nê cachi‑nè xìˊ: “Stoho‑nsì Señor, (cónì cùndáà ini‑nsì nì chindee‑nsí mii‑ní ducán). ¿Índù nì xini‑nsì mii‑ní ñà‑xíhì‑ní doco, te nì dàcùxí‑nsí mii‑ní, te ò xíhì‑ní tècuìí, te nì taxi‑nsi tècuìí nì xihi‑ní? 38 ¿Índù nì xini‑nsì xicánúú ndahví‑nî, te nì dàyáha‑nsi mii‑ní vehe? Ni‑iin xichi cónì xìní‑nsì ñà‑còò dúhnù‑ní, te nì sàha‑nsi mii‑ní ñà‑nì sàcùndixi‑ní. 39 Ni có‑ìnáhá stnâ‑nsì nì cuhì‑ní, ò ní sandiadì‑ní, te nì sàà‑nsì visita ndé iá‑nî”. 40 Dandu yùhù ana cusáhnû, icúmî cachì xì nècuàchìmà: “Cunaha‑nsiá, nahi ñanì xínduu nèhivì itá yohó. Ñàyùcàndùá na cada nì quida‑nsia favor sàhà iin‑ne, mate nduú‑né iin ana chicá cahíchì ini nèhivì, doco davani queámà na ian nì quida stná‑nsià favor xì yùhù”.

41 ’Daaní icúmî càhàn stnáì xì nèhivì itá ladu itníˋ, te cachì xì‑né: “¡Cuxio‑nsia nùí! Còò cá nansa càcu‑nsia. Cuahán‑nsià ndé iá ñuhu xíxìn nicanicuahàn, divi lugar nì quidayucun Dios ñà‑coo ñà‑malu xì nsidaa ángel (malu) xi‑sì. 42 Vàchi yùhù, na ní xìhì doco, nì xidahan‑nsiá ñà‑cuxi. Nì xìhì stnáì tècuìí, te ni‑iyuhu‑té cónì sáha‑nsia yùhù cohi. 43 Xicánúú ndahví stnâì, doco cónì dàyáha‑nsia yùhù vehe‑nsia; còò dúhnùí, doco còò ni‑iin sìcoto nì sáha‑nsia yùhù. Nì cuhi vàhi, te nì sandiadi stnáì, doco cónì sáà‑nsià nàcòtò‑nsia yùhù”. 44 Dandu nèhivì mà, icúmí‑nê cachi‑nè xìˊ: “Señor, mà nunca nì xìní‑nsì mii‑ní na xíhì‑ní doco, ò xíhì‑ní tècuìí, ò xìcánúú ndahví‑nî, ò còò sícoto vàha xi‑ní, ò cùhí‑nî, ò ndiàdí‑nî. ¿Índù nì xinì‑ní nsiùhù nì xidahan‑nsí nsidaámà nùù‑ní?” 45 Dandu yùhù, icúmî cachì xì‑né: “Cunaha‑nsiá, ñà‑cónì chíndéé‑nsiâ nèhivì ndahví yohó, ñàyùcàndùá davani queámà na ian sànì cahíchì stná inì‑nsia yùhù”. (Ñà‑jaàn nduá icúmî cachì xì nècuàchì malu mà.) 46 Ñàyùcàndùá icúmí nsidaa‑né yàha‑ne ndé ndoho‑ne nicanicuahàn. Doco nèhivì vàha, còó. Vida ndiaha nicanicuahàn icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né ―nì cachi Jesús.

26

Nansa nì ndatnuhu tnahá nèhivì, nandúcú‑nê nansa tnii‑ne Jesús

1 Daaní, nì nsihi nì nacani Jesús nsidaa ñà‑jaàn xì nècuàchì dacuahá‑yá, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

2 ―Sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑tìxi ùì quìvì icúmí nacava vicò pascua, dandu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi ndahà nèhivì, te cahnì‑né yùhù nchìca cruz.

3 Daaní, nì nataca dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì sahnú dandacú ñuu yucán, nì sàà nsidaa‑né patiu vehe cahnú dùtù chicá cusáhnû nani Caifás. 4 Te nì ndatnuhu tnahá‑né nansa tnii dèhé‑nè Jesús, te cahnì‑néyà. 5 Te nì cachi stná‑nè:

―Chicá vàha màdì mahì vicò tnii‑nda nècuàchìmà, vàchi nú ducán, dandu vihini nacuidà nèhivì.

Nansa nì sòdò iin nècuàchì ñahà ndutè tnàmì itnu dìnì Jesús

6 Iá‑yà vehe iin nècuàchì ñuu Betania nani Simón. Nècuàchìmà nduú iin nèhivì nì sandoho cuèhè lepra antes. 7 Te yucán nì sàà stná iin nècuàchì ñahà, nihí‑né iin quìdi iá dùcùn‑xí. Yùù nì cuyucàn, te ñuhú ndutè tnàmì ndiaá sàstnùhù. Te divi ndutè mà nì sòdò‑nè itnu dìnì Jesús na iá‑yà xixí‑yá. 8 Doco na ní xini nècuàchì dacuahá‑yá, nì cuduchi ini‑nè, cachí‑nè (iin‑ne xì inga‑nè):

―¿Índù chuun nì sate uun‑ne ndutè jaàn? 9 Chicá vàha dicò‑néte ni cuí, dandu tùi cuàhà dìhùn dasàn‑ndà nùù nècuàchì ndahví.

10 Doco Jesús, ináhá‑yâ nansa cachí‑nè, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun cánàhá‑nsià xì nècuàchì jaàn? Vàchi iin ñà‑vàha nduá quidá‑né xìˊ. 11 Vàchi nècuàchì ndahví, nicanicuahàn ndoó‑né xì‑nsiá; doco yùhù, còó, sacù‑ni quìvì iéˋ xì‑nsiá. 12 Cunaha‑nsiá, ñà‑nì sòdò nècuàchì yohó ndutè tnàmì dìní, divi sàhà‑ñá cutatna cuerpu yùhù na ndúxan nduá. 13 Te ñà‑ndáà nduá yohó cachítnùhi xì‑nsiá: nsidanicuú ñuu ndé icúmí sàà razón ndiaha xí Dios inicutu ñuhìví, yucán icúmí sàà stná palabra sàhà ñà‑vàha nì quida nècuàchì ñahà yohó, te ducán mà nunca sàà nèhivì ñuhìví nandòdó‑né nècuàchìmà.

Nansa nì saquin Judas compromisu cahin‑nè Jesús nùù nècuàchì xídandacú

14 Nùù ùxìn ùì compañeru Jesús, iin‑ne nani Judas Iscariote. Pues divi nècuàchìmà nì sàhàn nùù dùtù xícusahnú, 15 te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―¿Nadaa cuàha‑nsia yùhù, te quide Jesús entregar nùù‑nsiá?

Dandu nì sàha dùtù mà‑né òcò ùxìn dìhùn plata. 16 Ñàyùcàndùá, dècuèndè quìvì yucán nì quesaha Judas mà nandúcú‑nê índù tiempu chicá mà úhì dayáha‑ne Jesús nùù ndahà nècuàchìmà.

Nansa nì cutnahá Jesús xì compañeru‑yà nì xixi‑ya Cena ìì

17 Daaní, nì sàà tu quìvì primeru xi vicò xixí‑né pan có‑ndùtáchí. Te nì tnàtuu nèhivì dacuahá‑yá nùù‑yá, cachí‑nè:

―¿Índù divi cuní‑nî cùhùn‑nsì quidayucun‑nsì ñà‑cuxi‑nda comida vicò pascua?

18 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià ini ñuu ndè vehe iin tal nèhivì, te cachi‑nsià xì‑né ñà‑càchí maestru sà‑ìtúú meru quìvì xí‑yá, ñàyùcàndùá vehe mii‑ní icúmí‑yâ chivàha‑ya vicò pascua, mii‑yá xì nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá. Ducán cachi‑nsià xì‑né ―nì cachi Jesús.

19 Ñàyùcàndùá, ducán nì quida nècuàchì dacuahá‑yá nacua nì sàcùnaha‑né nùù‑yá, nì nsidayucun‑nè comida pascua. 20-21 Daaní, na ní cuaà, dandu (nì sàà stná) mii‑yá yucán, te nì sàcòo‑ya nùù mesa xì nsì‑úxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá. Te na iá‑yà xixí‑yá, dandu nì cachi‑yà (xì‑né):

―Cunaha‑nsiá, iá iin‑nsia cuàhàn cahin xìˊ.

22 Dandu nsidaa nècuàchìmà, nì nàcùndoo‑ne tnùnsí ini, te nì cachi iin iin‑ne xì‑yá:

―¿A víhíní yùhù, Señor mío?

23 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Iin mii‑nsiá nècuàchì iin‑ni xixi‑xi‑nda nùù còhò yohó nduú ana icúmí cahin xìˊ. 24 Vàchi ñà‑ndáà ndùá, icúmí cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu nùù tutu ìì ñà‑ìcúmí cui yùhù ana nduú Tnahá Nèhivì Ñuhìví. Doco tiàa cuàhàn cahin xìˊ, ¡ndahví‑nè! Chicá vàha màsà túinuù‑né ñuhìví nì cùí ―nì cachi‑yà.

25 Dandu nì càhàn Judas, divi tiàa cuàhàn quida xi‑yá entregar, te nì cachi‑nè:

―Maestro, ¿a víhíní yùhù nduí?

Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Ducán nduá nacua nì cachì‑ní.

26 Na meru xixí nsidaa‑né, nì tnii‑ya iin pan, te nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá. Dandu nì dàcuàchí‑yáñà, te nì dasàn‑yá nùù nècuàchì dacuahá‑yá yucán, te nì cachi‑yà:

―Cuxi‑nsia, vàchi pan yohó, nahi iquìcúñú yùhù nduá.

27 Dandu nì tnii stná‑yà pocillu, nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá, te nì sàha‑yanè, cachí‑yà:

―Nsidaa‑nsiá coho‑nsia chichii ndutè yòhó. 28 Vàchi nahi nìì mií nduú‑te. Te cunaha‑nsiá, sàhà nììˊ icúmî nacoi iin ichì sàà cunchicùn nèhivì, vàchi nú sànì xìtià nìí, dandu sàhájàn icúmí ndutu cuàchi cuàhà‑né. 29 Te vichi, mà cóhó guéˋ ndutè sì‑uva yohó ndè cachi sàà coho saa‑túì‑te xi‑nsiá quìvì cusahnú Yuamánìˊ inicutu ñuhìví yohó.

Nansa nì cachi Jesús sà‑ìnáhá‑yâ icúmí Pedro nacuaà‑néyà

30 Daaní, na ní nsihi nì xito nsidaa‑né iin alabanza, dandu nì quee‑ne cuàhàn‑nè xì‑yá ndè yucù Olivo. 31 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñuú vichi, icúmí nsidaa‑nsiá nacoo nihni‑nsia yùhù; vàchi ducán cachí nùù tutu ìì: “Cuàhìn dacúxíóé pastor, dandu cuìtià nihni riì”, cacháˋ. 32 Doco nú sànì natiacuì, dandu icúmî codònùí nùù‑nsiá nùhù ndè ladu Galilea.

33 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Mate ni sáà nsidaa nèhivì nacoo nihni‑ne mii‑ní, doco yùhù, còó, mà nunca.

34 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑ní, divi ñuú vichi icúmí‑nî nacuaà‑ní yùhù. Tàñáha ga coto lehe sinduhá, te sànì nacuaà‑ní yùhù ùnì xichi.

35 Doco nì cachi‑nè xì‑yá:

―Còó, mate ni cahní‑nèndó, doco mà nunca sàì nacuaìˊ mii‑ní ―nì cachi‑nè. Te divi ducání nì cachi gà stná nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá.

Nansa nì sàà Jesús huerta nani Getsemaní, te nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Yuamánì‑yá

36 Dandu nì sàà‑yà xì‑né ndè iin xaan nani Getsemaní. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Yohó ndòo‑nsia, vàchi yùhù cuahìn chicá nùù‑xí càcàn tàhví nùù Dios.

37 Dandu nì saca‑ya Pedro xì ùì ñàní dèhe Zebedeo, cuàhàn‑yà xì‑né. Te nì nàcòo cuahà‑yá tnùnsí ini; nì quesaha‑yá yáha ga nacání cuáhà ini‑yà. 38 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Yáha ga iéˋ tnùnsí ini, na ian cuníà cahnì dáhúán yùhù. Ñàyùcàndùá, yohó ni ndóo‑nsia, te cunchito tùha‑nsia.

39 Dandu cuàhàn‑yà chicá nùù‑xí, nì sàcùnduhù ndèé‑yá, te nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Yuamánì‑yá, cachí‑yà:

―Yuamánìˊ, xícàn tàhví nùù‑ní, áma dácúxíó‑nî (tnùndoho icúmî yàhi), vàchi nahi (ñà‑úà ñuhú iin) taza nduá nùí. Doco màdì ñá‑ndùá cuní yùhù ni cúndúá; còó, ñà‑ndùá cuní mii‑ní.

40 Dandu nì naxicocuíìn‑yà vàxi‑ya ndé nì ndòo nècuàchì dacuahá‑yá, te nì xini‑yà sàquídì‑nè. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì Pedro:

―¿Áma cúí cunchito stná‑nsià xì yùhù siquiera iin hora‑ni? 41 Cundoo tùha‑nsia, te càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhá màsà dándáhvî ñà‑malu mii‑nsiá, vàchi mate iá voluntad xi‑nsia, doco iyuhu gá valor icúmí cuerpu‑nsià ñà‑quidandee inì‑nsia.

42 Daaní, tucu tu cuàhàn‑yà càcàn tàhvì‑yá nùù Dios, te nì cachi‑yà:

―Yuamánìˊ, nú icúmî yàhi tnùndoho fuerte, te mà cúí cuxioa, dandu ducanicoó nacua cuní mii‑ní.

43 Dandu vàxi tu‑ya (ndé ndoó nècuàchìmà), te nì xini‑yà tucu tu quídì‑nè, vàchi sádì vàhná‑nè. 44 Dandu nì nacoo‑yanè inga tu, te cuàhàn‑yà ñà‑únì, te davani nì xìcàn tàhvì‑yá (nahi antes). 45 Dandu nì naxicocuíìn‑yà, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cùdù cuéyàà‑nsià, te quetatu‑nsià vichi, vàchi sà‑ìá. Sànì sàà meru hora xi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, divi hora icúmî yàhi ndahà nèhivì cuáchi. 46 Ndacuìta‑nsia, cúhùn‑ndà, vàchi sà‑ìtúú quesaa ana cuàhàn cahin xìˊ.

Nansa nì tnii‑tè Jesús, te nì suhnì‑teyá

47 Daaní, cáhàn ìì‑yá xì nècuàchìmà, te nì quesaa Judas, divi tiàa nìsa cutnaha‑xi ùxìn iin ga nècuàchì dacuahá‑yá, te ndacá stná‑nè cuàhà gá tiàa xínihi xi espada xì garroti. Cuenta xi dùtù xícusahnú vàxi‑tè, xì cuenta xi stná nècuàchì xídandacú nùù ñuu mà. 48 Te sànì ndatnuhu Judas xì nsidaa ana ndacá‑némà ñà‑coo iin seña ana tnii‑tè, divi ana chìtú‑nè cunduu meru ana tnìì cúhùn presu. 49 Ñàyùcàndùá, nì tnàtuu Judas ndé iín Jesús, te vichi vichi nì casàhú‑nè xì‑yá, cachí‑nè:

―¡Cuñaàváha‑ní, maestro!

Te nì chìtú‑nè nùù‑yá. 50 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Amigo, ¿índù chuun nihi‑ní vàxi yohó?

Dandu nì tnàtuu tè‑dava ga mà nì tnii‑tèyá nì ndòo‑ya ndahà‑té.

51 Dandu iin nèhivì xí‑yá, nì tavà‑né espada xi‑ne nì cani‑ne iin tiàa quidáchúûn nùù dùtù cusáhnû, nì sahnde‑nè iin tùtnù‑té. 52 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Nachinacaà‑ní espada xi‑ní dòá, vàchi nsidaa ana caní xì espada, divi espada icúmí‑nê cui stná‑nè. 53 ¿A có‑cùndáà inì‑ní ñà‑vàtùni càcàn tàhví nùù Yuamánìˊ, te vichi duha techuún‑yá cuàhà mil ángel chindee xí? 54 Doco nú ni cáquìn ducán, dandu mà cúí cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu tutu ìì ñà‑dùcán icúmí cuu.

55 Daaní, nì cachi stná‑yà xì nsidaa nèhivì cuáhà mà:

―A ducán nduú modo tnií‑nsiá yùhù, vàxi‑nsia nihí‑nsiá espada xì garroti na ian tècuìhnà nduí, mate nsìquívì nìsa ìe xì‑nsiá veheñùhu cahnú dacuahí nèhivì, te cónì tnìí‑nsiá yùhù. 56 Doco cunaha‑nsiá, dohó quidá‑nsiá vichi sàhà ñà‑nì cuú ndisa ñà‑ndùá nì tiaa nèhivì xí Dios sànaha ―nì cachi‑yà.

Dandu nì nacoo nihni nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá mii‑yá, nì xinudèhé‑nè.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús na ní sàà‑yà nùù Junta Cahnú

57 Nèhivì nì tnii xi‑yá, ndacá‑néyà cuàhàn nùù dùtù cusáhnû nani Caifás. Te divi vehe nècuàchìmà sànì nataca stná nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì sahnú xídandacú nùù ñuu mà. 58 Te Pedro, nchícùn xìcà‑níné mii‑yá cuàhàn‑nè. Te nì yàha stná‑nè patiu iá vehe dùtù cusáhnúmá, te nì sàcòo stná‑nè xì policia ndoó yucán, ndiatú‑né cundaà ini‑nè índù fin cucumi‑yá.

59 Daaní, dùtù xícusahnú, xì nsidaa tè‑xídandacú, xì nsidaa stná nècuàchì Junta Cahnú, nì nducu‑né ana daquée cuàchi dìquì‑yá sàhà‑ñá cui‑yà, mate té‑tnùhù nduú‑te. 60 Doco còò iin ni túi (cunduu testigu nacua cuní‑nè), mate cuáhà nèhivì nì càhàn tnùhù dìquì‑yá. Doco por fin nì quixi ùì‑te, 61 te nì cachì‑te:

―Nì cachi Jesús yohó ñà‑vàtùni dacaá‑né veheñùhu xi Dios, dandu tìxi ùnì quìvì naquidavàha saa‑néà.

62 Dandu nì ndacuiin dùtù cusáhnû, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿Áma náxícóníhí‑nî ni‑iñàha? ¿Nansa iá ñà‑càchí guâ nècuàchì yohó sàhà‑ní?

63 Doco Jesús, dadí úún nì ndòo‑ya. Dandu nì cachi dùtù mà:

―Fuerza icúmí‑nî chinaha‑ní Dios iá nicanicuahàn, te cachì‑ní xì‑nsí a díví Dèhemanì‑yá nani Cristu nduu‑ní, ò á coó.

64 Dandu nì cachi Jesús xì nècuàchìmà:

―Nacua nì cachì‑ní, ducán nduá. Te yùhù cachí stnáì xì‑nsiá, icúmí‑nsiâ cuni‑nsià yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví na nui quixi mahì vìcò nahnú ansivi, te coi ladu cuahá mii‑yá ana cahnú poder xi.

65 Dandu dùtù cusáhnú‑má, (nì xìdà ini‑nè), ñàyùcàndùá nì ndata canúú‑nê iyuhu sìcoto ndixí‑né, te nì cachi‑nè xì nèhivì cuáhà mà:

―¡Cuní nècuàchì yohó ndudava‑ne xì Dios! ¡Có‑xìñùhù gá‑ndà ni‑iin testigu quixi! Vàchi vichi sànì inini‑nsia ñà‑quini guá nì càhàn‑nè. 66 ¿Nansa quida‑nda xi‑né, cachí mii‑nsiá?

Dandu nì cacachi nècuàchì Junta Cahnu‑ma:

―Icúmí nècuàchì jaàn cui‑nè, vàchi iá cuàchi‑ne.

67 Dandu nì caquesaha nècuàchìmà nì sivi dìí‑nè nùù‑yá, te nì cani‑neyà sìcàtú, te dava ga‑nè, cahmá uun nì cani‑ne nùù‑yá, 68 cachí‑nè xì‑yá:

―¡Cachi cuàá‑nî ana nì cani xi‑ní, vàchi ádi Cristu (nì quixi ansivi) nduu‑ní!

Nansa nì quida Pedro nì nacuaà‑né Jesús

69 Te Pedro, patiu tùvèhé iá‑nè. Te yucán nì tnàtuu iin ñahà chìì, cachí‑ña xi‑né:

―Amádi mii‑ní nìsa cutnahá stná‑ní xì Jesús de Galilea.

70 Doco nì nacuaà‑né mii‑yá, iníní nsidaa nèhivì yucán, te nì cachi‑nè xì ñahà chìì mà:

―Có‑ìnáhî ñà‑ndùá cachí‑nî.

71 Dandu cuàhàn‑nè quee‑ne yehè, doco nì xini inga ñahà chìì‑né, te nì cachà xi nèhivì dava ga itá yucán:

―Nècuàchì jaàn nìsa cutnahá stná xì Jesús de Nazaret.

72 Dandu tucutu nì nacuaà‑néyà, nì chinaha‑né Dios ñà‑tàcùní‑nè Jesús, cachí‑nè.

73 Daaní, inga ratu gà nì tnàtuu stná iin ùì nèhivì itá yatni yucán, te nì cachi‑nè xì Pedro:

―Ndisa, iin compañeru Jesús nduu‑ní, vàchi sàhà modo cáhàn‑ní, ducán cundáà ini‑nsì.

74 Dandu nì cachi Pedro xì‑né:

―Yùhù chináhî Dios, có‑ìnáhî nècuàchìmà. Te nú tètnùhù ndùí, ni daquixí‑yá castigu dìquí.

Dandu momentu mà nì xito lehe. 75 Te ñà‑yùcán nì nsinuu ini‑nè nansa nì cachi‑yà xì‑né daa ñà‑tàñáha ga coto lehe, te sànì nacuaà‑néyà ùnì xichi. Ñàyùcàndùá, nì quee‑ne iladu patiu, iá‑nè sacú cuáhà‑né.

27

Nansa nì dàyáha‑ne Jesús ndahà gobernador Pilatu

1 Daaní, na ní tùinuù, dandu nì càhàn dùtù xícusahnú xì tè‑dàndàcú nùù ñuu mà, nì candatnuhu tnahá‑né nansa quida‑ne, te cui Jesús. 2 Dandu nì nachicuhni‑nè ndahà‑yá, te cuàhàn‑nè xì‑yá nùù gobernador Poncio Pilato, te yucán nì ndòo‑ya ndahà témà.

Nansa nì xìhì Judas

3 Daaní, Judas, divi ana nì cahin xì‑yá, nì cundaà ini‑nè ñà‑ndisa icúmí Jesús cui‑yà. Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn ini‑nè, nì sàhàn‑nè nì naxiconihí‑né òcò ùxìn dìhùn plata nùù dùtù xícusahnú, xì nùù stná nècuàchì sahnú xídandacú, cachí‑nè xì nècuàchìmà:

4 ―Cuàchi nduá nì quide, vàchi còò falta xi nècuàchì nì dàyáhi ndahà‑nsiá.

Doco nì naxiconihí nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Có‑dàndòhájàn nsiùhù; chuun xi mii‑ní nduá.

5 Ñàyùcàndùá, nì ducùn Judas nsidaa dìhùn mà pisu veheñùhu, te nì quee‑ne nì dàcuáhnâ‑nè mii‑né xì yohò.

6 Daaní, después nì dàtàcá dùtù mà dìhùn mà, te nì cachi‑nè:

―Có‑sâha ley xi‑nda permisu daquée‑nda dìhùn yohó alcancía xi Dios, vàchi sàhà ñà‑yòhó nì xìhì iin nèhivì.

7 Ñàyùcàndùá, nì ndatnuhu tnahá‑né (nansa quida‑ne xì) dìhùn mà, te nì xiin‑ne iin ñuhù nani Itu Alfareru ñà‑cundua panteón ndé cundùxin nècuàchì inga ñuu. 8 Ñàyùcàndùá dìsáhà‑xí nì sàcùnani ñuhù mà Ñuhù Níì, te dècuèndè vichi ducán cachí‑nè xán. 9 Pues divi ducán nì cuu nsidaámà sàhà ñà‑nì cùú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu iin nècuàchì sànaha nani Jeremías, vàchi dohó nì tiaa‑ne: “Cutu ócò ùxìn dìhùn plata ndiaá‑yà, nì cachi nècuàchì raza Israel. Dandu después nì natnii‑ne dìhùn mà 10 nì xiin‑ne Itu Alfareru, nacua nì cachi Stoho‑ndà Señor xìˊ”.

Nansa nì cachi Jesús na iín‑yá nùù gobernador Pilatu

11 Pues (hora yucán sànì sàà‑yà) nùù gobernador, te iín‑yá nùù‑té. Dandu nì ndàcàtnùhù‑té nùù‑yá, cachí‑te:

―¿A ndísá rey xi nècuàchì raza Judea nduu‑ní, á coó?

Dandu nì cachi‑yà:

―Nacua cachí‑nî, divi ducán nduá.

12 Dandu dùtù xícusahnú, xì nècuàchì xídandacú, nì càhàn tnùhù‑né sàhà‑yá, doco còò ni‑iñàha ni cachí‑yà. 13 Dandu nì cachi Pilatu xì‑yá:

―¿A có‑tiàcú‑nî ñà‑cuàhà guá câhàn tnùhù‑né dìquì‑ní?

14 Doco mii‑yá, còò ni‑iñàha ni náxícóníhî‑yá. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó gobernador mà.

Nansa nì cachi stná Pilatu ñà‑ìcúmí Jesús cui‑yà

15 Cunaha‑nsiá, cada nacává vicò pascua mà, tùha Pilatu daña‑té iin tè‑ndiàdí, ndéni‑te nì cui ndiadí ni cácàn nèhivì. 16 Te quìvì yucán ndiadí iin tiàa iá cuàhà fama‑xi nani Barrabás. 17 Ñàyùcàndùá, na sánì nataca nèhivì cuáhà mà nùù Pilatu, dandu nì xìcàn tnùhù‑té nùù‑né, cachí‑te:

―¿Ana cuní‑nsià dàñà? ¿A divi Barrabás, te ò Jesús, ana cachí nduú Cristu?

18 Ducán nì cachì‑te xi‑né, vàchi sà‑ìnáhá‑tê ñà‑cuisì sàhà envidia xi dùtù sànì yàha Jesús ndahà‑té.

19 Daaní, iá ìì‑té nùù silla ndé nsidándáà‑te chuun, te nì quesaa iin razón xi ñahàdìhí‑te, cachí‑nè: “Màsà quídá‑nî ni‑iñàha xi Jesús, vàchi nècuàchì vàha nduú‑né. Cunaha‑ní, cuàhà gá nì sàníˋ ñuú ndùvèhè nì quida nècuàchìmà, te nì nacani cuaá inì”, cachí razón mà.

20 Doco dùtù mà xì nècuàchì xídandacú, nì chiyuhù‑né nèhivì cuáhà mà ñà‑nì cácàn‑nè dàñà Barrabás, te cui Jesús. 21 Ñàyùcàndùá, nì càhàn gobernador xì nsidaa nèhivì mà, cachí‑te:

―Nùù ùì nècuàchì yohó, ¿índù nècuàchì cuní‑nsià dàñà?

Dandu nì cachi nèhivì mà:

―¡Divi Barrabás!

22 Dandu nì cachì‑te xi‑né:

―Pues, nú ducán, dandu ¿nansa quide xì Jesús, divi ana cachí nduú Cristu?

Te nì naxiconihí nsidaa‑né, cachí‑nè:

―¡Ni cuí‑nè nchìca cruz!

23 Dandu cachí gobernador mà:

―¿Índù chuun cui‑nè ñà‑còò falta xi‑ne iá?

Doco chicá ndee ní càna nèhivì cuáhà mà, cachí‑nè:

―¡Ni cuí‑nè nchìca cruz!

24 Dandu nì xini Pilatu còò ni‑iñaha níhìndèè‑té, cuisì quesáhá nacuídà fuerte nèhivì mà. Ñàyùcàndùá, nì xìcàn‑te tècuìí, te nì ndaha‑tè, indéhe nsidaa nèhivì mà, te nì cachì‑te xi‑né:

―Yùhù, mà cúnsídá cuàchi nú ni cuí nècuàchì yohó, vàchi còò ni‑iñàha iníhícá‑nê. Chuun xi mii‑nsiá nduá.

25 Dandu nì cachi nsidaa nèhivì mà:

―Nsiùhù xì dèhe‑nsi ni cúnsídá cuàchi‑nsi sàhà nècuàchì jaàn.

26 Dandu nì dàñà Pilatu Barrabás mà nùù nèhivì mà, doco Jesús, còó; nì dàndàcú‑te ñà‑nì ñáhnì cuìí‑yà, te después cùhùn‑yà màcùtuu‑ya nchìca cruz cui‑yà.

Nansa nì sàcùndiaa soldadu Jesús

27 Dandu soldadu xi gobernador mà, nì saca‑tèyá cuàhàn‑te xi‑yá vehechuún. Te nì cana‑tè nsidaa compañeru‑te ñà‑tnàtuu‑tè ndé iá‑yà. 28 Dandu nì tavà‑té sìcoto xi‑ya, te nì chindixi‑tèyá iin capa cuahá. 29 Te nì cava stná‑te iin corona iñù nì chicaà‑te dìnì‑yá, te nì dàcùníndáha stná‑teyá iin nù‑iin ndahà cuàhá‑yà. Dandu nì sàcuìta sisi‑té nùù‑yá, sácùndiaà‑teyá, cachí‑te:

―¡Viva! Vàchi ¡rey xi tè‑raza Judea nduu‑ní (vichi)!

30 Te nì casivi dìí‑teyá. Dandu nì dìtá‑te nù‑iin ma ndahà‑yá nì cani fuerte‑te dìnì‑yá. 31 Te na ní nsihi nì sàcùndiaà‑teyá ducán, dandu nì tavà‑té capa mà, te nì nachindixi‑tèyá sìcoto xi mii‑yá. Dandu nì saca‑tèyá cuàhàn‑te chituu‑tèyá nchìca cruz.

Nansa nì chituu‑tè Jesús nchìca cruz

32 Na ní caquee‑tè xì‑yá nì ndacùhun tnahá‑te xi iin tiàa ñuu Cirene nani Simón. Te divi nècuàchìmà nì catnii‑tè nì dàcuìdá‑tené cruz xi‑ya cuàhàn.

33 Dandu nì casaà‑te xi‑yá iin xaan nani Gólgota. Quìvì jaàn cachí dàhàn yucán, Nùù Iquì Dìnì. 34 Dandu nì cunì‑te dacohó‑teyá vinu ia dácà tnàhá xì ñà‑ùà, doco na ní tuiyàá‑yàñà, cónì cùní gà‑yà coho‑yañà.

35 Daaní, nì chituu‑tèyá nchìca cruz. Te sìcoto xi‑ya, nì dasàn‑téâ según nansa nì nìhì iin iin‑tè na ní idàdìquí‑te sàhà‑ñá. Pues ducán nì quida‑tè sàhà ñà‑nì cùú ndisa palabra nì cachitnùhu nèhivì xí Dios sànaha na ní cachi‑nè: “Nì dasàn‑té sìcoto xi entre mii‑té, te nì idàdìquí‑te sàhà‑ñá”.

36 Daaní, nì sàcùndoo soldadu mà ñà‑cundiaà‑teyá. 37 Te dìquì‑xí dìnì cruz xi‑ya nì sàcùtuu iin ñà‑càchítnùhu índù‑ñá dìsáhà‑xí dandohó‑teyá. Te dohó cacháˋ: “Ana yohó nduú Jesús, rey xi tè‑raza Judea”.

38 Cunaha‑nsiá, yucán nì sàcuìtandiaa stná ùì tècuìhnà nchìca cruz, iin‑tè ladu cuahá‑yà, te ingà‑te ladu itní‑yà. 39 Te nèhivì yáha yucán, nì canàhá stnâ‑nè xì‑yá, dacuico dínì‑né, cahíchì ini‑nèyà, cachí‑nè xì‑yá:

40 ―¡Ndahví‑nî! vàchi cuàhàn‑ní dacaá‑nî veheñùhu cahnú, te tìxi ùnì quìvì nsidavàha saa‑níà, cachí‑nî. Nú ducán fuerte guá‑nî, dandu dacácu‑ní mii‑ní, nú ndisa Dèhemanì Dios nduu‑ní, te danuu‑ní mii‑ní nùù cruz jaàn cundehè‑nsí ―nì cachi‑nè.

41 Te divi‑ni ducán nì sàcùndiaa stná dùtù xícusahnú, te cutnáhâ stná nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì xídandacú; nsidaa‑né nì sàcùndiaa stná‑nè, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè (sàhà‑yá):

42 ―Nècuàchì jaàn, nìsa dacácu‑ne nècuàchì dava ga, doco mà cùì dacácu‑ne mii‑né. Nú ndisa rey xi nècuàchì raza‑ndà Israel nduú‑né, dandu ni danuú‑né mii‑né nùù cruz jaàn cundehè‑ndà, dandu cunindisa‑ndané. 43 Dios cundéé îní‑nè, (cachí‑nè): pues nú ducán nduá, dandu ni dacácu‑yanè vichi, nú cuní‑yà, te nú ndisa Dèhemanì‑yá nduú‑né nacua cachí‑nè ―nì cachi tè‑xícusahnu‑ma. 44 Te dècuèndè stná tècuìhnà itándiaa stná nchìca cruz yucán, nì canàhá stná‑te xi‑yá.

Nansa nì xìhì Jesús nì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda

45 Daaní, dècuèndè càxíhúì xì ndéˋ càhúnì nì nàcuììn tnùù inicutu ñuu yucán. 46 Te nahi càhúnì nì ndàhì ndee‑yá, cachí‑yà:

―Elí, Elí, ¿lama sabactani? ―te dohó cuní cachàmà: ¡Dios mío, Dios mío! ¿A ñá‑sànì ndòo nihni nduá yohó?

47 Te dava nècuàchì itá yucán, nì tiacu‑nè ndáhì‑yà ducán, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:

―Elías caná‑né.

48 Ñàyùcàndùá, nì dàyáà iin‑tè nì quihin‑tè iin ñà‑ñàhmá uun nani esponja, te nì chindaxin‑tèá xì vinu nì xìò, nì chihi‑tèá dìnì iin vara yutnù, te nì sàha‑tèyá nì sihvi‑yá. 49 Dandu nì cachi ingà‑te:

―Nacoo‑nínè, cundiatu‑nda, áma quíxí Elías dacácu xi‑né.

50 Dandu inga xichi nì ndàhì ndee‑yá, te nì xìhì‑yà. 51 Daaní, yucán ini veheñùhu cahnú nì quedava ìì cortina cahnú sadí nihni cuartu xan; iin‑ni nì ndàtà‑ñá ndè dìnì‑xí xì ndéˋ tìxi‑xi. Te nì tnàa stná ñuhìví, te nì ndàtà cavà nahnú. 52-53 Dècuèndè nì nuna stná cuàhà lugar ndé índùxin nsìi. Ñàyùcàndùá na sánì natiacu‑yà después, dandu nì natiacu stná cuàhà nècuàchì sànaha nduú nèhivì xí‑yá, nì caquee‑ne ndé índùxin‑ne nì caquìhvi‑ne ini ñuu ìì (Jerusalén), te nì ndecoyo‑ne nùù cuàhà nèhivì ndoó yucán.

54 (Cunaha‑nsia, frente ndé iín cruz xi Jesús,) yucán iín stná iin capitán xì compañeru‑te, xíndiaà‑teyá. Te na ní caxinì‑te nansa nì cuu ñà‑nì tnàa guá, dandu nì yùhí gà‑te, cachí‑te:

―Ñà‑ndáà nduá, Dèhemanì Dios nì sanduu nècuàchì jaàn.

55 Daaní, yucán itá xica stná cuàhà nècuàchì ñahà, indéhe‑ne: nècuàchì ladu Galilea nduú‑né, te cutnáhâ‑né xì‑yá nì quixi ndè ñuu mà ñà‑chindee stná‑nèyà. 56 Iin‑ne nduú María Magdalena, te inga‑nè nduú María dihi Jacobo xì José, te inga‑nè nduú ñahàdìhí Zebedeo.

Nansa nì chinacaa José iquìcúñú Jesús inì cueva

57 Daaní, na ní cuaà quìvì yucán, dandu nì sàà stná iin nècuàchì ñuu tii Arimatea nani José. Iin nècuàchì cuìcà nduú‑né, te nchícùn stná‑nè ichì‑yá. 58 Te divi‑ne nì sàhàn nùù Pilatu, nì xìcàn‑nè cuerpu‑yà. Dandu nì cachi Pilatu xì soldadu ñà‑nì cuáha‑tè nècuàchìmà iquìcúñú‑yà. 59 Ñàyùcàndùá, nì sàhàn José nì naquihin‑neyà, te nì chidùcún‑nèyà iin dahmà iá ndoo. 60 Te sàhà ñà‑làcà nì sate nèhivì xí‑né iin cueva nùù cavà, ñàyùcàndùá, divi yucán nì chinacaa‑nèyà. Dandu nì dàtùí nihni‑ne iin cavà cahnú nì sàcùndiadi yuhù cueva mà, te cuàhàn‑nè. 61 Doco yucán nì ndòo María Magdalena xì inga María mà, xíndoo‑ne frente lugar ndé nì ndùxin‑ya.

Nansa nì dàndàcú Pilatu ñà‑cuita soldadu cundiaa xì sepultura xi Jesús

62 Daaní, nì yàha quìvì mà, divi quìvì nduú vigilia xi quìvì descansu. Dandu meru quìvì (descansu) mà nì sàhàn itnii dùtù xì iin ùì stná nècuàchì fariseu, nì tnàtuu‑ne nùù Pilatu, 63 nì cachi‑nè xì‑té:

―Señor gobernador, nsiùhù nsinúú ini‑nsì nansa nì cachi (Jesús) na xicánúú íì‑né dandahví‑nè nèhivì, nì cachi‑nè ñà‑tìxi ùnì quìvì icúmí‑nê natiacu‑nè. 64 Ñàyùcàndùá, cuní‑nsì dandacu‑ní ñà‑cundiaa vàha soldadu sepultura dècuèndè nì xínu quìvì únì, vàchi nú coó, vihini nataca nèhivì xí nècuàchìmà ñuú, te tavà‑nàné, dandu después cachi‑nè xì nèhivì ñà‑sànì natiacu nècuàchìmà nduá. Te nú ducán, dandu cundua iin tnùhu chicá cahnú nùù palabra nìsa cachi nècuàchìmà antes.

65 Dandu nì cachi Pilatu xì‑né:

―Vàtùni iá cùhùn iin ùì soldadu, nacua xícàn‑nsià. Te cuahán stnâ mii‑nsiá nùù sepultura, te chicadi vàha‑nsiañà nacua cui quida‑nsia.

66 Ñàyùcàndùá, nì caquihin nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè ndè sepultura, te chicá fuerte nì chicadi‑nè lugar mà. Te nì candòo stná itnii soldadu xíndiaa.

28

Nansa nì natiacu Jesús

1 Daaní, nì yàha quìvì descansu mà. Te na sácuàhàn tùinuù quìvì primeru semana, dandu cuàhàn María Magdalena cundehè‑né sepultura, te cutnáhâ stná‑nè xì inga María mà. 2 Datúha nì quesaha tnáa fuerte, vàchi ndè ansivi nì nuu iin ángel xi Stoho‑ndà Señor, nì dàcúxíó‑né cavà cahnú ndiadí yuhù cueva mà, te nì sàcòo‑ne dìquìá. 3 Tnúù nihni‑ne na ian tása; te cuxín yaa sìcoto xi‑ne nahi yùhà. 4 Te soldadu ndoó ndiaá yucán, nì cayùhí cuaá‑te, te nì quesaha‑té quidí fuerte‑te, ndè nì xìhì nihni‑tè. 5 Doco nì cachi ángel mà xì nècuàchì ñahà mà:

―Màsà yúhî‑nsià. Ináhî nandúcú‑nsiâ Jesús, divi ana nì xìhì nchìca cruz. 6 Doco cunaha‑nsiá, còò cá‑yà yohó; sànì natiacu‑yà nacua nì cachitnùhu‑ya antes. Naha‑nsià cundehè‑nsiá lugar ndé nì sanduhù‑yá. 7 Te cuahán‑nsià vichi duha ndé ndoó nècuàchì dacuahá‑yá, te cachitnùhu‑nsia xì‑né ñà‑sànì natiacu‑yà, te icúmí‑yâ codònùù‑yá nùù‑nsiá nùhù‑yà ndè ladu Galilea. Yucán icúmí‑nsiâ cuni‑nsiàyà. Pues vichi sànì cachitnùhi xì‑nsiá ―nì cachi ángel.

8 Dandu yàchì nì caquee nsihi nècuàchì ñahà mà cueva mà, te nì dàyáà‑nè cuàhàn‑nè cachitnùhu‑ne xì nècuàchì dacuahá‑yá: chii yúhî‑nè, te chii cudíì stná ini‑nè. 9 Doco ichì ndé cuàhàn‑nè yucán nì ndacùhun stnahá‑né xì‑yá, te nì casàhú‑yà xì‑né. Ñàyùcàndùá nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù sàhà‑yá, te nì tnii‑ne sàhà‑yá nì cahvi‑néyà. 10 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Màsà yúhî‑nsià. Cuahán‑nsià ndé ndoó nèhivì xínduu nahi ñanì, te cachi‑nsià xì‑né ñà‑nì núhù‑nè ndè ladu Galilea, vàchi yucán icúmí‑nê cuni‑nè yùhù.

Nansa nì dàndàcú dùtù nùù soldadu nì sandiaa sepultura

11 Daaní, na sámànuhù nècuàchì ñahà mà, dandu nì caquee stná dava soldadu nì sandiaa yucán, mànuhù stná‑te ñuu Jerusalén. Te nì nacani‑tè xì dùtù xícusahnú nansa nì cuu. 12 Ñàyùcàndùá, nì nataca dùtù mà xì nècuàchì xídandacú nùù ñuu mà, te nì ndatnuhu tnahá‑né nansa quida‑ne. Dandu nì sàha‑ne soldadu mà vihi dìhùn, 13 te nì cachi‑nè xì‑té:

―Dohó cachi‑nsià xì nèhivì: na hora quídì naà‑nsiá ñuú, dandu nì casaà nècuàchì dacuahá Jesús, nì xidacuihna‑né cuerpu nsìi ma, cachi‑nsià. 14 Te nú ni cunítnùhu gobernador sàhà chuun yohó, dandu càhàn‑nsì sàhà‑nsiá nùù‑té, te còò ni‑iñàha cuu xi‑nsiá ―nì cachi‑nè.

15 Ñàyùcàndùá, nì catnii soldadu mà dìhùn mà, te nì cachì‑te xi nèhivì nacua nì sàcùnaha‑té. Te divi sàhà ñà‑jaàn nduá ducán xicá cuentu mà nùù nèhivì raza Judea dècuèndè quìvì vichi.

Ñà‑ndùá nì dàndàcú Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñà‑quida‑ne na sámànuhù‑yá

16 Daaní, nì quihin nsì‑úxìn iin nècuàchì dacuahá‑yá ichì cuàhàn‑nè ndè iin xaan nì cachi‑yà xì‑né, divi nduú iin yucù iá ladu Galilea. 17 Te na ní xini‑nè mii‑yá nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù sàhà‑yá, te nì cahvi‑néyà. Doco dava‑ne, ndoó‑né xì duda. 18 Dandu chicá nì cuyatni‑ya, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù nì nìhìtáhvìˊ dandacuí sàhà nsidanicuú iñàha iá ñuhìví xì ansivi. 19 Ñàyùcàndùá, cuahán‑nsià inicutu ñùhìví, te dacuahá‑nsiá nèhivì nansa iá ichì váha, te quida iì stná‑nsiànè, ndacùcahan‑nsiá Yuamánìˊ, xì stná yùhù ana nduú Dèhemanì‑yá, xì stná Espíritu Ìì xí‑yá. 20 Te chinaha stná‑nsiànè nansa quida‑ne chivàha‑ne nsidanicuú ñà‑ndùá sànì dàndàcuí nùù‑nsiá. Te cunaha‑nsiá, nicanicuahàn icúmî cutnahí xì‑nsiá ndè cachi nsihi ñuhìví.

Yohó nì nsihi historia.

SAN MARCOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Ñà-ndùá Nì Tiaa San Marcos sàhà Jesucristu

1

1 Ñà‑yòhó nduá quesáhá nacání razón ndiaha xí Dios sàhà Dèhemanì‑yá Jesucristu.

2 Sànaha nìsa cahàn Isaías cuenta xi Dios. Te nì tiaa stná‑nè (palabra yohó nì cachi‑yà):

Cunaha‑ní, cuàhìn techuín iin tiàa, te dihna‑ne yàha‑ne càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón xi, te ducán (nsida viì‑né anima‑nè), na ian nduviì iin ichì, dandu después yàha stná mii‑ní (Cristu).

3 Tiacú cáhàn fuerte ana cáhàn sàhù yucù, te (cachí‑nè xì nèhivì ñà‑nsida viì‑né anima‑nè) na ian nduvíi ichì ndé yàha Stoho‑ndà Señor, nandua ichì ndáà ndé quixi‑ya.

(Ducán cachí tutu mà.)

4 Ñàyùcàndùá, nì quixi nècuàchìmà. Juan Bautista nani‑né, te yucù nì càhàn‑nè sàhù xì nèhivì, nì cachitnùhu‑ne nansa xiñuhu quida‑ne ñà‑naxicocuíìn ini‑nè sàhà‑ñá cuicahnú ini Dios sàhà cuàchi‑ne, dandu cuhiì‑né. 5 Ñàyùcàndùá cuàhà nèhivì ñuu Jerusalén xì nsidaa gá stná nèhivì ladu Judea, nì casaà‑nè nùù Juan mà, nì dàtúi‑ne cuàchi‑ne nùù Dios, te nì cuhiì stná‑nè nùù yùte Jordán nì quida nècuàchìmà.

6 Dòò idì sì‑camellu nì sandixi nècuàchìmà. Te iìn quisì nduú siuhma tìxi‑ne. Te sìca xi ndudi ñùñù yucù nduá nìsa itiacu‑nè. 7 Te nì càhàn‑nè xì nèhivì, cachí‑nè:

―Nú sànì yàha yùhù, dandu vàxi mii‑yá ana chicá icúmí poder cahnú nùí. Ni có‑nâtùi (cundui ni mozo xi‑ya) ndaxin correa ndìsàn‑yá. 8 Yùhù, tècuìí quidá íìˊ mii‑nsiá. Doco mii‑yá, còó; tìxi Espíritu Ìì xí Dios icúmí‑yâ quida iì‑yánsià.

Nansa nì cuhiì Jesús

9 Quìvì yucán nì quee‑ya ñuu Nazaret iá Galilea, te nì quida iì Juan‑yà nùù yùte Jordán. 10 Te na ní quee‑ya nùù tècuìí mà, dandu nì xini‑yà nì nuna ansivi, te nì nuu Espíritu Ìì xí Dios dìquì‑yá na iin loma. 11 Te nì tiacu cáhàn iin ana cáhàn ansivi, cachí‑yà:

―Mii‑ní, Dèhemanìˊ nduu‑ní, te cudíì cuáhà inì sàhà‑ní.

Nansa nì cuni ñà‑malu dacà‑sí Jesús

12 Daaní, nì nsihi nì cuhiì‑yá, dandu vichi vichi nihí Espíritu Ìì xí Dios‑yà nì sàhàn ñà‑coo‑ya yucù dàná. 13 Te yucán nìsa ìa‑ya ùì dico quìvì ndé ndoó quisì yùcù. Te nì sàà Satanás, nì cunì‑si dacà‑síyâ, (doco mànìcùí). Daaní, después nì casaà stná ángel xi Dios nì chindee‑néyà.

Nansa nì quesaha Jesús quidá‑yá chuun ìì ladu Galilea

14 Daaní, na ní sàcùndiadi Juan Bautista vehecàa, dandu mànuhù Jesús ladu Galilea. Te nì quesaha‑yá cáhàn‑yà xì nèhivì inicutu ñà‑ndùú razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Dios. 15 Te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Sànì sàà hora, sà‑ìtúú tiempu cusahnú Dios ñuhìví yohó. Ñàyùcàndùá naxicocuíìn inì‑nsia sàhà cuàchi‑nsia, te cunindisá‑nsiá ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá.

Nansa nì cana Jesús cùmì nècuàchì tavá siaca

16 Xicá Jesús yuhù mar iá Galilea, te nì xini‑yà Simón xì ñani‑nè Andrés, dacaná‑né ñunù xí‑né mahì tècuìí, vàchi nècuàchì tavá siaca xínduu‑ne. 17 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunchicùn‑nsià yùhù, vàchi mà cúndúú gá‑nsià nècuàchì tavá xi siaca; yùhù icúmî dacuahí mii‑nsiá ñà‑cunduu‑nsia nècuàchì tavá xi nèhivì (nùù ichì malu).

18 Dandu nècuàchìmà, vichi vichi nì nacoo‑ne ñunù xí‑né yucán, te nì tenchicùn‑nè mii‑yá cuàhàn.

19 Dandu nì sàà‑yà chicá nùù‑xí, te nì xini tu‑ya ùì dèhe iin tiàa nani Zebedeo, Jacobo nani iin‑ne, te Juan nani ñani‑nè, ndoó‑né nùù lancha xi‑ne, nácàhmá‑nè ñunù xí‑né. 20 Te nì cana stná‑yà ndúì‑nè. Ñàyùcàndùá nì nacoo‑ne yua‑né ini lancha mà xì tètàtú, te nì catenchicùn stná‑nèyà cuàhàn.

Nansa nì tavà Jesús iin ñà‑malu inácáá ini iin tiàa

21 Dandu nì casaà‑nè xì‑yá iin ñuu nani Capernaum. Te na ní sàà quìvì descansu, dandu cuàhàn‑yà veheñùhu, te nì dàcuàhá‑yá nèhivì yucán. 22 Te nì ndulocó‑nè sàhà ñà‑ndùá dàcuàhá‑yánè, vàchi nì chinaha‑yà nahi ana cusáhnû, màdìá nahi nècuàchì ley xi veheñùhu. 23 Daaní, ini veheñùhu ma iá stná iin tiàa inácáá iin ñà‑malu inì‑xi. Te nì ndàhì‑nè, cachí‑nè:

24 ―Jesús de Nazaret, ¿ndíà cunduu‑ní nsiùhù? ¿A váxi‑ní dandáñúhú‑nî nsiùhù? Yùhù ináhî mii‑ní: ana ìì nì quixi nùù Dios ndùù‑ní ―cacháˋ.

25 Doco Jesús, ndee ní dàndàcú‑yá nùá, cachí‑yà:

―¡Màsà cáhàn, te quee cuahán! ¡Nacoo tiàa jaàn!

26 Dandu ñà‑malu mà, nì dàquìdí fuerteà nècuàchìmà, te nì ndàhì ndeá, dandu nì quea cuàhàn. 27 Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì yucán, nì ndulocó sàstnùhù‑né sàhá yùcán, te nì ndàcàtnùhù tnàhá‑né nùù‑né, cachí‑nè:

―¿Ndíà nduá cuú jaàn? ¿Índù ley saa nduá? Vàchi na iin nècuàchì cusáhnû, ducán cáhàn nècuàchì jaàn. Mà úhì dàndàcú‑né nùù ñà‑malu, te iníníá‑nè.

28 Dandu nì xìtià fama xi‑ya inicutu ladu Galilea yucán.

Nansa nì dàndúvàha Jesús dìdo Simón Pedro

29 Daaní, na sánì caquee nsidaa‑né veheñùhu yucán, dandu cuàhàn‑yà xì Jacobo xì ñani‑nè Juan, nì yàha‑ne vehe Simón xì Andrés. 30 Te yucán indúhu dìdo Simón, nècuàchì ñahà, quidá yócò xì‑né. Te vichi vichi nì cachitnùhu nèhivì vehe ma xi‑yá sàhà nècuàchì cuhí mà. 31 Ñàyùcàndùá, nì tnàtuu‑ya ndé indúhu‑né, te nì tnii‑ya ndahà‑né, nì dàndácòo‑yanè. Dandu vichi duha nì cuxio cuèhè yòcò mà‑né, te nì quesaha‑né nì xinucuachi‑né nùù‑yá xì compañeru‑yà.

Nansa nì dàndúvàha Jesús cuàhà gá nècuàchì cuhí

32 Daaní, nì quècahnu orá, te nì cuñaà. Dandu nì casaca nèhivì nsidaa nècuàchì cuhí xi‑ne, xì stná nècuàchì inácáá ñà‑malu inì‑xi nì quixi nùù‑yá. 33 Te nsidaa‑né, nì nataca chitu‑né yehè vehe ndé iá‑yà. 34 Te nì dàndúvàha‑ya nsidaa nècuàchì cuhí mà, nsidanuu cuèhè quìdà‑xì‑né. Te nì tavà stná‑yà cuàhà ñà‑malu. Doco cónì sáha‑ya càhàn gà‑si, vàchi ináhá‑sî ana nduú‑yá.

Nansa nì càhàn Jesús sàhù inicutu ladu Galilea

35 Daaní, itnúú gá dàtnàà nì ndacòo‑ya, nì quee cuaán‑yá cuàhàn‑yà iin xaan ndé còò nèhivì, te yucán nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Yuamánì‑yá. 36 Daaní, después, nì caquee stná Simón xì compañeru‑nè cuàhàn‑nè nanducu‑néyà. 37 Te na ní ndacùhun‑neyà, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cunaha‑ní, nsidaa nèhivì, nanducu‑né mii‑ní.

38 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Ni cúhùn‑ndà ndè ñuu chicá nùù‑xí, cachitnùhu stnáì xì nèhivì yucán ñà‑ndùú ndudu ìì, vàchi divi chuun jaàn vàxi ―nì cachi‑yà.

39 Ñàyùcàndùá, ducán nì xìcanuu‑ya inicutu ladu Galilea yucán, nì cachitnùhu‑ya ndudu ìì xí‑yá xì nèhivì nsidaa veheñùhu yucán, te nì tavà stná‑yà ñà‑malu ñuhú ini nèhivì.

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin tiàa icúmí cuèhè lepra

40 Dandu nì sàà stná iin tiàa icúmí cuèhè lepra, nì tnàtuu‑ne nùù‑yá, nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá xícàn tàhvì‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Nú cuní‑nî, vàtùni dandúvàha‑ní yùhù.

41 Dandu nì cuhi ini Jesús nècuàchìmà, te nì chituu‑ya ndahà‑yá nùù‑né, cachí‑yà xì‑né:

―Juùn. Vichi duha ni ndúvàha‑ní, cachíˋ xì‑ní.

42 Dandu na momentu nì cachi‑yà ducán nì quee cuèhè quìdà‑xì‑né, te nì nduvàha‑ne. 43 Dandu na cuáhàn‑yà techuún‑yánè nùhù‑né, dandu cuàhà gá nì chinaha‑yánè, cachí‑yà xì‑né:

44 ―Cunaha‑ní, màsà cáchì‑ní ni‑iñàha xi nèhivì. Cuisì cuahán‑nî nùù dùtù ñà‑cundehè‑né ìcà‑ní (ñà‑sànì nduvàha‑ní), te nacuàha‑ní promesa xi Dios, vàchi ducán cachí ley xi Moisés, dandu vàtùni cundaà ini nèhivì ñà‑sànì nduvàha‑ní nduá ―nì cachi‑yà.

45 Doco nècuàchìmà, nì quee‑ne nì quesaha‑né nacání‑né xì cuàhà nèhivì, te sàhámà nì xìtià cuentu inicutu. Ñàyùcàndùá mànìcùí gá quìhvi vate Jesús ini ni‑iin ñuu. Puru campu xicánúú‑yá. Doco nsidanicuú xaan nì caquee nèhivì nì nataca‑nè nùù‑yá.

2

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin tiàa nì dàñà íì cuerpu xi

1 Nì yàha itnii quìvì, dandu mànuhù Jesús ñuu Capernaum. Te nì xinitnùhu nèhivì iá‑yà vehe. 2 Ñàyùcàndùá luegu nì nataca cuàhà‑né, ni có‑nùná gà índù cundoo‑ne, ni siquiera nùù yehè. Te nì càhàn‑yà xì‑né ñà‑ndùú palabra xi‑ya. 3 Dandu yucán nì sàà stná itnii gá nèhivì, cùmì‑né nsìdà‑xì iin nècuàchì cuhí nì dàñà íì cuerpu xi. 4 Doco ñà‑cuàhà guá nèhivì ndoó yucán, mànìcùí quìhvi‑ne dècuèndè ndé iá‑yà. Ñàyùcàndùá nì nana‑ne dìnìvèhé nì nacanì‑nè iyuhu dìnìá meru ndé indéhe ndáà iá‑yà ini vehe. Te na sánì nacuna‑nemà, dandu nì dànùú‑né nècuàchì cuhí xi‑ne nùù camilla. 5 Ñàyùcàndùá, na ní xini‑yà ñà‑cuàhà guá xíxinindisá‑néyà, dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì cuhí:

―Hijo, xicáhnû inì sàhà cuàchi‑ní.

6 Doco yucán ndoó stná itnii nècuàchì nduú nècuàchì ley xi veheñùhu, te nì nacani ini‑nè: 7 “¿Índù chuun cáhàn Jesús ducán? ¡Mà ndóo ini Dios sàhà ñà‑ndùá cachí‑nè! Vàchi còò inga ana cui cuicahnú inì‑xi sàhà‑ndà, cuisì mii‑yá”. 8 Doco Jesús, nì cundaà ini anima‑yà ñà‑ndùá nacání guâ ini nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun nacání inì‑nsia ducán? 9 ¿Índù milagru nduú ñà‑chicá ùhì quida‑nda: a ñá‑cachi uun‑nda xi nècuàchì cuhí yohó ñà‑xìcáhnû ini‑ndà sàhà cuàchi‑ne, te ò ñá‑cachi‑ndà xì‑né ni ndácuíín‑nè ndanihi‑ne camilla xi‑ne, te nacaca‑ne? 10 Pues yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cuàhìn quide iñàha ñà‑cundaà inì‑nsia ñà‑ndisa icúmî derechu cuicahnú inì sàhà cuàchi nèhivì ñuhìví.

Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì cuhí mà:

11 ―Mii‑ní cachí xìˊ, ndacuiìn‑ní, ndanihi‑ní camilla xi‑ní, te xuhun‑ní vehe‑ní.

12 Dandu nì ndacuiin nècuàchì cuhí mà, te vichi vichi nì ndanihi‑ne camilla xi‑ne, nì quee‑ne, mànuhù‑né vehe‑ne, indéhe nsidaa nèhivì yucán. Ñàyùcàndùá nsidaa‑né, nì ndulocó‑nè, te nì ndenihi vàha‑ne Dios, cachí‑nè:

―Ni‑iin xichi, có‑xìní‑ndà cuu (ndiaha guá) nahi ñà‑yòhó.

Nansa nì cana Jesús iin tè‑dàchíyàhvi nani Leví

13 Daaní, nì quee‑ya inga xichi cuàhàn‑yà dècuèndè mar. Te nì nataca cuàhà gá nèhivì nùù‑yá, te nì dàcuàhá‑yánè. 14 Dandu nì yàha‑ya (inga xaan), te nì xini‑yà iin dèhe Alfeo nani Leví, iá‑nè nùù mesa ndé dachíyàhvi‑ne. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nahà‑ní, cunchicùn‑ní yùhù.

Dandu nì ndacuiin nècuàchìmà cuàhàn stná‑nè xì‑yá.

15 Daaní, después dohó nì cuu na ní ìa‑ya vehe Leví mà. Iá‑yà xixí‑yá, te ndoó stná cuàhà nècuàchì dachíyàhvi, xì cuàhà gá más nècuàchì cachí‑nè iá cuàchi‑xi, xixí‑né xì Jesús xì nècuàchì dacuahá‑yá, vàchi cuàhà gá nèhivì nchícùn xì‑yá. 16 Te nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì fariseu, nì xini‑nè nansa quidá‑yá xixí‑yá xì nèhivì mà. Ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―¿Índù chuun cutnáhâ maestru xi‑nsia xixí‑né xì cuàhà tè‑dàchíyàhvi, xì dava gà stná nèhivì cuáchi?

17 Na ní tiacu Jesús cachí‑nè ducán, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Màdì nècuàchì ndáa vàha xiñuhu xi ana quidatatna xi‑né. Nècuàchì cuhí xiñuhu xì ana quidatatna xi‑né. Te divi ducání stná yùhù, màdì nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi vàxi càhàn xìˊ. Còó, nèhivì cuáchi vàxi nanduquí, áma naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne.

Ndíà dìsáhà‑xí cónìsá íníhíì dócô nècuàchì dacuahá Jesús na iá ìì‑yá ñuhìví yohó

18 Daaní, iin xichi na iníhíì nècuàchì dacuahá Juan Bautista xì stná nècuàchì fariseu, dandu nì tnàtuu itnii nèhivì nùù Jesús, te nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá cachí‑nè:

―¿Índù chuun iníhíì dócô nècuàchì dacuahá Juan xì stná nècuàchì xídacuahá ley xi tè‑fariseu, doco nècuàchì dacuahá mii‑ní, còó?

19 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Nècuàchì ndoó vicò nándàhà, ¿a vátùni iá ñà‑cunihiì‑né na hora ndoó‑né cutnáhâ‑né xì noviu? Còó, vàchi na ndoó‑né xì noviu, mà cúí cunihiì dócô‑nè. 20 Doco vàxi iin quìvì, dandu mà cóó gà noviu nùù‑né, dandísá, tiempu yucán icúmí‑nê cunihiì dócô‑nè.

Ndíà dìsáhà‑xí sànì dàma estilu sànaha, te estilu saa nduá nì nacoo Jesús

21 ’Sìcoto saa, màsà nácàhmá‑ndàñá nùù ñà‑tùhú. Vàchi nú ducán, dandu dandánsíá ndé nì nacàhmá, te chicá icúmí ndàtà sìcoto tuhú mà. Dandu ñà‑sànì ndàtà dahuun sìcoto‑mà cundua. 22 Stná vinu, nú vinu saa nduá, mà dáquêe stná nèhivì‑ñá ini itni iìn tuhú, vàchi nú ducán, ndàtà‑ñá, vàchi cahnsià quida vinu saa ma, te cuìtià‑ñà, te cuchicuehe stná iìn mà. Ñàyùcàndùá, nú vinu saa nduá, dandu ini itni iìn saa covàha.

Nansa nì xitnùhu nèhivì nècuàchì dacuahá‑yá na ní sàhnù‑nè sìcàyòcó trigu quìvì descansu

23 Iin quìvì descansu nì sandua, te yáha Jesús nùù iin itu ndé iá trigu, te cutnáhâ stná‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá. Te nacua yáha‑ne ducán sáhnù‑nè sìcàyòcó trigu mà saxí‑né. 24 Ñàyùcàndùá, nì cachi nècuàchì fariseu xì‑yá:

―Cundehè‑ní nansa quidá nècuàchì dacuaha‑ní, quidá‑né iin chuun có‑sâha ley xi‑nda quida‑nda quìvì descansu.

25-26 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A cónì càhví‑nsiá (nùù tutu ìì) ndé nacáníá nansa nì quida David sànaha na xicánúú ndahví‑nè xì compañeru‑nè tiempu xi jefe xi dùtù nani Abiatar, te xíhì‑nè doco? Nì quìhvi‑ne ini veheñùhu xi Dios, te nì xixi‑ne dìtà vídì ìì, mate còò permisu cuxi‑neà, cuisì‑ní dùtù iá permisu cuxi xi ñá‑yùcán. Doco David, ndè stná compañeru‑nè nì sàha‑ne, nì caxixi stná nècuàchìmà.

27 Dandu nì cachi stná‑yà xì nèhivì yucán:

―Sàhà ñà‑cunduu ñà‑vàha xi nèhivì, ñàyùcàndùá nì sàcòo iin quìvì descansu, màdìá nì cúyúcún nèhivì sàhà‑ñá (chicá nducahnú) quìvì mà. 28 Ñàyùcàndùá, yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, dandacú stnáì sàhà nansa quida nèhivì quìvì mà.

3

Nansa nì nduvàha iin tiàa nì ìchì dahuun iin ndahà‑xí

1 Dandu cuàhàn Jesús veheñùhu. Te na sánì quìhvi‑ya yucán, (nì xini‑yà) jaàn iá iin tiàa nì ìchì dahuun iin ndahà‑xí. 2 Doco ndoó stná nècuàchì fariseu yucán, indéhe váha‑neyà, áma dándûvàha‑ya nècuàchì cuhí‑mà cahan‑né, te ducán nìhìndèè‑né daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá sàhà ñà‑ndùá quìvì descansu.

3 Dandu nì cachi‑yà xì tiàa cuhí ndahà‑xì mà:

―Ndacuiìn‑ní, cuiin‑ní dava mahì nèhivì yohó.

4 Dandu nì càhàn‑yà xì nèhivì nánî xì‑yá yucán, cachí‑yà:

―¿Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda quìvì descansu? ¿Amádi chicá iá vàha quida‑nda ñà‑ìá viì, te màdìá ñà‑có‑ndiàá? ¿Amádi chicá iá vàha dacácu‑nda nèhivì quìvì mà, te màdìá cahnì stnàhà‑ndà?

Doco nècuàchì yucán, còò ni‑iñàha ni náxícóníhî‑né nùù‑yá. 5 Ñàyùcàndùá, nì xiconúù‑yá nùù nsidaa‑né, te nì cuduchi ini‑yà sàhà‑né, vàchi caxin sàstnùhù anima‑nè. Dandu nì cachi‑yà xì tiàa ma:

―Chitanini‑ní ndahà‑ní.

Dandu nì chitanini nècuàchìmà ndahà‑né, te nì nduvàha dahuan. 6 Ñàyùcàndùá nì caquee nècuàchì fariseu mà nì càhàn‑nè xì nècuàchì partidu herodianu, nì ndatnuhu‑né nansa cui dandáñúhú‑nêyà.

Nansa nì nataca cuàhà nèhivì nùù mar

7-8 Daaní, cuàhàn‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá nùù mar, te cuàhà sàstnùhù nèhivì ladu Galilea nì catenchicùn stná xì‑yá. Te na ní xìtià cuentu ñà‑ndiaha guá quidá‑yá, dandu más nèhivì nì ndecoyo: nècuàchì ñuu Jerusalén, xì más gà nèhivì ladu Judea xì stná nèhivì ladu Idumea, xì nèhivì ladu duha yùte Jordán, xì nèhivì ladu ñuu Tiro xì ñuu Sidón, nsidaa‑né vàxi‑ne ndé iá‑yà. 9 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑cundiatu tùha‑ne xì iin lancha ndé coo‑ya sàhá màsà ndútnúú guâ‑yà mahì nèhivì cuáhà mà. 10 Vàchi cuàhà‑né nì dàndúvàha‑ya, ñàyùcàndùá nsidaa nècuàchì cuhí, nì nachitu‑né nùù‑yá, cuní‑nè dacácùhun‑ne ndahà‑né ìcà‑yá, te nduvàha‑ne. 11 Stná ñà‑malu, na ní xinià‑yà, nì sàcuìtasisiá nùù‑yá, cacháˋ:

―Dèhemanì Dios nduu‑ní.

12 Doco mii‑yá, vihi gá cuàhà nì dàndàcú ndee‑yá nùá ñà‑màsà cáchà ana divi nduú‑yá.

Nansa nì nacàxin Jesús ùxìn ùì tiàa ñà‑cunduu‑ne apóstol xi‑ya

13 Dandu nì nana‑ya yucù, te nì cana‑ya nècuàchì tuxí‑yá ñà‑nì cáquíxí‑né nùù‑yá. 14 Te nì nacàxin‑ya ùxìn ùì‑nè ñà‑cunduu‑ne nèhivì cutnahá xi‑yá cacanuu, dandu después techuún stná‑yànè cùhùn‑nè càhàn‑nè xì nèhivì palabra xi‑ya. 15 Te nì sàhatahvì‑yánè ñà‑dandúvàha‑ne nècuàchì cuhí, te tavà stná‑nè ñà‑malu ñuhú anima nèhivì. 16 Te divi nècuàchì yohó xínduu nècuàchì nì nacàxin‑ya: iin‑ne nani Simón, te divi‑ne nì dànànì stná‑yà Pedro; 17 daaní, iá stná dèhe Zebedeo nani Jacobo xì ñani‑nè Juan, ndúì nècuàchìmà nì dànànì stná‑yà Boanerges, te cuní cachàmà na cáhàn dàvì cáhàn‑nè. 18 Daaní iá stná Andrés, xì Felipe, xì Bartolomé, xì Mateo, xì Tomás, xì dèhe Alfeo nani Jacobo, xì stná Tadeo, xì Simón nì sanduu partidu cachí‑nè nècuàchì Canaán; 19 te nì ìa stná Judas Iscariote, divi nècuàchì icúmí cahin xì‑yá.

Daaní, nì yàha‑ya xì compañeru‑yà ini iin vehe. 20 Te yucán nì nataca cuàhà gá tu nèhivì nùù‑yá. Ñàyùcàndùá, cónì cúsáá gá‑yà cuxi‑ya, ni mii‑yá ni nècuàchì dacuahá‑yá. 21 Dandu nècuàchì xínduu nèhivì vehe‑ya, nì xinitnùhu‑ne nansa cachí nèhivì sàhà‑yá ñà‑sànì ndañuhu sàxìnítnùní‑yà, cachí‑nè. Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑nè ndé iá‑yà ñà‑cùní‑nè cundaca‑neyà nùhù.

Nansa nì dàquée cuàchi nèhivì dìquì Jesús, ñà‑malu chindéé xí‑yâ, cachí‑nè

22 Daaní, nècuàchì ley xi veheñùhu, nì caquee‑ne ñuu Jerusalén, nì casaà‑nè ndé iá‑yà, te nì càhàn cuàchi‑ne dìquì‑yá, cachí‑nè xì nèhivì:

―Nècuàchì jaàn, icúmí‑nê ñà‑malu nani Beelzebú ini‑nè, divi quisì cusáhnû. Ñàyùcàndùá, vàtùni tavá‑né dava ga ñà‑malu anima nèhivì, vàchi quisì mà chindéé xí‑nê ―nì cachi‑ne.

23 Ñàyùcàndùá nì cana Jesús nèhivì, te nì nacani‑ya historia nduú ejemplu, cachí‑yà xì‑né:

―Ñà‑malu, ¿nansa cui tavà stnahá nsidaa mián? Mà cúí. 24 Vàchi ducán iá xán na iá xì nèhivì dandacú nùù iin ñuu, nú ni táhndè dava‑ne, te náâ stnahá‑né, dandu mà cúí dandacú gá‑nè nùù ñuu mà. 25 Te nèhivì ndoó iin vehe, nú xiní ùhì stnahá‑né, dandu mà cúí cundoo tàcá gà‑nè. 26 Stná ñà‑malu xi Satanás, nú ni táhndè dava, te cuni ùhì stnahá, dandu mà cuéà, te yàchì nsiha, nú ducán.

27 ’Vehe iin tiàa ndacuì, mà cúí quìhvi ndevàha nèhivì, te tavà‑né ñà‑ìcúmí‑tê. Còó, vàchi dihna icúmí‑nê chicuhni‑nète, dandu vàtùni quida‑ne ducán.

28 ’Ñà‑ndáà ndùá cachíˋ xì‑nsiá, mate nadaa ga cuàchi nèhivì iá nùù Dios, te ò nadaa ga xichi cáhàn ùhí‑nè dìquì‑yá, vàtùni cuicahnú ini‑yà sàhà‑né. 29 Doco nú ni cáhàn ùhí‑nè dìquì Espíritu Ìì xí Dios, dandísá, mà cúí cuicahnú ini‑yà, sàhà‑né, vàchi nicanicuahàn icúmí‑nê cunsida‑ne cuàchi ma.

30 Ducán nì cachi‑yà xì nèhivì yucán sàhà nècuàchì cáhàn tnùhù dìquì‑yá, vàchi cachí‑nè ñà‑ìnácáá iin ñà‑malu ini‑yà.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà dihi‑yá xì sàhà ñani‑yà na ní casaà‑nè caná‑néyà

31 Daaní, nì sàà stná dihi‑yá xì ñani‑yà tùvèhé, te nì techuún‑né iin razón caná‑néyà. 32 Ñàyùcàndùá, nèhivì ndoó nùù‑yá, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cunaha‑ní, tùvèhè càˊ iín dihi‑ní xì stná ñanì‑ní, caná‑né mii‑ní.

33 Dandu nì cachi‑yà xì nèhivì mà:

―¿Ana divi nduú mamá xi cahan‑nsiá? Te ò ¿ana divi xínduu ñanì?

34 Dandu nì xiconúù‑yá nì indehè‑yá nsidaa nèhivì ndoó nùù‑yá, te nì cachi‑yà:

―Divi nècuàchì yohó xínduu nahi mamá xi, ò nahi ñanì. 35 Vàchi nsidanicuú ana quìdà‑xì ñà‑ndùá cuní Dios, divi xínduu nahi ñanì, nahi cùhe, te nahi dihi stnáì.

4

Iin ejemplu sàhà iin nècuàchì xìtú

1 Daaní, inga xichi nì quesaha Jesús dacuahá‑yá nèhivì nùù mar. Te yucán nì nataca cuàhà gá‑nè nùù‑yá. Ñàyùcàndùá, nì nana‑ya iin lancha iín yuhù mar mà, te nì sàcòo‑ya inì‑nu. Te nèhivì cuáhà mà, yuhù mar mà nì sàcùndoo‑ne. 2 Dandu nì dàcuàhá‑yánè cuàhà iñàha, nì nacani‑ya xì‑né cuàhà historia nduú ejemplu. Te dohó nì cachi‑yà:

3 ―Cunini‑nsia. Nìsa ìa iin nècuàchì xìtú, nì quee‑ne cuàhàn‑ne chihi‑ne. 4 Te nì sate uun‑ne tata mà. Te dava‑ña, nì còya nùù ichì. Dandu nì quixi laa, nì saxì‑síâ. 5 Te dava stná mà, nì còya nùù cavà ndé còò cuàhà ñuhù. Te yàchì nì xìtià, vàchi có‑ndòó cucún ñuhù yucán. 6 Doco na ní dùcàn orá, nì ìchà, vàchi cónì níhì yohá. 7 Daaní, dava stná tata mà, mahì iñù nì còya. Te na ní sahnu iñù mà, dandu nì dàdáhvia viu cuati ma, ñàyùcàndùá cónì cuáha. 8 Daaní, dava stná tata mà, nì còya nùù ñuhù vàha, te nì xìtià, nì sahnua, te nì cuàha; dava‑ña, òcò ùxìn gà tantu nì cuàha; te dava‑ña, ùnì dico gà tantu, te dava‑ña, ùhùn dico gà tantu nì cuàha.

9 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí nì nacani Jesús ejemplu, divi sàhá màsà cúndáà ini nècuàchì cahíchì inì‑xi

10 Na ní ndòo mii Jesús xì ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá xì stná nècuàchì ndoó yatni, dandu nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá sàhà ejemplu mà. 11 Ñàyùcàndùá, dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, sànì nìhìtáhvì‑nsiá cundaà inì‑nsia nansa iá ñuhìví ìì xí Dios, mate nísa ìa dèhé palabra sàhámà antes. Doco nècuàchì dava ga, còó. Puru ejemplu icúmî nacani xì‑né. 12 Ducán iá sàhà‑ñá màsà cúnítnùhu‑ne, mate indéhe‑né, te màsà cúndáà ini‑nè, mate iníní‑né. Pues ducán icúmí cuu xi‑né sàhà‑ñá màsà ndédúmá ini‑nè, te cuicahnú ini Dios sàhà cuàchi‑ne.

Ñà‑ndùá cuní cachi ejemplu sàhà nècuàchì xìtú

13 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―¿A ñá‑cô‑cùndáà inì‑nsia sàhà ejemplu jaàn nduá? Pues nú coó, dandu ¿nansa cui cundaà stná inì‑nsia sàhà nsidaa ejemplu dava ga?

14 ’Pues cunaha‑nsia, na ian quidá nècuàchì nì dàndiàchì uun xi tata mà, ducán quidá stná nècuàchì chìhì xì Palabra xi Dios ini anima nèhivì. 15 Tata nì còyo nùù ichì mà nduú nahi nèhivì iníní xí palabra xi Dios, doco yàchì vàxi ñà‑malu dacúxíó‑si palabra nì ndòo ini anima‑nè mà. 16 Daaní, nahi tata nì còyo nùù cavà nduú nèhivì iníní xí palabra ìì, te luegu cudíì ini‑nè sàhà‑ñá. 17 Doco na ian cùù xì viu còò yohò‑xí, ducán cuú stná xì‑né. Iyuhu gá quidándéé ini‑nè nchícùn viì‑né. Daaní, nú ni yáha‑ne iin tnùndoho, ò nú quidáquíní nèhivì xì‑né ñà‑nchícùn‑nè palabra xi‑ya, dandu luegu naxícócuîìn ini‑nè, te nacóó‑néà.

18 ’Daaní, nahi tata nì còyo mahì iñù nduú nèhivì iníní xí palabra ìì, 19 doco cuàhà gá nacání ini‑nè sàhà vida xi‑ne ñuhìví yohó. Te cudíì stná ini‑nè dacáyà‑nè ñà‑cuìcà‑né, vàchi xího sàstnùhù‑né cucumi‑né cuàhà iñàha. Ñàyùcán nduá sadí xì núù palabra xi Dios ñà‑mà cùì nìhìndèá chindeá‑nè. 20 Daaní, nahi tata nì còyo nùù ñuhù vàha nduú nèhivì iníní xí palabra ìì, te xiníndísâ‑néà. Ñàyùcàndùá, queámà ñà‑ndùú‑né na iin viu nì cana viì, a sea nduú‑né nahi viu nì cana òcò ùxìn tantu, te ò ñá‑nì cana ùnì dico tantu, te ò ñà‑nì cana ùhùn dico tantu.

Iin ejemplu sàhà iin lámpara

21 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Nú xícàn‑ndà quixi iin lámpara, dandu mà chícání dèhé‑ndàñá tìxi iin canasta, ò tìxi iin cama. Còó, cuiin vateá iin xaan ndé cutnuà inicutu. 22 Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑nì ìa dèhé, icumíâ tùi vateá. Te nsidaa ñà‑ndùá quidá dèhé nèhivì, icúmíâ natùi clarúà. 23 Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá palabra jaàn.

24 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Cunini vàha‑nsia na sáha xi‑nsiá (ichì váha). Vàchi divi vara chitácùhá‑nsià icúmí stná mii‑nsiá nacuitacùhá‑nsià. Doco nú iníní vàha‑nsia, dandu chicá nìhìtáhvì‑nsiá cundaà vàha inì‑nsia. 25 Vàchi nècuàchì sàñùhú (ñà‑vàha) inì‑xi, chicá más icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né; doco nèhivì có‑ñùhú ndisa (ñà‑vàha) inì‑xi, ndè iyuhu (ñà‑vàha) ñuhú ini‑nè, icúmíâ cuxio nsiha.

Iin ejemplu sàhà tata sahnú nama

26 Dandu nì cachi stná Jesús:

―Na historia yohó, ducán iá stná ñuhìví ìì xí Dios. Nì chihi iin tiàa tata mahì itù‑te. 27 Na túinuù, dandu ndácòo‑tè (nácòtò‑teá); daaní sàñaà quídì‑te. Doco tata mà, xítià te sahnúá, mate có‑cùndáà inì‑te índù modo sahnúá. 28 Vàchi iin itu, miá cuàha. Dihna viu xítià, dandu después caná sìcàyòcó‑ñà, te nachitu nùnìá. 29 Te nú sànì sisa vàha, dandu yàchì icúmí ndanchito cosecha, vachi sà‑ìáˋ.

Ejemplu sàhà tata yutnù mostaza

30 Dandu nì cachi stná Jesús:

―¿Índù iñàha cui cachì sàhà‑ñá cundaà vàha inì‑nsia nansa iá ñuhìví ìì xí Dios? ¿Índù ejemplu cui nacani sàhà ñà‑cundaà inì‑nsia nansa iá tiempu mà? 31-32 Pues, cunaha‑nsiá, nahi tata yutnù mostaza, ducán iá tiempu mà. Vàchi tata mà, mate tata chicá cuati iá ñuhìví nduá, doco nú sànì chihi‑ndañá, dandu sahnúá. Queé nahnú ndahà‑nú, te vihi gá nducáhnûá nùù nsidaa gá ñà‑tàtá. Dècuèndè laa ndavá ansivi vàxi sácuìtàndòó casì mahì ndahà‑nú ―nì cachi‑yà.

33 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá ejemplu nahi ñà‑jaàn nì nacani‑ya xì nèhivì na dacuahá‑yánè, según nansa nì sàà‑nè cundaà ini‑nè. 34 Puru historia nduú nahi ejemplu nì nacani‑ya xì‑né, doco na ní ndòo mii‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá, dandu nì dàtúi nsihi‑ya sàhámà nùù‑né.

Nansa nì dàcúcuíìn Jesús tàchì, te nì nàcùñuhu dadí tècuìí mar

35 Na ní cuñaà quìvì yucán, nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Cúhùn‑ndà yàha‑nda ladu mar.

36 Dandu nì dànácuîtià compañeru‑yà nèhivì cuáhà mà. Te mii‑yá, nacua iá‑yà ini lancha, ducán nì saca‑neyà cuàhàn‑nè yàha‑ne mar. Te cuàhàn stná iin ùì gà lancha ndoó stná yucán. 37 Doco después nì dàñà iin tàchì dàná, te nì nacuahnu todò tècuìí, nì xìnu‑tè ndè ini lancha mà, sàdaaní chitu‑nú. 38 Doco mii‑yá, indúhu‑yá quídì‑yà cahà‑nú, ihí almohada dìnì‑yá. Dandu nì dànsícuìhnu ini‑nèyà, cachí‑nè xì‑yá:

―¡Ay! ¡Maestro! ¿A có‑ndùlócô‑nî ñà‑vihini cui‑ndà?

39 Dandu nì ndacuiin‑yà, nì càhàn‑yà nì sadi‑yà nùù tàchì mà, te nì cachi‑yà xì tècuìí mar:

―Ihíì‑ní ni coó, te ni ndúdádî.

Dandu luegu nì cucuiìn tàchì, te nì nàcùñuhu dadí tècuìí.

40 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì yucán:

―¿Índù chuun yúhî guâ‑nsià? ¿A có‑càhví‑nsiá xì Dios?

41 Dandu nì yùhí sàstnùhù nècuàchìmà, te nì cachi‑nè iin‑ne xì inga‑nè (sàhà‑yá):

―¿Índù clase nèhivì nduú nècuàchì yohó, te dècuèndè tàchì xì mar iníní xí‑nê?

5

Nansa nì tavà Jesús ñà‑malu ñuhú ini iin nècuàchì ñuu Gadara

1 Daaní, nì sàà‑nè xì‑yá inga ladu mar nùù ñuu nècuàchì Gadareno. 2 Te na ní quee‑ya nùù lancha, luegu nì ndacùhun tnahá‑yá xì iin tiàa ñuhú ñà‑malu inì‑xi, vàxi‑ne dècuèndè mahì cueva ndé xí‑indùxin nsìi. 3 Vàchi de por sí, yucán iá dahuun‑ne. Te còò ni‑iin cui chicuhni xì‑né, mate cadena ni cúndúá. 4 Cuàhà xichi nì sàcùnuhni‑nè xì manilla càa, xì stná cadena. Doco siempre sahndé‑nèà, te dacuachí stná‑nè manilla mà. Còò ni‑iin cui nsida viì xì sàxìnítnùní‑nè. 5 Nicanicuahàn ndui te ñuú ndáhì loco‑nè, xicánúú‑né yucù xì mahì cueva mà, danácuêhè‑nè mii‑né xì yùù. 6 Doco na ní xini xìcà‑né Jesús, nì dàyáà‑nè nì sàà‑nè nùù‑yá, te nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, 7 ndáhì ndee‑né quidá ñà‑malu, te nì cachi‑nè:

―Jesús, ¿ndíà cunduu‑ní yùhù? (Yùhù ináhî mii‑ní), Dèhemanì Dios iá dìquì‑xí ansivi nduu‑ní. Sàhà Dios sacúndáhvîˋ nùù‑ní, ¡màsà dándóhó‑nî yùhù!

8 Pues ducán nì cachi nècuàchìmà, vàchi làcà nì cachi‑yà xì‑ñá:

―¡Cuxio yohó ñà‑malu nùù tiàa yohó!

9 Dandu nì ndàcàtnùhù stná‑yà nùá:

―¿Nansa nanu?

Te nì cachà:

―Ejército naní, vàchi cuàhà nduú‑nsí.

10 Dandu cuàhà gá nì sacundahví tiàa ma nùù‑yá ñà‑màsà téchúûn‑yáñà cùhàn inga ñuu. 11 Te yatni yucù yucán nì sandoo cuàhà cochi, xixáhan‑sì. 12 Ñàyùcàndùá, nì sacundahvíà nùù‑yá, cacháˋ:

―Dayáha‑ní nsiùhù ni cúhùn‑nsì màcùñuhu‑nsi ini cochi yucán.

13 Dandu nì dàndáà‑yàñà. Ñàyùcàndùá nì caquea nùù tiàa ma cuàhàn, nì sàcùñuha ini cochi yucán. Nahi ùì mil nì sanduu‑sì. Daaní, carrera nì nuu nsidaa‑sí candiaa yucán, te nì còyo‑sì ini mar nì càhà‑si.

14 Daaní, tè‑xíndiaa xì cochi mà, nì yùhí‑te; carrera mànuhù‑té nì cachitnùhu‑tè xì nècuàchì ini ñuu mà xì stná nècuàchì ndoó ranchu. Dandu nèhivì ndoó yucán, vàxi‑ne cundehè‑né ñà‑ndùá nì cuu. 15 Nì quesaa nsidaa‑né ndé iá‑yà, te nì caxini‑nè nècuàchì nìsa ñuhu cuàhà ñá‑malu inì‑xi, iá‑nè, ndixí‑né sìcoto, sànì nàcòo nsihi sàxìnítnùní‑nè. Dandu nèhivì yucán, nì cayùhí‑nè. 16 Te nècuàchì nì caxini nansa nì cuu, nì nacani‑ne xì nsidaa nèhivì mà sàhà cochi xì sàhà stná tiàa ma. 17 Dandu nèhivì cuáhà mà, nì quesaha‑né nì sacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑nì quèé dahuun‑ya ñuu‑nè.

18 Daaní, na sánì nana tu‑ya lancha yucán, dandu nì càhàn nècuàchì nìsa ñuhu ñà‑malu inì‑xi, nì xìcàn‑nè áma cui cutnahá stná‑nè xì‑yá cùhùn. 19 Doco cónì sáha‑ya cùhùn‑nè:

―Còó ―cachí‑yà―, xuhun‑ní vehe‑ni, te cachitnùhu‑ní xì tnaha‑ní ñà‑cuàhà guá nì quida Stohò‑ní Dios xì‑ní, te nì cuhi ini‑yà mii‑ní.

20 Ñàyùcàndùá, nì quee tiàa ma cuàhàn‑nè inicutu ladu mà nani Decápolis, nì cachitnùhu‑ne ñà‑ndiaha guá nì quida Jesús xì‑né. Te nsidaa nèhivì yucán, nì ndulocó‑nè.

Nansa nì dànátiácú Jesús dèhe Jairo, te nì dàndúvàha stná‑yà iin nècuàchì ñahà

21 Dandu nì nayàha‑ya ini lancha cuàhàn‑yà inga ladu mar. Te yucán yuhù mar mà nì nataca cuàhà sàstnùhù nèhivì nùù‑yá. 22 Dandu yucán nì sàà stná iin nècuàchì cusáhnû nùù iin veheñùhu, Jairo nani‑né. Te nì tnàtuu‑ne nùù‑yá, nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù sàhà‑yá, 23 te nì sacundahví cuàhà‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Meru cucáhvî dèheyoquí. Cúhùn‑ndà, chindàndòò‑ní ndahà‑ní dìquì‑ñá sàhà‑ñá nduvàha‑ñà, te màsà cúì‑ña.

24 Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑yà xì‑né. Te cuàhà gá stná nèhivì cutnáhâ xí‑yâ nchícùn stná‑nè cuàhàn, dècuèndè tnuu cuàhàn‑nè xì‑yá ñà‑cuàhà guá‑nè. 25 Te cunaha‑nsiá, mahì nèhivì mà cuàhàn stná iin nècuàchì ñahà cuhí. Ùxìn ùì cuìà sàcuàhàn‑nè ndohó‑né cuèhè nìì. 26 Te cuàhà gá sànì ndoho‑ne nì quida nècuàchì quidátátná, doco cónì níhì nècuàchìmà chindee‑ñánê. Còó, chicá nì quida yaa cuèhè xi‑ne, dècuèndè sànì dànsìhí‑né dìhùn xí‑né sàhá. 27 Doco na ní xinitnùhu‑ne sàhà Jesús, nì quixi‑ne ladu yàtà‑yá mahì nèhivì cuáhà mà, te nì dàcúhùn ndahà‑né nùù sìcoto xi‑ya, 28 vàchi nì nacani ini‑nè: “Nú ni dúcùn ndahí mate sìcoto‑ni xi‑ya, vàtùni nduvàhi”. 29 Te (ñà‑ndáà nduá), luegu nì cucuiìn nìì‑né, te nì cuu ini‑nè sànì nduvàha‑ne cuèhè dana ma. 30 Daaní, momentu mà nì cundaà stná ini‑yà sànì dàndúvàha iin nèhivì xì poder xi‑ya. Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn duma‑yá yàtà‑xí mahì nèhivì cuáhà mà, te nì cachi‑yà:

―¿Ana divi nì dùcùn ndahà‑xí ìcà sìcoto xi?

31 Dandu nècuàchì dacuahá‑yá, nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿A có‑xìní‑nî ñà‑cuàhà guá nèhivì ndoó yohó, te yáha ga tnuu cuàhàn‑ndà? Te nú ducán, dandu ¿índù chuun cachí‑nî: “¿Ana nì dùcùn ndahà‑xí ìcà sìcoto xi?”?

32 Dandu nì xiconúù‑yá nì indehè‑yá, áma nátùi nècuàchì nì quida mà. 33 Te nècuàchì ñahà mà, ndé quìdí cuisì‑né ñà‑yúhî‑nè, vàchi ináhá‑nê ñà‑ndùá nì cuu xi ini‑nè. Dandu nì tnàtuu‑ne, nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, te nì cachi ndàà‑nè xì‑yá nsidaa ñà‑ndùá nì cuu xi‑né. 34 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Hija, sànì nduvàha‑ní ñà‑nì xinindisa‑ní. Vàtùni nùhù‑ní contentu vichi. Iin‑ni ni cúxíó cuèhè dana nìsa quida xi‑ní.

35 Na meru cachí‑yà ducán, dandu nì caquesaa nèhivì vàxi vehe presidente xi veheñùhu ma, te nì cacachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Sànì xìhì dèhe yoco‑ní. Có‑xìñùhù cuàhachuún gà‑ní maestru.

36 Doco Jesús, cónì ndúlócô‑yà sàhà ñà‑ndùá nì cachi‑nè, cuisì‑ní nì cachi‑yà xì presidente mà:

―Màsà yúhî‑nî. Cuisì cunihnu vàha inì‑ní.

37 Dandu nì cachi‑yà ñà‑màsà cútnáhâ gá nèhivì xì‑yá, cuisì‑ní Pedro, xì Jacobo, xì ñani Jacobo nani Juan. 38 Te nì sàà‑yà xì‑né ndè vehe presidente mà, te nì xini‑yà ndoó chitu nèhivì, yáha ga quidácuáhà‑né, sacú ndee‑né, te cána fuerte‑nè. 39 Dandu nì nsìhvi‑ya vehe, te nì cachi‑yà:

―¿Índù chuun cána guá‑nsia, te sacú guá‑nsià? vàchi cónì xíhì ñahà chìì yohó. Quídì uun ni‑ñà.

40 Doco nècuàchìmà, nì sàcùndiaa uun‑neyà. Ñàyùcàndùá, nì tavà nsìhí‑yánè fuera, te nì saca‑ya yuadíhâ xì nècuàchì cutnáhâ xí‑yâ, nì yàha‑ne ndé indúhu ñahà chii ma. 41 Dandu nì tnii‑ya ndahà‑ñá, cachí‑yà:

―Talita cumi ―te cuní cachàmà dàhàn ñuu yucán: Yohó cachí xìˊ, ndacuiin xá.

42 Dandu vichi vichi nì ndacuiìn‑ña nì nacacanuu‑ñà, vàchi nahi ùxìn ùì cuìà xicá‑ña. Te nècuàchì cutnáhâ xí‑yâ, nì candulocó sàstnùhù‑né sàhà ñà‑ndùá nì cuu. 43 Doco mii‑yá, nì chinaha‑yánè ñà‑màsà cáchí‑nè xì nèhivì ñà‑ndùá nì xini‑nè. Dandu nì cachi‑yà xì‑né ni dácúxî‑nèña.

6

Ñà‑ndùá nì quida nèhivì ñuu Nazaret na ní nùhù Jesús ñuu‑yà mà

1 Dandu nì quee Jesús yucán mànuhù‑yá ñuu‑yà, te nchícùn stná nècuàchì dacuahá‑yá, ndacá tnáhâ‑né xì‑yá cuàhàn. 2 Te na ní sàà quìvì descansu ñuu yucán, nì sàhàn‑yà veheñùhu, te nì quesaha‑yá dacuahá‑yá nèhivì. Te na ní inini‑ne ñà‑ndùá nì cachi‑yà, nì ndulocó‑nè, cachí‑nè:

―¿Índù nì xini‑ndà nì nìhìtáhvì guá nècuàchì yòhó? Te ¿índù nì xini‑ndà nì cunchichí guâ‑nè? ¿Te nansa iá stná milagru quidá‑né? 3 Vàchi iin ana tùha yàcún yutnù nduú‑né. Te dihi‑né nani María, te ñani‑nè nduú Jacobo, xì José, xì Judas, xì Simón. Te ñahàcúha‑ne, ¿a có‑ndòó stná‑nè yohó ndé ndòò‑ndà?

Ducání nì cachi‑nè ñà‑nì cuduchi ini‑nè sàhà‑yá. 4 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Iin ana cáhàn cuenta xi Dios, nú inga ñuu ni cáhàn‑nè, dandu siempre quidáñúhú nèhivì ñuu mà‑né, doco nèhivì ñuu mii‑né, ò tnaha‑ne, ò nèhivì vehe‑ne, còó, có‑quìdáñúhú‑ñánê ―nì cachi‑yà.

5 Ñàyùcàndùá, mànìcùí quida‑ya milagru ñuu‑yà mà, cuisì iin ùì nècuàchì cuhí, nì chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìquì‑né, te nì nduvàha‑ne. 6 Te nì ndulocó‑yà ñà‑có‑cùní nècuàchì ñuu mà cunindisá‑né.

Nansa nì techuún Jesús nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑dacuítià‑nè palabra ìì

Dandu nì nacàhin‑ya vuelta cuàhà ñuu cuati, nì dàcuàhá‑yá nècuàchì ñuu yucán. 7 Dandu nì cana‑ya ùxìn ùì nècuàchì dàcuàhá‑yá, te nì dàndàcú‑yá ñà‑cutnahá ùì ùì‑nè cùhùn. Te nì sàhatahvì‑yánè ñà‑tavà‑né ñà‑malu. 8 Te nì cachi stná‑yà xì‑né ñà‑còò ni‑iñàha cunihi‑ne cùhùn ichì mà, cuisì‑ní bastón xi‑ne; còò morral, còò pan, còò dìhùn cunihi‑ne ini siuhmatìxi‑ne, 9 te ndìsàn uun ni cúnáì‑né. Te cuisì imindaa dùhnù cundixi‑ne cùhùn. 10 Te nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Nú cuàhàn‑nsià cundoo‑nsia iin vehe, dandu iin‑ni cundoo‑nsia yucán ndè cachi sàà quìvì quee‑nsia ñuu mà. 11 Te nú có‑cùní nèhivì quihin casú‑nè cunini‑ne, dandu quee‑nsia ñuu‑nèmà, te catù‑nsiá sàhà‑nsiá ñà‑còyo yàcá ñuu mà. Vàchi ñà‑jaàn cunduu testigu dìquì‑né quìvì coo juiciu xi‑ne. Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá, na sáà quìvì ndàcàn Dios cuenta sàhà cuàchi, dandu chicá cuàhà castigu icúmí nècuàchìmà nìhì‑né nùù nècuàchì (malu) nì sandoo ñuu Sodoma xì ñuu Gomorra sànaha.

12 Dandu nècuàchì dacuahá‑yá mà, nì caquihin‑ne ichì cuàhàn‑nè, nì càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndìá ìcà‑né naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne. 13 Te nì tavà stná‑nè cuàhà ñà‑malu ñuhú ini nèhivì, te nì saquin stná‑nè seña xì aceite dìnì cuàhà nècuàchi cuhí, te nì dàndúvàha‑ñané.

Nansa nì xìhì Juan Bautista

14 Ñà‑cuàhà guá nì xìtià fama xi Jesús, ñàyùcàndùá, nì xinitnùhu stná rey nani Herodes. Te sàhámà nì cachi tèmà:

―Sànì natiacu Juan Bautista, te ñàyùcàndùá quidá‑né milagru.

15 Ducán nì cachi tèmà. Doco dava ga nèhivì, nì cacachi‑nè sàhà‑yá ñà‑divi Elías nìsa ìa sànaha nduú‑yá. Te dava ga‑nè, nì cachi‑nè ñà‑iin nècuàchì cáhàn cuenta xi Dios nduú‑yá, nahi nècuàchì profeta sànaha.

16 Doco Herodes mà, dohó nì cachì‑te na ní xinitnùhu‑tè sàhà‑yá:

―Còó, divi Juan nduú‑né, vàchi sànì natiacu‑nè, mate ní quendodò dìnì‑né nì quide.

17 Ducán nì cachi tèmà, vàchi antes nì chicadì‑te Juan, nì dàndàcú‑te nùù soldadu xi‑tè, te nì tnii tèmàné. Ñàyùcàndùá nì sàcùnuhni‑nè cadena, te nì sàcùndiadi‑nè vehecàa. Pues nsidaa ñà‑jaàn nì quida Herodes mà sàhà‑ñá cuní‑te ndòo vàha‑tè nùù iin ñahà nani Herodías. Vàchi sànì nandàhà‑té xí‑ñâ mate ñahàdìhí ñanì‑te Felipe nduú‑ña. 18 Ñàyùcàndùá nì cachi Juan xì‑té:

―Có‑sâha Dios lugar coo‑ní xì ñahàdìhí ñanì‑ní.

19 Pues divi sàhà ñà‑jaàn nì xini ùhì Herodías mà Juan, te cuní‑ña cahnì‑ñánê, doco mànìcùí. 20 Vàchi Herodes mà, ináhá‑tê Juan ñà‑ndùú‑né iin nècuàchì nihnú ndáà inì‑xi, te ìì stná ini‑nè. Ñàyùcàndùá, yúhî‑tené. Te divi sàhájàn nì xidahan stná‑te nècuàchìmà nùù ñahà mà. Te cudíì stná inì‑te cunini‑tè ñà‑ndùá cachí nècuàchìmà, mate cónì sáà‑te cundaà vàha inì‑te.

21 Doco nì sàà iin quìvì nì cuu ofrecer nansa dandáñúhú ñahà màné, vàchi nì naxìnu rey mà cuìà, te nì quida‑tè iin vicò cahnú nì casaà cuàhà tè‑cùsáhnû ñuu mà, xì cuàhà stná comandante capitán, xì stná cuàhà tècuìcà ndoó ladu Galilea yucán. 22 Dandu nì quìhvi dèheyoco Herodías mà ndé iá vicò, te nì ìtasaha sàstnùhù‑ñá, nì dàcúdîì inì‑ña rey mà xì stná tè‑xínduu visita xi‑tè. Ñàyùcàndùá, nì cachì‑te xi‑ñá:

―Ndéni iñàha nì cui cunú, càcùn‑ñá nùí, te nìhùn‑ñá.

23 Te nì chinaha‑té Dios ñà‑ndéni iñàha nì cui ni cácàn‑ña, cuàha‑tèñá, mate ni cúndúá iin davatahvi ñuu ndé cusáhnû‑te, cuàha‑tèñá. 24 Ñàyùcàndùá nì quee‑ñà cuàhàn‑ña ndàcàtnùhù‑ñá nùù dihi‑ñá:

―¿Ndíà nduá càquìn?

Te nì cachi dihi‑ñá:

―Dìnì Juan Bautista càcùn ―nì cacha.

25 Ñàyùcàndùá, yàchì nì nansìhvi ñahà chìì mà ndé iá rey mà, te nì xìcàn‑ña, cachí‑ña:

―Dìnì Juan Bautista taxi‑ní luegu, cunacaà ini iin charola cahnú ―cachá.

26 Dandu rey mà, cuàhà gá nì cuhuun inì‑te, doco sàhà‑ñá sànì dàndáà‑te, te sàhà stná visita ndoó yucán, ñàyùcàndùá có‑cùní‑te dama‑tè ñà‑ndùá nì cachì‑te xi‑ñá. 27 Sàhájàn vichi vichi nì techuún‑te iin tè‑cùhùn cahnì xì Juan, te cunihi tèmà dìnì‑né ndixi. 28 Ñàyùcàndùá, nì sàhàn tèmà vehecàa, nì quendodò‑té dìnì‑né, te nihí‑teá ini iin charola nì nansìhvi nì sàha‑tè ñahà chìì mà, dandu mii‑ñá, nì sàha‑ñà dihi‑ñá.

29 Daaní, na ní caxinitnùhu nècuàchì nìsa dacuahá Juan, dandu nì casahàn itnii‑né nì naquihin‑ne iquìcúñú nsìi ma nì sùxin‑ne nì chicaa‑nèà ndé nduú cueva xi nsìi.

Nansa nì dàcùxí Jesús ùhùn mil nèhivì

30 Daaní, nì cansiaa nècuàchì nì techuún Jesús cacanuu, te nì canataca‑nè nùù‑yá, nì nacani‑ne xì‑yá nsidaa ñà‑ndùá nì quida‑ne xì ñá‑ndùá nì chinaha‑nè. 31 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Naha‑nsià cùhùn cuaán‑nda iin xaan ndé có‑ndòó nèhivì, quetatu chii‑nsiá.

Ducán nì cachi‑yà, vàchi ni có‑cùsáá gá‑nè cuxi‑ne, ñà‑cuàhà guá nèhivì queé nsíhvi nùù‑né. 32 Ñàyùcàndùá nì nana‑ya xì‑né ini iin lancha ñà‑cùhùn cuaán‑yá xì‑né iin xaan ndé còò iin. 33 Doco nì xini nèhivì cuàhàn‑yà, te cuàhà‑né nì nacuni‑nèyà, ñàyùcàndùá nì caquee‑ne nsidaa ñuu nì dàyáà‑nè, te dihna‑ne nì sàà‑nè nùù‑yá. 34 Ñàyùcàndùá, na ní quee‑ya nùù lancha mà, nì xini‑yà cuàhà gá‑nè ndoó, te nì cuhi ini‑yànè, vàchi nahi riì còò stohò‑xi, ducán nduú‑né. Ñàyùcàndùá, nì dàcuàhá‑yánè cuàhà iñàha.

35 Daaní, na ní cuaà nì catnàtuu nèhivì siempre nchícùn xì‑yá nùù‑yá, cachí‑nè:

―Vichi sàcuàhàn nì cuaà, te lugar yohó, còò ni‑iin vehe. 36 Ñàyùcàndùá, ndaquìndèè‑ní xì nèhivì yohó ñà‑nì cuítià‑nè cùhùn‑nè ndè ranchu ò ñuu cuati ndoó yatni, te cuiin‑ne ñà‑cutiacu‑nè, vàchi còò ñá‑cuxi‑ne lugar yohó.

37 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá dacuxí‑nsiánè.

Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿A cúhùn‑nsì xì ùì cientu dìhùn plata, te cuiin‑nsi pan dacuxí‑nsínè?

38 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Nadaa pan icúmí‑nsiâ? Cuahán‑nsià cundehè‑nsiá.

Ñàyùcàndùá, (nì ndàcàtnùhù‑né), te na ní cundaà ini‑nè, nì cachi‑nè:

―Ùhàn, xì ùì siaca.

39 Dandu nì dàndàcú‑yá ni mácùndoo nsidaa nèhivì mà, cuaán cuaán iin iin grupu‑nè nùù yùcù cuií. 40 Te ducán nì quida‑ne nì sàcùndoo yucùn‑né, cientu cientu‑ne, te dava cientu dava cientu‑nè nùù iin iin grupu‑nè. 41 Dandu nì tnii‑ya ùhùn pan mà xì ùì siaca ma, nì ndacoto ndiaá‑yà dìquì‑xí, te nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá. Dandu nì dàcuàchí‑yá pan mà nì sàha‑ya nècuàchì dacuahá‑yá, te mii‑né, nì dasàn‑néà nùù nèhivì cuáhà mà; daaní, divi‑ni ducán nì quida stná‑yà xì ùì siaca, nì dàcuàchí stná‑yàsi nùù‑né. 42 Te nì xixi nsidaa‑né nì ndenuu ini‑nè. 43 Dandu nì chivàha‑ne ñà‑nì cuyodò gá, pedazu siaca xì stná pedazu pan, te nì chitu ùxìn ùì ìcà‑ñá. 44 Te cunaha‑nsiá, ùhùn mil tiàa nì sanduu nèhivì nì xixi xi pan mà.

Nansa nì xìca ndodò Jesús nùù tècuìí mar

45 Daaní, vichi duha nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑nì mácùñuhu‑ne ini lancha, te codònùù cueé‑nè nùù‑yá cùhùn‑nè inga ladu mar dècuèndè ñuu Betsaida. Doco mii‑yá, cuàhàn‑yà danácuîtià‑yà nèhivì cuáhà mà. 46 Te nì nsihi nì ndaquìndèè‑yá xì‑né, dandu nì nana‑ya iin yucù nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Dios.

47 Daaní, na ní cuñaà, xicá íì lancha mà mahì mar. Doco mii‑yá, mindaa‑yá iá‑yà ñuhù íchî. 48 Dandu nì xini xìcà‑yánè ñà‑ùhì gà dacacá‑nènu xi yutnù iá nahi pala, vàchi caná tàchì ladu nùù‑né. Ñàyùcàndùá, sinduhá nì sàà‑yà nùù‑né, xicándódo‑yá nùù tècuìí mar, te nihnú ini‑yà yàha‑ya iin ladu. 49 Doco na ní caxini‑nè nansa xicá‑yá nùù tècuìí ducán, dandu nì càna ndee‑né, vàchi duma nduá càhàn‑né. 50 Vàchi nsidaa‑né, nì xini‑nèyà, te nì ndulocó‑nè, yúhî cuàhà‑né. Doco nì càhàn‑yà xì‑né, cachí‑yà:

―Nacuàhandee inì‑nsia, vàchi yùhù nduí; màsà yúhî‑nsià.

51 Dandu nì quècahnu‑ya ini lancha ndé ndoó‑né, te nì cucuiìn tàchì mà. Ñàyùcàndùá, cuàhà sàstnùhù nì ndulocó gà‑nè. 52 Vàchi cónì sánìhì váha ini‑nè sàhà milagru nì nducuahà pan mà, vàchi ùhì mànìhì ini‑nè.

Nansa nì dàndúvàha Jesús cuàhà nècuàchì cuhí ñuu Genesaret

53 Daaní, na sánì yàha‑ya xì‑né mar mà, dandu nì sàà‑yà ñuhù íchî iin ñuu nani Genesaret. 54 Te na ní quecoyo‑ne xì‑yá nùù barcu mà, dandu vichi vichi nì nacuni nèhivì ñuu mà‑yá. 55 Ñàyùcàndùá, nì cadayáà‑nè cuàhàn‑nè inicutu ladu yucán, nì sàquíhin‑ne nècuàchì cuhí xi‑ne, te nihí‑né nècuàchìmà vàxi nùù‑yá itánduhù‑né nùù camilla. Te ndéni nì cui nì xinitnùhu‑ne iá‑yà, divi yucán nì sàà‑nè xì nècuàchì mà. 56 Te na yáha‑ya ñuu cuati, ò ñuu nahnú, te ò iin ranchu, o ndéni nì cui, yucán nì cachitànduhù‑né nècuàchì cuhí xi‑ne ichì, te nì xìcàn‑nè ñà‑siquiera nùù sàhà sìcoto xi‑ya ni dúcùn ndahà nècuàchì cuhí mà. Te nsidaa ana nì dùcùn ndahà‑xí ducán, nì nduvàha‑ne.

7

Ñà‑ndùá dacuidá cuàchi ndisa xi anima‑ndà

1 Daaní, ñuu Jerusalén nì caquee dava nècuàchì fariseu xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu vàxi‑ne, nì quesaa‑nè nùù Jesús. 2 Te nì caxini‑nè nansa quidá nècuàchì dacuahá‑yá, xixí‑né comida xi‑ne, te cónì ndàhá‑né. Ñàyùcàndùá, nì caxitnùhu‑ne nècuàchìmà. Vàchi modo jaàn nduhíì ndahà‑ndà (càhàn‑né). 3 Vàchi nècuàchì fariseu mà, xì nsidaa gá nècuàchì raza Judea, nú màsà ndáhá‑né, mà cúxí‑né, vàchi ducán iá estilu xi xìì‑né chivàha‑ne. 4 Te nú nì sàhàn‑nè yàhvi, dècuèndè ndaha‑ne, dandu cuxi‑ne. Te cuàhà sàstnùhù gá estilu icúmí‑nê chivàha‑ne, vàchi icúmí‑nê nacate stná‑nè taza, quìdi, yoo, càa, cama. 5 Ñàyùcàndùá, nècuàchì fariseu mà, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, nì xìcàn tnùhù‑né nùù Jesús, cachí‑nè:

―Nècuàchì dacuaha‑ní, ¿índù chuun có‑nchîcùn‑nè estilu xi xìì‑ndà? vàchi có‑ndùhíì ndahà‑né na xixí‑né.

6 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá nì cachitnùhu Isaías sàhà mii‑nsiá sànaha, vàchi dananí uun‑nsia vàha‑nsia. Pues ñà‑yòhó ndùá nì cachi Dios, te nì tiaa Isaías yucán:

Nèhivì yohó, cuisì‑ní yuhù‑né quidáñúhú‑nê yùhù, màdì ini anima‑nè, vàchi xica iéˋ cahan‑né. 7 Cahvi‑né yùhù tuxí‑né, doco có‑ndiàáˋ, vàchi nèhivì ùún nduú ana nì quidavàha xi ley chináhá‑nè nèhivì, cachí Dios.

8 Vàchi mii‑nsiá, mà úhì nacóó nihni‑nsia ñà‑ndùá nì dàndàcú Dios, doco ñà‑ndùú ley xi nèhivì ùún, ñà‑jaàn ndisa quidá‑nsiá cumplir. Costumbre xi‑nsia nduú ñà‑nàcáté‑nsiá quìdi, xì taza, te cuàhà gá costumbre icúmí stná‑nsià nahi ñà‑jaàn.

9 Dandu nì cachi gà‑yà xi‑né:

―Mii‑nsiá, tuxí inì‑nsia vàtùni nacoo‑nsia ñà‑ndùá nì dàndàcú Dios, te cuisì estilu xi mii‑nsiá chivàha‑nsia. 10 (Cundehè‑nsiá casu yohó): sànaha nì cachi Moisés ñà‑ìcúmí coo tnùñuhu xi‑nda nùù yuadíhí‑ndá, te nú ni cáhàn ùhí iin nèhivì dìquì iin yuadíhí‑nê, dandu icúmí‑nê cui‑nè. (Ducán nì cachi Dios.) 11 Doco tucu cachí mii‑nsiá, vàchi cachí‑nsià vàtùni cachi iin nèhivì xì yuadíhí (ndahví‑nè): “Mà cúí chindeí mii‑nsiá xì ñà‑ndùá icúmî, vàchi sànì cachì sàhà nsidaámà ñà‑ndùá dìhùn íì; vàchi sànì cachì: Corbán nduá, te cuní cachàmà, dìhùn xí Dios nduá”. 12 Te nú ducán ni cachí nècuàchìmà, dandu có‑sâha ga‑nsià chindee gá‑nè yuadíhí‑nê (xì dìhùn mà). 13 Ñàyùcàndùá, sàhà estilu xi‑nsiamà, iladu sànì ndòo ley ìì mà, te cuisì estilu nì ndòo nùù‑nsiá chívàha‑nsia. Te cuàhà gá estilu tnaha ñà‑yùcán icúmí stná‑nsià ―nì cachi Jesús.

14 Dandu nì cana‑ya nèhivì cuáhà mà ñà‑tnàtuu‑ne nùù‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunini nsidaa‑nsiá, te cundaà vàha inì‑nsia: 15 mà cúnsídá cuàchi ni‑iin nèhivì sàhà ñà‑ndùá xixí‑né. Còó. Ñà‑nìhnú ini anima‑nè, te quidá‑néà, divi ñà‑jaàn nduá dacuidá cuàchi xì anima‑nè. 16 Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá.

17 Dandu nì yàha‑ya ini vehe, te nì ndòo nèhivì cuáhà mà tùvèhé. Dandu nì ndàcàtnùhù nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá ndíà ndùá cuní cachi ejemplu mà. 18 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A có‑sânìhì stná ini mii‑nsiá? Cunaha‑nsiá, ñà‑ìá fuera iquìcúñú‑ndà, nú ni quéa yuhù‑ndà, mà cúí dacuidá cuàcha‑ndó nùù Dios. 19 Vàchi màdì ini anima‑ndà quíhvia. Còó, tìxi‑nda cuáhàn, dandu después queá.

Ducán nì cachi‑yà sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà comida viì nduú nsidaa clase ñà‑cutiacu‑ndà, màdì cuáchi nduá cuxi‑ndañá.

20 Dandu nì cachi stná‑yà:

―Ñà‑ndùá nihnú ini nèhivì, te queá anima‑nè, divi nduá dacuidá cuàchi xi‑né. 21 Vàchi anima nèhivì ñuhú cuàchi‑ne, te sàhà ñà‑ñùhámà ini‑nè, ñà‑yùcàndùá quìdá stná‑nè cuàhà ñà‑có‑ndiàá; vàchi nacání quini ini‑nè, te ò cáhàn‑nè xì nècuàchì cónì nándàhà xì‑né, te ò dava‑ne, uun‑ni ndoó‑né xì ndé ni nèhivì ní cui; te dava‑ne, sahní stnahá‑né, 22 ò xidá cuíhná‑nê; te xího stná‑nè ñà‑ìcúmí ñanìtnaha‑ne; quini quidá stná‑nè xì ñanìtnaha‑ne, te dandahví stnàhá stná‑nè; tùha quini stná‑nè, te có‑cùcáhán núù‑né; te cuàhà‑né, cúmbìdia stnahá stná ini‑nè, te cáhàn quini‑ne dìquì ñanìtnaha‑ne; cuadú stná‑nè, te nacání ndévàha ini‑nè. 23 Pues ducán quidá‑né, vàchi ñuhú nsidaájàn ini anima‑nè, te na quidá‑néà, dandu dacuidá cuàcha‑nè ―nì cachi‑yà.

Nansa nì xinindisá iin nècuàchì ñahà inga ñuu icúmí xí inga religión

24 Dandu nì quee Jesús ladu yucán cuàhàn‑yà ladu ñuu Tiro xì ñuu Sidón. Te yucán nì sàà‑yà visita iin vehe, doco có‑cùní‑yà cundaà ini nèhivì ñà‑ìá‑yà yucán; doco mànìcùí coo dèhé‑yà. 25-26 Vàchi vichi vichi nì xinitnùhu iin nècuàchì ñahà inácáá iin ñà‑malu ini dèheyoco‑xí. Iin nècuàchì inga ñuu nduú‑né, iin ñuu nani Sirofenicia. Te na ní sàà‑nè ndé iá‑yà, nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, nì sacundahví‑nè nùù‑yá áma táva‑yá ñà‑malu anima dèhe‑ne. 27 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Dihna icúmí cutahvì dèhe (ñuu nsiùhù, dandu después nèhivì inga ñuu), vàchi ducán iá na ian xixí ñà‑cuati. Dihna cuxi mii‑vé, te ndenuu ini‑vè, dandu después cuxi sìhina cuati. Vàchi mà váha cuxio dìtà‑vé, te cuxi‑sìá.

28 Doco nì cachi tu nècuàchìmà xì‑yá:

―Ñà‑ndáà nduá, Señor. Doco cunaha‑ní, dècuèndè stná sìhina xicánúú tìxi mesa, níhì stná‑si iyuhu xèhè dìtà cóyo ndé xixí dèhe‑nda. (Ñàyùcàndùá, chindee sacu stná‑ní yùhù.)

29 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Vàtùni cachí‑nî. Ñàyùcàndùá, xuhun‑ní vehe‑ní, vàchi sànì quee ñà‑malu nùù dèhe‑ní.

30 Daaní, mànuhù nècuàchìmà vehe‑ne, te nì xini‑nè indúhu víi dèhe‑ne cama, vàchi sànì cuxio ñà‑malu nìsa dandoho‑xi‑ñá.

Nansa nì nduvàha iin nècuàchì dòhò, te ihin stná‑nè

31 Dandu nì quee Jesús ñuu Tiro mà, nì yàha‑ya ñuu Sidón, xì stná ladu Decápolis, te nì nasaa‑yà mar iá Galilea. 32 Te nèhivì yucán, nì saca‑ne iin nècuàchì dòhò có‑câhàn viì stná, te nì casaà‑nè nùù‑yá, nì sacundahví‑nè ñà‑nì chìndánuú‑yá ndahà‑yá dìnì nècuàchìmà, te nduvàha‑ne. 33 Dandu nì tavà cuaán‑yá nècuàchìmà, te nì dàquíhvi‑ya dìnìndàhá‑yà ini tùtnù‑né. Te nì dàcóyo‑ya tèdìí‑yà dìnìndàhá‑yà nì chituu‑ya nùù yàá‑nè. 34 Dandu nì ndacoto ndiaá‑yà dìquì‑xí, te nì sàcàn ini‑yà, cachí‑yà xì tiàa ma dàhàn ñuu mà:

―¡Efata! ―ñà‑ndùá cuní cachà: Ni nuná tùtnù‑ní.

35 Dandu nì nuna tùtnù‑né, te nì nduvàha stná yàá‑nè, vàtùni càhàn viì‑né. 36 Te nì cachi‑yà xì nsidaa nèhivì ndoó yucán ñà‑màsà cáchí‑nè ni‑iñàha xi nèhivì, doco entre más cachí‑yà xì‑né ducán, vihi gá cuàhà nì sate tnùhu‑ne sàhà‑yá. 37 Te yáha ga nì ndulocó nsidaa nèhivì, cachí‑nè:

―Viì gá quidá‑yá nsidanicuú iñàha. Dècuèndè tèdòhò natiácú quidá‑yá, xì stná tè‑ìhìn dànácâhàn‑yà.

8

Nansa nì dàcùxí Jesús cùmì mil nèhivì

1 Quìvì yucán nì nataca tu cuàhà sàstnùhù nèhivì, doco còò ni‑iñàha cuxi‑ne. Ñàyùcàndùá, nì cana Jesús nècuàchì dacuahá‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

2 ―Yùhù cuhí inì nèhivì yohó, vàchi sàcuàhàn‑ndà ùnì quìvì ndoó‑né cutnáhâ‑né xì‑ndà yohó, te còò cá ñà‑cuxi‑ne. 3 Te nú ni dánâcuîtiè‑nè nùhù‑nè vehe‑ne, vihini cuìtá‑nè ichì, vàchi có‑xìxí‑né, te xica ní caquixi dava‑ne.

4 Dandu nì naxiconihí nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá:

―Doco ¿índù nìhì‑ndà ñà‑dacuxi‑ndané? vàchi yucù nduá yohó.

5 Dandu nì xìcàn tnùhù‑yá nùù‑né:

―¿Nadaa pan nihí‑nsiá?

―Ùsà‑ñà iá ―nì cachi‑nè.

6 Dandu nì dàndàcú‑yá ni mácùndoo viì nsidaa nèhivì mà ñuhù. Te nì tnii‑ya ùsà pan mà, nì naquimanì‑yá Dios sàhá, te nì dàcuàchí‑yáñà. Dandu nì sàha‑ya nècuàchì dacuahá‑yá, te mii‑né, nì dasàn‑néà nùù nèhivì cuáhà mà. 7 Te nì ìa stná iin ùì siaca cuati; ñàyùcàndùá nì naquimanì stná‑yà Dios sàhà‑sí, te nì cachi‑yà xì nècuàchìmà ñà‑dasàn stná‑nèsi nùù nèhivì. 8 Dandu nèhivì cuáhà mà, nì caxixi nsidaa‑né, te nì ndenuu ini‑nè. Te después, nì dàtàcá‑nè ñà‑ndùá nì cuyodò gá, te nì chitu ùsà canasta‑ñà. 9 Te nèhivì nì caxixi ma, nahi cùmì mil nì sanduu‑ne. Daaní, na sánì dànácuîtià‑yà nsidaa nèhivì mà, 10 dandu nì nana tu‑ya iin lancha xì nècuàchì dacuahá‑yá cuàhàn‑yà xì‑né ndè ladu ñuu Dalmanuta.

Nansa nì xìcàn nècuàchì fariseu ñà‑quida Jesús iin milagru cundehè‑né

11 Daaní, nì casaà nècuàchì fariseu nùù‑yá, te nì quesaha‑né cuáà‑nè xì‑yá, dasaá‑nèyà xícàn‑nè ñà‑quida‑ya iin milagru xi Dios cundehè‑né. 12 Dandu nì sàcàn cuàhà ini‑yà, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá xì dava ga nècuàchì ñuu yohó, ¿índù chuun xícàn guá‑nsià quide iin milagru cundehè‑nsiá? Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, mà sáà coo ni‑iin milagru cundehè‑nsiá.

13 Dandu nì nacoo uun‑yanè, nì ndècahnu‑ya ini lancha inga xichi, te nì quihin‑ya ichì cuàhàn‑yà inga ladu mar.

Nansa nì dànsínúú ini Jesús nècuàchì dacuahá‑yá milagru sàhà pan ñà‑màsà nácání gá ini‑nè sàhà nansa nìhì‑né ñà‑cutiacu‑nè

14 Cunaha‑nsiá, sànì nandòdó nècuàchì dacuahá‑yá cunihi ga‑nè pan cùhùn ini lancha mà. Cuisì iin‑nia nihí‑né cuàhàn. 15 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cundehè‑nsiá, cuidadu gà ni cúndóó‑nsiá sàhà tàtnà nsidátáchí xí pan xi nècuàchì fariseu xì stná Herodes.

16 Dandu nì quesaha‑né nì ndatnuhu‑né, cachí‑nè:

―Ádi ñá‑còò pan nihi‑nda vàxi, ñàyùcàndùá cachí‑yà xì‑ndà ducán ―cachí‑nè.

17 Sàhájàn na ní cundaà ini‑yà ñà‑ndùá ndatnúhú‑nê, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Có‑xìñùhù ndatnuhu‑nsiá sàhà‑ñá còò pan nihí‑nsiá vàxi. ¿A có‑nsìnúú inì‑nsia (ñà‑ndùá nì xini‑nsià)? Yùhù xiníˋ tàñáha ga cundaà inì‑nsia. ¡Na cueé guâ sánìhì inì‑nsia! 18 Iá nduchìnúù‑nsiá, ñàyùcàndùá xiñuhu cundehè‑nsiá. Te iá stná tùtnù‑nsiá; xiñuhu cunini‑nsia. ¿A có‑nsìnúú inì‑nsia nansa nì cuu daa? 19 Na ní dasín ùhùn pan, te nì xixi ùhùn mil tiàa, ¿nadaa ga ìcà pedazu pan nì ndòo nì dàtàcá‑nsià?

―Ùxìn ùìà ―cachí‑nè.

20 Dandu nì cachi tu‑ya:

―Na ní dasín ùsà pan nì caxixi cùmì mil nèhivì, ¿nadaa ìcà pedazu pan nì dàtàcá‑nsià?

―Ùsà ―cachí‑nè.

21 Dandu nì cachi tu‑ya xì‑né:

―¿A táñâha ga mànìhì inì‑nsia?

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin nècuàchì cuaá ñuu Betsaida

22 Dandu nì sàà‑yà xì‑né ñuu Betsaida, te nèhivì ndoó yucán, ndacá‑né iin nècuàchì cuaá nì quesaa nùù‑yá, sacúndáhvî‑nè ñà‑nì chítúú‑yá ndahà‑yá nùù‑né, te ni ndúvàha‑ne. 23 Ñàyùcàndùá, nì tnii‑ya ndahà nècuàchìmà, te nì tavà‑yánè fuera ñuu tii ma. Dandu nì dàcùchí‑yà tèdìí‑yà nduchìnúù‑né, te nì chituu‑ya ndahà‑yá ndé cuhí nùù‑né. Dandu nì ndàcàtnùhù‑yá nùù‑né, a sánì natùinuù‑né, á coó. 24 Dandu nì ndacoto‑ne, te nì cachi‑nè:

―Vàtùni indéhí nèhivì, xicánúú‑né, doco na iá yutnù, ducán ndáa‑ne.

25 Dandu, nì nachituu‑ya ndahà‑yá nduchìnúù‑né, te nì indehè nsìí‑né. Te momentu yucán nì nduvàha nduchìnúù‑né, te nì natùi nina. 26 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà ñà‑nì núhù‑nè vehe‑ne, doco màsà yáha‑ne ñuu tii ma, ni màsà cáchí‑nè xì nèhivì ndoó yucán.

Nansa nì cachi Pedro ñà‑xìníndísâ‑né divi Cristu nduú Jesús

27 Daaní, cuàhàn‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá ndè ñuu cuati ndoó yatni ñuu Cesarea de Filipo. Te na cuáhàn‑nè ichì, dandu nì xìcàn tnùhù‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―¿Ana nduú yùhù, cachí nèhivì?

28 Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Dava‑ne cachí‑nè Juan Bautista nduu‑ní. Te dava‑ne cachí‑nè Elías nduu‑ní, te dava ga‑nè cachí‑nè ñà‑ndùù‑ní nahi profeta sànaha.

29 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Doco mii‑nsiá, ¿ana nduí cachí‑nsià?

Dandu nì cachi Pedro:

―Divi Cristu (nì quixi dìquì‑xí) nduu‑ní.

30 Dandu nì sàcùnaha nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá mà ñà‑màsà cáchí‑nè xì nèhivì dava ga ni‑iin palabra mà.

Nansa nì cachitnùhu Jesús icúmí‑yâ cui‑yà

31 Dandu nì dàtúi‑ya nùù‑né nansa icúmí cuu xi‑yá después. Nì cachi‑yà xì‑né ñà‑mii‑yá ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmí‑yâ ndoho cuahà‑yá. Vàchi tè‑sàhnú xídandacú, xì stná dùtù xícusahnú, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, nsidaa‑né icúmí‑nê cahíchì ini‑nèyà, dandu (càcàn‑nè) cahnì nèhivì‑yá. Doco tìxi ùnì quìvì icúmí‑yâ natiacu‑yà, 32 nì cachi‑yà, cáhàn vate‑yá xì‑né ducán. Ñàyùcàndùá, nì tavà cuaán Pedro‑yà, nì cachi‑nè xì‑yá ñà‑màsà cáchí‑yà ducán. 33 Doco nì nacuico‑yá ladu yàtà‑yá, nì indehè‑yá dava ga nècuàchì dacuahá‑yá, te nì càhàn duchi ini‑yà xì Pedro, cachí‑yà:

―Cuxio‑ní nùí, vàchi nahi ñà‑malu Satanás nduu‑ní. Có‑nìhnú vàha inì‑ní Dios. Cuisì chuun xi nèhivì ñuhìví nihnú inì‑ní.

34 Dandu nì cana‑ya nècuàchì dacuahá‑yá xì dava ga nèhivì ndoó yucán, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nsidaa ana cuní cunchicùn xìˊ, xiñuhu nacoo‑ne ñà‑ndùá cuní inì‑ni mii‑né quida‑ne, te cunchicùn‑nè yùhù, quida‑ne cuenta na ian nsidá stná‑nè cruz xi‑ne ñà‑cui stná‑nè xìˊ. 35 Vàchi nú cuní iin nèhivì dacácu‑ne vida xi‑ne, cutu ñà‑dandáñúhú‑nêàmà cundua. Doco nú ni cuí‑nè sàhà yùhù ò sàhà razón ndiaha xí, dandu ñà‑sànì càcu ndisa vida xi‑ne nduá. 36 Vàchi mate ni níhì iin nèhivì nsidaa ñà‑ìá ñuhìví, doco ni mà sáà‑mà cundua ñà‑vàha xi‑ne nú màsà sáà stná anima‑nè càcua nùù Dios. Còó, mà cúí. 37 Te ò nú ni cuní stná iin nèhivì nacuiin‑ne anima‑nè, còó, mà cúí. 38 Vàchi nèhivì tiempu vichi, nacóó‑né Dios, te xidá cuàchi‑ne. Ñàyùcàndùá, iin nècuàchì iá mahì nèhivì malu ndoó vichi, te cucáhán nûù‑né yàha‑ne ladu xi, te ò cucáhán nûù‑né cunini‑ne palabra xi, ndahví‑nè, vachi nú ducán, dandu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmí stnáì nacuaìˊ mii‑né quìvì naxicocuíìn. Vàchi icúmî naxicocuíìn ñuhìví yohó, cutnahí xì ángel ìì‑xí quixi, te ndiaha gá icúmî nanchiìˊ quida Yuamánìˊ.

9

1 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Palabra ndàcuisì nduá yohó cachítnùhi xì‑nsiá, ñà‑dava mii‑nsiá nècuàchì itá yohó, antes cui‑nsià icúmí‑nsiâ cuni‑nsià cusahnú fuerte Dios xì poder xi‑ya ―nì cachi‑yà.

Nansa nì nadama Jesús mii‑yá nì natnuù nihni ndiaha‑yá

2 Daaní, nì yàha ìñù quìvì, dandu nì saca‑ya Pedro, xì Jacobo, xì Juan, cuàhàn cuaán‑yá xì‑né ndè dìnì iin yucù ducún, te yucán nì nadama‑ya mii‑yá; tucu nì nàcùnahà‑yà nì xini nècuàchìmà. 3 Nì nducuxín yaa sìcoto xi‑ya, te nì nanchiì yéhà. Na cuxín yaa ñà‑ndùú yùhà (dìnì yucù), ducán nì nducuxán. Còò ni‑iin nèhivì ñuhìví cui nsida cuxín xán ducán. 4 Daaní, yucán nì ndecoyo stná nèhivì (sànaha) nani Elías xì Moisés, ndatnúhú‑nê xì‑yá. 5 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Maestro, ¡nansicáhán‑ndá ndoo‑nda yohó! Chicá vàha quida vàha‑nsi ùnì siahva, ian coo mii‑ní, te inga coo Moisés yohó, te inga coo stná Elías yohó ―nì cachi‑nè.

6 Doco ñà‑yáha guá yúhî nsidaa‑né, ñàyùcàndùá ni cónì cúndáà ini Pedro nansa cachi‑nè. 7 Daaní, nì nuu iin vìcò yucán, te nì dàhvi nsidaa‑né vìcò mà. Dandu nì tiacu‑nè cáhàn iin ana cáhàn mahìá, cachí‑yà:

―Dèhemanìˊ nduú ana yohó. Cunini‑nsia ñà‑ndùá cachí‑yà.

8 Daaní, nì ndacoto nècuàchì dacuahá‑yá, doco na iin cachí còò cá iin ni xiní‑nè, ndé làcà mii‑yá iá yucán.

9 Daaní, nì naquihin‑ya ichì mànuu‑ya xì‑né yucù yucán. Te ichì mà nì dàndàcú‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―Màsà nácání‑nsiá xì nèhivì ñà‑ndùá nì xinì‑nsia dècuèndè nú sànì natiacu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví.

10 Ñàyùcàndùá, nì chivàha nècuàchìmà chuun jaàn ini anima‑nè, doco nacání cuáhà ini‑nè nansa coo ñà‑natiacu‑yà. 11 Dandu nì xìcàn tnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―¿Índù chuun cachí nècuàchì ley xi veheñùhu ñà‑dihna icúmí Elías naxicocuíìn‑nè?

12 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá, dihna icúmí Elías naxicocuíìn‑nè, te nsida viì‑né nsidaa chuun có‑ìá viì. Doco ¿nansa cachí stná tutu ìì sàhà yùhù? Pues nacáníámà nansa icúmî ndohi xì nansa icúmí nèhivì cahíchì ini‑nè yùhù. 13 Doco cunaha‑nsiá, sànì quixi Elías mà. Doco nèhivì, nì quida ndevàha‑ne xì nècuàchìmà nacua nì cudiì ini‑nè, vàchi ducán sànì cachitnùhu tutu ìì.

Nansa nì tavà Jesús iin ñà‑malu inácáá ini iin tèchii

14 Dandu nì nasaa‑yà xì compañeru‑yà ndé nì ndòo dava ga nècuàchì dacuahá‑yá. Te yucán nì xini‑yà ndoó cuàhà nèhivì sànì nataca nùù nècuàchìmà. Te ndoó stná nècuàchì ley xi veheñùhu, náâ tnahá‑né xì nèhivì xí‑yá mà. 15 Te na ní xini nèhivì cuáhà mà mii‑yá, luegu nì ndulocó nsidaa‑né, te nì cadayáà‑nè vàxi‑ne, nì casàhú‑nè xì‑yá. 16 Dandu nì ndàcàtnùhù‑yá nùù‑né:

―¿Ndíà ndatnúhú guâ‑nsià xì nècuàchì yohó?

17 Dandu nì càhàn iin ana iín mahì nèhivì cuáhà mà, cachí‑nè:

―Maestro, yohó ndaquí dèhi vàxi nùù‑ní, vàchi inácáá iin ñà‑malu inì‑te, te sadíà nùù‑té, mà cùì cáhàn‑te. 18 Te ndéni nì cui iá‑te, vàxa sahní iháˋ‑te, ducánˋ‑te, dandu queé chìhìñù yuhù‑té, saxíndiaá tnahá nùhu‑tè, te nduyútnú tehe‑té. Te sànì xìcàn tàhví nùù nècuàchì dacuaha‑ní ñà‑tavà‑néà, doco mànìcùí.

19 Dandu nì cachi Jesús:

―Mii‑nsiá, mà túha‑nsia cunindisá‑nsiá. ¿Nadaa ga quìvì icúmî coi xì‑nsiá, te quidandee gá stná inì sàhà‑nsiá? Pues cundaca‑nsiàte quixi nùí.

20 Dandu nì saca‑ne tèchii ma vàxi nùù‑yá. Doco na ní xini ñà‑malu mà mii‑yá, luegu nì sahnì ìháˋ‑te, ñàyùcàndùá nì sàcasàn‑té, natúì nìhní‑te, te caná chìhìñù yuhù‑té. 21 Dandu nì xìcàn tnùhù‑yá nùù yua‑té, cachí‑yà:

―¿Nadaa tiempu sàcuàhàn‑ndà ndohó‑te ducán?

Dandu cachí yua‑té:

―Ndè tii‑té. 22 Te cuàhà xichi nduá‑te mahì ñuhu quidá ñà‑malu. Ndè stná ini yùte sácasàn‑té, vàchi cuníà cahnìá‑te. Ñàyùcàndùá, nú vàtùni chindee‑ní nsiùhù, dandu cundehè ndahví‑nî nsiùhù, te quida manì‑ní xì‑nsí.

23 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Cuisì cuníà cunindisa‑ní, te vàtùni. Vàchi iin nècuàchì xiníndísâ, vàtùni nìhìtáhvì‑né nsidaa ñà‑vàha xícàn‑nè.

24 Dandu luegu nì sacu yua‑té, te nì càhàn fuerte‑nè, cachí‑nè:

―Yùhù, xiníndísê vichi; te nú cô‑sâì cunindisá vàhi, dandu chindee‑ní yùhù ñà‑nì cúníndísâ guéˋ.

25 Dandu nì xini Jesús ñà‑vihi gá cuàhà nèhivì natácá. Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú‑yá nì sadi‑yà nùù ñà‑malu mà, cachí‑yà:

―Yohó ñà‑malu quidá quini xi téchii yohó ñà‑mà cùì cáhàn‑te, te có‑tiàcú‑te, nacoo dahuun‑tè, te màsà náxícócuîìn gò nansìhvu inì‑te.

26 Dandu yáha ga ndee ní ndàhìà, nì dàndácùcháˋ‑te, te nì quea cuàhàn. Doco nahi ana nì xìhì nì ndòo‑tè. Ñàyùcàndùá, cuàhà nèhivì nì cachi‑nè:

―Sànì xìhì dahuun‑tè.

27 Doco nì tnii‑ya ndahà‑té nì dìtá‑yà, te nì dàndácuíín‑yàte.

28 Daaní, nì quìhvi cuaán‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá ini iin vehe, te yucán nì xìcàn tnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―¿Índù chuun mànìcùí tavà nsiùhù ñà‑malu mà (nùù‑te)?

29 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Mànìcùí, vàchi ñà‑malu tnaha quisì mà, có‑quèá nansa ni nì cui, cuisì nú ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù Dios, te cunihiì stná‑nsià cundoo dòcó‑nsià.

Nansa nì cachitnùhu Jesús inga xichi ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà

30 Dandu ndacá‑yá nècuàchì dacuahá‑yá cuàhàn‑yà xì‑né ndè ladu Galilea. Doco cuàhàn dèhé‑yà, vàchi có‑cùní‑yà cundaà ini nèhivì índù xìcánúú‑yá. 31 Te tiempu mà chináhá stná‑yà nècuàchì dacuahá‑yá mà (sàhà nansa icúmí‑yâ cui‑yà), te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi ndahà nèhivì (malu), vàchi iá iin tiàa icúmí quida xí entregar ñà‑cahnì nèhivì yùhù; doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì.

32 Pues divi nduá nì cachi‑yà, doco cónì sáà nècuàchìmà mànìhì ini‑nè ñà‑ndùá cuní cachàmà. Te yúhî stná‑nè ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá sàhà‑ñá.

Nansa nì cachi Jesús ana chicá ndiaá

33 Dandu nì sàà‑yà xì‑né ndè ñuu Capernaum. Te na iá‑yà ini iin vehe yucán, dandu nì xìcàn tnùhù‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―¿Ndíà ndùá ndácàtnùhù tnahá guâ‑nsià ichì vàxi‑nda?

34 Doco dadí úún nì ndòo‑ne, vàchi ichì mà nì cuàà‑nè ndácàtnùhù tnahá‑né índù nècuàchì chicá ndiaá. 35 Ñàyùcàndùá, nì sàcòo‑ya, te nì cana‑ya nsì‑úxìn ùì‑nè, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Iin ana cuní cunduu ana chicá ndiaá, xiñuhu cunihnu ini‑nè nduú‑né ana chicá có‑dàndàcú, te cunucuachi stná‑nè nùù nsidaa nècuàchì dava ga.

36 Dandu nì cana‑ya iin tètii nì chicani‑ya mahì nsidaa‑né, te nì numi nihni‑yàte, cachí‑yà xì‑né:

37 ―Nú sàhà yùhù quidáñúhú nèhivì iin tètii nahi tè‑yòhó, dandu davani queá na ian yùhù quidáñúhú‑nê. Te nú yùhù quidáñúhú‑nê, dandu iin‑ni quee stná ñà‑quìdáñúhú stná‑nè ana nì techuun‑xí vàxi.

Nècuàchì có‑xìní ùhì xì‑ndà, favor xi‑nda iá‑nè

38 Dandu nì cachi Juan xì‑yá:

―Maestro, nì xini‑nsì iin tiàa tavá xi ñà‑malu nùù nèhivì, te ndácùcahan‑né quìvì mii‑ní. Doco có‑ndùú‑né iin ana cutnáhâ xí‑ndá xicánúú. Ñàyùcàndùá, nì sadi‑nsì nùù‑né ñà‑màsà quídá gá‑nè ducán.

39 Doco nì cachì Jesús xì‑né:

―Còó, màsà cádí‑nsià nùù‑né, vàchi iin nècuàchì ndácùcahan xi quìvìˊ, te quidá‑né milagru ducán, ùhì càhàn quini stná‑nè dìquí. 40 Vàchi nsidaa ana có‑xìní ùhì xì‑ndà, favor xi‑nda iá‑nè. 41 Te nú ináhá nèhivì nduú‑nsiá nèhivì xí, te sàhámà quidá víi‑né xì‑nsiá, dandu seguru icúmí‑nê nìhì‑né ñà‑vàha xi‑ne nùù Dios, mate iyuhu tècuìí‑ni nduá nì sàha‑nensià nì xihi‑nsia.

Cuidadu cundoo‑nda ñà‑màsà quídá‑ndá cuàchi

42 Dandu nì cachi tu Jesús:

―Iin ñà‑cuati xiníndísá‑xî, nú ni dátûcù nèhivì‑ñá, dandu ¡ndahví‑nè! Vàchi chicá vàha màcùndiacu iin yùù yódò dùcùn‑né, te ndiachi‑né mahì mar sàhà‑ñá màsà dátûcù gà‑nè ñà‑cuati. 43 Te nú sàhà ndahà‑nsiá xidá cuàchi‑nsia, dandu chicá vàha ni táhndèà. Vachi chicá nsiaha (sàà‑nsià nùù Dios) xì iin‑ni ndahà‑nsiá, te cutiacu‑nsià nicanicuahàn, te màdìá coo ndúìà, te ndiachi‑nsiá andea, vàchi yucán, mà cúí ndàhvà ñuhu. 44 Te sìcùdì ñuhú yucán, mà nunca cuì‑si, te ñuhu yucán, mà sáà ndàhvà. 45 Te nú sàhà sáhà‑nsiá xidá cuàchi‑nsia, dandu chicá vàha ni táhndè stná, vàchi chicá nsiaha (sàà‑nsià nùù Dios) xì iin‑ni sàhà‑nsiá, te cutiacu‑nsià nicanicuahàn, te màdìá coo ndúìà, te ndiachi‑nsiá andea, vàchi yucán, mà cúí ndàhvà ñuhu. 46 Te sìcùdì ñuhú yucán, mà nunca cuì‑si, te ñuhu yucán, mà sáà ndàhvà. 47 Te nú sàhà nduchìnúù‑nsiá xidá cuàchi‑nsia, dandu chicá vàha ni tavá‑nsiáñà. Vàchi chicá nsiaha sàà‑nsià xì imindaa nùù‑nsiá, te màdìá coo ndúìà, te ndiachi‑nsiá andea. 48 Vàchi sìcùdì ñuhú yucán, mà nunca cuì‑si, te ñuhu yucán, mà sáà ndàhvà.

49 ’Nsidanicuú nèhivì, icúmí‑nê (yàha‑ne tnùndoho) na ian nsíì yadi‑né yoho te yucán; (doco bien xi‑ne cunduamà, na ian nduhádì comida) ñà‑quéa ììn. 50 Vàha ga ììn, vàchi nsidá ádìá ñà‑xìxì‑ndà; doco nú sànì ndañuhu ñà‑ádì xán, dandu mà cúí gá nduhadìá. Te na ian quidá ììn (iá vàha), ducán xiñuhu quida stná mii‑nsiá xì anima‑nsià, te cundoo mànì stná‑nsià.

10

Màsà cáté stnàhà‑ndà xì nècuàchì vehe‑nda

1 Dandu nì quee Jesús ñuu yucán, cuàhàn‑yà ladu Judea, divi iin ladu Judea iá ndè inga ladu yùte Jordán. Te yucán nì nataca tu cuàhà gá nèhivì nùù‑yá. Te nì quesaha‑yá dacuahá‑yánè nacua quidá‑yá siempre. 2 Te yucán nì casaà stná nècuàchì fariseu, te nì càhàn‑nè xì‑yá áma níhìndèè‑né coo nansa daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá. Te dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿A vátùni iá ñà‑cate stnàhà‑ndà xì ñahàdìhí‑ndà?

3 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Ndíà ndùá nì dàndàcú Moisés quida‑nsia?

4 Te nì cacachi nècuàchì yucán:

―Nì sàha Moisés lugar ñà‑cuyucun iin tutu nùù juez, dandu vàtùni cate stnàhà‑ndà.

5 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, cuisì sàhà ñá‑cô‑cùní‑nsià cunini viì‑nsiá, ñàyùcàndùá nì tiaa Moisés ley jaàn. 6 Doco na ní sàcòo ñuhìví, còó. Vàchi na ní quidayucun Dios ñuhìví, dandu nì quidayucun stná‑yà nèhivì, iin‑ne nì sàcùnduu tiàa, te inga‑nè ñahà. 7 Ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí nándàhà iin nècuàchì tiàa xi iin nècuàchì ñahà, te quecuáân‑né nùù yuadíhí‑nê. 8 Ñàyùcàndùá, mate diín diín nì sanduu‑ne antes, doco na imindaa nèhivì sànì nanduu‑ne vitni. Te sàhámà, có‑ndùú gá‑nè diín diín nèhivì; quida‑nda cuenta na ian iin‑ni nèhivì nduú‑né. 9 Ñàyùcàndùá, nú ducán sànì dàcuàcá stnahá Dios‑nè, dandu ni‑iin nèhivì màsà cáté stnàhá‑né ―nì cachi Jesús.

10 Daaní, na sánì nansìhvi‑ya ini vehe, dandu nì ndàcàtnùhù gá nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá sàhà chuun jaàn. 11 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ni caté iin tiàa ñahàdìhí‑nè, te coo‑ne xì inga nècuàchì ñahà, dandu cuàchi ndisa nduá nùù Dios, te cuàchi nduú stná nùù ñahàdìhí‑nè primeru. 12 Stná nècuàchì ñahà, nú ni caté‑nè iì‑né, te nandàhà tú‑né xì inga tiàa, cuàchi nduú stná.

Nansa nì chitàndòó Jesús ndahà‑yá dìnì ñà‑cuati sàhà‑ñá cundiatú anima‑vè

13 Daaní, ndacá nèhivì ñà‑cuati xí‑né vàxi nùù‑yá ñà‑chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnìá. Doco nècuàchì dacuahá‑yá, nì sadi‑nè nùù nècuàchìmà. 14 Te na ní xini‑yà ñà‑ndùá quidá‑né, nì cuduchi ini‑yà, cachí‑yà:

―Nacoo‑nsia ñà‑cuati ni quixá nùí. Màsà cádí‑nsià nùá, vàchi ana nihnú inì‑xi nahi ñà‑cuati, divi cunduu ana sàà ñuhìví ìì xí Dios. 15 Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá, nú màsà cóó (vìtá ini nèhivì) nahi ñà‑cuati, te ducán quìhvi‑ne ichì ñuhìví ìì xí mii‑yá, dandu mà nunca sàà‑nè yucán ―nì cachi‑yà.

16 Dandu nì numi nihni‑yañà, nì chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnìá, te nì xìcàn tàhvì‑yá ñà‑ndiaha nùù Dios sàhà‑ñá.

Nansa nì cachi Jesús xì iin tèchii cuica

17 Daaní, na lácà nì quihin Jesús ichì cuàhàn‑yà, dandu nì xini‑yà yucán vàxi iin tèchii carrera. Te na ní quesaà‑te nùù‑yá, nì sàcuììn sìsì‑té, cachí‑te:

―Maestro, vàha ndisa‑ní. Cachì‑ní xìˊ ndíà ndùá quide, te nìhìtáhvìˊ vida ndiaha nicanicuahàn.

18 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Ndíà nduá dìsáhà‑xí cachí‑nî xìˊ: “Mii‑ní vàha‑ní”? Vàchi còò ni‑iin nèhivì ùún vàha ndisa, cuisì nú nduí Dios, dandu vàha ndise. 19 Pues vichi, ináhá‑nî nansa nì dàndàcú‑yá quida‑nda: màsà cáhni stnaha‑nda, ni màsà cáhàn‑ndà xí inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda, te màsà quídá cuihna‑nda, ni màsà cáchí‑ndà ni‑iin tnùhu sàhà ñanìtnaha‑nda; te màsà dándáhvî stnàhà‑ndà. Te icúmí stnâ‑ndà quidañuhu‑nda yuadíhí‑ndá.

20 Dandu nì cachi tu tèmà xì‑yá:

―Maestro, nsidaájàn sànì chivàhià dècuèndè na tií.

21 Dandu mànì mánì nì indehè‑yáte, vàchi cuú ini‑yà sàhà‑té, te nì cachi‑yà:

―Cumánì gá inga iñàha quida‑ní. Dicò nsìhì‑ní ñà‑ndùá icúmí‑nî, te dasàn‑ní dìhùn mà nùù nècuàchì ndahví, dandísá, nìhìtáhvì‑ní sàà‑ní ansivi, te yucán cucumi ndisa‑ní cuàhà ñà‑cuìcà. Dandu quixi stná‑ní, cunchicùn‑ní yùhù; te dispuestu coo‑ní cuì‑ní sàhí, mate ni cuí‑nî nchìca cruz.

22 Doco tèchii ma, na ní inini‑tè ñà‑ndùá nì cachi‑yà, nì ndulocó‑te, te nì cuhuun cuahà inì‑te, vàchi yáha ga cuìcà‑té. Ñàyùcàndùá, nì quihin‑tè ichì cuàhàn‑te.

23 Dandu Jesús, nì xiconúù‑yá nùù nècuàchì dacuahá‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―¡Na ùhì guá sàà iin tècuìcà ndè ñuhìví ìì xí Dios!

24 Doco na ní inini nècuàchìmà, yáha ga nì ndulocó‑nè. Ñàyùcàndùá, inga xichi nì càhàn‑yà xì‑né, cachí‑yà:

―Hijos, na ùhì guá nìhìtáhvì iin nècuàchì càhvì xì ñà‑cuìcà‑xí yàha‑ne ñuhìví ìì xí Dios. 25 Ñà‑ndáà nduá, ùhì dayáha‑nda iin camellu nùù chìcòhò nduhù iquì; doco chicá ùhì yàha iin tècuìcà ndè ñuhìví ìì xí Dios.

26 Na ní inini nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑jaàn, dandu yáha ga nì ndulocó‑nè, te nì cachi‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―Pues nú ducán, ¿nansa cui càcu anima iin nèhivì?

27 Dandu nì indehè váha‑yanè, te nì cachi‑yà:

―Nèhivì ñuhìví, mà cúí quida‑neàmà. Doco Dios, vàtùni, vàchi nsidaa iñàha, mà úhì quida‑yañà.

28 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Nsiùhù, sànì nacoo‑nsi nsidaa ñà‑ìcúmí‑nsî, te vàxi‑nsi nchícùn‑nsì mii‑ní, Stoho‑nsì Senór.

29-30 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, nú sàhà yùhù icúmí iin nèhivì nacoo‑ne iñàha, dandu iin cientu gà tantu icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né. Mate icúmí‑nê nacoo‑ne vehe‑ne, ò ñani‑nè, ò cúha‑ne, ò yua‑né, ò dihi‑né, ò ñahàdìhí‑nè, ò déhe‑ne, ò ñuhù xí‑né sàhà yùhù, ò sáhà razón ndiaha, có‑quìdá, vàchi iin cientu gà tantu ñà‑jaàn nìhìtáhvì‑né mientras iá‑nè ñuhìví yohó, mate icúmí‑nê ndoho stná‑nè quida nèhivì ñuhìví. Doco na sáà‑nè inga ñuhìví vàxi xi‑nda, dandu nìhì stná‑nè vida ndiaha nicanicuahàn. 31 Doco cuàhà nèhivì idónuu vichi, icúmí‑nê sàà‑nè natenchicùn‑nè cahà‑xí quìvì yucán; te cuàhà ana nchícùn cahà‑xí vichi, icúmí‑nê sàà‑nè nàcòdònùù‑né.

Nansa nì cachi tu Jesús inga xichi ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà

32 Daaní, ndacá Jesús nècuàchì dacuahá‑yá cuàhàn‑yà xì‑né ichì mànana ndè ñuu Jerusalén, te idónuu‑yá nùù‑né. Doco mii‑né, yáha ga nacání ini‑nè, te yúhî‑nè. Dandu nì tavà cuàán‑yá nsì‑úxìn ùì‑nè, te nì nacani‑ya xì‑né ñà‑ndùá sà‑ìtúú cuu xi‑yá, 33 cachí‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, icúmí‑ndá sàà‑ndà ñuu Jerusalén. Te yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi ndahà dùtù xícusahnú yucán, xì ndahà stná nècuàchì ley xi veheñùhu. Te icúmí nècuàchìmà cachi‑nè ñà‑fuerza icúmî cuì. Dandu dayáha‑ne yùhù ndahà tè‑inga raza. 34 Te mii‑té, cuàcùndiaà‑te yùhù, te cahnì cuìí‑te yùhù; te sivi dìí‑te nùí, dandu después cahnì‑té yùhù. Doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì ―nì cachi‑yà.

Ñà‑ndùá nì xìcàn Jacobo xì Juan nùù Jesús

35 Daaní, nì tnàtuu dèhe Zebedeo nani Jacobo xì Juan nùù‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Maestro, cuní‑nsì quidamanì‑ní xì‑nsí iin favor ñà‑ndùá xícàn‑nsì.

36 Dandu nì cachi‑yà:

―¿Índù iñàha cuní‑nsià quide?

37 Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Na sáà tiempu ndiaha na cusáhnú‑nî, cuàha‑ní lugar ñà‑cundoo iin iin‑nsi iin iin ladu‑ní; iin‑nsi coo ladu cuàhá‑nî, te inga‑nsì coo ladu ìtní‑nî.

38 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, có‑sánìhì ini‑nsià ñà‑ndùá xícàn tàhvì‑nsiá nùí. ¿A vátùni cundee ini‑nsià ndoho‑nsia nacua icúmî ndohi, te yàha stná‑nsià tnùndoho nacua icúmî yàhi?

39 ―Jaan ―nì cachi‑nè―, vàtùni stná nsiùhù.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ndisa, icúmí‑nsiâ ndoho‑nsia nahi yùhù; te icúmí stnâ‑nsià yàha‑nsia tnùndoho nahi yùhù. 40 Doco ñà‑daníhìtáhvìˊ mii‑nsiá cundoo iin iin‑nsia iin iin ladúì, mà cúí, vàchi có‑quìdá yùhù tocar quide ñà‑jaàn. Nècuàchì nìhìtáhvì cundoo ladúì, cuisì nèhivì señaladu cunduu‑ne, vàchi divi sàhà mii‑né icúmí lugar mà cuyucàn.

41 Daaní, na ní xinitnùhu ùxìn gà nècuàchì dacuahá‑yá, dandu nì cuduchi gá ini‑nè sàhà Jacobo xì Juan mà. 42 Doco Jesús, nì cana‑ya nsidaa‑né ñà‑nì nátácá‑nè nùù‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Ináhá‑nsiâ sàhà tè‑cùsàhnú inga ñuu, xínduu‑tè autoridad cahan néhivì, te fuerte cusáhnû‑te nùù‑né. Vàchi nsidaa tè‑nìhí chuun ñuu yucán, ndee dandacú‑te nùù nèhivì yucán. 43 Doco mii‑nsiá, màsà quídá‑nsiá ducán. Còó, vàchi nú iá ana cuní cunduu ana dandacú nùù‑nsiá, dandu icúmí‑nê cunduu‑ne ana xinúcuáchí nùù nsidaa‑nsiá. 44 Vàchi nècuàchì cuní codònùù nùù‑nsiá, icúmí‑nê cunduu‑ne nahi peón chindéé xí nèhivì dava ga. 45 Dècuèndè stná yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cónì quésáì ñuhìví yohó ñà‑cunucuachi néhivì nùí. Còó, sàhà‑ñá cunucuachi mií nùù‑né nì quesaì, dandu después cuàhi vida xi cuì cuenta xi‑ne, te ducán nàcùndoo cuàhà‑né libre ―nì cachi‑yà.

Nansa nì quida Jesús milagru, te nì natùinuù iin nècuàchì cuaá nani Bartimeo

46 Daaní, nì sàà‑yà xì compañeru‑yà iin ñuu nani Jericó. Te na xicá‑yá ichì queé‑yá ñuu mà, dandu nchícùn stná cuàhà gá nèhivì. Te yuhù ìchí yucán iá iin nècuàchì cuaá xícàn caridad. Bartimeo nani‑né, vàchi dèhe Timeo nduú‑né. 47 Te nì tiacu‑nè sà‑cùyátní Jesús de Nazaret. Ñàyùcàndùá nì quesaha‑né ndáhì‑nè, cachí‑nè:

―¡Jesús! ¡Mii‑ní descendencia ìì xí David! ¡Cuhi inì‑ní yùhù!

48 Doco cuàhà nèhivì cuàhàn yucán, nì canàhá‑nè xì nècuàchìmà:

―Màsà ndáhì gà‑ní ―cachí‑nè.

Doco nècuàchì cuaá mà, chicá ndee ní ndàhì‑nè, cachí‑nè:

―¡Jesús! ¡Mii‑ní descendencia ìì xí David! ¡Cuhi inì‑ní yùhù!

49 Dandu nì cucuiìn‑yà, te nì cachi‑yà xì compañeru‑yà:

―Cana‑nsianè ni quixí‑né.

Dandu nì cana‑ne nècuàchì cuaá mà, cachí‑nè xì nècuàchìmà:

―Màsà cúhúún inì‑ní; ndacuiìn‑ní, vàchi caná‑yá mii‑ní.

50 Ñàyùcàndùá, nì tavà‑né dòò‑né, nì dàndiàchì‑né iladú. Te yàchì nì ndacuiin‑nè cuàhàn‑nè ndé iá‑yà. 51 Dandu nì xìcàn tnùhù‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―¿Ndíà nduá cuní‑nî quide?

Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cuníˋ natùinuí, maestro.

52 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán cuéyàà‑ní, vàchi sànì nduvàha‑ní ñà‑nì xinindisa‑ní.

Dandu luegu nì natùinuù‑né, te nì tenchicùn stná‑nèyà ichì cuàhàn‑yà.

11

Nansa nì cuu na ní sàà Jesús ñuu Jerusalén

1 Daaní, nì sàà‑yà xì‑né yatni ñuu Jerusalén ndé nduú ñuu cuati nani Betfagé xì Betania, yatni dìnì yucù Olivo. Dandu nì càhàn‑yà xì úì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑cùhùn cuèé‑nè nùù‑xí. 2 Te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià ñuu tii chicá nùù‑xí; te yucán icúmí‑nsiâ cuni‑nsià ndé iín iin burru nuhní. Quisì tàñáha ga cuida nduú‑si. Quisì yucán ndaxin‑nsiá cundaca‑nsiàsi quixi. 3 Te nú ndácàtnùhù nèhivì nùù‑nsiá índù chuun ndaxin‑nsiási, dandu cachi‑nsià xì‑né ñà‑Stoho‑ndà Señor xiñuhu xì‑sí, doco luegu naxicocuíìn‑si ―nì cachi‑yà.

4 Daaní, luegu nì quihin ùì nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè, te nì xini‑nè yucán iín burru nì cachi‑yà, nuhní‑si yuhù ìchí yatni yehè iin vehe. Ñàyùcàndùá nì ndaxin‑nési. 5 Doco dava nècuàchì itá yucán, nì cachi‑nè:

―¿Índù chuun ndaxin‑nsiá burru jaàn?

6 Dandu nì naxiconihí nècuàchìmà nacua nì cachi‑yà xì‑né. Dandu nì sàha nèhivì mà permisu ñà‑cundaca‑nèsi cùhùn. 7 Ñàyùcàndùá luegu nì saca‑nèsi cuàhàn‑nè ndé iá‑yà, te nì chitàndòó‑né sìcoto xi‑ne dìquì‑sí. Dandu nì sàcùnùú‑yàsi. 8 Te cuàhà nècuàchì yucán, nì chitànduhù‑né dòò‑né ichì nacua cuàhàn yàha‑ya. Te dava‑ne, nì sahnde‑nè ndahà yutnù nì chindoo stná‑nè ichì. 9 Te nèhivì idónuu, xì stná nècuàchì nchícùn cahà‑xí, cánandee‑né, cachí‑nè:

―¡Viva ana sahnú yohó! ¡Ndiaha gá ndeníhí vàha‑ndané, vàchi cuenta xi Stoho‑ndà Señor vàxi‑ne! 10 Ndiaha gá coo, vàchi vàxi‑ne cunduu‑ne rey, cusahnú‑né na ian nìsa cusahnú xìì‑ndà David. ¡Ansivéhé mii‑yá iá ansivi! ―nì cachi‑nè.

11 Cunaha‑nsiá, ducán nì sàà Jesús ñuu Jerusalén. Dandu cuàhàn‑yà veheñùhu cahnú, te nì xini‑yà nansa iá nsidaa iñàha yucán. Dandu nì quee‑ya ñuu mà cuàhàn‑yà xì úxìn ùì compañeru‑yà ndè ñuu tii Betania, vàchi sànì cuaà.

Nansa nì sadi Jesús nùù nù‑higu cónì càná quisì vídì‑nu

12 Dandu dàtnàà inga quìvì nì quee‑ya xì‑né ñuu Betania mà vàxi‑ya. Te xíhì‑yà doco. 13 Te nì xini xìcà‑yá iín iin yutnù nani nù‑higu, te iá ndahà cuìí‑nu. Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑yà cundehè‑yá a có‑càá sì‑higu caxì‑yá. Doco na ní tnàtuu‑ya nì xini‑yà micuísi ndahà‑nú iá. Còò quisì vídì, vàchi tàñáha ga sàà tiempu cana‑sì. 14 Dandu nì cachi‑yà xì yutnù mà:

―Màsà nunca cana ga quisì vídì‑yó caxì nèhivì.

Te nì inini stná nècuàchì dacuahá‑yá nì cachi‑yà ducán.

Nansa nì tavà Jesús tè‑dìcó xi tè‑xìín fuera patiu veheñùhu

15 Nì nsihi ñà‑yùcán, dandu nì sàà‑yà xì nècuàchìmà ñuu Jerusalén. Dandu cuàhàn‑yà veheñùhu cahnú, te nì taxi nsihí‑yá tè‑dìcó xi tè‑xìín yucán. Nì naxiconihí‑yá mesa xi tiàa dama‑xi díhùn inga ñuu, te nì ducùn stná‑yà silla xi tè‑dìcó xi loma. 16 Te cónì sáha stná‑yà lugar nacuico ni‑iin nèhivì carga xi‑ne yàha‑ne patiu veheñùhu cahnu‑ma. 17 Te nì càhàn fuerte‑yà xì nèhivì yucán, cachí‑yà:

―Dohó cachí Dios nùù tutu ìì: “Veheñùhu xi cunduu iin vehe ndé nataca nèhivì vàxi nsidanicuú ñuu càcàn tàhvì‑né nùí”, cachí‑yà. Doco sàhà mii‑nsiá sànì nandua na iin lugar ndé ndoó cuàhà tècuìhnà.

18 Doco dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, iníní stná‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑yà. Te vichi yúhî‑nèyà, vàchi ináhá‑nê ndulócô nsidaa nèhivì sàhà ñà‑ndùá dacuahá‑yá. Ñàyùcàndùá nì quesaha‑né nandúcú‑nê nansa cui cahnì‑néyà.

19 Daaní, na ní cusinsiquin, dandu nì quee‑ya ñuu mà mànuhù‑yá (ñuu tii Betania).

Nansa nì ìchì dahuun nù‑higu mà

20 Daaní, dàtnàà inga quìvì vàxi tu‑ya xì nècuàchì dacuahá‑yá, te nì nayàha‑ne xì‑yá (ndé iín yutnù mà), te nì xini‑nè sànì ìchì dahuun‑nù ndè yohò‑nú. 21 Dandu nì nsinuu ini Pedro, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cundehè‑ní, Maestro, yutnù nì càhàn xì‑ní, te nì sadì‑ní nùù‑xí icu, ¡sànì ìchì‑nu!

22 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Xiñuhu cunindisá vàha‑nsia Dios. 23 Vàchi palabra seguru nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: nsidaa nèhivì có‑ìá xì duda, dècuèndè vàtùni dandacú stná‑nè nùù yucù jaàn ñà‑cuxioa, te quècahnua ini mar, te divi ducán ndisa icúmí cuu, nú nihnú ndisa ini‑nè cuu nacua nì cachi‑nè. 24 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá, nsidaa iñàha ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù Dios, nú xiníndísâ‑nsiá ñà‑sà‑ìá ñà‑ndùá nì xìcàn‑nsià, dandu nìhì‑nsiáñà. 25 Doco dava xichi xícàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá, te xiní ùhì‑nsià iin ñanìtnaha‑nsia. Nú ducán nduá, dandu dihna icúmí‑nsiâ cuicahnú stnahá ini‑nsià, dandu vàtùni cuicahnú stná ini Yuandiáhá‑nsiâ iá ansivi sàhà cuàchi‑nsia. 26 Vàchi nú có‑xìcáhnû ini‑nsià sàhà ñanìtnaha‑nsia, dandu mà cuícáhnû stná ini mii‑yá sàhà cuàchi‑nsia.

Nansa nì cachi tè‑xídandacú còò derechu xi Jesús quida‑ya ñà‑ndùá quidá‑yá

27 Daaní, nì sàà tu‑ya xì‑né ñuu Jerusalén. Te na xicánúú‑yá ini veheñùhu cahnú yucán, dandu yucán nì casaà stnà dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì xídandacú nùù ñuu mà, nì tnàtuu‑ne nùù‑yá, 28 cachí‑nè:

―¿Índù nì nìhì‑ní derechu quida‑ní ñà‑ndùá quìdà‑ní? ¿Ana divi nì dàndàcú nùù‑ní ñà‑quida‑ní ducán?

29 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù cuní stnáì ndàcàtnùhí nùù mii‑nsiá, te nú ni náxícóníhî‑nsiá nùí, dandu cachitnùhu stnáì xì‑nsiá ana divi nì dàndàcù‑xì núìˊ. 30 Cachi‑nsià xìˊ ana divi nì dàndàcù‑xì núù Juan (Bautista) ñà‑quida iì‑né nèhivì. ¿A Dios nì cachi xì‑né, te ò nèhivì ñuhìví? Naxiconihí‑nsiá nùí.

31 Dandu nècuàchìmà, nì candatnuhu tnahá nsidaa ní míí‑nê, cachí‑nè:

―Nú ni cachí‑ndà Dios nì dàndàcù‑xì núù Juan, dandu cachi Jesús xì‑ndà ¿índù chuun cónì xìníndísá‑ndá nècuàchìmà? 32 Te nú ni cachí‑ndà divi nèhivì ùún nì cachi xì‑né, (dandu ni mà quéé víi stná mà).

Ducán nì cacachi nècuàchìmà, vàchi yúhî‑nè ndíà ndùá cachi nèhivì xì‑né, vàchi nsidaa nèhivì, quidá‑né cuenta iin nècuàchì yuhù núù Dios nì sanduu Juan. 33 Ñàyùcàndùá, nì cacachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Có‑cùndáà ini‑nsì ana divi nì dàndàcù‑xì núù Juan.

Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ni yùhù, mà cáchí stnáì xì‑nsiá ana divi nì dàndàcù‑xì núìˊ ñà‑quide ñà‑ndùá quidé.

12

Ejemplu sàhà medieru malu

1 Daaní, nì quesaha Jesús nacání‑yá xì‑né puru ejemplu. Te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Nì ìa iin lamú, nì dànándèe‑ne nducu yòhò sì‑uva nùù ñuhù xí‑né. Te nì quida‑ne corra‑ñà, xì stná iin pila cahnú ndé cuñuhu ndudi quisì mà; te nì quidavàha stná‑nè iin torre ndé cundiaa peón inii itu‑nè. Dandu nì tatu‑nè itnii medieru, te cuàhàn‑nè inga ñuu xìcà. 2 Daaní, na sánì sàà tiempu cùchi quisì vídì mà, dandu nì techuún‑né iin peón xi‑ne nùhù naquihin chii fruta mà nùù medieru xi‑ne. 3 Doco na ní sàà peón mà, nì catnii medieru mà‑né, nì sahnì cuìí‑tené, te nì taxi‑ténê, còò ni‑iñàha nihí‑né nì násáá. 4 Daaní, inga tu nì techuún lamú mà inga peón xi‑ne, doco divi‑ni nì cacani yuu‑ténê, ndè nì dànácuèhè‑te dìnì‑né, te nì canàhá‑te xi‑né. 5 Daaní, tucutu nì techuún lamú mà inga peón nùù‑té. Doco tèmà, nì sahnì dahuun‑tèné. Dandu cuàhà gá xichi nì techuún lamú mà más gà peón nùù‑té. Doco divi ducán‑ní nì cuu, vàchi dava‑ne nì sahnì cuìí‑tené, te dava ga‑nè nì sahnì dahuun‑tè.

6 ’Ndé làcà mindaa dèhemanì lamú mà ndóo ga. Ñàyùcàndùá último nì techuún stná‑nè dèhe‑ne cuàhàn, vàchi ádi quidañuhu‑té dèhe‑ne, nì cahan‑né. 7 Doco medieru mà, nì candatnuhu tnahá‑te, cachí‑te: “Tè‑yòhó nduú tè‑ìcúmí ndutahvì xì nsidaa ñuhù yohó. Vichi cahnì‑ndàté chicá vàha, dandu mii‑nda nanduu‑nda stohà”, nì cachì‑te. 8 Ñàyùcàndùá nì catnii‑tè dèhe lamú mà, nì sahnì‑ténê, te nì dàcàná‑te nsìi ma yàtà corra.

9 ’Pues vichi, ¿ndíà ndùá icúmí lamú mà quida‑ne xì medieru mà? Icúmí‑nê nùhù‑nè yucán, te cahnì nsìhí‑nète, dandu nanducu saa‑né inga ana quidachuún ñuhù xí‑né.

10 Dandu nì cachi gà‑yà xì nèhivì mà:

―A táñâha ga cahvi‑nsia nùù tutu ìì xí Dios ndé cacháˋ palabra yohó:

Nì ìa iin cavà, te nì cahíchì ini albañil‑ñà. Doco vichi sànì sàà mà nì sàcùndua yùù vìcò esquina vehe. 11 Divi Stoho‑ndà Señor nduú ana nì quida ducán. Te ndulócô‑ndà ñà‑ndiaha guá nì quida‑ya.

(Ducán nacání nùù tutu ìì, nì cachi Jesús.)

12 Daaní, nècuàchì xícusahnú sàhà religión ñuu mà, nì cundaà ini‑nè divi mii‑né cáhàn‑yà sàhà‑xí na ní nacani‑ya ejemplu mà. Ñàyùcàndùá, nì cuni‑nè tnii‑neyà, te chicadi‑nèyà. Doco ñà‑yúhî‑nè nèhivì cuáhà yucán, ñàyùcàndùá, nì nacoo‑neyà, cuàhàn‑nè.

Nansa nì cachi Jesús sàhà renta xi ñuu‑ndà

13 Dandu nì techuún‑né iin ùì nècuàchì fariseu quixi xi iin ùì nècuàchì partidu xi rey Herodes, cuní‑nè dadaná‑néyà na cáhàn‑yà. 14 Ñàyùcàndùá, nì tnàtuu‑ne nùù‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Maestro, ináhá‑nsî mii‑ní, ana ndàà cuisì inì‑xi nduu‑ní. Có‑quìhín casu‑ní nansa cachí nèhivì, ni có‑yûhî stná‑ní ni‑iin nèhivì, vàchi chináhá víi‑ní ñà‑ndùú ichì váha Dios. Cachì‑ní xì‑nsí: ¿A vátùni sáha Dios lugar ñà‑chiyàhvi‑nda renta nùù rey cahnú César, á coó? ¿A ndiá ìcà‑ndà chiyàhvi‑nda, á coó?

15 Doco Jesús, sànì cundaà ini‑yà có‑xîcàn tnùhù sahnú ndisa‑ne nùù‑yá; ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà:

―¿Índù chuun cuní‑nsià quida‑nsia maña nùí? Cunihi‑nsia iin dìhùn quixi, cundehíà nansa iáˋ.

16 Dandu na ní quesaa dìhùn plata mà, nì indehè‑yáñà, te nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Bueno, ana dìnúù‑xí, te ana dìquívì‑xì itúú ìcà dìhùn yohó?

Te nì cachi‑nè:

―Divi rey cahnú César.

17 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ducán nduá, dandu nacuàha‑nsia César ñà‑ndùá icúmí‑nsiâ cuàha‑nsiàte, te cuàha stná‑nsià Dios ñà‑ndùá ndiá ìcà‑nsiá cuàha‑nsiayà ―nì cachi‑yà.

Dandu nèhivì iníní, nì ndulocó‑nè ñà‑nchìchí guâ nì naxiconihí‑yá nùù nècuàchìmà.

Nansa nì cachi Jesús iá nansa natiacu‑ndà

18 Dandu nì catnàtuu itnii nècuàchì saduceu nùù‑yá nì càhàn‑nè xì‑yá. Nècuàchì yucán, có‑xìníndísâ‑né icúmí natiacu nsìi. Ñàyùcàndùá, dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

19 ―Maestro, ñà‑yòhó nduá nì tiaa Moisés quida‑nda: “Nú sànì xìhì iin tiàa, te còò déhe‑ne nì ndóo xi ñahàdìhí‑nè, dandu icúmí ñani nsìi ma nandàhà‑né xì ñahà mà, áma cóó iin dèhe‑ne; dandu quida‑nda cuenta na ian dèhe nsìi‑ma cunduu méè mà”. 20 Cunaha‑ní, nì sandoo ùsà ñàní. Te nècuàchì chicá sahnú, nì nandàhà‑né xì iin nècuàchì ñahà, doco nì xìhì‑nè, te còò déhe‑ne. 21 Dandu ñani‑nè chicá nchícùn gà, nì nandàhà stná‑nè xì ñahà cuaán ma, doco nì xìhì stná nècuàchì úì mà, te còò stná dèhe‑ne. Te divi ducán nì cuu stná xì nècuàchì únì. 22 Dècuèndè nì sàà nsì‑úsà‑nè nì nandàhà iin iin‑ne xì ñahà mà, (te iin iin‑ne nì xìhì‑nè), doco còò ni‑iin dèhe‑ne nì ía (xi ñahà mà). Daaní, último nì xìhì stná nècuàchìmà. 23 Ñàyùcàndùá, na sáà quìvì (cachí‑nsià) natiacu nsìi, ¿índù tiàa ma nacuaca xi nècuàchì ñahà mà? vàchi antes nsì‑úsà‑nè nìsa ìa xi‑ñá ―nì cachi‑nè.

24 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Còó, có‑càchí viì‑nsiá, vàchi có‑cùndáà inì‑nsia nansa cachí tutu ìì xí Dios, ni có‑cùndáà stná inì‑nsia ñà‑càhnù‑guá poder xi‑ya. 25 Cunaha‑nsiá, na sáà quìvì natiacu nèhivì, mà nándàhà gá‑nè, vàchi nahi ángel ndoó ansivi icúmí‑nê nanduu‑ne. 26 Te vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà nansa iá ñà‑natiacu nsìi. Ádi sánì cahvi‑nsia nùù tutu nì tiaa Moisés ndé cacháˋ sàhà yutnù tii (xíxìn), te iá Dios mahì‑nú, te nì cachi‑yà xì Moisés: “Yùhù nduí Dios càhvì nsì‑Abraham, xì nsì‑Isaac, xì nsì‑Jacob”, cachí‑yà. 27 (Ñàyùcàndùá, itiácú ìì nècuàchì sànaha ma), vàchi nècuàchì ní xìhì dahuun ndisa, mà cúí cahvi‑né Dios, cuisì nèhivì itiácú càhvì xì‑yá. Ñàyùcàndùá, ni‑iyuhu có‑ìá viì ñà‑ndùá cachí mii‑nsiá ―nì cachi Jesús.

Nansa nì cachi Jesús índù ley xi Dios chicá ndiaá

28 Daaní, iin nècuàchì ley xi veheñùhu, nì inini‑ne nansa nì ndatnuhu stnahá‑né, te nì cundaà ini‑nè yáha ga nì naxiconihí víi Jesús nùù nècuàchì yucán. Ñàyùcàndùá, chicá nì tnàtuu‑ne, te nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Nùù nsidaa ñà‑ndùá nì dàndàcú Dios, ¿índù ñà‑chicá ndiaá?

29 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑dàndàcú Dios chicá ndiaá nduá yohó: “Cunini vàha‑nsia, nèhivì Israel, vàchi Stoho‑ndà Dios, imindaa‑yá. 30 Te icúmí‑ndá cuu ini‑ndà sàhà‑yá xì nsidanicuú anima‑ndà, xì nsidanicuú voluntad xi‑nda, xì nsidanicuú sàxìnítnùní‑ndà, te nsidanicuú stná valor xi‑nda”. Ñà‑jaàn nduá dandacú Dios chicá ndiaá chivàha nèhivì. 31 Daaní, nacua cachí ley primeru mà, ducán cachí stná ley ùì dàndàcú‑yá: “Nacua cuú ini‑ndà sàhà mii‑nda, ducán icúmí stná‑ndà cuu ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda”. Còò cá ñà‑nì dàndàcú Dios chicá ndiaá nùù ùì ñà‑jaàn.

32 Dandu nì cachi nècuàchì ley xi veheñùhu ma:

―Cachí vàha ndisa‑ní, maestro; ñà‑ndáà nduá, vàchi imindaa Dios iá, còò cá ana nduú Dios, cuisì mii‑yá. 33 Te icúmí‑ndá cuu ini‑ndà sàhà‑yá xì nsidanicuú anima‑ndà, xì nsidanicuú sàxìnítnùní‑ndà, xì nsidaa voluntad xi‑nda, xì nsidaa stná valor xi‑nda; te icúmí stná‑ndà cuu ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda nacua cuú ini‑ndà sàhà mii‑nda. Vàchi ñà‑jaàn chicá ndiaá nùù nsidanicuú promesa cuàha‑ndayá, a sea nduá iin quisì coco nùù‑yá; te ò ndéni promesa nì cùí ―nì cachi‑nè.

34 Dandu Jesús, nì xini‑yà nì naxiconihí víi nècuàchìmà nùù‑yá; ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―Làcà iyuhu‑ni cumánì, te sàà‑ní cunduu‑ní iin nèhivì ñuhìví ìì xí Dios.

Daaní, (na ní nsihi nì cachi‑yà ñà‑jaàn), dandu ni‑iin nèhivì, cónì sáha ndee gá ini‑nè dadavátnáhâ‑né xì‑yá.

Ana divi nduú yohòtéhè Cristu

35 Daaní, iin quìvì iá‑yà veheñùhu cahnú, dacuahá‑yá nèhivì, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cachí nècuàchì ley xi veheñùhu: “Descendencia xi xìì‑ndà David nduú Cristu”. Ducán cachí nècuàchìmà, doco ¿índùví cuní cachàmà? 36 Vàchi divi xìì‑ndà David nì tiaa stná‑nè sàhà Cristu tìxi poder xi Espíritu Ìì xí Dios, te dohó nì cachi‑nè:

Nì càhàn Yua‑nda Dios xì Stohì (divi Cristu), nì cachi‑yà: “Yohó coo‑ní ladu cuàhíˋ ndè cachi sàà cundeí nùù nsidaa tè‑xìní ùhì xì‑ní, dandu cusahnú fuerte‑ní nùù‑né”, nì cachi Dios.

37 Cundehè‑nsiá, nì cachi David ñà‑Stoho‑nè nduú Cristu. Doco nú ducán nduú‑yá, dandu ¿índù modo cui cunduu stná‑yà iin descendencia xi‑ne? (Doco ñà‑ndáà nduá) ―nì cachì Jesús.

Te nsidaa nèhivì cuáhà yucán, cudíì ini‑nè xì ñà‑ndùá cachí‑yà.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà nècuàchì ley xi veheñùhu ñà‑có‑quìdá‑né cumplir, cachí‑yà

38 Dandu nì dàcuàhá gá‑yà nèhivì, cachí‑yà:

―Còtó quida‑nsia na xíquida nècuàchì ley xi veheñùhu. Vàchi ñà‑diì xí‑né nduá cacanuu‑ne cundixi‑ne sìcoto quihín vico, te casàhú tnùñuhu nsidaa nèhivì xì‑né yàhvi. 39 Te na sáhàn‑nè veheñùhu, ò ndoó‑né iin vicò, dandu nandúcú‑nê lugar ndé chicá ndiaha cundoo‑ne. 40 Te tùha stná‑nè (tnii diqui‑né ley, te) xidándiáá stná‑nè vehe nècuàchì nì xìhì iì‑xí, dandu después sácuìta‑ne nacuátú cuáhà‑né na ian ndisa guá vàha‑ne. Sàháyùcàndùá, iin castigu chicá fuerte icúmí‑nê nìhì‑né ―nì cachi Jesús.

Nansa nì nacuni Jesús cuàhà gá ndiaá promesa tii nì sàha ñahàcuàán ndahví

41 Iin xichi iá‑yà veheñùhu cahnú yatni ndé itá alcancía xi Dios, te indéhe‑yá nèhivì daquée‑ne dìhùn ini alcancía mà. Tècuìcà, cuàhà gá dìhùn nì dàquée‑tè. 42 Dandu nì quixi stná iin nècuàchì ñahà ndahví nì xìhì iì‑xí; te nì dàquée‑ne ùì dìhùn cuàtì ndiaá nahi ùxìn centavu. 43 Ñàyùcàndùá, nì cana Jesús nècuàchì dacuahá‑yá nataca‑nè nùù‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, chicá más nduá nì sàha nècuàchì viuda ndahví yohó nùù ñà‑nì sàha nsidaa gá nèhivì yucán. 44 Vàchi nsidaa gá‑nè, cuisì ñà‑cùyódo nùù‑né nduá nì sàha‑ne. Doco nècuàchì ñahà yohó, mate ndahví dahuun‑ne, doco nì sàha‑ne nsidanicuú dìhùn sàhà ñà‑cuiin‑ne ñà‑cutiacu‑nè.

13

Ñà‑ndùá nì cachitnùhu Jesús cuu xi veheñùhu cahnú iá ñuu Jerusalén tiempu xi‑ya

1 Daaní, na ní quee‑ya veheñùhu cahnú, dandu nì cachi iin nècuàchì dacuahá‑yá xì‑yá:

―Cundehè‑ní, Maestro. ¡Na vico guá iá yùù nahnú nì cuàha veheñùhu yohó, te na cuaha guá ndáa stná vehe yohó!

2 Doco nì naxiconihí Jesús nùù‑né:

―¿A xiní‑nsià vehe nahnú yohó? Cunaha‑nsiá, vàxi iin quìvì, dandu ni mà códotnahá gá ni‑iin yùù yohó, vàchi icúmíâ caà nsìhá quida nèhivì.

Ñà‑ndùá icúmí cuu ñà‑cundaà ini‑ndà sà‑ìtúú xìnu tiempu yohó

3 Daaní, cuàhàn cuaán‑yá xì‑né ndè yucù Olivo iá frente veheñùhu cahnú, te yucán nì sàcòo‑ya. Te na ndoó‑né xì‑yá yucán, dandu nì càhàn ùnì‑nè xì‑yá, divi Pedro, xì Jacobo, xì Juan, nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

4 ―Cachì‑ní xì‑nsí índù quìvì cuu nsidaa ñà‑nì cachì‑ní jaàn. ¿Índù milagru coo ñà‑cundaà ini‑nsì ñà‑sà‑ìtúú quìvì cuu nsidaájàn?

5 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuidadu cundoo‑nsia ñà‑màsà dándáhvî ni‑iin nèhivì mii‑nsiá. 6 Vàchi cuàhà ana icúmí quixi danani úún‑né nduú‑né yùhù, te cachi iin iin‑ne xì nèhivì ñà‑Cristu nduú‑né. Te sàhájàn cuàhà nèhivì nìhì‑né dandahví‑nè.

7 ’Doco mii‑nsiá, na cunitnùhu‑nsia iá cuàhà guerra yoho te yucán, màsà yúhî‑nsià, vàchi fuerza icúmí coo ducán. Doco tàñáha ga xìnu tiempu yohó nduájàn, iá gà ñà‑vàxi cuu. 8 Daaní, ñuu xì ñuu, icúmíâ nàá stnahá. Vàchi cuàhà rey, icúmí‑tê dandacú‑te coo guerra xì inga ñuu. Te icúmí tnàa stná yoho te yucán ñuhìví, te coo stná tnama. Doco ñà‑làcà cuàhàn quesaha tnùndoho cunduamà.

9 ’Doco mii‑nsiá, cundoo tùha‑nsia, vàchi icúmí nèhivì tnii‑ne mii‑nsiá cundaca‑nensià cùhùn nùù tè‑xícusahnú. Te icúmí‑nsiâ ñàhnì cuìí‑nsià ini veheñùhu. Te sàhà‑ñá càhvì‑nsiá yùhù, ñàyùcàndùá, icúmí‑nê datnátuu stná‑nè mii‑nsiá nùù gobernador xì nùù rey (ñà‑càhàn tnùhù‑né dìquì‑nsiá). Dandu ñà‑jaàn cunduu tiempu vàha cachi vate‑nsiá ñà‑ndùá xiníndísâ‑nsiá cunini‑temà. 10 Te dècuèndè inicutu ñuhìví icúmí cuìtià stná razón ndiaha xí Dios, dandu después xìnu (tiempu yohó). 11 Doco icúmí nèhivì canicuàchi‑ne sàhà‑nsiá, te cundaca‑nensià cùhùn nùù tè‑xícusahnú. Doco màsà nácání ini‑nsià ni‑iyuhu índù palabra naxiconihí‑nsiá nùù‑té. Còó, cuisì nacua dachítnùní ini Dios mii‑nsiá hora yucán, divi cachi‑nsià xì‑té. Vàchi màdì mii‑nsiá cunduu ana càhàn; còó, divi Espíritu Ìì xí Dios icúmí dacáhàn xì‑nsiá.

12 ’Doco dava nèhivì, dècuèndè ñani‑nè icúmí‑nê cahin‑nè nùù autoridad ñà‑cui nècuàchìmà. Te dava stná‑nè, dècuèndè dèhe‑ne cahin stná‑nè ñà‑cuià. Te dava stná‑nè, dècuèndè yuadíhí‑nê cuni ùhì‑nè, te canicuàchi stnahá‑né ñà‑cui‑nè. 13 Te mii‑nsiá, sàhà yùhù icúmí nsidaa nèhivì cuni ùhì‑nènsià. Doco nú iin‑ni cunihnu vàha inì‑nsia dècuèndè sàà xìnu tiempu, dandu càcu‑nsia nùù Dios.

14 ’Sànaha nì cachitnùhu Daniel iin palabra xi Dios sàhà nansa icúmí coo iin figura dana có‑xìñùhù dahuun‑ya. Cunaha‑nsiá, quìvì cuni‑nsià sànì sàcuììn figura mà iin xaan ndé còò permisu cuian, (dandu seña cundua). Te vichi xiñuhu cundaà ini nsidaa ana càhvì‑xì tutu yohó. Pues na sáà quìvì yucán, dandu ni cunúdèhé nsidaa nèhivì ndoó ladu Judea yohó cùhùn‑nè yucù. 15 Te nú dìnìvèhé ndoó‑né (quetátú‑nè), dandu (yàchì ni nuú‑né cunudèhé stná‑nè), doco màsà nánsìhvi ga‑nè vehe nsiquihin‑ne ñà‑ndùá icúmí‑nê. 16 Te nú ndoó‑né nùù ìtú, dandu màsà nándúcú‑né ni cotón‑nè. 17 Te ¡ndahví nècuàchì ñahà cuhí cuàhàn tùinuù méè‑xi quìvì yucán! Te ¡ndahví stná nècuàchì icúmí xí méè chìchì! 18 Te càcàn tàhvì stná‑nsià nùù Dios ñà‑màsà cúvìxin na sáà tiempu cunudèhé‑nsià mà. 19 Vàchi yáha ga icúmí nèhivì ndoho‑ne quìvì yucán. Còò cá tnùndoho chicá cahnú ni ía ndè quìvì nì cuyucun ñuhìví xì ndé quìvì coamà. Ni quìvì después, mà sáà gà coo tnùndoho ndudava xán. 20 Te nú màsà cúndéhe ndahví Dios, dacúxíó yàchì‑yà tnùndoho ma, dandu ndùtù nsìhí nèhivì ñuhìví nì cùí. Doco sàhà nèhivì sànì nacàxin‑ya, ñàyùcàndùá sànì chitnùní ini‑yà ñà‑chicá yàchì dacúxíó‑yá tnùndoho.

21 ’Quìvì yucán màsà cúníndísâ‑nsiá yuhù nèhivì cachí xì‑nsiá: “Cundehè‑nsiá, yohó iá ana nduú Cristu”, te ò: “Yucán iá‑yà”. 22 Vàchi icúmí quixi cuàhà tètnùhù, te iin iin‑tè cachì‑te ñà‑divi Cristu nduú‑te. Te icúmí quixi cuàhà stná ana danani úún càhàn cuenta xi Dios. Ndè quida stná‑te cuàhà milagru sàhà‑ñá ndulocó nèhivì, áma níhì stná‑te dandahví‑te nèhivì nì nacàxin‑ya cahan‑té, doco mà cúí. 23 Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá, cundoo tùha‑nsia, vàchi sànì cachitnùhi xì‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá icúmí cuu.

Nansa icúmí cuu quìvì naxicocuíìn Jesús

24 ’Nú sànì yàha tiempu tnùndoho quìvì yucán, dandu mà cúnchíi gá ni orá ni yoo. 25 Te sìnsìví itándiáá ansivi, icúmí‑sî còyo nihni‑sì nùù ñuhìví. Te sìtnúù nahnú, icúmí stnâ‑si ndacùchí ndee‑sí. 26 Dandu natùi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cundehè nèhivì ñuhìví yùhù sàmànui mahì vìcò xì poder cahnú xí. Te ndiaha gá coo inicutu ndé mànui. 27 Dandu luegu icúmî techuín ángel xi cùhùn‑nè inicutu ñuhìví ñà‑danátácá‑nè ana nduú nèhivì sànì nacàxin, mate ndoó‑né iin xaan ndé vihi gá xica ñuhìví xì ansivi, doco icúmí‑nê nataca‑nè quixi‑ne quida ángel xi.

28 ’Vichi cuàhìn nacani xì‑nsiá iin ejemplu sàhà nù‑higu sàhà ñà‑cundaà inì‑nsia iñàha. Nú sànì ndunsidi‑nú nì quesaha naná dìtù yuté‑nu, dandu ñà‑yùcán cundáà ini‑ndà sà‑ìtúú tiempu ihni. 29 Pues ducání stná xì mii‑nsiá; quìvì cuni‑nsià cuú ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá, dandu vàtùni cundaà stná inì‑nsia ñà‑sànì cuyatni tiempu naxicocuíìn nduá; sà‑ìtúú nihni. 30 Te mà sáà cui nsihi nèhivì itiácú vichi dècuèndè cachi sànì cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá vichi. 31 Cunaha‑nsiá, icúmí sàà ansivi xì ñuhìví ndañuhá, doco palabra xi, còó, mà nunca sàà ndañuhá.

32 ’Doco ni quìvì, te ni hora naxicocuíìn, ni‑iin nèhivì có‑ìnáhá‑nê, ni ángel ndoó ansivi, có‑ìnáhá stnâ‑nè. Ni stná yùhù ana nduú Dèhemanì Dios, có‑ìnáhá stnâì; cuisì Yuamánìˊ nduú ana ináhá.

33 ’Ñàyùcàndùá, cundoo tùha‑nsia, te cunihnu vàha ini‑nsià, vàchi có‑ìnáhá‑nsiâ índù hora divi cuu nsidaájàn. 34 Ducán iá na ian quidá iin lamú na cuyúcún‑nè cùhùn xìcà‑né, dandacú‑né nùù mozo xi‑ne sàhà biene xi‑ne. Iin iin mozo mà, nihí‑te chuun quida‑tè. Te mozo ndiaá yehè, ndacú núù stná‑te ñà‑cundiaa tùha‑tè yucán. 35 Pues divi ducán stná mii‑nsiá, xiñuhu cundoo tùha‑nsia, vàchi có‑ìnáhá‑nsiâ índù hora divi naxicocuíìn yùhù ana nduú Lamú xi‑nsia, sea cuñaà, ò dava ñùu, ò sinduhá cundua, te ò naha. 36 Vàchi nanàá icúmî naxicocuíìn, ñàyùcàndùá còtó (nandòdó‑nsiá ñà‑jaàn), te na ian quídì‑nsià cundua. 37 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá nacua cachíˋ xì nsidaa nèhivì xí, ni cúndóó tùha‑nsia ―nì cachi Jesús.

14

Nansa nì ndatnuhu tnahá nèhivì ñà‑nàndúcú‑nê nansa tnii‑ne Jesús

1 Daaní, cumánì gá ùì quìvì cunduu vicò pascua xì stná vicò xixí‑né pan có‑ndùtáchí. Te dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, nì nanducu‑né nansa tnii dèhé‑nè Jesús ñà‑cui‑yà. 2 Doco nì cachi‑nè:

―Còó, màdì mahì vicò (quida‑nda ducán), vàchi te nú còó, vihini nacuidà nèhivì.

Nansa nì sòdò iin nècuàchì ñahà ndutè tnàmì itnu dìnì Jesús

3 Iá‑yà vehe iin nècuàchì ñuu Betania nani Simón, iin nèhivì nì sandoho cuèhè lepra antes. Te iá‑yà xixí‑yá, te yucán nì sàà stná iin nècuàchì ñahà, nihí‑né iin quìdi iá dùcùn‑xí. Yùù nì cuyucàn mà, te ñuhá ndutè tnàmì finu nani nardo; te ndiaá sàstnùhù‑té. Dandu nì sàhnù nècuàchìmà dùcùn quìdi ma nì sòdò‑nète itnu dìnì‑yá. 4 Doco dava nècuàchì xixí yucán, nì cuduchi gá ini‑nè, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―¿Índù chuun nì sate uun‑ne ndutè jaàn, te ndiaá guâ‑te? 5 Chicá vàha dicò‑néte ni cuí, te mà úhì quee iin ùnì cientu dìhùn plata dasàn‑ndà nùù nècuàchì ndahví.

Ducán cachí‑nè, cánàhá‑nè xì nècuàchìmà.

6 Doco nì cachi Jesús xì nèhivì mà:

―Nacoo‑nsia nècuàchì jaàn. ¿Índù chuun cánàhá‑nsià xì‑né? Vàchi iin ñà‑vàha nduá sànì quida‑ne xìˊ. 7 Vàchi nècuàchì ndahví, nicanicuahàn ndoó‑né xì‑nsiá, te mà úhì chindee‑nsiánè nú cahan‑nsiá. Doco yùhù, còó, sacù‑ni quìvì iéˋ xì‑nsiá. 8 Ñàyùcàndùá, nècuàchì ñahà yohó, ñà‑ndùá sáà‑nè quida‑ne, divi nduá sànì quida‑ne sàhí, na ian sànì quidatatna‑né cuerpu xi sàhà‑ñá cundùxan, ducán nduá. 9 Te yùhù cachítnùhi xì‑nsiá, nsidanicuú ñuu ndé sàà razón ndiaha xí Dios inicutu ñuhìví, yucán icúmí sàà stná palabra sàhà ñà‑vàha nì quida nècuàchì ñahà yohó, te ducán mà nunca sàà nèhivì nandòdó‑né nècuàchìmà.

Nansa nì saquin Judas compromisu cahin‑nè Jesús nùù nècuàchì xídandacú

10 Nùù ùxìn ùì compañeru Jesús, iin‑ne nani Judas Iscariote. Nècuàchì yohó, nì sàhàn‑nè nùù dùtù xícusahnú, nì ndatnuhu‑né xì nècuàchìmà ñà‑cahin‑nèyà. 11 Te nì cacudiì ini nècuàchìmà na ní cundaà ini‑nè. Te nì saquin‑nè compromisu chiyàhvi‑ne. Ñàyùcàndùá, nì quesaha Judas mà nandúcú‑nê índù modo dayáha‑neyà ndahà nècuàchì yucán.

Nansa nì cutnahá Jesús xì compañeru‑yà nì xixi‑ya Cena ìì

12 Daaní, nì sàà tu quìvì primeru xi vicò xixí‑né pan có‑ndùtáchí. Te quìvì yucán xíhì stná lelù nduú promesa siempre sáha‑ne vicò pascua mà. Ñàyùcàndùá, nì cachi nècuàchì dacuahá‑yá xì‑yá:

―¿Índù divi cuní‑nî cùhùn‑nsì quidayucun‑nsì ñà‑cuxi‑ní comida vicò pascua?

13 Dandu nì dàndàcú‑yá nùù ùì compañeru‑yà, cachí‑yà:

―Cuahán‑nsià ini ñuu. Te yucán icúmí‑nsiâ ndacùhun tnahá‑nsiá xì iin tiàa idádocó xì iin yoo tècuìí. Nècuàchì yucán cunchicùn‑nsià cùhùn. 14 Te divi vehe ndé quìhvi‑ne, yucán càhàn‑nsià xì nècuàchì dìvéhé‑xímá, cachi‑nsià xì‑né ñà‑dòhó cachí maestru: ¿Índù iá cuartu cahnú ndé cuxi‑ya comida pascua xì nècuàchì dacuahá‑yá? 15 Dandu icúmí nècuàchìmà dacuní‑nè mii‑nsiá índù iá iin vehe cahnú pisu dìquì‑xí ndé sà‑ìá nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu. Yucán quidayucun‑nsià ñà‑cudiní‑nda.

16 Dandu nì quihin ùì nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè. Te nì sàà‑nè ini ñuu mà, te nacua nì cachi‑yà, ducán ndisa nì cuu. Ñàyùcàndùá divi yucán nì quidayucun‑nè comida pascua.

17 Daaní, na ní cuñaà, dandu nì sàà stná‑yà xì nsì‑úxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá. 18 Te na ndoó‑né xixí‑né, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, iá iin‑nsia cuàhàn cahin xìˊ. Te yohó iá‑nè xixí‑né xì‑ndà.

19 Dandu nì nàcùndoo nsidaa nècuàchìmà tnùnsí ini, te nì cachi iin iin‑ne xì‑yá:

―¿A víhíní yùhù?

―¿Te ò yùhù? ―cachí inga‑nè.

20 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nùù nsì‑úxìn ùì‑nsià, iin‑nsia cuàhàn cahin xìˊ, mate iin‑ni xixí‑né xì‑ndà, te tavá stná‑nè pan nùù cazuela yohó. 21 Ñà‑ndáà nduá, icúmí cuu ndisa ñà‑nduàˊ nì cachitnùhu nùù tutu ìì ñà‑ìcúmí cui yùhù ana nduu Tnaha Nèhivì Ñuhìví. Doco tiàa cuàhàn cahin xìˊ, ¡ndahví‑nè! Chicá vàha màsà túinuù‑né ñuhìví nì cùí ―nì cachi‑yà.

22 Na meru xixí nsidaa‑né, nì tnii‑ya iin pan, te nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá, te nì dàcuàchí‑yáñà, nì dasàn‑yá nùù nècuàchì dacuahá‑yá mà, cachí‑yà:

―Tnii iin iin‑nsia pan yohó, vàchi nahi iquìcúñú yùhù nduá.

23 Dandu nì tnii stná‑yà pocillu, nì naquimanì stná‑yà Dios sàhà ñà‑ñùhú, te nì sàha‑ya nì caxihi nsidaa‑né. 24 Dandu nì cachi‑yà:

―Ndutè sì‑uva yohó, nahi nìí nduú‑te, vàchi divi sàhà nìí icúmî nacoi iin ichì sàà cunchicùn nèhivì nú sànì xìtià‑ñà sàhà cuàhà‑né. 25 Doco cunaha‑nsiá, mà cóhó guéˋ ndutè sì‑uva yohó dècuèndè cachi sàà nacoho saa túì‑te quìvì sáà cusahnú Dios inicutu ñuhìví yohó.

Nansa nì cachi Jesús xì Pedro ñà‑ìnáhá‑yâ icúmí‑nê nacuaà‑néyà

26 Daaní, nì xito nsidaa‑né alabanza, te nì quee‑ne cuàhàn‑nè xì‑yá ndè yucù Olivo. 27 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñuú vichi icúmí nsidaa‑nsiá nacoo nihni‑nsia yùhù, vàchi ducán cachí tutu ìì: “Cuàhìn dacúxíóé pastor, dandu icúmí riì cuìtià nihni‑sì”, cacháˋ. 28 Doco nú sànì natiacuì, dandu icúmî codònùí nùù‑nsiá cùhùn ndè ladu Galilea.

29 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Mate ni sáà nsidaa nèhivì nacoo nihni‑ne mii‑ní, doco yùhù, còó, mà nunca.

30 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑ní, divi ñuú vichi icúmí‑nî nacuaà‑ní yùhù. Tàñáha ga coto lehe ùì xichi sinduhá, te sànì nacuaà‑ní yùhù ùnì xichi.

31 Doco Pedro, yáha ga ndee ní càhàn‑nè, cachí‑nè:

―Còó. Mate ni cahní‑nèndó, doco mà nunca sàì nacuaìˊ mii‑ní ―nì cachi‑nè.

Te divi ducání nì cachi gà stná nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá mà.

Nansa nì sàhàn Jesús huertu nani Getsemaní, te nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Yuamánì‑yá

32 Dandu nì sàà‑yà xì‑né iin xaan nani Getsemaní. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, yohó ndòo‑nsia. Te yùhù, cùhìn chicá nùù‑xí càcàn tàhví nùù Dios.

33 Dandu nì saca‑ya Pedro xì Jacobo xì Juan, cuàhàn‑yà xì‑né. Te nì sàcòo‑ya na ian yúhî‑yà, te nì quesaha‑yá yáha ga nacání cuáhà ini‑yà. 34 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Yáha ga iéˋ tnùnsí ini, na ian cuníà cahnì dahuan yùhù. Ñàyùcàndùá, yohó ni ndóo‑nsia, te cunchito tùha‑nsia.

35 Dandu cuàhàn‑yà chicá nùù‑xí, te nì sàcùnduhù ndèé‑yá nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Dios, áma cui cuxio tnùndoho icúmí‑yâ yàha‑ya. 36 Te dohó nì cachi‑yà:

―Yuamánìˊ, nsidaa iñàha vàtùni quida‑ní. Ñàyùcàndùá, xícàn tàhví nùù‑ní áma cúxíó tnùndoho icúmî yàhi, vàchi na iin (ñà‑úà ñuhú iin) taza nduá nùí, te ùhì cohià. Doco màdì ñà‑ndùá cuní yùhù ni cúndúá, cuisì ñà‑ndùá cuní mii‑ní.

37 Dandu vàxi tu‑ya ndé nì ndòo nècuàchì dacuahá‑yá, te nì xini‑yà xíquidì‑nè. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì Pedro:

―Simón, ¿índù chuun quídì‑ní? ¿Áma cui cunchito‑ní ducán iin hora ni? 38 Cundoo tùha‑nsia, te càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhá màsà dándáhvî ñà‑malu mii‑nsiá, vàchi mate iá voluntad xi‑nsia, doco iyuhu gá valor icúmí cuerpu‑nsià ñà‑quidandee ínì‑nsia.

39 Dandu nì sàhàn‑yà inga xichi, te divi ducán‑ní nì cachi tu‑ya xì Yua‑yá Dios. 40 Dandu vàxi tu‑ya, te nì xini‑yà tucutu quídì‑nè, vàchi sádì vàhná‑nè. Ni có‑nàníhì tnùní ini‑nè nansa naxiconihí‑né nùù‑yá. 41 Dandu tucu tu nì sàhàn‑yà ñà‑únì, te nì nsiaa tu‑ya nùù‑né, cachí‑yà:

―Cùdù cuéyàà‑nsià, te quetatu‑nsià vichi, vàchi sà‑ìá, sànì sàà hora xi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, divi hora icúmî yàhi ndahà nèhivì cuáchi. 42 Ndacuìta‑nsia, cúhùn‑ndà, vàchi sà‑ìtúú quesaa ana nì cahin xìˊ.

Nansa nì tnii nèhivì Jesús, te nì suhni‑nèyà

43 Daaní, na cáhàn ìì‑yá xì nècuàchìmà, dandu nì quesaa Judas, divi iin nècuàchì nùù ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá. Te ndacá stná‑nè cuàhà gá tiàa xínihi xi espada xì garroti. Cuenta xi dùtù xícusahnú vàxi‑tè, xì cuenta xi stná nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì xídandacú nùù ñuu mà. 44 Te sànì ndatnuhu Judas xì nsidaa tiàa xícutnahá xi‑né ñà‑coo iin seña ana tnii‑tè. Divi ana chìtú‑nè cunduu meru ana tnìì cúhùn presu.

45 Dandu na sánì quesaa‑nè, dandu vichi vichi nì tnàtuu‑ne nùù Jesús, cachí‑nè:

―¡Maestro, maestro!

Dandu nì chìtú‑nè nùù‑yá.

46 Dandu compañeru‑nèmà, nì tnii‑tè Jesús, nì ndòo‑ya ndahà‑té. 47 Doco iin nèhivì xí‑yá, nì tavà‑né espada xi‑ne, nì cani‑ne iin tiàa quidáchúûn nùù dùtù cusáhnû, nì sahnde‑nè iin tùtnù‑té. 48 Dandu nì cachi‑yà xì nsidaa nèhivì cuáhà mà:

―A ducán nduú modo tnií‑nsiá yùhù, vàxi‑nsia nihí‑nsiá espada xì garroti ñà‑tnii‑nsia yùhù, na ian tècuìhnà nduí, 49 mate nsìquívì nìsa ìe xì‑nsiá veheñùhu cahnú dacuahí nèhivì, doco cónì tnìí‑nsiá yùhù. Doco cunaha‑nsiá, dohó quidá‑nsiá xìˊ vichi sàhà‑ñá cuu ndisa ñà‑ndùá cachí nùù tutu ìì ―nì cachi Jesús.

50 Dandu nì nacoo nihni nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá mii‑yá, nì xinudèhé‑nè.

Iin tèchii nì xinudèhé stná

51 Daaní, nchícùn stná iin tèchii ndixi‑xi iin dahmà. Te nì tnìì stná‑te. 52 Doco nì ndòo sìcoto xi‑tè, te nì xinu‑tè cuáhàn‑te iá chaa‑té.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús na ní sàà‑yà nùù Junta Cahnú

53 Daaní, ndacá tiàa ma‑yá nì sàà dècuèndè ndé iá dùtù chicá cusáhnû. Te yucán sànì nataca nsidaa gá dùtù xícusahnú, xì stná nècuàchì sahnú xídandacú nùù ñuu mà, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu. 54 Te Pedro, nchícùn xìcà ní‑né mii‑yá cuàhàn‑nè. Te nì yàha stná‑nè patiu xi vehe dùtù cusáhnúmá, te nì sàcòo stná‑nè xì policía ndoó nadáà nùù ñuhu.

55 Daaní, dùtù xícusahnú, xì nsidaa Junta Càhnùmà, nì nducu‑né ana daquée cuàchi dìquì Jesús, (te cundua iin cuàchi pesadu) sàhà‑ñá cui‑yà. Doco còò iin ni túi càhàn ducán. 56 Vàchi cuàhà tètnùhù nì càhàn tnùhù dìquì‑yá, doco cónì ndúdává ñà‑ndùá nì cachi iin iin‑tè. 57 Vàchi dava‑tè, nì ndacuìta‑tè nì càhàn tnùhù‑té dìquì‑yá, cachí‑te:

58 ―Nècuàchì yohó, nì inini‑nsi nì cachi‑nè cuàhàn‑nè dacaá‑né veheñùhu nì quidavàha nèhivì (ñuu‑ndà). Dandu tìxi ùnì quìvì cuàhàn‑nè quidavàha saa‑né inga‑ñà, doco màdì xì ndahà nèhivì cuyucàn, cachí‑nè ―nì cachi tètnùhù mà.

59 Doco ni ñà‑jaàn, cónì ndúdává xí ñà‑ndùá nì cachi ingà‑te.

60 Dandu nì ndacuiin dùtù cusáhnû, cachí‑nè xì‑yá:

―¿Áma náxícóníhí‑nî ni‑iñàha? ¿Nansa iá ñà‑càchí guâ nècuàchì yohó sàhà‑ní?

61 Doco mii‑yá, dadí uun iín‑yá; còò ni‑iñàha ni cachí‑yà. Dandu tucutu nì càhàn dùtù mà, cachí‑nè:

―¿A divi Cristu Dèhemanì Yua‑nda Dios ndùù‑ní càhàn‑ní?

62 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―Jaan, divi nduí. Te icúmí‑nsiâ cuni‑nsià yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví na naxicocuíìn, iéˋ ladu cuahá mii‑yá cahnú poder‑xi mànui mahì vìcò cahnú ansivi.

63 Dandu dùtù cusáhnú má, (nì xìdà ini‑nè, ñàyucàndùá) nì ndata canúú‑nê iyuhu sìcoto ndixí‑né, te nì cachi‑nè xì nèhivì cuáhà mà:

―¡Có‑xìñùhù gá‑ndà ni‑iin ana quixi cunduu testigu! 64 Vàchi vichi sànì inini‑nsia ñà‑quini guá nì càhàn nècuàchì yohó. ¿Nansa quida‑nda xi‑né, cachí mii‑nsiá?

Dandu nsidaa‑né, nì cachi‑nè ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà.

65 Dandu nì caquesaha dava tiàa ma nì sivi dìí‑teyá, te nì chidàhvi stná‑te nùù‑yá, sahní cuìí‑teyá xì sìcàtú, cachí‑te:

―¡Cachi cuàá‑nî ana nì cani xi‑ní!

Daaní, stná policía yucán, ndee ní cani‑ne nùù‑yá.

Nansa nì quida Pedro nì nacuaà‑né Jesús

66 Doco Pedro, tìxi‑xi iá‑nè patiu. Dandu nì quixi iin ñahà chìì quidáchúûn vehe dùtù mà. 67 Te na ní xinìa Pedro iín‑né nadáà stná‑nè nùù ñuhu, dandu nì indehè váha‑ñà nùù‑né, te nì cacha xi‑né:

―¿Amádi mii‑ní nìsa cutnahá stná‑ní xì Jesús de Nazaret?

68 Doco nì nacuaà‑né mii‑yá, cachí‑nè:

―Còó, tàcùníˋ nècuàchìmà, ni có‑cùndáà inì ñà‑ndùá cachú.

Dandu nì quee‑ne cuàhàn‑nè corredor yucán. Te daa ní xito iin lehe. 69 Te ñahà chìì mà, nì indehè tú‑ñané, te nì cachì‑ña xi nècuàchì itá yucán:

―Compañeru Jesús nduú stná nècuàchì jaàn.

70 Doco divi‑ni nì nacuaà tú Pedro‑yà.

Daaní, tìxi inga ratu gà, tucutu nì càhàn nècuàchì itá yucán xì‑né, cachí‑nè:

―Ndisa, iin compañeru nècuàchìmà nduu‑ní, vàchi nècuàchì ladu Galilea nduu‑ní, te nacua cáhàn nèhivì ladu yucán, ducán cáhàn stná‑ní.

71 Dandu nì cachi‑nè:

―Nú tètnùhù nduí, ni quixí castigu xi nùù Dios. Yùhù, chináhî Dios, tàcùníˋ nècuàchì cachí‑nsiàmà.

72 Dandu momentu yucán nì xito lehe ñà‑úì; te nì nsinuu ini Pedro nansa nì cachi Jesús xì‑né daa, ñà‑tàñáha ga coto lehe ùì xichi, te ùnì xichi sànì nacuaà‑né mii‑yá. Pues divi palabra mà (ní nsinuu ini‑nè), te na ní nacani ini‑nè sàhámà, nì quesaha‑né nì sacu‑ne.

15

Nansa nì dàyáha‑ne Jesús ndahà gobernador Pilatu

1 Na ní tùinuù, dandu nì ndatnuhu dùtù xícusahnú xì tè‑cùsáhnû nùù ñuu mà, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, xì nsidaa gá stná Junta Cahnú. Ñàyùcàndùá, nì nacuhni‑nè ndahà Jesús, cuàhàn‑nè xì‑yá nùù gobernador nani Pilatu, te yucán nì ndòo‑ya ndahà témà. 2 Dandu nì xìcàn tnùhù‑té nùù‑yá, cachí‑te:

―¿A ndísá rey xi nècuàchì raza Judea nduu‑ní, á coó?

―Nacua cachí‑nî, divi ducán nduá ―cachí‑yà.

3 Dandu dùtù xícusahnú, cuàhà ní càhàn tnùhù‑né sàhà‑yá. 4 Dandu nì ndàcàtnùhù Pilatu nùù‑yá inga xichi, cachí‑te:

―¿Áma náxícóníhí‑nî sàhà ñà‑cuàhà guá cáhàn‑nè dìquì‑ní?

5 Doco Jesús, còò ni‑iñàha ni náxícóníhî‑yá. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó Pilatu.

Nansa nì cachi stná Pilatu icúmí Jesús cui‑yà

6 Cunaha‑nsiá, cada nacává vicò pascua mà, tùha gobernador mà daña‑té iin tè‑ndiàdí, ndéni‑te nì cui ndiadí cudíì ini nèhivì cuáhà. 7 Te quìvì yucán ndoó itnii tiàa vehecàa. Vàchi nì casahàn‑te revolución dìquì gobiernu, te nì sahnì stnàhá‑te. Te iin tèmà nani Barrabás. 8 Ñàyùcàndùá nì caquixi tu nèhivì cuáhà mà nì quesaha‑né nì xìcàn‑nè nùù Pilatu ñà‑nì quìdá tú‑te ñà‑ndùú costumbre xi‑tè cada vicò mà. 9 Te nì naxiconihí‑te nùù‑né, cachí‑te:

―¿A vátùni dañí Jesús yohó, divi nècuàchì cachí nduú rey xi nècuàchì raza‑nsià Judea?

10 Ducán nì cachì‑te xi‑né, vàchi ináhá‑tê ñà‑sàhà mbidiá xi dùtù xícusahnú, ñàyùcàndùá nì dàyáha‑ne Jesús ndahà‑té. 11 Doco dùtù mà, nì chiyuhù‑né nèhivì cuáhà mà ñà‑nì cácàn‑nè dàñà Barrabás mà, te màdìá Jesús. 12 Dandu nì càhàn tu Pilatu xì nèhivì mà, cachí‑te:

―¿Ndíà ndùá cuní‑nsià quide xì nècuàchì yohó? Vàchi rey xi mii‑nsiá nècuàchì raza Judea nduú‑né, cachí‑nsià.

13 Dandu ndee ní càna nsidaa nèhivì yucán, cachí‑nè:

―¡Ni cuí‑nè nchìca cruz!

14 Dandu nì cachi tu Pilatu:

―¿Índù chuun cui‑nè ñà‑còò falta xi‑ne iá?

Doco chicá ndee ní càna nèhivì mà, cachí‑nè:

―¡Ni cuí‑nè nchìca cruz!

15 Te sàhà ñà‑cùní Pilatu ndòo vàha‑tè xì nèhivì mà, ñàyùcàndùá nì daña‑té Barrabás. Te nì dàndàcú‑te ñàhnì cuìí Jesús xì chirrión. Dandu nì dàndàcú stná‑te nùù soldadu xi‑tè ñà‑cundaca‑temàyá cùhùn chituu‑tèyá nchìca cruz.

16 Doco primeru, nì casaca‑tèyá ndè patiu vehechuún, te nì cana‑tè nsidaa compañeru‑te ñà‑tnàtuu‑tè. 17 Dandu nì chindixi‑tèyá iin sìcoto moradu. Te nì cavà‑té iin corona iñù nì chicaà‑te dìnì‑yá. 18 Dandu nì sàcùndiaà‑teyá, cána‑tè, cachí‑te:

―¡Viva! ¡Ádi rey xi tè‑raza Judea nduu‑ní!

19 Te nì cani fuerte‑te dìnì‑yá xì iin nù‑yòò. Dandu nì casivi dìí‑teyá, te nì sàcuìtasisi‑té nùù‑yá, na ian quidáñúhú‑têyâ. 20 Daaní, na ní nsihi nì sàcùndiaà‑teyá ducán, dandu nì tavà‑té sìcoto moradu mà, te nì nachindixi‑tèyá sìcoto xi mii‑yá. Dandu nì saca‑tèyá cuàhàn‑te ñà‑chituu‑tèyá nchìca cruz.

Nansa nì chituu‑tè Jesús nchìca cruz

21 Ichì yucán nì ndacùhun tnahá‑te xi iin tiàa nani Simón, màndixi‑ne nì sàhàn‑nè nùù ìtú. Iin nècuàchì ñuu Cirene nduú‑né, te yua Alejandro xì Rufo nduú stná‑nè. Te divi nècuàchìmà nì tnii soldadu, te nì dàcuìdá‑tené cruz xi Jesús cuàhàn‑nè.

22 Dandu nì casaà‑te xi‑yá iin xaan nani Gólgota. Quìvì jaàn cachí dàhàn yucán, Nùù Iquìdìnì. 23 Dandu nì cunì‑te dacohó‑teyá vinu dácà xì iin dùsa tatna nani mirra, doco cónì cùní‑yà. 24 Daaní, nì chituu‑tèyá nchìca cruz. Te nì dasàn‑té sìcoto xi‑ya según nansa nì nìhì iin iin‑tè na ní idìquí‑te sàhà‑ñá.

25 Nahi cà‑íìn dàtnàà nduá nì chituu‑tèyá nchìca cruz mà. 26 Te yucán nì cachituu stná‑te iin ñà‑càchítnùhu índù‑ñá dìsáhà‑xí dandohó‑teyá. Te dohó cacháˋ: “Rey xi tè‑raza Judea”.

27 Cunaha‑nsiá, yucán nì sàcùtundiaa stná ùì tècuìhnà nchìca cruz, iin‑tè ladu cuàhá‑yà, te ingà‑te ladu ìtní‑yà. 28 Te ducán nì cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu tutu ìì ndé cacháˋ: “Nì quida nèhivì cuenta na ian tiàa malu nduú‑yá”.

29 Dandu nèhivì yáha yucán, nì canàhá‑nè xì‑yá, dacuico dínì‑né, cahíchì ini‑nèyà, te ndacótó dana‑ne nùù‑yá, cachí‑nè:

―¡Ndahví‑nî! ¡Cuàhàn‑ní dacaa‑ní veheñùhu cahnú, te tìxi ùnì quìvì naquidavàha saa‑ní inga‑ñà cahan‑ní! 30 Pues nú ducán fuerte guá‑nî, dandu dacácu‑ní mii‑ní. Danuu‑ní mii‑ní nùù cruz cundehè‑nsí ―nì cachi‑nè.

31 Ndè stná dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, divi‑ni ducán nì sàcùndiaa stná‑nèyà, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―Nècuàchì jaàn, nìsa dacácu‑ne nècuàchì dava ga, doco mà cùì dacácu‑ne mii‑né. 32 Doco nú ndisa Cristu rey xi nècuàchì raza‑ndà Israel nduú‑né, dandu ni dánúû‑né mii‑né nùù cruz jaàn cundehè‑ndà, dandísá cunindisa‑ndané.

Ducán nì cachi‑nè. Te dècuèndè stná tiàa itándiáá stná nchìca cruz yucán, nì canàhá stná‑te xi‑yá.

Nansa nì xìhì Jesús, nì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda

33 Daaní, càxíhúì xì ndé càhúnì, nì nàcuììn tnùù inicutu ñuhìví. 34 Dandu càhúnì nì ndàhì ndee‑yá, cachí‑yà:

―Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? ―te dohó cuní cachàmà: Dios mío, Dios mío, ¿a ñá‑sànì ndòo nihni nduá yohó?

35 Te dava nècuàchì itá yucán, nì tiacu‑nè ndáhì‑yà ducán, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:

―Cunini‑nsia, caná‑né Elías.

36 Dandu nì dàyáà iin‑tè nì quihin‑tè iin ñà‑ñàhmá uun nani esponja, te nì chindaxin‑tèá xì vinu nì xìò, nì chihi‑tèá dìnì iin vara yutnù, te nì sàha‑tèyá nì sihvi‑yá, cachí‑te:

―Vichi nacoo‑ndané cundiatu‑nda, áma quíxí Elías nanihi xi‑né.

37 Dandu nì ndàhì ndee‑yá, te nì xìhì‑yà.

38 Daaní, yucán ini veheñùhu cahnú (ñuu mà) nì quedava ìì cortina cahnú (sadí nihni cuartu xan). Iin‑ni nì ndàtà‑ñá ndè dìnì‑xí xì ndé tìxi‑xi. 39 Te iín iin capitán nùù‑yá, te nì xinì‑te nansa nì ndàhì‑yà, te nì xìhì‑yà. Ñàyùcàndùá nì cachì‑te:

―Ñà‑ndáà nduá, Dèhemanì Dios nì sanduu nècuàchì yohó.

40 Daaní, yucán itá xica stná itnii nècuàchì ñahà, indéhe stná‑nè (nansa cuú). Iin‑ne nduú María Magdalena, te inga‑nè nduú María dihi José xì Jacobo chii. Te inga‑nè nduú Salomé. 41 Nècuàchì ladu Galilea xínduu nsidaa nècuàchìmà, te na ní xìcanuu‑ya ladu yucán, nì cutnahá stná‑nè xì‑yá nì chindee‑néyà. Te vichi itá xica‑né, (indéhe‑ne), cutnáhâ‑né xì cuàhà gá stná nècuàchì ñahà nì quixi stná xì‑yá ndè ñuu Jerusalén.

Nansa nì ndùxin Jesús ini cueva

42 Te sàdaaní quècahnu orá quìvì yucán. Te quìvì mà nduú stná quìvì icúmí‑nê nsidayucun‑nè sàhà quìvì descansu cunduu inga quìvì mà. 43 Ñàyùcàndùá nì sàà stná iin nècuàchì ñuu tii Arimatea nani José, nì xìcàn‑nè cuerpu xi Jesús. Iin nècuàchì dandacú nùù Junta Cahnú nduú‑né, te nihnú stná ini‑nè sàà tiempu cusahnú Dios ñuhìví yohó. Divi‑ne nì sàhàn nùù Pilatu; cónì yúhî‑nè, nì xìcàn‑nè cuerpu xi‑ya. 44 Te nì ndulocó‑te, a ndísá yàchì gà sànì xìhì‑yà, á coó. Ñàyùcàndùá, nì cana‑tè iin capitán, nì xìcàn tnùhù‑té nùù témà a ndísá sànì xìhì‑yà, á coó.

45 ―Jaan ―nì cachi capitán mà.

Ñàyùcàndùá, nì sàha Pilatu lugar naquihin José mà cuerpu xi‑ya. 46 Sàháyùcàndùá, nì xiin nècuàchìmà iin dahmà finu, te nihí‑néà cuàhàn nì nanihi‑ne cuerpu xi‑ya, nì chidùcún‑néyà, te nì chinacaa‑nèyà ini cueva xi nsìi sànì cààn canúú ìcà cavà. Dandu nì dàtùí‑né iin cavà cahnú yuhù cueva mà nì sàcùndiadià. 47 Te María Magdalena, xì María dihi José, nì caxini stná‑nè lugar ndé nì sàcùnacaa‑yà.

16

Nansa nì natiacu Jesús

1 Daaní, na sánì cuñaà quìvì descansu, dandu nì sàhàn María Magdalena, xì Salomé, xì María dihi Jacobo, nì xiin‑ne tàtnà tnàmì ñà‑cunihi‑ne cùhùn dacuchí‑né cuerpu xi Jesús. 2 Dandu naha quìvì primeru semana nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè cueva ndé iá‑yà. Te nì xìnu orá. 3 Te cachí‑nè, iin‑ne xì inga‑nè:

―¿Ana chindee xi‑nda dacúxíó xí cavà cahnú ndiadí yuhù cueva mà?

4 Doco nì candacoto‑ne, te nì xini‑nè sànì cuxio cavà mà, mate cahnú sàstnùhá. 5 Dandu nì quìhvi‑ne ini cueva mà, te nì xini‑nè iá iin ana nduú na iin nècuàchì chìì, iá‑nè ladu cuàhá cueva mà, ndixí‑né iin sìcoto quihín cuxín yaa. Ñàyùcàndùá nì candulocó gà nècuàchì ñahà mà. 6 Doco nì càhàn nècuàchì iá yucán, cachí‑nè xì nècuàchìmà:

―Màsà yúhî‑nsià; Jesús de Nazaret nandúcú‑nsiâ, divi ana nì xìhì nchìca cruz. Doco cunaha‑nsiá, sànì natiacu‑yà. Còò cá‑yà yohó. Cundehè‑nsiá lugar ndé nì sanduhù‑yá. 7 Ñàyùcàndùá, cuahán‑nsià cachitnùhu‑nsia xì Pedro xì nècuàchì dava ga nìsa dacuahá‑yá, te cachi‑nsià xì‑né ñà‑ìcúmí‑yâ codònùù‑yá nùù‑nsiá nùhù‑yà ladu Galilea. Yucán icúmí‑nsiâ cunì‑nsiayà, vàchi ducán nì cachi‑yà xì‑nsiá ―nì cachi ángel.

8 Daaní, nì caquee nècuàchìmà cueva mà, nì dàyáà‑nè cuàhàn‑nè. Vàchi nì quesaha‑né quidí‑né, te ndulócô gà‑nè. Doco sàhà ñà‑nì yùhí guâ‑nè, cónì càchí‑nè ni‑iñàha xì nèhivì.

Nansa nì xini María Magdalena Jesús

9 Ducán nì natiacu Jesús naha quìvì primeru semana. Te María Magdalena nduú nècuàchì primeru nì ndecunu‑ya nùù‑xí. Nècuàchìmà, ùsà ñà‑malu nì sañuhu ini‑nè antes, doco nì tavà‑yá nsidaámà anima‑nè. 10 Pues divi nècuàchìmà nì xini xì‑yá primeru, dandu nì sàhàn‑nè nì cachitnùhu‑ne xì compañeru‑yà, divi nècuàchì nìsa xìcanuu xi‑yá antes. Vàchi ndoó‑né tnùnsí ini, te sacú‑né. 11 Dandu nì nacani María mà xì‑né ñà‑sànì natiacu‑yà, te nì ndecunu‑ya nùù‑né. Doco cónì xìníndísâ nècuàchìmà.

Nansa nì ndecunu Jesús nùù ùì nècuàchì dacuahá‑yá

12 Daaní, después cuàhàn ùì nèhivì xí‑yá nùù campu, te yucán nì ndecunu tu‑ya nùù‑né, doco tucu nì nàcùnahà‑yà. 13 Dandu nì naxicocuíìn nècuàchìmà nì cachitnùhu‑ne xì compañeru‑nè. Doco cónì xìníndísâ stná nècuàchì dava ga mà yuhù‑né.

Ñà‑ndùá nì dàndàcú Jesús nùù nècuàchì dacuahá‑yá quida‑ne nú sàmànuhù‑yá

14 Chicá después nì ndecunu tu‑ya nì natùi‑ya nùù nsìhúxìn iin nècuàchì dacuahá‑yá na meru ndoó‑né xixí‑né. Te nì càhàn duchi ini‑yà xì‑né sàhà ñà‑caxin guá anima‑nè, vàchi cónì xìníndísâ‑né yuhù nècuàchì nì xini xì‑yá primeru ñà‑sànì natiacu‑yà. 15 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià inicutu ñuhìví, te cachitnùhu vate‑nsiá razón ndiaha xí ñà‑cunini nsidanicuú nèhivì. 16 Nècuàchì cunindisa‑xán, te cuhiì‑né, icúmí‑nê càcu‑ne nùù Dios. Doco nècuàchì mà cúníndísá‑xân, nicanicuahàn icúmí‑nê cunsida‑ne cuàchi‑ne. 17 Te nú sànì xinindisá nèhivì, dandu icúmí stnâ‑nè quida‑ne milagru. Sàhà yùhù icúmí‑nê tavà‑né ñà‑malu ñuhú anima nèhivì, te càhàn stná‑nè dàhàn sàà. 18 Te nú ni tnií‑né iin còò dàná, te ò nú ni cohó‑né ndutè dàná, dandu còò ni‑iñàha cuu xi‑né. Te icúmí stnâ‑nè chitàndòó‑né ndahà‑né dìnì nècuàchì cuhí, te nduvàha nècuàchìmà ―nì cachi‑yà.

Nansa mànuhù Jesús ansivi cuàhàn‑yà

19 Daaní, na ní nsihi nì càhàn‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá ducán, dandu mànana cuisì‑yá ansivi cuàhàn‑yà, te nì sàcòo‑ya ladu cuàhá Dios. 20 Dandu nècuàchìmà, nì caquihin‑ne ichì cuàhàn‑nè, nì cachitnùhu vate‑né inicutu ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá. Te Stoho‑ndà Señor, nì chindee stná‑yànè nì sàha‑ya milagru ñà‑cucumi‑nda seguru divi palabra ndàcuisì nduá cachí‑nè.

Yohó nì nsihi historia.

SAN LUCAS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

Ñà-ndùá Nì Tiaa San Lucas sàhà Jesucristu

1

Nansa nì nacani ini San Lucas nì tiaa‑ne tutu yohó ñà‑cahvi iin amigo xi‑ne nani Teófilo

1-2 Cuàhà nèhivì sànì quida lucha tiaa‑ne iin tutu ndé nachutnahá víi‑né historia nacání xí ñà‑ndùá nì xini nèhivì xí‑nsí nì cuu, nì tiaa‑ne nacua nì cachitnùhu nècuàchì nì xininùù mà, vàchi ináhá nècuàchìmà nansa nì cuu dècuèndè quìvì primeru, dandu nì dàcuítià stná‑nè palabra mà, te ducán nì xinitnùhu stná nsiùhù. 3-4 Ñàyùcàndùá, stná yùhù nì nacani stná inì tiai iin tutu ñà‑nàcání víi xi‑ní sàhà nsidaa ñà‑ndùá nì ìa. Vàchi yùhù, sànì sàì nì cundaà vàha inì sàhà nsidaa chuun yohó dècuèndè quìvì primeru na ní quesaha‑ñá. (Ñàyùcàndùá, tiaí tutu yohó) nùù mii‑ní don Teófilo, sàhà‑ñá vàtùni cundaà vàha inì‑ní divi ñà‑ndáà nduá sànì nacani nèhivì xì‑ní sàhà‑ñá.

Nansa nì cachitnùhu iin ángel ñà‑ìcúmí tùinuù Juan Bautista ñuhìví

5 Tiempu dandacú rey Herodes nùù ñuu Judea nì sandua, te ñuu yucán nìsa ìa stná iin dùtù nani Zacarías. Turnu nì saquidachuún‑né chuun xi dùtù. Te mii‑né xì dùtù compañeru‑nè, nsidaa‑né nani‑né turnu xi Abías. Te ñahàdìhí‑nè nani Elisabet. Descendencia xi dùtù Aarón sànaha xínduu ndúì nècuàchìmà. 6 Te nihnú ndàcuisì ini‑nè Yua‑nda Dios; chívàha ndisa‑ne nsidaa ñà‑ndùá dandacú‑yá, nsidaa ñà‑ndùá cachí‑yà. 7 Doco còò déhe‑ne, vàchi de por sí, còò méè xi Elisabet, te vichi ndúì‑nè sànì sahnu cuahà‑né.

8-9 Daaní, iin quìvì nì sàà nì quida tocar Zacarías mà turnu xi‑ne ñà‑quida‑ne chuun xi dùtù nùù Dios. Te estilu nìsa icumi dùtù mà ndùá ñà‑quìdá‑né iin sorteu (índù chuun divi quida cada iin iin‑ne). Te Zacarías nì quida tocar ñà‑quìhvi‑ne veheñùhu cahnú ñà‑chiñùhmá‑nè inciensu. 10 Te nsidaa nèhivì dava ga sáhàn veheñùhu yucán, ndoó‑né tùvèhé nacuátú‑né na hora chíñùhmá dùtù mà inciensu. 11 Dandu ini veheñùhu ma nì ndecunu iin ángel xi Stoho‑ndà Señor, te nì xini Zacarías‑nè, iín‑né ladu cuàhá mesa ndiaha ndé sàhmì‑xì inciensu. 12 Te nì yùhí Zacarías mà, yáha ga nacání ini‑nè. 13 Dandu nì càhàn ángel mà xì‑né, cachí‑nè:

―Màsà yúhî‑nî, Zacarías, vàchi cunaha‑ní, sànì tiacu Dios ñà‑ndùá nì xìcàn tàhvì‑ní nùù‑yá; ñàyùcàndùá, cuàhàn coo iin dèhe‑ní, vàchi cuàhàn coo iin méè xi nècuàchì vehe‑ní Elisabet; méè tiàa cunduu‑ve, te Juan dacúnání‑nsiâvè. 14 Cuàhà gá icúmí‑nsiâ cudiì inì‑nsia, te naquimanì stná‑nsià mii‑yá; te cuàhà gá stná nèhivì icúmí cudiì inì‑xi na quesaa‑vè. 15 Te na cuahnu‑ve, icúmí‑vê nìhì‑vé iin chuun cahnú nùù Yua‑nda Dios. Te ni vinu te ni ndutè ìhnì, mà nunca sàà‑nè coho‑ne ndutè mà. Mate táñâha ga tùinuù‑né ñuhìví, doco sàchitu anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios. 16 Te sàhà palabra cachi‑nè icúmí cuàhà nècuàchì raza‑ní Israel naxicocuíìn ini‑nè, te natenchicùn‑nè Stoho‑ndà Dios. 17 Dihna dèhe‑ní icúmí codònùù quesaa, dandu mii‑yá. Icúmí‑nê quida‑ne nacua nìsa quida Elías sànaha, iin‑ni cunihnu ini‑nè Dios nacua nìsa quida nècuàchì yucán, te iin‑ni chindee stná Dios‑nè. Te icúmí‑nê càhàn stná‑nè xì ana xínduu nècuàchì sahnú ñuù‑ní, dandu nsinuu ini nècuàchìmà dèhe‑ne, te nàcùndoo viì nsidaa‑né. Te càhàn stná dèhe‑ní xì cuàhà nèhivì có‑ndùlócô xì Dios sàhà‑ñá nìhì nècuàchìmà nàcùnihnu vàha stná ini‑nè, dandu nsidaviì‑né anima‑nè, te cundoo tùha‑ne na quesaa Stoho‑ndà Señor ―nì cachi ángel mà.

18 Dandu nì cachi Zacarías xì ángel:

―¿Índù iin milagru coo sàhà‑ñá cundaà ndisa inì ñà‑ndáà nduá cachí‑nî? Vàchi yùhù, sàsàhnú cuáhìˊ, te ducán stná ñahàdìhíˋ, sàsàhnú stná‑nè.

19 Te nì cachi ángel mà:

―Yùhù nduí Gabriel, te nùù Dios iín tùhe nicanicuahàn. Te divi‑ya nì techuún‑yá yùhù vàxi cachitnùhi xì‑ní ñà‑ndùá sànì cachì xì‑ní. 20 Doco vichi icúmí‑nî nduhihin‑ní, mà cúí gá càhàn‑ní ni‑iin palabra dècuèndè quìvì cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachì xì‑ní, vàchi có‑xìníndísá‑nî. Doco seguru icúmí cuu ñà‑ndùá nì cachì xì‑ní ―nì cachi ángel.

21 Daaní, nècuàchì xíndiatu tùvèhèmà, nacání gá ini‑nè, ¿índù chuun nì cuee guá Zacarías ini veheñùhu? 22 Dandu nì quee nècuàchìmà, doco mà cùì gá càhàn‑nè. Ñàyùcàndùá, nì cundaà ini nèhivì mà sànì dàcùní Dios nècuàchimà iñàha na iá‑nè veheñùhu, vàchi sànì nduhihin‑né, te vichi cuisì‑ní ndahà‑né cuú quidá‑né seña.

Nansa nì cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu ángel

23 Daaní, después nì cuee Zacarías nì ìa‑ne ñuu yucán dècuèndè nì xìnu quìvì xinúcuáchí‑nê yucán, dandu nì naquihin‑ne ichì mànuhù‑né vehe‑ne. 24-25 Te nì yàha iin tiempu, dandu nì cundaà ini‑nè sàñùhú méè xi ñahàdìhí‑nè Elisabet. Ñàyùcàndùá, ùhùn yòò nì ndòo Elisabet mà vehe‑ne, cudíì ini‑nè, cachí‑nè: “(Ansivéhé) Dios, sànì chindee‑yá yùhù, vàchi ináhá‑yâ sácùndiaa nèhivì yùhù; ñàyùcàndùá nì indehè ndahví‑yà yùhù, te vichi mà cáhîchì gá ini‑nè yùhù”.

Nansa nì cachitnùhu iin ángel icúmí tùinuù Jesús ñuhìví

26 Daaní, nì sàà ìñù yòò, te nì techuún Dios ángel Gabriel mà inga xichi vàxi‑ne iin ñuu tii nani Nazaret iá ladu Galilea, 27 vàxi‑ne cachitnùhu‑ne xì iin nècuàchì ñahà chìì nani María. Señorita nduú nècuàchìmà; te sànì ndiadi tnùhu xi‑ne ñà‑cuàhàn‑nè nandàhà‑né xì iin tiàa nani José, iin nècuàchì descendencia xi rey David. 28 Te nì sàà ángel mà ndé iá María mà, nì yàha‑ne ini vehe, te nì cachi‑nè:

―Cuaàváha‑ní. Cunaha‑ní, sànì nìhì cuáhà‑ní gracia nùù Stoho‑ndà Dios, te cutnáhâ‑yá xì‑ní. Chicá ndiaha sànì nìhìtáhvì‑ní nùù nsidanicuú gá nècuàchì ñahà.

29 Dandu María, indéhe‑né ángel mà, te nì ndulocó‑nè: ¿índù chuun cásàhú nècuàchìmà xì‑né ducán? càhàn‑né. 30 Dandu cachí ángel mà:

―Màsà yúhî‑nî, María, vàchi ndiaha gá sànì nìhìtáhvì‑ní nùù Dios ñà‑quida‑ya gracia sàhà‑ní. 31 Cunaha‑ní, icúmí coo iin méè xi‑ní, tùinuù‑vé ñuhìví; méè tiàa cunduu‑ve, te Jesús cunani‑vé quida‑ní. 32 Cahnú chuun icúmí‑yâ nìhì‑yá, vàchi Dèhemanì Stoho‑ndà Dios iá ansivi cunduu‑ya. Te chuun cucumi‑yá nùù Yuamánì‑yá cunduu ñà‑dandacú‑yá nacua nìsa dandacú yohòtéhè‑yá David. 33 Te nicanicuahàn icúmí‑yâ cusahnú‑yá nùù nsidaa nèhivì raza‑ní Israel, te mà nunca sàà iin quìvì mà dándácû gá‑yà.

34 Dandu nì cachi María xì ángel mà:

―Doco ¿índù modo cuu xí ducán, como tàyóo iì yúhù?

35 Dandu nì cachi tu ángel mà xì‑né:

―Fuerte icúmí quixi Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑ní xì poder ìì xí‑yá; vàchi iin milagru cundua quida Yua‑nda Dios iá ansivi. Ñàyùcàndùá, ìì sástnùhù icúmí coo méè xi‑ní, vàchi Dèhemanì Dios cunduu‑ve. 36-37 Cunaha‑ní, tnaha stná‑ní Elisabet, cuàhàn coo stná iin méè xi‑ne, mate sàsàhnú cuáhà‑né. Te vichi sàcuàhàn‑ndà ìñù yòò ñuhú méè xi‑ne, mate antes nìsa cachi nèhivì mà cúí coo ni‑iin dèhe‑ne. Ducán nì nìhìtáhvì‑né nùù Dios, vàchi mà úhì quida‑ya nsidanicuú iñàha.

38 Dandu nì cachi María:

―Còó, vàtùni; yùhù icúmî quide ñà‑ndùá cachí mii‑yá. Vàtùni ni quidá‑yá xìˊ nacua cachí‑nî ―nì cachi‑nè.

Dandu nì quee ángel mà cuàhàn‑nè.

Nansa nì cachi María na ní sàhàn‑nè visita vehe Elisabet

39-40 Quìvì yucán nì quihin María ichì cuàhàn ndee‑né iin ñuu iá ladu Judea ndé iá puru yucù cuàchì. Te na ní sàà‑nè ñuu yucán, nì sàhàn‑nè vehe Zacarías, nì casàhú‑nè xì Elisabet. 41 Na ní tiacu nècuàchìmà cásàhú María xì‑né, dandu nì cundaà ini‑nè nì ndacùchí fuerte méè xi‑ne tìxi‑ne. Dandu fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑nè. 42 Te ndee ní càhàn‑nè, cachí‑nè xì María:

―Ndiaha gá sànì quida Yua‑nda Dios xì mii‑ní nùù nsidaa gá nècuàchì ñahà, te ndiaha gá coo stná méè xi‑ní.

43 ’Mii‑ní, dihi Stoho‑ndà Señor nduu‑ní, doco vichi sànì quesaà‑ní ndé iéˋ, mate có‑nâtùi (quixi‑ní vehi). 44 Vàchi cunaha‑ní, na ní tiacuì cásàhú‑nî xìˊ, dandu nì ndacùchí fuerte méè‑xi tìxi ñà‑cùdíì guá ini‑vè. 45 Vàchi, ndiaha gá sànì cundiatú anima‑ní, ñà‑nì xinindisa‑ní; te vichi seguru icúmí cuu ndisa razón xi Dios nì inini‑ní.

46 Dandu nì cachi María:

Yùhù, cuàhà gá naquímánìˊ Stoho‑ndà Señor vichi, 47 te cuàhà gá cudíì ini anímè sàhà‑yá, divi mii‑yá nì dàcácu xí. 48 Vàchi sànì xinimànì‑yá yùhù, mate nècuàchì ndahví nduí. Ináhî, dècuèndè vichi xì ndéˋ nicanicuahàn icúmí nèhivì cundaà ini‑nè ndiaha gá nì quida Dios xìˊ. 49 Fuerte sàstnùhù‑yá, te cuàhà gá obra sànì quida‑ya xìˊ; ìì ndisa‑ya sànì cundaà inì. 50 Nicanicuahàn icúmí‑yâ cundehè ndahví‑yà nèhivì càhvì xì‑yá. 51-52 Te ndiaha gá obra nahnú quidá‑yá, ñàyùcàndùá nsidaa nècuàchì cuadú, sànì cundee dahuun‑ya nùù‑né, xì nsidaa stná tè‑xídandacú, sànì dàcúxíó stná‑yàte nùù chuun xi‑tè, te nì chidònùù‑yá nècuàchì ndahví. 53 Stná nècuàchì xíhì guá doco, sànì sàha‑yanè ñà‑vàha xi‑ne, te nì ndòo vàha ini‑nè. Doco nècuàchì cuìcà, còò ni‑iñàha ni níhì‑né nùù‑yá, te cuàhàn‑nè. 54-55 Sànaha nì càhàn‑yà xì xìì‑ndà Abraham, te nì quida‑ya comprometer ñà‑nicanicuahàn icúmí‑yâ chindee‑yá mii‑né xì descendencia xi‑ne. Ñàyùcàndùá, vichi sànì quida‑yañà‑mà cumplir, sànì chindee‑yá raza‑ndà Israel, vàchi cónì nándodó‑yá ñà‑ndùá nì cachi‑yà daa, nì cachi María.

56 Daaní, ùnì yòò nìsa ìa ga nècuàchìmà xì Elisabet, dandu mànuhù‑né vehe‑ne.

Nansa nì cuu quìvì nì tùinuù Juan Bautista ñuhìví

57 Daaní, nì sàà quìvì quesaa méè xi Elisabet, te nì tùinuù‑vé, méè tiàa nduú‑vé. 58 Te nsidaa vecinu xi‑ne, xì nsidaa stná tnaha‑ne, nì xinitnùhu‑ne nansa nì indehè ndahví Stoho‑ndà Señor nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá, nì cudiì gá ini nsidaa‑né. 59 Te na ní xìnu ùnà quìvì, nì casaà nsidaa nèhivì mà (vehe Elisabet), vàchi cuàhàn màcùtuu seña xi Dios ìcà‑vé; te cuní nèhivì mà dacúnání‑nêvè Zacarías, nacua nani yua‑vé. 60 Doco nì cachi dihi‑vé:

―Còó, Juan cunduu quìvì‑vé.

61 Te nì cacachi nècuàchìmà:

―¿Índù chuun? vàchi còò ni‑iin tnaha‑nda nani Juan.

62 Dandu nì caquida nècuàchìmà seña nì ndàcàtnùhù‑né nùù yua‑vé, a ver nansa cuní mii‑né cunani‑vé. 63 Ñàyùcàndùá, nì xìcàn nècuàchìmà iin tabla tii nì tiaa‑ne ñà‑Juan cunduu quìvì‑vé. Dandu nsidaa nècuàchì yucán, nì candulocó‑nè. 64 Te divi momentu mà nì quesaha nì nacahàn fuerte Zacarías, vàtùni nì nacahàn viì‑né vichi. Te nì ndenihi vàha‑ne Dios. 65 Daaní, nsidaa nèhivì ndoó yucù ladu Judea mà, nì ndatnuhu cuahà‑né sàhà ñà‑ndùá nì cuu ma. 66 Te nsidaa ana nì xinitnùhu sàhà‑ñá, nì chivàha nsihi‑neà ini anima‑nè, cachí‑nè:

―¿Índù iin clase nèhivì cunduu méè yohó?

Ducán nì cachi‑nè, vàchi cuàhà gá nì chindee Dios‑vè.

Ñà‑ndùá nì cachi Zacarías na ní càhàn ndiaha‑né nì cachitnùhu‑ne nansa cuàhàn quida dèhe‑ne Juan

67 Daaní, yua‑vé Zacarías, fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑nè, te ndiaha gá nì càhàn‑nè nì quida‑ya, cachí‑nè:

68 Cuàhà gá naquímánì‑ndà Stoho‑ndà Dios, divi mii‑yá ana càhvì nsidaa raza‑ndà Israel, vàchi sànì indehè ndàhví‑yà ndohó nècuàchì nduú nèhivì xí‑yá, te sànì dàcácu‑yàndó. 69 Sànì techuún‑yá iin ana chicá fuerte dacácu xi‑nda, divi iin descendencia xi nèhivì xí‑yá nani David. 70 Vàchi dècuèndè chicá sànaha sànì quida‑ya comprometer ñà‑quixi ana dacácu xi‑nda, vàchi ducán nì cachi‑yà xì nèhivì xí‑yá (sànaha), te nì cachitnùhu nècuàchì ìì mà 71 ñà‑ìcúmí‑yâ dacácu‑yàndó nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑ndà, xì nùù stná ana dava ga có‑xìñùhù xì‑ndà, 72 te cundehè ndàhví‑yà nsidaa yohòtéhè‑ndà. Mà nándodó‑yá tratu ìì nì saquin‑yà xì xìì‑ndà. 73-75 Vàchi fuerte nì càhàn‑yà ñà‑seguru quida‑ya ñà‑ndùá nì cachi‑yà xì xìì‑ndà Abraham, icúmí‑yâ cuidahan‑yándô nùù ndahà nsidaa tè‑xìní ùhì xì‑ndà, te mà yúhî gà‑ndà. Dandu vàtùni cunucuachi víi‑nda nùù‑yá nicanicuahàn, cunduu‑nda nèhivì ìì xí‑yá, nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi. 76 Te miun xu, icúmú cunduu ana càhàn sàhà Yua‑nda Dios iá dìquì‑xí ansivi, vàchi dihna miun icúmú càhùn xì nèhivì sàhà‑ñá natenchicùn‑nè ichì váha, dandu na quívì quesaa Stoho‑ndà Señor, sàndòó tùha‑ne. 77 Vàchi icúmú cachitnùhu xì nèhivì xí‑yá nansa cui càcu anima‑nè, te nandutu cuàchi‑ne. 78 Vàchi vichi, sànì cuhi ini Dios ndohó. Ndè dìquì‑xí ansivi nì quee‑ya nì quesaa‑yà ñà‑datnúù‑yà sàxìnítnùní‑ndà, 79 xì stná sàxìnítnùní nèhivì có‑sâà cundaà inì‑xi, divi nèhivì sà‑ìtúú ndañuhu anima‑xi. Te vichi vàtùni cundaca‑yàndó iin ichì víi ndé cundoo viì‑ndà nùù‑yá, te cudiì gá ini‑ndà, nì cachi Zacarías.

80 Daaní, nì sahnu méè Juan mà, te nì sàcòo fuerte anima‑nè. Te iin‑ni nì ìa‑ne yucù dècuèndè nì sàà quìvì nì quesaha‑né cacanuu‑ne cáhàn‑nè sàhù sàhà mii‑yá xì nèhivì raza‑nè Israel.

2

Nansa nì cuu quìvì nì tùinuù Jesús ñuhìví

1 Daaní, quìvì yucán nì dàndàcú tè‑cùsáhnû César Augusto ñà‑ìcúmí nandiahvi nsidaa nèhivì cusáhnû‑te nùù‑xí. 2 Ñà‑yùcán nì sanduu censu primeru nì quida‑tè na tiempu dandacú Cirenio nùù ladu Siria. 3 Ñàyùcàndùá, nsidanicuú nèhivì, mànuhù‑né ñuu‑nè ñà‑nayàha‑ne nùù lista, 4 xì stná José, nì quee stná‑nè ñuu Nazaret iá ladu Galilea mànuhù‑né ladu Judea ndé nduú ñuu‑nè nani Belén, vàchi descendencia xi David nduú stná‑nè, ñàyùcàndùá, mànuhù‑né ñuu tii ma ndé nìsa ìa David sànaha, 5 cuàhàn‑nè dayáha‑ne quìvì‑né nùù lista mà. Te cutnáhâ stná‑nè xì María nècuàchì cuàhàn nandàhà xì‑né, te ñuhú méè xi nècuàchìmà. 6 Daaní, ndoó íì‑né ñuu yucán, te nì sàà quìvì tùinuù méè mà. 7 Ñàyùcàndùá, yucán nì quesaa‑vè ñuhìví; méè nuu xí‑né nduú‑vé, te nì chidùcún‑névè sìcoto ndahví, te nì chinduhù‑névè ini iin canoa, vàchi có‑sâà gà vehe ndé quídì nècuàchì xicá ichì.

Nansa nì ndecunu ángel ndé ndoó nècuàchì xíndiaa xì riì

8 Cunaha‑ní, yatni ñuu yucán ndoó stná nèhivì quídì ndiaá xì riì xí. 9 Te na íín cachí nì ndecunu iin ángel xi Stoho‑ndà Señor, nì sàcuììn‑nè nùù nècuàchìmà, te ndiaha gá nì natnuù inicutu ndé ndoó‑né nì quida Stoho‑ndà Señor. Ñàyùcàndùá, nì cayùhí cuaá‑nè. 10 Dandu nì cachi ángel mà xì‑né:

―Màsà yúhî‑nsià, vàchi cunaha‑nsiá, yohó vàxi nihí iin razón vàha cunini‑nsia, iin razón cudiì ini nsidaa nèhivì ñuhìví nduá. 11 Vàchi vichi ndè ñuu xìì‑nsiá David sànì tùinuù iin ana dacácu xi‑nsiá, divi Stoho‑ndà Cristu. 12 Te na sáà‑nsià yucán, icúmí‑nsiâ cuni‑nsiàyà, idáducún‑yá sìcoto, indúhu‑yá ini iin canoa. Ñà‑jaàn cunduu seña cundaà vàha ini‑nsià divi ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá ―nì cachi ángel.

13 Daaní, na íín cachí nì ndecoyo cuàhà gá ángel nì caquixi ansivi, cutnáhâ‑né xì ángel nì quesaa primeru mà. Te ndeníhí vàha nsidaa‑né Dios, cachí‑nè:

14 Dìquì‑xí ansivi ni queé cuàhà tnùñuhu xí Yua‑nda Dios, te ñuhìví yohó ni cúndóó víi nsidaa nèhivì cudíì ini‑yà sàhà‑xí.

15 Daaní, nì ndanchito nsidaa ángel mà mànuhù‑né gloria. Dandu nì cachi nècuàchì xíndiaa xì riì mà:

―Cúhùn‑ndà vichi duha ñuu tii Belén, cundehè‑ndà ñà‑ndùá nì cuu nì cachitnùhu Stoho‑ndà Señor xì‑ndà.

16 Ñàyùcàndùá, ndee ní quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè, te nì casaà‑nè yucán, nì xini‑nè yucán iá María xì José xì stná méè, indúhu‑vé ini canoa. 17 Dandu nì nsihi nì xini‑nè méè mà, dandu nì cachitnùhu‑ne xì nèhivì ñà‑ndùá nì cachi ángel xì‑né sàhà‑vé. 18 Te nsidaa nèhivì nì inini xi ñà‑ndùá nacání pastor mà, nì ndulocó‑nè. 19 Te María, cónì nándòdó stná‑nè ñà‑ndùá nì cachi ángel xì‑né, iin‑ni nacání ini‑nè sàhámà. 20 Daaní, nì caquihin pastor mà ichì mànuhù‑né, ndeníhí vàha‑ne Dios, naquímánì cuáhà‑né mii‑yá sàhà nsidaa ñá‑ndùá nì xinitnùhu‑ne, xì ñà‑ndùá nì xini‑nè, vàchi nacua nì cachitnùhu ángel mà xì‑né, divi ducán nì cuu.

Nansa nì quida José xì María na ní quida‑ne Jesús presentar nùù Yua‑nda Dios ini veheñùhu cahnú

21 Na ní yàha ùnà quìvì, dandu nì sàcùtuu seña xi Dios ìcà méè Jesús mà, te nì nìhì stná‑yà quìvì‑yá; nì sàcùnani‑yá Jesús, vàchi ñà‑jaàn cunduu quìvì‑yá nì cachi ángel na táñâha ga nacùhun ndiaha‑yá tìxi dihi‑yá. 22 Daaní, nì yàha quìvì cuhí quihmi María, vàchi nì quida‑ne cumplir nacua iá ley xi Moisés sàhà nadaa quìvì coo quihmi‑né. Dandu mii‑né xì José, nihí‑névè cuàhàn ñuu Jerusalén ñà‑chitanini‑nevè nùù Yua‑nda Dios, 23 vàchi dohó cachí tutu ìì nduú ley xi Dios: “Tiàa primeru quesaa ñuhìví, nsidaa‑vé cunduu‑ve méè ndiaha xí Dios”. 24 Te cachí stná ley mà ñà‑ìcúmí‑nê cuàha‑ne ùì lungu, te nú coó, ùì loma cuachi. Ñàyùcàndùá, nì sàhàn‑nè nì sàha stná‑nè quisì mà ñà‑cuì‑si cunduu‑sì promesa nùù Dios.

25 Cunaha‑ní, ñuu Jerusalén yucán nìsa ìa iin tiàa nani Simeón. Nècuàchì nihnú ndàcuisì ini xì Dios nduú stná‑nè, vàchi cahvi víi‑néyà, te nihnú vàha ini‑nè ñà‑quixi ana cuàhàn chindee xi raza‑nè Israel, te icúmí stná‑nè Espíritu Ìì xí‑yá. 26 Te divi Espíritu Ìì mà sànì cachitnùhu‑ya xì‑né antes ñà‑mà cúí‑nè dècuèndè cachi cuninùù‑né ana nduú Cristu nì quixi nùù Stoho‑ndà Señor.

27 Ñàyùcàndùá, quìvì yucán nì càhàn Espíritu Ìì xì‑né, te nì sàà‑nè veheñùhu cahnú na meru quíhvi stná yuadíhí‑vê nihí‑névè vàxi quida‑ne nacua cachí ley ìì. 28 Dandu nècuàchì sàhnù‑mà, nì sàcùnìndiaa‑nèvè, te nì naquimanì‑né Dios, cachí‑nè:

29-30 Sà‑ìá vichi, Señor mío, vàtùni nacuaca‑ní yùhù vichi, vàchi contentu iéˋ, vàchi nacua nì cachì‑ní xìˊ, divi ducán nì cuu ndisa, sànì xinì ana nì techuun‑ní ñà‑dacácu xi‑nsí. 31 Mii‑ní, nì chitnùní inì‑ní quesaa‑yà, dandu nìhì nèhivì nsidanicuú ñuu cundaà ini‑nè nansa cui càcu anima‑nè quida‑ya. 32 Vàchi icúmí‑yâ datnúù‑yà sàxìnítnùní nsidaa nèhivì mà; te divi ducání stná nècuàchì raza‑nsì Israel, cuàhà gá tnùñúhú ndiaha icúmí‑nsî nìhì‑nsí sàhà‑yá, nì cachi Simeón.

33 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì ndulocó José xì María sàhà ñà‑ndùá nì cachi nècuàchìmà sàhà méè mà. 34 Dandu nì xìcàn tàhvì Simeón gracia xi Dios sàhà yuadíhí‑vê, te nì cachi stná‑nè xì dihi‑vé:

―Cunaha‑ní, sàhà méè yohó icúmí cundiatú anima cuàhà gá nècuàchì ñuu‑ndà Israel. Doco dava ga stná‑nè, quixi tnùndoho cahnú dìquì‑né, según nansa indéhe‑né mii‑yá nduú méè yohó. Te icúmí‑yâ cachitnùhu‑ya sàhà ichì Yua‑nda Dios, doco cuàhà stná nèhivì cahíchì ini xì‑yá. 35 Te sàhámà icúmí cundaà inì‑xi ñà‑ndùá nihnú ini‑nè ini anima‑nè. Daaní, mii‑ní, icúmí stná‑ní (cunì‑ní tnùndoho), na ian xída iin càa anima‑ní ―nì cachi Simeón.

36-37 Daaní, yucán nìsa ìa stná iin nècuàchì ñahà nani Ana, te sànì nìhìtáhvì‑né càhàn‑nè cuenta xi Dios. Dèhe iin tiàa nani Fanuel nduú‑né, te Aser nani yohòtéhè‑né. Sàsàhnú cuáhà‑né vichi. Nì nandàhà‑né na chii‑né, te ùsà cuìà nì ìa‑ne xì iì‑né, dandu nì xìhì nècuàchìmà. Te vichi sàcuàhàn‑ndà 84 cuìà iá mii‑né. Te có‑quèé‑né veheñùhu cahnú, vàchi ndui te ñuú iá‑nè yucán, xinúcuáchí‑nê nùù Dios, iníhíì‑né, te xícàn tàhvì‑né nùù‑yá. 38 Ñàyùcàndùá, divi momentu mà nì tnàtuu nècuàchìmà (ndé iín María xì José), te nì naquimanì stná‑nè Dios (sàhà méè Jesús), dandu nì quesaha‑né nì càhàn‑nè xì nèhivì ñuu Jerusalén sàhà‑vé, nì cachitnùhu‑ne xì nèhivì xíndiatu ñà‑quesaa mii‑yá quida‑xi obra, te càcu‑nda.

39 Daaní, José xì María, nì nsihi nì quida‑ne nsidaa ñà‑ndùá dandacú ley xi Dios, dandu nì naquihin‑ne ichì mànuhù‑né ladu Galilea, nì nasaa‑nè ñuu‑nè Nazaret ndé ndoó‑né. 40 Te méè nduú mii‑yá, nì sahnu‑ya, nì cufuerté anima‑yà, te chicá nì cunchichí‑yà, cuàhà gá gracia xi Dios icúmí‑yâ.

Nansa nì quida Jesús na chii‑yá, te nì sàhàn‑yà iin vicò ñuu Jerusalén

41 Cunaha‑ní, cuìà cuìà nì sasahàn yuadíhí‑yâ ñuu Jerusalén quìvì nacává vicò pascua. 42 (Te nì cuu iin xichi) na sáxìcá‑yá ùxìn ùì cuìà, dandu cuàhàn tu‑ya xì‑né vicò ñuu mà, vàchi ñà‑jaàn nì sanduu estilu xi‑ne. 43 Daaní, nì nsihi vicò mà, te nì naquihin‑ne ichì mànuhù‑né; doco nì ndòo Jesús ñuu Jerusalén mà, te cónì xìní José xì María, 44 vàchi ádi váxi‑ya cutnáhâ‑yá xì nèhivì dava ga càhàn‑né. Ñàyùcàndùá, iin quìvì sàxìcá‑né mànuhù‑né, dandu nì quesaha‑né xicánúú‑né nandúcú‑nêyà, ndácàtnùhù‑né nùù tnaha‑ne xì stná amigo xi‑ne.

45-46 Doco còó, cónì nátùi‑ya. Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn‑nè ñuu Jerusalén, áma ndácùhun‑neyà càhàn‑né. Te tìxi ùnì quìvì nì natùi‑ya, veheñùhu cahnú iá‑yà, dava mahì maestru xi ley ìì, iníní‑yá ñà‑ndùá cachí nècuàchìmà, te ndácàtnùhù stná‑yà nùù‑né. 47 Te nsidaa ana iníní má, nì ndulocó‑nè ñà‑nchìchí guâ‑yà, te naxícóníhî nchichí‑yà nùù‑né. 48 Te na ní xini José xì María iá‑yà yucán, dandu nì ndulocó‑nè, te nì cachi dihi‑yá:

―Hijo, ¿índù chuun nì quido xi‑nsí ducán? vàchi yùhù xì yuo, cuàhà gá nì xìcanuu‑nsi nandúcú‑nsî yohó, nacání cuáhà ini‑nsì.

49 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Còó, có‑ndùá fuerza nanducu‑nsiá yùhù, vàchi xiñuhu ñà‑cundaà inì‑nsia iá chuun nì nìhí nùù Yua mií, te icúmî quideà.

50 Doco José xì María, cónì sánìhì ini‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑yà xì‑né. 51-52 Dandu nì nacuaca‑neyà mànuhù‑né xì‑yá ñuu Nazaret. Te nsidaa ñà‑ndùá nì cuu ma, nì chivàha María‑ñà ini anima‑nè. Te mii‑yá, nìsa inini‑ya nsidaa ñà‑ndùá nì cachi yuadíhí‑yâ. Te chicá nì cunchichí‑yà, te chicá nì sahnu‑ya, te nicanicuahàn ndeé vàha‑ya nùù Dios, te nsidaa stná nèhivì, nì cudiì stná ini‑nè sàhà‑yá.

3

Nansa nì quida Juan Bautista nì càhàn‑nè sàhù yucù

1 Daaní, nì yàha tiempu, te nì sàà sàhùn cuìà cusáhnû rey cahnú Tiberio. Mismo cuìà yucán dandacú stná Poncio Pilatu nùù ladu Judea, nduú‑te gobernador. Te ladu Galilea dandacú rey Herodes. Te ñanì‑te Felipe dandacú ndé nduú ladu Iturea xì ladu Traconite. Daaní, ndè ladu Abilinia dandacú iin gobernador nani Lisanias. 2 Te dùtù chicá xícusahnú xínduu Anás xì Caifás. Te divi tiempu yucán nì quesaha Dios datnúù‑yà ini sàxìnítnùní Juan (Bautista) ndé iá‑nè yucù. 3 Ñàyùcàndùá nì quee‑ne cuàhàn‑nè inicutu ladu yatni yùte Jordán, te yucán nì càhàn‑nè sàhù xì nèhivì ñà‑ìcúmí‑nê cuu‑ne arrepentir sàhà ñà‑cuicahnú ini Dios sàhà cuàchi‑ne, dandu cuhiì‑né. 4 Vàchi ducán cachí stná nùù tutu ìì nì tiaa profeta Isaías, divi nècuàchì nì sacahàn cuenta xi Dios; dohó nì tiaa‑ne:

Tiacú cáhàn fuerte ana cáhàn yucù, te cachí‑nè xì‑ndà ñà‑nsida viì‑ndà (anima‑ndà) na ian nduviì ichì ndé yàha Stoho‑ndà Señor, te ichì ndáà cundua. 5 Te ducán iá stná na ian cuàhàn chitu stná nsidaa yui, te ndundaà stná nsidaa yucù, xì nsidaa lùnsì, xì nsidaa stná ichì cávà, icúmíâ ndundaà, te ndé iá ichì chicuéhè, nduviì stná yucán. (Ducán icúmí nduviì stná anima nèhivì), 6 dandu nsidanicuú‑né, icúmí‑nê sàà‑nè cuni‑nè nansa sáhatahvì Dios salvación xi‑ya.

(Ducán nì cachitnùhu tiàa ma nùù libru mà.) 7 Ñàyùcàndùá nì caquee cuàhà nèhivì inii ladu yucán, cuàhàn‑nè nùù Juan, vàchi cuní‑nè cuhiì stná‑nè. Dandu nì cachi Juan xì‑né:

―Mii‑nsiá, na quidá còò, ducán quidá‑nsiá, vàxi‑nsia yohó xinúdèhé‑nsià nùù castigu cahnú icúmí quixi. ¿Ana divi nì cachi xì‑nsiá quida‑nsia ducán? 8 Pues, ñà‑ndùá xiñuhu nduá quida ndisa‑nsia cumplir nacua ndiá ìcà‑ndà nú sànì cuu ndisa‑nda arrepentir. Ni màsà cáchì‑nsia: “Divi Abraham nduú yohòtéhè‑ndà, còò ni‑iñàha cuu xi‑nda”. Vàchi cunaha‑nsiá, dècuèndè stná yùù ndoó yohó, vàtùni nanduu stná nahi nèhivì raza‑ndà Abraham nú cuní mii‑yá. 9 Te vichi sà‑ìá cuàhàn cachi‑yà índù nèhivì nìhì xì castigu, te ducán iá na ian nácàxin‑nda yutnù có‑càná fruta, te sà‑ìníndáhá‑ndá hacha tàhndè‑nu coco‑nù. Pues ducán icúmí cuu stná xì nèhivì có‑quìdá víi ―nì cachi Juan.

10 Dandu nì cachi nèhivì cuáhà yucán:

―Nú ducán iá, ¿nansa ndiá ìcà‑nsí quida‑nsi, maestro?

11 Dandu nì cachi Juan xì‑né:

―Nú ndoó nècuàchì còò dùhnù‑xí, dandu ni dácûtâhvì‑ndàné ian, nú icúmí‑ndá ùìà. Te nècuàchì xíhì doco, ni dácúxî stná‑ndàné nú iá ñà‑cutiacu‑ndà.

12 Daaní, yucán nì casaà stná nècuàchì dachíyàhvi, te nì cuhiì stná‑nè. Dandu nì xìcàn tnùhù stná‑nè nùù Juan, cachí‑nè:

―Te nsiùhù, ¿nansa ndiá ìcà‑nsí quida stná‑nsì, maestro?

13 Dandu nì cachi Juan xì‑né:

―Nacua cachí ley, divi ducán dachíyàhvi‑nsia nèhivì, màdìá chicá más.

14 Daaní, stná soldadu, nì caxicàn tnùhù stná‑nè nùù nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Nsiùhù, ¿nansa ndiá ìcà‑nsí quida stná‑nsì?

Dandu nì cachi Juan:

―Màsà dáyûhî‑nsià ni‑iin nèhivì, te tavà‑nsiá dìhùn nùù‑né; ni màsà quídáyúcún uun stná‑nsià tnùhu. Te cundoo stná‑nsià conforme xì ñà‑ndùá quíyàhvi‑nsia ―nì cachi Juan.

15 Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì, nacání ini‑nè sàhà Juan mà, a Cristu (icúmí quixi nùù Dios) nduú‑né cahan‑né. 16 Dandú nì càhàn Juan xì nsidaa nèhivì yucán, cachí‑nè:

―Yùhù, tècuìí quidá íìˊ mii‑nsiá, doco nchícùn gà vàxi mii‑yá ana chicá cahnú poder xi nùù yùhù. Ni có‑nâtùi cundui iin mozo xi‑ya ñà‑taví ndìsàn‑yá. Te icúmí‑yâ quida iì‑yá anima‑nsià tìxi Espíritu Ìì xí Dios, te na ian quidá ñuhu, ducán quida stná‑yà xì‑nsiá (dandáñúhú stná‑yà ñà‑có‑ndiàá). 17 Vàchi vichi sà‑ìá cuàhàn‑yà quida‑ya na quida‑nda xi trigu, yutnù chipála dandiachi‑ndañá, dècuèndè ndiachi nsihí trigu ndoó ñuhù, dandu chivàha‑nda nùnì mà, doco mihì‑ñá, icúmíâ coca. Pues ducan icúmí stná‑yà quida‑ya (xì néhivì, nèhivì xí mii‑yá dacácu‑ya, doco nèhivì dava ga), còó, nicanicuahàn icúmí‑nê coco‑ne.

18 Ducán nì cachi Juan na ní càhàn‑nè sàhù, te cuàhà gá stná ñà‑vàha nì cachi‑nè xì nèhivì yucán, áma nánsídá viì‑né modo xi‑ne. 19 Daaní, rey Herodes, nì càhàn stná Juan mà xì‑té sàhà cuñada xi‑tè nani Herodías, vàchi iá‑te xi ñahà mà, te ñahàdìhí ñanì‑te Felipe nduú‑ña. Te nì càhàn stná‑nè xì‑té sàhà nsidaa gá ñà‑có‑ìá viì quidá‑te. 20 Doco tèmà, chicá más nì quida chicuéhè‑te, dècuèndè nì sadi stná‑te Juan vehecàa.

Nansa nì quida iì Juan Jesús na táñâha ga cundiadi‑nè

21 Na ní nsihi nì cuhiì nsidaa nèhivì dava ga, dandu nì cuhiì stná Jesús. Te iín‑yá yucán xícàn tàhvì‑yá, dandu ní nuna ansivi, 22 te nì nuu Espíritu Ìì xí Dios dìquì‑yá; na iá loma, ducán iá‑yà mànuu‑ya. Te nì tiacu stná tàchì Dios cáhàn‑yà ansivi, cachí‑yà (xì Jesús):

―Mii‑ní, Dèhemaní nduu‑ní. Te cudíì cuáhà inì sàhà‑ní.

Ana xínduu yohòtéhè Jesucristu

23 Cunaha‑ní, xicá Jesús nahi òcò ùxìn cuìà na ní quesaha‑yá (quidá‑yá chuun ndiaha xí‑yá), te tuxí ini nèhivì dèhe José nduú‑yá. Te iin tiàa nani Elí nì sanduu velú xi‑ya.

24 Te yua Elí mà ní sanduu Matat; te yua Matat nì sanduu Leví; te yua Leví nì sanduu Melqui; te yua Melqui nì sanduu Jana; te yua Jana nì sanduu inga José; 25 te yua José mà ní sanduu Matatías; te yua Matatías nì sanduu Amós; te yua Amós nì sanduu Nahum; te yua Nahum nì sanduu Esli; te yua Esli nì sanduu Nagai; 26 te yua Nagai nì sanduu Maat; te yua Maat nì sanduu inga Matatías; te yua Matatías mà nì sanduu Semei; te yua Semei nì sanduu inga José; te yua José mà ní sanduu Judá; 27 te yua Judá nì sanduu Joana; te yua Joana nì sanduu Resa; te yua Resa nì sanduu Zorobabel; te yua Zorobabel nì sanduu Salatiel; te yua Salatiel nì sanduu Neri; 28 te yua Neri nì sanduu inga Melqui; te yua Melqui mà ní sanduu Adi; te yua Adi nì sanduu Cosam; te yua Cosam nì sanduu Elmodam; te yua Elmodam nì sanduu Er; 29 te yua Er nì sanduu Josué; te yua Josué nì sanduu Eliezer; te yua Eliezer nì sanduu Jorim; te yua Jorim nì sanduu inga Matat; 30 te yua Matat mà ní sanduu inga Leví; te yua Leví mà ní sanduu Simeón; te yua Simeón nì sanduu inga Judá; te yua inga Judá mà ní sanduu inga José; te yua inga José mà ní sanduu Jonán; te yua Jonán nì sanduu Eliaquim; 31 te yua Eliaquim nì sanduu Melea; te yua Melea nì sanuu Mainán; te yua Mainán nì sanduu Matata; te yua Matata nì sanduu Natán; 32 te yua Natán nì sanduu David; te yua David nì sanduu Isaí; te yua Isaí ni sanduu Obed; te yua Obed nì sanduu Booz; te yua Booz nì sanduu Salmón; te yua Salmón nì sanduu Naasón; 33 te yua Naasón nì sanduu Aminadab; te yua Aminadab nì sanduu Aram; te yua Aram nì sanduu Esrom; te yua Esrom nì sanduu Fares; te yua Fares nì sanduu inga Judá; 34 te yua Judá mà ní sanduu Jacob; te yua Jacob nì sanduu Isaac; te yua Isaac nì sanduu Abraham; te yua Abraham nì sanduu Taré; te yua Taré nì sanduu Nacor; 35 te yua Nacor nì sanduu Serug; te yua Serug nì sanduu Ragau; te yua Ragau nì sanduu Peleg; te yua Peleg nì sanduu Heber; te yua Heber nì sanduu Sala; 36 te yua Sala nì sanduu Cainán; te yua Cainán nì sanduu Arfaxad; te yua Arfaxad nì sanduu Sem; te yua Sem nì sanduu Noé; te yua Noé nì sanduu Lamec; 37 te yua Lamec nì sanduu Matusalén; te yua Matusalén nì sanduu Enoc; te yua Enoc nì sanduu Jared; te yua Jared nì sanduu Mahalaleel; te yua Mahalaleel nì sanduu inga Cainán; 38 te yua Cainan mà ní sanduu Enós; te yua Enós nì sanduu Set; te yua Set nì sanduu Adán; te yua Adán nduú Dios.

4

Nansa nì cuni ñà‑malu dacà‑sí Jesús ñà‑quida‑ya iin cuàchi

1 Daaní, (nì nsihi nì cuhiì Jesús) nì quee‑ya ladu yùte Jordán, chitu anima‑yà Espíritu Ìì xí Dios. Dandu nihí Espíritu Ìì mà‑yá nì sàhàn ñà‑coo‑ya yucù dàná. 2 Ùì dico quìvì nìsa ìa‑ya yucán, te nì cuni ñà‑malu dacà‑síyâ, (doco cónì cúndéé‑sî). Te inii tiempu mà nì ìa dòcó‑yà.

Daaní, na ní yàha quìvì mà, dandú nì xìhì‑yà doco. 3 Te nì cachi ñà‑malu xì‑yá:

―Nú ndisa Dèhemanì Dios nduu‑ní, dandu cachì‑ní xì yùù yohó ni nándúá pan cuxi‑ní.

4 Dandú nì cachi Jesús xì‑sí:

―Còó, vàchi dohó cachí nùù tutu ìì: “Màdì cuisì pan cutiacu nèhivì; còó, vàchi xiñuhu cucumi stná‑nè nsidaa palabra ìì cachí Dios”.

5 Daaní, nì saca‑sìyá cuàhàn‑si xi‑yá dìnì iin yucù ducún, te nì dàcùní‑siyá nsidanicuú ñuu iá ñuhìví; iin ratu tii, te sànì dàcùní‑siyá nsidaámà.

6 Dandu cachí‑si xi‑yá:

―Vàtùni dacútâhvìˊ mii‑ní nsidaa ñuu yucán ñà‑dandacu‑ní nùá, te nìhì stná‑ní nsidaa ñà‑vico icúmíâ, vàchi ndahí sà‑ìá nsidaájàn, te dandacúí nùá, te anà‑ni nì cui cudíì inì dacútâhvìˊ ñà‑dandacú‑né nùá. 7 Ñàyùcàndùá nú ni mácuììn sìsì‑ní nùí, te cahvi‑ní yùhù, dandu dacútâhvìˊ mii‑ní nsidaájàn.

8 Dandu nì cachi Jesús xì‑sí:

―Còó, vàchi dohó cachí nùù tutu ìì: “Cuisì mii Stoho‑ndà Dios ndiá ìcà‑ndà cahvi‑nda, te cunucuachi‑nda nùù‑xí”.

9 Daaní, nì saca‑sìyá cuàhàn‑si xi‑yá ndè ñuu Jerusalén. Yucán nì chicoo‑sìyá ndè dìnì veheñùhu cahnú, te nì cachì‑si xi‑yá:

―Nú ndisa Dèhemanì Dios nduu‑ní, dandu dandiachi‑ní mii‑ní, 10 vàchi ducán cachí nùù tutu ìì:

Icúmí Dios dandacú‑yá nùù ángel xi‑ya ñà‑cundiaa‑nè mii‑ní.

11 Te cachí stná tutu mà:

Icúmí ángel mà natnii ndahà‑né mii‑ní ñà‑màsà máquìhi sahà‑ní ni‑iin yùù.

12 Dandu nì cachi Jesús xì‑sí:

―Cachí stná tutu ìì: “Màsà quídá canúú‑ndá ñà‑có‑cùní Stoho‑ndà Señor”.

13 Dandu na ní nsihi ñà‑nì cunì‑si dacà‑síyâ, dandu nì nacoo chii‑síyâ cuàhàn‑si.

Nansa nì quesaha Jesús quidá‑yá chuun ndiaha xí‑yá ladu Galilea

14 Daaní, mànuhù‑yá ladu Galilea, chitu‑yá poder xi Espíritu Ìì xí Dios. Te nì xinitnùhu nèhivì sàhà‑yá inicutu ladu yucán. 15 Te nì xìcanuu‑ya nì nacàhin‑ya nsidaa veheñùhu ñuu ladu yucán, dacuahá‑yá nèhivì. Te nsidaa‑né, nì ndenihi vàha‑neyà.

Nansa nì quida nèhivì na ní nùhù Jesús ñuu‑yà Nazaret

16-17 Dandu nì nasaa‑yà ñuu Nazaret ndé nì sahnu‑ya. Te na ní sàà quìvì descansu, dandu nì sàhàn‑yà veheñùhu yucán, vàchi ducán nduú estilu xi‑ya. Te nì ndacuiin‑yà ini veheñùhu ma cuàhàn‑yà cahvi‑ya (tutu ìì) cunini nèhivì mà. Te nì sàha iin nèhivì‑yá tutu nì tiaa profeta Isaías nì sacahàn cuenta xi Dios sànaha. Dandu nì nacuna‑ya tutu mà nì nanducu‑yá iin lugar, te dohó cachí ndé nì ndacùhun‑ya:

18 Fuerte inácáá Espíritu Ìì xí Dios ini anímè, vàchi sànì sàha‑ya yùhù chuun ìì cachitnùhi ñà‑vàha ndiaha xi nécuàchì ndahví, daaní, vàxi stnáì ñà‑càhìn xì ana xíndoo tnùnsí ini, dandu cahnde ini‑nè sàhámà. Te vàxi stnáì cachitnùhi xì ana có‑ndòó libre ñà‑vàtùni caquee‑ne libre quide; te nècuàchì cuaá, vàtùni natùi stná nùù‑né quide, xì nècuàchì yáha tnùndoho, vàtùni càcu ndisa‑ne nùámà quide. 19 Te vàxi stnáì cachì xì nsidaa nèhivì (ñà‑vitni nduú) meru tiempu nàcùndoo vàha‑ne xì Stoho‑ndà Señor.

20 Daaní, nì nacadi Jesús tutu mà, te nì naxiconihí‑yáñà nùù tiàa xinúcuáchí yucán. Dandu nì sàcòo‑ya, te nsidaa nèhivì ndoó veheñùhu yucán, indéhe váha‑neyà. 21 Dandu nì cachi‑yà xì nsidaa‑né:

―Vichi na meru nì inini‑nsia palabra nì cahvi nùù‑nsiá jaàn, ñà‑sànì cuu ndisa nduá, (te quidé nacua cacháˋ).

22 Te nsidaa nèhivì yucán, nì ndenihi vàha‑neyà, te nì ndulocó‑nè, vàchi yáha ga ndiaha cáhàn‑yà. Doco cachí stná‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―¿Amádi dèhe José nduú nècuàchì yohó?

23 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ádi cuáhàn‑nsià cachi‑nsià xìˊ nacua cachí dichu: “Nú cuhí‑nî, te nduu‑ní doctor, dandu ¿índù chuun có‑dàndúvàha‑ní mii‑ní?” Vàchi sànì xinitnùhu‑nsia nansa nì quide milagru ñuu Capernaum, ñàyùcàndùá ádi cuáhàn‑nsià cachi‑nsià xìˊ ñà‑xìñùhù quida stnáì milagru mà ñuu‑ndà yohó nacua nì quide yucán.

24 Dandu nì cachi tu‑ya:

―Ñà‑ndáà nduá, ni‑iin tiàa nì nìhì chuun cáhàn cuenta xi Dios, có‑quìdáñúhú nècuàchì ñuu‑nè mii‑né. 25 Doco cunini‑nsia palabra ndàcuisì yohó: na ní sanduu tiempu xi Elías sànaha, te cónì cùún dàvì ùnì cuìà dava, dandu fuerte nì quixi tnama inicutu ñuu‑ndà Israel yohó, te ndoó cuàhà nècuàchì ñahà nì xìhì iì‑xí ladu xi‑nda, 26-27 doco ni‑iin‑ne cónì níhìtáhvì‑né sàà Elías vehe‑ne. Còó, iin nècuàchì cuaán inga ñuu nani Sarepta yatni ñuu Sidón, divi nì nìhìtáhvì sàà nècuàchìmà vehe‑xi. Daaní, stná tiempu xi profeta Eliseo, mate ndoó cuàhà ana cuhí cuèhè lepra ñuu‑ndà Israel yohó, doco ni‑iin‑ne cónì dándûvàha Eliseo‑nè, cuisì iin nècuàchì inga ñuu Siria nani Naamán ―nì cachi Jesús.

28 Daaní, nsidaa nèhivì ndoó veheñùhu yucán, yáha ga nì caxidà ini‑nè ñà‑nì cachi‑yà ducán. 29 Ñàyùcàndùá, nì ndacuìta nsihi‑ne, nì tavà‑néyà iladu ñuu mà. Te sàhà‑ñá dìnì yucù indúhá, ñàyùcàndùá nihí‑néyà nì casaà ndé iá tahvì, cuàhàn‑nè dandiachi‑néyà nì cùí. 30 Doco nì yàha uun‑ya mahì nsidaa‑né cuàhàn‑yà.

Nansa nì tavà Jesús iin ñà‑malu inácáá ini iin tiàa

31 Dandú nì sàà‑yà ñuu Capernaum iá ladu Galilea, te yucán nì dàcuàhá‑yá nèhivì sáhàn veheñùhu quìvì descansu. 32 Te nècuàchìmà, nì ndulocó‑nè sàhà ñà‑ndùá dacuahá‑yánè, vàchi chináhá‑yà nahi ana cusáhnû.

33 Te mahì nèhivì ndoó ini veheñùhu yucán nìsa ìa iin tiàa inácáá iin ñà‑malu anima‑xi. Te fuerte nì ndàhì ndee‑né, 34 cachí‑nè:

―¡Nacoo‑ní nsiùhù! ¿Ndíà cunduu‑ní nsiùhù, Jesús de Nazaret? ¿A váxi‑ní dandáñúhú‑nî nsiùhù nduá? ¡Yùhù ináhî mii‑ní! ¡Ana ìì nì quixi nùù Dios nduu‑ní!

35 Dandu ní sadi Jesús nùá, cachí‑yà:

―¡Màsà cáhùn, te quee cuahán! ¡Nacoo tiàa yohó!

Dandu indéhe nsidaa nèhivì yucán, te nì nàcasàn tiàa ma nì quida ñà‑malu, te nì quee‑sì cuàhàn‑si, cónì dánâcuèhè‑siné. 36 Ñàyùcàndùá nì ndulocó sàstnùhù nèhivì ndoó yucán, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―¡Yáha ga fuerte palabra xi nècuàchì yohó! Vàchi na dandacú iin ana nì nìhì chuun cahnú, ducán dandacú‑né nùù ñà‑malu, te fuerza queá cuàhàn.

37 Ñàyùcàndùá, nì xìtià razón sàhà‑yá inicutu ladu yucán.

Nansa nì dàndúvàha Jesús dìdo Simón Pedro

38 Daaní, na sánì quee‑ya veheñùhu yucán, dandu cuàhàn‑yà vehe Simón. Te yucán indúhu dìdo‑ne ñahà; cuhí vàha‑ne, fuerte quidá yòcò xì‑né. Dandu nì sacundahví nèhivì yucán ñà‑nì quidá‑yá favor chindee‑yá nècuàchìmà. 39 Ñàyùcàndùá nì nacahnù ndee‑ya ladu dìnì‑né, te nì dàndàcú‑yá nùù yòcò mà ñà‑nì cúcuíàn luegu. Te divi ducán nì cuu. Vichi vichi nì ndacuiin nècuàchìmà nì quesaha‑né nì xinucuachi‑né nùù mii‑yá xì compañeru‑yà.

Nansa nì dàndúvàha Jesús cuàhà gá nècuàchì cuhí

40 Daaní, na ní quècahnu orá, dandu nì casaca cuàhà nèhivì nècuàchì cuhí xi‑ne, nihí‑né nècuàchìmà nì sàà nùù‑yá, nsidanuu cuèhè ndohó‑né, ñàyùcàndùá nì chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnì iin iin‑ne, te ducán nì canduvàha‑ne. 41 Nùù cuàhà nècuàchì cuhí nì caquee stná ñà‑malu, cána‑sì, cachí‑si xi‑yá:

―Dèhemanì Dios nduu‑ní.

Dandu nì sadi‑yà nùù‑sí, cónì sáha‑ya càhàn gà‑si, vàchi ináhá‑sî Cristu nì quixi nùù Dios nduú‑yá.

Nansa nì càhàn Jesús sàhù inicutu ladu Galilea

42 Daaní, na ní tùinuù (inga quìvì), nì quee cuaán‑yá cuàhàn‑yà iin xaan ndé còò nèhivì. Te nandúcú nèhivì‑yá nì casaà‑nè ndé iá‑yà, te nì xìcàn‑nè ñà‑màsà nácóó‑yánè, te cùhùn‑yà. 43 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Ndè cuàhà stná inga ñuu icúmî cùhìn cachitnùhi xì nèhivì razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Dios, vàchi sàhà chuun jaàn nì techuún Yuamánìˊ yùhù vàxi ―nì cachi‑yà.

44 Ñàyùcàndùá, ducán nì xìcanuu‑ya ladu Galilea nì nacàhin‑ya iin iin veheñùhu, te nì càhàn‑yà sàhù (xì nèhivì xínataca yucán).

5

Nansa nì cuu iin milagru nì tavà nèhivì xí Jesús cuàhà siaca

1 Iin xichi nì nataca cuàhà sàstnùhù nèhivì (nùù‑yá), te yáha ga ndutnúú‑yá quìdá‑né, vàchi cuní‑nè cunini‑ne palabra xi Dios. Yuhù mar de Genesaret iín‑yá; 2 te nì xini‑yà yucán itá ùì lancha (mahì tècuìí mà), doco sànì caquee stohò‑nu, nacáté‑né ñunù xí‑né, vàchi tè‑tàvá siaca xínduu‑ne. 3 Ñàyùcàndùá, nì nana‑ya nì quècahnu stná‑yà ini iin lancha yucán, Simón nani stohò‑nu. Dandu nì càhàn‑yà xì nècuàchìmà áma dácûxícá tii gá‑nènu cùhùn mahì tècuìí, te ducán nì quida‑ne. Dandu nì sàcòo‑ya ini lancha mà, te nì quesaha‑yá nì dàcuàhá‑yá nèhivì cuáhà mà.

4 Daaní, nì nsihi nì dàcuàhá‑yánè, dandu nì cachi‑yà xì Simón:

―Vichi dacaca‑ní lancha xi‑ní dècuèndè ndé chicá cunú ñuhú tècuìí, te danuú‑nsiá ñunù xí‑nsiá, te tnii‑nsia siaca.

5 Doco nì cachi Simón xì‑yá:

―Niùyacà sànì quidachuún‑nsí, te còò ni‑iin‑sì nì níhì‑nsí, Maestro. Doco vichi vàtùni danuú tú‑nsí ñunù xí‑nsí nacua cachí‑nî.

6 Daaní, na ní dànùú tú‑né ñunù xí‑né, nì tùi cuàhà siaca, dècuèndè nì quesaha ndátà ñunù xí‑né ñà‑cuàhà guá‑si. 7 Ñàyùcàndùá nì quida‑ne seña nùù compañeru‑nè ndoó inga lancha ñà‑nì tnátuu stná nècuàchìmà chindee stná‑nè. Doco na ní caquesaa‑nè, nì chitu ndúì lancha mà puru siaca, sàmérù càhà‑nu ni cuí. 8 Na ní xini Simón Pedro nì cuu ducán, dandu nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Nacoo‑ní yùhù, por favor, vàchi iin nèhivì cuáchi nduí, Señor mío ―nì cachi‑nè. 9 Vàchi mii‑né xì nsidaa nècuàchì cutnáhâ xí‑nê, yáha ga nì ndulocó‑nè sàhà ñà‑cuàhà guá siaca nì catavà‑né. 10 Te ducán stná dèhe Zebedeo nani Jacobo xì Juan, cuàhà gá nì ndulocó stná‑nè, vàchi iin‑ni compañeru xínduu‑ne xì Simón nùù chuun xi‑ne. Dandu nì cachi Jesús xì Simón:

―Màsà yúhî‑nî, vàchi quìvì nùù‑xí màdì gá siaca tavà‑ní; nèhivì icúmí‑nî tavà‑ní ñà‑quee‑ne (ichì malu).

11 Ñàyùcàndùá, nì dàtnátuu‑ne lancha xi‑ne nùù ñuhù íchî, te nsidaa‑né nì nacoo ìì‑né ñà‑ndùá icúmí‑nê, te nì tenchicùn‑nè mii‑yá.

Nansa nì cuu nì dàndúvàha Jesús iin nèhivì ndoho‑xi cuèhè lepra

12 Daaní, nì cuu iin xichi iá‑yà iin ñuu, te yucán iá stná iin tiàa ndoho‑xi cuèhè lepra. Te nècuàchìmà, nì xini‑nè yucán iín Jesús, ñàyùcàndùá nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá nì tutuyuhu‑né nùù sàhà‑yá, te nì xìcàn tàhvì‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Señor mío, nú cuní‑nî, vàtùni dandúvàha‑ní yùhù.

13 Dandu nì dàcúhùn Jesús ndahà‑yá dìnì‑né, te nì cachi‑yà:

―Juùn. Vichi duha ni ndúvàha‑ní, cachíˋ xì‑ní.

Dandu na momentu nì cachi‑yà ducán, nì quee cuèhè quida‑xi‑né. 14 Dandú nì sàcùnaha‑né nùù‑yá ñà‑màsà cáchí‑nè xì nèhivì, cuisì‑ní ni cúhùn‑nè nùù dùtù dacuní‑nè nècuàchìmà ìcà‑né (ñà‑sànì nduvàha‑ne), dandu nacuàha‑ne promesa nùù Dios, vàchi ducán cachí ley xi Moisés, te ducán cundaà stná ini nèhivì ñà‑sànì nduvàha‑ne.

15 Doco còó, vihi gá más nì xìtià palabra sàhà‑yá, te cuàhà gá nèhivì nì nachitu nùù‑yá, cuní‑nè cunini‑ne cáhàn‑yà, te cuní stná‑nè nduvàha‑ne sàhà cuèhè quida‑xi‑né. 16 Doco mii‑ya, nìsa quecuaán‑yá iladu ndé còò nèhivì, te yucán nì xìcàn tàhvì‑yá.

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin tiàa nì dàñà íì cuerpu xi

17 Daaní, iin quìvì iá‑yà dacuahá‑yá nèhivì. Te yucán ndoó stná nècuàchì fariseu xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu; nduú‑né nèhivì nì caquixi cuàhà ñuu ladu Galilea, xì stná ñuu cuachi ladu Judea xì stná ñuu Jerusalén. Te fuerte nì chindee Dios nì dàndúvàha Jesús cuàhà nèhivì. 18 Daaní, yucán nì casaà gà stná itnii nèhivì nsida‑xi iin camilla indúhu iin nècuàchì nì dàñà íì cuerpu‑xi. Te nandúcú nècuàchìmà nansa dayáha‑ne nècuàchì cuhí xi‑ne ini vehe, te chinduhù‑né nècuàchìmà nùù‑yá. 19 Doco cónì níhì‑né nansa quida‑ne ducán ñà‑chitu guá nèhivì ndoó. Ñàyùcàndùá, nì canana‑ne dìnìvèhé, nì nacanì‑nè teja, te nì dànùú‑né camilla mà dècuèndè ndé iín Jesús mahì nèhivì mà. 20 Te na ní xini‑yà ñà‑cuàhà guá xíxinindisá nècuàchìmà mii‑yá, dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì cuhí mà:

―Mii‑ní nècuàchì tiàa jaàn, xicáhnû inì sàhà cuàchi‑ní.

21 Dandu nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì fariseu, nì quesaha‑né nacání ini‑nè, te cachí‑nè entre mii‑né: “¿Índù chuun cachí guâ tè‑yòhó ducán? Mà ndóo ini Dios sàhà palabra cachí‑te, vàchi còò inga ana cui cuicahnú inì‑xi sàhà‑ndà, cuisì Dios”.

22-23 Doco Jesús, nì cundaà ini anima‑yà ñà‑ndùá nacání guâ ini cada iin iin nècuàchìmà, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun nacání ini‑nsià ducán? Vichi cachi‑nsià xìˊ índù milagru nduú ñà‑chicá ùhì quida‑nda: a ñá‑cachi uun‑nda xì nècuàchì cuhí ñà‑xìcáhnû ini‑ndà sàhà cuàchi‑ne, te ò ñá‑cachi‑ndà xì‑né ni ndácuíín‑nè, te nacaca‑ne. 24 Pues yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cuàhìn quide iñàha ñà‑cundaà ini‑nsià ñà‑ìcúmí ndise derechu cuicahnú inì sàhà cuàchi nèhivì ñuhìví.

Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì cuhí mà:

―Vichi cachíˋ xì‑ní, ndacuiìn‑ní ndanihi‑ní camilla xi‑ní, te xuhun‑ní vehe‑ní.

25 Vichi vichi nì ndacuiin nècuàchì cuhí mà, indéhe nsidaa nèhivì yucán; te nì ndanihi‑ne camilla xi‑ne, mànuhù‑né vehe‑ne ndeníhí vàha‑ne Dios. 26 Dandu yáha ga nì ndulocó nsidaa nèhivì mà, te nì ndenihi vàha stná‑nè mii‑yá, te yúhî stná‑nè, cachí‑nè:

―Mà cándísâ ini‑ndà ñà‑ndùá nì xini‑ndà vichi.

Nansa nì cana Jesús iin nècuàchì dachíyàhvi nani Mateo Leví ñà‑cunchicùn‑nè mii‑yá

27 Daaní, nì quee‑ya cuàhàn‑yà, te nì xini‑yà iin nècuàchì dachíyàhvi renta nani Leví, iá‑nè lugar ndé naquíhín‑né renta. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nahà‑ní cunchicùn‑ní yùhù.

28 Dandu nì ndacuiin‑nè nì nacoo nsihi‑ne nsidaámà, te cuàhàn stná‑nè xì‑yá.

29 Daaní, después nì quida‑ne iin vicò cahnú vehe‑ne ñà‑cañúhu‑né Jesús. Te yucán nì casaà stná cuàhà nècuàchì dachíyàhvi, xì cuàhà stná nèhivì ùún, te ndoó nsidaa‑né (xixí‑né) yucán. 30 Doco nècuàchì ley xi veheñùhu xì stná nècuàchì fariseu, nì xitnùhu‑ne nècuàchì dacuahá‑yá, cachí‑nè:

―¿Índù chuun cutnáhâ‑nsiá xì nècuàchì dachíyàhvi jaàn xì stná dava ga nècuàchì cuáchi, te ndoó‑nsiá xixí tàcá‑nsià xì‑né?

31 Dandu nì naxiconihí Jesús nùù nècuàchìmà, cachí‑yà:

―Màdì nècuàchì ndáa vàha xiñuhu xi ana quidatatna xi‑né. Còó; divi nècuàchì cuhí xiñuhu xi ana quidatatna xi‑né. 32 Yùhù, màdì nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi vàxi càhàn xìˊ. Còó; nèhivì cuáchi vàxi nanduquí, áma naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne.

Ndíà dìsáhà‑xí cónìsá íníhíì nècuàchì dacuahá Jesús na iá ìì‑yá ñuhìví yohó

33 Daaní, nì cachi nèhivì xì‑yá:

―Nècuàchì dacuahá Juan xì stná nècuàchì xídacuahá tè‑fariseu, xí‑inihiì nsidaa‑né ndoó dòcó‑nè, te nacuátú cuáhà‑né, doco nècuàchì dacuahá mii‑ní, còó. Có‑nàcóó‑né ñà‑ìtiácú‑nè.

34 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Nècuàchì ndoó vicò nandàhà, ¿a cúí cunihiì‑né cundoo dòcó‑nè nú ndoó‑né cutnáhâ‑né xì noviu? Còó. 35 Doco vàxi iin quìvì mà cóó gá noviu nùù‑né, dandísá, tiempu yucán icúmí‑nê cunihiì‑né cundoo dòcó‑nè.

Iin ejemplu nì nacani Jesús sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà ùhì dàcàstnàhá ley saa xì estilu sànaha

36 Dandu nì nacani stná‑yà xì‑né inga ejemplu, cachí‑yà:

―Sìcoto saa, mà ndátá‑ndáñâ quee iin pedazu tii ñà‑nacàhmá‑ndà ñà‑tùhú. Nú ducán ni quida‑nda, ñà‑sànì ndàtà sìcoto saa nduá, te ni mà ndúdává stná pedazu saa ma xi sìcoto tùhú, vàchi náhà‑ñà. 37 Stná vinu, nú vinu saa nduá, dandu mà dáquêe nèhivì‑ñá ini itni iìn tuhú, vàchi nú ducán, cahnsià quida vinu saa ma, te ndàtà‑ñá, dandu cuìtià vinu mà, te cuchicuéhè stná itni iìn mà. 38 Ñàyùcàndùá, nú vinu saa nduá, dandu itni iìn sàà chívàha nèhivì‑ñá, te còò ni‑iñàha cuu xán, te ni stná itni mà. 39 Iin tiàa tùha coho vinu tuhú, có‑cùní‑te vinu saa, vàchi cachí‑te: “Ñà‑tùhú chicá vàha”.

6

Nansa nì xitnùhu nèhivì Jesús iin quìvì descansu

1 Daaní, iin quìvì descansu nì yàha Jesús mahì iin itu. Te nì quesaha nècuàchì dacuahá‑yá sáhnù‑nè sìcàyòcó trigu mà, te dacóyo‑ne nùnìá ini ndahà‑né, te saxí‑néà. 2 Doco nì cacachi nècuàchì fariseu xì‑yá:

―¿Índù chuun quidá‑nsiá iin chuun có‑sâha ley xi‑nda quida‑nda quìvì descansu?

3 Dandu nì naxiconihí Jesús nùù‑né, cachí‑yà:

―¿A cónì càhví‑nsiá (nùù tutu ìì) ndé cacháˋ nansa nì quida David sànaha quìvì nì xìhì cuàhà‑né doco, mii‑né xì stná compañeru‑nè? 4 Ndè ini veheñùhu xi Dios nì quìhvi‑ne, nì tnii‑ne dìtà vídì ìì iá nùù Dios, te nì xixi‑neà, dècuèndè compañeru‑nè nì sàha stná‑nè, mate còò permisu cuxi‑nda dìtà mà, cuisì dùtù xixi xi ñà‑yùcán.

5 Te nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, dandacú stnáì sàhà nansa quida nèhivì quìvì descansu.

Nansa nì nduvàha iin nèhivì nì ìchì iin ndahà‑xí

6 Daaní, inga quìvì descansu nì quìhvi‑ya ini veheñùhu, te nì dàcuàhá‑yá nèhivì; te yucán iá stná iin tiàa sànì ìchì ndahà cuàhá‑xi. 7 Te yucán xíndoo stná nècuàchì fariseu xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, xínàní‑nè mii‑yá, a cuáhàn‑yà dandúvàha‑ya tiàa ma, mate quìvì descansu nduá, vàchi nú ducán, dandu nìhì ndèè‑né daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá cahan‑né. 8 Doco mii‑yá, ináhá‑yâ nansa nacání ini‑nè. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì tiàa nì ìchì iin ndahà‑xìmà:

―Ndacuiìn‑ní, cuiin‑ní mahì nèhivì yohó.

Te ducán nì quida nècuàchìmà.

9 Dandu nì cachi Jesús xì nsidaa‑né:

―Yùhù cuníˋ cachi‑nsià xìˊ nansa ndíà ìcà‑ndà quida‑nda quìvì descansu. ¿Amádi chicá iá vàha quida‑nda ñà‑ìá viì, te màdìá ñà‑có‑ìá vàha? ¿Amádi chicá nsiha dacácu‑nda nèhivì quìvì mà, te màdìá cahnì stnàhà‑ndà?

10 Dandu nì xiconúù‑yá nùù nsidaa‑né, te nì cachi‑yà xì tiàa ma:

Chitanini‑ní ndahà‑ní.

Te ducán nì quida‑ne, te nì nduvàha dahuan. 11 Dandu nècuàchì nì xitnùhu yucán, yáha ga nì caxidà ini‑nè, te nì candatnuhu‑né índù modo cadi‑nè nùù Jesús.

Nansa nani ùxìn ùì nèhivì nì cana Jesús ñà‑dacuahá‑yánè

12 Daaní, quìvì yucán nì quecuaán‑yá cuàhàn‑yà yucù, te niùyacà nì ìa‑ya yucán cáhàn‑yà xì Dios. 13 Na ní tùinuù nì cana‑ya nèhivì dacuahá‑yá, te nì nacàxin‑ya ùxìn ùì‑nè; nècuàchì apóstol cucumi chuun nùù‑yá cunduu‑ne nì cachi‑yà xì‑né. 14 Iin nècuàchìmà nani Simón, doco Pedro nì dàcúnání‑yânè; daaní, inga‑nè nani Andrés, divi ñani Pedro; te iá stná Jacobo, xì Juan, xì Felipe, xì Bartolomé, 15 xì Mateo, xì Tomás, xì Jacobo nduú dèhe Alfeo, xì stná inga Simón. El Celador cachí stná‑nè xì Simón mà. 16 Daaní, iá stná ñani Jacobo nani Judas, xì stná Judas Iscariote, divi tiàa icúmí cahin xì‑yá.

Nansa nì chinaha Jesús cuàhà nèhivì; te nì dàndúvàha stná‑yà nècuàchì cuhí xi‑ne

17 Daaní, nì nuu‑ya dècuèndè iin xaan ndé chicá ndàà, te nì nataca nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, mii‑né xì cuàhà gá stná nèhivì, xínduu‑ne nèhivì ladu Judea, xì nèhivì ñuu Jerusalén, xì nèhivì ñuu Tiro xì ñuu Sidón ndoó yuhù mar. Pues nsidaa nèhivì mà, nì casaà‑nè yucán, cuní‑nè cunini‑ne càhàn‑yà, te cuní stná‑nè nduvàha nècuàchì cuhí xi‑ne. 18 Stná nèhivì xíndoho quidá ñà‑malu, nì canduvàha stná nsidaa‑né nì quida‑ya. 19 Te nsidaa nèhivì cuáhà mà, cuní‑nè dùcùn ndahà‑né ìcà‑yá, te nduvàha‑ne, vàchi fuerte iá milagru xi‑ya, vàtùni dandúvàha nsihi‑yanè.

Nansa quida‑nda, te cundoo‑nda contentu ñuhìví

20 Daaní, nì indehè‑yá nsidaa nèhivì xínchicùn xì‑yá ndoó yucán, te nì cachi‑yà:

―Nansicáhán mii‑nsiá nècuàchì ndahví, vàchi sànì nìhìtáhvì‑nsiá ñuhìví ìì xí Dios.

21 ’Nansicáhán mii‑nsiá nècuàchì xíhì doco vichi, vàchi icúmí‑nsiâ sàà‑nsià ndenuu ini‑nsià.

’Nansicáhán mii‑nsiá nècuàchì sacú, (te ndoó‑nsiá tnùnsí ini) vichi, vàchi icúmí‑nsiâ sàà‑nsià cudiì cuáhà ini‑nsià.

22 ’Nansicáhán stná‑nsià na cahíchì ini nèhivì‑nsiá, te nacóó dahuun‑ne mii‑nsiá, te ò cánàhá‑nè daquée cuàchi‑ne dìquì‑nsiá sàhà yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. 23 Quìvì cuu xi‑nsiá ducán, dandu contentu ni cúndóó‑nsiá, te cudiì ini‑nsià, vàchi iin ñà‑vàha cahnú cucumi‑nsiá ndè gloria. Te nú quidá quini nèhivì xì‑nsiá vichi, dandu nsinuu inì‑nsia ñà‑divi ducán nìsa quida stná xìì‑né xì nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios sànaha.

24 ’Doco mii‑nsiá nècuàchì cuìcà, ¡ndahví‑nsià! vàchi mate iin vida vàha icúmí‑nsiâ vichi, doco después mà níhì gá‑nsià ni‑iñàha.

25 ’Te ¡ndahví stná mii‑nsiá nècuàchì xixí tnaha guá vichi! vàchi icúmí sàà iin quìvì tnaha inì‑nsia. Te mii‑nsiá nècuàchì cudíì guá inì‑xi sàhà vida‑xi vichi, icúmí‑nsiâ cundoo‑nsia tnùnsí ini, te cuhuun ga inì‑nsia.

26 ’Te ¡ndahví stná mii‑nsiá nú ndeníhí vàha nsidanicuú nèhivì mii‑nsiá! vàchi divi ducán nìsa quida stná yohòtéhè nèhivì vichi, nìsa ndenihi vàha stná nsidaa‑né tètnùhù cachí cáhàn cuenta xi Dios.

Ndiá ìcà‑ndà cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà

27 ’Yùhù cachíˋ xì nsidaa mii‑nsiá nècuàchì iníní vichi, xiñuhu‑ñá cuu inì‑nsia sàhà nèhivì xiní ùhì xì‑nsiá, te obra vàha quida stná‑nsià sàhà ana cahíchì ini xì‑nsiá. 28 Te càhàn viì stná‑nsià xì nèhivì xícàn chìhán dìquì‑nsiá; te càcàn tàhvì stná‑nsià nùù Dios sàhà nèhivì quidá quini xi‑nsiá. 29 Te nú ni caní iin tiàa iin ladu nùù‑nsiá, dandu danácuícó stná‑nsià inga ladu nùù‑nsiá; te nú candiáá iin tiàa sacú ndixí‑nsiá, te cuní stná‑te candiaa‑tè dùhnù‑nsiá, dandu màsà cuídáhán‑nsiâñà nùù‑té. 30 Nsidaa ana xícàn iñàha nùù‑nsiá, cuàha‑nsia nècuàchìmà, te nú ni cándiáá‑né iñàha xi‑nsia, màsà nándácàn gà‑nsiañà. 31 Nacua cuní mii‑nsiá quida nèhivì xì‑nsiá, divi ducán xiñuhu quida stná mii‑nsiá xì‑né.

32 ’Vàchi nú cuisì nèhivì cuú inì‑xi sàhà‑ndà cuú stná ini‑ndà sàhà‑xí, dandu mà cuáha Dios premiu sàhájàn, vàchi ducán quidá stná ndéni nèhivì cuáchi nì cui, cuú ini‑nè sàhà nècuàchì cuú inì‑xi sàhà mii‑né. 33 Te nú cuisì quida‑nda obra xì nèhivì quidá stná obra xì‑ndà, dandu mà cuáha Dios premiu sàhájàn, vàchi divi ducán xíquida stná ndéni nècuàchì cuáchi nì cui. 34 Te nú cuisì sáha too‑nda dìhùn nùù nèhivì ndiatu‑nda danáà xì nùù‑ndà, dandu mà cuáha Dios premiu sàhájàn, vachi ndè stná nèhivì cuáchi, ducán xíquida stná‑nè, sáha toó stnahá stná‑nè dìhùn, te naquíhín tú‑néà. 35 Ñàyùcàndùá, (cachíˋ xì‑nsiá), xiñuhu‑ñá cuu ini‑nsià sàhà nèhivì xiní ùhì xì‑nsiá, te quida stná‑nsià obra xì‑né, te cuàha toó stná‑nsiànè iñàha, te màsà cúníhnú ini‑nsià naquihin‑nsia dìhùn mà, dandu cahnú coo premiu xi‑nsia, te cunduu ndisa‑nsia dèhe Yua‑nda Dios iá dìquì‑xí ansivi, vàchi mii‑yá, quidá stná‑yà favor xì nèhivì mà túha naquimanì xì‑yá, xì stná nèhivì malu. 36 Ñàyùcàndùá, nacua cuhí ini Yuandiaha‑nsiá nsidaa nèhivì, divi ducán ndiá ìcà stná mii‑nsiá quida‑nsia, cuhi stná ini‑nsià nsidaa nèhivì.

37 ’Màsà dácuídâ cuàchi tnahá‑nsiá, dandú mà dácuídâ cuàchi stná Dios mii‑nsiá. Màsà dáquêe cuàchi stnahá‑nsiá dìquì‑nsiá, dandu mà dáquêe cuàchi stná Dios dìquì mii‑nsiá. Te cuicahnú stnahá stná ini‑nsià sàhà‑nsiá, dandu cuicahnú stná ini mii‑yá sàhà‑nsiá.

38 ’Nú dacútâhvì stnahá‑nsiá iñàha, dandu icúmí stná‑nsià nìhìtáhvì‑nsiá (nùù mii‑yá), te ñà‑ndùá cuàha‑yansià cundua na ian xiin‑nda nùnì, te itácùha viì medida mà, ndè quidíníhní‑teá ñà‑quèe tnua, te sádi vàha‑tèá, dècuèndè chiyódo gá stná‑teá nùù‑ndà. Pues, ducán iá stná na níhìtáhvì‑nsiá nùù mii‑yá. Vàchi divi vara chitácùhá‑nsià icúmí stná‑nsià nacuitacùhá‑nsià.

39 Dandu nì nacani‑ya xì‑né iin ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

―Nècuàchì cuaá, ¿a vátùni dacúndéhe stnahá‑né ichì? ¿Amádi dácôyo nihni stnahá‑né ini xìchi?

40 ’Cunaha‑nsiá, ni‑iin tiàa làcà dàcuàhá nùù iin maestru, màdìá chicá ndiaá‑nè nùù maestru xi‑ne mà. Còó. Doco nú sànì nsihi nì cutùha vàha‑ne, dandísá, nahi maestru‑mà cunduu stná‑nè.

41 ’Màsà (cuítnùhu tnahá‑nsiá), vàchi nú jaan, dandu queámà na ian nandúcú iin tiàa iin xèhè tii inácáá nduchìnúù ñanìtnaha‑ne. Doco ini nduchìnúù mii‑né inácáá stná iin ñà‑chicá cahnú na iin sì‑ndùhú yutnù, te có‑quìhín casu‑nè. 42 Màsà (cuítnùhu tnahá‑nsiá, cachíˋ), vàchi ducán queámà na ian cachí iin‑nsia xì iin ñanìtnaha‑nsia: “Nacoo‑ní yùhù taví xèhè tii inácáá dacúcuíín nduchìnúù‑ní”. Doco nècuàchì cachí ducán, dananí uun‑ne ndiaá ndisa‑ne, vàchi inácáá stná iin ñà‑càhnú nduchìnúù mii‑né, te có‑quìhín casu‑nè. Dihna xiñuhu tavà‑né ñà‑jaàn nùù mii‑né, dandu vàtùni cutùi viì nùù‑né ñà‑tavà‑né xèhè tii inácáá nduchìnúù ñanìtnaha‑nemà.

Nansa nacuni‑ndà ana nduú nèhivì vàha, te ana nduú nèhivì malu

43 ’Nú iá vàha iin yutnù fruta, mà cuáha‑nù fruta chicuéhè. Te iin yutnù iá cuèhè‑xi, mà cuáha stná‑nu fruta vàha. 44 Vàchi sàhà fruta‑numa cundáà ini‑ndà, a yútnu vàha nduú‑nu, ò á coó. Na iin yutnù ìñù, de por sí, có‑càná sì‑higu nùù‑nú. Stná sì‑uva, mà cuídá‑ndá quisì mà nùù iin nducu yòhò ìñù. 45 (Te ducán iá stná xì mii‑nsiá.) Iin nècuàchì vàha, cuàhà ñà‑vàha ñuhú ini anima‑nè; te ñàyùcàndùá, divi palabra vàha ma nduá cachí‑nè. Doco iin nècuàchì malu, cuàhà ñà‑chìcuéhè ñuhú ini anima‑nè, ñàyùcàndùá ñà‑chìcuéhè nduá cachí stná‑nè. Vàchi ñà‑ñùhú chitu ini anima‑ndà, divi nduá cáhàn‑ndà sàhà‑xí.

Ejemplu sàhà ùì vehe

46 ’Mii‑nsiá, “Stoho‑nsì Señor” cachí‑nsià xìˊ, doco ¿índù chuun có‑càhvì‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá?

47-48 Vichi cuàhìn nacani xì‑nsiá sàhà nèhivì quíhvi ichì yùhù, te iníní víi‑né palabra xi, quidá‑néà cumplir. Nècuàchì xíquida ducán, queámà na ian nì quida iin tiàa na ní quidayucun‑nè vehe‑ne, cunú nì sate‑ne ndè nì natùi cavà, dandu nì chicaa‑nè cimientu xan. Daaní, después nì quixi tèñuhu cuáhà, nì xìnu‑tè nì dùcùn‑te ndè ìcà vehe ma, doco cónì ndùáˋ, vàchi nùù cavà indúhá.

49 ’Doco nèhivì iníní uun xi ñà‑ndùá cachíˋ, te có‑quìhín casu‑nè sàhà‑ñá, ducán cuu stná xì‑né na ian nì quida inga tiàa, nì quidayucun‑nè vehe‑ne nùù ñuhù ùún, còò cimientu xan. Dandu nì xìnu stná tèñuhu nì dùcùn‑te ndè ìcà vehe ma, te vichi vichi nì ndua ìá; nì chàhmà dahuan ―nì cachi Jesús.

7

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin tiàa quidáchúûn nùù iin capitán

1 Daaní, nì nsihi nì càhàn‑yà nì inini nsidaa nèhivì yucán, dandu cuàhàn‑yà ñuu Capernaum. 2 Te yucan iá iin tiàa nduú capitán dandacú, te icúmí‑nê iin mozo mànì cuáhà nùù‑né, doco sànì quicuehè nècuàchìmà, meru cucáhví‑nè. 3 Ñàyùcàndùá, na ní xinitnùhu capitán mà sàhà‑yá, dandu nì cana‑ne itnii nècuàchì sahnú dandacú nùù nècuàchì raza Judea, te nì techuún‑né nècuàchìmà ñà‑cùhùn‑nè cuacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑quixi‑ya dandúvàha‑ya mozo mà. 4 Ñàyùcàndùá, nì casaà nècuàchì sàhnùmà nùù‑yá, te nì casacundahví‑nè nùù‑yá, cachí‑nè:

―Quida sacù‑ní favor xì capitán mà, vàchi vàha ndisa ini‑nè. 5 Cuú ini‑nè sàhà nèhivì raza‑ndà. Te nì chindee stná‑nè nì cuyucun iin veheñùhu xi‑nsi.

6 Daaní, nì sacatnahá‑yá xì nècuàchìmà cuàhàn‑yà. Te na sá‑ìtúú‑yá sàà‑yà vehe capitán mà, dandu vàxi iin ùì amigo xi‑ne, nihí‑né razón xi nècuàchìmà vàxi nùù‑yá, te dohó cacháˋ:

―Señor mío, màsà dándóhô gà‑ní mii‑ní sàhí, vàchi có‑nâtùi yàha‑ní vehi. 7 Ni có‑nâtùi stnáì tnàtui ndé iá mii‑ní. Cuisì icúmí‑nî cachì‑ní, dandu nduvàha mozo xi. 8 (Ináhî), vàchi iá inga nèhivì dandacú nùù yùhù, te yùhù dandacú stnáì nùù tè‑xínduu soldadu xi; te nú cachíˋ xì iin‑tè: “¡Cuahán!” dandu cùhùn‑te; te ò nú cachíˋ xì ingà‑te: “¡Naha!” dandu quidá stná‑teá; te ò nú cachíˋ xì mozo xi: “Dohó quido”, dandu quidá stná‑teá. Ducán cachí razón xi capitán mà.

9 Na ní nsihi nì inini Jesús razón mà, dandu nì ndulocó‑yà sàhà nècuàchìmà, te nì nacuico‑yá yàtà‑yá nì indehè‑yá nècuàchì nchícùn mà, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, có‑xìníˋ ni‑iin nèhivì raza‑ndà Israel xiníndísâ vàha guá nahi capitán yohó.

10 Dandu amigo xi capitán mà, mànuhù‑né vehe nècuàchìmà, te nì xini‑nè sànì nduvàha mozo cuhí mà.

Nansa nì dànátiácú Jesús dèhe iin nècuàchì cuaán

11 Daaní, nì yàha iin tiempu, te cuàhàn‑yà inga ñuu nani Naín, te cuàhà nècuàchì dacuahá‑yá xínchicùn xì‑yá, te cuàhà stná nèhivì dava ga. 12 Te sà‑ìtúú‑yá sàà‑yà yehè cahnú ndé quíhvi‑nda ñuu mà, te nì xini‑yà yucán vàxi nèhivì xínsida xi iin nsìi. Vàxi stná dihi nsìi ma, cutnáhâ‑né xì cuàhà nèhivì. Sànì xìhì stná iì nècuàchì ñahà mà, te mindaa dèhe‑ne nduú nsìi cuàhàn cundùxin vichi. 13 Doco na ní xini Stoho‑ndà Señor nècuàchìmà, nì cuhi ini‑yànè, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Màsà cuácú gà‑ní.

14 Dandu nì tnàtuu‑ya nùù caja mà, te nì chituu‑ya dìnìndàhá‑yà ìcà‑nú. Ñàyùcàndùá, nì cucuìta tiàa xínsida xi‑nú. Dandu nì cachi‑yà xì nsìi ma:

―Ndacuiìn‑ní, cachíˋ xì‑ní, xu.

15 Dandu nsìi ma, nì ndacòo‑ne nì quesaha‑né nì nacahàn‑nè. Dandu nì cachi Jesús xì dihi‑né:

―Yohó iá dèhe‑ní.

16 Dandu nì cayùhí nsidaa nèhivì mà, te nì candenihi vàha‑ne Dios, cachí‑nè:

―Vichi ndisa, yohó sànì ndecunu ana vàxi cáhàn razón ndiaha xí Dios, te cuàhà sàstnùhù ñà‑ndùá quidá‑yá.

Te dava ga‑nè xícachi stná‑nè:

―Sànì indehè ndahví Dios ndohó tè‑ndùú nèhivì xí‑yá.

17 Ñàyùcàndùá, nì xìtià palabra sàhà Jesús inicutu ladu Judea yucán, xì inicutu stná ñuu chicá xica.

Nansa nì naxiconihí Jesús nùù nèhivì nì techuún Juan Bautista nì quixi nùù‑yá

18 Daaní, nècuàchì dacuahá Juan, nì nacani‑ne xì nècuàchìmà nsidaa ñà‑ndùá quidá Jesús. 19 Ñàyùcàndùá, nì cana Juan mà ùì tiàa dacuahá‑né, te nì techuún‑né nècuàchìmà ñà‑cùhùn‑nè nùù‑yá ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá a ndísá mii‑yá nduú ana ndiaha icúmí quesaa, te ò inga ana vàxi cundiatu‑ne. 20 Ñàyùcàndùá, cuàhàn nècuàchìmà ndé iá‑yà, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Juan Bautista nì techuun‑xi‑nsí vàxi‑nsi yohó ñà‑ndàcàtnùhù‑nsí nùù‑ní, ¿a divi mii‑ni nduú ndisa ana ndiaha icúmí quesaa, te ò inga ana vàxi cundiatu‑nsi?

21 Daaní, divi hora xíndoo nècuàchìmà yucán nì dàndúvàha‑ya cuàhà nècuàchì cuhí. Te nì nduvàha stná cuàhà nècuàchì ñuhú ñà‑malu inì‑xi, xì cuàhà stná nècuàchì cuaá nì dànátùi‑ya nùù‑xí. 22 Dandu nì cachi‑yà xì tiàa nì caquesaa mà:

―Cuahán‑nsià cachitnùhu‑nsia xì Juan sàhà ñà‑ndùá nì xinì‑nsia yohó, xì ñà‑ndùá nì inini‑nsia, te cachi‑nsià xì‑né nansa nì cuu nì natùinuù nècuàchì cuaá, te nì nacaca stná nècuàchì xicácuéhê, te nì nduvàha stná nècuàchì ndohó cuèhè lepra, te nì nìhì stná nècuàchì dòhò nì natiacu tùtnù‑né; stná nèhivì nì xìhì, nì natiacu stná‑nè. Te nècuàchì ndahví, sànì nìhìtáhvì stná‑nè cunini‑ne razón ndiaha xí Dios. 23 Ñàyùcàndùá, nú cudíì ini nèhivì modo xi, dandu contentu ni cúndóó‑né ―nì cachi‑yà.

24 Daaní, na sàmànuhù nèhivì nì caquixi nùù Juan mà, dandu nì càhàn‑yà xì nèhivì cuáhà ndoó yucán; dohó nì cachi‑yà xì‑né sàhà Juan:

―Na ní caquee‑nsia ñuu‑nsià cuàhàn‑nsià yucù cundehè‑nsiá Juan, ¿a cuáhàn‑nsià cundehè‑nsiá iin nèhivì (tùha dàma dìnì‑xí) na iin yutnù ndóyo quidá tàchì? (Còó.) 25 Te nú coó, dandu ¿nansa iá‑nè cahan‑nsiá? ¿A iin nèhivì ndixí vico nduú‑né cahan‑nsiá? Còó, vàchi nèhivì ndixí vico, te xíndoo‑ne vicò nsìquívì, puru vehe rey xíndoo‑ne. 26 Pues nú màdì ducán, dandu ¿nansa iá nècuàchì cuàhàn‑nsià cundehè‑nsiá? ¿A iin profeta cáhàn cuenta xi Dios nduú‑né? Pues jaan. Doco màdì cuisì profeta nduú‑né, chicá más ndiaá‑nè, 27 vàchi divi nècuàchìmà cáhàn tutu ìì sàhà‑xí ndé cachí Dios:

Cuàhìn techuín iin tiàa cùhùn, te dihna‑ne yàha‑ne càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón xi, te ducán nsida viì nècuàchìmà anima‑nè, na ian nduviì iin ichì, dandu después yàha stná mii‑ní (Cristu), cachí Dios nùù tutu ìì mà.

28 ’Te yùhù, cachíˋ xì‑nsiá, nùù nsidaa nèhivì nì tùinuù ñuhìví, còò inga profeta chicá nì quida ndiaha nùù Juan Bautista. Còò ana inga ndudává xí‑nê. Doco cachí stnáì xì‑nsiá, chicá ndiaha coo xi ana cuàhàn cuni tiempu cusahnú Dios ñuhìví yohó, mate nèhivì ùún nduú‑né ―nì cachi Jesús.

29 Daaní, nècuàchì dachíyàhvi, xì nsidaa stná nèhivì, nì naquimanì‑né Dios sàhà ñà‑ndùá nì cachi‑yà, vàchi cuàhà‑né sànì quida iì Juan‑nè. 30 Doco nècuàchì fariseu xì nècuàchì ley xi veheñùhu, nì cahíchì ini‑nè palabra nì cachi Dios sàhà‑né, vàchi cónì sáha‑ne cuhiì‑né quida Juan. 31-32 Daaní, nì cachi tu Stoho‑ndà Señor:

―Cuàhìn cachì xì‑nsiá nansa quidá nèhivì tiempu vichi. Dohó quidá‑né na quidá ñà‑cuati ndoó idádiquí ini iin ñuu, dava caná xì tnaha, cacháˋ: “Siví‑nsí, doco nsiohó, có‑ìtásáhá‑ndâ; daaní, xitó tàsí‑nsí, doco nsiohó, có‑sàcù‑ndá”. 33 (Te ducán iá sàhà Juan Bautista xì yùhù), vàchi nì quixi Juan mà, nìsa ìa‑ne yohó, cónì sáxíxí‑né comida vàha, ni cónì sáxíhí stná‑nè (vinu); ñàyùcàndùá, nì cachì‑nsia sàhà‑né: “(Tè‑loco nduú‑te), ádi sánì cundee ñà‑malu nùù‑té”. 34 Daaní, nì quesaa stná yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, te tùha stnáì cuxi comida vàha, te xihí stnáì (vinu), doco cachí‑nsià sàhí ñà‑yáha ga ndadí, te cachí stná‑nsià ñà‑tùhe coho cuahí, dècuèndè iá vàha stnáì xì nècuàchì dachíyàhvi, xì stná nsidaa gá nèhivì cuáchi, cachí‑nsià. 35 Doco cunaha‑nsiá, nú ndisa ñà‑nchìchí ndiaha nduá quidé, te xiní stná inga ana quidá stná ducán, dandu quidáñúhú stná‑nè yùhù.

Nansa nì quida Jesús na iá‑yà vehe iin nècuàchì fariseu nani Simón

36 Daaní, nì cànà‑yá cùhùn‑yà vehe iin nècuàchì fariseu ñà‑cutnahá‑yá xì‑né cuxi‑ne xì‑yá. (Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑yà yucán), te nì yàha‑ya ini vehe nì sàcòo‑ya. 37 Te ñuu yucán iá iin nècuàchì ñahà có‑quìdá sahnú. Te nì xinitnùhu nècuàchìmà sà‑cuàhàn Jesús vehe nècuàchì fariseu‑mà cuxi‑ya. Ñàyùcàndùá nì tnii‑ne iin quìdi tii nì cuyucun yùù finu nani alabastro; ñuhú tàtnà tnàmì quìdi ma, 38 te nihí‑néà cuàhàn ndé iá‑yà. Te nì sàcuììn‑nè yàtà‑yá yatni nùù sàhà‑yá, te sacú cuáhà‑né. Te ndutènúù‑némà nì dàndàxín‑né sàhà‑yá, dandu nì nsida ìchí‑nèà xì idìdínì‑né. Nì tutuyuhu stná‑nè sàhà‑yá, te nì dàcánúú‑né ñà‑tnami ma ìcà sàhà‑yá. 39 Doco nècuàchì fariseu nì cana xi‑yá mà, inì‑ni mii‑né nì nacani ini‑nè, cachí‑nè: “Nú ndisa iin nèhivì vàxi cuenta xi Dios nduú Jesús, dandu mà úhì cundaà ini‑nè sàhà nècuàchì ñahà tnií xi (sàhà‑né) ñà‑ndùú nècuàchìmà iin nèhivì cuáchi”. Ducán nì nacani ini nècuàchì fariseu mà. 40 Doco Jesús, nì cachi‑yà xì‑né:

―Iá ñà‑ndùá cuníˋ cachì xì‑ní, Simón.

―Juùn, Maestro, cachì‑ní xìˊ ―nì cachi Simón mà.

41 Dandu nì cachi‑yà:

―Nì sandoo ùì tiàa, te ndúì‑nè, xí‑inihica‑né dìhùn nùù inga iin tiàa. Iin nècuàchìmà, iníhícá‑nê ùhùn cientu pesu, te inga‑nè, cutu ùì dico ùxìn pesu iníhícá‑nê. 42 Doco ni‑iin‑ne, còò ni‑iñàha icúmí‑nê ñà‑danáà‑né. Ñàyùcàndùá, tiàa iníhícá‑nê nùù‑xìmà, nì dàndùtù‑né cuenta xi ndúì nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá, vichi cachì‑ní xìˊ, ¿índù tiàa ma chicá cuàhàn cuu inì‑xi sàhà nècuàchìmà cahan‑ní?

43 Dandu nì cachi Simón mà:

―Yùhù tuxí inì, nècuàchì chicá nì sanihica cuáhà mà, divi cunduu ana chicá cuú inì‑xi sàhà nècuàchìmà.

Dandu cachí Jesús xì‑né:

―Sànì cachi vàha‑ní.

44 Dandu nì ndacoto‑ya yàtà‑yá ndé iá nècuàchì ñahà mà, te nì cachi‑yà xì Simón mà:

―¿A xiní‑nî nècuàchì ñahà yohó? Na ní quesaì, te nì quìhvi vehe‑ní, còò tècuìí nì chìndánuu‑ní ñà‑ndoo sàhí; doco nècuàchì yohó, ndutènúù‑né nì dàndàxín‑né sàhí, te nì nsida ìchí‑nèà xì idìdínì‑né. 45 Te mii‑ní, cónì tùtúyúhú‑nî yùhù na ní casàhú‑nî xí, doco nècuàchì yohó, dècuèndè hora nì quesaì, có‑nàcóó‑né ñà‑tùtúyúhú‑nê sàhí. 46 Te mii‑ní, cónì (quìdáñúhú‑nî yùhù) ñà‑dacánúú‑nî aceite dìní. Doco nècuàchì yohó, tàtnà tnàmì sànì dàcánúú‑nê sàhí. 47 Ñàyùcàndùá, mate cuáhà cuàchi‑ne iá, doco ñà‑sànì nìhì‑né perdón sàhámà nduá, (náhà xìcà), vàchi cuàhà gá cuú ini‑nè (sàhí). Doco nú iyuhu cuàchi iá sànì nìhì nèhivì perdón sàhà‑xí, dandu chicá iyuhu cuú ini‑nè (sàhí).

48 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì ñahà mà:

―Sànì xicahnú inì sàhà cuàchi‑ní.

49 Doco nèhivì dava ga ndoó xixí xi‑yá yucán, nì nacani ini‑nè, cachí‑nè (entre mii‑né):

―¡Có‑ndùá ducán cachi Jesús ñà‑jaàn, vàchi mà cúí cuicahnú ini‑nè sàhà cuàchi‑nda!

50 Doco Jesús, nì cachi‑yà xì nècuàchì ñahà mà:

―Sànì càcu‑ní ñà‑nì xinindisa‑ní. Vàtùni cùhùn‑ní, te contentu ni coo‑ní.

8

Nansa nani itnii nècuàchì ñahà nì chindee xi Jesús

1 Daaní, nì quihin‑ya ichì cuàhàn‑yà nì nacàhin‑ya ñuu nahnú te ñuu cuati, cáhàn‑yà sàhù, cachítnùhu‑ya xì nèhivì ñà‑ndùú razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Dios. Te cutnáhâ stná‑yà xì nsì‑úxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá, 2 xì dava stná nècuàchì ñahà nì dàndúvàha‑ya. Dava‑ne, nìsa ñuhu ñà‑malu ini‑nè, te dava ga‑nè, cuèhè nì sandoho‑ne, doco nì dàndúvàha‑ya nsidaa‑né. Iin nècuàchì ñahà mà nani María Magdalena. Ùsà ñà‑malu nì tavà‑yá nùù‑né. 3 Te inga‑nè nani Juana, ñahàdìhí Chuza, iin nècuàchì dandacú nùù biene xi rey Herodes. Te inga nècuàchì ñahà mà nani Susana, te cuàhà gá stná nècuàchì ñahà dava ga cutnáhâ xí‑yâ cuàhàn‑nè, chindéé‑nêyà, te quidá stná‑nè cooperar.

Ejemplu sàhà iin nècuàchì xitú

4 Daaní, nì quesaa cuàhà nèhivì nì caquixi iin iin ñuu, nì nataca‑nè nùù‑yá. Te nì càhàn‑yà xì‑né, nì nacani‑ya xì‑né iin historia nduú ejemplu. Te dohó nì cachi‑yà:

5 ―Nì ìa iin tiàa, te cuàhàn‑nè chihi‑ne. Te nì sate uun‑ne tata mà. Ducán nì quida‑ne, te dava‑ña nì còya mahì ichì. Te yucán nì sànihni nèhivì‑ñá; stná laa ndavá ansivi, nì saxì‑síâ. 6 Te dava stná tata mà, nì còya nùù cavà. Te yucán nì xìtìa, doco nì ìchà, vàchi còò ndèhì. 7 Te dava stná tata mà, nì còya mahì iñù, te iin‑ni nì sahnua xì‑ñá mà. Doco nì dàdáhviamà‑ñá. 8 Doco dava stná tata mà, nùù ñuhù vàha nì còya, te nì xìtià viìá; ndè ùhùn dico tantu nì cana ―nì cachi Jesús.

Dandu fuerte nì cachi‑yà:

―¡Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá ñà‑ndùá cachíˋ!

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí nì nacani Jesús cuàhà ejemplu

9 Después nì xìcàn tnùhù nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, cachí‑nè:

―¿Ndíà ndùá cuní cachi ejemplu nì nacani‑ní mà?

10 Dandu nì cachi‑yà:

―Sànì sàhatahvì Dios mii‑nsiá ñà‑cundaà ini‑nsià sàhà ñuhìví ìì xí‑yá, mate antes nìsa ìa dèhámà. Doco nècuàchì dava ga, còó. Puru ejemplu nacání xì‑né sàhà‑ñá màsà cúnítnùhu‑ne, mate indéhe‑né, te màsà cúndáà ini‑nè, mate iníní‑né.

Ñà‑ndùá cuní cachi ejemplu sàhà nècuàchì xitú

11 ’Cunaha‑nsiá, ñà‑yòhó nduá cuní cachi ejemplu mà: Tata mà nduú nahi Palabra xi Dios. 12 Te tata nì còyo mahì ichì mà nduú nahi nèhivì iníní palabra (xi‑ya), dandu vàxi ñà‑malu, te dacúxíó‑si palabra mà ini anima‑nè sàhá màsà cúníndísâ‑né, te càcu anima‑nè. 13 Daaní, tata nì còyo nùù cavà mà nduú nèhivì iníní xí palabra ìì, te luegu cudíì ini‑nè sàhámà. Doco nahi viu còò yohò‑xí nduú‑né, iin ratu tii xiníndísâ‑né, dandu na yáha‑ne tnùndoho, luegu nacóó‑né palabra mà. 14 Daaní, tata nì còyo mahì iñù mà nduú nèhivì iníní xí palabra xi‑ya, doco cuàhà gá nacání ini‑nè sàhà vida xi‑ne ñuhìví yohó; cuú cuàhà ini‑nè sàhà biene xi‑ne, te cuàhà gá diversión có‑ìá viì nandúcú‑nê. Ñàyùcàndùá, ducán queá xì‑né na ian nì cuu xi viu mà, nì dàhvia nì quida iñù, vàchi có‑sâà‑nè quida‑ne ñà‑vàha nacua cuní Dios. 15 Daaní, tata nì còyo nùù ñuhù vàha nduú nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi; vàha anima‑nè, iníní‑né palabra vàha ma, te quidá ndisa‑neà cumplir, iin‑ni nchícùn‑nèà, te sàhámà nduú‑né nahi viu nì cana viì.

Ejemplu sàhà ñuhu itnúù

16 ’Nú sànì nacahmi‑nda iin lámpara, mà chícání‑ndáñâ tìxi iin cazuela, ò tíxi iin cama. Còó, icúmíâ cuian ndé ducún ñà‑cutnuà nùù nèhivì yáha ini vehe. 17 Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑ìá dèhé, icúmíâ tùi vateá. Vàchi nsidaa ñà‑ndùá quidádèhé nèhivì, icúmíâ natùi claruà, te cunitnùhu nèhivì sàhà‑ñá.

18 ’Cunini vàha‑nsia na sáha xi‑nsiá ichì váha, vàchi nècuàchì ñuhú (ñà‑vàha) inì‑xi, chicá más icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né; doco nèhivì có‑ñùhú ndisa (ñà‑vàha) inì‑xi, mate tuxí ini‑nè iá iyuhá, doco nsidaájàn, icúmíâ cuxio nsiha.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà dihi‑yá xì sàhà ñani‑yà na ní casaà‑nè caná‑néyà

19 Daaní, nì sàà dihi‑yá xì ñani‑yà, doco mànìcùí quìhvi‑ne ndé iá‑yà sàhà‑ñá cuàhà guá nèhivì ndoó yucán. 20 Dandu nì cachi nèhivì xì‑yá:

―Cunaha‑ní, tùvèhè càˊ iín dihi‑ní xì stná ñanì‑ní; cuní‑nè càhàn‑nè xì‑ní.

21 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nsidaa ana iníní xi Palabra xi Dios, te quidá ndisa‑neà, divi‑ne nduú nahi dihí, nahi ñanì, te nahi cùhe.

Nansa nì quida Jesús nì cucuiìn tàchì, te nì nacuñuhu dadí tècuìí mar

22 Iin quìvì nì nana‑ya ini iin lancha, mii‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cúhùn‑ndà yàha‑nda inga ladu mar.

Ñàyùcàndùá, nì quihin lancha mà ichì cuàhàn‑nu. 23 Te na xicá‑nu cuàhàn‑nu mahì mar, dandu nì quìdì‑yà. Daaní, nì quesaha nì cana iin tàchì fuerte vàxi ndè ñuhù íchî, te nì quesaha cuàhàn chitu lancha mà tècuìí, yáha ga iá peligru xì nsidaa‑né. 24 Dandu nì catnàtuu‑ne ndé indúhu‑yá quídì‑yà, te nì dàndácòo‑neyà, cachí‑nè xì‑yá:

―¡Maestro! ¡Maestro! ¡Cuàhàn‑ndà càhà‑ndà!

Ñàyùcàndùá, nì ndacuiin‑yà nì càhàn‑yà nì sadi‑yà nùù tàchì mà xì nùù ñà‑nàcuáhnú tódo tècuìí. Dandu nì cucuiìn ìì nsidaámà, nì nàcuììn dadí uun. 25 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun có‑nìhnú vàha ndisa inì‑nsia Dios?

Ñàyùcàndùá, nì yùhí‑nè, te nì ndulocó‑nè, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè sàhà‑yá:

―¿Índù clase tiàa nduú ana yohó? Vàchi ndè tàchì xì ndè stná mar dandacú‑né nùù‑xí, te iníníá‑nè.

Nansa nì tavà Jesús cuàhà ñà‑malu ñuhú ini iin tiàa ñuu Gadara

26 Daaní, cuàhàn lancha mà, te nì sàà‑nu ndè ñuu nècuàchì gadarenu. Frente ladu Galilea indúhu ñuu mà. 27 Te nì nuu Jesús lancha mà nùù ñuhù íchî. Dandu yucán vàxi iin tiàa ñuu mà, ñuhú cuáhà ñà‑malu anima‑nè. Sàcàní tiempu ñuhá anima‑nè. Có‑ndìxí‑né sìcoto, ni còò stná vehe‑ne, cuisì mahì cueva ndé xí‑indùxin nsìi iá‑nè. 28 Doco na ní xini‑nè Jesús, nì ndàhì ndee‑né nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, te fuerte nì cachi‑nè xì‑yá:

―Jesús, ¿ndíà cunduu‑ní yùhù? (Yùhù ináhî), Dèhemanì mii‑yá dandacú ndé chicá ansivi nduu‑ní. Sacúndáhvîˋ nùù‑ní ¡màsà dándóhó‑nî yùhù!

29 Ducán nì cachi nècuàchì‑mà, vàchi sàcàchí Jesús xì ñà‑malu mà ñà‑nì quèá ini‑nè. Vàchi antes cuàhà xichi nì dàndòhá‑nè, ñàyùcàndùá nì sàcùnuhni‑nè xì cadena xì stná manilla càa, te ducán nìsa ìa‑ne, ndiaá nèhivì‑né. Doco siempre sahndé uun‑ne ñà‑nùhní‑nè, te xinúdèhé‑nè yucù sáhàn‑nè quidá ñà‑malu mà.

30 Dandu Jesús, nì xìcàn tnùhù‑yá nùá, cachí‑yà:

―¿Nansa nanu?

Te nì cachà:

―Ejército naní ―cacháˋ, vàchi cuàhà sàstnùhù ñà‑malu ñuhú anima‑nè.

31 Te nì sacundahvíà nùù‑yá ñà‑màsà dándácû‑yá cùhàn cuñuha yavi cunú sàstnùhù. 32 Te yatni yucán iá iin yucù ndé ndoó cuàhà cochi xixáhan‑sì. Ñàyùcàndùá, nì xìcàn tàhvìá nùù‑yá áma cuáha‑ya permisu cùhàn caquìhvia ini cochi yucán. Te nì sàha‑ya permisu. 33 Dandu nì canacoyo nsidaa‑ñá ini tiàa ma cuàhàn, te nì caquìhvia ini cochi mà. Dandu nsidaa quisì mà, (nì culocó‑si); carrera nì canuu‑sì candiaa mà nì còyo‑sì mar, te nì càhà‑si.

34 Daaní, tè‑xíndiaa xì cochi mà, na ní caxinì‑te nì cuu ducán, dandu carrera mànuhù‑té nì nacani‑tè xì nèhivì ñuu yucán xì stná nèhivì ranchu. 35 Dandu ní caquee nsidaa‑né vàxi‑ne cundaà ini‑nè ndíà nduá nì cuu. Te nì casaà‑nè ndé iá Jesús, nì xini‑nè, yucán iá tiàa nì caquee ñà‑malu anima‑xi, iá‑nè nùù‑yá, sàndìxí‑nè sìcoto vichi. Sànì nàcòo nsihi sàxìnítnùní‑nè. Ñàyùcàndùá, yáha ga nì cayùhí nèhivì mà. 36 Dandu tiàa nì caxini nansa nì cuu nì dàndúvàha‑ya tiàa ma, nì nacani‑ne xì nèhivì nì caquesaa mà. 37 Dandu nsidaa nècuàchì ladu Gadara mà, nì sacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑nì quèé‑yá nùù ladu mà, vàchi yúhî cuaá‑nè. Ñàyùcàndùá, nì nana tu‑ya lancha ñà‑cùhùn‑yà. 38 Dandu tiàa nì caquee ñà‑malu nùù‑xìmà, nì sacundahví‑nè nùù‑yá cuní‑nè cutnahá‑né xì‑yá cùhùn. Doco nì techuún‑yánè nùhù‑nè, cachí‑yà:

39 ―Xuhun‑ní vehe‑ní, te nacani nchihì‑ní nsidaa favor nì quida Dios xì‑ní ―nì cachi‑yà.

Ñàyùcàndùá, mànuhù nècuàchìmà ñuu‑nè yucán, te inii ní xìcanuu‑ne nacání‑né xì nèhivì nansa (nì nduvàha‑ne) nì quida Jesús.

Nansa nì dàndúvàha Jesús dèhe Jairo, te nì dàndúvàha stná‑yà iin nècuàchì ñahà

40 Daaní, na ní nasaa‑yà, nì cacudiì ini nèhivì ndòó yucán, vàchi xíndiatu nsidaa‑né ñà‑nsiaa‑yà. 41 Daaní, nì sàà iin nècuàchì nani Jairo nùù‑yá; iin nècuàchì cusáhnû nùù iin veheñùhu nduú‑né. Te nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù sàhà‑yá nì sacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑cùhùn‑yà vehe‑ne. 42 Vàchi mindaa dèheyoco‑né iá, nahi ùxìn ùì cuìà xicá‑ña, doco vichi sàcùcáhví‑ña. Ñàyùcàndùá nì quihin Jesús ichì cuàhàn‑yà. Doco cuàhà stná nèhivì cutnáhâ xí‑yâ, dècuèndè yáha ga tnuu cuàhàn‑nè xì‑yá ñà‑cuàhà guá‑nè.

43 Te mahì nèhivì mà cuàhàn stná iin nècuàchì ñahà, ùxìn ùì cuìà sàcuàhàn‑nè ndohó‑né cuèhè nìì, te sànì nsihi dìhùn xí‑né cuàhàn nùù cuàhà nècuàchì nì quidatatna xi‑né, doco ni‑iin nècuàchìmà, cónì níhì‑né dandúvàha‑ñané. 44 Te vichi divi ñahà mà nì quixi ladu yàtà Jesús, nì dàcúhùn‑nè ndahà‑né nùù ìcà sìcoto xi‑ya. Te hora nchito ma nì cucuiìn nìì‑né.

45 Dandu ní cachi Jesús:

―¿Ana divi nì dùcùn ndahà‑xí yùhù?

―Ni‑iin‑nsi ―cachí nsidaa‑né.

Te Pedro xì compañeru‑nè, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Yáha ga ndutnúú, Maestro; tnuu ga vàxi‑nda mahì nèhivì. ¿Índù chuun ndácàtnùhù‑ní ana nì dùcùn ndahà‑xí ìcà sìcoto xi‑ní?

46 Doco nì cachi‑yà:

―Ináhî iá ana nì quida xí ducán, vàchi nì cundaà inì nì quide iin milagru.

47 Dandu nècuàchì ñahà mà, nì cundaà stná ini‑nè ñà‑sà‑ìnáhá Jesús ñà‑ndùá nì quida‑ne. Ñàyùcàndùá, vàxi‑ne, ndé quidí cuisì‑né nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá. Te itá nsidaa nèhivì yucán, iníní‑né, te nì nacani nècuàchìmà xì‑yá índù ñà‑dìsáhà‑xí nì dàcácùhun‑ne ndahà‑né ìcà‑yá, te nì nduvàha‑ne vichi duha. 48 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Hija, sànì nduvàha‑ní ñà‑nì xinindisa‑ní. Vàtùni nùhù‑ní vichi, te contentu ni coo‑ní.

49 Na meru cachí‑yà ducan, dandu nì quesaa iin tiàa nì quixi vehe presidente xi veheñùhu ma, te nì càhàn‑te xi nècuàchìmà, cachí‑te:

―Sànì xìhì dèheyoco‑ní. Có‑xìñùhù cuàhachuún gà‑ní Maestru.

50 Doco nì tiacu Jesús ñà‑ndùá nì cachì‑te, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì nècuàchì dàndàcù‑mà:

―Màsà yúhî‑nî. Cuisì cunihnu vàha inì‑ní, te càcu‑ñà.

51 Daaní, (nì sàà‑yà xì‑né), te nì quìhvi‑ya xì‑né ini vehe. Doco cónì sáha‑ya quìhvi inga nèhivì (ndé indúhu nsìi ma), cuisì Pedro xì Jacobo xì Juan xì stná yuadíhí‑ñâ. 52 Vàchi ndoó cuàhà nèhivì, te sacú ndee‑né, cána‑ne ñà‑sànì xìhì‑ña. Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Màsà cuácú‑nsiá, vàchi cónì xíhì‑ña; quídì uun ni‑ñà.

53 Dandu nècuàchìmà, nì sàcùndiaa‑nèyà, vàchi ináhá‑nê ñà‑sànì xìhì‑ña nduá. 54 Doco mii‑yá, nì cachi‑yà ni cáquéé nsihi‑ne fuera. Dandu nì tnii‑yà ndahà‑ñá, te nì càhàn fuerte‑yà, cachí‑yà:

―¡Ndacuiin xá!

55 Daaní, nì nsiaa tu espíritu xi‑ñà, te yàchì nì ndacuiìn‑ña. Te nì dàndàcú‑yá daquixí‑né ñà‑cutiacù‑ña. 56 Te yuadíhí‑ñâ, yáha ga nì ndulocó‑nè. Dandu nì cachi‑yà xì‑né ñà‑màsà nácání‑né xì ni‑iin nèhivì.

9

Nansa nì techuún Jesús ùxìn ùì nèhivì dacuahá‑yá ñà‑dacuítià‑nè palabra ìì

1 Daaní, nì cana Jesús ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá, te nì sàhatahvì‑yánè ñà‑vàtùni tavà‑né nsidanuu clase ñà‑malu ñuhú ini nèhivì, te vàtùni dandúvàha stná‑nè nèhivì cuhí. 2 Te nì sàcùnaha‑né ñà‑cùhùn‑nè cachitnùhu‑ne xì nèhivì palabra sàhà ñuhìví ìì xí Dios, te dandúvàha stná‑nè nècuàchì cuhí. 3 Dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Ni‑iñàha màsà cúníhí‑nsiá cùhùn, ni bastón, ni morral, ni dìtà, ni dìhùn, ni inga dùhnù‑nsiá ñà‑nadama‑nsia màsà cúníhí‑nsiá cùhùn. 4 Te nú nì sàà‑nsià iin vehe ndé cundoo‑nsia, iin‑ni cundoo‑nsia yucán dècuèndè cachi sàà quìvì quee‑nsia ñuu mà. 5 Doco nú có‑cùní nèhivì dayáha‑ne mii‑nsiá, dandu quee‑nsia yucán, te nacatù‑nsiá sàhà‑nsiá còyo yàcá ñuu mà, cunduamà seña cónì quidá víi nècuàchìmà (xì‑nsiá) ―nì cachi‑yà.

6 Daaní, nècuàchì dacuahá‑yámà, nì caquihin‑ne ichì cuàhàn‑nè, nì nacàhin‑ne cuàhà ñuu cuati nì càhàn‑nè xì nèhivì nansa iá razón vàha xi Dios, te nì dàndúvàha stná‑nè nècuàchì cuhí nsidanicuú lugar.

Nansa nì nacani cuàhà ini rey Herodes

7 Daaní, rey Herodes, nì xinitnùhu‑tè ñà‑cuàhà guá milagru quidá‑yá, te nì ndulocó‑te, vàchi cachí dava nèhivì ñà‑sànì natiacu Juan (Bautista) nduájàn. 8 Doco dava ga‑nè, nì cachi‑nè divi Elías sànì ndecunu, te ò iin nècuàchì yuhù núù Dios sànì natiacu. 9 Doco Herodes, (nì ndulocó‑te), te nì cachì‑te:

―Yùhù nì sàhi orden tàhndè dìnì Juan (Bautista). Doco inga nècuàchì cáhàn guá nèhivì sàhà‑xìmà, ¿ana divi nduú‑né, te cuàhà guá ñà‑quìdà stná‑nè? ―nì cachì‑te. Ñàyùcàndùá cuní‑te cundehè‑té Jesús.

Nansa nì dàcútiácú Jesús cuàhà mil nèhivì

10 Daaní, sàmàndixi nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá nì cansiaa‑nè, te nì nacani‑ne xì‑yá nsidaa ñà‑ndùá nì quida‑ne ndé nì sàhàn‑nè. Dandu nì nacuaca‑ya nsidaa‑né cuàhàn cuaán‑yá xì‑né iin xaan yatni ñuu Betsaida ndé còò nèhivì. 11 Doco cuàhà nèhivì nì tenchicùn xì‑yá, vàchi nì xinitnùhu‑ne cuàhàn‑yà. Ñàyùcàndùá, nì casàhú‑yà xì‑né, te nì càhàn‑yà xì‑né sàhà ichì dandacú Yua‑nda Dios. Te nì dàndúvàha stná‑yà nècuàchì cuhí xi‑ne.

12 Dandu nì cuaà quìvì yucán. Te ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá, nì tnàtuu‑ne nùù‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

―Ndaquindèè‑ní xì nèhivì, dandu cùhùn‑nè ñuu cuati, te ò ranchu yatni, te nìhì‑né ndé cuxi‑ne, te cùdù‑nè, vàchi yohó ndé ndoo‑nda, còò vehe.

13 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá dacuxí‑nsiánè.

Te nì cachi‑nè:

―Cuisì ùhùn pan nihí‑nsí, xì úì siaca. ¿A cuní‑nî cùhùn‑nsì cuiin‑nsi ñà‑cuxi nsidaa nècuàchì yohó? ―nì cachi‑nè. 14 Vàchi nècuàchì tiàa ndoó yucán, ùhùn mil nduú nsidaa‑né.

Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Cachi‑nsià xì nèhivì ñà‑nì mácùndoo‑ne ñuhù, iin iin grupu‑nè ùì dico ùxìn, ùì dico ùxìn ni cúndúú‑né.

15 Ñàyùcàndùá, ducán nì caquida nècuàchì dacuahá‑yá, nì càhàn‑nè xì nèhivì, te nì sàcùndoo nsihi‑ne. 16 Dandu nì tnii‑ya ùhùn pan mà xì ùì siaca ma, te nì ndacoto ndiaá‑yà dìquì‑xí, nì naquimanì‑yá Dios sàhámà. Dandu nì dàcuàchí‑yáñà, te nì sàha‑ya nècuàchì dacuahá‑yá, te nì dasàn‑néà nùù nèhivì. 17 Te nsidaa‑né, nì xixi‑ne nì ndenuu ini‑nè. Dandu nì chivàha‑ne ñà‑nì cuyodò, te nì chitu ùxìn ùì ìcà pedazu pan mà.

Nansa nì cachi Pedro ñà‑xìníndísâ‑né ñà‑divi Cristu dacácu xi‑nda nduú Jesús

18 Daaní, nì ìa iin xichi nì quecuaán‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá, te nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Dios. Dandu después nì ndàcàtnùhù‑yá nùù nècuàchìmà, cachí‑yà:

―¿Ana nduú yùhù, cachí nèhivì?

19 Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Dava‑ne cachí‑nè ñà‑Juan Bautista nduu‑ní. Te dava‑ne cachí‑nè Elías nduu‑ní. Te dava ga‑nè cachí‑nè iin nècuàchì profeta sànaha nduu‑ní, te sànì natiacù‑ní vichi cahan‑né.

20 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Doco mii‑nsiá, ¿ana nduí, cachí‑nsià?

Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Divi Cristu nì quixi nùù Dios nduu‑ní.

21 Dandu nì dàndàcú‑yá nùù‑né ñà‑màsà nácání‑né xì nèhivì nduú‑yá Cristu.

Nansa nì cachitnùhu Jesús icúmí‑yâ cui‑yà

22 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cuàhà gá icúmî ndohi. Vàchi tè‑sàhnú xídandacú, xì stná dùtù xícusahnú, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, nsidaa‑né icúmí‑nê cahíchì ini‑nè yùhù, dandu cacahnì nèhivì yùhù. Doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì.

23 Te nì cachi stná‑yà xì nsidaa‑né;

―Nsidaa ana cuní cunchicùn xìˊ, xiñuhu nacoo‑ne ñà‑ndùá cuní inì‑ni mii‑né quida‑ne, te nsìquívì quida‑ne cuenta na ian nsidá stná‑nè cruz xi‑ne cutnáhâ‑né xìˊ (ñà‑cui stná‑nè). 24 Vàchi nsidaa ana cuní dacácu xi vida xi vichi, ñà‑dàndáñúhú‑nê mii‑né nduá. Doco nú ni cuí‑nè sàhí, dandu ñà‑sànì càcu ndisa vida xi‑ne cundua. 25 Vàchi nú ni níhì iin nèhivì nsidaa ñà‑ìá ñuhìví, ni ñà‑jaàn, mà cúndúá iin bien xi‑ne nú màsà sáà anima‑nè cundiatú stná, te càcua. 26 Iin nèhivì, nú cucáhán nûù‑né coo‑ne ladu xi, o nú cucáhán nûù‑né cunini‑ne palabra xi, (ndahví‑nè), vàchi icúmí stnáì nacuaí mii‑né quìvì naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. Te ndiaha gá coo quìvì mà sàhà yùhù, xì sàhà Yuamánìˊ, xì sàhà ángel ìì cacutnahá xí quixi. 27 Doco ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, dava mii‑nsiá nècuàchì itá yohó, tàñáha ga cui‑nsià, te cuni‑nsià nansa iá ñuhìví ìì xí Dios ―nì cachi‑yà.

Nansa nì nadama Jesús mii‑yá nì natnuù nihni ndiaha‑yá

28 Daaní, nì nsihi nì cachi‑yà ducán, dandu nì yàha nahi ùnà gà quìvì, te nì saca‑ya Pedro xì Juan, xì Jacobo, cuàhàn‑yà xì‑né iin yucù ndé cuàhàn‑yà càhàn‑yà xì Dios. 29 (Daaní, na iá‑yà yucán) xícàn tàhvì‑yá nùù Dios, dandu ní xini nècuàchìmà tucu nì nàcùnahà‑yà. Nì nducuxín yaa sìcoto xi‑ya, te tnúù nihni ndiaha‑ñá. 30-31 Dandu nì xini stná‑nè, yucán nì canatùi stná ùì nècuàchì (sànaha) iin‑ne nani Moisés, te inga‑nè nani Elías. Te itá stná ndómà ndatnúhú‑ndá xí‑yâ. Te tnúù nihni stná‑ndà, cáhàn‑ndà xì‑yá sàhà nansa icúmí‑yâ cui‑yà ñuu Jerusalén. 32 Te Pedro xì compañeru‑nè, sádì gà vàhná‑nè. Doco na ní nsicuìhnú viì ini‑nè, dandu nì caxini‑nè ndiaha gá tnúù nihni‑ya, te mimíí nì caxini‑nè itá stná ùì ndósàhnù‑mà. 33 Daaní, na meru cuàhàn cuxica‑nda, dandu ní cachi Pedro xì‑yá:

―¡Maestro, nansicáhán‑ndá ndoo‑nda yohó! Chicá vàha quidavàha‑nsi ùnì siahva, ian coo mii‑ní, inga stná coo Moisés yohó, te ingà coo stná Elías yohó.

Ducán nì cachi Pedro, vàchi cónì cúndáà ini‑nè nansa cachí‑nè. 34 Daaní, sà‑cáhàn‑nè xì‑yá ducán, dandu nì nuu iin vìcò, te nì dàhvi nsidaa‑né mahìá. Te nì cayùhí cuaá‑nè na ní xini‑nè nì cuu ducán. 35 Dandu nì tiacu‑nè cáhàn iin ana cáhàn mahì vìcò mà, te dohó cachí‑yà:

―Dèhemaní nduú ana yohó. Cunini‑nsia ñà‑ndùá cachí‑yà.

36 Daaní, nì ndacoto nècuàchì dacuahá‑yámà, te nì xini‑nè ndé cuisì mindaa mii‑yá iá yucán. Doco después còò ni‑iñàha ni cachí‑nè xì ni‑iin nèhivì sàhà nsidaa ñà‑ndùá nì xini‑nè yucán.

Nansa nì tavà Jesús iin ñà‑malu inácáá nùù iin tèchii

37 Daaní, inga quìvì nì nuu‑ya xì‑né yucù mà vàxi‑ya. Dandu nì ndacùhun stnahá‑yá xì cuáhà nèhivì sànì nataca. 38 Te iin nècuàchìmà nì càhàn‑nè xì‑yá, sacúndáhvî fuerte‑nè nùù‑yá, cachí‑nè:

―Maestro, sacúndáhvîˋ nùù‑ní, cundehè ndahví‑nî tèchii xí, vàchi mindaa‑té nduú dèhi. 39 Cunaha‑ní, iin ñà‑malu dandoho‑xi‑té, dandáhìà‑te, te xíhì ìhí‑te quidá, queé chìhìñù yuhù‑té: quini ga quidá xì‑té, có‑cùníà nacoà‑te. 40 Ñàyùcàndùá nì sacundahvíˋ nùù nècuàchì dacuaha‑ní ñà‑tavà‑néà, doco mànìcùí.

41 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ndahví‑nsià, vàchi mà túha‑nsia cunindisá‑nsiá, ni có‑sâà‑nsià cundaà inì‑nsia. ¿Nadaa ga quìvì icúmî coo guè xì‑nsiá, te quidandee gá stná inì sàhà‑nsiá? Pues cundaca‑ní dèhe‑ní quixi ―nì cachi‑yà.

42 Daaní, sàvàxi‑ne xì‑té, te nì ducùn ñà‑malu‑te ñuhù ní sahnì ìháˋ‑te. Ñàyùcàndùá, nì sadi‑yà nùá, te nì dàndúvàha‑yàte. Dandu nì quida‑yàte entregar nùù yua‑té. 43 Te nsidaa nèhivì ndoó yucán, nì ndulocó cuàhà‑né ñà‑ndiaha guá nì quida Dios.

Daaní, na ndulócô guá‑nè sàhà nsidaa obra nì quida‑ya, dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

44 ―Cunini vàha‑nsia palabra cuàhìn cachì xì‑nsiá. Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi coi ndahà nèhivì (malu), vàchi iá iin tiàa cuàhàn quida xí entregar ―nì cachi‑yà.

45 Doco nècuàchìmà, cónì cúndáà ini‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑yà, vàchi nì ìa dèhé chuun ma nùù‑né; ñàyùcàndùá, cónì sánìhì ini‑nè. Te yúhî stná‑nè ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá sàhámà.

Nansa nì cachi Jesús ana chicá ndiaá

46 Daaní, nì quesaha‑né nì cuàà‑nè ndácàtnùhù stnahá‑né nùù‑né ana chicá ndiaá. 47 Dandu nì cundaà ini‑yà nansa xínacani ini‑nè, te ñàyùcàndùá nì nacuaca‑ya iin tètii nì chicani‑yàte iladú‑yà, 48 te nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―Nú sàhà yùhù quidáñúhú iin nèhivì tètii yohó, dandu dava‑ni queá na ian yùhù quidáñúhú‑nê. Te nú yùhù quidáñúhú‑nê, dandu iin‑ni queá ñà‑quìdáñúhú stná‑nè ana nì techuun‑xí vàxi. Vàchi nècuàchì chicá nihnú ndáhví inì‑xi, divi nduú ana chicá ndiaá ndisa.

Nècuàchì có‑xìní ùhì xì‑ndà, favor xi‑nda iá‑nè

49 Dandu nì cachi Juan xì‑yá:

―Maestro, nì xini‑nsì iin tiàa tavá xi ñà‑malu nùù nèhivì, te quìvì mii‑ní ndácùcahan‑né. Doco có‑ndùú‑né iin ana cutnáhâ xí‑ndá xicánúú. Ñàyùcàndùá, nì sadi‑nsì nùù‑né ñà‑màsà quídá gá‑nè ducán.

50 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Còó, màsà cádí‑nsià nùù‑né, vàchi nsidaa ana có‑xìní ùhì xì‑ndà, favor xi‑nda iá‑nè.

Nansa nì cachi Jesús na ní cuni Jacobo xì Juan càcàn‑nè quixi castigu nùù ana cónì quìdáñúhú xí‑yâ

51 Daaní, na sá‑ìtúú tiempu nana‑ya ansivi nùhù‑yà, dandu nì quihin‑ya ichì cuáhàn‑yà ñuu Jerusalén, iin‑ni nihnú ini‑yà sàà‑yà yucán. 52 Te nì techuún‑yá itnii tiàa codònùù núù‑yá ñà‑cachitnùhu‑ne icúmí‑yâ yàha‑ya ichì yucán. Ñàyùcàndùá, nì casaà tiàa ma iin ñuu tii nècuàchì raza samaritanu, cuàhàn‑nè nanducu‑né ndé coo‑ya nì cùí. 53 Doco nècuàchì ñuu mà, ni loho cónì cándísâ‑né coo chii‑yá ñuu‑nè, vàchi sànì xinitnùhu‑ne ñà‑ichì Jerusalén nduá cuàhàn‑yà. 54 Ñàyùcàndùá, ùì nècuàchì dacuahá‑yá nani Jacobo xi Juan, na ní tiacu‑nè ñà‑dùcán nì cachi nècuàchì ñuu mà, dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, ¿a có‑cùní‑nî dandacú‑nsí còyo ñuhu ansivi, te coco nsihi nèhivì ñuu yohó, vàchi ducán nì quida stná Elías sànaha?

55 Doco nì dà‑íhî Jesús nècuàchìmà, cachí‑yà:

―Mii‑nsiá, có‑cùndáà inì‑nsia nansa ndiá ìcà‑nsiá cunihnu vàha inì‑nsia. 56 Vàchi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, ¿índù divi chuun nì quesaì ñuhìví yohó? Pues divi sàhà ñà‑dacácui nèhivì, te màdìá dandáñúhî‑nè ―nì cachi‑yà.

Dandu cuàhàn‑yà xì‑né inga ñuu chicá nùù‑xí.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús xì nèhivì cuní cunchicùn xì‑yá

57 Daaní, na xicá‑yá xì‑né ichì, nì càhàn iin tiàa xi‑yá, cachí‑nè:

―Yùhù, dispuestu iéˋ cunchicuìn mii‑ní ndéni nì cui ni cúhùn‑ní, Señor mío.

58 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Lusu, iá nchihò‑sí, te laa ndavá ansivi, iá stná tacà‑si; doco yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, còò ni‑iin lugar ndé cunduhí cùdì.

59 Daaní, nì cachi‑yà xì inga nèhivì:

―Cunchicùn‑ní yùhù.

Te nì cachi nècuàchìmà:

―Señor mío, dihna ni núhì ñà‑coo chii guéˋ vehi dècuèndè (ni cuí) yué, te nì ndùxin‑ne.

60 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Nècuàchì có‑ìá vida anima‑xi, divi ni cúxin xi nsìi‑xi. Doco mii‑ní, cuahán‑nî cachitnùhu‑ní razón sàhà ñuhìví ìì xí Dios.

61 Dandu inga nèhivì, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Yùhù, cunchicuìn mii‑ní, Señor mío. Doco dihna ni núhì (coo chií) ndaquindèí xì nèhivì vehi.

62 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Iin nèhivì sà‑ìtníí‑xí yàtà, nú cuisì yàtà‑né indéhe‑né, dandu mà quéé víámà. Te ducán iá stná xì iin nèhivì (mà iin‑ni nihnú ini xì yùhù), mà cùì sáà‑nè cunduu‑ne nèhivì xí ñuhìví ìì xí Dios.

10

Nansa nì techuún Stoho‑ndà Señor 70 nèhivì xí‑yá ñà‑cùhùn‑nè càhàn‑nè palabra xi‑ya

1 Daaní, na ní nsihi nì cuu ducán, dandu nì nacàxin Stoho‑ndà Señor ùnì dico ùxìn (70) tiàa, te nì techuún‑yánè cùhùn‑nè ùì ùì‑nè codònùù‑né nùù‑yá nacàhin‑ne nsidaa ñuu xì nsidaa xaan ndé icúmí‑yâ yàha stná‑yà. 2 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá, cuàhà nèhivì (tàñáha ga cunindisá). Te na iin cosecha cahnú ndanihi‑nda nduú‑né, doco sacu nèhivì nduú ana (chindéé xí‑ndá) ndanchitoa. Ñàyùcàndùá, càcàn tàhvì‑nsiá nùù Lamú dandacú sàhà chuun yohó ñà‑nì téchúûn gá‑yà nèhivì cùhùn quida xi chuun (ìì xí‑yá), vàchi na ian ndanchító iin cosecha ndiaha nduá.

3 ’Vàtùni cùhùn‑nsià vichi. Yùhù techuín mii‑nsiá cùhùn‑nsià cacanuu‑nsia mahì nèhivì dàná, cunduu‑nsia nahi lelù xicánúú mahì lobu. 4 Doco màsà cúníhí‑nsiá ni‑iin itni cuñuhu dìhùn, ni stná morral xi‑nsia, ni inga ndìsàn‑nsiá. Te ni‑iin nèhivì màsà cásàhú xì‑nsiá ichì. 5 Te nú sànì sàà‑nsià iin vehe ndé cundoo‑nsia, dandu cachi‑nsià xì stoho vehe ma: “Ni cúndóó mánì mii‑nsiá nèhivì vehe yohó”. 6 Dandu nú ndisa ndoó nèhivì tùha cundoo ndiaha vehe ma, dandu vàtùni. Doco nú coó, ni cúnàhá ñà‑ndùá nì cachi‑nsià.

7 ’Cuisì iin‑ni vehe cundoo‑nsia, te cuxi‑nsia te coho‑nsia ñà‑ndùá sáha nècuàchì dìvéhé‑xímá mii‑nsiá. Vàchi nsidaa ana quidáchúûn, xiñuhu cuàha xi‑né iin algu. Màdì vehe yohó vehe yucán cundoo‑nsia, còó; iin‑ni ni cúndóó‑nsiá cuisì iin‑ni vehe. 8 Te nú ni sáà‑nsià iin ñuu, te candísâ nèhivì cundoo‑nsia yucán, dandu ñà‑ndùá sáha‑nensià, divi ñà‑jaàn nduá cuxi‑nsia. 9 Te dandúvàha stná‑nsià nècuàchì cuhí ndoó yucán, te dohó cachi‑nsià xì nèhivì yucán: “Vichi sànì quesaa razón sàhà ñuhìví ìì xí Dios ndé ndoó‑nsiá”, cachi‑nsià. 10 Doco nú nì sàà‑nsia iin ñuu, te có‑xìníndísâ nèhivì yucán mii‑nsiá, dandu màcuìta‑nsia mahì ichì cahnú ñuu mà, te cachì‑nsia xì‑né: 11 “Dècuèndè yàcá ñuu‑nsià nì tnìi sàhà‑nsí, icúmí‑nsî catù váha‑nsiñà còya, (vàchi ndahví gà modo xi‑nsia). Doco cunaha váha‑nsia, yohó ndé ndoó‑nsiá sànì quesaa stná razón sàhà ñuhìví ìì xí Dios (mate cónì ndúlócô‑nsià)”. Ducán cachi‑nsià (xì nèhivì ñuu mà). 12 Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá na sáà quìvì juiciu, dandu chicá cuàhà castigu icúmí nèhivì ñuu mà nìhì‑né nùù nèhivì (malu) ñuu Sodoma.

13 ’¡Ndahví nèhivì ñuu Corazín! ¡Ndahví stná nècuàchì ñuu Betsaida! Vàchi cuàhà milagru fuerte nì xini‑nè, (te cónì ndúlócô‑nè). Doco cunaha‑nsiá, nú ducani ni coó stná milagru mà ñuu Tiro, ò ñuu Sidón nì cùí, dandísá, yàchì naxicocuíìn ini nècuàchì ñuu mà sàhà cuàchi‑ne, te nàcùndixi ndahví‑nè nàcùndoo‑ne mahì yàà tutnù, (te cunduamà seña ñà‑ndisa cuhí ini‑nè mii‑né sàhà cuàchi‑ne). 14 Te quìvì cuu juiciu, chicá iyuhu castigu icúmí nìhì nèhivì ñuu Tiro mà, xì nèhivì ñuu Sidón mà, te chicá fuerte coo castigu xi ñuu Corazín xì ñuu Betsaida mà. 15 Stná nècuàchì ñuu Capernaum, mate tuxí ini‑nè nana ducún‑nè ndè gloria, doco còó, ndè andea icúmí‑nê nuu‑ne.

16 ’Cunaha‑nsiá, nú ni quihín casu nèhivì sàhà ñà‑ndùá cachí mii‑nsiá, dandu iin‑ni queámà na ian quihín casu stná‑nè yùhù. Te nú ni cáhîchì ini‑nè mii‑nsiá, icúmí quee stná mà na ian cahíchì stná ini‑nè yùhù. Te nú yùhù ni cáhîchì ini‑nè, dandu iin‑ni queé stná mà na ian sànì cahíchì stná ini‑nè mii‑yá ana dìchúún‑xí vàxi.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús xì 70 nèhivì nì dàcuítià xì palabra xi‑ya

17 Daaní, nì naxicocuíìn ùnì dico ùxìn (70) nècuàchì dacuahá‑yá, te cudíì ini‑nè, cachí‑nè xì‑yá:

―Cunaha‑ní, Stoho‑nsì Señor, dècuèndè stná ñà‑malu nì cundee‑nsí nùù‑xí ñà‑nì ndacùcahan‑nsí quìvì‑ní.

18 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nì xini stnáì ñà‑malu cusáhnû, nì quea ndè gloria vàxan, nì nacava na ian nì tàsa. 19 Cunaha‑nsiá, vichi sànì dàníhìtáhvì stnáì mii‑nsiá ñà‑nú ni cuánihni‑nsia còò ò sìduhma, dandu (còò ni‑iñàha cuu xi‑nsiá); te vàtùni cundee stná‑nsià nùù nsidaa ñà‑malu, mate yáha ga xiní ùhìàndó, te yáha ga nacúndéâ, doco còò ni‑iñàha cuu xi‑nsiá. 20 Xiñuhu cudiì ini‑nsià vichi, doco màdì sáhà‑ñá vàtùni nì cundee‑nsiá nùù ñà‑malu. Còó, cuisì xiñuhu cudiì inì‑nsia sàhà ñà‑sànì sàcuìtandiaa quìvì‑nsiá nùù (tutu iá) ansivi.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí nì cudiì ini Jesús na ní nsiaa nècuàchì dacuahá‑yá

21 Divi hora yucán nì cudiì ini Jesús nì quida Espíritu Ìì xí Dios, te nì cachi‑yà (xì Yuamánì‑yá):

―Ndeníhí vàhi mii‑ní, Yuamánìˊ Dios; vàchi mii‑ní nduu‑ní Stoho ansivi xì ñuhìví. (Te palabra ìì xí‑nî), sànì chitnùní inì‑ní ndòo dèháˋ nùù nècuàchì nchichí; doco nùù nècuàchì nihnú ndahvi inì‑xi nahi ñà‑cuati, sànì dàtnúù‑ní sàxìnítnùní‑nè. Ducán iá, vàchi ñà‑jaàn nduá nì chitnùní inì‑ní quida‑ní, te nì cudiì inì‑ní coo ducán ―nì cachi‑yà xì Yuamánì‑yá.

22 Dandu nì cachi stná‑yà:

―Nùù Yuamánìˊ sànì nìhìtáhvìˊ dandacuí nùù nsidanicuú iñàha; te còò ni‑iin nèhivì ináhá ana nduú yùhù, cuisì mii‑yá; te cuisì yùhù ináhá stnáì mii‑yá, cuisì yùhù xì stná nèhivì cuníˋ cundaà inì‑xi sàhà‑yá ―nì cachi‑yà.

23 Dandu nì nacuico‑yá nùù nècuàchì dacuahá‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nansicáhán mii‑nsiá, vàchi ndiaha gá iá ñà‑ndùá sànì xininùù‑nsiá. 24 Cunaha‑nsiá, cuàhà profeta sànaha, xì cuàhà stná rey, nìsa cuni‑nè cundehè‑né ñà‑ndùá sànì xini mii‑nsiá, doco cónì níhìtáhvì‑né cuni‑nèà. Te nìsa cuni stná‑nè cunini‑ne ñà‑ndùá sànì inini mii‑nsiá, doco cónì sáà‑nè nìhìtáhvì‑né cunini‑neà.

Nècuàchì samaritanu vàha inì‑xi

25 Daaní, nì ndacuiin iin nècuàchì ley xi veheñùhu, cuní‑nè cundaà ini‑nè nansa naxiconihí Jesús nùù‑né. Te dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, ¿ndíà ndùá quide, te nìhìtáhvìˊ vida ndiaha nicanicuahàn?

26 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Nansa cachí tutu nduú ley xi Dios? Sànì cahvi‑níà. Pues ¿nansa cacháˋ?

27 Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―Dohó cacháˋ: “Icúmí‑ndá cuu ini‑ndà sàhà Stoho‑ndà Dios xì nsidanicuú anima‑ndà, xì nsidanicuú ini‑ndà, xì nsidanicuú valor xi‑nda, xì nsidanicuú stná sàxìnítnùní‑ndà. Te nacua cuú ini‑ndà sàhà mii‑nda, ducán icúmí stná‑ndà cuu ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda”.

28 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Cachí vàha‑ní. Ducán quida‑ní, dandu nìhì‑ní vida ndiaha nicanicuahàn.

29 Doco nècuàchìmà, có‑cùní‑nè cachi nèhivì xì‑né tonto iá‑nè, ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Doco ¿índù clase nèhivì cachí xì‑ndà nduú ñanìtnaha‑nda?

30 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―(Cunini‑ní historia.) Nìsa ìa iin tiàa ñuu Jerusalén, te nì quee‑ne cuàhàn‑nè inga ñuu nani Jericó. Doco (ichì mà) nì ndacùhun tnahá‑né xì itnii tècuìhnà. Te nì sadì‑te nùù‑né, nì xidacuihna‑té nsidaa sìcoto xi‑ne, nì sahnì cuìí‑tené, grave nì dànácuèhè‑tené, te cuàhàn‑te. 31 Daaní, nì cuu nì yàha iin dùtù ichì mà. Te nì xini‑nè indúhu nècuàchì nì nacuèhè mà, doco iladú nì yàha‑ne. 32 Daaní, yucán nì yàha stná iin tiàa levita (quidáchúûn veheñùhu), te nì xini stná‑nè nècuàchìmà. Te divini iladú nì yàha stná‑nè. 33 Daaní, ichì yucán nì yàha stná iin nècuàchì ñuu Samaria, te na ní sàà‑nè ndé indúhu nècuàchìmà, nì xini‑nè nècuàchìmà, te nì cuhi inì‑ñané. 34 Nì tnàtuu‑ne nì quidatatna‑né ndé nì nacuèhè xi nècuàchìmà, nì dàquée‑ne aceite xì vinu, te nì chidùcún‑nèà. Dandu nì chindànùú‑ñané quisì ndacá‑né. te cuàhàn‑nè xì nècuàchìmà dècuèndè iin vehe ndé quetátú nècuàchì xicá ichì caní. Yucán nì ìa‑ne nì sandiaa‑nè nècuàchìmà. 35 Dandu inga quìvì na ní quihin‑ne ichì cuáhàn‑nè, nì tavà‑né ùì dìhùn, nì sàha‑ne nècuàchì dìvéhé‑xímá, cachí‑nè: “Cundiaa sacù‑ní nècuàchì ndahví yohó, te nú chicá cuàhà cuàhàn‑ní quida‑ní gastu, dandu icúmî danáìˊ na náyàhi”, nì cachi‑nè. 36 Pues, vichi cachì‑ní xìˊ: nùù nsì‑únì tiàa (nì yàha yucán), ¿indù nècuàchì meru nì sanduu ndisa ñanìtnaha nècuàchì nì ndacùhun tnahá xi tècuìhnà mà cahan‑ní? ―nì cachi Jesús.

37 Dandu nì cachi nècuàchì ley xi veheñùhu ma:

―Pues, divi tiàa nì indehè ndahví xì nècuàchìmà.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Pues, cuahán‑nî, te divi ducán quida stná mii‑ní.

Nansa nì cachi Jesús xì ùì cùhì nani Marta xì María

38 Daaní, nì yàha‑ya xì compañeru‑yà ndè chicá nùù‑xí ndé iá iin ñuu tii. Te yucán iá iin nècuàchì ñahà nani Marta, te divi‑ne nì quida xi‑yá invitar ñà‑coo‑ya vehe. 39 Te yucán iá stná iin cùhì nècuàchìmà nani María. Te María mà, cudíì ini‑nè coo‑ne ñuhù núù Jesús cunini‑ne ñà‑ndùá cachí‑yà. 40 Doco Marta, cuàhà gá chuun yuhùnùhú icúmí‑nê, te ndé cutóntô‑nè sàhà chuun ma. Ñàyùcàndùá, vàxi‑ne ndé iá‑yà, cachí‑nè xì‑yá:

―Señor mío, ¿a có‑dàndóhâ mii‑ní ñà‑sànì nacoo cùhì yùhù quidachuún mindaí. Cachì‑ní xì‑né ñà‑nì chíndéé stná‑nè yùhù.

41 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―¡Ndahví‑nî, Marta! Cuàhà gá nacání inì‑ní. Cuàhà gá chuun sahní‑nî mii‑ní sàhà‑xí. 42 Doco cuisì imindaa chuun nduú ñà‑ìá ndisa necesidad quida‑nda. Te divi chuun vàha ma nduá cudíì ini María quida‑ne vichi, te yùhù, mà cuáhi cuxio chuun vàha ma nùù‑né.

11

Nansa quida‑nda nú cuní‑ndà càcàn tàhvì‑ndà nùù Yua‑nda Dios

1 Daaní, nì cuu iin xichi iá‑yà iin xaan xícàn tàhvì‑yá nùù Dios. Te nì nsihi nì càhàn‑yà xì Dios ducán, dandu nì cachi iin nècuàchì dacuahá‑yá:

―Señor mío, dacuaha‑ní nsiùhù càcàn tàhvì stná‑nsì nacua nìsa dacuahá Juan (Bautista) ana nchícùn xì mii‑né.

2 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Na xícàn tàhvì‑nsiá nùù Dios, dohó cachì‑nsia:

Yua‑nsí Dios iá ansivi, ni ndácùcahan tnùñuhu nèhivì quìvì‑ní; te yàchì nì sáà stná tiempu cusahnu‑ní ñuhìví yohó, xícàn tàhvì‑nsí. Te nacua quidá ana ndoó ansivi ñà‑ndùá dandacu‑ní, divi ducán ni quidá stná nèhivì ñuhìví yohó. 3 Pan xi‑nsi iin quìvì, iin quìvì taxi tahvi‑níà nùù‑nsí. 4 Te cuicahnú inì‑ní sàhà cuàchi iníhícá‑nsî, vàchi nsiùhù, xicáhnû stná ini‑nsì sàhà nsidaa ana iníhícá nùù‑nsí. Te chindee‑ní nsiùhù ñà‑màsà dáca nèhivì nsiùhù, te dacácu stná‑ní nsiùhù nùù ñà‑malu nicanicuahàn. (Amén.)

5 Te nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Ni cachí‑ndà nú iá iin amigo xi‑nda, te dava ñùu sáà‑ndà vehe‑ne, te cachí‑ndà xì‑né: “Amigo, taxi ica‑ní ùnì pan nùí, 6 vàchi sànì quesaa iin amigo xi vehi, ichì caní nì quixi‑ne. Te còò ni‑iñàha cuàhi‑nè cuxi‑ne”. 7 Dandu amigo xi‑nda ini vehe ma, vihini tiacu‑nè, te cachi‑nè xì‑ndà: “Còó, màsà dáñáná‑nî yùhù, vàchi ndiadí vàha yehí, te itánduhù‑nsí xì dèhe‑nsi. Mà cùì ndácòi cuàhi mii‑ní ñà‑ndùá xícàn‑ní”, cachi‑nè vihini. 8 Cunaha‑nsiá, mate amigo xi‑nda nduú‑né, doco ni sàhà ñà‑jaàn mà cándísâ‑né ndacòo‑ne cuàha‑nèndó ñà‑ndùá xiñuhu‑nda. Còó, doco sàhà‑ñá nì cunaha iin‑nda cáhàn‑ndà yehè‑né, ñàyùcàndùá icúmí‑nê ndacòo‑ne cuàha‑nèndó iñàha. 9 Te yùhù cachí stnáì xì‑nsiá, càcàn tàhvì‑nsiá, te nìhìtáhvì‑nsiá. Nanducu‑nsiá (ñà‑vàha nùù‑yá), te tùia. Càhàn‑nsià (yehè‑yá), te nuna. 10 Vàchi nsidaa ana xícàn tàhvì, icúmí‑nê nìhìtáhvì ndisa‑neà; te nsidaa ana nandúcú xí ñà‑vàha, icúmí tùi ndisamà núù‑né; te nsidaa ana xícàn tàhvì nùù yehè‑yá, icúmí‑yâ nacuna‑yañà nùù‑né.

11 ’Nú ni cácàn iin dèhe‑nsia iin pan cuxi‑tè, amádi pan cuàha‑nsiàte, te màdì iin yùù. Te nú cuñu siaca xícàn‑te, màdì iin còò cuàha‑nsiàte. 12 Te ò nú nsìvì xícàn‑te caxì‑té, màdì iin sìduhma cuàha‑nsiàte. Còó. 13 Mii‑nsiá, mate nèhivì cuáchi nduú‑nsiá, doco tùha‑nsia cuàha‑nsia dèhe‑nsia ñà‑ìá viì. Ñàyùcàndùá Yuamánì‑ndà iá ansivi, chicá icúmí‑yâ cuàhatahvì‑yá mii‑nsiá Espíritu Ìì xí‑yá nú ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá.

Nansa nì dàquée cuàchi nèhivì dìquì Jesús, có‑quìdá víi‑yá, cachí‑nè

14 Daaní, iin xichi nì cuu nì tavà‑yá iin ñà‑malu ìhìn (ní nsida ihin xi) iin nèhivì. Daaní, nì nsihi nì queamà, dandu vàtùni nì nacahàn nècuàchìmà. Te nì ndulocó nèhivì cuáhà ndoó yucán. 15 Doco dava‑ne, nì (xitnùhu‑ne), cachí‑nè:

―Ñà‑malu cusáhnû nani Beelzebú, divi nduú ana chindéé, te ducán tavá Jesús ñà‑malu ―nì cachi‑nè.

16 Te dava ga stná nèhivì yucán, nì xìcàn‑nè quida‑ya iin milagru xi Dios cundehè‑né, a ndísá cui quida‑yañà, á coó, cahan‑né. 17 Doco mii‑yá, ináhá‑yâ ñà‑ndùá nacání ini‑nè. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Nècuàchì xídandacú nùù iin ñuu, nú ni táhndè dava‑ne, te náâ stnahá‑né, dandu còò gá modo cadandacú gá‑nè nùù ñuu mà; te nèhivì ndoó iin vehe, nú xiní ùhì stnahá‑né, dandu mà cúí cundoo tàcá gà‑nè vehe ma. 18 Te ñà‑malu Satanás, nú ni cuní ùhì‑si tnaha‑sì, dandu mà cúí gá dandacú‑si nùù quisì dava ga mà. Ducán cachíˋ, vàchi cachí mii‑nsiá sàhí ñà‑chìndéé sì‑Beelzebú yùhù, te ducán taví ñà‑malu. Doco còó, 19 vàchi stná nèhivì xí mii‑nsiá, tùha stná‑nè tavà‑né ñà‑malu, te ¿ana dìpódêr‑xi quidá‑néàmà? (Amádi poder xi Dios chindéé xí‑nê), ñàyùcàndùá, vàtùni cachi mii‑né xì‑nsiá ñà‑cónì cachí viì‑nsiá sàhà yùhù. 20 Doco Dios nduú ana chindéé xî tavíˋ‑si, ñàyùcàndùá náhà xìcà ñà‑vichi sànì sàà tiempu cunì‑nsia nansa dandácû ndiaha Dios.

21 ’Iin tiàa ndacuì, nú nihí‑te iin càa dana, te ndiaá‑te vehe‑tè, dandu còò ni‑iñàha cuu xi ñà‑ìcúmí‑tê. 22 Doco nú ni quésáá iin ndósàhnú chicá fuerte, te cundee ndómà nùù‑té, dandu dandiachi nsihi‑nda arma nihí‑te, divi arma tuxí‑te cuàhàn chindee xi‑té nì cùí. Daaní, icúmí ndósàhnùmà nìhì‑ndà nsidaa ñà‑ìcúmí‑têmà, te quida‑nda xán nacua cudiì ini‑ndà.

23 ’Nsidaa ana có‑ìá favor xi, contra‑xi nduú‑né; te nsidaa ana có‑chìndéé xî danátáquì (nèhivì xí), ducán queámà na ian tàxì‑né nècuàchìmà.

Nansa cuu xi iin nèhivì nú sànì naxicocuíìn iin ñà‑malu nì quee nùù‑né antes, doco cónì quíhvi ndisa‑ne ichì Dios

24 ’Nú sànì quee ñà‑malu nùù ini iin nèhivì, dandu xicánúú‑si, yáha‑sì lugar ìchí, nandúcú‑sî ndé coo dadí‑si; te nú ni cúndáà inì‑si mà cùì, dandu cachí‑si: “Còó, chicá vàha nùhì ini nèhivì ndé nìsa ìe antes, vàchi vehi nduá”. 25 Ñàyùcàndùá, mànuhù‑sí anima nèhivì mà, te quidá‑si cuenta na ian sànì ndundoa, te nì nducutá. 26 Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑si nácuàca‑sì inga ùsà tnaha‑sì chicá tùha quini, te caquìhvi nsihi‑sì ini anima nècuàchìmà ñà‑cuñuhu‑sì yucán. Sàhájàn chicá pesadu nàcòo tiàa ma nùù antes.

Nansa nihì‑ndà cucumi‑nda iin anima ndiaha

27 Na cáhàn‑yà ñà‑jaàn xì nèhivì cuáhà mà, dandu nì cachi iin nècuàchì ñahà xì‑yá:

―Nansicáhán nècuàchì nì dàtúinuù xì‑ní ñuhìví, te nì dàchìchì‑né mii‑ní.

28 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Jaan. Doco chicá vàha cachi‑ndà nansicáhán nèhivì iníní xí Palabra ìì xí Dios, te quidá ndisa‑neà cumplir.

Nansa nì cachi Jesús na ní xìcàn nèhivì quida‑ya iin milagru cundehè‑né

29 Daaní, chicá nì nachitu nèhivì cuáhà nùù‑yá. Te nì càhàn‑yà xì‑né, cachí‑yà:

―Nèhivì tiempu vichi, malu‑nè. Xícàn‑nè coo iin milagru cundehè‑né, a ndísá icúmî poder cahan‑né. Doco mà níhì‑né cundehè‑né inga milagru, cuisì ñà‑ndùá (nì xini nèhivì sànaha) na ní cuu iin milagru xì Jonás, iin nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios. 30 Vàchi milagru xi Jonás mà, ñà‑yùcán nì sanduu iin seña nùù nèhivì ñuu Nínive. Doco divi ducán icúmí cuu xi stná yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmí cuu stná iin milagru xìˊ, te cunduu stná mà iin seña nùù nèhivì tiempu vichi. 31 Na quìvì cuu juiciu, te màcuìta nsidaa nèhivì tiempu vichi (nùù Dios), dandu yucán icúmí nàcuììn stná iin nècuàchì ñahà nì sanduu reina dandacú nùù ladu sur sànaha. Te daquée cuàchi‑ne dìquì nèhivì tiempu vichi, vàchi dècuèndè iin ñuu chicá xica nì quixi‑ne ñà‑cunini‑ne cáhàn nchichí guâ rey Salomón. Doco cunaha‑nsiá, vichi sànì quesaa inga ana chicá nchichí nùù Salomón mà, doco (có‑ndùlócô nèhivì). 32 Te quìvì coo juiciu mà, yucán màcuìta stná nèhivì ñuu sànaha nani Nínive, te daquée cuàchi stná‑nè dìquì nèhivì tiempu vichi, vàchi nèhivì yucán, nì naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne na ní càhàn Jonás xì‑né. Doco nèhivì tiempu vichi, còó, có‑nàxícócuîìn ini‑nè mate sánì quesaa ana chicá ndiaha nùù Jonás mà.

Nansa ndiá ìcà‑ndà cundiaa‑ndà anima‑ndà sàhà‑ñá vàtùni datnúù Dios sàxìnítnùní‑ndà

33 ’Iin lámpara, có‑nàcuícun‑ndañá sàhà‑ñá cuiin dèháˋ; ni mà cuíán tìxi iin ìcà; còó, icúmíâ cuian ndé ducún, dandu cutnuà cutùi nùù nèhivì yáha ini vehe. 34 Nduchìnúù‑ndà nduú ñà‑tùínúù iquìcúñú‑ndà. Ñàyùcàndùá, nú iá vàha ma, dandu vàtùni cutùi nuù‑ndà ñà‑quida‑nda nsidanicuú iñàha. Doco nú cuhí nduchìnúù‑ndà, dandu nàcuìtnùù núù‑ndà. 35 Te ducán stná xì anima‑ndà. Ñàyùcàndùá, cuidadu cundoo‑nsia, còtó cuiin tnuu ini anima‑nsià ndé cuàhàn datnúù mii‑yá nì cùí. 36 Doco nú ndisa, inicutu sàxìnítnùní‑nsià datnúù‑yà, dandu mà cóó ni‑iin lugar ndé iín tnúú, vàchi cunduamà na ian nchií ndiaha inicutu sàxìnítnùní‑nsià, te quee stná mà na ian tnúù fuerte iin lámpara nùù‑ndà.

Nansa nì cachi Jesús ñà‑có‑quìdá viì nècuàchì fariseu, te có‑quìdá viì stná nècuàchì ley xi veheñùhu

37 Daaní, na ní nsihi nì càhàn‑yà, dandu nì quida iin nècuàchì fariseu mii‑yá invitar cùhùn‑yà cuxi‑ya xì‑né. Ñàyùcàndùá cuàhàn‑yà, te nì yàha‑ya ini vehe nècuàchìmà, te nì sàcòo‑ya. 38 Doco nècuàchìmà, nì ndulocó‑nè ñà‑cónì ndàhá‑yá nacua nduú estilu xi‑ne na cuáhàn‑nè cuxi‑ne. 39 Dandu nì cachi Stoho‑ndà Señor xì nécuàchìmà:

―(Ndahví estilu chívàha) mii‑nsiá nècuàchì fariseu, vàchi ducán queámà na ian nacáté‑ndá iin pocillu, ò iin còhò, te cuisì yàtà‑ñá ndoó, doco (inià, quini iáˋ. Pues ducán iá stná) ini anima mii‑nsiá, vàchi sànì xida cuàchi‑nsia ñà‑xího guá‑nsià cuàhà iñàha, te nihnú quini ini‑nsià. 40 ¡Ndahví‑nsià! vàchi mà túha‑nsia cundaà inì‑nsia. ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑iin‑ni mii‑yá nì quida vàha xi stná anima‑nsià, màdìá cuisì iquìcúñú‑nsià? 41 Doco nú nihnú vàha inì‑nsia, te cutùha‑nsia dacútâhvì stnahá‑nsiá, dandu vàtùni cundaà inì‑nsia iá viì nsidaa ñà‑ndùá (nì quidayucun Dios).

42 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì fariseu! vàchi mate túha ndisa‑nsia cuàha‑nsia diezmu, (iá gà ndé có‑quìdá viì‑nsiá). Mate sáha‑nsia diezmu xi yùcù cuatiluha caxì‑ndà nahi ndua ndòò, ò yùcù cuati nani ruda, doco nú nduá (iin chuun cahnú), có‑ndùlócô‑nsià sàhámà, vàchi có‑nìhnú ndàcuisì ini‑nsià, ni mà túha stná‑nsià cuu ini‑nsià sàhà Dios. Pues divi ñà‑jaàn ndisa ndiá ìcà‑nsiá quida‑nsia cumplir, te ni có‑xìñùhù nacoo stná‑nsià diezmu mà.

43 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì fariseu! vàchi na sáhàn‑nsià veheñùhu, cuisì lugar ndé cundoo viì‑nsiá nandúcú‑nsiâ; te na sáhàn‑nsià yàhvi, cuní stná‑nsià casàhú tnùñuhu cuàhà nèhivì xì‑nsiá.

44 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu, xì mii stná‑nsià nècuàchì fariseu! Datiaá uun‑nsia vàha‑nsia. Vàchi na iin yavi xi nsìi, ducán iá mii‑nsiá, te ò na iin ñaña có‑nâhà gà, te vihini cuànihni nèhivì nùá ñà‑có‑sâha‑ne cuenta nduá yavi. Ducán iá stná mii‑nsiá.

45 Dandu iin maestru xi ley ìì mà, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, nú ducán cachí‑nî sàhà nècuàchìmà, dandu queámà na ian dìquì stná nsiùhù cáhàn‑ní.

46 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―¡Ndahví stná mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu! vàchi tùha‑nsia quidayucun‑nsià cuàhà ley ñà‑chivàha nèhivì, mate mà cúndéé ini‑nè quida‑neà. Doco mii‑nsiá, có‑dûcùn ni‑iin dìnìndàhá‑nsiàñà.

47 ’¡Ndahví‑nsià! vàchi tùha‑nsia quidavàha‑nsia monumentu nùù ñaña xi nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios sànaha, doco divi xìì‑nsiá nduú ana nì sahnì xì nècuàchìmà. 48 Ñàyùcàndùá, ducán queá na ian cudíì inì‑nsia sàhà cuàchi nì quida xìì‑nsiámà, vàchi dihna mii‑né nì sahnì xì nècuàchìmà, dandu vichi (daxínu mii‑nsiá chuun xi‑ne), quidávàha‑nsia monumentu xi nsìi ma.

49 ’Ñàyùcàndùá, dohó cachí Dios ñà‑nchìchí guâ‑yà: “Cuàhà profeta icúmî techuín, te càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón xi. Te cuàhà stná nècuàchì apóstol icúmî techuín nùù‑né. Doco nèhivì malu mà, cahnì‑né nèhivì xí, te nú coó, siquiera taxi‑né nècuàchìmà”, cachí Dios. 50 Doco cunaha‑nsiá, icúmí nèhivì tiempu vichi cunsida‑ne cuàchi sàhà nsidaa profeta nì casahnì nèhivì dècuèndè tiempu nì cuàha ñuhìví. 51 Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, icúmí nèhivì tiempu vichi cunsida‑ne cuàchi sàhà nsidaa profeta nì xìhì mà dècuèndè tiempu nì xìhì Abel xì dècuèndè tiempu nì xìhì stná Zacarías, divi Zacarías nì sahnì‑né mahì veheñùhu cahnú xì mesa ìì ndé sahmí‑né ñà‑càmánì‑ndà Dios.

52 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ley xi veheñùhu! vàchi ducán iá na ian dandacú‑nsiá sàhà (vehe ndé dacuahá) nèhivì cundaà ini‑nè (sàhà Dios), doco nì chidèhé‑nsià ndahàcáa nuna yehè vehe ma. Ni cónì quíhvi mii‑nsiá ñà‑cundaà ini‑nsià sàhà‑yá, te nì sadi stná‑nsià nùù nèhivì cuní quìhvi dacuahá ―nì cachi Jesús.

53 Daaní, nì nsihi nì cachi‑yà nsidaájàn, dandu nì xìdà ini nècuàchì ley xi veheñùhu ma, xì stná nècuàchì fariseu, te nì caquesaha‑né nì càhàn ndee‑né xì‑yá, cuní‑nè càhàn‑yà, te cachi‑yà sàhà cuàhà iñàha, 54 áma cáchí‑yà iñàha ñà‑cui daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá.

12

Icúmí cundaà inì‑xi sàhà nsidaa nèhivì danani úún nduú nèhivì vàha

1 Vichi sànì nataca chitu cuàhà mil nèhivì, dècuèndè sánihni tnahá‑né. Dandu nì càhàn Jesús xì nèhivì mà. Primeru nì càhàn‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá, cachí‑yà:

―Cuidadu cundoo‑nsia, còtó quida‑nsia na quidá nècuàchì fariseu. Vàchi nacua (còò permisu cuichuún‑nsiá) levadura (vicò xí‑nsiá), divi ducán còò stná permisu quida‑nsia na quidá nècuàchìmà, danani úún‑né nduú‑né nèhivì váha. 2 Cunaha‑nsiá còò ni‑iñàha coo dèhé nicanicuahàn. Icúmíâ tùia, te cunitnùhu nèhivì sàhá. 3 Dècuèndè stná ñà‑ndùá nì cachi nèhivì na ndoó dèhé‑nè ndé iín tnúú, icúmí palabra mà natùi vate stná ndé nchií orá. Te mate caya nì càhàn iin tiàa sàhà tùtnù compañeru‑nè ndé ndoó‑né vehe chicá ndiadí, doco icúmí palabra mà (cuìtià), vàchi nana ducún nèhivì, te cachitnùhu ndee‑né nsidaámà.

Chicá vàha yùhí‑ndà mii‑yá dandacú sàhà vida xi‑nda inga ñuhìví

4 ’Amigos, cachíˋ xì‑nsiá: màsà yúhî‑nsià ana cui cahnì xì cuisì iquìcúñú‑nsià; còó, vàchi nú sànì xìhì‑nsià, dandu còò cá ni‑iñàha cui quida ga‑nè. 5 Doco yùhù cachíˋ xì‑nsiá ana ndiá ìcà‑nsiá yùhí‑nsià. Xiñuhu yùhí ndisa‑nsia mii‑yá ana icúmí derechu dandiachi xi anima‑nsià andea nú sànì xìhì‑nsià. Mii‑yá, ndisa xiñuhu yùhí‑nsià.

6 ’Sàhà cuisì ùì tuní dicó‑né ùhùn chòlìhì. Doco ni‑iin quisì mà, có‑nândòdó Dios‑si. 7 Dècuèndè ináhá stná‑yà nadaa idìdínì itá dìnì iin iin nèhivì. Ñàyùcàndùá, màsà nácání inì‑nsia, vàchi chicá ndiaá‑nsià nùù iin chòlìhì tìì, te ò núù cuàhà stná‑si.

8 ’Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, nú cachí vate iin nèhivì ñà‑ndùú‑né nèhivì xí, dandu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmí stnáì cachì nùù ángel xi Dios ñà‑divi nèhivì xí nduú stná nècuàchìmà. 9 Doco nú ni chídèhé‑nè ñà‑ndùú‑né nèhivì xí, dandu yùhù stná, icúmî nacuaà stnáì mii‑né nùù ángel xi Dios.

10 ’Mate ni cáhàn ùhí iin nèhivì dìquì yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, doco vàtùni nìhì‑né cuicahnú ini Dios sàhà‑né. Doco nú dìquì Espíritu Ìì sànì càhàn ùhí‑nè, dandu mà nunca sàà‑yà cuicahnú ini‑yà sàhà nècuàchìmà.

11 ’Daaní, nú ni dátnâtuu nèhivì mii‑nsiá nùù nècuàchì dandacú nùù veheñùhu, ò núù juez, te ò nùù tè‑nìhí chuun, màsà nácání ini‑nsià nansa naxiconihí‑nsiá nùù‑té, 12 vàchi momentu yucán icúmí Espíritu Ìì xí Dios chindee‑yá mii‑nsiá ñà‑cundaà ini‑nsià índù‑ñá chicá ndiaha cachi‑nsià ―nì cachi Jesús.

Cuàhà peligru ndacá ñà‑cunduu‑nda nècuàchì cuìcà

13 Daaní, iin tiàa iín mahì nèhivì cuáhà yucán, nì cachi‑nè xì Jesús:

―Maestro, càhàn‑ní xì ñanì ñà‑nì cándísâ‑né dacuachí‑né interés nì ndutahvì‑nsí (nùù yua‑nsí).

14 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―Senór, còò chuun ni níhìˊ cundui juez nsidandaì sàhà chuun xi mii‑nsiá, ni có‑ndùú stnáì iin ana dacuachi‑xi biene xi‑nsia.

15 Te nì cachi stná‑yà xì nèhivì cuáhà mà:

―Cuidadu cundoo‑nsia, màdí xihò‑nsiá cuàhà iñàha, vàchi mate ni coó cuàhà gá biene xi‑nda, có‑cùní cachàmà ñà‑sànì nìhì ndisa‑nda vida ndiaha. Còó.

16 Dandu nì nacani‑ya xì‑né iin ejemplu, cachí‑yà:

―Nìsa ìa iin tècuìcà; te iin cosecha cahnú nì cuàha itù‑te. 17 Ñàyùcàndùá, nì nacani inì‑te, cachí‑te: “¿Nansa quide? Vàchi có‑cuâhà gá ndé covàha cosecha xi”. 18 Dandu nì cachì‑te: “Chicá vàha dohó quide; cuàhìn duquín vehe cuachi yohó, te quidavàha saí vehe chicá nahnú sàhà‑ñá vàtùni sàà nàcòvàha cosecha xi, xì nsidaa gá stná ñà‑cuìqué. 19 Dandu cachì inì‑ni mií: Vichi sà‑ìá cuàhà iñàha iá vàha. Vàtùni sàà ñà‑jaàn cutiacuì cuàhà cuìà; vàtùni quetatuì vichi, vàchi iá ñà‑cuxi, te cohi. Contentu cuàhìn coi”, nì cachì‑te. 20 Doco nì càhàn Dios xì‑té, cachí‑yà: “¡Loco ió! vàchi ñuú vichi icúmî naquihin animo, dandu nsidaa biene sànì chivàhu, ¿ana ndòo xán?”, nì cachi‑yà. 21 Te ducán icúmí coo xì nèhivì dacáyà xì cuàhà ñà‑cuìcà sàhà mii‑xí, te nú còò ni‑iñàha nduú ñà‑cuìcà ndisa‑ne nùù Dios ―nì cachi Jesús.

Nansa ndiaá Dios nècuàchì xínduu dèhe‑ya

22 Daaní, después nì cachi stná‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Yùhù, cachíˋ xì‑nsiá, màsà nácání ini‑nsià sàhà vida xi‑nsia nansa nìhì‑nsiá ñà‑cutiacu‑nsià, ni sàhà cuerpu xi‑nsia, nansa tùi ñà‑cundixi‑nsia. Còó, 23 vàchi màdì cuisì ñà‑cuxi‑nda nduá xiñuhu sàhà‑ñá cucumi ndisa‑nda vida ndiaha; te cuerpu xi‑nda ¿amádi chicá ndiaámà nùù sìcoto ndìxì‑ndà? 24 Cundehè‑nsiá càlù, có‑xìtú‑si, có‑ndàníhí‑si cosecha xi‑sì, ni còò vehe icúmí‑sî, ni còò stná ni‑iin lugar ndé chívàha‑sì iñàha; doco Dios, dacútiácú‑yàsi. Te mii‑nsiá, ¿amádi chicá ndiaá‑nsià nùù laa mà? 25 Cunaha‑nsiá, mate yáha ga sahní‑nsiá dìnì‑nsiá, te nacání inì‑nsia, uun‑ni nduámà, mà níhì‑nsiá cuahnu ga‑nsià ni‑iin dava metro. 26 Ñàyùcàndùá, nú mà cùì quida‑nsia chuun tii jaàn, dandu chicá vàha màsà cáhni gá‑nsià dìnì‑nsiá sàhà chuun dava ga.

27 ’Cundehè‑nsiá nansa sahnú ita nani lirio; có‑quìdáchúûn‑yá, ni có‑quìdávàha stná‑yà sìcoto, doco chicá ndiaha ita mà nùù rey Salomón (nìsa ìa sànaha), mate yáha ga vico nì sandixi‑ne. 28 Iin ita, yùcù‑ni nduá, (có‑ndiàá ndisa); quìvì vitni iáˋ campu, te tnaa sànì ìchà, vihini quèa xìtnù coca. Mate ducán nduá, doco ndiaha gá nì quìdavàha Dios ita mà. Ñàyùcàndùá, vihi gá icúmí‑yâ cuàhatahvì stná‑yà ndohó iin ñà‑cundixi‑nda. Doco mii‑nsiá, iyuhu gá xiníndísâ‑nsiá Dios.

29 ’Màsà cácánúú‑nsiá cahnì‑nsiá dìnì‑nsiá nansa tùi ñà‑cuxi‑nsia, coho‑nsia. 30 Vàchi nsidaa nèhivì ndoó ñuhìví, divi ñà‑jaàn nduá nandúcú‑nê. Doco ndohó, iá Yuamánì‑ndà Dios, te ináhá‑yâ xiñuhu nsidaámà nùù‑ndà. 31 Ñàyùcàndùá, dihna xiñuhu nanducu‑nsiá nansa chivàha viì‑nsiá ley xi ñuhìví ìì xí‑yá, dandísá nìhì stná‑nsià nsidaa ñà‑ndùá cumánì gá nùù‑nsiá.

Ndè Gloria xiñuhu dacáyà‑ndà ñà‑cuìcà‑ndà

32 ’Mii‑nsiá, nahi riì‑xí nduú‑nsiá, te cachíˋ xì‑nsiá, màsà yúhî‑nsià, mate mà túù‑nsiá, vàchi sànì chitnùní ini Yuandiaha‑nsiá ñà‑cundiatú anima‑nsià ndè ñuhìví ìì xí‑yá.

33 ’Dicò‑nsiá biene xi‑nsia, te dacútâhvì‑nsiá nècuàchì ndahví. Dandu queámà na ian sànì chivàha‑nsia ñà‑cuìcà‑nsiá ndè gloria. Te queé stná na ian iá vàha mà ini iin itni mà sáà tèhì, vàchi ndè gloria yucán, mà sáà ndañuhá, vàchi mà quíhín tècuìhnà‑ñá, ni mà cúsíquídí stná. 34 Vàchi ndé quida‑nda cuenta iá vàha ñà‑cuìcà‑ndà, divi lugar yucán cuàhàn‑ndà cunihnu cuàhà ini anima‑ndà ―nì cachi Jesús.

Ndiá ìcà‑ndà cundoo tùha‑nda, vàchi sà‑ìtúú‑yá naxicocuíìn‑yà

35-36 Dandu nì cachi‑yà:

―Cundoo tùha‑nsia na ian quidá peón xíndiatu na nsiáá lamú xi‑tè na cuáhàn nècuàchìmà vicò nandàhà; nacuícun‑té lámpara, te yáha ga ndiatú‑te. Daaní, nú sànì nsiaa nècuàchìmà, te nì càhàn‑nè yehè, dandu vichi vichi cuàhàn‑te nacuna‑tè nùù‑né. 37 Nansicáhán‑tê nú ndiatú tùha‑tè na nsiaa‑nè, vàchi seguru icúmí‑nê quidayucun‑nè, te dayáha‑ne peón mà ndé cundoo‑tè cuxi‑tè. 38 Te nú ndè dava ñùu, ò ndéˋ sinduhá ni nsiaá lamú mà, te xíndiatu ìì peón mà, pues nansicáhán‑tê nì sandiatu‑tè.

39 ’(Inga ejemplu), nú ináhá‑ndá ndévì hora quixi tècuìhnà quìhvi‑tè vehe‑nda, dandu cundiatu tùha‑nda, mà cuáha‑nda quìhvi‑tè. 40 Divi ducán stná mii‑nsiá, cundoo tùha stná‑nsià, vàchi iin quìvì có‑nìhnú inì‑nsia naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví ―nì cachi‑yà.

Ejemplu sàhà peón xíndiaa xì vehe lamú cuàhàn xìcà

41 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Señor mío, ¿a ní nacani‑ní ejemplu jaàn ñà‑cutùha miiní nsiùhù, te ò cuní stná‑ní quihin casu nsidaa nèhivì dava ga?

42 Dandu nì cachi Stoho‑ndà Señor xì‑né:

―¿Ana tuxí ini‑nsià nduú nahi peón nùù ejemplu yohó? Nì ìa iin peón; tùha‑tè quida viì‑té, quidá sahnú‑te. Te nì nìhì‑té chuun nùù lamú xi‑tè ñà‑dandacú‑te nùù peón dava ga, te dasàn stná‑te ñà‑cutiacu nsidaa nècuàchìmà quìvì cuiñuhá. Daaní, cuàhàn lamú mà. 43 Pues nansicáhán peón nì ndòo dandacu‑ma nú iin‑ni quidá víi‑té dècuèndè nsiaa tu lamú xi‑tè. 44 Cunaha‑nsiá, icúmí nècuàchìmà cuàha‑ne peón mà chuun ñà‑dandacú‑te sàhà nsidanicuú ñà‑cuìcà‑né. 45 Doco nú nacání chicuéhè ini peón mà, te cachí‑te: “Cucuee va lamú xi, dandu nsiaa‑nè”, te quesáhá‑tê cahnì cuií‑te peón dava ga mà, tiàa‑ne te ñahà‑né, te cuisì‑ní ñà‑cuxi‑tè, te coho‑tè cucahan‑té, te cutnáhâ stná‑te xi tè‑xíni xihí‑te. 46 Pues nú quidá‑te ducán, dandu icúmí lamú xi‑tè nsiaa‑nè iin quìvì có‑nìhnú inì‑te, cundua iin tiempu có‑ìnáhá‑tê, dandísá nìhì‑té iin castigu cahnú sàstnùhù, iin‑ni ndoho‑tè ñà‑ndùá icúmí ndoho nsidaa gá ana có‑xìníndísâ xí‑yâ.

47 ’Iin peón, nú ináhá vâha‑tè ñà‑ndùá cuní lamú xi‑tè quida‑tè, te có‑quìdá‑teá, có‑ìníní‑te ñà‑ndùá cachí‑nè, dandu cuàhà gá icúmí‑tê ñàhnì‑té. 48 Doco nú có‑cùndáà vàha ini peón mà, te quidá‑te iin falta, dandu chicá iyuhu ñàhnì‑te. Vàchi ducán queá na ian nacóó‑ndá cuàhà ñà‑ìcúmí‑ndá nùù ndahà inga nèhivì (ñà‑cundiaa‑nèà). Pues nú ducán, dandu cuàhà stná iñàha icúmí‑ndá naquihin‑nda nùù nècuàchìmà. Vàchi nú ni ndóo cuàhà iñàha ndahà iin nèhivì, dandu divi‑ni ducán cuàhà iñàha icúmí stná‑ndà nandacàn‑ndà nùù‑né.

Mà ndóo ini dava nèhivì sàhà ichì Jesús; mà úhì tàhndè dava‑ne sàhá

49 ’Cunaha‑nsiá, yùhù vàxi cundui nahi ñuhu quìñuhu ñuhìví, (vàchi sàhà yùhù icúmí nèhivì tàhndè dava‑ne). Te ¡a sácú vàha ñà‑sànì quiñuhu ñuhu mà ni cúndúá! 50 Vàchi iá iin tnùndoho icúmî yàhi, te cuàhà gá nacání inì ndè cachi sàà hora yàhamà. 51 ¿A túxí inì‑nsia vàxi ñuhìví yohó ñà‑cucumi nèhivì paz? Còó, vàchi sàhà yùhù icúmí tàhndè dava nsidaa‑né. 52 Ndè vichi xi ndéˋ quìvì nùù‑xí icúmí tàhndè dava‑ne. Por ejemplu, nú iá iin vehe, te ndoó ùhùn nèhivì, ùnì‑nè cuni ùhì xì nècuàchì ùì mà. Te nú coó, ùì‑nè cuni ùhì xì nècuàchì ùnì mà. 53 Te ò iin tiàa, cuàhàn‑nè cuni ùhì‑nè dèhe‑ne, te nú coó, dèhe‑ne cuàhàn cuni ùhì xì mii‑né; te ò iin nècuàchì ñahà, cuni ùhì‑nè dèheyoco‑né; ò nú coó, dèheyoco‑némà cuni ùhì xì mii‑né; te ò dìdo iin nècuàchì ñahà cuni ùhì xì sànu‑ne; ò nú coó, sànu‑nemà cuni ùhì xì mii‑né.

Ndiá ìcà‑ndà nacuni‑ndà índùvì tiempu nuná ñuhìví, te sáhatahvì Dios gracia xi‑ya, vàchi icúmí tiempu mà nsiha

54 Dandu nì cachi‑yà xì nèhivì cuáhà ndoó yucán:

―Mii‑nsiá (nècuàchì ñuu yohó), nú nì xinì‑nsia itá vìcò ladu quécahnu orá, dandu cachí‑nsià: “Vàxi dàvì”, te ducán iá. 55 Te nú caná tàchì ladu sur, dandu cachí‑nsià: “Cuàhàn coo ihni”, te divi ducán coo. 56 ¡Ndahví‑nsià! Danani uun‑nsia nchichí ndisa‑nsia, vàchi mate túha‑nsia nacuni‑nsià seña iá ñuhìví xì ansivi, doco ¿índù chuun mà cùì nacuni stná‑nsià índù tiempu nduá vichi? 57 Có‑chìndéé sàxìnítnùní‑nsià mii‑nsiá sàhà‑ñá cui mànìhì inì‑nsia índù chuun nduá chuun vàha.

58 ’Nú sànì sanicuàchi iin tiàa sàhà iin‑nsia, te ndacá‑tensiá cuàhàn nùù tè‑nìhí chuun, dandu chicá vàha nanducu‑nsiá ñà‑nacahan stnahá‑nsiá Dios sàhà‑nsiá na meru xicá‑nsiá ichì cuàhàn‑nsià, te màdìá cundaca‑tènsiá sàà nùù juez, vàchi juez mà, dayáha‑tènsiá ndahà comandante xi‑tè, te chicadi tèmà‑nsiá vehecàa. 59 Te ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, nú ni cuu‑xi‑nsiá ducán, dandu mà quéé gá‑nsià dècuèndè nú sànì dànáà nsìhí‑nsiá nsidanicuú ñà‑ndùá nihícá‑nsiâ ―nì cachi Jesús.

13

Chuun cahnú nduú ñà‑cuu‑nda arrepentir sàhà cuàchi‑nda

1 Daaní, tiempu yucán nì cachitnùhu nèhivì xì‑yá nansa nì cuu xi nècuàchì ladu Galilea, nì dàndàcú Pilatu, te nì sahnì soldadu‑nè na meru sáhatahvì‑né quisì nduú promesa xi‑ne nùù Dios; meru xíhì quisì mà, te nì sahnì‑ténê. 2 Dandu nì naxiconihí‑yá nùù nècuàchì nì nacani ma, te dohó nì cachi‑yà:

―Nècuàchì Galilea mà, ¿a tuxí ini‑nsià ñà‑chicá nì sanduu‑ne nèhivì cuáchi nùù nsidaa nècuàchì ñuu‑nè, te sàhámà nì xìhì‑nè ducán? 3 Còó, cachíˋ, vàchi divi ducání ndañuhu stná mii‑nsiá nú màsà cúú‑nsiá arrepentir sàhà cuàchi‑nsia. 4 Te ináhá stná‑nsià nansa nì cuu yatni Siloé yucán na ní ndua iin torre, te nì chàhmà sàhùn ùnì nèhivì. Pues ¿a tuxí ini‑nsià chicá nìsa ìa cuàchi nècuàchìmà nùù nsidaa gá nèhivì ñuu‑nè Jerusalén? 5 Còó, cachíˋ; vàchi dècuèndè mii stná‑nsià, divi ducání icúmí stná‑nsià ndañuhu‑nsiá nú màsà náxícócuîìn inì‑nsia sàhà cuàchi‑nsia.

Ejemplu sàhà yutnù cónì cuáha quisì vídì‑xi

6 Dandu nì nacani‑ya ejemplu yohó:

―Nìsa ìa iin tiàa icúmí xí iin ñuhù iá ñà‑tàtá, te yucán iín stná iin nù‑higu. Te nì sàà tiàa ma iin xichi yucán, cuàhàn‑nè cuida‑ne fruta‑nu ni cuí, doco còò ni‑iin sìhigu‑nu ni ndácùhun‑ne. 7 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì tèndiàá xì yutnù tatá mà: “Cunaha‑ní, sàcuàhàn ùnì cuìà quixí indéhí, áma níhìˊ sìhigu yutnù yohó cahín, doco còò‑sí. Ni táhndè‑nu chicá vàha; có‑cùníˋ cuiin uun gà‑nu yohó”. 8 Doco peón mà, nì cachì‑te: “Senór, nacoo gà‑nínu dècuèndè inga cuìà, vàchi cuníˋ dadayíˋ ñuhù sàhà‑nú, te daquéi majada, 9 áma cuáha‑nùsí; te nú coó, dandísá, tàhndè‑nu”, nì cachi peón mà.

Nansa nì quida Jesús iin quìvì descansu, nì dàndúvàha‑ya iin nècuàchì ñahà xicá todo

10 Daaní, iin quìvì sábado iá‑yà iin veheñùhu dacuahá‑yá nèhivì. 11 Te yucán nì quìhvi stná iin nècuàchì ñahà, sàhùn ùnì cuìà dandohó iin ñà‑malu‑nè, nì cuìtá yaa‑ne quidá‑si, ñàyùcàndùá xicá todo‑ne, mà cùì nácuììn ndàà‑nè. 12 Doco na ní xini Jesús‑nè, nì cana‑yanè ñà‑tnàtuu‑ne. Dandu ní cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑ní nècuàchì ñahà jaàn, sànì quee cuèhè malu quidá quini xi‑ní.

13 Dandu nì chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnì‑né. Te vichi vichi nì ndundaà cuerpu xi‑ne, te nì nìhì‑né nì nàcuììn ndàà‑nè. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì naquimanì‑né Dios. 14 Doco nècuàchì dandacú nùù veheñùhu yucán, nì cuduchi ini‑nè, vàchi quìvì descansu nduá na ní dàndúvàha‑ya nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá, nì cachi nècuàchì dandacu‑ma xi nsidaa nèhivì yucán:

―Ìñù quìvì ùún iá quidachuun‑nda; ñàyùcàndùá, quìvì jaàn quixi‑nsia nduvàha‑nsia, màdìá quìvì descansu.

15 Dandu nì naxiconihí Stoho‑ndà Señor nùù nècuàchìmà, cachí‑yà:

―¡Ndahví‑nî! ¡Cachí uun‑ní vàha‑ní! vàchi nsidaa‑nsiá, cada quìvì descansu ndàxìn‑nsiá buey xi‑nsia, ò burru xi‑nsia, te sáhàn‑nsia xì‑sí ñà‑coho‑sì tècuìí. 16 Te nècuàchì ñahà yohó, descendencia xi xìì‑ndà Abraham nduú stná‑nè, ñàyùcàndùá, amádi ndiá ìcà stná‑nè dàñà stná‑nè nùù cuèhè itníí xí‑nê, mate quìvì descansu nduá, vàchi sàcuàhàn‑ndà sàhùn ùnì cuìà nuhní iquìcúñú‑nè quidá ñà‑malu ―nì cachi‑yà.

17 Daaní, nsidaa nècuàchì xiní ùhì xì‑yá, nì nducahan‑ne; doco nèhivì cuáhà mà, nì cudiì ini‑nè sàhà nsidaa obra ndiaha quidá‑yá.

Iin ejemplu nì nacani Jesús ñà‑cundaà ini‑ndà nansa coo tiempu na xítià palabra xi‑ya

18 Daaní, nì cachi gà‑yà xì‑né:

―¿Índù iñàha cui cachì sàhà‑ñá cundaà viì inì‑nsia nansa iá ñuhìví ìì xí Dios? ¿Índù ejemplu cui nacani xì‑nsiá, te sàà‑nsià cundaà ini‑nsià nansa iá tiempu mà? 19 Pues cunaha‑nsiá, nahi tata yutnù mostaza, ducán iá tiempu mà, na ian nì cuu na ní chihi iin tiàa tata mà itu‑nè, te nì sahnua; iin yutnù cahnú nì nanduu‑nù. Dècuèndè laa ndavá ansivi, vàxi stná‑si quidávàha‑sì tacà‑si mahì‑nú.

Ejemplu sàhà tàtnà nsidátáchí xí yusàn pan, divi nduú levadura

20 Daaní, tucutu nì cachi‑yà:

―¿Índù ejemplu cui nacani xì‑nsiá sàhà ñuhìví ìì xí Dios? 21 Na iin tàtnà nsidátáchí xí yusàn pan, ducán nduá, vàchi divia nì quihin iin nècuàchì ñahà nì dàquée‑ne mahì ùnì maquila yusàn harina, te nì ndutachi nsihá ―nì cachi Jesús.

Yehè Sìtníhì

22 Daaní, na xicá‑yá ichì Jerusalén, nì nacàhin‑ya ñuu nahnú te ñuu cuati, dacuahá‑yá nèhivì ndoó yucán. 23 Te nì cachi iin nèhivì mà xì‑yá:

―Señor mío, ¿a iyuhu nèhivì cunduu nècuàchì càcu anima‑xi?

Dandu nì cachi‑yà xì nsidaa nèhivì mà:

24 ―Quida‑nsia lucha fuerte quìhvi‑nsia yehè sìtníhì gloria, vàchi ñà‑yòhó cachíˋ xì‑nsiá: nùù nsidaa nèhivì cucuni quìhvi yucán, cuàhà‑né, mà níhì‑né yàha‑ne. 25 Vàchi quida‑nda cuenta na ian iá iin vehe, te cuní‑nsià quìhvi‑nsia, doco sànì nacadi nècuàchì dìvéhé‑xímá yehè‑né. Ñàyùcàndùá sáà‑nsià, te cáhàn‑nsià yehè, cachí‑nsià: “Stoho‑nsì Señor, nacuna sacù‑ní nùù‑nsí”. Dandu nècuàchìmà, icúmí‑nê cachi‑nè: “Còó, tàcùníˋ mii‑nsiá, (ni có‑ìnáhî) índù nì quixi‑nsia”. 26 Dandu mii‑nsiá, cuàhàn‑nsià cachi‑nsià: “Nsiùhù, nìsa cutnahá‑nsí xì‑ní nì sandoo‑nda nìsa xixi‑nda nìsa xihi‑nda (tècuìí); te mii‑ní, nìsa dacuaha‑ní nèhivì ñuu‑nsì, calle ñuu‑nsì”. 27 Dandu nècuàchì sahnú yucán, icúmí‑nê cachi‑nè: “Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, tàcùníˋ mii‑nsiá, ni có‑ìnáhî índù nì quixi‑nsia. Ñàyùcàndùá, cuahán‑nsià iladu, vàchi nècuàchì chicuéhè xínduu‑nsia”, cachi nècuàchì sahnu‑ma. 28 Pues (ducán stná mii‑nsiá), icúmí‑nsiâ cuni‑nsià na yáha xìì‑ndà Abraham ndè ñuhìví ìì xí Dios, mii‑né xì stná Isaac, xì Jacobo, xì nsidaa stná nècuàchì profeta nìsa cahàn cuenta xi‑ya sànaha. Nsidaa‑né icúmí‑nê màcùndoo‑ne nùù Dios ñuhìví ìì xí‑yá. Doco mii‑nsiá, còó; fuera icúmí‑nsiâ ndòo‑nsia. Dandu yáha ga cuàhàn‑nsia cuacu‑nsia, ndé càna nùhu‑nsia (ñà‑ndòhó guâ‑nsià). 29 Vàchi nsidanicuú ladu icúmí quee nèhivì sàà‑nè ñuhìví ìì xí‑yá, cunduu‑ne nèhivì vàxi ladu caná hora, xì nèhivì ladu quécahnu stnáˋ, xì nèhivì ladu norte, xì nèhivì ladu sur, nsidaa‑né icúmí‑nê casaà‑nè màcùndoo‑ne (ndé iá vicò) ñuhìví ìì xí‑yá. 30 Vàchi nèhivì nchícùn cahà‑xí vichi, icúmí‑nê sàà‑nè nàcòdò nùù‑né nùù‑xí (quìvì yucán), te nècuàchì idónuu vichi, icúmí‑nê sàà‑nè natenchicùn‑nè ndè cahà‑xí.

Nansa nì sacu Jesús sàhà nèhivì ñuu Jerusalén

31 Divi quìvì yucán nì casaà dava nècuàchì fariseu nùù‑yá, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cuahán‑nî quecuaán‑nî yohó, vàchi cuní Herodes cahnì‑té mii‑ní.

32 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―Cuahán‑nsià, te dohó cachi‑nsià xì tè‑ìcúmí guá maña mà: “Cunaha‑ní, vichi xi tnaa cuàhìn taví ñà‑malu ñuhú anima nèhivì, te dandúvàha stnáì nècuàchì cuhí, dandu quìvì ùnì cuàhìn dansihí chuun xi”. 33 Doco sà‑ìá ñà‑caqui vichi, te tnaa, te idá, vàchi ndè ñuu Jerusalén nduú lugar ndé tùha ndisa nèhivì cahnì‑né iin ana cáhàn cuenta xi Dios.

34 ’¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì ñuu Jerusalén! vàchi tùha‑nsia cahnì‑nsiá nècuàchì cáhàn palabra xi Dios, vàchi na techúûn‑yánè sàà‑nè nùù‑nsiá dandu caníyúú‑nsiânè ñà‑cui‑nè. Na cuahà guá xichi nì cunì danátáquì mii‑nsiá nùí na ian danátácá sìùn pilu xi‑sì ñà‑nàcùñuhu quisì mà tìxi ndìxì‑sí; doco còó, cónì cùní‑nsià. 35 Ñàyùcàndùá icúmí lugar xi‑nsia yohó ndòo nihnia. Te cachí stnáì xì‑nsiá, mà cúní gà‑nsià yùhù ndè cachi sàà quìvì cachi‑nsià xìˊ: “Ndiaha gá mii‑ní, vàchi divi ana vàxi cuenta xi Stoho‑ndà Señor nduu‑ní”.

14

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin nècuàchì ndohó cuèhè cuiun

1-2 Daaní, iin quìvì descansu cuàhàn‑yà vehe iin nècuàchì idónuu nùù nècuàchì fariseu, cuàhàn‑yà cuxi‑ya yucán. Te vehe nècuàchìmà iá stná iin nècuàchì cuhí cuèhè cuiun, te iín‑né nùù‑yá. Ñàyùcàndùá, dava ga nècuàchì fariseu ndoó yucán, indéhe váha‑neyà, nansa quida‑ya. 3 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì nècuàchì fariseu mà xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu ndoó yucán:

―¿A sáha ley ìì xì‑ndà dandúvàha‑nda nèhivì nú quìvì descansu nduá? (Cachi‑nsià xìˊ.)

4 Doco nècuàchìmà, dadí úún nì ndòo‑ne. Ñàyùcàndùá, nì tnii‑ya ndahà nècuàchì cuhí mà, te nì dàndúvàha‑yanè. Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Vàtùni cùhùn‑ní vichi.

5 Dandu nì cachi stná‑yà xì nècuàchì ndoó yucán:

―Nú iá iin burru, ò iin buey xi‑nsia, te nì nacava‑sì ini iin xìchi, ¿áma cúhùn‑nsià carrera tavà‑nsiási, mate quívì descansu nduá? ―nì cachi‑yà.

6 Te mii‑né, mànìcùí nanihì tnùní ini‑nè nansa naxiconihí‑né nùù‑yá.

Mà váha ndanihi‑nda mii‑nda nduu‑nda ana chicá ndiaá

7 Daaní, nì xini Jesús nansa quidá nècuàchì nì quesaa vicò mà, nandúcú‑nê lugar cundoo‑ne ndé chicá quee tnùñuhu xí‑né. Ñàyùcàndùá, nì nacani‑ya xì‑né iin ejemplu, cachí‑yà:

8 ―Nú cánà iin nèhivì cùhùn‑nè iin vicò nandàhà, màsà cóó‑né ndé nduú lugar chicá iá tnùñuhu‑xí, vàchi vihini sàà stná inga ana chicá quidáñúhú nècuàchì dìvéhé‑xí. 9 Nú ducán, dandu icúmí nècuàchì dìvéhé‑xímá tnàtuu‑ne ndé iá nècuàchì nì sàà primeru mà, te cachi‑nè xì nècuàchìmà: “Cuxio‑ní, te ni coó nècuàchì sahnú yohó lugar xi‑ní”. Dandu nècuàchìmà, ndacuiin‑nè, te cùhùn‑nè coo‑ne inga lugar ndè cahà‑xí, te ndòo cahan‑ne. 10 Cunaha‑nsiá, nú cánà‑ndà cùhùn‑ndà iin vicò, dandu nanducu‑nda lugar chicá cahà‑xí coo‑nda, dandu na tnátuu nècuàchì dìvéhé‑xímá, icúmí‑nê cachi‑nè xì‑ndà: “Amigo, nahà‑ní, coo‑ní ndé nduú lugar chicá iá tnùñuhu‑xí”. Pues nú ni quidá‑né ducán, dandu chicá quee tnùñuhu xi‑nda nùù nècuàchì cutnáhâ xí‑ndá ndoo‑nda xixi‑nda yucán. 11 Vàchi nsidaa ana datiaá chicá ndiaá, icúmí‑nê sàà‑nè ndòo cahan‑ne. Doco nsidaa ana ndaníhí ndahví xì mii‑xí, divi nduú ana chicá icúmí nìhì xì tnùñuhu ―nì cachi Jesús.

12 Daaní, nì càhàn‑yà xì nècuàchì nì cana xi‑yá ñà‑cuxi‑ya, cachí‑yà xì‑né:

―Nú cuàhàn‑ní quida‑ní iin vicò vehe‑ní, dàtnàà ò sàcuaà, dandu màsà cáná‑nî amigo xi‑ní, ò ñanì‑ní, ò tnaha‑ní, ò nècuàchì cuìcà ndoó yatni, còtó cana stná‑nè mii‑ní vehe‑ne, te ducán danáà‑né favor nì quida‑ní. 13 Còó, vàchi nú cuní‑nî quida‑ní iin vicò, dandu cana‑ní nècuàchì ndahví, xì nècuàchì nì nacuèhè, xì nècuàchì xicá cuéhê, xì nècuàchì cuaá; 14 dandu ndiaha gá coo xi‑ní, vàchi nsidaa nècuàchì yucán, mà cúí danáà‑né nùù‑ní. Daaní (ndè inga vida) na natiacù‑ní xì nsidaa gá nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi, icúmí‑nî nìhì‑ní ñà‑vàha xi‑ní sàhámà ―nì cachi Jesús.

Ejemplu sàhà vicò cahnú

15 Daaní, iin nècuàchì cutnáhâ xí‑yâ na xixí‑yá yucán, nì tiacu‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑yà, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Ndiaha gá coo tiempu cundoo‑nda ñuhìví ìì xí Dios, te cuxi‑nda pan yucán.

16 Dandu nì cachi Jesús xì nècuàchìmà:

―Nìsa ìa iin tiàa nì quida iin vicò cahnú. Cuàhà gá nèhivì nì cana‑ne. 17 Dandu na hora cuàhàn‑nè cacuxi‑ne, nì techuún‑né iin peón xi‑ne (ñà‑caca‑tè) cachitnùhu‑tè xì nsidaa nècuàchì nì cànà mà ñà‑sà‑ìá hora yàha‑ne, vàchi sà‑ìá listu nsidaá.

18 ’Doco iin‑ni nì cacachi nsidaa‑né ñà‑nì cuícáhnû ini nècuàchì quìdà‑xì vicò mà sàhà‑né. Nècuàchì primeru, nì cachi‑nè: “Còó, làcà nì xiin iin ñuhù xí, te icúmî cùhìn cundehíà. Ni cuícáhnû ini‑nè sàhí”, cachí‑nè.

19 ’Daaní, inga‑nè, nì cachi‑nè: “Còó, vàchi làcà nì xiin ùhùn yunta buey, te icúmî cùhìn cundaà inì sàhà‑sí, a quídá víi‑sí, á coó. Ni cuícáhnû ini nècuàchìmà sàhí”, nì cachi tiàa ma. 20 Daaní, inga‑nè, nì cachi‑nè: “Còó, vàchi làcà nì nandàhí, te ñàyùcàndùá, mà cúí cùhìn”.

21 ’Ñàyùcàndùá, mànuhù peón mà, te nì nacani‑tè xì lamú xi‑tè nansa nì cacachi iin iin nèhivì mà. Ñàyùcàndùá, nì xìdà ini nècuàchìmà, te nì cachi‑nè xì peón mà: “Cuahán‑nî vichi duha cacanuu‑ní inii calle ñuu‑ndà yohó, calle nahnú te calle cuati, te danátácà‑ní nècuàchì ndahví, nècuàchì nì nacuèhè, xì stná nècuàchì xicá cuéhê, xì nècuàchì cuaá ñà‑nì quìxí‑né vicò xí”.

22 ’Ñàyùcàndùá, (ducán nì quida peón mà); dandu nì cachì‑te: “Sànì quide ñà‑ndùá nì cachì‑ní xìˊ, señor, te vàtùni cundoo más gà nèhivì”. 23 Dandu nì cachi tu lamú mà xì peón mà: “Vichi cuahán tu‑ní nsidaa ichì xì nsidaa callejón, te datnátuu‑ní nèhivì sàhà‑ñá chitu vehi nèhivì. 24 Vàchi ñà‑yòhó cachíˋ xì‑nsiá, ni‑iin nèhivì nì quide invitar daa, mà níhì‑né ni‑iyuhu ñà‑cuxi‑ne vehi”.

Nansa nì cachi Jesús xì‑ndà ñà‑iin‑ni ni nácání ini‑ndà cunchicùn‑ndàyá

25 Cunaha‑ní, cuàhà gá nèhivì xínchicùn xì‑yá cuàhàn stná‑nè. Ñàyùcàndùá nì naxicocuíìn‑yà yàtà‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

26 ―Nú vàxi iin nèhivì nùí, te cuní‑nè cunchicùn‑nè yùhù, dandu (màsà ndúlócô gà‑nè ñà‑ndùá cachí) yua‑né, ò dihi‑né, ò dèhe‑ne, ò ñani‑nè, ò cùha‑ne, mate (ni cá‑cútúxí ini nècuàchìmà) sànì xini ùhì tnaha‑nemà mii‑né. Ni màsà cúú gà stná ini‑nè sàhà vida xi‑ne, vàchi nú coó, mà cúí sàà‑nè cunduu‑ne iin ana nchícùn xìˊ. 27 Te xiñuhu stná (ñà‑coo‑ne dispuestu cui‑nè sàhí), quida‑ne cuenta na ian nsidá‑né iin cruz cuàhàn‑nè cui‑nè. Vàchi nú có‑nìhnú ini‑nè ducán, te có‑nchîcùn stná‑nè yùhù ducán, dandu mà cúí sàà‑nè cunduu‑ne iin nèhivì xí. 28 Vàchi nú cuní‑ndà quidavàha‑nda iin vehe ducún, amádi dihna coo‑nda quida‑nda cuenta xi‑nda a vátùni sàà dìhùn xì‑ndà, 29 còtó mà cúí daxínu‑ndañá, cuisì cimientu xan daquésáhá‑ndá, te sà‑ìá ni. Dandu nècuàchì indéhe, cuàhàn‑nè cuàcùndiaa‑nèndó, 30 cachi‑nè: “Cuàhàn tè‑jaàn quidavàha‑tè iin vehe ni cuí, doco cónì níhì‑té daxínu‑teá”, cachi‑nè (cuàcùndiaa‑nèndó). 31 Daaní, stná iin rey, nú cuní‑te cùhùn‑te guerra nàá tnàhá‑te xì inga rey vàxi xi soldadu‑xi, amádi dihna coo‑tè nacani vàha inì‑te, a vátùni sàà ùxìn mil soldadu xi‑tè ñà‑cundee‑té nùù òcò mil soldadu xi inga rey mà, á coó. 32 Te nú mà sáà soldadu xi‑tè, dandu na táñâha ga cuyatni inga rey mà, dandu techuún‑te nèhivì xí‑te cùhùn‑nè ndatnuhu‑né xì tèmà nansa nsihi pleitu xi‑tè. 33 Te ducán stná mii‑nsiá, xiñuhu nandòdó‑nsiá nsidanicuú iñàha icúmí‑nsiâ, vàchi nú coó, dandu mà cúí sàà‑nsià cunduu‑nsia ana nchícùn xìˊ.

Ejemplu nacání sàhà ììn nì cuchicuehe, te ducán stná ndohó, màdí cuchicuehe anima‑ndà

34 ’Vàha ga ììn, (vàchi nsidá ádìá ñà‑xìxì‑ndà); doco nú sànì ndañuhu ñà‑ádì xán, dandu mà cúí gá ndu‑adì gáˋ. 35 Vàchi còò cá chuan, mà cúndúá ñuhù chihi‑nda, ni mà váha daquée stná‑ndà nùù itu‑ndà. Chicá vàha cate‑ndàñá. Ni cúníní vàha nsidaa‑nsiá palabra jaàn.

15

Ejemplu nacání sàhà riì nì tùcù

1 Daaní, nì catnàtuu cuàhà tè‑dàchíyàhvi, xì cuàhà gá stná nèhivì iá cuàchi‑xi, vàchi cuní‑nè cunini‑ne ñà‑ndùá cachí‑yà. 2 Dandu nècuàchì fariseu, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, nì xitnùhu‑neyà, cachí‑nè:

―Nècuàchì jaàn, cudíì ini‑nè cutnahá‑né xì nècuàchì cuáchi; dècuèndè xixí tàcá stná‑nè xì nècuàchìmà.

3 Dandu nì nacani‑ya xì‑né iin ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

4 ―Nú ndoó iin cientu riì xì‑ndà, te nì quecuaán iin‑sì ¿ndíà nduá quida‑nda? ¿Amádi nacoo‑nda 99 quisì dava ga mà iin yodò, te cùhùn‑ndà nanducu‑nda inga quisì mà ndè cachi nanihì‑ndàsí? 5 Daaní, nú sànì ndacùhun‑ndasí, cudíì ini‑ndà 6 mànuhù‑ndà vehe‑nda idádocó‑ndà quisì mà. Dandu cana‑nda amigo xi‑nda xì stná nècuàchì ndoó yatni, te cachí‑ndà xì‑né: “¡Nahà‑nsia cundoo‑nda cudiì ini‑ndà, vàchi sànì natùi riì xí nì ndañuhu ni cuí!”

7 ’Te yùhù cachí stnáì xì‑nsiá, nú nì sàà iin nèhivì iá cuàchi xi cuu‑ne arrepentir, dandu yáha ga xícudiì ini ana ndoó gloria. Ndè chicá cudíì ini‑nè sàhà nècuàchìmà nùù 99 nèhivì nihnú vàha inì‑xi, vàchi mii‑né, có‑xìñùhù gá cuu‑ne arrepentir.

Ejemplu nacání sàhà dìhùn nì ndañuhu, te nì natùia

8 ’Te ò (inga ejemplu. Ni cachí‑ndà iá) iin nècuàchì ñahà icúmí xí ùxìn dìhùn plata. Pues nú ni ndáñúhú ian, amádi nacuicùn‑né iin isì, te nasihvi‑né vehe‑ne ñà‑nanducu‑néà ndè cachi natùia. 9 Daaní, nú sànì nanihì‑néà, dandu cana‑ne amigo xi‑ne xì stná nècuàchì ñahà xíndoo yatni, te cachi‑nè xì nècuàchìmà: “Naha‑nsià cundoo‑nda cudiì ini‑ndà, vàchi sànì natùi dìhùn xí nì ndañuhu ni cuí”, cachí‑nè. 10 Te cachí stnáì xì‑nsiá, ducán cudíì stná ini nsidaa ángel xi Dios nú nì sàà iin nècuàchì iá cuàchi‑xi cuu‑ne arrepentir.

Ejemplu nacání sàhà dèhe nì sàhàn xìcà

11 Dandu nì cachi stná‑yà:

―Nìsa ìa iin tiàa ndoó ùì dèhe‑xi. 12 Te nì cachi tèchicá chii xi yua‑té: “Papá, taxi‑ní ñà‑ndùú tàhvì nìhì‑nsí nùù‑ní”. Ñàyùcàndùá, nì sàha‑ne iin iin‑tè ñà‑ndùú tàhvì‑té. 13 Cónì yáha cuàhà quìvì, te nì dàtàcá tèchicá chii ma nsidaa ñà‑ìcúmí‑tê, te cuàhàn xìcà‑té inga ñuu. Yucán nì quida ndevàha‑tè gastu dìhùn xí‑te, nì quìhvi‑tè cuàhà viciu. 14 Daaní, na ní nsihi dìhùn mà, nì quixi fuerte tnama ñuu yucán, te nì quesaha‑té nì ndundahví‑te. 15 Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑te nùù iin lamú ñuu yucán, te nì nìhì‑té chuun nùù nècuàchìmà, nì techuún‑nète cuàhàn‑te campu dacáxâhan‑tè cochi. 16 (Ñàyùcàndùá, yucán iá‑te campu mà), dècuèndè nchichi yùcù saxí cochi‑mà cahan stná‑te caxì‑té, doco còò ni‑iin nèhivì sáha xi‑té ni‑iñàha. 17 Dandu nì nàcùnihnu sahnú inì‑te, te nì cachì‑te: “Cuàhà gá peón ndoó vehe yué, te iá cuàhà ñà‑cutiacu‑nè, dècuèndè cuyódo gá‑ñà nùù‑né. Doco yùhù, yohó iéˋ ndè cuníˋ cuì quidá doco. 18 Chicá vàha naquihin ichì nùhì ndé iá papá xi, te cachì xì‑né: Papá, nsidá cuàchi nùù Dios, te nsidá cuàchi stnáì nùù mii‑ní. 19 Ni mà nátùi cunduu guè nahi dèhe‑ní; nahi peón xi‑ní cundui quida‑ní cuenta”. Ducán nacání inì‑te entre mii‑té. 20 Ñàyùcàndùá, nì naquihin‑tè ichì mànuhù‑té ndé iá yua‑té.

’Te xica íì vàxi‑tè ndé iá nècuàchìmà, te nì xini‑nète. Dandu nì cuhi ini‑nète, te nì dàyáà‑nè cuàhàn‑nè nì numi nihni‑nète. Nì tutuyuhu tnahá‑né nùù‑né. 21 Dandu nì cachi dèhe‑nemà xì‑né: “Papá, nsidá cuàchi nùù mii‑yá iá ansivi, te nsidá cuàchi stnáì nùù mii‑ní. Mà nátùi cunduu guè nahi dèhe‑ní”, nì cachì‑te. 22 Doco yua‑té, nì cachi‑nè xì peón xi‑ne: “Tavà‑nsiá sìcoto chicá finu, te chindixi‑nsiàte; te ni cúnácáá stná iin anillu dìnìndàhá‑te; ni nácuáìn stná‑te iin ndìsàn. 23 Te cundaca stná‑nsia chelù ndatnù quixi cuì‑si quida‑nda vicò. 24 Vàchi sànì xìhì dèhi yohó cahín, doco vichi (sànì nsiaà‑te) na iin tiàa nì natiacu. Sànì ndañuhu‑té ni cuí, doco vichi sànì natùi‑tè”, nì cachi yua‑té. Te nsidaa nècuàchì ndoó yucán, nì quesaha‑né nì quida cahnú‑né vicò mà.

25 ’Daaní, dèhe sahnú nècuàchìmà, iá‑te nùù ìtú. Te nì naquihin‑tè ichì màndixi‑tè. Te na ní cuyatni‑tè vehe, nì tiacù‑te quidándáá nèhivì, te itásáhá stná‑nè. 26 Ñàyùcàndùá, nì cana‑tè iin peón; nì xìcàn tnùhù‑té nùù nècuàchìmà, cachí‑te: “¿Ndíà ndùá cùù‑guá vehi?” 27 Dandu nì cachi peón mà xì‑té: “Sànì nsiaa ñanì‑ní, ñàyùcàndùá nì cachi yua‑ní ñà‑nì càhní‑nsí chelù ndatnù, vàchi sànì natùi dèhe‑ne, te còò ni‑iñàha ni cuu xi‑té”. 28 Ñàyùcàndùá, nì xìdà ini ñani sàhnùmà, có‑cùní‑te nansìhvi‑tè vehe. Dandu nì quee yua‑té nì càhàn viì‑né xì‑té. 29 Doco nì cachì‑te xi‑né: “Cunaha‑ní, sàcàní cuìà iéˋ nùù‑ní quidáchúîn, te iníní nsidanicuú ñà‑ndùá cachí‑nî xìˊ; doco tàñáha ga dacútâhvì‑ní yùhù ni‑iin litú quida stnáì vicò xì amigo xi. 30 Doco vichi sàhà ñà‑nì nsiaa tè‑ndùú dèhe‑ní yohó, (ñàyùcàndùá quìdà‑ní iin vicò cahnú), dècuèndè nì xìhì stná chelù ndatnù xi‑nda sàhà‑té, mate nduú‑te iin ana nì quida uun gastu xì biene xi‑ní sàhà ñahà xí‑te”, nì cachi dèhe sahnuma. 31 Dandu nì cachi yua‑té: “Yohó, dèhi nduú stnáù. Siempre ió xî. Te nsidaa ñà‑ndùú biene xi, stoho stnáˋ nduú stnáù. 32 Doco vitni ndiá ìcà‑ndà quida‑nda vicò, te cudiì ini‑ndà, vàchi tè‑ñanù yohó, nì xìhì‑te cahín, doco vichi yohó iá‑te na ian nì natiacù‑te; sànì ndañuhu dahuun‑tè nì cahín, doco còó, sànì nsiaà‑te vichi”.

16

Ejemplu nacání sàhà mayordomu cónì quìdá víi

1 Dandu nì cachi Jesús xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Iin nècuàchì cuìcà, nì ìa iin mayordomu xi‑ne, te nì cachitnùhu nèhivì xì‑né: “Có‑quìdá víi mayordomu xi‑ní xì biene xi‑ní”. 2 Ñàyùcàndùá, nì cana‑ne tèmà, cachí‑nè xì‑té: “¿Nansa iá ñà‑ndùá quìdà‑ní? vàchi cáhàn tnùhù nèhivì sàhà‑ní nùí. Pues vichi icúmí‑nî quida nsihi‑ní entregar cuenta xi‑ní nùí, vàchi cuàhìn taví mii‑ní nùù chuun xi‑ní ñà‑ndùù‑ní mayordomu”, nì cachi‑nè. 3 Ñàyùcàndùá, nì quesaha‑témà nacání inì‑te, cachí‑te inì‑ni mii‑té: “¿Nansa quide vichi? vàchi cuàhàn lamú xi dacúxíó‑né yùhù nùù chuun xi. Ndahvíˋ, vàchi còò valor xi quidachuín xì pala. Vihini càcàn stnáì caridad, doco cucáhán núí. 4 ¡Áà! Vichi sànì cundaà inì nansa quide, te cundoo ana cuàha lugar coi vehe‑xi na quei nùù chuun xi”, nì cachì‑te. 5 Ñàyùcàndùá, nì cana‑tè iin iin nèhivì iníhícá nùù lamú xi‑tè. Te nì ndàcàtnùhù‑té nùù nècuàchì primeru mà: “¿Nadaa iníhícá‑nî nùù lamú xi?” 6 Te nì cachi nècuàchìmà: “Iin cientu tonel aceite iníhíquê”. Dandu nì cachi mayordomu mà: “Tnii‑ní cuenta xi‑ní, coo‑ní yohó, te yàchì natiaa‑ní cuenta xi‑ní ñà‑cundua cuisì ùì dico ùxìn (50) tonel vichi”. 7 Dandu nì cachì‑te xi inga‑nè: “Te mii‑ní, ¿nadaa iníhícá‑nî?” Te nì cachi nècuàchìmà: “Iin cientu carga nùnì trigu iníhíquê”. Dandu nì cachì‑te: “Tnii‑ní cuenta xi‑ní, te natiaa‑ní cùmì dìcó (80) carga‑ni”. 8 Daaní, lamú xi‑tè, nì cundaà ini‑nè ñà‑ndùá quidá‑te. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì‑té sàhà‑ñá cónì quìdá víi‑té: “¡Na nchichí guá nì quida‑ní!” nì cachi‑nè. Vàchi cunaha‑nsiá, nèhivì nihnú inì‑xi cuisì ñuhìví yohó, chicá cuehé‑nè nùù chuun xi‑ne entre nsidaa mii‑né, te chicá mà cuèhé nèhivì datnúù Dios sàxìnítnùní‑xi.

9 ’Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá: mate dava‑tè, có‑quìdá víi‑té xì dìhùn xí‑te, doco mii‑nsiá, xiñuhu cuichuún víi‑nsiá ñà‑cuìcà‑nsiá sàhà‑ñá naquimanì nèhivì‑nsiá, dandu na quívì nsihi dìhùn xí‑nsiá mà, vàtùni cuàha Dios sàà‑nsià nùù‑yá vehe ndiaha‑yá nicanicuahàn.

10 ’Nú sànì nìhì iin nèhivì iin chuun tii, te quidá víi‑néà, dandu ñà‑jaàn cundaà ini‑ndà vàtùni quida viì stná‑nè iin chuun chicá cahnú. Te ò nú có‑quìdá víi‑né chuun tii ma, dandu ni mà quídá víi stná‑nè iin chuun cahnú. 11 Ñàyùcàndùá, nú icúmí‑ndá ñà‑cuìcà ñuhìví cuàchi yohó, te có‑quìdá víi‑nda xán, dandu còò iin cuàha xi‑nda ñà‑ndùú ñà‑cuìcà ndiaha ndisa. 12 Te nú có‑quìdá víi‑nda chuun ñà‑cundiaa‑ndà biene xi inga ñanìtnaha‑nda, dandu còò iin cuàha xi‑nda ñà‑cunduu biene xi mii‑nda.

13 ’Iin tè‑quìdáchúûn, mà cúí coo ùì patrón xi‑tè, vàchi nú ducán, dandu icúmí‑tê cuni ùhì‑te iin‑ne, te inga‑nè cuu inì‑te sàhà‑xí. Te ò ni cachí‑ndà, iin‑ne coo vàha xi‑té, te inga‑nè cahíchì inì‑te. Te ducán stná mii‑nsiá, nú cuú ini‑nsià sàhà dìhùn, dandu mà cúí cunucuachi stná‑nsià nùù Dios ―nì cachi Jesús.

14 Daaní, nècuàchì fariseu, itá stná‑nè yucán, iníní‑né nsidaa ñà‑ndùá cachí‑yà, te nì sàcùndiaa‑nèyà, vàchi cuàhà gá cuú ini‑nè sàhà dìhùn. 15 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, nùù nèhivì cuní‑nsià ndee vàha‑nsia, na ian ni cúndúú‑nsiá nèhivì váha guá. Doco Dios, ináhá‑yâ ñà‑ñùhú ini anima‑nsià. Vàchi ñà‑ndùá chicá xího nècuàchì ñuhìví yohó, có‑nâtùia nùù mii‑yá, vàchi ñà‑chicá có‑ìá vàha nduá nùù‑yá.

Iin palabra nì cachi Jesús sàhà ley xi Moisés xì sàhà ñuhìví ìì xí Dios

16 ’Inii tiempu antes quesaa Juan (Bautista) nì sandiaa ley (xi Moisés) xì stná palabra nì cachi profeta nìsa cahàn cuenta xi Dios. Doco tiempu xi Juan vàxi duha nì quesaha xítià cuentu sàhà ñuhìví ìì xí Dios, te vichi nsidaa nèhivì, quidá‑né lucha sàà‑nè ñuhìví ìì mà.

17 ’Doco ley (sànaha) ma, nicanicuahàn cundua iin ley vàha; vàchi ni‑iin seña tii xí iin letra xan, mà nunca sàà ndañuhá. Chicá mà úhì ndañuhu ansivi xì ñuhìví, doco ley mà, nicanicuahàn coa.

Nansa nì cachi Jesús ñà‑mà váha cate tnàhà‑ndà

18 ’Nú ni caté stnahá iin tiàa xi ñahàdìhí‑nè, te coo‑ne xì inga nècuàchì ñahà, cuàchi ndisa cundua. Te nú ni nándàhà stná iin nècuàchì tiàa xi iin nècuàchì ñahà ní sate stnahá, divini cuàchi cunduu stná mà.

Nansa nì cuu xi iin tècuìcà xì stná iin nècuàchì ndahví nani Lázaro

19 ’Nìsa ìa iin tècuìcà, ndixí‑te sìcoto cuxín finu, xì cuàhà gá sìcoto chicá viì. Te nsìquívì nìsa quida‑tè vicò cahnú vehe‑tè. 20 Te nìsa ìa stná iin nècuàchì satú nani Lázaro, indúhu‑né yehè cahnú tècuìcà mà, te itándiaa chitu nsìhi uhì ìcà‑né. 21 Te cuní‑nè nìhì‑né pedazu cuati comida cóyo nùù mesa xi tècuìcà mà cuxi‑ne. Dècuèndè stná sìhina, vàxi‑sì ndé iá‑nè, te nacuáhá yàá‑si nsìhi uhì ìcà‑némà. 22 Daaní, nì sàà quìvì nì xìhì‑nè, te nì caquixi ángel nì nacuaca‑ne anima nècuàchìmà cuàhàn‑nè ndé iá xìì‑ndà Abraham. Daaní, después nì xìhì stná tècuìcà mà, te nì ndùxin‑tè. 23 Dandu (nì sàà‑te) ndé ndoó anima nècuàchì xínduu nsìi. Te yucán nì quesaha‑té ndohó cuáhà‑té. Dandu nì ndacoto‑tè nì xini xìcà‑té yucán iá Abraham, te yatni uun iá stná Lázaro. 24 Ñàyùcàndùá, nì ndàhì ndee‑té, cachí‑te: “¡Abraham! ¡Xìì‑nsí nduu‑ní! Cundehè ndahví‑nî yùhù; techuun‑ní Lázaro quixi‑ne dandaxín‑né dìnìndàhá‑nè tècuìí, te danchíco‑ne yàíˋ, vàchi yáha ga ndohí iéˋ mahì ñuhu yohó”. 25 Doco nì cachi Abraham: “Nsinuu inì‑ní, hijo, vàchi na nísa itiacù‑ní ñuhìví, vàha vida nìsa icumi‑ní. Doco Lázaro yohó, còó; yáha ga ndahví nìsa yàha‑ne. Doco vichi sànì nìhìtáhvì‑né cudiì cuáhà ini‑nè, mientras mii‑ní, icúmí‑nî ndoho‑ní. 26 Te iá stná inga iñàha, vàchi mahì nsiùhù yohó xì mii‑nsiá jaàn iá iin yui cahnú cunú sàstnùhù. Ñàyùcàndùá, mate ni cúcáhán‑nsî yàha‑nsi ndé iá‑nî, doco mà cúí; te stná mii‑nsiá, mà cúí yàha stná‑nsià ndé ndoó nsiùhù yohó”. 27 Dandu nì cachi tèmà: “Pues, nú ma cúí, dandu sacúndáhvîˋ nùù‑ní, tío Abraham; techuún sacù‑ní Lázaro nùhù‑nè vehe papá xi. 28 Vàchi yucán ndoó ùhùn ñanì, te cuníˋ càhàn Lázaro xì‑té ñà‑màsà quíxí stná‑te lugar yohó ndé ndòhò guá‑nsì”. 29 Dandu ní cachi Abraham xì‑té: “Sà‑ìcúmí‑tê libru ìì nì tiaa Moisés, xì stná libru nì tiaa nècuàchì profeta. Ni cúníní‑te ñà‑ndùá cachí nùù tutu mà”. 30 Dandu nì cachì‑te: “Còó, tío Abraham, vàchi nú ni nátiácú iin nsìi, te sàà‑nè càhàn‑nè xì‑té, dandísá, icúmí‑tê cuu‑tè arrepentir”. 31 Doco nì cachi Abraham xì‑té: “Nú có‑cùní‑te cunini‑tè ñà‑ndùá nì cachi Moisés, te ni ñà‑ndùá nì cachi profeta, dandu mà sáà‑te naxicocuíìn inì‑te mate ni nátiácú iin nsìi (càhàn xì‑té)”.

17

Cuàhà gá ni coo‑nda cuidadu, còtó quida‑nda iin cuàchi

1 Dandu nì cachi Jesús xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Ñà‑ndáà nduá, icúmí dava nèhivì tùcù‑nè ichì có‑ndiàá quida ñanìtnaha‑ne. Doco ndahví nècuàchì datúcù tnàhà‑xìmà. 2 Vàchi chicá vàha ni mácùndiacu iin yùù yódò dùcùn‑né, te ndiachi‑né mahì mar sàhà‑ñá màsà dátûcù‑nè ni‑iin ñà‑cuati yohó. 3 Ñàyùcàndùá, cuidadu cundoo‑nsia sàhà ñà‑ndùá quidá‑nsiá.

’Nú quidá iin ñanìtnaha‑nsia cuàchi nùù‑nsiá, dandu càhàn‑nsià xì‑né sàhámà. Te nú ni náxícócuîìn ini‑nè sàhà ñà‑ndùá nì quida‑ne, dandu cuicahnú inì‑nsia sàhà‑né. 4 Mate ùsà xichi iin quìvì ni quidá‑né iin cuàchi nùù‑nsiá, có‑quìdá, vachi nú cada iin iin xichi vàxi‑ne cachí‑nè ñà‑cùú‑né arrepentir, dandu icúmí‑nsiâ cuicahnú inì‑nsia sàhà‑né ―nì cachi Jesús.

Vàtùni quida stná‑ndà milagru nú nihnú vàha ini‑ndà mii‑yá

5 Dandu nècuàchì nì nìhì chuun nùù Stoho‑ndà Señor, nì xìcàn tàhvì‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Chindee‑ní nsiùhù ñà‑nì sáà‑nsì cunindisá víi gá‑nsì.

6 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuati lihngu tata yutnù nani nù‑mostaza. Te ñà‑yòhó cachíˋ xì‑nsiá: nú xiníndísâ ndisa‑nsia, mate (iyuhu nduá) nahi tata mà, dandu dècuèndè vàtùni dandacú‑nsiá nùù yutnù nahi yutnù fruta jaàn ñà‑nì ndánchító‑nu yohó, te cùhùn‑nu ndiachi‑nú mahì mar, dandu seguru ducán icúmí coo.

Ejemplu sàhà peón quidáchúûn nùù‑ndà

7 ’Ni cachí‑ndà iá iin peón xi‑nda, te quidachuún saín‑te nùù‑ndà. Te vihini xitú‑te, o ndiaá‑te quisì xi‑nda. Doco nú nì nsiaà‑te vehe, ¿a cáchí‑ndà xì‑té ñà‑nì cúhùn‑te cudamá‑te? 8 Còó, dohó cuàhàn‑ndà cachi‑ndà xì‑té: “Quidayucùn‑ní ñà‑cudamíˋ, dandu nsidaviì‑ní mii‑ní, te taxi‑ní ñà‑cuxi, te cohi. Doco mii‑ní, dècuèndè después icúmí‑nî cuxi‑ní”, cachi‑ndà xì‑té. 9 Pues, ¿a náquímánì‑ndà peón mà nú sànì quida‑tè nsidaa ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑té? Ádi coó. 10 Pues divi ducán stná xì mii‑nsiá, vàchi nú sànì nsihi nì quida‑nsia nsidaa ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑nsiá, dandu icúmí‑nsiâ, cachi‑nsià: “Còò ni‑iñàha ni quidá‑nsí, cuisì ñà‑ndùá ndiá ìcà‑nsí nì quida‑nsi”, ―nì cachi Jesús.

Nansa nì dàndúvàha Jesús ùxìn tiàa ndohó cuèhè lepra

11 Nchícùn Jesús ichì Jerusalén cuàhàn, te nì yàha‑ya ladu Galilea xì stná ladu Samaria. 12 Te na ní sàà‑yà iin ñuu tii nì xini‑yà yucán vàxi ùxìn tiàa ndohó cuèhè lepra. Itá xica‑né, 13 cána ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Stoho‑nsì Jesús! ¡Cundehè ndahví‑nî nsiùhù!

14 Daaní, na ní xini Jesús nècuàchìmà, nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià dacuní‑nsià dùtù ìcà‑nsiá.

Ñàyùcàndùá nì caquihin‑ne ichì cuàhàn‑nè. Te meru xicá‑né ichì mà, dandu nì nduvàha nsidaa‑né. 15 Te iin‑ne, na ní xini‑nè sànì nduvàha‑ne, nì naxicocuíìn‑nè, nì ndenihi vàha cuahà‑né Dios, ndee cáhàn‑nè. 16 Te nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, naquímánì‑néyà. Te nduú‑né iin nècuàchì ñuu Samaria. 17 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Amádi ùxìn tiàa nì nduvàha? Doco 9 nècuàchì dava ga mà, còò‑né ni náxícócuîìn. 18 Cuisì mindaa nècuàchì tùcù yohó nì naxicocuíìn naquímánì xì Dios.

19 Dandu nì cachi‑yà xì tiàa nì naxicocuíìn mà:

―Ndacuiìn‑ní xuhun‑ní vehe‑ní. Vàtùni nì xinindisa‑ní, te ñàyùcàndùá nì nìhì‑ní nì nduvàha‑ní.

Nansa icúmí cuu quìvì naxicocuíìn Jesús ñà‑cusahnú‑yá nùù ñuhìví yohó

20 Daaní, nì ndàcàtnùhù nècuàchì fariseu nùù‑yá índù tiempu sàà quìvì cusahnú Dios ñuhìví yohó. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Màdìá nduchìnúù‑nsiá cuni‑nsià ñuhìví ìì xí Dios. 21 Mà cúndúámà ñà‑cachitnùhu nèhivì xì‑nsiá, cachi‑nè yohó iá ñuhìví ìì mà, te ò yucán iáˋ. Còó, vàchi yohó mahì mii‑nsiá iá ñuhìví ìì mà.

22 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Vàxi iin tiempu na yáha ga cunì‑nsia cundua tiempu ndiaha (naxicocuíìn) yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, doco tàñáha ga sàà cundua tiempu mà. 23 Te nú cachí nèhivì xì‑nsiá ñà‑yòhó sànì naxicocuíìn, te ò yucán iéˋ, màsà cúhùn‑nsià xì‑né, màsà cúnchícùn‑nsiànè. 24 Vàchi na ian tása, te natnúù fuerte inicutu ansivi ndè iin ladu xì ndè inga ladu, ducán icúmí cuu stná xì yùhù na sáà quìvì xí, (te cundehè nsidaa nèhivì yùhù). 25 Doco antes, cuàhà iñàha icúmî ndohi; vàchi icúmí nèhivì tiempu vichi cahíchì ini‑nè yùhù. 26 Te nacua nì cuu tiempu xi Noé sànaha, ducán icúmí cuu stná na sáà meru quìvì xí yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. 27 Vàchi tiempu xi Noé mà nìsa (ndoo cuéyàà nèhivì ñuhìví), xixí‑né, xihí‑né, te nándàhà‑né. Te ducán nìsa quida‑ne dècuèndè nì sàà quìvì nì quìhvi Noé barcu cahnú, dandu nì quixi dàvì nì sahnì xì nsidaa nèhivì mà. 28 Daaní, ducaní stná nèhivì ñuu Sodoma tiempu xi Lot sànaha, xixí‑né, xihí‑né, xiín‑né, te dicó‑né; xitú stná‑nè, te quidávàha stná‑nè vehe; 29 doco divi quìvì nì quee Lot ñuu mà, dandu ndè ansivi nì còyo ñuhu xì tàtnà cuaán sahán quini, te nì caxihì nsidaa nèhivì ñuu mà. 30 Ducán icúmí cuu stná na quívì naxicocuíìn, te cuni nèhivì yùhù.

31 ’Quìvì mà, nú ndoó nèhivì dìnìvèhé‑né (quetátú‑nè), te ini vehe ñuhú ñà‑ìcúmí‑nê, dandu màsà ndúlócô‑nè sàhámà. Cuisì‑nì nì cùnú dèhé‑nè chicá vàha. Te ò nú ndoó‑né nùù ìtú, dandu màsà náxícócuîìn‑nè vehe‑ne. 32 Màsà nándòdó‑nsiá nansa nì cuu xi ñahàdìhí Lot. 33 Nsidaa ana cuní dacácu xi vida‑xi, cutu‑ñá dandáñúhú‑nêàmà quea; doco nsidaa ana có‑dàcácu xi vida xi, divi cunduu nècuàchì càcu.

34 ’Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, na sáà ñuú naxicocuíìn, dandu ndé quídì ùì nèhivì, icúmí cuxio iin‑ne, te iin‑ne ndòo. 35 Te ndé ndoó ùì nècuàchì ñahà cutnáhâ nchicó, iin‑ne icúmí cuxio, te inga‑nè ndòo. 36 Te ndé ndoó stná ùì tiàa nùù ìtú, iin‑ne cuxio, te inga‑nè ndòo.

37 Dandu nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Señor, ¿índù cuàhàn cuu ñà‑jaàn?

Te nì cachi‑yà:

―Cunaha‑nsiá, (ducán iá nahi dichu cachí): “Ndé indúhu ñà‑nì xìhì, yucán icúmí nataca stná longo”.

18

Ejemplu nacání sàhà iin nècuàchì ndahví nì sàhàn nùù iin juez cuehé

1 Dandu nì nacani Jesús xì‑né iin ejemplu ñà‑cundaà ini‑nè ñà‑iin‑ni icúmí‑ndá càcàn tàhvì‑ndà nùù Dios, te màdìá cuhuun ini‑ndà. 2 Dohó nì cachi‑yà:

―Nìsa ìa iin juez iin ñuu; doco ni cónì sácáhví‑tê Dios, ni stná nèhivì. 3 Te divi ñuu yucán nìsa ìa stná iin nècuàchì ñahà nì xìhì iì‑xí. Te sáhàn nècuàchìmà nùù juez mà, cachí‑nè: “Nsidandaà‑ní chuun xi, vàchi iá iin nècuàchì xiní ùhì xí”. 4-5 Doco cónì cùní‑te. Daaní, después nì nacani inì‑te, cachí‑te inì‑ni mii‑té: “Yáha ga sáhachuún ñahàcuàán yohó yùhù. Ñàyùcàndùá mate có‑càhví Dios, ni có‑càhvì stnáì ni‑iin nèhivì, doco cuàhìn nsidandaì chuun xi nècuàchì yohó, vàchi cuñáñî ñà‑tutoo quixi‑guá‑nè nùí”.

6 Dandu nì cachi Stoho‑ndà Señor:

―Cundehè‑nsiá nansa nì cachi juez mà, mate malu‑nè, (doco icúmí‑nê chindee‑né nècuàchìmà). 7-8 Ñàyùcàndùá, Dios, ¿áma nsidandaà stná‑yà sàhà nèhivì nì nacàxin‑ya nú ndui te ñuú xícàn tàhvì‑né, te sacúndáhvî‑nè nùù‑yá? Te ¿a caní tiempu cueé‑yà, te sàà quìvì nsidandaà‑yà ducán? Còó, yàchì icúmí‑yâ nachitacùhá‑yà sàhà‑né, cachíˋ xì‑nsiá. Doco quìvì naxicocuíìn yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, ¿a ndísá cunindisá cuàhà nèhivì yùhù cahan‑nsiá? ―nì cachi Jesús.

Ejemplu nacání sàhà iin nècuàchì fariseu cuadú, xì sàhà stná iin nècuàchì dachíyàhvi nì naxicocuíìn inì‑xi

9 Daaní, nì nacani‑ya iin ejemplu sàhà nèhivì ndaníhí vàha guá xì mii‑xí, te cachíchì ini‑nè nècuàchì dava ga. Dohó nì cachi‑yà:

10 ―Ùì tiàa, cuàhàn‑nè veheñùhu cahnú ñà‑càcàntàhvì‑né nùù Dios. Iin‑ne nduú nècuàchì fariseu, te inga‑nè nduú nècuàchì dachíyàhvi. 11 Te nècuàchì fariseu mà, nì sàcuììn‑nè yucán, te nì naquimanì‑né Dios sàhà mii‑né, cachí‑nè: “Ansivéhé‑nî Yua‑nsí Dios, vàchi yùhù, có‑quìdá ndevàhi nacua quidá nècuàchì dava ga mà, te có‑quìdá cuihna stnáì ni‑iñàha, vàchi có‑quìdé ni‑iin ñà‑có‑ndìá ìqué quide, có‑câhìn xì inga nècuàchì ñahà, ni có‑quìdá stnáì na quidá tè‑dàchíyàhvi jaàn. 12 Còó; nùù cada ùnà quìvì iníhíìˊ iá dòquíˋ ùì quìvì, te nùù cada ùxìn pesu quidé ganar, chivàha cuaín ian ñà‑cunduu diezmu xan”, nì cachi nècuàchìmà.

13 ’Doco nècuàchì dachíyàhvi ma, xica iín‑né, cucáhán nûù‑né ndacoto‑ne ansivi. Ñàyùcàndùá, iín‑ne, caní‑né nchìca‑ne (ñà‑cùù guá‑nè sentir sàhà cuàchi‑ne), te cachí‑nè: “Yua‑nsí Dios, cundehè ndahví‑nî yùhù, vàchi nècuàchì cuáchi nduí”, nì cachi‑nè, 14 dandu mànuhù‑né. Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá, divi nècuàchì yucán nduú ana nì ndee vàha ndisa nùù Dios, te màdìá nècuàchì primeru mà. Vàchi nsidaa ana datiaá uun nduú nèhivì vàha guá, icúmí‑nê nducahan‑ne; te nsidaa ana ndaníhí ndahví xì mii‑xí, chicá icúmí‑nê nìhì‑né tnùñuhu.

Nansa nì cachi Jesús ñà‑màsà cádí‑ndà nùù ñà‑cuati ñà‑cunchicuàn mii‑yá

15 Daaní, ndacá nèhivì ñà‑cuati xí‑né vàxi nùù‑yá ñà‑chitàndòó‑yá ndahà‑yá dìnì‑vé. Doco na ní caxini nècuàchì dacuahá‑yá, nì sadi‑nè nùù nècuàchìmà. 16 Ñàyùcàndùá, nì cana Jesús ñà‑cuati ma ni tnátua, te nì cachi‑yà:

―Nacoo‑nsia ñà‑cuati ni quixá nùí. Màsà cádí‑nsià nùá, vàchi cuisì nècuàchì nihnú inì‑xi nahi miá cunduu ana sàà ñuhìví ìì xí Dios. 17 Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, nú ni coó (vìtá ini) nèhivì nahi ñà‑cuati, dandu nìhì‑né quìhvi‑ne ñuhìví ìì xí‑yá, doco nú coó, mà sáà‑nè yucán ―nì cachi‑yà.

Nansa nì cachi Jesús xì iin tèchii cuica

18 Daaní, nì càhàn iin tè‑nìhí chuun, nì xìcàn tnùhù‑té nùù‑yá, cachí‑te:

―Maestro, mii‑ní vàha ndisa‑ní. Cachì‑ní xìˊ ndíà quide, te nìhìtáhvìˊ vida ndiaha nicanicuahàn.

19 Dandu nì cachi Jesús xì‑té:

―¿Ndíà dìsáhà‑xí cachí‑nî xìˊ: “Mii‑ní vàha‑ní”? Vàchi còò ni‑iin nèhivì ùún vàha ndisa, cuisì nú nduí Dios, dandu vàha ndisa inì. 20 Pues vichi, sà‑ìnáhá‑nî nansa nì dàndàcú‑yá ñà‑màsà cáhàn‑ndà xì inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda; te màsà cáhni stnaha‑nda, ni màsà quídá cuíhná‑ndá, ni màsà cáchí‑ndà iin tnùhu sàhà ñanìtnaha‑nda, te ni coó stná tnùñuhu xi‑nda nùù yuadíhí‑ndá.

21 Dandu nì cachi tu‑tè xì‑yá:

―Cunaha‑ní, nsidaájàn sànì chivàhi dècuèndè na tií.

22 Na ní inini Jesús ñà‑ndùá nì cachì‑te, dandu nì cachi‑yà:

―Cumánì gá inga iñàha quida‑ní. Dicò nsìhì‑ní ñà‑ndùá icúmí‑nî, te dasàn‑ní dìhùn mà nùù nècuàchì ndahví; dandísá nìhìtáhvì‑ní sàà‑ní ansivi, te yucán cucumi ndisa‑ní cuàhà ñà‑cuìcà. Te quixi‑ní cunchicùn stná‑ní yùhù ―nì cachi‑yà.

23 Doco tèmà, na ní inini‑tè nì cachi‑yà ducán, dandu yáha ga nì cuhuun inì‑te, vàchi cuica cuáhà‑té. 24 Te na ní xini Jesús ñà‑nì cuhuun guá inì‑te, dandu nì cachi‑yà:

―¡Na uhì guá sàà iin tècuìcà ñuhìví ìì xí Dios! 25 ùhì gà stná dayáha‑nda iin camellu nùù chìcòhò ndúhu iquì; doco chicá ùhì yàha iin tècuìcà ndè ñuhìví ìì xí Dios.

26 Dandu nècuàchì xí‑inini yucán, nì cachi‑nè:

―Nú ducán nduá, dandu ¿nansa cui càcu anima iin nèhivì?

27 Dandu nì cachi‑yà:

―Ñà‑ndùá có‑sâà nèhivì quida‑ne, vàtùni quida Dios‑ñà.

28 Dandu nì cachi Pedro xì‑yá:

―Nsiùhù, sànì nacoo iì‑nsí nsidaa ñà‑ndùá icúmí‑nsî, te vàxi‑nsi nchícùn‑nsì mii‑ní, Stoho‑nsì Señor.

29 Dandu nì cachi‑yà xì nsidaa‑né:

―Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó, nú nchícùn iin nèhivì ñuhìví ìì xí Dios, te sàhámà icúmí‑nê nacoo‑ne iñàha, (màsà ndúlócô‑nè), mate ni nácóó‑né vehe‑ne, ò yuadíhí‑nê, ò ñani‑nè, ò cùha‑ne, ò ñahàdìhí‑nè, ò dèhe‑ne, (có‑quìdámà), 30 vàchi después yáha ga cuàhà gá más icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né vida xi‑ne ñuhìví yoho. Daaní, na sáà‑nè inga ñuhìví vàxi xi‑nda, dandu nìhìtáhvì stná‑nè vida ndiaha nicanicuahàn.

Nansa nì cachi tu Jesús inga xichi ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà, dandu natiacu‑yà

31 Daaní, nì tavà cuaán‑yá ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, ichì ñuu Jerusalén nchícùn‑ndà vichi, te ñuu yucán icúmí cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá nì tiaa nèhivì xí Dios sànaha sàhà yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. 32 Vàchi icúmí nèhivì dayáha‑ne yùhù ndahà tè‑inga raza ñà‑cuàcùndiaà‑te yùhù, te canàhá stná‑te xìˊ. Te icúmí stná‑te sivi dìí‑te nùí, te cahnì cuìí‑te yùhù. 33 Dandu después cahnì‑té yùhù. Doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì ―nì cachi‑yà.

34 Doco nècuàchì dacuahá‑yá, cónì cúndáà ini‑nè sàhámà. Cónì sáà‑nè mànìhì ini‑nè, vàchi nahi palabra dèhé nì sandua nùù‑né.

Nansa nì quida Jesús milagru ñuu Jericó, nì dànátùi‑ya nùù iin nècuàchì cuaá

35 Yatni iá‑yà ñuu Jericó vàxi‑ya, te yuhù íchî yucán iá iin nècuàchì cuaá xícàn xì caridad. 36 Te na ní tiacu‑nè yáha cuàhà nèhivì, dandu nì ndàcàtnùhù‑né ndíà nduá cuú. 37 Te nì cachi nèhivì ñà‑divi Jesús de Nazaret cuàhàn yàha. 38 Ñàyùcàndùá, nì ndàhì‑nè, cachí‑nè:

―¡Jesús! ¡Mii‑ní descendencia ìì xí David! ¡Cuhi inì‑ní yùhù!

39 Doco nèhivì idónuu (nùù nèhivì cuáhà mà), nì canàhá‑nè xì nècuàchì cuaá mà, ni cadí‑nè yuhù‑né cachí nècuàchìmà xì‑né. Doco mii‑né, chicá ndee ní ndàhì‑nè, cachí‑nè:

―¡Mii‑ní descendencia ìì xí David, cuhi inì‑ní yùhù!

40 Dandu nì cucuiin Jesús, nì dàndàcú‑yá ñà‑nì cúndácá nèhivì nècuàchìmà quixi. Te na ní tnàtuu‑ne, nì xìcàn tnùhù‑yá nùù‑né, 41 cachí‑yà:

―¿Ndíà nduá cuní‑nî quide?

Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor mío, cuníˋ natùinuìˊ.

42 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¡Ni ndúvàha nduchìnúù‑ní, cachíˋ xì‑ní! Vàchi ñà‑sànì xinindisa‑ní, ñàyùcàndùá sànì nduvàha‑ní.

43 Dandu luegu nì natùinuù‑né, te nì tenchicùn stná‑nèyà, naquímánì‑né Dios. Te nsidaa nèhivì nì xini ñà‑ndùá nì cuu, nì ndenihi ndiaha stná‑nèyà sàhámà.

19

Nansa nì xinindisá iin nècuàchì cuìcà nani Zaqueo, te nì nanduu‑ne iin nèhivì xí Jesús

1 Na ní sàà‑yà ñuu Jericó, nì yàha uun‑ya inii ñuu mà. 2 Te cunaha‑nsiá, ñuu mà iá stná iin nècuàchì cuìcà nani Zaqueo. Te chuun xi nècuàchìmà nduá dandacú‑né nùù dava ga tè‑dàchíyàhvi. 3 Te cuní stná‑nè cundehè‑né Jesús ana nduú‑yá. Doco mànìcùí ñà‑cuàhà guá nèhivì itá yucán, vàchi iin nècuàchì cuisí nduú‑né. 4 Ñàyùcàndùá, nì dàyáà‑nè chicá nùù‑xí, te nì nana‑ne dòcò iin yutnù fruta tnuu, vàchi yucán icúmí Jesús yàha‑ya. 5 Dandu na ní sàà‑yà lugar mà, nì ndacoto‑ya dìquì‑xí, te nì xini‑yà nècuàchìmà, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Zaqueo, dansíhi‑ní nuu‑ní, vàchi vichi icúmî sàì vehe‑ní.

6 Ñàyùcàndùá, vichi vichi nì nuu yàchì nècuàchìmà, te ndacá‑néyà mànuhù vehe‑ne, cudíì ini‑nè. 7 Doco nèhivì cuáhà mà, na ní xini‑nè cuàhàn‑yà xì nècuàchìmà, dandu nì xitnùhu‑neyà, índù chuun cuàhàn‑yà vehe iin nècuàchì iá cuàhà cuàchi‑xi, nì cachi‑nè.

8 Daaní, (na iá‑yà vehe Zaqueo mà), nì ndacuiin nècuàchìmà, cachí‑nè xì‑yá:

―Señor mío, ñà‑ndùú davatahvi biene xi cuàhìn dasín nùù nèhivì ndahví. Te nècuàchì nì dàndàhvíˋ nì quihin dìhùn‑xí, cùmì tantu gà cuàhìn nacuàhi‑nè.

9 Dandu nì cachi Jesús (xì nèhivì yucán):

―Vichi sà‑ìá salvación xi nècuàchì dìvéhé‑xí yohó, vàchi nacua nì quida yohòtéhè‑ndà Abraham, ducán nì quida stná‑nè, (te sàhámà nì càcu‑ne), 10 vàchi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, nì quesaì ñuhìví yohó ñà‑nanduquí ana nì tùcù inga ichì, te dacácui anima‑nè ―nì cachi‑yà.

Ejemplu nacání sàhà ùxìn dìhùn oro

11 Daaní, nsidaa nèhivì yucán, ndoó‑né iníní‑né ñà‑ndùá cachí‑yà. Dandu nì nacani tu‑ya xì‑né inga ejemplu, vàchi sà‑ìtúú‑yá sàà‑yà ñuu Jerusalén, te tuxí ini‑nè ñà‑mà cuéé gà, te sàà tiempu ndiaha cusahnú Dios (ñuhìví yohó). 12 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Nìsa ìa iin dèhe rey, cuní‑nè cùhùn xìcà‑né inga ñuu ñà‑nìhì stná‑nè chuun dandacú stná‑nè, dandu después ndixi‑ne (cusahnú‑né). 13 Ñàyùcàndùá, (na táñâha ga quihin‑ne ichì, dandu) nì cana‑ne ùxìn peón xi‑ne, te nì sàha‑ne iin iin‑tè iin iin dìhùn oro, te nì cachi‑nè xì‑té: “Inii tiempu dècuèndè quìvì naxicocuíìn icúmí‑nsiâ quida‑nsia lucha nducuahà dìhùn yohó”, (nì cachi‑nè xì‑té, dandu cuàhàn‑nè). 14 Doco nècuàchì ñuu‑nè, sàhà‑ñá có‑xìñùhù‑né nècuàchìmà, ñàyùcàndùá, nì techuún‑né itnii nèhivì xí‑né nihi‑xi razón cuàhàn, te dohó cachí razón mà: “Có‑cùní‑nsì cusahnú nècuàchì jaàn nùù‑nsí”, cacháˋ. 15 Doco nècuàchìmà, vàtùni nì nìhì‑né chuun cusahnú‑né, te nì naxicocuíìn‑nè ñuu‑nè mà. Dandu nì dàndàcú‑né cànà nsidaa peón nì sàha‑ne iin iin dìhùn mà, vàchi cuní‑nè cundaà ini‑nè nadaa nì nandua. 16 Dandu nì tnàtuu tè‑primeru, cachí‑te: “Señor, imindaa dìhùn oro nì taxi‑ní, doco vichi sànì nandua ùxìn dìhùn”. 17 Dandu nì cachi nècuàchìmà xì‑té: “¡Vàtùni iáˋ! Peón vàha nduu‑ní. Ñàyùcàndùá icúmí‑nî dandacu‑ní nùù ùxìn ñuu nahnú, vàchi viì gá nì quida‑ní xì iin chuun tii”. 18 Dandu nì tnàtuu peón ùì, cachí‑te: “Señor, nì taxi‑ní imindaa dìhùn oro, doco vichi sànì nandua ùhùn”. 19 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì témà: “Mii‑ní, icúmí‑nî dandacu‑ní nùù ùhùn ñuu nahnú”. 20 Dandu nì tnàtuu inga peón, cachí‑te: “Señor, yohó naquihin‑ní dìhùn xí‑nî, vàchi nì chivàhià nùù iin sìcoto. 21 Vàchi yúhîˋ mii‑ní. Ináhî nansa iá‑nî, dana‑ní, dècuèndè tùha stná‑ní candiaà‑ní iñàha mate cónì quìdáchúún‑nî, te tùha stná‑ní quihin‑ní cosecha ndé cónì xìtù‑ní”. 22 Dandu nì cachi nècuàchì dàndàcù‑mà xì peón mà: “¡Peón malu nduu‑yó! Ináhú dana yùhù, te candiáì iñàha ndé cónì quìdáchúîn, te ndaníhí cosecha ndé cónì xìtúí. 23 Te nú ináhú ducán quidé, dandu ¿índù chuun cónì dàcúhùn dìhùn xí nùù iin vehe ndé quidachuún‑né xán, dandu na quívì nsiaì, vàtùni nìhì stnáì dìquìá ni cuí?” 24 Dandu nì cachi‑nè xì peón itá yatni ma: “Candiaà‑nsia dìhùn nùù tè‑yòhó, te cuàha‑nsia nècuàchì icúmí ùxìn dìhùn oro jaàn”. 25 Dandu nì cacachi peón mà xì‑né: “Doco Señor, sà‑ìcúmí nècuàchìmà ùxìn‑ñà vitni”. 26 Doco nì cachi nècuàchì cusáhnú‑má: “Cunaha‑nsiá, ana sà‑ìcúmí algu vichi, icúmí‑nê nìhì gá‑nè más, te ana icúmí cuisì iyuhu iñàha, icúmí cuxio nsidaa ñà‑ndùá icúmí‑nê. 27 Doco nèhivì xiní ùhì xìˊ, te có‑cùní‑nè cusahnúí nùù‑né, cundaca‑nsianè quixi nùí, te cahnì‑nsiánè yohó”, nì cachi rey mà.

Nansa nì cuu na ní sàà Jesús ñuu Jerusalén

28 Daaní, nì nsihi nì nacani‑ya ejemplu mà, nì quihin tu‑ya ichì cuàhàn‑yà Jerusalén, idónuu‑yá nùù compañeru‑yà cuàhàn‑yà. 29 Te sà‑ìtúú‑yá sàà‑yà ñuu cuati Betfagé xì Betania, frente yucù Olivo. Dandu nì càhàn‑yà xì ùì nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑nì cúhùn cueé‑nè chicá nùù‑xí. 30 Te dohó nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià ñuu tii yatni yucán. Te na sáà‑nsià yucán, dandu icúmí‑nsiâ cuni‑nsià ndé nuhní iin burru chii. Burru tàñáha ga cuida nduú‑si. Quisì yucán ndaxin‑nsiá cundaca‑nsia quixi. 31 Te nú ndàcàtnùhù nèhivì nùù‑nsiá índù chuun ndaxin‑nsiási, dandu cachi‑nsià xì‑né ñà‑Stoho‑ndà Señor xiñuhu xi‑sí ―nì cachi‑yà.

32 Dandu luegu nì caquihin ùì nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè chuun ma, te nì xini‑nè ñà‑divi nacua nì cachi‑yà xì‑né, ducán ndisa nì ìa. 33 Te na meru ndaxin‑nési, dandu nì càhàn stohò‑si xi‑né, cachí‑nè:

―¿Índù chuun ndaxin‑nsiá burru yohó?

34 Dandu nì cachi‑nè:

―Stoho‑ndà Señor xiñuhu xi‑sí.

35 Dandu nì saca‑nèsi cuàhàn‑nè ndé iá‑yà; te nì chindàndòó‑né sìcoto xi‑ne dìquì‑sí, te nì sàcùnùú‑yàsi 36 nì quihin‑ya ichì cuàhàn‑yà (ñuu Jerusalén). Te ichì yucán ndé yàha‑ya nì chitànduhù nèhivì dòò‑né. 37 Te na sá‑ìtúú‑yá nacatacaa‑ya yucù Olivo yucán, dandu nsidaa nèhivì nchícùn xì‑yá, nì quesaha‑né cána fuerte‑ne, naquímánì‑né Dios sàhà ñà‑cuàhà guá milagru nì quida‑ya nì xini‑nè; 38 te palabra yohó nduá nì cachi‑nè:

―¡Ndiaha gá rey yohó vàxi cuenta xi Stoho‑ndà Señor! ¡Ndiaha gá iá paz ansivi! ¡Ndiaha gá quidá mii‑yá iá dìquì‑xí! ―nì cachi‑nè.

39 Dandu dava nècuàchì fariseu cuàhàn mahì nèhivì cuáhà mà, nì cachi‑nè:

―Maestro, càhàn‑ní xì nèhivì xí‑nî (ñà‑màsà cáchí‑nè ducán).

40 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, nú ni cúdádî nècuàchì cána guá yohó, dandu fuerza icúmí càna stná nsidaa yùù ndoó yohó.

41 Daaní, nì sàà‑yà yatni ñuu Jerusalén. Te nì indehè‑yá ñuu cahnu‑ma. Te nì sacu‑ya sàhà nèhivì ndoó yucán, 42 cachí‑yà:

―¡Ndahví‑nsià! Vàchi meru quìvì vàha xi‑nsia nduá vitni. ¡A sácú vàha nú ni sáà‑nsià cundaà inì‑nsia nansa coo ndisa paz ñuù‑nsia ni cuí! Doco cónì cúndáà inì‑nsia. Ñàyùcàndùá, vichi sànì ndòo dèhámà nùù‑nsiá, te mà níhì gá‑nsià cundaà inì‑nsia. 43 Cunaha‑nsiá, vàxi iin quìvì caquixi contra xi‑nsia, te natnahà‑te ñuu‑nsià, dandu caquidavàha‑tè nama orilla ñuù‑nsia ñà‑cadì‑te nùù‑nsiá. Dandu nàá stnahá‑te xi‑nsiá nsidanicuú ladu. 44 Te dacaá nsihi‑tè vehe‑nsia, te cahnì nsìhí stná‑te mii‑nsiá. Mà ndóo ga ni‑iin yùù idótnahá víi yohó. Nsidaájàn icúmí cuu xi‑nsiá sàhà ñà‑cónì nácúní‑nsià ana dacácu xi‑nsiá ni cuí.

Nansa nì tavà Jesús tè‑dìcó xì tè‑xìín fuera patiu veheñùhu

45 Daaní, cuàhàn‑yà veheñùhu cahnú, te nì taxi nsihí‑yá tè‑dìcó xì tè‑xìín ndoó yucán, 46 cachí‑yà xì‑té:

―Dohó cachí Dios nùù tutu ìì: “Veheñùhu xi, icúmíâ cundua iin vehe ndé natácá nèhivì càcàn tàhvì nùí”. Doco sàhà mii‑nsiá sànì nandua na iin lugar ndé ndoó cuàhà tècuìhnà ―nì cachi‑yà.

47 Daaní, nsìquívì sáhàn‑yà veheñùhu cahnu‑ma, te dacuahá‑yá nèhivì. Doco dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì nihí chuun ñuu mà, nandúcú‑nê nansa cui dandáñúhú‑nêyà. 48 Doco mànìcùí nìhì‑né nansa quida‑neà, vàchi nsidaa nèhivì cuáhà mà, iníní vàha‑ne ñà‑ndùá dacuahá‑yá.

20

Nansa nì cachi tè‑xídandacú ñà‑còò derechu xi Jesús quida‑ya ñà‑ndùá quidá‑yá

1 Daaní, nì cuu iin quìvì mà iá‑yà dacuahá‑yá nèhivì veheñùhu cahnu‑ma. Te na meru cáhàn‑yà razón vàha xi Dios, dandu nì casaà stná dùtù xícusahnú, cutnáhâ‑né xì nècuàchì ley xi veheñùhu, xì stná nècuàchì xídandacú nùù ñuu mà, 2 cachí‑nè xì‑yá:

―Cachì‑ní xì‑nsí índù nì nìhì‑ní derechu quida‑ní ñà‑ndùá quida‑guá‑nî. ¿Ana divi nì dàndàcú núù‑ní ñà‑quida‑ní ducán?

3 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù ndácàtnùhù stnáì nùù mii‑nsiá iñàha, te cachi‑nsià xìˊ. 4 ¿Ana divi nì dàndàcù‑xì núù Juan Bautista ñà‑quida iì‑né nèhivì? ¿A Dios nì cachi xì‑né, te ò nèhivì ñuhìví?

5 Dandu nècuàchìmà, nì candatnuhu tnahá nsidaa‑ní mii‑né, cachí‑nè:

―¿Ndíà cachi‑ndà? Vàchi nú ni cachí‑ndà divi Dios nì dàndàcù‑xì núù Juan, dandu cachi Jesús xì‑ndà: “¿Índù chuun cónì xìníndísâ‑nsiá nècuàchìmà, nú ducán?” 6 Doco nú ni cachí‑ndà divi nèhivì ùún nì cachi xì nècuàchìmà, dandu cahnì nèhivì‑ndó xì yùù, vàchi nsidaa‑né ndeníhí‑né Juan mà ñà‑nì sanduu ndisa‑ne iin ana nìsa cahàn cuenta xi Dios ―nì cachi‑nè.

7 Ñàyùcàndùá, nì naxiconihí‑né nùù Jesús ñà‑có‑cùndáà ini‑nè ana divi (nì dàndàcù‑xì núù Juan mà).

8 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ni yùhù, mà cáchí stnáì xì‑nsiá ana divi nì dàndàcù‑xì núìˊ quide ñà‑ndùá quidé.

Ejemplu sàhà medieru malu

9 Dandu nì nacani‑ya xì nèhivì iin ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

―Nìsa ìa iin lamú, te nì dànándèe‑ne nducu yòhò sì‑úvà nùù ñuhù xí‑né. Dandu nì tatu‑nè itnii medieru cundiaa xán, te cuàhàn xìcà‑né caní tiempu. 10 Daaní, después, na sánì sàà tiempu cùchi quisì vídì mà, dandu nì techuún‑né iin peón xi‑ne nùhù naquihin xi chii fruta mà nùù medieru mà. Doco na ní sàà peón mà, nì casahnì cuìí‑tené, te nì taxi‑ténê, còò ni‑iñàha nihí‑né nì násáá. 11 Daaní, inga tu nì techuún lamú mà inga peón. Doco medieru mà, tucutu nì casahnì cuìí‑tené, nì quida quini‑tè xì‑né, te nì taxi tú‑tené, còò ni‑iñàha nihí‑né nì násáá tu. 12 Daaní, ñà‑únì nì techuún tu lamú mà inga nèhivì, doco divini ducán nì cuu xi‑né, dècuèndè nì dànácuèhè tèmà‑né, te fuerza nì tavà‑ténê nùù ñuhù ndé iá ñà‑tàtá mà.

13 ’Ñàyùcàndùá, nì cachi lamú mà: “¿Ndíà quide vichi? Ádi chicá vàha techuín dèhemaní nùhù‑te, vàchi vihini quidañuhu‑té dèhi”, cachí‑nè. 14 Doco medieru mà, na ní xinì‑te vàxi dèhe lamú xi‑tè, dandu nì candatnuhu tnahá‑te, cachí‑te: “Tè‑yòhó nduú tè‑ìcúmí ndutahvì xì ñuhù yohó. Vichi cahnì‑ndàté chicá vàha, dandu mii‑nda nanduu‑nda stoho ñuhù yohó”, nì cacachì‑te. 15 Ñàyùcàndùá, nì tavà‑té nècuàchìmà iladu nùù ñuhù mà, te nì casahnì‑ténê.

’Pues vichi, ¿ñdíà ndùá icúmí lamú mà quida‑ne xì medieru mà? 16 Icúmí‑nê nùhù‑nè cahnì nsìhí‑nète, dandu nanducu saa‑né inga ana quidachuún ñuhù xí‑né ―nì cachi‑yà.

Dandu nì cachi nèhivì xí‑inini ma:

―¡Ay! ¡Ndiaha ini Dios, màsà cúú ducán!

17 Dandu nì indehè‑yánè, te nì cachi‑yà:

―Nacua cachí nùù tutu ìì xí Dios, ñà‑jaàn nduá icúmí cuu, vàchi dohó cacháˋ:

Nì ìa iin cavà nì cahíchì ini albañil. Doco vichi sànì sàà mà nì sàcùndua yùù vico esquina vehe.

18 Te nsidaa ana caquìhi sàhà‑xí cavà mà, icúmí‑nê nacuèhè‑nè. Te nsidaa ana nacava cavà mà dìquì‑xí, tàdì nchìhì‑nè quida‑mà ―nì cachi Jesús.

Nansa nì cachi Jesús sàhà renta xi ñuu‑ndà

19 Dandu dùtù xí‑cusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu ma, nì cuni‑nè tnii‑neyà hora mà, vàchi nì cundaà ini‑nè ñà‑sàhà mii‑né nì nacani‑ya ejemplu mà, doco mànìcùí tnii‑neyà, vàchi yúhî‑nè nèhivì cuáhà mà. 20 Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né nèhivì cùhùn quida maña, datiaá uun‑ne nduú‑né nèhivì vàha, te cunini vàha‑ne nansa cachí‑yà, áma níhìndèè‑né càhàn tnùhu‑ne sàhà ñà‑ndùá cachí‑yà, te ducán tnii‑neyà dayáha‑neyà ndahà gobernador. 21 Ñàyùcàndùá, cuàhàn nècuàchìmà nùù‑yá, te nì ndàcàtnùhù‑né, cachí‑nè:

―Maestro, ináhá‑nsî mii‑ní, ana ndàà cuisì inì‑xi nduu‑ní, te cuisì ñà‑ìá viì dacuaha‑ní nèhivì. Ni có‑yûhî stná‑ní ni‑iin nèhivì; còó, vàchi chináhá víi‑ní ñà‑ndùú ichì váha Dios. 22 Ñàyùcàndùá, cuní‑nsì cachì‑ní xì‑nsí, ¿a vátùni sáha Dios lugar ñà‑chiyàhvi‑nda renta nùù rey cahnú César, á coó?

23 Doco Jesús, sànì cundaà ini‑yà ñà‑có‑xîcàn tnùhù sahnú ndisa‑ne nùù‑yá nduá. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né;

―¿Índù chuun cuní‑nsià quida‑nsia maña nùí? 24 Dacuní‑nsià yùhù iin dìhùn cundehí. Bueno, vichi cachì‑nsia xìˊ ana dìnúù‑xí, te ana dìquívì‑xí itúú ìcà dìhùn yohó.

Te nì cachi‑nè:

―Divi rey cahnú César.

25 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ducán nduá, dandu nacuàha‑nsia César ñà‑ndùá icúmí‑nsiâ cuàha‑nsiàte, te cuàha stná‑nsià Dios ñà‑ndùá ndiá ìcà‑nsiá cuàha‑nsiayà ―nì cachi‑yà.

26 Ñàyùcàndùá, (nì cundaà ini nèhivì nì ndàcàtnùhù mà) ñà‑mà cùì dadaná‑néyà na cáhàn‑yà nùù nèhivì cuáhà mà. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó‑nè, te dadí uun nì candòo‑ne.

Nansa nì cachi Jesús iá nansa natiacu‑ndà

27 Daaní, nì casaà itnii nècuàchì saduceu nùù‑yá. Te nècuàchìmà, có‑xìníndísâ‑né ñà‑ìcúmí‑ndá natiacu‑ndà. Ñàyùcàndùá, nì xìcàn tnùhù‑né nùù‑yá, 28 cachí‑nè:

―Maestro, ñà‑yòhó nduá nì tiaa Moisés quida‑nda: nú sànì xìhì iin tiàa, doco còò déhe‑ne ni ndóo (xi ñahàdìhí‑nè), dandu icúmí ñani nsìi ma nandàhà‑né xì ñahàcuàán mà áma cóó iin dèhe‑ne; dandu quida‑nda cuenta na ian dèhe nsìi ma nduú méè mà. 29 Pues cunaha‑ní, nì sandoo ùsà ñàní. Te nècuàchì chicá sahnu‑ma, nì nandàhà‑né xì iin nècuàchì ñahà, doco nì xìhì‑nè, te còò déhe‑ne. 30 Dandu ñani‑nè chicá nchícùn gà mà, nì nandàhà stná‑nè xì nècuàchìmà, doco nì xìhì stná nècuàchì ùì mà, te còò stná dèhe‑ne. 31 Daaní, nì nandàhà nècuàchì ùnì xì ñahà mà, doco nì xìhì stná‑nè; te divi ducán nì cuu xì nsì‑úsà ñàní mà; doco divini, còò ni‑iin dèhe nsidaa‑né. 32 Daaní, último nì xìhì stná nècuàchì ñahà. 33 Ñàyùcàndùá, na sáà quìvì (cachí‑nsià) natiacu nsìi, ¿índù tiàa ma nacuaca xi nècuàchì ñahà mà ñà‑nsì‑úsà‑nè nìsa ìa xi‑ñá? ―nì cachi‑nè.

34 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá, tùha nèhivì ñuhìví yohó nandàhà‑né. 35 Doco nèhivì natùi natiacu cundoo inga ñuhìví, mà nándàhà gá‑nè. 36 Ni mà cúí gà‑nè, vàchi cuàhàn‑nè ndudava‑ne xì ángel, cunduu‑ne dèhe ndisa Dios, vàchi ñà‑sànì natiacu‑nè cundua. 37 Doco sàhà chuun ñà‑natiacu‑ndà, claru nì cachi Moisés sànaha sàhà ñà‑jaàn na ní nacani‑ne sàhà yutnù tìì (xíxìn); nì cachi‑nè ñà‑divi Stoho‑ndà Señor nduú Dios càhvì nsì‑Abraham, xì nsì‑Isaac, xì nsì‑Jacob. 38 (Ñàyùcàndùá, itiácú ìì nsìi ma), vàchi nècuàchì nì xìhì dahuun ndisa, mà cúí cahvi‑né Dios; còó, cuisì nèhivì itiácú càhvì xi‑yá. Vàchi nùù mii‑yá, itiácú nsidaa ana nduú nèhivì ―nì cachi Jesús.

39 Dandu nì naxiconihí dava nècuàchì ley xi veheñùhu, cachí‑nè:

―Vàtùni cachí‑nî, Maestro

40 Daaní, nì nsihi nì càhàn‑yà xì‑né ducán, còò gá iin ni sáhandee inì‑xi ndàcàtnùhù gá xì nùù‑yá sàhà ni‑iñàha.

¿Ana divi nduú yohòtéhè Cristu?

41 Dandu nì cachi Jesús xì nèhivì cuáhà mà:

―Cachí nèhivì, yohòtéhè xìì‑ndà David cunduu (rey ndiaha nani) Cristu. Doco ¿nansa iájàn? 42-43 Vàchi mii David mà, nì tiaa‑ne nùù libru ìì nani Salmos, te dohó nì cachi‑nè:

Nì càhàn Yua‑nda Dios xì Stohi (divi Cristu), nì cachi‑yà: “Yohó coo‑ní ladu cuahíˋ ndè cachi sàà cundeí nùù nsidaa ana xìní ùhì xì‑ní, dandu cusahnú fuerte‑ní nùù‑né”, nì cachi Dios.

44 Cundehè‑nsiá, nì cachi David ñà‑Stoho‑nè nduú Cristu. Doco nú ducán nduú‑yá, dandu ¿índù modo cunduu stná‑yà iin descendencia xi‑ne? (Doco ñà‑ndáà nduá.) ―nì cachi Jesús.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús sàhà nècuàchì ley xi veheñùhu, ñà‑có‑quìdá‑né cumplir, cachí‑yà

45 Daaní, nì cachi‑yà palabra yohó xì nècuàchì dacuahá‑yá, iníní nsidaa nèhivì yucán:

46 ―Còtó quida‑nsia na xíquida nècuàchì ley xi veheñùhu, vàchi ñà‑diì xí‑né nduá cacanuu‑ne cundixi‑ne sìcoto quihín vico, te casàhú tnùñuhu nèhivì xì‑né yàhvi. Te na sáhàn‑nè veheñùhu, ò ndoó‑né iin vicò, dandu nandúcú‑nê lugar ndé chicá ndiaha cundoo‑ne. 47 Te tùha stná‑nè (tnii diqui‑né ley, te) xidándiáá‑nè vehe nècuàchì nì xìhì iì‑xí, dandu después sácuìta‑ne nacuátú cuáhà‑né na ian ndisa vàha guá‑nè. Sàháyùcàndùá, iin castigu chicá fuerte icúmí‑nê nìhì‑né ―nì cachi Jesús.

21

Nansa nì nacuni Jesús cuàhà gá ndiaá promesa tii nì sàha nècuàchì ñahà ndahví

1 Iá‑yà veheñùhu cahnú, te nì ndacoto‑ya nì xini‑yà daquée tècuìcà promesa xi‑tè ini alcancía xi Dios. 2 Te nì xini stná‑yà iá iin nècuàchì ñahà ndahví nì xìhì iì‑xí, te nì dàquée‑ne ùì ñà‑úhùn centavu. 3 Dandu nì cachi‑yà:

―Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, chicá más nduá nì sàha ñahà ndahví jaàn nùù ñà‑nì sàha nsidaa gá nèhivì yucán. 4 Vàchi nsidaa gá‑nè, cuisì ñà‑cùyódo nùù‑né nduá nì sàha‑ne. Doco nècuàchì ñahà yohó, mate ndahví dahuun‑ne, doco nì sàha‑ne nsidanicuú dìhùn sàhà ñà‑cuiin‑ne ñà‑cutiacu‑nè.

Ñà‑ndùá nì cachitnùhu Jesús icúmí cuu xi veheñùhu cahnú iá ñuu Jerusalén tiempu xi‑ya

5 Daaní, nì quesaha dava‑ne nì càhàn‑nè sàhà veheñùhu cahnú, na cuaha guá iá yùù nahnú nì cuyucàn, te na cuaha guá iá promesa nì sàhatahvì nèhivì nì nducutá, cachí‑nè. Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

6 ―Cunaha‑nsiá, vàxi iin quìvì icúmí nèhivì ducùn‑né nsidaa ñà‑ndùá indéhe‑nsiá yohó, ni mà códotnahá gá ni‑iin yùù yohó.

Ñà‑ndùá cuàhàn cuu quìvì vàxi xi‑nda

7 Dandu nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Maestro, ¿índù quìvì cuu ñà‑ndùá nì cachì‑ní jaàn? ¿Índù milagru coo ñà‑cundaà ini‑nsì sà‑ìtúú quìvì mà?

8 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuidadu cundoo‑nsia màsà dándáhvî ni‑iin nèhivì‑nsiá. Vàchi cuàhà ana icúmí quixi danani uun nduú‑né yùhù, te cachi iin iin‑ne xì nèhivì ñà‑Cristu nduú‑né. Te ò cachi‑nè: “Vichi ndisa sànì sàà quìvì (xí‑yá)”. Doco mii‑nsiá, màsà cúnchícùn‑nsià nècuàchìmà. 9 Te nú cunitnùhu‑nsia iá cuàhà guerra, ò iá revolución, màsà yúhî‑nsià, vàchi fuerza icúmí cuu ducán primeru. Doco tàñáha ga nsihi tiempu yohó nduámà, iá gà ñà‑vàxi cuu.

10 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, ñuu xì ñuu icúmíâ nàá stnahá. Te cuàhà rey, icúmí‑tê dandacú‑te coo guerra xì inga ñuu. 11 Te icúmí tnàa fuerte, te quixi stná tnama yohó te yucán, te coo cuàhà stná cuèhè cuàhà ñuu; te ndè ansivi icúmí coo cuàhà seña nahnú dayúhî xì nèhivì.

12 ’Doco na táñâha ga cuu nsidaájàn, dandu icúmí nèhivì tnii‑ne mii‑nsiá, te quida quini‑ne xì‑nsiá, cundaca‑ne mii‑nsiá cùhùn nùù tè‑xídandacú veheñùhu, te chicadi stná‑nè mii‑nsiá vehecàa. Te icúmí stná‑nè datnátuu‑ne mii‑nsiá nùù rey xì nùù gobernador (ñà‑daquée cuàchi‑ne dìquì‑nsiá). Nsidaájàn icúmí‑nê quida‑ne xì‑nsiá sàhà ñà‑nchícùn‑nsià yùhù. 13 Dandu cundua quìvì quida tocar mii‑nsiá datúi stná‑nsià nùù nsidaa‑né ñà‑ndùá xiníndísâ‑nsiá. 14 Doco iin‑ni cunihnu ini‑nsià; màsà nácání ini‑nsià nansa nachutnahá víi‑nsiá palabra naxiconihí‑nsiá nùù nècuàchì gobiernu mà, 15 vàchi mií, icúmî chindeí sàxìnítnùní‑nsià ñà‑vàtùni càhàn nchichí‑nsià, te naxiconihí víi‑nsiá nùù‑né. Te mii‑né, ni mà nánîhì tnùní ini‑nè nansa naxiconihí‑né nùù‑nsiá. Còó, mà níhì‑né nacahnù‑nè mii‑nsiá.

16 ’Daaní, ndè stná yuadíhí‑nsiâ, ò ñani‑nsià, ò tnaha ga‑nsià, ò amigo xi‑nsia, icúmí‑nê cahin stná‑nè mii‑nsiá nùù tè‑xídandacuma; te dava‑nsia icúmí‑nê càcàn‑nè ñà‑cui‑nsià. 17 Te sàhà yùhù icúmí nsidaa nèhivì cuni ùhì‑nè mii‑nsiá. 18 Doco mà sáà‑nsià ndañuhu‑nsiá (nùí); ni‑iin idìdínì‑nsiá mà ndáñúhú. 19 Te nú iin‑ni ni cúníndísâ‑nsiá, dandu nìhì‑nsiá cutiacu ndisa anima‑nsià.

20 ’Doco quìvì cuni‑nsià inicutu sànì natnaha soldadu ñuu Jerusalén yohó, dandu ñà‑jaàn cundaà inì‑nsia sà‑ìtúú quìvì cuàhàn‑te dandáñúhú‑tê ñuu yohó. 21 Ñàyùcàndùá, na sáà quìvì mà, ni cunúdèhé nsidaa nèhivì ndoó ladu Judea yohó, te cundoo dèhé‑nè yucù. Te nècuàchì ndoó ini ñuu yohó, ni cáquéé‑né fuera, te nècuàchì ndoó fuera, màsà nánsìhvi ga‑nè ñuu. 22 Vàchi quìvì yucán cunduu quìvì nìhì (cuàhà nèhivì) castigu, te cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá nì cachitnùhu tutu ìì xí Dios sànaha. 23 ¡Ndahví nècuàchì ñahà cuhí cuàhàn tùinuù méè‑xi! Te ¡ndahví stná nècuàchì icúmí xí méè chichi! Vàchi quìvì yucán cuàhà gá tnùndoho icúmí coo inicutu ñuu yohó; cuàhà castigu icúmí nèhivì yohó nìhì‑né. 24 Te cuàhà gá‑nè cui nùù guerra, te cuàhà gá stná‑nè cundaca‑tè fuerza cùhùn ñuu xìcà (ñà‑quidachuún‑né). Te icúmí nècuàchì inga raza dandacú‑né nùù ñuu Jerusalén yohó dècuèndè nsihi tiempu iá permisu quida‑ne ducán.

Nansa icúmí cuu quìvì naxicocuíìn Jesús

25 ’Quìvì yucán icúmí coo cuàhà seña nùù orá, xì nùù yoo, xì stná nùù sìtnúù; te yáha ga icúmí ndulocó nèhivì ñuhìví yohó, te nacani cuaá ini‑nè na tiácú‑nè ñà‑fuerte guá cahá ndee tècuìí mar, te nacuáhnú ducún‑te. 26 Dècuèndè cuñaà‑né ñà‑yúhî guá‑nè ndoó‑né ndiatú‑né cuu ñà‑ndùá cuàhàn cuu ñuhìví. Ndè stná sìtnúù nahnú itándiaa ansivi, icúmí‑sî ndacùchí ndee‑sí. 27 Dandu natùi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, cundehè nèhivì yùhù sàmànui mahì vìcò nahnú. Cahnú poder cucumí, te yáha ga ndiaha coo inicutu ndé iéˋ. 28 Daaní, quìvì quesaha cuu nsidaájàn, dandu contentu ni cúndóó‑nsiá; ndacoto ndiaá‑nsià dìquì‑xí, vàchi sà‑ìtúú hora càcu‑nsia ―nì cachi‑yà.

29 Dandu nì nacani‑ya xì‑né inga ejemplu, te dohó nì cachi‑yà:

―Cundehè‑nsiá nù‑higuera jaàn, ò ndéni yutnù ní cui; 30 nú indéhe‑nda sànì ndunsidi‑nú, dandu ñà‑yùcán cundaà ini‑ndà sà‑ìtúú tiempu ihni. 31 Pues ducán stná mii‑nsiá, quìvì cuni‑nsià cuú ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá, dandu vàtùni cundaà inì‑nsia ñà‑sà‑ìtúú tiempu cusahnú Dios ñuhìví nduá.

32 ’Ñà‑ndáà nduá cachíˋ, mà sáà cui nsihi nèhivì itiácú vichi dècuèndè cachi sànì cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá vichi. 33 Cunaha‑nsiá, icúmí sàà ansivi xì ñuhìví ndañuhá, doco palabra cachí yùhù, còó, mà nunca sàà ndañuhá.

34 ’Cuidadu cundoo‑nsia, còtó nandòdó‑nsiá ichì váha, vàchi nú quidá cuáhà‑nsiá vicò, te xíni‑nsia, te ò nacání cuáhà inì‑nsia sàhà vida xi‑nsia ñuhìví yohó, pues vihini nandòdó‑nsiá ichì mà, dandu nanàá sàà quìvì coo tnùndoho, te có‑nìhnú inì‑nsia. 35 Vàchi na ian (nanàá tníì iin quisì ini) iin trampa, ducán icúmí quixi tnùndoho dìquì nèhivì inicutu ñuhìví. 36 Ñàyùcàndùá, cunihnu tùha inì‑nsia, te càcàn tàhvì‑nsiá nicanicuahàn sàhà‑ñá vàtùni càcu‑nsia nùù nsidaa tnùndoho vàxi ma, te nìhìtáhvì‑nsiá natùi‑nsia màcùndoo‑nsia nùù yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví ―nì cachi Jesús.

37 Quìvì yucán, veheñùhu cahnú iá‑yà ndui, dacuahá‑yá nèhivì, te ñuú núhù‑yà (iin ñuu tii iá) Yucù Olivo. 38 Dandu nsìquívì dàtnàà vàxi tu‑ya veheñùhu. Ñàyùcàndùá, nèhivì cuáhà mà, naha vàxi stná‑nè veheñùhu, vàchi cuní‑nè cunini‑ne nansa cachí‑yà.

22

Nansa nì ndatnuhu tnahá nèhivì nandúcú‑nê nansa tnii‑ne Jesús

1-2 Vicò pascua nìsa nani iin vicò nìsa xixi‑ne pan có‑ndùtáchí. Te sà‑ìtúú vicò mà vàxan, te nì ndatnuhu tnahá dùtù xícusahnú xì nècuàchì ley xi veheñùhu, nandúcú‑nê nansa nìhì‑né cahnì‑né Jesús, vàchi yúhî‑nè (cunitnùhu) nèhivì cuáhà sàhámà.

3 Daaní, nì quìhvi ñà‑malu ini anima iin tiàa dacuahá Jesús nani Judas Iscariote. 4 Ñàyùcàndùá, nì sàhàn‑nè nùù dùtù xícusahnú. Te nì càhàn‑nè xì nècuàchìmà, xì stná tè‑xídandacú nùù policía, nì ndatnuhu‑né xì nècuàchìmà nansa cui quida‑ne, te dayáha‑ne mii‑yá ndahà nècuàchìmà. 5 Te nècuàchìmà, nì cacudiì ini‑nè, te nì ndòo sahnú‑né chiyàhvi‑ne. 6 Ñàyùcàndùá nì cachi Judas vàtùni iámà, te nì quesaha‑né nì nanducu‑né nansa nìhì‑né dayáha‑neyà ndahà nècuàchìmà, doco ni cúndúá na có‑ndòó cuàhà nèhivì indéhe.

Nansa nì cutnahá Jesús xì compañeru‑yà nì xixi‑ya Cena ìì

7 Daaní, nì sàà vicò xixí‑né pan có‑ndùtáchí, te quìvì yucán xíhì stná iin lelù nduú promesa siempre sáha‑ne vicò pascua mà. 8 Ñàyùcàndùá nì techuún Jesús Pedro xì Juan, cachí‑yà xì‑né:

―Cuahán‑nsià quidayucun‑nsià ndé cuxi‑nda vicò pascua.

9 Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿Índù divi cuní‑nî cùhùn‑nsì quidayucun‑nsì?

10 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Na sáà‑nsià ñuu mà, icúmí‑nsiâ ndacùhun tnahá‑nsiá xì iin tiàa idádocó xi iin yoo tècuìí. Divi nècuàchìmà cunchicùn‑nsià cùhùn dècuèndè vehe ndé quìhvi‑ne. 11 Dandu càhàn‑nsià xì nècuàchì dìvéhé‑xí má cachi‑nsià xì‑né ñà‑dòhó cachí maestru xì‑né: “¿ndévì iá vehe cahnú ndé cuxi‑ya comida pascua xì nècuàchì dacuahá‑yá?” 12 Dandu nècuàchì dìvéhé‑xí má, icúmí‑nê dacuní‑nè mii‑nsiá índù iá iin vehe cahnú pisu dìquì‑xí ndé sà‑ìtá víi yutnù. Yucán nsidayucun‑nsià ñà‑cudiní‑ndà.

13 Dandu nì caquihin nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè. Te nacua nì cachi‑yà xì‑né, ducán ndisa nì cuu. Ñàyùcàndùá yucán nì quidayucun‑nè comida pascua.

14 Daaní, na ní sàà hora mà, dandu nì sàà‑yà yucán, te nì sàcòo‑ya xì nsì‑úxìn ùì nècuàchì nì nìhì chuun nùù‑yá.

15 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù, ñuhú cuísi inì cutnahí xì‑nsiá cuxi‑nda vicò pascua yohó, dandu después icúmî ndohi. 16 Vàchi cachíˋ xì‑nsiá, mà cúxí guè comida vicò pascua ndè cachi sàà tiempu cusahnú Dios ñuhìví yohó; vàchi vicò yohó, ejemplu nduá, doco na sáà quìvì cusahnú‑yá, dandu cunduamà ñà‑sànì cuu ndisa ñà‑ndùá cuní cachi vicò yohó ―nì cachi‑yà.

17 Dandu nì tnii‑ya pocillu, te nì naquimanì‑yá Dios (sàhà ndutè sì‑úvà ñuhu‑ma), te nì cachi‑yà:

―Tnii‑nsia pocillu yohó, te coho nsidaa‑nsiá chichíí‑tê. 18 Vàchi cachíˋ xì‑nsiá, mà cóhó guè ndutè sì‑úvà ndè cachi sàà tiempu cusahnú Dios ñuhìví yohó.

19 Dandu nì tnii stná‑yà iin pan, nì naquimanì‑yá Dios sàhá, te nì dàcuàchí‑yáñà; dandu nì dasàn‑yáñà nùù nsidaa‑né, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Pan yohó, nahi iquìcúñúì nduá, vàchi cuàhìn cuàhatahvì vida xi (cuì) sàhà nsidaa‑nsiá. (Cuxi‑nsia vichi, dandu después), nacua nì quida‑nda vichi, ducán quida stná‑nsià (quìvì nùù‑xí) sàhà‑ñá nsinuu inì‑nsia yùhù ―nì cachi‑yà.

20 Daaní, divini ducán nì quida stná‑yà xì pocillu mà: na ní nsihi nì xixi‑ne, dandu (nì tnii‑yañà), te nì cachi‑yà:

―Ñà‑ñùhú pocillu yohó nduú seña xi ichì saa nacóí cunchicùn nèhivì, vàchi nahi nìí nduá, te icúmí nìí cuìtià sàhà‑ñá nìhìtáhvì ndiaha‑nsiá.

21-22 ’Doco cunaha‑nsiá, tiàa cuàhàn cahin xì yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, iá‑nè yohó xixí tàcá‑ndà xì‑né nùù mesa yohó. Te mate ñà‑ndáà nduá, icúmí cuì, vàchi ducán nì chitnùní ini Dios, doco tiàa cuàhàn cahin xìˊ, ¡ndahví‑nè! ―nì cachi Jesús.

23 Ñàyùcàndùá, nì quesaha nèhivì ndoó yucán nì xìcàn tnùhù stnahá‑né nùù‑né ana nduú tiàa cuàhàn quida ducán cahan‑né.

Nansa nì cuàà nècuàchì dacuahá‑yá, iin iin‑ne cuní‑nè cunduu‑ne ana chicá ndiaá

24 Nì cuàà stná‑nè sàhà‑ñá ana cunduu nècuàchì chicá ndiaá. 25 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Tè‑cùsàhnú inga ñuu, fuerte cusáhnû‑te nùù nèhivì ñuù‑te. Yua ñuu dandacú víi cachí tè‑xícusahnuma sàhà mii‑té. 26 Doco mii‑nsiá, màsà quídá‑nsiá na quidá tè‑yùcán. Vàchi nsidaa ana nìhì chuun dandacú nùù‑nsiá, icúmí‑né cunihnu (ndahvi ini‑nè) na iin nèhivì chicá chii; vàchi iin nècuàchì chicá idónuu, xiñuhu cunduu‑ne nahi ana xinúcuáchí. 27 Vàchi ni cachí‑ndà iá iin lamú iá xixí, te iá stná iin nècuàchì xinúcuáchí (nùù chuun yuhùnùhú), pues ¿ana chicá idónuu cahan‑nsiá? ¿Amádi lamú mà nduú ana chicá idónuu? Doco cundehè‑nsiá yùhù, nansa quidé xì mii‑nsiá: na ian quidá iin peón xinúcuáchí, ducán nduú modo xi quidé xì‑nsiá.

28 ’Mii‑nsiá nduú nècuàchì iin‑ni sànì tenchicùn xìˊ, te nì yàha stná‑nsià nsidaa tnùndoho nì yàhi. 29 Ñàyùcàndùá, nacua nì sàha Yué yùhù chuun cusahnúí, ducán nìhìtáhvì stná mii‑nsiá quide, nìhì stná‑nsià chuun dandacú‑nsiá. 30 Vàchi na sáà quìvì cusahnúí, dandu icúmí stná mii‑nsiá cutnahá‑nsiá xìˊ cundoo‑nda cuxi‑nda nùù mesa xi, te nìhìtáhvì stná‑nsià cundoo iin iin‑nsia silla ndiaha, dandacú‑nsiá nùù ùxìn ùì ñuu‑ndà ndé cundoo nèhivì raza‑ndà Israel.

Nansa nì cachi Jesús xì Pedro ñà‑ìnáhá‑yâ icúmí‑nê nacuaà‑néyà

31 Dandu nì cachi Stoho‑ndà Señor xì Simón (Pedro):

―¡Ay, Simón! Nì xìcàn ñà‑malu permisu quida ndevàha‑sì xì anima‑ní na ian quìdà‑ndà na dandiáchí‑ndá nùnì. 32 Doco yùhù, nì xìcàn tàhví sàhà‑ní ñà‑màsà nándòdó‑nî yùhù, Simón. Dandu mii‑ní, quìvì sànì sàà‑ní naxicocuíìn inì‑ní, dandu nacuàhandee inì‑ní ñanìtnaha‑ní.

33 Dandu nì cachi Simón xì‑yá:

―Señor mío, iin‑ni iéˋ dispuestu cunchicuìn mii‑ní mate ni chícádí‑nèndó, te ò ni cahní‑nèndó.

34 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Cachíˋ xì‑ní, Pedro: ñuú vichi na táñâha ga coto lehe sìndùhá, te sànì nacuaà‑ní yùhù ùnì xichi.

Nansa nì cachi Jesús na sá‑ìtúú hora tnii nèhivì‑yá

35 Dandu nì cachi stná‑yà xì nsidaa‑né:

―Na ní techuín mii‑nsiá nì xìcanuu‑nsia daa, nì dàndàcuí nùù‑nsiá ñà‑nì ndóo cartera xi‑nsia, xì stná morral xi‑nsia, te ni màsà cúníhí stná‑nsià inga ndìsàn‑nsiá cùhùn. Pues, (vichi cachi‑nsià xìˊ), ¿a ní quidamanì iñàha nùù‑nsiá quìvì yucán?

Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Còó.

36 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Pues, tucu iá vichi, vàchi xiñuhu‑ñá cunihi‑nsia cartera xi‑nsia na cùhùn‑nsià, te cunihi stná‑nsià morral xi‑nsia cùhùn. Te nècuàchì có‑ìcúmí espada, chicá vàha ni dicó‑né dùhnù‑né, te cuiin‑ne ian. 37 Vàchi dohó cacháˋ sàhí nùù tutu ìì: “Nì quida nèhivì cuenta na ian nduú‑yá iin tiàa malu”. Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ (xì‑nsiá), fuerza icúmí cuu ducán xí, vàchi nsidaa ñà‑ndùá cacháˋ sàhí, icúmíâ cuu ndisa.

38 Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, cundehè‑ní yohó: Ùì espada nihí‑nsí.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¡Daaní xì palabra jaàn!

Nansa nì sàhàn Jesús huertu nani Getsemaní, te nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Yuamánì‑yá Dios

39 Daaní, nì quee‑ya vehe, te nacua nduú estilu xi‑ya cuàhàn‑yà Yucù Olivo, te nchícùn stná nècuàchì dacuahá‑yá. 40 Te na ní sàà‑yà lugar cuní‑yà, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhà‑ñá màsà dándáhvî ñà‑malu mii‑nsiá.

41 Dandu nì cuxica tii‑yá chicá nùù‑xí, nacua sáà dacana‑nda iin yùù. Te yucán nì sàcuììn sìsì‑yá nì xìcàn tàhvì‑yá nùù Dios, 42 cachí‑yà:

―Yuamánìˊ, xícàn tàhví nùù‑ní. Nú cuní‑nî, dandu dacúxíó‑nî tnùndoho icúmî yàhi, vàchi nahi (ñà‑úà ñuhú iin) taza, ducán nduá nùí. Doco màdì ñá‑nduá cuní yùhù ni cúndúá; còó, ñà‑ndùá cuní mii‑ní ―nì cachi‑yà.

43 Dandu nì ndecunu iin ángel nì quixi ansivi, te nì chindee‑né mii‑yá ñà‑nìhì gá‑yà valor xi‑ya. 44 Vàchi yáha ga nacání ini‑yà. Ñàyùcàndùá chicá fuerte nì càhàn‑yà xì Dios. Te nì cana cuàhà tètnìì‑yá, doco tètnìì mà, na ian cóyo gota nahnú nìì, ducán nì còyo‑tè ñuhù.

45 Daaní, nì ndacuiin‑yà vàxi‑ya ndé itánduhù nècuàchì dacuahá‑yá, te nì xini‑yà xíquidì‑nè ñà‑cuàhà guá ndoó‑né tnùnsí ini. 46 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A ñá‑sànì quìdì‑nsia nduá? Chicá vàha ndacuìta‑nsia, te càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhá màsà dándáhvî ñà‑malu mii‑nsiá.

Nansa nì tnii nèhivì Jesús, te nì suhni‑nèyà

47 Na cáhàn ìì‑yá xì nècuàchìmà, dandu nì quesaa cuàhà nèhivì. Te iin tiàa nì sanchicùn xì‑yá nduú ana ndàcà‑xì‑né vàxi, divi Judas, vàchi iin ana nìsa cutnahá xi nsì‑úxìn iin ga nècuàchì dacuahá‑yá nduú‑né. Te divi‑ne nì tnàtuu‑ne nùù‑yá, nì chìtú‑nè nùù‑yá. 48 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Judas, ñà‑nì chìtú‑nî nùí, ¿a ducán nduú modo cahín‑nî yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví?

49 Dandu compañeru‑yà, nì cundaà ini‑nè nansa cuàhàn cuu, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, ¿a cání‑nsí mii‑né xì espada vichi?

50 Dandu iin compañeru‑yà, nì cani‑ne espada xi‑ne iin tiàa quidáchúûn nùù dùtù cusáhnû, te nì tàhndè tùtnù‑té ladu cuahá‑te. 51 Doco nì cachi‑yà:

―¡Daaní xì ñà‑jaàn!

Te nì chituu‑ya dìnìndàhá‑yà tùtnù témà, te nì nduvàha dahuan. 52 Dandu nì càhàn‑yà xì nsidaa nèhivì nì caquesaa tnii xi‑yá, divi dùtù xícusahnú, xì tè‑dàndàcú xíndiaa veheñùhu, xì dava ga stná nècuàchì nihí chuun, te nì cachi‑yà xì nsidaa‑né:

―A ducán nduú modo (tnií‑nsiá yùhù), vàxi‑nsia nihí‑nsiá espada xì garroti na ian tècuìhnà nduí, 53 mate nsìquívì nìsa ìe xì‑nsiá veheñùhu cahnú, te cónì tnìí‑nsiá yùhù. Doco vichi, meru tiempu xi mii‑nsiá nduá, divi tiempu quida quini guá mii‑sí dandacú nùù ichì ñáa.

Nansa nì nacuaà Pedro Jesús

54 Dandu nì tnii‑tèyá nì saca‑tèyá cuàhàn‑te ndè ini vehe dùtù cusáhnû. Te Pedro, nchícùn xica ní‑né mii‑yá cuàhàn‑nè, (te nì yàha stná‑nè) ini patiu vehe ma. 55 Dandu nèhivì ndoó yucán, nì xicùn‑né iin ñuhu mahì patiu mà, te nì sàcùndoo‑ne; te nì sàcòo stná Pedro mahì nsidaa‑né. 56 Doco iin ñahà chìì quidáchúûn yucán, nì xinì‑ña Pedro na iá stná‑nè ndé tnúù ñuhu mà, te nì indehè váha‑ñàné, cachí‑ña:

―Nècuàchì yohó, compañeru Jesús nduú stná‑nè.

57 Doco Pedro, nì nacuaà‑néyà, cachí‑nè:

―Yùhù, có‑ìnáhî Jesús, señorita.

58 Daaní, después, indéhe stná inga nèhivì‑né, te nì cachi‑nè:

―¿Amádi iin nèhivì xí Jesús nduú stná mii‑ní?

Doco nì cachi Pedro:

―Còó, mà ndìsá, señor.

59 Daaní, nì yàha inga hora, te fuerte nì cachi inga nèhivì (xì compañeru‑nè):

―Ñà‑ndáà nduá, nècuàchì yohó nduú iin nèhivì nì cutnahá stná xì Jesús, vàchi nècuàchì ladu Galilea nduú stná‑nè.

60 Doco Pedro, nì cachi‑nè:

―Señor, ni có‑cùndáà inì ñà‑ndùá cáhàn‑ní sàhà‑xí.

Te cáhàn ìì Pedro palabra mà, te momentu mà nì xito lehe. 61 Dandu Stoho‑ndà Señor, nì nacuico‑yá yàtà‑yá, nì ndacoto‑yanè. Te sàhà ñà‑yùcán nduá nì nsinuu ini‑nè nansa nì cachi‑yà xì‑né daa ñà‑tàñáha ga coto lehe, te ùnì xichi sànì nacuaà‑néyà. 62 Ñàyùcàndùá, nì quee‑ya iladu patiu mà nì sacu cuahà‑né.

Nansa nì quida quini policía xì Jesús, te nì sàcùndiaà‑teyá

63 Daaní, tiàa xíndaca xi‑yá, nì sàcùndiaà‑teyá, te nì cani‑tèyá. 64 Nì chidàhvi‑tè nùù‑yá, te nì cani‑tèyá, cachí‑te xi‑yá:

―¡Cachi cuàá‑nî ana nì cani xi‑ní!

65 Te cuàhà gá stná iñàha nì cacachì‑te nì cahíchì uun inì‑teyá.

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús na ní sàà‑yà nùù Junta Cahnú

66 Daaní, na ní tùinuù, nì nataca nsidaa nècuàchì nduú Junta Cahnú; nì cànà nècuàchì sahnú dandacú nùù ñuu yucán, xì stná dùtù xícusahnú, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu. Dandu nì dàtnátuu‑ne Jesús nùù nsidaa‑né, te nì cachi‑nè xì‑yá:

67 ―Nú divi Cristu ndiaha nduu‑ní, dandu cachi ndàà‑ní xì‑nsí.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú ni cachíˋ xì‑nsiá, mà nunca cunindisá‑nsiá. 68 Te ò nú ni ndácàtnùhí nùù mii‑nsiá iñàha, ni mà náxícóníhî stná‑nsiá nùí, te ni mà dáñá‑nsiâ yùhù. 69 Doco yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, dècuèndè vichi cuàhàn duha icúmî coi ndahà cuahá mii‑yá ana chicá cusáhnû, divi Dios.

70 Ñàyùcàndùá, nsidaa nècuàchì Junta mà, nì xìcàn tnùhù‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―¿A ndísá Dèhemanì Dios nduu‑ní cahan‑ní?

―Jaan ―cachí‑yà― nacua nì cachi‑nsià, divi ducán nduá.

71 Ñàyùcàndùá, nì cachi nèhivì Junta mà:

―Có‑xìñùhù gá‑ndà ni‑iin testigu quixi, vàchi divi mii‑né sànì cachi‑nèà, te nì inini‑nda ―nì cachi‑nè.

23

Nansa nì dàyáha‑ne Jesús ndahà gobernador Pilatu

1 Dandu nsidaa nècuàchì Junta yucán, nì ndacuìta‑ne, nì saca‑neyà cuàhàn‑nè xì‑yá nùù Pilatu. 2 Te cuàhà nì càhàn tnùhu‑ne sàhà‑yá nùù témà, cachí‑nè:

―Nècuàchì yohó, sànì xini‑nsì, dacá‑né dìnì nèhivì ñuu‑nsì yohó, vàchi cachí‑nè mà váha chiyàhvi‑nsi renta xi nación nùù rey cahnú César, vàchi cachí‑nè mii‑né nduú‑né rey Cristu.

3 Dandu nì ndàcàtnùhù Pilatu nùù‑yá, cachí‑te:

―Mii‑ní, ¿a ndísá rey xi nècuàchì raza Judea nduu‑ní, á coó?

Dandu cachí Jesús:

―Nacua cachí‑nî, divi ducán nduá.

4 Dandu nì cachi Pilatu xì dùtù xícusahnú, xì stná nèhivì cuáhà yucán:

―Sànì càhìn xì nècuàchì yohó, te còò ni‑iin falta ni quidá‑né tuxí.

5 Doco nècuàchì cáhàn tnùhu sàhà‑yá mà, vihi gá dana nì càhàn‑nè, cachí‑nè:

―Nècuàchì yohó, cuàhà nèhivì raza‑nsì dacuahá‑né, te danácuîdà‑nè nècuàchìmà dècuèndè ladu Galilea xì ndéˋ stná ladu yohó, nsidanicuú ladu ndé ndoó‑nsí ―nì cacachi‑nè.

6 Na ní inini Pilatu ñà‑jaàn, dandu nì ndàcàtnùhù‑té, ¿a nécuàchì Galilea nduú Jesús, á coó? 7 Te divi (ñà‑ndáà nduá). Ñàyùcàndùá, nì cundaà inì‑te ñà‑divi rey Herodes nduú ana ndiá ìcà nsidandaà sàhà chuun ma. Sàháyùcàndùá, nì dàyáha‑tèyá ndahà rey mà, vàchi iá stná tèmà ñuu Jerusalén quìvì yucán. 8 Daaní, na ní xini rey mà‑yá, nì cudiì gá inì‑te, vàchi sàcàní tiempu cuní‑te cundehè‑téyâ. Vàchi cuàhà gá ñà‑ndùá cachí nèhivì sàhà‑yá, te cuní stná‑te cundehè‑té quida‑ya iin milagru. 9 Ñàyùcàndùá, cuàhà ní ndàcàtnùhù‑té nùù‑yá, doco còò ni‑iñàha ni náxícóníhî‑yá nùù‑té. 10 Te yucán nì casaà stná dùtù xícusahnú, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, nì sàcuìta stná‑nè, te yáha ga dana nì càhàn tnùhu‑ne dìquì‑yá. 11 Doco Herodes xì soldadu xi‑tè, cuisì‑ní nì dàvádiquì uun‑tèyá, te nì sàcùndiaà‑teyá. Dandu nì chindixi‑tèyá sìcoto vico, te nì dànúhù‑teyá nùù Pilatu. 12 Te cunaha‑ní, divi quìvì yucán nì nàcòovàha stnahá Herodes xì Pilatu, vàchi nìsa xini ùhì stnahá‑te.

Nansa nì cachi stná Pilatu icúmí Jesús cui‑yà

13 Dandu Pilatu, nì nacana‑tè dùtù xícusahnú, xì nsidaa tè‑nìhí chuun, xì nsidaa gá nèhivì. Te nì nsihi nì catnàtuu nsidaa‑né nùù‑té, 14 dandu nì cachì‑te xi‑né:

―Ndacá‑nsiá nècuàchì yohó vàxi, vàchi cahan‑nsiá dacá‑né dìnì nèhivì ñuù‑nsia yohó. Doco sànì xìcàn tnùhù váhi nùù‑né indéhe nsidaa‑nsiá, te sànì cundaà inì, còò ni‑iin cuàchi‑ne nacua cachí‑nsià. 15 Daaní, después nì dàyáhi‑nè ndahà Herodes, te nì sàhàn stná‑nsia nùù nècuàchìmà, doco ni mii stná‑nè, cónì càchí stná‑nè sàhà ñà‑cui Jesús, vàchi còò ni‑iñàha iníhícá‑nê. 16 Ñàyùcàndùá, cuàhìn dandacuí ñàhnì cuií‑nè, dandu dàñà‑né.

17 (Ducán nì cachi Pilatu), vàchi fuerza icúmí‑tê daña‑té iin nècuàchì ndiadí cada nacává vicò mà. 18 Doco nèhivì cuáhà itá yucán, iin‑ni cána fuerte sàstnùhù‑né, cachí‑nè:

―¡Ni cuí Jesús! ¡Barrabás ni dáñà cuní‑nsì! ―nì cachi‑nè, 19 vàchi Barrabás mà nduú iin tiàa nì quida revolución ñuu yucán, te nì sahnì stnàhá‑te, ñàyùcàndùá, ndiadí‑te vehecàa.

20 Daaní, tucutu nì càhàn Pilatu xì nèhivì cuáhà mà, fuerte nì càhàn‑te, vàchi dispuestu iá‑te daña‑té Jesús. 21 Doco nèhivì mà, tucutu cána ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Ni cuí Jesús nchìca cruz! ¡Ni cuí‑nè, cuní‑nsì!

22 Dandu ñà‑únì nì càhàn‑te xi‑né, cachí‑te:

―¿Índù chuun cui‑nè ñà‑còò ni‑iin falta xi‑ne iá? Sànì ndàcàtnùhí nùù‑né, te còò ni‑iñàha dìsáhà‑xí cui‑nè. Ñàyùcàndùá, icúmí‑nê ñàhnì cuìí ni‑ne, te dàñà‑né ―nì cachì‑te.

23-24 Doco nèhivì cuáhà yucán xì stná dùtù cutnáhâ xí‑nê, vihi gá fuerte nì càna ndee‑né, xícàn‑nè ñà‑cui Jesús nchìca cruz. Te ñà‑fuerte guá nì càna‑ne, sàhámà nì cundee‑né (nì dàxínù ini‑nè Pilatu) ñà‑quida‑tè nacua nì cuni mii‑né. 25 Ñàyùcàndùá, nì daña‑té Barrabás nùù‑né, vàchi divi‑tè nì xìcàn‑nè dàñà, mate iin ana nì quida revolución nduú‑te, te nì sahnì stnàhá‑te, ñàyùcàndùá nì sàcùndiadì‑te. Doco Jesús, còó. Nì dàyáha Pilatu mii‑yá (ndahà soldadu) ñà‑quida temà xì‑yá ñà‑ndùá nì xìcàn nèhivì cuáhà mà.

Nansa nì chituu‑tè Jesús nchìca cruz

26 Dandu nì saca‑tèyá cuàhàn‑te xi‑yá. Te ichì yucán nì xinì‑te vàxi iin nècuàchì ñuu Cirene nani Simón, màndixi‑ne nì sàhàn‑nè nùù ìtú. Te divi nècuàchìmà ní tnii soldadu, te nì dàcuìdá‑tené cruz xi‑ya; ñàyùcàndùá, nsidá‑né cruz cuàhàn‑nè nchícùn‑nèyà.

27 Cunaha‑ní, cuàhà gá nècuàchì ñahà nchícùn stná xì‑yá cuàhàn, te cuàhà stná nèhivì dava ga. Te nècuàchì ñahà mà, yáha ga xísacu‑ne, ndoó‑né tnùnsí ini sàhà‑yá. 28 Dandu nì nacuico‑yá yàtà‑yá, cachí‑yà xì‑né:

―Cunini vàha mii‑nsiá nècuàchì ñahà ñuu Jerusalén. Màsà cuácú‑nsiá sàhà yùhù. Chicá vàha ni cuacú‑nsiá sàhà mii‑nsiá xì sàhà dèhe‑nsia. 29 Vàchi vàxi iin tiempu (ùhì) quìvì nùù‑xí, dandu icúmí nèhivì cachi‑nè: “Nansicáhán nèhivì còò méè‑xi. Chicá nsiha màsà cácú ni‑iin dèhe‑nda ni cuí, te màsà cúcúmí‑ndá ni‑iin méè dachichi‑nda chicá vàha”. 30 Te icúmí stná‑nè cachi‑nè: “¡A sácú vàha ni caá yucù ò lúnsì dìquì‑ndà, te dàhvi dahuun‑nda!” cachi‑nè. 31 Vàchi (ducán iá nahi ejemplu sàhà tutnù): nú dècuèndè yutnù vida cuní nèhivì (cahmi‑ne), dandu vihi gá mà úhì coco stná tutnù ìchí. (Te ducán stná yùhù: nú dècuèndè yùhù cuní nèhivì dandohó‑né, dandu vihi gá más icúmí nèhivì malu ndoho stná‑nè) ―nì cachi‑yà.

32 Cunaha‑nsiá, ndacá stná soldadu mà ùì tiàa nì quida falta, cutnáhâ stná‑te xi‑yá cuàhàn ndé cui stná‑te. 33 Dandu nì casaà nsidaa‑né iin xaan ndé cachí‑nè Nùù Iquì Dìnì. Te yucán nì chituu soldadu mà‑yá nchìca cruz, mii‑yá xì stná ùì tè‑nì quida cuàchi ma, iin‑tè ladu cuahá‑yà, te ingà‑te ladu itní‑yà. 34 Dandu nì cachi‑yà:

―Padre mío, cuicahnú inì‑ní sàhà nèhivì yohó, vàchi có‑ìnáhá‑nê ñà‑ndùá quidá‑né.

Daaní, tè‑xínduu soldadu mà, nì dasàn‑té sìcoto xi‑ya según nì nìhì iin iin‑tè na ní idàdìquí‑te sàhà‑ñá. 35 Te indéhe váha nsidaa nèhivì cuáhà mà. Te itá stná nècuàchì nihí chuun, sácùndiaa‑nèyà, cachí‑nè:

―Nècuàchì yohó, nìsa dacácu‑ne nècuàchì dava ga; pues vichi xiñuhu dacácu stná‑nè mii‑né, nú ndisa Dios nì techuun‑xi‑né vàxi, te nú mii‑yá nani Cristu nduú‑né cahan‑né ―nì cachi‑nè.

36 Daaní, stná soldadu mà, nì sàcùndiaa stná‑teyá, nì catnàtuu‑tè nùù‑yá chitáníní‑te vinu ia ñà‑coho‑ya, 37 cachí‑te:

―Nú ndisa rey xi nècuàchì raza Judea nduu‑ní, dandu dacácu‑ní mii‑ní ―cachí‑te.

38 Te itúú stná iñàha dìnì cruz ndé itándiaa palabra dàhàn griegu, xì dàhàn latín, xì stná dàhàn hebreu, te dohó cacháˋ: “Ana yohó nduú rey xi tè‑raza Judea”.

39 Daaní, nì càhàn stná iin tè‑ìtúú stná nchìca cruz yucán, divi iin tè‑nì quida falta mà; te nì canàhá stná‑te xi‑yá, cachí‑te:

―Nú ndisa rey Cristu nduu‑ní, dandu dacácu‑ní mii‑ní, te dacácu stná‑ní nsiùhù.

40 Doco inga tè‑ìtúú stná yucán, nì càhàn duchi inì‑te xi compañeru‑tema, cachí‑te:

―¿A có‑yûhî stná‑ní Dios ñà‑iin‑ni castigu sànì nìhì nsidaa‑nda? 41 Te ndohó, ndiá ìcà‑ndà ndoho‑nda, vàchi iá ndisa cuàchi‑nda, ñàyùcàndùá iá castigu xi‑nda. Doco Jesús yohó, còó; còò ni‑iñàha iníhícá‑yâ.

42 Dandu nì cachì‑te xi Jesús:

―Nsinuu inì‑ní yùhù na quìvì naxicocuíìn‑ní cusahnu‑ní ñuhìví yohó.

43 Dandu nì cachi‑yà xì‑té:

―Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑ní, quìvì vichi icúmí‑nî cutnaha‑ní xìˊ cundoo‑nda ñuhìví ndiaha xí Dios ―nì cachi‑yà.

Nansa nì xìhì Jesús nì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda

44-45 Daaní, nahi càxíhúì nì dàhvi orá, te nì nàcuììn tnùù inicutu ñuhìví, te iin‑ni nì ndòo ducán dècuèndè càhúnì nì cuaà. Te ini veheñùhu cahnú nì quedava cortina cahnú (sadí nihni cuartu yucán). 46 Dandu Jesús, fuerte nì ndàhì ndee‑yá, cachí‑yà:

―Padre mío, nùù ndahà mii‑ní quidé entregar anímè ―nì cachi‑yà. Dandu nì xìhì‑yà.

47 Daaní, capitán (iín yucán), nì xinì‑te nsidaa ñà‑ndùá nì cuu, te nì ndenihi vàha‑tè Dios, cachí‑te:

―Ñà‑ndáà nduá, nèhivì ndàcuisì inì‑xi nì sanduu nècuàchì yohó.

48 Te nsidaa gá nèhivì nì sàà yucán, nì xini‑nè nansa nì cuu, dandu nì naquihin‑ne ichì mànuhù‑né vehe‑ne, caní ndáha‑né nchìca‑ne. 49 Te yucán ndoó stná cuàhà nècuàchì ñahà nì quixi ñuu Galilea cutnáhâ‑né xì‑yá nì quesaa ñuu Jerusalén. Te mii‑né xì stná nècuàchì dava ga ináhá xí‑yâ, xica itá‑né, indéhe váha‑ne ñà‑ndùá nì cuu.

Nansa nì ndùxin Jesús ini cueva

50-51 Daaní, (ñuu mà) nìsa ìa stná iin tiàa nani José. Iin nècuàchì vàha nduú‑né, vàchi ndàcuisì ini‑nè. Te meru ñuu‑nè nduú iin ñuu tii nani Arimatea ndé ndoó puru nècuàchì raza‑nè Judea. Iin nècuàchì Junta Cahnú nduú stná‑nè, doco mii‑né, cónì ndóo ini‑nè xì ñà‑ndùá nì dàndàcú compañeru‑nè ñà‑cui Jesús, vàchi nihnú ini‑nè (Dios, te xiníndísâ‑né) ñà‑ìcúmí‑yâ cusahnú‑yá ñuhìví yohó. 52 Pues divi nècuàchìmà nì sàhàn nùù Pilatu, nì xìcàn‑nè iquìcúñú Jesús. 53 Dandu nì sàhàn‑nè nì nanihi‑neyà, nì chidùcún‑nèyà iin dahmà, te nì chinacaa‑nèyà ini cueva xi nsìi nì sate nèhivì nùù cavà. Te cueva mà, ni‑iin nsìi tàñáha ga cundùxin inià. 54 Cunaha‑ní, quìvì yucán nì sanduu víspera xi vicò pascua, te sà‑ìtúú cunduu stná quìvì descansu. 55 Ñàyùcàndùá, nècuàchì ñahà nì quixi Galilea mà, nì catenchicùn stná‑nè nì sàhàn ndé nì sàcùndùxin‑ya, te nì xini‑nè lugar mà, xì nansa nì sàcùnacaa cuerpu‑yà. 56 Dandu mànuhù‑né, nì quidayucun‑nè tàtnà tnàmì xì pomada sahán tnami. Daaní, quìvì descansu mà nì quetatu‑nè nacua cachí ley (xi‑ne).

24

Nansa nì natiacu Jesús

1 Naha va quìvì primeru semana nì quihin nècuàchì ñahà mà ichì cuàhàn‑nè ndé nì ndùxin‑ya, nihí‑né tàtnà tnàmì nì quidayucun‑nè, te cutnáhâ stná‑nè xì itnii gá nècuàchì ñahà. Te na ní casaà‑nè yucán 2 nì xini‑nè sànì cuxio cavà cahnú nì sandiadi yuhù cueva mà. 3 Dandu nì caquìhvi‑ne inì‑xi, doco còò cá Stoho‑ndà Jesús nì xìní‑nè. 4 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì ndulocó‑nè. Dandu nì xini‑nè yatni uun yucán nì sàcuìta ùì ana ndixín sìcoto cuxín yéhè. 5 Te nì cayùhí cuaá‑nè, te nì nàcùnihni ndee‑ne. Dandu nì cachi ángel mà xì‑né:

―Còò necesidad nanducu‑nsiá mii‑yá yohó ndé nduú lugar xi nsìi, vàchi sà‑ìtiácú‑yà. 6 Còò cá‑yà yohó, vàchi sànì natiacu‑yà. ¿A có‑nsìnúú inì‑nsia ñà‑ndùá nì cachi‑yà na iá va‑ya xì‑nsiá ladu Galilea? 7 Vàchi dohó nì cachi‑yà: “Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, icúmî yàhi ndahà tè‑malu, dandu cachituu‑tè yùhù nchìca cruz; doco tìxi ùnì quìvì icúmî natiacuì”, nì cachi‑yà.

8 Dandu nècuàchì ñahà mà, nì nsinuu ini‑nè ñà‑dùcán ndisa nì cachi‑yà xì‑né daa. 9 Dandu nì caquee‑ne cueva mà mànuhù‑né ndé ndoó‑né, te nì nacani‑ne nsidaámà xì ùxìn iin nèhivì xí‑yá, xì stná nècuàchì dava ga.

10 Cunaha‑ní, nècuàchì ñahà mànuhù cachitnùhu xi nèhivì mà nduú María Magdalena, xì Juana, xì María dihi Jacobo, xì itnii gá stná nècuàchì ñahà dava ga. 11 Doco nècuàchì tiàa (nì inini ma), nì tuxi ini‑nè ádi cuentu uun nduá nì nacani nècuàchì ñahà mà. Ñàyùcàndùá, cónì xìníndísâ‑né.

12 Doco Pedro, después nì ndacuiin‑nè nì dàyáà‑nè cuàhàn‑nè sepultura mà. Te (na ní sàà‑nè) nì xito nihni‑ne inià nì xini‑nè mii dahmà nì ndòo itánduhù iladú. Dandu mànuhù‑né vehe‑ne, nacání cuáhà ini‑nè ndíà ndùá nì cuu cahan‑né.

Nansa nì ndecunu Jesús nùù ùì nèhivì xicá ichì ñuu tii Emaús

13 Daaní, divi quìvì yucán cuàhàn ùì nèhivì xí‑yá ichì ñuu Emaús. Nahi ùì hora nduá caca‑nda ndè ñuu Jerusalén xì ndéˋ ñuu tii yucán. 14 Te ùì nècuàchìmà, ndatnúhú‑nê cuàhàn‑nè, cáhàn‑nè sàhà nsidaa ñà‑ndùá làcà ní cuu. 15 Te meru ndatnúhú‑nê ducán, te nì cuyatni Jesús vàxi‑ya; nì tnàtuu‑ya nì sacatnahá‑yá xì‑né cuàhàn. 16 Doco cónì nácóó‑yá mii‑né nacuni‑nèyà. 17 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Ndíà ndùá ndatnúhú guá‑nsià cuàhàn‑nsià, te ndoó‑nsiá tnùnsí ini?

18 Dandu nì naxiconihí iin nècuàchìmà nani Cleofas, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Nsidaa gá nèhivì ndoó ñuu Jerusalén, ináhá‑nê ñà‑ndùá nì cuu yucán quìvì vichi. Ádi cuisì mii‑ní nduú ana tàcùnítnùhu sàhámà.

19 Dandu nì cachi‑yà:

―¿Ndíà ndùá nì cuu yucán?

Te nì cachi‑nè:

―Cáhàn‑nsì sàhà Jesús de Nazaret, vàchi cunaha‑ní, iin ana cáhàn ndisa cuenta xi Dios nì sanduu‑ya. Cuàhà milagru fuerte nì quida‑ya, te cuàhà palabra ndiaha nì chinaha‑yà. Chuun ndiaha xí Dios nìsa quida‑ya nì cundaà ini nsidaa nèhivì ñuu‑ndà. 20 Doco dùtù xícusahnú, xì stná tè‑nìhí chuun ga, nì dàyáha‑neyà ndahà ana nì sahnì xì‑yá, te nì chituu‑tèyá nchìca cruz. 21 Doco cunaha‑ní, mii‑yá nduú ana cuàhàn dacácu xi ñuu‑ndà Israel nì cahan‑nsí. Te vichi sàcuàhàn‑ndà ùnì quìvì nì cuu xi‑yá ducán. 22-23 Te quìvì vichi nì sàà itnii nècuàchì ñahà iin‑ni xiníndísâ stná xì‑yá, te nì ndulocó‑nsì nì quida‑ne, vàchi naha nì sàhàn‑nè sepultura (xi‑ya), te còò gá iquìcúñú‑yà nì xìní‑nè, cachí‑nè. Te nì ndecoyo stná ángel nùù‑né, te cachí ángel mà sànì natiacu‑yà. 24 Daaní, nì sàhàn stná dava compañeru‑nsì sepultura mà, te nacua nì nacani nècuàchì ñahà mà, divi ducán nì xini stná‑nè ñà‑còò gá iquìcúñú‑yà yucán.

25 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

―¡Ndahví‑nsià! Mà túha‑nsia mànìhì inì‑nsia; cueé sàstnùhù‑nsiá cunindisá‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá nì tiaa nècuàchì nì càhàn cuenta xi Dios sànaha. 26 Vàchi (claru nì cachitnùhu‑ne sàhà) ana nduú Cristu, xì nansa icúmí‑yâ ndoho‑ya, dandu después nanihì‑yá tnùñuhu ndiaha xí‑yá ―nì cachi‑yà.

27 Dandu nì quesaha‑yá nì dàtúi‑ya nùù‑né nansa cachí tutu ìì sàhà mii‑yá, divi tutu nì tiaa Moisés, xì stná tutu nì tiaa nsidaa gá nècuàchì profeta.

28 Doco vichi, sà‑ìtúú sàà‑nè xì‑yá ñuu tii ndé cuàhàn‑nè. Dandu nì cundaà ini‑nè cuní‑yà cùhùn‑yà chicá nùù‑xí. 29 Ñàyùcàndùá, nì sacundahví‑nè nùù‑yá, cachí‑nè:

―Yohó ndòo‑ní, chicá vàha, vàchi sànì cuaà, te cuàhàn cuñaà.

Dandu nì yàha nsidaa‑né ini iin vehe ñà‑cutnahá chii gá‑yà xì‑né. 30 Te nì sàcòo‑ya nùù iin mesa ñà‑cuxi‑ya xì‑né. Te nì tnii‑ya pan, nì naquimanì‑yá Dios sàhá, te nì dàcuàchí‑yáñà; dandu nì dasàn‑yáñà nùù‑né. 31 Te momentu jaàn nì nìhì‑né nì nacuni‑nèyà ana nduú‑yá. Doco na íín cachí nì ndañuhu‑yá nùù‑né. 32 Dandu nì cachi‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―¡Na ndiaha guá nihnú ini‑ndà na ní càhàn‑yà xì‑ndà vàxi‑nda ichì mà, te nì dàtúi‑ya nùù‑ndà nansa cuní cachi tutu ìì!

33 Dandu vichi duha nì ndacuìta‑ne mànuhù‑né ñuu Jerusalén, nì nasaa‑nè vehe ndé sànì nataca ùxìn iin nècuàchì dacuahá‑yá xì stná compañeru gà‑nè. 34 Te nsidaa nècuàchìmà, nì cachitnùhu‑ne xì nècuàchì làcà nì cansiaa mà, cachí‑nè:

―Ñà‑ndáà nduá, sànì natiacu Stoho‑ndà Señor, vàchi sànì xini Simón‑yà.

35 Dandu nècuàchì nì cansiaa mà, nì nacani stná‑nè xì nècuàchì yucán nansa nì cuu xi‑né na cuáhàn‑nè ichì yucán, te después nì nacuni‑nèyà na ní dàcuàchí‑yá pan (cuàhàn‑nè cuxi‑ne).

Nansa nì ndecunu Jesús nùù ùxìn iin nèhivì dacuahá‑yá

36 Daaní, nacání vá nècuàchìmà ñà‑jaàn, te nanàá nì sàcuììn Jesús dava mahì‑xí. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―¡Ni ndóo vàha ini nsidaa‑nsiá!

37 Doco mii‑né, nì cayùhí cuaá‑nè; yáha ga nì ndulocó‑nè, vàchi ádi duma nduá nì cahan‑né. 38 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Índù chuun yúhî guá‑nsià? ¿Índù chuun nacání guá inì‑nsia? 39 Cundehè‑nsiá ndahí xì sàhí, dandu cundaà inì‑nsia divi yùhù nduí. Tnii ndahà‑nsiá yùhù, te cundaà inì‑nsia màdì ihna nduí, vàchi ihna, còò iquìcúñúà, doco yùhù, iá iquìcúñúì sà‑ìndéhe‑nsiá 40 ―nì cachi‑yà.

Dandu nì dàcùní‑yànè ndahà‑yá, xì sàhà‑yá. 41 Doco có‑xìníndísâ ndisa‑ne ñà‑cuàhà guá cudíì ini‑nè, te ndulócô‑nè. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Á coo iyuhu ñà‑cuxi‑nda yohó?

42 Dandu nì sàha‑neyà iyuhu cuñu siaca nì chòhò, xì stná iin dahnde ñùñù. 43 Ñàyùcàndùá, nì tnii‑yañà nì xixi‑ya nì sandehè nsidaa‑né.

44 Dandu, nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑yòhó nduá nì cachì xì‑nsiá na nísa ìe xì‑nsiá antes, te nì cachì xì‑nsiá ñà‑fuerza icúmí cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá cacháˋ sàhí nùù ley xi Moisés xì nùù tutu nduú alabanza, xì nùù stná tutu nì tiaa nècuàchì profeta; nsidaámà, fuerza nì cuu ndisa, ―nì cachi‑yà.

45 Dandu nì dàtúi‑ya nùù nsidaa‑né nansa cuní cachi tutu ìì, te nì sàà‑nè nì cundaà ini‑nè nì quida‑ya. 46 Dandu nì cachi stná‑yà xì‑né:

―Nacua nì cachì xì‑nsiá, ducán nìsa ìa destinadu cuu xi (yùhù ana nduú) Cristu, vàchi ducán nì cachitnùhu tutu ìì ñà‑ìcúmî ndohi, te cuì, dandu tìxi ùnì quìvì natiacuì. 47 Te nì cachitnùhu stná tutu mà ñà‑después cuìtià razón ndiaha ma inicutu ñuhìví, vàchi icúmí‑nsiâ cùhùn‑nsià càhàn‑nsià sàhí xì nsidaa nèhivì ñà‑ndìá ìcà‑né naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne, dandu cuicahnú ini xì sàhà‑né. Te ñuu primeru ndé càhàn‑nsià razón mà nduú ñuu Jerusalén yohó. 48 Te vichi sànì xinì‑nsia nsidaa ñà‑ndùá nì cuu (tiempu vichi), ñàyùcàndùá testigu xínduu‑nsia. 49 Cunaha‑nsiá, sànì quida Yuamánìˊ comprometer quixi iin ana (chindee) xi‑nsiá. Te yùhù cuàhìn techuín yàmà quixi coo‑ya ini anima‑nsià. Ñàyùcàndùá, yohó ni cúndóó‑nsiá ñuu Jerusalén dècuèndè cachi sànì cundiatú‑nsià ndudu ìì vàxi ansivi ―nì cachi‑yà.

Nansa mànuhù Jesús gloria

50 Daaní, nì saca‑yanè cuàhàn‑yà xì‑né (fuera) ñuu Jerusalén dècuèndè ñuu tii Betania. Dandu nì chitanini ducún‑yà ndahà‑yá, te nì xìcàn‑yà ni quidá Dios gracia sàhà nsidaa‑né. 51 Te meru xícàn tàhvì‑yá nùù Dios ducán, dandu nì ndanchito‑ya mànana‑ya mànuhù‑yá gloria. 52 Ñàyùcàndùá nì sàcuìta sisi nsidaa‑né nì naquimanì ndiaha‑néyà. Dandu nì quihin tu‑ne ichì mànuhù‑né ñuu Jerusalén, cudíì gá ini‑nè. 53 Te nsìquívì nìsa sahàn‑nè veheñùhu cahnú, ndoó‑né ndeníhí vàha cuahà‑né Dios, te naquímánì stná‑nèyà. Sà‑ìá.

SAN JUAN

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

Ñà-ndùá Nì Tiaa San Juan sàhà Jesucristu

1

Jesús nduú ana datúi nansa iá Dios, vàchi nì nanduu‑ya nèhivì

1 Na táyôo ñuhìví, sà‑ìá mii‑yá ana datúi nansa nihnú ini Dios. Nùù Yua‑nda Dios iá‑yà, te mii stná‑yà nduú stná‑yà Dios. 2 Te divi‑ya iá nùù Yua‑nda Dios na táyôo ñuhìví. 3 Mii‑yá nì quidayucun‑yà nsidanicuú iñàha iá ñuhìví. Te nú màsà cóó‑yá, ni‑iñàha mà cóó stná ñuhìví. 4 Sàhà mii‑yá xí‑itiacu nsidaa ana itiácú. Te sàhà ñà‑ìtiácú ndiaha‑yá, ñà‑jaàn sànì sàà‑yà datnúù ini‑yà nèhivì ñuhìví. 5 Cunaha‑nsiá, ichì ñáa nduá ñuhìví yohó, doco iin‑ni datnúù ndiaha‑yá ini anima‑ndà; te nsidaa ñà‑ìá ichì ñáa ma, cónì cùí cundeá nùù‑yá.

6 Nìsa ìa iin tiàa nì nìhì chuun nùù Dios; Juan nani‑né. 7 Te nì quixi‑ne nì cachi‑nè ñà‑ndácuisì xì nèhivì nansa iá mii‑yá ana datnúù xì sàxìnítnùní‑ndà sàhà‑ñá vàtùni cunindisá nsidaa‑néyà. 8 Màdì Juan yucán nì sándúú ana datnúù ndiaha xi ini‑ndà, còó; cuisì nì quixi‑ne ñà‑cachitnùhu uun‑ne nansa iá mii‑yá quìdà‑xì ñà‑jaàn, 9 vàchi ndisa sàvàxi mii‑yá ana datnúù ndiaha xi ini anima nsidaa nèhivì, te mà dándáhvî‑yàndó.

10 Nì ìa‑ya ñuhìví, divi ñuhìví nì quidayucun‑yà, doco cónì nácúní nèhivì‑yá. 11 Stoho ñuhìví nduú‑yá, te nì quixi‑ya yohó, doco nèhivì ñuhìví xi‑ya, nì cahíchì ini‑nèyà. 12 Doco nsidaa ana nì dàyáha xi‑yá ini anima‑xi, nì nìhìtáhvì‑né cunduu‑ne dèhe ndisa‑ya, te divi nduú nsidaa ndohó nècuàchì xiníndísá‑xí‑yâ, te ndácùcahan xi quìvì‑yá. 13 Te ¿nansa nì nìhì‑ndà nì sàcùnduu ndisa‑nda dèhe‑ya? Pues màdì sàhà‑ñá nduu‑nda descendencia xi iin nèhivì (chica ndiaá), ni màdì sàhà yua‑nda, ni sàhà stná ñà‑dùcán cuní iin nèhivì coo. Còó, sàhà cuisì‑ña ducán cuní Dios.

14 Ndè ñuhìví yohó nì quixi mii‑yá ana datúi nansa iá Dios, te nì nduvàha‑ya iin nèhivì iá iquìcúñù‑xi. Te nìsa ìa chii‑yá yohó ndé ndoo‑nda. Te nsiùhù, nì xini‑nsì ñà‑ndiaha guá iá‑yà. Ndiaha gá‑yà, cachíˋ, vàchi mindaa Dèhemanì Yua‑nda Dios nduú‑yá, te chitu‑yá gracia xì stná palabra ndàcuisì.

Ñà‑ndùá nì cachi Juan Bautista sàhà Jesús

15 Daaní, nì càhàn Juan mà sàhà Jesús, nì ndàhì‑nè, cachí‑nè (xì nèhivì):

―Divi mii‑yá nduú ana dìsáhà‑xí nì càhìn xì‑nsiá daa, te nì cachì, dihna yàha yùhù, dandu después vàxi mii‑yá ana chicá ndiaá nùí, vàchi na táyôo yùhù, sà‑ìá mii‑yá.

16 Chitu‑yá cuàhà gá ñà‑ndiaha íì ñuhú ini‑yà, ñàyùcàndùá nùù mii‑yá sànì nìhìtáhvì stná‑ndà cuàhà ñà‑jaàn, cuàhà sàstnùhù gracia. 17 Vàchi ley sànaha nduá nì dàtúi Moisés antes, doco vichi sànì dàtúi‑ya ñà‑ndùú gracia ndiaha xí‑yá xì stná palabra ndàcuisì xí‑yá. 18 Còò ni‑iin nèhivì nì xìní xì Yua‑nda Dios ni‑iin xichi. Doco mindaa Dèhemanì‑yá iá nùù‑yá, sànì dàtúi yà‑yùcán nansa iá Yuamánì‑yá sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà.

Ñà‑ndùá nì cachi Juan Bautista sàhà mii‑né

19 Daaní, nècuàchì raza Judea ndoó ñuu Jerusalén, nì techuún‑né iin ùì dùtù xi‑ne nùù Juan, te cutnáhâ stná‑nè xì dava nècuàchì (xinúcuáchí veheñùhu nani) Levita. Te nì xìcàn tnùhù‑né nùù nècuàchìmà ana divi nduú‑né. 20 Ñàyùcàndùá, ñà‑yòhó ndùá nì cachi Juan; cónì càchí‑nè á coó; nì cachi ndàà‑nè:

―Yùhù, có‑ndùí mii‑yá nani Cristu.

21 Dandu nì cacachi nècuàchìmà:

―(Pues nú coó), ¿ana divi nduu‑ní? ¿A nsì‑Elías nduu‑ní?

Te nì cachi Juan:

―Còó.

Te nì cacachi tu nècuàchìmà:

―Entonces, ¿a divi nduu‑ní mii‑yá ana icúmí quixi canúú càhàn cuenta xi Dios?

―Còó ―cachí Juan.

22 Ñàyùcàndùá, nì cachi nècuàchìmà:

―Pues, ¿ana divi nduu‑ní? vàchi icúmí‑nsî cachitnùhu‑nsi xì nèhivì nì catechuun‑xi‑nsí vàxi‑nsi. ¿Ndíà cachí‑nî sàhà mii‑ní?

23 Dandu nì cachi Juan:

―Yùhù nduí ana cáhàn fuerte sàhù yucù, (te cachíˋ xì nèhivì ñà‑nsidaviì‑né anima‑nè) na ian ndundaà iin ichì ndé yàha Stoho‑ndà Señor nacua nì cachitnùhu Isaías sànaha na ní càhàn‑nè cuenta xi Dios ―ni cachi Juan.

24 Cunaha‑nsiá, nècuàchì nì casaà nùù Juan mà, nècuàchì fariseu xínduu‑ne. 25 Dandu nì xìcàn tnùhù gá‑nè, cachí‑nè:

―Vichi, ¿índù chuun quidá íì‑ní nèhivì nú có‑ndùù‑ní mii‑yá nani Cristu, te có‑ndùù stná‑ní nsì‑Elías, te ni có‑ndùú stná‑ní mii‑yá icúmí quixi càhàn cuenta xi Dios?

26 Dandu nì cachi Juan xì‑né:

―Yùhù, ndisa, quidá íìˊ nèhivì xì tècuìí. Doco mahì mii‑nsiá iá iin ana có‑nàcúní‑nsià. 27 Te mii‑yá, nchícùn gà vàxi‑ya nùí, te chicá ndiaá stná‑yà nùí. Ni mà nátùi (cundui iin mozo xi‑ya) ñà‑tavà xì ndìsàn‑yá ―nì cachi Juan.

28 Cunaha‑nsiá, ndé iá ñuu tii Betábara ladu duha yùte Jordán, yucán nì cuu nsidaa ñà‑yòhó.

Nì quixi Jesús ñuhìví yohó ñà‑cui‑yà na ian xíhì iin lelù nduú promesa

29 Daaní, nì yàha inga quìvì, dandu nì xini Juan vàxi Jesús, te nì cachi‑nè:

―Cundehè‑nsiá, jaàn vàxi mii‑yá ana nduú nahi Lelù Íì nì sàhatahvì Dios (ñà‑cui‑yà) dacúxíó‑yá cuàchi nèhivì ñuhìví. 30 Sàhà mii‑yá nì càhìn daa na ní cachì: nchícùn gà vàxi‑ya nùí, vàchi na táyôo yùhù ñuhìví, sà‑ìá‑yà, vàchi nicanicuahàn iá‑yà. 31 Te cónì nácúnì mii‑yá antes, doco sàhà‑ñá cundaà ini raza‑ndà Israel ana divi nduú‑yá, sàhájàn nì nìhí chuun quida iìˊ nèhivì xì tècuìí ―nì cachi Juan.

32 Daaní, nì cachi tu‑ne inga palabra yohó:

―Yùhù, nì xinì nì nuu Espíritu Ìì xí Dios; nahi loma náhà‑yà mànuu‑ya ansivi nì sàcòo‑ya dìnì Jesús, te nì ndòo‑ya yucán. 33 Yùhù, cónì nácúnì mii‑yá antes. Doco na ní sàha Yua‑nda Dios yùhù chuun quida iìˊ nèhivì, dandu nì cachi stná‑yà xìˊ: “Na cúnì‑ní nuu Espíritu Ìì màcòo‑ya dìnì iin (ana cuhíì), dandu ñà‑jaàn cundaà inì‑ní divi nduú mii‑yá cuàhàn nsida iì xì anima nèhivì tìxi Espíritu Ìì”. 34 Ñàyùcàndùá, yùhù, sànì xinì, te datúi nùù‑nsiá ñà‑divi Dèhemanì Dios nduú Jesús ―nì cachi Juan.

Nècuàchì primeru nì catenchicùn xì Jesús

35 Daaní, nì yàha inga quìvì, te yucán iín Juan, cutnáhâ‑né xì ùì tiàa dacuahá‑né. 36 Te nì xini‑nè yatni yáha Jesús, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:

―Cundehè‑nsiá, jaàn cuàhàn mii‑yá ana nduú Lelù Íì vàxi nùù Dios.

37 Te ùì tiàa dacuaha‑ma, nì tiacu‑nè nì càhàn Juan ducán, te nì tenchicùn‑nè Jesús cuàhàn‑nè. 38 Dandu nì ndacoto‑ya, te nì xini‑yà xínchicùn nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―¿Ndíà nduá nandúcú‑nsiâ?

Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, ¿índù iá‑nî?

39 ―Nahà‑nsia, cundehè‑nsiá ―nì cachi‑yà xì‑né.

Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑nè xì‑yá, te nì xini‑nè índù iá‑yà. Te nì ndòo‑ne xì‑yá sàcuaà yucán, vàchi nahi càcúmì nì cuaà nduá.

40-41 Iin tiàa nani Andrés nduú iin ana nì inini na ní càhàn Juan daa, te nì tenchicùn stná‑nè Jesús. Dandu vichi duha nì sàhàn stná‑nè nì nanducu‑né ñani‑nè nani Simón Pedro, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Sànì ndacùhun stnahá‑nsí xì mii‑yá nduú Mesías.

Quìvì Mesías nì cachi Andrés dàhàn mii‑né, vàchi cuní cachàmà Cristu (nì quixi dìquì‑xí).

42 Dandu nì saca‑ne ñani‑nè nì casaà‑nè ndé iá‑yà. Te na ní xini‑yà Simón mà, dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Dèhe Jonás nduu‑ní, te nani‑ní Simón, doco yùhù cuàhìn cachì xì‑ní Cefas ―nì cachi‑yà. Te quìvì Cefas mà, Pedro cuní cachà.

Nansa nì cana Jesús iin tiàa nani Felipe xì inga‑nè nani Natanael

43 Daaní, nì yàha inga quìvì, te cuní Jesús nùhù‑yà ladu Galilea. Te nì ndacùhun tnahá‑yá xì iin tiàa nani Felipe, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunchicùn‑ní yùhù nùhù‑ndà.

44 Cunaha‑nsiá, ñuu Felipe mà nduú ñuu Betsaida, divi ñuu Andrés xì Pedro. 45 Ñàyùcàndùá nì nanducu Felipe iin tiàa nani Natanael, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Cunaha‑ní, sànì ndacùhun tnahá‑nsí xì mii‑yá nì tiaa Moisés sàhà‑xí nùù ley ìì, te divi sàhà stná‑yà nì tiaa stná cuàhà profeta nì càhàn cuenta xi Dios sànaha. Jesús de Nazaret nani‑yá, te yua‑yá nani José.

46 Dandu nì cachi Natanael:

―¿A ndísá? ¿A iá iin nèhivì vàha ñuu Nazaret?

Dandu nì cachi Felipe:

―Nahà‑ní cundehè‑ní.

(Dandu cuàhàn‑nè xì nècuàchìmà.)

47 Te na ní xini Jesús vàxi Natanael, dandu nì cachi‑yà sàhà‑né:

―Yohó vàxi iin tiàa quidá ndisa nacua ndiá ìcà quida nècuàchì raza‑ndà Israel, te ni‑iyuhu mà túha‑ne dandahví‑nè.

48 Dandu nì cachi Natanael xì‑yá:

―¿Nansa ináhá‑nî yùhù?

Te nì cachi Jesús xì‑né:

―Na táñâha ga cana Felipe mii‑ní, te iá‑nî sàhà iin nù‑higu, dandu nì xinitùí mii‑ní.

49 Dandu nì cachi Natanael xì‑yá:

―Dèhemanì Dios nduu‑ní, Maestro, divi rey icúmí cusáhnû nùù ñuu‑ndà Israel nduu‑ní.

50 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Mà úhì guá nì xinindisa‑ní na ní cachì nì xinitùí mii‑ní sàhà yutnù yucán. Cunaha‑ní, icúmí‑nî cunì‑ní milagru chicá ndiaha. 51 Ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ xì‑ní, icúmí‑nî cunì‑ní nuna ansivi, dandu quecoyo ángel xi Dios mànana mànuu cucuu‑ne dìquì‑xí ndé iín yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví.

2

Nansa nì quida Jesús milagru iin vicò nandàhà nì ìa ñuu Caná

1 Daaní, quìvì ùnì nì ìa iin vicò nandàhà ñuu tii Caná iá ladu Galilea. Te yucán nì sàà stná dihi Jesús. 2 Te nì cànà stná mii‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá. 3 Te nì cuu nì nsihi tècuìí vìdì sì‑uva coho‑ne. Ñàyùcàndùá, nì càhàn dihi‑yá xì‑yá, cachí‑nè:

―Sànì nsihi tècuìí vìdì sì‑uva.

4 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Chicá vàha nacoo‑ní ñà‑jaàn nùù yùhù, vàchi tàñáha ga sàà meru hora xi.

5 Dandu nì càhàn dihi‑yá xì tiàa xinúcuáchí yucán, cachí‑nè:

―Quida‑nsia nacua cachí dèhi xì‑nsiá.

6 Cunaha‑nsiá, yucán itá ìñù barril yùù, iin ian vàtùni cuñuhu cùmì ò úhùn yoo tècuìí. Tècuìí mà xichúûn nècuàchì raza Judea ñà‑nsidandoo‑ne mii‑né según estilu nduú ley xi‑ne. 7 Te nì cachi Jesús xì tiàa yucán:

―Dachitu‑nsiá barril jaàn tècuìí.

Ñàyùcàndùá, ducán nì caquida‑tè, dècuèndè yuhá nì chitu. 8 Dandu nì cachi‑yà xì‑té:

―Vichi chitacùhá‑nsià chii‑té cunihi‑nsia cùhùn nùù nècuàchì iín sáhnû nùù vicò.

Ñàyùcàndùá, ducán nì caquida‑tè. 9 Te nì xihi nècuàchìmà iyuhu tècuìí mà, doco sànì nanduu‑tè tècuìí vìdì sì‑uva. Te cónì sáha‑ne cuenta índù nì quixi ndutè mà, doco tè‑xìnúcuáchí nì catavà xì‑té, ináhá‑tê. Daaní, na ní cundaà ini‑nè nansa xihí ndutè mà, dandu nì cana‑ne noviu nándàhà, 10 te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Nsidaa nèhivì, na sáha‑ne tècuìí vìdì sì‑uva coho‑nda, dihna sáha‑ne ndutè chicá vàha, dandu nú sànì xihi cuahà‑ndàté, dandu tavá‑né ndutè chicá ndahví. Doco mii‑ní, còó, làcà vichi nì tavà‑ní ndutè chicá finu ―nì cachi‑nè.

11 Ñà‑jaàn nduú milagru primeru nì quida Jesús. Te ñuu Caná iá ladu Galilea nduú lugar ndé nì quida‑yañà. Ducán nduú nì dàcùní‑yà nèhivì ñà‑ndiaha guá quidá‑yá, te nì xinindisá stná nècuàchì dacuahá‑yá mii‑yá.

12 Daaní, nì sàhàn Jesús ñuu Capernaum, mii‑yá xì dihi‑yá xì ñani‑yà, xì stná nècuàchì dacuahá‑yá. Te yucán nì cuee‑yà iin ùì quìvì.

Nansa nì tavà Jesús nèhivì dicó ini patiu veheñùhu cahnú

13 Dandu nì quihin tu‑ya ichì cuàhàn‑yà ñuu cahnú Jerusalén, vàchi sà‑ìtúú vicò pascua, iin vicò nsidácáhnû nècuàchì raza Judea yucán. 14 (Ñàyùcàndùá, nì sàà‑yà ñuu mà), te nì xini‑yà yucán yehè veheñùhu cahnú itá nèhivì dicó; dicó‑né buey, dicó‑né riì, dicó‑né loma, te ndoó stná nèhivì nadámá tnahá xi dìhùn (vàxi inga ñuu). 15 Dandu nì cava‑yà itnii yohò nì quidayucun‑yà iin chirrión, te nì taxi nsihí‑yánè yehè veheñùhuma, mii‑né xì riì xí‑né xì stná buey xi‑ne. Te nì dàndiàchì‑yá dìhùn damá‑né, te nì ducùn nsìhí‑yá mesa xi‑ne. 16 Te nì cachi stná‑yà xì nècuàchì dicó xi loma mà:

―¡Tavà‑nsiá quisì yohó fuera! vàchi màdì yàhvi nduú vehe ìì Yuamánìˊ ―nì cachi‑yà.

17 Dandu nì nsinuu ini nècuàchì dacuahá‑yá nansa cachí nùù tutu ìì ndé cacháˋ: “Yáha ga cuàhà nacání ínì sàhà veheñùhu ìì xí‑nî ñà‑màsà dándâñúhú nèhivì ñà‑ìì icúmíâ”.

18 Dandu nècuàchì raza‑yà Judea yucán, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Quida‑ní iin milagru cunduu seña ñà‑cundaà ini‑nsì a icúmí‑nî derechu quida‑ní ñà‑ndùá nì quida‑ní, á coó.

19 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Vàtùni. Ducùn‑nsiá veheñùhu yohó, te tìxi ùnì quìvì nsida saí‑ñà.

20 Dandu nì cachi nècuàchì yucán:

―Ùì dico ìñù cuìà nì quidachuún nèhivì nì dàxínu‑ne veheñùhu yohó. Te mii‑ní, ¿a ndísá daxínu‑níà tìxi ùnì quìvì? ―nì cachi‑nè.

21 Doco màdì veheñùhu ndisa nduá cáhàn‑yà sàhà‑xí; còó, vàchi ejemplu‑ni nduámà; divi cuerpu mii‑yá cáhàn‑yà sàhà‑xí. 22 Ñàyùcàndùá, después, na quívì sànì natiacu‑yà, dandu nì nsinuu ini nècuàchì nchícùn xì‑yá ñà‑dùcán nì cachi‑yà xì‑né daa, te nì sàà‑nè nì xinindisá‑né ñà‑ndùá cachí nùù tutu ìì, te nì xinindisá stná‑nè ñà‑ndùá nì cachi mii‑yá daa.

Ináhá Jesús nansa iá anima nsidanicuú nèhivì

23 Cuàhà nèhivì nì xinindisa‑xi‑yá na ní xini‑nè milagru nì quida‑ya na iá‑yà ñuu Jerusalén quìvì vicò pascua ma. 24 Doco mii‑yá, cónì ícúmí‑yâ nècuàchìmà seguru, vàchi ináhá‑yâ ñà‑ñùhú ini anima nsidanicuú‑né. 25 Còò necesidad icúmí‑yâ cachi iin nèhivì xì‑yá nansa iá anima ñanìtnaha‑ne, vàchi ináhá‑yâ nsidaa ñà‑ndùá ñuhú ini anima nèhivì.

3

Nansa nì càhàn iin tiàa nani Nicodemo xì Jesús

1 Nìsa ìa iin nècuàchì fariseu nani Nicodemo. Iin nècuàchì xídandacú nùù ladu Judea mà nduú stná‑nè. 2 Te divi‑ne nì sàhàn ndé iá Jesús iin sàñaà, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, ináhá‑nsî divi mandu xi Dios vàxi‑ní, vàchi nú màsà chíndéé Dios, dandu ni‑iin nèhivì, mà níhì‑né quida‑ne milagru nacua quidá mii‑ní.

3 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Palabra ndàcuisì nduá yohó cachíˋ xì‑ní: nú màsà nácácú sáá nèhivì, dandu mà cúí sàà‑nè cuni‑nè ñuhìví ìì xí Dios.

4 Dandu nì cachi Nicodemo xì‑yá:

―¿Nansa cui nacacu‑nda nú sànì sahnu‑nda? ¿A cúí nàcùñuhu saa‑nda ini dihimánì‑ndà, te nacacu‑nda?

5 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ñà‑ndácuisì nduú palabra yohó cachíˋ xì‑ní: nú màsà nácácú sáá iin nèhivì quida tècuìí xì stná Espíritu Ìì, dandu mà níhì‑né yàha‑ne ñuhìví ìì ndé cusáhnû Dios. 6 Vàchi nú sànì cacu‑nda nùù yuadíhí‑ndá, dandu iquìcúñú icúmí‑ndá. Doco nú sànì cacu anima‑ndà quida Espíritu Ìì xí Dios, dandu espíritu (saa) cucumi stná‑ndà. 7 Màsà ndúlócô‑nî ñà‑nì cachì xì‑ní icúmí‑nî nacacu saa‑ní. 8 Vàchi ducán quidá stná tàchì, caná te caná yohó yucán, doco có‑ìnáhá‑nsiâ índù lugar vàxa, ni índù lugar cuàhàn. Ducán iá stná xì anima nsidaa nèhivì nì nacacu nì quida Espíritu Ìì.

9 Dandu nì cachi Nicodemo xì‑yá:

―Pues, ¿índù modo cunduu nsidaa ñà‑càchí‑nî jaàn?

10 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Iin maestru ñuu‑ndà Israel nduu‑ní, te có‑sânìhì inì‑ní sàhájàn nacua ndiá ìcà‑ní. 11 Ñà‑ndácuisì nduá yohó cachíˋ xì‑ní: ñà‑ndùá ináhá‑nsî, divi ñà‑jaàn cachí‑nsì xì‑nsiá. Te datúi stná‑nsì nùù‑nsiá ñà‑ndùá sànì xini‑nsì, doco có‑xìníndísâ‑nsiá. 12 Mate cuisì sàhà ñà‑ìá ñuhìví yohó‑ní nduá cáhìn xì‑nsiá, doco có‑xìníndísâ‑nsiá; ñàyùcàndùá, ùhì cunindisá stná‑nsià nú ni cáhìn xì‑nsiá sàhà gloria (xi Dios).

13 ’Ni‑iin nèhivì tàñáha ga nana‑ne gloria. Doco yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, ansivi nduú vehi, te nì nui nì quesai (ñuhìví yohó). 14 Te nacua nì quida Moisés (sànaha) na nísa ìa‑ne yucù, nì chituu ducún‑nè iin còò (càa), pues ducán stná yùhù, icúmí nèhivì chituu ducún stná‑nè yùhù. 15 Dandu nsidaa nèhivì cunindisa‑xí, mà nunca sàà‑nè ndañuhu‑né; còó, nicanicuahàn cutiacu‑nè.

16 ’Vàchi ñà‑cuàhà guá cuú ini Yua‑nda Dios sàhà nèhivì ñuhìví, nì sàhatahvì‑yá mindaa Dèhemanì‑yá (ñà‑cui‑yà), dandu nsidaa nèhivì xiníndísá‑xí‑yâ, mà sáà‑nè ndañuhu‑né, còó, nicanicuahàn icúmí‑nê cutiacu‑nè. 17 Vàchi màdì sàhà‑ñá dandohó‑yá nèhivì cuáchi nduá dìsáhà‑xí nì ndacu nuù Dèhemanì‑yá quixi‑ya ñuhìví yohó, còó; divi sàhà‑ñá càcu‑ne nduá.

18 ’Nú xiníndísâ iin nèhivì Dèhemanì Dios, dandu ñà‑sànì càcu‑ne nùù castigu sàhà cuàchi‑ne nduá; doco nèhivì có‑xìníndísâ, sà‑ìá vàxi castigu xi‑ne nùù‑yá, vàchi có‑xìníndísâ‑né ñà‑ndùá cachí mindaa Dèhemanì‑yá. 19 Te ¿ndíà nduú meru ñà‑dìsáhà‑xí vàxi castigu mà dìquì‑né? Divi sàhà‑ñá sànì quesaa palabra ndàcuisì ñuhìví yohó ñà‑datnúà sàxìnítnùní nèhivì, doco chicá nì cudiì ini‑nè caca‑ne ichì ñáa, màdì ichì ndé datnúù Dios, vàchi quini iá ñà‑ndùá quidá‑né. 20 Te nsidaa nècuàchìmà, có‑cùní dahuun‑ne cunini‑ne palabra datnúù xì sàxìnítnùní‑nè, ni có‑tnâtuu stná‑nè ndé cáhàn xì palabra mà sàhà‑ñá màsà túi ñà‑quini guá quidá‑né. 21 Doco iin nèhivì quidá víi nacua cachí palabra ndàcuisì, cudíì ini‑nè tnàtuu‑ne ndé iá palabra datnúù xì sàxìnítnùní‑nè, vàchi cuní‑nè cundaà ini nsidaa nèhivì ñà‑quìdá víi‑né nchícùn‑nè ichì Dios ―nì cachi Jesús.

Ñà‑ndùá nì cachi gà Juan Bautista sàhà Jesús

22 Daaní, nì quihin tu Jesús ichì cuàhàn‑yà ladu Judea, mii‑yá xì nècuàchì xínchicùn xì‑yá. Te yucán nì ndòo chii‑yá xì‑né, dandu nì cuhiì nèhivì cuàhà gá nì sàà yucán. 23 Stná Juan Bautista, yucán quidá íì stná‑nè nùù iin xaan nani Enón yatni lugar nani Salim, vàchi ñuhú cuáhà tècuìí yucán. Ñàyùcàndùá, divi lugar mà sáhàn cuàhà nèhivì ñà‑cuhiì‑né, 24 vàchi tàñáha ga cundiadi Juan.

25 Tiempu mà nì cuu nì quesaha nì cuàà nèhivì nchícùn xì Juan xì itnii gá nècuàchì raza‑nè Judea, vàchi tucu tucu cachí iin iin‑ne sàhà modo nduhiì‑ndà. 26 Dandu nsidaa‑né nì quixi‑ne nùù Juan nì cacachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Maestro, ináhá‑nî ana nìsa ìa xi‑ní ladu duha yùte Jordán, te nì càhàn‑ní sàhà‑né, ndiaha gá‑nè nì cachì‑ní; pues vichi mii stná‑nè quidá íì stná‑nè nèhivì, te cuàhà gá nèhivì sáhàn nùù‑né.

27 Dandu nì cachi Juan xì‑né:

―Ni‑iin nèhivì, mà cúí nìhì‑né iin chuun ndiaha nú màsà cuáha Dios‑nè. 28 Ináhá‑nsiâ nansa nì cachì: “Yùhù, có‑ndùí (rey ndiaha nani) Cristu, cuisì iin ana nì techuún Dios nduí, te dihna vàxi nùù mii‑yá”. 29 Cunaha‑nsiá, na iá vicò nandàhà, iá iin noviu, te iá stná novia cutnáhâ xí‑nê. Doco iá stná padrinu iladú, iníní‑né, te cudíì ini‑nè na cáhàn noviu. Pues, ducán iá stná yùhù, nahi padrinu nduí, te yáha ga cudíì inì sàhà mii‑yá. 30 Mii‑yá, cueé‑ni cueé‑ni chicá icúmí‑yâ nìhì gá‑yà tnùñuhu xí‑yá, doco yùhù, còó. Cueé‑ni cueé‑ni icúmí nèhivì nandòdó‑né yùhù.

Jesús nduú ana nì nuu ansivi

31 Mii‑yá, dècuèndè dìquì‑xí nì quee‑ya, ñàyùcàndùá chicá ndiaá‑yà nùù nsidaa‑nda. Iin nèhivì ñuhìví yohó, nèhivì ùún nduú‑né, te cuisì sàhà ñuhìví yohó cáhàn‑nè. Doco mii‑yá, ansivi nì quixi‑ya, te chicá ndiaá‑yà. 32 Te ñà‑ndùá sànì xini‑yà, xì ñà‑ndùá nì inini‑ya, ñà‑jaàn nduá cachí‑yà xì nèhivì, doco có‑xìníndísâ‑né ñà‑ndùá cachí‑yà. 33 Doco nú xiníndísâ iin nèhivì‑yá, dandu náhà claru sànì cundaà ini nècuàchìmà ñà‑mii palabra ndàcuisì nduá cachí Dios. 34 Vàchi Jesús, mandu xi (Yua‑nda) Dios vàxi‑ya, te divi palabra ndiaha xí Yuamánì‑yá cáhàn‑yà, vàchi màdì iyuhu‑ní Espíritu Ìì sànì níhìtáhvì‑yá, còó. Sànì nìhì nsìhí‑yá Espíritu Ìì. 35 Te cuú ini Yuamánì‑yá sàhà‑yá. Ndahà‑yá sànì dàyáha Yuamánì‑yá nsidanicuú iñàha.

36 Cunaha‑nsiá, nsidaa ana xiníndísá‑xí Dèhemanì Dios, nicanicuahàn cucumi‑né vida ndiaha. Doco nèhivì có‑xìníndísâ, mà‑níhì‑né vida ndiaha ma. Còó, iin castigu cahnú icúmí‑nê nìhì‑né nùù‑yá, te sà‑ìtúá vàxan.

4

Nansa nì yàha iin nècuàchì ñahà ñuu Samaria ladu xi Jesús

1-2 Quìvì yucán nì nducuahà gá nèhivì nchícùn xì Jesús. Te nì cuhiì stná‑nè. Doco màdì mii Jesús nì quìdá íì xì‑né, cuisì nècuàchì dacuahá‑yá nì quida iì xì‑né. Dècuèndè más gà nèhivì xí‑yá nì cuhiì nùù nèhivì nì quida iì Juan Bautista. Dandu nì xinitnùhu stná nècuàchì fariseu ñà‑cuàhà guá nèhivì nchícùn xì‑yá. Ñàyùcàndùá, na ní cundaà ini‑yà ñà‑sà‑ìnáhá nècuàchìmà ñà‑jaàn, 3 dandu nì quee‑ya ladu Judea mànuhù‑yá ladu Galilea, (mii‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá).

4 Te ichì mà icúmí‑yâ yàha‑ya ladu Samaria. 5 Te xicá‑yá nì nasaa‑yà yatni iin ñuu tii nani Sicar. Te divi yucán nduú stná ñuhù ndé nìsa itnii José sànaha, vàchi ñuhù nì ndutahvì‑né nùù yua‑né Jacob nduá. 6 Te yucán iá stná pozo nìsa xichuún Jacob mà sànaha. Pues divi yuhù pozo mà nì sàcòo chii‑yá, vàchi caní ichì nì xìca‑ya, te xávî‑yà. Nahi càxíhúì nduá, 7-8 te sàcuàhàn nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá ñuu mà ñà‑cuiin‑ne ñà‑cutiacu‑nè. Dandu (nùù pozo mà) nì tnàtuu stná iin nècuàchì ñahà ladu Samaria mà ñà‑tavà‑né tècuìí. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Taxi tahvì‑ní iyuhu tècuìí cohi.

9 Te nì cachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Doco mii‑ní, iin nècuàchì raza Judea nduu‑ní. ¿Índù chuun xícàn‑ní tècuìí coho‑ní nùù yùhù? vàchi nsidaa nècuàchì ñuù‑ní, indéhe úhì‑nè nsiùhù tè‑ndùú nècuàchì Samaria yohó.

10 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ndahví‑nî, vàchi có‑cùndáà inì‑ní nansa quidá Dios, dacútâhvì‑yá tnùmanì xí‑yá nùù nèhivì; ni có‑ìnáhá stná‑ní ana divi nduú yùhù ana xícàn xì tècuìí nùù‑ní. Vàchi nú ni cúndáà inì‑ní, dandu càcàn tàhvì‑ní nùí, te dacútâhvìˊ mii‑ní tècuìí cutiacu ndiaha‑ní.

11 Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor, còò ni‑iñàha nihi‑ní tavà‑ní tècuìí yohó, vàchi cunú ñuhú‑te. ¿Nansa cui tavà‑ní tècuìí cutiacu ndiahí? 12 Cunaha‑ní, pozo yohó nduú ndé nìsa xihi xìì‑ndà Jacob, mii‑né xì nsidaa dèhe‑ne xì quisì xí‑né, dandu nì nacoo‑neà nùù nsiùhù. ¿Te mii‑ní, a chicá ndiaá‑nî nùù xìì‑ndà mà cahan‑ní?

13 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Nú ni cohó nèhivì tècuìí pozo yohó, dandu tucutu icúmí‑nê cui‑nè tècuìí después. 14 Doco nú ni cohó‑né tècuìí dacútâhvì yùhù‑nè, dandu mà nunca cui gà‑nète nicanicuahàn. Vàchi ducán quea na ian ñuhú tècuìí ini‑nè, te ndéà ndiaha‑té dècuèndè nìhìtáhvì‑né vida ndiaha nicanicuahàn.

15 Dandu nì cachi nècuàchì ñahà mà:

―Señor, taxi‑ní tècuìí mà cohi ñà‑màsà cúí guè tècuìí, te màsà quíxí guè yohó taví‑te.

16 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Cuahán‑nî cana‑ní iì‑ní quixi‑nsia.

17 Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―Còò iì yùhù.

Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ñà‑ndáà nduá cachí‑nî còò iì‑ní, 18 vàchi ùhùn xichi sànì nandàhà‑ní, te nì sate tnahá‑nsiá. Te tiàa iá xì‑ní vichi, màdì iì‑ní nduú‑né. Ñà‑jaàn ndisa nì cachi ndàà‑ní.

19 Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―Vichi sànì cundaà inì, na iin nèhivì cáhàn cuenta xi Dios nduu‑ní, señor. 20 Doco estilu xi xìì‑nsí nduá cahvi‑nsí Dios dìnì yucù jaàn; doco mii‑nsiá, còó. Ñuu‑nsià Jerusalén nduú lugar ndé ndiá ìcà‑ndà cahvi‑nda Dios, cachí mii‑nsiá.

21 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Señora, cunindisa‑ní yùhù: vàxi iin quìvì, dandu màdì cuisì dìnì yucù jaàn, ni màdì cuisì ñuu Jerusalén cùhùn‑nsià cahvi‑nsiá Yua‑nda Dios. 22 Mii‑nsiá, có‑ìnáhá ndisá‑nsiá ana divi cahvi‑nsiá. Doco nsiùhù, ináhá vâha‑nsi ana cahvi‑nsí, vàchi cuisì nsiùhù tè‑ndùú nècuàchì raza Judea icúmí xí palabra nansa càcu anima nèhivì. 23 Cunaha‑ní, vàxi iin quìvì, dandu nèhivì cuní cahvi ndisa xi Dios, inì‑ni anima‑nè icúmí‑nê cahvi‑néyà, te cahvi stná‑nèyà nacua cachí palabra ndàcuisì xí‑yá, vàchi ducán cuní‑yà quida‑ne na cahvi‑néyà. Te vichi sànì sàà stná quìvì quida‑ne ducán. 24 Vàchi mii espíritu ndiaha nduú Dios. Ñàyùcàndùá, nú cuàhàn‑ndà cahvi‑ndayá, dandu inì‑ni anima‑ndà icúmí‑ndá cahvi‑ndayá; te icúmí‑ndá cahvi stná‑ndàyá cuisì nacua cachí palabra ndàcuisì xí‑yá ―nì cachi Jesús.

25 Dandu nì cachi nècuàchì ñahà mà:

―Yùhù ináhî quixi mii‑yá ana nduú Mesías, divi mii‑yá nani Cristu. Te nú sànì quesaa‑yà, dandu cachitnùhu‑ya xì nèhivì nsidaa ñà‑ndùú ñà‑ndáà.

26 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Yùhù ana cáhàn xì‑ní vichi, divi nduú mii‑yá.

27 Daaní, cáhàn va‑ya xì nècuàchì yucán, te nì cansiaa tu nècuàchì dacuahá‑yá. Te nì ndulocó‑nè, cónì cúndáà ini‑nè índù chuun ndatnúhú‑yâ xì nècuàchì ñahà mà. Doco cónì xícàn tnùhù‑né nùù‑yá índù chuun cáhàn‑yà xì‑né, ni cónì ndácàtnùhù‑né nùù‑yá índù palabra cachí‑yà xì‑né. 28 Dandu nècuàchì ñahà mà, nì nacoo‑ne yoo xi‑ne mànuhù‑né ini ñuu mà, te nì càhàn‑nè xì nèhivì, cachí‑nè:

29 ―Naha‑nsià cúhùn‑ndà cundehè‑nsiá iin tiàa iá yucán, vàchi nì nacani‑ne xìˊ nsidaa ñà‑ndùá nì quide vida xi. ¿Amádi mii‑yá nduú Cristu (ndiatu‑nda)?

30 Ñàyùcàndùá, nì ndecoyo cuàhà nèhivì ñuu yucán vàxi‑ne ndé iá Jesús, 31 vàchi iá ìì‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá. Te nì sacundahví nècuàchì dàcuàhá‑yá mà nùù‑yá, cachí‑nè:

―Maestro, cuxi‑ní iyuhu.

32 Doco nì cachi‑yà xì‑né:

―Sà‑ìcúmî ñà‑cutiacuì mate có‑cùndáà inì‑nsia índù iñàha nduá.

33 Dandu nì ndatnuhu nècuàchì dacuahá‑yá iin‑ne xì inga‑nè, cachí‑nè:

―¿A vihi‑ni nì quixi iin nèhivì nihí xi ñà‑ndùá cuxi‑ya cahan‑nsiá?

34 Ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―Còó. Ñà‑ìtiácú yùhù nduú ñà‑quide cumplir nacua nì cachi mii‑yá nì techuun‑xí vàxi. Cuníˋ dansihí chuun ndiaha nì sàha‑ya yùhù. Te ñà‑jaàn nduá itiácuì. 35-36 (Ináhî) cachí‑nsià cumánì gá cùmì yòò, dandu ndanchito cosecha. Doco yùhù cachíˋ xì‑nsiá, cundehè‑nsiá (nadaa nèhivì ndoó ñuhìví), vàchi nahi cosecha xínduu stná‑nè, te sà‑ìá ndanchitoa. Te na quidá nèhivì chuun ndiaha xí cosecha mà, pues ñà‑nìhì ñanìtnaha‑ne vida ndiaha nicanicuahàn nduá. Dandu después, icúmí‑nê nìhì‑né ñà‑vàha xi‑ne, te cudiì gá ini‑nè, mii‑né xì stná nèhivì nì chihi stná xì (palabra primeru). 37 Te ñà‑jaàn nduú nahi dichu cachí: “Diín nèhivì chihí, te diín nèhivì ndaníhí xí cosecha”. 38 Yùhù nì techuín mii‑nsiá ñà‑quida‑nsia iin chuun (ndiaha ñà‑chindee‑nsiá nèhivì nìhì‑né vida ndiaha, na ian) ndanihi‑nsia cosecha. Doco màdì mii‑nsiá nduú ana nì dàquésáhá xí chuun ma; còó, diín nèhivì nduú ana nì caquidachuún primeru, dandu después nì quìhvi stná mii‑nsiá ―nì cachi Jesús.

39 Cunaha‑nsiá, cuàhà nèhivì ñuu tii ladu Samaria mà nì xinindisa‑xi‑yá, vàchi nì xinindisá‑né palabra nì cachi nècuàchì ñahà mà ñà‑nì nacani‑ya xì‑né nsidaa ñà‑ndùá nì quida‑ne vida xi‑ne. 40 Ñàyùcàndùá na ní quesaa nsidaa‑né ndé iá‑yà, dandu nì sacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑nì còó chii gá‑yà ñuu‑nè; te sàhájàn nì ìa ga‑yà ùì gà quìvì. 41 Dandu cuàhà gá stná nèhivì nì xinindisa‑xi‑yá, vàchi nì inini‑ne nì càhàn mii‑yá. 42 Ñàyùcàndùá, nì cacachi‑nè xì nècuàchì ñahà mà:

―Vichi màdì cuisì sàhà ñà‑ndùá nì cachì‑ní nì xìníndísâ‑nsí; còó, vàchi vichi sànì inini stná‑nsì mii‑yá na cáhàn‑yà palabra xi‑ya, ñàyùcàndùá sànì cundaà ini‑nsì ñà‑divi mii‑yá nduú ana dacácu xi nèhivì ñuhìví; meru Cristu nduú‑yá ―nì cachi‑nè.

Nansa nì dàndúvàha Jesús dèhe iin nècuàchì dandacú

43 Daaní, nì nsihi nì ìa Jesús ñuu yucán ùì quìvì, dandu nì naquihin‑ya ichì mànuhù‑yá ladu Galilea. 44 Te mii‑yá nduú ana nì cachi ñà‑có‑quìdáñúhú nèhivì iin tiàa cáhàn cuenta xi Dios nú nduú‑né iin nècuàchì ñuu‑nè. 45 Daaní, na ní nasaa‑yà ladu Galilea mà, nì cudiì ini nècuàchì ladu yucán sàhà‑yá, vàchi nì sàhàn stná‑nè ñuu Jerusalén quìvì nì ìa vicò, te nì xini stná‑nè nsidaa milagru nì quida‑ya yucán.

46 Daaní, nì nasaa stná‑yà ñuu tii Caná iá ladu mà, divi ñuu ndé nì quida‑ya milagru xì tècuìí uun nì nanduu‑tè ndutè vídì sì‑uva. Te yucán nì quesaa stná iin nèhivì xí gobiernu nì quixi ñuu Capernaum, vàchi iá iin dèhe‑ne cuhí. 47 Te nì xinitnùhu‑ne sànì nsiaa tu Jesús nì sàhàn‑yà ladu Judea. Ñàyùcàndùá vàxi‑ne nchícùn‑nèyà, te nì sacundahví‑nè nùù‑yá áma cúhùn‑yà xì‑né ñuu‑nè, te dandúvàha‑ya dèhe‑ne, vàchi sàcùcáhví‑te. 48 Doco nì cachi Jesús xì‑né:

―Mii‑nsiá, nú màsà quídé iin milagru fuerte cundehè‑nsiá, mà sáà‑nsià cunindisá‑nsiá.

49 Doco nì cachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Señor, cúhùn‑ndà vehi por favor, còtó cui dèhi.

50 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Vàtùni nùhù‑ní, vàchi cuàhàn nduvàha dèhe‑ní.

Dandu nì xinindisá nècuàchìmà palabra nì cachi‑yà xì‑né, ñàyùcàndùá mànuhù‑né vehe‑ne. 51 Te na sá‑ìtúú‑né nasaa‑nè, nì ndacùhun tnahá‑né xì itnii peón xi‑ne nihi‑xi razón vàxi, te nì cachì‑te:

―Sàcuàhàn nduvàha dèhe‑ní.

52 Dandu nì xìcàn tnùhù‑né índù hora nì quesaha nì nchìco cuèhè. Te nì cachì‑te:

―Icu, nahi càhiin nì nchìco ini‑vè.

53 Ñàyùcàndùá, nì cundaà ini‑nè, divi hora nì càhàn‑nè xì Jesús nì sanduamà, divi hora nì cachi‑yà xì‑né ñà‑cuàhàn nduvàha dèhe‑ne. Ñàyùcàndùá, nì xinindisá‑néyà, mii‑né xì nsidaa stná nèhivì vehe‑ne.

54 Cunaha‑nsiá, milagru yohó nduú milagru ùì nì quida‑ya na ní nasaa‑yà ladu Galilea nì sàhàn‑yà ñuu Judea.

5

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin tiàa nì dàñà tnahá íì iquìcúñù‑xi

1 Daaní, quìvì yucán nacává iin vicò xí nècuàchì raza Judea, ñàyùcàndùá, nì quihin tu‑ya ichì cuàhàn‑yà ñuu Jerusalén. 2 Te ini ñuu mà iá iin pila cahnú tècuìí. Te yucán itánduhù stná ùhùn vehe nahi corredor. Te lugar mà, Betesda naniá, te yatni iá mà ndé iá iin yehè ñuu mà nani Yehè Riì. 3 Pues divi vehe ma itánduhù cuáhà nècuàchì cuhí, nècuàchì cuaá, nècuàchì xicá cuéhê, nècuàchì yáha ga nì ìchì, xíndiatu nsidaa‑né ndacùchí tècuìí mà. 4 Vàchi (cachí‑nè) cada yáha iin tiempu, dandu nuú iin ángel xi Dios dandácùchí xì‑té. Dandu nèhivì primeru quìhvi mahì‑té, icúmí‑nê nduvàha‑ne nùù cuèhè quida xi‑né, ndéni cuèhè nì cui ni cúndúá, icúmíâ cuxioa. 5 Te yucán iá stná iin tiàa indúhu yuhù tècuìí mà, 38 cuìà icúmí‑nê cuèhè quida xi‑né. 6 Dandu, nì xini Jesús jaàn indúhu‑né, te ináhá stná‑yà ñà‑càní cuìà iá‑nè xì cuèhè mà, ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑ní, ¿a cuní‑nî nduvàha‑ní?

7 Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor, còò iin chindee xí na hora ndácùchí tècuìí, te quìhvi stnáì mahì‑té. Vàchi na meru sáì, dihna inga‑nè nì sàà‑nè nùí, te nuú‑né ndé ñuhú tècuìí.

8 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ndacuiìn‑ní, ndanihi‑ní camilla xi‑ní, te caca‑ní.

9 Dandu vichi vichi nì nduvàha nècuàchìmà nì ndanihi‑ne camilla xi‑ne, nì nacaca‑ne cuàhàn‑nè. Te quìvì yucán, quìvì descansu nduá. 10 Ñàyùcàndùá, nì cachi dava nècuàchì ñuu mà xì nècuàchì nì nduvàha ma:

―Quìvì descansu nduá vichi. Còò ley xi‑nda cunsida‑ní camilla xi‑ní.

11 Dandu nì cachi tiàa ma xi‑né:

―Nècuàchì nì dàndúvàha xí, nì cachi‑nè xìˊ: “Ndanihi‑ní camilla xi‑ní, te caca‑ní”.

12 Dandu nì ndàcàtnùhù nèhivì mà nùù tiàa ma, cachí‑nè:

―¿Ana divi nì cachi xì‑ní ducán?

13 Doco nècuàchìmà, có‑ìnáhá‑nê nansa nani ana nì dàndúvàha xi‑né, vàchi sàcuàhàn Jesús, te cuàhà gá nèhivì ndoó lugar yucán.

14 Daaní, después nì ndacùhun tnahá‑yá xì‑né na xicánúú‑né patiu veheñùhu, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Vichi sànì nduvàha‑ní. Màsà náxícócuîìn‑ní quida‑ní cuàchi, còtó quixi iin tnùndoho chicá fuerte dìquì‑ní.

15 Dandu tiàa ma, nì sàhàn‑nè nì cachitnùhu‑ne xì nècuàchì raza‑nèmà ñà‑divi Jesús nduú ana nì dàndúvàha xi‑né. 16 Ñàyùcàndùá nì caxini ùhì nècuàchì yucán mii‑yá, te nì quesaha‑né ndatnúhú‑nê nansa cahnì‑néyà ñà‑nì quida‑ya milagru mà iin quìvì descansu. 17 Dandu nì cachi‑yà xì nsidaa nècuàchì yucán:

―Yuamánìˊ, iin‑ni quidáchúûn‑yá nsìquívì, ñàyùcàndùá ducán quidá stná yùhù.

18 Ñàyùcàndùá chicá más nì cuni nècuàchì ladu Judea mà cahnì‑néyà, vàchi màdì cuisì‑ní có‑chîvàha viì‑yá quìvì descansu (cahan‑né), sino que nì cachi stná‑yà Dios nduú Yua‑yá, te ducán ndudává stnahá‑yá xì mii Dios.

Nansa icúmí Jesús derechu dandacú‑yá

19 Dandu nì naxiconihí‑yá nùù nècuàchìmà, cachí‑yà:

―Cunini‑nsia palabra yohó cachíˋ. Mií mà cúí quide ni‑iñàha, cuisì ñà‑ndùá sànì xinì quidá stná Yuamánìˊ Dios, vàchi nacua quidá mii‑yá, divi ducán icúmî quida stnáì. 20 Cunaha‑nsiá, cuú ini‑yà sàhí, te nsidaa obra ndiaha quidá mii‑yá, ñà‑jaàn dacuní stná‑yà yùhù quide. Te vichi sànì xini‑nsià iin ùì milagru, doco cuàhà obra chicá ndiaha icúmí‑yâ dacuní‑yà yùhù, dandu más gà icúmí‑nsiâ ndulocó‑nsià. 21 Vàchi nacua danátiácú‑yà nècuàchì nsìi, te nacuàha‑yanè vida, divi ducán quidá stná yùhù. Ñàyùcàndùá, vàtùni danátiácú stnáì ndéni nèhivì ní cui cudíì inì. 22 Te có‑nsìdándáà‑yà sàhà cuàchi nèhivì, vàchi ndahà yùhù sànì dàyáha‑ya chuun jaàn. 23 Ducán, dandu quidañuhu stná nèhivì yùhù nacua quidáñúhú‑nê mii‑yá. Vàchi nú màsà quídáñúhú‑nê yùhù ana nduú Dèhemanì‑yá, dandu queámà na ian có‑quìdáñúhú stná‑nè mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi.

24 ’Ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá: nú iníní iin nèhivì ñà‑ndùá cachíˋ, te xiníndísâ‑né mii‑yá nì techuun‑xí vàxi, dandu cutiacu‑nè nicanicuahàn. Mà sáà‑nè cuni‑nè juiciu, vàchi sànì yàha‑ne ndahà mii‑yá ana sáha xi vida ndiaha. Mà cóó gá‑nè ladu ndé xíhì anima‑nè. 25 Ñà‑ndáà nduá yohó cachíˋ xì‑nsiá: vàxi iin tiempu, dandu icúmí yùhù ana nduú Dèhemanì Dios ndàhì fuertíˋ, te cani nsidaa nècuàchì sànì xìhì, dandu nsidaa ana cunini xí, nìhì‑né vida ndiaha. Te cunaha‑nsiá, vichi nduú stná tiempu mà.

26 ’Yuamánìˊ, nicanicuahàn ñuhú vida saín ini‑yà. Te sànì chitnùní stná ini‑yà ñà‑nicanicuahàn cucumi stná yùhù vida saín mà, vàchi Dèhemanì‑yá nduí. 27 Te sànì sàha stná‑yà yùhù chuun nsidandaì sàhà cuàchi nèhivì, vàchi tnaha nèhivì ñuhìví nduú stnáì. 28 Te có‑ndùá ñà‑ndulocó‑nsià sàhà palabra jaàn, vàchi vàxi iin quìvì, dandu nsidaa ana ñuhú tìxi ñuhù, icúmí‑nê tiacu‑nè na cani mii‑né. 29 Dandu quecoyo nsihi‑ne. Nècuàchì nìsa quida viì, nìhì‑né natiacu‑nè sàhà ñà‑cutiacu ndiaha‑né nicanicuahàn. Doco nècuàchì cónì quìdá víi, cuisì natiacu‑nè sàhà ñà‑nìhì‑né castigu sàhà cuàchi‑ne.

Nansa nì cachi Jesús ñà‑mandu xi Yuamánì‑yá nì quesaa‑yà ñuhìví yohó

30 ’Cuenta xi mií, mà cúí quide ni‑iñàha. Cuisì nacua nì sàcùnahí, divi ducán nsidándáì sàhà cuàchi nèhivì. Te nú nsidándáì sàhà‑né ducán, dandu meru nacua ndiá ìcà cundua, vàchi divi Yuamánìˊ nduú ana nì techuun‑xí nì quesaì ñuhìví, te ñà‑ndùá cuní mii‑yá coo, divi nduá quidé, màdìá nandúquî ñà‑quide ñà‑cùní mií.

31 ’Nú cuisì yùhù nì cúndúú ana cachítnùhu xi‑nsiá sàhà ana nduí, dandu mà có‑ndiàá mà. 32 Doco iá inga nèhivì cachítnùhu sàhí, te ináhî cachí ndàà‑nè. 33 Pues divi nduú Juan (Bautista). Te nì techuún‑nsiá compañeru‑nsià ndàcàtnùhù‑né nùù nècuàchìmà, te ñà‑ndáà nduu palabra ni naxiconihí‑né. 34 Doco yùhù, còò necesidad icúmî càhàn iin nèhivì ùún sàhí. Te ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá, ñà‑jaàn cachíˋ sàhà‑ñá nìhì‑nsiá càcu anima‑nsià. 35 Iin ratu tii nì cudiì inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá quidá Juan (Bautista), vàchi iin ana datnúù xì sàxìnítnùní‑nsià (sàhà ichì Dios) nì sanduu ndisa‑ne. 36 Doco iá inga iñàha chicá fuerte nùù palabra nì cachi Juan sàhí. Vàchi cuàhà chuun ndiaha nì sàhatahvì Yuamánìˊ yùhù ñà‑quide, te divi sàhà chuun ndiaha ma vàtùni cundaà inì‑nsia ñà‑divi mandu xi mii‑yá vàxi. 37 Daaní, stná mii‑yá sànì dàtúi‑ya ana divi nduú yùhù. Doco mii‑nsiá, tàcùní‑nsià nansa cáhàn‑yà; te tàcùní stná‑nsià nansa indéhe‑yá. 38 Ni có‑nìhnú stná inì‑nsia ñà‑ndùá cachí‑yà, vàchi có‑xìníndísâ‑nsiá yùhù ana vàxi cuenta xi‑ya.

39 ’Cuàhà gá dacuahá stná‑nsià tutu ìì, vàchi ducán nìhì‑nsiá vida ndiaha nicanicuahàn, cachí‑nsià. Doco cunaha‑nsiá, divi sàhà yùhù cáhàn stná tutu ìì mà. 40 Doco có‑cùní‑nsià cunindisá‑nsiá yùhù, te nìhì‑nsiá vida ndiaha.

41 ’Yùhù, có‑xìcánúí nandúquî nansa quidañuhu nèhivì yùhù. 42 Doco ináhî nansa nihnú ini mii‑nsiá; ináhî có‑cùú ini‑nsià sàhà Dios.

43 ’Mate cuenta xi Yuamánìˊ vàxi, có‑xìníndísâ‑nsiá yùhù. Doco nú ni quixí inga ana càhàn cuisì sàhà mii‑xí, dandu divi cuàhàn‑nsià cunindisá‑nsiá.

44 ’Tùha‑nsia nanducu‑nsiá quidañuhu nèhivì mii‑nsiá, doco ñà‑ndee vàha‑nsia nùù ana nduú mindaa Dios, còó, có‑nàndúcú‑nsiâ ñà‑jaàn. Ñàyùcàndùá, sadíàmà nùù‑nsiá ñà‑mà cùì cunindisá‑nsiá yùhù.

45 ’Màsà túxí inì‑nsia yùhù cuàhìn daquée cuàchi dìquì‑nsiá nùù Yua‑nda Dios. Còó, diín nduú ana icúmí canicuàchi sàhà‑nsiá, divi nduú Moisés, mate tuxí ini‑nsià ley xi nècuàchìmà nduá cuàhàn dacácu xi‑nsiá. 46 Vàchi nú nì xinindisá‑nsiá ñà‑ndùá nì tiaa Moisés nì cùí, dandu cunindisá stná‑nsià yùhù, vàchi divi sàhà yùhù nì tiaa nècuàchìmà. 47 Doco nú có‑xìníndísâ‑nsiá palabra nì tiaa‑nemà, dandu mà sáà stná‑nsià cunindisá‑nsiá ñà‑ndùá cachí yùhù ―nì cachi Jesús.

6

Nansa nì dàcùxí Jesús ùhùn mil tiàa

1 Daaní, nì quihin tu‑ya ichì cuàhàn‑yà inga ladu tècuìí cuáhà nani mar de Galilea. Te mar de Tiberio nani stná mà. 2 Te cutnáhâ stná‑yà xì cuáhà gá nèhivì, vàchi sànì xini‑nè nansa nì quida‑ya milagru nì dàndúvàha‑ya cuàhà nècuàchì cuhí. 3 Dandu nì nana‑ya iin yucù yucán, te nì sàcòo‑ya, mii‑yá xì stná nècuàchì dacuahá‑yá. 4 Te quìvì yucán nduú quìvì sà‑ìtúú nacava vicò pascua, iin vicò cahnú xí nècuàchì raza Judea. 5 Te nì indehè‑yá, nì xini‑yà ñà‑cuàhà guá nèhivì vàxi nùù‑yá, ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì Felipe:

―¿Índù cui cùhùn‑ndà cuiin‑nda ñà‑cutiacu nsidaa nèhivì yohó cahan‑ní?

6 Ducán nì cachi‑yà xì nècuàchìmà, doco sà‑ìnáhá‑yâ nansa cuàhàn‑yà quida‑ya; nì cachi uun‑ya xì‑né a ver nansa cachi‑nè. 7 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Còó, ni mà sáà ùì cientu dìhùn plata ñà‑cuiin‑nda pan cuxi‑ne, vàchi ni ñà‑jaàn mà sáà nìhì iin iin‑ne iyuhu iyuhá ―nì cachi‑nè.

8 Dandu nì càhàn iin nècuàchì dacuahá‑yá nani Andrés, divi ñani Simón Pedro, te nì cachi‑nè xì‑yá:

9 ―Yohó iá iin tèchii nihi‑xi ùhùn pan tnuu xì ùì siaca cuati. Doco iyuhu nduájàn; mà sáà cuxi nsidaa nèhivì ñà‑cuàhà guá‑nè.

10 Dandu nì cachi Jesús:

―Càhàn‑nsià xì nèhivì ni mácùndoo‑ne ñuhù.

Ñàyùcàndùá nì sàcùndoo nsidaa nèhivì nùù yùcù cuií, vàchi iá cuàhà yùcù yucán. Te cunaha‑nsiá, cuisì nècuàchì xínduu tiàa, ùhùn mil nì sanduu‑ne. 11 Dandu nì tnii‑ya nsì‑úhùn pan mà, nì naquimanì‑yá Dios sàhà‑ñá, te nì dasàn‑yáñà nùù nècuàchì dacuahá‑yá. Dandu mii‑né, nì dàcuàchí‑néà nì sàha‑ne nèhivì ndoó yucán. Te divi ducán nì quida stná‑nè xì siaca. Te nsidaa nèhivì, nì nìhì‑né nacua cudíì ini‑nè cuxi‑ne. 12 Daaní, na sánì chitu tìxi nsidaa‑né, dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Datacá‑nsià ñà‑nì cusobrá sàhá màsà ndáñúhú ni‑iyuhá.

13 Ñàyùcàndùá, nì dàtàcá‑nè ñà‑nì ndòo ma na ní nsihi nì xixi nsidaa‑né. Te nùù ùhùn pan mà nì cuyodò gá ùxìn ùì ìcà sìcàté chitu pedazu‑ñà.

14 Dandu nì cundaà ini nèhivì yucán iin milagru nduá nì quida‑ya, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:

―Ñà‑ndáà nduá, Jesús yohó nduú ana xíndiatu‑nda quesaa ñuhìví, divi nècuàchì icúmí càhàn cuenta xi Dios.

15 Doco Jesús, ináhá‑yâ nansa xínihnu ini‑nè quida‑ne, divi ñà‑cùní‑nè tnii‑neyà fuerza, te cunduu‑ya rey dandacú nùù‑né. Ñàyùcàndùá, nì quecuaán‑yá inga xichi, cuàhàn mindaa‑yá ndé nduú yucù.

Nansa nì xìcandodò Jesús nùù tècuìí mar

16 Daaní, nì cuaà quìvì yucán, te nì nuu nècuàchì dacuahá‑yá dècuèndè yuhù tècuìí cuáhà mà. 17 Nì sàcùñuhu‑ne ini lancha, te nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè inga ladu mar tii ma, cuní‑nè cùhùn‑nè ñuu Capernaum. Te nì cuñaà, te tàñáha ga quesaa Jesús. 18 Dandu nì quesaha caná fuerte tàchì, ñàyùcàndùá, ducún nì nacuahnu todò tècuìí. 19 Te na sácuàhàn‑nè ini lancha mà nahi ùhùn ò ìñù kilómetro, dandu nì xini‑nè jaàn vàxi‑ya, xicándódo‑yá nùù tècuìí, te sà‑ìtúú‑yá quesaa‑yà ndé cuàhàn lancha. Doco mii‑né, nì yùhí‑nè. 20 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù nduí; màsà yúhî‑nsià.

21 Ñàyùcàndùá, nì dàyáha‑neyà ini lancha, cudíì ini‑nè. Te vichi vichi na iin cachí sànì sàà lancha mà dècuèndè ñuu ndé nchícùn‑nè cuàhàn‑nè.

Nansa nì yàha stná nèhivì mar nandúcú‑nê Jesús, te nì cachi‑yà xì‑né nansa sáhatahvì‑yá vida ndiaha

22 Daaní, inga quìvì, te nì nataca cuàhà tú nèhivì yuhù mar (ndé nì quee lancha), te ináhá‑nê imindaa‑nú nìsa ìa yucán, te vichi cuàhàn nsihi nècuàchì dacuahá‑yá inì‑nu. Doco ináhá stnâ‑nè ñà‑có‑cùtnáhâ‑yá xì nècuàchìmà cuàhàn, vàchi micuísi‑né cuàhàn‑nè. 23 Doco después nì caquesaa tu itnii gá lancha nì quixi dècuèndè ñuu Tiberias nì quesaà‑nu ndé ndoó nèhivì cuáhà mà, divi lugar ndé nì caxixi‑ne pan na ní naquimanì‑yá sàhà‑ñá. 24-25 Ñàyùcàndùá, na ní cundaà ini nèhivì yucán, ni còò‑yá, te ni còò stná nècuàchì dacuahá‑yá, dandu nì quècoyo stná‑nè ini lancha, nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè mahì mar, te nì casaà stná‑nè ñuu Capernaum, nandúcú‑nêyà inga ladu mar mà. Te na ní ndacùhun‑neyà, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Maestro, ¿índù hora nì quesaà‑ní yohó?

26 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunini‑nsia palabra yohó: yùhù ináhî índù chuun nandúcú‑nsiâ yùhù. Màdì sáhà ñà‑nì xini‑nsià milagru nduá; còó. Sàhà ñà‑nì xixi vàha‑nsia, te nì chitu tìxi‑nsia nduá. 27 Doco màsà nácání inì‑nsia sàhà nansa nìhì‑nsiá ñà‑cutiacu‑nsià ñuhìví yohó, vàchi sacù‑ni tiempu cundiaà mà. Chicá nsiha nanducu‑nsiá ñà‑ndiaha íì cutiacù‑nsia nicanicuahàn. Te divi ñà‑jaàn nduá sáhatahvì yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, vàchi nùù Yua‑nda Dios sànì nìhìtáhvìˊ ñà‑quide chuun ìì xí‑yá.

28 Dandu nì cachi nèhivì mà xì‑yá:

―Cachì‑ní xì‑nsí nansa quida‑nsi sàhà‑ñá cundua obra vàha nacua cuní Dios quida‑nda.

29 Dandu cachí‑yà xì‑né:

―Ñà‑cunindisá‑nsiá yùhù ana nì techuún‑yá nì quesaa, divi ñà‑jaàn nduú chuun vàha cuní Dios quida‑nsia.

30 Dandu cachí‑nè xì‑yá:

―Pues nú ducán, dandu ¿índù seña quida‑ní cundehè‑nsí, te cunindisá‑nsí? ¿Índù milagru quida‑ní? 31 Vàchi xìì‑ndà, na ní saxìca‑ne yucù dàná, nìsa còyo ñà‑ndiaha nani maná nìsa xixi‑ne, vàchi ducán cachí nùù tutu ìì: “Nùù ansivi nì dàcóyo Yua‑nda Dios pan nìsa xixi‑ne”.

32 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá: pan nì nìhì xìì‑nsiá nùù Moisés sànaha ma, cónì sándúú ndisa pan ndiaha vàxi ansivi. Còó. Yuamánìˊ nduú ana sáhatahvì xì pan ndisa ndiaha ma. 33 Vàchi pan sáhatahvì mii‑yá nduú yùhù ana nì techuún‑yá nì quixi ndè gloria sàhà ñà‑cutiacu nèhivì ñuhìví.

34 Ñàyùcàndùá, nì cachi nèhivì yucán:

―Señor, nicanicuahàn taxi tahvì‑ní nsiùhù pan mà cuxi‑nsi.

35 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù nduí nahi pan xi‑nsia cuxi‑nsia nsìquívì, te cutiacu‑nsià. Vàchi nsidaa ana sàà cunindisa‑xí, (ndiaha gá cundiatú anima‑nè), na ian mà nunca cui‑nè doco, te ni mà nunca cui stná‑nè tècuìí. 36 Doco nacua nì cachì xì‑nsiá, sànì xini‑nsià nansa quidé, te có‑xìníndísâ‑nsiá. 37 Doco sànì chitnùní ini Yuamánìˊ ñà‑cundoo ana nduú nèhivì xí, te nsidanicuú nècuàchìmà, icúmí‑nê (sàà‑nè cunchicùn‑nè yùhù). Te mà nunca taxí ni‑iin ana cuní tnàtuu nùí. 38 Vàchi divi sàhà‑ñá quide ñà‑ndùá cuní mii‑yá nì techuun‑xí, ñàyùcàndùá nì quei gloria nì quesaì. Mà váxi quide ñà‑ndùá cuní mií. 39 Te ¿ndíà nduá cuní mii‑yá nì techuun‑xí? Pues, cuní‑yà (ñà‑iin‑ni cundoo viì) nsidaa nèhivì nì sàhatahvì‑yá yùhù; có‑cùní‑yà ndañuhu ni‑iin‑ne. Dandu na sáà xìnu tiempu, icúmí‑nê natiacu nsihi‑ne quide. 40 Ñàyùcàndùá, ndéni nèhivì ni cunítnùhu sàhà yùhù ana nduú Dèhemanì‑yá, te cunindisá‑né yùhù, vida ndiaha nicanicuahàn cucumi‑né, vàchi ducán nì chitnùní ini Yuamánìˊ. Dandu quìvì xìnu tiempu, icúmí‑nê natiacu‑nè quide ―nì cachi Jesús.

41 Ñàyùcàndùá, nì cuàà nècuàchì raza‑yà Judea sàhà‑yá ñà‑nì cachi‑yà nduú‑yá pan ndiaha nì quixi gloria. 42 Te dohó nì cachi‑nè, iin‑ne xì inga‑nè:

―Amádi dèhe José nduú Jesús yohó. Ináhá‑ndá ana nduú yuadíhí‑nê. ¿Índù chuun cachí‑nè ndè gloria nì quixi‑ne?

43 Ñàyùcàndùá, nì cachi Jesús xì nècuàchì yucán:

―¿Índù chuun cuáà‑nsià ducán? 44 Mà níhì ni‑iin nèhivì nàcùnihnu ini‑nè yùhù nú cónì níhìtáhvì‑né ducán nùù Yuamánìˊ nì techuun‑xí; doco nú ni níhìtáhvì‑né ducán, dandu na quívì xìnu tiempu, icúmî danátiácuì‑nè. 45 Sànaha nì tiaa nècuàchì profeta nùù tutu ìì, te dohó nì cachi‑nè: “Cunaha‑nsiá, icúmí Dios chinaha‑yà nsidaa‑né”, nì cachi‑nè. Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì iníní xí Yua‑nda Dios, te cundaà vàha ini‑nè, divi nduú nècuàchì icúmí cunchicùn xì yùhù.

46 ’Còò ni‑iin ni xiní xì Yua‑nda Dios. Cuisì mindaa ana nì quixi nùù‑yá nì xininùù xì‑yá, (divi yùhù). 47 Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, nsidaa ana xiníndísá‑xí yùhù, vida ndiaha nicanicuahàn sànì nìhìtáhvì‑né. 48 Yùhù nduí nahi pan (cuxi nèhivì), te cutiacu‑nè nicanicuahàn. 49 Xìì‑nsiá nìsa xìca yucù dàná, nìsa xixi‑ne nùnì ansivi nani maná, doco nì xìhì nsihi‑ne. 50 Doco pan cáhàn yùhù sàhà‑xí, còó. Nùù gloria nì quea vàxan, te nú sànì xixi iin nèhivì‑ñá, dandu mà cúí gà‑nè. 51 Pues cunaha‑nsiá, yùhù nduí pan mà. Nùù gloria nì nui vàxi, te nú ni cúnchícùn iin nèhivì yùhù, dandu nicanicuahàn cutiacu‑nè, (na ian) sànì xixi‑ne yùhù, te ducán cutiacu‑nè. Te ¿índù iñàha cundua cuàhi ñà‑cunduu nahi pan mà? Pues divi cuerpu xi cunduu pan mà, vàchi icúmî cuàhi vida xi cuenta xi nèhivì ñuhìví sàhà‑ñá nìhì‑né cutiacu‑nè ―nì cachi Jesús.

52 Ñàyùcàndùá, nì quesaha nècuàchì raza‑yà Judea mà cuáà‑nè entre mii‑né, cachí‑nè:

―¿Índù modo cuàha nècuàchì yohó iquìcúñú‑nè ñà‑caxì‑ndàñá?

53 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Palabra ndàcuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: nú màsà cáxi‑nsiá cuñu yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, te nú màsà cóhó‑nsiá nìí, dandu còò vida ndiaha nùù‑nsiá. 54 Nsidaa ana saxí xi cuñuì, te xihí‑né nìí, vida ndiaha nicanicuahàn icúmí‑nê, te icúmí‑nê natiacu‑nè na xìnu tiempu. 55 Vàchi cuñuì, ñà‑cutiacu‑ndà nduá, te nìí, ñà‑coho‑nda nduú stná. 56 Nsidaa ana saxí xi cuñuì, te xihí‑né nìí, sànì ndèe anima‑nè ini anima yùhù, te iá stnáì ini anima mii‑né.

57 ’Yùhù itiácúì sàhà mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi, divi sàhà Yua‑nda Dios iá nicanicuahàn. Te divi ducání stná xì nsidaa ana saxí xi yùhù, sàhà yùhù cutiacu‑nè. 58 Pues, ducán nduú pan nì quixi gloria. Doco tucu iá pan nìsa xixi xìì‑nsiá sànaha, vàchi siempre nì xìhì‑nè. Cunaha‑nsiá, nsidaa ana xìxì‑xì pan cachíˋ xì‑nsiá vichi, nicanicuahàn cutiacu‑nè.

59 Ñà‑jaàn nduá nì cachi Jesús na iá‑yà veheñùhu ñuu Capernaum dacuahá‑yá nèhivì.

Sàhà palabra xi Jesús nìhì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn

60 Na sánì inini nècuàchì dacuahá‑yá ñà‑ndùá nì cachi‑yà, dandu nì cachi dava‑ne:

―Ùhì cunindisa‑nda ñà‑jaàn. Mà cándísâ nèhivì palabra jaàn.

61 Doco Jesús, ducání ináhá‑yâ nansa xícachi‑nè cáhàn ndiaa‑nèyà ducán. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A có‑ndôo ini‑nsià sàhà ñà‑ndùá nì cachì? 62 Pues nú coó, (dandu ¿nansa cachi gà‑nsià sàhà) yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví na cuni‑nsià yùhù mànaní ansivi nùhì? 63 Cunaha‑nsiá, cuisì sàhà anima‑ndà nìhì‑ndà cutiacu ndiaha‑nda, màdì sàhà iquìcúñú‑ndà, vàchi còò ni‑iñàha nìhì‑ndà nùájàn. Cuisì palabra sànì cachì xì‑nsiá nduá dacútiácú xì anima‑nsià. 64 Doco ináhî mii‑nsiá ñà‑dava‑nsia có‑xìníndísâ ndisa‑nsia ―nì cachi‑yà.

Vàchi dècuèndè antes sà‑ìnáhá‑yâ ana xínduu nèhivì có‑xìníndísâ, te ináhá stná‑yà índù tiàa cuàhàn cahin xì‑yá. 65 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì nsidaa‑né:

―Nacua nì cachì xì‑nsiá daa, ducán nduá: mà cúí cunchicùn iin nèhivì yùhù nú màsà níhìtáhvì‑né ducán nùù Yuamánìˊ.

66 Daaní, divi quìvì yucán nì quecuaán cuàhà nècuàchì dacuahá‑yá, nì naxicocuíìn ini‑nè, cónì cútnáhâ gá‑nè xì‑yá cacanuu‑ne. 67 Ñàyùcàndùá nì càhàn‑yà xì ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá (cónì quécuáân):

―Mii‑nsiá, ¿a nacoo stná‑nsià yùhù?

68 Dandu nì cachi Simón Pedro xì‑yá:

―Señor mío, còò inga gà ana cùhùn‑nsì nùù‑xí, vàchi cuisì sàhà palabra xi mii‑ní nìhìtáhvì‑nsí vida ndiaha nicanicuahàn. 69 Te xiníndísâ‑nsí mii‑ní ñà‑ndùù‑ní Cristu, divi Dèhemanì mii‑yá iá nicanicuahàn. Ináhá vâha‑nsi ñà‑jaàn.

70 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ùxìn ùì mii‑nsiá sànì nacàxin, doco iin‑nsia nduú nahi ñà‑malu.

71 Pues divi palabra mà nì cachi‑yà sàhà dèhe Simón, nècuàchì nani Judas Iscariote, vàchi divi‑ne nduú tiàa cuàhàn cahin xì‑yá, te nduú stná‑nè iin nècuàchì dacuahá.

7

Ñà‑ndùá nì cachi ñani Jesús xì‑yá ñà‑có‑xìníndísâ‑né mii‑yá

1 Daaní, después, cuisì ladu Galilea nì quesaha xicánúú Jesús. Có‑cùní gà‑yà cacanuu‑ya ladu Judea, vàchi nècuàchì raza‑yà ndoó ladu mà, cuní‑nè cahnì‑néyà. 2 Doco vichi sà‑ìtúú iin vicò nsidácáhnû‑né ladu Judea, divi vicò ndoó‑né siahva. 3 Ñàyùcàndùá, nì càhàn ñani Jesús xì‑yá, cachí‑nè:

―Vichi chicá vàha quee‑ní ladu yohó cuahán‑nî ladu Judea, dandu cuni nsidaa nècuàchì dacuaha‑ní mii‑ní, te cundehè stná‑nè milagru quida‑ní. 4 Vàchi nú cuní‑ndà cuìtià fama xi‑nda nùù nèhivì, dandu mà quídá dèhé‑ndà ñà‑ndùá quida‑nda. Ñàyùcàndùá, nú cuàhà guá ñà‑ndùá quida‑ní, dandu quida vate‑níà cundehè nsidaa nèhivì ―nì cachi‑nè xì‑yá, 5 vàchi cunaha‑nsiá, ni ñani‑yà có‑xìníndísá‑xí‑yâ.

6 Ñàyùcàndùá, nì cachi Jesús xì‑né:

―Tàñáha ga sàà quìvì xí. Doco mii‑nsiá, ndéni tiempu nì cui, vàtùni quida‑nsia ñà‑ndùá cudíì inì‑nsia. 7 Te mà cúní ùhì nèhivì ñuhìví mii‑nsiá. Doco yùhù, xiní ùhì‑nè yùhù, vàchi cachíˋ xì‑né chuun quini nduá quidá‑né. 8 Cuahán‑nsià vicò mà; vàchi yùhù, tàñáha ga cùhìn, vàchi tàsáà quìvì xí.

9 Ñà‑jaàn nduá nì cachi‑yà xì‑né, te nì ndòo iì‑yá ladu Galilea yucán.

Nansa nì quida Jesús na ní sàhàn‑yà vicò ndoó‑né siahva

10 Daaní, nì nsihi nì caquihin ñani‑yà ichì, dandu nì quihin stná‑yà ichì cuàhàn‑yà vicò mà. Doco cuàhàn dèhé‑yà, mà cuáhàn vate‑yá. 11 Te yucán ndé iá vicò mà nì nanducu nècuàchì ladu Judea mii‑yá, cachí‑nè:

―¿Índù iá Jesús?

12 Te cuàhà gá nì ndatnuhu stná‑nè sàhà‑yá. Vàha ga‑yà, cachí dava‑ne, doco dava ga‑nè, còó, mà váha‑ya, vàchi dandahví uun‑ya nèhivì, cachí‑nè.

13 Doco ni‑iin nèhivì, cónì cáhàn vate‑né sàhà‑yá, vàchi yúhî‑nè nècuàchì ladu Judea mà.

14 Daaní, sànì cudava vicò, dandu nì sàà‑yà yehè veheñùhu cahnú, te nì quesaha‑yá dacuahá‑yá nèhivì ndoó yucán. 15 Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nècuàchì ñuu mà, cachí‑nè:

―¡Na nchichí guâ cáhàn nècuàchì yohó, te cónì xìcá‑né escuela (xi‑nda)!

16 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, màdì dìnì yùhù taví ñà‑ndùá dacuahí nèhivì. Vàchi divi mii‑yá nì techuun‑xí vàxi nduú ana nì chitnùní inì‑xi nansa coo ñà‑ndùá chináhì. 17 Te ndéni nèhivì nì cui, nú iá voluntad xi‑ne quida ndisa‑ne ñà‑ndùá cuní Dios, vàtùni sàà‑nè cundaà ini‑nè sàhà palabra chináhì, a divi dìnì mií queá, te ò Dios chindéé xî. 18 Vàchi nú inì‑ni mii‑nda chítnùní ini‑ndà índù palabra chinaha‑ndà, dandu náhà claru cuisì cuní‑ndà tavà‑ndà tnùñuhu xí mii‑nda. Doco nú nandúcú‑ndá nansa quee tnùñuhu xí ana nì techuun‑xi‑nda vàxi, dandu vàtùni cundaà inì‑xi, ñà‑ndáà nduá cachí‑ndà, màdìá dandahví‑ndà nèhivì nduá.

19 ’Moisés nì sàha xi‑nsiá ley sànaha. Doco ni‑iin‑nsia có‑quìdá ndisa‑nsia ñà‑ndùá cachí ley mà. ¿Índù chuun cuní‑nsià cahnì‑nsiá yùhù?

20 Dandu nì cachi nèhivì cuáhà yucán:

―Ndisa sànì culocó‑nî nì quida ñà‑malu. ¿Ana cuní cahnì xì‑ní cahan‑ní?

21 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Sànì ndulocó nsidaa‑nsiá sàhà imindaa milagru nì quide. 22 (Ináhá‑ndá), sànaha nì saquin Moisés iin ley ñà‑màcòo seña xi Dios ìcà‑ndà. Doco màdì mii Moisés nduú ana nì chitnùní inì‑xi ñà‑coo estilu mà, vàchi xìì‑ndà chicá antes nduú ana nì dàquésáhá xân. Ñàyùcàndùá, ducan quida‑nda vichi, mate iin quìvì descansu nduá, doco fuerza màcòo seña mà ìcà iin méè. 23 Cundehè‑nsiá, dècuèndè stná iin quìvì descansu saquín stná‑nsià seña mà ìcà‑vé, (danácuèhè‑nsiàvè) sàhà ñà‑cùní‑nsià chivàha viì‑nsiá ley mà. Te yùhù, divi stná quìvì descansu mà nì sandua na ní dàndúvàhi iin tiàa, te nì ndòo vàha‑ne; doco sàhájàn xídà inì‑nsia. ¿Nansa nduájàn? 24 (Yùhù cachíˋ xì‑nsiá), màsà cuítnùhu ndevàha‑nsia nacua tuxí uun ini‑nsià. Nú cuàhàn‑nsià càhàn tnùhù‑nsiá sàhà iin nèhivì, dandu ñà‑ndácuisì xiñuhu cundua cachi‑nsià ―nì cachi‑yà.

Nansa nì cachi Jesús xì nèhivì tuxí inì‑xi nduú‑yá iin nèhivì ñuhìví yohó

25 Ñàyùcàndùá, dava nècuàchì ñuu Jerusalén yucán, nì cachi‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―¿Amádi nècuàchì jaàn nduú tiàa cuní‑nè cahnì‑né? 26 Doco cundehè‑nsiá, jaàn iín‑né mahì nèhivì, chináhá‑nè, te còá cachí nècuàchì cuní dandáñúhú xí‑nê. ¿A vihi‑ni sànì nacuni tè‑xídandacú nùù‑ndà ñà‑divi Cristu (nì quixi nùù Dios) nduú‑né? 27 Doco nsiùhù, còó, vàchi sà‑ìnáhá‑nsî índù nì quixi nècuàchì jaàn. Vàchi na quívì quixi mii‑yá ana nduú ndisa Cristu, mà cúndáà inì‑xi índù nì quixi‑ya ―nì cachi‑nè.

28 Ñàyùcàndùá, ndee ní càhàn Jesús xì nèhivì dacuahá‑yá yehè veheñùhu, cachí‑yà:

―¿A ináhá‑nsiâ yùhù (tuxí inì‑nsia)? ¿A ndisa ináhá‑nsiâ ndévì nì quixi? Pues yùhù, màdìá inì‑ni mií nì ndàcú inì quixi; còó. Iá ana nì techuun‑xí vàxi, te vàtùni cahvi‑nda xi‑yá. Doco mii‑nsiá, có‑ìnáhá‑nsiâyà. 29 Yùhù, ndisa, ináhî mii‑yá, vàchi divi‑ya nduú ana nì techuun‑xí, te ñàyùcàndùá nùù mii‑yá nì quixi ―nì cachi Jesús.

30 Ñàyùcàndùá, nì nanducu nècuàchìmà nansa tnii‑neyà, doco cónì níhì‑né quida‑neà, vàchi tàñáha ga sàà quìvì cuu xi‑yá ducán. 31 Doco cunaha‑nsiá, cuàhà gá nèhivì itá yucán nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, te nì cachi‑nè:

―Cuàhà gá milagru quidá Jesús yohó. Ádi có‑xìñùhù gá cundehè gá‑ndà milagru sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà divi rey ndiaha nì quixi nùù Dios nduú‑yá.

Nansa nì quixi policía cuenta xi nècuàchì fariseu ñà‑catnii‑tè Jesús

32 Dandu nì caxinitnùhu nècuàchì fariseu ñà‑ndùá cachí nèhivì sàhà‑yá. Ñàyùcàndùá, mii‑né xì dùtù xícusahnú, nì càhàn‑nè xì policía ñà‑cùhùn‑te catnii‑tèyá.

33 Dandu nì càhàn‑yà xì nèhivì inga xichi, cachí‑yà:

―Sacù‑ni tiempu coo guè xì‑nsiá yohó, dandu icúmî nùhì nùù ana nì techuun‑xí vàxi. 34 Te mate ni nándúcú‑nsiâ yùhù, doco mà ndácùhun‑nsia yùhù, vàchi ndé cùhìn, mà cúí sàà‑nsià.

35 Dandu nècuàchì raza‑yà Judea yucán, nì ndatnuhu‑né entre mii‑né, cachí‑nè:

―¿Índù cùhùn nècuàchì yohó, te (cachí‑nè) mà cúí ndacùhun‑ndané? ¿A cúhùn xìcà‑né ñuu griegu ndé ndoó stná nècuàchì raza‑ndà, te dacuahá‑né nècuàchì griegu mà? 36 Có‑sânìhì ini‑ndà ñà‑càchí‑nè ñà‑mà cúí ndacùhun‑ndané, mate ni nándúcú‑ndánê, te mà cúí sàà stná‑ndà lugar ndé cùhùn‑nè ―nì cachi nèhivì mà.

Na ian queé fuerte tèñuhu iin yùte limpiu, ducán fuerte icúmí Dios cuàhatahvì‑yá vida ndiaha xí‑yá ini anima‑ndà

37 Daaní, nì sàà quìvì nì xìnu vicò mà, divi quìvì chicá nducáhnû. Dandu nì ndacuiin Jesús mahì nèhivì, te nì càhàn ndee‑yá, cachí‑yà xì‑né:

―Nú iá ana xíhì tècuìí, dandu ni quixí‑né nùí, te coho vàha‑ne. 38 Vàchi nú xiníndísâ iin nèhivì xìˊ, ducán queá nùù‑né na ian caná fuerte tècuìí ini anima‑nè, te xítià‑te, nduú‑te nahi tècuìí coho‑nda cutiacu‑ndà nicanicuahàn, divi nacua cachítnùhu nùù tutu ìì ―nì cachi‑yà.

39 Doco tècuìí nì cachi‑yà mà nduú (ejemplu, vàchi cunaha‑nsiá), Espíritu Ìì nduú tècuìí mà, te nsidaa ana xiníndísá‑xí‑yá, icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né Espíritu Ìì mà. Doco tàñáha ga cuàhatahvì Dios Yà‑ìì mà, vàchi tàñáha ga nanihì Jesús tnùñuhu ndiaha xí‑yá.

Nansa nì ndatnuhu nèhivì cuáhà sàhà Jesús

40 Daaní, na ní inini dava nècuàchì itá yucán ñà‑ndùá nì cachi‑yà, dandu nì cachi‑nè:

―Ndisa, nècuàchì ndiatu‑nda quesaa càhàn cuenta xi Dios nduú ana yohó.

41 Te dava ga‑nè, cachí‑nè:

―Divi rey ndiaha Cristu nduú nècuàchì yohó.

Doco dava ga‑nè, nì cachi‑nè:

―¿A tuxí inì‑nsia rey ndiaha Cristu cunduu iin nècuàchì nì quixi ladu Galilea (nahi Jesús)? 42 Amádi cachítnùhu tutu ìì sàhà rey mà ñà‑divi yohòtéhè‑yá nduú David, te ñuu nècuàchìmà nani Belén cunduu ñuu‑yà, cacháˋ.

43 Ñàyùcàndùá, nì tàhndè dava nèhivì sàhà‑yá. 44 Te mate cuní dava‑ne tnii‑neyà, doco ni‑iin‑ne có‑sâhandee ini‑nè quida‑neà.

Nansa nì cachi nècuàchì xídandacú ñà‑có‑càndísâ‑né Jesús

45 Daaní, na sámànuhù tè‑xínduu policía ndé ndoó dùtù xícusahnú xì nècuàchì fariseu, te nì cachi nècuàchìmà xì‑té:

―¿Índù chuun cónì sándácá‑nsiá Jesús quixi?

46 Te nì naxiconihí policía, cachí‑te:

―Còò inga ana cáhàn ndiaha guá na cáhàn nècuàchì yucán.

47 Dandu nì cachi nècuàchì fariseu mà:

―¿A ndéˋ stná mii‑nsiá sànì dàndàhví Jesús? 48 Cundehè‑nsiá nsiùhù tè‑xídandacú, ¿a sánì xinindisá‑nsí? Còó, ni‑iin‑nsi. Te ¿ò dává gá nècuàchì fariseu? Còó. Ni‑iin‑ne, có‑xìníndísâ‑né. 49 Doco dava ga nèhivì ndahví yucán, ni có‑ìnáhá‑nê nansa cachí ley ìì, sàháyùcàndùá icúmí‑nê nìhì‑né castigu xi‑ne ―nì cachi nècuàchìmà.

50 Cunaha‑nsiá, yucán iá stná Nicodemo, divi nècuàchì nì sàhàn nùù Jesús daa, vàchi iin nècuàchì xídandacú nduú stná‑nè. Te vichi nì càhàn stná‑nè xì nsidaa compañeru‑nèmà, cachí‑nè:

51 ―(Ñánì), ndéni nèhivì ní cui, nú cuní‑ndà nsidandaà‑ndà sàhà‑né, dihna icúmí‑ndá cunini‑nda nansa cachí mii‑né, dandísá, vàtùni cundaà ini‑ndà sàhà chuun xi‑ne. Amádi ñà‑jaàn nduú stná ley xi‑nda.

52 Doco nì naxiconihí compañeru‑nèmà cachí‑nè:

―¿A ndéˋ stná mii‑ní nduú stná‑ní iin nècuàchì ladu Galilea? Nanducu váha‑ní (nùù tutu ìì), dandu cundaà inì‑ní, còò ni‑iin nècuàchì cáhàn cuenta xi Dios quixi ladu Galilea ―nì cachi‑nè.

53 Dandu nsidaa‑né nì nacuitià‑nè mànuhù‑né vehe‑ne.

8

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús xì iin nècuàchì ñahà cónì quìdá víi

1 Daaní, nì quee Jesús cuàhàn‑yà yucù Olivo. 2 Dandu inga quìvì na ní tùinuù, vàxi tu‑ya veheñùhu cahnú. Te nì nataca cuàhà gá nèhivì nùù‑yá; te nì sàcòo‑ya nì chinaha‑yànè. 3 Dandu yucán nì sàà stná itnii maestru ináhá ley sànaha, xì stná dava nècuàchì fariseu, xíndaca‑ne iin nècuàchì ñahà nì sàà, te nì chicani‑ne nècuàchìmà nùù‑yá, vàchi ñahà mà, nì càhàn‑nè xì iin nècuàchì có‑ndùú nècuàchì vehe‑ne. 4 Ñàyùcàndùá nì cacachi nècuàchì tiàa ma xi‑yá:

―Maestro, nì tnii‑nsi ñahà yohó na quidá‑né iin cuàchi. 5 Te cachí ley xi Moisés ñà‑ìcúmí‑nê cui‑nè xì yùù nú quidá‑né ducán. Doco mii‑ní, ¿nansa cachí‑nî quida‑nda?

6 Ducán nì cachi nècuàchìmà, áma cáchí‑yà iin ñà‑có‑ndìá ìcà‑yá cahan‑né, te ducán nìhìndèè‑né daquée cuàchi‑ne dìquì‑yá. Doco mii‑yá, nì nàcòo ndee ni‑ya, tiaá‑yá nùù ñuhù xì dìnìndàhá‑yà. 7 Dandu chicá cuàhà nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá, ñàyùcàndùá, nì nàcòo ndaà‑yà, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú iá ndisa iin‑nsia còò ni‑iin falta‑xi, dandu divi ni cúndúú primeru caniyuu‑xi nècuàchì yohó.

8 Dandu ingà tu nì nàcòo ndee‑ya, tiaá tú‑yá nùù ñuhù. 9-10 Doco nsidaa nècuàchì itá yucán, ináhá‑nê iá stná cuàchi‑ne. Ñàyùcàndùá, dihna nècuàchì chicá sahnú nì caquee cuàhàn, dandu después nì caquee stná iin iin nècuàchì dava ga mà cuàhàn‑nè, ndé mii Jesús nì ndòo, xì stná nècuàchì ñahà mà. Dandu nì nàcòo ndaà‑yà, te nì xini‑yà ndélà mindaa nècuàchìmà iín. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Señora, ¿a sácuàhàn nsidaa nèhivì daquée cuàchi dìquì‑ní? ¿Á coo cá ana cuní cahnì xì‑ní?

11 Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―Còó, Señor; còò cá iin.

Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Pues ni yùhù, có‑cùní stnáì cuì‑ní. Cuahán‑nî, te màsà náxícócuîìn‑ní quida gà‑ní cuàchi ma ―nì cachi‑yà.

Jesús nduú ana datnúù xì sàxìnítnùní nèhivì ñuhìví

12 Daaní, nì càhàn gà Jesús xì nèhivì yucán, cachí‑yà:

―Yùhù nduí ana datnúù xì sàxìnítnùní nèhivì ñuhìví. Ñàyùcàndùá, nsidaa ana nchícùn xìˊ, icúmí cutnuù ndiaha nùù ichì nchícùn‑nè, te ducán nìhìtáhvì stná‑nè vida ndiaha, vàchi mà nunca cunduamà ichì ñáa.

13 Dandu nì cachi nècuàchì fariseu xì‑yá:

―Còó, mà ndìsá, vàchi cuisì mii‑ní ndeníhí vàha‑ní mii‑ní.

14 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Mate mií cáhìn sàhà‑xí, doco vàtùni cundiaa mà, vàchi ináhî índù nì quei vàxi, te ináhî índù icúmî nùhì. Doco mii‑nsiá, có‑ìnáhá‑nsiâ índù nì quei vàxi, ni có‑ìnáhá stnâ‑nsià índù icúmî nùhì. 15 Indéhe uun‑nsia nansa quidá nèhivì, te ñà‑jaàn cachí‑nsià sàhà‑né, a quidá víi‑né, ò á coó. Doco yùhù, có‑càchíˋ nú quidá víi‑né, ò á coó. 16 Doco nú ndisa indéhí sàhà‑né, dandu ñà‑ndácuisì nduámà, vàchi màdì cuisì yùhù nduú ana cachí ducán, vàchi cutnáhâ stná Yuamánìˊ xìˊ, divi mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi. 17 Cachí ley xi‑nsia: xì ùì testigu vàtùni cunindisa‑nda ñà‑ndáà nduá cachí‑nè. 18 Pues, cunaha‑nsiá, yùhù nduú iin ana cáhàn favor xi. Daaní, iá stná mii‑yá nì techuun‑xí, divi Yuamánìˊ, te cáhàn stná‑yà favor xi.

19 Dandu nì cacachi nècuàchìmà xì‑yá:

―¿Índù iá yua‑ní?

Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Mii‑nsiá, ni có‑ìnáhá‑nsiâ yùhù, ni có‑ìnáhá stnâ‑nsià Yuamánìˊ. Vàchi nú ni cúnáhá ndisa‑nsia yùhù nì cùí, dandu ñà‑jaàn nìhì stná‑nsià cunaha stná‑nsià mii‑yá.

20 Ñà‑jaàn nduá nì cachi Jesús na ní dàcuàhá‑yá nèhivì ndoó yehè veheñùhu cahnú yatni ndé itá alcancía xi Dios. Doco còò iin ni tnii‑xi‑yá, vàchi tàñáha ga sàà quìvì cuu xi‑yá ducán.

Nansa nì cachi Jesús icúmí‑yâ cùhùn xìcà‑yá, te mà cúí cunchicùn stná nèhivì có‑xìníndísâ

21 Daaní, nì cachi tu Jesús xì nècuàchì yucán:

―Yùhù icúmî cùhùn xìqué, te mii‑nsiá, icúmí‑nsiâ nanducu‑nsiá yùhù, doco na quívì cui‑nsià, icúmí‑nsiâ cui‑nsià xì cuàchi‑nsia. Te lugar ndé cùhìn, mà cúí cùhùn stná‑nsià.

22 Ñàyùcàndùá, nì cachi nècuàchì raza‑yà Judea mà entre mii‑né:

―¿A vihini cahnì nècuàchì jaàn mii‑né, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè lugar ndé cùhùn‑nè mà cúí sàà stná‑ndà?

23 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nèhivì ñuhìví yohó xínduu‑nsia, doco yùhù, dìquì‑xí ansivi nì quixi, có‑ndùí nèhivì ñuhìví yohó. 24 Ñàyùcàndùá nì cachì xì‑nsiá daa ñà‑ìcúmí‑nsiâ cui‑nsià xì cuàchi‑nsia. Vàchi nú có‑xìníndísâ‑nsiá yùhù ñà‑ndùí ana nì cachì xì‑nsiá, dandu quìvì cui‑nsià cunsida iì‑nsiá cuàchi‑nsia.

25 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè xì‑yá:

―Pues, mii‑ní ¿ana divi nduu‑ní?

Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Ndè primeru sànì cachì xì‑nsiá ana nduí. 26 Te cuàhà gá icúmí guêˋ cundehí, te cachì sàhà‑nsiá. Cunaha‑nsiá, palabra ndàcuisì nduá cachí mii‑yá ana dìchúún‑xí vàxi. Nùù mii‑yá nì sàcùnahí cachì nsidaa ñà‑ndùá cachíˋ xì mii‑nsiá nèhivì ñuhìví yohó ―nì cachi Jesús.

27 Doco nèhivì yucán, cónì sánìhì ini‑nè ñà‑divi Yua‑nda Dios cáhàn‑yà sàhà‑xí. 28 Ñàyùcàndùá nì cachi tu‑ya xì‑né:

―Nú sànì sàà‑nsià nì chituu ducún‑nsià yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, dandu cundaà ini‑nsià ñà‑divi yùhù nduí ana cachíˋ xì‑nsiá, te màdì dìnì mií chítnùní inì quide ñà‑ndùá quidé. Cuisì quidé ñà‑ndùá nì dàndàcú Yuamánìˊ nùí, te divi ñà‑jaàn nduá cachíˋ xì‑nsiá. 29 Cunaha‑nsiá, divi Yuamánìˊ nì techuun‑xí vàxi, te nicanicuahàn iá‑yà cutnáhâ stná‑yà xìˊ; mà nunca nacóó‑yá yùhù, vàchi nicanicuahàn quidé ñà‑ndùá cudíì ini‑yà.

30 Ducán nì cachi Jesús, te sàhà palabra jaàn nì sàà nì xinindisá cuàhà gá nèhivì‑yá.

Ndoó nèhivì iníní xí Dios, te ndoó nèhivì iníní xí cuàchi

31 Daaní, nì càhàn Jesús xì nèhivì xiníndísá‑xí‑yâ, cachí‑yâ:

―Nú iin‑ni cunindisá vàha‑nsia, dandu cunduu ndisa‑nsia nèhivì xí, 32 te sàà stná‑nsià mànìhì ini‑nsià ñà‑ndùú palabra ndàcuisì. Te divi sàhà palabra mà icúmí‑nsiâ caquee‑nsia libre.

33 Dandu nì cachi nèhivì xì‑yá:

―Nsidaa‑nsí, yohòtéhè‑nsí nduú Abraham, te ni‑iin xichi cónì ía ni‑iin lamú dandacu‑xi nùù‑nsí. Ñàyùcàndùá, ¿índù chuun cachí‑nî ñà‑ìcúmí‑nsî quee‑nsi libre?

34 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Palabra ndàcuisì nduá yòhó cachíˋ xì‑nsiá: nsidaa ana tùha quida xi cuàchi, divi cuàchi ma nduá dàndàcù‑xì nùù‑né vida xi‑ne, na ian peón xi cuàchi ma nduú‑né. 35 Te iin peón, màdì nicanicuahàn coo‑tè vehe lamú xi‑tè. Tucu iá xì dèhe iin lamú, nicanicuahàn icúmí‑nê coo‑ne nùù nècuàchìmà. 36 Ñàyùcàndùá, nú sànì dàcácu Dèhemanì (Dios) mii‑nsiá, te sànì quee‑nsia libre, dandísá, libre dahuun icúmí‑nsiâ cundoo‑nsia. 37 Yùhù ináhî Abraham nduú yohòtéhè‑nsiá. Doco vichi cuní‑nsià cahnì‑nsiá yùhù, vàchi có‑ndôo inì‑nsia xì ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá. 38 Cuisì ñà‑ndùá sànì xinì nùù Yuamánìˊ nduá cachíˋ xì‑nsiá, te ducán stná mii‑nsiá, ñà‑ndùá nì inini‑nsia nùù yua‑nsiá, divi nduá quidá stná‑nsià.

39-40 Dandu nì cacachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Nsiùhù, Abraham nì sanduu primeru yua‑nsí.

Te nì cachi Jesús xì‑né:

―Nú ndisa Abraham ni cúndúú yohòtéhè‑nsiá nì cùí, dandu icúmí‑nsiâ quida viì‑nsiá nacua nìsa quida nècuàchìmà sànaha. Doco vichi cuní‑nsià cahnì‑nsiá yùhù, mate palabra ndàcuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá, te nduú stná mà palabra nì inini nùù Dios. Cunaha‑nsiá ni‑iin xichi cónì cùní Abraham quida‑ne nacua cuní mii‑nsiá quida‑nsia xìˊ. 41 Doco mii‑nsiá, nacua quidá yua‑nsiá, divi ducán quidá stná‑nsià.

Dandu nì cachi nèhivì mà xì‑yá:

―Nsiùhù, có‑ndùú‑nsí dèhe ndahví. Mindaa Yua‑nsí iá, te divi nduú Dios.

42 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú Dios ni cúndúú yua‑nsiá nì cùí, dandu icúmí‑nsiâ cuu ini‑nsià sàhí, vàchi nùù mii‑yá nì quei vàxi. Màdì yùhù nì nácání mií inì quixi, còó. Divi mii‑yá nì techuun‑xí vàxi. 43 Te ¿índù chuun mà cùì mànìhì inì‑nsia ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá? Pues divi sàhà‑ñá mà cúndéé inì‑nsia cunindisá‑nsiá palabra xi. 44 Vàchi divi ñà‑malu nduú yua‑nsiá, te nacua cudíì ini quisì mà quida quini‑sì, divi ducán stná mii‑nsiá, cudíì stná inì‑nsia quida‑nsia ducán. Dècuèndè tiempu chicá antes cudíì inì‑si dacahní stnahá‑si nèhivì. Mà nunca tùha‑sì quida‑sì ni‑iñàha nduú ñà‑ndáà, vàchi còò ni‑iin palabra vàha nihnú inì‑si. Te na cáhàn tnùhù‑sí, (màsà ndúlócô‑ndà), vàchi ducání tnuhu ini anima‑si. Tnuhu‑sí, te yua ñá‑tnùhù nduú‑si. 45 Te yùhù, sàhà‑ñá cachíˋ xì‑nsiá ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì, ñàyùcàndùá có‑xìníndísâ‑nsiá yùhù. 46 Te nú iá cuàchi nì quide cahan‑nsiá, dandu ¿índù chuun có‑càchí claru‑nsiàñà? Doco te nú ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, dandu xiñuhu cunindisá‑nsiá yùhù. 47 Nsidaa ana nduú nèhivì xí Dios, cudíì ini‑nè cunini‑ne palabra vàxi nùù‑yá. Doco sàhà‑ñá có‑ndùú‑nsiá nèhivì xí‑yá, ñàyùcàndùá có‑ìníní‑nsiá palabra xi‑ya ―nì cachi Jesús.

Sà‑ìá Jesús na táyôo nèhivì sànaha

48 Dandu nì càhàn tu nèhivì raza‑yà Judea xì‑yá, cachí‑nè:

―Ádi ñá‑ndâà nduá cachí‑nsì, iin nècuàchì samaritanu (sìquini) nduu‑ní, te iá stná iin ñà‑malu anima‑ní.

49 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Còò ñà‑malu anímè. (Na cáhìn xì‑nsiá), cuisì cuníˋ quee tnùñuhu xí Yuamánìˊ. Doco mii‑nsiá, cahíchì inì‑nsia yùhù. 50 Có‑nàndúquî nansa tavà nèhivì tnùñuhu xí mií, vàchi iá iin ana quida‑xi ñà‑jaàn, te mii‑yá nduú stná ana icúmí nsidandaà viì sàhà nsidaa chuun. 51 Palabra ndàcuisì nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: nú ni chívàha iin nèhivì ñà‑ndùá chináhì, dandu mà nunca sàà‑nè cui‑nè nicanicuahàn.

52 Dandu nì cachi nècuàchì raza‑yà Judea yucán:

―Vichi sànì cundaà ndisa ini‑nsì iá ñà‑malu anima‑ní, vàchi sànaha nì xìhì Abraham yucán, te nì xìhì stná nsidaa profeta nìsa cahàn cuenta xi Dios. Doco mii‑ní cachí‑nî mà nunca sàà cui nèhivì chívàha xi ñà‑ndùá cachí‑nî. 53 ¿A tuxí inì‑ní chicá ndiaá‑nî nùù xìì‑ndà Abraham? Vàchi còò gá ndómà, xì stná profeta nìsa cahàn cuenta xi Dios, sànì caxihì nsihi‑ne. ¿Ana divi nduu‑ní cahan‑ní?

54 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Nú mií ni cachíˋ ñà‑chicá ndiaíˋ, dandu, mà cúndiááˋ mà. Vàchi divi Yuamánìˊ nduú ana icúmí tavà xì tnùñuhu xí yùhù, mate mii‑yá nduú ana càhvì stná‑nsià, cachí‑nsià. 55 Doco mii‑nsiá, có‑ìnáhá‑nsiâyà; cuisì yùhù, ndisa, ináhî‑yà. Te nú ni cachíˋ có‑ìnáhî‑yà, dandu cunduu stnáì tè‑tnùhù nahi mii‑nsiá. Doco yùhù, ináhî mii‑yá, te chívàhi ñà‑ndùá cachí‑yà. 56 Xìì‑ndà Abraham mà, nì cudiì ini‑nè ñà‑nìhìtáhvì‑né cuni‑nè tiempu (quesaì ñuhìví yohó). Ñàyùcàndùá, contentu nì ndòo‑ne na ní cuu ndisa ñà‑jaàn.

57 Dandu nì cachi nèhivì mà xì‑yá:

―¡Mii‑ní, ni có‑xìcà‑ní ùì dico ùxìn cuìà, te ináhá‑nî Abraham cahan‑ní!

58 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, tàyóo Abraham, doco yùhù sà‑ìéˋ.

59 Ñàyùcàndùá nì dàtàcá nècuàchìmà yùù cuàhàn‑nè cahnì‑néyà nì cùí, doco nì quee dèhé‑yà veheñùhu ma nì chindaà‑yà mahì‑né cuàhàn‑yà.

9

Nansa nì dàndúvàha Jesús iin nècuàchì cuaá dècuèndè quìvì nì cacu‑ne

1 Dandu nì yàha Jesús chicá nùù‑xí, te nì xini‑yà yucán iá iin nècuàchì cuaá, dècuèndè nì cacu‑ne cuaá‑nè. 2 Te nì xìcàn tnùhù nècuàchì dacuahá‑yá nùù‑yá, cachí‑nè:

―Maestro, ¿ana cuàchi‑xi nduá, te cuaá nècuàchì yohó nì cacu‑ne? ¿A yuadíhí‑nê iá cuàchi‑xi, ò mii‑né?

3 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Ni còò cuàchi ni quidá nècuàchì yohó, ni stná yuadíhí‑nê. Cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá ni sáà nèhivì cundaà ini‑nè ñà‑ndiaha guá quidá Dios, ñàyùcàndùá nì cuu xi nècuàchì yohó ducán. 4 Yùhù, na iá va quìvì, icúmî quide obra ndiaha nì sàcùnahí nùù mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi; vàchi (vàxi iin tiempu ùhì) nàcuììn tnùù, dandu mà cúí gá quida ni‑iin nèhivì chuun xi mii‑yá. 5 Yùhù, na iá ve ñuhìví yohó, chuun xi nduá datnúì sàxìnítnùní nèhivì.

6 Dandu nì nsihi nì cachi‑yà ducán, nì dàcóyo‑ya tèdìí‑yà ñuhù, te nì quidavàha‑ya iyuhu ndèhì nì dàcánúú‑yâ nùù nècuàchì cuaá mà. 7 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Vichi cuahán‑nî quisi‑ní ndé ñuhú tècuìí pila nani Siloé.

Pues cunaha‑nsiá, quìvì Siloé mà cuní cacháˋ dàhàn ñuu yucán ñà‑sànì techuún nèhivì‑ndó. Ñàyùcàndùá, nì sàhàn tiàa ma nì quisi‑ne, te na mándixi‑ne sàtùínúù‑né. 8 Dandu nsidaa nècuàchì ndoó yatni ndé iá‑nè, xì stná dava ga nècuàchì ináhá xí‑nê antes cuaá‑nè, nì cachi‑nè:

―¿Amádi nècuàchì tiàa jaàn nduú ana nìsa ìa xícàn xì caridad?

9 Te dava‑ne, cachí‑nè:

―Divi nduú‑né.

Te dava ga‑nè, cachí‑nè:

―Còó, cuisì na indéhe nècuàchì cuaá mà, ducán indéhe stná nècuàchì yohó.

Doco nècuàchì nì sanduu nècuàchì cuaá mà, nì cachi‑nè:

―Divi nduí.

10 Dandu nì cacachi nècuàchì yucán xì nècuàchìmà:

―¿Nansa nì cuu nì natùinuù‑ní?

11 Te nì cachi nècuàchìmà:

―Iin tiàa nani Jesús, nì quidavàha‑ne iyuhu ndèhì nì dàcánúú‑né nùí, te nì cachi‑nè xìˊ: “Cuahán‑nî ndè pila Siloé, te quisi‑ní”. Ñàyùcàndùá, ducán nì quide, te nì natùinuìˊ.

12 Dandu nì cachi nèhivì mà xì‑né:

―Pues vichi, ¿índù iá tiàa ma?

Te nì cachi nècuàchìmà:

―Có‑cùndáà inì.

13 Dandu nèhivì yucán, ndacá‑né nècuàchìmà cuàhàn nùù nècuàchì fariseu. 14 Vàchi cunaha‑nsiá, quìvì descansu nduá na ní quidavàha Jesús ndèhì nì dànátùi‑ya nùù nècuàchìmà. 15 Ñàyùcàndùá, nì xìcàn tnùhù stná nècuàchì fariseu nùù nècuàchìmà nansa nì cuu nì natùinuù‑né. Dandu nì cachi‑nè:

―Nì quidavàha nècuàchìmà ndèhì, te nì dàcánúú‑nê nùí; dandu nì sàhìn nì quisi, te vichi duha nì natùinuìˊ.

16 Dandu dava nècuàchì fariseu mà, nì cacachi‑nè:

―Tiàa nì quida ducan xi nècuàchì yohó, có‑ìá‑nè ladu xi Dios, vàchi có‑chîvàha‑ne quìvì descansu.

Doco dava ga nècuàchìmà, nì cacachi‑nè:

―Còó, vàchi nú nècuàchì cuàchi ni cúndúú nècuàchìmà, dandu mà cúí quida‑ne iin milagru nahi ñà‑yòhó.

Ñàyùcàndùá, nì tàhndè dava nècuàchì fariseu mà. 17 Dandu nì cachi tu‑ne xì tiàa nì sanduu nècuàchì cuaá mà:

―Te mii‑ní tu, ¿nansa cachí‑nî sàhà nècuàchìmà ñà‑sànì dànátùi‑ne nùù‑ní?

Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―Iin profeta cáhàn cuenta xi Dios nduú‑né.

18 Doco nècuàchì xídandacú nùù tè‑raza Judea, cónì xìníndísâ‑né ñà‑cuàá ndisa nècuàchìmà na ní cacu‑ne. Ñàyùcàndùá, nì cana‑ne yuadíhí nècuàchìmà, 19 te nì xìcàn tnùhù‑né nùù nècuàchì sahnuma, cachí‑nè:

―¿A dèhe‑nsia nduú nècuàchì yohó, te a ndísá cuaá‑nè na ní cacu‑ne, cachí‑nsià? Te nú ducán, ¿nansa nì cuu nì natùinuù‑né vichi?

20 Dandu nì cachi yuadíhí nècuàchìmà:

―Ináhá‑nsî dèhe‑nsi nduú tè‑yòhó, te ñà‑ndáà nduá cuaá‑te na ní cacu‑tè. 21 Doco có‑cùndáà ini‑nsì nansa nì cuu nì natùinuù‑té, ni có‑ìnáhá stná‑nsì ana nduú nècuàchì nì dàndúvàha xi‑té. Cunaha‑nsiá, tè‑sàhnú sàndùú‑te; nùù mii‑té ndàcàtnùhù‑nsiá. Vàtùni nacani‑tè nansa nì cuu xi‑té.

22 Ñà‑jaàn nduá nì cachi yuadíhí nècuàchìmà, vàchi yúhî‑nè nècuàchì dava ga raza‑nè Judea, vàchi sànì ndatnuhu váha nècuàchì (dandacú) sàhà nsidaa ana cachi vate sàhà Jesús ñà‑ndùú‑yá Cristu (nì quixi nùù Dios); te vichi sànì tavà‑né orden ñà‑mà cóó gá permisu cùhùn nècuàchìmà veheñùhu. 23 Ñàyùcàndùá, nì cachi yuadíhí tiàa ma ñà‑sàsàhnú dèhe‑nemà, chicá vàha ndàcàtnùhù xì nùù mii‑né.

24 Daaní, nì cana tu nècuàchì dandacu‑ma tiàa nì nduvàha ma ñà‑tnàtuu‑ne, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Tavà‑ní tnùñuhu xí Dios; vàchi nsiùhù, ináhá‑nsî nècuàchì cuàchi nduú nècuàchì nì càhàn xì‑ní.

25 Dandu nì cachi tiàa ma xi nsidaa‑né:

―Yùhù, có‑cùndáà inì, a nècuàchì cuàchi nduú‑né, á coó. Cuisì imindaa iñàha ináhî: divi ñà‑antes nìsa ìa cuaá dahuin, doco vichi sànì natùinuìˊ.

26 Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―¿Nansa nì quida‑ne xì‑ní? ¿Ndíà nduá nì quida‑ne, te nì nanihì‑ní vista xi‑ní?

27 Dandu nì cachi tiàa ma xi‑né:

―Pues sànì cachì xì‑nsiá nsidaámà, te có‑xìníndísâ‑nsiá. ¿Índù chuun cuní‑nsià nacani guè xì‑nsiá ingà tu? ¿A cuní stná‑nsià yàha‑nsia ladu xi Jesús?

28 Dandu nì quesaha nècuàchìmà cánàhá‑nè, cachí‑nè:

―Mii‑ní, ladu xi nècuàchìmà iá‑nî, doco nsiùhù, ladu xi (xìì‑ndà) Moisés iá‑nsì. 29 Ináhá‑nsî nì càhàn Dios xì Moisés, doco nècuàchì jaàn, ni có‑ìnáhá‑nsî índù ladu nì quixi‑ne.

30 Dandu nì cachi tiàa ma xi nsidaa‑né:

―Pues ndiaha mánì nduájàn. Ni có‑ìnáhá‑ndá índù nì quixi‑ne, doco sànì dàndúvàha‑ne nduchìnúìˊ. 31 Pues ináhá‑ndá ñà‑có‑ìníní Dios na xícàn tàhvì iin nèhivì có‑quìdá víi. Doco nú nihnú vàha ini‑ndàyá, te quida‑nda ñà‑ndùá cachí‑yà, dandu quihín casu‑yà na xícàn tàhvì‑ndà nùù‑yá. 32 Te ni dècuèndè sànaha có‑xìnítnùhu‑nda coo ana danátùi xi nùù iin nèhivì cuaá dècuèndè quìvì nì cacu‑ne. 33 Ñàyùcàndùá, sànì cundaà inì, ladu xi Dios iá Jesús, vàchi nú coó, mà cúí quida‑ya ni‑iin milagru.

34 Dandu nì cachi nsidaa nècuàchìmà xì tiàa ma:

―Mii‑ní, dècuèndè nì quesaà‑ní ñuhìví sà‑ìá cuàhà cuàchi‑ní, te ¿a tuxí inì‑ní cuàhàn‑ní chinahà‑ní nsiùhù?

Ducán nì cachi‑nè, te nì taxi‑né nècuàchìmà tùvèhé.

35 Dandu nì xinitnùhu Jesús nansa nì cuu xi nècuàchìmà ñà‑nì taxi‑ñánê. Ñàyùcàndùá, na ní ndacùhun stnahá‑yá xì‑né, nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A xiníndísá‑nî mii‑yá ana nduú Dèhemanì Dios?

36 Dandu nì cachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Señor, cachì‑ní xìˊ ana divi nduú‑yá, dandu cunindisé.

37 Te nì cachi Jesús xì‑né:

―Sànì xinì‑ní mii‑yá, vàchi divi nduú yùhù ana cáhàn xì‑ní vichi.

38 Dandu nì cachi tiàa ma:

―Yùhù xiníndísê, Señor mío.

Te nì cahvi‑néyà.

39 Dandu nì cachi‑yà:

―¿Índù chuun nì quesaì ñuhìví yohó? Divi sàhà‑ñá cunahà claru ana quidá víi ndisa; dandu nèhivì cuaá ini anima‑xi, vàtùni nìhì‑né (cundaà ini‑nè, na ian nì) natùinuù‑né. Doco nèhivì tuxí inì‑xi sàcùndáà vàha inì‑xi, mii‑né nduú ana icúmí cuaá anima‑xi, (mà cúndáà gà ini‑nè) ―nì cachi‑yà.

40 Doco dava nècuàchì fariseu cutnáhâ xí‑yâ yucán, nì inini‑ne ñà‑ndùá nì cachi‑yà, te nì cacachi‑nè xì‑yá:

―Te nsiùhù tu, ¿a cuaá stná ini anima‑nsì cahan‑ní?

41 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Nú sànì nacuni‑nsià cuaá ini anima‑nsià nì cùí, dandu mà cóó gá cuàchi‑nsia; doco vichi cachí‑nsià (ñà‑cùndáà vàha ini‑nsià), te claru ináhá‑nsiâ nsidaa iñàha. Ñàyùcàndùá, iá ìì cuàchi‑nsia.

10

Nansa nì nacani Jesús iin ejemplu sàhà riì

1 ’Palabra ndàcuisì nduá yohó: nú quíhvi dèhé nèhivì ìcà corra ndé có‑ndùú yehè, dandu ináhá‑ndá nècuàchì vàxi quidacuihna xi riì xì‑ndà nduú‑né. 2 Doco nècuàchì quíhvi yehè corra, còó, nècuàchì dìríi‑xí nduú‑né. 3 Te iá stná peón xi‑ne ndiaá xì yehè mà. Te cuisì nùù nècuàchì dìríi‑xí nacúná‑te. Te na cáhàn nècuàchìmà xì riì xí‑né, nacúnì‑siné. Te caná‑nèsi quìvì iin iin‑sì, dandu queé‑si xi‑né. 4-5 Te na tavá‑nèsi ducán, dandu sácòdònùù‑né nùù‑sí cuàhàn‑nè; te vivìí‑ni xínchicùn‑siné, vàchi ináhá‑sî tàchì stohò‑si. Doco inga nèhivì tùcù, còó, mà cúnchícùn‑siné. Xinúdèhé‑si nùù‑né, vàchi có‑nàcúnì‑si tàchì nèhivì tùcù.

6 Ñà‑jaàn nduú iin ejemplu nì nacani Jesús xì nèhivì yucán, doco cónì cúndáà ini‑nè ndíà nduá cuní cachàmà.

Pastor ndiaha nduú Jesús

7 Dandu nì càhàn tu Jesús xì nèhivì yucán, cachí‑yà:

―Palabra ndàcuisì nduá yohó: na iin yehè ndé quíhvi riì, ducán nduú yùhù. 8 Nsidaa ana nì quixi antes, tècuìhnà xínduu‑tè, te cutu cuní‑te quidacuihna‑té riì xí. Doco nèhivì nduú nahi riì xí, cónì ndúlócô‑nè. 9 Te (nacua nì cachì) ñà‑nahi yehè nduí, ñàyùcàndùá, sàhà yùhù vàtùni quìhvi nèhivì, te nìhì‑né salvación xi‑ne, dandu después cucumi‑né vida ndiaha xí‑né, na iin riì sáhàn ndé iá cuàhà pastu, dandu màndixi tu‑sì corra‑si.

10 ’Iin tècuìhnà, cutu quixí‑te ñà‑quidacuihna‑té ñà‑ndùá icúmí‑ndá, te ò cahnì‑téndô, te ò quida quini‑tè xì‑ndà. Doco yùhù, còó, sàhà ñà‑cui nìhìtáhvì nèhivì cutiacu ndiaha‑né nicanicuahàn, ñàyùcàndùá nì quesaì (ñuhìví yohó). 11 Yùhù nduú ndise pastor vàha. Te sáhi vida xi sàhà‑ñá nìhì nèhivì nduú nahi riì xí cutiacu‑nè. 12 Doco dava tè‑ndiàá xì riì, peón‑ni nduú‑te, te mà úhì nacoo‑tèsí, vàchi có‑ndùú ndisa‑tè pastor xi‑sì; có‑ndùú‑te meru stohò‑si. Ñàyùcàndùá nú nì xinì‑te vàxi nsìvòhú, dandu nacóó nihni‑tèsí, te xinúdèhé‑te; dandu tnií quisì mà‑sí, te xítià nihni nsihi‑sì. 13 Te ¿índù chuun xinúdèhé tèmà? Pues divi sàhà‑ñá nduú‑te peón‑ni, te có‑ndùlócô‑te sàhà‑sí.

14 ’Doco yùhù, pastor vàha ndisa nduí, te ináhá vâhi nèhivì xí. Te mii‑né, ináhá stná‑nè yùhù. 15 Na ináhá Yuamánìˊ yùhù, ducán ináhá stnáì mii‑yá. Te yùhù, vida xi sáhi sàhà‑ñá càcu nèhivì xí, vàchi nahi riì xí xínduu‑ne. 16 Te ndoó gá más nèhivì nduú nahi riì xí. Te mate diín xaan ndoó‑né vichi, doco icúmî cùhìn cundaqui‑nè ndixi; dandu cunchicùn‑nè yùhù, te iin‑ni nacuatnahá‑né xì nsidaa gá ana nduú riì xí; te mindaa yùhù cundiaì‑nè.

17 ’Yùhù icúmî cuàhi vida xi, te nú sànì nsihi nì cuu ducán, dandu icúmî naquihin tuià. Sahájàn cuú ini Yuamánìˊ sàhí. 18 Cunaha‑nsiá, còò ni‑iin cui quindiaa xì vida xi. Voluntad xi mií cuàhià. Vàtùni cuàhià, te vàtùni danátiácúì mií, vàchi ducán nì nìhìtáhvìˊ nùù Yuamánìˊ; divi ducán nì cachi‑yà xìˊ ―nì cachi Jesús.

19 Daaní, nècuàchì ladu Judea mà, nì tàhndè dava‑ne sàhà ñà‑ndùá nì cachi‑yà. 20 Cuàhà‑né nì (cahíchì ini‑nèyà), cachí‑nè:

―Iin ñà‑malu inácáá ini tè‑jaàn. Tè‑loco nduú‑te. ¿Índù chuun ndulócô‑nsià sàhà‑té?

21 Doco dava ga‑nè nì cachi‑nè:

―Còó, màdì iin nècuàchì inácáá ñà‑malu nduú nècuàchì cáhàn ducán. ¿A tuxí ini‑nsià cui dandúvàha ñà‑malu iin nècuàchì cuaá?

Nansa nì cuni tu nècuàchì raza Judea cahnì‑né Jesús

22-23 Daaní, nì sàà quìvì nducahnú ñà‑nì xìnu veheñùhu cahnú. Tiempu vìxin nì sandua, te iá tu Jesús ñuu Jerusalén, xicánúú‑yá patiu veheñùhu ma ndé nani Portal de Salomón. 24 Te yucán nì sàà stná itnii nècuàchì raza‑yà Judea, cachí‑nè xì‑yá:

―¿Nadaa ga tiempu cuàhàn‑ní chidèhé gà‑ní ana nduu‑ní? Nú ndisa mii‑yá nani Cristu nduu‑ní, cachi ndàà‑ní xì‑nsí.

25 Dandu nì cachi Jesús:

―Sànì cachì xì‑nsiá, doco có‑xìníndísâ‑nsiá. Nì ndacùcahín quìvì Yuamánìˊ, te nì quide cuàhà milagru. Xì ñà‑jaàn vàtùni cundaà ini‑nsià ana divi nduí. 26 Doco mii‑nsiá, có‑xìníndísâ‑nsiá, vàchi có‑ndùú‑nsiá ana nduú riì xí, nacua nì cachì xì‑nsiá. 27 Vàchi nèhivì nduú nahi riì xí, iníní‑né na cáhìn xì‑né. Te ináhî‑nè, te nchícùn‑nè yùhù. 28 Te sáhi‑nè vida ndiaha nicanicuahàn, te mà nunca sàà ndañuhu anima‑nè, ni còò iin tavà xì‑né nùù ndahìˊ. 29 Vàchi nùù Yuamánìˊ nì nìhí nèhivì nduú nahi riì xí, te còò cá ana chicá fuerte nùù mii‑yá; còò iin cui dandáñúhú‑xí‑nê nùù ndahà‑yá. 30 Te yùhù xì Yuamánìˊ, iin‑ni xínduu‑nsi ―nì cachi Jesús.

31 Ñàyùcàndùá, nècuàchì raza‑yà yucán, nì dàtàcá tu‑ne yùù ñà‑caniyuu‑néyà, te cahnì‑néyà. 32 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuàhà gá obra vàha sànì quide nì xini‑nsià. Te nsidaa obra mà nduá nì nìhìtáhvìˊ nùù Yuamánìˊ. Pues ¿índù obra xi (có‑ndiàá), te sàhámà cuní‑nsià cahnì‑nsiá yùhù?

33 Dandu nì cachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Còó, màdì sàhà ñà‑nì quìdà‑ní obra cuní‑nsì cahnì‑nsí mii‑ní; còó. Sàhà ñá‑nì cachì‑ní iin cuàchi, ñàyùcàndùá ndiá ìcà‑nsí caniyuu‑nsí mii‑ní, vàchi cuní‑nî ndudava‑ní xì Dios, te nèhivì ùún nduu‑ní.

34 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Pues, ¿nansa divi cachí nùù tutu nduú ley xi‑nsia? Dohó cacháˋ: “Nahi dios xínduu‑nsia, cachíˋ”. 35 Pues, ducán cacháˋ sàhà nèhivì sànaha ma, mate cuisì nèhivì ùún nì inini razón xi Dios nduú‑né, doco nahi dios nduú‑né, cacháˋ, te ináhá‑ndá, siempre ñà‑ndácuisì nduá cachí tutu ìì. 36 Doco yùhù, mate ní nìhí iin chuun ìì nùù Yuamánìˊ, te nì techuún‑yá yùhù nì quesai ñuhìví yohó, doco cachí‑nsià iin cuàchi nduá ñà‑càchíˋ nduí Dèhemanì‑yá. 37 Cuisì cundehè‑nsiá obra quidé, te nú có‑ndùá nahi obra quidá stná Yuamánìˊ, dandu màsà cúníndísâ‑nsiá yùhù. 38 Doco nú dava‑ni iá obra quidé xì obra quidá stná mii‑yá, dandu xiñuhu cunindisá‑nsiá. Te mate có‑xìníndísâ‑nsiá yùhù, doco siquiera cunindisá‑nsiá milagru quidé, dandu vàtùni sàà‑nsià cundaà ini‑nsià, te cunindisá stná‑nsià ñuhú saín vida xi Yuamánìˊ anímè, te ñuhú saín stná vida xi yùhù ini mii‑yá ―nì cachi Jesús.

39 Dandu nsidaa nècuàchì yucán, tucutu nì cuni‑nè tnii‑neyà, doco nì càcu‑ya nùù‑né.

40 Daaní, inga xichi cuàhàn‑yà inga ladu yùte Jordán ndè lugar ndé nì saquida iì Juan (Bautista) nèhivì. Te nì cuee chii‑yá yucán. 41 Ñàyùcàndùá, cuàhà nèhivì nì casaà stná nùù‑yá yucán, vàchi dohó cachí‑nè:

―Còò milagru nìsá quídá Juan (Bautista), doco nsidaa ñà‑ndùá nì cachitnùhu‑ne sàhà Jesús, divi ñà‑ndáà nduá, (sànì xini‑nsì) ―nì cachi nècuàchìmà.

42 Te tiempu iá‑yà lugar yucán nì xinindisá cuàhà nèhivì mii‑yá.

11

Nansa nì xìhì Lázaro, te nì natiacu‑nè

1-2 Daaní, después nì quicuehè iin nècuàchì ñuu tii Betania nani Lázaro. Te divi ñuu yucán ndoó stná ùì cùha‑ne, iin‑ne nani María, te inga‑nè nani Marta. Te María mà nduú nècuàchì (nì sàà nùù Jesús después), te nì dàcùchí‑né tàtnà tnàmì sàhà‑yá, dandu nì nsida ìchí‑nèà xì idìdínì‑né. 3 Pues divi cùha Lázaro mà nduú ana nì catechuún iin razón nùù Jesús, cachí‑nè xì‑yá:

―Stoho‑nsì Señor, cuhí vàha nècuàchì mànì guá nùù‑ní.

4 Ñàyùcàndùá, (nì sàà razón mà ndé iá‑yà); doco na ní tiacu‑yà palabra mà, dandu nì cachi‑yà:

―Cuèhè jaàn, có‑ndùá cuèhè ñà‑cui‑ndà, cuisì iin cuèhè ñà‑naquimanì cuáhà‑ndà Dios nduá, te quee cuàhà stná tnùñuhu xí Dèhemanì‑yá ―nì cachi‑yà.

5 Cunaha‑nsiá, mànì cuáhà Marta xì cùhì‑nè xì cùha‑ne nùù‑yá. 6 Doco na ní xinitnùhu‑ya cuhí nècuàchìmà, nì cuee chii gá‑yà ùì quìvì lugar yucán. 7 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá:

―Vichi cúhùn tu‑nda ladu Judea.

8 Te nì cacachi nècuàchìmà xì‑yá:

―Maestro, ¿a cuní tu‑ní cùhùn‑ní yucán? vàchi nècuàchì ladu mà, cuàhàn‑nè cahnì‑né mii‑ní xì yùù nì cùí, te tàyáha cuàhà quìvì.

9 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ùxìn ùì hora nchií orá nùù‑ndà, ñàyùcàndùá mà úhì cacanuu‑nda ndui, te mà cáquìhi sàhà‑ndà, vàchi tnúù nùù‑ndà ñuhìví yohó. Te ducán iá stná xì nsidaa ana datnúù ndiaha (Dios) anima‑xi, (mà yúhî‑nè). 10 Doco tucu iá nú xica‑nda ñuú, mà úhì nàcasàn‑ndà. Te divi ducán iá stná xì nèhivì có‑dàtnúù Dios ini anima‑xi.

11 Na ní nsihi nì cachi‑yà ducán, dandu nì cachi gà‑yà xì‑né:

―Quídì amigo xi‑nda Lázaro. Ñàyùcàndùá, cùhìn dansícuìhnu inì‑nè.

12 Dandu nì cachi nècuàchì dacuahá‑yá:

―Vàtùni Stoho‑ndà Señor, vàchi nú quídì uun‑ne vichi, ádi vàtùni nduvàha‑ne.

13 Ducán nì cachi‑nè, vàchi tuxí ini‑nè cáhàn‑yà sàhà ñà‑quídì‑ndà na quetátú‑ndà; doco còó, sàhà ñà‑xíhì‑ndà cáhàn‑yà. 14 Ñàyùcàndùá, chicá claru nì càhàn‑yà xì‑né, cachí‑yà:

―Cunaha‑nsiá, sànì xìhì Lázaro. 15 Te mate có‑ìéˋ xì‑né (na ní xìhì‑nè), doco vàtùni, vàchi chindeámà ñà‑sàà‑nsià cunindisá ndisa‑nsia. Pues vichi cúhùn‑ndà ndé iá nsìi ma ―nì cachi‑yà.

16 Te yucán iá stná iin nècuàchì dacuahá‑yá nani Tomás. Cuatí cachí nèhivì xì‑né. Te vichi nì cachi‑nè xì nsidaa gá compañeru‑nè:

―Cúhùn stná‑ndà xì‑yá, te cui‑ndà.

17 Daaní, (nì quihin nsidaa‑né ichì cuáhàn‑nè xì‑yá), te nì sàà‑nè ñuu tii Betania ndé iá nsìi ma, te nì xinitnùhu‑ne sàcuàhàn‑ndà cùmì quìvì inácáá‑ndà cueva ndé índùxin‑nda. 18 Cunaha‑nsiá, yatni iá stná ñuu cahnú Jerusalén ndé nduú ñuu tii ma, nahi dava hora caca‑nda, 19 (te yucán ndoó cuáhà) nècuàchì raza Judea. Ñàyùcàndùá, nì casaà stná cuàhà nècuàchìmà ndé iá Marta xì María, cuní‑nè nacuàhandee ini‑nè nècuàchìmà sàhà nsì‑cùha‑ne.

20 Daaní, na ní xinitnùhu Marta sànì quesaa Jesús, dandu cuàhàn‑nè nànchìcùn‑nèyà. Doco María, nì ndòo‑ne vehe. 21 Te na ní sàà Marta ndé iín‑yá, dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor mío, nú ni ía‑ní yohó nì cùí, dandu mà cúí cùhe. 22 Doco yùhù ináhî, nsidaa ñà‑ndùá ni cácàn tàhvì‑ní nùù Dios vichi, seguru cuàhatahvì‑yá mii‑ní.

23 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Icúmí cùha‑ní natiacu‑nè.

24 Dandu nì cachi Marta xì‑yá:

―Yùhù ináhî, icúmí‑nê natiacu‑nè na sáà xìnu tiempu, te natiacu nsidaa nèhivì.

25 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Yùhù nduú ana danátiácú xì nèhivì, te sáhatahvì stnáì vida ndiaha. Ana càhvì xìˊ, mate sànì xìhì‑nè, doco icúmí‑nê natiacu‑nè. 26 Te nsidaa ana itiácú, te xiníndísâ‑né yùhù, mà nunca sàà‑nè cui ndisa‑ne. ¿A xiníndísá‑nî ñà‑jaàn?

27 Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Jaan, Señor mío; yùhù xiníndísê ñà‑mii‑ní nduu‑ní Cristu Dèhemanì Dios, te ndè inga ñuhìví nì quee‑ní nì quesaà‑ní.

28 Ducán nì cachi‑nè, dandu mànuhù‑né vehe‑ne, te nì cana dèhé‑nè cùhì‑nè, cachí‑nè xì nècuàchìmà:

―Sànì quesaa maestru Jesús, te caná‑yá mii‑ní.

29 Ñàyùcàndùá, na ní tiacu María ñà‑jaàn, dandu luegu nì ndacuiin‑nè cuàhàn‑nè ndé iá‑yà, 30 vàchi tàñáha ga sàà‑yà meru ini ñuu mà, iá va‑ya ndé nì ndacùhun tnahá‑yá xì Marta. 31 Daaní, nècuàchì raza Judea ndoó nácuàhandee xi ini María vehe‑ne, nì xini‑nè na ní ndacuiin yàchì nècuàchìmà cuàhàn‑nè, ñàyùcàndùá, nì tenchicùn stná‑nè cuàhàn‑nè, cachí‑nè:

―Ádi cuáhàn nècuàchì jaàn ndé índùxin nsìi ñà‑coo‑ne cuacu‑ne.

32 Dandu nì sàà María ndé iá Jesús. Te nì sàcuììn sìsì‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Señor mío, nú ni ía‑ní yohó nì cùí, dandu mà cúí cùhe.

33 Daaní, na ní xini Jesús sacú María, te sacú stná nèhivì cutnáhâ xí‑nê, dandu nì sàcàn fuerte ini‑yà, te nì cutàsi ini‑yà. 34 Dandu nì cachi‑yà xì nèhivì yucán:

―¿Índù índùxin nsìi?

Te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Cúhùn‑ndà cundehè‑ní, Stoho‑nsì Señor.

35 Dandu nì sacu stná‑yà. 36 Te sàháyùcàndùá nì cacachi nècuàchì raza‑yà (nì quixi Jerusalén):

―Cundehè‑nsiá na cuahà guá cuú ini‑yà sàhà nsìi ma.

37 Doco dava nèhivì yucán, nì (xitnùhu‑ne), cachí‑nè:

―Dècuèndè iin nècuàchì cuaá nì dànátùi Jesús yohó nùù‑xí. ¿Índù chuun mànìcùí dandúvàha‑ne nècuàchì nsìi yohó sàhà ñà‑màsà cúí‑nè nì cùí? ―nì cachi‑nè.

38 Daaní, cuàhàn‑yà xì‑né te nì sàà nsidaa‑né dècuèndè ndé índùxin nsìi ma. Cueva nduá, te ndiadí iin cavà cahnú yehá. Te mii‑yá, sácàn ndee ini‑yà nì sàà‑yà. 39 Dandu nì cachi‑yà xì nèhivì yucán:

―Dìtá‑nsià cavà jaàn.

Doco nì càhàn Marta, cùha nsì‑Lázaro, cachí‑nè:

―Señor mío, sàcuàhàn‑ndà cùmì quìvì vichi; ádi sàsàhán quini nsìi jaàn.

40 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Sànì cachì xì‑ní cuisì xiñuhu cunindisá vàha‑ní, dandu cunì‑ní ñà‑ndiaha guá quidá Dios.

41 Ñàyùcàndùá, nì dìtá nèhivì mà cavà ndiadí yehè cueva mà. Dandu nì ndacoto ndiaá‑yà dìquì‑xí, te nì cachi‑yà:

―Ansivéhé‑nî, Yuamánìˊ, vàchi nì inini‑ní ñà‑ndùá nì xìcàn tàhví nùù‑ní. 42 Te ináhî, ducani iníní‑nî yùhù na xícàn tàhví nùù‑ní, doco ducán cachíˋ xì‑ní vichi sàhà‑ñá ni cúníní nèhivì itá yohó, te cunindisá‑né mii‑ní ñà‑ndùù‑ní ana nì techuun‑xí vàxi 43 ―nì cachi‑yà.

Dandu nì ndàhì ndee‑yá, cachí‑yà:

―¡Lázaro! ¡Quee‑ní, nahà‑ní!

44 Dandu nì natiacu nècuàchì nsìi ma nì quee‑ne cueva, idáducún íì‑né sìcoto. Te nuhní stná ndahàsáhà‑né, te nùù‑né, ídàhvi stná iin sìcoto. Dandu nì dàndàcú‑yá nùù nèhivì itá yucán, cachí‑yà:

―Nacanì‑nsiànè, te ni cacá‑né ―nì cachi‑yà.

Nansa nì ndatnuhu tnahá nèhivì ñà‑tnii‑ne Jesús, te cahnì‑néyà

45 Ñàyùcàndùá, cuàhà nècuàchì raza Judea yucán, nì xinindisá stná‑nèyà na ní xini‑nè nansa nì quida‑ya. Divi nèhivì nì sàhàn vehe María nàcòtò xì nècuàchìmà xínduu‑ne. 46 Doco dava ga nèhivì yucán, mànuhù‑né, te nì cachitnùhu‑ne xì nècuàchì fariseu nansa nì quida‑ya. 47 Ñàyùcàndùá, nì nataca nècuàchìmà xì dùtù xícusahnú, te nì ndatnuhu tnahá‑né, cachí‑nè:

―¿Ndíà quida‑nda? vàchi cuàhà gá milagru quidá Jesús. 48 Te nú ni nácóó uun‑ndané, dandu icúmí nsidaa nèhivì cunindisá‑né nècuàchìmà. Te nú ducán, dandu caquixi tè‑romanu, dacaá‑te veheñùhu xi‑nda, te dandutu stná‑te nsidaa‑nda ñuu‑ndà yohó ―nì cachi‑nè.

49 Dandu nì càhàn iin tiàa nani Caifás, divi nècuàchì nduú dùtù cusáhnû cuìà yucán. Te dohó nì cachi‑nè:

―Mii‑nsiá, có‑cùndáà ini‑nsià. 50 Có‑sânìhì inì‑nsia ñà‑nùù ndohó chicá vàha quea nú ni cuí imindaa nèhivì sàhà ñuu‑ndà yohó, te màdìá ndañuhu nsidaa‑nda ―nì cachi‑nè.

51 Doco Caifás mà, màdì inì‑ni mii‑né nì chitnùní ini‑nè cachi‑nè ducán; còó, vàchi sàhà‑ñá nduú‑né dùtù cusáhnû cuìà yucán, ñàyùcàndùá Dios nì dàchítnùní ini‑yànè cachi‑nè ducán sàhà Jesús ñà‑ìcúmí‑yâ cui‑yà sàhà nèhivì ñuu‑yà. 52 Te màdì cuisì sàhà nèhivì ñuu‑yà. Còó, vàchi icúmí stná‑yà cundaca‑ya nsidaa nèhivì nduú dèhe ndisa Dios, te danátácá‑yànè ñà‑cundoo‑ne iin‑ni cahnú‑ní, mate vichi xíndoo‑ne inicutu ñuhìví.

53 Cunaha‑nsiá, ndè quìvì yucán nì quesaha tè‑xídandacú ñuu mà ndatnuhu stnahá‑te nansa quida‑tè ñà‑cahnì‑téyâ.

54 Ñàyùcàndùá, cónì xícanuu vate gá‑yà mahì nèhivì raza‑yà yucán, còó. Nì quee‑ya cuàhàn‑yà inga ñuu nani Efraín, iin ñuu indúhu yatni ndé nduú puru yucù. Te yucán nì ìa chii‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá.

55 Daaní, quìvì yucán sà‑ìtúú nacava iin vicò nani vicò pascua, nduámà iin vicò siempre nsidácáhnû nècuàchì raza Judea yucán. Ñàyùcàndùá, cuàhà nèhivì nì quee ñuu cuati vàxi ñuu Jerusalén sàhà ñà‑nduhiì‑né antes sàà vicò mà. 56 Te itá nècuàchìmà veheñùhu cahnú ndatnúhú‑nê, ndácàtnùhù stnahá‑né nùù‑né a quixi stná Jesús vicò mà, á coó, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―¿Nansa tuxí inì‑nsia? ¿A quixi‑ne, á coó? Ádi mà quíxí‑né cahan‑nsí.

57 Cunaha‑nsiá, sànì quee iin orden nùù dùtù xícusahnú, xì nùù nècuàchì fariseu, cachí‑nè xì nsidaa nèhivì ñà‑ìcúmí‑nê cachitnùhu‑ne índù iá‑yà, nú ináhá‑nê, sàhà‑ñá cùhùn nècuàchìmà tnii‑neyà.

12

Nansa nì quida iin nècuàchì ñahà, nì dàcùchí‑né sàhà Jesús xì tàtnà tnàmì

1 Daaní, cumánì gá ìñù quìvì cunduu vicò pascua, dandu nì sàà Jesús ñuu tii Betania, divi ñuu ndé iá nècuàchì nì dànátiácú‑yà nani Lázaro. 2 Te ñuu mà nì quida stná nèhivì iin vicò tìì sàhà‑ñá cundoo‑ne cuxi‑ne xì‑yá. Te vicò mà nì chindee stná Marta, nì quida‑ne chuun yuhùnùhú. Te iá stná Lázaro yucán mahì nèhivì cutnáhâ xí‑yâ xixí‑yá. 3 Daaní, nì sàà stná María yucán, nihí‑né dava litro ñà‑tnami nani nardo, finu cuàhà‑té, te yàhvi gà‑te. Te nì dàcùchí‑nète sàhà‑yá, dandu ni nacuaha‑nète xi idìdínì‑né. Te inicutu vehe nì nacutu dico tnami‑té. 4 Doco yucán iá stná iin nècuàchì dacuahá‑yá nani Judas Iscariote, divi dèhe Simón, te nduú stná‑nè tiàa icúmí dicò xì‑yá después. Te dohó nì cachi‑nè:

5 ―¿Índù chuun cónì cúyàhvi ñà‑tnami jaàn chicá vàha ni cuí? Vàchi vàtùni tùi ùnì cientu dìhùn plata sàhà ñà‑jaàn, te dasàn‑ndàñá nùù nècuàchì ndahví.

6 Ducán nì cachi nècuàchìmà, doco màdì ndisa nècuàchì ndahví cuhí ini‑nè; (mii‑né cuhí ini‑nè), vàchi iin nècuàchì cuìhnà nduú‑né. Te ndahà‑né iá itni dìhùn xí nsidaa nècuàchìmà, te tùha stná‑nè cuida cuihna‑né dìhùn ñuhuma. 7 Ñàyùcàndùá, nì cachi Jesús xì‑né:

―Nacoo‑ní nècuàchì ñahà yohó, vàchi sàhà‑ñá sà‑ìtúú quìvì cundùxin, ñàyùcàndùá nì chivàha‑ne ñà‑tnami yohó, te vichi nì xichuún‑néà. 8 Nècuàchì ndahví, nicanicuahàn ndoó‑né yohó, doco yùhù, còó, sacù‑ni quìvì iéˋ xì‑nsiá ―nì cachi‑yà.

Nansa nì ndatnuhu tnahá nèhivì ñà‑cahnì stná‑nè Lázaro

9 Daaní, cuàhà gá stná nècuàchì raza Judea, nì sàà stná‑nè ñuu tii Betania mà na ní xinitnùhu‑ne yucán iá‑yà. Doco màdì cuisì mii‑yá cuní‑nè cundehè‑né, còó. Stná Lázaro cuní‑nè cundehè‑né, vàchi sànì natiacu nècuàchìmà. 10 Ñàyùcàndùá, dècuèndè stná nècuàchìmà cuní stná dùtù xícusahnú cahnì‑né, te sàhámà nì quesaha‑né ndatnúhú tnahá‑né (nansa quida‑ne). 11 Vàchi sàhà Lázaro cuàhà nèhivì ladu Judea mà cuní‑nè yàha‑ne ladu xi Jesús ñà‑cunindisá stná‑nèyà.

Nansa nì sàà Jesús ñuu Jerusalén

12 Daaní, nì yàha inga quìvì. Te nèhivì cuáhà sànì quesaa ñuu Jerusalén chivàha xi vicò mà, nì xinitnùhu‑ne ñà‑ìcúmí Jesús quesaa stná‑yà. 13 Ñàyùcàndùá, nì sahnde‑nè ndahà nù‑ñúù, te nihí‑nènu nì quee‑ne cuàhàn‑nè dècuèndè ndé vàxi‑ya, cána ndee nsidaa‑né, cachí‑nè:

―¡Viva! ¡Ndiaha gá nècuàchì yohó, vàchi cuenta xi Stoho‑ndà Señor vàxi‑ne! ¡Ndiaha gá‑nè, vàchi cuàhàn‑nè cusahnú‑né nùù ñuu‑ndà Israel!

14 Dandu nì tùi iin burru chii, te nì sàcùnùú‑yá yàtà‑sí. Ducán nì quida‑ya, vàchi dohó cachí nùù tutu ìì:

15 Mii‑nsiá nèhivì ñuu Sión yohó, màsà yúhî‑nsià, vàchi icúmí quesaa mii‑yá ana cusahnú nùù‑nsiá, cuindànùú‑yá iin burru chii ―cachí tutu mà.

16 Doco nècuàchì dacuahá‑yá, có‑ìnáhá‑nê ñà‑sàhà mii‑yá cachí tutu ìì ducán. Cuisì dècuèndè después na sánì nanihì‑yá tnùñuhu ndiaha xí‑yá, dandu nì nsinuu ini‑nè, ndisa, ducán cachí tutu mà, te divi ducán nì chindee stná‑nèyà, (te nì quida ndisa‑ya) nsidaámà.

17-18 Pues vichi sànì ndecoyo cuàhà nèhivì (ñuu mà) nánchìcùn xì‑yá, vàchi sànì xinitnùhu‑ne sàhà milagru cahnú nì quida‑ya na ní cana‑ya Lázaro nì quee‑ne sepultura nì natiacu‑nè. Vàchi nèhivì nì xini xì milagru mà, sànì dàcuítià‑nè cuentu inicutu.

19 Daaní nì xini nècuàchì fariseu ñà‑cuàhà guá nèhivì nì ndecoyo, te nì ndatnuhu tnahá‑né entre mii‑né, cachí‑nè:

―¡Jaàn xiní‑nsià ni‑iyuhu có‑quìdà‑ndà ganar! Cundehè‑nsiá, nsidanicuú nèhivì nchícùn xì Jesús vichi.

Nansa nì quixi nècuàchì raza Grecia nandúcú‑nê Jesús

20 Daaní, vicò mà nì sàà stná itnii nècuàchì ñuu Grecia ñà‑cahvi‑né Dios vicò mà. 21 Te nì tnàtuu‑ne nùù Felipe, iin nècuàchì ñuu Betsaida iá ladu Galilea, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Señor, cuní‑nsì càhàn‑nsì xì Jesús.

22 Dandu nì sàhàn Felipe nì cachitnùhu‑ne xì Andrés, dandu ndúì‑nè cuàhàn‑nè nùù mii‑yá, te nì cachi‑nè xì‑yá sàhà nècuàchì ñuu Grecia mà. 23 Dandu nì naxiconihí‑yá nùù‑né, cachí‑yà:

―Vichi sànì sàà quìvì nanihìˊ tnùñuhu ndiaha xí, divi yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. 24 Cunini‑nsia palabra ndàcuisì yohó: nú (cuhí ini‑ndà) iin nùnì, te sàhámà có‑chìhì‑ndàñá, dandu imindaa nùnì cundua nicanicuahàn. Doco nú sànì chihi‑ndañá, dandísá icúmíâ nducuahàˊ. 25 Pues ducán iá stná xì vida xi nèhivì. Nú cuhí gà ini‑nè vida xi‑ne ñuhìví yohó, dandu icúmíâ ndañuhu dahuan. Doco nú có‑cùhí ini‑nèà, dandu nicanicuahàn cucumi‑né vida ndiaha. 26 Te nú nduú ndisa‑ne iin ana xinúcuáchí nùí, dandu ni cúnchícùn‑nè yùhù, te ndéni nì cui ni sáì, yucán icúmí sàà stná nècuàchìmà cutnahá‑né xìˊ. Te nsidaa ana xinúcuáchí nùí, icúmí Yuamánìˊ quidañuhu‑yánè.

27 ’Vichi yáha ga nacání cuáhà inì. Doco ¿a cuáhìn càquìn nùù Yuamánìˊ ñà‑nì dácâcu‑ya yùhù nùù ñà‑ndùá icúmí cuu xí vichi? Còó, vàchi divi sàhà ñà‑nì cùù‑xìˊ ducán nduá nì quesaì ñuhìví. 28 Te vichi dohó cachíˋ xì Yuamánìˊ: “Tavà‑ní tnùñuhu xí‑nî cundehè nèhivì”.

Dandu nì tiacu tàchì ana cáhàn ansivi, cachí‑yà:

―Sànì taví tnùñuhu xí, doco más gà‑ñà icúmí quee nùù nèhivì quìvì nùù‑xí.

29 Ñàyùcàndùá, nèhivì itá yucán, na ní tiacu‑nè tàchì‑yá, nì cachi‑nè:

―Dàvì ní càhàn.

Te dava ga‑nè nì cachi‑nè:

―Ádi ángel nì càhàn xì Jesús.

30 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Màdì sàhà yùhù nì cáhàn Dios ndè ansivi nì tiacu‑nsià; sàhà mii‑nsiá nduá nì càhàn‑yà. 31 Cunaha‑nsiá, sà‑ìtúú ndundaà sàhà nsidaa ñà‑có‑ndiàá ñuhìví yohó. Te vichi icúmí Dios tavà‑yá quisì dandacú núù ñuhìví yohó. 32 Daaní, nú sànì chituu ducún nèhivì yùhù, dandu icúmî danátâquì cuàhà nèhivì nùí.

33 Palabra mà nì cachi‑yà nahi ejemplu sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà índù modo icúmí nèhivì cahnì‑néyà (nchìca cruz). 34 Dandu nì cachi nèhivì cuáhà mà xì‑yá:

―Nsiùhù, sànì inini‑nsi nì cahvi‑ne nùù ley ìì ndé cacháˋ: “Nicanicuahàn icúmí coo mii‑yá nani Cristu”. Doco mii‑ní, cachí‑nî ñà‑ìcúmí nèhivì dananá ducún‑nè mii‑ní, (te cuì‑ní). Te cachí stná‑ní ñà‑ndùù‑ní Tnaha Nèhivì Ñuhìví. Pues ¿nansa iá (chuun quidá) iin ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví?

35 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Iyuhu nduú tiempu cuàhàn cutnuù ndiaha luz (xi Dios) mahì‑nsiá. Ñàyùcàndùá, nacua datnúù ndiaha‑yá nùù‑nsiá, ducán quida ndisa‑nsia cumplir vichi, vàchi (vàxi iin quìvì) vihini cuxio nsidaámà, te ndé cuisì ichì ñáa ndòo nùù‑nsiá. Cunaha‑nsiá, nú ni cacá iin nèhivì ichì ñáa, mà có‑cùndáà tnùní ini‑nè índù nùù‑xí sàà‑nè. 36 Doco vichi nduú meru hora datnúù ndiaha‑yá luz (xi‑ya) nùù‑nsiá, ñàyùcàndùá cunindisá‑nsiá sàhà‑ñá sàà‑nsià cunduu‑nsia dèhe mii‑yá ana datnúù ndiaha xi‑nsiá ―nì cachi‑yà.

Dandu nì quecuaán‑yá iin xaan ndé mà ndácùhun nècuàchìmà‑yá.

Nansa nì cahíchì ini nècuàchì ñuu Jesús mii‑yá

37 Mate cuàhà milagru nahnú nì quida‑ya nì xini nèhivì, doco cónì sáà‑nè cunindisá‑néyà. 38-39 Te ducán nì cuu ndisa ñà‑ndùá nì tiaa profeta sànaha nani Isaías, vàchi dohó nì cachitnùhu ndómà:

Stoho‑nsì Señor, sacu nèhivì nì xinindisá ñà‑ndùá nì cachi‑nsì xì‑né, mate cuáhà gá sànì quida‑ní milagru fuerte, nì cachi ndómà.

Ñàyùcàndùá, mànìcùí gá cunindisá nèhivì (raza‑yà), vàchi dohó nì tiaa stná Isaías mà (ñà‑ndùá nì cachi Dios) sàhà‑né:

40 Sànì dàcuàí anima‑nè, te quidámáxìní‑nè quidé. Ñàyùcàndùá, có‑cùní‑nè cundehè‑né ichì yùhù, ni có‑cùní stná‑nè mànìhì ini‑nè, ni có‑cùní stná‑nè natnahnù‑nè (ichì váha), te ducán nsida viìˊ anima‑nè, nì cachi‑yà.

41 Ñà‑jaàn nduá nì tiaa Isaías sànaha na ní xini ndómà seña xi Dios ñà‑ndiaha guá cuàhàn quida Jesús, te nì cachitnùhu‑nda sàhámà.

42 Doco cunaha‑nsiá, cuàhà gá stná nèhivì raza‑yà nì xinindisá stná‑nèyà, dècuèndè stná cuàhà nècuàchì dandacú. Doco cónì càchí vate‑né ñà‑jaàn, vàchi nì yùhí‑nè (cuìdà ini) nècuàchì fariseu‑nè, te mà cóó gá permisu cùhùn‑nè veheñùhu. 43 Vàchi chicá nì cudiì ini‑nè ndee vàha‑ne nùù nèhivì ñuhìví, te màdì nùù Dios.

Nansa icúmí palabra nì cachi Jesús nsidandaà sàhà cuàchi nèhivì ñuhìví

44 Daaní, nì ndàhì ndee Jesús, cachí‑yà:

―Nú xiníndísâ nèhivì yùhù, màdì cuisì yùhù xiníndísâ‑né; còó. Stná mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi xiníndísâ stná‑nè. 45 Te nú indéhe‑né yùhù, dandu indéhe stná‑nè ana nì techuun‑xí vàxi. 46 Cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá datnúì nùù nèhivì ichì cùhùn‑nè, ñàyùcàndùá nì quesaì ñuhìví yohó, dandu nsidaa ana xiníndísâ xí, mà cácá gá‑nè ichì ñáa. 47-48 Te nú cundáà ini iin nèhivì ñà‑ndùá cachíˋ, te có‑chîvàha‑neà, dandu icúmí ndundaà sàhà cuàchi‑ne, te nìhì‑né castigu. Doco màdì yùhù icúmí nsidandaà xì sàhà‑né. Còó, vàchi màdì sàhà‑ñá dandohí nèhivì nì quesaì ñuhìví yohó. Còó; sàhà‑ñá càcu‑ne nì quesaì. Divi palabra sànì cachì icúmí nsidandaà sàhà cuàchi nèhivì cahíchì inì‑xi, te có‑càndísâ‑né ñà‑ndùá cachíˋ. Icúmí palabra mà cachà nansa nìhì‑né castigu na sáà xìnu tiempu.

49 ’Nsidaa ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá, màdì dìnì mií nì quèá; còó, divi Yuamánìˊ nduú ana nì sàcùnahí nùù‑xí; divi mii‑yá nì cachi‑yà xìˊ ñà‑ndùá cuní‑yà cachì xì‑nsiá. 50 Te ináhî, nú ni cúníndísâ‑nsiá ñà‑ndùá dandacú‑yá, dandu vida ndiaha cucumi‑nsiá nicanicuahàn. Ñàyùcàndùá, nacua sànì cachi‑yà xìˊ, divi ñà‑jaàn nduá cachíˋ xì‑nsiá ―nì cachi Jesús.

13

Nansa nì nacate Jesús sàhà nècuàchì dacuahá‑yá

1 Daaní, nì sàà vigilia vicò pascua, te ináhá Jesús sà‑ìtúú stná quìvì icúmí‑yâ quee‑ya ñuhìví yohó nùhù‑yà ndé iá Yuamánì‑yá. Te cunaha‑nsiá, cuú cuáhà ini‑yà sàhà nèhivì xí‑yá ndoó ñuhìví yohó, ñàyùcàndùá nì (quida‑ya iñàha ñà‑cundaà ini‑ndà) yáha ga cuú cuáhà ini‑yà sàhà‑ndà. 2 (Vàchi divi ñuú vigilia mà) iá‑yà cudínî‑yà xì (nèhivì xí‑yá). Doco iin nècuàchìmà nani Judas Iscariote, divi dèhe Simón, sànìhnú ini‑nè cahin‑nèyà (nùù tè‑xídandacú), vàchi ducán nì dànácání ini ñà‑malu‑nè quida‑ne. 3 Te mii‑yá, ináhá stná‑yà sànì chitnùní ini Yuamánì‑yá ñà‑dandacú‑yá nùù nsidanicuú iñàha, te ináhá stná‑yà ñà‑nùù Yuamánì‑yá nì quixi‑ya, te después nùhù‑yà. 4 Ñàyùcàndùá, nì nacoo‑ya ñà‑xìxí‑yá, te nì ndacuiin‑yà, nì tavà‑yá dùhnù quihín‑yà, te nì chicuhni nihni‑ya iin sìcoto caní tìxi‑ya. 5 Daaní, nì tnii‑ya iin tina, te nì dàchìtù‑yáñà tècuìí, dandu nì quesaha‑yá nacáté‑yá sàhà nècuàchì dacuahá‑yá, te después nì nsida ìchí‑yàñà xì sìcoto cani‑ma.

6 Te na ní sàà‑yà ndé iá Simón Pedro, dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―¿A ndisa cuní‑nî nacate‑ní sàhí, Señor mío?

7 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Vichi có‑sânìhì inì‑ní índù iñàha nduá cuàhìn quide xì‑ní, doco vàxi iin quìvì, dandu sàà‑ní cundaà vàha inì‑ní.

8 Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―¡Còó! ¡Mà nunca cuàhi nacate‑ní sàhí!

Te nì cachi tu‑ya xì‑né:

―Nú màsà nácátí sàhà‑ní, mà cúí cunduu‑ní nèhivì xí.

9 Te nì cachi tu‑ne xì‑yá:

―Señor mío, nú ducán nduá, dandu nacate stná‑ní ndahí xì dìní, te màdìá cuisì sàhí.

10 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cunaha‑ní, nú làcà nì xichi iin nèhivì, còò necesidad cuchi tu‑ne, vàchi sà‑ìá ndoo inicutu ìcà‑né, cuisì sàhà‑né (cúdi), te ñà‑jaàn xiñuhu ndoo. Te ducán iá stná xì mii‑nsiá vichi, sànì ndoo vàha dahuun anima‑nsià. Doco màdì nsidaa‑nsiá iá ndoo‑nsia.

11 Ducán nì cachi‑yà, vàchi ináhá‑yâ ana cuàhàn dicò xì‑yá, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà: “Màdì nsidaa‑nsiá iá ndoo‑nsia”.

12 Daaní, nì nsihi nì nacate‑ya sàhà‑né, dandu nì nàcùndixi‑ya dùhnù quihín‑yà, te nì sàcòo‑ya. Te nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A cundáà inì‑nsia índù chuun nì quide xì‑nsiá ducán? 13 Pues Maestro cachí‑nsià xìˊ, te Stoho‑nsì Señor cachí stná‑nsià xìˊ. Te vàtùni iámà, vàchi divi nduí. 14 Doco cunaha‑nsiá, mate maestru xi‑nsia nduí, te stoho‑nsià nduí, doco nì nacati sàhà‑nsiá. Ñàyùcàndùá, stná mii‑nsiá ndiá ìcà‑nsiá nacate stnahá stná‑nsià sàhà‑nsiá. 15 Vàchi nacua nì quide xì mii‑nsiá, divi ducán xiñuhu quida stná‑nsià. 16 Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: màsà cútúxí ini iin peón ñà‑chicá ndiaá‑te nùù lamú xi‑tè. Stná iin tè‑nìhì‑xì iin razón, màsà cútúxí inì‑te ñà‑chicá ndiaá‑te nùù ana nì techuun‑xi‑té xì razón mà. 17 Ñàyùcàndùá, nú sànì cundaà vàha inì‑nsia ñà‑ndáà nduá sànì cachì xì‑nsiá, te quidá ndisa‑nsia cumplir, dandu ndiaha gá cundoo‑nsia.

18 ’Doco có‑câhìn sàhà nsidaa‑nsiá. Yùhù ináhî índù nèhivì sànì nacàxin. Te nacua nì cachitnùhu nùù tutu ìì, ducán ndisa sànì cuu xí, vàchi dohó cacháˋ: “Iin tiàa cutnáhâ xí na xixí, divi nduú ana sànì nanduu ana xiní ùhì xìˊ”. 19 Yùhù, tàñáha ga yàhi tnùndoho icúmí cuu xí, doco sànì cachitnùhi xì‑nsiá sàhà‑ñá, dandu na sáà cuu ducán, icúmí‑nsiâ cunindisá‑nsiá ñà‑divi yùhù nduú mii‑yá. 20 Ñà‑ndácuisì nduá yohó cachíˋ xì‑nsiá: nú xiníndísâ nèhivì iin ana nì techuín, dandu queámà na ian sànì xinindisá stná‑nè yùhù. Te nú ducán xiníndísâ‑né yùhù, dandu cuní cachàmà xiníndísâ stná‑nè mii‑yá nì techuun‑xí vàxi 21 ―nì cachi‑yà.

Nansa nì cachi Jesús ñà‑divi Judas icúmí quida xi‑yá entregar

Dandu nì quesaha‑yá cuhúún cuáhà ini‑yà, te nì cachitnùhu‑ya xì nèhivì xí‑yá yucán:

―Cunaha‑nsiá, iá iin‑nsia cuàhàn cahin xìˊ.

22 Ñàyùcàndùá nì quesaha nsidaa nècuàchìmà indéhe stnahá‑né nùù‑né, nacání ini‑nè ana divi cáhàn‑yà sàhà‑xí cahan‑né. 23 Te yatni uun diìn‑yá iá iin nècuàchì mànì guá nùù‑yá. 24 Ñàyùcàndùá, nì quida Pedro iin seña nùù nècuàchìmà ñà‑nì ndácàtnùhù‑né nùù‑yá ana divi cáhàn‑yà sàhà‑xí. 25 Dandu nècuàchìmà, chicá nì cuyatni‑ne nùù‑yá, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor mío, ¿ana divi nduú tiàa cachí‑nî?

26 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Cuàhìn dandaxín iyuhu pan, te ana cuàhi, divi nècuàchì jaàn nduú‑né.

Dandu nì dàndàxín‑yá pan mà, te nì sàha‑ya Judas Iscariote, divi dèhe Simón. 27 Te na ní tnii nècuàchìmà pan mà, dandu nì quìhvi ñà‑malu Satanás ini anima‑nè. Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ñà‑ndùá cuàhàn‑ní quida‑ní, yàchì quida‑níà.

28 Doco nèhivì dava ga cutnáhâ xí‑yâ yucán, cónì cúndáà ini‑nè índù chuun nì cachi‑yà palabra mà xì nècuàchìmà. 29 Dava‑ne, nì tuxi ini‑nè nì cachi‑yà ducán sàhà ñà‑ndùú nècuàchìmà ana ndiaá xì dìhùn xí nsidaa‑né, te ádi iá iñàha cùhùn‑nè cuiin‑ne ñà‑nducahnú vicò, te ò cùhùn‑nè dasàn‑né dìhùn nùù nècuàchì ndahví cahan‑né, (doco còó). 30 Daaní, na ní nsihi nì tnii Judas mà pan mà, dandu vichi vichi nì quee‑ne cuàhàn‑nè; te ñuú nduá.

Ñà‑ndùú palabra saa nì dàndàcú Jesús nùù‑ndà

31 Na sácuàhàn Judas, dandu nì cachi Jesús:

―Yùhù ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví, vichi sànì nìhì ndise tnùñuhu xí, te sàhà stná yùhù icúmí quee ga stná tnùñuhu xí (Yuamánìˊ) Dios. 32 Ñàyùcàndùá, nú sàhà yùhù chicá coo tnùñuhu xí‑yá, dandu stná yùhù nìhì gá stnáì más tnùñuhu quida‑ya; te yàchì icúmí‑yâ quida‑ya ducán. 33 Hijos, làcà iyuhu‑ní coo guè xì‑nsiá yohó. Vàchi nacua nì cachì xì nècuàchì raza‑ndà Judea daa, ñà‑jaàn nduá cachí stnáì xì mii‑nsiá vichi, icúmí‑nsiâ nanducu‑nsiá yùhù, doco lugar ndé cùhìn mà‑cúí sàà‑nsià. 34 Te vichi dandacuí iin ley saa chivàha‑nsia, divi ñà‑cuu stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá, ñà‑jaàn nduá dandacuí; nacua cuú cuáhà inì sàhà mii‑nsiá, divi ducán xiñuhu cuu stnahá stná ini‑nsià sàhà‑nsiá. 35 Vàchi nú ni cuú stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá, dandu sàhájàn vàtùni cundaà ini nsidaa nèhivì ñà‑divi nèhivì xí yùhù nduú‑nsiá.

Nansa nì cachitnùhu Jesús ñà‑ìcúmí Pedro nacuaà‑néyà

36 Dandu nì cachi Simón Pedro xì‑yá:

―Señor mío, ¿índùvì cúhùn‑ní?

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Vichi mà cúí cutnaha‑ní xìˊ cùhùn índù icúmî cùhìn. Doco después, dandu icúmí stná‑ní sàà‑ní yucán.

37 Dandu nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor mío, ¿índù chuun mà cúí cutnahá stnáì xì‑ní cùhùn vichi? Vàchi cunaha‑ní, dispuestu iéˋ cuì sàhà‑ní.

38 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A ndisa dispuestu iá‑nî cuì‑ní sàhí cahan‑ní? Yùhù cachíˋ xì‑ní, te ñà‑ndáà nduá, tàñáha ga coto lehe, te sànì nacuaà‑ní yùhù ùnì xichi.

14

Ñà‑ndùá nì cachi Jesús xì nèhivì xí‑yá ñà‑mii‑yá nduú‑yá ichì sàà‑ndà nùù Yua‑nda Dios

1 ’Màsà nácání gá ini‑nsià; cuisì cunihnu ini‑nsià Dios, te cunihnu stná ini‑nsià yùhù. 2 Ini vehe cahnú Yuamánìˊ iá cuàhà gá lugar ndé cundoo‑nda. Te nú màdì ñà‑ndáà nduájàn, dandu sànì cachì xì‑nsiá nì cùí. Doco icúmî codònùí nùù‑nsiá cùhìn sàhà ñà‑quida viìˊ ndé cundoo stná‑nsià xìˊ. 3 Daaní, na nsihi quideàmà, dandu icúmî naxicocuíìn nàcuàqui mii‑nsiá nùhù‑ndà sàhà‑ñá cutnaha‑nda cundoo‑nda yucán. 4 Te lugar yucán, sàcùndáà inì‑nsia índù iáˋ, te sàcùndáà stná inì‑nsia índù ichì sáà yucán.

5 Dandu nì cachi Tomás xì‑yá:

―Señor mío, có‑ìnáhá‑nsî ichì mà, vàchi có‑cùndáà ini‑nsì índù cùhùn‑ní.

6 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Yùhù nduí ichì mà, te nduú stnáì ñà‑ndácuisì, te nduú stnáì ana (sáha xi) vida ndiaha. Nú màdì sàhà yùhù, còò íín sáà nùù Yuamánìˊ. 7 Doco nú ináhá‑nsiâ yùhù, dandu ináhá stná‑nsià mii‑yá. Ñàyùcàndùá, vichi sànì xini‑nsiàyà, te sà‑ìnáhá stná‑nsiàyà.

8 Dandu nì cachi Felipe xì‑yá:

―Señor mío, cuní‑nsì cundehè‑nsí Yua‑nda Dios, dandu ndòo vàha ini‑nsì.

9 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Sàcuàhà gá tiempu iéˋ cutnáhî xì‑nsiá, te ¿a táñâha ga nacunì‑ní yùhù, Felipe? Cunaha‑ní, nú sànì xini‑nsià yùhù, dandu ñà‑sànì xini stná‑nsià Yuamánìˊ nduá, te còò cá necesidad cachì‑ní ñà‑cùní‑nsià cundehè‑nsiáyà. 10 Ádi sá‑xìníndísá‑nî ñà‑ñùhú saín vida xi ini Yuamánìˊ, te ñuhú stná vida xi‑ya ini yùhù. (Pues divi ducán nduá, te sàhámà) nsidaa ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá, màdìá inì‑ni mií ndacú ínìà, vàchi ini anímè iá Yuamánìˊ, te divi‑ya nduú ana quìdà‑xì obra ndiaha xí‑yá (xiní‑nsià). 11 Cunindisá‑nsiá ñà‑ñùhú vida xi ini mii‑yá, te iá stna vida xi‑ya ini yùhù. Te nú có‑xìníndísâ‑nsiá mate sànì cachì xì‑nsiá ducán, doco siquiera cunindisá‑nsiá ñà‑sànì xini‑nsià milagru ndiaha nì quide. 12 Ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá yohó: nú xiníndísâ ndisa iin nèhivì yùhù, dandu vàtùni quida stná‑nè milagru nahi ñà‑ndùá quidé. Dècuèndè milagru chicá fuerte vàtùni quida stná‑nè, vàchi icúmî nùhì ndé iá Yuamánìˊ. 13 Te nsidaa ñà‑ndùá nì cácàn tàhvì‑nsiá, te ndacùcahan‑nsiá quìví, icúmî quideà, dandu chicá más nìhì Yuamánìˊ tnùñuhu xí‑yá sàhà yùhù ana nduú Dèhemanì‑yá. 14 Ndéni iñàha nì cui ni cácàn tàhvì‑nsiá, te ndacùcahan‑nsiá quìví, quideà.

Nansa nì quida Jesús comprometer techuún‑yá Espíritu Ìì xí‑yá quixi

15 ’Nú cuú ndisa ini‑nsià sàhí, dandu icúmí‑nsiâ chivàha‑nsia ñà‑ndùá dandacuí nùù‑nsiá. 16 Icúmî càcàn tàhvì stnáì nùù Yuamánìˊ, dandu techuún‑yá inga ana quixi chindee xi‑nsiá, te Yà‑ìcúmí quixi ma, nicanicuahàn icúmí‑yâ coo‑ya cutnahá‑yá xì‑nsiá. 17 Divi Espíritu Ìì xí Dios nduú‑yá, te cuisì ñà‑ndácuisì cachí‑yà. Nèhivì dava ga ñuhìví yohó, mà cúí nìhì‑né Yà‑ìì mà, vàchi có‑tùí‑yá nùù‑né, te ni có‑ìnáhá stná‑nèyà. Doco mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâyà, vàchi sà‑ìá‑yà cutnáhâ‑yá xì‑nsiá, te después, icúmí‑yâ yàha‑ya ini anima‑nsià coo‑ya nicanicuahàn. 18 Yùhù, mà cuáhi ndòo penchì‑nsiá, vàchi icúmî naxicocuíìn ñà‑coi xì‑nsiá.

19 ’Làcà sacu tiempu, dandu mà cúní gà nèhivì ñuhìví yùhù. Doco mii‑nsiá, jaan. Vàtùni cuni‑nsià yùhù. Iin‑ni itiácuì, te sàhà ñà‑ìtiácuì, ñàyùcàndùá iin‑ni cutiacu stná mii‑nsiá. 20 Na sáà quìvì yucán, dandu cundaà vàha inì‑nsia ñà‑iin‑ni nduí xì Yuamánìˊ, te cundaà stná inì‑nsia ñà‑sà‑ìá stná mii‑nsiá ini anímè, te yùhù, ini anima mii‑nsiá iá stnáì.

21 ’Ana ináhá xí ñà‑ndùá dandacuí, te quidá‑néà cumplir, divi nècuàchìmà nduú ana cuú ndisa inì‑xi sàhí. Daaní, nú cuú ini‑nè sàhí, icúmí Yuamánìˊ cuu stná ini‑yà sàhà‑né, te stná yùhù, cuu stná inì sàhà mii‑né, te datúi nansa nduú modo xi nùù‑né.

22 Daaní, nì càhàn Judas xì‑yá, (doco inga Judas), màdì Judas Iscariote, te dohó nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor mío, ¿índù chuun cuisì nùù nsiùhù icúmí‑nî datúi‑ní nansa nduú modo xi‑ní? ¿Índù chuun mà quídá‑nî ducán xì dava ga nèhivì ñuhìví?

23 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Nèhivì cuú inì‑xi sàhí, tùha‑ne chivàha‑ne ñà‑ndùá cachíˋ xì‑né. Dandu Yuamánìˊ, icúmí stná‑yà cuu ini‑yà sàhà‑né, te sàà‑nsì nùù‑né ñà‑cundoo‑nsi ini anima iin iin‑ne. 24 Doco nècuàchì có‑cùú inì‑xi sàhí, có‑chîvàha‑ne ñà‑ndùá cachíˋ. Te ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá, màdì inì‑ni mií ndacú inì cachì ñà‑jaàn. Còó, Yuamánìˊ nduú ana chítnùní inì‑xi ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá.

25 ’Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑jaàn sànì cachì xì‑nsiá mientras iá ve xì‑nsiá yohó. 26 Doco iá inga ana cuàhàn chindee xi‑nsiá, divi nduú Espíritu Ìì icúmí Yuamánìˊ techuún quixi cuenta xi. Te Yà‑ìì mà, icúmí‑yâ chinaha‑yà mii‑nsiá nsidaa iñàha, te dansínúú ini‑yà mii‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá sànì cachì xì‑nsiá.

27 ’Mate cúhìn, doco sàhà yùhù vàtùni cundoo‑nsia contentu, divi nacua iéˋ contentu, ducán sáhatahvì stnáì mii‑nsiá ñà‑cundoo stná‑nsià contentu. Mà quídé na quidá nèhivì ñuhìví yohó, diín modo ndoó díì‑né. Còó, màsà nácání ini‑nsià sàhà ni‑iñàha, ni màsà yúhî‑nsià. 28 Vichi sànì inini‑nsia nì cachì ñà‑ìcúmî nùhù xìqué, dandu naxicocuíìn. Te nú ni cuú vàha ini‑nsià sàhí nì cùí, dandísá cudiì gá inì‑nsia ñà‑nì cachì icúmî nùhì ndé iá Yuamánìˊ, vàchi chicá dandacú mii‑yá. 29 Cunaha‑nsiá, sànì cachitnùhi xì‑nsiá palabra yohó sàhà ñà‑ndùá cuàhàn cuu después, dandu quìvì cuu ndisa nacua sànì cachì xì‑nsiá, vàtùni cunindisá víi‑gá‑nsià.

30 ’Pues vichi, mà cáhàn cuàhà guéˋ xì‑nsiá, vàchi sà‑vàxi mii‑sí dandacu‑xi nùù nèhivì ñuhìví yohó, te còò ni‑iñàha nduú‑si xi yùhù. 31 Doco ñà‑ndùá cuàhìn quide, cuàhìn quideà sàhà ñà‑cundaà ini nèhivì ñuhìví ñà‑cùú ndisa inì sàhà Yuamánìˊ, te cuníˋ quidandise ñà‑ndùá nì dàndàcú‑yá nùí. Ñàyùcàndùá, ndacuìta‑nsia cúhùn‑ndà.

15

Ejemplu sàhà nducuyòhò sì‑uva

1 ’Ñà‑ndáà nduá, ducán iéˋ xì nèhivì‑xí na ian nducuyòhò ndèè nduí. (Te mii‑né, nahi rama‑nu nduú‑né.) Te Yuamanìˊ, nahi nècuàchì ndiaá xì‑nú nduú‑yá. 2 Vàchi nsidaa ndahà nducuyòhò, nu có‑càná quisì vídìà, tàhndèà. Te nú cuàha‑sì nùù ndahà‑nú, dandu táhndè ndodò iin ian ndundoa sàhà‑ñá chicá más quisì vídì cana. Ducán nduú modo quidá stná Yuamánìˊ xì nsidaa nèhivì nihnú vàha ini xìˊ. 3 Ñàyùcàndùá, stná mii‑nsiá, sànì ndundoo stná anima‑nsià ñà‑sànì càhìn xì‑nsiá palabra ndiaha. 4 Te vichi, iin‑ni ni cúníhnú vàha ini‑nsià yùhù, dandu icúmí coo stná vida‑xi ini anima‑nsià, vàchi ducán iáˋ na iin ndahà nducuyòhò, nú có‑ìtúú gáˋ ìcà nducuyòhò ndèè mà, dandu mà cuáha ga quisì vídì. Te ducán iá stná xì mii‑nsiá, nú có‑nìhnú vàha ga inì‑nsia yùhù, dandu mà cúí quida ga‑nsià ni‑iin ñà‑vàha.

5 ’Ñàyùcàndùá, yùhù nduí nahi nducuyòhò ndèè mà, te mii‑nsiá nduú‑nsiá nahi rama‑nu. Nú iin‑ni nihnú vàha ini‑nsià yùhù, te iá stná vida xi ini anima‑nsià, dandu vàtùni quida stná‑nsià cuàhà gá ñà‑vàha. Doco nú màsà chíndéî mii‑nsiá, mà cúí quida‑nsia ni‑iñàha. 6 Doco iin nèhivì, nú có‑cùní‑nè cunihnu ini‑nè yùhù, dandu ducán cuu xi‑né na iin ndahà yutnù sànì tàhndè, vàchi dítâ‑nèà iladu ñà‑ìchà, te nú sànì ìchà, dandu danátácá‑nèà quéa ñuhu coca.

7 ’Doco nú ndisa, nihnú vàha ini‑nsià yùhù, te iin‑ni nsinúú ini‑nsià ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá, dandísá, vàtùni càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios ndéni iñàha nì cui, te nìhì‑nsiáñà. 8 Te nú cuàhà gá ñà‑vàha nìhì‑nsiá quida‑nsia, dandu chicá más tnùñuhu xí Yuamánìˊ quee, te sàà stná‑nsià cunduu ndisa‑nsia nèhivì nchícùn viì xìˊ.

9 ’Cunaha‑nsiá, divi nacua cuú ini Yuamánìˊ sàhí, divi ducán cuú stná inì sàhà mii‑nsiá. Ñàyùcàndùá, iin‑ni ni cúndóó mánì‑nsiá nùí. 10 Cunaha‑nsiá, nú ni chívàha‑nsia ñà‑ndùá dandacuí, dandísá, iin‑ni cundoo manì‑nsiá nùí. Vàchi yùhù, chívàha stnáì ñà‑ndùá cachí Yuamánìˊ, ñàyùcàndùá mànì guéˋ nùù‑yá.

11 ’Nsidaa ñà‑jaàn sànì cachì xì‑nsiá sàhà‑ñá ni cúdíì stná ini‑nsià nacua cudíì ini yùhù, vàchi cuníˋ cundoo‑nsia contentu nicanicuahàn. 12 Ñà‑yòhó nduá dandacuí nùù‑nsiá, ñà‑nì cùú stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá, nacua quidá yùhù xì mii‑nsiá, ducán cuníˋ quida stná‑nsià.

13 ’Nú ni cuí iin nèhivì sàhà iin ana iá vàha xi‑né, dandu cundaà ini‑ndà, yáha ga cuú ndisa ini‑nè sàhà nècuàchìmà. 14 Pues cunaha‑nsiá, nècuàchì xíndoo vàha‑xí nduú stná‑nsià nú ni quidá ndisa‑nsia ñà‑ndùá dandacuí.

15 ’Vichi mà cáchí guè xì‑nsiá ñà‑ndùú‑nsiá ana xinúcuáchí uun nùí; còó, amigo‑xi cachíˋ xì‑nsiá, vàchi iin ana xinúcuáchí uun nùù lamú‑xi, có‑cùndáà ini‑nè nansa nacání ini lamú mà quida‑ne. Doco yùhù, claru sànì cachì xì‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá nì cachi Yuamánìˊ xìˊ, ñàyùcàndùá, náhà xìcà, amigo‑xi sàndùú‑nsiá.

16 ’Cunaha‑nsiá, màdì mii‑nsiá nì nácàxin‑nsia yùhù. Còó, yùhù nì nacàxin mii‑nsiá, te nì chitnùní inì ñà‑cùhùn‑nsià, quida‑nsia cuàhà ñà‑vàha. Te obra quida‑nsiamà, mà ndútâ. Dandu nsidaa ñà‑ndùá ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù Yuamánìˊ, te ndácùcahan‑nsiá quìví, seguru nìhì‑nsiáñà.

17 ’Ñà‑yòhó nduá dandacuí nùù‑nsiá, ñà‑nì cùú stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá.

Nansa nì cachitnùhu Jesús ñà‑mà cuíñúhú dava nèhivì ñuhìví ndohó tè‑ndùú nèhivì xí‑yá, vàchi ni cónì xìñùhù stná‑nè mii‑yá

18 ’Na xiní‑nsià xiní ùhì nèhivì ñuhìví mii‑nsiá, dandu xiñuhu nsinuu ini‑nsià ñà‑dihna yùhù nì xini ùhì stná‑nè. 19 Doco nú iin‑ni ni cúníhnú stná ini‑nsià na nihnú ini mii‑né, dandísá cuu ini‑nè sàhà‑nsiá nì cùí. Doco yùhù, sànì nacàxin mii‑nsiá nùù nsidaa‑né, te ñàyùcàndùá xiní ùhì‑nènsià, vàchi có‑nìhnú gá ini‑nsià nahi mii‑né. 20 Doco xiñuhu nsinuu inì‑nsia nansa nì cachì xì‑nsiá daa, ñà‑màsà cútúxí ini iin peón ñà‑chicá ndiaá‑te nùù lamú xi‑tè. Vàchi nú sànì quida quini nèhivì xì yùhù, dandu stná mii‑nsiá icúmí‑nê quida quini xi‑né. Te nú ni chívàha‑ne ñà‑ndùá nì cachi yùhù nì cùí, dandísá chivàha stná‑nè ñà‑ndùá cachi mii‑nsiá. 21 Cunaha‑nsiá, ducán icúmí nèhivì cuni ùhì‑nè mii‑nsiá sàhà‑ñá nduú‑nsiá nèhivì xí, te sàhà stná ñà‑có‑ìnáhá‑nê mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi.

22 ’Nú màsà quésáì ñuhìví yohó càhìn xì‑né, dandu mà cúnsídá cuàchi‑ne nì cùí. Doco vichi có‑nàníhì gá ini‑nè nansa cachi‑nè sàhà cuàchi nì quida‑ne. 23 Nú có‑xìñùhù nèhivì yùhù, dandu náhà claru ñà‑có‑xìñùhù stná‑nè Yuamánìˊ nduú stná. 24 Cuàhà milagru sànì quide nì xini‑nè. Mate ndoó gá nèhivì nì quida ga stná milagru, doco có‑ndùdávámà xì ñà‑ndùá sànì quida yùhù. Te nú màsà quídé milagru mà, dandu mà cúnsídá cuàchi stná‑nè nì cùí. Doco vichi sànì xini‑nè yùhù xì stná Yuamánìˊ, te ñàyùcàndùá xiní ùhì‑nè yùhù xì stná mii‑yá. 25 Doco ducán nì quida‑ne sàhà‑ñá ni cuú ndisa ñà‑ndùá cachí nùù tutu ìì xí‑né ndé cacháˋ: “Nì xini ùhì‑nè yùhù, mate còò ni‑iñàha dìsáhà‑xí nduá”.

26 ’Cunaha‑nsiá, nú sànì nasaì nùù Yuamánìˊ, dandu icúmî techuín mii‑yá ana nduú Espíritu Ìì ñà‑quixi‑ya chindee‑yá mii‑nsiá. Te mii‑yá, puru ñà‑ndácuisì nihnú ini‑yà. Nùù Yuamánìˊ icúmí‑yâ quee‑ya quixi‑ya ñà‑datnúù ini‑yà mii‑nsiá sàhí. 27 Dandu icúmí stná‑nsià càhàn‑nsià xì nèhivì sàhí, vàchi ndè quìvì primeru xicánúú‑nsiá xìˊ.

16

1 ’Cuàhà gá sànì càhìn xì‑nsiá sàhà‑ñá màsà náxícócuîìn ini‑nsià. 2 Vàchi nèhivì dava ga, icúmí‑nê taxi‑né mii‑nsiá nùù veheñùhu xi‑ne. Te vàxi stná iin tiempu na cutuxi ini‑nè ñà‑cùdíì gá ini Dios nú ni cahní‑né mii‑nsiá. 3 Doco sàhà‑ñá có‑ìnáhá‑nê Yuamánìˊ, te ni có‑ìnáhá stná‑nè yùhù, ñàyùcàndùá icúmí‑nê quida‑ne ducán. 4 Doco vichi sànì cachitnùhi xì‑nsiá sàhà nsidaájàn, te sàhámà quìvì cuu xi‑nsiá ducán, vàtùni nsinuu ini‑nsià ñà‑divi ducán nì cachì xì‑nsiá.

Chuun ndiaha icúmí Espíritu Ìì xí Dios quida‑ya

’Cónì càchítnùhi xì‑nsiá palabra yohó antes, vàchi yohó iéˋ cutnáhî xì‑nsiá. 5 Doco vichi icúmî nùhì nùù mii‑yá ana nì techuun‑xí vàxi. Te ni‑iin‑nsia có‑ndâcàtnùhù‑nsiá nùí índù cùhìn. 6 Doco ñà‑nì cachì xì‑nsiá ñà‑ndùá nì cachì, ñàyùcàndùá yáha ga ndoó‑nsiá tnùnsí ini vichi. 7 Doco cunaha‑nsiá, ñà‑ndáà nduá, chicá ndiaha icúmí quea nùù‑nsiá nú sàcuàhìn, vàchi nú màsà cúhìn, dandu mà quíxí mii‑yá ana icúmí chindee xi‑nsiá. Doco nú sàcuàhìn, dandu icúmî techuín mii‑yá quixi‑ya. 8 Te nú sànì quesaa‑yà, dandu dacúndáà ini‑yà nèhivì ñuhìví sàhà cuàchi‑ne, xì sàhà stná ichì váha, xì sàhà stná nansa icúmí ndundaà sàhà‑né. 9 Claru icúmí‑yâ dacúndáà ini‑yà nècuàchìmà ñà‑ìá ndisa cuàchi‑ne ñà‑có‑xìníndísâ‑né yùhù. 10 Te icúmí‑yâ cachi stná‑yà xì‑né nansa iá ichì váha, vàchi yùhù, mànuhìˊ nùù Yuamánìˊ (iá ansivi), te mà cúní gà‑nè yùhù. 11 Daaní, icúmí‑yâ cachi stná‑yà xì‑né nansa icúmí ndundaà sàhà‑né, vàchi cunaha‑nsiá, sànì cachi Dios sàhà ñà‑malu dandacú ñuhìví yohó ñà‑ìcúmí‑sî cunsida‑sì cuàchi‑sì nicanicuahàn.

12 ’Cuàhà gá iñàha cumánì gá cachì xì‑nsiá, doco vichi mà cúí, vàchi tàñáha ga cui mànìhì inì‑nsia. 13 Doco después icúmí quesaa Espíritu Ìì, te mii‑yá, puru ñà‑ndácuisì nihnú ini‑yà. Te icúmí‑yâ chindee stná‑yà mii‑nsiá sàhà‑ñá vàtùni cundaà ini‑nsià nsidaa ñà‑ndùú ndisa palabra ndàcuisì. Vàchi màdì inì‑ni mii‑yá ndacu ini‑yà ñà‑ndùá cuàhàn‑yà cachi‑yà. Còó, cuisì cachi‑yà ñà‑ndùá iníní‑yá cachí (Yuamánìˊ). Te icúmí‑yâ cachitnùhu stná‑yà xì‑nsiá nansa icúmí coo quìvì vàxi xi‑nda. 14 Te tavà gá stná‑yà más tnùñuhu xí; vàchi nùù yùhù icúmí‑yâ nìhì‑yá ñà‑ndiaha íì xí, te datnúù‑yà sàxìnítnùní‑nsià. 15 Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑ndùá icúmí Yuamánìˊ, divi stoho stná nduí. Ñàyùcàndùá cachíˋ xì‑nsiá ñà‑ìcúmí Espíritu Ìì mà nìhì‑yá nsidaa ñà‑ndùú ñà‑ndiaha íì xí, dandu datnúù stná‑yà sàxìnítnùní mii‑nsiá.

Icúmí nèhivì xí Jesús cuhuun ini‑nè iin tiempu tii, doco yàchì icúmí‑nê ndudiì ini‑nè inga tu na natiacu‑yà, nì cachi‑yà

16 ’Làcà sacu tiempu, dandu mà cúní gà‑nsià yùhù. Vàchi mànuhìˊ nùù Yuamánìˊ. Doco sacù‑ni quìvì cunduamà, te cuni tu‑nsia yùhù ―nì cachi‑yà.

17 Ñàyùcàndùá, nì ndàcàtnùhù tnahá dava nècuàchì dacuahá‑yá‑mà nùù‑né, cachí‑nè:

―Ndíà ndùá cuní cachi‑yà ñà‑sacu gà tiempu, te mà cúní gà‑ndàyá, te inga sacu quìvì, dandu sà‑cuni tu‑ndayá, nì cachi‑yà; te cachí stná‑yà mànuhù‑yá nùù Yuamánì‑yá. 18 Pues ¿ndíà ndùá cuní cachi palabra nì cachi‑yà mà ñà‑sacu gà tiempu coo ga‑yà yohó? Có‑cùndáà ini‑ndà nansa cuní cachi ñà‑jaàn ―nì cachi‑nè.

19 Daaní, Jesús, ñà‑sà‑ìnáhá‑yâ cuní‑nè ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá sàhámà, ñàyùcàndùá nì cachi‑yà xì‑né:

―¿A cuní‑nsià ndàcàtnùhù‑nsiá nùí sàhà ñà‑ndùá nì cachì xì‑nsiá ñà‑làcà iyuhu tiempu, te mà cúní gà‑nsià yùhù, te inga sacu quìvì, dandu sa‑cuni tu‑nsia yùhù? 20 Ñà‑yòhó cachítnùhi xì‑nsiá: icúmí‑nsiâ cuacu‑nsia, te cundoo‑nsia tnùnsí ini (iin tiempu tii), doco nèhivì dava ga ndoó ñuhìví, còó. Icúmí‑nê cudiì ini‑nè. Doco mii‑nsiá, mate ducán ni cúndóó‑nsiá tnùnsí ini, doco después icúmí cuxio nsidaámà nùù‑nsiá, te ndudiì tú ini‑nsià. 21 Iin nècuàchì ñahà, nú sànì sàà hora tùinuù méè xi‑ne ñuhìví, dandu yáha ga cuhúún ini‑nè, vàchi sànì sàà quìvì ndoho‑ne quidamà. Doco nú sànì tùinuù‑vé, dandu nándodó‑né sàhà dolor, vàchi cudíì gá ini‑nè ñà‑sànì quesaa inga luchi tii. 22 Te ducán icúmí coo stná xì mii‑nsiá. Mate cuáhà gá cuhúún inì‑nsia vichi, doco yùhù icúmî cuni tui mii‑nsiá después, dandu cuàhà gá ndudiì tú ini‑nsià. Te ni‑iin nèhivì, mà cúí cadi‑nè nùù ñà‑jaàn.

Nansa icúmí Jesús cundee‑yá

23 ’Quìvì yucán, mà ndácàtnùhù gá‑nsià ni‑iñàha nùí, vàchi cuisì icúmí‑nsiâ ndacùcahan‑nsiá quìví na xícàn tàhvì‑nsiá nùù Yuamánìˊ, dandu nìhì‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá xícàn‑nsià. Palabra ndàcuisì nduájàn. 24 Tàñáha ga ndacùcahan‑nsiá quìví na xícàn tàhvì‑nsiá iñàha. Doco vichi ni cácàn tàhvì‑nsiá ducán, te nìhì‑nsiáñà, dandu chicá cudiì ini‑nsià.

25 ’Ndè vichi cuisì puru ejemplu‑ni nduá nì nacani xì‑nsiá. Doco vàxi iin quìvì, dandu mà nácání guéˋ ejemplu xì‑nsiá, vàchi claru icúmî cachì xì‑nsiá sàhà Yuamánìˊ. 26 Daaní, tiempu yucán màdì yùhù càcàn guè nùù‑yá sàhà‑nsiá, cachíˋ. Còó, cuisì quìvì yùhù icúmí‑nsiâ ndacùcahan‑nsiá (na cácàn tàhvì‑nsiá). 27 Vàchi cuú ini‑yà sàhà‑nsiá sàhà‑ñá cuú stná ini‑nsià sàhí, te xiníndísâ stná‑nsià ñà‑nùù mii‑yá nì quixi. 28 Vàchi (ñà‑ndáà nduá), nùù mii‑yá nì quixi nì quesaì ñuhìví yohó; te vichi icúmî nacoi ñuhìví yohó, te nùhì nùù‑yá.

29 Dandu nì cachi nècuàchì dacuahá‑yá xì‑yá:

―Vichi ndisa, claru cáhàn‑ní. Màdì ejemplu uun nduá cachí‑nî vichi. 30 Vitni sànì sàà‑nsì nì cundaà ini‑nsì ñà‑ìnáhá‑nî nsidanicuú iñàha. Te mate tàñáha ga ndàcàtnùhù‑nsí nùù‑ní sàhà iñàha, (doco vàtùni cachì‑ní xì‑nsí). Ñàyùcàndùá vichi xiníndísâ vàha‑nsi, ñà‑ndáà nduá, nùù Yua‑nda Dios nì quixi‑ní.

31 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―¿A ndísá xiníndísâ vàha‑nsia vichi? 32 Cunaha‑nsiá, vàxi iin tiempu, dandu cuìtià nihni‑nsia vehe‑nsia, te làcà mindaí nacoo‑nsia. Te vichi sànì sàà stná tiempu mà. Doco màdì ndisa ndòo mií; còó, vàchi cutnáhâ stnáì xì Yuamánìˊ. 33 Nsidaa ñà‑jaàn sànì cachì xì‑nsiá sàhà‑ñá ni cúndóó‑nsiá contentu ñà‑nìhnú vàha ini‑nsià yùhù. Te mate quídá quíní nèhivì xì‑nsiá na ndoó íì‑nsiá ñuhìví yohó, doco màsà cúhúún ini‑nsià sàhájàn, vàchi yùhù, sànì cundeí nùù nèhivì malu ñuhìví yohó.

17

Nansa nì xìcàn tàhvì Jesús sàhà nèhivì xí‑yá

1 Na ní nsihi nì cachi Jesús nsidaájàn, dandu nì ndacoto ndiaá‑yà ansivi, te nì cachi‑yà xì Yuamánì‑yá:

―Cáhìn xì‑ní Yuamánìˊ. Vichi ndisa, sànì sàà hora. Te yùhù ana nduú Dèhemanì‑ní, xíquèn ñà‑nì tàvá‑nî tnùñuhu xí nùù nèhivì ñuhìví, dandu vàtùni quee stná tnùñuhu xí mii‑ní quide. 2 Vàchi sànì chitnùní inì‑ní ñà‑ndahà yùhù cundoo nsidanicuú nèhivì. Dandu nèhivì nì chitnùní inì‑ní cunduu nèhivì xí, nìhì‑né vida ndiaha nicanicuahàn nùí. 3 Te ¿índù modo nìhì‑né vida ndiaha ma? Cuisì sàhà ñà‑cunaha‑né mii‑ní xì stná yùhù Jesucristu, vàchi mii‑ní, ñà‑ndácuisì mindaa Dios nduu‑ní, te yùhù nduí ana nì techuun‑ní vàxi ñuhìví.

4 ’Vichi sànì dàxínui chuun nì dàndàcù‑ní nùí quide, te sàhà ñà‑jaàn sànì quee cuàhà tnùñuhu xí‑nî. 5 Ñàyùcàndùá, vichi xíquèn nùù mii‑ní Yuamánìˊ ñà‑coi cutnahí xì‑ní, te ducán quee más gà tnùñuhu xí; xíquèn ñà‑coi nùù‑ní xì tnùñuhu xí nacua nìsa ìe antes na táyôo ñuhìví.

6 ’Mii‑ní, nì nacàxin‑ní dava nèhivì ñuhìví yohó, te nì chitnùní inì‑ní ñà‑cunduu‑ne nèhivì xí. Te yùhù, sànì dàtúi nùù‑né nansa iá‑nî. Nèhivì xí mii‑ní nì sanduu‑ne, dandu nì chitnùní inì‑ní ñà‑cunduu‑ne nèhivì xí yùhù. Te vichi sànì chivàha‑ne palabra xi‑ní. 7 Te sànì cundaà stná ini‑nè sàhà nsidaa iñàha nì sàhatahvì‑ní yùhù, sà‑ìnáhá‑nê ñà‑nùù mii‑ní nì nìhí‑ñà. 8 Te palabra ndiaha nì cachì‑ní xìˊ, sànì cachi stnáì‑ñà xì‑né, te mii‑né, cudíì inì‑nè xì palabra mà, te cundáà vàha ini‑nè ñà‑nùù mii‑ní nì quei vàxi, vàchi xiníndísâ‑né ñà‑divi mii‑ní nì techuun‑xí nì quesaì ñuhìví.

9 ’Vichi xícàn tàhví nùù‑ní sàhà‑né, màdì sàhà dava ga nèhivì ñuhìví, còó, cuisì sàhà nèhivì nì chitnùní inì‑ní cunduu nèhivì xí; vàchi nèhivì xí mii‑ní xínduu stná‑nè. 10 Nsidaa nèhivì‑xí, nèhivì xí mii‑ní nduú stná‑nè. Te nèhivì xí mii‑ní, nèhivì xí yùhù nduú stná‑nè, te sàhà mii‑né sànì quee más gà tnùñuhu xí.

11 ’Pues vichi, mà cóó guéˋ ñuhìví yohó. Icúmî nasaì nùù mii‑ní ana nduu Yua Íì Ndiahí. Doco nèhivì nì sàhatahvì‑ní yùhù, yohó icúmí‑nê candòo‑ne. Ñàyùcàndùá, sàhà poder xi‑ní cundiaà‑ní nsidaa‑né sàhà‑ñá iin‑ni cunduu nsidaa‑né nahi mii‑ní xì yùhù, iin‑ni xínduu‑nda. 12 Na iá ve xì‑né ñuhìví yohó, nì sandiaì‑nè xì poder xi‑ní. Te nsidaa ana nì dàyáha‑ní nùí, iin‑ni ndiaá vàhi‑nè, cónì ndáñúhú ni‑iin‑ne, cuisì imindaa tè‑de por sí icúmí ndañuhu, vàchi ducán icúmí coo sàhà‑ñá ni cuú ndisa ñà‑ndùá cachí nùù tutu ìì sàhà‑té.

13 ’Te vichi sàmànasaì nùù‑ní. Doco ñà‑yòhó nduá cachíˋ na iá ve ñuhìví yohó sàhà‑ñá ni cúndóó nèhivì‑xí contentu nacua iá stná yùhù contentu. 14 Sànì cachitnùhi xì‑né palabra xi‑ní. Doco nèhivì dava ga, xiní ùhì‑ñané sàhà ñà‑có‑nìhnú gá ini‑nè nahi nècuàchìmà. Te ducán stná yùhù, có‑nìhnú stná inì nahi nèhivì ñuhìví. 15 Te có‑xîquèn ñà‑tavà‑nínè ñuhìví yohó. Cuisì xíquèn‑ñà cundiaà‑nínè ñà‑màsà dáca ñà‑malu‑nè. 16 Yuhu, có‑nìhnú inì nahi nèhivì ñuhìví yohó, ñàyùcàndùá, stná nèhivì‑xí, có‑nìhnú gà stná ini‑nè nahi nècuàchì dava ga mà.

17 ’Daaní, xícàn tàhvì stnáì ñà‑nì chínáhà‑nínè ñà‑ndùú palabra ndàcuisì, te ducán sàà‑nè cunduu‑ne nèhivì nihnú íì inì‑xi. Te palabra sànì cachì‑ní, divi ñà‑jaàn nduú ñà‑ndácuisì. 18 Nacua nì techuun‑ní yùhù nì quesaì ñuhìví yohó, ducán quidá stnáì, techuín mii‑né ñà‑cùhùn‑nè (càhàn‑nè xì) nèhivì ñuhìví. 19 Te sàhà ñà‑vàha xi mii‑né iéˋ dispuestu quide nsidaa chuun ìì (iá gà quide), dandu vàtùni sàà stná‑nè cunihnu ìì ini‑nè nú sànì chivàha‑ne ñà‑ndùú palabra ndàcuisì.

20 ’Doco màdì cuisì sàhà nèhivì yohó xícàn tàhví. Còó, vàchi icúmí mii‑né càhàn stná‑nè xì nèhivì dava ga, dandu cunindisá stná nècuàchìmà yùhù. Ñàyùcàndùá, sàhà nècuàchì yucán xícàn tàhvì stnáì.

21 ’Daaní, xícàn tàhví ñà‑nahi iin‑ni nèhivì ni cúndúú nsidaa nècuàchìmà, te iin‑ni ni cúndúú stná anima mii‑né xì anima ndohó, nahi mii‑ní xì yùhù, iin‑ni xínduu‑nda: iá‑nî ini anímè, te yùhù, iá stnáì ini anima mii‑ní. Ñàyùcàndùá xícàn tàhví ñà‑iin‑ni anima ni cúcúmí nsidaa‑né, dandu vàtùni cunindisá nèhivì ñuhìví ñà‑divi mii‑ní nì techuun‑xí nì quesaì ñuhìví. 22 Te nacua nì chitnùní inì‑ní ñà‑coo tnùñuhu xí yùhù, ducán sànì nìhìtáhvì stná mii‑né cucumi‑né tnùñuhu ma, dandu iin‑ni cahnú cunduu nsidaa‑né, nahi iin‑ni xínduu stná ndohó. 23 Mii‑ní, iá‑nî ini anímè, te yùhù, ini anima mii‑né coi; dandu iin‑ni cahnú cunduu ndisa nsidaa‑né xì ndohó. Te ducán icúmí nèhivì dava ga ñuhìví cundaà stná ini‑nè ñà‑divi mii‑ní nì techuun‑xí vàxi, te cundaà stná ini‑nè ñà‑cùú stná inì‑ní sàhà nèhivì‑xí nacua cuú inì‑ní sàhà yùhù.

24 ’Mii‑ní nduu‑ní Yuamánìˊ, te nì chitnùní inì‑ní cundoo ana cunduu nèhivì xí. Ñàyùcàndùá, yùhù cuníˋ sàà stná nsidaa nècuàchìmà cundoo‑ne ndé cuàhìn coi sàhà‑ñá iin‑ni cutnahá‑né xìˊ, te cundehè‑né nansa iá tnùñuhu ndiaha nì sàhatahvì‑ní yùhù, vàchi ndè antes na táyôo ñuhìví, iin‑ni cuú inì‑ní sàhí. 25 Mii‑ní, ndàcuisì nihnú inì‑ní. Doco nèhivì ñuhìví, tàcùní‑nè mii‑ní. Doco yùhù, ndisa, ináhî mii‑ní. Te nèhivì cutnáhâ xî yohó, sànì cundaà stná ini‑nè ñà‑divi mii‑ní nì techuun‑xí. 26 Te yùhù, sànì dàtúi nùù‑né nansa iá‑nî nacua cuàhìn quide quìvì nùù‑xí. Ducán dandu nìhì‑né cuu stnahá stná ini‑nè sàhà‑né nacua cuú ini mii‑ní sàhà yùhù. Te ducán nìhì stná yùhù coi ini anima nsidaa‑né ―nì cachi Jesús.

18

Nansa nì tnii‑tè Jesús

1 Nì nsihi nì cachi‑yà ducán, dandu nì quee‑ya cuàhàn‑yà nì yàha‑ya inga ladu yui Cedrón, cutnáhâ‑yá xì nècuàchì dacuahá‑yá. Te nì yàha‑ya xì‑né mahì iin huertu iá yucán. 2 Doco tiàa cuàhàn cahin xì‑yá, divi Judas, ináhá stná‑nè índù iá huertu mà, vàchi cuàhà xichi sáhàn‑yà xì nècuàchì dacuahá‑yá yucán. 3 Ñàyùcàndùá, nì saca nècuàchìmà itnii soldadu, te nì nìhì stná‑nè itnii policía nùù dùtù xícusahnú xì nùù stná tè‑xínduu fariseu, te cuàhàn‑nè xì nsidaa tèmà ndé nduú huertu mà. Te nsidaa‑té, iníndáhá‑tê lámpara xì nù‑ñùhú xíxìn, xì stná càa dana nduú arma xi‑tè. 4 Daaní, Jesús, como ináhá‑yâ nsidaa ñà‑ndùá cuàhàn cuu xi‑yá, nì quee‑ya nì sànchìcùn‑yà tèmà, te nì cachi‑yà xì‑té:

―¿Ana divi nandúcú‑nsiâ?

5 Te nì cachì‑te xi‑yá:

―Divi Jesús de Nazaret.

Dandu nì cachi‑yà xì‑té:

―Yùhù nduí.

Te yucán iín stná Judas, cutnáhâ‑né xì nsidaa témà. Te divi Judas mà nduú ana nì dicò xì‑yá. 6 Daaní, na ní nsihi nì cachi‑yà: “Yùhù nduí”, dandu yàchì nì naxiconihí duma candúà‑te. 7 Dandu inga xichi nì cachi‑yà xì‑té:

―¿Ana divi nandúcú‑nsiâ?

Te nì cacachì‑te:

―Divi Jesús de Nazaret.

8 Dandu nì cachi‑yà:

―Sànì cachì xì‑nsiá, yùhù nduí. Ñàyùcàndùá, nú yùhù nchícùn‑nsià, nacoo‑nsia nèhivì xí yohó ni núhù‑nè.

9 Ducán nì cachi‑yà xì‑té sàhà‑ñá ni cuú ndisa ñà‑ndùá nì cachi‑yà ñà‑còò ni‑iin nèhivì xí‑yá nì ndánúhú, ni‑iin nèhivì nì chitnùní ini Dios cunduu nèhivì xí‑yá, cónì ndáñúhú‑nê. 10 Daaní, nì tavà Simón Pedro espada xi‑ne, te nì cani‑ne iin mozo xi dùtù cusáhnû, nì sahnde ìì‑né tùtnù nècuàchìmà ladu cuahá‑nè. Te Malco nani mozo mà. 11 Doco nì cachi Jesús xì Pedro:

―Nachinacaà‑ní espada xi‑ní, vàchi yùhù, icúmî yàhi ñà‑ndùá nì chitnùní ini Yuamánìˊ cuu xí.

Nansa ndacá‑te Jesús nì sàà nùù dùtù cusáhnû

12 Dandu capitán yucán, xì soldadu xi‑tè, xì stná policía yucán, nì catnii‑tèyá nì chicuhnì‑teyá. 13 Te nì saca‑tèyá cuàhàn‑te xi‑yá nùù nècuàchì nani Anás, vàchi dìdo dùtù cusáhnû cuìà yucán nduú‑né. Te Caifás nani dùtù cusahnu‑ma. 14 Te divi‑ne nduú ana nì càhàn xì nècuàchì raza‑nè Judea daa na ní cachi‑nè ñà‑xìñùhù cui iin tiàa sàhà nsidaa nèhivì ñuu‑nèmà.

Nansa nì nacuaà Pedro Jesús

15 Daaní, chicá cahà‑xí ndé cuàhàn Jesús vàxi stná Simón Pedro xì inga stná nècuàchì dacuahá‑yá. Te compañeru‑nèmà, ináhá‑nê dùtù cusáhnû. Ñàyùcàndùá, na ní dàyáha soldadu‑yà ini patiu vehe dùtù mà, dandu nì quìhvi stná inga‑nèmà. 16 Doco Pedro, nì ndòo‑ne nùù yehè patiu‑ni ma. Ñàyùcàndùá, vàxi tu compañeru‑nè ináhá xí dùtù mà, te nì càhàn‑nè xì ñahà chìì ndiaá yehè mà áma dáyâha stná‑ña Pedro. 17 Dandu nì cachì‑ña xì Pedro:

―¿Amádi mii stná‑ní nduu‑ní iin nècuàchì nchícùn xì Jesús?

Te nì cachi‑nè:

―Còó.

18 Daaní, divi yucán itá stná mozo (xi dùtù mà) xì stná policía. Te nì xicùn‑té iin ñuhu tnùù ñà‑nadaà‑té, vàchi cúvìxin ga. Te yucán nì tnàtuu stná Pedro, iín‑né nadáà stná‑nè.

Nansa nì ndàcàtnùhù dùtù cusáhnû nùù Jesús sàhà ñà‑ndùá quidá‑yá

19 Daaní, dùtù cusáhnû, nì ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá sàhà nèhivì dacuahá‑yá xì sàhà stná palabra chináhá‑yànè. 20 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Yùhù, vate ní càhìn xì nsidaa nèhivì ini veheñùhu cuachi, te ini stná veheñùhu cahnú ndé siempre natácá nèhivì raza‑ndà Judea. Divi yucán nduú lugar ndé siempre nìsa dacuahí nèhivì. Còò ni‑iñàha ni chínáhá dèhíˋ. 21 Chicá vàha màsà ndácàtnùhù‑ní nùù mií; nùù nèhivì nì inini xi ñà‑ndùá nì cachì chicá vàha, vàchi mii‑né ináhá‑nê ñà‑ndùá nì cachì.

22 Daaní, yatni ndé iín Jesús iín stná iin policía, te na ní cachi Jesús ducán, dandu nì cani‑tè nùù‑yá, cachí‑te:

―¿Índù chuun cáhàn‑ní xì dùtù ìì ducán?

23 Dandu nì cachi Jesús xì‑té:

―Nú cónì cáhàn viìˊ tuxi‑ní, dandu cachì‑ní xìˊ índù palabra cónì càchí viìˊ. Doco nú còò ni‑iñàha ni cáhàn quini, dandu có‑ìcúmí‑nî cani‑ní yùhù.

Nansa nì nacuaà Pedro Jesús ùì gà xichi

24 Dandu nì dàyáha Anás mà‑yá cuàhàn‑yà ndahà dùtù cusáhnû nani Caifás. Te nuhní tnuu‑ya cuàhàn‑yà.

25 Doco Simón Pedro, iín stná‑nè nadáà‑né. Dandu nèhivì itá yucán, nì ndàcàtnùhù‑né nùù nècuàchìmà, cachí‑nè:

―¿Amádi mii stná‑ní nduu‑ní nèhivì xí Jesús?

Dandu nì nacuaà nècuàchìmà mii‑yá, cachí‑nè:

―Còó, màdì yúhù.

26 Daaní, nì càhàn inga mozo xi dùtù yucán, divi tnaha tiàa nì tàhndè tùtnù‑xí; te nì cachì‑te xi Pedro:

―¿Amádi mii‑ní nì xinì iá xì Jesús huertu yucán?

27 Doco inga tu nì cachi‑nè:

―Còó.

Daaní, divi momentu mà nì xito lehe.

Nansa nì dàyáha‑tè Jesús nùù Pilatu

28 Daaní, nì saca‑tèyá nì caquee‑tè xì‑yá nùù Caifás, cuàhàn‑te xi‑yá ndè vehe gobernador, te yucán nì dàyáha‑tèyá ini vehe. Iín váa gá nduá. Doco tè‑xínduu raza Judea mà, cónì cá‑quìhvi‑tè vehe yucán, vàchi nú ni quíhvi‑tè, dandu mà cóó ndoo ga‑nè (nacua cachí ley xi‑ne), te mà cóó gá permisu cuxi‑tè ñà‑ndùá xixí‑te na nduá vicò pascua mà. 29 Dandu Pilatu, nì quee‑tè fuera vàxi‑tè ndé itá ana nì casaà mà, te nì cachì‑te:

―¿Ndíà nduá nì quida tiàa yohó, te sanícuàchi‑nsia sàhà‑né?

30 Dandu nì cacachì‑te xi Pilatu:

―Nú ni cúndúú‑né iin nècuàchì cónì quìdá cuàchi ni cuí, dandísá, mà cúndácá‑nsínè quixi nùù‑ní.

31 Dandu nì cachi Pilatu:

―Cundaca‑nsianè cuahán, te mii‑nsiá nsidandaà‑nsià sàhà‑né nacua cachí ley xi mii‑nsiá.

Doco nì cacachi tè‑raza Judea mà:

―Ley (xi mii‑nsiá), có‑sâha ñà‑cahnì‑nsí iin ana iá falta xi.

32 Ducán nì cacachì‑te sàhà‑ñá ni cuú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu Jesús na ní cachi‑yà nansa icúmí‑yâ cui‑yà. 33 Daaní, nì nansìhvi Pilatu vehe‑tè, te nì cana‑tè Jesús, nì cachì‑te xi‑yá:

―Mii‑ní, ¿a ndísá rey xi nècuàchì raza Judea nduu‑ní cahan‑ní?

34 Dandu nì cachi Jesús xì‑té:

―¿A mii‑ní nì nacani inì‑ní ndàcàtnùhù‑ní nùí ducán, te ò inga nèhivì nì cachi xì‑ní ducán?

35 Dandu nì cachi Pilatu xì‑yá:

―Yùhù, có‑ndùí iin tè‑raza‑ní Judea. Divi nècuàchì ñuù‑ní xì dùtù xícusahnú nduú ana nì dàyáha xi‑ní ndahí. ¿Índù cuàchi nì quida‑ní?

36 Dandu nì cachi Jesús xì‑té:

―Cunaha‑ní, ñuu ndé cusáhnûí, có‑ndùá ñuhìví yohó, vàchi nú ñuhìví yohó ni cúndúá, dandísá icúmí nèhivì‑xí cuidahan‑né yùhù nùù ana xiní ùhì xìˊ sàhà‑ñá màsà yáhi ndahà nècuàchì raza Judea ni cuí. Doco ñuu ndé cusáhnûí, tucu iáˋ, mà ndúdává xí ñuhìví yohó.

37 Ñàyùcàndùá, nì cachi tu Pilatu xì‑yá:

―¿Àsù nduú stná‑ní iin rey cusáhnû?

Dandu nì cachi Jesús xì‑té:

―Nacua cachí‑nî, divi ducán nduá, divi rey nduí. Te divi sàhà‑ñá cachitnùhi xì nèhivì ñà‑ndùú palabra ndàcuisì, ñàyùcàndùá nì quesaì ñuhìví yohó. Te vichi nsidaa ana cudíì ini xì palabra ndàcuisì mà, divi nduú stná ana cudíì ini xì ñà‑ndùá cachíˋ.

38 Dandu nì cachi Pilatu xì‑yá:

―¿Índù ñà‑ndisa nduú palabra ndàcuisì?

Nansa nì dàndáà Pilatu ñà‑cui Jesús

Daaní, nì nsihi nì cachi Pilatu ducán, dandu nì quee‑tè inga xichi nì càhàn‑te xi tè‑xínduu raza Judea, cachí‑te xi tèmà:

―Sànì càhìn xì nècuàchì yohó, te còò ni‑iin falta ndácùhin‑nè. 39 Doco estilu xi‑nsia nduá ñà‑dàñà iin tè‑ndiàdí cada nacává vicò pascua yohó. Ñàyùcàndùá, vichi ¿a cuní‑nsià dàñà nècuàchì yohó cachí nduú rey xi tè‑raza‑nsià Judea?

40 Daaní, tucu tu nì càna fuerte nsidaa‑témà, cachí‑te:

―Còó, màdì nècuàchì jaàn cuní‑nsì dàñà. Barrabás chicá vàha ni dáñà ―nì cacachì‑te.

Doco cunaha‑nsiá, iin tècuìhnà nduú Barrabás mà.

19

1 Daaní, nì dàndàcú Pilatu nùù soldadu, te nì tavà‑téyâ iladú, nì sahnì cuìí‑teyá xì iin chirrión. 2 Dandu nì quidavàha‑tè iin sìcàté iñù, te nì chinacaà‑teá dìnì‑yá. Te nì chindixi stná‑teyá iin capa moradu. 3 Dandu nì catnàtuu‑tè nùù‑yá, (nì sàcùndiaà‑teyá), cachí‑te:

―¡Tùinuùváha‑ní, señor! ¡Vichi ndisa, sànì sàcùnduu‑ní rey xi tè‑raza Judea!

Dandu nì cacani‑tè nùù‑yá.

4 Daaní, tucutu nì quee Pilatu nùù nèhivì ndiatú yucán, cachí‑te xi‑né:

―Cunaha‑nsiá, cuàhìn taví Jesús cundehè‑nsiá, te cundaà inì‑nsia ñà‑còò ni‑iin falta xi‑ne nì ndácùhin.

5 Ñàyùcàndùá, nì quee Jesús (vehe ma), ñuhú dínì‑yá sìcàté iñù mà, te ndixí stná‑yà capa moradu mà. Dandu nì cachi Pilatu xì nsidaa nèhivì ndoó yucán:

―Cundehè‑nsiánè, yohó iín‑né.

6 Daaní, dùtù xícusahnú, xì stná policía, na ní xini‑nèyà, dandu nì càna ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Nchìca cruz ni cuí nècuàchì jaàn! ¡Cahnì‑nínè!

Dandu nì cachi Pilatu xì nsidaa‑né:

―Mii‑nsiá cundaca‑nsianè cùhùn, te cahnì‑nsiánè, doco yùhù, còó, vàchi còò cuàchi‑ne ni ndácùhin.

7 Dandu nì cacachi nècuàchì raza Judea mà:

―Nsiùhù, icúmí‑nsî iin ley, te según cachí ley mà icúmí nècuàchì jaàn cui‑nè sàhà ñà‑nì cachi‑nè nduú‑né Dèhemanì Dios.

8 Dandu Pilatu, na ní inini‑tè ñà‑nì cacachi nècuàchìmà ducán, chicá nì yùhí‑te, 9 te nì nansìhvi‑tè ini vehe cahnú‑te nì càhàn tu‑tè xì‑yá, cachí‑te:

―¿Índù ndisa nì quixi mii‑ní?

Doco Jesús, cónì cáhàn gà‑yà.

10 Dandu cachí tu Pilatu xì‑yá:

―¿Índù chuun có‑câhàn‑ní xìˊ? ¿A có‑ìnáhá‑nî ñà‑yùhù icúmî poder: vàtùni cahní mii‑ní, te ò vátùni dacácui mii‑ní?

11 Dandu nì cachi‑yà xì‑té:

―Ni còò ni‑iyuhu poder cucumi‑ní nú màsà chítnùní ini mii‑yá iá ansivi ducán. Sàhámà tiàa nì dàndàcú quixi nùù‑ní, chicá nsidá cuàchi‑tè (nùù mii‑ní) ―nì cachi‑yà.

12 Daaní, dècuèndè hora yucán nì nanducu Pilatu nansa daña‑téyâ, doco chicá fuerte nì càna nsidaa tè‑raza Judea mà, cachí‑te:

―Nú ni daña‑ní Jesús jaàn, dandu náhà claru có‑ndùù‑ní amigo ndisa xi rey cahnú César. Vàchi nsidaa ana cachí nduú stná rey, xiní ùhì stná‑nè rey cahnú César.

13 Daaní, na ní inini Pilatu ñà‑jaàn, dandu nì tavà tú‑teyá inga xichi, te nì sàcòo‑tè silla ndé siempre iá‑te nsidándáà‑te chuun. Te silla mà, iín‑nu dìquì yùù chipála itánduhù ñuhù, te Gabata nani lugar mà dàhàn hebreu. 14 Te sànì cahin quìvì yucán, divi quìvì nduú vigilia vicò pascua mà, dandu nì càhàn‑te xì nsidaa nèhivì yucán, cachí‑te:

―Cundehè‑nsiá, yohó iín nècuàchì nduú rey xi‑nsia.

15 Doco ndee ní càna nsidaa nèhivì mà:

―¡Còó! ¡Ni cuí‑nè cuní‑nsì! ¡Cahnì‑nínè! ¡Ni mácùtuu‑ne nchìca cruz!

Dandu cachí Pilatu xì nsidaa‑né:

―¿A ndísá cuní‑nsià cui rey xi‑nsia nchìca cruz?

Te nì cacachi dùtù xícusahnuma:

―Cuisì imindaa rey xi‑nsi iá, divi nduú César.

16 Ñàyùcàndùá, nì candisá Pilatu ñà‑ndùá xícàn nècuàchìmà; nì dàndàcú‑te ni cuí Jesús nchìca cruz. Dandu nì saca soldadu‑yà cuàhàn‑te xi‑yá.

Nansa nì sàcùtuu Jesús nchìca cruz

17 Daaní, nì sàcùnsida‑ya cruz xi‑ya cuàhàn‑yà, te nì sàà‑yà nùù iin xaan nani lunsi Calvariu. Te Gólgota nani stná lugar yucán nùù dàhàn hebreu. 18 Te yucán nì cachituu‑tèyá nchìca cruz, mii‑yá xì inga ùì stná tiàa, iin iin‑tè iin iin ladu‑yà, te mii‑yá mahì‑xí.

19 Daaní, nì dàndàcú stná Pilatu ñà‑nì mácùtuu dìnì cruz xi‑ya iin ñà‑càchí: “Jesús de Nazaret, rey xi tè‑raza Judea”. 20 Dandu nì cahvi cuàhà nècuàchì ñuu mà nansa cacháˋ, vàchi lugar ndé nì chituu‑tèyá nchìca cruz, yatni uun ñuu mà nduá. Te ùnì dàhàn nì tiaa palabra mà: dàhàn hebreu, xì dàhàn griegu, xì dàhàn latín. 21 Dandu dùtù xícusahnu‑ma, nì càhàn‑nè xì Pilatu, cachí‑nè:

―Màsà cáchí palabra mà “Rey xi tè‑raza Judea”. Còó, chicá vàha tiaa‑ní ñà‑nì cachi uun‑ne nduú‑né rey xi nèhivì raza‑nsì.

22 Dandu nì cachi Pilatu xì nècuàchì yucán:

―Còó. Ñà‑ndùá sànì tiaa, ducanicoá

23 Daaní, nì nsihi nì chituu soldadu‑yà nchìca cruz, dandu nì dàcuàchí‑te sìcoto xi‑ya nùù nsìcúmì‑té. Chii chiá nì nìhì iin iin‑tè. Doco cuaán nduú dùhnù quihín‑yà, vàchi iin‑ni cahnú nì cuàha; còò ni‑iin xaan xi‑ña ndé nì nsícu. 24 Ñàyùcàndùá, nì cacachi soldadu mà:

―Màsà dácuáchí‑ndáñâ. Chicá vàha cuidàdìquí‑ndà suerte sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà ana nìhì xán.

Pues ducán nì cuu sàhà‑ñá ni cuú ndisa ñà‑ndùá nì cachitnùhu nùù tutu ìì ndé cachí palabra yohó: “Nì cadasàn‑té sìcoto xi entre mii‑té, te nì idàdìquí‑te suerte, a ver índù‑té nìhì xì ñà‑ndùá ndìxí”. Ñàyùcàndùá, ducán nì caquida soldadu mà.

25 Daaní, sàhà cruz xi‑ya iín stná dihi‑yá xì cùhì‑nè nani stná María, divi ñahàdìhí Cleofas; te yucán iín stná María Magdalena. 26 Te nì xini‑yà dihi‑yá, te nì xini stná‑yà yucán iín stná iin nècuàchì dacuahá‑yá cuú cuáhà ini‑yà sàhà‑xí. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì dihi‑yá:

―Cundehè‑ní mamá, jaàn iín dèhe‑ní.

27 Dandu nì cachi‑yà xì nècuàchì dàcuàhàmà:

―Cundehè‑ní, jaàn iín mamá xi‑ní.

Te divi hora yucán nì nàcùndiaa nècuàchìmà dihi‑yá.

Nansa nì xìhì Jesús

28 Daaní, ináhá‑yâ ñà‑sànì cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá nì cachi tutu ìì, ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà:

―Xíhì tècuìí.

29 Te yatni uun yucán iín iin quìdi chitu vinu nì xìò. Ñàyùcàndùá, nì quihin soldadu iin ñà‑ñàhmá nani esponja, nì chihi‑tèá dìnì iin vara nù‑hisopo. Dandu nì chindaxin‑tèá vinu mà, te nì dàcúhùn‑teá nùù yuhù‑yá 30 nì sihvi‑yá chiá. Dandu nì cachi‑yà:

―Vichi ndisa sà‑ìá.

Te nì nàcuìndee dìnì‑yá, te nì xìhì‑yà.

Nansa nì dàquíhvi iin soldadu lanza xi‑tè diìn tìxì Jesús

31 Dandu nècuàchì raza Judea, cónì cùní‑nè ndòo nsidaa nsìi ma nchìca cruz, vàchi vigilia xi quìvì descansu nduá. Te divi quìvì descansu mà nì nacava stná iin vicò cahnú xí‑né. Ñàyùcàndùá, nì ca‑xicàn‑nè favor nùù Pilatu ñà‑nì cátnáhnù iquì naní sàhà iin iin ana itándiaa nchìca cruz (sàhà ñà‑nì cùí yàchì‑nè), dandu cuxio‑ne nùù cruz. 32 Ñàyùcàndùá, nì casaà tu soldadu (ndé itá cruz), te nì casahnù‑te iquìsáhà iin tiàa itúú nchìca cruz iin ladu Jesús, dandu después ingà‑te. 33 Doco na ní tnàtuu‑tè ndé itúú mii‑yá, nì cundaà inì‑te sànì xìhì‑yà; ñàyùcàndùá, cónì sáhnù gà‑te iquìsáhà‑yá.

34 Doco iin soldadu mà, nì dàquíhvi‑tè lanza xi‑tè diìn tìxì‑yá, te nì dàñà nìì‑yá xì tècuìí. 35 Yùhù nì xinì nsidaájàn, teayùcàndùá nacání xì‑nsiá sàhá. Te ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ. Yùhù ináhî, te cachítnùhu ndaì xì‑nsiá sàhà‑ñá ni cúníndísâ stná‑nsià. 36 Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑jaàn nì cuu xi‑yá sàhà‑ñá ni cuú ndisa nacua nì cachitnùhu nùù tutu ìì ndé cacháˋ: “Ni‑iin iquì‑yá mà‑tnáhnù”. 37 Daaní, cachí stná inga xaan nùù tutu mà, ndé cacháˋ: “Icúmí nèhivì cuni‑nè mii‑yá ana nì dàquíhvi‑tè (càa) ìcà‑xí”.

Nansa nì ndùxin Jesús ini iin cueva

38 Daaní, nì nsihamà, dandu nì sàhàn iin tiàa nani José nùù Pilatu. Iin nècuàchì ñuu Arimatea nduú nècuàchìmà, te nduú stná‑nè iin nèhivì xí Jesús, doco chídèhé‑nè, vàchi yúhî‑nè tè‑dava ga raza‑nè Judea. Pues divi mii‑né nì sàhàn nì xìcàn permisu nùù Pilatu nanihi‑ne iquìcúñú‑yà. Te juùn nì cachi Pilatu. Ñàyùcàndùá, nì sàhàn‑nè nì nanihi‑ne iquìcúñú‑yà. 39 Daaní, nì sàà stná Nicodemo yucán, divi nècuàchì nì sàhàn ñuú visita ndé iá‑yà. Te vichi nihí‑né ñà‑tnami nani mirra nì sàà, te dácà stnahá stná mà xì inga ñà‑tnami nani áloe. Nsidaájàn cúvèa nahi òcò ùxìn kilo. 40 Ñàyùcàndùá, José xì Nicodemo mà, nì nanihi‑ne iquìcúñú‑yà nùù cruz, te nì chidùcún‑néyà sìcoto finu cuxín, te nì dàquée stná‑nè ñà‑tnami ma, vàchi ducán nduú estilu xi nèhivì raza Judea na sácùndùxin‑ne. 41 Cunaha‑nsiá, yatni ndé nì sa‑ituu Jesús nchìca cruz, yucán itá stná itnii yutnù tàtá. Te mahì yutnù mà iá stná iin cueva làcà ní sate, doco tàñáha ga cundùxin ni‑iin nsìi‑ña. 42 Te sàhà‑ñá sà‑ìtúú quìvì descansu xi nècuàchì ñuu mà, ñàyùcàndùá, ini cueva yucán‑ní nì chindùxin‑neyà, vàchi yatni nduá.

20

Nansa nì natiacu Jesús

1 Daaní, quìvì primeru semana, (divi quìvì domingu) vàxi María Magdalena cueva ndé índùxin Jesús. Naha nduá, te iín tnuu va nduá. Dandu nì xini‑nè, sànì cuxio cavà cahnú ndiadí yuhù cueva. 2 Ñàyùcàndùá, nì dàyáà‑nè cuàhàn‑nè ndé iá Simón Pedro xì inga nècuàchì dacuahá‑yá, divi nècuàchì mànì guá nùù‑yá, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Sànì tavà‑té Stoho‑ndà Señor ndé nì sàcùndùxin‑ya. Te có‑cùndáà ini‑nsì índù cuàhàn‑te xi‑yá.

3 Ñàyùcàndùá, nì quee Pedro xì compañeru‑nè, cuàhàn stná‑nè cueva yucán. 4 Te cutnáhâ‑né nì dàyáà‑nè cuàhàn‑nè, doco chicá ndee ní dàyáà compañeru Pedro mà, teayùcàndùá, dihna nècuàchìmà nì sàà‑nè nùù cueva. 5 Te nì nacàhnu ndee‑ne nì xito nihni‑ne ini cueva, te nì xini‑nè ndé sìcoto xi‑ya itánduhù, doco cónì quíhvi‑ne inì‑xi. 6 Daani, nchícùn Simón Pedro nì sàà stná‑nè, doco mii‑né ndisa, nì quìhvi‑ne inì‑xi, te nì xini stná‑nè itánduhù sìcoto xi‑ya, 7 xì stná pañuelu nìsa idàhvi nùù‑yá, doco có‑ìndúhá xì sìcoto dava ga; iladú indúhá, te sànì natnahnù viá. 8 Dandu nì quìhvi stná compañeru Pedro nì sàà primeru, te nì xini stná‑nè nansa iámà, te nì xinindisá‑né. 9 Doco ni mii‑né ni stná Pedro, tàñáha ga cundaà ini‑nè nansa cachí nùù tutu ìì ndé cachí icúmí‑yâ natiacu‑yà. 10 Daaní, ndúì‑nè mànuhù‑né vehe‑ne.

Nansa nì ndecunu Jesús nùù María Magdalena

11 Doco yucán ndé iá cueva mà (nì sàà) stná María. Te vichi iín‑né fuera sacú‑né. Te nì nacàhnu ndee‑ne, nì xito nihni stná‑nè ini cueva. 12 Te yucán nì xini‑nè ndoó ùì ángel xi Dios lugar ndé nìsa induhù Jesús, iin‑ne ndé nì sanduu dìnì‑yá, te inga‑nè ndé nì sanduu sàhà‑yá. 13 Te nì cachi ángel mà xì María:

―Señorita, ¿índù chuun sacu‑ní?

Dandu cachí‑nè xì nècuàchìmà:

―Vàchi sànìhí‑te Stoho‑nsì Señor cuàhàn, te có‑cùndáà inì índù cuàhàn‑te xi‑yá.

14 Dandu nì ndecoto María ladu yàtà‑né, te nì xini‑nè yucán iín mii‑yá, doco cónì nácúní‑nèyà nduú‑yá Jesús. 15 Te nì cachi‑yà xì‑né:

―Señorita, ¿índù chuun sacu‑ní? ¿Ana divi nandúcú‑nî?

Doco María, nì tuxi ini‑nè ádi té‑ndiàá yutnù tàtá iá yucán nduú ana cáhàn; ñàyùcàndùá nì cachi‑nè:

―Señor, nú mii‑ní nì tavà‑níyà, dandu cachi sacù‑ní xìˊ índù nì sànihi‑níyà, te cùhìn naquihin‑yà.

16 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―¡María!

Dandu nì naxicocuíìn‑nè ladu yàtà‑né, te nì cachi‑nè dàhàn mii‑né:

―¡Raboni! ―ñà‑ndùá cuní cachà Maestro.

17 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Màsà dúcùn ndahà‑ní yùhù, vàchi tàñáha ga nani nùù Yuamánìˊ. Còó. Cuahán‑nî, cachitnùhu‑ní xì nèhivì xí, vàchi nahi ñanì xínduu‑ne. Te cachì‑ní xì‑né ñà‑ìcúmî nani nùhì nùù Yuamánìˊ. Te cunaha‑nsiá, Yuamánì mii‑nsiá nduú stná‑yà. Te ana càhvì yúhù nduú‑yá, nacua nduú stná‑yà ana càhvì mii‑nsiá ―nì cachi Jesús.

18 Ñàyùcàndùá, nì sàhàn María Magdalena mà nì cachitnùhu‑ne xì dava ga nècuàchì dacuahá‑yá, nì nacani‑ne nansa nì xini‑nè Stoho‑ndà Señor, te dohó te dohó nì cachi‑yà xì‑né.

Nansa nì ndecunu Jesús nùù nècuàchì dacuahá‑yá

19 Daaní, na ní cuñaà quìvì domingu mà nì nataca nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá. Te nì nacadi vàha‑ne yehè, vàchi yúhî‑nè nèhivì dava ga raza‑nè Judea. Dandu (na iin cachí) nì sàcuììn Jesús dava mahì‑né, te nì cachi‑yà xì‑né:

―Contentu ni cúndóó‑nsiá.

20 Na ní nsihi nì cachi‑yà ducán, dandu nì dàcùní‑yànè ndahà‑yá xì diìn tìxì‑yá. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì cudiì ini‑nè ñà‑sànì xini‑nè divi Stoho‑ndà Señor nduú‑yá. 21 Dandu inga xichi nì cachi‑yà xì‑né:

―Contentu ni cúndóó‑nsiá. Nacua nì techuún Yuamánìˊ yùhù nì quesaì, ducán techúûn stnáì mii‑nsiá cùhùn‑nsià.

22 Daaní, nì sivi tàchì‑yá nùù nsidaa‑né, te nì cachi‑yà:

―¡Ni nándèe Espíritu Ìì ini anima‑nsià, cachíˋ! 23 Nú ni cuícáhnû inì‑nsia sàhà cuàchi nèhivì, dandu ñà‑sànì ndutu ndisa‑ña cundua; te nú màsà cuícáhnû inì‑nsia sàhà‑né, dandu iá ìì cuàchi‑ne ―nì cachi‑yà.

Nansa nì sàà Tomás nì xinindisá‑né ñà‑nì natiacu Jesús

24 Doco nùù ùxìn ùì nècuàchì dacuahá‑yá, iin‑ne cónì ía‑ne xì compañeru‑nè na ní ndecunu Jesús nùù‑né. Divi Tomás nduú nècuàchìmà, te Cuatí cachí stná nèhivì xì‑né. 25 Ñàyùcàndùá, nì cachi compañeru‑nè xì‑né:

―Cunaha‑ní, ¡sànì xini‑nsì Stoho‑ndà Señor!

Doco mii‑né, nì cachi‑nè:

―Dècuèndè cundehí yantà ndahà‑yá ndé nì ìhi clavu, te daquíhvi dìnìndàhí ndé nì xìda mà, te daquíhvi stnáì ndahí ndé (nì nacuèhè) diìn tìxì‑yá, te nú coó, mà cúníndísê ―nì cachi‑nè.

26 Daaní, na ní xìnu inga ùnà quìvì, nì nataca tu nècuàchì dacuahá‑yá ini vehe. Doco daa ndisa iá stná Tomás xì nècuàchì ndòò‑mà. Te ndiadí vàha tu yehè. Te nì sàà Jesús inga xichi nì sàcuììn‑yà mahì‑né, te nì cachi‑yà:

―Contentu ni cúndóó‑nsiá.

27 Dandu nì cachi‑yà xì Tomás:

―Yohó daquíhvi‑ní dìnìndàhá‑nî, te cundehè‑ní ndahí; dandu daquíhvi‑ní ndahà‑ní diìn tìxí. Te cunindisá vàha‑ní. Màsà cáchí gà‑ní có‑xìníndísá‑nî.

28 Dandu nì cachi Tomás xì‑yá:

―Stohì Señor nduu‑ní, vàchi Dios nduu‑ní.

29 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Tomás, sàhà‑ñá nì xininùù‑ní yùhù, ñàyùcàndùá nì xinindisa‑ní. Vihi gá ndiaha cundua nú ni cúníndísâ‑nsiá mate tàñáha ga cuninùù‑nsiá yùhù ―nì cachi‑yà.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí nì tiaa Juan tutu yohó

30 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá stná milagru nì quida Jesús nì indehè nècuàchì dacuahá‑yá, doco cónì tiàá nsiha nùù tutu yohó. 31 Doco ñà‑ndùá cachí nùù tutu yohó, nì tiaa‑ña sàhà‑ñá ni sáà‑nsià cunindisá‑nsiá divi Cristu Dèhemanì Dios nduú Jesús. Vàchi nú sànì xinindisá‑nsiá ñà‑jaàn, te ndácùcahan‑nsiá quìvì‑yá, dandu vida ndiaha sànì nìhì stná‑nsià.

21

Nansa nì ndecunu Jesús nùù ùsà nècuàchì dacuahá‑yá

1 Daaní, nì nsihajàn, dandu nì ndecunu tu Jesús nùù nècuàchì dacuahá‑yá na ndoó‑né iin xaan yuhù mar nani mar Tiberias. Cuàhìn nacani xì‑nsiá nansa nì cuu na ní ndecunu‑ya nùù‑né yucán. 2 Cunaha‑nsiá, cutnáhâ Simón Pedro xì Tomás nècuàchì nani Cuatí, te cutnáhâ stná Natanael nècuàchì dìñúù‑xi nani Caná iá ladu Galilea. Te ndoó stná (ùì) dèhe Zebedeo, xì stná inga ùì nècuàchì dacuahá‑yá. 3 Te nì cachi Simón Pedro xì nsidaa‑né:

―Cuàhìn taví siaca.

Dandu nì cachi compañeru‑nè:

―Ni cúhùn nsidaa‑nda.

Ñàyùcàndùá, nì sàcùñuhu nsidaa‑né ini iin lancha cuàhàn‑nè; doco ni‑iin siaca cónì níhì‑né niù yacà. 4 Daaní, na sácuàhàn nì tùinuù, yucán nì sàà stná Jesús, iín‑yá yuhù mar (yatni ndé ndoó‑né) mà. Doco cónì nácúní‑nèyà. 5 Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà xì‑né:

―Hijos, ¿a sánì nìhì‑nsiá ñà‑caxì‑ndà?

―Còó, còò ni‑iin‑sì ―nì cachi nècuàchìmà.

6 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Ladu cuahá lancha, jaàn dacaná‑nsiá ñunù xí‑nsiá, dandu nìhì‑nsiási ―nì cachi‑yà.

Dandu ducán nì quida‑ne, te ni mà cùì gá tavà‑né ñunù xí‑né ñà‑chitu guáˋ cuàhà siaca nì nìhì‑né. 7 Dandu iin nècuàchì dacuahá‑yá, divi nècuàchì mànì guá nùù‑yá, nì cachi‑nè xì Pedro:

―¡Divi Stoho‑ndà Señor nduú Yà‑yòhó!

Nì nsihi nì inini Simón Pedro ñà‑divi Stoho‑ndà Señor nduú‑yá, dandu nì nàcùndixi‑ne sacú‑nè, vàchi cuisì sìcoto inì‑xi ndixí‑né. Dandu ní ndàvà‑nè mahì tècuìí cuàhàn‑nè. 8 Te después cuàhàn stná dava ga nècuàchì dacuaha‑ma, doco ini lancha cuàhàn‑nè, vàchi yatni iín‑nu nùù ñuhù íchî, nahi 100 metro. Te cahà‑nú itácáá ñunù chitu siaca. 9 Dandu nì nuu nècuàchì yucán ñuhù íchî, te nì xini‑nè yucán ndoó tnùù sàxíxìn, te sà‑ìtándoó stná siaca chóhò. Te iá stná pan. 10 Dandu nì cachi Jesús xì‑né:

―Cuahán‑nsià quihin‑nsia itnii siaca nì tavà‑nsiá.

11 Ñàyùcàndùá, nì nana tu Simón Pedro lancha, te nì dìtá‑nè ñunù mà nì naxìnua ndè nùù ñuhù íchî. Chitu dini ñunù mà siaca, vàchi ñuhú 153 siaca nahnú. Mate cuáhà gá‑si ñuhú, doco cónì sàchí ñunù mà. 12 Dandu nì cachi Jesús xì nsidaa‑né:

―Naha‑nsià, cadi inì‑nsia.

Te ni‑iin nècuàchì dacuaha‑ma, cónì sáha ndee ini‑nè ndàcàtnùhù‑né nùù‑yá ana nduú‑yá, vàchi ináhá‑nê divi Stoho‑ndà Señor nduú‑yá. 13 Dandu nì tnàtuu Jesús nì tnii‑ya pan, te nì dasàn‑yáñà nùù‑né. Te nì dasàn stná‑yà siaca (nì chòhò mà) nùù‑né.

14 Ñà‑jaàn nì sanduu ùnì xichi nì ndecunu Jesús nùù nècuàchì dacuahá‑yá na sánì natiacu‑yà. 15 Daaní, na ní nsihi nì sadi ini nsidaa‑né, dandu nì cachi‑yà xì Simón Pedro:

―Simón, dèhe Jonás, ¿a ñá‑ndâà chicá cuú ndisa inì‑ní sàhí nùù nècuàchì dava ga yohó?

―Jaan, Señor mío. Sà‑ìnáhá‑nî cuú inì sàhà‑ní ―nì cachi‑nè.

Dandu cachí tu‑ya xì‑né:

―Nú ndisa, dandu cundiaà‑ní nèhivì xí na ian ndiaá pastor lelù xí‑né.

16 Daaní, ñà‑úì nì cachi‑yà xì‑né:

―Simón, dèhe Jonás, ¿a cuú ndisa inì‑ní sàhí?

Te nì cachi tu‑ne xì‑yá:

―Jaan, Señor mío. Sà‑ìnáhá‑nî cuú inì sàhà‑ní.

Dandu cachí Jesús xì‑né:

―Dacúndéhe‑ní (nèhivì‑xí ichì váha), na ian ndiaá‑ndà riì.

17 Daaní, ñà‑únì nì cachi tu‑ya xì‑né:

―Simón, dèhe Jonás, ¿a ñá‑ndâà nduá, cuú ndisa inì‑ní sàhí?

Pues vichi nì cuhuun ini‑nè ñà‑sà‑ùnì xichi ndácàtnùhù‑yá a ndísá cuú ini‑nè sàhà‑yá, á coó. Ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì‑yá:

―Señor mío, nsidanicuú iñàha ináhá‑nî. Ñàyùcàndùá, ináhá stná‑ní, yùhù cuú ndisa inì sàhà‑ní.

Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Pues nú ducán, dandu cundiaà‑ní nèhivì xí, na ian ndiaá‑ndà riì xì‑ndà. 18 Cunaha‑ní, ñà‑ndáà nduá cuàhìn cachitnùhi xì‑ní yohó: na cuachi‑ní, (nìsà nàcùndixi‑ní sìcoto xi‑ní), nì sansidatnuu‑ní cinturón xi‑ní, te cuàhàn‑ní ndéni nì cui cudíì inì‑ní. Doco nú sànì sahnu‑ní, dandu icúmí‑nî ndanihi‑ní ndahà‑ní, te inga‑nè icúmí‑nê nsidatnuu‑ne cinturón xi‑ní, te cunihi‑ne mii‑ní cùhùn ndé có‑cùdíì inì‑ní cùhùn‑ní.

19 Ñà‑jaàn nduá nì cachi Jesús cachítnùhu‑ya nansa quida nèhivì xì Pedro na quívì cui‑nè, te ducán chicá quee tnùñuhu xí Dios.

Nansa icúmí cuu xi Juan

Daaní, nì nsihi nì cachi‑yà ñà‑jaàn, dandu nì cachi tu‑ya xì Pedro:

―Cunchicùn‑ní yùhù.

20 Daaní, nì nacuico Pedro yàtà‑né, te nì xini‑nè nchícùn stná nècuàchì dacuahá cuú guá ini‑yà sàhà‑xí. Te divi nècuàchìmà nduú nècuàchì nì ìa yatni diìn Jesús na ní sandoo‑ne nì xixi‑ne xì‑yá daa, te nì xìcàn tnùhù‑né nùù‑yá nì cachi‑nè: “Señor mío, ¿ana divi nduú tiàa icúmí cahin xì‑ní?” 21 Pues, divi nècuàchìmà nì xini Pedro nchícùn vàxi, te nì cachi‑nè xì‑yá:

―Te nècuàchì jaàn tú, ¿nansa icúmí cuu xi‑né, Señor mío?

22 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Pues nú cudíì inì cutiacu‑nè ndè cachi sàà quìvì naxicocuíìn, doco mii‑ní, màsà nácání inì‑ní sahájàn. (Chuun xi‑ní nduá) ñà‑cunchicùn‑ní yùhù ―nì cachi‑yà.

23 Ñàyùcàndùá, nì xìtià cuentu nùù nèhivì xí‑yá, ñà‑mà nunca cui nècuàchì dacuahama, cachí cuentu. Doco cónì càchí‑yà mà cúí‑nè. Còó, cuisì ní cachi‑yà nú cuní‑yà cutiacu‑nè ndè cachi sàà quìvì naxicocuíìn‑yà, màsà nácání íní Pedro sàhámà.

24 Cunaha‑ní, divi nècuàchìmà nduú yùhù, te divi yùhù nì tiaa nsidaa palabra yohó. Te ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ, vàchi ináhî cachí ndàì xì‑nsiá.

25 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá stná iñàha iá nì quida Jesús (ñuhìví yohó). Doco nú cuní‑ndà tiaa nsihi‑nda nsidaámà, dandu cuàhà sàstnùhù libru cundua. Te mà cuáhà‑ñá ni inicutu ñuhìví, cachí yùhù. Sà‑ìá.

HECHOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

Chuun Nsiha Nì Caquida Nècuàchì Nì Nìhì Chuun Ìì nùù Jesús

1

Nansa nì quida Jesús comprometer icúmí quixi Espíritu Ìì xí Dios

1-2 Cásàhúì xì mii‑ní señor Teófilo. Cunaha‑ní, tutu nì tiai primeru, nacáníámà sàhà ñà‑ndùá nì quida Jesús xì ñà‑ndùá nì chinaha‑yà ndè quìvì nì quesaha‑yá xì ndéˋ quìvì nì nana‑ya mànuhù‑yá ansivi. Doco na táñâha ga nùhù‑yà, dandu nì càhàn‑yà xì apóstol ana nì sàhatahvì‑yá chuun xi‑ya; sàhà poder xi Espíritu Ìì xí Dios nì càhàn‑yà xì‑né nì dàndàcú‑yá nùù‑né nansa quida‑ne. 3 Vàchi antes, na ní nsihi nì ndoho‑ya, te nì xìhì‑yà, dandu vivu nì ndecunu‑ya, te nì xini‑nèyà ñà‑sànì natiacu‑yà, ùì dico quìvì nì ndòo ga‑yà ñuhìví, te cuàhà xichi nì ndecunu‑ya nùù‑né, te cuàhà gá stná ñà‑ndùá nì quida‑ya sàhà‑ñá cundaà ndisa ini‑nè divi nduú‑yá. Te nì càhàn stná‑yà xì‑né sàhà chuun xi ñuhìví ìì xí Dios.

4 Daaní, na iá va‑ya xì‑né, nì cachi‑yà xì‑né ñà‑màsà quéé yáchì‑nè ñuu Jerusalén:

―Còó ―cachí‑yà― yohó cundiatu‑nsia dècuèndè nìhìtáhvì‑nsiá cuu xi‑nsiá nacua sànì quida Yuamánìˊ comprometer, divi ñà‑ndùá nì cachi stnáì xì‑nsiá antes. 5 Vàchi ñà‑ndáà ndùá, tècuìí nìsa quida iì Juan nèhivì. Doco mii‑nsiá, tìxi Espíritu Ìì xí Dios icúmí anima‑nsià nduhiìá tìxi sacu quìvì ―nì cachi‑yà.

Nansa mànana Jesús mànuhù‑yá gloria

6 Daaní, nì nataca tu nsidaa nècuàchì dacuahá‑yá‑mà nùù‑yá, te nì xìcàn tnùhù‑né, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Señor, ¿a vichi nacání inì‑ní quee libre ñuu‑ndà Israel quida‑ní?

7 Dandu nì cachi‑yà xì‑né:

―Có‑sâhatahvì Dios mii‑nsiá ñà‑cunaha‑nsiá índù iin quìvì, ò índù iin tiempu cuu iñàha. Còó, vàchi cuisì Yuamánìˊ iá ansivi chítnùní inì‑xi sàhà nsidaájàn. 8 Doco mii‑nsiá, icúmí‑nsiâ nìhìtáhvì‑nsiá quìvì quixi fuerte Espíritu Ìì ini anima‑nsià, dandu inicutu icúmí‑nsiâ càhàn‑nsià sàhí. Primeru ñuu Jerusalén yohó càhàn‑nsià, te ducán stná inii ladu Judea, xì stná ndè ladu Samaria xì dècuèndè stná inicutu ñuhìví 9 ―nì cachi‑yà.

Daaní, indéhe‑né nì ndanchito‑ya mànana cuisì‑yá ansivi, te nì dàhvi‑ya nùù‑né mahì iin vìcò mànuhù‑yá. 10 Te na indéhe váha‑ne ansivi ndé mànana‑ya, dandu yucán ndé itá‑né nì sàcuìta stná ùì ana ndixín cuxín. 11 Te nì cachi nècuàchìmà xì nècuàchì xí‑indehè mà:

―Mii‑nsiá nècuàchì ñuu Galilea, có‑ndùá cundehè gá‑nsià ansivi, vàchi divi Jesús nì xini‑nsià mànuhù yucán, icúmí‑yâ naxicocuíìn‑yà. Vàchi nacua iá‑yà mànana‑ya mànuhù‑yá, divi ducán icúmí‑yâ naxicocuíìn‑yà nuu‑ya.

Nansa nì quee Matías nombradu cundehè‑né chuun xi Judas

12-13 Dandu nsidaa nècuàchì apóstol mà, nì nuu‑ne yucù Olivo yucán, mànuhù‑né ñuu Jerusalén, vàchi yatni iá ñuu mà nùù yucù yucán, nahi dava hora caca‑nda. Te na ní nasaa‑nè, nì yàha‑ne ndè iin vehe idótnahá, nì canana‑ne dìquì‑xí ndé ndoó‑né. Te nèhivì ndoó yucán, dohó nani‑né: Pedro, xì Jacobo, xì Juan, stná Andrés, xì Felipe, xì Tomás, xì Bartolomé, xì Mateo, xì stná dèhe Alfeo nani stná Jacobo, xì stná Simón Zelote, xì ñani Jacobo mà nani Judas. 14 Nsidaa nècuàchìmà, iin‑ni nihnú ini‑nè, te iin‑ni xícàn tàhvì‑né nùù Dios, mii‑né xì stná ñani Jesús, xì dihi‑yá María, xì más gà stná nècuàchì ñahà.

15-16 Daaní, quìvì yucán nì nataca nsidaa nèhivì nchícùn ichì‑yá. Na iin cientu òcò xínduu‑ne. Te nì ndacuiin Pedro mahì nsidaa‑né, cachí‑nè:

―Ñánì, sànaha nì chindee Espíritu Ìì xí Dios xìì‑ndà David, te nì tiaa‑ne nì cachitnùhu‑ne sàhà Judas, divi tiàa nì sacatnahá xi nècuàchì nì tnii xi Jesús. Te ducán nì cuu, vàchi ñà‑ndùá nì cachi Dios sànaha ma, fuerza nì cuu ndisa‑ña. 17 Vàchi Judas mà, nìsa cutnahá‑né xì‑ndà, iin‑ni chuun nìsa quida‑nda xi‑né antes. 18 Doco nì quida‑ne iin cuàchi, nì tnii‑ne dìhùn, te sàhà dìhùn mà nì xiin‑ne iin ñuhù. Dandu nì nacava candéé‑nê yucán, nì cahnsi ìì‑né nì quecoyo iì sisi‑nè. 19 Te nsidaa nèhivì ñuu Jerusalén yohó, nì xinitnùhu stná‑nè sàhámà. Ñàyùcàndùá nì sàcùnani ñuhù mà Acéldama, te cuní cachi quìvì mà: “Iin ñuhù ndé nì xìtià nìì”. 20 Vàchi ducán nì cachitnùhu libru ndé itándiaa alabanza ìì ndé cacháˋ: “Ni ndóo nihni vehe‑ne. Màsà cúndóó gá nèhivì yucán”. Te cachí stná tutu mà: “Ni ndóo chuun xi‑ne nùù inga nèhivì”.

21-22 ’Ñàyùcàndùá, xiñuhu nanducu‑nda inga tiàa chindee tnaha‑xi‑nda cachitnùhu‑nda xi nèhivì ñà‑sànì natiacu Stoho‑ndà Jesús. Doco icúmí‑nê cunduu‑ne iin ana sànì cutnahá xi‑nda inii tiempu nìsa xìcanuu‑ya mahì‑ndà dècuèndè tiempu nìsa quida iì Juan xì ndè quìvì nì nana‑ya ansivi cuàhàn‑yà ―nì cachi Pedro.

23 Ñàyùcàndùá, nì catavà‑né ùì nèhivì. Iin‑ne nani José Barsabás, te Justo nduú inga quìvì‑né. Daaní, inga nèmà nani Matías. 24-25 Dandu nì xìcàn tàvhì nsidaa‑né nùù Dios, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Señor, ináhá‑nî nansa iá anima nsidaa nèhivì. Ñàyùcàndùá, nùù ùì tiàa yohó cuàha‑ní nsiùhù iin seña índù nècuàchì cundehè chuun xi‑ní cuenta xi Judas, vàchi nècuàchìmà, sàhà cuàchi‑ne, ñàyùcàndùá nì ndòo chuun xi‑ne, te cuàhàn‑nè ndé nì nchihò ini‑nè cùhùn‑nè ―nì cachi‑nè.

26 Dandu nì caquida‑ne iin sorteu, te nècuàchì nani Matías mà nì quee nombradu ñà‑cutnahá stná‑nè xì ùxìn iin ga nècuàchì apóstol.

2

Nansa nì nuu Espíritu Ìì xí Dios

1 Daaní, meru quìvì nducáhnû vicò Pentecostés, dandu iin‑ni xaan nì nataca nsihi nècuàchì nchícùn ichì mii‑yá. 2 Ndoó‑né, te nanàá nì tiacu‑nè ndè dìquì‑xí ansivi na ian cahá fuerte guá tàchì, te nì tiacu inii ini vehe ndé ndoó‑né. 3 Dandu nì xini‑nè nchií ñuhu cuati nahi yàá‑ndà, te nì xìtià nihnia, iin ian nì ndòo dìnì iin iin nèhivì yucán. 4 Te nsidaa‑né, nì chitu anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios, te nì quesaha‑né cáhàn‑nè dàhàn sàà según nansa nì dàtnúù Espíritu Ìì sàxìnítnùní iin iin‑ne.

5 Cunaha‑ní, ñuu Jerusalén yucán ndoó cuàhà nècuàchì raza Judea nì caquee nùù nsidaa ñuu inicutu ñuhìví. Nèhivì càhvì víi xi Dios nduú‑né. 6 Te na ní tiacu‑nè cáhàn guá nèhivì yucán, dandu nì nataca cuàhà‑né, te yáha ga nì ndulocó‑nè, vàchi iníní‑né cáhàn nècuàchìmà dàhàn cada iin iin ñuu nècuàchì nì nataca iníní má. 7 Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nsidaa‑né, nacání ini‑nè, cachí‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―Amádi puru nècuàchì ñuu Galilea xínduu nècuàchì cáhàn guá yohó. 8 Doco vichi iníní‑ndá cáhàn‑nè dàhàn nì sahnu cada iin iin ndohó. ¿Nansa cui quida‑neàmà? 9 Vàchi mii‑nda, cuàhà ñuu nì quixi‑nda: ñuu Partia, xì ñuu Media, xì ñuu Elam, xì ñuu Mesopotamia, xì ladu Judea yohó, xì ñuu Capadocia, xì ñuu Ponto, xì ladu Asia, 10 xì ladu Frigia, xì ladu Panfilia, xì ñuu Egipto, xì stná ladu Africa iá nùù‑xí ñuu Cirene, te yohó ndoó stná nècuàchì Roma, nduú‑né nècuàchì raza Judea, te nduú stná‑nè nècuàchì nì yàha ndè religión xi raza mà. 11 Daaní, ndoó stná nècuàchì ñuu Creta, xì stná nècuàchì ladu Arabia. Doco nsidaa‑nda iníní‑ndá cáhàn nècuàchì yohó dàhàn iin iin‑nda, ndeníhí vàha‑ne Dios sàhà obra ndiaha quidá‑yá ―nì cacachi‑nè.

12 Ñàyùcàndùá nsidaa nècuàchì iníní yucán, nì ndulocó cuàhà‑né, nacání cuáhà ini‑nè, ndácàtnùhù tnàhá‑né nùù‑né, cachí‑nè:

―¿Ndíà nduá cuní cachi ñà‑yòhó?

13 Doco dava ga nèhivì, nì sàcùndiaa uun‑ne, cachí‑nè:

―Ádi xíni nsidaa nècuàchì jaàn nì quida vinu fuerte ―cachí‑nè.

Ñà‑ndùá nì cachi Pedro xì nèhivì cuáhà

14 Dandu Pedro, iín‑né cutnáhâ‑né xì ùxìn iin nècuàchì icúmí stná chuun nùù Jesús, te ndee nì càhàn‑nè xì nsidaa nècuàchì sànì nataca yucán, cachí‑nè:

―Mii‑nsiá tè‑ndùú ñanìtnaha raza‑ndà Judea, xì nsidaa mii‑nsiá nècuàchì ndoó ñuu Jerusalén yohó, cunini‑nsia cuàhìn càhìn. 15 Xíni‑nsi tuxí inì‑nsia, doco còó. Có‑ndùá ñà‑xíni‑nsi, vàchi làcà ní cahin vitni. 16 Còó, ñà‑ndùá cáhàn nècuàchì yohó, divi nduú ñà‑ndùá nì cachi Joel sànaha na ní cachitnùhu‑ne iin razón ndiaha xí Dios. 17 Te dohó cachí‑yà, nì cachi Joel mà:

Quìvì xìnu tiempu, cuàhà icúmî cuàhatahvìˊ nsidaa nèhivì Espíritu Ìì xí. Ndè dèhe ii‑nsiá xì dèhe yoco‑nsiá, icúmíâ càhàn ñà‑ndùú razón ndiaha xí. Te tiàa cuachi, icúmî dacuní nùí‑nè cuàhà ñà‑ndiaha; xì stná nècuàchì sahnú, icúmí quixi stná sani nùù‑né. 18 Te quìvì yucán, cuàhà icúmî cuàhatahvìˊ nècuàchì xinúcuáchí nùí, tiàa‑ne te ñahà‑né, cuàhà gá icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né Espíritu Ìì xí, dandu càhàn‑nè ñà‑ndùú razón xi. 19 Te dìquì‑xí ansivi icúmí cuu cuàhà stná milagru fuerte quide, xì stná ñuhìví yohó, icúmí stnâ‑nsià cuni‑nsià milagru ndiaha xí. Vàchi icúmí cucuu nìì, te cucuu ñuhu, te cucuu ñùhmà nahi ñùhmànsìvì. 20 Doco dihna icúmí ndàhvà orá, xì stná yoo, icúmí‑sî nducuahá‑si nahi nìì, dandu sàà quìvì xí yùhù ana nduú Stoho‑nsià Señor. 21 Te nsidaa ana ndacùcahan xi quìví, icúmí‑nê càcu‑ne, nì cachi‑yà.

22 ’Nsidaa‑nsiá nècuàchì ñanìtnaha raza Israel, cunini vàha‑nsia ñà‑ndùá cuàhìn cachì: nì quixi Jesús de Nazaret nì xìcanuu‑ya mahì nsidaa‑nda, te ndiaha gá nì quida‑ya nacua cuní Yua‑nda Dios, vàchi sàhà poder ndiaha xí Dios nì quida‑ya cuàhà milagru fuerte, cuàhà milagru ndiaha. Ináhá vâha‑nsia sàhà ñà‑jaàn. 23 Doco Dios, nì chitnùní ini‑yà ñà‑tnii‑nsia Jesús, te coo‑ya ndahà‑nsiá. Te divi ducán nì cuu, vàchi ináhá Dios nansa cuàhàn cuu xi (Dèhemanì‑yá) Jesús. Ñàyùcàndùá, nì tnii‑nsiayà, te nì sahnì‑nsiáyà, vàchi iin‑ni nì ndatnuhu‑nsiá xì tiàa malu, te nì cachituu‑tèyá nchìca cruz. 24 Doco nì dànátiácú Yua‑nda Dios‑yà, nì tavà‑ñáyâ nùù tnùndoho ñà‑nì xìhì‑yà, vàchi có‑ndùá ducán ndòo‑ya tìxi ñuhù. 25 Te divi ducán nduá nì cachitnùhu stná David sànaha sàhà‑yá, vàchi dohó nì cachi‑nè:

Dios nì quide cuenta cutnáhá‑xî nicanicuahàn, vàchi yatni iá‑yà ladu cuahíˋ sàhà‑ñá màsà dáyûhî nèhivì yùhù, te quidi yùhù. 26 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì cudiì ini anímè, te nì naquimaní (mii‑yá), vàchi mate ni ndúxin iquìcúñúì, doco ináhî iá tnùndé ini xi. 27 Vàchi dohó sànì cachì xì Dios: “Ináhî, mà nácóó‑nî anímè ñà‑ndòa ndé ndoó vàha anima nècuàchì nsìi; còó, yùhù tè‑ndùú dèhemanì‑ní, mà cuáha‑ní tnani iquìcúñúì ñuhù. 28 Sàhà mii‑ní sànì sàì nì cundaà inì nansa iá ichì cutiacu ndiahí; icúmí‑nî dacúdíì inì‑ní yùhù, vàchi seguru icúmî naxicocuíìn cundehí nùù‑ní”, nì cachi David.

29 ’Doco ináhá‑ndá nì sàà xìì‑ndàmà nì xìhì‑nè, ñánì, dandu nì ndùxin‑ne, (ináhá‑ndá), vàchi ñuu yohó nduú ndé índùxin‑ne, te ndè vichi náhà lugar mà. 30 Doco iin ana tùha cachítnùhu razón xi Dios nì sanduu stná nècuàchìmà, ñàyùcàndùá ináhá stnâ‑nè ñà‑sànì quida Dios comprometer ñà‑divi Cristu cunduu iin descendencia xi‑ne, te seguru cusahnú stná‑yà nacua nìsa cusahnú mii‑né. 31 Ñàyùcàndùá, nì dàcùní Dios‑nè iñàha, te nì xini‑nè nansa cuàhàn cuu xi Cristu ñà‑ìcúmí‑yâ natiacu‑yà, mà ndóo anima‑yà ndé ndoó vàha anima nsìi, ni mà tnání stná iquìcúñú‑yà ñuhù. 32 Te divi ducán nì cuu, nì natiacu‑yà nì quida Yua‑nda Dios. Ináhá‑nsî, vàchi testigu nduú‑nsí. 33 Dandu después dècuèndè gloria mànana ducún‑yà nì quida ndahà cuàhá Yua‑nda Dios, te divi nduú ana nì quida comprometer cuàhatahvì stná‑yà Espíritu Ìì xí‑yá. Ñàyùcàndùá sànì dàquìxí fuerte Jesús Espíritu Ìì, te ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí cuú ñà‑ndùá xiní‑nsià te iníní‑nsiá vichi.

34 Doco nsì‑David (sànaha ma), tàñáha ga nana ducún‑nè ndè ansivi; còó, vàchi palabra yohó nduá nì cachi‑nè:

Nì cachi Dios xì Stoho yùhù: “Yohó coo‑ní ladu cuàhíˋ 35 ndè cachi sàà cundeí nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑ní, dandu cusahnú fuerte‑ní nùù‑né”.

36 ’Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá xì dava ga stná nècuàchì Israel, ni cúnáhá vâha‑nsia ñà‑yòhó: mate nchìca cruz nì chituu‑nsia Jesús, doco nì chitnùní ini Dios ñà‑divi mii‑yá cunduu Stoho‑ndà, te cunduu stná‑yà rey ndiaha Cristu ―nì cachi Pedro.

37 Daaní, nì nsihi nì inini nèhivì cuáhà mà ñà‑jaàn, nì nàcùndoo‑ne tnùnsí ini. Cuàhà gá nì nacani ini‑nè, te nì cachi‑nè xì Pedro xì dava ga nècuàchì apóstol:

―¿Nansa chicá vàha quida‑nsi vichi, ñánì?

38 Dandu nì cachi Pedro xì‑né:

―Icúmí iin iin‑nsia naxicocuíìn inì‑nsia sàhà cuàchi‑nsia, te cuhiì‑nsiá, ndacùcahan‑nsiá quìvì Jesucristu sàha ñá‑dùcán ndoo cuàchi anima‑nsià, te nìhìtáhvì‑nsiá nandèe Espíritu Ìì xí‑yá anima‑nsià; 39 vàchi sànì quida Stoho‑ndà Dios comprometer ñà‑ìcúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà Espíritu Ìì xí‑yá nú ni cúníndísá‑ndá na caná‑yàndó. Vàtùni nìhìtáhvì‑ndà, mii‑nda, xì stná dèhe‑nda, xì stná anà‑ni nì cui mate xica gá xíndoo‑ne.

40 Ducán nì cachi Pedro xì nsidaa nècuàchìmà, vàchi cuàhà gá nì càhàn‑nè nì dàtúi‑ne ichì‑yá nùù nècuàchìmà; te dohó nì cachi stná‑nè:

―Nèhivì tiempu vichi, icúmí‑nê ndañuhu‑né, vàchi malu‑nè. Ñàyùcàndùá, nacoo‑nsianè, te càcu‑nsia ―nì cachi Pedro.

41 Daaní, cuàhà gá nècuàchì yucán, nì cudiì ini‑nè palabra nì inini‑ne mà; nahi ùnì mil nèhivì nduú‑né, te nì yàha‑ne ladu xi nècuàchì xiníndísâ. Te divi quìvì yucán nì cuhiì nsidanicuú‑né. 42 Daaní, iin‑ni nì quesaha‑né nchícùn‑nè palabra dacuahá nècuàchì apóstol. Mànì mánì ndoó‑né, xixí tàcá‑nè, te iin‑ni xícàn tàhvì stná‑nè nùù Dios.

Nansa nìsa quida nècuàchì primeru cahvi xi Jesús

43 Daaní, nsidaa nèhivì dava ga, yáha ga nì ndulocó‑nè, vàchi (nì chindee Dios) nècuàchì apóstol, te nì caquida‑ne cuàhà milagru fuerte, cuàhà milagru ndiaha. 44 Te nsidaa nècuàchì xiníndísâ xí‑yâ, iin‑ni nihnú ini‑nè, te nsidaa ñà‑ndùá icúmí‑nê, nìsa xichuún tàcá‑nèà. 45 Te nú iá iin ñuhù xí‑né, ò inga iñàha xi‑ne, nì dicò‑néà, nì tùi dìhùn, te nì dasàn‑né dìhùn mà según iá necesidad nùù iin iin‑ne. 46 Te nsìquívì nìsa nataca‑nè veheñùhu cahnú, te vehe vehe iin iin‑ne nìsa xixi tàcá stná‑nè, cudíì ini‑nè, te ndóo vàha ini‑nè, 47 te ndeníhí vàha stná‑nè Dios. Te nsidaa nèhivì dava ga, cudíì stná ini‑nè sàhà nècuàchì xiníndísámá, te quidáñúhú stná‑nè nècuàchìmà. Te quìvì quívì más gà nèhivì nì cànà nùù Stoho‑ndà Jesús ñà‑càcu anima‑nè, te nì nacuastnahá stná‑nè xì nèhivì xí‑yá.

3

Nansa nì nduvàha iin tiàa mà cùì cácá

1 Iin quìvì cutnáhâ Pedro xì Juan cuàhàn‑nè veheñùhu cahnú. Càhúnì nì cuaà cuàhàn‑nè yucán, vàchi divi hora yucán nìsa xicàn tàhvì nèhivì nùù Dios. 2 Te iin yehè cahnú veheñùhu ma nìsa nani Yehè Ndiaha. Te nsìquívì nìsa saà nèhivì yehè mà nsidá‑né iin tiàa mà cùì caca. De por sí ducán nì tùinuù‑né ñuhìví. Ñàyùcàndùá, yucán nìsa chicoo nècuàchìmà‑né sàhà‑ñá càcàn‑nè caridad nùù nècuàchi quíhvi yehè mà. 3 Pues vichi nì xini‑nè Pedro xì Juan ñà‑cuàhàn‑nè quìhvi stná‑nè, te sàhámà nì xìcàn‑nè iin caridad nùù nècuàchìmà. 4 Ñàyùcàndùá nì candacoto nècuàchìmà ndé iá‑nè, te nì cachi Pedro xì‑né:

―Cundehè‑ní yohó.

5 Dandu nì ndacoto‑ne nùù Pedro xì Juan, cuàhàn‑nè nìhì‑né iñàha cahan‑né. 6 Doco nì cachi Pedro xì‑né:

―Ni còò plata nihí, te ni còò stná oro. Doco ñà‑ndùá sáì quide. Ndácùcahín quìvì Jesucristu de Nazaret, te cachíˋ xì‑ní ndacuiìn‑ní caca‑ní.

7 Dandu nì tnii‑ne ndahàcuàhá tiàa ma, nì ndacani‑ne nècuàchìmà. Te vichi duha nì ndufuerté sàhà‑né, 8 yàchì nì ndanchito‑ne, nì ndacuiin‑nè, te luegu nì quesaha‑né xicá‑né; nì quìhvi stná‑nè veheñùhu, cutnáhâ‑né xì Pedro xì Juan, nandávà nihni‑ne, xicánúú‑né naquímánì cuáhà‑né Dios. 9 Te nsidaa nècuàchì itá yucán, nì xini‑nè xicánúú nècuàchìmà, ndeníhí vàha‑ne Dios, 10 te nì nacuni‑nè nècuàchìmà ñà‑ndùú‑né tiàa nìsa ìa Yehè Ndiaha veheñùhu cahnú xícàn caridad. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì ndulocó nèhivì mà, nacání ini‑nè sàhà ñà‑ndùá nì cuu xi tiàa ma, te nì nduvàha‑ne.

Nansa nì càhàn Pedro sàhù na iá‑nè Portal de Salomón

11 Lugar yucán nduú corredor nani Portal de Salomón. Te tiàa nì nduvàha ma, itníí ndáha stnahá vàha‑ne xì Pedro xì Juan. Dandu nsidaa nèhivì veheñùhu yucán, nì nataca‑nè ndé iá Pedro xì Juan, yáha ga ndulócô‑nè. 12 Ñàyùcàndùá na ní xini Pedro natácà‑guá nèhivì, dandu nì càhàn‑nè xì nsidaa‑né, cachí‑nè:

―Nècuàchì ñuu‑ndà Israel, ¿índù chuun ndulócô‑nsià sàhà ñà‑yòhó? ¿Índù chuun indéhe váha‑nsia nsiùhù na ian nsiùhù nì dàndúvàha xi nècuàchì yohó cahan‑nsiá? Còó, màdì sáhà fuerza xi nsiùhù nì níhì nècuàchì yohó caca‑ne, te ni màdì sáhà ñà‑ìì guá stná‑nsì. Còó.

13-14 ’Xìì‑ndà Abraham, xì Isaac, xì Jacob, nsidaa‑né nìsa cahvi‑né Dios ndiaha xi‑nda, te divi mii‑yá nduú ana nì chitnùní inì‑xi ñà‑cucumi Dèhemanì‑yá Jesús tnùñuhu ndiaha xí‑yá. Doco mii‑nsiá, nì dàyáha‑nsiayà ndahà Pilatu, te nì nacuaà‑nsiáyà na ní cuni tèmà daña‑téyâ. Ana ìì ndisa nduú‑yá, te ndàà cuisì ini‑yà, doco (cónì ndúlócô‑nsià), iin tè‑sàhní nì xìcàn‑nsià dàñà. 15 Dandu nì sahnì‑nsiáyà, mate divi sàhà mii‑yá itiácú‑ndà. Doco (Yua‑nda) Dios, nì dànátiácú‑yà Jesús. Ináhá‑nsî, vàchi testigu nduú‑nsí. 16 Te cunaha‑nsiá, divi sàhà ñà‑nìhnú vàha ini‑nsì mii‑yá, te ndácùcahan‑nsí quìvì‑yá, ñàyùcàndùá nì ndufuerté tiàa yohó. Indéhe‑nsiánè, ináhá‑nsiânè. Náhà xìcà sànì nduvàha vàha‑ne ñà‑nì xinindisá stná‑nè mii‑yá.

17 ’Te vichi sànì sànìhì inì ñà‑cónì cúndáà inì‑nsia nduá, ñánì. Stná nècuàchì cusáhnû nùù ñuu‑ndà, ni cónì cúndáà stná ini‑nè, ñàyùcàndùá nì quida‑nsia ducán. 18 Doco ñà‑ndùá nì cachitnùhu Dios sànaha, divi ñà‑jaàn nduá nì cuu ndisa nì quida‑ya. Vàchi ñà‑ìcúmí Cristu ndoho‑ya, divi nduá nìsa cachi nsidaa nècuàchì profeta sànaha. Te ducán nì cuu ndisa. 19 Ñàyùcàndùá, naxicocuíìn inì‑nsia sàhà cuàchi‑nsia vichi, te natenchicùn‑nsià ichì mii‑yá sàhà‑ñá ndutu cuàchi‑nsia, dandu quixi tiempu cundoo ndiaha‑nsiá quida‑ya, 20 te techuún‑yá Jesucristu ndixi‑ya, vàchi divi‑ya nduú ana nì chitnùní ini Dios cunduu rey ndiaha xi‑nda. 21 Doco vichi iá‑yà gloria, te yucán icúmí‑yâ coo‑ya ndè cachi sàà tiempu nsida viì‑yá nsidaa iñàha. Vàchi ducán nì cachitnùhu nèhivì xí Dios sànaha na ní càhàn‑nè nì quida‑ya. 22 Vàchi ñà‑ndácuisì nduá nì cachitnùhu Moisés xì xìì‑ndà sànaha na ní cachi‑nè palabra yohó: “Icúmí Stoho‑ndà Dios nacàxin‑ya iin descendencia xi‑nda cunduu ana càhàn cuenta xi‑ya. Te divi nacua nì quida yùhù, ducán icúmí quida stná ana quixi ma. Dandu mii‑nsiá, icúmí‑nsiâ cunini‑nsia nsidaa ñà‑ndùá cachi‑yà xì‑nsiá. 23 Te nú ni coó iin nècuàchì có‑cùní cunini xi‑yá, dandu icúmí nècuàchìmà ndañuhu‑né ñuu‑nè”, nì cachi Moisés.

24 ’Cunaha‑nsiá, nsidaa nècuàchì sànaha nìsa cahàn cuenta xi‑ya, inii décuèndè tiempu nìsa cahàn Samuel te vàxi duha, nsidaa‑né nì càhàn‑nè sàhà tiempu vitni. 25 Te vichi, mii‑nda nduu‑nda dèhe nècuàchì nìsa cahàn razón mà. Ñàyùcàndùá icúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà ñà‑ndiaha íì nì quida Dios comprometer xì xìì‑ndà na ní saquin‑yà tratu xì Abraham, te nì cachi‑yà palabra yohó: “Sàhà iin descendencia xi‑ní icúmí quixi ñà‑ndiaha íì cundiatú anima nsidanicuú nèhivì ñuhìví”, nì cachi‑yà.

26 ’Ñàyùcàndùá, dihna ndohó nècuàchì (ñuu yohó) nì nìhìtáhvì‑ndà, vàchi divi chuun jaàn ní sàhatahvì Dios Dèhemanì‑yá (Jesús), nì quixi‑ya ndé ndoo‑nda ñà‑cundiatú anima nsidaa‑nda nú ni náxícócuîìn ini‑ndà, te nacoo‑nda ichì malu nchícùn‑nda ―nì cachi Pedro.

4

Ñà‑ndùá nì cuu na ní cànà Pedro xì Juan nùù Junta Cahnú

1 Daaní, na meru cáhàn‑nè xì nèhivì yucán, dandu nì caquesaa nècuàchì nduú dùtù ndé itá‑né, cutnáhâ nècuàchìmà xì comandante ndiaá veheñùhu cahnu‑ma, te cutnáhâ stná‑nè xì nècuàchì saduceu, 2 có‑ndôo ini‑nè ñà‑chìnáhá Pedro xì Juan sàhà nansa natiacu‑ndà quida Jesús. 3 Ñàyùcàndùá, nì tnii‑ne nècuàchìmà nì chicadi‑ñàné vehecàa, te sàhà ñà‑sànì cuaà, ñàyùcàndùá nì candòo‑ne yucán ndè inga quìvì. 4 Doco nècuàchì nì inini nì càhàn Pedro xì Juan palabra xi Dios, cuàhà‑né nì xinindisá‑né, ndè ùhùn mil sànì nanduu nècuàchì tiàa xiníndísâ.

5 Daaní, inga quìvì nì nataca nècuàchì cusáhnû, xì nècuàchì sahnú nchichí, xì nècuàchì ley xi veheñùhu, nsidaa‑né nì nataca‑nè 6 ñuu Jerusalén yucán. Te nì sàà stná dùtù cusáhnû nani Anás, xì stná Caifás, xì Juan, xì Alejandro, xì nsidaa dava ga tnaha dùtù cusáhnúmá. 7 Dandu nì tavà‑né Pedro xì Juan ñà‑cundaca tnahá‑né quixi, te nì sàcuìta nècuàchìmà dava mahì‑xí. Dandu nì candacàtnùhù nècuàchì Junta mà nùù‑né, cachí‑nè:

―¿Ana dìvalor‑xi nì càhàn‑nsià sàhà‑xí nì quida‑nsia ñà‑ndùá nì quida‑nsia? ¿Ana dìquívì‑xí nì ndacùcahan‑nsiá?

8 Dandu fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí Dios ini anima Pedro, te nì naxiconihí‑né nùù nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Mii‑nsiá nècuàchì xícusahnú ñuu‑ndà yohó, xì mii stná‑nsià nècuàchì sahnú nchichí raza‑ndà Israel, cunini vàha‑nsia. 9 Vichi xícàn tnùhù‑nsiá nùù‑nsí nansa nì quida‑nsi iin obra xì nècuàchì ndahví yohó, nansa nì nduvàha‑ne. 10 Pues ni cúnáhá mii‑nsiá xì nsidaa stná nècuàchì Israel ñà‑divi Jesucristu de Nazaret nduú ana dìquívì‑xí nì ndacùcahan‑nsí, te nì nduvàha‑ne. Te yohó iín stná‑nè dava mahì‑nsiá, indéhe‑nsiánè. Te mate ní chituu‑nsia Jesucristu nchìca cruz, te nì xìhì‑yà, doco nì natiacu‑yà nì quida Yua‑nda Dios. 11 Te mate ní cahíchì íní‑nsiàyà, doco vichi sànì cuu xi‑yá na ian nì cuu xi iin cavà nì cahíchì ini albañil, te después nì sàà nì sàcùndua yùù vìcò indúhu esquina vehe. 12 Te còò inga gà ana sáha xi salvación, cuisì mii‑yá. Vàchi inicutu ñuhìví còò inga gà ana dìquívì‑xí ndacùcahan‑nda, te càcu‑nda nùù‑xí. Còò inga gà ana nì techuún Dios ñuhìví yohó ñà‑dacácu xi‑nda, cuisì mii‑yá ―nì cachi Pedro.

13 Dandu nècuàchì dandacuma, nì xini‑nè, có‑yûhî Pedro cáhàn‑nè, te có‑yûhî stnâ Juan. Te ni có‑ndùú stná ñà‑nì dàcuàhá cuáhà‑né, còó, vàchi cónì xíca cuahà‑né escuela. Ñàyùcàndùá, na ní quida nècuàchì Junta mà cuenta ducán, nì ndulocó‑nè, te nì cundaà ini‑nè, divi Jesús nìsa cutnahá xi nècuàchìmà. 14 Te tiàa nì nduvàha ma, yucán iín stná‑nè xì nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá, mà nì cùí nìhìndèè nècuàchì Junta mà canicuàchi‑ne sàhà Pedro xì Juan. 15 Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú‑né ni cáquéé nècuàchìmà iladu, te nì ndatnuhu nsidaa‑ní mii‑né, 16 cachí‑nè:

―¿Nansa quida‑nda xi nècuàchì caá? Vàchi iin milagru cahnú ndisa nduá nì quida‑ne, ináhá nsidaa nèhivì ñuu‑ndà Jerusalén yohó, te ùhì cachi‑nsì nduá tnùhu. 17 Doco sàhà‑ñá màsà cuítià gà palabra yohó, chicá vàha dayúhî‑ndàné ñà‑màsà cáhàn gà‑nè sàhà Jesús xì ni‑iin nèhivì ―nì cachi‑nè.

18 Dandu nì cana‑ne Pedro xì Juan, te fuerte nì chinaha‑né nècuàchìmà ñà‑màsà cáhàn gà‑nè xì nèhivì sàhà Jesús, ni màsà dácuáhâ gá‑nè ni‑iin nèhivì sàhà‑yá. 19 Doco Pedro xì Juan, nì cachi‑nè:

―¿Índù ñà‑tùxí ini mii‑nsiá, a chicá vàha cunini‑nsi ñà‑ndùá cachí mii‑nsiá, te ò ñá‑ndùá cachí Dios? 20 Pues cunaha‑nsiá, có‑ndùá ducán cuhihin‑nsí. Vàchi ndiá ìcà‑nsí càhàn‑nsì xì nèhivì ñà‑ndùá sànì xininùù‑nsí xì ñà‑ndùá sànì tiacu tùtnù‑nsí ―nì cachi‑nè.

21 Dandu nècuàchìmà, chicá nì càhàn dana‑ne xì Pedro xì Juan, dandu después nì daña‑ñané, vàchi cónì túi ni‑iin falta ñà‑ndoho‑ne. Te yúhî stnâ nècuàchì dandacu‑ma ñà‑vihini nacuidà nèhivì cuáhà ñuu‑nè, vàchi nsidaa nècuàchìmà, naquímánì‑né Dios sàhà ñà‑ndùá nì cuu. 22 Vàchi tiàa nì nduvàha sàhà milagru mà, sànì yàha‑ne ùì dico cuìà xicá‑né.

Nansa nì xìcàn tàhvì nèhivì xí Dios nùù‑yá, cuní‑nè nacuàhandee ini‑yànè

23 Daaní, na ní quee Pedro xì Juan libre, dandu mànuhù‑né ndé ndoó compañeru‑nè, te nì cachitnùhu‑ne nsidaa ñà‑ndùá nì cachi dùtù xícusahnú, xì ñà‑ndùá nì cachi nècuàchì sahnú xídandacú. 24 Te nì nsihi nì cachitnùhu‑ne, dandu nsidaa‑né, iin‑ni nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Señor, na mii‑ní nduu‑ní Dios; cuisì mii‑ní nduú ana nì quidavàha xi ansivi, ñuhù íchî, mar, xì nsidaa stná iñàha iá inicutu ñuhìví xì ansivi. 25 Te mii‑ní nduú ana nì dàcáhàn xì iin nècuàchì sànaha cahvi xi‑ní, divi xìì‑nsí David, te dohó nì cachi nècuàchìmà:

Nèhivì ñuhìví, ¿índù chuun cuadú guâ‑nè, te cánàhá guâ‑nè dìquì Dios? ¿Índù chuun nacání guâ ini cuàhà raza nèhivì quida‑ne ñà‑có‑ndiàá? 26 Vàchi cuàhà rey xícusahnú ñuhìví yohó, nì sàcuìta listu‑te xi dava ga tè‑xídandacú; nì nataca nsidaa‑té ñà‑cuni ùhì‑te Yua‑nda Dios xì Dèhemanì‑yá Cristu, nì cachi David.

27 ’Te divi ñà‑ndáà nduá, vàchi ducán nì cuu, divi ñuu yohó nì nataca rey Herodes, xì Poncio Pilatu, xì stná nècuàchì ñuu Israel yohó, xì stná cuàhà nèhivì inga nación, vàchi cuní‑nè quida quini‑ne xì Dèhemanì‑ní Jesús, mate divi‑ya nduú ana nì chitnùní inì‑ní cusahnú. 28 Doco na ní quida nècuàchìmà ducán, cuisì ñà‑ndùá nì nacani inì‑ní dihna nì sandua, te nì sàha‑ní lugar nì quida‑ne ducán; vàchi mii‑ní, nì chitnùní inì‑ní coo ducán, 29 Stoho‑nsì Señor. Te vichi (xícàn tàhvì‑nsí) ñà‑cunini‑ní ñà‑ndùá cachí nècuàchìmà, ndee gá cáhàn‑nè, cuní‑nè dayúhî‑nè nsiùhù. Doco nacuàhandee inì‑ní nsiùhù nècuàchì cahvi xi‑ní, te ducán vàtùni cachitnùhu‑nsi palabra ìì xí‑nî, te mà yúhî‑nsì. 30 Xícàn tàhvì‑nsí nùù‑ní ñà‑nì dándûvàha‑ní nècuàchì cuhí sàhà poder ìì xí‑nî. Te nsiùhù, icúmí‑nsî ndacùcahan‑nsí Dèhe ndiaha‑ní Jesús, dandu mii‑ní quida‑ní nsidaa clase milagru (cundehè nèhivì) ―nì cacachi nècuàchìmà.

31 Daaní, nì nsihi nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios ducán, dandu nì ndacùchí vehe ndé ndoó‑né, te fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí‑yá ini anima nsidaa‑né, te ndee ní càhàn‑nè palabra ìì xí‑yá, cónì yúhî‑nè.

Nansa nìsa quida nècuàchì xiníndísâ, iin‑ni cahnú nìsa ìa biene xi nsidaa‑né

32 Cunaha‑ní, iin‑ni sàxìnítnùní nìsa icumi nsidanicuú nècuàchì xiníndísâ. Còò ni‑iñàha nìsá xídáhán‑nê nùù ñanìtnaha‑ne, vàchi iin‑ni cahnú‑ní nìsa ìa nsidaa ñà‑ndùá icúmí‑nê. 33 Te poder cahnú xí Dios, cuàhà gá nì chindeá nècuàchì apóstol, vàchi fuerte nì càhàn‑nè sàhù sàhà nansa nì xininùù‑né Stoho‑ndà Jesús na sánì natiacu‑yà. Te cuàhà stná gracia xi‑ya iá nùù nsidaa nèhivì xí‑yá. 34-35 Ñàyùcàndùá, cónì quìdámánì ni‑iñàha nùù ni‑iin‑ne, vàchi nècuàchì nìsa ìa ñuhù‑xí, ò vehe‑xi, nì dicò‑néà, te nihí‑né dìhùn mà nì sàhàn nì nacoo‑neà nùù nècuàchì apóstol, dandu mii‑né, nì dasàn‑néà nùù nèhivì icúmí necesidad. 36 Te iin nècuàchì nì dicò mà nani José; doco Bernabé nìsa cachi nècuàchì apóstol xì‑né, vàchi quìvì mà, iin ana nácuàhandee ini xì‑ndà cuní cachàmà. Ñuu Chipre nduú ñuu‑nè, te Leví nduú yohòtéhè‑né. 37 Pues divi‑ne nìsa icumi stná xì iin ñuhù, te nì dicò‑néà. Dandu nihí‑né dìhùn yàhvia nì sàhàn nì sàha‑ne nècuàchì apóstol, te nì ndòa ndahà nècuàchìmà.

5

Nansa nì quida Ananías xì Safira, nì xida cuàchi‑ne

1 Daaní, nìsa ìa iin tiàa nani Ananías xì ñahàdìhí‑nè Safira, te nì dicò stná‑nè iin ñuhù. 2 Doco nì chivàha cuaán‑né chii dìhùn sàhámà. Dandu dìhùn nì cusobrá mà nduá nì tnii nècuàchì tiàa ma, te nihí‑néà nì sàhàn nì sàha‑ne nècuàchì apóstol, (na ian iá nsiha). Te ináhá stná ñahàdìhí‑nè nansa nì quida‑ne. 3 Doco Pedro, nì cachi‑nè:

―Ananías, ¿índù chuun nì sàha‑ní nì dacà ñà‑malu dìnì‑ní? Dècuèndè cuní‑nî dandahví stnâ‑ní Espíritu Ìì xí Dios, vàchi nì chidèhé‑nî sàhà ñuhù mà. 4 ¿Amádi ñuhù xí mii‑ní nì sandua daa, te vàtùni quida‑ní disponer sàhá? Daaní, na sánì dicò‑níà, ¿amádi díhùn xí mii‑ní nì sanduu stná? ¿Índù chuun nì nacani quini inì‑ní, te nì quida‑ní dohó? Cunaha‑ní, màdì núù nèhivì nì cáhàn tnùhù‑ní. Còó, nùù Dios nì càhàn tnùhù‑ní ―nì cachi Pedro.

5 Daaní, na ní nsihi nì inini Ananías ducán, dandu nì natnahnù‑nè, te nì xìhì‑nè. Te nsidaa ana nì xinitnùhu ma, nì yùhí cuaá‑nè. 6 Dandu nì caquixi tiàa cuachi gá, nì chidùcún‑te nsìi ma, te nì xida‑tèndó cuàhàn‑ndà cundùxin‑nda.

7 Daaní, na ní yàha ùnì hora, nì quesaa stná ñahàdìhí ndómà, doco tàñáha ga cunitnùhu‑ne nansa nì cuu. 8 Dandu nì ndàcàtnùhù Pedro nùù‑né, cachí‑nè:

―Cachì‑ní xìˊ, ¿a ndísá tantu dohó nì dicò‑nsiá ñuhù xí‑nsiá?

Te cachí nècuàchìmà:

―Jaan, divi ducán nì sandua.

9 Dandu nì cachi Pedro xì‑né:

―¿Índù chuun nì ndatnuhu ndúì‑nsià quida‑nsia ducán, a ndísá cuìdà ini Espíritu Ìì xí Stoho‑ndà Señor, cahan‑nsiá? Cunaha‑ní, tiacú sànì nsiaa ana nì casahàn nì sùxin xi iì‑ní, te vichi icúmí‑tê cunsida stná‑te mii‑ní cùhùn ―nì cachi Pedro.

10 Te vichi duha nì natnahnù stná nècuàchìmà nùù sàhà Pedro, te nì xìhì‑nè. Te na ní nansìhvi tècuachima, sànì xìhì‑nè nì xinì‑te, ñàyùcàndùá, nì tavà stná‑te nsìi ma nì sàhàn‑te nì sùxin stná‑te ndómà divi ndé nì sàcùndùxin nsì‑iì‑ndà. 11 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì yùhí nsidaa nècuàchì xiníndísâ ichì‑yá, mii‑né xì nsidaa stná nècuàchì dava ga nì xinitnùhu ma.

Nansa nì cuu cuàhà milagru ndiaha

12 Daaní, nècuàchì apóstol, ndiaha gá nì caquida‑ne cuàhà milagru nì indehè nèhivì. Te nsidaa nècuàchì xiníndísámá, nsìquívì nìsa nataca‑nè nùù Portal de Salomón (iá yehè veheñùhu). Te iin‑ni sàxìnítnùní nìsa icumi nsidaa‑né. 13 Doco nèhivì dava ga, ni‑iin‑ne cónì sáhandee ini‑nè cutnahá‑né xì nècuàchì natácá mà, mate ndeníhí vàha cuahà‑né nècuàchìmà. 14 Te nì sàà nì xinindisá cuáhà gá nèhivì, tiàa te ñahà‑né, nì xinindisá‑né Stoho‑ndà Señor. 15 Dècuèndè nìsa tavà stná nèhivì nècuàchì cuhí xi‑ne, nì chitànduhù‑né nècuàchìmà yuhù ìchí, dava‑ne nùù cama, te dava‑ne nùù yuì, ndiatú‑né yàha Pedro, áma dúcùn‑nè casì nècuàchìmà, te nduvàha‑ne. 16 Stná ñuu cuati ndoó yatni nì caquee cuàhà stná nèhivì vàxi ñuu Jerusalén ndacá‑né cuàhà nècuàchì ndohó quidá cuèhè, xì stná nècuàchì dandohó ñà‑malu. Te nsidaa‑né, nì nduvàha‑ne.

Nansa nì catnii‑ne nsidaa nècuàchì apóstol

17 Dandu dùtù xícusahnu‑ma, yáha ga nì cumbìdia ini‑nè, mii‑né xì compañeru‑nè tè‑ndùú nècuàchì saduceu. 18 Ñàyùcàndùá, nì tnii‑ne nècuàchì icúmí chuun nùù Jesús, te nì chicadi‑nè nècuàchìmà vehecàa. 19 Doco iin ángel xi Stoho‑ndà Señor, ñuú nì sàà‑nè vehecàa yucán, te nì nacuna‑ne yehè nì tavà‑né nècuàchìmà, te nì cachi‑nè:

20 ―Cuahán‑nsià cuita‑nsia veheñùhu cahnú, te nacani‑nsia xì nèhivì nansa nìhìtáhvì‑né cutiacu ndiaha anima‑nè.

21 Ducán nì dàndàcú‑né nùù nècuàchìmà quida‑ne. Ñàyùcàndùá, na ní tùinuù, dandu nì quìhvi‑ne veheñùhu cahnú, te nì quesaha‑né dacuahá‑né nèhivì.

Daaní, dùtù cusáhnû, xì compañeru‑nè, nì cana‑ne nècuàchì Junta ñà‑nataca nsidaa‑né, te quixi stná nsidaa nècuàchì sahnú nchichí ñuu Israel yucán. Dandu nì techuún‑né policía cuàhàn‑te vehecàa ñà‑cundaca‑tè nècuàchì ndiadí quixi. 22 Doco na ní casaà‑te yucán, còò cá iin ni ndácùhun‑tè. Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn‑te nì cachitnùhu‑tè, 23 cachí‑te:

―Ñà‑ndáà nduá, ndiadí vàha yehè vehecàa ma, te itá stná soldadu ndiaá xán, doco na ní nacuna‑nsi, còò cá nècuàchì ndiadí mà.

24 Dandu dùtù cusáhnû, xì comandante ndiaá veheñùhu, xì stná dùtù nihí gá chuun nahnú, nì ndulocó‑nè na ní xinitnùhu‑ne ducán. ¿Índù fin cucumi chuun yohó? cahan‑né. 25 Daaní, divi momentu mà nì quesaa inga tiàa nì cachitnùhu xi‑né:

―Cunaha‑nsiá, nècuàchì nì chicadi‑nsià vehecàa, yucán sàndòó‑né veheñùhu cahnú, dacuahá‑né nèhivì ―nì cachì‑te.

26 Dandu comandante mà, cuàhàn‑te xi policía xi‑tè, te vivìí‑ni nì saca‑tè nècuàchìmà vàxi‑ne, vàchi yúhî‑te nèhivì cuáhà mà ñà‑vihini cacani yuu‑néte cahan‑té. 27 Ñàyùcàndùá, ndacá‑te nècuàchìmà nì quesaa, te nì sàcuìta‑ne nùù nsidaa nècuàchì Junta mà. Dandu nì cachi dùtù cusáhnû:

28 ―¿Amádi sánì dàndàcú‑nsí nùù‑nsiá ñà‑màsà chínáhá gà‑nsià nèhivì sàhà Jesús? Doco vichi, nsidanicuú lugar ñuu yohó sànì càhàn‑nsià sàhù ñà‑ndùú dàñùhù xi‑nsia, te cuní‑nsià ñà‑nsiùhù nacuida‑nsi cuàchi sàhà nècuàchì nì xìhì mà.

29 Dandu Pedro xì dava ga nècuàchì apóstol, nì naxiconihí‑né nùù nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Nsiùhù, icúmí‑nsî cunchicùn‑nsì ñà‑ndùá cachí Dios, te màdì ñá‑ndùá cachí nèhivì ùún. 30 Mii‑nsiá nì chituu‑nsia Jesús nchìca cruz. Doco mate modo ducán nì sahnì‑nsiáyà, doco vichi sànì natiacu‑yà nì quida Dios, divi mindaa Dios nìsa cahvi xìì‑ndà. 31 Te vichi sànì saquin‑yà Jesús ndahà cuàhá‑yà ñà‑cunduu‑ya ana cusáhnû, te cunduu stná‑yà ana dacácu xi‑nda. Te ducán nì cuu sàhà‑ñá ni cuu‑nda arrepentir, nsidaa ndohó nècuàchì ñuu Israel yohó, te ducán nìhì‑yá nansa cuicahnú ini‑yà sàhà cuàchi‑nda. 32 Te nsiùhù, testigu xínduu‑nsi, vàchi nì xininùù‑nsí ducán nì cuu. Te testigu nduú stná Espíritu Ìì xí‑yá ñuhú ini anima‑nsì, vàchi nsidaa ana cunini xi‑yá, nìhìtáhvì‑né ndèe Espíritu Ìì xí‑yá ini anima‑nè quida‑ya ―nì cachi Pedro.

33 Doco nècuàchì dandacu‑ma, na ní inini‑ne ñà‑jaàn, yáha ga nì caxidà ini‑nè, te nì quesaha‑né nì ndatnuhu tnahá‑né nansa dandáñúhú‑nê nècuàchìmà. 34 Doco nùù nèhivì Junta mà, iá iin maestru nani Gamaliel, iin nècuàchì fariseu chináhá xì ley xi Dios. Nècuàchì vàha nduú‑né cachí nsidaa nècuàchì ñuu yucán. Te divi‑ne nì ndacuiin‑nè nì dàndàcú‑né quee cuaán chii nècuàchì apóstol mà. 35 Dandu nì cachi‑nè xì nsidaa compañeru‑nè yucán:

―Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì raza‑ndà Israel, cuidadu ni cúndóó‑ndá sàhà ñà‑ndùá quida‑nda xi nècuàchì càá. 36 Vàchi ¿a có‑nsînuu inì‑nsia nansa nì cuu tiempu na ní ìa iin tiàa nani Teudas? Tè‑càhnú ícà‑xí nduú‑te nìsa cachì‑te. Te nahi cùmì cientu nèhivì nì quìhvi tnahá xi‑té nì sanchicùn‑nète. Doco por fin nì sahnì nèhivì‑té, te nì xìtià nihni nsidaa nècuàchì nchícùn xì‑té, te ducán nì nsihi chuun ma. 37 Daaní, después nì yàha inga casu na tiempu nì cuu‑nda empadronar. Iin tiàa ladu Galilea nani Judas, nì nìhì‑té nì dàyáha‑tè cuàhà nèhivì ladu xi‑tè. Doco nì xìhì stná‑te, te nì xìtià nihni stná nsidaa nèhivì nì chiyuhù‑té. 38 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá vichi, ni cúnàhá nècuàchì sànì tnii‑nda jaàn. Chicá vàha nacoo‑ndané, vàchi nú inì‑ni mii‑né nì nacani ini‑nè quida‑ne ñà‑ndùá quidá‑né, dandu icúmíâ ndòo uan. 39 Doco nú Dios nì dàndàcù‑xì nùù‑né, dandu mà nunca nìhì‑ndà cadi‑ndà nùù‑né, te cachíˋ, còtó Dios nàá stnàhà‑xì‑ndà ―nì cachi Gamaliel mà.

40 Dandu nsidaa compañeru nècuàchìmà, nì dàjuùn‑nè nècuàchìmà, te nì cana‑ne nècuàchì apóstol nì nansìhvi tu‑ne. Dandu nì sahnì cuìí‑nè nècuàchìmà, te nì chinaha‑ñánê ñà‑màsà cáhàn gà‑nè xì nèhivì sàhà Jesús. Dandu nì daña Junta Cahnu‑mané, 41 te nì caquee‑ne libre, cudíì ini‑nè ñà‑nì natùi stná‑nè ndoho‑ne sàhà chuun xi mii‑yá. 42 Daaní, nsìquívì vehe vehe nìsa xìcanuu‑ne dacuahá‑né nèhivì. Sáhàn stná‑nè veheñùhu cahnú, te chináhá stná‑nè nèhivì yucán, cáhàn‑nè sàhù sàhà Jesucristu, ni‑iyuhu cónì nácóó‑néàmà.

6

Nansa nì cuu nombrar ùsà tiàa dasàn ñà‑cutiacu nècuàchì ndahví

1 Quìvì yucán vihi gá nì nducuahà nècuàchì nchícùn ichì mii‑yá; dava‑ne cáhàn‑nè dàhàn hebreu, te dava ga‑nè cáhàn‑nè dàhàn griegu. Dandu nì quesaha nècuàchì griegu mà nì xitnùhu‑ne compañeru‑nè cáhàn hebreu, vàchi ñahàcuàán xí‑icumi nècuàchì griegu mà, có‑nîhì váha‑ne ñà‑cutiacu‑nè na dásàn‑ñà quìvì quívì. 2 Ñàyùcàndùá nì cana nsì‑úxìn ùì apóstol nsidaa nècuàchì xiníndísâ, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Nsiùhù, có‑ndùá ñà‑nacoo nihni‑nsi chuun xi palabra xi Dios, te cacanuu‑nsi dasàn‑nsí ñà‑cutiacu nèhivì. 3 Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá nanducu‑nsiá ùsà tiàa nchichí dandacú sàhà chuun yohó, ñánì. Nècuàchì tnùñuhu ni cúndúú‑né, te ni coó chitu stná anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios. 4 Doco nsiùhù, iin‑ni cuàhàn‑nsì quida‑nsi seguir càcàn tàhvì‑nsí nùù‑yá, te dacuahá‑nsí nèhivì palabra xi‑ya ―nì cachi‑nè.

5 Daaní, nsidaa nèhivi mà, nì cudiì ini‑nè ñà‑ndùá nì cachi nècuàchì apóstol mà. Ñàyùcàndùá, nì caquee nombradu ùsà tiàa. Iin‑ne nani Esteban. Iin nècuàchì nihnú vàha inì‑xi nduú‑né, te chitu stná anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios. Te nì caquee stná nombradu nècuàchì nchícùn yohó: Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas, xì Nicolás. Nècuàchì inga raza nì quixi ñuu Antioquía nduú Nicolás mà, doco nì yàha‑ne religión xi nècuàchì raza Judea. 6 Daa‑ní, nsidaa nèhivi mà, nì saca‑ne nècuàchì nombradu mà nùù nècuàchì apóstol; dandu apóstol mà, nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios, te nì chindòó‑né ndahà‑né dìnì nècuàchìmà.

7 Daaní, después, chicá más nì cucuahà palabra xi Dios, vàchi cuàhà gá nèhivì ñuu Jerusalén nì sàà nì xinindisá, te cuàhà gá stná nècuàchì dùtù nì sàà‑nè nì xinindisá stná‑nè palabra mà.

Nansa nì tnìì Esteban

8 Daaní, nì xìcanuu Esteban mahì nèhivì, te nì quida‑ne cuàhà milagru ndiaha, vàchi cuàhà gá icúmí‑nê gracia xi Dios, te fuerte iá palabra cachí‑nè. 9 Doco dava nèhivì, nì quesaha‑né náâ tnahá‑né xì nècuàchìmà. Nèhivì sáhàn veheñùhu nani Veheñùhu xi Nèhivì Libre xínduu‑ne, te nì caquixi‑ne inga ñuu, divi ñuu Cirene, xì ñuu Alejandría, xì ladu Cilicia, xì ladu Asia. 10 Doco mànìcùí nìhìndèè‑né màcòdònùù‑né nùù Esteban, vàchi chindéé Espíritu Ìì xí Dios‑nè cáhàn nchichí‑nè. 11 Ñàyùcàndùá, nècuàchì náâ xì‑némà, nì nducu‑né iin ùì tètnùhù, te nì chiyàhvi‑nète ñà‑càhàn tnùhù‑té dìquì Esteban. Sàhà ñá‑jaàn, dohó nì cachi tèmà:

―Nì inini‑nsi nì cachi quini Esteban dìquì (yua‑nda) Moisés xì dìquì stná Dios.

12 Ñàyùcàndùá, ducán nì nìhì nècuàchì malu mà nì dànácuîdà‑nè nèhivì ñuu mà, mii‑né xì stná nècuàchì sahnú dandacú, xì stná nècuàchì ley xi veheñùhu, te nì quida cuahà‑né sàhà Esteban; yàchì nì sàà‑nè ndé iá nècuàchìmà, te nì tnii‑ñané, te ndacá‑ñánê nì casaà nùù nècuàchì Junta. 13 Yucán nì cana‑ne tètnùhù mà nì tnàtuu‑tè, te nì sanicuàchi‑tè sàhà Esteban, cachí‑te:

―De por sí, tùha quini tè‑jaàn, vàchi quini cáhàn‑te dìquì veheñùhu ìì xì‑ndà, xì dìquì stná ley ìì xì‑ndà. 14 Te nì inini stná‑nsì nì cachì‑te ñà‑ìcúmí quixi Jesús de Nazaret, te dacaá‑né veheñùhu xi‑nda. Dandu fuerza icúmí dàma estilu xi‑nda, divi estilu nì nacoo xìì‑ndà Moisés ―nì cachi tèmà.

15 Dandu nsidaa nèhivì ndoó Junta mà, nì indehè‑né nùù Esteban, te nì xini‑nè, na indéhe ángel indéhe nècuàchìmà vichi.

7

Ñà‑ndùá nì cachi Esteban na ní càhàn‑nè sàhà mii‑né

1 Dandu dùtù cusáhnû, nì cachi‑nè xì Esteban:

―¿A díví ñà‑ndáà nduá (xícachi nècuàchì jaàn), á coó?

2 Dandu nì naxiconihí Esteban, cachí‑nè:

―Mii‑nsiá, nècuàchì sahnú nchichí, cunini chii‑nsiá, ñánì, vàchi (cuàhìn nacani) nansa nì quida Dios ndiaha xi‑nda sànaha dècuèndè na iá ìì xìì‑ndà Abraham ñuu nani Mesopotamia. Tàñáha ga nadàma‑ne ndè ñuu Harán, dandu nì dàcùní Dios‑nè mii‑yá, 3 te dohó nì cachi‑yà xì‑né: “Nacoo‑ní ñuù‑ní yohó, te nacoo‑ní tnaha‑ní, quihin‑ní ichì cuahán‑nî inga ñuu icúmî dacuníˋ mii‑ní”. 4 Ñàyùcàndùá, nì quee‑ne ladu Caldea yucán, te nì sàà‑nè ñuu Harán. Te ñuu mà nì ndòo‑ne dècuèndè nì xìhì yua‑né. Dandu inga xichi nì càhàn tu Dios xì‑né, ñàyùcàndùá nì quihin‑ne ichì nì quesaa‑nè ñuu yohó ndé ndoo‑nda vichi. 5 Doco cónì sáha‑yanè ni‑iin ñuhù cunduu ñuhù xí mii‑né, ni siquiera iin ñuhù tìì. Doco nì cachi‑yà xì‑né ñà‑después cuàhàn‑yà dacútâhvì‑yánè inii ñuu yohó, te cucumi‑néà, mii‑né xì dèhe‑ne. Ducán nì cachi‑yà xì‑né, mate táyôo ni‑iin dèhe‑ne. 6 Te nì cachi stná‑yà ñà‑ìcúmí descendencia xi‑ne sàà‑nè cundoo‑ne inga ñuu xìcà ndé cuichuún uun‑ni nècuàchìmà‑né, nì cachi‑yà; te cuàhà ìcúmí‑nê ndoho‑ne quida nècuàchìmà, te cùmì cientu cuìà cundua. 7 Doco dohó nì cachi stná‑yà (xì Abraham mà): “Después icúmî dandohó stnáì nèhivì cuichuun‑xi tnaha‑ní ñuu xìcà mà, dandu caquee‑ne libre, ndixi‑ne cahvi‑né yùhù lugar yohó”, nì cachi‑yà. 8 Dandu nì quida stná‑yà iin tratu xì Abraham, nì cachi‑yà ñà‑ìcúmí tàhndè iin seña ìcà nsidaa dèhe ii‑né. Ñàyùcàndùá, na ní tùinuù dèhe ii‑né nani Isaac, dandu tìxi ùnà quìvì nì sàcùnihi seña ìcà‑vé. Daaní dèhe Isaac mà nani Jacob, nì sàcùtuu stná seña mà ìcà‑vé. Te divi‑ni ducán nì quida stná Jacob mà xì nsìhúxìn ùì dèhe ii‑né, divi nècuàchì nduú xìì‑ndà. 9 Te xìì‑ndà mà, nì cumbìdia ini‑nè sàhà ñani chii‑né nani José. Te ñàyùcàndùá nì dicò‑né nècuàchìmà nùù nèhivì cuàhàn ñuu Egipto. Doco Dios, nì cutnahá stná‑yà xì nècuàchìmà iá‑nè ñuu yucán, 10 nì dàyáha‑yanè nùù nsidaa tnùndoho nì xini‑nè. Dandu nì cunchichí‑nè nì quida‑yà, te nì ndòo manì‑né nùù rey Faraón ñuu Egipto yucán, vàchi mii‑yá nì chindee‑yánè. Te nì quida rey mà nombrar José ñà‑cunduu‑ne nècuàchì cu‑uì nùù‑té ñuu mà, dècuèndè nì cachì‑te ñà‑dandacú stná‑nè nùù nsidaa nècuàchì quidachuún vehe‑tè.

11 ’Daaní, nì quixi iin tnama inicutu ñuu mà, xì stná inii ñuu Canaán; iin tnùndoho cahnú nì sandua. Te xìì‑ndàmà, có‑nîhì gá‑nè ñà‑cutiacu‑nè. 12 Dandu nì xinitnùhu yua‑né Jacob ñà‑ìá trigu ndè ñuu Egipto. Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né dèhe‑ne cuàhàn‑nè ñuu mà. Te primeru viaji nì sanduamà. 13 Daaní, viaji ùì nduá na ní dàtúi José mii‑né nùù ñani‑nèmà. Dandu nì cundaà ini rey Faraón índù raza nèhivì nduu José. 14 Te nì dàquìxí stná José iin razón ñà‑cùhùn stná yua‑né Jacob xì nsidaa stná tnaha‑ne. Te nsidaa nsidaa‑né ùnì dico sàhùn (75) nduú‑né. 15 Ñàyùcàndùá, nì sàà Jacob ñuu Egipto mà, te yucán nì ndòo‑ne dècuèndè nì xìhì‑nè, mii‑né xì nsidaa stná dèhe‑ne. 16 Doco después nì natavà xìì‑ndà iquì nsìi ma, te nihí‑néà màndixi‑ne ñuu‑nè yohó dècuèndè ndè iá ñuu tii Siquem, te yucán nì ndùxan ini iin cueva, divi cueva nì xiin xìì‑ndà Abraham nùù dèhe iin tiàa nani Hamor.

17 ’Daaní, nì cuyatni tiempu cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachi Dios na ní càhàn‑yà xì Abraham daa. Te yáha ga nì nducuahà descendencia xi nècuàchìmà ndoó ñuu Egipto yucán; cuàhà sàstnùhù nì nanduu‑ne. 18 Dandu nì quìhvi inga rey dandacú nùù ñuu yucán. Te rey mà, cónì cúndáà inì‑te nansa (nì chindee) José antes. 19 Ñàyùcàndùá, nì dàndàhví‑te xìì‑ndà mà, nì quida quini‑tè xì‑né, nì dàndàcú‑te nùù‑né ñà‑nacoo nihni‑ne méè cuati xí‑né sàhà‑ñá cui‑vè. 20 Te divi tiempu mà nì tùinuù Moisés ñuhìví, te cudíì ini Dios sàhà‑vé. Cutu únì yòò nì ìa‑ve xì yuadíhí‑vê, 21 Te nì sàà hora icúmí‑nê nacoo nihni‑nevè, doco (nì càcu‑ve), vàchi nì ndacùhun iin dèheyoco rey mà‑vé. Te nì dàcuàhnú‑ñavé na iin dèhe‑ñà. 22 Dandu después nì dàcuàhá vàha‑ne nsidaa palabra nchichí ñuu Egipto yucán. Nì cutùha vàha‑ne càhàn‑nè sàhù, te nì ìa stná fama‑nè sàhà chuun nahnú nìsa quida‑ne.

23 ’Daaní, na cuáhàn‑nè xìnu‑ne ùì dico cuìà, nì nacani ini‑nè nùhù‑nè nàcòtò‑nè tnaha‑ne, divi nècuàchì xínduu (descendencia xi xìì‑né) Israel. 24 Te yucán nì xini‑nè iin tè‑Egipto dandohó‑te iin tnaha‑ne. Ñàyùcàndùá, nì nacuidahan‑né nècuàchìmà nùù tèmà, te nì nachitacùhá‑nè sàhà tnaha‑nemà, nì sahnì‑né tèmà. 25 Vàchi nì tuxi ini‑nè cuàhàn nsidaa tnaha‑ne cundaà ini‑nè ñà‑sàhà mii‑né icúmí Dios dacácu‑ya nsidanicuú‑né. Doco còó, cónì cácúndáà ini nècuàchìmà.

26 ’Daaní, inga quìvì‑mà tucu tu xicánúú‑né yucán, te nì xini‑nè itá ùì tnaha‑ne náâ stnahá. Ñàyùcàndùá, nì cuni‑nè nachindoviì‑né nècuàchìmà, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà: “Señores, ¿índù chuun caní stnahá‑nsiá? ¿Amádi iin‑ni ñaní xínduu‑nda?” 27 Dandu tiàa caní stnahama, nì chindaha níhní‑te Moisés, cachí‑te: “¿Ana nì cachi xì‑ní ñà‑dàndàcù‑ní nùù‑nsí? Còó, còò permisu nsidandaà‑ní chuun xi nsiùhù. 28 ¿A cuní‑nî cahnì stná‑ní yùhù nacua nì sahnì‑ní tè‑Egipto icu?” nì cachì‑te. 29 Dandu na ní inini Moisés ñà‑jaàn, nì xinudèhé‑nè cuàhàn‑nè ñuu Madián. Te yucán nì ndòo‑ne, te nì sàcùndoo stná ùì dèhe ii‑né.

30 ’Daaní, nì yàha ùì dico cuìà iá‑nè yucán, dandu iin quìvì xicánúú‑né ìcà yucù nani Sinaí, te nì xini‑nè xíxìn iin yutnù tìì. Te mahì ñuhu mà nì natùi iin ángel. 31 Ñàyùcàndùá, nì ndulocó‑nè sàhà ñà‑ndùá nì xini‑nè. Te na ní cuyatni‑ne ña‑cuàhàn‑nè cundehè váha‑ne, dandu nì tiacu‑nè cáhàn Stoho‑ndà Dios xì‑né, cachí‑yà: 32 “Yùhù nduí Dios. Cuisì yùhù nìsa cahvi xìì‑ní Abraham, xì Isaac xì Jacob”, nì cachi‑yà. Ñàyùcàndùá, nì quesaha Moisés quidí‑né, te yúhî‑nè cundehè gá‑nè. 33 Dandu nì cachi tu Stoho‑ndà Señor xì‑né: “Tavà‑ní ndìsàn‑ní, vàchi ñuhù ndé iin‑ní yohó, ñuhù íì nduá. 34 Cunaha‑ní, sànì xinì nansa ndohó nèhivì‑xí ndoó ñuu Egipto. Sànì tiacuì xítnana‑ne, te ndoho‑guá‑nè. Ñàyùcàndùá, sànì nui yohó ñà‑vàxi nacuaqui‑nè caquee‑ne ñuu mà. Pues vichi cúhùn‑ndà, vàchi cuàhìn techuín mii‑ní nùhù‑ní ñuu Egipto”, nì cachi Dios.

35 ’Ñàyùcàndùá, divi Moisés nduú ana nì techuún‑yá nùhù dandacu‑xi nùù tnaha‑nda, te dacácu‑ne nècuàchìmà, vàchi divi ducán nì ndacu nuù‑né nùù mii‑yá nì tùi mahì yutnù tìì mà, te indéhe‑yá nahi ángel. Pues divi‑ne nduú ana nì cahíchì ini tnaha‑nda daa na ní cachi‑nè: “¿Ana nì cachi xì‑ní dandacu‑ní nùù‑nsí? Còò permisu nsidandaà‑ní chuun xi‑nsi”. 36 Doco divi Moisés mà nduú ana nì tavà xì nècuàchìmà ñuu Egipto yucán, te nì quida stná‑nè cuàhà milagru fuerte ñuu mà, cuàhà milagru ndiaha. Dandu nùù Mar Cuahá, yucán nì cuu ga más milagru fuerte. Te inii ùì dico cuìà nì cuu ga stná milagru nùù yucù dàná (ndé nì xìcanuu‑ne).

37 ’Dandu después nì cachitnùhu Moisés inga palabra xì xìì‑ndà nècuàchì Israel mà, te dohó nì cachi‑nè: “Vàxi iin quìvì na icúmí Stoho‑ndà Dios cuàha‑ya iin tnaha‑nda chuun ndiaha càhàn cuenta xi‑ya ñuu‑ndà. Te nacua quidá yùhù, ducán icúmí quida stná ana icúmí quixi ma. Te icúmí‑nsiâ cahvi‑nsiá ñà‑ndùá cachi‑yà”, nì cachi Moisés.

38 ’(Ináhá‑nsiâ), divi Moisés nduú ana nìsa ìa yucù dàná yucán, cutnáhâ‑né xì nèhivì cuáhà nduú xìì‑ndà mà, te cutnáhâ stná‑nè xì mii‑yá nì càhàn xì‑né yucù Sinaí mà, divi mii‑yá indéhe nahi ángel. Te (ináhá‑nsiá, divi nùù mii‑yá) nì nìhì stná‑nè palabra xi vida ndiaha icúmí‑ndá chivàha‑nda.

39 ’Doco xìì‑ndà mà, còó, cónì cùní‑nè cunini‑ne Moisés. Nì cahíchì ini‑nè nècuàchìmà, vàchi cuisì cuní‑nè nùhù dahuun‑ne ñuu Egipto. 40 Te nì cacachi stná‑nè xì Aarón: “Quidayucùn‑ní iin ñà‑cunduu stoho‑ndà cundaca‑nda codònùù núù‑ndà, vàchi sàcuàhàn Moisés, te cutu ní tavà úún‑nèndó ñuu Egipto, te vichi có‑cùndáà ini‑nsì ndíà nì cuu xi‑né”, nì cachi nècuàchìmà. 41 Te divi quìvì yucán nì quidavàha‑ne iin chelù. Dandu nì sahnì stná‑nè quisì cunduu promesa nùù chelù mà, te cudíì gá ini‑nè, vàchi sànì quidavàha‑ne (iin ñà‑cahvi‑né). 42 Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn ini Dios sàhà‑né, te nì nacoo uun‑yanè ñà‑quida‑ne ñà‑ndùú gustu xi‑ne cahvi‑né orá, xì yoo, xì sìtnúù. Ináhá‑ndá nì cuu ducán, vàchi dohó cachí‑yà nùù libru nì tiaa profeta sànaha ndé cachí‑yà:

¿Nsiohó nècuàchì Israel, ùì dico cuìà nì xìca‑ndá yucù, te nì sàha‑ndá yùhù ofrenda xi promesa, divi quisì nì sahnì‑ndá sàhí? Doco ¿a ndísá nì cahvi ndisa‑ndá yùhù na ní quida‑ndá ducán? 43 Còó, mà ndìsá; yùù yócò (nduá nìsa cahvi‑ndá, vàchi divia) nìsa nihi‑ndá xicánúú, divi yùù yócò nani Moloc inácáá ini veha, xì stná stohò‑ndá nani Renfán náhà nahi sìtnúù cahnú. Vàchi figura‑ñà mà nì quidayucùn‑ndá, te nì cahvi‑ndá. Pues (divi sàhà nsidaámà) icúmî taxi xiqué nsiohó ndè nùù‑xí ñuu Babilonia, nì cachi Dios.

44 (Dandu nì cachi gà stná Esteban palabra yohó):

―Na ní sandoo xìì‑ndà mà yucù, nìsa icumi‑né iin vehe sìcoto ndé nìsa cahvi‑né Dios. Vàchi nì dàndàcú‑yá nùù Moisés ñà‑quidavàha‑ne vehe ìì mà, te ndudava xì ñà‑ndùá nì dàcùní‑yànè antes. Ñàyùcàndùá, nì cuyucun vehe ma. 45 Daaní, después nì ndòa nùù dèhe xìì‑ndà mà. Te nècuàchìmà, nsidá‑néà nì quesaa‑nè xì Josué ladu nación yohó ndé nì sandoo nèhivì cuàhà inga raza. Doco nì cacuxio nèhivì mà nùù ñuu‑nè yohó, te nì nandua ñuu xìì‑ndà, vàchi nì chindee Dios xìì‑ndàmà ní taxi‑né nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá, ñuu yohó nì ndòo vehe ìì mà inii tiempu dècuèndè tiempu xi David. 46 Te David mà, nì xini mànì Dios‑nè. Ñàyùcàndùá, nì xìcàn tàhvì‑né nùù‑yá, áma cuáha‑ya lugar quidayucun‑nè iin veheñùhu cahnú xí‑yá, vàchi divi‑ya nduú ana cahvi nsidaa descendencia xi xìì‑né Jacob. 47 Doco (màdì mii‑né, sino que dèhe‑ne) Salomón nduú ana nì nìhìtáhvì nì quidayucun xì veheñùhu cahnu‑ma.

48 ’Doco cunaha‑nsiá, cahnú Dios icúmí‑ndá, màdì cuisì veheñùhu ñuhìví yohó iá‑yà. Còó, vàchi ducán nì cachi stná iin nècuàchì nì càhàn cuenta xi‑ya sànaha, nì tiaa‑ne palabra yohó ndé cachí‑yà:

49 Na iin silla cahnú ndé iéˋ dandacuí, ducán nduú ansivi. Te nahi bancu tii ndé quetátú sàhí, ducán nduú ñuhìví. Ñàyùcàndùá, mà sáà nèhivì quidavàha‑ne iin vehe cahnú ndé coi, vàchi màdì iin xaan‑ni iéˋ quetátúì. 50 Còó, yùhù nduí ana nì quida vàha xi ansivi xi ñuhìví; nsidaa ñá‑jaàn nì quidavàhi xì ndahìˊ, nì cachi Dios.

51 (Dandu nì cachi gà Esteban):

―Ndisa, ndee íní mii‑nsiá. Có‑nìhnú inì‑nsia Dios, vàchi nahi tè‑siùmí xínduu‑nsia, ñàyùcàndùá mà túha‑nsia cunini‑nsia. De por sí, xiní ùhì‑nsià Espíritu Ìì xí Dios; vàchi divi nacua nìsa quida xìì‑ndà sànaha, ducán quidá stná mii‑nsiá vichi. 52 Vàchi nècuàchì yucán, quini ga nì quida‑ne xì nsidaa nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios, nì sahnì‑né nècuàchìmà, mate nduú nècuàchìmà ana nì cachitnùhu ñà‑ìcúmí quixi mii‑yá ana ndàà cuisì inì‑xi. (Daaní, na ní quesaa‑yà), divi mii‑nsiá nì cahin xì‑yá, te nì sahnì‑nsiáyà. 53 De por sí, có‑cùní dahuun‑nsia chivàha‑nsia ley xi Dios, mate ángel ndiaha nì sàha xi‑nda ley mà. 54 ―Ducán nì cachi Esteban xì nèhivì yucán.

Nansa nì sahnì nèhivì Esteban xì yùù

Dandu nèhivì iníní má, yáha ga nì caxidà ini‑nè, nì saxìndiàá stnahá nùhu‑ne. 55 Doco Esteban, chitu anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios. Dandu nì indehè‑né dìquì‑xí ansivi, te nì xini‑nè tnúù ndiaha ndé iá Yua‑nda Dios, te yucán iín Jesús ladu cuahá‑yà. 56 Dandu nì cachi‑nè:

―Cundehè‑nsiá, nuná ansivi indéhí, te yucán ladu cuahá Yua‑nda Dios iín mii‑yá ana nduú Tnaha Ndiaha Nèhivì Ñuhìví.

57 Doco nèhivì yucán, ndee cána dana‑ne, te sadí ndahà‑né tùtnù‑né, cuàhàn nsidaa‑né carrera ndé iá nècuàchìmà. 58 Nì tavà‑ñàné ñuu mà ñà‑cahnì‑ñánê xì yùù. Te tiàa nì càhàn tnùhù sàhà‑né, nì tavà‑né dùhnù‑né, nì ndòa nùù iin tiàa chii nani Saulo. 59 Dandu nì quesaha‑né nì cani‑ne cuàhà yùù dìquì nècuàchìmà ñà‑cui‑nè. Doco mii‑né, nì ndacùcahan‑né Jesús, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Jesús, ¡sà‑ìá natnii‑ní anímè!

60 Dandu nì sàcuììn sìsì‑né, te nì ndàhì ndee‑né, cachí‑nè:

―Stoho‑nsì Señor, xícàn tàhví nùù‑ní ñà‑màsà quíhín cuenta‑ní sàhà cuàchi quidá nèhivì yohó xìˊ.

Te na ní nsihi nì cachi‑nè ducán, dandu nì ndàhvà‑ne ñuhìví, na ian nì quìdì‑nè.

8

Nansa nì sanchicùn Saulo nèhivì cahvi xi Jesús ñà‑dandohó‑né nècuàchìmà

1 Te Saulo mà, cudíì stná ini‑nè ñà‑nì xìhì Esteban ducán. Daaní, divi quìvì yucán nì quesaha nì cucuahà gá sàhà nècuàchì nchícùn ichì Jesús. Nì quesaha nèhivì dava ga dandohó‑né nsidaa nèhivì xí‑yá ndoó ñuu Jerusalén. Ñàyùcàndùá, nì xinudèhé nècuàchìmà, cuàhàn‑nè inicutu ladu Judea xi ladu Samaria. Doco nècuàchì apóstol, còó, cónì xítià‑nè.

2 Daani, (nì nsihi nì sahnì nèhivì Esteban), dandu nì casaà dava nècuàchì nihnú vàha ini xì Dios, nì (nsiquihin‑ne ndómà), te nì sùxin‑nèndó. Te cuàhà gá nì casacu‑ne sàhà‑ndà.

3 Doco Saulo, yáha ga nì quida quini‑ne xì nsidaa nècuàchì nchícùn ichì Jesús, vàchi vehe vehe nì xìcanuu‑ne, nì quìhvi‑ne nì tavà‑né nècuàchìmà, tiàa‑ne te ñahà‑né, te ñuhú‑né nècuàchìmà nì sàhàn nì chicadi vàha‑ne.

Nansa nì xìtià nihni razón ndiaha ndéˋ ladu ñuu Samaria

4 Doco nècuàchì nì xìtià mà, inicutu nì sàhàn‑nè nì dàcuítià‑nè razón ndiaha xí Dios. 5 Iin nècuàchìmà nani Felipe, te divi‑ne nì sàhàn iin ñuu iá ladu Samaria. Te yucán nì càhàn‑nè sàhù sàhà Cristu. 6 Te nì nataca cuàhà nèhivì ñuu mà, nì inini vàha nsidaa‑né ñà‑ndùá nì cachi Felipe, vàchi nì xini stná‑nè milagru nì quida nècuàchìmà, 7 vàchi nì dàndúvàha stná‑nè cuàhà nèhivì ñuhú ñà‑malu inì‑xi. Caná fuertéà nì caquea ini‑nè. Te nì nduvàha stná cuàhà nècuàchì nì dàñà íì cuerpu xi, xì cuàhà gá stná nècuàchì xicá cuéhê. 8 Ñàyùcàndùá, nì cudiì sàstnùhù ini nècuàchì ñuu mà. 9 Doco yucán iá stná iin tiàa nani Simón. Sà‑ìá cuìà iá‑te ñuu mà. Tètàtnà tàdí nduú‑te, te dandahví uun‑tè nèhivì ladu yucán, vàchi cachí‑te xi‑né ñà‑chuun cahnú nduá nì nìhìtáhvì‑té. 10 Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì ñuu mà, xiníndísâ‑né yuhù‑té, nècuàchì ndahví te nècuàchì cuìcà, nsidaa‑né tuxí ini‑nè ndudu ndiaha xí Dios icúmí‑tê. 11 Ñàyùcàndùá, cahvi váha‑nète, vàchi caní tiempu dandahví‑tené xì tàtnà xí‑te. 12 Doco na ní sàà Felipe yucán, te nì dàtúi‑ne razón ndiaha sàhà ñuhìví ìì xí Dios xì sàhà ichì Jesucristu, dandu nì xinindisá cuàhà nècuàchìmà, te nì cuhiì stná‑nè, tiàa‑ne te ñahà‑né. 13 Dècuèndè stná Simón mà, nì xinindisá stná‑te, te nì cuhiì stná‑te. Dandu iin‑ni nì tenchicùn stná‑te Felipe, ndulócô cuàhà‑té, vàchi nì xinì‑te cuú cuàhà milagru ndiaha, cuàhà milagru fuerte.

14 Daaní, nècuàchì apóstol ndoó ñuu Jerusalén, nì xinitnùhu‑ne ñà‑ndùá nì cuu ladu Samaria yucán, ñà‑sànì xinindisá cuàhà stná nècuàchì ladu yucán ñà‑ndùú palabra ìì xí Dios. Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né compañeru‑nè Pedro xì Juan 15 ñà‑cùhùn‑nè ñuu mà, te càcàn tàhvì‑né nùù Dios sàhà‑ñá nandèe stná Espíritu Ìì xí‑yá ini anima nsidaa nècuàchì yucán. 16 Vàchi tàñáha ga nìhìtáhvì nècuàchìmà Espíritu Ìì, cuisì‑ñá nì cuhiì‑né na ní xinindisá‑né Stoho‑ndà Jesús. 17 Ñàyùcàndùá, nì sàà Pedro xi Juan yucán, te nì chitàndòó‑né ndahà‑né dìnì nècuàchìmà, te nì nandèe Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑nè.

18 Doco Simón ma, na ní xinì‑te nansa nì nìhìtáhvì nècuàchìmà Espíritu Ìì xí Dios ñà‑nì sàcuìtandoó ndahà apóstol dìnì‑né, dandu nì cahìn‑te dìhùn nùù nècuàchìmà, 19 cachí‑te:

―Cuàhatahvì stná‑nsià yùhù ndudu ìì mà, vàchi cuní stnáì chitàndòí ndahí dìnì nèhivì, te nìhì stná‑nè Espíritu Ìì xí Dios ―nì cachì‑te.

20 Doco nì cachi Pedro xì‑té:

―Ni sáà‑ní ndañuhu dahuun‑ní xì dìhùn xí‑nî ñà‑tùxí inì‑ní vàtùni cuyàhvi tàhvì ndiaha‑nda nùù Dios. 21 Có‑ndùá ducán cucuu‑ní xì chuun yohó, vàchi anima chicuéhè icúmí‑nî nùù mii‑yá. 22 Te vichi xiñuhu cuu‑ní arrepentir sàhà cuàchi nì quida‑ní, te càcàn tàhvì‑ní nùù‑yá, áma cuícáhnû ini‑yà sàhà‑ní ñà‑nì nacani quini guá inì‑ní. 23 Vàchi sànì cundaà inì, cuàhà gá cúmbìdia inì‑ní, te ñuhú ínì‑ní, vàchi sadí cuàchi‑ní nùù‑ní ―nì cachi Pedro.

24 Dandu nì cachi Simón mà:

―Càcàn tàhvì‑nsiá nùù Stoho‑ndà Señor sàhí ñà‑màsà cúú xî ni‑iñàha nacua nì cachi‑nsià jaàn.

25 Daaní, Pedro xì Juan, chicá nì càhàn gà‑nè (xì nècuàchì ñuu mà) palabra ìì xí‑yá sàhà ichì ndiaha Stoho‑ndà Señor.

Dandu mànuhù cuéyàà‑nè ñuu Jerusalén, nì yàha‑ne cuàhà ñuu cuati ndé ndoó nècuàchì samaritanu, te yucán nì càhàn stná‑nè xì nèhivì mà ñà‑ndùú razón ndiaha xí mii‑yá.

Nansa nì xinindisá iin nècuàchì ñuu Etiopía

26 Dandu nì quixi iin ángel xi Stoho‑ndà Señor, nì càhàn‑nè xì Felipe, cachí‑nè:

―Quihin‑ní ichì cuahán‑nî ladu sur ndè cachi sàà‑ní ichì cuàhàn ñuu Jerusalén xì ñuu Gaza; te ichì yucán, yucù nduá.

27-28 Ñàyùcàndùá, nì quihin nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè. Te cunaha‑ní, yucán yáha stná iin tiàa ñuu Etiopía. Iin nècuàchì eunuco nduú‑né, te chuun cahnú nihí‑né nùù Candace, divi ñahà dandacú nùù ñuu Etiopía yucán, vàchi ana ndiaá xì ñà‑cuìcà ñahà mà nduú‑né. Te vichi sàmànuhù‑né ñà‑nì sàhàn‑nè ñuu Jerusalén nì cahvi‑né Dios. Te xicá‑né carreta xi‑ne, cahví‑né tutu ìì nì tiaa profeta nani Isaías. 29 Dandu Espíritu Ìì xí Dios, nì càhàn‑yà xì Felipe, cachí‑yà:

―Cuahán ndé cuàhàn carreta yucán, cutnahu xi nècuàchìmà cùhùn.

30 Ñàyùcàndùá nì dàyáà Felipe nì sànìhì‑né carreta mà, te nì tiacu‑nè cahví nècuàchìmà tutu nì tiaa Isaías. Ñàyùcàndùá, nì xìcàn tnùhù‑né nùù nècuàchìmà:

―¿A sánìhì inì‑ní ñà‑ndùá cahvi‑ní, á coó?

31 Dandu nì cachi nècuàchìmà:

―Còó, mà cúí, vàchi còò iin cachi xìˊ nansa cuní cachà sàhà‑ñá ducán mànìhì inì.

Dandu nì sàcùndàhví nècuàchìmà nùù Felipe ñà‑nì nàná stná‑nè nùù carreta, te cutnahá‑né cundoo‑ne mà.

32 Te tutu ìì cahví nècuàchìmà, dohó cachí meru ndé cahví‑né:

Na ian ndaca‑nda iin riì cuàhàn‑si ndé cuì‑si, ducán nì saca stná‑te ndómà cuàhàn ndé cui‑ndà, te divi na ian cuhíhín iin riì tìì na dátê‑si, ducán nì quida stná ndómà, cónì cáhàn‑ndà. 33 Doco nèhivì, nì cahíchì ini‑nèndó. Ndahví nì quida‑ne, nì dàtnátuu‑nèndó nùù juez, te nì dàcuìdá cuàchi uun‑nèndó, mate còò cuàchi‑nda, dandu nì sahnì‑néndô. Te vichi mà cóó gá ni‑iin descendencia xi‑nda cahan néhivì, (cachí tutu mà).

34 Dandu nì cachi nècuàchìmà xì Felipe:

―Quida sacù‑ní favor, cachì‑ní xìˊ; ¿índù nèhivì cáhàn tutu yohó sàhà‑xí? Isaías ni tiaa xán, doco ¿a divi mii‑né cáhàn sàhà‑xì, te ò sáhà inga‑nè?

35 Dandu nì quesaha Felipe nì nacani‑ne ñà‑ndùá cuní cachi palabra meru ndé cahví nècuàchìmà, te nì cachitnùhu nsihi‑ne nansa iá ichì Jesús.

36 Daaní, nì casaà‑nè iin xaan ndé ñuhú tècuìí. Te nì cachi tiàa ma:

―Cundehè‑ní, yucán ñuhú tècuìí. ¿A iá ñà‑cùmánì quide? vàchi cuníˋ cuhiì stnáì vichi.

37 Dandu nì cachi Felipe:

―Nú ndisa, iin‑ni nihnú vàha inì‑ní, vàtùni.

Dandu cachí nècuàchìmà:

―Yùhù xiníndísê Dèhemanì Dios nduú Jesús.

38 Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú nècuàchìmà ñà‑cucuiin carreta xi‑ne, te ndúì‑nè nì nuu‑ne cuàhàn‑nè ndé ñuhú tècuìí mà. Te nì quida iì Felipe nècuàchìmà. 39 Dandu nì caquee‑ne nùù tècuìí mà mànana‑ne. Te na iin cachí nì ndiachi Felipe nì quida Espíritu Ìì xí Stoho‑ndà Señor cuàhàn‑nè, nì ndañuhu‑né nùù vista xi inga nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá nì quihin tu nècuàchìmà ichì mànuhù‑né, cudíì gá stná ini‑nè. 40 Daaní, Felipe, ndè ñuu Azoto nì natùi‑ne, te ñuu ñuu nì yàha‑ne, dacuítià‑nè razón ndiaha xí Dios dècuèndè nì sàà‑nè ñuu Cesarea.

9

Nansa nì quìhvi Saulo ichì Jesús

1 Daaní, Saulo, iin‑ni xídà sàstnùhù ini‑nè sàhà nècuàchì nchícùn ichì Stoho‑ndà Señor. Dana cáhàn‑nè, cuàhàn‑nè cahnì nsìhí‑né nècuàchìmà, cachí‑nè. Ñàyùcàndùá nì sàhàn‑nè nùù dùtù cusáhnû, 2 nì xìcàn‑nè tutu cunihi‑ne cùhùn ñuu Damasco (cahvi nècuàchì dandacú) nùù veheñùhu xi nèhivì raza‑nè yucan sàhà‑ñá ducán nìhì‑né permisu nanducu‑né nèhivì nchícùn ichì Jesús, te màcùnuhni nècuàchìmà quixi‑ne presu ñuu Jerusalén, tiàa o ñáha ni cúndúú‑né. 3 Ñàyùcàndùá, nì quihin Saulo ichì cuàhàn‑nè ñuu Damasco mà. Te sà‑ìtúú‑né sàà‑nè ñuu mà, dandu na iin cachí ndè dìquì‑xí ansivi nì tnùù fuerte iin luz. 4 Te nì sàcasàn‑né ñuhù nì quidamà, te nì tiacu‑nè cáhàn iin ana cáhàn cachí xì‑né:

―¡Saulo, Saulo! ¿Índù chuun nchícùn‑ní yùhù quida quini‑ní xìˊ?

5 Dandu nì cachi Saulo:

―¿Ana nduu‑ní, Señor mío?

Te nì cachi tu‑ya:

―Yùhù nduí Jesús, divi ana dandoho‑ní. Doco mii‑ní quidá quíní‑nî xì mii‑ní, na ian quidá quisì caní sàhà nùù garrocha ―nì cachi‑yà.

6 Dandu Saulo, ndé quidí cuisì‑né ñà‑yúhî guâ‑nè, te nì cachi‑nè:

―¿Ndíà nduá cuní‑nî quide, Señor mío?

Dandu cachí tu Stoho‑ndà Señor xì‑né:

―Ndacuiìn‑ní, cuahán‑nî ñuu Damasco, te yucán ndacu nuù‑ní nansa quida‑ní ―nì cachi‑yà.

7 Doco tiàa xícutnaha‑xi‑né cuàhàn ichì mà, nì yùhí cuaá‑te, vàchi nì inini‑tè iá ana nì càhàn, doco còò iin tuí. 8 Dandu nì ndacuiin Saulo, te nì nacuna‑ne nduchìnúù‑né, doco mànìcùí gá cundehè‑né, (vàchi sànì cuaà nduchìnúù‑né). Ñàyùcàndùá ídìtá ndahà tnahá‑né nì sàà‑nè ñuu Damasco. 9 Te yucán nì ìa‑ne ùnì quìvì, có‑tùínúù‑né, có‑xìxí‑né, ni có‑xìhí stná‑nè tècuìí.

10 Te ñuu mà iá stná iin nècuàchì nchícùn xì Stoho‑ndà Jesús nani Ananías. Te nì dàcùní Jesús‑nè mii‑yá, cachí‑yà xì‑né:

―¡Ananías!

Te nì naxiconihí‑né nùù‑yá, cachí‑nè:

―Yohó iéˋ, Señor mío.

11 Dandu nì cachi Stoho‑ndà Señor xì‑né:

―Quihin‑ní ichì cuahán‑nî calle nani Calle Ndàà, te yucán nanducu‑ní iin tiàa nani Saulo. Iin nècuàchì ñuu Tarso nduú‑né, te iá‑nè vehe iin nèhivì nani Judas. Te vichi iá‑nè xícàn tàhvì‑né nùí. 12 Te quìvì vitni nì xini‑nè iin seña na ian sánî‑nè, te nì xini‑nè mii‑ní nì quìhvi‑ní ndé iá‑nè, te nì chitàndòò‑ní ndahà‑ní dìnì‑né, te nì nìhì‑né nì natùinuù‑né.

13 Doco nì cachi Ananías mà:

―Señor mío, cuàhà nèhivì sànì cachi‑nè xìˊ nansa quidá nècuàchìmà, ñà‑cuàhà guá sànì dàndòhó‑né nèhivì xí‑nî ndoó ñuu Jerusalén. 14 Te vichi yohó sànì quesaa stná‑nè nihí‑né orden nùù dùtù xícusahnú ñà‑tnii‑ne nsidaa ana ndácùcahan xi quìvì‑ní.

15 Doco nì cachi Stoho‑ndà Señor xì‑né:

―Cuahán‑nî, vàchi sànì nacàxin nècuàchìmà sàhà ñà‑quida stná‑nè chuun xi, cùhùn‑nè càhàn‑nè sàhù sàhí nùù nèhivì ndoó cuàhà inga ñuu, xì nùù stná tè‑xídandacú yucán, xì nùù stná nècuàchì Israel. 16 Te icúmî cachitnùhu stnáì xì‑né ñà‑cuàhà guá icúmí‑nê ndoho‑ne sàhí ―nì cachi Jesús.

17 Ñàyùcàndùá, nì quee Ananías mà cuàhàn‑nè vehe yucán, te nì yàha‑ne ndé iá Saulo, nì chitàndòó‑né ndahà‑né dìnì nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Ñánì Saulo, ichì vàxi‑ní nì xinì‑ní Stoho‑ndà Jesús. Pues divi‑ya nì techuun‑xí vàxi ndé iá‑nî ñà‑natùinuù‑ní, te chitu stná anima‑ní Espíritu Ìì xí‑yá― nì cachi Ananías.

18 Daaní, vichi duha nì còyo ñà‑sàdí nihni nduchìnúù Saulo, nahi chìdìdà dìi nì sandua, te nì natùi dahuun nduchìnúù‑né. Dandu nì ndacuiin‑nè, te nì cuhiì‑né. 19 Te na ní nacuxi‑ne, dandu nì ndundee ini‑nè. Te divi ñuu Damasco mà nì ndòo‑ne itnii gá quìvì, nìsa ìa‑ne xì nèhivì xí Jesús ndoó yucán.

Nansa nì càhàn Saulo palabra xi Dios ñuu Damasco

20 Daaní, vichi duha nì sàhàn‑nè iin iin veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè Judea, nì càhàn‑nè sàhù sàhà Jesús ñà‑divi Dèhemanì Dios nduú‑yá. 21 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì ndulocó nsidaa ana iníní nì càhàn‑nè, te nì ndàcàtnùhù tnahá‑né nùù‑nè, cachí‑nè:

―¿Amádi nècuàchì yohó nduú tiàa nìsa ìa ñuu Jerusalén nìsa dandáñúhú guâ xì nèhivì ndácùcahan xi quìvì Jesús? Te ¿acónì quésáá stná‑nè ñuu‑ndà yohó ñà‑tnii‑ne nècuàchìmà, te cundaca‑ñané presu nùhù ñuu Jerusalén ñà‑cundoo‑ne ndahà dùtù xícusahnú? ―Ducán nì cachi nèhivì mà.

22 Doco Saulo, chicá ndee ní càhàn‑nè xì nècuàchì raza‑nè Judea ñuu Damasco mà, te nècuàchìmà, cónì náníhì tnùní gà ini‑nè nansa naxiconihí‑né, vàchi claru nì dàtúi Saulo sàhà Jesús, ñà‑divi rey ndiaha xí raza‑nè nduú‑yá.

Nansa nì càcu Saulo nùù nèhivì raza‑nè Judea

23-24 Daaní, nì yàha caní quìvì, dandu nì nataca dava tè‑raza Judea mà, te iin‑ni nì candatnuhu‑té ñà‑cahnì‑té Saulo. Ñàyùcàndùá, ndui te ñuú ndiatú‑te yehè nahnú ñuu mà, áma níhì‑té cahnì‑ténê. Doco nì xinitnùhu‑ne nansa cuní tèmà quida‑tè xì‑né. 25 Ñàyùcàndùá, ñuú nì saca nèhivì xí Jesús‑nè, cuàhàn‑nè dìquì nama ndiadí nùù ñuu mà, te yucán nì dànùú‑ñánê yàtà nama mà, inácáá‑nè ini iin ìcà sìcàté. 26 Dandu mànuhù‑né ñuu Jerusalén.

Ñà‑ndùá nì quida Saulo na ní nasaa‑nè ñuu Jerusalén

Ñuu yucán nì cuni‑nè nacuatnahá‑né xì dava ga nèhivì xí Jesús, doco nsidaa nècuàchìmà, nì yùhí‑nè, vàchi có‑xìníndísâ‑né ñà‑ndáà ndùá nchícùn ndisa Saulo ichì mii‑yá. 27 Ñàyùcàndùá, nì saca Bernabé nècuàchìmà, te ndacá tnahá‑né nì sàà nùù nècuàchì apóstol, nì nacani‑ne xì nècuàchìmà nansa nì cuu na ní xini Saulo Stoho‑ndà Señor, te nì càhàn‑yà xì‑né. Te nì nacani stná‑nè nansa nì quida Saulo ñuu Damasco, nì càhàn vate cuáhà‑né sàhà Jesús ñuu yucán. 28 Ñàyùcàndùá, yucán nì ndòo Saulo ñuu Jerusalén, xicánúú‑né xì nèhivì xí Jesús. 29 Te cuàhà gá nì càhàn‑nè sàhà‑yá, cónì yúhî‑nè. Dècuèndè stná nècuàchì raza‑nè cáhàn dàhàn griegu nì càhàn stná xì‑né, cuàhà gá nì ndatnuhu‑né xì nècuàchìmà. Doco nècuàchìmà, cuisì xícuni‑nè cahnì‑ñánê. 30 Doco dava nèhivì cahvi stná xì Jesús, nì xinitnùhu‑ne sàhà peligru mà. Ñàyùcàndùá, nì saca‑ne Saulo mà cuàhàn‑nè ndè ñuu Cesarea, dandu mànuhù nècuàchìmà ñuu Tarso.

31 Daaní, inicutu ladu Judea mà, xì ladu Samaria, xì stná ladu Galilea, nì ndudadí uun; vàtùni nataca cuéyàà nèhivì xí Jesús. Ñàyùcàndùá nì nacuàhandee gá ini‑nè, te chicá nì cahvi víi‑né Stoho‑ndà Señor, vàchi nì chindee stná Espíritu Ìì xí‑yá mii‑né, te sàhámà chicá nì nducuahà‑né.

Nansa nì nduvàha iin tiàa nani Eneas

32 Daaní, xicánúú Pedro visita inicutu ladu yucán, te nì sàà‑nè iin ñuu tii nani Lida ñà‑coo‑ne visita xì nèhivì xí Jesús ndoó yucán. 33 Te ñuu mà nì xini‑nè iá iin tiàa nani Eneas; ùnà cuìà indúhu‑né cama, vàchi sànì dàñà íì cuerpu xi‑ne. 34 Ñàyùcàndùá, nì cachi Pedro xì‑né:

―Cunaha‑ní, Eneas: momentu yohó cuàhàn Jesucristu dandúvàha‑ya mii‑ní. Ñàyùcàndùá ndacuiìn‑ní, nsida viì‑ní cama xi‑ní.

Dandu momentu mà nì ndacuiin‑nè. 35 Te (nì xìcanuu‑ne) ñuu Lida mà, xì stná yodò nani Sarón, te nì xini nèhivì‑né. Ñàyùcàndùá cuàhà nècuàchìmà nì tenchicùn stná‑nè ichì Stoho‑ndà Señor.

Nansa nì natiacu iin nècuàchì ñahà nani Dorcas

36 Daaní, tiempu yucán nìsa ìa iin nèhivì xí Jesús ñuu Jope nani Tabita. Te Dorcas nduú quìvì‑né dàhàn griegu. Te cuàhà gá obra nìsa quida‑ne; cuàhà gá nìsa chindee‑né nècuàchì ndahví. 37 Doco quìvì yucán nì quicuehè‑nè, te nì xìhì‑nè. Ñàyùcàndùá, nì dàcùchí nèhivì nsìi ma tècuìí, te nì chinduhù‑néndô iin cuartu dìquì‑xí pisu ùì. 38 Dandu nèhivì xí Jesús (ndoó ñuu mà), nì xinitnùhu‑ne ñà‑yatni uun iá Pedro ñuu Lida. Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né ùì tiàa nì sàhàn nì sacundahví xì nùù nècuàchìmà ñà‑quixi‑ne vichi duha. 39 Ñàyùcàndùá, nì quihin Pedro ichì vàxi‑ne cutnáhâ‑né xì tiàa ma, te nì caquesaa‑nè vehe nsìi ma. Dandu nì saca nèhivì mà‑né nì nana‑ne ndè vehe dìquì‑xí. Te yucán nì tnàtuu nsidaa nècuàchì ñahà cuàán, itá‑né sacú‑né, dacuní‑nè Pedro vestidu‑nè xì dùhnù‑né, vàchi na nísa itiacu nsì‑Dorcas mà, nì sansìcu‑nda sìcoto xi nècuàchìmà. 40 Dandu nì cachi Pedro xì nsidaa nèhivì mà ñà‑nì cáquéé‑né fuera. Te na sánì caquee‑ne, dandu nì sàcuììn sìsì Pedro, nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios. Te nì nacuico‑né, nì indehè‑né ndé indúhu nsìi ma, te nì cachi‑nè xì ndómà:

―Ndacuiìn‑ní, Tabita.

Dandu nì nacuna nècuàchìmà nduchìnúù‑né, te na ní xini‑nè Pedro, nì ndacòo‑ne. 41 Te nì chitanini Pedro ndahà‑né nì ndacani‑ne nècuàchìmà. Daaní, nì cana‑ne nsidaa nècuàchì dava ga ñà‑nansìhvi‑ne, divi ñahàcuàán mà, xi dava ga stná nèhivì xí Jesús. Te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Yohó iá Tabita xi‑nsia; sànì natiacu‑nè.

42 Ñàyùcàndùá, nì xìtià cuentu mà inicutu ñuu Jope nansa nì cuu xi nsìi ma, te cuàhà gá nèhivì nì xinindisa‑xi Stoho‑ndà Señor. 43 Dandu después, caní quìvì nì ndòo ga Pedro ñuu mà, iá‑nè vehe iin tiàa nani Simón, iin nècuàchì tùha dacáhì iìn.

10

Nansa nì sàcùnaha iin soldadu nani Cornelio ñà‑cana‑ne Pedro quixi‑ne vehe‑ne

1 Ñuu Cesarea nì sandoo cuàhà soldadu. “Tè‑italianu” nìsa cachi nèhivì ñuu mà xì soldadu ndoó yucán. Te iin capitán xi soldadu mà nani Cornelio. 2 Mii‑ne xì nsidaa stná nèhivì ndoó vehe‑ne, xínduu‑ne nèhivì tnùñuhu cahvi ndisa xi Dios, te chívàha ndisa‑ne tnùñuhu xí‑yá. Te dasán stná‑nè cuàhà dìhùn ñà‑chindee xi nècuàchì ndahví, te nacuátú cuáhà stná‑nè. 3 Te nì cuu iin quìvì nahi càhúnì nì cuaà nì dàcùní Dios‑nè tuí ndáí vàxi iin ángel quíhvi‑ne vehe ndé iá‑nèmà, te nì cachi ángel mà xì‑né:

―¡Cornelio!

4 Dandu nì indehè váha‑ne ángel ma, te yúhî cuàhà‑né; dandu nì cachi‑nè:

―¿Ndíà iá, señor?

Te nì cachi ángel mà xì‑né:

―Sànì inini Dios ñà‑ndùá xícàn tàhvì‑ní nùù‑yá, te sànì natùi stná obra xi‑ní nùù‑yá. 5 Ñàyùcàndùá, vichi duha techuun‑ní nèhivì cùhùn ñuu Jope, te cana‑ní iin tiàa nani Simón Pedro quixi‑ne. 6 Cunaha‑ní, iá‑nè vehe iin nècuàchì dacáhì xì iìn quisì, te yuhù mar indúhu vehe nècuàchìmà. Pues divi Pedro mà icúmí cachi xì‑ní nansa ndíà ìcà‑ní quida‑ní ―nì cachi ángel mà, 7 te cuàhàn‑nè.

Daaní, luegu nì cana Cornelio ùì mozo xi‑ne tnàtuu‑ne, te nì cana stná‑nè iin soldadu xinúcuáchí nûù‑né, vàchi iin nècuàchì cahvi víi xi Dios nduú stná nècuàchìmà. 8 Dandu nì nacani nsihi‑ne xì nècuàchìmà nansa nì cuu, te nì techuún‑ñané cùhùn‑nè ñuu Jope.

9 Daaní, nahi càxíhúì inga quìvì na sá‑ìtúú‑né casaà‑nè ñuu mà, dandu divi hora mà nì nana Pedro dìnìvèhé ndé iá‑nè, cuàhàn‑nè càcàn tàhvì‑né nùù Dios. 10 Dandu nì quesaha‑né nì xìhì cuàhà‑né doco, te cuní‑nè cuxi‑ne. Ñàyùcàndùá, cuàhàn cuyucun ñà‑cudamá‑nè. Doco na táñâha ga coo listúàmà, dandu nì dàcùní Dios‑nè iin seña na ian sánî‑nè. 11 Nì xini‑nè nì nuna ansivi, te yucán iá iin sìcoto na iin dahmà cácùhun nsì‑cúmì punta‑ñà dìquì‑xí, mànua dècuèndè ndé iá‑nè. 12 Te nì xini‑nè ini dahmà mà ñuhú nsidanuu clase quisì; quisì nahnú, quisì cuàtì, xì quisì nduú laa. 13 Dandu nì tiacu‑nè cáhàn iin ana cáhàn xì‑né, cachí‑yà:

―Ndacuiìn‑ní cahnì‑ní quisì jaàn caxì‑ní, Pedro.

14 Doco nì cachi Pedro:

―Còó, Señor mío, mà túhe caxí ñà‑quini. Mà túhe caxí ñà‑có‑ndìá ìqué caxí.

15 Dandu cachí tu ana cáhàn xì‑némà:

―Màsà cáchì‑ní quini iá‑si, vàchi Dios nduú yùhù, te sànì cachì, iá viì quisì jaàn ―nì cachi‑yà.

16 Ùnì xichi nì càhàn‑yà ducán, dandu nì nana dahmà mà ansivi mànuhá. 17 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì nacani ini Pedro; ¿ndíà nduá cuní cachàmà? cahan‑né. Te divi hora daa sànì caquesaa tiàa nì techuún Cornelio, itá‑né yehè, vàchi sànì ndàcàtnùhù‑né nùù nècuàchì ñuu mà ndévì iá vehe Simón mà. 18 Ñàyùcàndùá, meru cáhàn‑nè yehè, xícàn tnùhù‑né a divi vehe ma iá Simón Pedro, á coó.

19 Daaní, Pedro, iá‑nè nacání vá ini‑nè (ndíà cuní cachi) ñà‑ndùá nì dàcùní Dios‑nè, te nì cachi Espíritu Ìì xì‑né:

―Cunaha‑ní, sànì quesaa ùnì tiàa cuní càhàn xì‑ní. 20 Ndacuiìn‑ní, nuu‑ní, te cuahán‑nî xì‑né. Màsà nácání inì‑ní, vàchi yùhù nduú ana nì cana xi‑né.

21 Ñàyùcàndùá, nì nuu Pedro dècuèndè ndé itá tiàa vàxi nùù Cornelio mà, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Amádi yùhù cuní‑nsià càhàn xì‑nsiá. ¿Índù iin chuun nihí‑nsiá vàxi?

22 Dandu nì cacachi nècuàchìmà:

―Nùù capitán Cornelio vàxi‑nsi. Nècuàchì ndàà cuisì inì‑xi nduú nècuàchìmà. Chívàha viì‑né tnùñuhu xí Dios, te cuú ini nsidaa nècuàchì raza‑ní Judea sàhà‑né. Te iin ángel ìì xí Dios nì cachi xì‑né ñà‑nì càná‑né mii‑ní cùhùn‑ní vehe‑ne càhàn‑ní xì‑né cunini‑ne ―nì cacachi tiàa ma.

23 Dandu nì dàyáha Pedro tiàa ma ini vehe‑ne, te yucán nì caquidì nècuàchìmà iin ñuú. Dandu inga quìvì nì naquihin‑ne ichì ndacá tnáhâ‑né xì Pedro mànuhù. Te iin ùì nècuàchì ñuu Jope cahvi stná xì Dios, cutnáhâ stná‑nè xì Pedro cuàhàn. 24 Dandu quìvì ùì nì casaà‑nè ñuu Cesarea. Te yucán ndiatú Cornelio vehe‑ne, mii‑né xì tnaha‑ne, xì nsidaa stná nècuàchì chicá cutnáhâ vàha xi‑né, vàchi sànì cana‑ne nècuàchìmà ñà‑quixi‑ne vehe‑ne. 25 Dandu nì sàà Pedro meru vehe ma, te nì quee Cornelio, nì casàhú‑nè xì nècuàchìmà, nì sàcuììn sìsì‑né nì cahvi‑né nècuàchìmà. 26 Doco Pedro, nì ndacani‑ne nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Ndacuiìn‑ní, vàchi na tiàa nduú mii‑ní, ducán tiàa nduú yùhù.

27 Dandu nì quesaha‑né ndatnúhú‑nê xì nècuàchìmà, te ducán nì cayàha‑ne ini vehe, te nì xini Pedro cuàhà gá nèhivì sànì nataca ndòò‑mà. 28 Dandu nì cachi‑nè xì nsidaa nècuàchìmà:

―Mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa iá ley xi nsiùhù tè‑ndùú raza Judea, ñà‑có‑sâha ley xi‑nsi nacuatnahá‑nsí xì nèhivì inga ñuu (nahi mii‑nsiá). Ni còò stná permisu yàha‑nsi vehe‑ne. Doco vichi sànì sàì nì cundaà inì nì quida Dios ñà‑mà váha cachi‑ndà xì nèhivì inga ñuu ñà‑có‑xìñùhù Dios‑nè, te ò nècuàchì sìquini nduú‑né. Còó. 29 Ñàyùcàndùá, na ní cana‑nsia yùhù quixi, cónì càchíˋ á coó. Vichi duha nì quihin ichì váxi. Ñàyùcàndùá, cuníˋ cundaà inì ndíà ndùá dìsáhà‑xí nì cana‑nsia yùhù.

30 Dandu nì cachi Cornelio:

―Cunaha‑ní, sàcuàhàn‑ndà cùmì quìvì, divi hora yohó nahi càhúnì nì cuaà nì sandua. Te iníhíìˊ iá dòquí, te xícàn tàhví nùù Dios. Dandu yucán nì ndecunu iin tiàa nì xinì, ndiaha gá nchií sìcoto xi‑ne. 31 Te nì cachi‑nè xìˊ: “Cornelio, sànì tiacu Dios xícàn tàhvì‑ní nùù‑yá, te sànì natùi stná obra xi‑ní nùù‑yá. 32 Ñàyùcàndùá, techuun‑ní nèhivì cùhùn ñuu Jope, te cana‑ní iin tiàa nani Simón Pedro; iá‑nè vehe inga Simón, iin nècuàchì dacáhì xì iìn. Yuhù mar nduú vehe‑ne. Te nú sànì quesaa‑nè yohó, dandu icúmí‑nê càhàn‑nè xì‑ní”. 33 Ñàyùcàndùá, vichi vichi nì dàsáì razón ñà‑quixi‑ní. Te vàtùni nì quida‑ní nì quesaà‑ní. Te vichi, yohó ndoó nsidaa‑nsí nùù Dios ndiatú‑nsí cunini‑nsi nsidaa ñà‑ndùá sànì cachi Dios xì‑ní ―nì cachi Cornelio.

Ñà‑ndùá nì cachi Pedro na iá‑nè vehe Cornelio

34 Dandu nì càhàn Pedro xì nsidaa nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Vichi sànì cundaà inì, ñà‑ndáà nduá, có‑càhíchì ini Dios ni‑iin nèhivì. 35 Vàchi có‑quìdá mà, nú cuisì cahvi víi iin nèhivì mii‑yá, te quidá víi‑né, dandu icúmí‑nê ndee vàha‑ne nùù‑yá, mate nèhivì ndéni ñuu nì cui ni cúndúú‑né. 36-37 Te mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑ndùá nì cachitnùhu Dios xì raza‑nsì Israel, nì dàquésáá‑yà iin razón ndiaha nansa nàcùndoo vàha‑nda nùù‑yá quida Jesucristu. Te Jesucristu, Stoho nsidanicuú nèhivì ñuhìví nduú‑yá.

Pues ináhá vâha‑nsia ñà‑ndùá nì cuu, ñà‑dihna Juan nì quixi nì càhàn xì nèhivì, te nì quida iì stná‑nè nècuàchìmà. Daaní, ndè ñuu Galilea nì quesaha chuun xi Jesús de Nazaret, te dècuèndè inicutu ladu Judea nì xìtià stná palabra sàhà chuun ma. 38 Te ináhá stnâ‑nsià nansa nì quida‑ya, nì nìhì fuerte‑yà Espíritu Ìì xí Dios. Ñàyùcàndùá, nì xìcanuu‑ya nì quida‑ya milagru ndiaha, nì dàndúvàha‑ya nsidaa ana ndohó quidá ñà‑malu, vàchi Yuamánì‑yá Dios iá xì‑yá. 39 Te nsiùhù, testigu xínduu‑nsi, vàchi nì xininùù‑nsí nsidaa ñà‑ndùá nì quida‑ya ladu Judea xì stná ñuu Jerusalén. Dandu nì sahnì nèhivì‑yá. Nchìca cruz nì chituu‑neyà. 40-41 Doco tìxi ùnì quìvì nì natiacu‑yà nì quida Yua‑yá Dios. Dandu cuàhà xichi nì ndecunu‑ya nùù nèhivì, doco màdì núù nsidaa‑né. Còó, cuisì nùù nsiùhù nècuàchì nì chitnùní ini Dios ndecunu‑ya nùù‑xí, vàchi divi nsiùhù nì nacàxin‑ya cunduu ana cuninùù xì‑yá na ní natiacu‑yà, dècuèndè nì cutnahá stná‑yà xì‑nsí nì xixi‑nsi (nùù mesa). 42 Dandu nì sàcùnaha‑nsí nùù‑yá ñà‑dacuítià‑nsì palabra sàhà‑yá nùù nèhivì, cachi‑nsì xì‑né ñà‑divi mii‑yá nì chitnùní ini Dios nsidandaà sàhà cuàchi nsidanicuú nèhivì, nèhivì itiácú, xì nèhivì sànì xìhì. 43 Te cunaha‑nsiá, divi sàhà mii‑yá nì cachitnùhu stná nsidaa nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios sànaha, nì cachi‑nè ñà‑sàhà mii‑yá vàtùni ndoo cuàchi nsidaa ana cunindisa‑xi‑yá, te ndacùcahan xi quìvì‑yá ―nì cachi Pedro.

Nansa nì ndèe Espíritu Ìì xí Dios ini anima nèhivì inga raza ndoó vehe Cornelio

44 Daaní, meru cáhàn Pedro, dandu fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí Dios ini anima nsidaa nècuàchì (inga raza) iníní má. 45-46 Te nì quesaha ní càhàn‑nè dàhàn sàà, ndeníhí vàha‑ne Dios. Ñàyùcàndùá nì ndulocó nècuàchì raza Judea nì quixi xi Pedro, vàchi nì xini‑nè dècuèndè stná nècuàchì inga raza sànì nìhìtáhvì Espíritu Ìì xí Dios. 47 Ñàyùcàndùá nì cachi Pedro xì nècuàchì raza‑nè xiníndísá‑má:

―Sànì xini‑nsià nansa nì nìhìtáhvì stná nècuàchì yohó cucumi‑né Espíritu Ìì xí Dios nahi nsiùhù. Ádi còò iin cuní cadi xì nùù‑né ñà‑cuhiì‑né vichi.

48 Dandu nì cachi Pedro xì compañeru‑nèmà ñà‑nì ndácùcahan‑né quìvì Jesucristu, te quida iì‑né nècuàchì sàà mà. Ñàyùcàndùá, na ní nsihi nì cuhiì nsidaa nècuàchìmà, dandu nì sacundahví‑nè nùù Pedro ñà‑nì còó chii gá‑nè iin ùì gà quìvì xì‑né.

11

Ñà‑ndùá nì cachi Pedro na ní cànà‑né nùù nècuàchì xiníndísâ ndoó ñuu Jerusalén

1 Daaní, nì xìtià cuentu nansa nì cuu nì xinindisá stná nècuàchì inga raza mà. Dècuèndè stná ladu Judea nì sàà razón mà, te ñàyùcàndùá nì xinitnùhu stná nècuàchì apóstol xì dava ga nècuàchì xiníndísâ. 2 Sàhájàn na ní nasaa tu Pedro ñuu Jerusalén, dandu nì tnàtuu cuàhà nècuàchì raza‑nè nùù‑né, te nì quesaha‑né xítnùhu‑ñané, 3 cachí‑nè:

―¿Índù chuun nì quìhitnaha‑ní xì nècuàchì có‑nchîcùn ley xi‑nda, te nì yàha‑ní vehe‑ne nì xixi‑nsia?

4 Dandu nì nacani nsihi Pedro xì nècuàchìmà nansa nì cuu, te dohó nì cachi‑nè:

5 ―Ñuu Jope iéˋ xícàn tàhví nùù Dios, te nì dàcùní‑yà yùhù iñàha. Nì xinì iin ñà‑ndùú nahi dahmà cahnú cácùhun nsì‑cúmì punta‑ñà dìquì‑xí, te ndè ansivi nì nua vàxan ndé iéˋ. 6 Indéhe váhi, te nacání inì, ¿ndíà nduá ñuhuma? Te yucán ñuhú nsidanuu clase quisì: quisì nahnú, quisì yùcù, quisì cuàtì, xì stná laa. 7 Dandu nì tiacuì cáhàn iin ana cáhàn, cachí‑yà xìˊ: “Ndacuiìn‑ní cahnì‑nísi caxì‑ní, Pedro”. 8 Doco nì cachì xì‑yá: “Còó, Señor mío, mà túhe caxí ni‑iin ñà‑quini, ni‑iin ñà‑có‑ndìá ìqué caxí”. 9 Dandu, inga xichi nì càhàn‑yà ansivi, cachí‑yà xìˊ: “Màsà cáchì‑ní quini iá‑si, vàchi Dios nduú yùhù, te sànì cachì, iá viì‑sí”, nì cachi‑yà. 10 Ùnì xichi nì càhàn‑yà xìˊ ducán, dandu nì nana dahmà xì quisì mà mànuhá ansivi. 11 Daaní, divi hora yucán sànì quesaa ùnì tiàa, itá‑né tùvèhé ndé iéˋ. Ndè ñuu Cesarea nì quixi‑ne nandúcú‑nê yùhù. 12 Dandu nì cachi Espíritu Ìì xìˊ: “Cuahán‑nî, cutnaha‑ní xì nècuàchìmà cùhùn, doco màdí cachì‑ní a ndísá, á coó”. Dandu ní saqui ìñù compañerúì iin‑ni cahvi stná xì Jesús, divi nècuàchì itá yohó, te ndacá tnahá‑nsí cuàhàn‑nsì (ñuu yucán. Te na ní sàà‑nsì), nì quìhvi‑nsi ini vehe tiàa nì cana xí. 13 Dandu nì nacani‑ne xì‑nsí nansa nì cuu nì xini‑nè iín iin ángel xi Dios ini vehe‑ne, te nì cachi ángel mà xì‑né: “Techuun‑ní tiàa cùhùn ñuu Jope cana‑ní Simón Pedro quixi‑ne, 14 vàchi icúmí Pedro mà cachitnùhu‑ne xi‑ní iin razón ndiaha nansa càcu anima‑ní nùù Dios, mii‑ní xì nsidaa stná nèhivì vehe‑ní”, nì cachi ángel mà. 15 Daaní, làcà ní quesahí càhìn xì nèhivì ndoó yucán, te fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí Dios dìquì‑né, nacua nì quida‑ya xì ndohó daa. 16 Dandu ní nsìnuu inì nansa nì cachitnùhu Stoho‑ndà Señor xì‑ndà na ní cachi‑yà: “Ñà‑ndáà nduá, tècuìí nìsa quida iì Juan nèhivì, doco mii‑nsiá, tìxi Espíritu Ìì xí Dios icúmí‑nsiâ nduhiì‑nsiá”, nì cachi‑yà. 17 Pues divi ducán ndisa nì cuu stná xì nècuàchì inga raza mà, nì nìhìtáhvì stná‑nè Espíritu Ìì xí Dios nacua nì nìhìtáhvì ndohó na ní xinindisa‑nda Stoho‑ndà Jesucristu. Ñàyùcàndùá, (nì cundaà inì), divi Dios nduú ana nì quida xi ñà‑jaàn, te sàhámà nì nacani inì chicá vàha màsà cádì nùù‑yá ―nì cachi Pedro.

18 Dandu na ní nsihi nì inini nècuàchì Jerusalén mà palabra jaàn, dandu nì ndòo vàha ini‑nè, te nì naquimanì‑né Dios, cachí‑nè:

―Pues ñà‑ndáà nduá, dècuèndè stná nècuàchì inga raza sànì nìhìtáhvì ñà‑cuu‑ne arrepentir sàhà cuàchi‑ne, te ducán cundiatú‑nè vida ndiaha nicanicuahàn ―nì cachi‑nè.

Nansa nì xinindisá stná nèhivì ñuu Antioquía

19 Cunaha‑ní, divi tiempu nì casahnì nèhivì Esteban nì quesaha stná‑nè quida quini‑ne xì nsidaa gá nèhivì xí Jesús. Ñàyùcàndùá, cuàhà nècuàchìmà nì xìtià nihni cuàhàn cuàhà ñuu. Dècuèndè stná ñuu Fenecia nì casaà dava‑ne, xì ndè stná ñuu Chipre, xì ñuu Antioquía. Te yucán nì càhàn stná‑nè palabra xi Dios, doco xi cuisì nècuàchì raza‑nè Judea. 20 Daaní, dava nècuàchì ñuu Chipre xì dava stná nècuàchì ladu Cirene, nì casaà stná‑nè ñuu Antioquía mà, te mii‑né, ndisa, nì càhàn‑nè xì nèhivì ñuu mà có‑ndùú raza Judea, nì cachitnùhu‑ne ñà‑ndùú razón ndiaha sàhà Stoho‑ndà Jesucristu. 21 Te cuàhà gá nì chindee‑yánè, vàchi cuàhà nècuàchì ñuu mà nì xinindisá, te nì tenchicùn stná‑nè ichì‑yá.

22 Daaní, nì xinitnùhu stná nèhivì xí Jesús ndoó ñuu Jerusalén nsidaájàn. Ñàyùcàndùá, nì techuún‑né Bernabé cuàhàn‑nè Antioquía. 23 Te na ní sàà‑nè yucán, yáha ga nì cudiì ini‑nè na ní xini‑nè ñà‑cuàhà guá gracia sànì sàhatahvì Dios nèhivì yucán. Ñàyùcàndùá, nì càhàn‑nè xì nècuàchìmà ñà‑siempre Stoho‑ndà Señor ni cahvi xi‑né. 24 Vàchi Bernabé mà, vàha ndisa ini‑nè, vàchi chitu anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios, te xiníndísâ fuerte‑nèyà. Te cuàhà gá stná nèhivì ñuu mà nì tenchicùn xì ichì‑yá.

25 Dandu nì quihin Bernabé mà ichì cuàhàn‑nè ñuu Tarso nandúcú‑nê Saulo. Te na ní ndacùhun tnahá‑né, nì nacuatnahá‑né màndixi‑ne ñuu Antioquía. 26 Daaní, inii iin cuìà totoo nì nataca‑nè xì cuàhà nèhivì xí Jesús, nì dàcuàhá tnahá‑né. Te cunaha‑ní, divi ñuu Antioquía mà nduú ndé nì quesaha nèhivì cachí‑nè cristianu xì nècuàchì nchícùn ichì Jesús.

27-28 Daaní, quìvì yucán nì casaà stná itnii nècuàchì profeta ñuu mà. Ñuu Jerusalén nì quixi‑ne. Te iin‑ne nani Agabo; te divi nècuàchìmà nì sàcuììn‑nè mahì nèhivì natácá mà, te nì dàcáhàn Espíritu Ìì xí Dios‑nè, nì cachitnùhu‑ne ñà‑vàxi tnama inicutu ñuhìví. Te ñà‑ndáà nduá, vàchi ducán nì cuu ndisa tiempu xi rey cahnú nani Claudio. 29 Ñàyùcàndùá, (na ní tiacu) nèhivì (ñà‑vàxi tnama), dandu nì nacani ini‑nè chicá vàha chindee‑né nècuàchì hermanu (ndahví) ndoó ladu Judea, vàtùni cuàha iin iin‑ne iyuhu según ñà‑ndùá sáà‑nè cuàha‑ne. 30 Ñàyùcàndùá, nì nacuatnahá dìhùn, te nì quida‑neà entregar nùù ndahà Bernabé xì Saulo. Dandu nècuàchìmà, nihí‑néà nì sàà (ladu Judea), te nì ndòa ndahà nècuàchì sahnú idónuu.

12

Nansa nì xìhì Jacobo, te nì tnìì stná Pedro

1 Daaní, divi tiempu yucán nì dàndàcú rey Herodes tnìì dava nècuàchì natácá cahvi xi Jesús, ñà‑dandohó‑tené. 2 Te iin nècuàchì nì ndoho ma nduú ñani Juan nani Jacobo, vàchi nì dàndàcú rey mà, te nì sahnì‑té nècuàchìmà xì espada. 3 Dandu nì xini rey mà cudíì ini nècuàchì ñuu mà ñà‑nì xìhì ndómà, ñàyùcàndùá nì nacani inì‑te chicá vàha tnii stná‑te Pedro. Meru quìvì iá vicò xixí‑né pan có‑ndùtáchí nì sanduamà. 4 Ñàyùcàndùá nì tnìì stná Pedro, te nì sàcùndiadi‑nè, nì ndòo‑ne ndahà soldadu, cùmì cúmì‑té nì sandiaa xì‑né, te cùmì turnu iá nsìquívì. Te rey mà, cuisì ndiatú‑te yàha inga vicò, divi vicò pascua, dandu tavà‑té nècuàchìmà ñà‑cundehè nèhivì‑né, (te cui‑nè). 5 Ñàyùcàndùá, yucán iá Pedro, ndiadí‑nè vehecàa. Doco nècuàchì natácá cahvi xi Jesús, cuàhà gá nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios sàhà nècuàchìmà.

Nansa nì quee Pedro vehecàa nì quida Dios

6 Daaní, nì sàà iin ñuú antes quìvì cuàhàn rey mà tavà‑té Pedro cundehè nèhivì‑né. Te indúhu‑né ini vehecàa ma, quídì naà‑né. Te itánduhù stná soldadu iin iin ladu‑nè, itníí‑te cadena nuhní‑nè, te xí‑ita stná soldadu ndiaá yehè. 7 Dandu na iin cachí yucán nì ndecunu iin ángel xi Stoho‑ndà Señor, te nì natnuù iin luz ini vehecàa ma. Te nì tùxìn ndáha ángel mà diìn tìxì Pedro, nì dàndácòo‑ñané, te nì cachi‑nè:

―Ndacuiìn‑ní vichi duha.

Daaní, cadena nuhní ndahà Pedro, nì dàñàtnàhá miá. 8 Te nì cachi tu ángel:

―Nacuhnì‑ní siuhmatìxi‑ní, te nacuaìn‑ní ndìsàn‑ní.

Te na ní nsihi nì quida Pedro ducán, dandu nì cachi tu ángel mà xì‑né:

―Cundixi‑ní dòò‑ní, te cunchicùn‑ní yùhù cúhùn‑ndà.

9 Ñàyùcàndùá, nì tenchicùn Pedro ángel mà cuàhàn‑nè, doco cónì cúndáà ini‑nè a ndísá ñà‑ndáà nduá cuú xi‑né, á coó, vàchi na ian sánî‑nè quidá Dios nduá cahan‑né. 10 Dandu nì cayàha‑ne ndé iín iin soldadu ndiaá, te después nì yàha stná‑nè nùù ingà‑te, dandu nì sàà‑nè ndè yehè cáa cahnú quee‑nda calle ñuu mà. Te nì nuna miá, dandu nì caquee‑ne fuera cuàhàn‑nè. Te nì sàà‑nè ndé nacáhndé‑nè inga calle, te yucán nì nacoo ángel mà‑né cuàhàn‑nè. 11 Dandu nì sàà Pedro nì cundaà vàha ini‑nè, te nì cachi‑nè:

―Vichi sànì cundaà inì, ñà‑ndáà nduá, nì techuún Stoho‑ndà Señor ángel xi‑ya, nì sàà‑nè nì tavà‑né yùhù ndahà Herodes. Te vitni còò gá iñàha cuu xí nacua nì cuni tè‑raza Judea cuu xí.

12 Daaní, na ní nsihi nì nacani ini‑nè sàhámà, dandu cuàhàn‑nè vehe María nduú dihi Juan Marcos. Te yucán ndoó cuàhà nèhivì sànì nataca, xícàn tàhvì‑né nùù Dios. 13 Dandu nì dàcàsàn Pedro tranca mà, cásàhú‑nè. Te nì quee iin ñahà chìì nani Rode vàxi‑ñà cunini‑ñà ana cáhàn. 14 Te nì nacunì‑ña tàchì Pedro. Doco ñà‑cuàhà guá cudíì inì‑ña, cónì nácúná‑ña yehè; nì dàyáà‑ña nì nansìhvià vehe, nì cachitnùha xì nèhivì mà ñà‑divi Pedro nduú nècuàchì cáhàn yehè mà. 15 Doco nèhivì yucán, cónì xìníndísâ‑né, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì‑ñá:

―Ádì sánì culocú.

Doco mii‑ñá, iin‑ni cachí‑ña divi ñà‑ndáà nduá.

―Còó ―cachí‑nè―, ádi ángel (ndiaá) xì‑né nduú ana cáhàn.

16 Doco iníní‑né casan yehè, cásàhú ìì Pedro. Ñàyùcàndùá nì (caquee‑ne nì) nacuna‑ne yehè, te nì xini‑nè ¡divi Pedro nduú‑né! Ñàyùcàndùá nì ndulocó sàstnùhù‑né. 17 Dandu nì cuu ndahà Pedro ñà‑nì cúníní nècuàchìmà ñà‑ndùá cuàhàn‑nè cachi‑nè, te nì nacani‑ne nansa nì nìhì‑né nì quee‑ne vehecàa ma nì quida Stoho‑ndà Señor. Te nì cachi stná‑nè xì nècuàchìmà (ni cúhùn‑nè) cachitnùhu stná‑nè xì Jacobo xì dava ga compañeru‑nè xiníndísâ. Dandu nì quee‑ne cuàhàn‑nè inga xaan.

18 Daaní, na ní tùinuù quìvì yucán, cuàhà gá nì ndulocó soldadu, ¿índù cuàhàn Pedro? cahan‑té. 19 Te rey Herodes, nì dàndàcú‑te ñà‑nanducù‑né cuàhà xaan. Doco cónì nátùi‑ne. Ñàyùcàndùá, nì sanicuàchi rey mà sàhà soldadu mà, te nì sahnì‑ñátê. Dandu nì quee rey mà ladu Judea cuàhàn‑te ñuu Cesarea, te yucán nì ndòo‑tè.

Nansa nì xìhì rey Herodes

20 Cunaha‑ní, xiní ùhì rey mà nèhivì ñuu Tiro xì nèhivì ñuu Sidón. Doco mii‑né, cuní‑nè nàcùndoo vàha‑ne xì‑té, vàchi ndè ñuù‑te quixí ñà‑ìtiácú‑nè ñuu‑nèmà. Ñàyùcàndùá, nì nìhì‑né nì nàcùndoo vàha‑ne xì iin ana xinúcuáchí nùù‑té vehe‑tè, divi iin tiàa nani Blasto. Dandu iin‑ni nì ndatnuhu nsidaa‑né, te nì catnàtuu‑ne nùù rey mà tìxi Blasto mà, (áma níhì‑né nàcùndoo vàha‑ne xì‑té). 21 Te nì saquìn‑te iin quìvì (quixi tu nsidaa‑né). Ñàyùcàndùá, divi quìvì mà nì sàcòo‑tè silla cahnú xí‑te, ndixí‑te sìcoto viì xí‑te, te nì càhàn‑te sàhù xì nsidaa nècuàchìmà. 22 Dandu yáha ga nì càna fuerte‑nè, cachí‑nè:

―¡Màdì nèhivì ùún cáhàn! ¡Iin dios nduú ana cáhàn! ―cachí‑nè, cána‑ne.

23 Dandu vichi duha nì dùcùn rey mà iin castigu nì quida ángel xi Stoho‑ndà Señor, vàchi cónì tàvá‑te tnùñuhu xí‑yá. Ñàyùcàndùá, nì saxì sìndacu inì‑te, te nì xìhì‑te.

24 Doco razón ndiaha xí Stoho‑ndà Señor, chicá nì xìtià inicutu, te chicá cuàhà nèhivì nì tenchicùn xì palabra mà.

25 Daaní, na ní nsihi nì xìnu chuun nì quida Bernabé xì Saulo ñuu Jerusalén yucán, dandu nì saca‑ne Juan Marcos, te ndacá stnahá‑né nì quee‑ne ñuu mà mànuhù‑né.

13

Nansa nì quihin Bernabé xì Saulo iin ichì caní cuàhàn‑nè chuun xi Jesús

1 Ñuu Antioquía mà nì sandoo cuàhà nècuàchì natácá cahvi xi‑yá. Te dava‑ne nduú nècuàchì chináhá, te dava‑ne nduú profeta cachítnùhu razón xi Dios. Te nècuàchì chicá xíquida ducán nì sanduu Bernabé, xì Simón el Negro, xì stná Lucio nì quixi ñuu Cirene, xì stná Saulo, xì stná Manaén, iin nècuàchì dava‑ni nì sahnu xi gobernador Herodes.

2 Daaní, nì cuu iin quìvì na cahvi nsidaa‑né Stoho‑ndà Señor, te iníhíì stná‑nè nùù‑yá ndoó dòcó‑nè, dandu nì cachi Espíritu Ìì xì‑né:

―Cunaha‑nsiá, cuaán cunduu chuun xi Bernabé xì Saulo vichi, vàchi sànì nacàxin mii‑né. Ñàyùcàndùá, nacoo‑nsianè ni cúhùn‑nè quida‑ne inga chuun xi ―nì cachi‑yà.

3 Ñàyùcàndùá chicá nì inihiì‑né, te nì xìcàn tàhvì stná‑nè nùù‑yá. Dandu nì chitàndòó‑né ndahà‑né dìnì Bernabé xì Saulo (ñà‑cunduajàn seña ñà‑sànì nìhì nècuàchìmà chuun ndiaha). Dandu nì ndaquìndèè‑né xì nècuàchìmà cuàhàn‑nè.

Nansa nì quida Bernabé xì Saulo na ní sàà‑nè ñuu Chipre

4 Ñàyùcàndùá, nì quihin nècuàchìmà ichì cuàhàn‑nè, vàchi sànì techuún Espíritu Ìì‑né cùhùn‑nè. Te nì sàà‑nè ñuu Seleucia. Te yucán nì nana‑ne iin barcu cuàhàn‑nè ndè iin ñuu cahnú nani Chipre. 5 Te meru ñuu ndé nì nuu‑ne barcu mà nani Salamina. Dandu cuàhàn‑nè veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè Judea iá yucán, te nì càhàn‑nè palabra xi Dios. Te cutnáhâ stná Juan xì‑né, xinúcuáchí nècuàchìmà nùù‑né. 6-8 Dandu nì nacàhin‑ne inii ñuu mà dècuèndè nì sàà‑nè inga orilla mar ndé iá ñuu Pafos. Te yucán nì ndacùhun tnahá‑né xì iin tètàtnà nani Barjesús. Te Elimas nani stná‑te, vàchi ducán cachí‑nè xì tètàtnà dàhàn yucán. Iin tè‑raza Judea nduú stná‑te, te cáhàn‑te razón xi Dios, cachí‑te, doco dandahví uun‑tè. Pues divi‑tè iá nùù iin nècuàchì nchichí cusáhnû ladu yucán nani Sergio Paulo. Te nècuàchìmà, nì cana‑ne Bernabé xì Saulo, vàchi cuní‑nè cunini‑ne palabra xi Dios. Doco tètàtnà mà, nì càhàn‑te dìquì Bernabé xì Saulo, daquítnùhu‑tè nùù nècuàchì cusáhnú‑má ñà‑màsà cúníndísâ stná‑nè ichì Jesús. 9 Dandu Saulo, ò nì càchí stná‑ndà Pablo, fuerte nì quixi Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑nè, ñàyùcàndùá nì indehè váha‑ne tètàtnà mà, 10 cachí‑nè xì‑té:

―Ndahví‑nî, vàchi dandahví uun‑ní nèhivì ñà‑cuàhà gá maña quida‑ní, te ni‑iin ñà‑vàha có‑cùú inì‑ní sàhà‑xí, vàchi dèhe ñà‑malu nduu‑ní. ¿Índù chuun tùha guá‑nî datúcù‑ní nèhivì ñà‑màsà cúnchícùn‑nè ichì ndácuisì Stoho‑ndà Señor? 11 Doco cunaha‑ní, sàhà‑ñá quida‑ní ducán, ñàyùcàndùá icúmí‑nî nìhì‑ní iin castigu xi Dios vichi. Icúmí‑nî cuaà dahuun‑ní iin ratu; ni nduà orá mà cútùi ga nùù‑ní ―nì cachi Pablo.

Dandu vichi duha nì cuaà nùù témà, te nì nàcuììn tnùù dahuan. Ñàyùcàndùá, nì quee‑tè cuàhàn‑te nanducu‑té ana cudìtá xì‑té cacanuu. 12 Te na ní xini nècuàchì cusáhnú‑má ñà‑ndùá nì cuu, dandu nì xinindisá stná‑nè palabra xi Dios, vàchi nì ndulocó‑nè sàhà ñà‑ndùá chináhá Pablo sàhà Stoho‑ndà Señor.

Ñà‑ndùá nì quida Pablo xì Bernabé na ní sàà‑nè ñuu Antioquía iá ladu Pisidia

13 Dandu Pablo xì compañeru‑nè, nì nana‑ne iin barcu, te nì yàha‑ne mar, nì sàà‑nè ñuu Perga iá ladu Panfilia. Te yucán nì nacoo Juan‑nè mànuhù‑né Jerusalén. 14 Dandu nècuàchìmà, nì quee‑ne ñuu Perga mà nì sàà‑nè ndè ñuu Antioquía iá ladu Pisidia. Te quìvì descansu cuàhàn‑nè visita veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè Judea, te nì sàcùndoo‑ne yucán. 15 Dandu nì cahvi nècuàchì xícusahnú veheñùhu ma tutu nduú ley xi Dios, xì stná tutu ìì nì tiaa nècuàchì profeta sànaha. Dandu nì techuún‑né razón nùù Pablo xì Bernabé, cachí‑nè:

―Nú iá iin conseju vàha cuàha‑nsia nsiùhù, vàtùni càhàn‑nsià vichi, ñánì.

16 Dandu nì ndacuiin Pablo, te nì dànáhà ndahà‑né ñà‑nì cúndóó dádî nsidaa‑né, te nì cachi‑nè:

―Mii‑nsiá nècuàchì raza xi Israel, xì nsidaa gá mii‑nsiá nècuàchì cahvi stná xì Dios, cunini vàha‑nsia. 17 Divi Yua‑nda Dios nduú ana càhvì nsidaa nèhivì raza‑ndà, vàchi sànaha nì nacàxin‑ya xìì‑ndà ñà‑cunduu‑ne nèhivì xí‑yá. Te na ndoó xícá íì‑né ñuu Egipto, dandu ndiaha gá nì chindee‑yánè, nì quida‑ya cuàhà milagru nahnú, te nì tavà nsìhí‑yánè nùù ñuu mà nì caquee‑ne libre. 18 Daaní, ùì dico cuìà nì xìcanuu‑ne yucù dàná. Te mate ndahví modo xi‑ne, doco nì quidandee ini‑yà sàhà‑né inii cuíà mà. 19 Daaní, después na ní sàà‑nè ladu Canaán, dandu nì dàndáñúhú îì‑yá nèhivì ndoó ùsà ñuu nahnú yucán, te nì sàhatahvì‑yánè ñuu mà.

20 ’Daaní, nì yàha 450 cuìà, te inii tiempu yucán puru juez nìsa dandacu‑xi nùù xìì‑ndà mà, vàchi ducán nì cachi mii‑yá. Te ducán nìsa ìa dècuèndè tiempu nì quesaha Samuel cáhàn‑nè cuenta xi‑ya. 21 Dandu nì xìcàn xìì‑ndàmà coo iin rey dandacú nùù‑né, (te màdì gá juez). Ñàyùcàndùá, nì cachi Dios ñà‑iin tiàa nani Saúl cunduu rey xi‑ne, iin descendencia xi xìì‑nda Benjamín, te yua‑né nì sanani Cis. Pues divi nècuàchìmà nì dàndàcú ùì dico cuìà nùù ñuu‑ndà.

22 ’Daaní, después nì dàcúxíó Dios nècuàchìmà, te nì sàha‑ya David chuun dandacuma, vàchi dohó nì cachi‑yà sàhà‑né: “Sànì xinì, vàha ga modo xi dèhe Isaí nani David, te cudíì gá inì sàhà‑né. (Vàchi ináhî) icúmí‑nê quida‑ne cumplir nsidaa ñà‑ndùá cuníˋ coo”, nì cachi Dios. 23 Dandu nì quida stná‑yà comprometer ñà‑cunduu iin descendencia ndiaha xí nècuàchìmà ana dacácu xi raza‑ndà Israel. Ñàyùcàndùá, cunaha‑nsiá, divi Jesús nduú ana ndiaha ma nì chitnùní ini Dios dacácu xi‑nda. 24 Doco na táñâha ga quesaha Jesús (càhàn‑yà palabra xi‑ya), dandu dihna Juan nì quixi nì càhàn sàhù xì nsidaa nècuàchì raza‑ndà Israel sàhà‑ñá nì cùú‑né arrepentir, te cuhiì‑né. 25 Dandu después na sádaa‑ní nsihi vida xi Juan ñuhìví yohó, dandu nì càhàn‑nè xì nèhivì, cachí‑nè: “¿Ana nduú yùhù, cahan‑nsiá? Pues cunaha‑nsiá, màdì mii‑yá nduí. Doco después na sánì yàhi, dandísá vàxi ana nduú mii‑yá. Vàchi yùhù, ni có‑nâtùi cundui mozo xi‑ya ñà‑taví ndìsàn‑yá”, nì cachi Juan.

26 ’Ni cúníní vàha nsidaa mii‑nsiá nècuàchì nduú descendencia xi xìì‑ndà Abraham, xì nsidaa stná mii‑nsiá nècuàchì dava ga cahvi stná xì Dios, vàchi nùù mii‑nsiá sàvàxi razón yohó nansa càcu anima‑ndà, ñánì. 27 Vàchi nècuàchì ndoó ñuu Jerusalén, xì stná tè‑xícusahnú nùù‑né yucán, cónì cúndáà ini‑nè ana nduú Jesús, ni cónì cúndáà stná ini‑nè ñà‑ndùá cuní cachi tutu ìì, mate divi nduá cahví‑né cada quìvì descansu, te divi nduú stná tutu ndé nì cachitnùhu profeta sànaha ñà‑ìcúmí nèhivì cahnì‑néyà. Te divi ducán ndisa nì cuu, vàchi tè‑xícusahnú ñuu‑ndàmà, nì dàyáha‑tèyá ndahà nèhivì cahnì xì‑yá. 28 Mate còò ni‑iin falta xi‑ya, doco nì xìcàn‑te nùù Pilatu ñà‑cui‑yà.

29 ’Ñàyùcàndùá, divi ducán nì cuu nacua nì cachitnùhu tutu ìì icúmí cuu xi‑yá, nì dàndòhó‑teyá, (te nì xìhì‑yà). Dandu nì nanihi nèhivì cuerpu xi‑ya nùù cruz, te nì chinduhù‑néyà ini cueva. 30 Doco después nì natiacu‑yà nì quida Yua‑nda Dios. 31 Te cuàhà xichi nì ndecunu‑ya nùù nècuàchì ladu Galilea nì quixi xi‑yá ndè ñuu Jerusalén. Caní quìvì nì ndecunu‑ya ducán, te nèhivì nì xini xì‑yá, testigu xínduu‑ne, nacání‑né xì nèhivì sàhà‑yá.

32-33 ’Ñàyùcàndùá, nsiùhù, cachítnùhu‑nsi xì‑nsiá iin razón ndiaha, vàchi nacua nì quida Dios xì xìì‑ndà comprometer ñà‑ìcúmí‑yâ danátiácú‑yà Jesús, pues divi ducán sànì quida ndisa‑ya vichi tiempu xi ndohó nècuàchì nduú descendencia xi xìì‑ndà mà. Vàchi dohó cachí Dios nùù alabanza ìì, divi alabanza ùì ndé cachí‑yà: “Mii‑ní, Dèhemanìˊ nduu‑ní. Sà‑ìtiácù‑ní vichi nì quide”. 34 Daaní, iá gà más ñà‑ndùá nì cachi Dios sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà cuàhàn‑yà danátiácú‑yà Jesús, te mà cúí gà‑yà, ni mà téhì cuerpu xi‑ya, vàchi dohó nì cachi stná Yuamánì‑yá xì‑yá: “Nacua nì cachì xì David ñà‑seguru icúmî cundehè ndahvíˋ mii‑né, pues divi ducán icúmî quida stnáì xì mii‑ní”, nì cachi‑yà sànaha.

35 ’Ñàyùcàndùá, nùù inga alabanza ìì iá ndé nì càhàn David xì Dios, te dohó nì cachi‑nè: “Mà cuáha‑ní tèhì ana ìì xí‑nî ini yavi”. 36 Pues (inaha‑nda), ñà‑ndáà nduá, nì quida viì David mà xì nèhivì ñuu‑ndà tiempu xi‑ne, nacua nì cachi Dios xì‑né, doco nì xìhì‑nè, te nì ndùxin‑ne ndé nì ndùxin xìì‑né, dandu nì tnànì iquìcúñú‑nè ñuhù. 37 Doco Jesús, còó. Cónì tnánì iquìcúñú‑yà, vàchi nì natiacu‑yà nì quida Yua‑nda Dios.

38 ’Ñàyùcàndùá, ni cúnáhá nsidaa‑nsiá ñà‑divi sàhà Jesús vàtùni ndutu cuàchi‑nda, ñánì. 39 Mate tíxi ley sahnú xí Moisés còò nansa ndoo ndisa cuàchi‑nda, doco vichi nú ni cúníndísá‑ndá Jesús, dandísá, vàtùni, vàchi nsidaa ana xiníndísâ xí‑yâ, seguru ndoo nsihi cuàchi‑ne. 40 Ñàyùcàndùá, cuidadu cundoo‑nsia ñà‑màsà cúú xí‑nsiâ nacua nì cachi nècuàchì sànaha ndé nì cachi‑nè:

41 Cundehè váha‑nsia, mii‑nsiá tè‑càhíchì inì‑xi, vàchi cuàhìn quide iin milagru cahnú tiempu xi‑nsia. Doco mà cúníndísâ‑nsiá, mate claru ni cachítnùhu nèhivì xì‑nsiá, te sàhámà cuisì icúmí‑nsiâ ndulocó cuàhà‑nsiá, te sàà‑nsià ndañuhu dahuun‑nsia.

Ducán nì cachi Dios ―cachí Pablo.

Nansa nì càhàn Pablo xì cuàhà gá más nèhivì ñuu Antioquía iá ladu Pisidia

42 Daaní, na ní quee‑ne xì compañeru‑nè veheñùhu ma, dandu nì sacundahví nèhivì cuáhà mà nùù‑né áma nácání gá‑nè xì nècuàchìmà palabra yucán inga quìvì descansu. 43 Ñàyùcàndùá, na ní nsihi nì nacuitià nsidaa nècuàchìmà veheñùhu ma, dandu nì tenchicùn cuàhà‑né Pablo xì Bernabé, xínduu‑ne nècuàchì raza Judea, te xínduu stná‑nè nècuàchì inga raza nì yàha ndè religión Judea mà ñà‑cahvi stná‑nè Dios. Dandu Pablo xì Bernabé, nì càhàn‑nè xì nsidaa nècuàchìmà ñà‑iin‑ni ni cúnchícùn‑nè ichì‑yá ndé nìhì ndisa‑nda gracia.

44 Daaní, nì yàha ùnà quìvì, dandu nì nataca tu nèhivì, te làcà iyuhu‑né nì cumanì cunduu nsidanicuú nèhivì ñuu mà nì nataca ñà‑cunini‑ne palabra ìì xí Dios. 45 Doco dava nècuàchì raza Judea mà, na ní xini‑nè ñà‑cuàhà guá nècuàchì inga raza sànì nataca, dandu nì cumbìdia ini‑nè, te nì càhàn ùhí‑nè dìquì ñà‑ndùá nì cachi Pablo; quini ga nì càhàn‑nè sàhà (palabra ìì mà). 46 Doco Pablo xì Bernabé, cónì yúhî‑nè; nì naxiconihí‑né nùù nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Primeru mii‑nsiá nì nìhìtáhvì‑nsiá cunini‑nsia palabra ìì xí Dios, doco vichi sànì cahíchì inì‑nsia palabra mà, na ian có‑cùní‑nsià natùi‑nsia cucumi‑nsiá vida ndiaha nicanicuahàn. Ñàyùcàndùá icúmí‑nsî càhàn‑nsì razón mà xì nèhivì inga raza yohó. 47 Vàchi ducán nì sàcùnaha‑nsí nùù Stoho‑ndà Dios quida‑nsi, vàchi dohó nì cachi‑yà (xì Jesús):

Sànì sàhi mii‑ní chuun ñà‑danátnûù‑ní ini anima nèhivì nsidanicuú raza. Sàhà mii‑ní icúmí càcu anima nèhivì ndoó dècuèndè ñuu chicá xica ñuhìví, nì cachi Dios.

Ducán nì cachi Pablo. 48 Te na ní nsihi nì inini nsidaa nècuàchì inga raza mà, dandu yáha ga nì cudiì ini‑nè; palabra vàha ndisa nduá yohó, nì cachi‑nè. Dandu nì xinindisá cuàhà nèhivì mà palabra xi‑ya, divi nècuàchì nì chitnùní ini Dios cundiatú anima‑xi cutiacu nicanicuahàn. 49 Te ducán nì xìtià palabra xi Stoho‑ndà Jesús inicutu ladu yucán. 50 Doco nècuàchì raza Judea (có‑xìníndísámá), nì dàquítnùhu‑ne nùù ñahà cuìcà sáhàn veheñùhu ma, xì nùù stná nècuàchì idónuu nùù ñuu mà, te nì nìhì‑né nì ndulocó nsidaa nècuàchìmà nì quida‑ne. Ñàyùcàndùá, nì cucuahà sàhà Pablo xì Bernabé, dècuèndè fuerza nì catavà‑ñánê ñuu mà cuàhàn‑nè. 51 Dandu nì catù‑né sàhà‑né ñà‑nì cóyo yàcá nì tnìa ñuu mà, te (seña nduámà ñà‑ìcúmí nècuàchì ñuu‑mà cunsida‑ne cuàchi‑ne). Daaní, nì quihin Pablo xì Bernabé ichì cuàhàn‑nè inga ñuu nani ñuu Iconio. 52 Doco nècuàchì xiníndísâ nì candòo ñuu Antioquía mà, cuàhà gá nì cudiì ini‑nè (sàhà fe xi‑ne), te nì chitu stná anima‑nè Espíritu Ìì xí Dios.

14

Ñà‑ndùá nì caquida Pablo xì Bernabé ñuu Iconio

1 Daaní, nì sàà Pablo xì Bernabé ñuu Iconio, te nì quìhvi‑ne veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè Judea nì càhàn‑nè sàhù. Ñàyùcàndùá, cuàhà nèhivì raza‑nè ndoó yucán nì xinindisá stná‑nè, xì cuàhà stná nècuàchì raza ñuu mà. 2 Doco dava nècuàchì raza Judea cónì xìníndísámá, nì dacà‑né dìnì nècuàchì ñuu‑nè mà. Ñàyùcàndùá, cónì cùú gá ini nècuàchì ñuu mà sàhà compañeru‑nè xiníndísâ. 3 Doco Pablo xì Bernabé, caní quìvì nì sandoo‑ne yucán, te cuàhà gá nì càhàn vate‑né xì nèhivì; cónì yúhî‑nè, vàchi nì cundee ini‑nè Stoho‑ndà Señor sàhà gracia xi‑ya. Te mii‑yá, nì chindee‑yánè, te nì quida‑ne milagru ndiaha sàhà‑ñá cundaà ini nèhivì divi ñà‑ndáà nduú palabra chináhá‑nè mà. 4 Doco nì tàhndè dava nècuàchì ñuu mà. Dava‑ne nì ndòo‑ne ladu xi nècuàchì raza Judea, te dava‑ne nì ndòo‑ne ladu xi nècuàchì apóstol. 5 Dandu nì nacuatnahá nècuàchì raza Judea mà xì dava ga nècuàchì ñuu mà, xì stná tè‑xídandacú, te vàxi nsidaa‑né carrera ñà‑cùní‑nè quida quini‑ne xì Pablo xì Bernabé, cuní‑nè cahnì‑né nècuàchìmà xì yùù. 6-7 Doco nècuàchìmà, nì xinitnùhu‑ne ñà‑vàxi nsidaa nèhivì mà, te nì xinudèhé‑nè cuàhàn‑nè ladu Licaonia ndé iá ñuu Listra xì ñuu Derbe xì ranchu cuati xí ñuu mà. Te inicutu ma ní nacàhin‑ne nì càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón ndiaha.

Nansa nì caquida nèhivì siùmí ñuu Listra, nì cani yuu‑né Pablo ñà‑cui nècuàchìmà

8 Cunaha‑nsiá, ñuu Listra mà nìsa ìa iin tiàa cuhí sàhà‑xí, vàchi ducán nì quesaa‑nè ñuhìví. Te sàhámà nicanicuahàn iá‑nè; mà cùì caca‑ne. 9 Doco (iin quìvì) na cáhàn Pablo, dandu nì inini stná nècuàchì mà. Te na ní indehè váha Pablo‑nè, nì cundaà ini‑nè xiníndísâ vàha nècuàchìmà, te sàhámà mà úhì nduvàha‑ne. 10 Ñàyùcàndùá, nì càhàn ndee Pablo xì‑né, cachí‑nè:

―Ndacuiìn‑ní, cuiin ndaà‑ní.

Dandu vichi duha nì ndacuiin nècuàchìmà, te nì quesaha‑né xicánúú‑né. 11 Te na ní xini nèhivì cuáhà yucán ñà‑ndùá nì quida Pablo, nì càna ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Ádi stoho‑ndà xínduu nècuàchì yohó, te nì nuu‑ne ñuhìví yohó nì nanduu‑ne tiàa! ―nì cachi nècuàchìmà, cáhàn‑nè dàhàn mii‑né ladu Licaonia yucán.

12 (Cunaha‑nsiá, iin stoho nècuàchì siùmí mà nduú yùù yócò nani) Júpiter, ñàyùcàndùá ducán nì cachi‑nè xì Bernabé. (Te inga stoho‑nè nani Mercurio.) Ñàyùcàndùá, divi ducán nì cachi‑nè xi Pablo, vàchi chicá cáhàn Pablo nùù Bernabé. 13 Te ñuu mà nìsa ìa stná iin tiàa dacuxi‑xi Júpiter mà ndé iá veha orilla ñuu mà. Ñàyùcàndùá, veha cuàhàn tèmà xì cuàhà nèhivì, te ndacá stná‑te idunsìquì nì nducutu xi ita, cuàhàn‑te cahnì‑tésî cunduu‑sì promesa nùù Pablo xì Bernabé nì cùí. 14 Doco na ní xinitnùhu nècuàchìmà sàhájàn, dandu nì dàcuàchí‑né orilla sìcoto xi‑ne (ñà‑nì cuduchi guá ini‑nè), te nì dàyáà‑nè nì quìhvi‑ne mahì nèhivì cuáhà yucán, te nì càna ndee‑né xì nècuàchìmà, cachí‑nè:

15 ―¡Ay, señores! Màsà quídá‑nsiá xì‑nsí ducán, vàchi iin‑ni xínduu stná‑nsì nèhivì ùún nahi mii‑nsiá. Te divi vàxi‑nsi cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá ñà‑ndìá ìcà‑nsiá nacoo‑nsia yùù yócò yohó, vàchi còò ni‑iñàha quidá, te cunchicùn‑nsià Dios iá nicanicuahàn, vàchi cuisì mii‑yá nì quidavàha xi ansivi xi ñuhù íchî, xì mar, xì nsidaa gá ñà‑ìá ñuhìví. 16 Te tiempu nì yàha xi‑nda nì sàha‑ya nèhivì lugar cundoo‑ne ñuhìví modo xi mii‑né, 17 mate siempre sáha‑yàndó ñà‑cundaà ini‑ndà nansa iá‑yà, vàchi mànì gá quidá‑yá xì‑ndà, dacuún‑yá dàvì sàhà‑ñá cana ñà‑cuxi‑nda, te ndenuu ini‑ndà, dandu cudiì cuáhà ini‑ndà ―nì cachi Pablo.

18 Doco mate ducán nì cachi‑nè xì nèhivì cuáhà mà, ùhì nì sadi‑nè nùù nècuàchìmà ñà‑màsà cáhni‑né idunsìquì‑mà cunduu‑sì promesa nùù‑né.

19 Daaní, dava nècuàchì raza Judea ndoó ñuu Antioquía xì ñuu Iconio, nì quixi stná‑nè ñuu Listra mà, te nì dàquítnùhu‑ne nùù nèhivì ñuu mà. Ñàyùcàndùá, nì cacani yuu nècuàchìmà Pablo, nì sahnì‑ñánê nì cahan‑né. Dandu ñuhú nihni‑ne nècuàchìmà cuàhàn‑nè iladu ñuu mà, te yucán nì nacoo‑ñané. 20 Doco después na sánì nataca nècuàchì xiníndísâ ndé indúhu‑né, dandu nì ndacuiin‑nè mànuhù‑né ñuu mà inga tu. Daaní, inga quìvì cutnáhâ‑né xì Bernabé nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè chicá nùù‑xí ndè ñuu Derbe. 21 Te yucán nì càhàn stná‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón ndiaha xí Dios. Ñàyùcàndùá, cuàhà nècuàchìmà nì xinindisá stná, te nì dàcuàhá‑né palabra xi‑ya.

Daaní, nì quihin tu Pablo xì Bernabé ichì mànuhù‑né, nì nayàha‑ne ñuu Listra xì ñuu Iconio, te nì nasaa‑nè ñuu Antioquía. 22 Te iin iin ñuu ndé nì nayàha‑nemà nì nacuàhandee ini‑nè nèhivì xiníndísâ, cachí‑nè xì nècuàchìmà ñà‑iin‑ni ni cúníndísâ vàha‑ne, te quidandee stná ini‑nè, vàchi cuàhà vida icúmí yàha nsidaa nèhivì cuní sàà ñuhìví ìì xí Dios. 23 Te iin iin ñuu mà nì quida stná‑nè nombrar iin ùì nècuàchì sahnú cunduu ana codònùù nùù nèhivì xí Jesús ndoó yucán. Te na ní cuu nècuàchìmà nombrar nì xìcàn tàhvì cuáhà‑né nùù Dios, te nì inihiì stná‑nè. Dandu Pablo xì Bernabé, nì cachi‑nè xì nsidaa nècuàchì xiníndísá‑má:

―Yohó ni ndóo‑nsia ndahà Stoho‑ndà Señor, vàchi divi‑ya nduú ana sàxìníndísâ‑nsiá vichi ―nì cachi‑nè.

Nansa mànuhù Pablo xì Bernabé ñuu Antioquía iá ladu Siria

24 Daaní, nì nayàha‑ne ladu Pisidia, xì ladu Panfilia, 25 te nì nasaa‑nè ndè ñuu Perge. Te na ndoó‑né yucán nì càhàn stná‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón ndiaha xí Dios. Dandu nì yàha‑ne chicá nìnù dècuèndè ñuu Atalia; 26 te yucán nì quècoyo‑ne iin barcu, nì yàha‑ne mar, mànuhù‑né ñuu Antioquía, vàchi divi yucán nduú ñuu ndé nì cachi nèhivì xì‑né ñà‑nì cúhùn‑ne chuun xi Dios, te ni cúcúmí‑nê cuàhà gracia xi‑ya. Te vichi ndisa, sànì xìnu viì chuun xi‑ne mà.

27 Daaní, ñuu Antioquía mà nì dànátácá tnahá‑né xì nsidaa nècuàchì xiníndísâ, te nì nacani nsihi‑ne xì nècuàchìmà nansa nì chindee Dios‑nè, te nì sàhatahvì‑yá nì xinindisá stná nècuàchì ñuu xìcà. 28 Dandu caní quìvì nì ndòo Pablo xì Bernabé ñuu Antioquía mà, cutnáhâ‑né xì dava ga nècuàchì nchícùn ichì‑yá.

15

Ñà‑ndùá nì ndatnuhu nèhivì xí Jesús na ní nataca‑nè ñuu Jerusalén

1 Daaní, ñuu Antioquía yucán nì casaà stná dava nècuàchì ñuu Judea. Te nì quesaha‑né dacuahá‑né nèhivì xiníndísâ, te dohó nì cachi‑nè:

―Fuerza màcòo seña xi Dios ìcà‑nsiá, vàchi nú coó, còò salvación xi‑nsia, vàchi ñà‑jaàn nduú estilu nì nacoo xìì‑ndà Moisés.

2 Dandu Pablo xì Bernabé, cuàhà gá nì cuàà‑nè xì nècuàchìmà, te nì cucahnú chuun ma. Ñàyùcàndùá, ndúì‑nè nì caquee‑ne nombradu xì itnii gá nèhivì ñà‑cùhùn‑nè ñuu Jerusalén nataca‑nè xì nècuàchì apóstol xì stná nècuàchì sahnú idónuu yucán, te ndatnuhu víi nsidaa‑né sàhà chuun ma.

3 Ñàyùcàndùá, nèhivì xí Jesús ñuu Antioquía yucán, nì sàndaca ichi tnahá‑né, te cuàhàn nècuàchì nombradu mà. Nì yàha‑ne ñuu Fenicia, xì ñuu Samaria, te yucán nì càhàn stná‑nè xì nèhivì xí Jesús, nì nacani‑ne nansa nì quìhvi cuàhà nècuàchì ñuu xìcà ichì mii‑yá. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì cudiì ini nècuàchì iníní má.

4 Daaní, na ní sàà nècuàchì nombradu mà ñuu Jerusalén, dandu nì casàhú stnahá‑né xì nècuàchì apóstol xì nècuàchì sahnú idónuu, xì nsidaa gá stná nèhivì xí Jesús. Te nì nacani‑ne nsidaa ñà‑ndùá nì quida‑ne, xì nansa nì chindee Dios‑nè sàhà chuun nì sàhàn‑nè. 5 Doco dava nècuàchì fariseu xiníndísâ stná ichì‑yá, nì ndacuìta‑ne, te nì cachi‑nè:

―Nsidaa tiàa inga raza mà, xiñuhu màcùtuu stná seña xi Dios ìcà‑né, te màcùnaha stná‑nè ñà‑nì chívàha‑ne ley sànaha xí Moisés ―nì cachi‑nè.

6 Ñàyùcàndùá, nì nataca cànúú nsidaa nècuàchì apóstol, xì nsidaa gá stná nècuàchì sahnú idónuu, te nì ndatnuhu‑né sàhà chuun ma. 7 Cuàhà gá nì càhàn‑nè; dandu nì ndacuiin Pedro, te nì cachi‑nè:

―Sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa nì quida Dios sàcuàhàn‑ndà itnii cuìà, ñánì. Nùù tàcá‑ndà nì cachi‑yà ñà‑yùhù cunduu ana càhàn xì nècuàchì inga raza sàhà‑ñá cunini stná‑ne razón ndiaha xí‑yá, te cunindisá‑né. 8 Te sàhà ñà‑ìnáhá‑yâ nansa iá anima nsidanicuú nèhivì, ñàyùcàndùá nì quida‑ya xì nècuàchìmà nacua nì quida stná‑yà xì ndohó daa, nì sàhatahvì stná‑yànè Espíritu Ìì. Dandu nì cundaà ini‑ndà, stná nècuàchìmà sànì ndee vàha nùù‑yá. 9 Te sàhà‑ñá iin‑ni ndeníhí vàha‑ya ndohó xì stná mii‑né, ñàyùcàndùá nì nsida ndoo stná‑yà cuàchi anima‑nè na ní xinindisá‑né. 10 Doco vichi ¿índù chuun có‑ndôo ini‑nsià xì ñà‑ndùá nì quida Dios, te cachí‑nsià xì nècuàchì inga raza mà ñà‑fuerza chivàha stná‑nè estilu sànaha ma, vàchi nahi yugu vèe nduá? Ni mii‑nda, te ni xìì‑ndà, cónì cúndéé ini‑ndà chivàha‑ndañá. 11 Còó, (ni mà cácu stná‑ndà sàhà ley mà), vàchi xiníndísá‑ndá ñà‑sàhà cuisì gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu icúmí càcu anima‑ndà, te divi ducán stná xì nècuàchì inga raza mà, sàhà cuisì gracia xi‑ya càcu stná‑nè ―nì cachi Pedro.

12 Daaní, dadí uun nì nàcùndoo nèhivì cuáhà mà, dandu nì nacani stná Bernabé xì Pablo ñà‑ndiaha guá nì quida Dios na ní xìcanuu‑ne mahì nèhivì inga raza, te nì chindee‑yánè nì quida‑ya cuàhà milagru ndiaha yucán, cuàhà milagru fuerte. 13 Daaní, nì nsihi nì cacahàn nècuàchìmà, dandu nì càhàn stná Jacobo, cachí‑nè:

―Cunini vàha‑nsiá ñà‑ndùá cuàhìn cachì, ñánì. 14 Sànì nacani Simón (Pedro) xì‑ndà nansa nì quida Dios (sà‑ìá tiempu), nì indehè ndahví‑yà nècuàchì inga raza, te nì quesaha‑yá nì nacàxin stná‑yànè ñà‑cunduu stná‑nè nèhivì xí‑yá. 15 Te divi ducán cachí stná libru nì tiaa nècuàchì profeta sànaha, vàchi dohó cachí iin tutu mà:

16 (Cáhàn Dios, cachí‑yà): “Icúmî naxicocuíìn después, te nachindee saa‑túí nècuàchì descendencia xi David, vàchi cuàhà tnùndoho sànì yàha‑ne; doco ndiaha mánì icúmí‑nê nàcùndoviì‑né quide. Na ian nduyucun saa iin vehe sànì chàhmà, ducán icúmí raza David mà nanihìtáhvì sàà‑né quide. 17 Te nú ducán, dandu nsidaa stná nècuàchì raza dava ga inga ñuu, icúmí stná‑nè nanducu‑né yùhù ana nduú Stoho ñuhìví, vàchi nèhivì‑xí xínduu stná‑nè”.

18 ’Ducán nì cachi Stoho‑ndà Señor, vàchi dècuèndè chicá sànaha sànì cachitnùhu‑ya ñà‑dùcán icúmí cuu.

19 ’Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá sàhà nècuàchì inga raza sànì caquìhvi ichì Dios: chicá vàha màsà cuáhachuún gá‑ndàné xì ley sànaha ma. 20 Chicá vàha tiaa‑nda iin tutu dacúhùn‑ndà nùù‑né, te cachi‑ndà xì‑né ñà‑mà váha caxì‑ndà comida nì sàcùndoo nùù yùù yócò, vàchi sànì ndòo quinia. Ni màsà cáhàn‑ndà xì ni‑iin nèhivì cónì nándàhà xì‑ndà. Ni màsà cáxi‑nda cuñu quisì dacuáhnâ uun nèhivì. Te màsà cúxí stná‑ndà nìì. 21 (Cuisì ñà‑jaàn‑ní xiñuhu chivàha‑ne), vàchi ley xi Moisés mà, dècuèndè sànaha ndoó cuàhà tiàa iin iin ñuu chináhá xán, te cada quìvì descansu cahví‑néà ndé natácá‑nè veheñùhu ―nì cachi Jacobo.

22-23 Daaní, chicá nì ndatnuhu nècuàchì apóstol, xì nècuàchì sahnú idónuu, xì nsidaa gá stná nèhivì xí Jesús, te nì nacàxin‑ne ùì nècuàchì idónuu ma ñà‑cutnahá‑né xì Pablo xì Bernabé cùhùn‑nè ñuu Antioquía, cunihi‑ne carta‑mà cùhùn. Te nècuàchì nì caquee nombradu mà, iin‑ne nani Judas Barsabás, te inga‑nè nani Silas. Te dohó cachí tutu mà: “Nsiùhù tè‑ìcúmí chuun nùù Jesús, xì stná nècuàchì sahnú idónuu, xì nsidaa gá stná nèhivì xí mii‑yá, cásàhú‑nsì xì mii‑nsiá nècuàchì ñani‑nsì inga raza ndoó ñuu Antioquía xì ladu Siria xì ladu Cilicia. 24 Cunaha‑nsiá, sànì xinitnùhu‑nsi nì sàhàn dava compañeru‑nsì yucán ndé ndoó‑nsiá, te nì dànácání ini‑nè mii‑nsiá ñà‑nì cachi‑nè ñà‑fuerza màcòo seña xi Dios ìcà‑nsiá, te fuerza chivàha stná‑nsià ley sànaha, nì cachi‑nè. Ñàyùcàndùá nì ndulocó‑nsià nì quida‑ne. Doco màdì nùù nsiùhù nì ndàcú núù‑né ñà‑dàcuàhá‑né ducán, còó. 25 Sàhà ñà‑jaàn ndùá iin‑ni nì ndatnuhu váha nsidaa‑nsí, te nì cachi‑nsì chicá vàha nacàxin‑nsi iin ùì nèhivì cutnahá xi ñani mànì‑ndà Bernabé xì Pablo sàà ndé ndoó‑nsiá. 26 Vàchi sà‑ìnáhá‑nsiâ nècuàchìmà, (ñà‑cuàhà guá vida) sànì yàha‑ne sàhà Stoho‑ndà Jesucristu, dècuèndè cuàhàn‑nè cui‑nè nì cùí. 27 Pues divi‑ne sànì techuún‑nsí, te cutnáhâ stná‑nè xì Judas xì Silas casaà ndé ndoó‑nsiá ñà‑cachitnùhu nsidaa‑né nansa iá ñà‑ndùá nì ndatnuhu‑nsí. 28 Vàchi cachí Espíritu Ìì xí Dios, te cachí stná nsiùhù, chicá vàha màsà dándácû‑nsí ñà‑chivàha‑nsia cuàhà iñàha, cuisì iin ùì ley nduá chicá xiñuhu, divi ñà‑yòhó: 29 ñà‑màsà cáxi‑nda ñà‑ndùá nì sàcùndoo nùù yùù yócò, te màsà cúxí‑ndá nìì; ni màsà cáxi‑nda cuñu quisì nì sàhná uun; te ni‑iin nèhivì, màsà cáhàn‑nè xì ana cónì nándàhà xì‑né. Cunaha‑nsiá, nú ni chívàha ndisa‑nsia ñà‑jaàn, dandu ñà‑sànì quida viì‑nsiá cundua. Ni cúcuéê ni‑nsia”. Ducán cachí tutu mà.

30 Ñàyùcàndùá, nì techuún nècuàchì Jerusalén mà nsidaa nècuàchì nombradu mà cuàhàn‑nè ñuu Antioquía. Te na ní casaà‑nè yucán, nì dànátácá tnahá‑né xi nsidaa nècuàchì xiníndísá‑xí‑yâ, te nì quida‑ne entregar tutu mà. 31 Te na ní nsihi nì cahvi nècuàchìmà tutu mà, dandu cuàhà gá nì cudiì ini‑nè, vàchi cuàhà gá nì chindee razón mà mii‑né. 32 Dandu, Judas xì Silas, nì càhàn stná‑nè nì nacuàhandee ini‑nè nsidaa nèhivì xí Jesús ndoó yucán, vàchi nduú stná‑nè profeta cachítnùhu razón xi Dios. Ñàyùcàndùá chicá nì sàà nècuàchìmà nì sàcùnihnu vàha ndisa ini‑nè mii‑yá.

33 Daaní, yucán nì candòo Judas xi Silas itnii gá quìvì, dandu nì ndaquìndèè stnahá‑né, te nì naquimanì váha stnahá‑né, cuàhàn‑nè quihin‑ne ichì nùhù‑nè. 34-35 Doco Silas, nì nacani ini‑nè ñà‑ndòo chii gá‑nè yucán. Stná Pablo xì Bernabé, nì candòo stná‑nè yucán. Ñàyùcàndùá, mii‑né xì cuàhà gá stná‑nè, iin‑ni nì chinaha stnàhá‑né ñà‑ndùú palabra xi Stoho‑ndà Señor, te nì càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón ndiaha nansa càcu‑ne.

Nansa nì quihin Pablo ichì cuàhàn‑nè ñà‑úì cacanuu‑ne xì Palabra xi Dios

36 Daaní, nì yaha chii tiempu, dandu nì cachi tu Pablo xì Bernabé:

―Cúhùn tu‑nda naxicocuíìn‑ndà nsidaa ñuu ndé nì sàhàn‑ndà nì càhàn‑ndà palabra xi Stoho‑ndà Señor, te nàcòtò‑ndà ñanìtnaha‑nda cahvi xi‑yá ñuu yucán sàhà ñà‑cundaà ini‑ndà nansa nihí‑né cuàhàn ―nì cachi Pablo.

37 Doco Bernabé, nì nacani ini‑nè cundaca stnahá stná‑nè xì Juan Marcos cùhùn. 38 Doco Pablo, cónì cùní‑nè, vàchi tuxí íní‑nè, mà váha cundaca‑ne nècuàchìmà cùhùn, vàchi na ní sàhàn‑nè ñuu Panfilia daa, nì nacoo nihni nècuàchìmà‑né màndixi‑ne, cónì sáhàn gà‑nè chii gá nùù‑xí quida‑ne chuun ma. 39 Ñàyùcàndùá, nì cuàà Pablo xì Bernabé sàhà chuun ma; mànìcùí cundoo‑ne de acuerdo; dècuèndè nì sàà‑nè nì tàhndè dava‑ne. Sàhámà nì saca Bernabé Marcos mà, nì canana‑ne barcu cuàhàn‑nè ñuu Chipre. 40 Daaní Pablo, nì saca‑ne Silas ñà‑cutnahá‑né cùhùn. Dandu nècuàchì hermanu ndoó yucán, nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios sàhà nècuàchìmà ñà‑nì chíndéé gracia xi‑ya mii‑né ichì cùhùn‑nè. Ñàyùcàndùá, nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè, 41 nì nacàhin‑ne ladu Siria xì ladu Cilicia, te iin iin ñuu ladu yucán nì càhàn‑nè xì nèhivì cahvi xi Jesús nì nacuàhandee ini‑nè nècuàchìmà.

16

Nansa nì quesaha Timoteo xicánúú‑né cutnáhâ‑né xì Pablo xì Silas

1 Daaní, nì nasaà Pablo xì Silas ñuu Derbe xì ñuu Listra. Te yucán iá iin nècuàchì chii nchícùn stná ichì Jesús nani Timoteo. Dèhe iin nècuàchì ñahà raza Judea nduú‑né. Te cahvi stná dihi‑némà mii‑yá. Doco yua‑né, iin nècuàchì raza griegu nduú‑né. 2 Te Timoteo mà, quidá víi ndisa‑ne, cachí nsidaa nèhivì xí Dios ñuu Listra xì ñuu Iconio yucán. 3 Pues divi nècuàchìmà cuní Pablo cutnahá stná xì‑né cùhùn. Ñàyùcàndùá, nì saca‑ne nècuàchìmà nì chicoo‑ne seña xi raza‑nè Judea ìcà‑né sàhá màsà cúdúchí ini nècuàchì raza‑nè ndoó ladu yucán, vàchi nsidaa nècuàchìmà, ináhá‑nê ñà‑iin nèhivì raza griegu nduú yua Timoteo mà. 4 Daaní, Pablo xì compañeru‑nè mà, nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè, te ñuu ñuu nì nacàhin‑ne, nì càhàn‑nè xì nèhivì xí Jesús, nì cachitnùhu‑ne ñà‑ndùá icúmí‑nê chivàha‑ne nacua nì sàcùnaha‑né nùù nècuàchì apóstol xì dava ga nècuàchì sahnú ñuu Jerusalén. 5 Ñàyùcàndùá, nì nacuàhandee ini nsidaa nècuàchì cahvi xi Jesús ndoó nsidaa ñuu mà, te quìvì quìvì nì nducuahà gá stná‑nè.

Nansa nì dàcùní Dios Pablo seña xi‑ya, te nì xini‑nè iín iin nècuàchì ladu Macedonia cana‑xi‑né

6 Daaní, Pablo xì compañeru‑nè, nì dàndàcú Espíritu Ìì xí Dios nùù‑né ñà‑màsà cúhùn‑nè xì razón ndiaha ndè ladu Asia. Ñàyùcàndùá, nì yàha‑ne ndè chicá nùù‑xí cuàhàn‑nè, te nì nacàhin‑ne ladu Frigia xì ladu Galacia. 7 Dandu nì sàà‑nè raya ladu Misia, te yucán nì cuni‑nè nàcahnde‑nè sàà‑nè ndè ladu Bitinia. Doco cónì sáha Espíritu Ìì xí Jesús quida‑ne ducán. 8 Ñàyùcàndùá, nì yàha ndaà‑nè inii ladu Misia, te nì sàà‑nè dècuèndè ñuu Troas. 9 Dandu ñuú nì dàcùní Dios Pablo iin seña, nì xini‑nè ndè ladu Macedonia, te yucán iín iin tiàa ñuu mà, cachí‑nè: “Nahà‑ní ladu Macedonia yohó, te chindee‑ní nsiùhù”, cachí‑nè. 10 Daaní, ñà‑nì sàní Pablo ducán, ñàyùcàndùá vichi duha nì nsidayucun‑nè ñà‑cùhùn‑nè yucán, mii‑né xì compañeru‑nè xì stná yùhù, vàchi sànì cundaà ini‑nsì, Dios nduú ana techúún‑xí‑nsî cùhùn‑nsì cachitnùhu‑nsi xì nèhivì ladu mà ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá.

Nansa nì tàvà Dios Pablo xì Silas vehecàa iá ñuu Filipos

11 Daaní, nì nana‑nsi iin barcu ñuu Troas mà, te nì quihin‑nù ichì cuàhàn‑nu ñà‑yàha‑nù mar. Te nì yàha ndaà‑nsì dècuèndè ñuu Samotracia, dandu inga quìvì nì sàà‑nsì ñuu Neápolis. Yucán nì nuu‑nsi barcu mà, 12 te cuàhàn‑nsì chicá nùù‑xí dècuèndè ñuu Filipos. Te divi ñuu mà nduú ndé iá chuun chicá nahnú ladu Macedonia yucán, te ndoó cuàhà stná nècuàchì Roma yucán. Pues divi ñuu yucán nì sàà‑nsì nì sandoo chii‑nsí itnii quìvì.

13 Daaní, na ní sàà iin quìvì descansu, dandu nì quee‑nsi ñuu mà cuàhàn‑nsì yuhù yúte ndé siempre natácá itnii nèhivì xícàn tàhvì nùù Dios. Ñàyùcàndùá, nì sàà‑nsì yucán, nì sàcùndoo‑nsi, te nì càhàn‑nsì palabra xi Dios nì inini nècuàchì ñahà nì casaà stná yucán. 14 Te iin nècuàchìmà nani Lidia. Ñuu Tiatira nduú ñuu‑nè, te chuun quidá‑né nduá dicó‑né sìcoto finu moradu. Te cahvi stná‑nè Dios. Ñàyùcàndùá na ní càhàn Pablo palabra ìì, ndiaha gá nì chindee Dios‑nè ñà‑nì inini vàha‑ne ini anima‑nè, te nì xinindisá stná‑nè palabra mà. 15 Dandu nì cuhiì stná‑nè, mii‑né xì nèhivì vehe‑ne. Te después nì càhàn‑nè xì‑nsí nì sacundahví‑nè nùù‑nsí, cachí‑nè:

―Nú sànì cundaà inì‑nsia ñà‑iin nècuàchì nihnú vàha ndisa ini xì Jesús nduí, dandu yàha‑nsia vehi cundoo chii‑nsiá ―nì cachi‑nè.

Te vàtùni nì cundee‑né nì candisá‑nsí cundoo‑nsi yucán.

16 Daaní, iin quìvì cuàhàn‑nsì ndé xîcàn tàhvì‑nsí nùù Dios, dandu nì ndacùhun tnahá‑nsí xì iin ñahà chìì inácáá iin ñà‑malu inì‑xi, te sàhà ñà‑malu‑mà tùha‑ñà cachì‑ña suerte xi‑nda. Ñàyùcàndùá, tiàa xídandacu‑xi sáhà‑ñá, vihi dìhùn níhì‑té ñà‑tùha‑ñà cachì‑ña suerte xi nèhivì. 17 Pues divi ñahà chìì mà nì quesaha‑ñá nì tenchicùn‑ña nsiùhù, ndáhì‑ña palabra (sàhà‑nsí), cachí‑ña:

―Tiàa yohó, nècuàchì xinúcuáchí nùù mii‑yá dandacú ndé chicá ansivi xínduu‑ne, te cachítnùhu‑ne xì‑ndà nansa iá ichì ndé càcu anima‑ndà ―nì cachì‑ña.

18 Pues nsìquívì nì quida‑ñà ducán, dècuèndè mànì cúndéé gâ ini Pablo. Ñàyùcàndùá, nì nacuico‑né yàtà‑né nì càhàn‑nè xì ñà‑malu iá inì‑ña, cachí‑nè:

―Ndácùcahín quìvì Jesucristu, te dandacúí nùù yohó ni yúxìn‑yó ini ñahà chìì jaàn, te cuáhân.

Dandu vichi duha nì quee ñà‑malu cuàhàn.

19 Doco tiàa xínduu patrón xi‑ñà, nì cundaà inì‑te ñà‑mà níhì gá‑te dìhùn sàhà‑ñá. Ñàyùcàndùá, nì catnii‑tè Pablo xì Silas, te nì dìtá‑tené cuàhàn‑te xi‑né dècuèndè inì‑xi ndé ndoó nècuàchì dandacú. 20 Te yucán nì dàtnátuu‑tèné nùù nècuàchì nsidándáà sàhà chuun, te nì cachì‑te xi nècuàchìmà:

―Tiàa yohó, tè‑raza Judea xínduu‑tè, te cuàhà gá quidá tóntô‑te nècuàchì ñuu‑ndà. 21 Diín estilu chináhà‑te, mate có‑sâha ley xi‑nda candisá‑nda estilu mà. Còò permisu chivàha‑ndañá, vàchi nècuàchì romanu nduu‑nda.

22 Dandu nèhivì cuáhà itá yatni yucán, nì xìdà stná ini‑nè, ñàyùcàndùá nì dàndàcú juez mà ñà‑tavà‑té sìcoto xi ndúì‑nè, te cani‑tèné xì vara. 23 Te na ní nsihi nì sahnì cuìí‑tené xì vara, dandu nì dàquécoyo‑tèné vehecàa, te nì chinaha‑té nècuàchì ndiàá yucán ñà‑nì cúndiádí vàha nècuàchìmà. 24 Ñàyùcàndùá, nì dàyáha‑ne nècuàchìmà ndè chicá inì‑xi vehecàa ma, te nì dàquécoyo‑ne sàhà nècuàchìmà mahì iin yutnù cahnú.

25 Daaní, nahi dava ñùu ndoó‑né (vehecàa ma) xícàn tàhvì‑né nùù Dios, te nacuátú‑né alabanza xi‑ya. Te iníní stná tè‑xíndiadi gà mà. 26 Dandu nanàá nì tnàa fuerte sàstnùhù, te nì ndòyo nihni inii vehecàa ma, dècuèndè cimientu xan nì xìchí stnáˋ. Ñàyùcàndùá nì nuna nsihi yehè, te nì dàñà tnahá nsihi cadena nuhní tè‑ndiàdí mà. 27 Dandu nì nsicuìhnú ini nècuàchì ndiaá mà, te nì xini‑nè nuná yehè vehecàa. Ñàyùcàndùá nì tavà‑né espada xi‑ne, cuàhàn‑nè cahnì‑né mii‑né ni cuí, vàchi nì tuxi ini‑nè sànì caquee nsihi tè‑ndiàdí mà. 28 Doco nì ndàhì ndee Pablo, cachí‑nè:

―¡Màsà quídá quíní‑nî xì míí‑nî, vàchi ndoó nsihi‑nsi!

29 Dandu nècuàchìmà, nì xìcàn‑nè ñà‑tnùù nùù‑né, te nì quìhvi‑ne ndè ini vehecàa ma, ndé quidí cuisì‑né, te nì sàcuììn sìsì‑né nùù Pablo xì nùù Silas. 30 Dandu nì tavà‑ñánê fuera, te nì cachi‑nè:

―Señores, cachi‑nsià xìˊ, ¿ndíà nduá quide, te càcu anímè?

31 Dandu nì naxiconihí Pablo xì Silas nùù‑né, cachí‑nè:

―Cuisì cunindisa‑ní Stoho‑ndà Jesucristu, te càcu‑ní xi stná nèhivì vehe‑ní.

32 Dandu nì càhàn‑nè xì nècuàchìmà ñà‑ndùú palabra xi Stoho‑ndà Señor, te nì inini vàha‑ne, mii‑né, xì nsidaa stná nèhivì vehe‑ne. 33 Daaní, divi hora ñuú mà nì saca‑ñàné cuàhàn‑nè xi nècuàchìmà nì nacate‑ne mandù ìcà nècuàchìmà ndé nì dùcùn. Daaní, vichi duha nì cuhiì‑né xì stná nèhivì vehe‑ne. 34 Dandu nì saca‑ñané nì nana‑ne nì nansìhvi‑ne vehe‑ne, nì sàha‑ñané ñà‑nì xixi‑ne, cudíì ini‑nè, vàchi sànì xinindisá‑né Dios vichi. Te cudíì stná ini nsidaa nèhivì ndoó vehe‑nemà.

35 Daaní, na ní tùinuù inga quìvì, dandu nì techuún juez itnii policía cuàhàn‑te cachitnùhu‑tè ñà‑vàtùni dàñà Pablo xì Silas. 36 Ñàyùcàndùá, nècuàchì ndiàá xì vehecàa ma, ducán nì cachitnùhu‑ne xì Pablo, cachí‑nè:

―Sànì dàndàcú juez dàñà‑nsiá: sà‑ìá caquee‑nsia libre, cachí‑nè. Ñàyùcàndùá, màsà nácání gá inì‑nsia, vàchi vàtùni quee‑nsia cùhùn‑nsià ―nì cachi‑nè.

37 Doco Pablo, nì cachi‑nè xì policía yucán:

―Nsiùhù, nècuàchì romanu nduú stná‑nsì. Doco nì ñàhnì cuìí‑nsì nùù nsidaa nèhivì, te nì còò stná justicia nì ía sàhà‑nsí na ní sàcùndiadi‑nsì yohó. Sàháyùcàndùá, mà cándísâ‑nsí quee dèhé‑nsì. Cuní‑nsì ni cáquíxí mii juez tavà‑né nsiùhù ―nì cachi Pablo.

38 Dandu nì sàhàn policía mà nì cachitnùhu‑tè xì juez ñà‑ndùá nì cachi Pablo. Ñàyùcàndùá, nì yùhí nècuàchìmà na ní cundaà ini‑nè nècuàchì romanu nduú stná Pablo xì Silas, (te iá stná derechu xi‑ne). 39 Dandu nì quixi juez mà, te vivìí‑ni nì càhàn‑nè xì nècuàchìmà, nì tavà‑ñánê, te nì sacundahví‑nè nùù nècuàchìmà ñà‑nì quèé‑né ñuu mà. 40 Ñàyùcàndùá, na sánì quee‑ne vehecàa ma, dandu cuàhàn‑nè vehe Lidia, nì nàcòtò‑nè nsidaa nèhivì iin‑ni cahvi xi Jesús, nì nacuàhandee ini‑nè nècuàchìmà. Dandu nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè.

17

Nansa nì cucuahà sàhà Pablo ñuu Tesalónica

1 Daaní, nì yàha‑ne ñuu Anfípolis xì ñuu Apolonia, te nì sàà‑nè ñuu Tesalónica. Te yucán iá iin veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè Judea. 2-3 Te Pablo, de por sí sáhàn‑nè visita veheñùhu xi nècuàchìmà (na sáà‑nè iin iin ñuu). Ñàyùcàndùá ùnì semana cada quìvì descansu nì sàhàn‑nè veheñùhu yucán, nì càhàn‑nè sàhù xì nècuàchì natácá yucán, nacání‑né xì nècuàchìmà nansa cachítnùhu tutu ìì sàhà rey ndiaha ndiatú‑né ndé cacháˋ ñà‑ìcúmí rey mà ndoho‑ya, dandu después natiacu‑yà. Ducání nì dàcùahá‑né nècuàchìmà, nacání‑né sàhà Jesús ñà‑divi mii‑yá nduú rey ndiaha ma. 4 Ñàyùcàndùá, nì xinindisá dava nècuàchìmà, te nì tenchicùn stná‑nè Pablo xì Silas. Cuàhà‑né xínduu nècuàchì raza griegu ináhá stná iá Dios, te cuàhà stná‑nè nduú nècuàchì ñahà xí‑idònùù ladu yucán. 5 Doco dava tè‑raza Judea yucán, cónì xíníndísâ‑te palabra mà, vàchi nì cacumbìdia inì‑te sàhà Pablo. Ñàyùcàndùá, nì saca‑tè itnii tiàa tùha quini xicánúú xíxîn, te nì nacana gà‑te nèhivì cuáhà, te nì quida cuahà‑té sàhà Pablo ñuu yucán; nì sàà‑te ndè vehe Jasón, nì caquìhvi‑tè fuerza ini vehe‑ne, nandúcú‑tê Pablo xì Silas, vàchi cuní‑te tavà‑ténê fuerza, te quida‑tèné entregar ndahà nèhivì cuáhà mà. 6 Doco cónì ndácùhun‑tèné. Ñàyùcàndùá, nì tavà‑té Jasón xì iin ùì gà stná nècuàchì xiníndísá‑xí‑yâ. Te ñuhú níhní‑tené nì sàà‑te nùù tè‑xícusahnú nùù ñuu mà, cána fuerte nsidaa‑té, cachí‑te:

―Ndè stná ñuu‑ndà yohó sànì quesaa nècuàchì quidá tóntô xì nèhivì inicutu ñuhìví. 7 Te Jasón yohó, nì dàyáha stná‑nè nècuàchìmà ini vehe‑ne, mate ni‑iin nècuàchìmà có‑ndùlócô‑nè sàhà ñà‑ndùá dandacú rey cahnú César xi‑nda, vàchi cachí‑nè iá inga rey chicá cusáhnû nani Jesús.

8 Ducan nì cachi tèmà xì nècuàchì ñuu mà. Ñàyùcàndùá cuàhà gá nì ndulocó tè‑xícusahnu‑ma sàhà palabra mà, 9 te nì dàndàcú‑te ñà‑fuerza nì dàquíhvi Jasón xì compañeru‑nè dìhùn nduú fianza, dandu nì cadañà‑né.

Ñà‑ndùá nì quida Pablo xì Silas ñuu Berea

10 Daaní, nèhivì xí Jesús ndoó yucán, ñuú nì tavà déhê‑nè Pablo xì Silas nì sàndaca ichi‑ñané ñà‑cùhùn‑nè ñuu Berea. Te na ní casaà‑nè yucán, nì sàhàn stná‑nè veheñùhu xi nècuàchì raza Judea. 11 Te nèhivì veheñùhu yucán, chicá nì nacani viì ini‑nè nùù nècuàchì ñuu Tesalónica, vàchi xì nsidaa voluntad xi‑ne nì inini vàha‑ne palabra ìì xí Dios. Nsìquívì nì nanducu váha‑ne nùù tutu ìì ñà‑cùní‑nè cundaà ini‑nè a ndísá ñà‑ndáà nduá cachí Pablo, á coó. 12 Ñàyùcàndùá, cuàhà nècuàchì raza Judea nì xinindisá, te cuàhà stná nècuàchì ñahà raza griegu xí‑idònùù, xì cuàhà stná nècuàchì tiàa ñuu mà.

13 Doco tè‑raza Judea ndoó ñuu Tesalónica, nì xinitnùhu‑tè ñà‑ndè stná ñuu Berea dacuítià Pablo razón ndiaha xí Dios. Ñàyùcàndùá, nì sàà stná‑te ñuu Berea mà, te nì dacà stná‑te dìnì nèhivì ñuu mà, nì dànácuîdà‑tené (sàhà Pablo). 14 Ñàyùcàndùá, nècuàchì cahvi xi Jesús, vichi vichi nì dàyáha‑ne nècuàchìmà cuàhàn‑nè ndè yuhù mar. Doco Silas xì Timoteo, cónì quèé‑né ñuu mà.

15 Daaní, nècuàchì ndaca‑xi Pablo cuàhàn, cutnáhâ‑né nì sàà ndè ñuu Atenas. Dandu na cuàhàn‑nè naquihin‑ne ichì mànuhù‑né, nì sàcùnaha‑né cachi‑nè xì Silas xì Timoteo ñà‑luegu ni quixí stná nècuàchìmà ndé iá Pablo.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo na ní càhàn‑nè xì nècuàchì xícusahnú ñuu Atenas

16-17 Daaní, ndiatú Pablo quesaa compañeru‑nè ñuu Atenas yucán, te nì xini‑nè itá chitu figura cahvi nèhivì ñuu mà. Te nì cuduchi cuáhà ini‑nè sàhámà, ñàyùcàndùá, itnii xichi nì sàhàn‑nè veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè Judea yucán, te nì càhàn‑nè xì nècuàchìmà, xì stná nècuàchì inga raza sáhàn yucán. Te nsìquívì nìsa sahàn stná‑nè yàhvi, nì càhàn‑nè xì nsidaa nècuàchì ndácùhun tnaha‑xi‑né. 18 Te dava tiàa nchícùn ley xi tè‑epicúreo, xì dava stná tè‑ley estoico, nì ndacùhun stnahá‑te xi‑né, te nì xìcàn tnùhù stnahá‑te nùù‑né. Ñàyùcàndùá cachí dava‑tè xì compañeru‑te:

―¿Ndíà nduá cachí guâ tè‑jaàn xì‑ndà?

Te nì cachi dava gà‑te:

―Ádi stoho nècuàchì inga ñuu cáhàn‑te sàhà‑xí.

Ducán nì cachì‑te, vàchi iníní‑te cáhàn Pablo sàhà Jesús, xì sàhà nansa natiacu‑ndà. 19 Dandu nì saca‑tè Pablo, cuàhàn‑te xi‑né iin xaan nani Areópago ndé natácá tè‑xícusahnú nùù ñuu mà. Te yucán nì ndàcàtnùhù témà nùù‑né, cachí‑te:

―¿Nansa iá dàñùhù sàà dacuaha‑guá‑nî nèhivì? 20 Vàchi sànì xinitnùhu‑nsi cáhàn‑ní sàhà iñàha tàcùní‑nsì, te ñàyùcàndùá cuní‑nsì cundaà ini‑nsì sàhà ñà‑ndùá cáhàn guá‑nî jaàn ―nì cachì‑te. 21 Vàchi nsidaa nècuàchì ñuu Atenas yucán, xì stná nècuàchì inga ñuu ndoó yucán, chicá cudíì ini‑nè cunitnùhu‑ne, te ò cachi‑nè sàhà iin ñà‑saa.

22 Ñàyùcàndùá, nì sàcuììn Pablo nùù nècuàchì sànì nataca lugar nani Areópago mà, te nì cachi‑nè:

―Mii‑nsiá nècuàchì ñuu Atenas yohó, sànì cundaà inì, cuàhà gá cahvi‑nsiá stoho‑nsià. 23 Vàchi na xicánúí yohó nì xinì itá cuáhà ñà‑ndùá cahvi‑nsiá; te nì xini stnáì yucán iín iin altar ndé itándiaa palabra yohó: “Dohó quidáñúhú‑ndá iin Dios tàcùní‑ndà”, cacháˋ. Pues cunaha‑nsiá, mate có‑ìnáhá‑nsiâ Dios mà, te quidáñúhú‑nsiâyà, doco yùhù cuàhìn cachitnùhi xì‑nsiá sàhà‑yá.

24 ’Mii‑yá nduú ana dandacu‑xi nùù ansivi xi sàhà ñuhìví, vàchi mii‑yá nì quidayucun xán xì nsidaa stná ñà‑ìá nùá. Ñàyùcàndùá, có‑xìñùhù‑yá quidayucun nèhivì ni‑iin vehe ndé coo‑ya. 25 Vàchi itiácú mii‑yá; còò ni‑iin ana dacútiácú xì‑yá, vàchi còò ni‑iñàha quidámánì nùù‑yá; còó. Mii‑yá taxí‑yá vida xi‑nda, tàchì‑ndà, xì nsidaa iñàha. 26 Te iin‑ni yohòtéhè‑ndà nì quidayucun‑yàndó, ñàyùcàndùá vichi xíndoo‑nda inicutu ñuhìví, te cuàhà raza nduu‑nda. Te mii‑yá nduú ana nì chitnùní inì‑xi índù tiempu cundoo iin iin raza ñuhìví, xì índùvì nùù‑xí cunduu iin iin ñuu cada raza, 27 áma nanducu‑né mii‑yá, te cunitnàhá‑né xì‑yá na ian nandúcú ndáha cuaá‑nèyà. Doco, cunaha‑nsiá, yatni uun iá‑yà ndé ndoó iin iin‑nda. 28 Vàchi sàhà mii‑yá itiácú‑ndà; divi sàhà mii‑yá xicánúú‑ndá, te ndoo‑nda ñuhìví. Te dava stná tè‑tùha nachutnahá palabra ñuu‑nsià yohó, sànì cachì‑te: “Divi mii‑yá nduú yohòtéhè‑ndà”. 29 Ñàyùcàndùá, nú ndisa, descendencia xi Dios nduu‑nda, dandu màsà cútúxí ini‑ndà Dios nduú iin figura nì nacani ini nèhivì, te nì quidavàha‑neà xì oro ò plata ò yùù. 30 Cunaha‑nsiá, tiempu nì yàha xi‑nda, cónì ítníí Dios cuenta sàhà modo xi nèhivì, vàchi cónìsá cúndáà ini‑nè. Doco vichi, nùù nsidanicuú nèhivì inicutu ñuhìví dandacú‑yá ñà‑naxicocuíìn ini‑ndà sàhà cuàchi‑nda. 31 Vàchi sànì saquin‑yà iin quìvì cuàhàn‑yà ndàcàn‑yà cuenta sàhà cuàchi nèhivì ñuhìví, te nìhì‑né nacua ndiá ìcà. Te sànì cachi stná‑yà ana cunduu juez nsidandaà cuenta xi‑ya; divi nduú iin ana (nì xìhì, te) nì natiacu nì quida‑ya. Pues sàhámà vàtùni cucumi ndisa‑nda seguru ñà‑ìcúmí coo ndisa juiciu ―nì cachi Pablo.

32 Daaní, na ní inini nècuàchìmà ñà‑càchí Pablo iá nansa natiacu‑ndà, dandu nì sàcùndiaa uun‑ñané. Doco dava‑ne, còó; dohó nì cachi‑nè:

―Nsiùhù, cuní‑nsì cunini ga‑nsì càhàn‑ní xì‑nsí inga quìvì sàhà chuun jaàn.

33 Dandu nì quee Pablo cuàhàn‑nè. 34 Doco dava tiàa nì inini ma, nì xinindisá‑né, te nì tenchicùn‑nè nècuàchìmà. Iin‑ne nduú iin juez quidáchúûn lugar nani Areópago mà, te quìvì‑né nduú Dionisio. Te inga‑nè nduú iin ñahà nani Dámaris; te ndoó gà stná iin ùì ana nì xinindisá.

18

Ñà‑ndùá nì quida Pablo ñuu Corinto

1 Nì nsihi (nì càhàn Pablo xì nècuàchìmà), dandu nì quee‑ne ñuu Atenas cuàhàn‑nè ñuu Corinto. 2 Te yucán nì ndacùhun tnahá‑né xì iin nècuàchì raza‑nè Judea nani Aquila. Mii‑né xì ñahàdìhí‑nè Priscila, xínduu‑ne nècuàchì iin ñuu iá ladu Ponto, doco vichi làcà ní quixi‑ne ñuu Roma iá ladu Italia, vàchi nì dàndàcú rey cahnú Claudio ñà‑fuerza caquee nsihi nèhivì raza Judea ñuu mà cùhùn‑nè. Ñàyùcàndùá, ñuu Corinto yucán sànì caquesaa nècuàchìmà. Dandu nì sàà stná Pablo visita vehe‑ne, 3 te yucán nì ndòo‑ne cutnáhâ‑né xì nècuàchìmà quidáchúûn‑né, vàchi iin‑ni oficiu icúmí nsidaa‑né, divi ñà‑quidavàha‑ne vehe sìcoto ndee. 4 Te cada iin iin quìvì descansu sáhàn‑nè veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè, te nì càhàn Pablo xì nèhivì yucán, vàchi cuní‑nè cunindisá stná nècuàchìmà, a sea nduú‑né nècuàchì raza‑nè, te ò nèhivì inga raza.

5 Daaní, nì quee Silas xì Timoteo ladu Macedonia, nì quesaa‑nè ndé iá Pablo. Dandu Pablo, ndé cuisì chuun cáhàn‑nè palabra xi Dios nì quesaha‑né quidá‑né, te cuàhà gá nì dàcuàhá‑né nècuàchì raza‑nè yucán, cachí‑nè ñà‑divi rey ndiaha nani Cristu nduú Jesús. 6 Doco nècuàchì yucán, nì caquesaha‑né nì cahíchì ini‑nè palabra mà, te nì càhàn ùhí‑nè dìquìá. Ñàyùcàndùá, nì naquidi Pablo sìcoto xi‑ne, (te seña nduámà ñà‑cuàhàn‑nè nacoo dahuun‑ne nècuàchìmà). Te nì cachi‑nè:

―Yùhù, mà cúnsídá cuàchi nú ni sáà anima‑nsià ndañuhá. Mii‑nsiá cunsida cuàchi‑nsia sàhà‑nsiá. Ñàyùcàndùá, vichi, nèhivì inga raza icúmí‑nsî càhàn xì‑nsí ―nì cachi‑nè.

7 Dandu nì quee‑ne veheñùhu ma cuàhàn‑nè vehe iin tiàa nani Justo. Iin nècuàchì nihnú vàha stná ini xì Dios nduú nècuàchìmà, te yatni inítnáhâ stná vehe‑ne xì veheñùhu yucán. 8 Doco nì ìa iin nècuàchì inúù xì veheñùhu ma nani Crispo, te nì xinindisá stná nècuàchìmà ichì Jesús, mii‑né xì nsidaa nèhivì vehe‑ne. Daaní, cuàhà gá stná nècuàchì ñuu mà, nì inini stná‑nè palabra xi‑ya, te nì xinindisá stná‑nè, dandu nì cuhiì‑né.

9 Daaní, iin ñuú nì dàsánî Dios Pablo nì cachi‑yà xì‑né:

―Màsà yúhî‑nî, te màsà cú‑íhín‑nî xì ni‑iin nèhivì. Iin‑ni quida‑ní seguir càhàn‑ní xì‑né. 10 Vàchi yùhù iéˋ cutnáhî xì‑ní, te còò iin quida quini xi‑ní, vàchi cuàhà nèhivì ñuu yohó icúmí cunduu nèhivì xí ―nì cachi‑yà.

11 Ñàyùcàndùá, iin cuìà dava nì ìa Pablo ñuu yucán, nì dàcuàhá‑né nèhivì ndoó yucán ñà‑ndùú dàñùhù xi Dios.

12 Daaní, ladu Acaya yucán iá stná iin tè‑dàndàcú nani Galión. Te tiempu xi‑tè nì nataca cuàhà tè‑raza Judea, nì catnii‑tè Pablo, nì saca‑tèné cuàhàn‑te xi‑né nùù tè‑dàndàcù‑mà, sanícuàchi‑tè sàhà‑né, 13 cachí‑te:

―Tiàa yohó, diín nduú modo chináhá‑nè cahvi‑nda Dios, vàchi cunaha‑ní, có‑sâha ley xi‑nda cahvi‑nda Dios nacua cachí mii‑né.

14 Dandu meru cuàhàn càhàn stná Pablo nì cùí, te nì cachi Galión mà:

―Mii‑nsiá tè‑raza Judea, nú ndisa quidá quíní tiàa yohó, te ò iin falta cahnú nduá nì quida‑ne nì cùí, dandísá, vàtùni candisé ñà‑sànícuàchi‑nsia sàhà‑né nùí. 15 Doco còó, vàchi cuisì sàhà dàñùhù xi mii‑nsiá cáhàn‑nsià, xì sàhà stná nècuàchì nchichí xi‑nsia, xì sàhà stná ley xi mii‑nsiá. Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá cundehè‑nsiá sàhà chuun yohó, vàchi yùhù, mà nsídándáì‑ñà ―nì cachì‑te. 16 Dandu nì dàndàcú‑te cuxio nsihi‑ne nùù‑té.

17 Daaní, dava nècuàchì raza griegu ñuu mà, nì catnii‑ne iin nècuàchì cusáhnû nùù veheñùhu xi nècuàchì raza Judea mà. Sóstenes nani nècuàchìmà, te nì sahnì cuìí‑ñané nùù Galión mà. Doco cónì ndúlócô‑te.

Nansa nì naxicocuíìn Pablo ndè ñuu Antioquía, dandu nì quihin tu‑ne ichì inga xichi cuàhàn‑nè chuun xi Jesús

18 Daaní, cuàhà gá quìvì nì ìa Pablo ñuu yucán. Dandu nì ndaquìndèè‑né xì nècuàchì hermanu ndoó ñuu mà, te cuàhàn‑nè ñuu Cencrea. Te yucán nì dàté tehe‑né, vàchi seña (nì sanduamà) ñà‑sànì saquin‑nè iin compromisu nùù Dios. Daanìˊ, ñà‑cùní‑nè nùhù‑nè ladu Siria, ñàyùcàndùá, nì nana‑ne iin barcu, mii‑né xì Aquila xì ñahàdìhí nècuàchìmà nani Priscila, te nsidaa‑né cuàhàn‑nè barcu mà 19 nì sàà‑nè ñuu Éfeso, vàchi divi ñuu yucán icúmí ndòo Priscila xì Aquila. Dandu nì sàhàn (nsidaa‑né) veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè ñuu mà, te nì càhàn Pablo xì nèhivì natácá yucán. 20 Te nècuàchìmà, nì cuni‑nè cucuee chii gá Pablo xì‑né inga ratu gà. Doco cónì cándísâ‑né, 21 vàchi nì cachi‑nè:

―Icúmî nùhì ñuu Jerusalén ñà‑coi yucán quìvì nacava vicò sà‑ìtúú. Doco primeru Dios icúmî naxicocuíìn yohó inga xichi ―nì cachi‑nè, dandu nì ndaquìndèè‑né xì nècuàchìmà. Te nì nana tu‑ne iin barcu iá ñuu mà cuàhàn‑nè. 22 Dandu nì sàà barcu mà ñuu Cesarea, (te yucán nì nuu‑ne), mànuhù‑né ñuu Jerusalén, nì casàhú‑nè xì nèhivì xí Jesús ndoó yucán, dandu nì quee tu‑ne cuàhàn‑nè ñuu Antioquía. 23 Te yucán nìsa ìa‑ne iin ratu, dandu nì quihin tu‑ne ichì cuàhàn‑nè ladu Galacia xì ladu Frigia. Te ñuu ñuu nì nacàhin‑ne nì càhàn‑nè xì nècuàchì nchícùn ichì Jesús, nì nacuàhandee ini‑nè nècuàchìmà.

Ñà‑ndùá nì cuu na ní sàà Apolos ñuu Éfeso, te nì càhàn‑nè palabra ìì xí Dios

24 Daaní, ñuu Éfeso mà nì sàà stná iin nècuàchì raza Judea nani Apolos. Alejandría nduú meru ñuu‑nè, te tùha vàha‑ne càhàn‑nè sàhù. Te ináhá váha stná‑nè nansa nacání tutu ìì, 25 vàchi cuàhà gá sànì dàcuàhá‑né ichì Stoho‑ndà Dios. Te dìì gá stná ini‑nè càhàn‑nè sàhù. Ñàyùcàndùá, claru chináhá‑nè sàhà ichì‑yá. Doco cuisì ley xi Juan Bautista nduá ináhá‑nê. 26 Pues divi nècuàchìmà nì quesaha‑né cáhàn ndee‑né xì nèhivì sáhàn veheñùhu xi raza‑nè ñuu Éfeso mà. Te nì inini stná Priscila xì Aquila. Ñàyùcàndùá nì tavà cuàán‑ñané nì nacani viì‑né xì nècuàchìmà nansa meru iá ichì Dios. 27 Daaní, después, nì cuni nècuàchìmà yàha‑ne nùù‑xí ndé nduú ladu Acaya. Te nsidaa hermanu (ñuu Éfeso mà), nì cachi‑nè:

―Ndiaha gá nú ni cúhùn‑ní yucán.

Te nì tiaa stná‑nè iin tutu cùhùn nuu nèhivì xí Jesús ndoó ladu Acaya mà ñà‑cundua nùù nècuàchìmà. Daaní, después na sánì sàà nècuàchìmà yucán, cuàhà gá nì nacuàhandee ini‑nè nsidaa nèhivì sànì nìhìtáhvì cunindisá ichì‑yá. 28 Vàchi nì càhàn stná‑nè xì cuàhà tè‑raza‑nè Judea, nì cahvi‑ne libru ìì iníní‑te, te ducán claru nì quida‑ne comprobar ana nduú Jesús, ñà‑divi rey ndiaha nani Cristu nduú‑yá, te ducán nì cundee‑né nùù témà, iníní nsidaa nèhivì.

19

Ñà‑ndùá nì quida Pablo na ní ìa‑ne ñuu Éfeso

1 Daaní, na iá ìì Apolos ñuu Corinto, dandu nì quihin Pablo ichì nínu, nì yàha‑ne ladu yucù mà, te nì sàà‑nè ñuu Éfeso. Yucán nì ndacùhun tnahá‑né xì itnii nècuàchì dacuahá ichì Dios. 2 Te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Na ní xinindisá‑nsiá palabra xi Dios, ¿a ní nìhìtáhvì stná‑nsià cucumi‑nsiá Espíritu Ìì xí‑yá?

―Còó ―cachí nècuàchìmà― tàñáha ga cundaà ini‑nsì a ñá‑ìá Espíritu Ìì, ò ñá‑còò‑yá.

3 Dandu nì cachi Pablo xì‑né:

―¿Ana dìquívì‑xí nì ndacùcahan‑né na ní cuhiì‑nsiá?

―Dàñùhù xi Juan Bautista nduá nì cuhiì‑nsí ―nì cachi nècuàchìmà.

4 Dandu nì cachi Pablo:

―Ñà‑ndáà ndùá, nìsa quida iì Juan mà nèhivì na ní cuu‑ne arrepentir. Doco nì cachi stná‑nè ñà‑después icúmí quixi ana cunihnu vàha ndisa ini‑ndà, divi nduú Jesucristu.

5 Ñàyùcàndùá, na ní cundaà ini nècuàchìmà nansa cachí Pablo, dandu nì canduhiì sàà‑né, doco vichi quìvì Stoho‑ndà Jesús nì ndacùcahan‑né. 6 Dandu nì chitàndòó Pablo ndahà‑né dìnì nècuàchìmà, te nì quixi fuerte Espíritu Ìì xí Dios ini anima nsidaa‑né, te nì dàcáhàn‑yànè dàhàn sàà, te nì càhàn stná‑nè razón ndiaha nì quixi nùù Dios. 7 Te nsidaa nèhivì mà, ùxìn ùì tiàa nduú‑né.

8 Dandu ùnì yòò nì ìa ga Pablo ñuu mà, sáhàn‑nè veheñùhu xi nècuàchì raza‑nè, te cáhàn‑nè xì nèhivì yucán, nacání‑né nansa iá ichì ndé dàndàcú Dios, te dacáhàn‑nè nècuàchìmà ñà‑nì cúnchícùn viì‑né ichì‑yá. 9 Doco dava‑ne, cónì cúdíì ini‑nè ley mà; cónì cùní‑nè cunindisá‑néà, ñàyùcàndùá, quini ga nì càhàn‑nè xì nèhivì dìquì ichì‑yá. Sàhà ñà‑jaàn nì nacoo Pablo nècuàchìmà, te nì tavà cuàán‑né nsidaa nècuàchì nchícùn ichì‑yá cuàhàn‑nè vehe iin tiàa nani Tiranno ndé nduú escuela. Te divi lugar mà nì dàcuàhá‑né nècuàchìmà nsìquívì. 10 Te ùì cuìà nì chinaha‑nè nèhivì ducán. Ñàyùcàndùá, nsidanicuú nèhivì ndoó ladu Asia yucán, nì xinitnùhu‑ne nansa iá razón ndiaha xí Stoho‑ndà Jesús, nècuàchì raza Judea, xì stná nècuàchì dava ga, nsidaa‑né nì xinitnùhu‑ne. 11 Te cuàhà gá milagru fuerte nì sàhatahvì Dios nì quida Pablo. 12 Dècuèndè pañuelu xi‑ne, ò ndéˋ sìcoto itándiaa ìcà‑né sáhàn nùù nècuàchì cuhí, te ndúvàha‑ne, te yúxìn stná ñà‑malu ñuhú ini‑nè.

13-14 Doco yucán nì sandoo stná dava tè‑raza Judea xicánúú tavá xi ñà‑malu. Ùsà ñàní dèhe iin dùtù cusáhnû nani Esceva nduú‑te. Te nì quesaha‑té xicánúú‑te ndácùcahan stná‑te quìvì Jesús tavá‑te ñà‑malu. Te dohó cachí‑te xán: “Yùhù ndácùcahín quìvì Jesús, divi ana cáhàn Pablo sàhà‑xí, te dandacuí nùù‑ndá ñà‑quee‑ndá, te cuahán‑ndâ”, cachí‑te. 15 Doco (iin xichi) na ní quida‑tè ducán, dandu nì naxiconihí ñà‑malu nùù‑té, cacháˋ:

―Yùhù ináhî Jesús, te ináhá stnáì ana nduú Pablo. Doco nsiohó, còò cuenta quihín nsiohó ―cacháˋ.

16 Dandu tiàa inácáá‑ñà anima‑xi, nì ndàvà‑te nì ducùn ndàhà tnàhá‑te xi témà, te nì cundee‑té nùù nsì‑úsà tèmà, dècuèndè nì dànácuèhè stná‑te témà, te nì dàndiàchì íì‑té sìcoto xi temà. Ñàyùcàndùá, nì canacoyo nsihi‑tè vehe ma cuàhàn‑te. 17 Ñà‑jaàn nduá nì cuu, te nì xinitnùhu stná nsidaa nèhivì ñuu Éfeso yucán, nècuàchì raza Judea, xì stná nècuàchì dava ga. Ñàyùcàndùá, yáha ga nì yùhí‑nè, te chicá nì ndenihi vàha stná‑nè Stoho‑ndà Jesús. 18 Te cuàhà gá stná nècuàchì xiníndísá‑xí‑yâ, nì quixi‑ne nì nàhmà vate‑né, nì dàtúi‑ne falta nì quida‑ne. 19 Te cuàhà nècuàchì nì sanduu nècuàchì tàtnà, nì catnii‑ne tutu itúì ndé itándiaa ñà‑tàtnà xí‑né vàxi‑ne, te nì sahmi nsihi‑neà nùù nsidaa nèhivì. Te nì tavà stná‑nè cuenta nadaa xíndiaa nsidaa tutu ma, te nì cundaà ini‑nè nahi ùì dico ùxìn mil (50,000) dìhùn plata ndiaáˋ. 20 Ducán fuerte nì chindee Stoho‑ndà Señor nì xìtià nihni palabra xi‑ya, te nì cucuahà‑ñá.

21 Daaní, na ní nsihi nì cuu ducan, dandu nì nacani ini Pablo cùhùn tu‑ne ladu Macedonia xì ladu Acaya, dandu nùhù‑nè ñuu Jerusalén. Te nì cachi stná‑nè:

―Nú sànì ìa chií ñuu Jerusalén yucán, dandu xiñuhu cùhùn stnáì ñuu Roma.

22 Dandu nì càhàn‑nè xì ùì nècuàchì xinúcuáchí nùù‑né nani Timoteo xì Erasto, te nì techuún‑né nècuàchìmà ñà‑màcòdònùù‑né. Ñàyùcàndùá, nì quee nècuàchìmà cuàhàn‑nè ladu Macedonia, doco Pablo, nì ndòo chii gá‑nè nì ìa‑ne ladu Asia.

Nansa nì cuu cuahà sàhà ichì Jesús ñuu Éfeso

23 Quìvì yucán yáha ga nì cuu cuahà sàhà ichì‑yá. 24 Iin tiàa nani Demetrio nì dàquésáhá xân. Chuun xi nècuàchìmà nduú ñà‑quidachuún‑né xì plata, quidávàha‑ne vehe cuati tnaha vehe cahnú yùù yócò Diana (iá ñuu yucán). Te divi sàhà Demetrio mà cuàhà gá chuun nìsa nihì maestru quidáchúûn stná xì plata mà. 25 Ñàyùcàndùá iin quìvì nì cana Demetrio mà nsidaa maestru mà xì dava ga stná tiàa tùha quidachuún nahi oficiu xi stná mà, te nì cachi‑nè xì nsidaa‑té:

―Mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑sàhà chuun xi‑nda yohó icúmí‑ndá ñà‑cuìcà‑ndà, ñánì. 26 Doco sànì xinì‑nsia, te ò sánì xinitnùhu‑nsia nansa quidá iin tiàa nani Pablo, cáhàn‑nè xì nèhivì, cachí‑nè ñà‑màdì dios ndisa nduú ñà‑quìdáyúcún ndahà nèhivì ñuhìví, cachí‑nè, te ducán sànì dacà‑né cuàhà nèhivì ñuu‑ndà yohó, xì cuàhà stná nèhivì, inicutu ladu Asia yohó. 27 Ñàyùcàndùá, vihini sàà stná nèhivì cahíchì ini‑nèndó sàhà chuun quida‑nda. Te màdì cuisì ñà‑jaàn, vàchi vihini sàà stná‑nè cahíchì ini‑nè veheñùhu xi dios xi‑nda Diana, te dandáñúhú stná‑nè tnùñuhu xí‑ña, mate mii‑ñá nduú ana cahvi nsidanicuú nèhivì ladu Asia yohó, xì nsidaa stná nèhivì inicutu ñuhìví. ―Ducán nì cachi Demetrio mà.

28 Ñàyùcàndùá, na ní nsihi nì inini nècuàchìmà ñà‑jaàn, dandu yáha ga nì caxidà ini‑nè, te nì càna ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Ndiaha gá stoho‑ndà Diana iá ñuu Éfeso yohó!

29 Ñàyùcàndùá, nì candulocó nèhivì inicutu ñuu mà, te cuàhà gá nì cuu cuahà sàhámà dècuèndè nì tnii‑ne ùì compañeru Pablo nani Gayo xì Aristarco. Nècuàchì ladu Macedonia cutnáhâ xi Pablo nì quixi‑ne ichì nduú nècuàchìmà. Dandu nsidaa nèhivì cuáhà yucán, ñuhú‑né nècuàchìmà carrera cuàhàn‑nè, nì caquìhvi‑ne ini lugar cahnú ndé natácá nèhivì ñuu mà. 30 Te Pablo, nì cuni stná‑nè quìhvi‑ne càhàn‑nè xì nèhivì mà, doco compañeru‑nè nchícùn stná xì ichì Jesús, cónì sáha‑ne lugar. 31 Te dava stná tè‑xídandacú ladu Asia mà, ndoó vàha stná‑te xi Pablo, ñàyùcàndùá nì dàsáà‑te iin razón nùù‑né, sacúndáhvî‑te ñà‑màsà quíhvi‑ne lugar yucán. (Sàhà ñà‑jaàn nduá cónì quíhvi‑ne.)

32 Doco ini lugar mà, iin‑ni cána ndee nèhivì cuáhà mà, mate tucu tucu xícachi iin iin‑ne, te ñà‑yáha guá sànì nacuidà nsidaa‑né, ñàyùcàndùá chicá cuàhà‑né ni cónì sáha tnùní ini‑nè índù chuun nì nataca‑nè yucán. 33 Daaní, dava tè‑raza Judea, nì chindaha‑té iin tnaha‑tè nani Alejandro ñà‑nì mácuììn‑nè nùù nsidaa nèhivì cuáhà mà. Te nì ndàhì dava nèhivì mà xì Alejandro mà ñà‑nì cáhàn‑nè xì nsidaa‑né. Ñàyùcàndùá, nì dànáhà ndahà‑né áma mácùndoo dadí nècuàchìmà, vàchi cuní‑nè càhàn‑nè sàhà mii‑né xì sàhà compañeru‑nè nì cùí. 34 Doco nèhivì cuáhà mà, na ní xinitnùhu‑ne ñà‑iin nècuàchì raza Judea nduú nècuàchìmà, dandu iin‑ni nì càna ndee nsidaa‑né, cachí‑nè:

―¡Ndiaha gá stoho‑ndà Diana iá ñuu Éfeso yohó! ―cachí‑nè. Te iin‑ni nì càna fuerte nsidaa‑né ducán nahi ùì hora.

35 Daaní, por fin nì nìhì tè‑ndùú secretariu ñuu mà nì nachindoo dadí‑te nèhivì cuáhà mà. Dandu nì cachì‑te xi‑né:

―Mii‑nsiá nècuàchì ñuu‑ndà Éfeso yohó, ¿amádi sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑nsidanicuú nèhivì sànì xinitnùhu nansa quida‑nda ñuu yohó, ndiaá‑ndà vehe stoho cahnu‑nda, divi mii‑ñá ní quee ndè ansivi nì nacava‑ñà ndéˋ yohó? 36 Pues (ináhá‑nê), te mà cùì cáchí‑nè có‑ndùá ñà‑ndáà. Ñàyùcàndùá, ndiá ìcà‑nsiá cundoo sahnú‑nsiá, te màdìá quida cuahà‑nsiá ducán. 37 Vàchi nècuàchì nì tnii‑nsia ndacá‑nsiá vàxi yohó, cónì quìdá quini‑ne xì veheñùhu xi‑nda, ni cónì cáhàn quini‑ne dìquì dios xi‑nda. 38 Ñàyùcàndùá, nú cuní Demetrio xì compañeru‑nè canicuàchi‑ne sàhà iin nèhivì, dandu ni cúhùn‑nè nùù juez ndoó ñuu yohó, te yucán ni canícuàchi stnahá‑né sàhà‑né. 39 Te nú iá gà chuun xi‑nsia vichi, dandu xiñuhu nataca‑ndà ndatnuhu víi‑nda ñà‑ndùú ichì ley. 40 Vàchi vichi sàndòò‑ndà tìxi peligru canicuàchi gobiernu sàhà nsidaa‑nda, vàchi vihini cutuxi ini‑nè ñà‑cuàhàn‑ndà daquésáhá‑ndá iin revolución nduá, te mà náníhì tnùní gà ini‑ndà nansa cachi‑ndà xì‑né ndíà dìsáhà‑xí nì cuu cuahà guá vichi.

41 Ducán nì cachi tè‑ndùú secretariu mà, dandu nì dànácuîtià nsihi‑tè nèhivì mà.

20

Nansa nì sàhàn Pablo ladu Macedonia xì ladu Grecia

1 Daaní, na ní nsihi nì cuu cuahà mà, dandu nì cana Pablo nsidaa nèhivì xí Jesús ndoó yucán, te nì nacuàhandee ini‑nè nècuàchìmà. Dandu nì ndaquìndèè stnahá‑né, te nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè ladu Macedonia. 2 Te yucán nì nacàhin‑ne cuàhà ñuu, te nì càhàn cuàhà‑né xì nècuàchì hermanu ndoó yucán sàhà‑ñá chicá ni cúníhnú vàha ini‑nè mii‑yá. Dandu nì quee‑ne cuàhàn‑nè chicá nùù‑xí ndè ladu Grecia. 3-4 Te yucán nì ìa‑ne ùnì yòò.

Doco na meru cuàhàn‑nè quihin‑ne barcu nùhù‑nè ladu Siria nì cùí, dandu nì xinitnùhu‑ne ñà‑sànì ndatnuhu tè‑raza Judea, cuní‑te cahnì‑ténê. Ñàyùcàndùá, nì naxicocuíìn ini‑nè, nì quihin‑ne ichì cuàhàn‑nè nayàha‑ne ladu Macedonia, dandu nùhù‑nè ladu Asia. Te ichì mà cutnáhâ stná‑nè xì iin nècuàchì ñuu Berea nani Sópater, xì stná ùì nècuàchì ñuu Tesalónica nani Aristarco xì Segundo. Te cuàhàn stná iin nècuàchì ñuu Derbe nani Gayo, xì stná Timoteo, xì stná ùì nècuàchì ladu Asia nani Tíquico xì Trófimo. 5 Pues nsidaa compañeru Pablo mà, idónuu‑né nì sàà‑nè ñuu Troas. Te yucán nì cucuìta‑ne ndiatú‑né sàà stná Pablo xì yùhù. 6 Daaní nsiùhù tu, na sánì yàha vicò xixí‑né pan có‑ndùtáchí, dandu nì nana‑nsi barcu ñuu Filipos. Te ùhùn quìvì nì xìca‑nù mar dècuèndè nì sàà‑nu ñuu Troas. Yucán nì nacuatnahá‑nsí xì nècuàchì cuàhàn cueé mà. Te ùsà quìvì nì cuee‑nsì nì sandoo‑nsi yucán.

Nansa nì natiacu iin tèchii ñuu Troas na ní nacava‑tè nùù iin vehe idótnahá

7 Quìvì primeru semana nì nataca nsidaa nècuàchì nchícùn ichì Jesús, te nì cudiní‑né. Dandu nì càhàn Pablo xì‑né ñà‑ndùú palabra xi Dios, dècuèndè dava ñùu nì càhàn‑nè, vàchi dàtnàà inga quìvì icúmí‑nê quihin tu‑ne ichì. 8 Te cuàhà ñuhu tnúù nihni ndé ndoó‑nsí cuartu dìquì‑xì mà. 9 Te nùù iin ventana xan ma iá stná iin tèchii nani Eutico. Doco sádì vàhná‑te ñà‑nì cucaní guâ hora cáhàn Pablo. Sàhà ñà‑yùcán nì quìdì naà‑té, te nì naxiconihí‑te nì nacava‑tè dècuèndè pisu ùnì. (Ñàyùcàndùá, nì nuu nèhivì mà) nì ndanihi‑nète, doco sànì xìhì‑te. 10 Dandu nì nuu stná Pablo ndé indúhu‑té, te nì numi nihni‑nète, te nì cachi‑nè:

―Màsà yúhî‑nsià, vàchi itiácù‑te.

11 Dandu nì nana tu nsidaa‑né, te nì caxixi‑ne. Te caní tiempu nì ndatnuhu gá Pablo xì‑né dècuèndè nì tùinuù, dandu ní quihin Pablo ichì cuàhàn‑nè. 12 Doco tèchii ma, ndacá nèhivì mà‑té mànuhù, vàchi sànì natiacù‑te, te ñàyùcàndùá nì cudiì gá ini nsidaa‑né.

Nansa nì yàha Pablo ndè ñuu Mileto

13 Daaní, nsiùhù, nì sàcòdònùù‑nsí nùù Pablo, nì quihin‑nsi barcu cuàhàn‑nsì ñuu Asón, vàchi sànì ndatnuhu sahnú‑nsí xì Pablo ñà‑nacuaca‑nsinè yucán, vàchi cuní‑nè cacasahà‑né cùhùn‑nè ichì mà. 14 Sàháyùcàndùá, ñuu Asón mà nì nacuatnahá‑nsí xì‑né. Dandu divi barcu mà nì sàhàn ndàà‑nsì chicá nùù‑xí ndè ñuu Mitilene. 15-16 Daaní, inga quìvì nì quihin tu barcu mà ichì cuàhàn‑nu xi‑nsí ndè yatni ñuu Quío. Dandu inga quìvì nì sàà‑nsì ladu Samos, te después nì sàà stná‑nsì ñuu Trogilio. Yucán nì quetatu chii‑nsí. Dandu inga quìvì nì yàha uun‑nsi ñuu Éfeso, nì sàà‑nsì ñuu Mileto. Vàchi ducán nì nacani ini Pablo quida‑nsi ñà‑có‑cùní‑nè cucuee‑nè ladu Asia mà, vàchi yáha ga cuní‑nè nasaa‑nè ñuu Jerusalén antes nacava vicò Pentecostés.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo xì nècuàchì inúù chuun xi Jesús ñuu Éfeso

17 Daaní, na ndoó‑nsí ñuu Mileto, dandu nì techuún Pablo iin razón cuàhàn ñuu Éfeso, caná‑né nècuàchì sahnú inúù chuun xi Jesús ñà‑quixi‑ne. 18 Te na ní caquesaa‑nè, dandu nì cachi Pablo xì‑né:

―Mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâ modo xi, nansa quidé dècuèndè quìvì primeru nì quesaì ladu Asia yohó; te ináhá stná‑nsià nansa nìsa quide inicutu tiempu nìsa ìe cutnáhî xì‑nsiá, 19 xinúcuáchî nùù Stoho‑ndà Señor. Vàchi cónìsá ìa cuadúì. Dècuèndè nìsa sacu stnáì cuàhà xichi sàhà‑nsiá. Te cuàhà gá vida nì yàhi nì quida tè‑raza Judea na ní candatnuhu‑té ñà‑dandáñúhú‑tê yùhù. 20 Te ináhá stná‑nsià ñà‑cónì chídèhíˋ ni‑iñàha cunduu ñà‑vàha xi anima‑nsià. Còó, vàchi nsidaámà nì cachitnùhi xì‑nsiá. Cuàhà gá nì chinahì mii‑nsiá na ní nataca‑ndà iin‑ni xaan, te na xicánúú stnáì dacuahí‑nsià dècuèndè vehe‑nsia. 21 Nsidanicuú nèhivì nì càhàn xìˊ, a ducán xínduu‑ne nècuàchì raza Judea, te ò nècuàchì inga raza, doco claru nì cachì xì‑né ñà‑ndìá ìcà‑né cuu‑ne arrepentir nùù Yua‑nda Dios, te cunihnu vàha ini‑nè Stoho‑ndà Jesucristu.

22 ’Pues vichi, yáha ga dansíhi anímè ñà‑nùhù‑tui ñuu Jerusalén, mate có‑cùndáà inì nansa cuu xí yucán. 23 Cuisì ináhî ñà‑yòhó: cada sáì iin ñuu, dandu cachí Espíritu Ìì xí Dios ini anímè ñà‑ìcúmî cundiadì, te ò ndohi yucán. 24 Doco có‑nàcání inì sàhámà, vàchi có‑ndùlócô guè sàhà vida xi, mate ni cahní‑te yùhù. Cuisì cuníˋ daxínu viìˊ chuun icúmî, dandu cudiì inì. Vàchi cuníˋ quide cumplir chuun nì nìhí nùù Stoho‑ndà Jesús ñà‑càhìn xì nèhivì ñà‑ndùú razón ndiaha sàhà gracia xi Dios.

25 ’Cunaha‑nsiá, mahì mii‑nsiá nì xìcanui cáhìn palabra sàhà ñuhìví ìì xí Dios. Doco vichi, ináhî mà cúnístnàhá gá‑ndà. 26 Ñàyùcàndùá, dohó cachíˋ xì‑nsiá vichi: nú ni sáà ndañuhu anima iin‑nsia, yùhù mà cúnsídá cuàchi guè, 27 vàchi sànì dàcuàhí mii‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá nì cachi Dios quida‑nda, cónì chídèhíˋ ni‑iyuhu razón mà. 28 Sàháyùcàndùá, cundiaa vàha‑nsia mii‑nsiá, te cundiaa vàha stná‑nsià nsidaa gá nèhivì xí Dios, vàchi nahi iá chuun ndiaá‑ndà riì, ducán iá stná chuun icúmí‑nsiâ nùù Espíritu Ìì xí Dios. Ñàyùcàndùá, cunuù víi‑nsiá nèhivì xí‑yá, vàchi xì nìì‑yá sànì dànáà‑yá sàhà nsidaa‑nda sàhà ñà‑cunduu‑nda nèhivì xí‑yá.

29 ’Yùhù ináhî, nú sàcuàhìn, dandu icúmí ndecoyo tiàa dana cuni dacà xì dìnì‑nsiá. Na quidá quisì íhì, có‑dàcácu‑sì riì, ducán quida stná nècuàchìmà xì‑nsiá. 30 Te nùù nsidaa stná mii‑nsiá icúmí dava nèhivì quesaha stná‑nè chináhá stnahá‑né iin ñà‑tnùhù áma cúnchícùn stná‑nsià ichì mii‑né. 31 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá cundoo tùha‑nsia, te nsinuu ini‑nsià nansa nì quide, vàchi ùnì cuìà nì ìe xì‑nsiá, te nicanicuahàn nìsa chinahì mii‑nsiá; ndui te ñuú nìsa cahìn xì‑nsiá, ndè nìsa sacu stnáì sàhà‑nsiá.

32 ’Pues vichi ni ndóo‑nsia xì Dios, te ni cúndiáá‑yànsià, ñánì. Te ni cúnchícùn‑nsià palabra sàhà gracia xi‑ya, vàchi nú ni cúndéhe‑nsiá palabra mà, dandu sàà‑nsià cunindisá víi‑nsiá, te ducán cundiatú stná anima‑nsià ñà‑vàha ndiaha xí‑yá, te nìhìtáhvì stná‑nsià cutnahá‑nsiá xì nsidaa gá ana sànì ndoo anima‑xi nì quida‑ya.

33 ’Yùhù, ni‑iin biene xi ni‑iin nèhivì cónì xíhoé, ni plata xi‑ne, ni oro xi‑ne, ni sìcoto xi‑ne. 34 Còó, vàchi ináhá‑nsiâ, xì ndahí nìsa quidachuín, te ducán nìsa tùi ñà‑ndùá nìsa itiacu‑nsì. 35 Sànì xini‑nsià nsidaa ñà‑ndùá nìsa quide, te sàhámà vàtùni cundaà inì‑nsia ndiá ìcà nsidaa‑nda quidachuun‑nda, dandu nìhì‑ndà nansa chindee stná‑ndà ana iá necesidad xi. Te xiñuhu nsinuu stná inì‑nsia palabra nì cachi Stoho‑ndà Jesús na ní cachi‑yà: “Chicá cundiatú anima‑ndà ñà‑dacútâhvì‑ndà iñàha, te màdìá cutahvì mii‑ndañá”.

36 Daaní, nì nsihi nì cachi Pablo ñà‑jaàn, dandu nì sàcuìtasisi nsidaa‑né, te nì xìcàn tàhvì Pablo nùù Dios. 37 Dandu cuàhà gá nì casacu nsidaa‑né, te nì numi nihni stnahá‑né, te nì tutuyuhu stnahá‑né nùù‑né, 38 vàchi yáha ga nì nàcùndoo nsidaa‑né tnùnsí ini ñà‑nì cachi Pablo mà cúní stnàhá gá‑nè. Dandu nì sàndaca ichi‑ñánê dècuèndè nùù barcu.

21

Nansa mànuhù Pablo ñuu Jerusalén

1 Nì nsihi nì ndaquìndèè‑nsí xì nèhivì yucán, dandu nì quihin barcu mà ichì cuàhàn‑nu. Primeru nì yàha ndaà‑nu ndè ñuu Cos. Dandu inga quìvì nì sàà‑nsì ñuu Rodas, te después nì sàà‑nsì ñuu Pátara. 2 Yucán nì xini‑nsì iin barcu icúmí cùhùn ladu Fenicia. Ñàyùcàndùá, yutnù yucán nì nana‑nsi cuàhàn‑nsì. 3 Te na ní xini xìcà‑nsí ñuu cahnú mahì mar nani Chipre, dandu nì yàha‑nsi iin ladu, te ladu ìtní‑nsì nì ndòo ñuu mà. Dandu nì sàà‑nsì ladu Siria. Meru ñuu ndé nì sàà barcu mà nùù ñuhù nani ñuu Tiro, te divi lugar mà cuàhàn nuu carga xi‑nù. 4 Te yucán nì ndacùhun tnahá stná‑nsì xì nèhivì xí Jesús; ñàyùcàndùá, ùsà quìvì nì sandoo‑nsi xì‑né mà. Dandu nì dàcáhàn Espíritu Ìì xí Dios dava nècuàchìmà, te nì cachi‑nè xì Pablo ñà‑màsà cúhùn‑nè ñuu Jerusalén. 5-6 Doco na ní nsihi ùsà quìvì mà, dandu nì quihin tu‑nsi ichì cuàhàn‑nsì, te nì sàndaca ichi nsidaa nècuàchìmà nsiùhù, tiàa xi ñahà xì stná dèhe‑ne, nsidaa‑nsí nì sàhàn‑nsì orilla ñuu mà dècuèndè yuhù mar. Te yucán nì sàcuìtasisi‑nsí nì xìcàn tàhvì‑nsí nùù Dios, dandu nì ndaquìndèè tnàhá‑nsí, te nì numi nihni stnahá‑nsí. Dandu nì nana nsiùhù barcu mà, te mànuhù nècuàchìmà vehe‑ne.

7 Daaní, nì quee barcu mà ñuu Tiro, te nì xìca‑nù mahì mar ndè ñuu Tolemaida. Yucán nì nuu‑nsi, te nì casàhú‑nsì xì nècuàchì hermanu ñuu mà. Te iin quìvì‑ní nì cuee‑nsì yucán. 8 Dandu inga quìvì nì quihin tu‑nsi ichì cuàhàn‑nsì, Pablo xì nsiùhù nècuàchì cutnáhâ xí‑nê, te nì sàà‑nsì ñuu Cesarea. Te yucán cuàhàn‑nsì vehe Felipe cundoo‑nsi. Te Felipe mà nduú iin nècuàchì nùù ùsà tiàa (nìsa dasàn xì ración), doco vichi xicánúú stná‑nè cáhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú palabra sàhà Jesús. 9 Te cùmì dèhe yoco‑né ndoó xínduu señorita, te sànì nìhìtáhvì stná nsìcúmìá cachitnùha razón xi Dios. 10 Pues divi vehe nècuàchìmà nì sandoo‑nsi itnii quìvì. Dandu yucán nì sàà stná iin tiàa nì quixi ladu Judea nani Agabo. Te tùha stná‑nè cachitnùhu‑ne razón xi Dios. 11 Te nì tnàtuu‑ne nùù‑nsí, nì ndaxin‑né siuhmatìxi Pablo, dandu nì suhni‑nèà sàhà‑né xì ndahà‑né, te nì cachi‑nè:

―Dohó cachítnùhu Espíritu Ìì xí Dios: “Tiàa dìsiúhmátìxi‑xi yohó, icúmí stná‑nè cunuhni‑nè quida tè‑raza Judea ñuu Jerusalén, dandu yàha‑ne ndahà tè‑inga ñuu”.

12 Ñàyùcàndùá, na ní cachi‑nè ducán, dandu nsiùhù xì stná nècuàchì ñuu Cesarea mà, nì sacundahví‑nsì nùù Pablo ñà‑màsà cúhùn‑nè ñuu Jerusalén. 13 Doco nì cachi‑nè xì‑nsí:

―Màsà cuácú gá‑nsià, vàchi yáha ga cuí sentir ñà‑quìdá‑nsiá ducán, vàchi dispuestu iéˋ màcùnuhnì ñuu Jerusalén, mate dècuèndè nì cùí stnáì yucán sàhà Stoho‑ndà Jesús ―nì cachi‑nè.

14 Pues sàhà‑ñá mànìcùí cadi‑nsì nùù‑né, còò ni‑iñàha ni cachí gà‑nsì, cuisì ní cachi‑nsì:

―Dios cachi‑yà.

15 Daaní, nì nsidayucun‑nsì carga xi‑nsi cuàhàn‑nsì ñuu Jerusalén. 16 Te nì cutnahá stná‑nsì xì iin ùì nècuàchì xiníndísâ ndoó ñuu Cesarea mà cuàhàn‑nsì, te (nì sàà‑nsì ñuu Jerusalén) ndè vehe iin nècuàchì nì quixi ñuu Chipre nani Mnasón. Mii‑né, sàcàní quìvì nchícùn stná‑nè ichì Jesús, te divi vehe‑ne nduú ndé cundoo‑nsi.

Nansa nì sàhàn Pablo nì ndatnuhu‑né xì Jacobo

17 Daaní, na ní sàà‑nsì ñuu mà, dandu nì casàhú‑nsì xì nècuàchì hermanu ndoó yucán, te nì cudiì ini‑nè ñà‑sànì sàà‑nsì. 18 Daaní, inga quìvì cuàhàn‑nsì xì Pablo dècuèndè ndé iá Jacobo. Te yucán sànì nataca stná nsidaa nècuàchì sahnú inúù xì nèhivì xí Dios. 19 Dandu nì casàhú Pablo xì nècuàchìmà, te nì nacani nsihi‑ne nansa nì cuu na ní sàhàn‑nè ñuu xìcà, te (nì quida‑ne chuun ìì xí Dios), te ndiaha gá nì chindee‑yánè yucán. 20 Daaní, na ní nsihi nì inini nècuàchìmà, dandu nì naquimanì‑néyà, te nì cachi‑nè xì Pablo:

―Ñánì, sàxìní‑nî ndoó cuàhà mil nècuàchì raza‑ndà xiníndísâ ichì‑yá. Te nsidaa‑né, nchícùn viì‑né ley xi Moisés. 21 Doco cachí cuentu sàhà mii‑ní ñà‑chìnáhà‑ní nècuàchì raza‑ndà ndoó inga ñuu ñà‑màsà quíhín casu gà‑nè sàhà ley mà, ni có‑xìñùhù gá màcùtuu seña xi Dios ìcà dèhe‑ne, ni có‑ndìá ìcà stná‑nè chivàha ga‑nè estilu xi raza‑ndà. 22 Ñàyùcàndùá ¿ndíà quida‑nda? vàchi icúmí nèhivì nataca‑nè nú sànì xinitnùhu‑ne iá‑nî yohó. 23-24 Chicá vàha dohó quida‑ní. Cundaca‑ní cùmì tiàa ndoó yohó sànì saquin xì iin compromisu nùù Dios, te cùhùn‑nsià nduhiì‑nsiá (nacua cachí ley xi‑nda), te quida‑ní chii gastu sàhà‑né. Dandu después dàté tehe dìnì‑né. Vàchi nú ducán ni quida‑ní, dandu vàtùni cundaà ini nèhivì cuentu uun nduá ndatnúhú‑nê sàhà‑ní, vàchi (cuninùù‑né) quidá víi‑ní, te chívàha viì‑ní ley xi‑nda.

25 ’Doco nsidaa nècuàchì inga raza yucán, còó; sànì dàsáà‑ndà iin carta nùù‑né ndé cachí‑ndà ñà‑còò necesidad chivàha‑ne ley mà, cuisì ñà‑màsà cáxi‑né ñà‑nì sàcùndoo nùù yùù yócò, te màsà cúxí stná‑nè nìì, nì màsà cáxi‑né cuñu quisì nì sàhná uun, nì màsà cóó‑né xì nècuàchì cónì nándàhà xì‑né ―nì cachi Jacobo.

Nansa nì catnii‑tè Pablo na iá‑nè veheñùhu cahnú

26 Daaní, nì saca Pablo nsì‑cúmì tiàa ma, te nì quee‑ne inga quìvì nì casahàn‑nè ñà‑nsidandoo nsidaa‑né mii‑né nacua cachí ley xi‑ne. Dandu nì quìhvi‑ne veheñùhu cahnú, nì cachitnùhu‑ne nadaa ga quìvì cunihiì‑né, dandu después cuàha iin iin‑ne quisì cunduu promesa xi‑ne. 27 Ùsà quìvì nduú tiempu (cunihiì‑né). Te sàdaaní xìnu quìvì mà, dandu dava tè‑raza Judea nì caquixi ladu Asia, nì xinì‑te Pablo na iá‑nè veheñùhu ma. Ñàyùcàndùá nì quesaha‑té nì nsida tontó‑te nèhivì cuáhà yucán. Nì catnii‑tè Pablo, 28 te nì càna ndee‑té, cachí‑te:

―Mii‑nsiá tè‑raza‑ndà Israel, chindee‑nsiá nsiùhù, vàchi divi tèyòhó nduú tiàa cáhàn guá dìquì‑ndà ñà‑có‑ndiàá raza‑ndà, cachí‑te, ni có‑ndiàá stná ley xi‑nda, te ni có‑ndiàá gà stná veheñùhu yohó, cachí‑te. Te ducán chináhà‑te nèhivì inicutu. Te màdì sàhà cuisì ñà‑jaàn nduá; còó, vàchi nì saca stná‑te iin tè‑raza sìquini nì quìhvi‑tè xì témà veheñùhu yohó. Ñàyùcàndùá, sànì cuchicuehe ñà‑ìì icúmí vehe ìì yohó.

29 Ducán nì cachi tèmà, vàchi antes nì caxinì‑te xicánúú Pablo ñuu mà cutnáhâ‑né xì iin nècuàchì ñuu Éfeso nani Trófimo, (iin nècuàchì inga raza). Te nì catuxi inì‑te ndacá stná Pablo tiàa ma nì sàhàn ini veheñùhu cahnu‑ma.

30 Ñàyùcàndùá nì nacuidà nsidaa nèhivì inicutu ñuu mà, nì dàyáà‑nè vàxi‑ne nì nachitu‑né. Te ñuhú nihni‑ne Pablo nì tavà‑né nècuàchìmà fuera veheñùhu cahnu‑ma, te vichi duha nì nacadi nsihi‑ne yehè patiu mà. 31 Meru nandúcú‑nê modo nansa cahnì‑né Pablo, dandu nì sàà razón nùù comandante coronel ñà‑sànì nacuidà sàstnùhù nsidaa nèhivì ñuu Jerusalén mà. 32 Dandu nì nacuaca comandante mà cuàhà soldadu xì stná capitán xi‑ne, te nì dàyáà‑nè xì‑té cuàhàn‑nè ndé quidá cuáhà guá nèhivì. Te na ní xini nèhivì mà vàxi comandante xì soldadu mà, dandu nì cucuìta iì‑né, cónì càní gá‑nè Pablo. 33 Dandu nì tnàtuu comandante nì dàndàcú‑né nùù soldadu xi‑ne ñà‑nì tnìí‑te Pablo, te màcùnuhni‑nè xì ùì cadena. Dandu nì ndàcàtnùhù‑né nùù nèhivì cuáhà mà:

―¿Ana nduú tiàa yohó, te ndíà nì quida‑tè?

34 Doco nèhivì cuáhà yucán, cána ndee‑né; tucu tucu cachí iin iin‑ne, mànìcùí cundaà ini comandante nansa ndisa iá chuun ma ñà‑cána guá nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú‑né nùù soldadu xi‑ne ñà‑nì cúndácá‑te Pablo nùhù ini vehe cahnú‑te. 35 Sàhámà, ndacá témàné nì nasaa vehe‑tè, cuàhàn‑te nana‑tè cuaì. Doco ñà‑dana guá ndoó nèhivì cuáhà mà, ñàyùcàndùá fuerza nì sàcùnsida‑tè Pablo nì nana, 36 vàchi nchícùn chitu nsidaa‑né, cána‑ne, cachí‑nè:

―Cahnì‑ndà tè‑jaàn chicá vàha.

Nansa nì càhàn Pablo sàhà mii‑né nùù nèhivì cuáhà

37 Daaní, na meru cuàhàn soldadu mà dayáha‑tè Pablo ini vehe cahnú‑te, dandu nì cachi‑nè xì comandante coronel yucán:

―¿A iá permisu càhàn tií xì‑ní?

Dandu nì cachi‑nè xì Pablo:

―¿A túha stná‑ní càhàn‑ní dàhàn griegu? 38 ¿A có‑ndùù‑ní tè‑ñuu Egipto nì quida revolución daa, te nì idònùù‑ní nùù cùmì mil tè‑tèhìì nì saca‑níte cuàhàn‑nsia yucù?

39 ―Còó ―cachí Pablo―, yùhù, tè‑raza Judea nduí. Meru ñui nduú ñuu Tarso iá ladu Cilicia. Tiàa iá derechu‑xi nduí; te ñuì mà, có‑ndùú stná iin ñuu tii. Ñàyùcàndùá sacúndáhvîˋ nùù‑ní áma táxí‑nî permisu càhìn xì nèhivì cuáhà yohó ―nì cachi‑nè.

40 Dandu nì sàha comandante mà lugar càhàn‑nè. Ñàyùcàndùá, nì ndacuiin‑nè nùù cuaì mà, te nì dànáhà ndahà‑né ñà‑nì cúdádî nsidaa nèhivì mà. Te na ní ndudadí nsihi nècuàchìmà, dandu nì càhàn‑nè. Doco puru dàhàn (nèhivì ñuu mà) nì càhàn‑nè, divi dàhàn hebreu, te dohó nì cachi‑nè:

22

1 ―Mii‑nsiá nècuàchì sahnú, xì nsidaa gá stná ñanì dava ga, cunini‑nsia cuàhìn càhìn sàhà mií ―nì cachi Pablo.

2 Dandu nèhivì cuáhà yucan, na ní cundaà ini‑nè ñà‑divi dàhàn mii‑né cáhàn stna nècuàchìmà, dandu chicá nì cudadí‑né. Te nì cachi gà Pablo:

3 ―Yùhù, iin nècuàchì raza Judea nduí. Ñuu Tarso iá ladu Cilicia nduú lugar ndé nì tùinuí ñuhìví, doco ñuu yohó nì sahnui. Te maestru Gamaliel nduú ana nìsa dacuaha‑xí. Ñàyùcàndùá, nì dàcuàhá vàhi nsidaa ñà‑ndùá cachí ley xi xìì‑ndà, vàchi yáha ga nìsa cunì chivàha vií ley xi Dios, divi nacua cuní stná mii‑nsiá vichi.

4 ’Daaní, nì quesahí dandohó stnáì nècuàchì nchícùn ichì Jesús. Tiàa te ñahà nìsa chicuhnì, te nìsa chicadì‑nè; dècuèndè cui stná‑nè nìsa cunì. 5 Ináhá dùtù cusáhnû ndoó vichi, xì stná nsidaa nècuàchì sahnú dandacú, vàtùni cachi stná‑nè nansa nìsa quide nú ni cúcáhán‑nê, vàchi ináhá‑nê (vida xi). Te divi nùù mii‑né nì nìhí tutu nduú orden ñà‑cunihi cùhùn nùù nècuàchì raza‑ndà ñuu Damasco. Ñàyùcàndùá, nì quihin ichì ñuu mà cuàhìn tnii nsihi nèhivì xí Jesús (ndoó yucán), te chicuhnì‑nè cundaqui‑nè ndixi ñuu‑ndà yohó sàhà ñá‑ndoho stná‑nè nì cahín.

6 ’Ñàyùcàndùá, xiqué cuàhìn (ichì mà). Te nahi càxíhúì nì sandua na sá‑ìtúú sàì ñuu Damasco mà, dandu nanàá nì natnuù nihni inicutu ndé cuàhìn; dècuèndè dìquì‑xí ansivi nì quixi nduà luz mà. 7 Te hora mà nì nàcasín, te nì tiacuì cáhàn iin ana cáhàn xìˊ, cachí‑yà: “¡Saulo, Saulo! ¿Índù chuun nchícùn‑ní yùhù quida quini‑ní xìˊ?” 8 Dandu yùhù, nì cachì xì‑yá: “¿Ana nduú mii‑ní, Señor mío?” Te nì cachi tu‑ya: “Jesús de Nazaret nduí, divi ana dandoho‑ní”, nì cachi‑yà. 9 Doco compañeruì, mate ní xini‑nè ñà‑tnúù luz mà, te nì cayùhí cuàhà‑né, doco cónì tiàcú‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑yà xìˊ. 10 Dandu nì cachì xì‑yá: “¿Ndíà nduá cuní‑nî quide, Señor mío?” Dandu nì cachì‑tu‑ya xìˊ: “Ndacuiìn‑ní, cuahán‑nî ñuu Damasco, te yucán icúmí‑nî ndacu nuù‑ní ñà‑ndùá sànì chitnùní inì quida‑ní”, nì cachi‑yà. 11 Doco cunaha‑nsiá, ñà‑fuerte guá nì tnùù ndiaha nì xinì mà, ñàyùcàndùá nì ndañuhu vista xi. Te sàhà‑ñá có‑tùínúìˊ, ñàyùcàndùá nì sàcùtnii ndahà tnahí xì compañeruì, te nì saca‑ne yùhù cuàhàn‑nsì ndè cachi nì sàà‑nsì ñuu Damasco mà.

12 ’Te divi ñuu mà iá iin tiàa nani Ananías. Iin nècuàchì cahvi xi Dios nduú‑né, te chívàha viì‑né ley xi‑ya. Ñàyùcàndùá, nsidaa nècuàchì raza‑ndà ndoó yucán, ndeníhí vàha stná‑nè nècuàchìmà. 13 Pues divi nècuàchìmà nì sàà nì sàcuììn nùí, te nì cachi‑nè xìˊ: “Ñánì Saulo, ndacoto‑ní, natùinuù‑ní vichi, cachíˋ xì‑ní”, nì cachi‑nè. Dandu luegu nì natùinuìˊ, te vàtùni nì xinì mii‑né. 14 Dandu nì cachi‑nè xìˊ: “Mii‑yá nìsa cahvi xìì‑ndà, dècuèndè sànaha nì chitnùní ini‑yà ñà‑cundaà inì‑ní sàhà‑yá, te nìhìtáhvì stná‑ní cuninùù‑ní mii‑yá único ana ndàcuisì inì‑xi, divi Jesús, te cunini stná‑ní cáhàn‑yà. 15 Ñàyùcàndùá, vichi icúmí‑nî càhàn‑ní sàhà‑yá xì cuàhà nèhivì, te nacani‑ní xì‑né ñà‑ndùá nì xinì‑ní, te nì tiacù‑ní. 16 Pues vichi, sà‑ìá, ndacuiìn‑ní, te cuahán‑nî cuhiì‑ní, ndacùcahan‑ní quìvì Stoho‑ndà Señor, dandu ndoo cuàchi anima‑ní”, nì cachi Ananías mà xìˊ.

17 ’Daaní, después nì nsiaì ñuu Jerusalén yohó, te nì sàhìn veheñùhu cahnú. Te na iéˋ yucán xícàn tàhví nùù Dios, dandu nì dàcùní‑yà yùhù iin seña xi‑ya. 18 Nì xinì mii‑yá, te cachí‑yà xìˊ: “Dansíhi‑ní, te quee yàchì‑ní ñuu Jerusalén yohó, vàchi nècuàchì ñuù‑ní yohó, mà cúníndísâ‑né ñà‑ndùá cachì‑ní xì‑né sàhí”. 19 Dandu nì naxiconihí nùù‑yá, cachíˋ: “Señor mío, nsidaa nèhivì, sà‑ìnáhá‑nê nansa nìsa quide antes, nìsa nacàhin veheñùhu tnií nècuàchì xiníndísá‑xí‑nî, te sadíˋ‑nè vehecàa, te nì sahnì cuìí stnáì‑nè. 20 Stná nèhivì xí‑nî nani Esteban, testigu nì sanduu stnáì na ní sahnì nèhivì‑né, te nì xìtià nìì‑né. Ni cuí‑nè, nì cachi stnáì. Dècuèndè nì sandiaì sìcoto xi nèhivì nì sahnì xì‑né mà”. 21 Dandu mii‑yá, nì cachi‑yà xìˊ: “Quee‑ní yohó, vàchi icúmî techuín mii‑ní cùhùn xìcà‑ní dècuèndè ndé ndoó nèhivì inga raza”, nì cachi‑yà. ―(Ducán nì cachi Pablo, cáhàn‑nè xì nèhivì cuáhà mà.)

22 Doco jaàn‑ní nduú nùù‑xí nì inini nècuàchìmà, vàchi nì quesaha tú‑né nì càna ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Ni cuí dahuun tèjaàn! ¡Có‑xìñùhù coo gà‑te ñuhìví!

23 Ducán nì cachi‑nè, cána‑ne, dandiachi‑né dùhnù‑né, te quidá canúú‑nê yàcá. 24 Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú comandante coronel mà nùù soldadu xi‑ne ñà‑daquíhvi‑tè Pablo ini vehe cahnú‑te, te dandohó‑tené xì chirrión sàhà‑ñá nàhmà‑né, te cundaà inì‑xi ndíà dìsáhà‑xí cána guá nèhivì sàhà‑né ducán. 25 Doco na ní nsihi nì chicuhni vàha soldadu‑nè, dandu nì cachi‑nè xì iin capitán iín yucán:

―¿A sáha ley xi gobiernu quida‑ní xìˊ dohó, ñà‑cahnì cuìí‑nî yùhù? vàchi nècuàchì romanu nduí, (iá derechu xi), te tàñáha ga coo justicia sàhí ―nì cachi‑nè.

26 Ñàyùcàndùá, na ní cundaà ini capitán mà ñà‑jaàn, dandu nì sàhàn‑te nì cachitnùhu‑tè xì comandante mà:

―Cuidadu coo‑ní xì nècuàchì jaàn, vàchi nècuàchì romanu nduú‑né ―nì cachì‑te.

27 Dandu nì quixi comandante mà ndé iá Pablo, te nì cachi‑nè xì nècuàchìmà:

―Cachì‑ní xìˊ, ¿a ndísá nècuàchì romanu nduu‑ní, á coó?

―Jaan ―nì cachi‑nè.

28 Dandu cachí tu comandante mà:

―Yùhù, yáha ga cuàhà dìhùn nì dàquíhvi, te nì nìhì stnáì nì sàcùndui nècuàchì romanu.

Dandu nì cachi Pablo:

―Doco yùhù, còó, vàchi dècuèndè nì quesaì ñuhìví nduí nècuàchì libre.

29 Dandu tiàa cuàhàn cahnì cuìí xì‑né nì cùí, luegu nì nacoo‑tèné cuàhàn‑te. Dècuèndè stná comandante coronel mà, nì yùhí‑nè sàhà ñà‑nì dàndàcú‑né nì sàcùnuhni nècuàchìmà, te nduú‑né iin nècuàchì romanu, iin nècuàchì libre.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo xì nècuàchì Junta

30 Daaní, nì tùinuù inga quìvì, dandu cuní comandante‑mà cundaà ndisa ini‑nè ndíà dìsáhà‑xí cáhàn tnùhù guá tè‑raza Judea mà dìquì Pablo. Ñàyùcàndùá, nì ndaxin‑né cadena nuhní nècuàchìmà, te nì dàndàcú‑né nataca dùtù xícusahnú, xì nsidaa stná nècuàchì sahnú idónuu. Dandu nì tavà‑né Pablo cuàhàn‑nè xì nècuàchìmà vehe ndé natácá nècuàchì sàhnùmà, te nì chicani‑ñané mahì nsidaa nècuàchìmà.

23

1 Dandu nì indehè váha Pablo nùù nsidaa nècuàchì Junta mà, te nì cachi‑nè:

―Ñánì, ndahà Dios iéˋ ñuhìví yohó, te quìvì vichi, còò ni‑iñàha dandohó gá xì anímè.

2 Doco dùtù cusáhnû yucán nani Ananías, nì dàndàcú‑né nùù tiàa itá yatni ndé iín Pablo ñà‑nì càní‑te yuhù‑né. 3 Dandu nì cachi Pablo xì dùtù mà:

―Cunaha‑ní, icúmí stná Dios cani‑ya mii‑ní iin castigu, ñà‑dànàní uun‑ní nduu‑ní nèhivì váha. ¿Amádi iá‑nî jaàn ñà‑cuàhàn‑ní nsidandaà‑ní chuun‑xi sàhà ley xi‑nda? Pues nú ducán, dandu ¿índù chuun nì dàndàcù‑ní nùù‑té ñà‑nì càní‑te yùhù? vàchi có‑sâha ley xi‑nda (cani stnaha‑nda) ―nì cachi Pablo.

4 Dandu nècuàchì xí‑ita yatni yucán, nì cachi‑nè xì Pablo:

―¿Índù chuun cánàhá‑nî xì ndómà, vàchi dùtù cusáhnû iá nùù Dios ndùù‑ndà?

5 Dandu nì cachi Pablo:

―Ñánì, cónì cúndáà inì nduú ndómà dùtù cusáhnû. Vàchi cachí libru ìì: “Màsà cánàhá‑ndà dìquì nècuàchì nihí chuun ñuu‑ndà” ―nì cachi‑nè.

6 Dandu nì indehè Pablo nùù nècuàchì Junta mà, te nì xini‑nè, dava‑ne, nècuàchì saduceu nduú‑né, te dava ga‑nè, nècuàchì fariseu nduú‑né. Ñàyùcàndùá, ndee ní càhàn Pablo, nì cachi‑nè xì nsidaa nècuàchìmà:

―Ñánì, nècuàchì fariseu nduú stná yùhù; vàchi yué, divi fariseu nì sanduu stná‑nè. Te divi sàhà‑ñá xiníndísê iá tnùndé ini natiacu‑ndà nú nì xìhì‑ndà, ñàyùcàndùá sanícuàchi nèhivì sàhí vichi.

7 Na ní nsihi nì cachi‑nè ducán, dandu nì quesaha nècuàchì fariseu mà nì nàá stnahá‑né xì nècuàchì saduceu mà. Dècuèndè nì tàhndè dava‑ne, vàchi tucu tucu xínacani ini‑nè. 8 Vàchi nsidaa nècuàchì saduceu mà, có‑xìníndísâ‑né ñà‑ìcúmí‑ndá natiacu‑ndà, ni còò ángel, ni còò stná anima‑ndà, cachí‑nè. Doco nècuàchì fariseu, ndisa, xiníndísâ‑né nsidaámà. 9 Ñàyùcàndùá, yáha ga nì cucuahà sàhámà, te fuerte nì càna nsidaa‑né. Dava maestru nduú fariseu, nì ndacuìta stná‑nè, cáhàn fuerte‑nè, cachí‑nè:

―Còó, nuá nùù nsiùhù, còò falta xi nècuàchì yohó. Vihini ñà‑ndáà ndùá iin ángel nì cachi xì‑né iñàha, te ò iin espíritu xi Dios nì càhàn xì‑né. Ñàyùcàndùá (cuidadu ni cúndóó‑ndá) còtó Dios nàá stnàhà xì‑ndà ―nì cachi‑nè.

10 Dandu yáha ga nì cucuahà gá náâ stnahá nèhivì mà, ndè yúhî comandante mà vihini cuàhàn‑nè danácuèhè dahuun‑ne Pablo. Ñàyùcàndùá, nì dàndàcú‑né ni tnátuu soldadu, te fuerza nì tavà‑té Pablo nùù nècuàchì yucán, nì nacuaca‑tèné mànuhù‑té xí‑nê ndè vehe cahnú‑te.

11 Daaní, nì cuñaà quìvì yucán. Dandu nì dàcùní Stoho‑ndà Señor Pablo mii‑yá. Yatni iín‑yá, cáhàn‑yà xì‑né, cachí‑yà:

―Màsà cúhúún inì‑ní, Pablo, vàchi nacua sànì càhàn‑ní sàhí ñuu Jerusalén yohó, ducán icúmí‑nî càhàn stná‑ní sàhí ndè ñuu Roma.

Nansa nì candatnuhu tè‑có‑xìníndísâ ñà‑cahnì‑té Pablo

12 Na ní tùinuù inga quìvì, dandu dava tè‑raza Judea mà, nì candatnuhu‑té nì chinaha‑té Dios, cachí‑te:

―Mà cúxí‑ndá, ni mà cóhó‑ndá tècuìí ndè cachi cahnì‑ndà Pablo, te nú coó, ni sáà Dios cahnì‑yándô.

13 Cunaha‑ní, tiàa nì candatnuhu ducán, yáha ùì dico nì sanduu‑tè. 14 Ñàyùcàndùá, nì caquee‑tè cuàhàn‑te nùù dùtù xícusahnú ndoó cutnáhâ xí nècuàchì sahnú xídandacú, te nì cacachì‑te xi‑né:

―Nsiùhù, sànì chinaha‑nsí Dios ñà‑mà cúxí gá‑nsì ndè cachi cahnì‑nsí Pablo, te nú coó, ni cuí‑nsì quida‑ya. 15 Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá xì nsidaa dava ga nècuàchì dandacú, càcàn‑nsià favor nùù comandante coronel, cachi‑nsià xì‑né ñà‑cùní‑nsià ndàcàtnùhù gá‑nsià nùù Pablo, te sàhájàn nduá cuní‑nsià quixi‑ne tnaa, cundaca‑ne Pablo quixi nùù‑nsiá. Dandu nsiùhù, cuàhàn‑nsì cuita tùha‑nsi ichì cahnì‑nsínè ―nì cachi tè‑raza Judea mà.

16 Doco yucán nìsa ìa iin sobrinu xi Pablo, iin dèhe cùha‑ne, te nì xinitnùhu stná‑te nansa cuàhàn tiàa cuahà mà quida‑tè, cundiatu dèhé‑tené. Ñàyùcàndùá, nì sàhàn tèchii ma vehe cahnú soldadu, te nì quìhvi‑tè nì cachitnùhu‑tè xì Pablo. 17 Dandu nècuàchìmà, nì cana‑ne iin capitán, cachí‑nè xì témà:

―Cundaca‑ní tèchii yohó cùhùn nùù comandante coronel, vàchi nihí‑te iin razón cuníˋ cundaa ini‑nè.

18 Ñàyùcàndùá, nì saca capitán mà tèchii ma cuàhàn‑te nùù comandante coronel, te nì cachì‑te xi nècuàchìmà:

―Nècuàchì ndiadí nani Pablo, nì cana‑ne yùhù nì xìcàn‑nè favor cundaqui tèchii yohó quixi nùù‑ní, vàchi nihí‑te iin razón vàxi.

19 Dandu nì tnii comandante mà ndahà tèchii ma nì tavà cuàán‑nète nì xìcàn tnùhù‑né nùù‑té:

―¿Índù iñàha cuní‑nî cachì‑ní xìˊ?

20 Te nì cachi tèchii ma:

―Cunaha‑ní, iin‑ni sànì ndatnuhu váha dava tè‑raza Judea ñà‑cuàhàn‑te càcàn‑te favor nùù‑ní ñà‑cundaca‑ní tiu xi Pablo cùhùn nùù nsidaa nècuàchì xídandacú, vàchi cuàhàn‑nè quida‑ne na ian cuní‑nè ndàcàtnùhù gá‑nè nùù tiu‑xi. 21 Doco, mii‑ní, màsà cúníndísá‑nî quida‑ne, vàchi cuàhà tiàa cuàhàn cundiatu dèhé, más ùì dico xínduu‑tè, te sànì chinaha‑té Dios ñà‑cuàhàn‑te cahnì‑té tiu xi. Ni mà cúxí gà‑te, ni mà cóhó gà‑te tècuìí ndè cachi cui‑nè, xícachì‑te. Te vichi, sà‑ìtá tùha‑tè ndiatú‑te dandáà‑ní ―nì cachi tèchii ma.

22 Dandu nì chinaha comandante tèmà, cachí‑nè:

―Sà‑ìá nùhù‑ní vitni, doco màsà cáchì‑ní xì ni‑iin nèhivì ñà‑ndùá nì cachitnùhu‑ní xìˊ.

Nansa nì dàsáà comandante Pablo nùù gobernador Félix

23 Dandu nì cana comandante mà ùì capitán, te nì cachi‑nè xì‑té:

―Quidayucun‑nsià ñà‑caquihin‑nsia ichì cundaca‑nsia ùì cientu soldadu cùhùn ñuu Cesarea, te ni cácúhùn stná ùnì dico ùxìn (70) soldadu xì idu, xì stná ùì cientu tè‑nìhí lanza. Nsidaa‑nsiá cundoo tùha‑nsia caquee‑nsia cà‑íìn sàñaà ―nì cachi‑nè.

24 Dandu nì cachi stná‑nè nì cuìtá iin ùì idu cunùú stná Pablo, te ni cúndácá víi‑ténê sàà nùù gobernador Félix. 25 Daaní, nì tiaa stná comandante mà iin tutu cùhùn, te dohó cacháˋ: 26 “Yùhù nani Claudio Lisias, te cásàhú tnùñuhí xì mii‑ní nècuàchì gobernador Félix. 27 Tiàa nani Pablo, nì catnii tè‑raza Judea‑nè, cuàhàn‑te cahnì‑ténê nì cùí, dandu nì sàà yùhù ndacá stnahí xì soldadu, te nì nacuidahín‑nè nùù témà, vàchi sànì cundaà inì nduú‑né iin nècuàchì romanu. 28 Daaní, cuníˋ cundaà inì ndíà dìsáhà‑xí dacuidá cuàchi guá‑tené, ñàyùcàndùá nì saquìn‑nè nùù nsidaa tè‑xídandacú nùù raza‑nè. 29 Te yucán nì xinì, còò ni‑iin cuàchi icúmí‑nê ñà‑cui‑nè, ni ñà‑cundiadi stná‑nè, cuisì‑ní sàhà dàñùhù xi mii‑té cáhàn tnùhù‑té sàhà‑né. 30 Daaní, después nì xinitnùhu stnáì nansa ndatnúhú dava‑tè, cuní‑te dandáñúhú‑tênê. Ñàyùcàndùá, vichi duha nì dàndàcuí sàà‑nè nùù mii‑ní; te nì dàndàcú stnáì nùù tiàa xícahàn tnùhù mà ñà‑nì sáà stná‑te nùù‑ní. Ni cúcuéê ni‑ní”. (Ñà‑jaàn ndùá nì tiaa comandante mà.)

31 Daaní, soldadu mà, ducán nì caquida‑tè cumplir, divi ñuú mà nì saca‑tè Pablo nì sàà‑te xi‑né ndè ñuu Antípatris. 32-33 Dandu inga quìvì nì naxicocuíìn tè‑xìcásáhà mà mànuhù‑té ndé ndoó‑te, doco tè‑xínihi xi idu, nì ndòo‑tè xì Pablo. Dandu nì quihin tu‑tè ichì cuàhàn‑te xi‑né nì sàà ñuu Cesarea. Yucán nì nacoo‑tè carta nihí‑te nùù gobernador, te nì nacoo stná‑te Pablo ndahà témà. 34-35 Dandu nì nsihi nì cahvi tèmà tutu mà, dandu nì xìcàn tnùhù‑té nùù Pablo índù ladu nduú ñuu‑nè. Te na ní cundaà inì‑te divi ladu Cilicia nduú ñuu‑nè, dandu nì cachì‑te:

―Na quésáá stná nècuàchì cáhàn tnùhù sàhà‑ní, dandísá ndundaà dahuun chuun xi‑ní ―nì cachì‑te.

Dandu nì dàndàcú‑te cundiadi Pablo vehechuún cahnú nì quidavàha nsì‑Herodes.

24

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo xì Félix na ní càhàn‑nè sàhà mii‑né

1 Tìxi ùhùn quìvì nì quesaa dùtù cusáhnû nani Ananías xì stná dava nècuàchì sahnú dandacú. Te nì quesaa stná iin tiàa nduú abogadu nani Tértulo, ñà‑cunduu‑ne yuhù nècuàchìmà. Te nì tnàtuu nsidaa‑né nùù gobernador ñà‑canicuàchi‑ne sàhà Pablo. 2 Dandú nì cànà stná Pablo quixi‑ne. Te na ní quesaa‑nè, dandu nì quesaha Tértulo mà nì càhàn tnùhù‑né sàhà nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Señor gobernador, sàhà mii‑ní ndoó dádî nsidaa‑nsí caní tiempu ñuu‑nsì yohó, te cuàhà iñàha sànì nacani inì‑ní nì quida‑ní sàhà ñà‑vàha xi ñuu‑nsì. 3 Ñàyùcàndùá, nicanicuahàn naquímánì‑nsí mii‑ní ndéni nì cui ni cúndóó‑nsí ñà‑nì quida‑ní xì‑nsí cuàhà favor. 4 Doco vichi sàhà‑ñá màsà cuáha chuún gá‑nsì mii‑ní, ñàyùcàndùá sacúndáhvî‑nsì ñà‑quida‑ní favor cunini chii‑ní càhàn‑nsì.

5 ’Cunaha‑ní, iin tè‑chìcuéhè nduú Pablo jaàn, vàchi yáha ga datáhndè dava‑tè nèhivì raza‑nsì inicutu ñuhìví. Idónuu‑té nùù nècuàchì nchícùn ley tucu xi iin nècuàchì ñuu Nazaret. 6 Te nì cuni stná‑te quidachicuéhè‑tè ñà‑ìì icúmí veheñùhu xi‑nsi. Ñàyùcàndùá, nì tnii‑nsìte, te mii‑nsí cuàhàn‑nsì nsidandaà‑nsì sàhà chuun ma modo xi‑nsi nì cùí, 7 doco yucán ní sàà comandante coronel nani Lisias, te nì candiaa‑nè tiàa jaàn fuerza nùù‑nsí. 8 Dandu nì dàndàcú‑né nùù‑nsí ñà‑quixi‑nsi yohó nùù mii‑ní nú cuní‑nsì canicuàchi‑nsi sàhà‑té, nì cachi‑nè. Te vichi vàtùni cundaà ndisa inì‑ní ndíà dìsáhà‑xí sanícuàchi‑nsi sàhà‑té, cuisì‑ní ndàcàtnùhù‑ní nùù mii‑té ―nì cachi Tértulo mà.

9 Dandu nì càhàn stná nsidaa gá tè‑raza Judea itá yucán, divi ñà‑ndácuisì ndùú nsidaájàn, nì cacachì‑te.

10 Dandu nì quida gobernador mà seña nùù Pablo ñà‑vàtùni càhàn stná‑nè vichi. Ñàyùcàndùá, nì càhàn‑nè, cachí‑nè:

―Yùhù ináhî cuàhà cuìà iá‑nî icúmí‑nî chuun nsidandaà‑ní ñuu‑nsì yohó. Ñàyùcàndùá, cudíì inì ñà‑vàtùni càhìn sàhí nùù‑ní. 11 Cunaha‑ní, mà úhì ndàcàtnùhù‑ní, te cundaà vàha inì‑ní ñà‑làcà ùxìn ùì quìvì cuàhàn‑ndà nì nasaì ñuu Jerusalén cuàhìn cahví Dios. 12 Doco ni‑iin xichi cónì náîˋ xì ni‑iin nèhivì veheñùhu yucán, te ni‑iin xichi cónì dánâcuîdè‑nè, ni nèhivì sáhàn veheñùhu, ni stná nèhivì xicánúú calle. 13 Mate sanícuàchi nècuàchì yohó sàhí, doco còò ni‑iñàha cui quida‑ne comprobar.

14 ’Doco yùhù cachí ndàì xì‑ní, iin ichì ndiaha nduá nchícuìn, te ducán cahví Dios, divi mii‑yá nìsa cahvi stná xìì‑nsí, mate cachí nècuàchì yohó iin ichì tnùhù nduá. Doco yùhù xiníndísê nsidaa ñà‑ìtúú nùù tutu nduú ley xi‑nsi, te xiníndísâ stnáì nsidaa ñà‑ndùá nì tiaa profeta nìsa cahàn cuenta xi‑ya. 15 Nacua nì cachi mii‑né, ducán cachí stná yùhù, ñà‑ìá ndisa tnùndé ini ndiatu‑nda nùù‑yá, vàchi icúmí nsidaa‑nda natiacu‑ndà, nèhivì vàha te nèhivì malu. 16 Ñàyùcàndùá, yùhù, nicanicuahàn quidé lucha ñà‑màsà cóó ni‑iin cuàchi dandoho‑xi anímè, vàchi ni‑iin cuàchi có‑cùníˋ quide nùù Dios, te ni nùù nèhivì.

17 ’Cunaha‑ní, caní cuìà có‑ìéˋ ñuì, dandu nì nasaì yucán, nihí cuàhà ñà‑ndùá cutahvì nèhivì ndahví ndoó yucán, te nihí stnáì promesa xi. 18 Pues chuun jaàn nduá dìsáhà‑xí nì nasaì yucán, te nì nsidandoo stnáì mií (nacua cachí ley xi raza‑nsì). Te xicánúú sahnúí patiu veheñùhu cahnú yucán, cónì dánâcuîdè nèhivì, nì cónì quìdá stnáì ni‑iin escándalo. Doco dava nècuàchì raza‑nsì nì quixi ladu Asia, nì xini‑nè yùhù yucán. 19 Te nú ndisa cuní nècuàchìmà càhàn tnùhù‑né sàhí, dandu ndiá ìcà‑né màcuìta stná‑nè nùù‑ní yohó, te canicuàchi mii‑né sàhí. 20 Te ò nècuàchì itá yohó, nú nì xini‑nè iá iin falta nì quide na ní ìe nùù nsidaa tè‑xídandacú, dandu ni cachí‑nèà vichi duha, cuníˋ. 21 Cuisì vihini tuxí ini‑nè iin falta nduá na ní càhàn fuertíˋ xì nsidaa nècuàchìmà nì cachì ñà‑xìníndísê icúmí‑ndá natiacu‑ndà ―nì cachi Pablo.

22 Daaní, na ní inini Félix ñà‑jaàn, nì cucani‑tè chuun xi Pablo, cachí‑te xi nsidaa‑né:

―Ni quésáá gà comandante coronel Lisias, dandu ndàcàtnùhù guéˋ sàhà‑ñá cundaà vàha inì nansa iá chuun xi‑nsia.

Ducán nì cachi Félix, vàchi algu ináhá stná‑te sàhà ichì Jesús. 23 Dandu nì dàndàcú‑te nùù iin capítan ñà‑nì cúndiáà‑te Pablo, doco màsà cúndiádí dahuun‑ne, te ni màsà cádí stná‑te nùù ni‑iin ana iá vàha xi‑né nú cuní nècuàchìmà quixi‑ne dacútiácú‑ñàné, te ò nácótò stnahá‑né.

24 (Daaní, mànuhù Félix mà.) Te nì yàha itnii quìvì, dandu nì quixi tu‑tè xì ñahàdìhí‑te nani Drusila; iin nècuàchì ñahà raza Judea nduú‑né. Dandu nì cana‑tè Pablo ñà‑tnàtuu‑ne, vàchi cuní‑te cunini‑tè nansa iá ichì cunihnu vàha ini‑ndà Jesucristu. 25 Ñàyùcàndùá, nì càhàn Pablo xì ndúì‑nè, dansítnûù ini‑nè nècuàchìmà nansa cuní Dios quida viì‑ndà sàhà‑ñá màsà quídá ndevàha‑nda nansa ni nì cui, vàchi icúmí coo iin quìvì juiciu. Dandu Félix mà, cuàhà gá nì yùhí‑te, cachí‑te xi Pablo:

―Còó, xuhun‑ní (cuartu xi‑ní) vichi. Te después, nú cusáí, dandu cana‑tui mii‑ní.

26 Ducán nì cachì‑te, vàchi tuxí stná inì‑te vihini daquíhvi Pablo dìhùn sàhà‑ñá daña‑ténê. Ñàyùcàndùá, cuàhà xichi nì cana‑tèné nì ndatnuhu‑té xí‑nê. 27 Doco na ní yàha ùì cuìà, dandu nì quee‑tè nùù mesa, te nì quìhvi inga tiàa nani Porcio Festo lugar xi‑tè. Doco cónì tàvá‑te Pablo libre, vàchi cuní‑te ndòo vàha‑tè xì nèhivì raza Judea.

25

Nansa nì càhàn Pablo sàhà mii‑né nùù gobernador saa nani Festo

1 Daaní, nì quesaa Festo mà ladu yucán. Doco tìxi ùnì quìvì nì quee‑tè ñuu Cesarea cuàhàn‑te ñuu Jerusalén. 2-3 Te yucán nì tnàtuu dùtù cusáhnû, xì stná nècuàchì chicá idónuu, nì càhàn‑nè xì Festo sàhà Pablo, cáhàn tnùhù‑né sàhà nècuàchìmà. Te nì xìcàn‑nè cana‑tè nècuàchìmà quixi‑ne ndè Jerusalén, vàchi cuàhà tiàa cuàhàn cundiatu dèhé ñà‑cahnì‑ténê ichì mà. 4 Doco nì naxiconihí Festo nùù nècuàchìmà, cachí‑te:

―Còó, ñuu Cesarea mà icúmí Pablo ndòo‑ne. Yucán ndiaá soldadu‑nè. Te yùhù, tìxi iin ùì quìvì icúmí stnáì naxicocuíìn yucán. 5 Ñàyùcàndùá, yucán ni cúhùn stná nsidaa mii‑nsiá nècuàchì idónuu, cutnáhâ‑nsiá xìˊ cùhùn‑ndà. Dandísá, nú iá cuàchi nècuàchìmà, dandu vàtùni canicuàchi‑nsia ―nì cachì‑te.

6 Daaní, nì cuee gà‑te ùnà ò úxìn gà quìvì ñuu yucán, dandu mànuhù‑té ñuu Cesarea, (te cuàhàn stná tè‑xídandacu‑ma). Dandu inga quìvì nì yàha Festo ndé ndundáà sàhà nèhivì, te nì sàcòo‑tè. Dandu nì dàndàcú‑te ni queé Pablo. 7 Te na ní quesaa nècuàchìmà, dandu nì sàcuìta stná nècuàchì raza Judea nì quixi Jerusalén mà, nì càhàn tnùhù‑né sàhà nècuàchìmà. Cuàhà gá chuun pesadu nì cachi‑nè dìquì nècuàchìmà. Doco puru ñà‑mànìcùí nìhìndèè‑né nì sandua.

8 Daaní Pablo, nì naxiconihí‑né nùù nècuàchìmà, cachí‑nè:

―Yùhù, còò ni‑iin falta nì quìdé dìquì ley xi nècuàchì raza xi, ni còò stná falta nì quìdé dìquì veheñùhu xi‑nsi, ni dìquì stná rey cahnú César.

9 Doco Festo, cuní‑te ndòo vàha‑tè xi nècuàchì raza Judea mà, ñàyùcàndùá, nì cachì‑te xi Pablo:

―¿A cándísá‑nî cùhùn‑ní ñuu Jerusalén, te yucán nsidandaì sàhà ñà‑ndùá cachí nècuàchì yohó?

10 Dandu nì cachi Pablo xì‑té:

―(Còó.) Divi lugar yohó nduú ndé cachí rey César xiñuhu ndundaà sàhà nèhivì. Ñàyùcàndùá yohó iéˋ. Te mii‑ní, sàvàha ináhá‑nî còò falta nì quìdé dìquì nècuàchì raza xi. 11 Doco cunaha‑ní, nú ndisa iá pesadu cuàchi, te ò nú ndisa cuàhà gá iníhíquê, te xiñuhu cuì, pues vàtùni; cahnì‑nsiá yùhù, mà cáchì á coó. Doco nú coó, nú tnùhu nduá cachí nècuàchì yohó, dandu còò permisu danáyàha ni‑iin juez yùhù ndahà‑né. Pues vichi xíquèn ñà‑dayáha‑ní yùhù ndahà rey cahnú César ―nì cachi Pablo.

12 Daaní, Festo, nì ndatnuhu‑té xí nècuàchì sáha razón xì‑té nansa quida‑tè, dandu nì cachì‑te xi Pablo:

―Mii‑ní, sànì xìcàn‑ní ndundaà chuun xi‑ní nùù César. Pues vàtùni iá; divi nùù César icúmí‑nî cùhùn‑ní.

Nansa nì xìcàn rey Agripa càhàn Pablo nùù‑né

13 Na ní yàha itnii quìvì, dandu nì sàà stná rey Agripa xì Berenice ñuu Cesarea mà ñà‑casàhú‑nè xì Festo. 14 Te como caní quìvì nì ndòo‑ne yucán, ñàyùcàndùá nì càhàn Festo xì rey mà sàhà Pablo, cachí‑te:

―Na ní quee Félix nùù mesa, nì ndòo iin nècuàchì ndiadí yohó (nani Pablo). 15 Ñàyùcàndùá na ní sàhìn ñuu Jerusalén, dandu nì catnàtuu dùtù xícusahnú xì stná nècuàchì dandacú nùù ñuu mà, nì xìcàn‑nè dandacuí ñà‑cui nècuàchì ndiadí mà. 16 Doco nì naxiconihí nùù‑né: “Nsiùhù tè‑ndùú nècuàchì romanu, còò estilu icúmí‑nsî cahnì‑nsí ni‑iin nèhivì nansa ni nì cui. Còó, vàchi dihna icúmí‑tê cuita‑tè nùù nècuàchì sanícuàchi sàhà‑ñá ducán vàtùni cucumi‑té lugar càhàn stná‑te sàhà mii‑té nansa iá ñà‑ndùá cáhàn tnùhù‑né sàhà‑té”.

17 ’Ñàyùcàndùá, nì caquixi nècuàchì ñuu Jerusalén mà dècuèndè yohó, te vichi duha inga quìvì nì sàhìn vehechuún, nì sàcòi silla xi, te nì dàndàcuí ni tavá‑te Pablo mà. 18 Dandu nì sàcuìta stná nècuàchì cáhàn tnùhù, te nì sanicuàchi‑ne sàhà nècuàchìmà. Chuun pesadu cundua nì cahín. Doco còó, cónì sándúá ducán. 19 Cuisì sàhà creencia xi‑ne nì càhàn‑nè, xì sàhà stná iin ana nì xìhì nani Jesús. Doco Pablo, tucu cachí‑nè: itiácú Jesús, cachí‑nè. 20 Doco yùhù, cónì cúndáà vàha inì nansa chicá vàha quide xì chuun jaàn. Ñàyùcàndùá, nì càhìn xì Pablo, áma cándísâ‑né cùhùn‑nè ñuu Jerusalén, te yucán ndundaà sàhà chuun xi‑ne. 21 Doco còó, lugar yohó nì xìcàn‑nè cundiadi‑nè ndè cachi (cùhùn‑nè) ndundaà sàhà‑né nùù rey cahnú César. Ñàyùcàndùá, nì dàndàcuí coo vàha‑ne ndè cachi techuín‑nè cùhùn‑nè nùù rey mà ―nì cachi Festo.

22 Dandu nì cachi rey Agripa mà xì Festo:

―Yùhù, cudíì stná inì cunini ñà‑ndùá cachí nècuàchìmà.

―Vàtùni, tnaa cunini‑ní ―nì cachi Festo.

23 Daaní, inga quìvì vàxi tu Agripa xì Berenice ndè salón cahnú ndé ndundáà sàhà nsidaa chuun. Nì quìhvi‑ne yucán, vico sàstnùhù ndáa‑ne. Te yucán sànì caquesaa stná comandante coronel xì cuàhà stná nècuàchì chicá idónuu ñuu yucán. Dandu nì dàndàcú Festo ñà‑nì tàvá‑te Pablo. (Te na ní quesaa‑nè), 24 dandu nì cachi Festo mà:

―Mii‑ní rey Agripa, xì nsidaa stná mii‑nsiá nècuàchì nì quesaa, yohó indéhe‑nsiá nècuàchì (cachíˋ xì‑nsiá). Cunaha‑nsiá, na ní sàhìn ñuu Jerusalén, cuàhà gá nècuàchì raza Judea nì xìcàn favor nùí, dècuèndè nì càna fuerte‑nè, cuní‑nè cui nècuàchì yohó. Stná ñuu Cesarea yohó, divi ni ducán xícàn stná‑ne. 25 Doco nùù yùhù, còò ni‑iin falta xi‑ne nì túi. Dandu mii‑né, nì xìcàn stná‑nè ndundaà sàhà‑né nùù rey cahnú, ñàyùcàndùá, sànì nacani inì, te icúmî techuín‑nè cùhùn‑nè yucán. 26 Doco cuisì ñà‑còò ni‑iñàha cui cachi ndise na tiai nùù señor rey cahnú sàhà‑né. Ñàyùcàndùá sànì tavà cànúî‑nè nùù mii‑ní rey Agripa, xì nùù stná nsidaa mii‑nsiá nècuàchì dava ga, vàchi cuníˋ nanducu‑nsiá índù iñàha cui tiai nùù tutu cùhùn xì‑né. 27 Vàchi có‑ndùá ñà‑techuun‑nda iin nècuàchì presu cùhùn nùù rey mà nú còò ni‑iñàha cachítnùhu ñà‑ndùú falta xi‑ne ―nì cachi Festo.

26

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo na ní càhàn‑nè sàhà mii‑né nùù rey Agripa

1 Daaní, Agripa mà, nì cachi‑nè xì Pablo:

―Vàtùni càhàn‑ní sàhà‑ní vichi.

Dandu nì cuu ndahà Pablo, te nì quesaha‑né nì càhàn‑nè, cachí‑nè:

2 ―Nansicáhîn vichi, vàchi nùù mii‑ní cuàhìn càhìn. Pues cuàhà gá ñà‑ndùá nì càhàn tnùhù nècuàchì raza‑ndà sàhí, rey Agripa. 3 Doco cudíì inì vichi, vàchi ináhá‑nî nansa ndisa iá nsidaa estilu xi raza‑ndà, te cundáà stná inì‑ní sàhà nsidaa chuun ndatnúhú cuáhà‑ndà. Ñàyùcàndùá, sacúndáhvîˋ nùù‑ní ñà‑nì còó calma xi‑ní cunini‑ní ñà‑ndùá cuàhìn càhìn.

4 ’Nsidaa nècuàchì ñuu Judea, ináhá‑nê nansa nìsa quide na ní sandui tèchii. Dihna nìsa ìe ñuì, dandu nì sàhìn nìsa ìe ñuu Jerusalén. 5 Te nècuàchì raza‑ndà ndoó yucán, dècuèndè sànaha ináhá‑nê yùhù. Te nú cuní‑nè cachitnùhu ndaà‑nè, vàtùni cachi‑nè nansa nìsa quide na ní sanchicuìn ley xi nècuàchì fariseu. Nsidaa nècuàchì ley mà, chicá fuerte chívàha‑ne religión xi raza‑ndà. 6 Doco vichi yohó iéˋ, sanícuàchi‑ne sàhí. Te ¿índù falta xi iá? Cuisì ñà‑xìníndísê palabra nì quida Dios comprometer xì xìì‑ndà, divi ñà‑cuàhàn‑yà danátiácú‑yà nsìi. 7 Pues sàhà ñà‑nì cachi‑yà ducán, ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì nduú nsì‑úxìn ùì descendencia xi raza‑ndà, xinúcuáchí vîi‑né nùù Dios ndui te ñuú, xiníndísâ‑né, te ndiatú‑né cuu ndisa ñà‑ndùá nì quida‑ya comprometer mà. Cunaha‑ní rey Agripa, yùhù xiníndísâ stnáì, te ñà‑jaàn ndùá dìsáhà‑xí sanícuàchi nèhivì raza‑ndà sàhí.

8 ’Mii‑nsiá, ¿a ndísá có‑xìníndísâ stná‑nsià ñà‑vàtùni danátiácú Dios nsìi? (Pues ináhá‑ndá, vàtùni.)

9 ’Yùhù, ndisa, nìsa tuxi inì ñà‑ndìá ìqué quida quini xì nèhivì ndácùcahan xi Jesús de Nazaret. 10 Te divi ñà‑jaàn nduá nìsa quide ñuu Jerusalén, vàchi ndè nùù dùtù cusáhnû nì taví permisu, te cuàhà nèhivì xí Jesús nìsa sadì vehecàa. Dandu quìvì cuàhàn‑te cacahnì‑té nècuàchìmà, stná yùhù nì sadandáà stnáì. 11 Te nìsa nacàhin stnáì nsidaa veheñùhu cuachi nìsa nanduquí nèhivì xí Jesús ñà‑dandohí‑nè áma níhìndèí nacuaà‑né mii‑yá. Te ñà‑cuàhà guá nìsa xidà inì sàhà‑né, dècuèndè nìsa sahàn stnáì ñuu xìcà nì sanchicuìn‑nè.

12 ’Pues sàhà chuun jaàn nduá cuàhìn ichì ñuu Damasco, nihí orden nì quee nùù dùtù xícusahnú. Ñàyùcàndùá, iá permisu‑xi cuàhìn sàhà chuun ma. 13 Te nahi càxíhúì nì sandua, señor rey, dandu ichì cuàhìn mà nì xinì yáha ga fuerte nì natnuù nihni iin luz ndé xiqué cuàhìn xì compañeruì, ndè dìquì‑xí ansivi vàxa, te chicá ndiaha nì natnuà nùù orá. 14 Ñàyùcàndùá, nì nàcasàn nsidaa‑nsí ñuhù, te nì tiacuì nì càhàn iin ana cáhàn dàhàn hebreu, cachí‑yà xìˊ: “¡Saulo, Saulo! ¿Índù chuun nchícùn‑ní yùhù quidá quíní‑nî xìˊ? Cuisì mii‑ní quidá quíní‑nî xì mii‑ní, vàchi na quidá quisì caní sàhà nùù garrocha, ducán quidá stná‑ní”.

15 ’Dandu yùhù, nì cachì: “¿Ana nduú mii‑ní, Señor mío?” Dandu nì cachi‑yà xìˊ: “Yùhù nduí Jesús, divi ana dandoho‑ní. 16 Doco vichi ndacuiìn‑ní, vàchi sàhà‑ñá nì xinì‑ní yùhù, ñàyùcàndùá icúmí‑nî cunduu‑ní ana cunucuachi nùí, cunduu‑ní testigu sàhà ñà‑ndùá nì xinì‑ní vichi, xì sàhà ñà‑ndùá cuni gà‑ní na dacuní guè mii‑ní mií quìvì vàxi xi‑nda. 17 Te vichi cunaha‑ní, cuàhìn techuín mii‑ní ñà‑cùhùn‑ní càhàn‑ní xì nècuàchì nsidaa inga raza. Te nú cuní‑nè quida quini‑ne xì‑ní, dandu cuidahín mii‑ní nùù‑né, nùù mii‑né xì nùù stná nècuàchì raza‑ní Judea. 18 Doco icúmí‑nî càhàn‑ní xì‑né sàhà‑ñá datnúù Dios sàxìnítnùní‑nè, te quee‑ne ichì ñáa, quihin‑ne ichì ndiaha‑yá. Vàchi nú ni cáhàn‑ní xì‑né, dandu vàtùni dàñà‑né nùù ndàhá ñà‑malu, te candòo‑ne ndahà Dios. Ndutu stná cuàchi‑ne, te cunduu‑ne nèhivì ìì xí, dandu cutnahá‑né xì nsidaa gá ana xiníndísá‑xî, te nìhìtáhvì stná‑nè cuàhà ñà‑ndiaha”, nì cachi Jesús xìˊ.

19 ’Ñàyùcàndùá, nì quida ndise cumplir nsidaa ñà‑ndùá nì cachi‑yà xìˊ na ní xinì mii‑yá ansivi, señor rey. 20 Vàchi primeru nì càhìn xì nècuàchì ñuu Damasco, dandu nì ndixi stnáì ñuu Jerusalén, te nì càhìn xì nèhivì yucán xì stná inicutu ladu Judea, xì cuàhà stná ñuu inga raza. Te nsidaa lugar mà nì cachì xì‑né ñà‑xìñùhù cuu‑ne arrepentir, te yàha‑ne ladu xi Dios, dandu quida viì‑né nacua ndiá ìcà‑né nú ndisa sànì naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne, nì cachì xì‑né.

21 ’Pues cunaha‑ní, nsidaájàn nduá dìsáhà‑xí nì tnii nècuàchì raza‑ndà yùhù patiu veheñùhu cahnú, cuàhàn‑nè cahnì‑né yùhù nì cùí. 22 Doco Dios nduú ana chindéé xî, ñàyùcàndùá, iin‑ni nchícùn ndàì (ichì váha‑ya) dècuèndè quìvì vichi, iin‑ni cáhìn xì nèhivì sàhà‑yá, a xínduu‑ne nècuàchì ndahví, te ò nècuàchì chicá idónuu, nsidaa‑né cáhàn xìˊ, cachíˋ xì‑né ñà‑ndùá nì cachitnùhu Moisés, xì ñà‑ndùá nì cachi stná nècuàchì profeta, 23 ñà‑ìcúmí Cristu ndoho‑ya, (te cui‑yà), dandu cunduu‑ya ana primeru natiacu, te después danátnûù‑yà ichì ndiaha‑yá nùù nèhivì, na nèhivì ñuu‑ndà, te ducán stná nèhivì inga ñuu ―nì cachi Pablo.

24 Cáhàn va Pablo ducán, dandu nì ndàhì Festo, cachí‑te:

―Pablo, sànì culocó sàxìnítnùní‑nî ñà‑cuàhà guá dacuaha‑ní.

25 Doco nì cachi Pablo xì‑né:

―Señor gobernador Festo, cuicahnú inì‑ní, doco màdìá nì culoquíˋ nduá, vàchi ñà‑ndácuisì nduá cachíˋ xì‑ní. Cáhàn sahnúí. 26 Te cunaha‑ní, yohó iá stná rey Agripa, te có‑cùcáhán núìˊ càhìn nùù mii‑né, vàchi ináhá‑nê sàhà chuun yohó. Seguru icúmî ñà‑sànì cundaà vàha ini‑nè, vàchi chuun yohó, cónì sándúá iin chuun iá dèhé. 27 Mii‑ní rey Agripa, ádi xiníndísâ stná‑ní ñà‑ndùá nì tiaa nècuàchì profeta sànaha. Pues yùhù ináhî, ducán xiníndísá‑nî.

28 Dandu nì cachi Agripa xì‑né:

―Cuisì iyuhu gá palabra cachì‑ní, te vihini yàha stnáì cunchicuìn Jesucristu.

29 Dandu nì cachi Pablo xì‑né:

―A sea iyuhu‑ní, te ò cuáhà gá cumánì, doco cahnú gà Dios iin‑ni ni quidá stná‑ní nacua nì quida yùhù, (nì xinindisé mii‑yá. A sácú vàha ni cúníndísâ stná‑ní), mii‑ní xì nsidaa gá stná nècuàchì iníní yohó. Cuisì‑ní có‑cùníˋ cunuhni stná‑nsià cadena nahi mií 30 ―nì cachi Pablo.

Dandu nì ndacuìta nsidaa nècuàchì ndoó yucán, divi rey Agripa xì gobernador, xì Berenice, xì nècuàchì dava ga ndoó stná xì‑né yucán. 31 Te nì cuxio‑ne iladu, ndatnúhú‑nê, cachí‑nè:

―Ni còò falta xi nècuàchì jaàn dìsáhà‑xí cui‑nè, ni ñà‑cundiadi‑nè.

32 Te nì cachi rey mà xì Festo:

―Nú màsà cácàn‑nè yàha‑ne nùù rey cahnú César, dandu mà úhì dàñà‑né vichi duha nì cùí.

27

Nansa nì dàyáha‑tè Pablo cùhùn‑nè ñuu Roma

1 Daaní, Pablo xì itnii gá tè‑ndiàdí, nì yàha‑ne ndahà iin capitán nani Julio, iin soldadu siempre cutnáhâ xí soldadu xi meru rey César Augusto, vàchi sànì cachi tè‑xídandacu‑ma ñà‑ìcúmí‑nsî quihin‑nsi barcu cùhùn‑nsì ladu Italia. 2 Te nìsa ìa stná iin tiàa nani Aristarco cutnahá stná xì‑nsí cùhùn. Iin nècuàchì ladu Macedonia nduú‑né, te meru ñuu‑nè nduú ñuu Tesalónica. Ñàyùcàndùá, nì nana nsidaa‑nsí iin barcu nì quixi ñuu Adramitio, vàchi sàdaaní cuàhàn‑nu quihin‑nù ichì nùhù‑nu, te icúmí‑nû yàha‑nù ladu Asia. Dandu nì dìtá‑nu nì quihin‑nù ichì cuàhàn‑nu xi‑nsí.

3 Dandu nì yàha iin quìvì, te nì sàà‑nsì ñuu Sidón. Te yucán nì quidamanì capitán mà nì sàha‑ne permisu (ñà‑nuu Pablo barcu), ñàyùcàndùá nì sàhàn nècuàchìmà ini ñuu yucán ndé ndoó amigo xi‑ne, te nì nìhì‑né ñà‑ndùá xiñuhu. 4 Dandu nì dìtá tu barcu mà ichì cuàhàn‑nu, te nì yàha‑nsi iin ñuu cahnú nani Chipre indúhu mahì mar. Ladu ndé có‑dûcùn guá tàchì nì yàha‑nsi, vàchi ladu nùù‑xí caná tàchì mà. 5 Daaní, nì yàha‑nsi chicá nùù‑xí mahì mar iá frente ladu Cilicia xì ladu Panfilia, te nì sàà‑nsì ñuu nani Mira iá ladu Licia.

6 Yucán nì xini capitán mà inga barcu nì quixi ñuu Alejandría, te icúmí‑nû cùhùn stná‑nu ladu Italia. Ñàyùcàndùá, divi barcu mà nì dàndàcú‑né nana‑nsi, te cuàhàn‑nsì. 7-8 Daaní, cuàhà quìvì nì xìca cueé‑nu, vàchi ùhì xicá‑nu, làcà ní cuyatni‑nù nùù ñuu Gnido, te cónì sáha ga tàchì caca gà‑nu. Ñàyùcàndùá, nì sàha‑nù vuelta nì yàha‑nsi yatni iin esquina ñuu Creta ndé nani Salmón. Dandu yuhù mar diìn ñuu Creta mà nì yàha‑nsi, doco ùhì stná caca barcu yucán. Dandu nì sàà‑nsì nùù ñuhù íchî iin xaan nani Buenos Puertos, yatni ndé iá ñuu Lasea.

9 Doco vichi sànì cuee sàstnùhù‑nsí, dècuèndè sànì yàha vicò iníhíì‑ndà, te vihini quida quini mar xì barcu (nú ni cúhùn‑nu). Ñàyùcàndùá, nì càhàn Pablo (xì nèhivì ndoó barcu mà), 10 cachí‑nè:

―Señores, sànì sàì nì cundaà inì cuàhàn coo cuàhà tnùndoho xi‑nda nú ni cúhùn gà‑ndà nùù‑xí. Mà úhì ndañuhu carga, xì mii stná barcu, ndè stná mii‑nda vihini ndañuhu‑nda.

11 Doco capitán mà, chicá nì xinindisá‑né ñà‑ndùá cachí tiàa dacaca‑xi barcu mà, xì ñà‑ndùá cachí stná stohò‑nu, te màdì ñà‑ndùá cachí Pablo. 12 Ñàyùcàndùá, cuàhà nècuàchì yucán, chicá nì cuni‑nè caquee‑ne lugar mà, vàchi có‑ndùá iin lugar vàha yàha‑nda tiempu vìxin. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑nè chicá vàha cùhùn‑nè nùù‑xí ndè ñuu Fenice, dandu vàtùni cundoo‑ne yucán tiempu vìxin. Ñuu Fenice mà nduú iin ñuu inga orilla ñuu Creta, te cuisì dúcùn tàchì iin iin dián ndé quêcahnu hora.

Nansa nì dàñà fuerte dàvìtàchí mar

13 Daaní, nì quesaha caná yadi tàchì ladu, te nì tuxi ini nècuàchì barcu ñà‑vàtùni cùhùn‑nsì. Ñàyùcàndùá, nì quihin tu‑nsi ichì cuàhàn‑nsì orilla mar iladu ñuu Creta mà. 14 Doco tìxi inga iin ratu nì quesaha nì cana iin tàchì dàná, ladu ñuu mà vàxan, tàchì yódo ladu nìnu cachí‑nè xán. 15 Te nì cacùhan barcu xi‑nsi, mànìcùí gá nìhìndèè‑nsí caca ndaà‑nu ladu vàxan, ñàyùcàndùá nì sahnde ini‑nsì, vàchi ndé ndiàchì úún‑nu cuàhàn‑nu.

16 Dandu nì yàha‑nsi iladu ñuu tii nani Clauda indúhu mahì mar. Te yucán có‑càná cuáhà guá tàchì. Cunaha‑ní, barcu cahnú xí‑nsí mà, ídìtá stná‑nu iin lancha tii. Te ndee ní quidachuún‑nsí, dandu nì nìhì‑nsí nì tavà‑nsínu. 17 Dandu nì dàcùnúndúù‑te iin cable ndee ìcà barcu cahnú sàhà‑ñá màsà ndúà‑nu. Te nì yùhí stnâ‑te sàà‑nu ndé yadi iá ñusì, te cacùhun‑nù. Ñàyùcàndùá, nì dànùú‑te sìcoto ndee dítâ tàchì‑nú, te ndiachi úún‑nu cuàhàn‑nu quidá tàchì mà.

18 Daaní, inga quìvì, yáha ga caná íì tàchì dàná mà. Ñàyùcàndùá nì quesaha‑té nì dàndiàchì‑té carga xi‑nù ini mar. 19 Te quìvì ùnì nì dàndiàchì ndahà stná‑nsì nsidaa gá ñà‑ndùá nihí‑nu. 20 Dandu nì yàha cuàhà gá quìvì, te có‑tùí orá, có‑tùí sìtnúù, te yáha ga dúcùn dàvìtàchí daná mà nsiùhù. Ñàyùcàndùá, còò gá tnùndé ini càcu‑nsi nì cahan‑nsí.

21 Daaní, na sánì yàha cuàhà quìvì ndoó dòcó‑nsì có‑xìxí‑nsí, dandu nì sàcuììn Pablo mahì nsidaa‑nsí, te nì cachi‑nè xì‑nsí:

―Compañeros, chica vàha nú nì inini‑nsia yùhù nì cùí ñà‑màsà quéé‑ndá ñuu Creta quixi‑nda, dandísá mà cácùhun‑nda tnùndoho yohó. 22 Doco vichi, cachíˋ xì‑nsiá, màsà cúhúún inì‑nsia, vàchi ni‑iin‑nda mà cúí‑ndà, cuisì barcu xi‑nda cuàhàn ndañuhu. 23-24 Doco cunaha‑nsiá, ñuú ndùvehè nì xinì yatni ndé (indúhí) nì sàcuììn iin ángel xi Dios nùí. Vàchi mii‑yá nduú‑yá Stohì, divi ana xinúcuáchî nùù‑xí. Pues divi ángel mà nì cachi‑nè xìˊ: “Màsà yúhî‑nî, Pablo, vàchi icúmí‑nî sàà‑ní nàcuììn‑ní nùù rey cahnú César. Te cunaha‑ní, sànì indehè ndàhví Dios mii‑nsiá, vàchi dohó cachí‑yà xì‑ní: mà sáà ni‑iin nèhivì cutnáhâ xí‑nî cui‑nè, ni‑iin nèhivì barcu yohó”, nì cachi ángel mà. 25 Ñàyùcàndùá contentu ni nácùndoo‑nsia, compañeros, vàchi nacua sànì cachi Dios xìˊ, divi ducán icúmí coo, te seguru icúmîà. 26 Doco antes icúmí‑ndá ndiachi‑nda orilla iin ñuu tii mahì mar ―nì cachi Pablo.

27 Daaní, nì yàha ùxìn cùmì gá quìvì, te vichi xicá barcu iladu mar ndé cachí‑nè nduú mar Adria. Nahí dava ñùu nduá, te ndiachi ndiachi barcu xi‑nsi quidá tàchì. Dandu peón xíquidachuún barcu mà, nì tuxi inì‑te ádi sánì cuyatni‑nù nùù ñuhù íchî càhàn‑té. 28 Ñàyùcàndùá, nì chitacùhá‑te nadaa tantu cunú ñuhú tècuìí yucán, te nì cundaà inì‑te òcò sàhùn iin (36) metro cunú‑te. Dandu iyuhu gá nùù‑xí, tucu tu nì chitacùhá‑te, te òcò ùsà (27) metro cunú‑te chicá yucán. 29 Ñàyùcàndùá, nì yùhí‑te dùcùn barcu cavà nahnú ñuhú ini mar. Sàhámà nì dànùú‑te cùmì càa nahnú xí barcu ndè cahà mar sàhà‑ñá màsà cácá gà‑nu. Dandu ndiatú cuísi‑té tùinuù.

30 Daaní, peón xi barcu, nì cunì‑te cunu‑tè. Ñàyùcàndùá, nì sàcuìta‑tè nùù barcu mà, quidá‑te na ian cuàhàn‑te danuú gà‑te inga càa nahnú ndè cahà mar, doco dandáhvî‑te, vàchi lancha tii ma nduá nì dànùú‑te. 31 Dandu nì cachi Pablo xì capitán xì stná soldadu ndoó yucán:

―Nú màsà ndóo peón jaàn barcu yohó, mà cácu‑nsia.

32 Ñàyùcàndùá, nì sàhàn soldadu mà nì sahndè‑te cable itácáá lancha mà, te nì ndiachi‑nú mahì mar.

33-34 Daaní, na sácuàhàn túinuù, dandu nì càhàn Pablo xì nsidaa compañeru‑nè, cachí‑nè:

―Chicá vàha cuxi‑nsia iñàha, vàchi sàcuàhàn‑ndà ùxìn cùmì quìvì có‑xìxí‑nsiá, nchitó‑nsiá, nacání ini‑nsià. Ñàyùcàndùá sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑cuxi‑nsia, vàchi ducán xiñuhu quida‑nda, dandu càcu vàha‑nda, vàchi cunaha‑nsiá, còò ni‑iñàha cuu xi ni‑iin‑nda. 35 ―nì cachi Pablo.

Dandu nì tnii‑ne iin pan, te nì naquimanì‑né Dios nì indehè nsidaa‑né. Dandu nì dàcuàchí‑néà, te nì quesaha‑né xixí‑né. 36-37 Ñàyùcàndùá, nsidaa gá nèhivì yucán, contentu nì ndòo‑ne, te nì xixi stná‑nè. Te nsidaa nsidaa nsiùhù nècuàchì ñuhú barcu ma, ùì cientu ùnì dico sàhùn iin (276) nèhivì nì sanduu‑nsi.

Nansa nì cuu xi barcu, nì tùxì‑nú nî sachi‑nù nùù mar

38-39 Daaní, na ní nsihi nì xixi nèhivì mà nì ndenuu ini‑nè, dandu nì sate nsihi‑ne trigu (nduú carga xi‑nù) ñà‑cùní‑nè nduñama chii gá‑nu. Dandu na ní tùinuù claru, (nì xini xìcà‑té yucán iá) iin ñuu mahì mar. Doco cónì nácúnì‑te índù ñuu nduá. Doco nì xini stná‑te yucán iá iin ndahà mar ndé iá ndàà ñusì orilla‑ñà, te vàha lugar mà daxínu‑tè barcu cahan‑té. 40 Ñàyùcàndùá, nì sahndè‑te cable xi càa itníí xí‑nû mahì mar, te nì ndòa. Dandu nì dàñà stná cable nuhní yutnù chipála dacaca‑xi‑nú. Te nì nana stná sìcoto ndee itáníní ladu nùù‑nú (ñà‑dítâ tàchì‑nú). Ñàyùcàndùá nì quesaha‑nú nì nacaca‑nù, te cueéni cueéni nì cuyatni‑nù ndé iá ñuhù íchî mà.

41 Doco nì sàà‑nu iin xaan ndé vàxi ùì ichì tècuìí, te yucán nì cacùhun‑nù cahà mar. Nì ndùxin tnuu nùù‑nú, doco cahà‑nú, nì quesaha nì sachi iì‑ñá nì quida tècuìí dúcùn ndee guá ìcà‑nú. 42 Dandu soldadu yucán, nì cacunì‑te cahnì nsìhí‑te nècuàchì ndiadí ndiaá‑te, vàchi vihini dutè‑né mar mà, te cunu‑ne cahan‑té. 43 Doco capitán yucán, cónì cùní‑nè cui Pablo. Ñàyùcàndùá, cónì sáha‑ne cahnì soldadu mà nècuàchì ndiadí. Dandu nì dàndàcú stná‑nè nùù nècuàchì tùha dutè ñà‑dihna mii‑né ni quécoyo‑ne mahì tècuìí dècuèndè ni xínu‑ne ñuhù íchî. 44 Dandu nècuàchì mà túha, cunchicùn‑nè cùhùn‑nè cundòó candee‑né dìquì yutnù nduú tabla, ò inga yutnù xí barcu nì sachi. Ñàyùcàndùá, ducán nì nìhì nsìhí‑nsí nì quee‑nsi ndè ñuhù íchî, te nì càcu‑nsi.

28

Ñà‑ndùá nì quida Pablo na ní ìa‑ne ñuu tii Malta mahì mar

1 Na ní nsihi nì càcu‑nsi nùù mar mà, dandu nì xinitnùhu‑nsi Malta nani ñuu yucán. 2 Te nèhivì ndoó yucán, nì quida manì‑né xì‑nsí nì chiñuhu‑nè iin ñuhu, te nì cachi‑nè xì‑nsí ñà‑nì tnátuu‑nsi nadaà‑nsí, vàchi cuún dàvì, te vìxin ga. 3 Ñàyùcàndùá nì nducu stná Pablo chii tutnù ìchí. Doco na meru daquée‑nènu mahì ñuhu mà, dandu nì quecunu iin còò dàná xínu‑sì nùù ñuhu, te nì tninùhu tnuu‑sì ndahà‑né. 4 Ñàyùcàndùá, na ní caxini nècuàchì ñuu mà itácáá còò mà ndahà Pablo, nì cachi‑nè iin‑ne xì inga‑nè:

―Ádi té‑nì sahnì nduú tè‑jaàn, ñàyùcàndùá vichi icúmí‑tê danáà‑te sàhà‑té. Mate sánì càcu‑tè nùù mar, doco mà níhì‑té cutiacu gà‑te ―nì cachi‑nè.

5-6 Doco nì quidi Pablo ndahà‑né, te nì ndiachi còò mà mahì ñuhu. Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì yucán, ndé ndiàtú úún‑né, vàchi tuxí ini‑nè cuàhàn xìun ndahà Pablo, ò nú coó, nanàá nàcasàn‑né cui‑nè. Doco caní tiempu ndiatú‑né indéhe‑né, te còò ni‑iñàha ni cuu‑xi nècuàchìmà. Iin‑ni iá‑nè. Ñàyùcàndùá, tucu nì nacani ini nèhivì mà, cachí‑nè:

―Ádi iin dios nduú nècuàchì jaàn.

Nansa nì dàndúvàha Pablo yua nècuàchì dandacú nani Publio

7 Yatni yucán nduú ñuhù xí nècuàchì dandacú nùù ñuu mà; Publio nani‑né. Te nècuàchìmà, nì dàyáha‑ne nsiùhù vehe‑ne. Ùnì quìvì nì sandoo‑nsi yucán. Te cuàhà gá nì cunsìhi ini‑nè nsiùhù. 8 Te yucán iá stná yua‑né, indúhu‑né, sáhayocá‑nè, vàchi cuhí‑nè cuèhè daxìn. Dandu nì quìhvi Pablo ndé indúhu nècuàchìmà, te nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios, nì chitàndòó‑né ndahà‑né dìquì nècuàchìmà, te ducán nì nduvàha‑ne. 9-11 Dandu después dava ga nècuàchì cuhí ndoó ñuu mà, nì caquixi stná‑nè, te nì nduvàha stná‑nè. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì cañúhu nècuàchì ñuu mà nsiùhù. Te na ní xìnu ùnì yòò ndoó‑nsí yucan, dandu nì nana‑nsi iin barcu cuàhàn‑nsì quihin tu‑nsi ichì nacaca‑nù xì‑nsí. Te nèhivì ñuu mà, nì sàhatahvì stná‑nè nsiùhù nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu nùù‑nsí. Te barcu mà, iin yutnù nì ìa yucán inii tiempu vìxin nduú‑nu. Ñuu Alejandría nduú meru ñuù‑nu; te nùù‑nú itá muñecu nani Cástor xì Pólux. Pues divi barcu mà nduú yutnù nì nana‑nsi, te cuàhàn‑nsì.

12-13 Daaní, primeru nì sàà‑nsì ñuu Siracusa, te ùnì quìvì nì sandoo‑nsi yucán. Dandu nì caquee tu‑nsi, te duha duha nì càvà barcu xicá‑nu cuàhàn‑nu, te ducán nì sàà‑nu xi‑nsí ndè ñuu Regio. Dandu inga quìvì, te nì quesaha tú tàchì ladu. Ñàyùcàndùá, nì caquee tu‑nsi cuàhàn‑nsì. Te tìxi ùì quìvì nì sàà‑nsì iin ñuu nani Poteolos. 14 Ñuu yucán nì ndacùhun tnahá‑nsí xì nècuàchì iin‑ni nchícùn stná xì Jesús, te nì xìcàn‑nè ñà‑ndòo‑nsi xì‑né iin ùsà quìvì. Dandu después nì quihin tu‑nsi ichì cuàhàn‑nsì carretera cuàhàn ñuu Roma.

15 Daaní, ñuu Roma mà nì quee ga stná nèhivì xí Jesús vàxi‑ne, vàchi sànì xinitnùhu stná‑nè sàvàxi‑nsi. Dava‑ne, dècuèndè ñuu nani Yàhvi xi Apio nì quesaa‑nè, te dava ga‑nè cuisì ndéˋ ñuu tii nani ùnì Changaru nì quesaa‑nè (ñà‑ndacùhun tnahá‑né xì‑nsí.) Te na ní xini Pablo nècuàchìmà, nì naquimanì‑né Dios, te nì ndòo‑ne contentu.

16 Daaní, nì sàà nsidaa‑nsí ñuu Roma. Te capitán cutnáhâ xí‑nsî, nì quida‑ne entregar tiàa ndiaá‑nè, nì ndòo nècuàchìmà ndahà iin comandante. Doco Pablo, nì nìhì‑né permisu coo cuaán‑né, mii‑né xì stná iin soldadu cundiaa xì‑né.

Nansa nì càhàn Pablo xì nècuàchì raza‑nè ndoó ñuu Roma

17 Daaní, nì yàha ùnì quìvì, te nì nacana Pablo nècuàchì raza‑nè chicá idónuu nì sàà vehe‑ne. Te na sánì nataca nsidaa‑né, dandu nì cachi Pablo xì‑né:

―Ñánì, còò ni‑iñàha ni quidé dìquì nècuàchì ñuu‑ndà, te ni‑iin xichi cónì càhíchì stná inì estilu xi xìì‑ndà. Doco nì tnii nècuàchì raza‑ndà yùhù na iéˋ ñuu Jerusalén, te nì dàyáha‑ne yùhù ndahà tè‑romanu. 18-19 Te tè‑yùcán, nì xìcàn tnùhù váha‑tè nùí, dandu cuàhàn‑te daña‑té yùhù nì cùí, vàchi còò ni‑iñàha disáhà‑xí cuì. Doco nècuàchì raza‑ndà ndoó yucán, cónì cùní‑nè dàñí. Ñàyùcàndùá, fuerza nì xìquèn dayáha‑tè yùhù nùù rey cahnú César ñà‑nsidandaà tèmà sàhí. Doco ni‑iyuhu có‑ndùámà ñá‑cùníˋ daquée cuàchi dìquì nèhivì raza‑ndà; còó.

20 ’Pues cunaha‑nsiá, iá ñà‑dìsáhà‑xí nì quide mii‑nsiá invitar cundehí‑nsià, te càhìn xì‑nsiá yohó, vàchi vichi ndisa sà‑ìá iin tnùndé ini ndiaha xí nècuàchì raza‑ndà Israel. Doco divi sàhà‑ñá (xiníndísê tnùndé ini ndiaha ma), ñàyùcàndùá nì sàì nì sàcùnuhni cadena yohó ―nì cachi Pablo.

21 Dandu nì cacachi nècuàchìmà xì Pablo:

―Còó; còò ni‑iin carta ni quixí ladu Judea cáhàn sàhà‑ní, ni còò ni‑iin stná nècuàchì raza‑ndà nì quésáá daquée cuàchi‑xi dìquì‑ní. 22 Doco cachí‑nî xì‑nsí nansa iá ichì sàà, tuxí inì‑ní. Vàchi nsiùhù cuní‑nsì cundaà ini‑nsì, vàchi nsidanicuú lugar cáhàn ùhí nèhivì dìquì ichì mà ―nì cachi‑nè.

23 Daaní, nì saquin Pablo iin quìvì quixi tu nsidaa‑né. Te na ní sàà quìvì mà, cuàhà gá nèhivì nì casaà vehe Pablo. Ñàyùcàndùá, ndè dàtnàà, xì ndè nì cuaà dahuun nì ndòo‑ne yucán, cáhàn Pablo xì‑né, datúi‑ne nansa iá ichì ndé dandacú Dios, te dansínuu ini‑nè nècuàchìmà nansa cachí ley xi Dios nì tiaa Moisés, xì nansa cuní cachi stná palabra nì tiaa nècuàchì profeta sànaha. Ducán nì quida‑ne, vàchi cuní‑nè dacúníndísâ‑né nècuàchìmà, te cahvi‑ne xì Jesús. 24 Daaní, na ní nsihamà, dandu dava nècuàchì iníní má, nì xinindisá‑né, te dava‑ne, còó. 25 Màdì iin‑ni ni xiníndísâ nsidaa‑né. Daaní después cuní‑nè nùhù‑nè. Doco na táñâha ga caquee‑ne, nì cachi Pablo xì‑né:

―Ndisa, ñà‑ndáà nduá nì cachi Espíritu Ìì xí Dios xì xìì‑ndà sànaha na ní dàcáhàn‑yà profeta nani Isaías, vàchi dohó nì cachi‑yà xì nècuàchìmà:

26 Cuahán‑nî, càhàn‑ní xì nècuàchì raza‑ní yohó, te dohó cachì‑ní xì‑né: “Mii‑nsiá, cuàhà gá icúmí‑nsiâ cunini‑nsia, doco mà sáà‑nsià mànìhì ini‑nsià. Te cuàhà gá icúmí‑nsiâ cundehè‑nsiá, doco mà cúndáà ndisa inì‑nsia”. (Ducán cachì‑ní xì nècuàchì raza‑ní.) 27 Vàchi nsidaa nèhivì mà, quidámáxìní‑nè, na ian ùhì tiacu‑nè. Te quidá‑né na ian dànácuánì‑nè nùù‑né, vàchi có‑cùní‑nè cundehè‑né (ichì váha), ni có‑cùní stná‑nè cunini‑ne, ni có‑cùní stná‑nè mànìhì ini‑nè, ni có‑cùní stná‑nè natnahnù‑nè ichì yùhù, te ducán nsida vií anima‑nè, nì cachi Dios.

28 Pues vichi cunaha‑nsiá, sànì nìhìtáhvì nèhivì nsidaa gá raza cunini stná‑nè razón ndiaha nansa càcu‑ne nùù‑yá. Te mii‑né, ndisa, icúmí‑nê cunsìhi ini‑ne cunini‑ne 29 ―nì cachi Pablo.

Dandu nècuàchì raza Judea mà, nì caquee nsihi‑ne, te nì quesaha‑né ndatnúhú fuerte‑nè sàhà palabra mà.

Nansa nì quida Pablo na ndiadí‑nè vehe‑ne ñuu Roma

30 Daaní, inii ùì cuìà nìsa ìa Pablo iin vehe renta (ñuu mà), te dayáha‑ne nsidaa nèhivì sáà nùù‑né, 31 cachítnùhu‑ne xì nècuàchìmà sàhà ichì ñuhìví ìì xí Dios, vàchi libre iá‑nè càhàn‑nè xì nsidaa nèhivì mà. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nì dàcuàhá‑né nècuàchìmà sàhà Stoho‑ndà Jesucristu, còò iin ni sadí xì nùù‑né.

ROMANOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Roma

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin nècuàchì xinúcuáchí nùù Jesucristu. Divi mii‑yá nì cachi‑yà xìˊ ñà‑cùhìn chuun xi‑ya; mii‑yá nì nacàxin‑ya yùhù ñà‑cachitnùhi razón ndiaha xí Dios inicutu. 2 Te divi razón mà nduú stná palabra nì cachitnùhu‑ya sànaha na ní dàtnúù‑yà ini nècuàchì nì sacahàn cuenta xi‑ya, te nì tiaa‑ne ñà‑yùcán nùù tutu ìì. 3-4 Cunaha‑nsiá, cáhàn palabra mà sàhà Dèhemanì‑yá, te cacháˋ ñà‑ndùú‑yá iin descendencia xi rey David, vàchi iin nècuàchì ñuhìví yohó nì sanduu xìì‑yá, cacháˋ. Doco (diín lugar nì quixi) anima ìì‑yá, vàchi Dèhemanì Dios nduú‑yá, te icúmí‑yâ poder, ináhá vâha‑nda ñà‑jaàn, vàchi mate ní xìhì‑yà, doco nì natiacu‑yà. 5 Te divi nùù mii‑yá sànì nìhìtáhvì nsiùhù cacanuu‑nsi chuun xi‑ya ñà‑càhàn‑nsì xì nèhivì nsidanicuú ñuu, áma sáà stná‑nè cunini‑ne ley xi‑ya, te cunindisá‑néyà, dandu más gà tnùñuhu xí‑yá quee. 6 Te mii‑nsiá, ducán nì xinindisá stná‑nsià, vàchi nì cana stná Jesucristu mii‑nsiá (ñà‑cunchicùn‑nsiàyà). 7 Te vichi tiaí tutu yohó nùù nsidaa mii‑nsiá nècuàchì ndoó ñuu Roma. Cunaha‑nsiá, ñà‑mànì guá‑nsià nùù Yua‑nda Dios, ñàyùcàndùá nì cana‑yansià sàhà‑ñá cunduu stná‑nsià nèhivì ìì xí‑yá.

Te vichi xícàn tàhví sàhà‑nsiá nùù mii‑yá xì nùù Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑nì cuáha‑yansià gracia, te contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya.

Nansa nì cachi Pablo ñà‑cùní‑nè cùhùn‑nè ñuu Roma nàcòtò‑nè nèhivì xí Dios ndoó yucán

8 Primeru cuàhìn cachì ñà‑yòhó: yùhù ndácùcahín Jesucristu, te naquímánìˊ (Yua‑nda) Dios sàhà nsidaa‑nsiá ñà‑ndiaha guá xiníndísâ‑nsiá mii‑yá. Te vichi dècuèndè inicutu ñuhìví sànì xinitnùhu‑ne sàhájàn. 9 Yùhù, xì nsidaa anímè xinúcuáchî nùù‑yá, cachítnùhi razón ndiaha sàhà Dèhemanì‑yá. Te mii‑yá, ináhá‑yâ ñà‑ndáà nduá nsinúú cuáhà inì mii‑nsiá, te xícàn tàhví sàhà‑nsiá nùù‑yá. 10 Te xícàn tàhvì stnáì áma cóó iin quìvì nìhí tiempu sàì nàcòtì mii‑nsiá, nú ducán cuní stná mii‑yá. 11 Vàchi cuàhà gá cuníˋ sàì sàhà‑ñá nìhìtáhvì gá‑nsià más ñà‑ndùá cui chindee xi anima‑nsià, dandu chicá nacuàhandee inì‑nsia. 12 Te ò ni cachí‑ndà, ñà‑cùní‑ndà chindee stnaha‑nda ñà‑chicá cunindisá víi‑ndayá, vàchi nsidaa‑nda, iin‑ni xiníndísá‑ndáyâ.

13 Ñánì, cuníˋ cundaà ini‑nsià ñà‑cuàhà gá xichi nacání inì sàì ndé ndoó‑nsiá, doco siempre iá ñà‑sàdí nùí. Doco vichi ndisa, (vihini sàì), vàchi stná ndé ndoó‑nsiá cuníˋ quida stnáì chuun ìì xí Dios, nacua sànì quide dava ga ñuu, sàhà‑ñá ducán quee stná cuàhà ñà‑vàha xi mii‑nsiá. 14 Vàchi ndiá ìqué (cachitnùhi razón ndiaha xí‑yá) xì nsidanicuú nèhivì, a xínduu‑ne nècuàchì ñuu ndé cáhàn‑nè dàhàn griegu, te ò ndéni ñuu nì cui, doco icúmî càhìn xì nsidaa‑né, a nchichí‑nè, te ò mà nchìchí‑nè. 15 Ñàyùcàndùá, nùù yùhù, dispuestu iéˋ sàì cachitnùhu stnáì xì mii‑nsiá nècuàchì Roma ñà‑ndùú razón ndiaha.

Cahnú poder xi razón ndiaha xí Dios

16 Yùhù, có‑cùcáhán nùí cachitnùhi razón ndiaha xí Cristu, vàchi cunaha‑nsiá, sàhà palabra jaàn vàtùni càcu anima‑ndà quida poder xi‑ya, nú sànì xinindisa‑ndayá, mate nécuàchì ndéni ñuu nì cui ni cúndúú‑ndá. Doco dihna xiñuhu (cunitnùhu) nècuàchì raza Judea, dandu stná nèhivì dava ga ñuu ñuhìví. 17 Vàchi divi sàhà razón ndiaha ma datúi Dios nansa cui ndee vàha‑nda nùù‑yá nú ni cúníndísâ vàha‑ndayá, vàchi cuisì‑ní ñà‑jaàn nduá ndiaá, nacua cachí stná tutu ìì: “Nú sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá ñà‑xìníndísá‑ndáyâ, dandu vida ndiaha nìhìtáhvì stná‑ndà”.

Nsidaa nèhivì, iá cuàchi‑ne, cachí Pablo

18 Sànì cundaà ini‑ndà fuerte icúmí quixi castigu xi Dios dìquì nsidaa nèhivì có‑quìdá víi, vàchi quini quidá‑né, te cuehé gà‑nè, có‑sâha‑ne cuìtià palabra ndàcuisì xí‑yá, 19 mate sá‑ìnáhá vâha‑ne sàhà ñà‑ndùá cui cundaà ini‑ndà sàhà‑yá, vàchi sànì dàtúi‑yañà nùù‑ndà. 20 Vàchi dècuèndè nì sàcòo ñuhìví náhà claru ñà‑ndùá cui cundaà ini‑ndà sàhà‑yá; mà úhì cundehè‑ndà nsidaa ñà‑ndùá nì quidavàha‑ya, te cundaà ini‑ndà. Náhà xìcà icúmí‑yâ poder ndisa nicanicuahàn, te claru cundáà stná ini‑ndà ñà‑mii‑yá nduú‑yá Dios. Ñàyùcàndùá, còò ni‑iin ñà‑dìsáhà‑xí (nacuaà nèhivì‑yá). 21 Vàchi na nísa inaha‑néyà antes, cónì càhvì ndisa‑neyà nacua ndiá ìcà‑né, ni cónì náquímánì stná‑nèyà. Cuisì inì‑ni mii‑né nì chitnùní ndevàha ini‑nè nansa quida‑ne, mànìcùí gá mànìhì tnúnî ini‑nè nansa quida viì‑né. 22 Ñà‑nchìchí guâ‑nè càhàn‑né, ñà‑yùcán nì tùi‑ne nduú‑né nècuàchì neciu. 23 (Te ñà‑neciu guá‑nè), nì nandòdó‑né ñà‑ndiaha guá iá‑yà, te cahan‑né iin figura iá nahi nèhivì nduú Dios, mate néhivì, xíhì‑nè, doco mii‑yá, itiácú‑yà nicanicuahàn. Te nì quidavàha stná‑nè figura laa, xì stná quisì nahnú, xì quisì cuàtì, (te nì cahvi‑néñà).

24 Ñàyùcàndùá, nì cuhuun ini Dios sàhà‑né, te nì cachi‑yà ni cúhùn‑nè ichì sìquini nì nchihò ini‑nè. Te ducán ndisa nì quida‑ne, (yáha ga quini) nì quida‑ne xì iquìcúñú‑nè, cónì chívàha ga‑nè tnùñuhu xí‑né. 25 Nì nacuaà dahuun‑ne palabra ndàcuisì xí‑yá, te ñà‑ndùú tnùhu nì candisá‑né. Màdì mii‑yá ana nì quidavàha xi ñuhìví nì càhvì‑né; còó, cuisì‑ní ñà‑ndùá nì quidavàha‑ya ñuhìví yohó nì cahvi‑né; cuisì ñà‑jaàn nduá nì xinucuachi‑né nùù‑xí, màdì nùù mii‑yá ndiaha itiácú nicanicuahàn, amén.

26 Ñàyùcàndùá, nì nacoo dahuun‑yanè. Dandu chicá quini nì quida ndevàha‑ne xì mii‑né. Dècuèndè stná nècuàchì ñahà, cónì nándàhà gá‑ña xì nècuàchì tiàa nacua quidá nècuàchì ñahà. Còó, entre mii‑ñá nìsa quida‑ñà cuàchi. 27 Te ducání stná tiàa, dava ga stná‑te, cónì nándàhà gá stná‑te xi ñahà. (Ndahví‑te), vàchi entre mii‑té nì naxihò stnahá‑te, te nì quida‑tè cuàchi. Doco sàhà ñà‑yùcán nì nìhì stná ìcà‑té (cuèhè), vàchi ñà‑yùcán nduú castigu xi‑tè nacua xiñuhu coo xi‑té ñà‑nì quee‑tè ichì váha.

28 Te‑ñà cónì cúdíì gá ini‑nè cunihnu ini‑nè mii‑yá, ñàyùcàndùá, nì nacoo dahuun stná‑yànè, te sàhámà nì cuchicuehe dahuun sàxìnítnùní‑nè. Cuisì ñà‑có‑ndìá ìcà‑né quida‑ne nduá nchícùn‑nè vichi. 29 Vàchi chitu anima‑nè nsidanuu ñà‑chìcuéhè. Ñàyùcàndùá quidá ndevàha‑ne cuàchi xi nècuàchì ñahà. Yáha ga có‑quìdá víi‑né. Xího‑né cuàhà iñàha, te cúmbìdia stná ini‑nè. Te tùha stná‑nè cahnì stnahá‑né, vàchi náâ stnahá‑né ñà‑malu guá‑nè, te dana ga stná‑nè; dandahví stnahá stná‑nè, te cáhàn ndiaa stnahá‑né, 30 vàchi quini ga cáhàn‑nè dìquì ñanìtnaha‑ne. Có‑xìñùhù‑né Dios, vàchi cuadú gà‑nè, mii‑né nduú‑né mii‑né cahan‑né. Ndiaha gá‑nè cahan‑né, doco maña gà‑nè. Có‑ìníní‑né ñà‑ndùá cachí yuadíhí‑nê. 31 Ni có‑sâà‑nè cundaà vàha ini‑nè, te có‑quìdá stná‑nè cumplir nú sànì cachi‑nè iñàha. Mà túha‑ne cuhi stnahá ini‑nè. Nicanicuahàn chuhún ini‑ne sàhà iin ñanìtnaha‑ne, te mà túha‑ne cundehè ndahví stnahá‑né. 32 Te mate ináhá vâha‑ne ñà‑ìcúmí Dios nsidandaà‑yà sàhà cuàchi quidá‑némà, doco có‑ndùlócô‑nè, mate ináhá‑nê ñà‑xìñùhù cui‑nè sàhà falta mà, doco iin‑ni quidá‑néà, ndè cudíì gá stná ini‑nè nú quidá stná nèhivì dava ga ducán.

2

Palabra xiñuhu cachi‑ndà xì ana tuxí inì‑xi chicá vàha‑ne nùù ñanìtnaha‑ne

1 Ñàyùcàndùá, (nú iá iin nèhivì), ndéni nèhivì ni cúndúú‑né, te xítnùhu‑ne ñanìtnaha‑ne, dandu vàtùni cachi stná‑ndà dohó xì‑né: “Mii‑ní, iá stná cuàchi‑ní; ñàyùcàndùá có‑xìñùhù cuitnùhu‑ní ducán; iá‑nî xítnùhu‑ní ñanìtnaha‑ní, doco cunaha‑ní, xidá cuàchi stná mii‑ní quida‑ní, vàchi nacua quidá mii‑né, ducán quidá stná mii‑ní. 2 Te sà‑ìnáhá‑ndá, palabra ndàcuisì cundua na nsidandaà Dios sàhà cuàchi nèhivì có‑quìdá víi. 3 Ñàyùcàndùá, ¿a tuxí inì‑ní cui càcu‑ní nùù castigu mà? (Mà cúí), vàchi mate xítnùhu‑ní nècuàchì quidá xi cuàchi ma, doco ducán quidá stná mii‑ní. 4 Cunaha‑ní, mànì gá quidá Dios xì‑ndà, vàchi ndee cahnú ini‑yà sàhà‑ndà. Te ¿a cahíchì inì‑ní ñà‑quìdá‑yá ducán? ¿A có‑cùndáà inì‑ní ñà‑ndùá dìsáhà‑xí quidá ndiaha guá‑yà ducán? Pues divi sàhà‑ñá ni sáà‑ndà naxicocuíìn ini‑ndà sàhà cuàchi‑nda nduá. 5 Doco (mii‑ní, còó), ndee gá inì‑ní, có‑cùù‑ní arrepentir, ñàyùcàndùá cáyà, te cáyà castigu nìhì‑ní quìvì juiciu, dandu quìvì mà icúmí nèhivì cundaà ini‑nè cuisì nsidándáà Dios nacua ndiá ìcà‑yá quida‑ya, 6 te cuàha‑yàndó (castigu, ò cuàha‑yàndó iin ñà‑vàha), según nansa nì quida iin iin‑nda. 7 Dandu nèhivì iin‑ni quida‑xi chuun viì, nìhì‑né vida ndiaha nicanicuahàn, vàchi sàhà ñà‑ndùá quidá‑némà nandúcú‑nê nansa quee tnùñuhu ndiaha xí‑né (nùù‑yá), vàchi cuní‑nè ndee vàha‑ne nùù‑yá, te cundoo stná‑nè nùù‑yá nicanicuahàn. 8 Doco nèhivì có‑nchîcùn palabra ndàcuisì, iin castigu fuerte nìhì‑né ñà‑cùdúchí guâ ini‑yà sàhà‑né, vàchi cuisì‑ní nì nacani ini‑nè quida‑ne ñà‑ndùú gustu xi mii‑né. 9 Cuàhà tnùndoho fuerte cucumi nsidaa nècuàchì có‑quìdá víi ma, te yáha ga nacani cuaá ini‑nè sàhájàn. Dihna nècuàchì raza Judea ndundaà sàhà‑xí, dandu después nsidaa gá nèhivì inga raza. 10 Doco nèhivì quidá víi ma, nìhì‑né cundoo ndiaha‑né, vàchi nìhì‑né natùi‑ne nùù Dios, dandu mànì gá cundoo‑ne. Dihna nècuàchì raza Judea nìhìtáhvì ducán, dandu después nèhivì raza dava ga”.

11 Pues ducán nduá, vàchi cunaha‑nsiá, iin‑ni indéhe Dios nsidanicuú nèhivì ñuhìví. 12 Nèhivì tàcùní ley xi‑ya, nú quida‑ne cuàchi, dandu icúmí‑nê ndañuhu‑né, te quìvì cuu xi‑né ducán, mà chíndéé ley mà‑né. Daaní stná nèhivì ináhá vâha ley xi‑ya, divi nacua cachí ley mà, ducán icúmí cuu xi‑né quìvì ndundaà sàhà‑né. 13 Vàchi nú ni quidá ndisa nèhivì cumplir ley xi‑ya, dandu vàtùni ndee vàha‑ne nùù‑yá. Doco nú cuisì iníní uun‑neà, dandu mà cúndiáàmà. 14 Vàchi dava nèhivì, tàcùní‑nè ley xi‑ya, doco tùha‑ne quida‑ne cumplir ñà‑ndùá cacháˋ, vàchi inì‑ni mii‑né nacání ini‑nè quida‑ne ducán. Ñàyùcàndùá, divi ñà‑jaàn cunduu na iin ley xi‑ne. 15 Vàchi cuisì ñà‑cundehè‑ndàné nansa quidá‑né, te cundaà ini‑ndà ñà‑ini anima‑nè sánìhì ini‑nè nansa iá ley xi‑ya. Ináhá vâha‑ne iá iin ley chivàha‑nda. Te stná sàxìnítnùní‑nè, ducání cachí stnáˋ xì‑né. Vàchi dava xichi dandohó sàxìnítnùní‑ndà ndohó, te dava xichi cacháˋ xì‑ndà ñà‑còò cuáchi‑nda.

16 (Pues cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑jaàn, claru icúmíâ tùia) quìvì nsidandaà Yua‑nda Dios sàhà nsidaa ñà‑ìá dèhé ini anima nèhivì. Te divi ndahà Jesucristu icúmí‑yâ nacoo‑ya juiciu mà, nacua cachí razón ndiaha cachítnùhi xì nèhivì.

Nansa nì quida nècuàchì raza Judea, cónì chívàha stná‑nè ley xi‑ya

17 (Vichi cuàhìn càhìn sàhà) nèhivì raza‑nsì. Nècuàchì raza Judea nduá danani nèhivì raza‑nsì. Te cuàhà nèhivì raza mà, yáha ga nihnú ndéé ini‑nè ñà‑ìcúmí‑nê ley ìì xí Dios; ñàyùcàndùá chicá ndiaá‑nè cahan‑né, vàchi mii‑yá càhvì‑né, 18 te ináhá‑nê ñà‑ndùá dandacú‑yá quida‑nda. Te sàhà‑ñá dàcuàhá cuáhà‑né ley ìì mà, ñàyùcàndùá cundáà ini‑nè índù iñàha nduú chuun viì, te índù ñá‑còó. 19 Sàhámà quidá‑né cuenta ñà‑mii‑né icúmí nacani xi nsidaa nèhivì nansa iá ichì váha cahan‑né; xiñuhu danátnûù ini‑nè nsidaa nècuàchì xicá ichì ñáa, tuxí ini‑nè. 20 Cuisì mii‑né cui dacúndéhe xi tè‑neciu iin ichì víi, vàchi maestru nduú‑né cahan‑né. Nahi méè có‑ìnáhá xínduu nècuàchì dava ga, cahan‑né, te ñàyùcàndùá, cuní‑nè chinaha‑nè nècuàchìmà, vàchi tuxí ini‑nè ñà‑sàhà ley dacuahá‑né mà vàtùni mànìhì ini‑nè nsidanicuú iñàha, te cundaà stná ini‑nè sàhà nsidaa ñà‑ndùú ñà‑ndáà. 21 Pues vichi, nú ducán cudíì guá ini‑nè dacuahá‑né nèhivì dava ga, ¿a có‑xìñùhù dacuahá stná‑nè mii‑né? Vàchi cachí‑nè xì nèhivì ñà‑màsà quídá cuíhná‑né, doco ¿a ndísá có‑xìdá cuíhná stná mii‑né? 22 Te cachí stná‑nè xì nèhivì ñà‑màsà cáhàn‑nè xì inga nèhivì cónì nándàhà xì‑né, doco ¿a ndísá có‑quìdá stná‑nè ducán? Cahíchì ini‑nè ñà‑ndùú yùù yócò, doco ¿a có‑xìdá cuíhná stná‑nè ñà‑cuìcà iá veheñùhu? 23 Ndee cáhàn‑nè sàhà‑ñá sà‑ìcúmí‑nê ley ìì xí Dios, doco có‑chîvàha ndisa‑neà, te cuní cachàmà na ian cahíchì ini‑nè mii‑yá nduá. 24 Pues, divi ducán cachí stná tutu ìì ndé cacháˋ: “Sàhà modo ndahví xi nècuàchì raza‑ndà, ñàyùcàndùá sácùndiaa quini tè‑inga raza Dios xi‑nda”.

25 Cunaha‑nsiá, ñà‑ìtúú seña xi‑ya ìcà‑ndà, vàtùni cundiaa mà nú chívàha ndisa‑nda ley xi‑ya; doco nú còó, dandu davani queámà na ian còò ni‑iin seña mà ìcà‑ndà. 26 Ñàyùcàndùá, nècuàchì (inga raza) còò seña ìcà‑xí, nú ni chívàha‑ne ley xi‑ya, dandu vàtùni quida stná‑ndà cuenta na ian itúú ndisa seña mà ìcà‑né. 27 Cunaha‑nsiá, mate còò seña mà ìcà‑né, te chívàha stná‑nè ley mà, ñà‑jaàn datúi claru ñà‑có‑quìdá víi nècuàchì raza‑nsì Judea, vàchi có‑chîvàha‑ne ley mà, mate icúmí‑nê tutu ìì, te itúú stná seña mà ìcà‑né. 28 Ñàyùcàndùá, ¿ana cachi‑ndà nduú ndisa nècuàchì raza Judea? ¿A sáhà descendencia xi‑ne nduá? Còó. Te ñà‑ìtúú seña xi Dios, ¿a cuísi sàhà ìcà‑ndà nduájàn? Còó. 29 Chuun xi anima‑ndà nduá, te ini anima‑ndà nduú ndisa‑nda nècuàchì raza Judea. Te ducání stná ñà‑dúcùn‑ndà seña xi‑ya, cuisì ini anima‑ndà nduú ñà‑ndiàá. Iin ñà‑nìhnú vàha ini‑ndà nduá, màdì iin ley nì tiaa nùù tutu. Te nú iá (viì ndisa) anima‑ndà ducán, dandu icúmí‑ndá ndee vàha‑nda, doco nùù Dios, màdì nùù nèhivì.

3

1 Nú ducán nduá, dandu ¿índù chuun cachí‑ndà ndiaha gá iá ñà‑ndùù‑ndà nèhivì raza Judea, te itúú seña xi Dios ìcà‑ndà? 2 Pues cuàhà gá ventaja nduá, te cuàhà modo chindéâ. Primeru, cuàhà gá nduá ñà‑nì nìhìtáhvì nèhivì raza mà cucumi‑né tutu ìì cachítnùhu palabra xi‑ya. 3 Vàchi mate có‑xìníndísâ dava‑ne, doco có‑cùní cachàmà ñà‑nacuaà Dios ñà‑ndùá nì cachi‑yà. 4 Còó, vàchi mate nsidaa nèhivì, tnuhu‑né, doco mii‑yá, icúmí‑yâ quida ndisa‑ya cumplir ñà‑ndùá nì cachi‑yà. Te ducán cachí stná nùù tutu ìì (ndé cáhàn nèhivì xì‑yá, cachí‑nè): “Claru icúmí tùi ñà‑cuisì mii‑ní cachí xì ñà‑ndùú ñà‑ndáà, te nú daquée cuàchi nèhivì dìquì‑ní, dandu divi mii‑ní icúmí‑nî cundee‑ní nùù‑né”.

5-6 Mate chicá náhà claru ndiaha gá iá Dios (na xiní‑ndà ñà‑quini guá quidá nèhivì cuáchi), doco ¿a sáhámà cui cachi stná‑ndà ñà‑có‑quìdá víi‑yá na sáha‑yàndó castigu sàhà cuàchi‑nda? Còó, màsà nunca cachi‑ndà ducán. Cuisì nì cachì palabra jaàn sàhà‑ñá divi ducán (tuxí ini dava) nèhivì. Doco còó, mà cúí cachi ndisa‑nda ducán, vàchi nú ducán ni cúndúá, mà cúí nìhì Dios nansa nsidandaà‑yà sàhà cuàchi‑nda ni cuí. 7 Doco cachí dava nèhivì ñà‑chicá quee tnùñuhu xí Dios nú ni cachí‑nè iin tnùhu, vàchi tuxí ini‑nè ñà‑sàhájàn chicá nsinuu ini‑ndà ndàà cuisì ini Dios. Doco nú ducan ni cúndúá ñà‑quee tnùñuhu xí‑yá sàhà cuàchi‑nda, dandu có‑ndìá ìcà‑yá nsidandaà‑yà sàhà cuàchi‑nda ni cuí. 8 Te nú ducán nduú stná, ¿amádi chicá ndiaha ñà‑quida cuahà‑ndà ñà‑có‑ndiàá, dandu chicá quee viá ni cuí? (Doco còó, màsà cáchí‑ndà ducán, mate) cachí dava nèhivì ñà‑divi ducán chináhá nsiùhù, daquée cuàchi‑ne dìquì‑nsí. Doco nècuàchìmà, icúmí‑nê ndoho‑ne sàhà (ñà‑dàquée cuàchi‑ne ducán), vàchi divi nduá xiñuhu coo xi‑né.

Nsidanicuú nèhivì, iá cuàchi‑ne

9 Pues, ¿índù ñà‑cachi‑ndà vichi? ¿A ndísá chicá ndiaha nècuàchì (raza Judea)? Còó, vàchi sànì cundaà vàha ini‑ndà, nèhivì cuáchi nduú nsidanicuu‑nda, nahi nèhivì inga raza, te ducán stná nècuàchì raza‑nsì Judea. 10 Vàchi ducán cachí stná nùù tutu ìì:

Còò ni‑iin ana nihnú ndàcuisì inì‑xi; 11 còò ni‑iin ana sáà cundaà inì‑xi, còò ni‑iin nandúcú ndisa nansa iá ichì Dios. 12 Nsidaa nèhivì, sànì tùcù‑nè ichì malu; nsidaa‑né sànì cuchicuehe anima‑nè. Ni‑iin‑ne có‑quìdá víi‑né. 13 Te (ñà‑quini guá) cáhàn‑nè, ducán nduá nahi dico ndé nì nuna yavi xi nsìi. Te tùha ga stná‑nè dandahví stnahá‑né. Ducán iá palabra xi‑ne nahi venenu xi iin còò dàná. 14 Cuàhà gá xícàn tàhvì chìhán‑nè dìquì ñanìtnaha‑ne, te cáhàn ndiaa stná‑nè dìquì nècuàchìmà. 15 Yàchì gà nacání ini‑nè cahnì stnahá‑né. 16 Te ndéni nì cui ni yáha‑ne, yucán xiní nèhivì tnùndoho. 17 Vàchi mà túha‑ne cunchicùn‑nè ichì ndé cundoo manì‑ndà. 18 Te có‑yûhî stnâ‑nè Dios, vàchi có‑nìhnú ini‑nèyà.

19 Pues ináhá‑ndá, nsidaa ñà‑ndùá cachí ley sànaha ma, sàhà‑ñá cunini nèhivì ndoó tìxi ley mà nduá, te ducán (nducahan‑ne), te cadi‑nè yuhù‑né, vàchi iá stná cuàchi‑ne, nacua iá cuàchi nsidanicuú nèhivì ñuhìví. 20 Ñàyùcàndùá, ni‑iin‑nda mà sáà‑ndà ndee vàha‑nda nùù Dios sàhà cuisì ñà‑chivàha‑nda ley sànaha ma, vàchi chuun quidá ley mà, cuisì nduá ñà‑cundaà ini‑ndà iá ndisa cuàchi‑nda.

Nú xiníndísá‑ndá mii‑yá, icúmí càcu anima‑ndà

21 Doco vichi cunaha‑nsiá, iá ndisa nansa ndee vàha‑nda nùù‑yá, te còò ni‑iin ley chivàha‑nda sàhámà. Mà úhì cundaà stnà ini‑ndà ñà‑jaàn nú ni cahvi‑nda tutu nduú ley xi‑ya, xì stná tutu nì tiaa nècuàchì profeta. 22-23 Vàchi nú sànì xinindisa‑nda Jesucristu, dandu icúmí‑ndá ndee vàha‑nda nùù‑yá, nsidanicuú ndohó nècuàchì nchícùn xì‑yá. Vàchi iin‑ni indéhe Dios nsidaa nèhivì sàhà ñà‑iin‑ni iá cuàchi nsidaa‑né, te iin‑ni có‑sâà stná‑nè tavà‑né tnùñuhu xí‑yá. 24 Doco sàhà‑ñá nì dànáà Jesucristu sàhà‑ndà, ñàyùcàndùá uun‑ni sáhatahvì‑yándô gracia xi‑ya, te sàhájàn vàtùni ndee vàha‑nda nùù‑yá, te càcu dahuun anima‑ndà. 25 Vàchi nì chitnùní ini Yua‑nda Dios ñà‑cunduu Jesucristu ana icúmí cui, te cuìtià nìì‑yá, dandu nsidaa ana cahvi xi ñà‑ndùá nì quida‑ya, mà nsínúú gá ini (Yua‑nda) Dios sàhà cuàchi‑ne. Te sàhájàn cundaà stná ini nèhivì ñà‑vàtùni nì quida‑ya xì nèhivì sànaha na ní dàyáha uun‑ya cuàchi‑ne, te nì quidandee gá ini‑yà sàhà‑né. 26 Daaní, inga ñà‑dìsáhà‑xí nì xìhì‑yà nduú stná ñà‑cundaà ini nèhivì ñà‑ndiaha gá quidá stná‑yà tiempu vichi. Te mate ñá‑ndáà cuisì cundua na nsidandaà‑yà sàhà‑ndà, doco nú cahvi‑nda xi Jesús, dandu vàtùni ndenihi‑yàndó na ian nduu‑nda nèhivì còò falta xi.

27 Daaní, nú ducán nduá, dandu ¿nansa cachi‑ndà sàhà nèhivì ndeníhí vàha guá xì mii‑xí? Pues, có‑ndùá ñà‑cachi gà‑nè ducán. ¿Índù chuun? ¿A sáhà‑ñá cónì chívàha viì‑né ley ìì? Còó, divi sàhà‑ñá mà cúndiáá gà ni‑iñàha nùù‑yá, cuisì ñà‑cunihnu vàha ini‑ndàyá. 28 Ñàyùcàndùá, vichi sànì cundaà ini‑ndà nansa quida‑nda, te ndee vàha‑nda nùù‑yá. Divi ñà‑cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá nduá xiñuhu, màdì ñá‑chivàha‑nda ley (sànaha ma).

29 ¿A cuísi Dios xi nèhivì raza Judea nduú‑yá? (Còó.) ¿A có‑ndùú stná‑yà Dios xi nsidaa gá nèhivì ñuhìví? Jaan, vàchi Dios xi stná mii‑né nduú‑yá. 30 Vàchi imindaa Dios iá, te vàtùni ndee vàha nsidaa nèhivì nùù‑yá nú ni cúníndísâ‑néyà, có‑quìdá a nduú‑né nècuàchì raza Judea, te ò nèhivì inga raza. 31 Doco nú cachí‑ndà cuisì cundiaa ñà‑cunihnu vàha ini‑ndàyá, dandu ¿a ducán queá na ian có‑ndiàá gà ley nì sàha‑ya? Còó, màdì ducán nduá. Dècuèndè chicá más icúmí cundiaa ley mà, nú ducán.

4

Nansa nì quida Abraham sànaha

1 Doco ¿nansa cachi‑ndà sàhà xìì‑ndà Abraham sànaha? ¿Nansa iá ñà‑ndùá nì nìhìtáhvì‑né? 2 Pues nú sàhà obra xi mii‑né nì nìhì‑né ndee vàha‑ne nùù Dios nì cùí, dandu vihini ndenihi ndiaha‑né mii‑né sàhájàn, doco nùù mii‑yá, còó, mà cúí. 3 Doco ¿nansa cachí tutu ìì sàhà‑né? Dohó cacháˋ: “Ñà‑nì xinindisá Abraham Dios, ñàyùcàndùá nì nìhì‑né nì ndee vàha‑ne nùù‑yá”, cacháˋ.

4 Pues, ni cachí‑ndà iá iin ana quidáchúûn nùù‑ndà. ¿A cutáhvì‑né ñà‑ndùú raya xi‑ne? Còó, vàchi ñà‑ìníhícá‑ndá nùù‑né nduá. 5 Doco (tucu iá xì ichì Dios), vàchi mate còò obra ni quida‑nda, doco nú xiníndísá‑ndá mii‑yá, dandu vàtùni quida‑ya cuenta vàha ndisa‑nda. Vàchi nùù mii‑yá iá nansa ndenihi vàha‑yàndó, mate néhivì cuáchi nduu‑nda. 6 Daaní, ducán stná David sànaha, nì cachi‑nè ñà‑ndiaha guá iá xì nèhivì níhìtáhvì ndee vàha nùù‑yá mate còò obra xi‑ne. 7 Ñà‑yòhó nduá nì cachi David mà:

Nansicáhán nèhivì nú sànì xicahnú ini Stoho‑ndà Dios sàhà falta xi‑ne, te sànì cuxio cuàchi‑ne. 8 Nansicáhán‑nê nû cô‑ìtníí gá‑yà cuenta sàhà cuàchi‑ne.

9 Pues vichi, nú ducán nduá, ¿a vátùni nìhìtáhvì stná nècuàchì nsidanicuú raza, te ò cuísi nèhivì iá seña xi‑ya ìcà‑xí? Pues iin casu mà nduú stná Abraham yucán. Sànì cachi‑ndà nì ndee vàha‑ne nùù‑yá sàhà cuisì‑ñá nì xinindisá‑né mii‑yá. 10 Doco ¿índù ñà‑dìsáhà‑xí nì ndee vàha‑ne nùù‑yá? ¿A sáhà ñà‑ìtúú seña mà ìcà‑né? Còó, vàchi tàyóo ñà‑jaàn (na ní ndee vàha‑ne nùù‑yá). 11 Dècuèndè después, dandu nì sàcùnaha‑né ñà‑màcùtuu seña mà, te cunduamà iin ñà‑cundaà ini‑ndà sànì ndee vàha ndisa‑ne nùù‑yá sàhà‑ñá nì xinindisá‑né mii‑yá. Vàchi tàñáha ga màcùtuu seña mà ìcà‑né, te sàxìníndísâ‑néyà. Te sàhà‑ñá nì quida‑ne ducán, ñàyùcàndùá ndohó, quidá stná‑ndà cuenta na ian nduú stná‑nè yua nsidaa nècuàchì xiníndísá‑xí‑yá, mate còò ni‑iin seña mà ìcà‑né, doco xiníndísâ‑né, te ducán ndeé vàha stná‑nè nùù‑yá. 12 Daaní, stná nècuàchì iá seña mà ìcà‑xí, yua stná mii‑né nduú stná nècuàchìmà. Doco màdì cuísi sàhà seña mà nduú nècuàchìmà yua‑né. Còó; sàhà‑ñá nì xinindisá stná‑nè mii‑yá nduú stná mà, vàchi davani nì quida stná‑nè nacua nì quida nècuàchìmà na táyôo seña mà ìcà‑né.

Cuàhà ñà‑ndiaha íì nì quida Dios comprometer, doco cuisì‑ní nèhivì xiníndísâ nìhìtáhvì xán

13 Sànaha nì quida stná Dios comprometer xì Abraham mà ñà‑nìhìtáhvì‑né cucumi‑né ñuhìví yohó, mii‑né xì descendencia xi‑ne. Doco ñà‑yùcán nì sanduu sàhà‑ñá nì xinindisá‑né mii‑yá, te ducán nì ndee vàha‑ne nùù‑yá, màdì sáhà iin estilu nì chivàha‑ne. 14 Vàchi nú cuisì ana chívàha xi estilu sànaha nìhìtáhvì, dandu mà cúndiáá gà ñà‑xìníndísá‑ndáyâ, ni mà níhìtáhvì gá stná‑ndà ñà‑ndiaha íì nì quida‑ya comprometer. 15 Vàchi nú sàhà ley sànaha ni cúndúá, dandu cuisì ñà‑ndoho‑nda cunduu stná. Doco nú còò ni‑iin ley, dandu còò stná necesidad cutnii‑ya cuenta sàhà cuàchi‑nda.

16 Sàhà ñà‑jaàn cuisì ñà‑cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá nduú ñà‑ndiàá, vàchi modo jaàn vàtùni dacútâhvì stná‑yàndó gracia xi‑ya, te ducán nìhìtáhvì stná nsidanicuú ana nduú descendencia xi Abraham, nahi nèhivì nchícùn ley sànaha, te ducán stná ndohó ana xiníndísâ nahi Abraham mà. Vàchi ducán cui quida stná‑ndà cuenta ñà‑ndùú stná nècuàchìmà xìì nsidanicuu‑nda. 17 Pues ducán nì cachi stná Dios nùù tutu ìì (na ní càhàn‑yà xì‑né), cachí‑yà: “Cuàhà gá descendencia xi‑ní cundoo; cuàhà ñuu cunduu‑ne”. Ñàyùcàndùá, xìì‑ndà nduú stná Abraham mà nùù Dios. Vàchi nì xinindisá vàha‑ne mii‑yá, divi mii‑yá tùha danátiácú xì nsìi, te cuisì càhàn‑yà, te màcòo ndéni iñàha nì cui, mate antes tàyóo ni‑ian.

18 Te Abraham mà, mate còò tnùndé ini xi‑ne (cahan‑nda), doco iin‑ni nì xinindisá‑né mii‑yá, nihnú ini‑nè iá ndisa tnùndé ini coo iin dèhe‑ne, te nducuahà descendencia xi‑ne, te sàà‑nè cunduu‑ne cuàhà raza, nacua nì cachi Dios xì‑né. 19 Iin‑ni nì xinindisá‑né ducán, mate ináhá‑nê yáha ga sàsàhnú‑né. Vàchi sà‑ìtúú xìnu‑ne 100 cuìà, te ináhá stná‑nè ñà‑mà cúí gá coo dèhe (ñahàdìhí‑nè) Sara. 20 Doco nì xinindisá vàha‑ne ñà‑ndùá nì cachi Dios xì‑né, cónì ía‑ne xì duda, vàchi iin‑ni nihnú ndàcuisì ini‑nè mii‑yá; te nì naquimanì stná‑nèyà, 21 vàchi nì xinindisá‑né ñà‑vàtùni quida ndisa‑ya cumplir ñà‑ndùá nì cachi‑yà xì‑né. 22-23 Te sàhà ñà‑nìhnú ini‑nè ducán, ñàyùcàndùá nì ndee vàha‑ne nùù‑yá.

Divi ñà‑jaàn nduá cachí stná tutu ìì, doco màdì cuísi sàhà Abraham cáhàn palabra mà. 24 Còó, sàhà stná ndohó cáhàn, vàchi stná ndohó, vàtùni ndee vàha stná‑ndà nùù‑yá nú ni cúníhnú vàha stná ini‑ndà mii‑yá ana nì dànátiácú xì Stoho‑ndà Jesús, (divi Yua‑nda Dios). 25 Vàchi mii‑yá nduú ana nì chitnùní inì‑xi ñà‑cui Jesús sàhà cuàchi‑nda, te después natiacu‑yà sàhà‑ñá nìhì‑ndà nanduu‑nda nèhivì vàha nùù‑yá.

5

Nansa iá ñà‑ndiaha íì nìhìtáhvì‑ndà nú sànì ndee vàha‑nda nùù Dios

1 Vichi ndisa sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá ñà‑sànì xinindisa‑ndayá. Ñàyùcàndùá, ndiaha gá sàndòò‑ndà nùù‑yá nì quida Stoho‑ndà Jesucristu. 2 Te sàhà ñà‑nìhnú ini‑ndà mii‑yá ducán, ñà‑jaàn nì cundiatú cuàhà anima‑ndà, vàchi (nsìquívì) níhì‑ndà gracia xi‑ya, te cudíì gá stná ini‑ndà ndiatu‑nda sàà quìvì cundoo‑nda xi‑yá gloria xi‑ya. 3 Doco màdì sáhà cuisì ñà‑jaàn cudíì ini‑ndà. Còó, vàchi cudíì stná ini‑ndà nú icúmí‑ndá yàha‑nda tnùndoho, vàchi sàhájàn cutùha‑nda quidandee ini‑ndà. 4 Daaní, nú sàvàtùni quidandee ini‑ndà, dandu ñà‑cudiì ini Dios sàhà‑ndà queamà; daaní, nú ducán, dandu chicá sàà‑ndà cunaha‑nda iá ndisa consuelu xi‑nda nùù‑yá. 5 Te nú ducán nihnú ndisa ini‑ndà, dandu seguru nìhì‑ndà consuelu mà, mà dándáhvî‑yàndó. Vàchi sànì sàhatahvì‑yándô Espíritu Ìì xí‑yá, te divi Espíritu Ìì nduú ana chináhá xì‑ndà ñà‑cuàhà guá cuú ini Dios sàhà‑ndà.

6 Vachi ndohó, na táñâha ga cucumi‑nda ni‑iñàha chindee xi‑nda, dandu meru hora vàha ma nì xìhì Cristu sàhà‑ndà, mate nècuàchì có‑quìdá víi nduu‑nda. 7 Vàchi iin nèhivì ñuhìví, ùhì candisá‑né cui‑nè sàhà iin ñanìtnaha‑ne, mate néhivì vàha ni cúndúú nècuàchìmà. Doco vihini coo iin tiàa cuàhandee inì‑xi cui sàhà inga nèhivì nú vàha ndisa ini nècuàchìmà. 8 Doco Cristu, mate iá va cuàhà cuàchi‑nda, nì sàha‑ya nì xìhì‑yà cuenta xi‑nda. Sàhà ñà‑jaàn vàtùni cundaà ini‑ndà cuú ndisa ini Dios sàhà‑ndà. 9 Te vichi sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá ñà‑nì xìhì‑yà ducán, te nì xìtià nìì‑yá. Ñàyùcàndùá, vichi, chicá más icúmí‑yâ dacácu‑ya anima‑ndà nùù castigu xi‑nda, vàchi ñà‑sànì ndòo vàha‑nda nùù‑yá nduá. 10 Vàchi antes, na ian xiní ùhì‑ndàyá nì sandua, doco sàhà ñà‑nì xìhì Dèhemanì‑yá sàhà‑ndà, ñàyùcàndùá nì nàcùndoo vàha‑nda nùù‑yá. Te nú ducán nduá vichi, dandu chicá mà úhì càcu dahuun‑nda nùù‑yá, vàchi sànì natiacu Dèhemanì‑yá, te itiácú‑yà. 11 Te yáha ga cudíì stná ini‑ndà sàhà‑yá vichi, vàchi sacahvi‑ndayá ñà‑nì chindee Stoho‑ndà Jesucristu ndohó, te nì nìhì anima‑ndà nì nàcùndoo vàha xi‑yá.

Nansa nì quida Adán, xì nansa nì quida Cristu

12 Cunaha‑nsiá, sàhà ñà‑nì quida imindaa tiàa Adán, ñà‑jaàn nduá nì sàcòo cuàchi ñuhìví. Daaní, sàhà stná cuàchi nì quida‑ne mà, ñàyùcàndùá nì xìhì‑nè, te nì quesaha xíhì stná nsidaa gá nèhivì nchícùn gà, vàchi nì quida stná‑nè falta. 13 Vàchi (tiempu yucán), mate táyôo ley xi Dios nùù nèhivì ñuhìví, doco divi cuàchi nduá nìsa quida‑ne. Ñà‑ndáà nduá, có‑ìtníí Dios cuenta sàhà cuàchi‑nda nú còò ni‑iin ley. 14 Doco dècuèndè tiempu xi Adán xì dècuèndè tiempu xi Moisés, iin‑ni nì xìhì stná nsidaa nèhivì, mate có‑ndùdává cuàchi nì quìdá‑né xì cuàchi nì quida Adán mà.

Te Adán mà, mate iyuhu ndudává chuun nì quida‑ne xì chuun nì quida Jesús na ní quesaa‑yà ñuhìví, 15 doco có‑ndùdává cuáhà‑ñá. Vàchi tnùmanì níhì‑ndà nùù mii‑yá, tucu iá nùù ñá‑ndùá nì quida Adán, vàchi sàhà cuàchi nì quida imindaa nècuàchìmà, cuàhà sàstnùhù nèhivì nì quesaha xíhì. Doco iá stná imindaa ana nì nanduu tiàa nì quida chicá ndiaha, divi nduú Jesucristu, vàchi sàhà gracia xi‑ya nì sàhatahvì‑yá cuàhà nèhivì tnùmanì ndiaha xí‑yá, te cáyà cáyà gracia mà nùù‑ndà.

16 Te ñà‑ndùá nì cuu na ní quida mindaa tiàa ma cuàchi, có‑ndùdává stná xì ñà‑ndùá nì cuu na ní sàhatahvì Dios ndohó, vàchi cuisì imindaa cuàchi nì sandua, doco icúmí nèhivì ndoho‑ne. Te vichi, mate cuáhà cuàchi‑nda iá, doco ndiaha gá sànì nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá, te ndeé vàha‑nda nùù‑yá. 17 Doco (tiempu xi Adán mà) nì quesaha xíhì nèhivì; fuerza nìsa xihì‑nè sàhà ñà‑ndùá nì quida mindaa nècuàchìmà. Doco nú sàhà imindaa‑né nì cuu xi nèhivì ducán, dandu náhà xìcà chicá ndiaá ñà‑ndùá nì quida imindaa Jesucristu, vàchi sàhà mii‑yá vàtùni nìhì‑ndà vihi gracia; nìhì‑ndà tnùmanì xì‑ndà ñà‑ndee vàha‑nda nùù‑yá, te ducán seguru cundee‑nda (nùù ñà‑có‑ndiàá), te cutiacu ndiaha‑nda quida‑ya.

18 Ñàyùcàndùá, nacua nì ìa imindaa ana nì quida xi iin falta sànaha, te ducán nì quixi tnùndoho nùù nsidaa nèhivì, pues ducán iá stná xì obra vàha nì quida imindaa mii‑yá; sàhà obra mà vàtùni nìhì nsidaa nèhivì ndee vàha‑ne nùù‑yá, dandu cutiacu ndiaha‑né. 19 Imindaa nèhivì sànaha cónì íníní xí‑yâ, ñàyùcàndùá, nì nanduu nsidaa descendencia xi‑ne nèhivì cuáchi. Te ducání stná (Jesús), imindaa mii‑yá nì sanini viì xì (ñà‑ndùá cachí Dios), te ducán nì nìhì cuàhà stná‑ndà nanduu‑nda nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi.

20 Nì sàha Dios ley xi‑ya sàhà (ñà‑cunahà claru) cuàhà cuàchi quidá nèhivì. Te ndisa, cuàhà gá nì cucuahà cuàchi‑ne, doco cunaha‑nsiá, divi sàhámà chicá más sànì sàhatahvì Dios vihi gá gracia xi‑ya. 21 Ducán quidá‑yá sàhà‑ñá cui cundee gracia mà, vàchi antes na ian nì cundee cuàchi nùù nèhivì, te nì xìhì‑nè. Doco vichi icúmí cundee stná gracia xi‑ya, dandu nanduu‑nda nèhivì nihnú ndàcuisì inì‑xi, te cutiacu‑ndà nicanicuahàn. Te Stoho‑ndà Jesucristu nduú ana quìdà‑xì nsidaájàn.

6

Nansa cundee‑nda nùù cuàchi‑nda, te nìhì‑ndà quida viì‑ndà nacua cuní Jesucristu

1 Nú ducán nduá, dandu ¿nansa cachi‑ndà? ¿A chicá vàha quida ga‑ndà más cuàchi sàhà‑ñá nìhì gá‑ndà más gracia? 2 Còó, mà váha, vàchi ¿nansa cui quida ga‑ndà ducán, nú na ian sànì xìhì‑ndà nùájàn nduá? Còò ni‑iin ñà‑dìsáhà‑xí quida ga‑ndà ducán. 3 Amádi sá‑ìnáhá‑nsiâ nansa nì cuu na ní cuhiì‑ndà, nì sacatnahá anima‑ndà xì anima Cristu. Pues nú ducan, dandu sàhà ñà‑jaàn xiñuhu quida stná‑ndà cuenta na ian nì xìhì stná‑ndà na ní xìhì mii‑yá, 4 te na ian nì cutnahá stná‑ndà xì‑yá na ní ndùxin‑ya. Ñàyùcàndùá, ducán queá na ian nì xìhì stná‑ndà. Daaní, ñà‑nì natiacu‑yà nì quida poder ndiaha xí Yuamánì‑yá, divi ducání stná ndohó, sànì nìhì stná‑ndà iin vida saa nùù‑yá.

5 Cunaha‑nsiá, nú (ducan quida‑nda cuenta) na ian iin‑ni nì xìhì stná‑ndà xì mii‑yá, dandu seguru icúmí sàà stná‑ndà natiacu‑ndà nahi mii‑yá. 6 Te ináhá stná‑ndà, nú nihnú ini‑ndà nì xìhì‑ndà xì‑yá nchìca cruz, dandu sànì cuxio stná sàxìnítnùní nì sa‑icumi‑nda antes. Ducan quida‑nda sàhà‑ñá màsà níhì gá cuàchi‑nda cundeá nùù‑ndà, ni màsà dándácû gá stná‑mà nùù‑ndà. 7 Vàchi nú na ian sànì xìhì‑ndà nduá, dandu mà cúí dandacú gá cuàchi‑nda nùù‑ndà ñà‑quida‑ndañá. 8 Ñàyùcàndùá, nú (quida‑nda cuenta) sànì xìhì stná‑ndà xì mii‑yá, dandu xiníndísâ stná‑ndà icúmí‑ndá cutiacu‑ndà cundoo‑nda xi‑yá. 9 Ináhá‑ndá nì xìhì‑yà, doco vichi sànì natiacu‑yà. Te mà nunca sàà gà‑yà cui‑yà. Còò gá nansa cui‑yà. 10 Te na ní xìhì‑yà, iin xichi‑ni nì xìhì‑yà sàhà cuàchi‑nda. Doco vichi ñà‑sànì natiacu‑yà nduá, te itiácú (ndiaha‑yá), iá‑yà nùù Yua‑nda Dios nicanicuahàn. 11 Te ducán stná ndohó, xiñuhu cunihnu ini‑ndà na ian sànì xìhì stná‑ndà sàhà‑ñá màsà quídá gá‑ndà cuàchi. Te ni cúníhnú stná ini‑ndà itiácú ndisa‑nda nùù Dios quidá Stoho‑ndà Jesucristu.

12 Ñàyùcàndùá, mientras itiácú‑ndà xì iquìcúñú‑ndà ñuhìví yohó, màsà cuáha‑nda cundee cuàchi‑nda nùù‑ndà ñà‑quida‑nda ndéni cuàchi quini nì cui. 13 Màsà cuáha‑nda quida‑nda ni‑iin cuàchi, ni ndahà‑ndà, ni sàhà‑ndà, ni‑iin xaan xi‑nda. Còó, vàchi có‑quèé víámà. Xiñuhu quida‑nda cuenta na ian sànì natiacu‑ndà, te vichi ni dáyâha‑nda mii‑nda ndahà Dios. Cuisì mii‑ní‑yá ni cuáha‑nda cuichuun‑xi‑nda, dandu cuisì ñà‑vàha cunduu ñà‑quida‑nda. 14 Vàchi mà dándácû gá cuàchi‑nda nùù‑ndà, vàchi màdì ley sànaha nduá nchícùn‑ndà vichi, cuisì gracia xi‑ya nduá nihnú ini‑ndà.

Iin ejemplu nacání nansa nìsa ìa xi‑nda na táñâha ga cunucuachi‑nda nùù Dios

15 Doco nú cuisì gracia xi‑ya nduá nihnú ini‑ndà, ¿a libre iá‑ndà quida ndevàha‑nda cuàchi sàhà‑ñá còò gá ley sànaha ma nùù‑ndà? Còó, mà nunca. 16 Vàchi sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa iá na sáà‑ndà ndahà iin lamú, pues divi peón xi temà icúmí‑ndá cunduu‑nda, te cunucuachi‑nda nùù‑té. Te ducání iá stná xì anima‑ndà, vàchi nú ni quida‑nda cuàchi, dandu ndahà ñà‑jaàn iá‑ndà, te ducán icúmí‑ndá sàà‑ndà cui‑ndà. Doco nú Dios xinúcuáchí‑ndá nùù‑xí, dandu sàà‑ndà cunihnu ndàcuisì ini‑ndà. 17 Antes lamú xi‑nsia nì sanduu cuàchi‑nsia, doco ansivéhé Dios, xì nsidaa voluntad xi‑nsia nì xinindisá‑nsiá dàñùhù nì sàcùnaha‑nsiá. 18 Te vichi sànì quee‑nsia libre nùù cuàchi‑nsia; cuisì ñà‑ìá viì xinúcuáchí‑nsiâ nùù‑xí. 19 Pues ejemplu mà nacání xì‑nsiá sàhà (peón quidáchúûn) ñuhìví yohó, vàchi cuàhà xichi ùhì cundaà ini‑ndà. Ñàyùcàndùá, dohó cachíˋ xì‑nsiá: nacua nìsa cudiì guá inì‑nsia cunchicùn‑nsià ñà‑ìá sìquini, te yáha ga nìsa quida ndevàha‑nsia, pues vichi xiñuhu cudiì stná inì‑nsia cunchicùn‑nsià cuisì chuun iá viì, dandu nìhì‑nsiá cunduu‑nsia nèhivì ìì xí‑yá. 20 Vàchi cunaha‑nsiá, na nísa ndoo‑nsia nùù ndahà cuàchi‑nsia, cónì sá‑íníní‑nsiá ley xi ichì víi. 21 Doco còò ni‑iñàha ni níhì‑nsiá nùù inga ichì mà, vàchi cuisì‑ní ñà‑dandáñúhú‑xí‑ndá nduámà. Te dècuèndè vichi nducáhán vá‑nsiá sàhà ñà‑ndùá nìsa quida‑nsia antes mà. 22 Ndahà cuàchi‑nsia nì sandoo‑nsia, doco vichi sànì cuxio‑nsia nùájàn, te xinúcuáchí‑nsiâ nùù Dios; sànì dàhíì stná‑yà sàxìnítnùní‑nsià, te fin xi‑nsia cunduu ñà‑cutiacu‑nsià nicanicuahàn. 23 Vàchi nú cuàchi‑nda nduá xinúcuáchí‑ndá nùù‑xí, dandu cuisì ñà‑ndañuhu‑nda cundua nìhì‑nda. Doco ñà‑ndùá cutáhvì uun‑nda nùù Dios nduú ñà‑cutiacu ndiaha‑nda nicanicuahàn quida Stoho‑ndà Jesucristu.

7

Inga ejemplu ñà‑cundaà ini‑ndà nansa nìsa ìa xi‑nda na táñâha ga cunucuachi‑nda nùù Dios

1 Ñánì, dava‑nsia sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa cachí ley xi Dios. Pues nú ducán, dandu mà úhì cundaà stná ini‑nsià palabra cuàhìn cachì yohó. Sà‑ìnáhá‑nsiâ (ñà‑cuisì‑ní) dècuèndè quìvì cui‑ndà dandacú ley mà nùù‑ndà. 2 Vàchi nú sànì nandàhà iin nècuàchì ñahà, dandu iin‑ni icúmí‑nê coo‑ne xì iì‑né mientras itiácù‑va nècuàchìmà, cachí ley mà; doco nú sànì xìhì nècuàchìmà, dandu mà cúndiáá gà ley xi‑ne. 3 Doco mientras itiácù‑va‑ne, còò permisu coo nècuàchì ñahà mà xì inga tiàa, vàchi nú ducán, dandu cuàchi nduá. Doco nú sànì xìhì iì‑némà, dandu libre iá‑nè nandàhà‑né xì inga nècuàchì tiàa, te mà cúndúá cuàchi, cachí ley mà.

4 (Pues ejemplu nduú stná nsidaájàn), ñánì, vàchi sàhà ñà‑quìdà‑ndà cuenta nì xìhì stná‑ndà xì Cristu, ñàyùcàndùá, (ináhá‑ndá) có‑dàndàcú gá ley sànaha ma nùù‑ndà. Libre iá‑ndà vichi, vàtùni cundoo‑nda xi inga stoho‑ndà, divi Stoho‑ndà Señor nì natiacu, te ducán chindee‑yándô quida‑nda cuàhà ñà‑vàha, te cudiì ini‑yà.

5 Antes puru ñà‑cùdíì ini mii‑nda nìsa xihò‑ndà quida‑nda; doco na ní cundaà stná ini‑ndà nansa cachí ley (xi Dios ñà‑màsà quídá‑ndá ducán), dandu chicá más nì cuni‑ndà quida ndevàha‑nda cuàchi, te sàhájàn cuàhàn‑ndà cui‑ndà nì cùí, (te ndañuhu‑nda). 6 Doco vichi sànì cuxio‑nda nùù ley sànaha ma, vàchi quida‑nda cuenta na ian sànì xìhì‑ndà, te có‑dàndàcú gá ley mà nùù‑ndà, vàtùni cunucuachi‑nda (nùù Dios) vichi, vàtùni cunihnu ini‑ndà iin‑ni ichì sàà ndé (cahvi‑nda mii‑yá) ini anima‑ndà, màdìá cunchicùn cuisì gá‑ndà nacua cachí tutu (nduú ley sànaha ma).

Nansa iá cuàchi ñuhú ini anima‑ndà, te quidá quinia xì‑ndà

7 Pues, nú ducán nduá, dandu ¿a cuáchi nduú ñà‑càchí ley mà? Còó, màsà nunca cachi‑ndà ducán. Vàchi còò nansa cundaà ini‑ndà índù iñàha có‑ìá viì nú màsà cáchítnùhu ley mà. Por ejemplu, nú màsà cáchí ley mà ñà‑mà váha xihò‑ndà (ñà‑ìcúmí ñanìtnaha‑nda), dandu yùhù mà cúndáà inì (cuàchi nduá) ñà‑xihò‑ndà ni cuí. 8 Doco na ní inini nansa cachí ley mà, dandu cuàchi (iá ini anímè), más gà nì dàxíhoá yùhù, te sàhà ley mà vihi gá nì cucuahà deseu xi ñà‑xíhoé. Vàchi nú có‑cùndáà ini‑ndà sàhà ley mà, dandu (chicá dadí iá) cuàchi‑nda na ian sànì xìhà. 9 Antes nì ìa iin tiempu nìsa cudiì gá inì iéˋ ñuhìví, te còò ni‑iñàha ni sándúú ley mà nùí. Doco nì sàà iin quìvì nì cundaà inì sàhà‑ñá, dandu na ian nì natiacu cuàchi iá ini anímè. Te (nì cuhuun inì) na ian nì xìhì. 10 Te (nì cundaà inì) sàhà ley mà ñà‑mate ní sàcòa sàhà‑ñá chindeá‑ndó cutiacu ndiaha‑nda ni cuí, doco vichi divi sàhájàn cuàhìn ndañuhí nì cùí. 11 Vàchi cuàchi (iá ini anímè), sàhà‑ñá ináhî nansa cachí ley mà, ñàyùcàndùá nì dàndàhvíà yùhù, te (nì cundeá nùí), na ian nì sahnìá yùhù.

12 Ñàyùcàndùá, (ináhá‑ndá), ìì ndisa ley xi‑ya, te ìì ndisa stná ñà‑ndùá dandacuá, vàchi ndiaha gá cacháˋ; vàha ndisa‑ña. 13 Pues nú ducán nduá, dandu ¿a tuxí ini‑ndà ñà‑sàhà ley vàha ma (nì cuchicuehe) anímè, na ian nì xìhà? Còó, màsà cáchí‑ndà ducán. Divi cuàchi nduá nì quida quini xi anímè, (màdì ley mà). Te ducán nì cuu sàhà‑ñá cunahà claru divi cuàchi nduá quidá quini, vàchi mate ley vàha ndisa nduú ley xi‑ya, doco sàhà divi ley mà nì ndudana cuàchi (ini anímè), te vihi gá nì nàcùnihnu quini inì. Ñàyùcàndùá, sàhà ñà‑nì ndudana cuàchi ducán sàhà iin ley vàha, chicá sànì nàcùnahà claru ñà‑yáha ga quini iá ñà‑quida‑nda cuàchi.

14 Ináhá‑ndá, ndudu ìì nì cachi Espíritu Ìì xí Dios nduú ley xi‑ya; doco yùhù, còó; ducání nduí iin tiàa chicuéhè, màdì libre iéˋ quide ñà‑ìá viì, cutu cuáchi nduá quidé. 15 Vàchi ni có‑cùndáà vàha inì nansa iá ñà‑ndùá quidé, vàchi ñà‑cùdíì inì sàhà‑xí, có‑quìdéà. Te ñà‑có‑cùníˋ quide, ñà‑yùcán nduá quidé. 16 Te nú ducán nduá quidé, dandu náhà xìcà, ley vàha ndisa nduú ley mà. 17 Ñàyùcàndùá, màdì ndisa yùhù quìdà xì cuàchi ma, còó. Ñà‑ndùú ñà‑chìcuéhè ñuhú ini anímè, divi nduá quìdà xì ñà‑jaàn. 18 Yùhù ináhî, inii mií nacua nduí nèhivì, còò ni‑iin ñà‑vàha. Mate cudíì inì quide ñà‑ìá viì, doco có‑nàníhìˊ nansa quida ndiseà. 19 Vàchi chuun viì cuníˋ quide, có‑quìdéà; te chuun quini có‑cùníˋ quide, ñà‑yùcán nduá quidé. 20 Ñàyùcàndùá, nú có‑cùníˋ quidé ñà‑ndùá quide, dandu màdì yúhù ndisa nduú ana quìdà xì (ñà‑có‑ndiàámà). Divi cuàchi iá ini anímè quìdà xán. 21 Ñàyùcàndùá, sànì cundaà inì, ducán iá xìˊ; na quívì cuníˋ quide iin chuun viì, dandu sadí ñà‑chìcuéhè iá ini anímè nùí. 22 Ñà‑ndáà nduá, ini anímè cudíì inì sàhà ley xi Dios. 23 Doco ñà‑ìá stná inga ley (chicuéhè) ini ndahàsáhìˊ, ñà‑yùcán nduá sadí xì nùù ñà‑vàha nacání inì quide, te cundéâmà nùí ñà‑quide cuàchi cuní cuerpu xi quide.

24 ¡Ndahví ndise! ¿Ana dacácu xí nùù iquìcúñú malu icúmî? Vàchi sàhà ñà‑yòhó cuàhàn ndañuhu dahuin nì cùí. 25 Doco ¡ansivéhé Dios, vàchi sàhà Stoho‑ndà Jesucristu (vàtùni càcui)! Ñàyùcàndùá, ini anímè xinúcuáchî nùù mii‑yá nacua cachí ley xi‑ya, doco iquìcúñúì, còó, cutu ñá‑ndùú cuàchi (cuníà) quide.

8

Nansa cutiacu‑ndà vida ndiaha quida Espíritu Ìì xí Dios

1 Vichi sàhà nsidaa ñà‑jaàn, mà cóó gá ni‑iin castigu xi‑nda nú nduú ndisa‑nda nèhivì xí Jesucristu. Te có‑ndùlócô gà‑ndà sàhà ñà‑ndùá xího‑nda, cuisì‑nì nìhnú ini‑ndà sàhà ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí Dios. 2 Vàchi ñà‑ìá‑ndà ndahà Yà‑ìì mà, ñàyùcàndùá sàhà Jesucristu níhìtáhvì‑ndà vida ndiaha. Te ducán sànì quee dahuun stná‑ndà libre nùù ndahà cuàchi‑nda; mà cúí gá cahnìándô. 3 Doco ley sànaha ma, mànìcùí (chindeándô), vàchi mà sáà nèhivì chivàha viì‑néà, ñàyùcàndùá, mii Dios (nì chindee‑yándô), nì dàquìxí‑yá Dèhemanì‑yá, nì nanduu‑ya iin tiàa nahi nsidaa ndohó nèhivì cuáchi, (dandu nì dànáà‑yá) sàhà cuàchi‑nda sàhà‑ñá màsà dándácû gáˋ mà nùù‑ndà ñuhìví yohó. 4 Ducán, dandu vàtùni quida ndisa‑nda nsidaa ñà‑vàha cachí ley xi‑ya, vàchi có‑ndùlócô gà‑ndà sàhà ñà‑sìquini xího nèhivì ñuhìví, cuisì‑ní ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí Dios nduá nihnú ini‑ndà.

5 Vàchi nèhivì tùha cunchicùn ñà‑ndùá cudíì ini mii‑né, cuisì‑ní ñà‑jaàn nduá nihnú ini sàxìnítnùní‑nè. Doco nèhivì nchícùn xì ñà‑cùdíì ini Espíritu Ìì xí Dios, cuisì‑ní chuun xi Yà‑ìì mà nduá nihnú ini‑nè. 6 Vàchi nú cuisì‑ní ñà‑xího‑nda nduá nihnú ini‑ndà, dandu icúmí‑ndá sàà‑ndà cui dahuun‑nda. Doco nú ndudu ìì xí Espíritu xi Dios nduá nihnú ini‑ndà, dandu cutiacu ndiaha ndisa‑nda, te contentu cundoo‑nda quida‑ya. 7 Cunaha‑nsiá, nú cuisì ñá‑cùdíì ini mii‑ni‑nda nduá nihnú ini‑ndà, dandu na ian xiní ùhì‑ndà Dios nduá, vàchi nú ducán, dandu có‑ìá gà‑ndà sujetu nùù ley xi‑ya, te ni mà cúí cunchicùn viì‑ndà ley mà. 8 Ñàyùcàndùá, nèhivì nihnú inì‑xi cuisì ñà‑ndùú gustu xi mii‑né, mà cúí natùi‑ne nùù Dios.

9 Doco mii‑nsiá, có‑nìhnú gà inì‑nsia ñà‑ndùú gustu xi mii‑nsiá, nú ndisa inácáá Espíritu Ìì xí Dios anima‑nsià; còó. Ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì nduá nihnú ini‑nsià. Doco cunaha‑nsiá, nú iá iin nèhivì còò Espíritu Ìì xí Cristu anima‑xi, có‑ndùú ndisa‑ne iin nèhivì xí mii‑yá. 10 Doco nú iá Cristu ini anima‑ndà, dandu ñà‑sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá nduá, te ducán itiácú ndisa anima‑ndà nùù‑yá, mate quida‑nda cuenta na ian sànì xìhì iquìcúñú‑ndà sàhà cuàchi nì quida‑nda. 11 Cunaha‑nsiá, Yua‑nda Dios nduú ana nì dànátiácú xì Jesucristu, te ñà‑ìá Espíritu Ìì xí‑yá ini‑ndà, ñàyùcàndùá mate ni cuí‑ndà, doco icúmí stná‑ndà natiacu‑ndà quida‑ya, vàchi inácáá Yà‑ìì mà ini‑ndà.

12 Ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí có‑xìñùhù quida ga‑ndà nansa ni nì cui nacua cudíì ini mii‑nda quida‑nda. Còó, ñánì. Màsà cúndóó‑ndá quida‑nda ducán. 13 Vàchi nú ni quida‑nda cuisì ñà‑ndùá cudíì ini mii‑nda, dandu icúmí‑ndá ndañuhu‑nda. Ñàyùcàndùá, ni cuáha‑nda chindee Espíritu Ìì ndohó, dandu nìhì‑ndà dandáñúhú dahuun‑nda chuun (sìquini) cuní‑ndà quida‑nda, te nú ni níhì‑ndà ducán, dandu vida ndiaha nìhìtáhvì‑ndà. 14 Vàchi nsidaa ana nihnú ini xì Espíritu Ìì xí Dios ñà‑dacúndéhe‑yánè ichì cunchicùn‑nè, divi xínduu dèhe ndisa‑ya.

15 Nùù mii‑yá sànì nìhì‑ndà Espíritu Ìì xí‑yá, doco Yà‑ìì mà, có‑ndùú‑yá iin ana dandacú ndéé nùù‑ndà, te ò dayúhî xì‑ndà. Còó, siempre chindéé‑yândô ñà‑cunihnu ini‑ndà nduú ndisa‑nda dèhe Dios, te ducán cui cachi‑ndà xì‑yá: “¡Yuamánìˊ!” vàchi yua‑nda nduú‑yá. 16 Te divi ducán cachí stná Yà‑ìì mà xì‑ndà ini anima‑ndà, ñà‑ndùú ndisa‑nda dèhe‑ya; te stná anima‑ndà, ducán cachí stná xì‑ndà. 17 Te nú dèhe‑ya xínduu‑nda, dandu icúmí stná‑ndà ndutahvì‑ndà ñà‑cuìcà‑yá nùù‑yá, vàchi icúmí‑ndá cutnaha‑nda xi Cristu nìhìtáhvì stná‑ndà nahi mii‑yá, nú ni ndohó stná‑ndà sàhà‑yá. Vàchi nú ni ndoho‑nda sàhà‑yá, dandu icúmí stná‑ndà sàà‑ndà cundoo ndiaha‑nda nùù‑yá. 18 Vàchi iyuhu nduá icúmí‑ndá ndoho‑nda tiempu vichi, cachí yùhù, daaní, después, yáha ga chicá ndiaha cunduu ñà‑ndùá nìhìtáhvì‑ndà. 19 Te nsidanicuú ñà‑ndùá nì quidavàha Dios, ducán iá na ian ndiatú stná, vàchi cuàhà gá cuníà sàà tiempu cunahà claru ana xínduu ndisa dèhe‑ya. 20 Vàchi nsidaa ñà‑ndùá nì quidavàha‑ya ñuhìví yohó, nì sàà nì cuchicueha. Doco màdì sáhà ñà‑cùní miá nì cùú ducán, còó; sàhà‑ñá ducán nì chitnùní ini mii‑yá. Te vichi (sànì sàha‑yàndó iin) tnùndé ini, 21 divi ñà‑quee libre stná ñuhìví yohó, mà cúndúú gáˋ iin lugar nì cuchicuehe; vàchi icúmí cununa ndisa ñuhìví, dandu cundoo ndiaha nsidaa ana nduú dèhe‑ya. 22 Te ináhá‑ndá, ndè vichi ndohó ñuhìví yohó na ian ndohá sàhà ñà‑vàxi inga ñuhìví saa. 23 Te màdì cuísi ñuhìví nduá quidá ducán; còó, ndè mii stná‑ndà, na ian nsíhi ini‑ndà ndiatu‑nda cuu ducán. Doco vichi iá iin ñà‑ndiaha sànì nìhìtáhvì‑ndà, divi ñà‑cucumi‑nda Espíritu Ìì xí‑yá, vàchi divi‑ya nduú tnùmanì primeru xi‑nda nùù‑yá. Ñàyùcàndùá ndiatú cuísi‑nda ndè cachi sàà tiempu cachi vate‑yá xì nsidaa nèhivì ñà‑divi dèhe‑ya xínduu‑nda, dandu quee ndisa‑nda libre, (mà quídá gá‑ndà cuàchi). 24-25 Vàchi na ní càcu anima‑ndà, divi tnùndé ini jaàn nduá nì nìhì‑ndà. Ñàyùcàndùá, cuéyàà‑ni ni cúndiátú‑ndá dècuèndè cachi cuni‑ndàñá, vàchi nú tnùndé ini ndisa nduá, dandu ñà‑tàñáha ga nìhì‑ndà nduá, vàchi nú sànì nìhì‑ndà iñàha, dandu mà cáchí gà‑ndà xán nduá tnùndé ini.

26 (Ináhá‑ndá), mà fuerte anima‑ndà, doco Espíritu Ìì xí Dios, chindéé‑yâ ndohó, vàchi có‑cùndáà ini‑ndà nansa càcàn tàhvì‑ndà nùù Yuandiaha‑nda modo ndiá ìcà‑ndà, doco Yà‑ìì mà, cáhàn nihni‑ya sàhà‑ndà nùù Yua‑nda Dios, mate ndohó, cuisì‑nì sácàn ini‑ndà quidá‑yá, te ni có‑sâà‑ndà cachi claru‑ndà ni‑iin palabra. 27 Doco mii‑yá, indéhe váha‑ya nansa iá anima iin iin nèhivì, te ináhá stná‑yà nansa nihnú ini Espíritu Ìì xí‑yá, vàchi Yà‑ìì mà, cuisì ñà‑ndùá cuní Yuandiaha‑nda nduá xícàn tàhvì‑yá sàhà‑ndà.

Na xínu tiempu icúmí‑ndá cundee‑nda nùù nsidaa tnùndoho

28 Ináhá stná‑ndà ñà‑yòhó: nsidanicuú iñàha cuú xi‑nda, ñà‑chindee xi‑nda sàhà ñà‑vàha xi‑nda nduá, nú cuú ini‑ndà sàhà Dios, te nduu‑nda ana nì chitnùní ini‑yà cana‑ya ladu xi‑ya. 29 Vàchi nsidaa nèhivì sà‑ìnáhá‑yâ dècuèndè antes, divi nì chitnùní ini‑yà sàà‑nè cunduu‑ne nahi Dèhemanì‑yá (Jesús), te ducán cundoo cuàhà gá dèhe‑ya, te Jesús cunduu dèhe‑ya primeru. 30 Daaní, nsidaa ana nì chitnùní ini‑yà cunduu nèhivì xí‑yá ducán, divi nduú ana nì cana‑ya. Te nèhivì nì cana‑ya, divi nì nìhì stná nì ndee vàha nùù‑yá. Te nsidaa ana nì ndee vàha nùù‑yá ducán, divi nì nìhìtáhvì stná tnùñuhu ndiaha xí‑yá.

31 Pues nú ducán nduá, dandu ¿nansa cachi‑ndà vichi? (Dohó cachi‑ndà): nú Dios iá sàhà‑nda, dandu còò ni‑iñàha cundee nùù‑ndà. 32 Vàchi cunaha‑nsiá, ni Dèhemanì‑yá cónì cùhí ini‑yà; nì sàhatahvì‑yándô nì xìhì‑yàmà sàhà nsidaa‑nda. Ñàyùcàndùá seguru icúmí‑yâ cuàha stná‑yàndó nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu gá‑ndà. 33 Te vichi, ¿a iá ana cui dacuidá cuàchi dìquì‑ndà nú sànì nacàxin‑yàndó? (Còó, mà cúí), vàchi sàndèníhí vàha‑yandó. 34 Te ¿a iá stná ana cui dacúnsídá cuàchi xi‑nda? Còó, vàchi divi Cristu nì xìhì cuenta xi‑nda, te nì natiacu‑yà, dandu nì sàcòo‑ya ladu cuàhá Yuamánì‑yá Dios, te ndè cáhàn nihni stná‑yà sàhà‑ndà. 35 Daaní, ¿a iá stná ana cui dacúxíó xí‑ndá nùù Cristu ñà‑màsà cúú gá ini‑yà sàhà‑ndà? Còó, mà níhìndèè‑né ducán, mate cuáhà tnùndoho ni coó, te ò cuáhà vida ni yáha‑nda, te ò ni quidá quíní nèhivì xì‑ndà. Doco còó, mà níhì‑né ducán, mate ni coó tnama, ò nì yáha ndahví‑ndà, ò núù cuàhà peligru iá‑ndà, te cuní nèhivì cahnì‑néndô, doco iin‑ni cuú ini Dios sàhà‑ndà. 36 Vàchi, ducán cachí stná tutu ìì (ndé cáhàn nèhivì xì‑yá, cachí‑nè):

Sàhà ñà‑ndùú‑nsí nèhivì xí mii‑ní, ñàyùcàndùá ndui te ñuú nchícùn nèhivì nsiùhù ñà‑cahnì‑né nsiùhù, quidá‑né cuenta na ian riì nduú‑nsí cundaca‑ne nsiùhù cùhùn ndé cui‑nsì.

Ducán cacháˋ. 37 Doco cunaha‑nsiá, nsidaa tnùndoho ma, sànì cundee dahuun‑nda nùá, vàchi cuú ini‑yà sàhà‑ndà, te chindéé‑yândô. 38-39 Te yùhù, ináhá vâhi iin‑ni icúmí‑yâ cuu ini‑yà sàhà‑ndà mate ni cuní‑ndà cuàhà vida, te ò ni sáà‑ndà cui‑ndà, te ò ndéni iñàha nì cui ni quidá iin ángel, ò iin ana dandacú, ò iin ñà‑malu, doco iin‑ni icúmí‑ndá cundoo‑nda nùù‑yá; mate ni coó cuáhà tnùndoho quìvì vichi, ò tnaa idá, doco cunaha‑nsiá, còò ni‑iin ana ndoó ansivi, ò andea, ò ndéni nì cui, mà cúí dacúxíóàndó nùù ndahà‑yá, vàchi cuú ini‑yà sàhà‑ndà, te sàhà Stoho‑ndà Jesucristu (sànì indehè ndàhví‑yàndó).

9

Icúmí Dios chindee‑yá nèhivì raza Israel

1 Nèhivì xí Cristu nduí, te ináhá‑yâ ñà‑ndáà nduá (cuàhìn cachì xì‑nsiá); te icúmî cachi ndàì xì‑nsiá, vàchi inácáá stná Espíritu Ìì xí Dios inì, ñàyùcàndùá, ináhî ini anímè ñà‑ndáà nduá cuàhìn cachì yohó. 2 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá tnùnsí ini iéˋ, te nicanicuahàn iá ñà‑ndùá dandoho‑xí, 3 vàchi (nacání inì) sàhà ñanìtnahi, divi nèhivì raza xi. Dispuestu iéˋ nìhìchìhén, te ndañuhí nùù Cristu nì cùí (sàhà‑ñá ni sáà tnahi càcu‑ne nùù‑yá). 4 Vàchi divi descendencia xi xìì‑nsí Israel nduú stná‑nè, te quidá stná‑yà cuenta na ian dèhe‑ya nduú stná‑nè; mahì mii‑né nìsa itnuù ndiaha‑yá. Dècuèndè nì ndatnuhu sahnú stná‑yà xì‑né, te nì saquin‑yà iin tratu, nì sàha‑yanè ley ìì xí‑yá. Te nì cachitnùhu stná‑yà nansa cunucuachi‑né nùù‑yá na cahvi‑néyà. Te cuàhà gá ñà‑ndiaha íì nì quida‑ya comprometer xì‑né. 5 Te yohòtéhè primeru‑nè, divi yohòtéhè xìì‑nsí, (cuàhà gá fama‑nè) nì sàcòo; te iin nèhivì ñuu‑nsì nì sanduu stná dihi Cristu. Te Cristu, nicanicuahàn naquimanì‑ndà mii‑yá, vàchi Dios nduú‑yá, te dandacú‑yá nùù nsidanicuú iñàha, amén.

6 Doco nsidaa ñà‑ndùá nì cachi Dios (sàhà raza‑nsì mà), màsà cúníhnú ini‑ndà sànì yàha uan. Vàchi màdì nsidaa descendencia xi xìì‑nsí Israel nduú ndisa nèhivì ìì xí raza mà. 7 Mate descendencia xi Abraham nduú‑né, doco có‑cùní cachàmà ñà‑ndùú ndisa stná‑nè cuenta xi Abraham, vàchi nì cachi Dios xì nècuàchì sàhnù‑mà ñà‑cuisì descendencia xi dèhe‑ne Isaac cunduu nècuàchì nìhìtáhvì. 8 Te palabra jaàn cuní cachi ñà‑còò ni‑iin nèhivì cunduu dèhe ndisa Dios sàhà cuisì raza‑nè. Còó, dèhe‑ya nduú nsidaa ana nì saquin‑yà iin compromisu sàhà‑xí. 9 Vàchi (ducán nduú modó nì quesaa dèhe Abraham); vàchi nì ìa iin palabra nì cachi sahnú‑yá xì nècuàchìmà, divi ñà‑yòhó: “Iin quìvì señaladu icúmî quixi, te daa sá‑ìá dèhe (ñahàdìhí‑nî nani) Sara”.

10 Doco cunaha‑nsiá, màdì cuísi ñà‑jaàn nduá iá, vàchi iá stná ñà‑ndùá nì cuu xi Rebeca, ñahàdìhí xìì‑nsí Isaac. Na ñuhú dèhe‑ne nduú cuatí, 11-12 nì cachi Dios xì‑né: “Dèhe‑ní cacu primeru icúmí cunucuachi nùù luchi nchícùn gà”. Doco (na ní cachi‑yà ducán), tàñáha ga tùinuù méè mà, tàñáha ga quida‑tè ni‑iñàha, ni‑iin ñà‑vàha, te ni‑iin stná ñà‑có‑ìá vàha. Doco ñà‑jaàn nì cachi‑yà sàhà‑ñá cunahà claru có‑nâcàxin‑ya ni‑iin nèhivì sàhà obra quidá‑né, cuisì sàhà‑ñá ducán chítnùní ini‑yà quida‑ya. 13 Te ducán nì cachi stná‑yà nùù tutu ìì: “Jacob cuú inì sàhà‑xí, doco Esaú, còó, có‑xìñùhí‑te”, nì cachi‑yà.

14 Doco nú ducán nduá, ¿a ñá‑cô‑quìdá víi Dios nduámà? Còó, ¡màsà nunca cachi‑ndà ducán! 15 Vàchi dohó nì cachi stná‑yà xì Moisés: “Cuisì yùhù icúmî cachì ana cundehè ndahvíˋ, te ana cuàhìn cuhi inì”. 16 Ñàyùcàndùá, màdì ñá‑ndùá cuní nèhivì quida‑ne nduú ñà‑cundiaa, ni màdì stná ñà‑ndùá sáhandee íní‑nè quida‑ne; còó, cuisì cundiaa ñà‑cundehè ndahví‑yànè. 17 Vàchi nùù tutu ìì itándiaa palabra yohó nì cachi Dios xì rey ñuu Egipto nani Faraón: “Yùhù, sànì chitnùní inì cunduu‑ní iin rey, doco ¿índù chuun? Cuisì sàhà‑ñá cundeí nùù‑ní xì poder cahnú xí, dandu cundaà ini nèhivì inicutu ñuhìví sàhí, nansa iá poder xi”, nì cachi‑yà. 18 Ñàyùcàndùá, nú ducán cuní‑yà, vàtùni cundehè ndahví‑yà iin nèhivì, te inga‑nè nsidacaxin‑yá anima‑xi.

19 Doco (sàhà ñà‑jaàn) vihini cachi stná iin nèhivì: “Nú ducán quidá Yua‑nda Dios, dandu có‑ndìá ìcà‑yá cutnii‑ya cuenta sàhà cuàchi‑nda, vàchi mii‑yá nduú‑yá mii‑yá, te ¿ndíà quida ndohó?” 20 Doco còó, màsà cáchí‑ndà ducán, vàchi có‑ndùdává‑ndá xí mii‑yá, te ¿índù chuun cachí‑ndà ducán xi‑yá? Vàchi ni cachí‑ndà iá iin quìdi nì quidavàha iin nèhivì. ¿A vátùni nú ni cacháˋ xì‑né: “¿Índù chuun dohó nì quidavàha‑ní yùhù?” Còó, 21 vàchi icúmí tiàa ma derechu quidavàha‑neà nansa ni cúdíì ini‑nè. Vàtùni tnii‑ne chii barru, te tavà‑né iin quìdi finu, dandu quihin stná‑nè inga iyuhá, te quidayucun stná‑nè inga quìdi chicá corriente.

22 Pues ducán stná xì mii‑yá, mate cuní‑yà dacuní‑yà nèhivì (xicá ichì malu) ñà‑fuerte guá castigu xi‑ya, te ñà‑càhnù‑guá poder xi‑ya, doco caní tiempu nì quidandee ini‑yà sàhà‑né mate ndiá ìcà‑né nìhì‑né castigu, te xínduu‑ne cuisì ana icúmí ndañuhu yàchì quida‑ya, (nahi quìdi corriente mà). 23 Doco ndohó, còó, (tucu iá), vàchi na iin quìdi finu nduu‑nda nùù‑yá, te cuní‑yà cundaà stná ini nèhivì ñà‑ndiaha guá quidá‑yá xì ana indéhe ndahví‑yà. Te divi nècuàchì cundiátû mà nduú ndohó nècuàchì nì chitnùní ini‑yà nìhìtáhvì xì tnùñuhu ndiaha xí‑yá. 24 Ñàyùcàndùá, nì cana‑ya nsidanicuú ndohó, màdì cuísi nèhivì raza Judea. 25 Vàchi dohó cachí stná tutu nì tiaa Oseas sànaha ndé cachí Dios palabra yohó:

Nèhivì yucán, mate sánì cachì xì‑né có‑ndùú‑né nèhivì xí, doco después icúmî cachì xì‑né ñà‑ndùú‑né nèhivì xí. Cónì sácúú inì sàhà‑né antes, doco icúmî sàì cachì ñà‑mànì gá‑nè nùí. 26 Vàchi nèhivì ñuu ndé nì cachì ñà‑có‑ndùú‑né nèhivì xí, pues divi‑ne cunduu‑ne dèhe ndisa yùhù ana nduú Dios vivu.

27 Doco nècuàchì Israel, dohó nì tiaa Isaías sàhà‑né: “Mate cuáhà gá nècuàchì Israel ndoó nahi ñusì cuàtì ndoó yuhù mar, doco sacu‑nè icúmí càcu, 28 vàchi ñà‑ndùá sànì cachi Stoho‑ndà Señor quida‑ya ñuhìví yohó, yàchì icúmí‑yâ daxínu dahuun‑yañà”. 29 Daaní, ñà‑yòhó nì cachi stná Isaías mà:

Ansivéhé Stoho‑ndà Señor, vàchi dandacú‑yá nùù nsidanicuú iñàha; te nú mà dácâcu‑ya iin ùì‑ndà nì cùí, dandu (nsihi dahuun‑nda) na ian nì cuu xi nèhivì ñuu Sodoma xì nèhivì ñuu Gomorra.

30 Nú ducán nduá, dandu ¿nansa cachi‑ndà sàhà nècuàchì có‑ndùú raza Israel? (Pues dohó cachi‑ndà): mate cónì sánándúcú‑nê nansa cui ndee vàha‑ne nùù‑yá, doco vichi vàtùni nìhìtáhvì‑né ducán nú ni cúníndísâ‑néyà. 31 Doco nècuàchì Israel, mate nchícùn‑nè iin ley tuxí ini‑nè ñà‑ndee vàha‑ne nùù‑yá, doco còó, cónì níhì‑né natùi‑ne nùù‑yá ducán. 32 Te ¿índù chuun? Pues divi sàhà‑ñá cuní‑nè nìhìtáhvì‑né sàhà cuisì obra quidá‑né, te màdì sáhà ñà‑nìhnú ini‑nèyà. Vàchi (na ní cuduchi ini‑nè sàhà Jesús), dandu nì cuu xi‑né na iin nèhivì nì saquìhi sàhà‑xí iin yùù, te nì sàcasàn‑né. 33 Vàchi divi ducán nì cachi Dios nùù tutu ìì, (ndé cachí‑yà):

Cuàhìn techuín iin ana sàà ñuu Sión, (divi nduú Jerusalén), te cunduu‑ya na iin yùù cahnú caquìhi sàhà nèhivì, te ndua‑nè, vàchi nèhivì ñuu mà, icúmí‑nê cuduchi ini‑nè sàhà‑yá. Doco nèhivì cunindisa‑xi‑yá, mà sáà‑nè naxicocuíìn ini‑nè.

10

Ndéni nèhivì ní cui, nú ni cúníndísâ‑né Jesús, vàtùni càcu‑ne

1 Ñánì, xì nsidaa anímè cuníˋ càcu nèhivì raza xi Israel nùù Dios, te ñà‑jaàn nduá siempre xícàn tàhví nùù‑yá. 2 Pues ñà‑ndáà nduá, sáhandee ini‑nè cahvi‑néyà, doco tà cúndáà vàha ini‑nè nansa ndiá ìcà‑né quida‑ne. 3 Cuní‑nè ndee vàha‑ne nùù‑yá, doco sànì nacuaà‑né modo nì cachi‑yà quida‑ne ducán, te modo xi mii‑né cuní‑nè quida‑neàmà. Ñàyùcàndùá, ducán queá na ian sànì cahíchì ini‑nè ichì mii‑yá. 4 Vàchi cunaha‑nsiá, nú ichì Cristu xiníndísá‑ndá, te ducán sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá, dandu còò cá necesidad cunchicùn gà‑ndà ley sànaha.

5 Daaní, Moisés, nì tiaa stná‑nè iin palabra sàhà nèhivì nchícùn ley mà, te sàhámà cuní‑nè ndee vàha‑ne nùù‑yá nì cùí. Dohó nì cachi Moisés: “(Cuisì) nú quida ndisa‑nda cumplir nsidaa ñà‑ndùá cachí ley mà, dandu nìhì‑ndà cutiacu ndiaha‑nda”. 6 Doco nú sàhà fe xi‑nda cuní‑ndà ndee vàha‑nda nùù‑yá, (dandu ni cúníní‑nda palabra yohó) cachí stná ley mà: “Màsà cútúxí ini‑ndà mii‑nda icúmí‑ndá nana‑nda ndè gloria ―na ian cuàhàn‑ndà cundaca‑nda Cristu nuu ndè ñuhìví yohó― còó; 7 ni màsà cútúxí stná ini‑ndà ñà‑ìcúmí‑ndá nuu cunú‑ndà ndè tìxi ñuhìví”, na ian cuàhàn‑ndà danátiácú‑ndà Cristu, te cundaca‑ndayá naxìnu yohó. Còó. 8 Pues ¿nansa ndisa cachí palabra mà (quida‑nda)? Divi dohó cacháˋ: “Yatni uun iá palabra xi‑ya, mà úhì càhàn‑níà, mà úhì cunihnu vàha inì‑níà ini anima‑ní”. Te divi palabra mà nduá cachítnùhu‑nsi xì nèhivì na cachí‑nsì xì‑né xiñuhu cunindisá‑né mii‑yá. 9 Vàchi nú cachí vate‑nda ñà‑mii Jesús nduú Stoho‑ndà Señor, te ini anima‑ndà xiníndísá‑ndá ñà‑nì natiacu‑yà nì quida Dios, dandísá, càcu anima‑ndà nùù‑yá. 10 Vàchi ini anima‑ndà nduú lugar ndé xiníndísá‑ndáyâ, te ndee vàha‑nda nùù‑yá; te xì yuhù‑ndà cachí vate‑nda (ñà‑nchícùn‑ndà mii‑yá), dandu xì ñà‑jaàn nìhì‑ndà salvación xi‑nda. Palabra yohó nduá cachítnùhu‑nsi xì nèhivì.

11 Vàchi dohó cachí tutu ìì: “Ni‑iin nèhivì, mà sáà‑nè naxicocuíìn ini‑nè ñà‑nì xinindisá‑né mii‑yá”. 12 Vàchi iin‑ni ndiaá nsidaa‑nda nùù‑yá, nahi nècuàchì raza Judea, te ducán stná nèhivì inga ñuu. Vàchi imindaa Stoho‑ndà Señor iá‑yà nùù nsidaa‑nda, te ndiaha gá sáhatahvì‑yándô gracia xi‑ya na ndácùcahan‑ndayá. 13 Vàchi nsidaa ana ndacùcahan xi quìvì‑yá, icúmí‑nê càcu‑ne. 14 Doco (náhà xìcà), nú tàñáha ga cunindisá nèhivì‑yá, mà ndácùcahan‑néyà. Te‑ni còò stná nansa cunindisá‑néyà nú tàñáha ga cunitnùhu‑ne sàhà‑yá. Te‑ni còò stná nansa cunitnùhu‑ne sàhà‑yá nú còò ana cachitnùhu xi‑né. 15 Te ni mà cácánúú stná ana cachítnùhu sàhà‑yá nú còò ana techuun‑xi‑né. Ñàyùcàndùá, dohó cachí stná tutu ìì: “Na ndiaha mánì iá nú sànì quesaa ana cachitnùhu xi‑nda razón ndiaha xí mii‑yá”.

16 Doco màdì nsidaa nèhivì raza Israel nì càhvì xì razón ndiaha ma. Vàchi (dohó) nì cachi stná Isaías (xì Dios): “Sacu nèhivì nì xinindisa‑xi ñà‑ndùá nì cachi‑nsì xì‑né (sàhà mii‑ní), Stoho‑nsì Señor”. 17 Ñàyùcàndùá, sànì cundaà ini‑ndà, dihna icúmí‑ndá cunini‑nda (palabra), dandu nìhì‑ndà cunindisa‑nda. Te ñà‑ndùá cunini‑nda, divi razón xi Cristu nduá.

18 Doco amádi sànì inini nèhivì raza Israel. Jaan. Ñà‑ndáà nduá sànì inini‑ne palabra mà, vàchi (cachí tutu ìì):

Inicutu sànì tiacutnùhu‑ne palabra (sàhà‑yá). Dècuèndè ndè chicá xica sànì xinitnùhu‑ne.

19 Doco ¿a sáhà ñà‑cónì cúndáà ini nèhivì Israel, ñàyùcàndùá (cónì xìníndísâ‑né)? (Pues cunini‑nsia palabra) nì tiaa Moisés, (ndé cáhàn Dios xì nèhivì Israel, cachí‑yà):

Mii‑nsiá, có‑nàcúní‑nsià nèhivì inga ñuu ñà‑ndùú‑né ñuu ndisa, doco (ñà‑cuàhà guá gracia) cuàhìn quide sàhà‑né, icúmí‑nsiâ cumbìdia inì‑nsia sàhà‑né. Te mate ni có‑sâà nèhivì ñuu mà cundaà vàha ini‑nè vichi, (doco icúmî chindeí‑nè), dandu cuìdà ini mii‑nsiá sàhà‑né, nì cachi Dios.

20 Daaní, después nì tiaa stná Isaías inga palabra xi‑ya. Ndee ní càhàn‑yà, te dohó nì cachi‑yà:

Nèhivì cónì nándúcú xî antes, sànì nìhìtáhvì‑né cahvi víi‑né yùhù vichi. Mate antes cónì sándúlócô‑nè sàhí, doco vichi sànì dàtnúì sàxìnítnùní‑nè.

21 Doco sàhà nècuàchì raza Israel, dohó cachí‑yà: “(¡Ndahví‑nè!) vàchi ndui te ñuú iín cáhìn xì‑né, te caná stnáì‑nè, doco có‑ìníní‑né, cutu cáhàn‑nè dìquì palabra xi”.

11

1 Pues nú ducán nduá, dandu ¿nansa cachi‑ndà? ¿A ñá‑sànì nacoo nihni Dios nèhivì xí‑yá (Israel) nduá vichi? Còó, màsà cáchí‑ndà ducán. Vàchi cunaha‑nsiá, yùhù nduú stnáì iin nèhivì Israel. Yohòtéhè stnáì nduú Abraham, te descendencia xi xìì‑nsí Benjamín nduú stnáì. 2 Vàchi nèhivì raza‑nsì Israel, dècuèndè chicá sànaha sànì cachi Dios ñà‑nèhivì xí mii‑yá nduú‑né. Ñàyùcàndùá, màdì‑ñá sànì nacoo nihni‑ya nèhivì xí‑yá nduá.

Mà nunca sàà ndañuhu nèhivì raza Israel

Amádi sá‑ìnáhá‑nsiâ nansa cachí tutu ìì ndé cáhàn Elías, xícàn tàhvì‑né nùù Dios, nacání‑né xì‑yá ñà‑cuàhà guá cuàchi nèhivì Israel iá. Pues divi palabra yohó nì cachi‑nè xì‑yá: 3 “Nsiùhù nècuàchì cáhàn cuenta xi‑ní, sà‑cuàhà‑nsí sànì sahnì nèhivì, te sànì dàndùtù stná‑nè nsidaa lugar ndé cahvi‑nsí mii‑ní, Stoho‑nsì Señor: làcà mindaí ndói, te nchícùn stná‑nè ñà‑cahnì‑né yùhù”. 4 Doco ¿ndíà nduá nì cachi Dios xì Elías mà? Dohó nì cachi‑yà: “Còó, vàchi sànì chitnùní inì ñà‑cundoo ùsà gà mil nèhivì‑xí mà cáhví xí yùù yócò nani Baal, ni mà sáà stná‑nè cuitasisi‑né nùá”, nì cachi‑yà. 5 Te ducání iá stná tiempu vichi. Sàhà gracia xi‑ya ndoó stná dava nèhivì Israel xiníndísâ xí‑yâ vichi, mate sacu xínduu‑ne, doco sànì nacàxin‑yanè. 6 Te nú cuisì sàhà gracia xi‑ya nduá, dandu mà cúí cunduu stná sàhà obra nì quìdá‑né. Vachi nú ni cúndiáá obra xi‑ne nùù‑yá nì cùí, dandu mà cúndiáá gà stná gracia xi‑ya. 7 Te nú ducán nduá, dandu ¿nansa cachi‑ndà vichi? Pues dohó cachi‑ndà: cuàhà gá nèhivì Israel cónì níhì‑né (ñà‑ndiaha íì) nìsa nanducu guá‑nè; cuisì nèhivì nì nacàxin Dios nì nìhìtáhvì xán. Dandu cuàhà gá dava nècuàchì Israel mà, nì yàha nì nducaxin anima‑nè. 8 Te dohó cachí stná nùù tutu ìì: “Sànì chitnùní ini Dios cucumi nèhivì mà iin anima mà ndúlócô gà, na ian quídì‑nè, quidámáxìní‑nè, na ian cuaá‑nè, te ò doho stná‑nè, tè dècuèndè quìvì vichi, ducán iá xì‑né”, cachí tutu mà. 9 Daaní stná David sànaha, dohó nì cachi stná‑nè:

Ni sáà nèhivì (malu mà) yàha‑ne tnùndoho na meru ndoó‑né quidá‑né vicò xí‑né, te yàchì nì cúndúámà; te ni sáà stná‑nè yàha‑ne cuàhà vida, dandu nacuitacùhá sàhà cuàchi‑ne. 10 Te màsà sáà stná‑nè cundaà vàha ini‑nè; còó. Ni sáà‑nè cunsida‑ne (castigu xi‑ne) nicanicuahàn, nì cachi David.

11 Ñàyùcàndùá, vichi ndisa iá falta xi nècuàchì Israel. Doco, ¿a sánì ndañuhu dahuun‑ne ñà‑nì quida‑ne ducán? Còó, vàchi cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá nì quida‑ne falta mà, ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí sànì nìhì stná nsidaa nèhivì inga raza nansa càcu anima‑nè. Daaní, después vihini naxicocuíìn stná ini nècuàchì Israel na indéhe‑né ñà‑sànì càcu nèhivì inga raza mà. 12 Cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá nì quida nècuàchì Israel mà falta, ñàyùcàndùá cuàhà gá ñà‑ndiaha íì sànì ndòo nùù dava ga nèhivì ñuhìví. Doco nú sàhà falta xi nècuàchìmà sànì nìhìtáhvì nèhivì dava ga, dandu chicá más ndiaha nàcòo na sáà quìvì nàcùndoo vàha nècuàchìmà xì Dios.

Nansa nì nìhìtáhvì nèhivì nsidanicuú raza coo nansa càcu‑ne

13 Vichi cuàhìn càhìn xì mii‑nsiá nècuàchì có‑ndùú nèhivì Israel. Yùhù, nùù Dios sànì nìhí chuun cacanui cachítnùhi palabra xi‑ya xì mii‑nsiá. Te ndisa iin chuun ndiaha nduá, cachíˋ. 14 Te cuníˋ quida viìˊ chuun yohó sàhà‑ñá cundehè stná nèhivì raza xi, áma ndúdíì stná ini dava‑ne (cunindisá stná‑nè), te càcu‑ne. 15 Vàchi nú (sàhà cuàchi‑ne) nì cuxio‑ne nùù Dios, te sàhámà nì nìhì dava ga nèhivì ñuhìví nì nàcùndoo vàha‑ne nùù‑yá, dandu (chicá más ndiaha) icúmí nàcòo nú sànì nandudiì tu ini Dios sàhà‑né. (Ndiaha gá ndisa) queamà na ian nì xìhì iin nèhivì, te nì natiacu‑nè.

16 Cunaha‑nsiá, cachí estilu sànaha sàhà pan primeru ñà‑ndùá pan ìì dócò‑ndà nùù Dios. Te nú ducán nduá, dandu náhà xìcà ìì stná dava ga yusàn nì cuàha pan mà. Te nahi seña jaàn nduú palabra yohó (sàhà nèhivì Israel, vàchi nú ìì yohòtéhè‑né sànaha, dandu ìì stná nsidaa gá descendencia xi nècuàchìmà vichi). Te ducán iá stná nahi yohò iin yutnù; nú iá vàha yohò‑nú, dandu nsidaa stná rama‑nu iá vàha.

Nahi chiò yutnù nì natnìi tnahá nduú nèhivì có‑ndùú raza Israel, cachí Pablo, vàchi sànì nìhìtáhvì stná‑nè ñà‑ndiaha íì nìsa icumi cuisì nècuàchì Israel antes

17 Vàchi nècuàchì raza‑nsì Israel, na iin yutnù tàtá olivo, ducán nduú stná‑nè, te nsidaa nèhivì inga raza, nahi chìò inga yutnù yùcù, ducán nduú‑né. Daaní, ni cachí‑ndà ní tàhndè iin ùì rama yutnù tàtá, te nì natnìi tnahá xi iin ùì ndahà yutnù yùcù. Pues divi ducán nduá sànì quida Dios xì mii‑nsiá nècuàchì inga raza; vàchi rama yutnù yùcù nì natnìi tnahama, sà‑ìtiácúà sàhà ñà‑vàha dananá yohò yutnù tàtá mà; dítâ fuertéà tècuìí nùù yohò‑núma. (Te divi ducán iá stná xì mii‑nsiá, sànì nìhìtáhvì stná‑nsià ñà‑ndiaha íì xí nècuàchì Israel.)

18 Doco màsà cútúxí inì‑nsia chicá ndiaá‑nsià nùù nèhivì Israel mà, vàchi divi sàhà nècuàchìmà sànì nìhìtáhvì‑nsiá ñà‑ndiaha íì mà, nacua iá xì chìò cuàtì yutnù nì natnìi tnahama, divi sàhà yohò yutnù mà itiácúà, màdì‑ñá sàhà chìò cuàtìmà itiácú yohò‑nú.

19-20 Doco vihini cachi‑nsià palabra yohó: “(Chicá ndiaá nsiùhù) nùù nècuàchì Israel, vàchi (nì quindiaa Dios‑nè nùù lugar xi‑ne sàhà‑ñá quìhvi nsiùhù), na ian nì tàhndè chìò yutnù finu mà sàhà‑ñá coo lugar quìhvi chìò yutnù yùcù”. Pues ñà‑ndáà nduá nì cuxio dava nècuàchì (Israel nùù Dios). Doco ¿índù chuun? Cuisì sàhà‑ñá cónì sáníhnú gà ini‑nè mii‑yá. Ñàyùcàndùá, mate núù mii‑yá ndoó‑nsiá vichi, doco cuisì sàhà‑ñá iin‑ni nihnú vàha ini‑nsiàyà nduá. Màsà cútúxí ini‑nsià chicá ndiaá‑nsià. Còó, chicá xiñuhu ñà‑caquin‑nsià cuidadu. 21 Vàchi (nècuàchì Israel mà, cónì quìdá víi‑né, te sàhájàn) nì cuxio‑ne nùù‑yá nacua nì cuu xi chìò yutnù tàtá nì tàhndè mà; ñàyùcàndùá, ducán stná mii‑nsiá ana nì quìhvi después, cuidadu cundoo‑nsia còtó dacúxíó stná Dios mii‑nsiá.

22 Sàhà nsidaa ñà‑jaàn, vàtùni cundaà vàha ini‑ndà nansa iá modo xi Dios; iá ndisa gracia xi‑ya, doco iá stná nansa sáha‑ya castigu. Vàchi nècuàchì raza nì tùcù inga ichì mà, cónì dácâcu‑yanè, doco mii‑nsiá, còó; mànì gá nì quida‑ya xì‑nsiá. Doco iin‑ni xiñuhu quida‑nsia seguir cunchicùn‑nsià gracia xi‑ya, vàchi nú coó, dacúxíó stná‑yà mii‑nsiá nùù‑yá. 23 Daaní, nècuàchì nì cuxio antes mà, nú ni nácúníndísâ‑né mii‑yá, vàtùni (nàcùndoo vàha stná‑nè xì‑yá), te ducán queamà na ian nì natnìi tnahá tú chìò yutnù nì tàhndè mà, vàchi Dios, icúmí‑yâ poder quida‑ya ducán. 24 Vàchi mii‑nsiá, mate nécuàchì inga raza nduú‑nsiá, doco sànì nìhìtáhvì‑nsiá cuàhà ñà‑vàha xi nècuàchì Israel mà. Te ducán queámà na ian nì tàhndè chìò yutnù yùcù olivo, te nì natnìi tnahá‑nu xi iin yutnù tàtá. Pues nú sànì nìhìtáhvì mii‑nsiá ducán, dandu chicá mà úhì nansìhvi tu nèhivì raza Israel mà lugar primeru xi‑ne, vàchi queámà na ian danátnìi tnaha tu‑nda chìò yutnù finu ìcà mismo mii yutnù ndé nì tàhndèà.

25 Ñánì, cuníˋ cundaà inì‑nsia sàhà iin chuun nìsa ìa dèhé antes còtó cachi‑nsià ñà‑chicá nchichí‑nsià. Vàchi cunaha‑nsiá, cuàhà nècuàchì Israel, quidámáxìní‑nè vichi, te ducán icúmí coo ndè cachi sàà cuacatnahá nadaa ga nèhivì inga raza quìhvi ichì mii‑yá. 26 Daaní, icúmí càcu stná nsidaa nècuàchì raza Israel, nacua cachí Dios nùù tutu ìì:

Mahì nèhivì ñuu Sión descendencia xi Jacob, yucán icúmí quee mii‑yá ana dacácu xi‑né, dandu dandáñúhú‑yâ nsidaa ñà‑có‑ndiàá nì quida‑ne. 27 Te nú sànì cuxio nsidaa cuàchi‑nemà, dandu cundaà ini‑nè sànì quida ndise cumplir palabra nì càhàn sàhnúí xì‑né antes.

28 Cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá (cahíchì ini) nèhivì Israel razón ndiaha xí Dios vichi, ñàyùcàndùá na ian xiní ùhì‑nèyà nduá, doco ñà‑vàha xi mii‑nsiá sànì queamà. Doco nècuàchìmà, mànì cuáhà vá‑né nùù‑yá sàhà xìì‑né, vàchi nì cachi‑yà xì xìì‑né icúmí‑yâ nacàxin‑ya descendencia xi‑ne. 29 Te mà túha Dios naquihin‑ya ñà‑ndùá sànì sàhatahvì‑yándô; ni mà túha stná‑yà naxicocuíìn ini‑yà nú sànì chitnùní ini‑yà cana‑yàndó. 30 Antes cónìsá íníní‑nsiá mii‑yá, doco vichi sàhà‑ñá cónì íníní nècuàchì Israel, ñàyùcàndùá mii‑nsiá nì indehè ndàhví‑yà vichi. 31 Te ducání iá stná xì mii‑né, mate có‑ìníní‑néyà vichi, doco ¿índù fin cucumiámà? Divi sàhà‑ñá nacundehè ndàhví‑yànè nacua nì indehè ndàhví stná‑yà mii‑nsiá. 32 Ñàyùcàndùá, nùù mii‑yá iin‑ni xínduu nsidanicuu‑nda nèhivì cuáchi có‑ìníní xí‑yâ. Te divi sàhájàn vàtùni iin‑ni cundehè ndàhví stná‑yà nsidanicuu‑nda.

Nchichí gà nì quida Dios nsidaa obra xi‑ya

33 ¡Na cuahà guá obra ndiaha sànì quida Dios! Te nchichí sàstnùhù stná‑yà, ináhá‑yâ nsidanicuú iñàha. Te ináhá‑yâ ñà‑ndùá cachí‑yà, xì ñà‑ndùá quidá‑yá, mate nèhivì, có‑sânìhì ini‑nè. 34 Vàchi còò ni‑iin ana cundáà ndisa inì‑xi nansa nihnú ini Stoho‑ndà Señor. Te ni còò stná ana chicá nchichí, te ducán sáha‑xi‑yá conseju. 35 Ni còò stná ana xícàn tòó‑yá iñàha nùù‑xí, te cunihica‑yá nùù‑né; còó. 36 Vàchi mii‑yá nì quidavàha xi nsidanicuú iñàha, te sàhà poder xi‑ya iá ìì nsidaa ñà‑jaàn ñuhìví yohó. Te cuisì sàhà (ñà‑nì quèé gà más tnùñuhu) xí‑yá, ñàyùcàndùá nì sàcòo nsidaámà, ansivéhé cahnú‑yá nicanicuahàn. Amén.

12

Nansa cuní Dios quida‑nda xi vida xi‑nda

1 Pues vichi, sàhà‑ñá cuàhà guá sànì cuhi ini‑yà ndohó, ñàyùcàndùá, sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑dayáha dahuun‑nsia mii‑nsiá ndahà‑yá, ñánì. Vàchi nú ducán, dandu queamà na ian mii‑nda nduu‑nda promesa sáhatahvì‑ndàyá, doco iin ñà‑ìtiácú. Te ñà‑jaàn nduú stná meru promesa ìì cudíì ini‑yà sàhà‑xí, vàchi divi nacua ndiá ìcà‑ndà cahvi viì‑ndàyá ini anima‑ndà nduájàn. 2 Doco modo chicuéhè nihnú ini nèhivì ñuhìví yohó, màsà cúnchícùn gà‑ndàñá. Xiñuhu ndusaa dahuun sàxìnítnùní‑ndà sàhà‑ñá dàma modo xi‑nda, vàchi nú ni nácùnihnu ndiaha ini‑ndà, dandu sàà‑ndà cundaà vàha ini‑ndà nansa cuní‑yà quida‑nda, vàchi cuàhà obra vàha cudíì ini‑yà quida‑nda, xì cuàhà ñà‑ìá viì.

3 Yùhù sànì nìhìtáhvìˊ gracia nùù‑yá (ñà‑quide chuun ndiaha xí‑yá). Ñàyùcàndùá, cachíˋ xì nsidaa‑nsiá ñà‑mà váha ndanihi vàha‑nda mii‑nda más gà nùù ñà‑ndùá ndiá ìcà‑ndà. Xiñuhu nacani sahnú ini‑ndà sàhà mii‑nda según nansa nì sàhatahvì‑yá iin iin‑nda cunindisa‑ndayá, (te ducán cunucuachi‑nda nùù‑yá). 4 Na ian indéhe‑nda iquìcúñú‑ndà, cuàhà ñà‑ndùá icúmíâ, doco iin ian xì chuun quidá. 5 Pues ducání iá stná ndohó. Sàhà‑ñá nchícùn‑ndà Cristu, iin‑ni iquìcúñú xínduu nsidaa‑nda, mate cuáhà‑ndà, vàchi iin‑ni chindéé stnaha‑nda iin‑nda xi inga‑ndà nahi cuerpu‑ndà.

6 Ñàyùcàndùá, iin iin‑nda sànì nìhìtáhvì‑ndà iin ñà‑vàha cui quida‑nda según nansa nì sàhatahvì‑yándô gracia xi‑ya. Ñàyùcàndùá, nú sànì nìhìtáhvì‑ndà càhàn‑ndà iin razón ndiaha quixí nùù‑yá, dandu divi ñà‑jaàn nduá ni cúnsìhi ini‑ndà quida‑nda nacua sáà‑ndà xiníndísá‑ndá. 7 Te ò nú sànì nìhìtáhvì‑ndà cunucuachi‑nda nùù ñanìtnaha‑nda, dandu divi ñà‑jaàn ni quidá stná‑ndà. Daaní, nú ñà‑chinaha‑ndà ñanìtnaha‑nda nduá nì nìhìtáhvì‑ndà, dandu divi ducan ni quida‑nda. 8 Daaní, nú nì nìhìtáhvì‑ndà danácuàhandee stnahá ini‑ndà, dandu divi ducan ni quidá ndisa stná‑ndà. Te ò nú chuun nì nìhìtáhvì‑ndà nduú ñà‑dacútâhvì‑ndà ñanìtnaha‑nda iñàha, dandu divi ñà‑jaàn ni quidá stná‑ndà, doco màdì sáhà‑ñá ndanihi vàha nèhivì‑ndó. Còó. Te ò nú nì nìhìtáhvì‑ndà ñà‑cunuù‑ndà (chuun xi Dios), dandu ñà‑jaàn ni quidá stná‑ndà, doco vivìí‑ni ni quida‑ndañá. Daaní, nú chuun nì nìhìtáhvì‑ndà nduú ñà‑cundehè ndàhví stnaha‑nda, dandu ni cúdíi ini‑ndà quida‑nda ducán.

Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda nú sànì quihin‑nda ichì Jesús

9 Nsidaa‑nda, icúmí‑ndá cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, doco màsà dánánî uun‑nda. Te ni loho màsà cúú ini‑ndà sàhà ñà‑có‑ìá vàha. Còó; cuisì ñà‑ìá viì nì cúnchícùn‑ndà. 10 Te xiñuhu stná ñà‑cuni mànì stnàhà‑ndà, vàchi iin‑ni ñaní xínduu‑nda; te siempre xiñuhu quidañuhu stnaha‑nda, te ni nácóó stná‑ndà ñanìtnaha‑nda ni queé tnùñuhu xí mii‑né, (màdì ndohó).

11 Màsà cúdúsán‑ndá; còó. Ni cuáhandee ini‑ndà quida‑nda ñà‑ndùá quìdà‑ndà. Xì nsidaa anima‑ndà ni cúnúcuáchí‑ndá nùù Stoho‑ndà Señor. 12 Te iin‑ni ni cúdíi stná ini‑ndà sàhà tnùndé ini ndiatu‑nda nùù‑yá. Te nú yáha‑nda tnùndoho, dandu iin‑ni ni quidándéé stná ini‑ndà, te nicanicuahàn nì cácàn tàhvì‑ndà nùù‑yá. 13 Te nú iá ñà‑ndùá xiñuhu iin nèhivì xí Dios, dandu ni chíndéé‑ndánê. Te siempre ni quidáñúhú‑ndá nècuàchì sáà visita vehe‑nda.

14 Daaní, nèhivì quidá quíní xí‑ndá, ni cácàn tàhvì‑ndà sàhà‑né, màdì‑ñá càcàn chìhán‑ndà dìquì‑né.

15 Ni cúndóó díi‑nda xi nècuàchì cudíì inì‑xi, te ò nú tnùnsí ini ndoó‑né, dandu stná ndohó ni cúndóó stná‑ndà tnùnsí ini.

16 Iin‑ni ni cúndóó mánì nsidaa‑nda. Màsà cútúxí ini‑ndà mii‑nda nduu‑nda mii‑nda; còó. Xiñuhu ñà‑cunihnu ndahvi ini‑ndà. Màsà cúníhnú ini‑ndà nchichí gà‑ndà. 17 Te nú sànì quida quini nèhivì xì‑ndà, màsà nácání ini‑ndà naxicocuíìn‑ndà quida stná‑ndà xì‑né nacua nì quida mii‑né xì‑ndà. Siempre ni cuáhandee stná ini‑ndà quida viì‑ndà xì nsidaa nèhivì. 18 Dècuèndè ñà‑ndùá sáà‑ndà quida‑nda, ducán xiñuhu cundoo manì‑ndà xì nsidanicuú‑né. 19 Ñani màní, màsà náchítácùhá‑ndà ñà‑ndùá quidá nèhivì xì‑ndà. Nùù Dios ni ndóo nsidaájàn, vàchi dohó cachí‑yà nùù tutu ìì: “Cuisì yùhù icúmí nachitacùhá xì sàhà nsidaa iñàha. Nsidaa ana iníhícá, icúmí‑nê danáà‑né quide, cachí Stoho‑ndà Señor”. 20 Daaní, dohó cachí stná tutu ìì: “Nú iá iin ana xiní ùhì xì‑ndà, te xíhì‑nè doco, ò xíhì‑nè tècuìí, dandu ni dácúxí‑ndánê, te ni cuáha stná‑ndàné tècuìí coho‑ne. Vàchi nú ducan ni quida‑nda, dandu icúmí‑nê nducahan‑ne”.

21 Màsà cuáha‑nda quida stná‑ndà nacua quidá nèhivì malu xì‑ndà; còó. Ni quidá víi‑nda xi‑né, vàchi sàhájàn ñà‑sànì cundee‑nda nùù‑né nduá.

13

1 Nsidaa‑nda ni cúníní‑ndá nècuàchì xídandacú, vàchi Dios nduú ana nì chitnùní inì‑xi cundoo ana dandacú nsidanicuú lugar. Nècuàchì icúmí cargu vichi, nùù mii‑yá nì nìhì‑né chuun ma. 2 Ñàyùcàndùá, iin nècuàchì cahíchì ini xì autoridad, divi ley xi mii‑yá nduá cahíchì stná ini‑nè. Te nsidaa ana có‑ndùlócô (sàhà ley mà), tnùndoho nduá icúmí‑nê nìhì‑né. 3 Vàchi chuun xi nècuàchì dandacú, có‑ndùá ñà‑dayúhî xì‑ndà te nú quidá víi‑nda. Còó. Cuisì nècuàchì có‑quìdá víi icúmí‑nê dayúhî‑nè. Te nú có‑cùní‑ndà dayúhî‑nèndó, dandu cuisì ñà‑ìá viì ni quida‑nda, dandu icúmí nècuàchìmà cudiì ini‑nè sàhà‑ndà. 4 Vàchi ducán queá na iin chuun xi Dios nduá quidá‑né sàhà ñà‑vàha xi‑nda. Doco nú có‑quìdá víi‑nda, chicá vàha ni yúhî‑ndà, vàchi autoridad mà, icúmí‑nê derechu dandohó‑nèndó, te vàtùni quida‑neà. Vàchi na ian nùù Dios xinúcuáchí‑nê na dandohó‑né ana có‑quìdá víi. 5 Ñàyùcàndùá, xiñuhu cunini‑ndané, doco màdì cuisì sàhà‑ñá yúhî‑ndà nìhì‑ndà castigu, còó; sàhà stná ñà‑màsà cúnsídá cuàchi‑nda (nùù Dios). 6 Ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí chíyàhvi stná‑ndà renta nùù ñuu‑ndà. Vàchi autoridad xi‑nda, na ian nùù Dios xinúcuáchí‑nê, te ñà‑jaàn nduú chuun xi‑ne.

7 Ñàyùcàndùá, xiñuhu danáà‑ndà ñà‑ndùá iníhícá‑ndá nùù iin iin nèhivì. Nècuàchì xícàn dìhùn sàhà ñuu‑ndà, ni cuáha‑ndané, xì stná nècuàchì xícàn renta. Te nsidaa ana xiñuhu quidañuhu‑nda, ni coó tnùñuhu xi‑nda nùù‑né. 8 Ni‑iñàha màsà cúníhícá‑ndá nùù nèhivì. Doco ñà‑ndùá iníhícá ndisa‑nda nduú ñà‑cuu ini‑ndà sàhà‑né. Te nú ni quida‑nda ñà‑jaàn, dandu ñà‑sànì quida‑nda cumplir nsidaa ñà‑ndùá cachí ley ìì nduá. 9 Vàchi dohó cachí ley mà: màsà cáhàn‑ndà xì inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda, te màsà cáhni stnaha‑nda, ni màsà quídácuíhná‑ndá; ni màsà cáhàn‑ndà iin tnùhu sàhà ñanìtnaha‑nda; ni màsà xího stná‑ndà ñà‑ndùá icúmí nècuàchìmà. Te iá gà más ñà‑ndùá cacháˋ, doco nsidaa palabra jaàn, iin cuisì palabra‑ni nduá, vàchi ñà‑ndùá cuní cachàmà nduú ñà‑cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà nacua cuú ini‑ndà sàhà mii‑nda. 10 Te nú ducán quida‑nda xi ñanìtnaha‑nda, dandísá (ñà‑quìdá víi‑nda xi‑né nduá), vàchi còò dañu quìdà‑ndà xì‑né. Ñàyùcàndùá, nú cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, dandísá ñà‑sànì quida viì‑ndà cumplir ley ìì nduú stná.

11 Nsidaámà xiñuhu quida‑nda, vàchi ináhá‑ndá nansa vàxi tiempu vichi, meru tiempu (ñà‑quida viì‑ndà) nduá; ñàyùcàndùá màsà cúndóó‑ndá quidámáxìní‑ndà, vàchi vichi chicá sàcùyátní quìvì càcu dahuun‑nda, mà cuéé cuàhà gáˋ na ian (nìsa nihnu ini‑ndà) na quívì nì xinindisa‑nda mii‑yá. 12 Te vichi sà‑ìtúú tiempu danátnûù (Dios ini anima cuàhà nèhivì) inicutu, vàchi tiempu vichi (na xicá‑né ichì) ñáa, yàchì icúmíâ yàha. Ñàyùcàndùá, ni nácóó dahuun‑nda nsidaa ñà‑ndùú chuun xi ichì ñáa ma, te ni cútùha‑nda quida‑nda chuun vàha ñà‑cui chindee xi‑nda caca‑nda ichì ndé datnúù‑yàndó. 13 Xiñuhu cacanuu viì‑ndà nacua datnúù‑yà ini‑ndà. Te nacoo dahuun stná‑ndà ñà‑xíni‑nda, xì‑ñá quìdà‑ndà escándalo, te màsà cáhàn stná‑ndà xì nèhivì cónì nándàhà xì‑ndà. Ni màsà quídá ndevàha stná‑ndà ñà‑ìá quini; ni màsà náâ stnahá stná‑ndà, te màsà cúmbìdia stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà. 14 Cuisì nacua nihnú ini Stoho‑ndà Jesucristu, ducan ni cúníhnú stná ini‑ndà, te ñà‑jaàn nduá icúmí chindee xi‑nda. Ni‑iyuhu màsà cúníhnú ini‑ndà ñà‑ndùú ñà‑chìcuéhè nihnú ini nèhivì ñuhìví, còtó sàà‑ndà quida stná‑ndà ñà‑jaàn.

14

Màsà cuítnùhu‑nda ñanìtnaha‑nda

1 Dava nèhivì, mate xiníndísâ stná‑nè mii‑yá, doco có‑sâà‑nè cundaà ini‑ne (nansa iá nsidaa ley xi‑ya). Doco ndohó, xiñuhu quidañuhu‑ndané, te càhàn‑ndà xì‑né, doco màsà náâ‑ndà xì‑né sàhà ñà‑có‑quìdá‑né nacua quidá ndohó. 2 Vàchi dava‑nda, nsidanicuú comida xixi‑nda; iá viá, cachí‑ndà. Doco dava nèhivì, có‑sâà‑nè cundaà ini‑nè, ñàyùcàndùá có‑sàxí‑né ni‑iin cuñu, cuisì inga iñàha. 3 Pues nècuàchì xixí nsidanicuú iñàha, mà váha cahíchì ini‑nè iin ñanìtnaha‑ne có‑sàxí cuñu. Te nècuàchì có‑sàxí cuñu mà, màsà cuítnùhu‑ne ñanìtnaha‑ne saxí xi cuñu, vàchi iin‑ni sànì ndee vàha stná nècuàchìmà nùù Dios. 4 Vàchi nú xítnùhu tnaha‑nda ducán, dandu queámà na ian quida‑nda na xítnùhu‑nda ana quidáchúûn nùù inga nèhivì, te (ináhá‑ndá) có‑quèé víámà. Cuisì lamú xi nècuàchìmà icúmí cachi a quidá víi peón xi‑ne, á coó. (Ñàyùcàndùá, màsà cuítnùhu‑nda inga ana xinúcuáchí nùù Dios), vàchi ádi vátùni sàà‑nè quida viì‑né, vàchi icúmí‑yâ chindee‑yánè. 5 Dava nèhivì, quìvì señaladu nduá nsidácáhnû‑né, doco dava ga‑nè, iin‑ni nihnú ini‑nè nsidaa quìvì ndiaá. Pues cada iin iin‑nda ni cúnáhá‑ndá nansa cuní‑ndà quida‑nda. 6 Nècuàchì chívàha xi iin quìvì señaladu, sàhà‑ñá nihnú vàha ini‑nè Stoho‑ndà Señor nduá. Te ducání stná nècuàchì có‑chîvàha iin quìvì señaladu, nicanicuahàn nihnú vàha stná ini‑nè mii‑yá. Te nècuàchì xixí nsidanicuú stná comida, nùù Stoho‑ndà Señor xixí‑néà, te naquímánì stná‑nèyà sàhà‑ñá. Daaní, nèhivì có‑xìxí ndéni comida nì cui, divi nùù stná mii‑yá có‑xìxí‑néà, doco naquímánì stná‑nèyà (sàhà ñà‑ndùá xixí‑né).

7 Vàchi màdì micuísi‑nda ndoo‑nda ñuhìví yohó, te màdì inì‑ni mii‑nda cachí‑ndà cui‑ndà. 8 Vàchi nú itiácú‑ndà ñuhìví yohó, divi nùù Stoho‑ndà Señor ndoo‑nda; te na sáà quìvì cui‑ndà, mii‑yá dandacú‑yá sàhà stná mà. Ñàyùcàndùá, a ducán itiácú‑ndà te ò ní xìhì‑ndà, iin‑ni nduu‑nda nèhivì xí Stoho‑ndà Señor. 9 Vàchi Cristu, divi sàhà ñà‑nì sáà‑yà cusahnú‑yá nùù nsidaa nsìi, xì stná nècuàchì itiácú, sàhà ñà‑jaàn nduá nì xìhì‑yà, te nì natiacu‑yà nì ndanchito‑ya.

10 Ñàyùcàndùá, mà váha cuitnùhu‑nda ñanìtnaha‑nda; mà váha cahíchì stnahá stná ini‑ndà. Vàchi nsidanicuu‑nda, icúmí‑ndá màcuìta stná‑ndà nùù‑yá, dandu cachi‑yà xì‑ndà a ní quida viì‑ndà, á coó. 11 Vàchi ducán cachí stná tutu ìì ndé cáhàn Stoho‑ndà Señor, cachí‑yà:

Nicanicuahàn itiácuì, ñàyùcàndùá seguru nduá yohó cachíˋ vichi: icúmí nsidanicuú nèhivì màcuìtasisi‑né nùí, te cachi‑nè (divi Dios nduí).

12 Ñàyùcàndùá, vàtùni cundaà ini‑ndà, iin iin‑nda icúmí‑ndá nacuàha‑nda cuenta nùù‑yá.

Cuidadu ni cúndóó‑ndá sàhà ñà‑ndùá quida‑nda, còtó sàhà ndohó sàà iin ñanìtnaha‑nda cuida cuàchi‑ne

13 Ñàyùcàndùá, màsà cuítnùhu ga‑ndà ñanìtnaha‑nda. Doco iá ndisa ñà‑ndùá xiñuhu quida‑nda: xiñuhu cundoo‑nda cuidadu ñà‑màdí sàhà ndohó cuida cuàchi iin ñanìtnaha‑nda. 14 Vàchi yùhù ináhî, còò ni‑iñàha iá ñuhìví yohó nsidá cuàchi‑xi inì‑ni miá. Te ducán cachí stná palabra nì cachi Stoho‑ndà Jesús xì‑ndà. Doco nú mii‑nda dacuidá cuàchi‑nda iñàha, dandu na ian iá ndisa cuàcha nùù‑ndà. 15 Ñàyùcàndùá, nú cudúchí ini iin ñanìtnaha‑nda sàhà iin ñà‑ndùá xixi‑nda (ñà‑tùxí ini‑nè cuàchi nduá), dandu màsà cúxí gá‑ndà ñà‑jaàn, vàchi nú ducán, dandu có‑quìdá víi‑nda, na ian có‑cùú gà ini‑ndà sàhà nècuàchìmà nduá. Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑ndá ñà‑màsà sáà ndañuhu anima iin ñanìtnaha‑nda sàhà ñà‑cùdíì guá ini‑ndà cuxi‑nda, vàchi sàhà stná nècuàchìmà nì xìhì Cristu.

16 Vàtùni iá nsidaa ñà‑ndùá quida‑nda cahan‑nda, doco cuidadu ni cúndóó‑ndá còtó cachi iin ñanìtnaha‑nda quini iá ñà‑ndùá quida‑nda. 17 Vàchi ley xi rey xi‑nda Dios, có‑ndùá iin ley sàhà ñà‑xìxì‑ndà ò ñà‑xìhì‑ndà. Còó, vàchi nùù mii‑yá ñà‑ndiàá ndisa nduú ñà‑quida viì‑ndà, xì ñà‑cundoo manì‑ndà, xì ñà‑cudiì stná ini‑ndà quida Espíritu Ìì xí‑yá. 18 Vàchi nú ñà‑jaàn quida‑nda, dandu divi ñà‑xìnúcuáchí‑ndá nùù Cristu nduá, te cudíì stná ini Yua‑nda Dios sàhà‑ndà, dècuèndè nùù stná nèhivì icúmí‑ndá ndee vàha stná‑ndà.

19 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacani cuàhà ini‑ndà nansa cundoo manì‑ndà xì ñanìtnaha‑nda, te nanducu stná‑ndà nansa nacuàhandee ini‑ndàné. 20 Te (cuidadu ni cúndóó stná‑ndà) sàhà ñà‑ndùá xixi‑nda, còtó sàhájàn dandáñúhú‑ndá obra xi Dios (ini anima inga nèhivì). Ináhî, iá permisu caxì‑ndà, ò cuxi‑nda ndéni iñàha nì cui. Doco mà váha caxì‑ndàñá nú tuxí ini inga‑nè nduá cuàchi, màdí sàhà ndohó cuàhandee ini‑nè caxì stná‑nèà. 21 Chicá vàha màsà cáxi‑nda iin cuñu, ò coho‑nda iin vinu, ò ndéni iñàha nì cui nú tuxí ini iin ñanìtnaha‑nda cuàchi nduá, te vihini quida stná‑nè ducán ñà‑mà fuerte anima‑nè. 22 Mate ináhá‑ndá iá vàha caxì‑ndà ndéni iñàha nì cui, doco inì‑ni mii‑ní‑ndá ni chívàha‑nda ñà‑jaàn, chicá vàha, dandu cuisì mii‑nda xi Dios cunaha‑nda sàhà‑ñá.

Nú còò ni‑iin duda, te ináhá‑ndá màdì cuáchi nduá quida‑nda, dandu nansicáhán‑ndá. 23 Doco nú iá‑ndà xì duda, te có‑ìnáhá ndisa‑nda a cuáchi nduá ñà‑caxì‑ndà iñàha, ò á coó, dandu iin falta cundua nú ni caxí‑ndañá, vàchi có‑xìníndísâ ndisa‑nda iin ñà‑vàha nduá. Vàchi cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑ndùá quida‑nda, te có‑xìníndísá‑ndá nduá iin chuun viì, dandu cuàchi cundua.

15

Màsà quídá‑ndá cuisì ñà‑cùdíì inì‑ni mii‑nda, sino que ñà‑cunduu ñà‑vàha xi ñanìtnaha‑nda

1 Ñàyùcàndùá, ndohó tè‑sà‑xìníndísâ fuerte, ndiá ìcà‑ndà quidandee ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda nú tàñáha ga cunindisá vàha‑ne. Te xiñuhu ñà‑chindee stná‑ndàné, màdì‑ñá quida‑nda cuisì ñà‑cùdíì inì‑ni mii‑nda. 2 Vivìí‑ni ni quida‑nda xi ñanìtnaha‑nda sàhà‑ñá cundua ñà‑vàha xi‑ne, te cundoo‑ne contentu, vàchi nú ducán, dandu chicá icúmí‑nê nacuàhandee ini‑nè. 3 Vàchi ni stná Cristu, cónì quìdá‑yá cuisì ñà‑ndùá nì cúdíì inì‑ni mii‑yá. Vàchi dohó cachí stná nùù tutu ìì, (ndé cáhàn Cristu xì Yuamánì‑yá), cachí‑yà: “Ñà‑ndùá nì canàhá nèhivì dìquì mii‑ní, yùhù nì nacuida xi nsidaájàn”.

4 Cunaha‑nsiá, nsidaa palabra nì tiaa nècuàchì sànaha nùù tutu ìì, sàhà‑ñá dacuahá stná ndohó nduá, te ducán dandu chicá cutùha‑nda cucumi‑nda paciencia, te nacuàhandee stná ini‑ndà, vàchi nú ducán, dandu chicá nsinuu ini‑ndà ñà‑ìá ndisa tnùndé ini ndiaha xi‑nda. 5 Pues divi Dios nduú ana chindéé xí‑ndá quidandee ini‑ndà ducán, te nácuàhandee stná ini‑yàndó. Ñàyùcàndùá, nùù mii‑yá xícàn tàhví ñà‑nì cúndóó mánì nsidaa‑nsiá nacua cuní Jesucristu quida‑nda. 6 Te xícàn tàhvì stnáì ñà‑iin‑ni ni cúníhnú vàha ini nsidaa‑nsiá, te iin‑ni ni náquímánì stná‑nsià mii‑yá ana càhvì Stoho‑ndà Jesucristu, divi Yuamánì‑yá. 7 Te (ináhá stná‑ndà) cónì cáhîchì ini‑yà ni‑iin‑nda. Ñàyùcàndùá, xiñuhu‑ñá cahvi stnaha‑nda iin‑nda xi inga‑ndà, dandu chicá quee tnùñuhu xí‑yá.

Nansa nì chitnùní ini Dios ñà‑cunitnùhu nèhivì nsidanicuú ñuu razón ndiaha xí‑yá

8 Nsidaa palabra jaàn, ñà‑yòhó nduá cuní cachà: nì quixi Cristu (ñuhìví yohó) ñà‑quida‑ya chuun ndiaha xí‑yá sàhà raza‑nsì Israel sàhà‑ñá cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachi Dios xì xìì‑nsí sànaha, te sàhà ñà‑cundaà stná ini nèhivì ñà‑mà túha‑ya dandahví‑yàndó. 9 Daaní, nsidaa stná nèhivì inga raza, nì indehè ndàhví stná‑yà mii‑né, te vichi vàtùni naquimanì stná‑nèyá sàhámà. Vàchi dohó cachí tutu ìì:

Icúmî naquimanìˊ mii‑ní (Dios), te cunini stná nèhivì nsidanicuú ñuu; cuàhìn nacuatui alabanza xi‑ní, te taví tnùñuhu xí‑nî.

10 Daaní, nùù inga xaan xí tutu ìì mà dohó cachí stná:

Vàtùni cudiì stná ini mii‑nsiá nèhivì nsidanicuú ñuu, nacua cudíì ini nèhivì meru ñuu nì nacàxin‑ya.

11 Daaní, inga xaan dohó cachí stná:

Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì inga ñuu, te inga raza, ni náquímánì‑nsiá Dios, te ndanihi cahnú stná‑nsiàyà.

12 Daaní, stná Isaías, nì tiaa stná‑nè iin palabra, te dohó cacháˋ:

Icúmí quesaa iin descendencia xi Isaí, te chuun xi‑ya cunduu ñà‑cusahnú‑yá nùù nèhivì nsidaa ñuu, te icúmí‑nê cahvi‑ne xì‑yá, nì cachi Isaías.

13 Pues Dios nduú ana sáha xi‑nda tnùndé ini ndiaha xi‑nda; ñàyùcàndùá xícàn tàhví sàhà nsidaa mii‑nsiá nècuàchì xiníndísá‑xí‑yâ ñà‑nì cúndóó‑nsiá contentu, te ni yáha vàha stná‑nsià quida‑ya, dandu chicá más icúmí coo tnùndé ini xi‑nsia quida ndudu ìì xí Espíritu Ìì xí‑yá.

14 Ñánì, có‑ìéˋ xì duda sàhà‑nsiá; ináhî, vàha ndisa ini‑nsià, te cundáà vàha stná inì‑nsia (sàhà ichì‑yá), vàtùni dacuahá tnahá stná‑nsià ichì váha. 15 Doco nùù tutu yohó tiaí iin palabra nùù‑nsiá, te mate ní càhàn ndeí xì‑nsiá iyuhu, doco cuisì ñá‑nì dànsínúú inì mii‑nsiá (sàhà ichì‑yá) nduájàn. Vàchi (chuun quide ducán) nduá nì nìhìtáhvìˊ nùù‑yá na ní quida‑ya gracia sàhí 16 ñà‑cundui iin ana cunucuachi nùù‑yá, te cacanui mahì nèhivì nsidaa ñuu cachítnùhi xì‑né ñà‑ndùú razón ndiaha xí Jesucristu. Vàchi cuníˋ sàà cuàhà‑né nùù‑yá na ian ni cúndúú‑né promesa dóquìˊ nùù‑yá, dandu cudiì stná ini‑yà sàhà‑né ñà‑sànì nduhiì stná anima‑nè nì quida Espíritu Ìì.

17 Vichi sàhà‑ñá nì chindee Jesucristu yùhù, ñàyùcàndùá vàtùni cudiì inì sàhà chuun xi‑ya sànì quide. 18 Doco iin chuun nì quida inga nèhivì, còó, mà cáhìn sàhámà, cuisì sàhà chuun nì chindee‑yá yùhù, te nì cachitnùhi xì nèhivì sàhà‑yá. Te cuàhà stná ñà‑ndùá nì quide, te ducán nì xinindisá cuàhà nèhivì inga ñuu. 19 Cuàhà milagru ndiaha nì quide, xì cuàhà seña fuerte, te cuàhà gá nì chindee stná ndudu ìì xí Espíritu xi‑ya. Ñàyùcàndùá, inicutu sànì cachitnùhi razón ndiaha xí Cristu ndè ñuu Jerusalén xì dècuèndè ladu Ilírico. 20 Vàchi ñà‑ndùá siempre cuníˋ nduá cùhìn ñuu ndé tàcùní nèhivì palabra xi Cristu, te cachitnùhi xì‑né ñà‑ndùú razón ndiaha. Có‑cùníˋ cùhìn ndé sà‑ìá ana quìdà xì chuun ìì mà. 21 Còó, vàchi cuníˋ coo nacua cachí tutu ìì:

Nècuàchì ñuu ndé tàñáha ga sàà razón sàhà‑yá, icúmí‑nê cunitnùhu‑ne. Mate vichi tàñáha ga cunini‑ne palabra mà, doco icúmí‑nê sàà‑nè cundaà ini‑nè.

22 Cunaha‑nsiá, divi sàhà chuun jaàn tàñáha ga sàì ndé ndoó‑nsiá, mate ní cunì sàì cuàhà xichi ni cuí. 23 Doco vichi, còò cá chuun icúmî ladu yohó, te sàcàní cuìà cuàhà gá cuníˋ sàì nàcòtì mii‑nsiá. 24 Ñàyùcàndùá, quìvì quide disponer cùhìn ladu España, dandu yàhi. Daaní, nú sànì sandoo chii‑nda contentu, dandu iin ñà‑vàha cundua nú ni chíndéé‑nsiâ yùhù ñà‑naquihin tui ichì cùhìn ladu España. 25 Doco vichi cùhìn ñuu Jerusalén cunihi iyuhu ñà‑chindee xi nèhivì xí Dios ndoó yucán. 26 Vàchi nèhivì ladu Macedonia xì ladu Acaya, nì nacani ini‑nè nì dàcuátnáhâ‑né iin ñà‑chindee xi nècuàchìmà, vàchi dava nècuàchìmà, ndahví yáha‑ne. 27 Ñàyùcàndùá, nì cudiì ini nècuàchì xìcà mà nì dàcútâhvì tnàhá‑né, vàchi ducán ndiá ìcà‑né quida‑ne, vàchi divi nùù nèhivì ñuu Jerusalén mà nì quixi palabra vàha xiníndísâ‑né, nacua mii‑né, (te ducán stná nsiùhù xì nsidaa stná mii‑nsiá hermanu) ndoó inga ñuu. Ñàyùcàndùá, ndiá ìcà‑ndà chindee‑nda sàhà necesidad icúmí nècuàchì ñuu Jerusalén mà.

28 Daaní, nú sànì dàxínui chuun nacoi ñà‑ndùá nì cutahvì nécuàchìmà, dandu quihin tui ichì cùhìn ladu España, te ichì mà icúmî yàha stnáì ndé ndoó‑nsiá. 29 Te nú sànì sàì, ináhî ñà‑ìcúmí Cristu dachitu‑yá anima nsidaa‑nda ñà‑ndiaha íì icúmí palabra xi‑ya.

30 Ñánì, yùhù ináhî, iin‑ni nchícùn nsidaa‑nda Stoho‑ndà Jesucristu, te cuú stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà quidá Espíritu Ìì. Ñàyùcàndùá, sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑iin‑ni ni cácàn tàhvì‑nsiá sàhí nùù Dios, nacua quidá yùhù, xícàn tàhvì stnáì nùù‑yá. 31 Càcàn tàhvì‑nsiá sàhí ñà‑nì cácui nùù ndahà nèhivì có‑xìníndísâ ndoó ñuu Judea. Daaní, sàhà chuun cùhìn ñuu Jerusalén ñà‑nacoi ñà‑chindee xi nèhivì xí Dios yucán, càcàn tàhvì stná‑nsià nùù‑yá sàhà ñà‑nì cúdíì ini nècuàchìmà sàhà ñà‑ndùá cunihi cùhùn. 32 Dandísá vàtùni cudiì stná inì na sàì ndé ndoó‑nsiá, nú cuní‑yà sàì, te después coo chií xì‑nsiá quetatuì. 33 Pues vichi ni cúndóó‑nsiá xì Dios, te ni yáha vàha‑nsia quida‑ya. Amén.

16

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo na ní casàhú‑nè xì nsidaa nèhivì ináhá‑nê ñuu Roma

1 Yùhù quidé recomendar doña Febe, vàchi vàha ndisa‑ne, na iin cùha‑nda nduú‑né, te nduú stná‑nè iin ana xinúcuáchí nùù nèhivì xí Dios natácá ñuu‑nè Cencrea. 2 Ñàyùcàndùá, nacuna‑nsia yehè‑nsiá nùù‑né nacua ndiá ìcà‑ndà quida‑nda xi nèhivì xí‑yá, vàchi iin‑ni nchícùn stná‑nè Stoho‑ndà Señor. Te nú iá necesidad icúmí‑nê sàhà iin chuun xi‑ne, dandu chindee‑nsiánè, vàchi cuàhà gá sànì chindee stná‑nè nèhivì dava ga, xì stná yùhù.

3 Cásàhúì xì Priscila xì Aquila; nècuàchì nìsa cutnahá stná xìˊ quidá‑nsí chuun xi Jesucristu nduú‑né. 4 Dècuèndè cuàhàn‑nè cui stná‑nè sàhí nì cùí, ñàyùcàndùá yùhù naquímánìˊ mii‑né; te màdì cuísi yùhù, ndè stná nsidaa nèhivì cahvi xi Dios cuàhà gá ñuu, naquímánì stná‑nè nècuàchìmà. 5 Te cásàhú stnáì xì nsidaa gá nèhivì natácá vehe nècuàchìmà cahvi xi‑yá.

Daaní, cásàhú stnáì xì Epeneto, vàchi mànì gá‑nè nùí; nècuàchì primeru nì xinindisa‑xi Cristu ladu Acaya nduú‑né. 6 Te cásàhú stnáì xì María. Ináhî, cuàhà gá quidá nècuàchìmà chuun (xi Dios) jaàn ndé ndoó‑nsiá. 7 Te cásàhú stnáì xì nècuàchì ñuì nani Andrónico xì Junias. Ndúì‑nè iá fama‑nè nùù nsidaa gá nècuàchì apóstol. Te cunaha‑nsiá, tàñáha ga sàì tenchicuìn ichì Cristu, doco sà‑xìníndísâ‑né mii‑yá. Daaní, después iin‑ni nì sandiadi stná‑nsì vehecàa.

8 Daaní, cásàhú stnáì xì Amplias, vàchi iin‑ni iá stná‑nè nùù Stoho‑ndà Señor, te cuú ndisa inì sàhà‑né. 9 Te cásàhú stnáì xì Urbano, vàchi iin‑ni nìsa cutnahá‑nsí quidá‑nsí chuun xi Cristu. Daaní, cásàhú stnáì xì Estaquis, vàchi mànì stná nècuàchìmà nùí. 10 Te cásàhú stnáì xì Apeles. Iin nèhivì seguru xi Cristu nduú stná‑nè. Te cásàhú stnáì xì nsidaa nèhivì vehe Aristóbulo. 11 Daaní, cásàhú stnáì xì nècuàchì ñuì nani Herodión. Te cásàhú stnáì xì nsidaa nèhivì vehe Narciso xiníndísâ stná xì Stoho‑ndà Señor. 12 Daaní, cásàhú stnáì xì Trifena xì Trifosa. Divi chuun xi Stoho‑ndà Señor xíquida stná nècuàchìmà. Te Pérsida, cuàhà gá obra xi mii‑yá quidá stná‑nè, te mànì cuáhà stná‑nè nùù nsidaa‑nda, ñàyùcàndùá cásàhú stnáì xì‑né. 13 Daaní, cásàhú stnáì xì Rufo. Iin nèhivì vàha ndisa xi Stoho‑ndà Señor nduú stná‑nè. Stná dihi Rufo, cásàhú stnáì xì‑né, vàchi na iin dihi mií nduú stná nècuàchìmà, cunaha‑nsiá. 14 Daaní, cásàhú stnáì xì Asíncrito, xì Flegonte, xì Hermas, xì Patrobas, xì Hermes, xì nsidaa stná ñani‑ndà ndoó vehe‑ne. 15 Daaní, stná Filólogo, xì Julia, xì Nereo, xì cùha‑ne, cásàhú stnáì xì nsidaa‑né, xì stná Olimpas xì nsidaa gá nèhivì xí Dios cutnáhâ xí‑nê. 16 Te nsidaa‑nsiá, nacasàhú tnahá víi‑nsiá ñà‑xínduu‑nsia nèhivì ìì xí mii‑yá. Daaní, nsidaa nèhivì natácá cahvi xi Cristu (cuàhà ñuu ladu yohó), cásàhú stná‑nè xì‑nsiá.

17 Yùhù sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá, ñánì: cuidadu ni cúndóó‑nsiá sàhà nècuàchì cuní datáhndè dava xi‑nsiá, te datúcù‑nènsià iin ichì cónì dàcuàhá‑nsiá. Nacoo dahuun‑nsia nsidaa nècuàchìmà. 18 Vàchi nèhivì quidá ducán, màdì nùù Stoho‑ndà Jesucristu xinúcuáchí‑nê, cuisì‑ní gustu sìquini xi mii‑né nduá quidá‑né. Viì gá cáhàn‑nè, te palabra vico xichúûn‑né, ñàyùcàndùá mà úhì dandahví‑nè nèhivì mà‑fuerte inì‑xi.

19 Doco mii‑nsiá, sà‑quìdá víi‑nsiá, te cuàhà gá xaan sànì xìtià stná cuentu nansa tùha‑nsia cunini viì‑nsiá (palabra xi Dios). Te yùhù, yáha ga cudíì inì sàhájàn, doco cuníˋ ñà‑más gà ni cúndáà vàha inì‑nsia nansa quida viì‑nsiá. Doco iin chuun malu, còó; ni‑iyuhu có‑cùníˋ mànìhì tnùní ini‑nsià sàhájàn. 20 Te Dios, yàchì icúmí‑yâ (cundee‑yá nùù) ñà‑malu na ian cuànihni‑ya dìnì‑sí, te ndòo‑sì tìxi‑xi cundehè‑nsiá, vàchi mii‑yá, tùha‑ya cuàha‑yàndó paz.

Vichi ni cúcúmí‑nsiâ cuàhà gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu.

21 Yohó iá stná Timoteo, iin nècuàchì cutnáhâ xìˊ quidá‑nsí chuun ìì xí‑yá, te cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. Te cásàhú stná (ùnì) nècuàchì ñuì nani Lucio, xì Jasón, xì Sosípater.

22 Yùhù nani Tercio, te nduí ana nì tiaa xi (palabra xi Pablo) nùù carta yohó, te cásàhú stnáì xì nsidaa‑nsiá, vàchi iin‑ni xiníndísâ stná‑nsià Stoho‑ndà Señor. (Pues vichi tucutu cachi Pablo iin palabra.)

23 Daaní, cásàhú stná Gayo xì‑nsiá, nècuàchì dìvéhé‑xí ndé iéˋ. Te divi yohó nduú stná lugar ndé natácá nèhivì cahvi xi Dios. Daaní, cásàhú stná Erasto, nècuàchì nduú tesoreru ñuu yohó; te cásàhú stná inga ñani‑ndà nani Cuarto. 24 Vichi ni cúcúmí nsidaa‑nsiá cuàhà gracia xi Stoho‑ndà Señor. Amén.

Ultimo palabra xi carta yohó ndé naquímánì Pablo mii‑yá

25 Vichi ni‑ndáníhí cahnu‑nda mii‑yá. Vàtùni nacuàhandee ini‑yàndó nacua cachí razón ndiaha cachítnùhi xì nèhivì, divi palabra nì xinitnùhu‑nsia sàhà Jesucristu; te divi nduú stná palabra nìsa ìa dèhé caní cuìà dècuèndè sànaha. 26 Doco vichi sànì tùi vateá, vàchi mii‑yá ana itiácú nicanicuahàn, sànì dàtnúù‑yà ini‑ndà sàhà razón xi‑ya nì tiaa nècuàchì profeta sànaha. Te vichi dandacú‑yá ñà‑nì cuítià palabra mà inicutu sàhà‑ñá cunitnùhu nèhivì nsidanicuú ñuu, dandu cunindisá stná‑nèyà, te cunini‑neyà.

27 Mindaa‑ní míí‑yâ nduú Dios, te mindaa‑ní míí‑yâ nduú stná ana nchichí ndisa. Te vichi sàhà Jesucristu ni náquímánì‑ndàyá nicanicuahàn. Amén.

1 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Tutu Nuu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Corinto

1

1 Yùhù nduí Pablo, te nduú stnáì iin ana nì cànà ñà‑cucumí chuun ndiaha nùù Jesucristu, vàchi ñà‑jaàn nduá nì chitnùní ini Dios quide. Te yohó cutnáhâ stnáì xì ñani‑ndà Sóstenes, 2 tiaá‑nsí tutu yohó nùù nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá cahvi xi Dios ñuu Corinto jaàn. Nèhivì íì xí‑yá xínduu stná‑nsià ñà‑sànì yàha‑nsia ladu xi Stoho‑ndà Jesucristu, te nì cànà stná‑nsià cunduu‑nsia nèhivì cunihnu ìì inì‑xi, nahi nsidaa gá nèhivì ndácùcahan xi quìvì‑yá, vàchi Stoho nsidaa‑nda nduú‑yá, nahi ndohó, te ducán stná mii‑né.

3 Vichi ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia nùù Yua‑nda Dios xì nùù Stoho‑ndà Jesucristu, te contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya.

4 Yùhù, nicanicuahàn naquímánìˊ Dios sàhà‑nsiá, vàchi cuàhà gá sànì sàhatahvì‑yá mii‑nsiá sàhà‑ñá xínduu‑nsia nèhivì xí Jesucristu. 5 Nsidanicuú modo sànì nìhìtáhvì‑nsiá nùù‑yá; tùha‑nsia càhàn ndiaha‑nsiá, te cundáà vàha stná inì‑nsia (sàhà ichì‑yá). 6 Ñàyùcàndùá, na xiní nèhivì (ñà‑ndiaha guá) quidá‑nsiá vàtùni cundaà ini‑nè ñà‑ndáà nduá sànì cachi‑nsì sàhà Cristu. 7 Vàchi có‑cùmánì gá ni‑inga modo nìhìtáhvì gá‑nsià tàhvì ndiaha nùù‑yá, te vichi ndiatú cuéyàà stná‑nsià naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesucristu, te cuni‑ndàyá. 8-9 Te iin‑ni icúmí Yua‑nda Dios nacuàhandee ini‑yà anima‑nsià, dandu mà cóó gá ni‑iin falta xi‑nsia nùù‑yá quìvì naxicocuíìn Dèhemanì‑yá Stoho‑ndà Jesucristu. Vàchi vàtùni cahvi‑nda xi‑yá, te mii‑yá nduú ana sànì cana‑yàndó ñà‑cundoo‑nda nùù Dèhemanì‑yá.

Màsà táhndè dava‑nda

10 Sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì nsínúú inì‑nsia Stoho‑ndà Jesucristu, te màsà náâ stnahá‑nsiá, ñánì. Iin‑ni iñàha ni cúníhnú vàha ini nsidaa‑nsiá. Màsà táhndè dava‑nsia. Iin‑ni ni cúndóó mánì‑nsiá, te iin‑ni iñàha ni nácání inì‑nsia. 11 Vàchi nacání nèhivì vehe Cloé xìˊ, cachí‑nè ñà‑sànì tàhndè dava‑nsia, ñánì. 12 Ñà‑sànì tàhndè dava‑nsia nduá cachíˋ, vàchi diín diín iñàha cachí iin iin‑nsia. Vàchi dava‑nsia, cachí‑nsià nèhivì xí Pablo nduú‑nsiá, te dava‑nsia, cachí‑nsià nèhivì xí Apolos ò Pedro nduú‑nsiá, te dava ga‑nsià, nèhivì xí Cristu nduú‑nsiá, cachí‑nsià. 13 Doco, ¿a ndísá ndoó cuáhà partidu xi Cristu? Còó. Té ¿a ndísá nì xìhì yùhù Pablo cuenta xi‑nsia? Còó. Té ¿a ndísá nì ndacùcahan nèhivì quìvì yùhù na ní cuhiì‑nsiá? Còó. 14-15 Yùhù, ni cónì quìdá íìˊ cuàhà‑nsiá, cuisì Crispo xì Gayo. Ansivéhé Dios, cuisì mii‑né nì quida iìˊ, còtó cachi nèhivì nì ndacùcahín mií na ní quida iìˊ nècuàchìmà. 16 Pues, ndisa, stná nèhivì vehe Estéfanas nì quida iì stnáì, doco có‑ìnáhá guêˋ a ní quida iì guéˋ más gà nèhivì, á coó. 17 Vàchi màdì‑ñá quida iìˊ nèhivì nduá nì dàndàcú Jesucristu nùí, còó; cuisì ñà‑nacani xì‑né ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá, doco màdì ñà‑càhàn nchichí uin xì‑né cunduajàn, còó, còtó mà nátùi tnùñuhu xí Cristu nansa nì xìhì‑yà nchìca cruz.

Cuisì ndiaá Jesucristu, màdìá càhàn nchìchí‑ndà

18 Nèhivì nchícùn ichì ndé ndañuhu‑nda, sácùndiaa uun‑ne na cáhàn‑ndà xì‑né sàhà obra nì quida Jesús (na ní xìhì‑yà) nchìca cruz; doco ndohó nècuàchì dàcácu‑ya, còó, vàchi nùù ndohó, cahnú poder icúmí palabra mà. 19 Cunaha‑nsiá, dohó (cachí‑yà) nùù tutu ìì:

Cuàhìn dandáñúhî nsidaa palabra xícahàn tè‑nchìchí, xì stná palabra xi nècuàchì tuxí inì‑xi ináhá guâ, icúmî dandutí palabra mà, cachí‑yà.

20 Ñàyùcàndùá, mà cúndiáá gà ñà‑ndùá cachí guâ tè‑nchìchí ñuhìví yohó, mate xínduu‑tè maestru xi ley sànaha, te ò yáha ga tùha‑tè càhàn‑te sàhù. Vàchi sàhà obra xi Dios sànì cundaà ini‑ndà có‑ndiàá palabra tuxí ini nèhivì ñuhìví nduú palabra nchichí guâ. 21 Cuàhà gá nandúcú‑nê nansa cunchichí‑nè, doco Dios, nì chitnùní ini‑yà ñà‑màdì sàhà ñà‑jaàn nìhì‑né cundaà ini‑nè sàhà‑yá. Ducán nì quida‑ya disponer, vàchi nchichí ndisa‑ya. Dandu nì chitnùní stná ini‑yà ñà‑cuìtià palabra ìì xí‑yá inicutu, te na xiníndísâ nèhivì, dandu vàtùni càcu anima‑nè, mate (cachí nèhivì) palabra loco nduá.

22 Nècuàchì raza Judea, xícàn‑nè cuu iin milagru, (dandu cunindisá‑né). Te nècuàchì raza Grecia, cuisì cuní‑nè cunini‑ne iin palabra chicá nchichí. 23 Doco nsiùhù, palabra sàhà nansa nì xìhì Cristu nchìca cruz nduá cachítnùhu‑nsi, mate cudúchí ini nècuàchì raza Judea sàhájàn, te tuxí stná ini nècuàchì inga ñuu palabra diquí nduá. 24 Doco ndohó nèhivì nì nacàxin‑ya, sànì cundaà ini‑ndà sàhà‑yá, ináhá‑ndá cahnú cuáhà poder xi‑ya, te nchichí ndisa stná‑yà. Ducán xiníndísá‑ndá, a ducán nduu‑nda nèhivì raza Judea, te ò nèhivì inga raza. 25 Vàchi mate ni tuxí ini nèhivì nì càhàn Dios iin palabra diquí, doco cunaha‑nsiá, chicá nchichí palabra mà nùù nsidaa ñà‑ndùá cui cachi nèhivì ñuhìví. Daaní, stná poder xi‑ya, mate iyuhu ñà‑ndùá quidá‑yá tuxí ini‑nè, doco chicá fuertéàmà nùù nsidanicuú poder xi mii‑né.

26 Te xiñuhu nsinuu stná ini‑nsià nansa nì quida Dios na ní nacàxin‑yàndó ñà‑cunduu‑nda nèhivì xí‑yá, ñánì. Sacu‑ndà nduu‑nda nècuàchì nchichí cachí nèhivì ñuhìví, te sacu stná‑ndà nduu‑nda nècuàchì dandacú, te ò nècuàchì cuìcà. 27 Doco Dios, nì nacàxin‑yàndó, mate mà nchìchí‑ndà. Te ¿índù chuun? Divi sàhà‑ñá dandúcáhán‑yá nèhivì cachí xínduu ana nchichí guâ. Stná nèhivì còò poder‑xi sànì nacàxin‑ya sàhà‑ñá nducahan nèhivì tuxí inì‑xi chicá icúmí xí poder. 28 Stná nèhivì chicá ndahví nì nacàxin stná‑yà, xì stná nèhivì cahíchì ini nècuàchì dava ga, xì stná nèhivì chicá có‑ndiàá, pues divi nduú ana sànì nacàxin‑ya, te ducán cundee‑yá nùù nècuàchì tuxí inì‑xi ndiaá guâ. 29 Daaní, quìvì icúmí nsidaa nèhivì tnàtuu‑ne nùù‑yá, mà cúníhnú gá ini ni‑iin‑ne ñà‑mii‑né nduú‑né mii‑né.

30 Doco ndohó, nùù mii‑yá sànì nìhìtáhvì‑ndà ñà‑cundoo‑nda nùù Jesucristu, te datnúù‑yà sàxìnítnùní‑ndà, dandu níhì‑ndà càhàn nchìchí ndisa‑nda. Te sàhà stná Dèhemanì‑yámà sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá, te nì ndoo stná cuàchi anima‑ndà nì quida‑ya, vàchi Dèhemanì‑yá nduú ana nì dànáà xì sáhà‑ndà, te nì càcu‑nda. 31 Ñàyùcàndùá, ducán iá nacua cachí nùù tutu ìì: “Nú cuní‑ndà tavà‑ndà tnùñuhu xí mii‑nda, dandu ni cúnáhá‑ndá ñà‑cuisì Stoho‑ndà Señor nduú tnùñuhu xi‑nda”.

2

Cuisì sàhà Jesús cáhàn Pablo xì nèhivì

1 Yùhù, na ní sàì ñuu‑nsià, màdì palabra nchichí nduá nì cáhìn xì‑nsiá; còó. Ni màdì palabra finu guá nì nácání xì‑nsiá na ní cachitnùhi xì‑nsiá ñà‑ndùú razón ndiaha xí Dios. 2 Còó, vàchi nì nacani inì ñà‑màsà cáhìn sàhà inga iin chuun, cuisì‑ní sàhà Jesucristu, xì sàhà nansa nì xìhì‑yà nchìca cruz. 3 Te nì xini‑nsià ndè nì cuìtéˋ, te ndè nì quidi stnáì ñà‑nàcání guâ inì 4 na ní càhìn xì‑nsiá ñà‑ndùú palabra ìì xí‑yá. Màdì palabra vico uun xi maestru nchichí nduá nì càchíˋ xì‑nsiá daa; còó. Espíritu Ìì xí Dios nduú ana nì chindee xí, mii‑yá xì milagru xi‑ya. 5 Vàchi nì nacani inì mà váha cunchicùn‑nsia ñà‑ndùú iin palabra nchichí xi nèhivì ùún. Còó, micuísi ndudu ìì xí Dios nduá cuníˋ cahvi xi‑nsiá.

6 Doco cunaha‑nsiá, palabra nchichí ndisa nduá xichúûn stná‑nsì na cáhàn‑nsì xì nèhivì sàxìníndísâ vàha xi‑yá. Doco tucu iá palabra mà nùù ñà‑ndùá cáhàn nècuàchì nchichí ñuhìví yohó, te ò iin palabra cáhàn tè‑xídandacú ñuhìví yohó. Vàchi mate ndee cáhàn‑te, doco yàchì icúmí‑tê ndañuhu‑té ñuhìví. 7 Doco nsiùhù, palabra nchichí xi Dios nduá cáhàn‑nsì.

Datnúù Espíritu Ìì sàxìnítnùní‑ndà sàhà palabra nchichí xi Yua‑nda Dios

Antes nìsa ìa dèhé palabra mà, cónìsá cúndáà ini nèhivì. Doco cunaha‑nsiá, dècuèndè na táyôo ñuhìví, dandu nì chitnùní ini‑yà ñà‑ndohó sàà‑ndà cundaà ini‑ndà sàhà palabra mà, te ducán nìhìtáhvì‑ndà sàà‑ndà gloria xi‑ya. 8 Doco tè‑xídandacú ñuhìví yohó, cónì sáà‑te cundaà inì‑te palabra nchichí ìì mà, vàchi nú ni cúndáà inì‑te ni cuí, mà cáhni‑té Stoho ndiaha‑nda nchìca cruz. 9 Doco cunaha‑nsiá, dohó cachí nùù tutu ìì:

Cuàhà ñà‑vàha sànì nsidayucun Dios ñà‑nìhìtáhvì nècuàchì cuú inì‑xi sàhà‑yá. Doco ni‑iin nèhivì, tàñáha ga cuninùù‑né nansa iá mà; tàñáha ga cunitnùhu‑ne sàhà ñà‑nsiaha guá mà; ni‑iin xichi cónì nìhnú ini‑nè nansa coa.

10 (Pues mate ducán ndisa nduá), doco ndohó, sànì cundaà ini‑ndà sàhà‑ñá, sà‑ìnáhá‑ndá nansa iáˋ, vàchi ducán sànì quida Espíritu Ìì xí‑yá. Vàchi Espíritu Ìì, ináhá‑yâ nsidanicuú iñàha; ndè ináhá stnâ‑yà nsidanicuú ñà‑ndùá nacání ini Yua‑nda Dios.

11 Ni cachí‑ndà iá iin nèhivì nacání inì‑xi sàhà iñàha; pues còò inga nèhivì cundáà inì‑xi sàhà ñà‑ndùá nihnú ini nècuàchìmà, cuisì miiní‑né ináhá‑nê. Te ducán iá stná Dios, còò inga ana ináhá ñà‑ndùá nacání ini‑yà, cuisì‑ní Espíritu Ìì xí‑yá. 12 Te ndohó, màdì iin espíritu xi ñuhìví yohó nduá nì níhì‑ndà; còó. Divi Espíritu Ìì xí mii‑yá nì nìhìtáhvì‑ndà, te sàhá yùcán nduá vàtùni mànìhì ini‑ndà ñà‑ndiaha guá sànì nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá. 13 Te divi ñà‑jaàn nduá datúi‑nsi nùù nèhivì nihnú vàha ini xì Espíritu Ìì xí‑yá. Doco màdì palabra nchichí xi nèhivì ñuhìví nduá cáhàn‑nsì na datúi‑nsi ñà‑jaàn; còó, cuisì palabra chináhá Espíritu Ìì nduá cáhàn‑nsì.

14 Doco nèhivì nihnú ini xì cuisì ñà‑ndùá cachí sàxìnítnùní mii‑né, mà cúí sàà‑nè cundaà ini‑nè sàhà chuun xi Espíritu Ìì xí Dios, vàchi nahi palabra loco nduá nùù‑né. Ñàyùcàndùá, mà cùì mànìhì ini‑nè, vàchi cuisì nú ni chíndéé Espíritu Ìì nèhivì, dandu vàtùni sàà‑nè mànìhì ini‑nè. 15 Doco iin nèhivì datnúù Espíritu Ìì anima‑xi, mà úhì sàà‑nè cundaà vàha ini‑nè sàhà nsidaa iñàha. Doco nèhivì dava ga, mà cùì sàà‑nè cundaà ini‑nè nansa ndisa nihnú ini nèhivì xí Dios mà. 16 (Vàchi ducán cachí nùù tutu ìì:) “Còò ni‑iin ana cùndáà ndisa inì‑xi nansa nihnú ini Stoho‑ndà Señor. Te ni còò stná ana chicá nchichí, te ducán cuàha‑xi‑yá conseju”, cacháˋ. Doco cunaha‑nsiá, divi nacua nihnú ini Cristu, ducán sànì nìhìtáhvì‑ndà cunihnu stná ini‑ndà vichi.

3

1 Ducán iá, ñánì; doco (na ní sa‑ìe xì‑nsiá daa), mànìcùí dacuahá vàhi mii‑nsiá, vàchi tàñáha ga cunihnu vàha inì‑nsia nacua cuní Espíritu Ìì xí Dios. Na nihnú ini ndéni nèhivì ní cui, ducán nihnú inì‑nsia, na ian nihnú iquin ini‑nsià, có‑sânìhì víi ini‑nsià ichì Cristu. 2 Na iin méè sáha‑nda cuisì‑ní tèndodo, te màdìá comida chicá fuerte, ducán nì quida stnáì xì‑nsiá, (puru palabra mà úhì cundaà ini‑ndà nduá nì dàcuàhí mii‑nsiá, màdìá palabra chicá nchichí), vàchi cónì sáà‑nsià cundaà inì‑nsia, te dècuèndè stná vichi, tàñáha ga sàà‑nsià mànìhì váha inì‑nsia. 3 Vàchi nihnú íì inì‑nsia nahi nsidaa nèhivì dava ga ñuhìví. Vàchi ñà‑cúmbìdia inì‑nsia, te náâ stnahá‑nsiá, te táhndè dava‑nsia, pues, ¿amádi divi ñà‑jaàn nduú modo xíquida nèhivì ñuhìví? Te divi sàhà ñà‑jaàn náhà claru nihnú íì inì‑nsia nahi mii‑né. 4 Vàchi dava‑nsia, cachí‑nsià nèhivì xí Pablo nduú‑nsiá, te dava‑nsia, cachí‑nsià nèhivì xí Apolo nduú‑nsiá. Doco ¿amádi divi ñà‑jaàn nduá quidá stná nèhivì ñuhìví yohó?

Nsidaa‑nda cutnáhá‑ndá xinúcuáchí‑ndá nùù Dios

5 Doco cunaha‑nsiá, màdì nèhivì chicá ndiaá nduú Apolo, te ni màdì nèhivì chicá ndiaá nduú stná yùhù Pablo. Cuisì nèhivì xinúcuáchí nùù Dios nduú‑nsí, te sàhà nsiùhù sànì xinindisá stná‑nsià palabra ìì xí‑yá. Ñàyùcàndùá, cada iin iin‑nda xi chuun nì nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá. 6 Vàchi (ducán iá nahi chuun itu‑ndà), iin‑nda chihí, te inga‑ndà cùhñù, doco Dios nduú ana dacuahnu‑xi viu. Te ducani iá stná xì nsiùhù, primeru yùhù (nì cachitnùhi xì‑nsiá palabra ìì). Daaní, después nì chindee stná Apolo. Doco cuisì sàhà Dios nì quee viì (obra mà). 7 Màdìá chicá ndiaá ana nì càhàn xì palabra primeru, te ni màdìá chicá ndiaá stná ana nì chindee después, cuisì mii Dios nduú ana chicá ndiaá, te cuisì sàhà mii‑yá nducuáhà palabra xi‑ya. 8 Nècuàchì quidáchúûn primeru, xì stná nècuàchì nchícùn gà, iin‑ni xíndiaa‑nsì nùù‑yá. Doco según chuun quidá iin iin‑nda, ducán icúmí‑ndá nìhì‑ndà tnùmanì xì‑ndà nùù‑yá.

9 Te vichi iin‑ni xinúcuáchí nsidaa‑nsí nùù‑yá. Te mii‑nsiá, na iin itu Dios (ndé quidáchúûn‑nsí) nduú‑nsiá. Te nahi stná iin vehe nì dàndàcú‑yá cuàha, ducán nduú stná‑nsià. 10 Te yùhù, na iin albañil tùha vàha, ducán nduí, te nì quidachuín (chuun xi Dios ndé ndoó‑nsiá). Na iin cimientu nduú (chuun primeru) nì quide jaàn sàhà gracia xi‑ya. Te vichi sà‑ìá inga ana quida‑xi chuun ma, na ian dacuahnú‑né nama. Doco cuidadu ni cúndóó nsidaa nèhivì quidá seguir xì chuun nì dàquésáhî mà. 11 Màsà cáchí‑nè iá inga (palabra chicá ndiaá); còó. Cuisì ndiaá palabra sàhà Jesucristu (nì cachitnùhi xì‑nsiá) primeru, vàchi nahi cimientu nduá. 12 Te nú cuní iin nèhivì (quida‑ne seguir xì obra mà), dandu queámà na ian cuàhàn‑nè dacuahnú‑né nama dìquì cimientu mà. Te nú cuàhàn‑nè quida viì‑né obra mà, dandu ducán queá na ian xichúûn‑né oro, ò plata, ò yùù yéhè. Doco nú có‑quìdá víi‑né obra mà, dandu ducán queá na ian xichúûn‑né yutnù, ò mihì, ò ñùù. 13 Dandu después icúmí sàà iin quìvì cundaà inì‑xi nansa iá obra nì quida iin iin‑nda. Vàchi na sáà quìvì mà icúmí coo nahi ñuhu xíxìn, te sàhà ñuhu mà cundaà inì‑xi a natùi obra xi‑nda nùù Dios, á coó. 14 Nú màsà cócó obra xi‑nda, dandu icúmí‑ndá nìhì‑ndà ñà‑vàha xi‑nda nùù‑yá. 15 Doco nú ni cocá, dandu mà níhì‑ndà ñà‑vàha cuàhàn‑ndà nìhì‑ndà nì cùí, doco anima‑ndà, vàtùni càcu viá, mate cunduamà na ian (nì chindee‑nda mii‑nda nùù) ñuhu xíxìn.

16 Mii‑nsiá, ¿a có‑nsìnúú inì‑nsia ñà‑ndùù‑ndà na iin vehe ìì ndé iá Dios? Vàchi iá Espíritu Ìì xí‑yá ini anima‑ndà. 17 Ñàyùcàndùá, nú ni dándâñúhú iin nèhivì ñà‑ìì icúmí lugar xi‑ya, dandu icúmí nècuàchìmà ndañuhu dahuun stná‑nè quida‑ya. Vàchi ndé iá‑yà, yáha ga ìì lugar mà, te cunaha‑nsiá, divi nahi vehe ìì‑yá nduu‑nda.

18 Màdí dandahví‑nsià mii‑nsiá, vàchi nú iá ana tuxí inì‑xi nduú nècuàchì nchichí nùù nèhivì ñuhìví yohó, dandu xiñuhu dàma‑ne, mate (cachí nèhivì) sànì culocó‑nè, vàchi nú ducán, dandu ñà‑sànì ndunchichí ndisa‑ne cundua. 19 Vàchi ñà‑ndùá tuxí ini nèhivì nduú ñà‑chicá nchichí, pues nùù Dios ñà‑loco nduá. Te dohó cachí stná nùù tutu ìì: “Icúmí Dios cundee‑yá nùù tènchìchí na meru xíquida cuahà‑té maña dandáhvî‑te”. 20 Daaní, inga xaan cachí stná tutu mà: “Ináhá Dios, ñà‑chìcuéhè uun nduá chítnùní guâ ini nècuàchì nchichí”. 21 Ñàyùcàndùá, màsà cútúxí ini ni‑iin‑nsia chicá ndiaá‑nsià ñà‑nchícùn‑nsià iin tal nèhivì. Vàchi nsidanicuú nèhivì, xì nsidanicuú iñàha, divi cuenta xi mii‑nsiá nduá. 22 A ducán yùhù Pablo, te ò Apolo, te ò Pedro, có‑quìdá, cuenta xi mii‑nsiá nduú nsidaa‑nsí. Dècuèndè stná ñuhìví yohó, cuenta xi stná‑ndà nduájàn, te mate ni cútiácú‑ndà, te ò nì sáà‑ndà cui‑ndà, có‑quìdá, vàchi nsidaa ñà‑ndùá cùù xì‑ndà quìvì vichi, ò quìvì vàxi xi‑nda, sàhà bien xi‑nda nduá. 23 Te Cristu nduú Stoho‑ndà. Te Stoho mii‑yá nduú (Yua‑nda) Dios.

4

Nansa iá vida nì yàha nècuàchì apóstol nì nìhì chuun nùù Jesús

1 Sàhà ñà‑ndùá sànì cachì jaàn xiñuhu ndanihi nèhivì nsiùhù ñà‑ndùú‑nsí ana xinúcuáchí nùù Cristu; xiñuhu cundaà ini‑nè ñà‑ndáà nduá nì nìhì ndisa‑nsi chuun ñà‑dacuahá‑nsí nèhivì palabra ìì nìsa ìa dèhé sànaha. 2 Te nú ducán nduá, dandu ndiá ìcà‑nsí quida viì‑nsí chuun ma, vàchi divi ducán nduá xiñuhu quida nsidaa ana dandacú nùù chuun xi inga nèhivì. 3 Doco yùhù, có‑ndùlóquîˋ nú cachí‑nsià ñà‑quìdá víií, ò á coó. Ni có‑nàcání stná inì nú cachí dava ga nèhivì ñà‑có‑quìdá víií, te caná‑né yùhù nùù iin juez. Ni yùhù, có‑càchí stnáì sàhà mií, a quidá víií, á coó. 4 Te mate có‑dàndòhó sàxìnítnùníˋ mií, doco có‑cùní cachàmà ñà‑còò falta xi, vàchi mii Stoho‑ndà Señor icúmí cachi a ní quida viìí, á coó. 5 Ñàyùcàndùá, màsà cuítnùhu‑nda ñanìtnaha‑nda, vàchi tàsáà quìvì cundaà ndisa ini‑ndà. Dècuèndè naxicocuíìn‑yà, dandu natùi claru nansa ndisa iá nsidaa chuun iá dèhé vichi. Dandu mii‑yá datúi‑ya nansa nihnú ini cada iin iin‑nda, te cachi‑yà xì‑ndà ndé tantu sànì quida viì iin iin‑nda.

6 Cunaha‑nsiá, sàhà ñà‑vàha xi‑nsia sànì cachì xì‑nsiá nsidaájàn sàhà Apolo xì yùhù, ñánì, áma mánìhì ini‑nsià ñà‑mà váha dayáha‑nda ñà‑ndùá cachí tutu ìì, vàchi mà váha ndenihi cahnu‑nda iin (ana nchícùn‑ndà), mientras inga‑nè cahíchì ini‑ndà; còó. 7 Vàchi iin‑ni xínduu‑nsia xì nsidanicuú gá nèhivì. Nsidaa ñà‑ndùá sànì nìhìtáhvì‑nsiá, ñà‑ndùá nì dàcútâhvì Dios mii‑nsiá nduá. Te nú sànì cutahvì uun‑nda iñàha, dandu mà váha cutuxi ini‑ndà chicá ndiaá‑ndà sàhámà, vàchi ñà‑nì cutahvì uun‑nda nduá.

8 Doco vichi nihnú inì‑nsia na ian sànì nducuica‑nsiá. Sànì ndanchito ducún‑nsià na iin rey cahan‑nsiá, te menos nì ndòo nsiùhù nùù‑nsiá. A sácú vàha nú ni cúndúú ndisa‑nsia ana chicá dandacú, dandu nsiùhù, sàà stná‑nsì cutnahá‑nsí xì‑nsiá dandacu‑nda. 9 Doco nsiùhù nècuàchì apóstol, sànì sàha Dios nsiùhù iin lugar chicá cahà‑xí tuxí inì, na ian ni cúndúú‑nsí nèhivì fuerza icúmí cui sàhà‑ñá cundehè nèhivì (nansa ndohó‑nsí. Doco cunaha‑nsiá,) indéhe stná ángel mozo xi Dios. 10 Vàchi sàhà‑ñá nchícùn‑nsì Cristu, ndeníhí nèhivì nsiùhù nahi nècuàchì loco. Doco mii‑nsiá, (mà loco‑nsià); nchichí gà‑nsià cahan‑nsiá ñà‑ndòó‑nsiá ladu xi‑ya. Nsiùhù, còò ni‑iñàha níhìndèè‑nsí cahan néhivì; doco mii‑nsiá, cuàhà gá poder xi‑nsia iá (cahan‑nsiá). Cahíchì stná ini nèhivì nsiùhù; doco mii‑nsiá, iá tnùñuhu xí‑nsiá nùù‑né. 11 Nsiùhù, dècuèndè vichi xíhì‑nsì doco, xíhì‑nsì tècuìí, còò ñá‑cundixi viì‑nsí. Sahní cuií stná‑nè nsiùhù, te xicánúú stná‑nsì yoho yucán, vàchi còò ni‑iin xaan ndé cundoo saín‑nsí. 12 Ndee quidáchúûn‑nsí, te nú cánàhá‑nè xì‑nsí, dandu vivìí‑ni naxícóníhî‑nsí nùù‑né. Te nú quidá quíní‑né xì‑nsí, dandu quidándéé ini‑nsì. 13 Te nú cáhàn quini‑ne xì‑nsí, dandu calma‑ni sáha‑nsinè ichì váha. Doco mii‑né, ndeníhí‑né nsiùhù nahi mihì chicuéhè, te ò ana chicá còò chuun‑xi.

14 Pues, ¿índù chuun cachíˋ xì‑nsiá ducán? ¿A sáhà‑ñá cuníˋ cucahan núù‑nsiá nduá? Còó, cuisì sàhà ñà‑nì sáà‑nsià cundaà vàha ini‑nsià, vàchi nahi dèhi nduú‑nsiá, te mànì‑nsiá nùí. 15 Pues mate ni cúndóó ùxìn mil ana dacuahá nchichí xì‑nsiá ichì Cristu, doco imindaa ana nduú ndisa nahi yua‑nsiá, divi yùhù. Vàchi yùhù nì cachitnùhi xì‑nsiá razón ndiaha sàhà Jesucristu, ñàyùcàndùá divi nahi dèhi xínduu‑nsia. 16 Sàhà ñà‑jaàn sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑iin‑ni quida‑nsia nacua quidá yùhù.

17 Ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí sànì techuín Timoteo sàà‑nè ndé ndoó‑nsiá, vàchi mii‑né, nchícùn viì‑né Stoho‑ndà Señor. Na iin dèhi nduú stná‑nè, te mànì gá‑nè nùí. Pues divi icúmí càhàn xì‑nsiá, te dansínúú ini‑nè mii‑nsiá nansa iá modo‑xi nchícuìn Cristu nacua nduá chináhì nèhivì nsidanicuú lugar ndé natácá‑nè cahvi‑néyà. 18 Doco vichi, ináhî, ndee xícahàn dava‑nsia, vàchi tuxí inì‑nsia mà sáì ndé ndoó‑nsiá. 19 Doco yàchì icúmî sàì, nú cuní mii‑yá, dandu cundaà inì sàhà nècuàchì cáhàn ndee guá mà, a ndísá icúmí‑nê ndudu ìì, á coó. 20 Vàchi ley xi ñuhìví ìì xí Dios, màdì palabra uun nduá. Còó, poder xi mii‑yá nduá icúmí stná. 21 Pues vichi cachi‑nsià xìˊ nansa cuní‑nsià quide. ¿A cuní‑nsià sàì, te càhàn ndeí xì‑nsiá, te ò cuní‑nsià sàì càhàn màní xì‑nsiá, te cundoo viì‑ndà?

5

Nansa nì cachi Pablo xiñuhu quida nèhivì ñuu Corinto xì iin tiàa cónì quìdá víi xi iin nècuàchì ñahà

1 Cachí nèhivì nacání‑né xìˊ ñà‑ìá iin‑nsia nì ìa xi dihi (quiín‑xi). Cunaha‑nsiá, cahnú cuàchi nduájàn; dècuèndè nèhivì có‑ìnáhá sàhà Dios, ni có‑quìdá‑né ducán. 2 Doco mii‑nsiá, (ndahví‑nsià), vàchi tuxí vá ini‑nsià ndiaha gá‑nsià. Doco ndiá ìcà‑nsiá màcùndoo‑nsia tnùnsí ini, te tavà cuàán‑nsiá tiàa nì quida ducán ñà‑màsà cóó gá‑nè nùù‑nsiá. 3 Te yùhù, mate xica iéˋ, doco na ian jaàn iá anímè cutnáhî xì‑nsiá, ducán nduá; te sànì nacani inì sàhà chuun jaàn, ñàyùcàndùá, cuàhìn cachì xì‑nsiá nansa quida‑nsia xì nècuàchì nì quida xi cuàchi ma. 4-5 Xiñuhu nataca nsidaa‑nsiá, te coo stná ndudu ìì xí Stoho‑ndà Jesucristu, te na ian coo stná anímè xì‑nsiá cundua. Dandu ndacùcahan‑nsiá quìvì‑yá, te cachi‑nsià xì nècuàchìmà ñà‑ìcúmí‑ndá nacoo‑ndané nùù ndahà ñà‑malu, te ducán nìhì iquìcúñú‑nè iin castigu sàhà‑ñá después càcu anima‑nè quìvì (màcuìta‑nda nùù) Stoho‑ndà Jesús.

Ejemplu nì sanduu vicò pascua sànaha na nísa cuxio nsihi pan nihí levadura nsidátáchí xân

6 Mii‑nsiá, tuxí ini‑nsià ñà‑viì gá xíquida‑nsia vichi, doco còó, có‑ìá viì ñà‑ndùá quidá‑nsiá. ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ dichu cachí: “Mate iyuhu‑ní tàtnà nsidátáchí xí pan quée, doco cuàhà gá ndutáchâ”? (Te ducán iá stná xì falta, mate iyuhu‑ní‑ñá ni coó, doco xítià inicutu.) 7 Ñàyùcàndùá, (xiñuhu cuxio nsidaa ñà‑quini nìsa ìa antes, dandu nanduu‑nda nèhivì sàà xí Dios, cunduu‑nda nahi) yusàn pan cónì quée ni‑iyuhu ñà‑nsìdátáchí xân. Vàchi mii‑yá, sàndèníhí‑yàndó nduu‑nda nèhivì sàà còò falta‑xi ñà‑sànì xìhì Cristu cuenta xi‑nda. Te ducán queámà na ian quìdá‑né vicò pascua (na xíhì lelù nduú promesa), vàchi Cristu nduú nahi promesa xi‑nda. 8 Te vicò pascua mà, puru pan có‑ndùtáchí xixí‑né. (Te ejemplu nduámà.) Ñàyùcàndùá ndohó, puru ñà‑ndùú ñà‑ndáà cuisì ni cúnchícùn‑ndà. Màsà dátiáâ uun‑nda quida‑nda ñà‑ìá vàha, vàchi queámà na ian có‑chîvàha viì‑ndà vicò mà; te màsà cúníhnú chicuéhè stná ini‑ndà, te ni màsà quídá‑ndá ni‑iin ñà‑ìá quini, vàchi nú ducán, dandu queámà na ian có‑chîvàha viì‑ndà vicò, te na ian cónì cúxíó nsihi tàtnà nsidátáchí xí pan mà.

9 Nùù inga tutu nì tiai antes nì cachì xì‑nsiá ñà‑màsà cútnáhá‑ndá xí nèhivì tùha càhàn xì ana cónì nándàhà xì‑né. 10 Ducán nì tiai nùù‑nsiá, doco có‑cùní cachàmà ñà‑nacoo‑nsia nsidanicuú nèhivì xíquida ducán ñuhìví yohó, vàchi cuisì inga ñuhìví cunduu lugar ndé mà cútnáhâ gá‑ndà xì nècuàchìmà, vàchi ñuhìví yohó ndoó cuáhà ana có‑quìdá víi: xího‑né cucumi‑né cuàhà ñà‑cuìcà, o xidácuíhná‑nê, te ò xícàn tàhvì‑né nùù ñá‑cô‑ndùú Dios. 11 Doco ñà‑ndùá nì cachì nùù carta mà nduá yohó: nú nècuàchì có‑quìdá víi ma nduú iin ñani‑ndà (iin‑ni cahvi xi mii‑yá), dandu màsà cútnáhâ gá‑ndà xì‑né nú iá cuàchi‑ne sàhà nècuàchì ñahà, te ò tùha‑ne xihò‑né ñà‑ìcúmí ñanìtnaha‑ne, te ò cahvi‑né iin ñà‑có‑ndùú Dios, te ò túha‑ne canàhá‑nè, te ò túha‑ne xìni‑ne, te ò xidácuíhná‑nê, dandu màsà cútnáhâ gá‑ndà xì‑né. Ni nácóó dahuun‑ndané; ni màsà cuáhandee ini‑ndà cuxi‑nda xi‑né. 12-13 Cunaha‑nsiá, có‑quìdá tocar yùhù nsidandaì sàhà cuàchi nèhivì có‑nchîcùn ichì mii‑yá. Mii‑yá quida xi ñà‑jaàn. Doco mii‑nsiá, fuerza icúmí‑nsiâ cachi‑nsià nansa cuu xi nèhivì cutnáhâ xí‑nsiâ nú ni sáà‑nè quida‑ne cuàchi. Ñàyùcàndùá, dohó cachíˋ xì‑nsiá: ni cúxíó dahuun tiàa iá falta‑xi ma nùù‑nsiá.

6

Màsà cúhùn‑ndà nùù juez, te canicuàchi stnaha‑nda sàhà‑ndà, cachí Pablo

1 Có‑ndìá ìcà‑nsiá canicuàchi stnahá‑nsiá sàhà‑nsiá nùù iin juez có‑xìníndísá‑xí ichì Dios. Chicá vàha nùù nèhivì xí mii‑yá ni ndúndáà sàhà chuun xi‑nsia. 2 Amádi sá‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑divi ndohó nèhivì xí‑yá cunduu ana (chindee) nsidandaà‑xì sàhà nèhivì ñuhìví yohó quìvì juiciu. Pues nú ducán nduá, dandu ádi vátùni sàà‑ndà nsidandaà‑ndà sàhà chuun cuatiluha cuú ofrecer tiempu vichi. 3 Cunaha‑nsiá, dècuèndè stná ángel icúmí‑ndá nsidandaà‑ndà sàhà‑xí. Pues nú ducán, dandu ádi mà úhì nsidandaà stná‑ndà sàhà chuun sencillu iá ñuhìví yohó‑ní. 4 Ñàyùcàndùá, nú iá iin pleitu xi‑nsia, dandu xiñuhu nacàxin‑nsia nèhivì tuxí inì‑nsia chicá mà nchìchí, te mii‑né nsidandaà sàhájàn. 5 Pues, ñà‑jaàn cachí uin xì‑nsiá áma cúcáhán nûù‑nsiá sàhájàn. ¿A ndísá còò ni‑iin ñani‑ndà nchichí mahì‑nsiá? ¿A ndísá còò iin cui nsidandaà sàhà chuun xi iin‑nsia inga‑nsià? 6 Doco (ndahví‑nsià), vàchi sáhàn‑nsià sanícuàchi stnahá‑nsiá sàhà‑nsiá, mate iin‑ni ñaní xínduu‑nda. Dècuèndè nùù iin juez có‑xìníndísâ (xí Jesús) sáhàn‑nsià.

7 Ñàyùcàndùá, iin falta cahnú xí‑nsiá nduájàn, vàchi có‑ndìá ìcà‑ndà canicuàchi stnaha‑nda sàhà‑ndà. Chicá vàha ni cuáha‑nda quidaquini‑ne xì‑ndà, te quidandee ini‑ndà. Chicá vàha nacoo‑ndané cahnìndàhví‑nèndó. 8 Doco mii‑nsiá, có‑quìdándéé stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá. Còó. Dècuèndè quidáquíní‑nsiá xì ñanìtnaha‑nsia, te xidándiáá‑nsià ñà‑ndùá icúmí‑nê, mate iin‑ni ñaní xínduu nsidaa‑nda.

9 Sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑mà níhì nèhivì malu sàà‑nè ñuhìví ìì xí Dios. Ñàyùcàndùá, màsà dándáhvî ni‑iin nèhivì mii‑nsiá, vàchi mà cúndiátû anima ni‑iin nèhivì nchícùn xì ñahà, ni‑iin stná nèhivì cahvi xi yùù ò figura, ni‑iin stná nèhivì iá xì inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑ne, ni‑iin stná nèhivì nduú ùì nèhivì, 10 ni‑iin tècuìhnà, ni‑iin stná ana tùha xího xi ñà‑ìcúmí inga nèhivì, ni‑iin stná tè‑xíni, ni‑iin stná tè‑tùha canàhá, ni‑iin stná tè‑sàhníndáhvî xì ñanìtnaha xi. Ni‑iin nècuàchì jaàn mà níhìtáhvì xì ñuhìví ìì xí Dios. 11 Te mii‑nsiá, divi ducán nìsa quida dava‑nsia antes. Doco sànì ndoo cuàchi‑nsiamà, te sànì ndu‑iì stná anima‑nsià. Ñàyùcàndùá, nèhivì vàha sanduú‑nsiá nùù mii‑yá vichi. Ducán nì cuu xi‑nsiá na ní (xinindisá‑nsiá palabra ìì, te nì) ndacùcahan‑nsiá quìvì Stoho‑ndà Jesucristu, vàchi nì chindee stná Espíritu Ìì xí Yua‑nda Dios.

Nsidaa‑nda xiñuhu quidañuhu‑nda cuerpu xi‑nda; màsà quídá ndevàha‑nda xi mii‑nda

12 (Cachí nèhivì:) “Vàtùni quida‑nda ñà‑ndùá cudíì ini‑ndà”. Pues vihini, doco màdì nsidaa iñàha nduá iin ñà‑chìndéé xí‑ndá. Mate vihini quida‑nda ñà‑ndùá cuní‑ndà, doco màsà cuáha‑nda cundee ni‑iin ñà‑có‑ìá vàha nùù sàxìnítnùní‑ndà. 13 Vachi dohó cachí stná iin dichu: “Tìxi‑nda nduú fin xi ñà‑ndùá xixi‑nda, te chuun quidá tìxi‑nda nduú stná ñà‑cuñuhamà”. Doco cunaha‑nsiá, iin‑ni fin icúmí ndúìàjàn, vàchi vàxi iin quìvì icúmí Dios dandáñúhú‑yâ nsidaájàn. Te cuerpu xi‑nda, ¿índù chuun icúmíâ? Pues màdì‑ñá coo‑nda xi ndéni ñahà ní cui; còó. Divi ñà‑cunucuachi víi‑nda nùù Stoho‑ndà Señor nduú chuun xan. Te cunaha‑nsiá, iá stná‑yà sàhà‑ndà. 14 Ñàyùcàndùá, nacua nì natiacu‑yà nì quida Yuamánì‑yá Dios, divi ducán stná ndohó, icúmí‑ndá natiacu stná‑ndà quida ndudu ìì xí‑yá.

15 ¿A có‑nsìnúú inì‑nsia ñà‑ndahàsáhà Cristu nduu‑nda? Te nú ducán, ¿a iá vàha coo stná‑ndà xì iin ñahà ndevàha, nú nahi ndahàsáhà‑yá sàndùù‑ndà? Còó, màsà nunca quida‑nda ducán. 16 ¿A có‑nsînuu stná inì‑nsia nansa iá xì iin tiàa nì quida iin cuàchi xi iin ñahà ndevàha, ñà‑iin‑ni nèhivì sànì nanduu‑ne? Vàchi ducán cachí tutu ìì: “Iin‑ni nèhivì cunduu ndúì‑nè, (nècuàchì tiàa xi nècuàchì ñahà)”. 17 Doco nú sànì yàha‑nda ndahà Stoho‑ndà Señor, dandu iin‑ni anima sànì nanduu‑nda xi mii‑yá. 18 Ñàyùcàndùá, nacoo dahuun‑nsia cuàchi ñà‑càhàn‑ndà xì inga ana cónì nándàhà xì‑ndà. Nsidaa cuàchi dava ga, có‑quìdá quíní guâˋ xì iquìcúñú‑ndà. Doco nú ni quida‑nda iin falta xì iin nècuàchì ñahà, dandu ñà‑sànì quida‑nda cuàchi nùù cuerpu xi mii‑nda nduájàn. 19 ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑vehe Espíritu Ìì xí‑yá nduú cuerpu xi‑nda, vàchi sànì nìhìtáhvì‑ndà Yà‑ìì mà nùù‑yá? Ñàyùcàndùá, màdìá mii‑nda nduu‑nda stoho‑ndà; 20 còó. Mii‑yá, sànì xiin‑yàndó na ní dànáà‑yá sàhà‑ndà, te sàhámà nsidaa ñà‑ndùá quìdà‑ndà na itiácú‑ndà xì cuerpu xi‑nda, divi sàhà tnùñuhu xí mii‑yá ni cúndúá.

7

Nansa xiñuhu quida‑nda xi nècuàchì vehe‑nda

1 Vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà ñà‑ndùá nì tiaa‑nsia nùí. Cunaha‑nsiá, cuaha‑ni iá nú iá mii iin tiàa, te có‑ìá‑nè xì ni‑iin nècuàchì ñahà. 2 Doco còtó quida nècuàchìmà iin cuàchi, chicá vàha ni nándàhà‑né; te ducání stná nècuàchì ñahà, chicá vàha ni cúcúmí‑nê iì‑né. 3 Te cada iin iin tiàa sànì nandàhà, ndiá ìcà‑né quida ndisa‑ne cumplir chuun nì nìhì‑né ñà‑coo‑ne xì ñahàdìhí‑nè. Stná nècuàchì ñahà, ndiá ìcà stná‑nè quida viì‑né cumplir nacua nduú chuun xi‑ne ñà‑coo stná‑nè xì iì‑né. 4 Màdì micuísi nècuàchì ñahà nduú ana cachi nansa quida‑ne, a coo‑ne xì iì‑né, á coó. Icúmí cachi stná nècuàchì tiàa. Te ducání stná nècuàchì tiàa ma, màdì cuisì mii‑né cachi stná‑nè nansa quida‑ne xì ñahàdìhí‑nè, vàchi icúmí cachi stná nècuàchì ñahà. 5 Màsà cáchí‑nsià “còó” nùù nècuàchì vehe‑nsia. Cuisì nú vihini cuní‑nsià cunihiì‑nsiá iin ùì quìvì sàhà‑ñá càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios. Dandu después nacuastnahá‑nsiá, vàchi nú coó, vihini dacà ñà‑malu Satanás sàxìnítnùní‑nsià ñà‑có‑cùndéé gâ ini‑nsià cunihiì‑nsiá.

6 Nsidaa ñà‑jaàn cachíˋ xì‑nsiá, doco màdì ñà‑dàndàcuí nùù‑nsiá nduá; còó. Cuisì cachíˋ xì‑nsiá ducán sàhà‑ñá cundaà ini‑nsià nansa iá iin ñà‑vàha cui quida‑nsia. 7 Vàchi yùhù, cudiì inì nú ni quidá nsidaa nèhivì nacua quidé, (ñà‑có‑ìéˋ xì ni‑iin nècuàchì ñahà). Doco cada iin iin‑nda según nansa nì nìhìtáhvì‑ndà nùù Dios, vàchi tucu tucu sáhatahvì‑yá iin iin‑nda. 8 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì nsidaa nècuàchì ñahà cuaán, xì nsidaa stná nècuàchì tàñáha ga nandàhà, ndiaha gá coo xi‑né nú ni quidá‑né nahi yùhù (ñà‑cónì nándàhí). 9 Doco nú mà cúndéé ini‑nè cunihiì‑né ducán, dandu ni nándàhà‑né chicá vàha, te màsà cácánúú‑né xího stnahá uun‑ne.

10 Doco nèhivì sànì nandàhà, iá ndisa ñà‑ndùá dandacuí nùù‑né. Te màdì cuísi yùhù cachí xì‑né palabra yohó; vàchi ducán dandacú stná Stoho‑ndà Señor. Te dohó cachí‑yà: ni‑iin nècuàchì ñahà màsà nácóó‑né iì‑né. 11 Doco nú sànì nacoo‑ne nècuàchìmà, dandu (màsà nándàhà gá‑nè xì inga tiàa). Iin‑ni ni coó mii‑né, te nú coó, ni náxícócuîìn‑nè nacuastnahá‑né xì iì‑né. Daaní, divi ducání xí stná nècuàchì tiàa, màsà cátéstnahá stná‑nè xì ñahàdìhí‑nè.

12 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì dava ga tu, cuisì cuàhìn cachì xì‑nsiá ñà‑ndùá nacání uun inì, vàchi có‑ndùá iin ley dandacú Dios. Nú iá iin ñani‑ndà có‑xìníndísâ ñahàdìhí‑xi, màsà cáté‑nè nècuàchìmà nú cudíì ini nècuàchìmà coo ndisa‑ne xì iì‑némà. 13 Te ducání stná xì nècuàchì ñahà: mate có‑xìníndísâ iì‑né, doco chicá vàha màsà cáté stná‑nè iì‑né, nú cudíì ini nècuàchìmà coo ndisa‑ne xì ñahàdìhí‑nèmà. 14 Vàchi mate cuísi nècuàchì ñahà xiníndísâ, doco sàhájàn chicá mà úhì cundiatú stná iì‑né nùù Dios; te ducání stná nècuàchì ñahà có‑xìníndísâ, nú nècuàchì xìníndísâ nduú iì‑né. Doco nú ndúì‑nè có‑xìníndísâ‑né, dandu ùhì iá cundiatú méè xi‑ne. Doco nú xiníndísâ‑né, (mate imindaa‑né), dandu méè ìì ndisa cunduu‑ve. 15 Doco cunaha‑nsiá, nú cuní nècuàchì có‑xìníndísá‑má quecuaán‑né, dandu mà cútnúú‑nî, pues ni cúhùn‑nè. Te nú sàcuàhàn‑nè, dandu libre iá nècuàchì xiníndísâ nì ndòo, ò sea nècuàchì tiàa ò nècuàchì ñahà ni cúndúú‑né. Doco ¿índù ñà‑chicá cuní Dios quida‑nda? Divi ñà‑cundoo manì‑ndà. 16 Vàchi iin nècuàchì ñahà, có‑ìnáhá‑nê ñà‑vihini sàhà mii‑né sàà nècuàchì vehe‑ne càcu stná anima‑nè. Te có‑ìnáhá stná iin nècuàchì tiàa, pues vihini sàhà mii‑né sàà stná ñahàdìhí‑nè càcu‑ne.

Màsà nácání ini‑ndà nansa ndenihi nèhivì ñuhìví yohó ndohó

17 Nacua nduú modo nì chitnùní ini Dios cundoo‑nda ñuhìví, ducán xiñuhu cundoo cuéyàà‑ndà. Nacua iá‑ndà na ní quìhi‑nda ichì‑yá, ducán xiñuhu quida‑nda seguir. Divi palabra jaàn nduá cachíˋ xì nsidaa nèhivì cahvi xi‑yá. 18 Vàchi nú sà‑ìtúú seña xi Dios ìcà‑ndà na ní quìhi‑nda ichì‑yá, dandu màsà nándúcú‑ndá nansa ndutu ñà‑jaàn. Te ducání stná, nú còò seña mà ìcà‑ndà na ní quìhi‑nda ichì‑yá, dandu màsà nándúcú‑ndá nansa màcùtua ìcà‑ndà. 19 Vàchi seña mà, nú itúá, ò nú có‑ìtúá, còò ni‑iñàha cuní cachàmà. Doco ñà‑chivàha‑nda ñà‑ndùá dandacú‑yá, ñà‑jaàn ndisa nduú ñà‑ndiàá. 20 Doco nacua nì sandoo iin iin‑nda na ní quìhi‑nda ichì‑yá, divi ducán ni cúndóó íì‑ndà.

21 Dava‑nsia, có‑ndòó‑nsiá libre, fuerza quidáchúûn‑nsiá nùù lamú xi‑nsia, te ducán nìsa ìa stná quìvì nì quìhi‑nsia ichì‑yá. Doco màsà nácání ini‑nsià sàhájàn; còó. Doco nú iá nansa cui caquee‑nsia libre, dandu chicá vàha ni quidá stná‑nsià aprovechar. 22 Cunaha‑nsiá, mate fuerza quidáchúún‑ndá quidá inga nèhivì, doco nú ichì Stoho‑ndà Cristu nduá nchícùn‑ndà, dandu libre iá‑ndà nùù mii‑yá. Te divi ducán stná, nú nèhivì xicánúú libre nduu‑nda vichi, dandu iá stná ana xinúcuáchí‑ndá nùù‑xí, divi mii‑yá. 23 Te sànì dànáà‑yá sàhà‑ndá. Ñàyùcàndùá, màsà cuáha‑nda quida‑nda chuun nì dàndàcú ana nduú nèhivì ùún.

24 (Pues sàhà nsidaájàn yùhù cachíˋ xì‑nsiá) ñà‑nacua ndoo‑nda antes na táñâha ga quìhi‑nda ichì‑yá, divi ducán ni cúndóó íì stná‑ndà vichi, ñánì.

25 Vichi cuàhìn càhìn sàhà ñahà cuàchì tàñáha ga nandàhà. Còò ni‑iñàha ni cachí Stoho‑ndà Señor xìˊ sàhà nècuàchìmà, doco sàhà gracia xi‑ya, vàtùni cahvi‑nsia xì conseju sáhi mii‑nsiá. Pues sàhámà cuàhìn cachì ñà‑ndùá nihnú uun inì: 26 chicá vàha iin‑ni ni cúndóó‑ndá nacua ndoo‑nda vichi cahan yúhù, vàchi tiempu ùhì nduá vichi. 27 Ñàyùcàndùá, nú iá ñahàdìhí‑ndà, dandu màsà cátéstnàhà‑ndà. Te nú còò ñáhadihí‑ndà, dandu chicá vàha màsà nándúcú‑ndá nansa nandàhà‑ndà. 28 Doco nú ni nándàhà iin tiàa, màdì cuáchi nduá. Te ò nú ni nándàhà iin ñahà chìì, màdì cuáchi nduú stná. Cuisìá mà mánì tnùndoho yàha‑ne, te yùhù, có‑cùníˋ ndoho guá‑nsià.

29 Cunaha‑nsiá, mà váxi ga cuàhà tiempu, ñánì. Ñàyùcàndùá, nú iá ñahàdìhí‑ndà, màsà cúníhnú ini‑ndà nduámà iin chuun chicá cahnú. 30 Te nú sacu‑nda (sáhà iin tnùndoho), màsà ndúlócô gà‑ndà sàhájàn. Te nú cudíì ini‑ndà sàhà iñàha, màsà cútúxí ini‑ndà chuun chicá ndiaá nduá. Te nú sànì xiin‑nda iin traste, màsà cúníhnú ini‑ndà yáha ga xiñuhá nùù‑ndà. 31 Te nú icúmí‑ndá cuàhà chuun ñuhìví yohó, màsà ndúlócô cuàhà‑ndà sàhájàn, vàchi ñuhìví yohó, icúmíâ ndañuhá.

32 Yùhù, có‑cùníˋ nacani cuahà inì‑nsia sàhà ni‑iñàha. Iin nèhivì còò nècuàchì vehe‑xi, (mà úhì) nihnú ini‑nè sàhà chuun xi Stoho‑ndà Señor nansa quida‑ne, te cudiì ini‑yà. 33 Doco iin nècuàchì iá ñahàdìhí‑xi, chicá nacání ini‑nè sàhà chuun xi ñuhìví yohó, vàchi nandúcú‑nê nansa cudiì ini ñahàdìhí‑nè. 34 Daaní, iin nècuàchì ñahà sànì nandàhà, tucu quidá stná‑nè nùù iin nècuàchì còò íi‑xí. Nècuàchì còò íi‑xí, (mà úhì) nihnú ini‑nè chuun xi Stoho‑ndà Señor, vàchi cuní‑nè cundiaa‑nè mii‑né, te coo ndoo anima‑nè, dandu cunduu‑ne iin nèhivì íì xí‑yá. Doco iin nècuàchì iá iì‑xí, chicá nihnú ini‑nè chuun xi ñuhìví yohó, vàchi nacání ini‑nè sàhà nècuàchì vehe‑ne. 35 Pues, nsidaa ñà‑jaàn cachíˋ xì‑nsiá sàhà ñà‑cunduu ñà‑vàha xi‑nsia, màdì sáhà‑ñá cadì nùù‑nsiá iin modo có‑ndìá ìqué. Cuisì cuníˋ quida‑nsia ñà‑ìá viì, te nìhì‑nsiá cunucuachi víi‑nsiá nùù Stoho‑ndà Señor, màdìá coo iin ñà‑mà cùì chivàha‑nsia.

36 Pues ni cachí‑ndà iá iin tiàa yáha ga cuní nandàhà xì ana cudíì inì‑te, te có‑quìdá víi‑té ñà‑ìá miá cahan‑té. Pues nú ducán nduá xiñuhu coo, dandu vàtùni quida‑tè nacua nihnú inì‑te, divi ñà‑nandàhà‑té xí‑ñâ, màdì cuáchi cundua. 37 Doco nú iin‑ni sànì nacani vàha inì‑te, te còò necesidad nandàhà‑té, vàtùni quidandee inì‑te, cachí‑te, dandu ñà‑jaàn quidá víi‑té. Iin‑ni sànì nacani inì‑te ñà‑mà nándàhà‑té, te amiga xi‑te mà, señorita quida ìì‑ñá seguir cunduu‑ñà. 38 Ñàyùcàndùá, (ndúìàjàn, vàtùni iáˋ): nú ni nándàhà‑té xí‑ñâ, vàtùni iá ñà‑ndùá quidá‑te; te nú ni cachí‑te mà nándàhà‑té, vàtùni quidá stná‑te, doco chicá nsiha nduájàn nùù ingà mà. 39 Iin nècuàchì ñahà sànì nandàhà, iin‑ni icúmí‑nê coo‑ne xì iì‑né ndè cachi sàà cui nècuàchìmà. Doco nú sànì xìhì nècuàchìmà, dandu libre iá‑nè nandàhà‑né xì inga tiàa cudíì ini‑nè, cuisì‑ní ni cúndúú stná inga tiàa ma iin nèhivì xí Stoho‑ndà Señor. 40 Doco nú ni cachí‑nè mà nándàhà gá‑nè, dandu chicá ndiaha quea, tuxí ini yùhù. Te yùhù quidé cuenta chindéé stná Espíritu Ìì xí Dios sàxìnítnùníˋ.

8

Màsà cáxi‑nda ò cuxi‑nda ñà‑ndùá chindóó nèhivì nùù ñà‑ndùá cahvi‑né

1 Vichi cuàhìn càhìn sàhà nansa quida‑nda xi ñà‑ndùú ofrenda chindóó nèhivì nùù ñà‑càhvì‑né. Pues vihini cachi‑ndà: “Nsidaa‑nda ináhá vâha‑nda (sàhà chuun jaàn)”. Doco nú ducán cachí‑ndà ñà‑ìnáhá cuâhà‑ndà iñàha, dandu queámà na ian ndiaá gà‑ndà tuxí ini‑ndà. Doco nú cuú ndisa ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda, dandísá sàà‑ndà cunduu‑nda nèhivì ndiaá ndisa. 2 Te nú tuxí ini‑ndà ináhá cuâhà‑ndà, dandu cumánì gá ñà‑cundaà vàha ini‑ndà nacua ndiá ìcà‑ndà. 3 Doco nú cuú ini‑ndà sàhà Dios, dandu mii‑yá, ináhá ndisa stná‑yà ndohó.

4 Ñàyùcàndùá, ñà‑yòhó nduá cachíˋ sàhà ofrenda chindóó nèhivì nùù ñà‑càhvì‑né. Ináhá‑ndá ñà‑imindaa Dios iá, te còò ni‑iñàha ndiaá figura iá ñuhìví yohó, 5 mate cuáhà gá ñà‑ndùá cachí nèhivì nduú ana cahvi‑né ansivi ò ñuhìví, vàchi cuàhà iñàha cachí‑nè nduú dios xi‑ne ò stoho‑nè. 6 Doco nùù ndohó, imindaa Yua‑nda Dios iá. Cuisì mii‑yá nì quidavàha xi nsidaa iñàha, te xinúcuáchí‑ndá nùù‑yá. Te imindaa stná Stoho‑ndà Jesucristu cahvi‑nda, vàchi sàhà ndudu ìì xí‑yá nì sàcòo nsidaa ñà‑ìá, dècuèndè stná ndohó.

7 Doco màdì nsidaa nèhivì sánìhì váha ini‑nè sàhájàn. Vàchi dava nècuàchì xiníndísâ, quidá íì‑né cuenta ñà‑dàcútiácú ndisa xi figura mà nduú ofrenda chindóó nèhivì nùá, vàchi antes ducán nìsa quida stná‑nè. Ñàyùcàndùá, na xixí‑né ofrenda mà vichi, nihnú ini‑nè ñà‑sànì cumanchá anima‑nè nduá, vàchi tàñáha ga cutùha vàha‑ne nacuni‑nè sàhámà. 8 Pues, náhà claru màdì xì ñà‑ìtiácú‑ndà icúmí‑ndá ndee vàha‑nda nùù Dios, vàchi nú sànì saxì‑ndà iñàha, màdìá chicá ndiaá‑ndà, te ò nú có‑cùní‑ndà caxì‑ndà iñàha, iin‑ni iá stná‑ndà, (cónì xìdá cuàchi‑nda.) 9 Doco cuidadu ni cúndóó‑ndá, vàchi mate iá derechu xi‑nda (caxì‑ndà ñà‑yùcán), doco vihini coo iin nèhivì có‑cùndáà inì‑xi sàhámà, te vihini sàhà ndohó cuida cuàchi‑ne. 10 ¿Índù modo? Pues, ni cachí‑ndà sànì xini iin nèhivì mii‑nsiá nècuàchì ináhá guâ, te nì quìhvi‑nsia vehe ndé itá ñà‑ndùá cahvi néhivì, te ndoó‑nsiá vehe ma, xixí‑nsiá ofrenda xi‑ñamà. Te nèhivì nì xini xì‑nsiá mà, nú ni cúndúú‑né iin nècuàchì có‑cùndáà vàha inì‑xi, vihini cuàhandee stná ini‑nè caxì stná‑nè ñà‑jaàn. 11 Ñàyùcàndùá, sàhà‑ñá tuxí mii‑nsiá ináhá guâ‑nsià (nansa quidá‑nsiá), vihini dandáñúhú‑nsiâ anima ñanìtnaha‑nsia, mate sáhà stná mii‑né nì xìhì Cristu. 12 Ñàyùcàndùá, có‑quèé víámà, vàchi nú ni quida‑nda cuàchi nùù ñanìtnaha‑nda ducán, dandu nùù stná Cristu nì quida stná‑ndà cuàchi queámà, vàchi sànì dàtúcù‑ndà sàxìnítnùní nècuàchìmà ñà‑có‑sâà‑nè cundaà vàha ini‑nè. 13 Ñàyùcàndùá, yùhù, nú cuàhàn iin ñanìtnahi quida‑ne iin cuàchi sàhà ñà‑ndùá cuníˋ caxí nì cùí, dandu chicá vàha màsà nunca caxì guéˋ ni‑iin cuñu mà, còtó cuida cuàchi iin ñanìtnahi.

9

Nansa nì cachi Pablo xì nèhivì xítnùhu xi‑né ñà‑quìdáchúûn‑né nahi dava ga nèhivì

1 Yùhù, ¿amádi libre iéˋ? ¿Amádi iin nècuàchì apóstol nduú stnáì? Dècuèndè mii Stoho‑ndà Jesús sànì xininùù stnáì. Te mii‑nsiá, ináhá stná‑nsià nì quide chuun ndiaha xí‑yá ndé ndoó‑nsiá, te nì xinindisá‑nsiá mii‑yá. 2 Vihini có‑nàcúní dava nèhivì yùhù ñà‑ndùú ndise iin apóstol, doco mii‑nsiá, ináhá vâha‑nsia, vàchi ñà‑sàhà yùhù sà‑xìníndísâ‑nsiá ichì‑yá, divi sàhámà cundáà vàha ini‑ndà ñà‑nùù mii‑yá sànì nìhìtáhvìˊ chuun quidé.

3 Vichi cuàhìn cachì iñàha xi‑nsiá, vàchi ndoó dava nèhivì xítnùhu xí. 4 Pues, ¿amádi iá stná derechu xi‑nsi (cahvi‑nsi xì‑nsiá) ñà‑dacuxí‑nsiá nsiùhù? 5 Te amádi iá stná derechu xi‑nsi nandàhà‑nsí, te cundaca‑nsi iin ñahàdìhí‑nsì nacua quidá stná ñani Stoho‑ndà Señor, xì stná Pedro, xì stná dava ga nècuàchì apóstol. 6 Vihini tuxí ini‑nsià ñà‑cuisì Bernabé xì yùhù xínduu nèhivì còò derechu‑xi; doco iá stná derechu xi‑nsi nacoo‑nsi chuun xi ñuhìví yohó, te quida‑nsi cuisì chuun ìì. 7 Vàchi ducán iá xì‑nsí na ian quidá soldadu, màdì cuenta xi mii‑té sâhàn‑te guerra. (Còó.) Daaní, nacua quidá stná tè‑ndiàá xì yutnù quisì vídì, saxí stná‑te iin ùì‑si; te ò nú quisì ndacá‑te, iá stná derechu xi‑tè cuhni‑tè tèndodo‑sí coho‑tè. 8 Te màsà cútúxí stná inì‑nsia ñà‑sàhà‑ñá có‑ndùí mii‑yá, ñàyùcàndùá, có‑ndiàá palabra cachíˋ jaàn. Còó, vàchi divi ducán cachí stná ley ìì ndé nì tiaa Moisés 9 nùù tutu ìì, te nì cachi Dios: “Màsà cúñúhú ñunù yuhù buey na sánihni‑sì trigu cóya”. Pues, náhà claru, màdì sáhà‑ñá mànì guá quisì mà nùù‑yá nduá dìsáhà‑xí nì càchí‑yà ducán. 10 Còó, sàhà ndohó nì cachi‑yà ducán, (vàchi ejemplu) nduá, te cuní cachàmà ñà‑ndìá ìcà coo tnùndé ini xi nècuàchì (chináhá palabra ìì) ñà‑nìhì‑né iin algu, divi nacua iá stná xì iin nècuàchì xitú, te ò iin peón dacóyo nùnì, nihnú ini‑nè nìhì stná‑nè iyuhá. 11 Te nsiùhù, nú sànì cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá meru palabra cutiacu ndiaha anima‑nsià, dandu amádi iyuhu nduá nú ni cuáha‑nsia nsiùhù iyuhu ñà‑cutiacu‑nsì ñuhìví yohó. 12 Te nú ndoó nèhivì dava ga iá derechu‑xi càcàn‑nè ñà‑jaàn nùù‑nsiá, dandu ¿amádi chicá iá stná derechu xi nsiùhù sàhà ñà‑jaàn?

Doco còó; có‑xîcàn‑nsì ni‑iñàha nùù‑nsiá, mate iá ndisa derechu xi‑nsi. Cuisì quidándéé ini‑nsì, còtó nú ni cácàn‑nsì iñàha cadiàmà nùù nèhivì, te mà cúníndísâ gá‑nè razón ndiaha xí Cristu.

13 Ádi sá‑ìnáhá stnâ‑nsià nansa xíquida dùtù quida‑xi chuun ìì veheñùhu (xi nècuàchì raza Judea), xixí‑né promesa sáà yucán. Vachi dùtù xinúcuáchí nùù mesa ìì ndé xíxìn quisì nduú promesa, níhì‑né iyuhu cuñu mà. 14 Ñàyùcàndùá, náhà claru sànì chitnùní ini Stoho‑ndà Señor ñà‑dùcán quida stná nèhivì cachítnùhu razón ndiaha, divi sàhà chuun quidá‑némà icúmí‑nê nìhì stná‑nè ñà‑cutiacu‑nè. 15 Doco yùhù, cónì xíquèn ñà‑jaàn nùù‑nsiá, mate iá derechu xi. Ni màsà cútúxí stná inì‑nsia a tiaí carta yohó ñà‑quìdé reclamu ñà‑ndùú derechu xi. Còó, chicá vàha dihna ni cuíˋ, te (màdìá quideàjàn), vàchi nú ducán, dandu mà cúí gá cachì xì nèhivì ñà‑ndùá cudíì guá inì cachì xì‑né, (divi ñà‑có‑xîquèn ni‑iñàha).

16 Ñà‑ndáà nduá, razón ndiaha xí Dios nduá cachítnùhi; doco có‑nìhnú inì camánì nèhivì yùhù sàhámà, vàchi nihnú inì ñà‑fuerza cachitnùhi palabra mà, te ndahví (gà cuú inì) nú màsà cáchítnùhi razón ndiaha ma. 17 Ñàyùcàndùá, nú cuisì yùhù nì chitnùní inì cacanui xì palabra mà nì cùí, dandu vihini coo ñà‑cunduu nahi raya xi. Doco nú nihnú inì ñà‑fuerza quide chuun ma, dandu sàhájàn cundaà ini‑ndà iin chuun ìì nì nìhí nùù mii‑yá nduá. 18 Doco te nú ducán nì nìhí chuun ma, dandu ¿índù iñàha cunduu tnùmanì nìhìtáhvìˊ? Pues, divi ñà‑uun‑ni cachitnùhi xì nèhivì razón ndiaha xí Cristu, te có‑quîyàhvi, mate iá derechu xi càquìàn, doco có‑xîquèàn nùù‑né.

19 Yùhù, libre iéˋ; còò ni‑iin ana cachi xìˊ nansa quide. Doco nihnú inì ñà‑ìéˋ sujetu nùù nsidaa nèhivì áma vihini sàà stná‑nè cunchicùn‑nè ichì mii‑yá. 20 Yùhù, voluntad xi chívàha stnáì estilu xi nècuàchì raza‑xi Judea na hora cutnáhî xì‑né, áma sáà dava‑ne cunindisá stná‑nè. Ñà‑jaàn nduá quidé mate núù yùhù có‑ndiàá gà ley sànaha xí‑némà, doco voluntad xi mií nchícuìàn áma sáà stná dava‑ne cunindisá stná‑nè. 21 Daaní, nú iéˋ cutnáhî xì nèhivì có‑nchîcùn estilu xi ley mà, dandu có‑nchîcùn stnáì‑ñà, áma (chíndéé stnâ mà) ñà‑cunindisá stná dava‑ne ichì‑yá. Doco màsà cúníhnú inì‑nsia ñà‑ndùí iin nèhivì còò ni‑iin ley xi Dios nùù‑xí; còó, vàchi nchícùn ndisa stnáì ley xi Cristu. 22 Daaní, na iéˋ cutnáhî xì nèhivì mà‑fuerte anima‑xi, dandu quidá stnáì na quidá mii‑né, áma níhìˊ dacuní stnáì dava‑ne ichì váha. Vàchi ducání quidé xì nsidaa nèhivì: nacua quidá mii‑né, ducán quidá stnáì, áma sáà stná‑nè càcu anima‑nè. 23 Nsidaa ñà‑jaàn quidé sàhà‑ñá chicá quee tnùñuhu xí razón ndiaha xí‑yá, dandu nìhìtáhvì stnáì iin ñà‑ndiaha sàhà palabra mà.

24 Sà‑ìnáhá‑nsiâ, na xinú tècuachi carrera, cuisì imindaa‑té níhì xì premiu, mate cuáhà‑té nì dàdàvá stnahá‑te. Pues ducání iá stná xì ndohó, xiñuhu cuàhandee ini‑nda, dandu nìhìtáhvì stná‑ndà nùù‑yá. 25 Daaní, nú cuàhàn tècuachi ma dadavá stnahá‑te ducán, xíndiaa stná‑te mii‑té, có‑quìdá ndevàha‑tè xì mii‑té (áma níhì‑té cóó fuerte‑te). Te ¿índù chuun? Divi sàhà‑ñá cuní‑te nìhì‑té (iin premiu tii) mà cúnáhá ni‑iin ratu, iin sìcàté ndahà cuìí yutnù cuñuhu dìnì‑té. Doco ndohó, iin corona ndiaha mà nunca cutuhú nduá nìhì‑ndà nú ni cuáhandee ini‑ndà (cunchicùn‑ndà mii‑yá). 26 Ñàyùcàndùá, yùhù sáhandee cahnú inì, nahi tè‑xìnú carrera, doco ináhî índù nùù‑xí cuàhìn. Te na quidá stná tècuachi ídiquí box, ducán sáhandee stná inì, doco có‑îdiquí uin; ináhî ñà‑ndùá quidé. 27 Sadíˋ nùù ñà‑xíhoé quide. Có‑sâhi ñà‑quida ndevàhi xì mií, còtó mà nátùi guè nùù mii‑yá mate cuáhà gá sànì càhìn xì nèhivì dava ga sàhà ichì‑yá.

10

Màsà cáhví‑ndá figura nahi nìsa quida nèhivì Israel sànaha na ní caquee‑ne ñuu Egipto

1 Ñánì, cuníˋ cundaà inì‑nsia nansa nì cuu xi nèhivì sànaha, nsidanicuú‑né (nì chindee Dios‑nè), nìsa xìca‑ne tìxi còndàhvì iin vìcò xí‑yá, te nsidaa‑né nì yàha uun stná‑nè mahì mar yucán. 2 Ñàyùcàndùá, na ian cùù‑xì‑ndà na cuhíì‑ndà, ducan quida‑nda cuenta sàhà mii‑né na ian nì cuhiì stná‑nè tìxi vìcò mà xì ini mar mà, te ducán nì nanduu‑ne nèhivì xí Moisés. 3 Daaní, iin‑ni nìsa itiacu stná nsidaa‑né ñà‑ndùá nì sàhatahvì Dios‑nè, 4 te iin‑ni nìsa xihi stná‑nè tècuìí ndiaha, divi tècuìí nì cana nùù iin cavà. Te cavà mà, seña nì sandua nahi Cristu, vàchi nì cutnahá stná‑yà xì‑né ichì cuàhàn‑nè. 5 Pues mate ducán nì cuu xi‑né, doco cónì ndóo ini Dios xì modo xi‑ne, te ñàyùcàndùá cuàhà sàstnùhù‑né nì xìhì nùù yucù yucán.

6 Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑ndùá nì cuu xi nèhivì sànaha ma, divi sàhà‑ñá cundaà ini ndohó vichi nduá, màdí nchihò stná ini‑ndà quida chicuéhè‑ndà na ian nì quida mii‑né. 7 Ni màsà cáhví stná‑ndà figura na ian nì quida dava‑ne, vàchi ducán nacání tutu ìì: “Nì sàcùndoo‑ne nì xixi‑ne, te nì xihi‑ne, dandu después nì ndacuìta‑ne nì ìtasaha‑né (nùù figura xi‑ne)”, cacháˋ. 8 Ni màsà cáhàn‑ndà xì ana cónì nándàhà xì‑ndà nacua nìsa quida dava nècuàchì yucán, vàchi después nì xìhì òcò ùnì mil‑nè iin quìvì‑ní. 9 Ni màsà quídá canúú‑ndá ñà‑có‑cùní Stoho‑ndà Señor, vàchi ducán nì quida dava‑ne, te sàhájàn nì ndecoyo cuàhà còò, nì tnii‑sìné, te nì xìhì‑nè. 10 Ni màsà cáhàn ndiaa‑ndà (dìquì‑yá) nacua nì quida dava‑ne, te nì ndañuhu cuàhà‑né nì quida ángel xi‑ya.

11 Cunaha‑nsiá, nsidaájàn nì cuu xi nècuàchì sànaha ma sàhà ñà‑nì cúndáà ini‑ndà (màsà quídá stnâ‑ndà ducán). Vàchi divi sàhà ndohó nì tiaa nsidaámà nùù tutu ìì sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà nansa quida‑nda quìvì vichi na xínu tiempu. 12 Ñàyùcàndùá, nú nihnú ini‑ndà sà‑ìá vàha‑nda nùù Dios, dandu ni caquín‑ndà cuidadu còtó sàà‑ndà quida stná‑ndà iin cuàchì có‑nìhnú ini‑ndà. 13 Nsidaa ñà‑ndùá yáha‑nda vichi, cuisì ñà‑ndòhó stná nsidanicuú nèhivì ñuhìví nduá. Te vàtùni cahvi viì‑ndà xì‑yá ñà‑mà cuáha‑ya cuu xi‑nda ñà‑ndùá mà cúndéé ini‑ndà sàhà‑xí. Còó, vàchi (nú cuàhàn‑ndà quida‑nda iin cuàchi ni cuí), dandu siempre datúi Dios nansa càcu‑nda nùájàn sàhà‑ñá vàtùni quidandee ini‑ndà. 14 Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑nsiá, ñani màní; màsà nunca cahvi‑nsiá ni‑iin figura.

Cuisì nùù Dios ni cuáha‑nda promesa xi‑nda; te màsà cáxi‑nda ò cúxí‑ndá ñà‑ndùá nì chindoo nèhivì nùù figura

15 Cuàhìn cachì xì‑nsiá iñàha, te mii‑nsiá cachi‑nsià xìˊ, amádi ndisa á coó, vàchi quidé cuenta xínduu‑nsia nèhivì cundáà inì‑xi. 16 Na (nacuítáhvì‑ndà, xihi‑nda) ñà‑ñùhú copa ndiaha ma, te naquímánì‑ndà mii‑yá. Pues ducan quida‑nda, te nihnú ini nsidaa‑nda ñà‑sàhà ndohó nì xìtià nìì‑yá. Te na xixí stná‑ndà pan ìì, dandu iin‑ni nihnú stná ini nsidaa‑nda nansa nì sàha‑ya iquìcúñú‑yà (sàhà‑ndà). Sà‑ìnáhá‑nsiâ nsidaájàn. 17 Ñàyùcàndùá nahi imindaa nèhivì sànì nanduu nsidaa‑nda, mate cuáhà‑ndà ndoó, vàchi iin‑ni pan (ìì) xixí nsidaa‑nda.

18 Cundehè‑nsiá nansa xíquida nècuàchì raza Israel nú sànì sàha‑ne iin quisì nduú promesa, te nì xìhì‑si nùù mesa ìì, dandu después saxí‑né cuñù‑si. Pues sàhà ñà‑sàxí‑né promesa mà, náhà xìcà xínduu stná‑nè ana (nihnú ini xì religión mà). 19-20 Pues cachíˋ nsidaájàn xì‑nsiá, doco có‑cùní cachàmà ñà‑ìtiácú ndisa figura cahvi nèhivì có‑ìnáhá xí Dios, ni có‑cùní cachi stná ñà‑ndiàá ndisa promesa sáha‑neñà. Còó, doco cunaha‑nsiá, iá ndisa ana dìnúù‑xí sáha‑ne promesa xi‑ne. Divi nùù ñà‑malu sáha‑neà, màdì nùù Dios. Te yùhù, có‑cùní dahuin cunihnu ini‑nsià quisì mà. 21 Vàchi còò permisu cuitahvì‑ndà coho‑nda copa ìì xí Dios, te después coho stná‑ndà ñà‑ndùá sáha‑ne ñà‑malu; còó. Vàchi còò permisu cuxi‑nda pan ìì xí Dios, te después cuxi stná‑ndà ñà‑dàcùxí‑nèsi. 22 Mii‑nsiá, ¿a ndísá cuní‑nsià dacuídà ini‑nsià Stoho‑ndà Dios ducán? ¿A tuxí ini‑nsià chicá fuerte‑nsià nùù‑yá? (Doco mà ndìsá.)

23 (Ñà‑ndáà nduá), libre iá‑ndà quida‑nda nacua cudíì ini‑ndà, doco (xiñuhu nsinuu ini‑ndà) màdì nsidaa iñàha nduú iin ñà‑vàha. Libre iá‑ndà, cachí‑ndà, doco màdì nsidaa iñàha nduú iin ñà‑cuàhàn chindee xi‑nda. 24 Ñàyùcàndùá, màsà nándúcú‑ndá ñà‑ndùá cudíì inì‑ni mii‑nda; chicá ndiaha nanducu‑nda nansa chicá yàha vàha ñanìtnaha‑nda.

25 Nsidaa cuñu dicó tè‑dìcó yàhvi, vàtùni caxì‑ndàñá. Còò necesidad nacani ini‑ndà ndàcàtnùhù‑ndà sàhámà, 26 vàchi Stoho‑ndà Señor nduú stoho nsidanicuú iñàha iá ñuhìví yohó.

27 Daaní, na cánà‑ndà cùhùn‑ndà iin vicò iá vehe iin tiàa có‑xìníndísá‑xí‑yâ, te cudíì ini‑ndà cùhùn‑ndà, dandu vàtùni caxì stná‑ndà nsidaa ñà‑ndùá taxí nècuàchìmà; ni màsà ndácàtnùhù‑ndà sàhà comida mà; màsà nácání ini‑ndà sàhá. 28 Doco vihini cachi iin nèhivì xì‑ndà: “Cuñu yohó, promesa nì sandoo nùù figura cahvi‑né nduá”. Pues nú ducán, dandu sàhà nècuàchìmà màsà cáxi‑nda cuñu mà, còtó cuduchi ini‑nè, vàchi vihini quida‑ne cuenta nduájàn iin cuàchi. 29 Mate có‑quìdá mii‑nda cuenta ducán, vihini nihnú ini mii‑né ducán.

Doco ndohó, vihini cachi‑ndà ñà‑libre iá‑ndà, te màdìá fuerza icúmí‑ndá quida‑nda ñà‑ndùá cuní inga nèhivì cachí ìì gá inì‑xi. 30 Vàchi naquímánì‑ndà Dios sàhà ñà‑ndùá saxí‑nda, ñàyùcàndùá còò ñà‑dìsáhà‑xí cundoo nèhivì cuitnùhu‑nèndó sàhà ñà‑ndùá saxí‑nda. 31 (Vihini cachi‑ndà ducán, doco de todos modos), nsidanicuú ñà‑ndùá quida‑nda, sàhà ñà‑nì quèé gá tnùñuhu ndiaha xí Dios ni cúndúá, a ducán saxí‑nda ò xihi‑nda iñàha, te ò ndéni iñàha ni quida‑nda. 32 Màsà dácûdúchí ini‑ndà ni‑iin nèhivì, a ducán nduú‑né iin nècuàchì raza Judea, ò iin nèhivì inga raza (có‑xìníndísâ), te ò iin nèhivì cahvi víi xi‑yá. 33 Iin‑ni ni quidá stná‑nsià nacua quidá yùhù, có‑nàndúquî ñà‑cudiì inì mií, cuisì‑ní quidé lucha ñà‑màsà cúdúchí ini nèhivì sàhí, dandu vihini sàà stná‑nè càcu anima‑nè.

11

1 Ñàyùcàndùá, nacua quidá yùhù, ducání quida stná mii‑nsiá, vàchi divi Cristu nduú ana nchícuìn.

Nansa xiñuhu quida nècuàchì ñahà na natácá‑ndà

2 Cuaha‑ni quidá‑nsiá, ñánì, vàchi iin‑ni nsinúú inì‑nsia yùhù, te nsinúú stná inì‑nsia palabra nì cachì xì‑nsiá ñà‑chivàha‑nsia. 3 Te vichi cuníˋ cundaà inì‑nsia ñà‑divi Cristu nduú ana dandacú nùù nsidaa nècuàchì tiàa, te nècuàchì tiàa nduú ana dandacú nùù nècuàchì ñahà, ducání nacua dandacú stná Yua‑nda Dios nùù Cristu. 4 Cunaha‑nsiá, có‑ndùá ducán càcàn tàhvì iin tiàa nùù Dios nú ñuhú‑né mbelu, ni mà váha cachitnùhu stná‑nè razón xi‑ya nú ñuhú‑néàmà, vàchi có‑ndùámà tnùñuhu xí dìnì‑né. 5 Doco nècuàchì ñahà, nú xícàn tàhvì‑né, ò cachítnùhu‑ne razón xi‑ya, te có‑îdàhvi dìnì‑né ni‑iñàha, dandu xiñuhu cucahan núù‑né sàhà dìnì‑né, vàchi davani queámà na ian sànì dàté tehe‑né. 6 Vàchi nú có‑îdàhvi dìnì‑né ni‑iñàha, dandu chicá vàha ni dátê cuati dìnì‑né. Te nú ni cúcáhán nûù‑né dàté cuati‑né, ò dàté tehe‑né, dandu xiñuhu ni cúdàhvi dìnì‑né. 7 Iin nècuàchì tiàa, có‑xìñùhù cudàhvi dìnì‑né, (na xícàn tàhvì‑né), vàchi nacua iá mii‑yá ducán nì quidayucun‑yànè, ñàyùcàndùá, xiñuhu tavà‑né tnùñuhu xí‑yá; doco nècuàchì ñahà, tnùñuhu xí nècuàchì tiàa tavá‑né, ñàyùcàndùá (xiñuhu ni cúdàhvi dìnì‑né). 8 Vàchi màdì (iin iquì) nècuàchì ñahà nì cúyúcún nècuàchì tiàa. Còó. Iquì tiàa nì cuyucun nècuàchì ñahà. 9 Te divi sàhà‑ñá chindee‑né iì‑né, ñàyùcàndùá nì sàcòo‑ne, màdìá nì sàcòo tiàa ñà‑chindee‑né nècuàchì ñahà. 10 Ñàyùcàndùá, xiñuhu cudàhvi dìnì nècuàchì ñahà, te cunduamà seña ñà‑ìá ana dàndàcù‑xì núù‑né. Te sàhà stná (indéhe) ángel xi Dios, ñàyùcàndùá xiñuhu quida stná‑nè ducán. 11 Doco có‑càchíˋ ñà‑cuisì nècuàchì tiàa nduú ana ndiàá, ni có‑càchí stnáì ñà‑cuisì nècuàchì ñahà ndiaá stná; còó, vàchi nú ndoo‑nda nùù Stoho‑ndà Señor, dandu iin‑ni xiñuhu stnahá nsidaa‑nda. 12 Ñàyùcàndùá, mate iin (iquì) nècuàchì tiàa nì sàcòo nècuàchì ñahà, doco vichi nècuàchì ñahà nduú ana datúinuù xì nècuàchì tiàa. Doco cunaha‑nsiá, mii Dios nduú ana chítnùní inì‑xi sàhà nsidanicuú iñàha.

13 Mii‑nsiá cachi‑nsià xìˊ nansa tuxí inì‑nsia: ¿a vátùni iá cahan‑nsiá nú ni cácàn tàhvì iin nècuàchì ñahà nú uun‑ni iá dìnì‑né? 14 Pues, nsidaa‑nda, ducání ináhá‑ndá cucáhán nûù iin nècuàchì tiàa nú nì ndunaní idìdínì‑né. 15 Doco nècuàchì ñahà, còó, cuàhà gá cudíì ini‑nè nú naní idìdínì‑né, vàchi na iñàha ídàhvi dìnì‑né nduá, te ducán nì nìhìtáhvì‑né coo‑ne. 16 (Pues ñà‑jaàn nduá cachíˋ xì‑nsiá), doco nú có‑ndôo ini iin nèhivì xì palabra yohó, dandu ni cúnáhá‑nê cuisì ñà‑jaàn nduú estilu xi‑nda, te divi ñà‑jaàn nduú stná estilu xi nsidaa gá nèhivì cahvi xi Dios.

Nansa nì cachi Pablo xì nècuàchì ñuu Corinto ñà‑có‑quìdá víi‑né na nacuítáhvì‑né Cena ìì xí Stoho‑ndà Señor

17 Vichi cuàhìn cachì xì‑nsiá iñàha, doco màdìá ndeníhí vàhi mii‑nsià nduá; còó, vàchi cunaha‑nsiá, có‑quèé víi na natácá‑nsià; mal queá. 18 Primeru cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà‑ñá tucu tucu nihnú ini iin iin grupu‑nsià, vàchi ducán cachí nèhivì xìˊ, te tuxí inì vihini ñà‑ndáà ndua. 19 Vàchi vihini cachi stná‑ndà ñà‑ìcúmí coo itnii grupu nùù‑nsiá sàhà‑ñá cundaà vàha ini‑ndà ana xínduu nècuàchì chicá ndiaá, (doco màdì ñà‑cáhàn sàhnù‑ndà cunduajàn). 20 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ, màdìá nacuítáhvì ndisa‑nsia Cena ìì xí Stoho‑ndà Señor nduá na natácá‑nsià jaàn. 21 Vàchi cada iin iin‑nsia, yàchì quesáhá‑nsiâ xixí‑nsiá ñà‑ndùá nihí iin iin‑nsia, te dava ga nèhivì, ni có‑sâà comida xi‑ne, te dava ga‑nè, dècuèndè xihí‑né. 22 Cunaha‑nsiá, vehe‑nda nduú lugar ndé ndiá ìcà‑ndà cuxi‑nda ducán. Màsà quídá‑ndá relaju na natácá‑ndà, vàchi nèhivì xí Dios xínduu‑nda. Ni màsà dándûcáhán‑ndá ñanìtnaha‑nda nduú nècuàchì ndahví. Pues, ¿nansa tuxí inì‑nsia? ¿A cuáhìn ndenihi vàhi‑nsià sàhà ñà‑ndùá quidá‑nsiá? Còó, mà quídéà.

Nansa nì quida Jesús Cena ìì primeru

23 Nùù meru mii Stoho‑ndà Jesús nì nìhí palabra nacání nansa nì quida‑ya na ní sanduu ñuú quìvì nì cahìn‑teyá. Te divi palabra yucán nduá sànì nacani xì‑nsiá, nansa nì tnii‑ya pan, 24 te nì naquimanì‑yá (Yua‑yá) sàhà‑ñá, dandu nì dàcuàchí‑yáñà, te nì cachi‑yà: “Nahi iquìcúñú mií nduá yohó, te divi iquìcúñúì nduá sáhatahvìˊ sàhà mii‑nsiá. Te nacua quidé vichi, divi ducán icúmí‑nsiâ quida stná‑nsià sàhà‑ñá nsinuu inì‑nsia yùhù”, nì cachi‑yà. 25 Daaní, na ní nsihi nì xixi nsidaa‑né, dandu nì tnii‑ya pocillu, te nì cachi‑yà: “Ñà‑ñùhú pocillu yohó nduú seña xi ichì saa nacóí cunchicùn nèhivì, vàchi nahi nìí nduá. Te cada coho‑nsia ndutè yohó, dandu nsinuu inì‑nsia yùhù”, (nì cachi Stoho‑ndà Señor). 26 Te ndisa, cada xixi‑nda pan mà, te xihi‑nda ndutè ìì mà, ñà‑jaàn nsinúú ini‑ndà ñà‑nì xìhì‑yà (sàhà‑ndà), te iin‑ni icúmí‑ndá quida‑nda ducán dècuèndè cachi sàà quìvì naxicocuíìn‑yà.

27 Ñàyùcàndùá, nú cuní‑ndà nacuitahvì‑ndà cuxi‑nda pan xi Stoho‑ndà Señor, ò coho‑nda yà‑ìì xí‑yá, dandu màdìá nansa ni nì cui ni quida‑ndañá, vàchi nú ducán, dandu cuàchi cundua, vàchi ñà‑cónì chívàha‑nda tnùñuhu xí iquìcúñú‑yà xì nìì‑yá nduá. 28 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacani vàha ini‑ndà, te ndundoo anima‑ndà, dandu vàtùni nacuitahvì víi‑nda pan mà, te coho‑nda yà‑ìì mà. 29 Vàchi nú có‑nìhnú ini‑ndà pan mà nduú nahi cuerpu xi‑ya xìxì‑ndà, te xihí stná‑ndà yà‑ìì mà, dandu dacuidá cuàchi‑nda mii‑nda na quida‑nda ducán. 30 Pues, divi ñà‑jaàn nduú meru ñà‑dìsáhà‑xí cuhí cuàhà‑nsiá, te ndohó‑nsiá quidá cuèhè; dècuèndè sànì xìhì stná dava‑nsia. 31 Chicá vàha nacani vàha ini‑ndà, te ndundoo viì anima‑ndà antes, dandu mà níhì‑ndà castigu. 32 Doco te nú níhì‑ndà iin castigu nùù‑yá, divi ñà‑sáha‑yàndó conseju nduájàn sàhà‑ñá màsà ndáñúhú dahuun‑nda nahi dava ga nèhivì ñuhìví.

33 Ñàyùcàndùá, na natácá‑nsià, cundiatu‑nsia cundoo nsihi‑nsia, ñánì, dandu vàtùni cuxi‑nsia. 34 Doco nú xîhì ndisa iin nèhivì doco, dandu chicá vàha ndè vehe‑ne ni cuxí‑né, te màdìá nìhì‑nsiá castigu na natácá‑nsià cundua. (Ñà‑jaàn nduá cachíˋ xì‑nsiá vichi) ndè cachi nasaì yucán, dandu ndatnuhu guéˋ xì‑nsiá sàhà chuun iá gà.

12

Nansa iá ñà‑ndùá níhìtáhvì ndiaha‑nda cutáhvì‑ndà nùù Espíritu Ìì

1 Yùhù cuníˋ cundaà ini‑nsià sàhà ñà‑ndùá níhìtáhvì ndiaha‑nda nùù Espíritu Ìì, ñánì. 2 Sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa nì saquida‑nsia antes na táñâha ga cunindisá‑nsiá mii‑yá, cuisì nacua nìsa cachi nèhivì xì‑nsiá, ducán nìsa quida‑nsia, nìsa cahvi‑nsiá cuàhà figura xì yùù, mate có‑câhàn mà. 3 Ñàyùcàndùá, cuníˋ cundaà inì‑nsia palabra yohó: nú ndisa Espíritu Ìì xí Dios nduú ana chindéé xí‑ndá câhàn‑ndà, dandu mà nunca cachi‑ndà sàhà Jesús ñà‑có‑ndiàá‑yà. Te davani stná, nú màsà chíndéé Espíritu Ìì ndohó, dandu mà cúí cachi‑ndà: ñà‑cuisì Jesús nduú Stoho‑ndà Señor (dandacú inicutu).

4 Cunaha‑nsiá, nsidanuu clase ñà‑ndiaha sànì nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá, doco imindaa Espíritu Ìì xí‑yá nduú ana nì dàcútâhvì xì‑ndàñá. 5 Te cuàhà gá stná modo xinúcuáchí iin iin‑nda nùù‑yá, doco imindaa‑ní Stoho‑ndà Señor nduú ana xinúcuáchí‑ndá nùù‑xí. 6 Te cuàhà gá stná chuun ndiaha quidá Dios ini anima iin iin‑nda, doco imindaa‑yá nduú ana quìdà‑xì nsidaájàn. 7 Te iin iin‑nda sànì nìhìtáhvì nansa chindee ndiaha Espíritu Ìì ndohó sàhà ñà‑vàha xi nsidaa‑nda. 8 Dava‑nda, sànì nìhìtáhvì‑ndà ñà‑càhàn nchichí‑ndà. Te dava‑nda, sànì nìhìtáhvì‑ndà ñà‑cundaà tùí ini‑ndà, doco mismo mii Espíritu Ìì nduú ana chindéé xí‑ndá ducán. 9 Daaní, dava tu‑nda, nùù mismo Espíritu Ìì sànì nìhìtáhvì ndiaha‑nda cucumi váha‑nda fe; te dava tu‑nda, nì nìhìtáhvì‑ndà dandúvàha‑nda nèhivì, doco mismo Espíritu Ìì nduú ana nì sàhatahvì xì‑ndà ducán. 10 Te ò vihini nì nìhìtáhvì‑ndà quida‑nda milagru ndiaha, te ò cachitnùhu‑nda ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá. Te dava ga tu‑nda, vàtùni cundaà ini‑ndà a díví Espíritu Ìì, ò iin ñà‑malu nduú ana quida‑xi iñàha. Daaní, dava tu‑nda, tùha‑nda càhàn‑ndà inga dàhàn sàà, te dava ga tu‑nda cachítnùhu‑nda nansa cuní cachi dàhàn sàà mà. 11 Doco nsidanicuú ñà‑ndùá nì nìhìtáhvì‑ndà mà, divi Espíritu Ìì nduú ana chindéé xí‑ndá quida‑nda ducán, te iin iin‑nda níhìtáhvì‑ndà según nansa chítnùní ini‑yà cuàhatahvì‑yándô.

Nahi iquìcúñú mii‑yá xínduu nsidaa‑nda

12 Ndohó, iá ndahà‑ndà, te iá sàhà‑ndà; cuàhà iñàha sànì nìhì iquìcúñú‑ndà cucumiá, doco mindaa cuerpu xi‑nda nduá. Mate cuáhà iñàha quidá, doco imindaa‑ní cuerpu nduá. Pues, ducán iá stná Cristu xì ndohó na ian ndohó xì iquìcúñú‑ndà. 13 Vàchi nsidanicuu‑nda, nahi iin‑ni cuerpu xi mii‑yá sànì nanduu‑nda na ní nduhiì anima‑ndà nì quida Espíritu Ìì xí‑yá. Vàchi iin‑ni Espíritu Ìì sànì nìhìtáhvì ndiaha nsidaa‑nda, ò xínduu‑nda nècuàchì raza Judea, te ò nècuàchì inga raza, có‑quìdámà, ò xínduu‑nda nècuàchì libre, te ò nècuàchì ndoó ana dàndàcù‑xì núù‑xí.

14 Sà‑ìnáhá‑ndá, iá ndahà‑ndà, iá sàhà‑ndà; màdì uun‑ni iá iquìcúñú‑ndà. 15 Pues (nú ni cuí càhàn) iin sàhà‑ndà, vihini cachà: “Còó; yùhù, có‑ndùí iin ndahà, ñàyùcàndùá, có‑ndùí cuerpu yohó”. Pues mate ducán ni cacháˋ, doco iin‑ni nduá sàhà‑ndà. 16 Te nú ni cachí stná tùtnù‑ndà: “Còó, yùhù, có‑ndùí iin nduchìnúù, ñàyùcàndùá có‑ndùí cuerpu yohó”. Pues, mate ducán ni cacháˋ, doco divi iin‑ni nduá tùtnù‑ndà. 17 Vàchi nú cuisì nduchìnúù‑ndà ni cúndúú inicutu‑nda, dandu ¿nansa cui tiacu‑ndà? Te nú cuisì tùtnù‑ndà ni cúndúú‑ndá, dandu ¿nansa cui sahan iñàha dìtnì‑ndà? Mà cúí. 18 Ñàyùcàndùá, sànì quidavàha Dios iquìcúñú‑ndà xì nsidaa ñà‑ndùá xichúân, te nsidaámà iá chuun quidá según nansa nì chitnùní ini‑yà. 19 Vàchi nú cuisì iin‑ni chuun ni cuí quida cuerpu xi‑nda, dandu mà cúndúú ndisa‑nda nèhivì. 20 Doco còó, mate iin‑ni cuerpu xi‑nda nduá, doco nsidanuu clase chuun quidá. 21 Ñàyùcàndùá, có‑ìá vàha cachi nduchìnúù‑ndà xì ndahà‑ndà: “Có‑xìñùhí mii‑ní”. Ni mà váha cachi stná dìnì‑ndà xì sàhà‑ndà: “Có‑xìñùhí mii‑ní”. 22 Còó, vàchi mate iá dava xaan xi‑nda tuxí ini‑ndà có‑xìñùhù guá, doco nahnú chuun quidá. 23 Te nú iá ndé tuxí ini‑ndà mà vícó iá, divi jaàn chicá ndiaá‑ndà, te saquín‑ndà cuidadu sàhà‑ñá màsà cúcáhán núù‑ndà. 24 Vàchi ndé vico‑ni iá, có‑xìñùhù (cundiaa guá‑ndàñá). Pues ducán nì chitnùní ini Dios coo cuerpu xi‑nda sàhà‑ñá chicá cundiaa‑ndà ndé xi‑nda có‑ndiàá cachí‑ndà mà. 25 Dandu nsidaa ndahàsáhà‑ndà, icúmíâ chindee tnahá, te iin‑ni coo viì iquìcúñú‑ndà. 26 Vàchi mate imindaa lugar xi cuerpu‑ndà ndohó, doco inii iquìcúñú‑ndà cuú stná sentir. Te nú cudíì ini iin xaan xi‑nda nahi ndahà‑ndà, dandu inii cuerpu xi‑nda cudíì stná inià.

27-28 Pues vichi cachíˋ xì‑nsiá ñà‑nahi iquìcúñú Cristu xínduu nsidaa ndohó nècuàchì cahvi xi‑yá, te iin iin‑nda sànì sàhatahvì‑yá chuun quida‑nda nùù‑yá nacua quidá sàhà‑ndà, ò ndahà‑ndà. Dihna nsiùhù nècuàchì apóstol sànì nìhìtáhvì‑nsí ñà‑cacanuu‑nsi quida‑nsi chuun xi‑ya. Daaní, nchícùn gà ana xínduu nècuàchì cachítnùhu razón ndiaha xí‑yá. Daaní, nchícùn gà nècuàchì chináhá palabra ìì. Daaní, ndoó stná nècuàchì quìdà‑xì milagru, xì stná nècuàchì dandúvàha xi‑nda. Te ndoó stná nècuàchì xicánúú chindéé xí ñanìtnaha‑xi, xì stná nècuàchì dandacú, xì stná nècuàchì cáhàn inga dàhàn sàà. 29 Pues, náhà xìcà màdì nsidaa‑nda ni níhì‑ndà chuun cunduu‑nda apóstol; ni màdì nsidaa‑nda tùha‑nda cachitnùhu‑nda razón ndiaha xí‑yá, te màdì nsidaa stná‑ndà tùha‑nda chinaha‑ndà nèhivì; còó. Ni màdì nsidaa‑nda quida‑nda milagru, 30 ò dandúvàha‑nda nèhivì. Ni màdì nsidaa stná‑ndà cáhàn‑ndà inga dàhàn sàà, ni mà túha nsidaa‑nda cachitnùhu‑nda nansa cuní cachi dàhàn sàà mà. Còó. 31 Doco de todos modos, iin iin‑nda xiñuhu cudiì cuáhà ini‑ndà nìhìtáhvì‑ndà más gà ñà‑chicá ndiaha sànì cachì mà. Doco cunaha‑nsiá, iá inga ichì chicá nsiha cunchicùn‑ndà, te vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhámà.

13

Divi ñà‑cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà nduú ichì chicá nsiha

1 Ni cachí‑ndà sànì nìhìtáhvì‑ndà càhàn‑ndà nsidanicuú dàhàn ñuhìví xì ndè stná dàhàn ángel, doco nú có‑cùú stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà, ni mà cúndiáá nsidaámà, vàchi ducán queé ñà‑cáhàn‑ndàmà (nahi ruidu‑ni), na ian cadi úún iin càa, ò iin platillu. 2 Te ò vihini sànì nìhìtáhvì‑ndà cachitnùhu‑nda razón ndiaha, te sánìhì stná ini‑ndà sàhà nsidaa chuun nsiha chicá dèhé, te ináhá stná‑ndà nsidanicuú iñàha, te iin‑ni icúmí vâha‑nda fe, dècuèndè vàtùni dandacu‑nda, te cuxio iin yucù. Doco te nú cô‑cùú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, dandísá uun‑ni nduú nsidaa ñà‑ndùá tùha‑nda quida‑ndama. 3 Te nú ni dasán nsíhí‑ndá ñà‑cuìcà‑ndà, te ò ni cuáha‑nda coco‑nda (sàhà iin chuun vàha), doco te nú cô‑cùú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, ni‑iyuhu mà cúndiáá nsidaámà.

4 Cunaha‑nsiá, nú cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, dandu mà úhì coo calma‑ndà xì nèhivì, te cuhi ini‑ndàné. Te mà cúmbìdia stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà, nú ducán. Ni mà cútúxí stná ini‑ndà mii‑nda nduu‑nda mii‑nda, ni mà cúndàa cuadú stná‑ndà. 5 Vàchi nú cuú ndisa ini‑ndà sàhà iin nèhivì, dandu mà quídá‑ndá ni‑iin ñà‑quini xi‑né. Ni mà cóó interesadu stná‑ndà, ni mà cuídà yàchì stná ini‑ndà sàhà‑né, te mà chúhún stná ini‑ndà sàhà‑né. 6 Vàchi cunaha‑nsiá, nú cuú ndisa ini‑ndà sàhà iin ñanìtnaha‑nda, dandu mà cúdíì ini‑ndà nú ni quidá‑né iin ñà‑có‑ndiàá. Còó, ñà‑cunchicùn viì‑né ichì ndáà nduá cuní‑ndà quida‑ne, nú cuú ini‑ndà sàhà‑né. 7 Te nú mànì‑né nùù‑ndà ducán, dandu mà úhì quidandee stná ini‑ndà sàhà‑né; ni mà úhì cahvi stná‑ndà xì‑né ñà‑chicá quida viì‑né después, vachi siempre iá tnùndé ini, cachi‑ndà, te vàtùni cucumi‑nda paciencia.

8 Cunaha‑nsiá, vàxi iin quìvì, te mà cóó gá necesidad cachitnùhu nèhivì xì‑ndà iin razón xi Dios, ni mà cáhàn gà‑ndà dàhàn sàà, ni mà cóó cá stná necesidad cachitnùhu‑ya xì‑ndà iin ñà‑có‑ìnáhá‑ndá. Doco ñà‑cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, mà nunca ndutámà nùù‑yá. 9 Quìvì vichi, có‑ìnáhá nsihi‑nda nsidaa iñàha; còó. Stná iin palabra dacáhàn‑yà nèhivì, có‑ndùámà iin palabra cachítnùhu nsihi xi‑nda nsidanicuú iñàha; còó. 10 Doco na sáà quìvì cununa ndisa ñuhìví, dandu mà cáhàn gà‑ndà nsidaa ñà‑có‑ìá nsihi ma.

11 Na tií, nahi méè nìsa cahìn, vàchi nacua nacání ini nsidaa‑vé, ducán nìsa nacani stná inì; ducán nìsa nihnu inì. Doco vichi sànì sahnui, te ñàyùcàndùá, có‑quìdá guéˋ nahi méè. 12 Te ducán icúmí coo stná xì‑ndà después. Vàchi quìvì vichi indéhe‑nda (nansa yáha‑nda, doco có‑cùndáà vàha ini‑ndà), vàchi na ian indéhe‑nda nùù iin yùtàtá có‑tùí víi, ducán nduá. Doco vàxi iin quìvì, dandu mà cóó gá ducán, vàchi vivìí‑ni icúmí‑ndá cundehè claru‑ndà mii‑yá. Quìvì vichi cuisì iyuhu‑ní cundáà ini‑ndà, doco quìvì yucán icúmí‑ndá cundaà vàha ndisa ini‑ndà nacua cundáà ini mii‑yá sàhà ndohó. 13 Ñàyùcàndùá, ùnì iñàha xiñuhu quida‑nda vichi. Ni cúcúmí vâha‑nda fe, te ni cúníhnú vàha ini‑ndà ñà‑siempre chindee‑yándô; daaní, ni cúcúú stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà. Doco nùù nsì‑únì ñà‑jaàn, chicá ndiaá ñà‑cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà.

14

Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda na cáhàn‑ndà inga dàhàn sàà quidá Espíritu Ìì

1 (Ñà‑ndáà ndua), xiñuhu cuu stnahá ndisa ini‑ndà sàhà‑ndà. Daaní, cuní stnáì nanducu‑nsiá nansa nìhìtáhvì gá‑nsià más tàhvì ndiaha xí‑yá. Te ñà‑chicá cuníˋ nìhìtáhvì‑nsiá nduú ñà‑cachitnùhu‑nsia razón ndiaha xí‑yá. 2 Vàchi na cáhàn‑ndà dàhàn sàà, màdì nèhivì ñuhìví cáhàn xì‑ndà. Còó. Dios cáhàn xì‑ndà, doco nèhivì ñuhìví, có‑cùndáà ini‑nè nansa cachí‑ndà. Divi Espíritu Ìì chindéé xí‑ndá cáhàn‑ndà ducán, doco iin chuun iá dèhé nduá cachí‑ndà. 3 Doco na cachítnùhu‑nda razón ndiaha xí‑yá, dandísá nèhivì ñuhìví cáhàn xì‑ndà, vàtùni chindee‑ndané ñà‑chicá cunihnu viì ini‑nèyà, te chicá nacuàhandee ini‑nè. 4 Doco nú dàhàn sàà nduá cáhàn‑ndà na natácá‑ndà, dandu ñà‑chindee xi anima mii‑ni‑nda nduámà. Doco na cachítnùhu‑nda razón ndiaha xí‑yá, dandu nsidanicuú nèhivì nácuàhandee inì‑xi.

5 Mate cúdíi inì nú ni cuáhatahvì Dios nsidaa‑nsiá ñà‑càhàn‑nsià dàhàn sàà, doco chicá cudiì inì nú ni níhìtáhvì‑nsiá cachitnùhu‑nsia razón ndiaha xí‑yá, vàchi chicá ndiaha ñà‑jaàn. Doco nú ni cáhàn‑ndà dàhàn sàà, te después cachitnùhu stná‑ndà nansa cuní cachi palabra mà, dandu vàtùni, vàchi (sàhà‑ñá claru iá palabra mà) vàtùni nìhì stná nsidaa compañeru‑ndà iin ñà‑vàha xi mii stná‑nè.

6 Ni cachí‑ndà ni sáì ndé ndoó‑nsiá, te cuisì‑ní inga dàhàn sàà ni cáhìn xì‑nsiá. ¿A vátùni chindeámà mii‑nsiá, ñánì? Còó, vàchi xiñuhu ñà‑nacani claru stnáì xì‑nsiá iin palabra sànì dàtnúù ini Dios yùhù, te ò iin palabra nì cundaà tùí inì nì quida‑ya, te ò nú coó, iin razón ndiaha nì quixi nùù‑yá, te ò iin ñà‑vàha cui chinahì mii‑nsiá. 7 Vàchi dècuèndè stná ñà‑quìdándáá‑ndá, ni cúndúá iin pitu, ò iin yutnù cuerda, nú nansa‑ni nì cui ni quidándáá‑ndáñâ, dandu mà cúndáà ini nèhivì índù yaa tavá‑nda. 8 Stná corneta siví soldadu, nú có‑sìví viì‑té, mà cúndáà ini compañeru‑te ñà‑sà‑ìá hora quidayucùn‑te cùhùn‑te guerra. 9 Te ducání stná ndohó na cáhàn‑ndà, nú có‑câhàn claru‑ndà (dàhàn mii‑nda), mà cúí cundaà ini nèhivì nansa cachí‑ndà. Uun‑ni queamà. 10 Pues cuàhà gá dàhàn iá ñuhìví, te iin ian vàtùni càhàn nèhivì, te cundaà stnahá ini‑nè. 11 Doco nú có‑ìnáhá‑ndá nansa cuní cachi dàhàn cáhàn iin nèhivì, dandu có‑cùndáà ini‑ndà nansa cachí‑nè; nahi nèhivì inga ñuu xìcà nduú‑né, te ni mii‑né, có‑cùndáà stná ini‑nè ñà‑ndùá cachí ndohó. 12 Pues ducání stná mii‑nsiá (xì dàhàn sàà cáhàn‑nsià). Yùhù ináhî, yáha ga cuní‑nsià nìhìtáhvì‑nsiá cuàhà iñàha nùù‑yá. Doco ñà‑chicá xiñuhu nduá nìhìtáhvì‑ndà iin ñà‑chindee xi ñanìtnaha‑nda natácá xì‑ndà. Pues divi tàhvì clase jaàn nduá cuníˋ nanducu‑nsiá.

13 Ñàyùcàndùá, nú sàtùha‑nda càhàn‑ndà inga dàhàn sàà, dandu xiñuhu stná ñà‑càcàn tàhvì‑ndà cuàhatahvì Dios‑ndó ñà‑cachitnùhu‑nda nansa cuní cachi dàhàn mà na cáhàn‑ndàñá, 14 vàchi na cáhàn‑ndà ducán, inì‑ni anima‑ndà cáhàn stná‑ndà, xícàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, doco ini sàxìnítnùní‑ndà, có‑cùndáà ini‑ndà nansa cachí‑ndà. 15 Pues, nú ducán nduá, dandu ¿nansa chicá vàha quida‑nda? Pues, cuàhàn‑ndà càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá (xì dàhàn) ináhá espíritu xi‑nda, doco màdì cuisì ñà‑jaàn, Icúmí‑ndá càcàn tàhvì stná‑ndà nùù‑yá xì iin palabra ñà‑cùndáà ini‑ndà. Stná ñà‑coto‑nda; cuàhàn‑ndà coto‑nda (xi dàhàn) ináhá espíritu xi‑nda, dandu después coto stná‑ndà iin alabanza cundáà ini‑ndà nansa cacháˋ. 16 Vàchi nú naquímánì‑ndà mii‑yá xì cuisì‑ní dàhàn ináhá espíritu xi mii‑nda, dandu ùhì cachi nècuàchì mà‑túha “amén” (na ní nsihi nì càhàn‑ndà), vàchi ni có‑cùndáà ini‑nè nansa cachí‑ndà. 17 Pues, ñà‑naquimanì‑ndà Dios, divi naquímánì váha‑ndayá, vàtùni iáˋ mà, doco có‑nîhì ñanìtnaha‑nda cunduamà iin ñà‑vàha xi stná anima mii‑né. 18 Yùhù cachíˋ, ansivéhé Dios, cuàhà gá cáhìn dàhàn sàà; chicá cáhìn ducán nùù nsidaa mii‑nsiá. 19 Doco nú sànì nataca‑ndà ñà‑cahvi‑nda mii‑yá, dandu chicá nsiaha càhìn siquiera ùhùn‑ni palabra ñà‑cundaà ndisa ini‑nsià, te màdìá ùxìn mil palabra inga dàhàn mà‑cúndáà inì‑nsia, vàchi cuisì nú cundáà vàha ini‑nsià, dandu vàtùni chinahì mii‑nsiá iñàha.

20 Màsà cúníhnú ini‑nsià nahi méè, ñánì. Vàtùni iá nú nihnú iquin ini‑ndà sàhà chuun chicuéhè iá ñuhìví; doco (nú chuun sahnú nduá), dandu xiñuhu nacani ini‑ndà nahi nècuàchì sahnú, màdì gá nahi méè.

21 Nùù tutu ìì dohó cachí mii‑yá: “Icúmî càhìn xì nècuàchì raza yohó, vàchi icúmí quixi nècuàchì inga ñuu càhàn inga dàhàn, te cuenta‑xi icúmí‑nê càhàn‑nè xì nècuàchì yohó, doco ni sàhà ñà‑yùcán mà quíhín cásû‑nè, cachí Stoho‑ndà Señor”. 22 Ñàyùcàndùá, ñà‑jaàn cundáà ini‑ndà seña nduá càhàn‑ndà dàhàn sàà, áma cúndáà ini nècuàchì có‑xìníndísâ. Doco ñà‑cachitnùhu‑nda razón ndiaha, quidámà chuun sàhà nèhivì sàxìníndísâ, màdì sàhà nèhivì có‑xìníndísâ.

23 Ni cachí‑ndà nú sànì nataca‑nsià, te cáhàn iin iin‑nsia dàhàn sàà, te yucán sáà stná nèhivì có‑cùndáà inì‑xi, ò nèhivì có‑xìníndísâ. Pues ádi icúmí‑nê cachi‑nè sànì culocó‑nsià. 24 Doco nú cachítnùhu iin iin‑nsia iin razón ndiaha xí Dios (dàhàn cundáà inì‑xi), dandu dansínúú iniàmàné cuàchi quidá‑né, te cundaà ini‑nè nansa iá ndisa anima‑nè, 25 dècuèndè natùi vate stná ñà‑ndùá iá dèhé nì quida‑ne antes. Dandu màcuìtasisi‑né ñà‑cahvi‑né Dios, te cachi‑nè iá ndisa Dios nùù‑nsiá.

26 ¿Ndíà nduá cuní cachi nsidaa ñà‑jaàn? Pues dohó iáˋ, ñánì: na natácá‑ndà, iin iin‑nda iá iin alabanza coto‑nda, ò iin palabra vàha chinaha‑ndà, te ò iin ñà‑ndiaha sànì dàcùní Dios ndohó, ò iin palabra xi iin dàhàn sàà, te ò cachitnùhu iin‑nda ñà‑ndùá cuní cachi dàhàn sàà mà. Doco nsidaa ñà‑jaàn, sàhà ñà‑vàha xi nsidaa ana nì nataca ni cúndúá.

Nsidaa ñà‑ndùá quida‑nda na natácá‑ndà, xiñuhu quida viì‑ndàñá, màdìá nansa ni nì cui

27 Nú ndoó nèhivì cuní càhàn dàhàn sàà, dandu vàtùni càhàn ùì‑nè, ò únì‑nè, doco màsà yáha ùnì‑nè, te nì nsihi iin‑ne, dandu quesaha inga‑nè. Iin iin‑ne ni cúcúmí‑nê tiempu xi‑ne càhàn‑nè. Te xiñuhu coo stná iin ana cachitnùhu nansa cuní cachi palabra mà. 28 Doco nú còò ni‑iin‑nsia tùha cachitnùhu sàhà ñà‑jaàn, dandu màsà cáhàn nèhivì dàhàn sàà na natácá‑nsià, cuisì‑ní dècuèndè iá mii‑né, dandu mii‑né xì Dios cunini.

29 Daaní, nècuàchì cachítnùhu razón ndiaha xí‑yá, vàtùni càhàn ùì ò únì‑nè, te ni cúníní nèhivì dava ga, te cachi‑nè a vátùni iá ñà‑ndùá nì cachi nècuàchìmà, á coó. 30 Doco nú yucán iá inga nècuàchì datnúù Dios sàxìnítnùní‑xi iin palabra ndiaha, dandu xiñuhu cudadí nècuàchì primeru. 31 Vàchi nsidaa ana datnúù Dios iin razón ndiaha, vàtùni cachitnùhu iin iin‑ne razón mà na hora quidá‑né tocar, dandu vàtùni sàà nsidaa‑nda cundaà ini‑ndà, te nacuàhandee stná ini‑ndà. 32 Te nsidaa ana sànì nìhìtáhvì cachitnùhu razón ndiaha, icúmí‑nê dandacú‑né nùù anima mii‑né, (a cáhàn‑nè, á coó). 33 Cunaha‑nsiá, màdì nansa‑ni nì cui quidá ndevàha Dios ñà‑ndùá quidá‑yá, còó; vivìí‑ni, te cuéyàà‑ni nduú modo quidá mii‑yá.

Nacua quidá nsidaa nèhivì xí Dios nsidaa lugar ndé natácá‑nè cahvi‑néyà, (ducán cuníˋ quida stná mii‑nsiá), 34 màsà cáhàn nècuàchì ñahà na natácá nsidaa‑nsiá ducán, vàchi còò permisu. Icúmí‑nê cunini‑ne nacua cachí stná tutu nduú ley xi‑ya. 35 Nú cuní‑nè ndàcàtnùhù‑né, dandu ni cácàn tnùhù‑né nùù nècuàchì vehe‑ne nú sànì nasaa‑nè vehe. Vàchi có‑ndùá ducán càhàn iin nècuàchì ñahà na natácá‑nsià.

36 Cuníˋ nsinuu inì‑nsia ñà‑màdì mii‑nsiá dìnúù‑xí ni quésáhá palabra xi Dios. Ni màdì cuisì mii‑nsiá nì xìníndísâ stná xì palabra mà. 37 Te nú jaàn ndoó nèhivì tuxí inì‑xi datnúù Dios sàxìnítnùní‑xi, te ò ní nìhìtáhvì ndiaha‑né cahan‑né, dandu xiñuhu cundaà stná ini‑nè ñà‑divi palabra yohó nduú palabra nì dàndàcú Stoho‑ndà Señor. 38 Doco nú cô‑cùní‑nè nacuni‑nè ñà‑palabra ìì xí mii‑yá nduá yohó, dandu ni mii stná‑nsià, màsà nácúní stná‑nsiànè ñà‑ndùú‑né ana nì nìhìtáhvì ndisa.

39 Ducán iá, ñánì. Yùhù cuníˋ nanducu‑nsiá más gà nansa nìhìtáhvì‑nsiá cachitnùhu‑nsia razón ndiaha xí‑yá. Te nèhivì cáhàn dàhàn sàà, màsà cádí‑nsià nùù‑né; còó. 40 Doco nsidaa ñà‑ndùá quidá‑nsiá (na natácá‑nsià), vivìí‑ni ni quidá‑nsiáñà, te iin iin‑nsia (ni cáhàn‑nsià) nacua nchícùn stnahá‑nsiá.

15

Sànì natiacu ndisa Jesucristu

1 Ñánì, cuníˋ cundaà vàha ini‑nsià sàhà palabra ndiaha nì cachitnùhi xì‑nsiá daa. Vàchi nì xinindisá‑nsiá palabra mà, te iin‑ni dècuèndè vichi quidá stná‑nsià seguir ducán. 2 Te sàhà stná palabra mà icúmí‑nsiâ càcu‑nsia nú iin‑ni ni cúníhnú vàha inì‑nsiañà. Vàtùni càcu‑nsia, cachíˋ, doco ¿a víhíní uun‑ni quee ñà‑nì xinindisá‑nsiá ducán? (Còó), 3 vàchi cunaha‑nsiá, palabra ndiaá ndisa nduá nì cachitnùhi xì‑nsiá daa, vàchi divi nduú stná palabra nì nìhí (nùù) Cristu, te nacáníámà nansa nì xìhì‑yà nì nacuida‑ya cuàchi‑nda nacua cachí nùù tutu ìì. 4 Dandu nì ndùxin‑ya, doco tìxi ùnì quìvì nì natiacu‑yà nacua cachí stná tutu mà. 5 Dandu nì ndecunu‑ya nùù Pedro xì nùù stná dava ga nècuàchì dacuahá‑yá; ùxìn ùì nì sanduu‑ne. 6 Daaní, después nì ndecunu stná‑yà iin xichi na ní nataca más ùhùn cientu ñani‑ndà. Te cunaha‑nsiá, dècuèndè vichi xí‑itiacu ìì cuàhà vá nècuàchìmà, doco dava‑ne sànì ndàhvà‑nè ñuhìví yohó. 7 Daaní después, nì ndecunu stná‑yà nùù Jacobo, xì nùù stná nsidanicuú nècuàchì xínduu apóstol. 8-9 Daaní, último nì ndecunu‑ya nùù yùhù. Diín tiempu nì sandua, màdì iin‑ni xi nècuàchì dava ga mà. Vàchi nùù nsidaa gá ana nì nìhì chuun nùù‑yá, yùhù nduí ana chicá có‑ndiàá. Ndisa nì nìhí chuun ndiaha nùù‑yá, doco màdì sáhà‑ñá vàha güéˋ nì sándúá; còó, vàchi yùhù, cuàhà gá nèhivì xí Dios nìsa quida quini xí. 10 Doco sàhà gracia xi‑ya nì nìhìtáhvìˊ cucumí chuun ìì nùù‑yá. Te màdì uun‑ni sànì quee gracia nì quida‑ya mà, vàchi cuàhà gá chuun ndiaha sànì quide, dècuèndè chicá más sànì quide nùù nècuàchì dava ga. Doco màdì ndisa yùhù nì quìdà‑xì nsidaa ñà‑ndiaha ma; còó. Divi gracia xi‑ya nì chindee xí. 11 Doco có‑quìdámà, a sea yùhù, ò dava ga apóstol, doco iin‑ni xícachi nsidaa‑nsí sàhà Jesús ñà‑nì natiacu ndisa‑ya, te divi palabra jaàn nduá nì xinindisá stná mii‑nsiá.

Nansa icúmí‑ndá natiacu‑ndà

12 Pues, nú ducán cachí‑nsì sàhà Cristu ñà‑nì natiacu ndisa‑ya, dandu ¿índù chuun cachí dava‑nsia ñà‑mà cúí natiacu ni‑iin nsìi? 13 Vàchi nú mà cúí natiacu nsìi ni cuí, dandu ni cónì nátiácú stná mii‑yá. 14 Te nú cónì nátiácú‑yà nì cùí, dandu uun‑ni queé ñà‑cáhàn‑nsì xì nèhivì. Stná mii‑nsiá, sànì xinindisá stná‑nsiàyà, doco uun‑ni quee stná mà nì cùí. 15 Te nsiùhù tu, na ian tnuhu‑nsí cuní cachàmà, vàchi sànì cachi‑nsì sàhà Dios nì dànátiácú‑yà Cristu. Doco nú mà cúí natiacu ni‑iin nsìi (nacua cachí dava‑nsia), dandu ñà‑cónì nátiácú stná Cristu nduú stná mà. 16-17 Vàchi nú mà cúí natiacu nsìi, dandu cónì nátiácú stná mii‑yá, te iin‑ni iá ìì‑ndà xì cuàchi‑nda, cuquídá‑xí nì xinindisa‑nda, nú ducán. 18 Te divi ducán stná xì nèhivì xí‑yá sànì caxihì, ñà‑sànì ndañuhu dahuun stná‑nè nduá, nú ducán. 19 Cunaha‑nsiá, nèhivì chicá còò tnùndé inì‑xi nduu‑nda nú cuisì ñuhìví yohó‑ní chindéé Cristu ndohó.

20 Doco (còó, ñà‑ndáà cuisì nduá) sànì natiacu‑yà; dihna mii‑yá nì natiacu‑yà, dandu después icúmí natiacu stná cuàhà gá ana nì xìhì. 21 Sàhà cuàchi nì quida iin tiàa sànaha nì quesaha nèhivì xíhì‑nè. Doco vichi sàhà (mii‑yá) ana nì nanduu na iin tiàa, ñàyùcàndùá vàtùni nìhìtáhvì stná cuàhà‑né natiacu‑nè. 22 Vàchi sàhà‑ñá nduu‑nda descendencia xi Adán, ñàyùcàndùá xíhì nsidaa nèhivì tiempu vichi. Doco nsidaa ana ndoó ladu xi Cristu, icúmí‑nê sàà‑nè natiacu‑nè quida‑ya. 23 Doco diín nduú quìvì nì natiacu Cristu, te diín cunduu quìvì quida tocar dava ga nèhivì. Dihna mii‑yá nì natiacu‑yà, te mii‑yá nduú primeru nì cuu xi ducán; daaní, después natiacu stná ndohó nèhivì xí‑yá quìvì (naxicocuíìn‑yà, te) cuni‑ndàyá. 24 Daa cunduu quìvì icúmí‑yâ cundee‑yá nùù nsidaa ñà‑malu cusáhnû, xì nùù stná nsidaa ana itá fuerte, xì nùù nsidaa gá stná ñà‑fuerte iá ñuhìví. Daaní icúmí sàà quìvì xìnu tiempu, te dayáha Cristu chuun dandacú‑yá ndè ndahà Yuamánì‑yá. 25 Doco antes ñà‑jaàn, iin‑ni icúmí‑yâ cusahnú‑yá dècuèndè cundee‑yá nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑yá. 26 Pues sàhà ñà‑yáha ga có‑cùdíì ini‑yà xíhì nèhivì, ñàyùcàndùá por último icúmí‑yâ cundee‑yá nùù ñà‑xíhì‑ndà, te mà nunca cui gà‑ndà. 27 Vàchi cachí tutu ìì ñà‑ìcúmí sàà nsidanicuú iñàha coa sujetu nùù‑yá. Doco náhà xìcà màdì Yuamánì‑yá coo stná sujetu nùù‑yá, vàchi divi Yuamánì‑yá nduú ana dìsáhà‑xí nì cundee‑yá nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑yá. 28 Daaní, nú sànì cundee‑yá nùù nsidaa contra xi‑ya mà, dandu stná mii‑yá, coo stná‑yà sujetu nùù Yuamánì‑yá, vàchi divi sàhà poder xi yà‑yùcán nì cundee‑yá ducán. Dandu quìvì mà, mii Yua‑nda Dios cunduu ana cusáhnû inicutu.

29 Inga casu: dava stná nèhivì, sáhàn‑nè cuhíì‑né cuenta xi nèhivì sànì xìhì. Pues, ¿índù chuun quidá‑né ducán, cuhíì‑né sàhà nsìi ma nú ndisa mà cúí natiacu ni‑iin nsìi ni cuí?

30 Daaní, nsiùhù tu, tìxi cuàhà peligru ndoó‑nsí nsidanicuú tiempu. (Doco uun‑ni queamà nú mà sáà‑ndà natiacu‑ndà después.) 31 Quìvì quívì yáha‑nsi peligru cui‑nsì, ñánì. Ñà‑ndáà cuisì nduájàn divi nacua nduú stná ñà‑ndácuisì cudíì gá inì sàhà‑nsiá ñà‑iin‑ni nchícùn stná‑nsià Stoho‑ndà Jesucristu. 32 Yùhù, cuàhà vida nì xinì ñuu Éfeso nùù (nèhivì dana guá nahi) nsicaha. Doco ni mà cúndiáá stnáˋ mà (nùí) nú mà nunca sàà‑ndà natiacu‑ndà. Vàchi te nú ducán, dandu chicá vàha quida‑nda nacua cachí dichu: “Ni cuxí vàha‑nda, te coho vàha‑nda, vàchi tnaa cui‑ndà”.

33 Màsà cuáha‑nsia dandahví ni‑iin nèhivì‑nsiá (ducán, vàchi cachí stná dichu): “Nú chicuéhè nècuàchì nduú compañeru‑ndà, dandu cuchicuehe stná modo xi‑nda”. 34 Xiñuhu nàcùnihnu viì inì‑nsia, (ñánì). Màsà quídá gá‑nsià cuàchi, vàchi sànì cundaà inì, dava‑nsia ni có‑ìnáhá‑nsiâ Dios. Ducán cachíˋ xì‑nsiá áma ndúcáhán‑nsiá (nacua ndiá ìcà‑nsiá).

Nansa coo iquìcúñú‑ndà na natiacu‑ndà

35 Doco vihini cachi iin nèhivì: “¿Índù modo cui natiacu iin nsìi nú sànì xìhì‑nè? ¿Nansa cuàhàn coo iquìcúñú‑nè?” 36 Pues neciu‑ndà nú ni cachí‑ndà ducán. Vàchi dècuèndè stná tata chìhì‑ndà, icúmíâ ndùxan, dandu cuìtià. 37 Te tata chìhì‑ndàmà, có‑ndùdává xí ñà‑ndùá cuàhàn nacuitià; còó, cutu íín tata uun nduá chìhì‑ndà, sea ni cúndúá nùnì trigu, ò inga nùnì. 38 Dandu dacuahnú Dios‑ñà, te sàà coa nacua nì chitnùní ini‑yà coa. Te nú sànì sahnua, dandu diín diín nùnì cundua según iin iin clase nduá. 39 Pues ducání iá stná xì cuerpu xi iin iin ñà‑ìá ñuhìví. Vàchi tucu tucu ndáa nèhivì, quisì, laa, siaca.

40 Stná ñà‑nchìí itándiaa ansivi, tucu iáˋ nùù ñà‑ìá ñuhìví yohó. Cuaha‑ni iá ñà‑ìá ansivi, te cuaha‑ni iá stná ñà‑ìá ñuhìví, doco tucu tucu xíndàa vico iin ian. 41 Ndiaha gá nchií orá, te viconi iá nchií yoo, doco tucu nchií‑si. Cuaha‑ni iá nchií stná sìtnúù, doco tucu tucu xíndàa vico iin iin‑sì. 42 Pues ducán icúmí coo stná xì ndohó quìvì natiacu‑ndà, tucu nàcòo stná cuerpu xi‑nda. Nú sànì ndùxin iin nsìi, sívì iquìcúñú‑nè, doco na sáà quìvì natiacu‑nè, iin‑ni mà cúí gà‑nè. 43 Te mate mà cuáhá‑ní nisá ìa‑ne na ní ndùxin‑ne, doco ndiaha gá nàcòo‑ne quìvì natiacu‑nè. Te còò gá ni‑iin fuerza iin nsìi na ndúxin‑ne. Doco nú sànì natiacu‑nè, yáha ga fuerte ndiaha nàcòo‑ne. 44 Iin iquìcúñú ñuhìví yohó icúmí‑ndá na ndúxin‑nda. Doco nú sànì natiacu‑ndà, dandu cuerpu ndiaha cundua, vàtùni cundoo‑nda gloria. Cuerpu xi‑nda icúmí‑ndá vichi, iin ñà‑cundoo‑nda ñuhìví yohó nduá, doco cunaha‑nsiá, icúmí coo stná iin ñà‑cundoo‑nda inga ñuhìví.

45 Te dohó cachí stná nùù tutu ìì: “Tiàa nì cuyucun primeru, nì sàcùnduu‑ne iin nèhivì itiácú, divi nduú Adán”. Doco iá stná inga ana nduú nahi Adán, divi mii‑yá nì quixi nchícùn gà, te nùù anima mii‑yá níhìtáhvì nèhivì vida ndiaha. 46 Doco ¿nansa nìsa ìa iquìcúñú nècuàchì nì quixi primeru mà? Pues divi primeru nì sàcòo iquìcúñú cui coo ñuhìví yohó‑ní, te màdì ñà‑ndùá itiácú ndiaha na iin Espíritu Ìì. Còó, siempre nchícùn gà vàxamà. 47 Ñàyùcàndùá, nècuàchì primeru yucán, ñuhù ñuhìví yohó nì cuyucun‑nè; doco ana nchícùn gà nì quixi ma, ansivi ní quixi‑ya, te divi Stoho‑ndà Señor nduú‑yá. 48 Nèhivì ñuhìví, nacua nìsa ìa xìì‑né nì cuyucun ñuhù, ducán xíndàa stná‑nè vichi. Doco nsidaa nèhivì nduú nèhivì cuenta xi gloria, divi nacua iá mii‑yá iá gloria, ducan xíndàa stná‑nè. 49 Ñàyùcàndùá, tiempu vichi ndáa‑nda nahi xìì‑ndà nì cuyucun ñuhù, doco después icúmí‑ndá nàcùnduu‑nda nacua iá mii‑yá iá gloria.

50 Doco cunaha‑nsiá, na xínduu ìì‑ndà nèhivì ñuhìví yohó xì iquìcúñú‑ndà, tàñáha ga cui sàà‑ndà cundoo‑nda ñuhìví ìì xí‑yá, ñánì. Te ducání stná, nú tàñáha ga dàma iquìcúñú‑ndà, mà cúí sàà stná‑ndà cundoo‑nda ndé mà sívì gá iquìcúñú‑ndà; vàchi tiempu vichi sívì‑ndà na xíhì‑ndà. 51 Ñàyùcàndùá, cuàhìn cachì xì‑nsiá iin palabra nìsa ìa dèhé antes; cunaha‑nsiá, mà sáà nsidaa‑nda cui‑ndà; doco nsidaa‑nda icúmí‑ndánadàma iquìcúñú‑ndà. 52 Na tiácú sivi corneta último, dandu yáha ga yàchì, na íín cáchî nadàma dahuun‑nda. Vàchi icúmí sivi corneta, dandu natiacu nsìi ñà‑mà cúí gà‑nè. 53-54 Tiempu vichi xíhì nèhivì ñuhìví, te sívì‑né; doco ndohó, vàxi iin quìvì dandu nadàma‑nda, dandu nicanicuahàn cunaha iquìcúñú‑ndà. (Ñà‑ndáà nduá), xíhì‑ndà vichi, doco nú sànì nadàma iquìcúñú‑ndà, dandu mà nunca cui gà‑ndà. Daaní, (na tiempu sànì nìhìtáhvì‑ndà ducán), dandu ñà‑sànì cuu ndisa palabra cachí tutu ìì cundua, vàchi dohó cacháˋ: “Vichi ndisa sànì cundee dahuun Dios; mà cúndúú gá‑ndà nsìi. 55 Na ní xìhì‑ndà, cuàhàn‑ndà ndoho fuerte‑ndà nì cùí, doco vichi còó. Mate ní xìhì‑ndà, doco mà nunca cundee gá tnùndoho ma nùù‑ndà”, cacháˋ. 56 Pues sàhà ñà‑ìá cuàchi nèhivì, ñà‑yùcán nduá dayúhî xì‑né na xíhì‑nè. Vàchi nacua fuerte iá castigu cachí ley ìì, ducán fuerte icúmí coo stná tnùndoho nìhì‑né sàhà cuàchi nì quida‑ne. 57 Doco nùù ndohó, còó, vàchi ansivéhé Dios, vàtùni cundee‑nda nùù nsidaájàn quida Stoho‑ndà Jesucristu.

58 Ñàyùcàndùá, iin‑ni xiñuhu‑ñá nacuàhandee ini‑nsià, ñani màní. Iin‑ni ni cúníhnú vàha inì‑nsia Stoho‑ndà Señor, te quida stná‑nsià cuàhà obra ndiaha xí‑yá, vàchi ináhá‑ndá, màdì úún‑ní quee ñà‑xìnúcuáchí‑ndá nùù‑yá.

16

Nansa nì xìcàn Pablo nùù nècuàchì ñuu Corinto ñà‑datacá‑nè cooperación sàhà nècuàchì ndahví

1 Vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà nansa quida tnaha‑nda cooperar ñà‑chindee‑nda dava ga nèhivì xí Dios. Cunaha‑nsiá, nacua nì cachì xì nèhivì xí‑yá ndoó ladu Galacia, ducán cuníˋ quida stná mii‑nsiá. 2 Cada quìvì domingu xiñuhu tavà cuàán iin iin‑nsia iyuhu ñà‑ndùá sànì quida‑nsia ganar, dandu quìvì sàì ndé ndoó‑nsiá, có‑ndùú gá ñà‑càcàn gà‑nsià dìhùn. 3 Te nú sànì sàì, dandu icúmí stnâ‑nsià nacàxin‑nsia iin ùì nèhivì techuín cùhùn ñuu Jerusalén ñà‑cunihi‑ne tnùmanì xí‑nsiá cùhùn. Te icúmî tiaa stnáì iin carta cunihi‑ne cùhùn ñà‑ndùá iin chuun vàha. 4 Te nú tuxí inì vàtùni cùhùn stnáì, dandu cutnáhî xì nècuàchìmà cùhùn‑nsì.

Nansa nihnú ini Pablo cacanuu ga‑nè ñuu te ñuu

5 Yùhù nihnú inì quihin ichì cùhìn ladu Macedonia. Te nú sànì yàhi ladu yucán, dandu icúmî sàà stnáì ndé ndoó mii‑nsiá ñuu Corinto jaàn. 6 Te vihini coo chií xì‑nsiá jaàn cahín, dècuèndè vihini coi inii tiempu vìxin, dandu después chindee‑nsiá yùhù cùhìn chicá nùù‑xí ndé icúmî cùhìn. 7 Vàchi có‑cùníˋ yàha uin ndé ndoó‑nsiá; có‑cùníˋ casàhú uin xì‑nsiá. Cahnú gà Dios siquiera iyuhu tiempu cuníˋ coi cutnahí xì‑nsiá. 8 Doco vichi cuàhìn coi ñuu Éfeso yohó dècuèndè nacava vicò Pentecostés; 9 vàchi ñuu yohó, ndiaha gá‑sànì nuna ñuhìví nduá, vàchi sà‑ìá cuàhà chuun xi mii‑yá quida‑nsi, mate ndoó cuáhà stná ana xídà inì‑xi.

10 Nú ni sáà Timoteo ndé ndoó‑nsiá, quidañuhu‑nsiánè sàhà ñà‑nì còó‑né contentu na iá‑nè jaàn, vàchi iin‑ni quidá stná‑nè chuun xi Stoho‑ndà Señor, nahi yùhù. 11 Ñàyùcàndùá, màsà cáhîchì inì‑nsianè. Te chindee‑nsiánè na naquihin‑ne ichì ndixi‑ne ndé iéˋ, vàchi ndiatuí‑nè nsiaa‑nè xì compañeru‑nè.

12 Daaní, ñani‑ndà Apolos, cuàhà gá nì sacundahvíˋ nùù‑né áma cútnáhâ‑né xì compañeru‑nsì sàà‑nè ndé ndoó‑nsiá. Doco có‑ìá‑nè dispuestu cùhùn‑nè vichi‑ni. Ndè iin quìvì chicá cusaa‑ne, dandu sàà‑nè.

Nansa nì cachi Pablo nì casàhú‑nè xì nsidaa nèhivì xí Dios ndoó ñuu Corinto

13 Cundoo tùha‑nsia (ñà‑màsà dándáhvî nèhivì‑nsiá). Iin‑ni cunindisá vàha‑nsia, te cunihnu fuerte ini‑nsià, te nacuàhandee stná ini‑nsià. 14 Nsidanicuú chuun icúmí‑nsiâ xì ñanìtnaha‑nsia, màsà nándodó‑nsiá cuu manì stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá.

15 Ináhá‑nsiâ sàhà Estéfanas xì nsidaa nèhivì vehe‑ne, ñà‑xínduu‑ne nèhivì primeru nì xinindisa‑xi mii‑yá jaàn ladu Acaya. Te ináhá stná‑nsià ñà‑cuàhà guá voluntad icúmí‑nê chindee‑né nsidaa nèhivì xí Dios, ñánì. 16 Ñàyùcàndùá, cuníˋ quidañuhu stná‑nsiànè xì nsidaa stná ana nihnú inì‑xi nahi mii‑né, xì nsidaa gá stná nècuàchì xinúcuáchí nûù‑yá, te chindéé sàhà chuun nsiha, cuníˋ quidañuhu víi‑nsiánè.

17 Nì cudiì gá inì na ní quesaa Estéfanas xì Fortunato xì Acaico, vàchi mate mànìcùí quixi mii‑nsiá, doco siquiera mii‑né nì quesaa‑nè, te sàhájàn sà‑ìéˋ contentu. 18 Sànì nacuàhandee ini‑nè anímè, te divi ducání tùha stná‑nè quida‑ne xì mii‑nsiá, ináhî. Ñàyùcàndùá, xiñuhu quidañuhu víi‑nsiánè, mii‑né xì nsidaa gá stná nèhivì nahi mii‑né.

19 Nsidaa nèhivì natácá càhvì xì Dios ladu Asia yohó, cásàhú‑nè xì‑nsiá. Te cásàhú stná Aquila, xì Priscila, xì nsidaa gá stná nèhivì natácá vehe‑ne; cuàhà gá (cudíì ini‑nè) ñà‑ndòó‑nsiá ladu xi mii‑yá. 20 Nsidanicuú nèhivì xí‑yá (ladu yohó), cásàhú‑nè xì‑nsiá. Te mii‑nsiá, nacasàhú stnahá víi stná‑nsià ñà‑ndùú‑nsiá nèhivì ìì xí‑yá.

21 Ndahà yùhù Pablo tiaí palabra yohó, te cásàhú stnáì xì nsidaa‑nsiá. 22 Nú iá ana có‑cùú inì‑xi sàhà Stoho‑ndà Jesucristu, dandu ni sáà‑nè ndañuhu‑né nùù‑yá. Te vichi cachí‑ndà xì‑yá: “Naxicocuíìn‑ní cuní‑nsì, Stoho‑nsì Señor”.

23 Ni cúcúmí víhí‑nsiâ gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu. 24 Te cuníˋ nsinuu inì‑nsia nansa cuú inì sàhà‑nsiá ñà‑iin‑ni xínduu‑nda nèhivì xí Jesucristu. Sà‑ìá.

2 CORINTIOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tutu Ùì Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Corinto

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin nècuàchì nì nìhì chuun ìì nùù Jesucristu, vàchi ducán nì chitnùní ini Dios quide. Te yohó cutnáhâ stnáì xì ñani‑ndà Timoteo, te cásàhú‑nsì xì mii‑nsiá nècuàchì natácá cahvi xi Dios ñuu Corinto jaàn, te cásàhú stná‑nsì xì nsidaa gá nèhivì xí mii‑yá ndoó inicutu ladu Acaya yucán. 2 Nùù Yua‑nda Dios xì nùù Stoho‑ndà Jesucristu ni quixí cuáhà gracia sàhà‑nsiá, te ni yáha vàha‑nsia nicanicuahàn quida‑ya.

Nansa nì ndoho Pablo sàhà ñà‑nchícùn‑nè Jesús

3 ¡Ansivéhé cahnú Dios xi Stoho‑ndà Jesucristu, divi Yuamánì‑yá! Te Yua ndohó nduú stná‑yà, te cuàhà gá cuhí ini‑yàndó, te nácuàhandee stná ini‑yàndó, vàchi cahvi‑ndayá. 4 Te nácuàha‑yàndó valor na hora yáha‑nda tnùndoho. Ducán dandu vàtùni nacuàhandee stná ini‑ndà compañeru‑ndà quìvì yáha stná‑nè tnùndoho, vàchi sàhà‑ñá sànì chindee‑yá ndohó, ñàyùcàndùá vàtùni chindee stná‑ndà ñanìtnaha‑nda. 5 Ñà‑ndáà nduá, ndohó cuáhà‑ndà na yáha‑nda tnùndoho na ian nì yàha stná Cristu, doco cunaha‑nsiá, ndiaha gá nácuàha stná‑yàndó valor sàhámà. 6 Ñàyùcàndùá, nú ndohó nsiùhù, dandu sàhà‑ñá nìhì stná mii‑nsiá ndufuerté anima‑nsià, te càcu‑nsia nduájàn. Daaní, divi ducání stná, nú sànì nacuàhandee ini Dios anima nsiùhù, divini nduú stná mà sàhà‑ñá nacuàhandee stná ini‑nsì mii‑nsiá. Dandu vàtùni nìhì stná‑nsià quidandee víi inì‑nsia na hora ndohó‑nsiá nahi nsiùhù. 7 Ñàyùcàndùá, ináhá váha‑nsi, nú icúmí‑nsiâ ndoho‑nsia nahi nsiùhù, dandu icúmí quee viámà sàhà‑nsiá, vàchi ndiaha gá icúmí‑yâ nacuàhandee stná ini‑yà mii‑nsiá nacua quidá‑yá xì nsiùhù.

8 Ñánì, cuní‑nsì cundaà ini‑nsià nansa nì yàha‑nsi ladu Asia, cuàhà tnùndoho nì xini‑nsì yucán. Mà cúndéé ini‑nsì nì cahan‑nsí, cuàhàn‑nsì cui dahuun‑nsi nì tuxi‑nsi, 9 te sànì sahnde ini‑nsì sàhà vida xi‑nsi. Doco ducán nì cuu xi‑nsí sàhà ñà‑nì cúndáà ini‑nsì màsà cáhví‑nsí xì mii‑nsí; cuisì Dios ni cahvi xi‑nda, vàchi mii‑yá, mà úhì danátiácú stná‑yàndó mate sánì xìhì‑ndà. 10 Te ñà‑ndáà nduá, divi mii‑yá nì dàcácu‑ya nsiùhù nùù peligru cahnu‑ma na cuáhàn‑nsì cui‑nsì nì cùí, te (ansivéhé gâ‑yà), vàchi dècuèndè quìvì vichi dacácu ìì‑yá nsiùhù. Te xiníndísâ‑nsí ñà‑dècuèndè stná tnaa idá icúmí‑yâ quida‑ya ducán, 11 nú iin‑ni chindéé stná mii‑nsiá xícàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhà‑nsí. Daaní, nú ducán xícàn tàhvì cuàhà nèhivì sàhà‑nsí, dandu cuàhà gá stná nèhivì icúmí naquimanì xì‑yá sàhà‑ñá ndiaha guá quidá‑yá sàhà‑ndà.

Nansa nì cachi Pablo ñà‑ndùú‑né nècuàchì seguru, có‑dàndàhví‑nè nèhivì

12 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá cudíì ini‑nsì ñà‑ìnáhá‑nsî viì gá quidá‑nsí ñuhìví yohó. Có‑dàndàhví‑nsì ni‑iin nèhivì, vàchi cuisì ichì mii‑yá indéhe‑nsí. Te na ní sandoo‑nsi ñuu‑nsià yucán, chicá más nì sàhandee ini‑nsì quida viì‑nsí ducán. Cónì dátiáâ uun‑nsi nduú‑nsí nècuàchì nchichí guâ, na quidá dava nèhivì ñuhìví. Còó, cuisì gracia xi Dios nì chindee xi‑nsí. 13 Te carta tiaá‑nsí nùù‑nsiá, (còò ni‑iin palabra ndóo dèhé nùá), vàtùni cahvi‑nsiañà, te mà úhì cundaà ini‑nsià ñà‑ndùá cacháˋ. Vàchi cunaha‑nsiá, yùhù cuníˋ ni sáà‑nsià mànìhì váha inì‑nsia. 14 (Ináhî), algu sàcuàhàn‑nsià cundaà ini‑nsià vichi, doco cumánì vá. (Te nú sànì sàà‑nsià nì cundaà vàha ndisa ini‑nsià), dandu quìvì naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesucristu, icúmí‑nsiâ cudiì ini‑nsià sàhà‑nsí, te cudiì stná ini nsiùhù sàhà mii‑nsiá.

15-16 Pues sàhà‑ñá ináhá vâhi nsidaájàn, ñàyùcàndùá nì nacani inì sàì ndé ndoó‑nsiá nì cùí. Te sàhà‑ñá cui nìhìtáhvì váha‑nsia, ñàyùcàndùá ùì xichi nàcòtì mii‑nsiá nì cahín. Primeru yàhi ndé ndoó‑nsiá na cúhìn ladu Macedonia; dandu nayàha tui na ndixi nì cahín. Te después, nú sànì chindee‑nsiá yùhù, dandu naquihin ichì cùhìn ladu Judea nì cuí. 17 Doco (ñà‑cónì sáì), màdì ñà‑cónì nácání sahnú inì nduá. Còó, vàchi màdìá nansa ni nì cui nacání inì; ni có‑nàcání inì na iin nèhivì còò Dios ini anima‑xi. Vàchi nú ducán ni cúndúí, dandu “jaan” cachì vichi, te después “còó”. 18 Doco ináhá Dios (cónì dàmá‑nsí palabra nì cachi‑nsì xì‑nsiá daa) na ian dajúùn‑nsì vichi, te después “còó” cachí‑nsì. Còó. 19 Yùhù xì Silvano xì Timoteo, palabra sàhà Dèhemanì Dios Jesucristu nduá nì càhàn‑nsì xì‑nsiá daa. Te mii‑yá, mà nunca (dandahví‑yà nèhivì), te cachi‑yà: “Jaan, (iá consuelu”, dandu después), còó. Vàchi nú “jaan” cachí‑yà, dandu divi ñà‑ndácuisì nduá. 20 Vàchi nsidaa ñà‑ndùá sànì quida Dios comprometer, seguru icúmíâ cuu ndisa quida Cristu. Ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí ndácùcahan‑nda quìvì Jesucristu na naquímánì‑ndà Dios, te cachí‑ndà xì‑yá amén. 21 Te divi Dios nduú ana nácuàhandee ini xì‑ndà ñà‑cunchicùn viì‑ndà Cristu, te sànì dàhíì stná‑yà sàxìnítnùní‑ndà. 22 Te ducán iá stná na ian nì dùcùn seña xi‑ya anima‑ndà; te nì sàhatahvì stná‑yàndó Espíritu Ìì xí‑yá ñà‑coo Yà‑ìì mà ini anima‑ndà, te cunaha‑nsiá, cuisì tnùmánì primeru nduú yà‑jaàn, vachi chicá más icúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà después.

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí cónì sáà Pablo ñuu Corinto

23 Cunaha‑nsiá, cuisì sàhà‑ñá có‑cùníˋ càhàn ndeí xì‑nsiá, ñàyùcàndùá dìsáhà‑xí tàñáha ga sàà tui ñuu‑nsià jaàn. Ináhá Dios ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá, te nú dandahvíˋ, dandu ni cuí chicá vàha. 24 Doco màsà cúníhnú ini‑nsià ñà‑cùní‑nsì dandacú‑nsí nùù‑nsiá sàhà ñà‑ndùá xiníndísâ‑nsiá. Còó, vàchi sànì xinindisá víi‑nsiá. Cuisì cuní‑nsì chindee‑nsí mii‑nsiá ñà‑chicá contentu ni cúndóó‑nsiá.

2

1 Ñàyùcàndùá, yùhù nì cachì ini anímè, mà cúhìn visita ndé ndoó‑nsiá nú puru tnùnsí ini cundua. 2 Vàchi nú ni nácùndoo‑nsia tnùnsí ini quide, dandu mà sáì cudiì gá inì, vàchi divi mii‑nsiá nduú ana cuníˋ cudiì inì sàhà‑xí. 3 Ñàyùcàndùá, nì tiai iin carta nùù‑nsiá còtó sàì ndé ndoó‑nsiá, te cuisì cuhuun inì sàhà‑nsiá mate ñà‑cudiì inì sàhà‑nsiá nduá cuníˋ. Ducán cachíˋ, vàchi tuxí inì ñà‑ndùá cudíì ini yùhù sàhà‑xí, divi nduú ñà‑cùdíì stná ini mii‑nsiá sàhà‑xí.

4 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá nì nacani inì na ní tiai carta mà; cuàhà gá nì dàndòhí mií, ndè nì sacui. Doco màdì sáhà‑ñá cuníˋ dacúhúún inì mii‑nsiá nduá nì tiaiàmà; còó, cuisì sàhà‑ñá ni cúndáà ini‑nsià ñà‑cuàhà gá cuú inì sàhà‑nsiá.

Xiñuhu cuicahnú ini‑ndà sàhà iin nècuàchì nì quida xi cuàchi nú sànì cuu‑ne arrepentir

5 Nú iá iin‑nsia nì cuhuun ini dava‑nda sàhà‑xí, pues màdì yùhù nduú ana nìsa icumi guá tnùnsí ini jaàn. Còó, mii stná‑nsià nìsa icumi xi ñà‑jaàn, siquiera iyuhá. “Iyuhá”, cachíˋ, sàhá màsà quídá cuáhà güéˋ‑ñà. 6 Doco vichi, sà‑ìá; còò gá necesidad càhàn duchi gá ini‑nsià xì nècuàchì nì quida falta mà nacua nì càhàn‑nsià xì‑né na ní nataca‑nsià daa. 7 Vichi xiñuhu cuicahnú inì‑nsia sàhà‑né, te nacuàhandee ini‑nsiànè sàhá màsà cóó‑né cuàhà tnùnsí ini, te cundeámà nùù‑né. 8 Ñàyùcàndùá, sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑càhàn viì‑nsiá xì‑né vichi, te cachi‑nsià xì‑né ñà‑cùú ndisa inì‑nsia sàhà‑né. 9 Cunaha‑nsiá, na ní tiai carta mà nùù‑nsiá daa, divi sàhà‑ñá cundaà inì a cúníní‑nsiá, á coó nì sandua. 10 Ñàyùcàndùá, nú xicáhnû ini mii‑nsiá sàhà falta xi iin nèhivì, dandu ducání quidá stná yùhù. Te nú iá ndisa ñà‑ndùá xiñuhu cuicahnú inì sàhà‑xí, dandu quideà. Vàchi sàhà ñà‑vàha xi mii‑nsiá nduá. Te indéhe Cristu; ináhá‑yâ (nansa quida‑nda). Pues xiñuhu cuicahnú tnahá ini‑ndà sàhà‑ndà sàhà‑ñá 11 màsà níhìndèè ñà‑malu dacà‑síndô, vàchi ináhá‑ndá, maña cuàhà ndisa‑sì.

Sàhà Jesucristu icúmí‑ndá cundee‑nda nùù nsidaa tnùndoho, xì sàhà nsidaa cuàchi

12 Na ní quesaì ñuu Troas ñà‑cachitnùhi palabra ìì xí Cristu, dandu nì cundaà inì iá ndisa nansa quide cuàhà chuun xi Stoho‑ndà Señor (ñuu yucán) nì cùí. 13 Doco cónì cùí coi contentu yucán, vàchi còò ñani‑ndà Tito nì ndácùhin. Ñàyùcàndùá, nì ndaquìndèí xì nècuàchì ñuu mà, te nì quihin tui ichì vàxi ladu Macedonia yohó. 14 Doco ansivéhé Dios, vàchi nicanicuahàn chindéé Jesucristu ndohó, vàtùni cundee‑nda nùù nsidanicuú tnùndoho. Te chindéé stná‑yàndó na cachítnùhu‑nda palabra ìì xí‑yá inicutu sàhà‑ñá cundaà ini nèhivì nansa iá ichì‑yá, dandu na ian inicutu xítià iin dico tnami nduá. 15 Vàchi nsiùhù, (na cachítnùhu‑nsi palabra) sàhà Cristu, dandu na ian xítià iin dico ndiaha nduá, te na ian sahán tnamiá nùù Dios, (vàchi cudíì ini‑yà sàhà‑ñá). Te nèhivì ñuhìví, na ian sahán stná dico palabra mà nùù‑né, ni cúndúú‑né nècuàchì cácu anima‑xi, te ò nècuàchì ndañúhú anima‑xi. 16 Nèhivì ndañúhú anima‑xi, có‑cùdíì ini‑nè palabra mà, vàchi nahi dico nsìi nduá nùù‑né, te yúhî‑nè cui‑nè quida. Doco nècuàchì icúmí càcu anima‑xi, còó, na ian tnami gá palabra mà nùù‑né, vàchi sàhámà vàtùni nìhì‑né vida ndiaha. Pues sàhà nsidaájàn, cuisì nèhivì vàha ndisa xiñuhu (cachitnùhu xi palabra mà). 17 Ñàyùcàndùá nsiùhù, có‑quìdá‑nsí na quidá cuàhà nèhivì, quidá ndevàha‑ne xì palabra ìì mà. Còó; có‑dàndàhví‑nsì ni‑iin nèhivì. Mii‑yá ináhá‑yâ nansa quidá‑nsí, cachí ndàà‑nsì xì‑né nacua nì cachi‑yà xì nsiùhù, cáhàn viì‑nsí xì‑né, vàchi nèhivì xí Cristu nduú‑nsí.

3

Nansa iá tratu saa nì saquin Dios xì nèhivì

1 Ñà‑jaàn cachí‑nsì xì‑nsiá, doco màdì‑ñá ndaníhí‑nsí tnùñuhu xí mii‑nsí nduú túá. Ni còò stná necesidad cunihi‑nsi iin tutu nduú recomendación na sáà‑nsì ndé ndoó‑nsiá, ni còò stná necesidad càcàn‑nsì iin tutu nùù‑nsiá (ñà‑cunihi‑nsi cùhùn inga ñuu), mate ducán quidá dava nèhivì. 2 Vàchi divi mii‑nsiá nduú‑nsiá nahi tutu (quìdà‑xì nsiùhù recomendar), vàchi mà úhì cundehè nèhivì (ñà‑quìdá víi‑nsiá), te cundaà ini‑nè (ñà‑ndáà nduá cachí‑nsì). Na iin carta xínduu‑nsia, cachíˋ, te na ian itándiaa palabra xan ini anima‑nsì, ducán nduá. 3 Na iin carta nì tiaa mii Cristu nduú‑nsiá, vàchi (na ní cachitnùhu‑nsi palabra ìì xì‑nsiá), dandu na ian nì dàsáà‑nsì carta mà nì sandua. Doco màdì tinta nì tiaa Cristu carta mà. Còó, sàhà Espíritu Ìì xí mii‑yá iá nicanicuahàn, ducán nì tiaa‑ya ini anima‑nsià, màdì ìcà iin yùù chipála.

4 Ináhá‑nsî ñà‑ndáà nduá cachí‑nsì yohó, vàchi cundéé ini‑nsì Dios sàhà‑ñá xiníndísâ‑nsí Cristu. 5 Doco có‑tùxí ini‑nsì vàtùni sàà mii‑ní nsiùhù ñà‑quida viì‑nsí chuun yohó. Còó, cuisì nú chindee Dios nsiùhù, dandu vàtùni sàà‑nsì quida‑nsi chuun (xi‑ya). 6 Ñàyùcàndùá, sàhà mii‑yá vàtùni cachitnùhu viì‑nsí xì nèhivì nansa iá ley saa xí‑yá. Te ley mà, có‑ndùá palabra nì tiaa uun‑ni; còó, palabra nì taxi Espíritu Ìì xí‑yá nduá. Vàchi nú letra uun ni cúndúá, dandu cuisì cuàhàn cachàmà xì‑ndà ñà‑cui‑ndà; doco tucu quidá Espíritu Ìì; puru vida ndiaha sáha‑ya.

7-8 Ñà‑ndáà nduá, ndiaha gá nìsa ìa ley sànaha mate ìcà yùù chipála nì sàcuìtandiaà. Vàchi (na ní nìhì Moisés ley mà), nì nanchiì ndiaha nùù‑né, te sàhà ñà‑yùcán mànìcùí gá cundehè nèhivì Israel nùù‑né. Doco inga iin ratu gà, dandu có‑nchìí gá mà. Ñàyùcàndùá, nú ni cachí‑ndà ndiaha gá nìsa ìa ley primeru mà, te cutu ñá‑sàà‑ndà cui‑ndà cacháˋ, dandu chicá náhà xìcà ndiaha gá iá (palabra cachí) Espíritu Ìì. 9 Cunaha‑nsiá, sàhà ley sànaha ma vàtùni nì cundaà ini‑ndà iá castigu sàhà cuàchi‑nda. Doco nú ni cachí‑ndà ndiaha gá nì ìa na ní quesaa ley mà, dandu chicá más ndiaha palabra saa cachítnùhu xi‑nda nansa ndee vàha‑nda nùù‑yá. 10 Te vichi, sàhà‑ñá yáha ga nsiha palabra saa ma, ñàyùcàndùá có‑quìdá gá‑ndà cuenta nsiha gá ley primeru mà. 11 Doco nú ni cachí‑ndà ley ndiaha nduú ley sànaha ma, te cónì ía naha cuáhàˊ, dandu vihi gá ndiaha ndisa iá palabra saa, vàchi nicanicuahàn icúmíâ coa.

12 Te vichi, sàhà‑ñá ináhá‑ndá iá tnùndé ini ndiaha xi‑nda ma, ñàyùcàndùá có‑yûhî‑nsì càhàn vate‑nsí xì nèhivì. 13 Có‑quìdá‑nsí na ian nì quida Moisés, nì chidàhvi‑ne nùù‑né xì iin sìcoto sàhá màsà cúní nècuàchì (raza‑nè) Israel na cueé‑ni cueé‑ni ndáhvà ñà‑tnúù ndiaha nùù‑né. 14 (Te seña nduámà) ñà‑cónì cúndáà vàha ini nècuàchì Israel yucán. Te dècuèndè stná tiempu vichi, ducán iá na ian ídàhvi sàxìnítnùní‑nè iin sìcoto, ñàyùcàndùá có‑sâà‑nè cundaà ini‑nè na iníní‑né cahví nèhivì tutu xi ley sànaha. Cuisì‑ní nú ni quíhvi‑ne ichì Cristu, dandísá, vàtùni sàà‑nè cundaà ini‑nè. 15 Te dècuèndè stná vichi, na cahví‑né (tutu nì tiaa) Moisés mà, ducán iá na ian ídàhvi ìì sàxìnítnùní‑nè, (có‑cùndáà ini‑nè). 16 Doco nú ni quíhvi‑ne ichì Stoho‑ndà Señor, dandísá cuxio ñà‑dàdáhvi xi sàxìnítnùní‑nèmà, te claru mànìhì ini‑nè. 17 Vàchi Stoho‑ndà Señor, divi Espíritu Ìì nduú‑yá, te ndéni nì cui ni coó Espíritu Ìì xí‑yá, yucán ndisa nuná ñuhìví ìì xí‑yá nùù‑ndà. 18 Ñàyùcàndùá, ndohó, sànì cundaà ini‑ndà, có‑îdàhvi ga nùù‑ndà (nahi Moisés), còó. Te ñà‑ndiaha guá sànì nàcòo anima‑ndà nì quida‑ya, ñàyùcàndùá, queámà na ian nduu‑nda iin yùtàtá nchií ndiaha quidá iin luz. Te cueé‑ni cueé‑ni dáma stná‑ndà dècuèndè sàà‑ndà coo ndiaha‑nda nahi mii‑yá. Pues divi ñà‑jaàn nduá quidá‑yá xì‑ndà, vàchi Espíritu Ìì nduú‑yá.

4

1 Sàhà gracia xi Dios nì nìhìtáhvì‑nsí chuun ndiaha quidá‑nsí; ñàyùcàndùá, có‑cùhúún ini‑nsì. 2 Mà túha‑nsi quida dèhé‑nsì ni‑iin chuun chicuéhè, ni mà túha‑nsi dandahví‑nsì nèhivì; te mà túha stná‑nsì dama‑nsi palabra ìì xí‑yá. Còó, puru ñà‑ndácuisì nduá cachítnùhu vate‑nsí xì‑né. Mà úhì cundehè‑néndô, te cachi‑nè a quidá víi‑nsí á coó. Te mii‑yá, indéhe stná‑yà nansa quidá‑nsí. 3 Te nú cachítnùhu‑nsi razón ndiaha xí‑yá, te có‑sâà nèhivì cundaà vàha ini‑nè, pues ¿ndíà dìsáhà‑xí nduámà? Divi sàhà‑ñá nchícùn‑nè ichì ndé cuàhàn‑nè ndañuhu‑né. 4 Vàchi quisì cahvi guá nèhivì ñuhìví yohó, sànì dàcuàá‑si anima nèhivì có‑xìníndísâ sàhà ñà‑màsà dátnûù ndiaha Dios sàxìnítnùní‑nè; ñàyùcàndùá mà cùì cundaà ini‑nè razón vàha sàhà Cristu, mate ndiaha gá‑yà, te mimíí nacua iá Yua‑nda Dios, ducán iá stná‑yà.

5 Cunaha‑nsiá, na cachítnùhu‑nsi palabra ìì, màdì sàhà mii‑nsí cáhàn‑nsì. Còó, sàhà Stoho‑ndà Jesucristu cáhàn‑nsì, te cuisì cachí‑nsì sàhà nsiùhù ñà‑ndùú‑nsí nèhivì xinúcuáchí nùù mii‑nsiá, vàchi ináhá‑nsî (mànì cuáhà‑nsiá) nùù‑yá.

6 (Vichi cuníˋ nsinuu ini‑nsià nansa nì cuu sànaha) na nísa ìin tnuu inicutu ñuhìví, te nì cachi Dios: “Ni coó luz”, te nì sàcòa. Pues ducán nì quida stná‑yà xì ndohó, nì dàtnúù‑yà ini anima‑ndà, dandu nì cundaà ini‑ndà ñà‑ndiaha guá‑yà, te divi sàhájàn na ian nchií ndiaha stná nùù Jesucristu.

Iin‑ni ni cúníhnú vàha ini‑ndà Jesucristu nicanicuahàn

7 Ndisa ndudu ìì xí mii‑yá nduá sànì nìhìtáhvì‑ndà vichi, te nahi ñà‑cuìcà‑ndà nduú stná mà. Doco có‑cùní cachà‑mà ñà‑càhnú gá poder icúmí ndohó, còó. Vàchi cuisì na iin quìdi ñuhù ndé ñuhú ndudu ìì mà nduu‑nda. Ñàyùcàndùá náhà xìcà poder ndiaha xí mii‑yá nduájàn. 8 Sahájàn, nsiùhù, có‑cùhúún ini‑nsì, mate yáha‑nsi cuàhà tnùndoho, te nacání cuáhà ini‑nsì dava xichi, doco siempre iá nansa càcu‑nsi. 9 Quini quidá nèhivì xì‑nsí, doco có‑nàcóó nihni Dios nsiùhù. Sahní cuií‑nè nsiùhù, doco mà cùì sàà‑nè dandáñúhú dahuun‑ne nsiùhù. 10 Na xicánúú‑nsí ñuhìví yohó, siempre nihnú ini‑nsì vihini cui‑nsì nahi nì xìhì stná Stoho‑ndà Jesús. Doco nú ducán nihnú ini‑nsì, dandu sàhámà vàtùni cundaà stná ini nèhivì ñà‑ìtiácú stná‑yà, te chindéé‑yândô. 11 Doco na ndoó íì‑nsí ñuhìví, nicanicuahàn ndoó‑nsí tìxi peligru cui‑nsì sàhà‑yá sàhà‑ñá cundaà ini nèhivì ñà‑divi vida ndiaha xí‑yá nduá icúmí‑ndá, mate siempre iá peligru cui‑nsì. 12 Ñàyùcàndùá, nicanicuahàn ducán iá xì nsiùhù na ian cuàhàn‑nsì cui‑nsì, doco sàhà ñà‑jaàn vàtùni nìhì mii‑nsiá nansa cutiacu‑nsià vida ndiaha xí‑yá.

13 Nùù tutu ìì dohó nì tiaa iin nèhivì: “Yùhù xiníndísê mii‑yá, ñàyùcàndùá, nì cachì ñà‑ndùá nì cachì”. Pues nsiùhù, divi ducán nihnú stná ini‑nsì mii‑yá nahi nècuàchì yucán, te sàhájàn cáhàn vate stná‑nsì palabra xi‑ya. 14 Te nsinúú ini‑nsì nansa nì quida Yua‑nda Dios, nì dànátiácú‑yà Stoho‑ndà Jesús. Ñàyùcàndùá, divi ducán icúmí‑yâ quida stná‑yà xì ndohó, danátiácú stná‑yàndó, dandu sàà nsidaa‑nda nùù‑yá. 15 Cunaha‑nsiá, nsidanicuú ñà‑ndùá yáha‑nsi, sàhà ñà‑vàha xi mii‑nsiá nduá. Te nú sàhámà chicá cuàhà nèhivì nìhì xì gracia xi‑ya, dandu chicá cuàhà stná‑nè naquimanì xì‑yá sàhà‑ñá nì quèé gà más tnùñuhu xí‑yá. 16 Ñàyùcàndùá, có‑cùhúún ini‑nsì, vàchi mate cueé‑ni cueé‑ni chicá cuítâ‑nsì, doco anima‑nsì, còó, vàchi nsìquívì (chicá nácuàhandee ini‑nsì) na ian ndusáá‑nsî. 17 Ñà‑ndáà nduá, ndoho‑nda vichi, doco quida‑nda cuenta na ian, sacù‑ni nduá, te yàchì icúmíâ nsiha. Doco sàhà‑ñá ndoho‑nda vichi, cuàhà sàstnùhù ñà‑ndiaha íì xí‑yá icúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà después, te nicanicuahàn cundua. 18 Ñàyùcàndùá, có‑ndùlócô gà‑ndà sàhà ñà‑ndùá indéhe‑nda ñuhìví yohó, cuisì (nihnú ini‑ndà) sàhà ñà‑tàñáha ga sàà‑ndà cuni‑ndà. Vàchi ñà‑ndùá tùí indéhe‑nda, ñà‑yáha‑ni nduá, doco (ñà‑ndiaha íì xí mii‑yá), mate có‑tùíá cundehè‑ndà, doco nicanicuahàn cunaha‑ñá.

5

1 Có‑quìdá nú ni sáà ndañuhu iquìcúñú‑ndà ñuhìví yohó, vàchi nahi vehe ndé ndoó toó‑ní‑ndá nduá. Doco ináhá‑ndá nú sànì nsiha, dandu cucumi‑nda inga iquìcúñú‑ndà iá ansivi, te na iin vehe saín‑ndà cundua, vàchi Dios icúmí quidavàha xán, màdì nèhivì, te nicanicuahàn icúmíâ cunahá. 2 Doco tiempu vichi na ian sácàn ini‑ndà, vàchi yáha ga cuní‑ndà nìhì‑ndà iquìcúñú saa iá ndè gloria mà. Vàchi nahi vehe saa‑nda cundua, te cunduu stná na ian màcùndixi‑nda inga sìcoto saa. 3 Te ináhá‑ndá, nú sànì nìhì‑ndà iquìcúñú saa ma, màdì uun‑ni coo anima‑ndà na ian chaá; còó. 4 Doco mientras ndoó íì‑ndà xì iquìcúñú‑ndà ñuhìví yohó, sácàn ini‑ndà, có‑cùú vàha ini‑ndà; doco màdì sàhà‑ñá cuní‑ndà cuxio iquìcúñú‑ndà icúmí‑ndá vichi nduájàn, còó; ñà‑cùní‑ndà naquihin‑nda iquìcúñú saa‑nda nduá, dandu mà sáà gà‑ndà cui‑ndà, vàchi vida ndiaha icúmí‑ndá nìhì‑ndà, te icúmíâmà cundee dahuan nùù ñà‑cui‑ndà. 5 Pues divi Dios nduú ana chindéé xí‑ndá ñà‑nìhìtáhvì‑ndà ducán, vàchi sànì sàhatahvì‑yándô Espíritu Ìì xí‑yá, doco cuisì tnùmanì primeru nduú Yà‑ìì mà.

6 Ñàyùcàndùá nihnú ndéé guâ ini‑ndà vichi. Te ináhá stná‑ndà ñà‑mientras ndoó íì‑ndà cuerpu xi‑nda, dandu tàñáha ga cui cuni‑ndà nùù‑yá. 7 Vàchi na ndoo‑nda ñuhìví yohó, cuisì nihnú vàha ini‑ndàyá, màdìá xinínùù‑ndàyá. 8 Pues vichi nihnú ndee ndisa ini‑ndà, cachíˋ. Doco chicá cudiì ini‑ndà nú ni nácóó‑ndá iquìcúñú‑ndà yohó, te cùhùn‑ndà cundoo‑nda nùù‑yá. 9 Ñàyùcàndùá dìsáhà‑xí sáhandee ini‑ndà, áma cúdíì ini‑yà sàhà ñà‑ndùá quìdà‑ndà, a sea sàndòò‑ndà nùù‑yá, te ò tàñáha ga sàà‑ndà nùù‑yá. 10 Vàchi nsidanicuu‑nda icúmí‑ndá màcuìta‑nda nùù Stoho‑ndà Cristu, te cachi‑yà xì‑ndà nansa ndisa iáˋ, a sánì quida viì‑ndà ñuhìví yohó, ò á coó. Dandu cuàha‑yàndó ñà‑ndùá ndiá ìcà iin iin‑nda nìhì‑ndà. 11 Ñàyùcàndùá, nsiùhù, yúhî‑nsì còtó mà ndóo ini‑yà sàhà‑nsí, te sàhámà cáhàn‑nsì xì nsidaa nèhivì áma (cúníndísâ stná‑nèyà).

Vàha ndisa ni coó anima‑ndà, màdìá datiaá uun‑nda quida viì‑ndà

Ináhá vâha Dios nansa iá anima‑nsì, te cahnú gá Dios ni cúndáà vàha stná ini mii‑nsiá nansa nihnú ini‑nsì. 12 Tucutu cachí‑nsì xì‑nsiá ducán, doco màdì ñà‑cùní‑nsì càhàn viì‑nsí sàhà mii‑nsí nduá, còó. Cuisì nandúcú‑nsî nansa cui cudiì inì‑nsia sàhà‑nsí, te ducán nìhì‑nsiá nansa naxiconihí‑nsiá nùù nècuàchì (xítnùhu xi‑nsí), vàchi nècuàchìmà, có‑ndùlócô‑nè nú iá vàha anima‑ndà, á coó. Doco nú datiaá uun‑nda quida viì‑ndà, xì ñà‑jaàn cudíì ini‑nè.

13 Te nú tuxí ini‑nè loco‑nsì, pues sàhà mii‑yá nduá. Te nú ndisa nècuàchì nihnú víi inì‑xi nduú‑nsí, dandu divi sàhà‑ñá vàha xi mii‑nsiá nduú stná mà.

Nansa cui nàcùndoo vàha nèhivì nùù Dios

14 Cunaha‑nsiá, yáha ga cuú ini Cristu sàhà nsidaa‑nda, ñàyùcàndùá icúmí‑nsî quida‑nsi ñà‑ndùá quidá‑nsí. Vàchi nì xìhì‑yà sàhà‑ndà, te mate imindaa ana nì xìhì, doco cuenta xi nsidaa‑nda nduámà. Ñàyùcàndùá quidá stná‑ndà cuenta na ian sànì xìhì stná nsidaa‑nda. 15 Te nú sànì xìhì‑yà sàhà nsidaa ndohó nècuàchì itiácú, dandu có‑xìñùhù gá‑ndà cundoo uun‑nda ñuhìví, te quida‑nda cuisì ñà‑cùdíì ini mii‑nda; còó. Cuisì mii‑yá xiñuhu cunihnu ini‑ndà, vàchi mii‑yá nì xìhì sàhà‑ndà, te nì natiacu‑yà. 16 Ñàyùcàndùá, vichi có‑ndèníhí gá‑nsì ni‑iin nèhivì na ian ndeníhí stnahá nèhivì ñuhìví yohó. Còó. Mate antes dècuèndè stná Cristu nì sandenihi‑nsi na quidá nèhivì ñuhìví yohó, doco vichi còó cá. 17 Sàhámà (cundáà ini‑ndà), nú ndoó ndisa‑nda ladu xi Cristu, dandu nèhivì saa nduu‑nda. Sànì yàha nsidaa ñà‑ndùá nìsa ìa antes, te vichi sànì ndusaa nsidanicuú iñàha nùù‑ndà.

18 Pues nsidaámà, cuisì ñà‑nduá nì quida (Yua‑nda) Dios sàhà‑ndà nduá. Ñàyùcàndùá, vàtùni nì nàcùndoo vàha‑nda xì‑yá sàhà obra nì quida Jesucristu. Te nsiùhù, sànì nìhìtáhvì stná‑nsì chuun ñà‑càhàn‑nsì xì nèhivì sàhà‑ñá nàcùndoo vàha stná‑nè xì‑yá. 19 Ñàyùcàndùá, dohó cachí‑nsì xì‑né, ñà‑ìá Yua‑nda Dios anima Cristu (na ní xìhì‑yà nchìca cruz), te ducán nì nìhì‑yá nansa nàcùndoo vàha nsidaa nèhivì ñuhìví nùù‑yá, mà cútníí gá‑yà cuenta sàhà cuàchi‑ne. Daaní, nì sàha‑ya nsiùhù chuun ñà‑cachitnùhu‑nsi xì nèhivì nansa vàtùni nàcùndoo vàha‑ne xì‑yá. 20 Sàhà ñà‑jaàn cuenta xi Cristu xicánúú‑nsí cáhàn‑nsì xì nsidaa nèhivì. Doco (màdì ndisa nsiùhù cáhàn), Dios nduú ana cáhàn xì‑né, na ian sacúndáhvî‑yà nùù‑né sàhà palabra xi‑nsi. Ñàyùcàndùá, cáhàn‑nsì cuenta xi Cristu, sacúndáhvî‑nsì nùù‑né, á ma nácùndoo vàha‑ne xì (Yua‑nda) Dios. 21 Vàchi Dèhemanì‑yá, còò ni‑iin cuàchi ni quidá‑yá, doco sàhà ndohó nì chitnùní ini Yuamánì‑yá ñà‑nacuida‑ya castigu xi‑nda, na ian mii‑yá nì quida‑ya nsidaa falta xi‑nda. Te divi sàhámà nú nchícùn‑ndàyá, dandu ñà‑sànì ndee vàha dahuun‑nda nùù‑yá nduá.

6

Quìvì vichi nduú meru quìvì nàcùndoo vàha‑nda xi Dios

1 Chuun ìì xí mii‑yá nduá quidá‑nsí, te cutnáhâ stná‑yà xì‑nsí nùá; ñàyùcàndùá, sacúndáhvî‑nsì nùù‑nsiá ñà‑màsà cúndúá uun‑ni nì nìhìtáhvì‑nsiá gracia xi‑ya. 2 Vàchi dohó cachí‑yà nùù tutu ìì:

Meru tiempu vàha nì sandua na (ní sacundahví‑nî) nùí, ñàyùcàndùá nì inini, te nì indehè ndahvíˋ mii‑ní. Nì chindeí mii‑ní, vàchi meru quìvì dacácui nèhivì nì sandua.

Pues cunaha‑nsiá, vichi vichi nduú meru quìvì nìhì‑ndà gracia xi‑ya; divi quìvì vichi nduú meru quìvì (cuní‑yà) dacácu‑yàndó.

Nansa iá modo viì nì quida Pablo chuun ìì xí Jesús

3 Nsiùhù, quidá‑nsí lucha ñà‑màsà quídá‑nsí ni‑iñàha ñà‑cuitnùhu nèhivì nsiùhù, vàchi có‑cùní‑nsì daquée cuàchi‑ne dìquì chuun ìì quidá‑nsí. 4 Mate cuáhà iñàha yáha‑nsi, doco cuní‑nsì quida viì‑nsí chuun, áma cúndáà ini nèhivì ñà‑divi nùù Dios xinúcuáchí‑nsî. Doco dava xichi cuàhà gá icúmí‑nsî quidandee ini‑nsì, te ndoho cuahà‑nsí. Cuàhà vida yáha‑nsi, xì cuàhà tnùndoho. 5 Dècuèndè sahní cuií‑nè nsiùhù, te chicádí‑nè nsiùhù; te dava xichi nacuídà stná‑nè sàhà‑nsí. Ùhì gà iá chuun quidá‑nsí. Xicánúú‑nsí desveladu, te xíhì stná‑nsì doco. 6 Doco quidá‑nsí lucha ñà‑màsà cóó ni‑iin falta xi‑nsi. Cuisì ñà‑ndùá ináhá‑nsî (nùù Dios) nduá cachí‑nsì xì nèhivì. Te quidándéé stná ini‑nsì sàhà‑né, vivìí‑ni quidá‑nsí xì‑né. Te chindéé stná Espíritu Ìì xí‑yá nsiùhù sàhà ñà‑nì cùú ndisa ini‑nsì sàhà‑né. 7 Puru ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì xí Dios cáhàn‑nsì xì‑né, te chindéé stná ndudu ìì xí‑yá nsiùhù. Te ¿índù arma nihí‑nsí? Cuisì ñà‑quìdá víi‑nsí nacua cuní mii‑yá, divi ñà‑jaàn nduá chindéé‑nsî mii‑nsí, te quidá‑nsí mii‑nsí defender. 8 ò sea cañúhu‑né nsiùhù, te ò cahíchì ini‑nè nsiùhù, iin‑ni quidá‑nsí seguir chuun xi‑nsi. Mate daquée cuàchi‑ne dìquì‑nsí, te ò tavá‑né tnùñuhu xí‑nsí, có‑quìdá mà. Tnuhu‑nsí cahan‑né, doco có‑quìdá, vàchi micuísi ñà‑ndùú ñà‑ndáà cáhàn‑nsì xì‑né. 9 Te mate dava‑ne nacuáa‑né nsiùhù, doco cuàhà gá stná‑nè ináhá vâha‑ne nsiùhù. Cuàhà xichi cuàhàn‑nsì cui‑nsì nì cùí, doco itiácú ìì‑nsí. Dandohó stná‑nè nsiùhù, doco tàñáha ga nìhì‑né cahnì‑né nsiùhù. 10 Mate iá nansa ndoó‑nsí tnùnsí ini, doco nicanicuahàn ndoó stná‑nsì contentu. Ndahví yáha stná‑nsì, doco divi sàhà nsiùhù níhì cuàhà nèhivì ñà‑cuìcà (ndiaha xí Dios). Còò ni‑iñàha icúmí‑nsî ñuhìví yohó, doco nsidanicuú iñàha sànì nìhìtáhvì‑nsí cucumi‑nsí.

11 Mii‑nsiá nècuàchì ñuu Corinto, claru sànì dàtúi nùù‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá nihnú inì. Sànì cachì xì‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá ñuhú ini anímè. 12 Ñàyùcàndùá, nùù yùhù, còò desconfianza, vàchi mànì cuáhà‑nsiá nùí. Mii‑nsiá nduú ana cuú desconfiar. Cuenta xi mii‑nsiá nduájàn, màdì yùhù. 13 Na iin yua‑nsiá, ducán cáhìn xì‑nsiá vichi, te cachíˋ xì‑nsiá ñà‑cùú ndisa inì sàhà‑nsiá. Ñàyùcàndùá sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑dùcání ni quidá stná‑nsià xì yùhù.

Na iin vehe Dios nduu‑nda

14 Màsà nácuátnáhá‑ndá xí nèhivì có‑xìníndísá‑xí mii‑yá, vàchi nahi yunta có‑ndùdává queámà. ¿A ndísá vàtùni nacuastnahá ñà‑ìá viì xì ñà‑ìá quini? Còó, ni mà cúí nacuastnahá stná ñà‑nchìí orá xì ñà‑ìín tnúú. 15 Ni mà cúí nacuatnahá stná Cristu xì ñà‑malu Satanás. Stná iin nècuàchì xiníndísâ, mà váha nacuatnahá‑né xì iin nèhivì có‑xìníndísâ. 16 Te ò iin veheñùhu ìì xí Dios, ¿a váha cuita stná yùù yócò yucán? Còó. Pues cunaha‑nsiá, nahi veheñùhu ìì ndé iá Dios vivu, ducán xínduu stná ndohó, vàchi dohó cachí‑yà nùù tutu ìì:

Yùhù cuàhìn coi ndé ndoó‑né, te cacanuu stnáì mahì‑né, vàchi ana cahvi‑né cundui, te mii‑né, nèhivì xí cunduu‑ne.

17 Ñàyùcàndùá, dohó cachí stná‑yà:

Quee cuaán‑nsiá nùù nsidaa nèhivì (malu mà), màsà cúndóó gá‑nsià mahì‑né. Ni màsà tníí‑nsiá ni‑iin ñà‑sìquini, dandu cudiì inì sàhà‑nsiá, 18 te cundui na iin yua‑nsiá, te mii‑nsiá cunduu‑nsia nahi dèhi, cachí Stoho‑ndà Señor, divi mii‑yá ana icúmí xí nsidanicuú poder.

7

1 Pues ducán sànì cachi‑yà quida‑ya xì‑ndà, ñani màní. Ñàyùcàndùá, xiñuhu‑ñá nacoo dahuun‑nda nsidanicuú ñà‑ìá quini, a ducán nduá cuàchi quida‑nda xi ndahàsáhà‑ndà, te ò ñà‑ndùá quida‑nda cuisì ini anima‑ndà. Nsìquívì chicá más xiñuhu cunihnu ìì ndisa ini‑ndà, te yùhí stná‑ndà (còtó mà cúdíì) ini‑yà sàhà‑ndà.

Nansa nì naxicocuíìn ini nècuàchì ñuu Corinto sàhà falta xi‑ne

2 Sacúndáhvî‑nsì nùù‑nsiá ñà‑nì nácúníhnú vàha ndisa ini‑nsià nsiùhù, vàchi cónì quìdá quíní‑nsí xì ni‑iin‑nsia; ni cónì dàtúcù‑nsì ni‑iin‑nsia; ni cónì dàndàhví stná‑nsì ni‑iin‑nsia. 3 Doco màdìá daquée cuàchi dìquì‑nsiá nduá cachíˋ xì‑nsiá ducán. Còó, vàchi sànì cachì xì‑nsiá ñà‑mànì cuáhà‑nsiá nùí, te nicanicuahàn nihnú inì mii‑nsiá ini anímè, a ducán itiácú‑ndà ñuhìví, te ò ni sáà‑ndà cui‑ndà. 4 Cuàhà gá confianza sà‑ìcúmî xì‑nsiá vichi, te cudíì gá inì sàhà modo nihnú inì‑nsia, ñàyùcàndùá, mate ni sáì yàhi cuàhà tnùndoho, doco cudíì inì, vàchi sànì ndòo vàha inì sàhà‑nsiá, te contentu iéˋ vichi.

5 Doco cunaha‑nsiá, na ní quesaa‑nsì ladu Macedonia yohó, mànìcùí cundoo dadí‑nsí. Cuàhà iñàha sadí xì nùù‑nsí, te cuàhà nèhivì xiní ùhì xì‑nsí, dècuèndè ini stná anima‑nsì nì nacani cuahà ini‑nsì. 6 Doco iá ana chindéé xí nècuàchì cuhúún inì‑xi, divi mii‑yá; ñàyùcàndùá na ní ndacùhun tnahá‑nsí xì Tito, cuàhà gá nì nacuàhandee ini‑nsì na ní xini‑nsìnè. 7 Te màdì cuisì sàhà‑ñá nì quesaa nècuàchìmà nì cudiì ini‑nsì; còó, vàchi sàhà stná ñà‑nì cudiì guá ini mii‑né sàhà‑nsiá, ñàyùcàndùá ndiaha gá nì ndòo ini‑nsì. Vàchi nì nacani‑ne xì‑nsí ñà‑cùdíì ini‑nsià cuni‑nsià nsiùhù inga tu, te cuú cuáhà stná‑nsià sentir (sàhà ñá‑ndùá nì quida‑nsia). Sànìhnú vàha inì‑nsia nsiùhù, cachí‑nè. Pues sàhà nsidaájàn chicá nì nìhì yùhù nì ndudiì inì.

8 Cunaha‑nsiá, mate ní sandoo‑nsia tnùnsí ini nì quida tutu nì tiai daa, doco có‑ìéˋ arrepentidu sàhámà vichi, mate antes ndisa, nì nacani inì nanduu guéˋ nì tiaiàmà cahín, vàchi (nì xinì) nì sàcùndoo‑nsia tnùnsí ini, mate iyuhu‑ní quìvì. 9 Doco vichi sànì ndudiì tú inì. Doco màdì sàhà‑ñá nì cuhuun inì‑nsia nduájàn. Còó, divi sàhà‑ñá nì nìhì‑nsiá nì cuu‑nsia arrepentir na ní nsihi nì cuhuun guá inì‑nsia mà. Vàchi ñà‑nì sàcùndoo‑nsia tnùnsí ini mà, iin obra ndiaha xí Dios nì sandua, màdìá iin dañu nì quìdá‑nsí xì‑nsiá. 10 Vàchi nú Dios nduú ana quìdà‑xì tnùnsí ini xi‑nda, dandu vàtùni sàà‑ndà naxicocuíìn ini‑ndà, te nìhì‑ndà càcu‑nda. Te nú sànì càcu‑nda, dandu mà nunca naxicocuíìn gà ini‑ndà sàhájàn. Doco nú ndoo‑nda tnùnsí ini nahi dava ga nèhivì ñuhìví, mà úhì cahnìámàndó. 11 Doco mii‑nsiá, sàhà‑ñá Dios nì sàha xi‑nsiá tnùnsí ini mà, (cuàhà gá ñà‑vàha sànì quea nùù‑nsiá). Vàchi nì quesaha‑nsiá nacání sahnú inì‑nsia sàhà ñà‑ndùá nì cuu, te nì cunsìhi ini‑nsià cuxio dahuun falta mà nùù‑nsiá. Cónì ndóo ga inì‑nsia sàhà chuun quini ma, dècuèndè nì yùhí stná‑nsià. Dispuestu nì ndòo‑nsia naquida viì tú‑nsiá, te ndundaà vàha sàhà chuun ma. Dandu nì nsinuu stná inì‑nsia yùhù. Pues vichi sànì cundaà inì nì quida‑nsia, sà‑ìá viì anima‑nsià. 12 Na ní tiai carta mà, màdì cuisì sàhà nèhivì nì quida xi falta mà nì tiaià. Ni màdì cuisì sàhà stná nèhivì nì ndoho sàhà falta mà; còó. Nì tiai sàhà ñà‑nì sáà‑nsià mànìhì váha inì‑nsia ñà‑cùú ndisa ini‑nsì sàhà‑nsiá, nacua ináhá mii‑yá. 13 Te vichi sàhà‑ñá sànì cundaà vàha inì‑nsia ñà‑dùcán nduá, ñàyùcàndùá sànì ndòo vàha inì. Te chicá más nì cudiì stná inì na ní xinì ñà‑contentu guá nì ndòo stná Tito sàhà‑nsiá, vàchi yáha ga nì cudiì ini‑nè nì quida‑nsia. 14 Te divi nacua nì cachì xì‑né antes ñà‑ìnáhî, icúmí‑nsiâ quida viì‑nsiá, (pues ducán nì cuu ndisa). Ñàyùcàndùá, có‑cùcáhán núí nì cachì ducán. Vàchi nacua nì cachì xì‑né, ducán nì xini‑nè ñà‑ndáà nduá nacua iá ndàà nsidaa palabra (ìì) nì cachì xì‑nsiá antes. 15 Te mii‑nsiá, chicá mànì stná‑nsià nùù‑né vichi, vàchi cudíì ini‑nè na nsinúú ini‑nè nansa nì quida‑nsia, vàchi nì quidañuhu‑nsiánè na ní sàà‑nè yucán, te nì inini viì‑nsiánè dècuèndè nì quidi stná‑nsià nì yùhí guâ‑nsià. 16 Ñàyùcàndùá, yùhù cudíì inì vichi, vàchi ináhá vâhi vàtùni cahvi xì‑nsiá (ñà‑quida viì‑nsiá).

8

Xiñuhu chindee tnaha‑nda quìvì iá necesidad xi ñanìtnaha‑nda

1 Ñánì, cuàhìn nacani xì‑nsiá ñà‑cuàhà guá gracia sànì quida Dios xì nèhivì xí‑yá ndoó ladu Macedonia. 2 Vàchi mate cuàhà gá tnùndoho yáha‑ne, doco contentu ndoó‑né. Te mate ndahví gà‑nè, doco nì cudiì ini‑nè, (nì quida stná‑nè cooperar), ñàyùcàndùá, cuàhà gá ñà‑ndùá nì taca. 3 Vàha ga voluntad icúmí‑nê, ináhî, vàchi nì sàha‑ne ñà‑ndùá sáà‑nè quida‑ne; còó, dècuèndè más ñà‑ndùá sáà‑nè quida‑ne nì sàha‑ne, mate ndahví dahuun‑ne. 4 Doco nì sacundahví‑nè nùù‑nsí, áma cuáha‑nsi quida stná‑nè cooperar chindee stná‑nè nècuàchì (ndahví) nchícùn stná xì Yua‑nda Dios. 5 Te divi ducán nì quida‑ne. Te más gà nì quida‑ne nùù ñà‑ndùá nì tuxi ini‑nsì cuàhàn‑nè quida‑ne, vàchi primeru nì dàyáha‑ne mii‑né ndahà Stoho‑ndà Señor, dandu después nì ndòo stná‑nè cunini‑ne ñà‑ndùá cachi nsiùhù según nansa cuni stná mii‑yá.

6 Pues sàhà nsidaámà sànì cachi stná‑nsì xì Tito ñà‑nì cáhàn‑nè xì mii‑nsiá, áma quídá mánì stná‑nsià, te cuacatnahá nsihi cooperación xi‑nsia, vàchi divi nècuàchìmà nduú ana (nì càhàn xì‑nsiá) primeru sàhájàn.

7 Mii‑nsiá, cuàhà gá sànì nìhìtáhvì‑nsiá (nùù Yua‑nda Dios). Xiníndísâ fuerte‑nsià, te cáhàn ndiaha stná‑nsià palabra xi‑ya. Sàcùndáà vàha stná inì‑nsia sàhà ichì‑yá, te diì gá stná inì‑nsia cunchicùn‑nsià ichì mà. Daaní, cuú cuáhà stná inì‑nsia sàhà‑nsí. Ñàyùcàndùá, ndiaha gá coo nú ni cútùha stná‑nsià quida‑nsia cuàhà obra ñà‑chindee stnaha‑nda.

8 Màdì‑ñá dandacuí nùù‑nsiá nduá yohó, còó. Cuisì cuníˋ cundaà inì‑nsia ñà‑cuàhà guá sànì cunsìhi stná ini nèhivì dava ga (nì quida‑ne cooperar), te cuní stnáì cunahà claru ñà‑cuàhà guá cuú ini‑nsià sàhà ñanìtnaha‑nsia. 9 Vàchi ináhá stná‑nsià ñà‑ndiaha guá nì quida Stoho‑ndà Jesucristu; cuica sàstnùhù iá‑yà (gloria xi‑ya), doco sàhà ndohó nì quixi ndahví‑yà, te ñàyùcàndùá, vàtùni nì nìhì‑ndà ñà‑cuìcà ndiaha ndisa.

10-11 Vichi cuàhìn cachì xì‑nsiá ñà‑ndùá tuxí ini yùhù sàhà chuun yohó. Cunaha‑nsiá, ndiaha gá nì quida‑nsia agua na ní cunsìhi inì‑nsia, te nì quesaha‑nsiá (datacá‑nsià algu). Ñàyùcàndùá, chicá vàha ni dáxînu dahuun‑nsia obra mà vichi. Te nacua nìsa cudiì guá inì‑nsia daa, ducani xiñuhu quida stná‑nsià seguir vichi, te cuàha‑nsia cooperación xi‑nsia según nansa sáà iin iin‑nsia cuàha‑nsia. 12 Vàchi nú iá vàha voluntad xi‑nda cuàha‑nda, dandu cudíì ini Dios sàhà‑ndà, (a cuáhàˊ, ò iyuhá), vàchi según ñà‑ìcúmí‑ndá nduá; có‑xîcàn‑yà ñà‑có‑ìcúmí‑ndá.

13 Màdìá cuníˋ ndundahví mii‑nsiá, te nducuica nècuàchìmà. Còó. 14 Cuisì cuníˋ ñà‑dava dava ni coá. Vàchi vichi icúmí mii‑nsiá algu, te vàtùni chindeámà nèhivì iá guâ necesidad xi. Daaní, na quívì coo stná necesidad xi mii‑nsiá, vàtùni chindee stná nècuàchìmà mii‑nsiá. Ducán dandu sàà ndudava ñà‑ndùá icúmí nsidaa‑nda. 15 Cunaha‑nsiá, divi ducán cachí stná nùù tutu ìì ndé cacháˋ: “Nècuàchì nì dàtàcá cuàhà (ñà‑cuxi‑ne), cónì cúyódoá nùù‑né; te nècuàchì nì dàtàcá xì iyuhu‑níá, ni cónì quìdá mánìá nùù‑né”.

Nansa nì quida Pablo recomendar Tito nùù nècuàchì ñuu Corinto

16 Ansivéhé Dios sàhà gracia nì quida‑ya xì Tito, vàchi iin‑ni nihnú stná ini‑nè nahi yùhù, iin‑ni cuní stná‑nè chindee‑né mii‑nsiá. 17 Ñàyùcàndùá, na ní càhìn xì‑né (ñà‑nì cúhùn‑nè ndé ndoó‑nsiá) nì dàndáà‑nè. Te voluntad xi‑ne nì sanduu stná, vàchi cudíì gá stná ini‑nè sàhà‑nsiá.

18 Daaní, iá stná inga ñani‑ndà icúmí cutnahá stná xì Tito sàà. Cuàhà tnùñuhu icúmí‑nê nùù nsidaa nèhivì xí Dios ndoó cuàhà ñuu, vàchi cuàhà gá chindéé‑nê xítià razón ndiaha xí‑yá. 19 Te divi stná‑nè nì quee‑ne nombradu ñà‑cutnahá‑né xì‑nsí chindee stná‑nè xì obra quidá‑nsí (sàhà nècuàchì ndahví). Te ¿índù chuun quidá‑nsí obra mà? Divi sàhà‑ñá ni queé más tnùñuhu xí Dios, te cundaà stná ini nèhivì ñà‑cuàhà guá cudíì ini‑nsià quida‑nsia obra. 20 Ñàyùcàndùá, (cutnáhâ stná nècuàchìmà xì‑nsí) sàhà‑ñá màsà níhìndèè nèhivì cuitnùhu‑ne nsiùhù sàhà dìhùn mà, vàchi cuàhà gá nduá sànì taca. 21 Cuní‑nsì quida viì‑nsí nùù nsidanicuú chuun xi‑nsi, vàchi indéhe Dios. Doco nùù stná nèhivì cuní‑nsì quee viì stná mà.

22 Daaní, iá stná inga ñani‑ndà techuún‑nsí cutnahá stná‑nè sàà jaàn. Cunaha‑nsiá, cuàhà gá chuun sànì sàha‑nsinè, ñàyùcàndùá sànì cundaà ini‑nsì cúnsìhi ndisa ini‑nè quidá‑né chuun xi mii‑yá. Te vichi chicá más cudíì ini‑nè, vàchi ináhá‑nê cuàhàn‑nsià quida stná‑nsià cumplir vichi. 23 Ñàyùcàndùá, nú ndàcàtnùhù nèhivì ana nduú Tito, pues cachi‑nsià xì‑né ñà‑divi compañeru yùhù nduú‑né; ndúì‑nsì iin‑ni quidá‑nsí chuun ìì xí‑yá ñà‑chindee‑nsí mii‑nsiá. Te nú ni ndácàtnùhù stná‑nè sàhà dava ga ñani‑ndà (icúmí sàà), dandu cachì‑nsia ñà‑ndùú‑né nècuàchì nì quida nèhivì xí Dios nombrar, te quidá víi stná‑nè nacua cuní Cristu. 24 Ñàyùcàndùá, quidañuhu‑nsiá nsidaa nècuàchìmà sàhà‑ñá cundaà ini‑nè mànì ndisa‑ne nùù‑nsiá, te ducán cundaà stná ini nèhivì xí‑yá ndoó cuàhà inga ñuu. Te nú ducán mànì guá quida‑nsia xì‑né, dandu cunahà claru stná divi ñà‑ndáà nduú nsidaa ñà‑vàha sànì cachì xì nèhivì sàhà‑nsiá.

9

Ñà‑ndùá dìsáhà‑xí nì techuún Pablo nèhivì cùhùn ñuu Corinto quihin xi cooperación sàhà nècuàchì ndahví

1 Vichi còò necesidad cachi guè xì‑nsiá sàhà ñà‑ndùá datacá‑nsià sàhà nèhivì xí Dios, 2 vàchi ináhî iá cuàhà voluntad xi‑nsia, te ducán sànì cachi stnáì xì nècuàchì ladu Macedonia yohó. Vàchi cudíì inì nacani xì‑né nansa quidá‑nsiá ladu Acaya jaàn, dècuèndè agua sàndòó‑nsiá dispuestu chindee‑nsiá, cachíˋ xì‑né. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá stná nècuàchì ladu yohó sànì ndudiì stná ini‑nè (cuàha‑ne). 3 Doco de todos modos, cuàhìn techuín iin ùì ñani‑ndà sàà ndé ndoó‑nsiá (ñà‑chindee‑né) mii‑nsiá datacá nsihi‑nsia ñà‑ndùá cuàhàn‑nsià cuàha‑nsia. Dandu cunahà claru ñà‑ndácuisì nduá nì cachì (xì nècuàchì ladu yohó), màdì tnùhu, vàchi icúmí coo ndisa cooperación xi‑nsia. 4 Vàchi cahví xì‑nsiá ñà‑coo listu nsidaámà, vàchi nú sànì sàà‑nsì después, te tàñáha ga cuacatnahá, dandu cucahan núù‑nsí, yùhù xì stná nècuàchì Macedonia cutnáhâ xí. Te mii stná‑nsià, vihini cucahan núù‑nsiá, nú coá. 5 Ñàyùcàndùá, nì nacani inì, chicá vàha càhìn xì iin ùì ñani‑ndà yohó ñà‑codònùù‑né sàà‑nè chindee‑né mii‑nsiá cuacatnahá ñà‑ndùá nì cachi‑nsià antes mà. Dandísá, coo listúà, te cundua na iin tnùmanì ndiaha nì sàhatahvì‑nsiá, màdìá nahi dìhùn nì tavà‑nsí nùù‑nsiá.

6 Cuníˋ nsinuu inì‑nsia palabra yohó: nú iyuhu chihi‑nda, dandu iyuhu cosecha nachivàha‑nda; doco nú chihi cuahà‑ndà, dandu cahnú coo stná cosecha xi‑nda. 7 Cada iin iin‑nda según cudíì ini‑ndà, ducan xiñuhu cuàhatahvì‑ndà; nú có‑cùní ndisa‑nda quida‑nda cooperar, dandu còò necesidad cuàha‑nda; màdì fuerza nduá. Vàchi Dios, cuàhà gá cudíì ini‑yà nú iá vàha voluntad xi‑nda cuàhatahvì‑ndà iñàha. 8 Te vàtùni quida stná‑yà cuàhà gracia sàhà‑ndà, te nìhì‑ndà nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu nùù‑ndà. Ni‑iñàha mà‑quídá falta nùù‑ndà, dandu vàtùni quida stná‑ndà nsidanicuú clase obra vàha. 9 Vàchi dohó cachí stná nùù tutu ìì:

Nì dàcútâhvì nècuàchìmà cuàhà nèhivì ndahví; cónì cùhí ini‑nè biene xi‑ne, ñàyùcàndùá nicanicuahàn iá obra xi‑nemà (nùù Dios).

10 Divi Dios nduú ana sáha xi‑nda ñà‑ndùá chihi‑nda, xì ñà‑ndùá xixí stná‑ndà. Ñàyùcàndùá, icúmí‑yâ cuàha stná‑yàndó nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu sàhà‑ñá (quida‑nda obra), dandu quee cuahà stná (ñà‑vàha nùù‑ndà). Vàchi nahi tata chihi‑nda, ducán nduú biene xi‑nda, te nahi cosecha nduú stná obra quida‑ndama. 11 Ñàyùcàndùá, nú sànì nducuahà ñà‑ndùá icúmí‑ndá, dandu chicá más cui dacútâhvì stnahá stná‑ndà. Te divi sàhà tnùmanì cuàhàn‑nsì dasàn‑nsímà icúmí cuàhà nèhivì naquimanì‑né Dios. 12 Vàchi na chindéé‑ndá ñanìtnaha‑nda ducán, (cuàhà gá quidá), màdì sàhà cuisì necesidad xi‑ne chindéâ; còó, vàchi cuàhà gá stná nèhivì icúmí naquimanì ndiaha xi‑yá sàhà obra mà. 13 Vàchi nú sànì xini‑nè nansa nì chindee‑nsiánè, dandu icúmí‑nê ndenihi cahnú‑néyà sàhà‑nsiá ñà‑sànì xini‑nè ñà‑ndáà ndùá, nchícùn viì‑nsiá razón ndiaha xí Cristu nacua cachí‑nsià. Te icúmí stná‑nè naquimanì‑néyà sàhà ayuda nì sàha‑nsianè, xì sàhà stná nsidaa ayuda sáha‑nsia ndéni nèhivì ní cui. 14 Ñàyùcàndùá, mànì gá icúmí‑nê cunihnu ini‑nè sàhà‑nsiá, te càcàn tàhvì stná‑nè sàhà‑nsiá nùù‑yá ñà‑nì xini‑nè cuàhà gá gracia quidá‑yá sàhà‑nsiá. 15 Te vichi, ¡ansivéhé cahnú‑yá sàhà tnùmanì ndiaha xí‑yá nì sàhatahvì‑yándô, (divi Dèhemanì‑yá)! Ni mà cúí sàà‑ndà naquimanì‑ndàyá nacua ndiá ìcà‑ndà.

10

Nansa nì dànsínúú ini Pablo nècuàchì ñuu Corinto ñà‑ìá derechu xi‑ne, vàchi Jesús nduú ana nì sàha xi‑né chuun ìì quidá‑né

1-2 Sà‑ìnáhá‑nsiâ mànì ini Cristu; mà dáná‑yá. Ñàyùcàndùá, yùhù Pablo, sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑màsà cóó ni‑iin necesidad càhàn ndeí xì‑nsiá na sáì. Vàchi cachí dava nèhivì sàhí ñà‑ndùí iin nèhivì cúchìtnu na iéˋ cutnáhî xì‑nsiá, doco na iá xìqué, (te tiaí carta xi), dandu mà úhì càhàn ndeí, cachí‑nè. Pues ñà‑ndáà nduá, vihini nihnú inì càhàn fuertíˋ xì dava‑nsia. Vàchi tuxí ini dava‑nsia sàhà‑nsí ñà‑quìdá ndevàha‑nsi na quidá ndéni nèhivì ní cui ñuhìví yohó. 3 Pues, ñà‑ndáà nduá, nèhivì ñuhìví yohó nduú‑nsí, doco na cuní‑nsì cundee‑nsí (nùù ñà‑có‑ndiàá), có‑quìdá‑nsí guerra na quidá nèhivì ñuhìví yohó. 4 Iá ndisa nahi arma xi‑nsi, doco có‑ndùá arma xi ñuhìví yohó. Còó, arma ndiaha xí Dios nduá xichúûn‑nsí, te nihá ndudu ìì xí‑yá, ñàyùcàndùá vàtùni cundee‑nsí nùù nsidaa ñà‑có‑ndiàá iá ñuhìví yohó mate fuerte gà‑ñà. 5 Vàtùni cundee‑nsí nùù nsidaa palabra nchichí chítnùní ini nèhivì tuxí inì‑xi mii‑né nduú‑né mii‑né, te sadí‑nè nùù (palabra cachítnùhu) nansa cunitnàhà‑ndà xì Dios. Vàtùni cundee stná‑nsì nùù‑né ñà‑nì sáà‑nè cunini stná‑nè Cristu, te cunihnu vàha stná ini‑nè cuisì nacua cuní mii‑yá. 6 Te mii‑nsiá tu, nú sàà‑nsià cunini vàha ndisa‑nsiayà, dandu ndiaha gá coo. Doco nècuàchì iin‑ni có‑cùní cunini (xi‑yá), icúmí‑nsî cuàha‑nsinè iin conseju fuerte.

7 Yùhù cuníˋ cundehè‑nsiá nansa ndisa iá chuun yohó. Nú iá iin‑nsia tuxí inì‑xi nduú nèhivì xí Cristu, pues ni cúnáhá‑nsiâ ñà‑stná nsiùhù nduú stná‑nsì nèhivì xí‑yá nahi mii‑nsiá. 8 Mate ní càhàn ndeí iyuhu xi‑nsiá na ní cachì ñà‑ìá ndisa derechu xi, doco có‑cùcáhán núùí sàhámà. Vàchi derechu mà, sàhà‑ñá nacuàhandee ini‑nsì mii‑nsiá nduá dìsáhà‑xí nì nìhì‑nsíñà nùù Stoho‑ndà Señor, màdìá sàhà‑ñá quida quini‑nsi xì‑nsiá. 9 Te màdì sáhà‑ñá dayúhî stná‑nsì mii‑nsiá tiaá‑nsí carta yohó. Còó. 10 Yùhù (ináhî) cachí dava nèhivì sàhí ñà‑ndee cáhìn nùù carta xi, te fuerte palabra tiaí, doco nú sà‑ìéˋ nùù‑né, te indéhe‑né nùí, dandu mà finu guè, te ni mà túha guè càhàn viìˊ, cachí‑nè. 11 Doco ni cúnáhá‑nê ñà‑divi nacua cachí‑nsì nùù carta xi‑nsi na ndoó xícá‑nsî, divi ducán icúmí‑nsî quida stná‑nsì na sàà‑nsì ndé ndoó‑nsiá.

12 Nsiùhù, ni‑iyuhu có‑cùní‑nsì dadavá stnahá‑nsí xì nèhivì ndeníhí vàha guá xì mii‑xí, còó; vàchi tucu dahuun xíquida‑ne. Tuxí ini‑nè ñà‑cuisì modo xi mii‑né nduú ley chicá ndiaá, te ndeníhí vàha tnahá iin‑ne inga‑nè. Ñàyùcàndùá (náhà xìcà), nècuàchì có‑cùndáà inì‑xi nduú‑né. 13 Doco nsiùhù, có‑nàndúcú‑nsî ñà‑quee tnùñuhu xí‑nsí, ni có‑dàquíhvi‑nsi mii‑nsí nùù iin chuun cónì sáha Dios nsiùhù. Cuisì chuun nì nìhì‑nsí nùù mii‑yá nduá cáhàn‑nsì sàhà‑xí. Te dècuèndè ndé ndoó‑nsiá jaàn nì sàha stná‑yà nsiùhù chuun quida‑nsi. 14 Ñàyùcàndùá, màdìá yáha‑nsi nùù‑xí ndé nì cachi‑yà xì‑nsí nduá. Tucu cundua nú màsà sáà‑nsì ndé ndoó‑nsiá nì cùí. Doco còó, nècuàchì primeru nì càhàn xì‑nsiá razón ndiaha xí Cristu nduú‑nsí. 15 Doco iin chuun cónì sáha‑ya nsiùhù, còó, mà cáhàn‑nsì sàhámà na ian nduá chuun xi‑nsi; còó. Doco nihnú ini‑nsì quida ga‑nsì más gà chuun xi‑ya ndé ndoó‑nsiá jaàn nú sànì nìhì‑nsiá nì xinindisá‑nsiá chicá fuerte, doco siempre mà yáha‑nsi ndé nduú nùù‑xí nì cachi Dios xì‑nsí. 16 Dandu después dècuèndè stná ñuu ndoó chicá nùù‑xí cuní stná‑nsì cùhùn‑nsì cachitnùhu‑nsi razón ndiaha xí‑yá, doco ni xi ñá‑jaàn, mà nándúcú‑nsî quee tnùñuhu xí‑nsí sàhà iin chuun nì quida inga nèhivì. 17 Vàchi nú cuní‑ndà tavà‑ndà tnùñuhu xí mii‑nda, dandu ni cúnáhá‑ndá ñà‑cuisì Stoho‑ndà Señor nduú tnùñuhu xi‑nda. 18 Vàchi ¿índù clase nèhivì icúmí ndee vàha nùù‑yá? ¿A nèhivì tavá tnùñuhu xí mii‑xí? Còó, cuisì ana cudíì ini mii‑yá sàhà‑xí icúmí ndee vàha.

11

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo sàhà nèhivì dananí uun nduú apóstol nì nìhì chuun nùù Jesús

1 Vichi cuàhìn càhìn iin ratu na iin tè‑cùmánì; ñàyùcàndùá, sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑quidandee inì‑nsia sàhí, por favor. 2 Vàchi yùhù, cuàhà gá nacání inì sàhà‑nsiá na ian nacání stná ini Yua‑nda Dios sàhà ndohó. Cunaha‑nsiá, ducan iá stná na ian nì ndiadi tnùhu xi iin novia cuàhàn nandàhà. Vàchi mii‑nsiá, na iin noviá nduú‑nsiá, te cuníˋ sàà‑nsià ndé iá Cristu te cundoo‑nsia nùù‑yá nicanicuahàn. Doco na sáà‑nsià yucán cuníˋ cunduu‑nsia (nèhivì viì ndisa) na iin novia siempre sànì quida viì. 3 Doco yúhîˋ xì‑nsiá, còtó dàcà dìnì‑nsiá, te mà cúníhnú vàha ga ndisa inì‑nsiayà. Vàchi ducán nì cuu xi Eva sànaha, (nì tnàtuu) còò (nduú ñà‑malu), te ñà‑tnùhù guá‑si nì nìhì‑sí nì dàndàhví‑siné. 4 Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá, (caquin‑nsià cuidadu), vàchi nú ni sáà iin nèhivì nùù‑nsiá, te càhàn‑nè sàhà inga Jesús, mà úhì candisá‑nsiánè, mate diín nduú Jesús xi nècuàchìmà, te diín nduú Jesús nì cachi nsiùhù xì‑nsiá; te (xiní‑nsì) mà úhì candisá stná‑nsià yàha‑nsia ndahà inga espíritu (quida‑ne), mate diín espíritu nduá, màdì Espíritu Ìì nì nìhì‑nsiá daa. Te (xiní‑nsì), mà úhì stná cunindisá‑nsiá inga palabra saa có‑ndùdává xí palabra ìì nì xinindisá‑nsiá daa. 5 Doco siquiera, yùhù, davani ndiaá stnáì xì nècuàchì tuxí inì‑xi xínduu guá apóstol ndiaha. 6 Mate vihini mà túha güéˋ càhàn vií, doco ináhá vâhi ñà‑ndùá cachíˋ. Te mii‑nsiá ináhá vâha stná‑nsià ñà‑divi ñà‑ndáà nduájàn, vàchi sànì xininùù‑nsiá nsidaa ñà‑ndùá sànì quida‑nsi.

7 Doco ¿a tuxí inì‑nsia cuàchi nduá ñà‑uun‑ni nì cachitnùhi xì‑nsiá razón ndiaha xí mii‑yá? Dècuèndè menos nì ndòi sàhà‑ñá cuníˋ ni ndóo mii‑nsiá xì chicá más tnùñuhu. 8 Vàchi na ní sa‑ìe jaàn chindéî mii‑nsiá, ¿índù nì quixi ñà‑nìsa itiacuì? Pues divi nùù nèhivì xí‑yá ndoó inga ñuu. Ñàyùcàndùá, yùhù quidé cuenta na ian nì sahnìndàhvíˋ nècuàchìmà, te có‑ndùá ducán. 9 Daaní, después na ní quida manì dìhùn nùí, ni‑iin centavu cónì xíquèn nùù‑nsiá. Còó; divi ñani‑ndà nì quixi ladu Macedonia nì taxi xi ñà‑ndùá xiñuhí mà. Te cuàhà cuidadu nì saquin vàhi ñà‑màsà quídá‑nsiá ni‑iin gastu sàhí, te nicanicuahàn ducan icúmî quide. 10 Te yùhù cachíˋ xì‑nsiá nacua chindéé Cristu yùhù càhàn ndàì, mà nácóí cachì xì nèhivì inicutu ladu Acaya xi‑nsia (ñà‑có‑tnìí dìhùn xí‑nsiá). Còó, mà cuáhi cadi ni‑iin nèhivì nùí cachì ñà‑jaàn. 11 Te, ¿índù chuun cachíˋ ducán? ¿A sáhà‑ñá có‑cùú inì sàhà‑nsiá? Còó, vàchi ináhá Dios ñà‑cùú ndisa inì sàhà‑nsiá. 12 Doco iin‑ni icúmî quidé ñà‑ndùá quide sàhá màsà níhìndèè nèhivì‑mà coo cuadú gà‑nè, te cachi‑nè davani iá stná chuun xi‑ne xì chuun xi nsiùhù. 13 Vàchi cunaha‑nsiá, tnùhu nduá cachí‑nè ñà‑nùù mii‑yá nì nìhì‑né chuun xi‑ne. Dandahví uun‑ne, te dananí uun‑ne nduú‑né apóstol xi Cristu. 14 Te mà úhì quida‑ne ducán, vàchi stná ñà‑malu Satanás, tùha stná‑si dama‑sì mii‑sí nanduu‑sì na iin ángel nchií ndiaha. 15 Ñàyùcàndùá, nècuàchì nchícùn xì‑sí, mà úhì stná dama‑ne modo xi‑ne na iin nèhivì quida‑xi iin chuun viì. Doco cunaha‑nsiá, icúmí‑nê nìhì‑né (iin castigu) xi‑ne nacua ndiá ìcà‑né.

Nansa nì ndoho Pablo sàhà‑ñá quidá‑né chuun ìì xí Jesús

16 Vichi tucutu cachíˋ xì‑nsiá: màsà cútúxí inì‑nsia iin tè‑loco nduí. Doco nú ducán tuxí inì‑nsia, dandu ni cuáha‑nsia lugar càhàn chií na iin tè‑loco; vàchi stná yùhù cudiì stná inì cachì nansa ndiaá güêˋ (nacua quidá dava nèhivì ndé ndoó‑nsiá). 17 Doco ñà‑ndùá cuàhìn cachì xì‑nsiá vichi, có‑ndùá na iin palabra (sahnú) nì nìhí nùù Stoho‑ndà Señor; cuisì na iin palabra loco nduá, vàchi ñà‑cuàhìn ndenihi vàhi mií nduá. 18 Vàchi sànì xinì, ñà‑cuàhà guá nèhivì ndeníhí vàha xi mii‑xí sàhà ñà‑ndùá quidá‑né, ñàyùcàndùá yùhù stná cuàhìn quide ducán. 19 Vàchi mii‑nsiá, ñà‑cuàhà guá ináhá‑nsiâ, ñàyùcàndùá mà úhì candisá‑nsiá càhàn iin tè‑loco xì‑nsiá. 20 Dècuèndè candísâ stná‑nsià nú xichúûn nèhivì mii‑nsiá, te ò tnií‑né ñà‑ìcúmí‑nsiâ, te ò dandacú ndee‑né nùù‑nsiá, te ò cachíchì ini‑nè mii‑nsiá, te ò caní‑né nùù‑nsiá; pues nsidaámà candísâ‑nsiá. 21 Doco nsiùhù, cuicahnú gà inì‑nsia sàhà‑nsí, vàchi cónì quìdá‑nsí xì‑nsiá ducán.

Doco nú (jaàn) ndoó guá nèhivì sáhandee inì‑xi ndeníhí vàha xi mii‑xí, ádi vátùni stná yùhù càhìn sàhà mií ducán. Cuisì cuníˋ cundaà inì‑nsia ñà‑na ian cáhàn iin tè‑loco nduá yohó. 22 Pues cachí nèhivì mà ñà‑divi raza hebreu xínduu‑ne. Doco yùhù, divi raza mà nduú stnáì. Daaní, nècuàchì ñuu Israel nduú stná‑nè cachí‑nè; pues divi ducání stná yùhù. Daaní, cachí stná‑nè ñà‑Abraham nì sanduu yohòtéhè‑né. Pues ni cúnáhá‑nê yohòtéhè stnáì nì sanduu nècuàchìmà. 23 Daaní, cachí‑nè ñà‑divi Cristu xinúcuáchí‑nê nùù‑xí. Pues divi ducání stná yùhù. Doco chicá más chuun xi mii‑yá sànì quide nùù mii‑né. Mate na cáhàn tè‑loco cáhìn, doco ducán cachíˋ, más gà nì quide nùù mii‑né. Chicá cuàhà nì ñàhnì cuìíˋ. Te chicá cuàhà nì sandiadì nùù mii‑né. Cuàhà gá xichi sà‑ìéˋ ñà‑cuì nì cùí. 24 Ùhùn xichi nì casahnì cuìí tè‑raza Judea yùhù xì chirrión, 39 golpe nì nìhí iin iin xichi. 25 Te ùnì xichi nì ñàhnì cuìí stnáì xì vara, te iin xichi nì caniyuu‑té yùhù sàhà‑ñá cuì. Te ùnì xichi nì càhà stná barcu ndé cuàhìn, ñàyùcàndùá iin ndui xì iin ñuú nì xìque mahì tècuìí mar. 26 Cuàhà gá sànì xìcanui. Dava yùte, ndé cùúnàhíˋ nì yàhi. Te dava xichi ndiatú tècuìhnà yùhù yàhi. Dècuèndè stná nèhivì raza mií, cuní stná‑nè quida quini‑ne xìˊ, mii‑né xì stná nècuàchì inga ñuu. Cuàhà gá peligru yáhi na xicánúí ñuu nahnú, te ò yucù dàná, ò mar. Te peligru nduú stná na iéˋ mahì nèhivì dananí uun nchícùn xì mii‑yá. 27 Cunaha‑nsiá, yáha ga ùhì chuun quidé, vàchi cuàhà vida yáhi xicánúí. Có‑quîdì, xíhì doco, xíhì tècuìí; te nú coámà, quidándéé inì, mate xíhì vìxin ñà‑còò sícoto vàha xi.

28 Pues, ñà‑jaàn nduá yáhi, te iá gà más ñà‑cónì càchíˋ xì‑nsiá. Daaní, nsìquívì cuàhà gá nacání stná inì sàhà nèhivì xí Dios ndoó iin iin ñuu. 29 Vàchi nú débil iá anima iin ñani‑ndà, dandu stná yùhù, na ian débil iá stnáì; te nú sànì tùcù iin‑ne nì quida nèhivì, dandu stná yùhù ndohó stnáì.

30 Ñàyùcàndùá, nú ndisa iá necesidad ndenihi vàha mií, dandu chicá vàha nacani xì‑nsiá ñà‑cuàhà guá vida yáhi, te dandohámà yùhù. 31 Cunaha‑nsiá, ñà‑ndácuisì nduú nsidaa ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá yohó, te ináhá stná mii‑yá ana cahvi Stoho‑ndà Jesucristu, divi Yuamánì‑yá, ansivéhé‑yâ nicanicuahàn.

32 Na ní sa‑ìe ñuu Damasco, iá stná iin gobernador xinúcuáchí nùù rey Aretas yucán, te divi‑tè nì dàndàcú‑te cundiaa soldadu yehè ñuu mà ñà‑cùní‑te tnii‑tè yùhù. 33 Doco (nì nani) nama ndiadí ñuu mà ndé iá iin ventana tii, te nì sàcùnacaì iin ìcà sìcàté, te nì dànùú nèhivì yùhù (inga ladu), te ducán nì nìhí nì càcui nùù gobernador mà.

12

Nansa nì dàcùní Dios Pablo iñàha, te nì xini‑nè cuàhà ñà‑ndiaha

1 Yùhù ináhî còò ni‑iñàha nìhìndèè‑ndà nú ndeníhí vàha‑nda mii‑nda, doco cuàhìn quide seguir. Vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà ñà‑ndùá dacuní Dios ndohó, vàchi cuàhà gá ñà‑ndiaha xiní nèhivì dava xichi. 2 Yùhù ináhî iin tiàa xiníndísá‑xí Cristu, te sàcuàhàn‑ndà iin ùxìn cùmì cuìà nì ndiachi‑né dècuèndè ansivi ùnì (chicá dìquì‑xí). Có‑ìnáhî a ní sàhàn‑nè yucán xì na iá iquìcúñú‑nè, te ò cuisì anima‑nè, sólo Dios ináhá. 3-4 Doco yùhù, ináhî nècuàchìmà, te nì ndiachi‑né nì sàhàn‑nè ndè (iin lugar ndiaha) nani paraíso, mate có‑ìnáhî a ní ndiachi stná iquìcúñú‑nè nì sàhàn, te ò mii‑ní anima‑nè, cuisì Dios ináhá. Te ndè lugar yucán nì inini‑ne palabra yáha ga ndiaha. Doco còò stná permisu cachi‑ndà palabra mà xì nèhivì. 5-6 Pues iin nècuàchì nì xini ñà‑jaàn, vihini taví tnùñuhu xí‑né sàhà ñà‑jaàn, vàchi màdì tnúhu nduá, te ni màdì palabra cumánì cundua nú ni cachíˋ ducán nì cùí, (vàchi cunaha‑nsiá, yùhù nduú nècuàchìmà). Doco còó, mà cáchíˋ ñà‑jaàn. Cuisì nacání xì‑nsiá ñà‑ndùí iin nèhivì ùún, te ndohó stnáì, còtó cutuxi ini nèhivì cuàhà gá ndiaíˋ, mate tàñáha ga cuni‑nè nansa ndisa quidé, te ò tàñaˊha ga cunitnùhu‑ne nansa ndisa iá modo xi.

7 Cunaha‑nsiá, ñà‑ndiaha guá iá ñà‑ndùá nì xinì ansivi daa, ñàyùcàndùá nì sàha Dios yùhù iin (ñà‑dàndòhò‑xí na ian) ihí iin iñù cahnú ìqué. Ducán (sáha‑ya permisu) quida ñà‑malu xìˊ sàhà‑ñá màsà ndéníhí vàha güéˋ mií. 8 Mate ùnì xichi nì xìcàn tàhví nùù‑yá áma dácûxíó‑yáñà, 9 doco dohó nì cachi‑yà xìˊ: “Cunaha‑ní, vàtùni sàà gracia xi nùù‑ní. Vàchi nú cuítâ‑nî, dandu chicá ndiaha icúmî chindeí mii‑ní”, nì cachi‑yà. Ñàyùcàndùá, vichi cudíì inì nú cuítêˋ, vàchi nú ducán, dandu chicá más icúmî nìhìtáhvìˊ ndudu ìì xí Cristu. 10 Sàhà ñà‑jaàn, cudíì inì nú còò fuerzíˋ, te ò cánàhá nèhivì xìˊ, te ò yáha ndahvíˋ, te ò taxi néhivì yùhù, te ò yáhi cuàhà vida sàhà mii‑yá, vàchi nú (cuàhà gá ndohí), te còò fuerzíˋ, dandu chicá cuàhà icúmî nìhìtáhvìˊ ndudu ìì xí‑yá.

Ndíà dìsáhà‑xí nì nacani guá ini Pablo sàhà nèhivì xí Dios ñuu Corinto

11 Cunaha‑nsiá, na ní ndenihi vàha güéˋ mií xì palabra jaàn, na iin palabra cachí iin tè‑cùmánì nì sandua. Doco fuerza nì cachì ducán sàhà ñà‑ndùá (cachí) mii‑nsiá sàhí. Vàchi mii‑nsiá nduú ana ndiá ìcà tavà xì tnùñuhu xí nì cùí. Mate ni cachí‑ndà còò ni‑iñàha ndiaíˋ, doco siquiera dava‑ni ndiaíˋ xì nèhivì cachí guâ xì‑nsiá nduú‑né apóstol xi mii‑yá. 12 Vàchi na ní sa‑ìe xì‑nsiá, cuàhà gá milagru fuerte nìsa quide. Cuàhà gá iñàha ñà‑ndulocó nèhivì nì quide, te cuàhà gá nì quidandee stná inì (na ní xinì cuàhà vida). Ñàyùcàndùá, sàhà nsidaámà vàtùni cundaà inì‑nsia divi ana nì techuún mii‑yá nduí. 13 Nacua siempre quidé xì nèhivì xí Dios inga ñuu, divi ducán nìsa quida stnáì xì mii‑nsiá. Cuisì imindaa iñàha cónì ndúdává, divi ñà‑cónì tnìí dìhùn xí‑nsiá. Te nú cuàchi nduájàn, dandu sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑cuicahnú ini‑nsià sàhí, por favor.

14 Vichi sà‑ìéˋ ñà‑sàì ndé ndoó‑nsiá inga tu, te vichi cundua ùnì xichi. Doco ni‑iñàha mà cáquìn nùù‑nsiá, vàchi màdì ñà‑ìcúmí‑nsiâ nduá cuú inì sàhà‑xí, còó; mii‑nsiá cuú inì sàhà‑xí. Vàchi (nahi dèhi xínduu‑nsia, te) có‑quìdá tocar iin dèhe dacáyà biene ndutahvì yuadíhâ. Còó, yuadíhâ quidá tocar dandútâhvì xì biene xi nùù miá. 15 Ñàyùcàndùá, dispuestu iéˋ quide ndéni gastu nì cui sàhà ñà‑vàha xi anima‑nsià, dècuèndè vida xi cuàha stnáì nú iá necesidad. Doco ñà‑ndùá xiníˋ, mate ducán chicá más cuú inì sàhà‑nsiá, doco chicá menos cuú ini mii‑nsiá sàhí.

16 Dava stná nèhivì, cachí‑nè sàhí ñà‑ndáà nduá, cónì tnìí dìhùn xí‑nsiá, doco ñà‑cuàhà guá maña icúmî, ñàyùcàndùá, inga modo nì sahnìndahvíˋ mii‑nsiá, cachí‑nè. 17 Doco ¿a ní sahnìndahví ndise mii‑nsiá na ní techuín nèhivì nì sàà nùù‑nsiá? (Còó.) Te ¿a ní candiaa‑nè dìhùn xí‑nsiá? (Còó.) 18 Nì sacundahvíˋ nùù Tito (ñà‑cùhùn‑nè) ndé ndoó‑nsiá, teayùcàndùá cutnáhâ‑né xì inga ñani‑ndà nì sàà. Doco ¿a ndísá nì sahnìndahví‑nè mii‑nsía? (Còó.) Amádi iin‑ni nì quida stná‑nè nahi yùhù, vàchi iin‑ni nihnú stná ini‑nè nahi yùhù.

19 Vihini tuxí inì‑nsia cuisì cáhìn ducán sàhà‑ñá ndòo vàha tu‑nsi xì‑nsiá. Doco còó. Indéhe Dios, ináhá‑yâ nansa cachíˋ, te ndácùcahan stnáì Cristu. Cuisì sàhà ñà‑nacuàhandee inì mii‑nsiá, ñàyùcàndùá tiaí nsidaa ñà‑yòhó, ñani màní. 20 Doco yúhîˋ sàhà‑nsiá còtó sàì yucán, te mà cúdíì gá inì sàhà ñà‑ndùá quidá‑nsiá, te ò mii‑nsiá, mà ndóo stná inì‑nsia sàhí. Ndisa, yúhîˋ sàhà‑nsiá, còtó sàì, te ndoó‑nsiá náâ tnahá‑nsiá, cúmbìdia inì‑nsia, dacuídà stnahá inì‑nsia, te ò ndeníhí ndiaha gá‑nsià mii‑nsiá, te ò dandahví tnahá‑nsiá, te xítnùhu tnahá‑nsiá, te ò cucuádû‑nsià, có‑xìcánúú víi gá‑nsià. 21 Ndisa, yúhîˋ, còtó sàà tui, te ndòo cahin nùù Dios. Nacání gá inì ñà‑vihini cundoo nècuàchì nì quida cuàchi sà‑ìá quìvì, te tàñáha ga naxicocuíìn ini‑nè sàhà‑ñá. Ndisa icúmî coi tnùnsí ini sàhà‑né nú tàñáha ga cuu‑ne arrepentir sàhà cuàchi nì quida‑ne, a sea nì càhàn‑nè xì ana cónì nándàhà xì‑né, te ò iá viciu xi‑ne, te ò ní quida‑ne inga ñà‑sìquini.

13

Nansa nì cachi Pablo na ní dàxínu‑ne carta yohó, cuidadu ni cúndóó‑ndá màsà quídá ndevàha‑nda, cachí‑nè

1 Vichi cunduu ùnì xichi sáì ndé ndoó‑nsiá. Te nú sànì sàì, (te quesáhá‑ndá ndatnúhú‑ndá sàhà ana có‑quìdá víi), dandu fuerza nduá cundoo ùì ò ùnì testigu, dandu cundaà ini‑ndà índù ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì. 2 Te vichi iá stná ñà‑ndùá cuníˋ cachì xì nsidaa nèhivì nì xida cuàchi antes, te ni cúníní stná nsidaa gá‑nsià, vàchi nacua nì cachì na ní sàhìn visita ùì mà, ducán cachí stnáì vichi mate xica iéˋ; nú ni sáì, mà dácâcui ni‑iin nèhivì (xiñuhu conseju). 3 Ducán icúmî quide, vàchi xícàn‑nsià iin seña cundaà inì‑nsia, a ndísá divi Cristu nì sàha xí derechu ñà‑càhìn xì‑nsiá ducán, á coó. Cunaha‑nsiá, màdì débil iá mii‑yá ana dàndàcù‑xì nùù‑ndà, còó; quidá‑yá poder xi‑ya nùù‑ndà. 4 Mate na ian débil nì ìa‑ya na ní chituu‑tèyá nchìca cruz, doco vichi, còó. Itiácú‑yà vichi sàhà poder xi ndudu ìì xí Dios. Ñàyùcàndùá, stná nsiùhù, mate còò stná fuerza xi‑nsi nahi Cristu daa, doco sàhà poder xi‑ya icúmí‑nsî cutiacu gà‑nsì ñà‑chindee‑nsí mii‑nsiá.

5 Nacani vàha inì‑nsia, a xiníndísâ ndisa‑nsia mii‑yá, á coó. Cundehè váha‑nsia anima‑nsià. Xiñuhu cuàha‑nsia cuenta ñà‑ìnácáá Jesucristu ini anima‑nsià. Doco te nú còò‑yá, dandísá, có‑ndùú‑nsiá nèhivì sànì natùi nùù‑yá. 6 Doco cahnú gà Dios vàtùni cundaà inì‑nsia sàhà nsiùhù ñà‑ndùú‑nsí nècuàchì sànì natùi nùù‑yá. 7 Te vichi xícàn tàhvì‑nsí nùù‑yá sàhà‑nsiá ñà‑màsà quídá‑nsiá ni‑iin falta. Doco có‑càchí‑nsì ducán sàhà ñà‑cutuxi ini‑nsià vàha ga nsiùhù. Cuisì cuní‑nsì quida‑nsia ñà‑ìá viì, mate vihini mà sáà‑nsià cundaà vàha inì‑nsia ñà‑sànì natùi stná‑nsì nùù‑yá. 8 Doco nú ñà‑ndácuisì nduú palabra chináhá‑nsì, dandu mà cúí cadi nèhivì nùá, cuisìá cui quidañuhu‑néà, te dacuítià‑nèà. 9 Te nsiùhù, mate nduú‑nsí nahi nèhivì còò ni‑iñàha‑xi, doco cudíì ini‑nsì sàhámà; cuisìá cuní‑nsì ñà‑cucumi‑nsiá iin fe fuerte. Te iin‑ni icúmí‑nsî càcàn tàhvì gá‑nsì nùù‑yá sàhà‑nsiá ndè cachi sàà‑nsia nduhiì dahuun inì‑nsia.

10 Cunaha‑nsiá, cuàhìn dasáì carta yohó nùù‑nsiá na tañáha ga sàì nàcòtì‑nsià, còtó sàì, te icúmî dandacú ndeí nùù‑nsiá. Vàchi ñà‑ndáà nduá, iá derechu xi sànì nìhí nùù Stoho‑ndà Señor, doco cuisì sàhà ñá‑nacuàhandee inì mii‑nsiá nduájàn, màdì sàhà‑ñá quida quini xì‑nsiá.

11 Vichi, ni yáha vàha nsidaa‑nsiá, ñánì. Quida‑nsia lucha quida viì‑nsiá nicanicuahàn. Te màsà cúhúún inì‑nsia. Iin‑ni ni cúníhnú stná ini nsidaa‑nsiá, te cundoo manì‑nsiá, dandu icúmí Dios cutnahá ndisa‑ya xì‑nsiá. (Ansivéhé‑yâ), cuú ini‑yà sàhà‑ndà, te danácòo dadí ndiaha‑yá ini‑ndà.

12 Nacasàhú stnahá víi‑nsiá ñà‑xínduu‑nsia nèhivì ìì xí‑yá. 13 Te nsidaa stná nèhivì xí‑yá ndoó yohó, cásàhú stná‑nè xì‑nsiá.

14 Vichi ni cúcúmí‑nsiâ cuàhà gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu. Te ni sáà stná‑nsià cundaà inì‑nsia ñà‑cuàhà guá cuú ini Yua‑nda Dios sàhà‑ndà. Te nicanicuahàn ni cútnáhâ stná Espíritu Ìì xí‑yá xì nsidaa‑nsiá. Amén.

GÁLATAS

1

2

3

4

5

6

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ladu Galacia

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin ana nì nìhì chuun ìì nùù Jesucristu xì nùù ana nì dànátiácú xì‑yá, divi Yua‑nda Dios. Màdì nùù nèhivì nì níhìˊ chuun ma. Còó, màdì nèhivì ùún nduú ana nì sáha xí‑ñà.

2 Yùhù xì nsidaa nèhivì xí‑yá cutnáhâ xí yohó, cásàhú‑nsì xì nsidaa mii‑nsiá nècuàchì ladu Galacia natácá cahvi xi‑yá.

3 Ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia nùù Yua‑nda Dios xì stná Stoho‑ndà Jesucristu. Te ni cúndóó cueé‑nsià quida‑ya. 4 Pues divi Jesucristu nduú ana nì sàha nì xìhì sàhà cuàchi‑nda sàhà‑ñá càcu‑nda nùù nsidaa ñà‑có‑ìá viì iá ñuhìví yohó, vàchi ñà‑jaàn nduá nì chitnùní ini Yua‑nda Dios coo, 5 ansivéhé cahnú‑yá nicanicuahàn. Amén.

Còò cá inga palabra ìì cunchicùn‑ndà, te càcu‑nda, cuisí‑ní palabra ìì xí Jesús

6 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá ndulóquîˋ ñà‑yàchì guá sànì nacoo‑nsia ichì víi mii‑yá ana nì cana xi‑nda sàhà gracia xi‑ya. Vàchi inga palabra sànchícùn‑nsia vichi. Vàha palabra mà cahan‑nsiá, 7 doco còó, mà sáà ndudava xi ñà‑ndùú palabra vàha ndisa xi mii‑yá. (Cunaha‑nsiá, náhà xìcà) jaàn ndoó dava nèhivì cuní dacà xì‑nsiá, cuní‑nè dama‑ne ñà‑ndùú razón ndiaha xí Cristu. 8 Doco nú có‑ndùdává palabra xi‑ne mà xì palabra nì cachitnùhu nsiùhù xì‑nsiá daa, dandu ni sáà nècuàchìmà ndañuhu‑né ndè andea chicá vàha, mate ángel nì quixi ansivi nduú‑né; te ò stná nsiùhù, nú có‑ndùdává gá palabra cachí‑nsì vichi xi ñà‑primeru, dandu ni sáà stná‑nsì ndañuhu‑nsí chicá vàha. 9 Tucutu cachíˋ xì‑nsiá nacua sànì cachì xì‑nsiá antes, ndéni nèhivì ní cui ni cáhàn xì‑nsiá iin palabra tucu iá, te có‑ndùá palabra nì xinindisá‑nsiá daa, pues ni sáà‑nè ndañuhu‑né andea chicá vàha. 10 Ducán cachíˋ, doco màdì sàhà‑ñá cuníˋ ndòo vàhi xì nèhivì ñuhìví nduá. Còó. Dios nduú ana cuníˋ cudiì inì‑xi sàhí, vàchi nú nèhivì‑ní, dandísá mà cúí cunduu guè iin nècuàchì xinúcuáchí nùù Cristu.

Nansa nì nìhì Pablo chuun ìì nùù Jesucristu

11 Cunaha‑nsiá, màdì nèhivì ùún nì náchúhún tnahá xi palabra ndiaha nì cachitnùhi (xì‑nsiá), ñánì. 12 Màdì nèhivì ñuhìví yohó nì nácání xí palabra mà xìˊ. Cónì dàcuàhíà nùù nèhivì ùún. Còó, divi Jesucristu nduú ana nì dàtnúù xì sàxìnítnùníˋ sàhá mà.

13 Mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa nìsa quide antes na ní sanchicuìn religión xi nècuàchì raza‑nsì Judea, yáha ga nìsa quida quini xì nèhivì natácá cahvi xi Dios, vàchi nìsa cunì dandáñúhî nsidaa nècuàchìmà nì cùí. 14 Te yàchì nì quee stná cuàhà fama xi nùù nèhivì religión xi‑nsi, te menos nì ndòo nsidaa nècuàchì dava ga nùí, vàchi chicá ndee nì sanchicuìn estilu xi xìì‑nsí. 15 Doco Dios, sàhà ñà‑sànì nacàxin‑ya yùhù ndè na táñâha ga tùinuìˊ ñuhìví, ñàyùcàndùá nì quida‑ya gracia sàhí, te nì cana‑ya yùhù, vàchi ducán nì chitnùní ini‑yà 16-17 ñà‑cuninùí Dèhemanì‑yá, dandu después (cùhìn cacanui) cachitnùhi xì nèhivì nsidaa ñuu (ñà‑ndiaha guá) Dèhemanì‑yá. Daaní, na ní nsihi nì xinì mii‑yá, dandu yàchì nì sàhìn ladu Arabia. Cónì sáhìn ndatnuhí xì nèhivì ñuhìví yohó, ni cónì sáhàn stnáì ñuu Jerusalén ndé ndoó nècuàchì apóstol mate dihna‑ne nì nìhì‑né chuun ìì xí‑yá, dandu yùhù. Còó, dihna ladu Arabia nì sàhìn, dandu nì ndixi tui ñuu Damasco.

18 Daaní, nì yàha ùnì cuìà, dandísá nì sàhìn ñuu Jerusalén, te nì xinitnàhí xì Pedro. Te yucán nì ìe sàhùn quìvì nì sacutnahí xì nècuàchìmà. 19 Doco nècuàchì xínduu apóstol dava ga, còó, cónì xìníˋ‑nè, cuisì‑ní ñani Stoho‑ndà Señor nani Jacobo nì xinì. 20 Te cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑ndùá tiaí nùù‑nsiá yohó, ñà‑ndácuisì nduá, vàchi ináhá Dios.

21 Daaní, después, màndixi nì nsiaa tui ladu Siria, te después nì nsiaa stnáì ladu Cilicia. 22 Doco nèhivì cahvi xi Cristu ndoó ladu Judea, cónì sáà‑nè cunitnàhá‑né xìˊ, 23 cuisì‑ní nì xinitnùhu‑ne ñà‑có‑quìdá quini guè xì‑né. Antes nìsa cunì dandáñúhî nècuàchìmà sàhà‑ñá xiníndísâ‑né mii‑yá, doco vichi xicánúú stnáì cachítnùhi xì nèhivì nansa cunindisá stná‑nèyà. Pues divi palabra jaàn nduá nì xinitnùhu nècuàchìmà sàhí, 24 te cuàhà gá nì naquimanì‑né Dios sàhámà.

2

Ñà‑ndùá nì cacachi dava ga nècuàchì apóstol na ní nataca‑nè xì Pablo ñuu Jerusalén, te nì ndatnuhu‑né

1 Daaní, nì yàha ùxìn cùmì cuìà, dandu nì sàhàn tui ñuu Jerusalén, cutnáhâ stnáì xì Bernabé, te ndacá stnáì Tito. 2 Vàchi nì dàtnúù Dios ini anímè ñà‑ìcúmî cùhìn, ñàyùcàndùá nì sàhìn ñuu mà. Te na ní sàì yucán, dandu nì nataca cuaán‑nsí, yùhù xì nèhivì idónuu, te nì ndatnuhí xì‑né nì dàtúi nùù‑né nansa ndisa iá palabra ìì cachítnùhi xì nèhivì inga ñuu. Ducán nì quide sàhá màsà ndóo uun nsidaa chuun cuàhìn quide, ni màsà ndóo uun stná nsidaa ñà‑ndùá sànì quide antes. 3 Doco còó, cónì càchí‑nè (iá ñà‑quìdámánì gá). Ni cónì càchí stná‑nè icúmí màcùtuu stná seña xi Dios ìcà compañeruì Tito, mate nècuàchì inga raza nduú‑né. 4 Ñà‑ndáà nduá, yucán nì sandoo stná dava nèhivì (cachí ñà‑fuerza màcùtuu seña mà), doco nèhivì nì tnàtuu dèhé uun ndé nataca‑nsì nì sanduu‑ne, có‑ndùú ndisa‑ne nèhivì xí Yua‑nda Dios, vàchi maña uun nì quida‑ne, cuisì‑ní cuní‑nè cuitnùhu‑ne nansa quida‑nda ñà‑có‑nchîcùn gà‑ndà ley xi mii‑né sàhà‑ñá libre ndoo‑nda nì quida Jesucristu. Doco vichi cuní‑nè natenchicùn tu‑nda ley xi‑ne. 5 Doco nsiùhù, còó, ni‑iyuhu cónì cándísâ‑nsí palabra xi‑ne, vàchi cuní‑nsì ñà‑iin‑ni cucumi íì‑nsiá palabra ndàcuisì xí‑yá nacua cachí razón ndiaha xí‑yá.

6 (Nacua sànì cachì), yucán nì ndatnuhí xì nècuàchì cachí chicá idónuu. Doco nùù yùhù, có‑quìdámà a xínduu‑ne nècuàchì iá fama xi, ò á coó, vàchi iin‑ni indéhe Dios nsidanicuu‑nda. Pues, cunaha‑nsiá, cónì dàndàcú nècuàchìmà nùí ñà‑dami ñà‑ndùá quidé. 7 Còó, vàchi nì cundaà ini‑nè ñà‑yùhù quidá tocar cacanui mahì nèhivì cuàhà raza (cachitnùhi palabra ìì); doco Pedro, còó, cuisì nèhivì raza‑nsì Judea cachitnùhu xi‑né palabra mà. 8 Te mate ducán nduá, doco imindaa mii‑yá nduú ana chindéé xí ndúì‑nsì. Mahì nèhivì raza Judea xicánúú Pedro quidá‑né chuun ìì xí‑yá, te yùhù, mahì nèhivì inga raza xicánúí, doco iin‑ni chindéé‑yâ ndúì‑nsì. 9 Ñàyùcàndùá, nì sàà nècuàchì idónuu ma nì cundaà ini‑nè nansa iá chuun ìì sànì nìhìtáhvìˊ. Te sàhámà nì tnii ndahà tnàhá‑né xìˊ, xì stná Bernabé. Cunaha‑nsiá, Jacobo xì Pedro xì Juan nì sanduu nècuàchì idónuu ma, te nì cachi‑nè xì‑nsí ñà‑iin‑ni chuun nduá quidá nsidaa‑nsí, cuisìá nùù nèhivì inga raza ni cúhùn nsiùhù, te mii‑né, nèhivì raza Judea càhàn xì‑né, nì cachi‑nè. 10 Cuisì‑ní (inga palabra gà) nì cachi stná‑nè xì‑nsí, divi ñà‑màsà nándodó‑nsí chindee‑nsí nèhivì ndahví (ndoó ladu xi‑ne). Ñàyùcàndùá, yùhù siempre ñà‑jaàn nduá nacání inì quide.

Nansa nì cachi Pablo xì Pedro na ní ìa‑ne ñuu Antioquía, nì sàha‑ne nècuàchìmà iin conseju

11 Doco después, na ní quesaa Pedro ñuu Antioquía, dandu nì càhìn xì‑né, nì indehè váhi nùù‑né, te nì chinahí‑nè, vàchi cónì quìdá víi‑né yucán. 12 Vàchi na táñâha ga quesaa nècuàchì ñuu‑nsì vàxi cuenta xi Jacobo, dandu nì saxixi tàcá‑nè xì nsidaa nècuàchì inga raza yucán. Doco na sánì caquesaa nècuàchì inga mà, dandu nì naxicocuíìn ini‑nè, cónì xìxí gá‑nè xì nècuàchì inga raza mà, vàchi yúhî‑nè cuitnùhu nècuàchì raza‑nsì Judea. 13 Dandu después, nsidaa gá stná nècuàchì raza‑nsì ndoó yucán, cónì quìdá víi stná‑nè, (vàchi nì quecuaán stná‑nè), mate ináhá‑nê nansa ndiá ìcà‑né quida‑ne; ndè stná Bernabé nì quida stná‑nè ducán. 14 Doco yùhù, na ní xinì có‑xîquida viì‑né nacua cachí palabra ndàcuisì xí razón ndiaha, dandu nì cachì xì Pedro, te iníní nsidaa nèhivì yucán; nì cachì: “Mii‑ní, iin nècuàchì raza‑ndà Judea nduú stná‑ní, doco vichi (sàquìdà‑ní nahi nèhivì inga ñuu), có‑chîvàha gà‑ní estilu xi raza‑ndà, vàchi vichi sàquìdà‑ndà na quidá nèhivì inga raza. Ñàyùcàndùá, ¿índù chuun sànì quida stná‑ní na ian cuní‑nî ñà‑fuerza chivàha stná nècuàchì inga raza mà estilu xi raza‑ndà?” (nì cachì xì‑né).

Nansa icúmí nècuàchì raza Judea quida‑ne sàhà‑ñá càcu‑ne, divi icúmí stná‑nè cunindisá‑né mii‑yá

15 Nsiùhù nècuàchì raza Judea, có‑ndùú‑nsí nècuàchì cuàchi nahi nècuàchì inga raza (cahan‑nsí). 16 Doco ináhá vâha‑nsi còò ni‑iin ndee vàha nùù Dios sàhà‑ñá chívàha uun‑ne ley sànaha. Còó, cuisì‑ní nú ni cúníhnú vàha ini‑ndà mii Jesucristu, dandísá càcu‑nda, ináhá‑ndá. Ñàyùcàndùá, divi ñà‑jaàn nduá quidá‑nsí, vàchi ináhá‑nsî cuisì ñà‑cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá ndiaá, te ducán ndee vàha‑nda nùù‑yá, màdìá chivàha‑nda ley sànaha ma, vàchi sàhà ley mà, mà sáà ni‑iin nèhivì ndee vàha‑ne nùù‑yá. 17 Doco nú micúisi sàhà Cristu cuní nsiùhù nècuàchì raza Judea ndee vàha‑nsi nùù (Yua‑nda) Dios, dandu ñà‑yùcán queá ñà‑ndùú stná‑nsì nèhivì cuáchi (nahi nèhivì dava ga). Doco te nú ducán nèhivì cuáchi nduú stná‑nsì, dandu ¿a sáhà ñá‑nchîcùn‑nsì Cristu nduájàn? Còó, ni loho có‑ndùá ducán. 18 Doco nú iladú sànì nacoo canúú‑ndá iñàha (nahi ley sànaha ma), te tucutu cuní‑ndà natenchicùn‑ndàñá, dandísá nsidá cuàchi‑nda, doco cuisì mii‑nda quidá xi mii‑nda ducán. 19 Yùhù, sàhà‑ñá (fuerte guá castigu) xi ley mà, nì sàì nì quide cuenta na ian sànì xìhì nì quidamà; doco vichi sànì natiacu stnáì, te sà‑ìtiácúì nùù Dios. 20 Vàchi quidé cuenta na ian nì cutnahí xì Dèhemanì‑yá Cristu na ní sàcùtuu‑ya nchìca cruz. Doco vichi, sà‑ìtiácúì, vàchi inì anímè itiácú mii‑yá, màdì ndisa yùhù. Mate ñuhìví yohó iéˋ, te iá iquìcúñúì, doco cuisì sàhà ñà‑nìhnú vàha inì mii‑yá, ñàyùcàndùá itiácúì vichi. Cahví xì‑yá, vàchi cuú íní‑yà sàhí, te nì sàha‑ya nì xìhì‑yà sàhí. 21 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ, mà váha nacoo‑nda gracia xi Dios iladu; (doco divi ducán quea) nú sàhà ley sànaha ma sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá nì cùí, vàchi nú ducán, dandu uun‑ni nduá nì xìhì Cristu.

3

Cuisì sàhà fe xi‑nda cui ndee vàha‑nda nùù Dios, màdì sàhà‑ñá chivàha‑nda ley sànaha

1 ¡Ndahví mii‑nsiá nècuàchì Galacia! vàchi có‑nìhnú víi gá inì‑nsia vichi. ¿Índù chuun nì sàha‑nsia nì dàndàhví nèhivì mii‑nsiá, te vichi có‑nchîcùn gà‑nsià palabra ndàcuisì xí‑yá, mate claru sànì cachitnùhi xì‑nsiá sàhà Jesucristu, nansa nì xìhì‑yà nchìca cruz? 2 Pues vichi cuníˋ cachi‑nsià xìˊ: ¿ndíà nduá nì quida‑nsia, te nì nìhì‑nsiá Espíritu Ìì xí Dios? ¿A ní chivàha‑nsia iin ley sànaha? (Còó), cuisì ñà‑nì inini‑nsia palabra ìì, te nì xinindisá‑nsiá, ñàyùcàndùá nì nìhì‑nsiá Espíritu Ìì. 3 Ñàyùcàndùá, ¿índù chuun có‑sâà‑nsià cundaà inì‑nsia? (Sà‑ìnáhá‑nsiâ) ñà‑divi Espíritu Ìì nduú ana nì chindee xi‑nsiá na ní quesaha‑nsiá xicá‑nsiá ichì Dios. Te vichi ¿a tuxí inì‑nsia ñà‑micuísi‑nsiá cuàhàn‑nsià daxínu‑nsia (salvación xi‑nsia)? 4 Cuàhà gá sànì ndoho‑nsia (sàhà Jesús), te ¿a icúmí ndòo uun stná nsidaámà? Cahnú gà Dios ñà‑màsà ndóo uan. 5 Daaní, jaàn iá stná iin ana dàníhìtáhvì xì‑nsiá ñà‑chindee Espíritu Ìì mii‑nsiá, te quidá stná‑nè milagru ndiaha. Doco ¿a sàhà ñà‑nchícùn‑nè ley sànaha nduá quidá‑néàmà? Còó, cuisì sàhà ñà‑xìníndísâ‑né mii‑yá.

6 Pues, divi ñà‑jaàn nduá nì quida stná Abraham sànaha, nì xinindisá‑né Dios, te ñà‑yùcán nì ndee vàha‑ne nùù‑yá. 7 Sàhà ñà‑jaàn vàtùni cundaà ini‑ndà sàhà nsidaa nècuàchì sà‑ìcúmí xí fe ñà‑nahi descendencia xi Abraham xínduu stná‑nè. 8 Vàchi nùù tutu ìì nì tiaa sànaha nì cachitnùhu Dios nansa icúmí nèhivì vichi ndee vàha‑ne nùù‑yá sàhà cuisì‑ñá xiníndísâ‑né mii‑yá, mate nèhivì ndéni raza nì cui ni cúndúú‑né. Ñàyùcàndùá, nì cachitnùhu‑ya xì Abraham iin ñà‑vàha, cachí‑yà: “Sàhà mii‑ní icúmí nèhivì nsidaa ñuu nìhìtáhvì‑né cuàhà gá ñà‑ndiaha íì”. 9 Ñàyùcàndùá, vàtùni cundaà ini‑ndà, nú xiníndísâ stná‑ndàyá, dandu cundiatú stná anima‑ndà na ian nì cundiatú Abraham sànaha na ní xinindisá‑né mii‑yá. 10 Doco nú cuisì cuní‑ndà cundoo‑nda sujetu nùù ley sànaha, dandu iin‑ni icúmí stná‑ndà nìhì‑ndà castigu cachí ley mà, vàchi dohó cacháˋ: “Nèhivì có‑quìdá ndisa nsidaa ñà‑ndùá cachí tutu yohó, tàhvì chíhán‑né”, cacháˋ. 11 Sàhámà náhà claru, mà sáà iin nèhivì ndee vàha‑ne nùù Dios sàhà‑ñá nchícùn‑nè ley mà, vàchi cachí stná tutu ìì mà: “Nèhivì xiníndísá‑xí‑yâ, te ndeé vàha‑ne nùù‑yá, divi cucumi xi vida ndiaha”. 12 Doco ley sànaha ma, màdì fe nduá xícàn cucumi‑nda. Còó, vàchi cacháˋ: “Cuisì nú ni quidá ndisa‑nda cumplir nsidaa ñà‑ndùá cacháˋ, dandu nìhì‑ndà cutiacu ndiaha‑nda”.

13 Doco ndohó, sànì xidahan Cristu‑ndó nùù chihan cachí ley mà, vàchi mii‑yá, cuenta xi‑nda nì ndoho‑ya castigu sàhà chihan ma nacua cachí nùù tutu ìì: “Tàhvì chíhán nsidaa ana itácáá nùù iin yutnù”, (cachí Dios). 14 Pues divi ducán nì cuu xi Jesucristu sàhà‑ñá vàtùni nìhìtáhvì stná nèhivì nsidanicuú ñuu ñà‑ndiaha íì nì cachi Dios xì Abraham. Ñàyùcàndùá, vichi cuisì xiñuhu cunindisa‑ndayá, dandu nìhìtáhvì‑ndà Espíritu Ìì nì quida‑ya comprometer antes.

Tucu iá ley sànaha, có‑ndùdává xí ñà‑ndiaha íì nì cachi Dios xì Abraham chicá antes

15 Vichi cuàhìn nacani xì‑nsiá iin ejemplu tii, ñánì; cuàhìn nacani xì‑nsiá nansa quidá nsidaa‑nda ñuhìví yohó. Ináhá‑ndá nú sànì cuyucun iin tutu ndé nì ndatnuhu sahnu‑nda ñà‑quida‑nda iñàha, te sànì cua firmar, dandu iin‑ni sànì ndòa, mà dáma, ni mà chíyôdo gá‑ndà palabra nùá. Te ducán quida‑nda mate tutu xi nèhivì ùún nduá. 16 (Pues divi ducán sànì quida stná Dios), nì saquin‑yà compromisu nùù Abraham ñà‑nìhìtáhvì‑né ñà‑ndiaha íì xí‑yá, mii‑né xì ana cunduu descendencia xi‑ne. Doco (na ní cachi‑yà xì‑né ducán), cónì càchí‑yà icúmí nsidaa gá inga descendencia xi‑ne nìhìtáhvì‑né, na ian cuàhà‑né (cáhàn‑yà sàhà‑xì) nì cùí. Còó, sàhà imindaa descendencia xi‑ne nì càhàn‑yà sàhà‑xí, divi nduú Cristu. 17 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ, nú ducán fuerte guá nì saquin Dios compromisu xì Abraham, te ùì xichi nì cachi‑yà xì‑né palabra mà, dandu mà cúí dàma‑ña quida iin ley nì cuyucun 430 cuìà después; còó, mà cúí ndòo uun ñà‑ndùá nì cachi‑yà mate ní sàcòo inga ley mà. 18 Vàchi nú sàhà ley mà nìhìtáhvì‑ndà nì cùí, dandu mà cúndúá iin compromisu icúmí‑yâ quida ndisa‑ya cumplir. Còó. Doco ñà‑ndiaha íì nì cachi‑yà xì Abraham mà, ñà‑yùcán ndisa nduú compromisu.

19 Pues (sàhámà ndácàtnùhù‑ndà), ¿índù chuun quidá ley sànahama vichi? Pues cuisì sàhà ñà‑cundaà ini nèhivì índù‑ñá nduú cuàchi, ñàyùcàndùá nì sàha‑yanè ley mà, dandu cucumi‑néà dècuèndè quesaa mii‑yá ana nduú ndisa descendencia xi Abraham, vàchi divi mii‑yá nduú ana cuàhàn nìhìtáhvì xì ñà‑ndiaha íì nì cachi Dios daa. Cunaha‑nsiá, tìxi iin ángel mozo xi‑ya nì sàha‑ya ley mà, te Moisés nduú ana nì sàcuììn dava cuenta xi nèhivì nùù Dios. 20 Doco nú cachí‑ndà nì sàcuììn dava Moisés, pues cuní cachàmà ndoó ùì ana (ndatnúhú), màdìá imindaa (ana cáhàn). Doco (na ní saquin Dios compromisu xì Abraham), còó, cuisì‑ní imindaa mii‑yá (nì càhàn, te sàhámà mà cúí ndòo uan).

Chuun quidá ley sànaha nduá chindéândô sàà‑ndà cunindisa‑nda Jesucristu

21 (Pues, ¿nansa cachi‑ndà vichi?) ¿A sadí ley sànaha ma nùù compromisu nì cachi Dios quida‑ya? ¡Còó, mà cúí! Vàchi ni có‑sâà ley mà taxa vida ndiaha. Doco nú vàtùni quida dùcán ni cuí, dandísá divi sàhájàn vàtùni ndee vàha‑nda nùù‑yá. 22 Doco còó, màdì ñà‑jaàn nduú chuun quidá ley mà, cuisì nduá iin ñà‑càchítnùhu uun xi‑nda ñà‑ndòó nsidaa‑nda tìxi poder xi cuàchi‑nda. Te ducán iá sàhà‑ñá ni sáà‑ndà cunindisa‑nda Jesucristu, te nìhì‑ndà ñà‑ndiaha íì nì cachi Dios antes.

23 Doco na táñâha ga sàà tiempu ñà‑cuisì cunindisa‑ndayá, dandu ley sànaha ma nduá nì sanchicùn‑ndà, còò inga iñàha, vàchi ducán nì chitnùní ini Dios quida‑nda, divi ñà‑cundiatu uun‑nda ndè cachi sàà quìvì datúi‑ya nansa cui cunindisa‑nda (Jesús). 24 Vàchi ley sànaha ma, na ian quidá nècuàchì ndiaá xì ñà‑cuati, ducán nì saquida, cuisì nìsa chindeándô ndè cachi nì sàà tiempu nì quesaa Cristu, dandu cunindisa‑nda mii‑yá, te ducán ndee vàha‑nda nùù‑yá. 25 Te vichi cuisì‑ní fe mà nduá nchícùn‑ndà, ñàyùcàndùá có‑xìñùhù gá cunindisa‑nda ley sànaha ma na ian nduá ana ndiaá xì‑ndà vichi. 26 Còó, vàchi sàhà‑ñá xiníndísá‑ndá Jesucristu, ñàyùcàndùá, nahi dèhe sahnú‑yá sàndùú nsidaa‑nda. 27 Vàchi, na ní cuhiì‑ndà quìvì nì tenchicùn‑ndà Cristu, dandu na ian nì dàma anima‑ndà nduá, te nì nàcùnihnu ini‑ndà nahi mii‑yá. 28 Sàhámà mà cúí cachi gà‑ndà diín nduú nècuàchì raza Judea, te diín nduú nècuàchì raza Grecia; còó. Stná nècuàchì nduú patrón, xì stná nècuàchì quidáchúûn saín nùù‑né, na ian iin‑ni sànì nanduu nsidaa‑né vichi. Ni màdì (chicá ndiaá) stná nècuàchì tiàa nùù nècuàchì ñahà; còó. Iin‑ni xínduu nsidaa‑nda ñà‑nchícùn‑ndà Jesucristu. 29 Te nú nèhivì xí Cristu nduu‑nda, dandu vàtùni quida stná‑ndà cuenta ñà‑ndùú stná‑ndà descendencia xi Abraham, te ducán vàtùni nìhìtáhvì stná‑ndà ñà‑ndiaha íì nì cachi Dios daa.

4

1 Vichi chicá claru cuàhìn cachì xì‑nsiá ñà‑ndùá cuní cachi nsidaa palabra jaàn. Ni cachí‑ndà iá iin tètii icúmí ndutahvì xì ñà‑cuìcà nùù yua‑té. Doco nú tii vá‑te, dandu queámà na ian peón uun nduú‑te, mate stoho nsidanicuú ñà‑cuìcà mà icúmí‑tê cunduu‑tè. Doco tii vá‑te, 2 ñàyùcàndùá, iá‑te ndahà ana ndiaá xì‑té, te ndoó stná ana ndiaá xì ñà‑cuìcà témà ndè cachi sàà‑te cuìà‑te nì cachi yua‑té. 3 Pues divi ducán nìsa ìa stná xì ndohó na táñâha ga sàà‑ndà cundaà vàha ini‑ndà; nahi ñà‑cuati nì sanduu stná‑ndà; iin ichì chicá sencillu xi ñuhìví yohó‑ní nduá nì sanchicùn‑ndà, te cuisì ñà‑ndùá cachámà nìsa quida‑nda. 4 Doco na ní sàà meru tiempu vàha, dandu nì techuún Dios Dèhemanì‑yá quixi‑ya ñuhìví yohó ñà‑tùinuù‑yá nùù dihi‑yá. Te (na nísa ìa‑ya yohó) nìsa ìa stná‑yà sujetu nùù ley sahnu‑ma. 5 Doco ñà‑dìsáhà‑xí nì quixi‑ya nduú ñà‑danáà‑yá sàhà nsidaa nèhivì ndoó stná sujetu nùù ley mà, dandu càcu‑ne. Ñàyùcàndùá, (sàhà‑ñá‑nì quida‑ya ducán), vàtùni nì sàcùnduu‑nda dèhe ndisa Yuamánì‑yá. 6 Te Yuamánì‑yá, sàhà stnámà sànì sàhatahvì stná‑yàndó Espíritu xi Dèhemanì‑yá ñà‑coo Yà‑ìì mà ini anima‑ndà; te vichi cachí fuerte‑yàmà “Yuamánìˊ” (ini anima‑ndà, cáhàn‑yà cuenta xi‑nda nùù Yua‑nda Dios). 7 Ñàyùcàndùá có‑ndùú gá‑ndà cuisì nahi peón xi‑ya; còó. Dèhe ndisa‑ya sàndùù‑ndà, te nú ducán, dandu cuàhà gá icúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá sàhà ñà‑nchícùn‑ndà Cristu.

Ñà‑ndùá nì cachi gà Pablo, ndulócô‑nè sàhà‑ñá nì tùcù nècuàchì Galacia inga ichì

8 Antes, na táñâha ga cunaha‑nsiá Dios, dandu stoho‑nsià nì sanduu ñà‑có‑ndùú ndisa Dios, te ndee ní sacusahnúá nùù‑nsiá. 9 Doco vichi, sà‑ìnáhá‑nsiâ mii‑yá, te ò chicá vàha ni cachí‑ndà sà‑ìnáhá‑yâ mii‑nsiá. Ñàyùcàndùá, ¿índù chuun cuní tu‑nsia nàcùndoo‑nsia tìxi iin ley mà cúí chindee xi‑nsiá? Vàchi ley mà, còò ni‑iñàha nìhì‑nsiá nùá. 10 Doco vichi cuàhà estilu chívàha‑nsia; cuàhà quìvì chívàha‑nsia, xì cuàhà stná vicò, te nsidácáhnû stná‑nsià na natiácú yoo. Dècuèndè stná cuìà nsidácáhnû‑nsiá. 11 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá nacání inì sàhà‑nsiá, màdí ndòo uun nsidaa ñà‑ndùá sànì dàcuàhí mii‑nsiá.

12 Yùhù sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑iin‑ni ni nácúníhnú inì‑nsia nacua nihnú ini yùhù, ñánì; vàchi (na ní sàì yucán) ndè modo xi mii‑nsiá nì nadàma stnáì.

Mii‑nsia, còò ni‑iñàha ni quidá‑nsiá xì yùhù. 13 A nsinúú inì‑nsia ñà‑sàhà iin cuèhè (nì ndòi ndé ndoó‑nsiá), dandu nì càhìn xì‑nsiá razón ndiaha xí mii‑yá. 14 Te mii‑nsiá, cónì cáhîchì inì‑nsia yùhù, mate cuáhà vida nì xinì sàhà cuèhè mà, doco cónì nácóó‑nsiá yùhù. Còó; nì naquimanì‑nsiá yùhù na ian ángel xi Dios nduí, ò nahi mismo Jesucristu. 15 Pues vichi, ¿ndíà nduá nì cuu? Vàchi yáha ga nì sacudiì inì‑nsia antes nì cùí. Yùhù ináhî, dispuestu nì sandoo‑nsia dècuèndè cuàha stná‑nsià yùhù nduchìnúù‑nsiá nú ni cáquìàn nì cùí. 16 Dòcò vichi, ¿a sánì nacuni ùhì‑nsià yùhù ñà‑nì cachì xì‑nsiá cuisì ñà‑ndùú ñà‑ndáà?

17 Nècuàchì sànì dàndàhví xì‑nsiá, mànì gá cáhàn‑nè xì‑nsiá, doco có‑ìá vàha, vàchi cuisì cuní‑nè danándodó‑né mii‑nsiá nsiùhù, te cunchicùn‑nsià mii‑né. 18 Pues vàtùni iá ñà‑cáhàn mànì‑ndà xì nèhivì, cuisì‑ní iin chuun vàha ni cúndúá, dandu ñà‑jaàn ndisa cudiì inì, mate có‑ìéˋ xì‑nsiá jaàn. 19 Vàchi cunaha‑nsiá, nahi dèhi xínduu‑nsia; doco vichi cuàhà gá dandohí mií sàhà‑nsiá inga xichi, te iin‑ni icúmî ndohi ndè cachi sàà‑nsià (nàcùnihnu vàha tu inì‑nsia) nahi Cristu. Vàchi na ian ndohó dihi‑nda na quesáá‑ndà ñuhìví, ducán ndohó stnáì sàhà mii‑nsiá. 20 A sácú vàha ni coí ndé ndoó‑nsiá vichi. Te a sácú vàha stná ñà‑màsà cáhàn ndee guéˋ xì‑nsiá nì cùí. De plano, có‑cùndáà inì nansa ga quide xì‑nsiá.

Ejemplu sàhà ùì nècuàchì ñahà sànaha nani Agar xì Sara

21 Vichi cuàhìn cachì inga iin palabra xì mii‑nsiá nècuàchì cuní cunchicùn xì ley sànaha. Cuníˋ ñà‑nsinuu ini‑nsià nansa cachí mismo ley mà ndé 22 nacáníá nansa nì quida Abraham sànaha. Ùì dèhe‑ne nì tùinuù‑xí ñuhìví, cacháˋ, te dihi dèhe sahnú‑né nì sanduu (Agar). Nècuàchìmà, iin nècuàchì có‑ìá libre nì sanduu‑ne, vàchi ducání quidáchúûn saín‑né. Doco dihi inga dèhe Abraham mà (nani Isaac, còó; meru ñahàdìhí‑nè) nì sanduu nècuàchìmà, te iin nècuàchì libre nì sanduu‑ne. 23 Te iá inga iñàha sàhà dèhe criada mà, vàchi na ian quesáá nsidanicuú gá méè ñuhìví, ducán nì quesaà‑te. Doco dèhe nècuàchì libre mà, còó. Milagru nì sandua nì tùinuù‑vé ñuhìví, te ducán nì cuu ndisa palabra nì cachi Dios xì Abraham antes. 24 Te cunaha‑nsiá, ejemplu nduú stná nsidaájàn, vàchi nahi ùì ley xínduu stná nècuàchì ñahà mà. Agar yucán nduú ley nì nìhì nèhivì ndè yucù Sinaí, te nèhivì nchícùn xì ley mà vichi, có‑ndòó‑né libre. 25 Ladu Arabia iá yucù mà, te ley nì nìhì nèhivì lugar yucán nduú nahi Agar mà. Te (ináhá‑ndá) có‑ndòó nèhivì nchícùn xì ley mà libre vichi, vàchi ñuu‑nè Jerusalén, có‑ndùá iin ñuu iá libre vichi. 26 Doco ñuu ndohó Jerusalén iá ansivi, nahi dihi‑nda nduá, te libre ndisa iáˋ. 27 Vàchi dohó cachí tutu ìì:

Nècuàchì ñahà còò déhe‑xi, ni cúdíì ini‑nè mate ni‑iin dèhe‑ne còò. Te xiñuhu ndàhì vico stná‑nè, te cudiì ini‑nè mate táñâha ga tùinuù ni‑iin méè xi‑ne, vàchi (cuàhà gá cundiatú‑nè). Mate còò gá nècuàchì vehe‑ne, vàtùni cudiì ini‑nè (na ian) ndoó cuàhà dèhe‑ne.

28 Pues cunaha‑nsiá, nahi (dèhe Abraham nani) Isaac mà (xínduu nsidaa‑nda), ñánì, vàchi dèhe ndisa mii‑yá sànì nanduu‑nda sàhà palabra ndiaha nì cachi‑yà, na ian nì cuu xi stná Isaac mà. 29 Doco ñani Isaac nì tùinuù‑xí nahi nsidaa gá nèhivì ñuhìví, quini nì quida‑tè xì ñani tii‑té, divi tètii nì tùinuù ñuhìví nì quida Espíritu Ìì. Te iin‑ni dècuèndè vichi ducán quidá stná nèhivì có‑nchîcùn xì Espíritu Ìì, quini quidá stná‑nè (xì‑ndà). 30 Doco ¿índù gá ñà‑càchí tutu ìì? Dohó cacháˋ: “Tavà dahuun‑ní criada mà xì dèhe‑ne vehe‑ní, vàchi mà ndútáhvì dèhe‑ne nùù‑ní, cuisì‑ní dèhe nècuàchì libre nìhìtáhvì”, ducán cacháˋ. 31 Ñàyùcàndùá, (sàhà ejemplu mà sànì cundaà ini‑ndà), divi nahi dèhe nècuàchì libre mà xínduu‑nda, ñánì, màdì nahi dèhe nècuàchì có‑ìá libre.

5

Iin‑ni ni cúndóó‑ndá libre nùù ley sànaha

1 Vichi sànì tavà Cristu ndohó libre nùù ley sànaha, te sàhájàn cuní‑yà cundoo dahuun‑nda libre nicanicuahàn. Ñàyùcàndùá, iin‑ni ni cúnáhá‑nsiâ ñà‑jaàn, te màsà túcù‑nsià cunchicùn‑nsià ley sànaha ma, vàchi sadíàmà nùù‑ndà na iin yugu (xi buey).

2 Cunini vàha‑nsia; yùhù Pablo cáhìn xì‑nsiá: mà cúí chíndéé Cristu mii‑nsiá te nú fuerza ni cácàn‑nsià màcùtuu seña xi Dios ìcà‑nsiá (nacua cachí ley sànaha). 3 Yùhù cachíˋ xì nsidaa mii‑nsiá nècuàchì cuní màcùtuu seña mà ìcà‑xí, nú ducán ni cuu‑xi‑nsiá, dandu fuerza quida stná‑nsià cumplir nsidaa gá ñà‑ndùá cachí ley mà. 4 Vàchi nú cuní‑nsià ndee vàha‑nsia nùù‑yá sàhà ley mà, dandu còò ni‑iñàha nduú gá Cristu nùù‑nsiá. Vàchi ñà‑sànì nacuaà‑nsiá gracia xi‑ya nduá. 5 Doco cunaha‑nsiá, cuisì ñà‑cunindisa‑nda mii‑yá nduá xiñuhu, te ducán chindéé stná Espíritu Ìì xí‑yá ndohó quida‑nda, vàchi sàhà cuisì ñà‑jaàn nduá nihnú ini‑ndà ndee vàha‑nda nùù‑yá. 6 Vàchi nùù ndohó nèhivì xí Jesucristu, có‑quìdámà a itúú seña mà ìcà‑ndà, ò á coó, cuisì ñà‑ndiàá nduú ñà‑cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá, te cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà.

7 Mii‑nsiá, ndiaha gá nì saquida‑nsia antes na nísa xinindisá víi‑nsiá. Doco vichi, ¿nansa nì nìhì nèhivì nì dàtúcù‑nè mii‑nsiá ñà‑có‑nchîcùn gà‑nsià ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì? 8 Pues (náhà xìcà), màdì mii‑yá ana cana‑xi‑nsiá gloria nduú ana datúcù xì‑nsiá ducán. Còó. 9 Te (ináhá‑nsiâ) iyuhu‑ní tàtnà nsidátáchí xí pan quée, te cuàhà gá ndutáchâ. (Te ducán stná xì chuun malu, iyuhu‑ní ñà‑có‑ndiàá, te sànì xìtià inicutu.) 10 Doco yùhù càhví xì Stoho‑ndà Señor ñà‑màsà cúnchícùn gà‑nsià ichì mà. Te nècuàchì dacá xi dìnì‑nsiá, icúmí‑nê cunsida‑ne cuàchi‑ne, ndéni nèhivì ní cui ni cúndúú‑né.

11 Ñánì, nú ni quésáhî cachì xì nèhivì ñà‑xìñùhù màcùtuu seña mà ìcà‑né, dandísá mà quídá quini ga nècuàchì (raza Judea) xìˊ nì cùí, ni mà cúdúchí stná ini‑nè sàhà palabra cachíˋ sàhà (nansa nì xìhì Jesús nchìca) cruz.

12 Nècuàchì dacá xi‑nsiá, chicá vàha ni sáà‑nè quida quini‑ne xì mii‑né, (màdì mii‑nsiá).

13 Cunaha‑nsiá, divi sàhà‑ñá nìhì‑ndà quee‑nda libre, ñàyùcàndùá nì cana Dios ndohó, ñánì. Doco màdì sàhájàn icúmí‑ndá permisu quida ndevàha‑nda; còó, mà cúí. Vàchi vichi ñà‑ndùá xiñuhu nduú ñà‑iin‑ni cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, te ducán nìhì‑ndà cunucuachi víi‑nda nùù ñanìtnaha‑nda. 14 Vàchi iá iin palabra tii cachí ley mà, te nú ni quida‑ndañá cumplir, dandu queámà ñà‑sànì chivàha stná‑ndà nsidanicuú ley mà. Te divi palabra tii ma nduú ñà‑xìñùhù cuu ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda nacua cuú stná ini‑ndà sàhà mii‑nda. 15 Doco nú náâ stnàhà‑ndà na iin quisì dàná, dandu vihini sàà stná‑ndà dandáñúhú stnaha‑nda.

Nansa chindéé Espíritu Ìì ndohó, sadí‑yà nùù ñà‑có‑ìá viì cuní‑ndà quida‑nda dava xichi

16 Yùhù cachíˋ xì‑nsiá, iin‑ni ni cándísâ‑nda chindee Espíritu Ìì xí Dios anima‑ndà, dandu mà quídá gá‑ndà ñà‑có‑ndiàá xího nèhivì ñuhìví quida‑ne. 17 Vàchi Espíritu Ìì, có‑ndôo ini‑yà sàhà ñà‑chìcuéhè cuní ndahà sáhà‑ndà quida, te ni có‑càndísâ stná‑mà quida ñà‑ndùá cuní Espíritu Ìì, vàchi có‑xìñùhù tnàhá‑yá xán, ñàyùcàndùá, ùhì iá quida‑nda ñà‑ndùá cuní‑ndà quida‑nda. 18 Doco nú Espíritu Ìì nduú ana dachítnùní ini xì‑ndà, dandu còò modo dandacú gá ley sànaha ma nùù‑ndà.

19 Náhà xìcà índù iñàha nduá xího nèhivì ñuhìví quida‑ne, vàchi xiní‑ndà cáhàn‑nè xì nèhivì cónì nándàhà xì‑né. Quini quidá‑né, doco có‑cùcáhán nûù‑né. 20 Cahvi‑né ñà‑có‑ndùú Dios ndisa, te sáhàn stná‑nè nùù tètàtnà xì nùù tètàdí. Daaní, xiní ùhì stnahá stná‑nè, te náâ stnahá stná‑nè. Xího stná‑nè ñà‑ìcúmí ñanìtnaha‑ne. Te yàchì xídà stná ini‑nè. Ventaja xi mii‑né nduá siempre cuní‑nè tavà‑né. Te mà úhì cudoo stná‑nè, te quecuaán‑né xì nècuàchì xínduu nèhivì xí mii‑né. 21 Tùha stná‑nè cumbìdia ini‑nè, te sahní stnahá stná dava‑ne. Xíni stná‑nè, te quidá‑né escándalo. Te cuàhà gá ñà‑chìcuéhè nahi ñà‑jaàn quidá stná‑nè. Pues sànì cachì xì‑nsiá sàhà nèhivì tùha ducán, te tucutu cachí guè xì‑nsiá vichi sàhà‑né ñà‑mà nunca nìhìtáhvì‑né sàà‑nè cundoo‑ne ñuhìví ìì xí Dios.

22 Doco diín iñàha nduá quidá Espíritu Ìì ini anima‑ndà, vàchi sàhà mii‑yá vàtùni cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, te cudiì ndiaha stná ini‑ndà. Vàtùni cunihnu dadí ndiaha stná ini‑ndà quida‑ya. Te mà úhì quidandee stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà, nú chindéé‑yândô. Te ma úhì stná càhàn mànì stnaha‑nda iin‑nda inga‑ndà, te cunduu stná‑ndà nèhivì vàha. Sàhà mii‑yá mà úhì quida ndisa‑nda cumplir; 23 te mà cóó dana stná‑ndà. Te vàtùni nìhì stná‑ndà cadi‑ndà nùù‑ndà ñà‑màsà quídá ndevàha‑nda. Cunaha‑nsiá, (inicutu ñuhìví) còò ni‑iin ley cachí xì‑ndà ñà‑màsà quídá‑ndá ñà‑vàha yohó. 24 Vàchi nsidaa ndohó nèhivì xí Jesucristu, quida‑nda cuenta na ian nì xìhì stná‑ndà na ní xìhì‑yà nchìca cruz, te sàháyùcàndùá mà xího gá‑ndà quida quini‑nda, ni mà cúníhnú quíní gá stná ini‑ndà. 25 Vàchi nú sàhà Espíritu Ìì itiácú‑ndà vichi, dandu ni cuáha stná‑ndà dacúndéhe‑yándô ichì‑yá.

26 Màsà cúcáhán‑ndá mii‑nda nduu‑nda mii‑nda, te cundoo‑nda datnahá stnaha‑nda. Còó, màsà cúmbìdia stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà.

6

Ndiá ìcà‑ndà chindee stnaha‑nda

1 Ñánì, nú ni cándiàá sàhà iin‑nsia nùù cualquier iin cuàchi, dandu vivìí‑ni càhàn‑nsià xì nècuàchì cónì quìdá víi ma sàhà ñà‑nìhì‑né nacunihnu viì ini‑nè, doco cuisì nèhivì chitu Espíritu Ìì xí Dios ni cúndúú ana càhàn xì‑né. Te xiñuhu coo stná nècuàchìmà cuidadu màdí quida stná mii‑né iin falta. 2 Te nú ia iin ñanìtnaha‑nda có‑cùndáà vàha inì‑xi, dandu siempre ni nácuàhandee ini‑ndàné, vàchi ñà‑chívàha viì‑ndà ley xi Cristu nduámà. 3 Te nú tuxí ini‑ndà cuàhà gá ndiaá‑ndà, dandu cuisìá mii‑nda dandahví‑ndà mii‑nda nduámà, vàchi còò ni‑iñàha ndiaá‑ndà, nú ducán. 4 Ñàyùcàndùá, iin iin‑nda xiñuhu nacani ini‑ndà a vátùni iá ñà‑ndùá quìdà‑ndà, á coó, te nú ducán, dandísá vàtùni cudiì ini‑ndà sàhà mii‑nda, màdìá cundehè‑ndà ñà‑ndùá quidá ñanìtnaha‑nda, a ver, amádi chicá quidá víi ndohó. 5 Vàchi iin iin‑nda icúmí‑ndá nacuàha‑nda cuenta sàhà ñà‑ndùá nì quida‑nda.

6 Nsidaa nèhivì dacuahá palabra ìì nùù ana chìnáhá xì‑né, ndiá ìcà stná‑nè chindee‑né nècuàchìmà xì ñà‑ndùá icúmí‑nê.

7 Màsà cuáha‑nsia dandahví nèhivì mii‑nsiá. Mà cúí nàcuìdiqui uun‑nda mii‑yá, vàchi cachí dichu: “Ñà‑ndùá nì chihi‑nda, divi nìhì‑ndà”. 8 Vàchi nú ni quida‑nda cuisì ñà‑ndùá xího ini mii‑nda, dandu icúmí‑ndá sàà‑ndà ndañuhu dahuun‑nda. Doco nú ni quida‑nda nacua cuní Espíritu Ìì xí Dios, dandu sàhámà nìhìtáhvì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn. 9 Ñàyùcàndùá, màsà cúñáñá‑ndá quida‑nda nsidaa ñà‑ìá viì, vàchi nú iin‑ni ni quida‑nda ducán, te có‑cùhúún ini‑ndà, dandu cundiatú ndiaha anima‑ndà.

10 Sàhájàn, nú iá nansa quida‑nda obra nùù ñanìtnaha‑nda, dandu ni quida‑ndañá. Te nú nèhivì iin‑ni cahví stná xì Yua‑nda Dios nduú stná‑nè, dandu chicá más xiñuhu chindee‑ndané.

Ultimo ñà‑ndùá nì cachi Pablo xì nècuàchì ladu Galacia, te ndahà mii‑né nì tiaa‑neà

11 Vichi mií tiaí letra nahnú yohó. 12 (Cuàhìn càhàn guè xì‑nsiá sàhà) nècuàchì cuní màcùtuu seña xi Dios ìcà nèhivì. Cunaha‑nsiá, cuisì sàhà‑ñá cuní‑nè ndòo vàha‑ne xì nèhivì nduá, vàchi yúhî‑nè quida quini nèhivì xì‑né (nú nchîcùn‑nè cuisì ichì mii‑yá ana nì xìhì) nchìca cruz, divi Cristu. 13 Te cunaha‑nsiá, ni có‑chîvàha viì stná mii‑né ley sànaha ma, mate cudíì guá ini‑nè itúú seña mà ìcà‑né. Te cuní‑nè màcùtuu stná mà ìcà mii‑nsiá sàhà‑ñá cundee‑né nùù‑nsiá, te ducán quee cuàhà tnùñuhu xí‑né (cahan‑né). 14 Doco yùhù, cuisì tnùñuhu xí ana nì xìhì nchìca cruz nduá cuníˋ quee, divi tnùñuhu xí Stoho‑ndà Jesucristu. Te sàhà‑ñá nì xìhì‑yà ducán, còò cá ni‑iñàha iá ñuhìví yohó (ndiaá nùí), vàchi quidé cuenta na ian sànì xìhì stnáì nchìca cruz xì mii‑yá, te có‑ndùlócô guè sàhà ñà‑ìá ñuhìví yohó. 15 Vàchi nú nèhivì xí Jesucristu nduu‑nda, dandu màdì ñà‑cutuu seña ìcà‑ndà nduá ndiaá. Te nú còò stná seña mà, ni mà chíndéé stná mà‑ndó, cuisì ndiaá ñà‑cucumi‑nda iin anima saa. 16 Te nsidaa nèhivì nchícùn ndisa xi palabra yohó, ni sáà‑nè cundiatú ndiaha anima‑nè, te Dios ni cúndéhe ndahví xì‑né, vàchi quidá‑yá cuenta na ian xínduu stná‑nè nèhivì xí‑yá Israel.

17 Vichi màsà cuáhachuún uun ga ni‑iin nèhivì yùhù, vàchi cuàhà gá (sànì ndohi sàhà) Jesús, cuàhà gá seña itándiaa ìqué (ndé nì dùcùn).

18 Ni cúcúmí anima‑nsià cuàhà gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu, ñánì. Sà‑ìá.

EFESIOS

1

2

3

4

5

6

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Éfeso

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin ana nì nìhì chuun ìì nùù Jesucristu, vàchi ducán nì chitnùní ini Dios quide. Te vichi tiaí carta yohó nùù nsidaa mii‑nsiá nèhivì ìì xí‑yá ñuu Éfeso, nsidaa mii‑nsiá nècuàchì iin‑ni cahvi stná xì Jesucristu. 2 Contentu ni cúndóó‑nsiá quida Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu, te cuàhà gá gracia xi‑ya ni cúcúmí‑nsiâ.

Cuàhà gá cundiatú anima nsidaa nèhivì xí Jesús

3 Ansivéhé cahnú Yua‑nda Dios, divi mii‑yá ana cahvi stná Stoho‑ndà Jesucristu, vàchi Yuamánì‑yámà nduú‑yá. Te sàhà‑ñá nduu‑nda nèhivì xí Dèhemanì‑yá, ñàyùcàndùá sànì sàhatahvì‑yándô nsidanicuú ñà‑ndiaha íì iá ansivi. 4 Te sàhà stná ñà‑ndùá nì quida mii‑yá, ñàyùcàndùá nì nacàxin Dios ndohó dècuèndè na táyôo ñuhìví sàhà‑ñá cundoo‑nda nùù‑yá, te cunduu‑nda nèhivì íì còò falta xi. 5 Te sàhà ñá‑cùù guá ini‑yà sàhà‑ndà, ñàyùcàndùá nì chitnùní ini‑yà sàà‑ndà cunduu‑nda dèhe ndisa‑ya. Divi ñà‑jaàn nduá nì nacani ini‑yà, te sàhámà nì chitnùní ini‑yà ñà‑nìhìtáhvì‑ndà ducán sàhà (obra nì quida) Jesucristu. 6 Te vichi tavá‑nda tnùñuhu xí‑yá ñà‑ndiaha guá nì quida‑ya nì sàhatahvì‑yándô gracia, te sàhà gracia mà sànì nìhì‑ndà nì cundiatú vàha anima‑ndà nì quida Dèhemanì‑yá. 7 Vàchi sàhà‑ñá nì xìhì Dèhemanì‑yá, te nì xìtià nìì‑yá, ñàyùcàndùá vàtùni nì nacuidahan‑yándô nùù tnùndoho, vàchi nì ndutu cuàchi‑nda ñà‑nì quida guá‑yà gracia sàhà‑ndà; 8 te sàhà gracia nì quida‑ya mà, fuerte gà sànì dàtnúù‑yà ini anima‑ndà; ndiaha gá sànì nduhiì sàxìnítnùní‑ndà nì quida‑ya. 9 Tiempu antes nìsa ìa dèhé ñà‑ndùá nì nacani ini‑yà quida‑ya quìvì vàxi xi‑nda, doco vichi sànì cachitnùhu‑ya xì‑ndà nansa iámà, nì cachi‑yà nansa nì chitnùní ini‑yà quida‑ya, 10 ñà‑cunduu Cristu ana cusahnú nùù nsidanicuú iñàha, ñà‑ìá ansivi xì ñá‑ìá stná ñuhìví. Te seguru icúmí cuu ndisa nsidaámà na sàà meru quìvì xán.

11 Sàhà‑ñá nduu‑nda nèhivì xí Cristu, ñàyùcàndùá sànì nìhìtáhvì guá‑ndà nùù Dios, vàchi divi ñà‑jaàn nduá nì nacani ini‑yà antes. Te mii‑yá, nacua chítnùní ini‑yà quida‑ya, divi ducán siempre quidá ndisa stná‑yà. 12 Te nsiùhù nècuàchì primeru nì quìhvi ichì Cristu, ducán nì chitnuni ini‑yà nìhìtáhvì gá‑nsì sàhà‑ñá chicá más tnùñuhu xí‑yá quee sàhà ñà‑ndiaha guá nì quida‑ya xì‑nsí. 13 Daaní, después nì xinitnùhu stná mii‑nsiá palabra ndàcuisì xí‑yá, divi razón vàha nansa càcu‑nda, te nì xinindisá stná‑nsià Cristu. Ñàyùcàndùá nì nìhì stná‑nsià Espíritu Ìì xí‑yá, nacua nì quida‑ya comprometer. Te Espíritu Ìì mà nduú nahi seña ñà‑sànì nanduu‑nda nèhivì íì xí‑yá. 14 Doco cuisì‑ní tnùmánì primeru nduú Espíritu Ìì, vachi más gà icúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà na sáà quìvì nacuaca‑yàndó, vàchi nèhivì xí mii‑yá nduu‑nda ñà‑sànì dànáà‑yá sàhà‑ndà. Te cuàhà gá stná tnùñuhu ndiaha xí‑yá icúmí quee quìvì (nìhìtáhvì guá‑ndà ducán).

Nansa nì xìcàn tàhvì Pablo nùù Dios ñà‑nì cuáhatahvì‑yá nèhivì xí‑yá iin anima nchichí

15 Cunaha‑nsiá, sànì xinitnùhi ñà‑fuerte guá nihnú inì‑nsia Stoho‑ndà Jesús xì ñá‑cuàhà guá cuú stná inì‑nsia sàhà nsidaa nèhivì xí‑yá. Ñàyùcàndùá, 16 siempre naquímánìˊ Dios sàhà‑nsiá, te xícàn tàhví nùù‑yá 17 ñà‑nì ndúnchíchî ndiaha‑nsiá quida Espíritu Ìì; te ni chíndéé stná‑yà mii‑nsiá mànìhì ini‑nsià sàhà Dios, dandu chicá cunaha váha‑nsiayà. Divi ñà‑jaàn nduá xícàn tàhví nùù Yuandiaha‑nda Dios, divi mii‑yá ana cahvi stná Stoho‑ndà Jesucristu. 18 Daaní, xícàn tàhvì stnáì nùù‑yá ñà‑nì dátnûù‑yà sàxìnítnùní‑nsià sàhà‑ñá cundaà vàha ini‑nsià nansa iá tnùndé ini ndiatu‑nda nùù‑yá, vàchi ñà‑sànì cana‑yàndó iá ndisa tnùndé ini xi‑nda. Te xícàn tàhvì stnáì ñà‑nì sáà‑nsià mànìhì ini‑nsià ñà‑ndiaha guá sànì nìhìtáhvì‑ndà cuàhà ñà‑vàha nùù‑yá, nsidanicuú ndohó nèhivì íì xí‑yá. 19 Te xícàn tàhvì stnáì ñà‑nì cúndáà inì‑nsia ñà‑cuàhà guá poder ndiaha icúmí‑yâ, te vàtùni nacuàhandee ini‑yà ndohó nècuàchì xiníndísá‑xí‑yá. Te divi sàhà poder ndiaha ma 20 nì dànátiácú‑yà (Dèhemanì‑yá) Cristu, dandu nì nsihi nì natiacu‑yà nì nana‑ya ansivi dècuèndè gloria, te nì sàcòo‑ya ladu cuahá Yua‑nda Dios. 21 Te vichi dìquì‑xí iá‑yà, te cuàhà gá más ndiaá‑yà nùù nsidaa ana cusáhnû, xì nùù nsidaa ana itá fuerte, xì nùù nsidaa ana icúmí xí poder, xì nùù nsidaa ana dàndàcú, xì nùù nsidanicuú gà stná ana ndácùcahan nèhivì tiempu vichi, te ò tiempu vàxi xi‑nda inga ñuhìví. 22 Nsidanicuú iñàha, sànì ndòa sujetu nùù Cristu nì quida Yua‑nda Dios. Te nsidaa ndohó nèhivì iin‑ni cahvi xi‑yá, sànì chitnùní ini‑yà dandacú Cristu nùù‑ndà na ian dàndàcú dìnì‑ndà nùù‑ndà. 23 Te ndohó, nahi iquìcúñú mii‑yá nduú stná‑ndà. Te sàhà ndohó na ian sànì sacatnahá nsihi cuerpu xi‑ya, na ian iá nsihi‑ya vichi. Te mii‑yá nduú ana iá inicutu ñuhìví xì ansivi.

2

Nansa cuú ini Dios sàhà‑ndà, te nì dàcácu‑yàndó

1 Vichi sà‑ìtiácú ndisa anima‑nsià. Doco antes na ian còò vida xi anima‑nsià nì sá‑ìa nùù‑yá ñà‑cuàhà guá cuàchi‑nsia; 2 vàchi nìsa cudiì inì‑nsia quida‑nsia falta nahi nsidaa gá nèhivì ñuhìví. Nìsa inini‑nsia tàchì malu cusáhnû nùù nsidaa gá ñà‑malu xicá ansivi, te divi quisì jaàn dacáhàn xì nsidaa nèhivì có‑ìníní xí Dios. 3 Daaní, stná nsiùhù, nìsa xìcanuu stná‑nsì cutnáhâ‑nsí xì nècuàchì có‑quìdá víi ma; vàchi nsidaa‑nda, nacua nìsa xicàn ini cuerpu xi‑nda xì sàxìnítnùní‑ndà, ducán nìsa cudiì ini‑ndà quida‑nda. Ñàyùcàndùá, cuàhà gá castigu xi Dios nì càyà sàhà cuàchi‑nda, nacua cáyà‑ñà sàhà nsidaa gá stná nèhivì cuáchi.

4 Doco Dios, cuàhà sàstnùhù cuhí ini‑yàndó; vàchi yáha ga cuú ini‑yà sàhà‑ndà; 5 ñàyùcàndùá, nì quida‑ya gracia sàhà‑ndà, te nì dàcácu‑yàndó. Mate còò vida ndiaha nùù anima‑ndà sàhà cuàchi nì quida‑nda, doco nì quida‑ya cuenta na ian nì natiacu stná‑ndà na ní natiacu Cristu. 6 Ñàyùcàndùá, ducán iá na ian nì cutnaha‑nda xi‑yá na ní natiacu‑yà nì quida Yua‑nda Dios. Te quidá stná‑yà cuenta na ian sànì nana stná‑ndà ndè gloria, te vichi cutnaha‑nda xi Jesucristu ndoo‑nda yucán xi‑yá nì quida Yua‑nda Dios. 7 Pues ñà‑jaàn sànì quida‑ya sàhà‑ñá nicanicuahàn ni queé cuàhà tnùñuhu xí‑yá sàhà gracia nì quida‑ya na ní indehè ndahví‑yàndó sàhà Jesucristu; 8 vàchi micuísi gracia nduá sànì càcu‑nda ñànì xinindisa‑ndayá. Màdì iin chuun ni quidá ndohó nduá nì càcu‑nda, còó. Ñà‑ndùá nì cutahvì‑ndà nùù Dios nduá. 9 Ni màdì obra vàha ni quida‑nda nduá nì dácâcu xi‑nda. Còó, còtó sàà iin‑nda cucahan‑nda chicá ndiaá‑ndà. 10 Còó, mii‑yá nì quida‑ya obra xì ndohó, te sàhájàn sànì ndusaa anima‑ndà. Vàchi na ní sàcùndoo‑nda nùù Jesucristu nì ndusaa íní‑ndà sàhà‑ñá cui quida stná‑ndà cuàhà obra vàha nacua nì chitnùní ini‑yà quida‑nda.

Nsidaa nèhivì xí Jesús, iin‑ni nèhivì xínduu‑ne

11 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nsinuu ini nsidaa mii‑nsiá nècuàchì inga raza, vàchi có‑ndùú‑nsiá nèhivì raza Judea. Nèhivì còò seña xi Dios ìcà‑xí cachí nsiùhù nècuàchì raza mà xì mii‑nsiá; te nèhivì seña xi Dios cachí‑nsì xì mii‑nsí, vàchi iá iin seña nì chituu nèhivì ìcà‑nsí. Ñàyùcàndùá xiñuhu nsinuu ini‑nsià nansa nìsa ìa xi‑nsiá antes, 12 cónìsá níhnú inì‑nsia Cristu antes, mànìcùí (nìhìtáhvì‑nsiá) nahi nèhivì ñuu‑nsì Israel, te cónìsá ínáhá stná‑nsià ni‑iñàha sàhà tratu nì saquin‑yà, te nì quida‑ya comprometer cuàhà gá ñà‑ndiaha. Còò ni‑iin tnùndé ini nìsá ícúmí‑nsiâ, ni còò stná Dios nìsá ìa nùù‑nsiá. 13 Xica nísa ìa‑ya nùù‑nsiá antes, doco vichi sàhà‑ñá (nì xìhì) Cristu, te nì xìtià nìì‑yá, ñàyùcàndùá vàtùni sànì tnàtuu yatni‑nsia nùù‑yá nduá, vàchi divi Jesucristu sànì xinindisá stná‑nsià. 14 ùì raza nì sanduu‑nda antes, na ian nì tàhndè dava‑nda; doco vichi sànì nacuatnaha‑nda nì quida‑ya; iin‑ni nì nàcùnduu‑nda quidá‑yá cuenta vichi, te iá paz, có‑xìní ùhì stnahá gá‑ndà. 15 Cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá nì nanduu‑ya nèhivì, (te nì xìhì‑yà), ñàyùcàndùá nì nìhì‑yá nì nacadi‑yà ichì ley sànaha. Cuàhà gá nìsa dandacú ley mà nùù‑ndà, cuàhà gá nìsa xicàn‑ñà quida‑nda, doco nsidaámà, sànì cuxicá nì quida‑ya, te vichi iin‑ni nèhivì saa sànì nanduu‑nda, có‑ndùú gá‑ndà ùì raza, ñàyùcàndùá, sà‑ìá paz. 16 Vàchi na ní xìhì‑yà nchìca cruz, nì nìhì‑yá nì nàcùndoo vàha ndúì raza‑ndà xì Dios, te nì nìhì stná‑yà nì nachindoo vàha‑yàndó, có‑xìní ùhì tnahá gá‑ndà vichi. Vàchi iin‑ni nèhivì sànì nanduu nsidaa‑nda nì quida‑ya.

17 Na ní quixi Cristu, nihí‑yá iin razón ndiaha nì quesaa, te nì cachitnùhu‑ya nansa coo paz nùù nsidaa‑nda. Mii‑nsiá, mate xica nísa ìa Dios nùù‑nsiá, doco nì sàà stná palabra mà nùù‑nsiá. Daaní, nsiùhù, na ian yatni nùù ichì‑yá nì sandoo‑nsi, te nì sàà stná palabra mà nùù‑nsí. 18 Vàchi sàhà Jesucristu sànì nìhìndèè ndúì raza‑ndà tnàtuu‑nda nùù Yua‑nda Dios. Te iá stná imindaa Espíritu Ìì xí‑yá, te chindee stná‑yàmà ñà‑tnàtuu‑nda nùù‑yá. 19 Mii‑nsiá, có‑ndùú gá‑nsià nahi nèhivì xio, ò nèhivì fuera, còó. Meru nèhivì íì xí ñuu Dios nduú stná‑nsià vichi nahi nsiùhù. Dècuèndè nduú stná‑nsià nahi nèhivì ndoó vehe‑ya. 20 Te ndisa, na iin vehe nduú stná‑ndà. Te nahi cimientu xan nduú apóstol xì nsidaa stná profeta nìsa cahàn cuenta xi‑ya. Te nahi cavà cahnú indúhu esquina cimientu, ducán nduú Jesucristu. 21 Ñàyùcàndùá, base xi‑nda nduú‑yá, te na ian cueé‑ni cueé‑ni cudúcûn iin vehe na cuáha‑ña, ducán stná ndohó, (cueé‑ni cueé‑ni nacuátnáhá‑ndá) dècuèndè sàà‑ndà cunduu ndisa‑nda na iin veheñùhu ìì xí Stoho‑ndà Señor. 22 Te mii‑nsiá, sàhà‑ñá nchícùn stná‑nsià mii‑yá, vàtùni sànì nacuatnahá stná‑nsià (xì nsiùhù), te ducán sáà nsidaa‑nda cunduu‑nda na iin vehe‑ya ndé coo‑ya nicanicuahàn sàhà Espíritu Ìì xí‑yá.

3

Nansa iá chuun xi Pablo ñà‑cachitnùhu‑ne palabra ìì xì nèhivì inga raza

1 Yùhù Pablo, ndiadíˋ vehecàa vichi sàhà‑ñá (quidé chuun ìì xí) Jesucristu. Te chuun ìì mà, sàhà ñà‑vàha xi stná mii‑nsiá nècuàchì inga raza nduú stná. 2 Ádi sá‑ìnáhá‑nsiâ nansa nì quida Dios gracia sàhí, te nì nìhìtáhvìˊ quide chuun (chinahì) mii‑nsiá. 3 Vàchi mii‑yá, nì dàtnúù‑yà sàxìnítnùní yùhù nansa iá palabra ndiaha nìsa ìa dèhé antes. Te divi sàhámà nì tiai iin carta tii (nì sàà nùù‑nsiá) daa. 4-5 Ñàyùcàndùá, nú sànì cahvi‑nsia carta mà, dandu vàtùni cundaà ini‑nsià nansa nì nìhìtáhvìˊ mànìhì inì palabra sàhà Cristu nìsa ìa dèhé antes. Cunaha‑nsiá, cónì níhìtáhvì nèhivì sànaha cunitnùhu‑ne palabra mà; doco vichi sànì dàtnúù Espíritu Ìì sàxìnítnùní nsiùhù nècuàchì apóstol xi‑ya, xì stná nècuàchì dava ga cáhàn cuenta xi‑ya. 6 Te divi ñà‑yòhó nduú (palabra mà): ñà‑vàtùni nìhìtáhvì stná nèhivì inga ñuu nú ni cúníndísâ‑né palabra xi‑ya, mate có‑ndùú‑né nècuàchì raza‑nsì Judea. Nahi iin‑ni nèhivì cunduu ndúì raza mà. Ñàyùcàndùá, vàtùni nìhìtáhvì nècuàchì inga raza ñà‑ndiaha íì nì quida‑ya comprometer, vàchi nèhivì xí Cristu cunduu stná‑nè.

7 Cunaha‑nsiá, nì quida Dios gracia sàhí nì sàhatahvì‑yá yùhù chuun ñà‑cachitnùhi palabra ìì xí‑yá; te sàhà poder ndiaha xí‑yá (nì cana‑ya yùhù), 8 mate nduí iin ana chicá có‑ndiàá nùù nsidaa nèhivì xí‑yá, doco nì nìhí (chuun) ndiaha nùù‑yá, divi ñà‑cachitnùhi xì nèhivì nsidaa ñuu ñà‑ndiaha guá iá ñà‑ndùá sáhatahvì Cristu ndohó. 9 Te nì nìhì stnáì chuun datúi nùù nsidaa nèhivì nansa nì chitnùní ini Dios quida‑ya. Dècuèndè chicá sànaha nìsa ìa dèhámà, cuisì Dios nìsa inaha xán; iin‑ni ndè antes nì quidavàha‑ya ñuhìví ináhá‑yâñà. 10 Doco vichi sànì dàtúi‑ya nsidaámà sàhà‑ñá ndulocó nsidaa ángel xi‑ya xì nsidaa stná espíritu xicá ansivi, na indéhe‑né ñà‑ndiaha guá quidá‑yá xì nèhivì càhvì xì‑yá, dandu cundaà vàha ini‑nè nchichí cuàhà‑yá sàhà nsidaa chuun quidá‑yá.

11 Pues dècuèndè nicanicuahàn antes, ñà‑jaàn nduá nì nacani ini‑yà quida‑ya, te divi ñà‑jaàn nì nìhì stná‑yà nì dàxínu‑ya na ní quida Stoho‑ndà Jesucristu (obra xi‑ya). 12 Te vichi nuná ñuhìví nùù‑ndà, vàtùni tnàtuu‑nda nùù Dios, mà yúhî gà‑ndà, vàchi xiníndísá‑ndá Jesucristu. 13 Ñàyùcàndùá, yùhù sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá nà‑màsà cúhúún ini‑nsià sàhà ñà‑cuàhà guá ndohí sàhà mii‑nsiá (nècuàchì inga ñuu); còó, vàchi xiñuhu quida‑nsia cuenta na ian tnùñuhu xí‑nsiá nduá.

Cuàhà sàstnùhù cuú ini Jesucristu sàhà‑ndà

14-15 Cunaha‑nsiá, nsidaa ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí cuàhìn càcàn tàhví nùù Yua‑nda Dios vichi. Siempre sàcuììn sìsí nùù‑yá, te cachíˋ xì‑yá Yua‑nda Dios, vàchi mii‑yá nduú yua nsidaa ndohó nècuàchì ndoó nùù‑yá, a sea ndoo‑nda ñuhìví yohó, te ò ansivi ndoo‑nda. 16 Pues vichi xícàn tàhví nùù‑yá ñà‑nì nácuàhandee ini Espíritu Ìì xí Dios mii‑nsiá, vàchi cuàhà gá poder ndiaha icúmí‑yâ. 17 Te xícàn tàhvì stnáì nùù‑yá ñà‑nicanicuahàn ni cúníhnú vàha inì‑nsia Cristu, te ducán coo‑ya contentu ini anima‑nsià. Te xícàn tàhvì stnáì nùù‑yá ñà‑nì cùú fuerte ndisa ini‑nsià sàhà‑yá xì sàhà stná ñanìtnaha‑nsia na ian iín fuerte iin yutnù ducún, te ò indúhu fuerte iin vehe cahnú. 18-19 Te nú ducán, dandu vàtùni mànìhì váha ini‑nsià ñà‑cuàhà guá cuú ini Cristu sàhà‑ndà. Te divi ducán xícàn tàhvì stnáì sàhà nsidaa gá nèhivì xí‑yá, ñà‑nì sáà nsidaa‑nda mànìhì ini‑ndà ñà‑yáha guá cuàhà cuú ini‑yà sàhà nsidaa‑nda, ndéni ana nì cui ni cúndúú‑ndá, te ndéni nì cui ni cúndóó‑ndá. Doco còó, ni mà cùì sàà‑ndà cundaà nsihi ini‑ndà sàhájàn, doco siquiera xícàn tàhví ñà‑chicá más ni cúndáà ini‑nsià sàhà‑ñá, te ducán sàà anima‑nsià nachituá mii Dios.

20 Te vichi ansivéhé Dios, vàtùni quida‑ya nsidanicuú ñà‑ndùá xícàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, dècuèndè yáha ga más cui quida‑ya nùájàn, mate iin chuun cahnú sàstnùhù nduá ni cúníhnú ini‑ndà càcàn‑ndà, doco (vàtùni nìhì‑ndàñá), vàchi cahnú poder xi‑ya, te divi poder mà quidáchúûn stná ini anima‑ndà. 21 ¡Ansivéhé cahnú‑yá! Nicanicuahàn xiñuhu naquimanì‑ndàyá sàhà ñà‑ndiaha guá iá Jesucristu xì ñà‑ndiaha guá quidá stná‑yà xì nsidaa ndohó nèhivì cahvi xi‑yá. Te dècuèndè nicanicuahàn ducanicoó. Amén.

4

Iin‑ni nèhivì sànì nanduu‑nda nì quida Espíritu Ìì xí Dios

1 Sàhà‑ñá nchícuìn Stoho‑ndà Señor iéˋ vehecàa yohó. Ñàyùcàndùá sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cácánúú víi stná‑nsià nacua ndiá ìcà‑ndà, vàchi sànì cana‑yàndó (ñà‑cunduu‑nda nèhivì íì xí‑yá). 2 Sàhà ñà‑jaàn xiñuhu cunihnu ndahvi ini‑ndà, te cunihnu manì stná ini‑ndà. Iin‑ni ni quidándéé cahnú ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda. Calma ni cúndóó‑ndá. Iin‑ni ni cúcúú ini‑ndà sàhà‑né. 3 Vàchi nahi iin‑ni nèhivì xínduu‑nda nì quida Espíritu Ìì xí‑yá; ñàyùcàndùá, iin‑ni ni cúndóó mànì nsidaa‑nda, vàchi chindéâmà ñà‑màsà táhndè dava‑nda. 4 Vàchi nahi iin‑ni cuerpu mii‑ya (nduú nsidaa‑nda), te imindaa Espíritu Ìì xí‑yá iá stná, te iin‑ni tnùndé ini ndiatú stná nsidaa‑nda ñà‑sànì cana‑yàndó. 5 Te imindaa Stoho‑ndà Señor iá stná, xì imindaa stná ñà‑ndùá xiníndísá‑ndá. Daaní, iin‑ni sànì cuhiì stná nsidaa‑nda. 6 Vàchi imindaa Dios iá, te Yua nsidanicuu‑nda nduú‑yá, vàchi cusáhnû‑yá nùù nsidaa‑nda, te chindéé‑yâ nsidaa‑nda, te iá stná‑yà ini anima nsidaa‑nda.

7 Doco cada iin iin‑nda sànì nìhìtáhvì‑ndà nùù Cristu según nansa nì cudiì ini mii‑yá cuàhatahvì‑yándô. 8 Ñàyùcàndùá, dohó cachí nùù tutu ìì:

Sànì nana‑ya ndè gloria, ndacá stná‑yà cuàhà gá ana nì cundee‑yá nùù‑xí, dandu nì sàhatahvì stná‑yà nèhivì ñuhìví cuàhà ñà‑vàha.

9 Pues cachí tutu mà ñà‑nì nana‑ya (ansivi), doco ¿ndíà nduá cuní cachàmà? Dohó cuní cachà, ñà‑antes nì nuu‑ya ndè tìxi ñuhù ndé chicá cunú. 10 Daaní, después nì nana stná‑yà ansivi ndé chicá ducún sàhà‑ñá nachitu inicutu ñuhìví poder xi‑ya. 11 Te nì sàhatahvì stná‑yà nèhivì cuàhà ñà‑ndiaha. Dava‑nsi nì nìhìtáhvì‑nsí cunduu‑nsi apóstol cacanuu‑nsi chuun xi‑yá. Te dava‑nda nì nìhìtáhvì‑ndà cunduu‑nda profeta cáhàn razón quixí nùù‑yá. Te dava ga‑ndà nì nìhìtáhvì‑ndà cunduu‑nda ana tùha viì cachitnùhu xì nèhivì nansa càcu anima‑nè. Te dava stná‑ndà nì nìhìtáhvì‑ndà cunuù‑ndà nèhivì xí mii‑yá, te chinaha stná‑ndàné. 12 (Ducán nì chitnùní ini‑yà nìhìtáhvì iin iin‑nda) sàhà‑ñá cui chindee stnaha‑nda, te sahájàn nìhì stná‑ndà cunucuachi víi‑nda nùù‑yá, dandu nacuàhandee stná ini nsidaa‑nda na ian cuàhàn ndufuerté cuerpu xi mii Dèhemanì‑yá Cristu. 13 Ducán dandu vàtùni sàà nsidaa‑nda cunindisá víi‑nda palabra xi‑ya, te cunaha ndisa‑nda Dèhemanì‑yá. (Te ndiaha gá ñà‑jaàn), vàchi nú ducán, dandu nàcùnihnu ini‑ndà nahi iin nèhivì sahnú, te ini stná anima‑ndà cuacatnahá stná nsidaa gracia xi Dèhemanì‑yá Cristu. 14 Mà cúndúú gá‑ndà nahi méè; (mà cúníndísá‑ndá) nansa ni nì cui ñà‑ndùá chináhá nèhivì. (Mà túcù nàhá‑ndà inga ichì) na ian dandiachi tàchì‑ndó yohó te yucán. Ni mà níhì stná nèhivì maña dandahví‑nèndó, mate cuní‑nè datúcù‑nèndó iin ichì có‑ndùú ñà‑ndáà. 15 Ñàyùcàndùá, sàhà‑ñá màsà cúú xí‑ndá ducán, xiñuhu ni cáhàn‑ndà puru ñà‑ndácuisì xì ñanìtnaha‑nda. Mànì mánì ni cáhàn‑ndà xì‑né, dandu sàà‑ndà quida sahnu‑nda nacua cuní Cristu, vàchi mii‑yá, nahi dìnì‑ndà (dandacu‑xi nùù‑ndà), ducán nduú‑yá. 16 Te ndohó, nahi ndahàsáhà‑yá nduu‑nda, vàchi iin‑ni sànì nacuatnahá nsidanicuu‑nda nì quida‑ya sàhà‑ñá ni chíndéé stnaha‑nda, te cunduu‑nda nahi iin‑ni cuerpu xi‑ya. Vàchi chuun xi mii‑yá nduá dandacú‑yá, te chuun xi ndohó nduá ñà‑quida‑nda chuun nì quida tocar iin iin‑nda. Ñàyùcàndùá, ducán queé stná mà na ian sahnú cuerpu xi‑ya, te ndufuértêà, dandu chicá (ndiaha gá) cucuu stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà.

Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda ñà‑sànì nìhìtáhvì‑ndà vida ndiaha nùù Jesucristu

17 Ñàyùcàndùá, yùhù ndácùcahín Jesucristu, te chináhî mii‑nsiá ñà‑màsà quídá gá‑nsià na quidá nèhivì có‑ìnáhá xí Dios, vàchi cuisì ñà‑chìcuéhè nihnú ini‑nè. 18 Có‑dàtnúù Dios sàxìnítnùní‑nè. Còò vida ndiaha xí mii‑yá nùù‑né, vàchi có‑cùndáà tnùní ini‑nè sàhà‑yá ñà‑caxin guá anima‑nè. 19 Mà túha‑ne cucahan núù‑né, mate cuàhà gá viciu icúmí‑nê, vàchi ñà‑diì xí‑né nduá quidá sìquinì‑né. 20 Doco mii‑nsiá, còó. Tucu iá ichì Jesucristu nì dàcuàhá‑nsiá. 21 Te (a sácú vàha) nú sànì sàà‑nsià nì cundaà vàha ndisa inì‑nsia sàhà‑yá, te (a sácú vàha) nú sànì chinaha‑yà mii‑nsiá nacua nduú ñà‑ndácuisì sàhà‑yá. 22 Te dohó cachí palabra xi‑ya, (ñà‑có‑ìá vàha) ñà‑ndùá nìsa quida‑nda antes. Xiñuhu nacoo dahuun‑nda modo nìsa nihnu ini‑ndà, vàchi ñà‑yùcán cuàhàn dandáñúhú xí‑ndá ni cuí. Cutu dandahvíàndó, te daxíhoándô cuàhà ñà‑sìquini. 23 Ñàyùcàndùá vichi xiñuhu nacani ini‑ndà iin modo saa, 24 te quida‑nda cuenta na ian sànì ndusaa‑nda, na ian làcà nì quidavàha Dios ndohó, vàchi vichi sànì sàhatahvì‑yándô ñà‑cunduu‑nda nahi mii‑yá, vàtùni quida‑nda nacua cachí palabra ndàcuisì ndé cachí‑yà xì‑ndà ñà‑cunihnu ìì ini‑ndà, te quida viì‑ndà xì ñanìtnaha‑nda.

25 Ñàyùcàndùá, ni‑iin xichi màsà dándáhvî stnàhá gá‑ndà. Micuísi palabra ndàcuisì ni cáhàn‑ndà xì ñanìtnaha‑nda, vàchi iin‑ni nèhivì xínduu nsidaa‑nda vichi. 26 Te nú ni cuídà ini‑ndà sàhà iñàha, cuidadu ni cúndóó‑ndá ñà‑màsà quídá‑ndá iin cuàchi; màsà cuídà ini‑ndà inii ndui yacá. 27 Màsà cuáha‑nda lugar dacà ñà‑malu sàxìnítnùní‑ndà.

28 Nú nìsa xidacuihna‑nda antes, màsà quídá gá‑ndà ducán. Iin chuun viì ni quidáchúún‑ndá vichi, dandu cucumi‑nda iñàha xi mii‑nda, te cui dacútâhvì‑ndà nèhivì iá necesidad‑xi.

29 Daaní, màsà cáhàn quini stná‑ndà vichi. Còó, puru palabra viì ni cúndúá, cundaca xi anima‑ndà, dandu ndiaha gá chindeá nècuàchì iníní na cáhàn‑ndà. 30 Te màsà dácûhúún stná ini‑ndà Espíritu Ìì xí Dios, vàchi mii‑yá nduú seña ñà‑ndùù‑ndà nèhivì ìì xí‑yá, te iin‑ni cucumi‑ndayá dècuèndè quìvì càcu dahuun‑nda.

31 Màsà chúhún gà ini‑ndà sàhà iñàha. Te màsà cuídà gà stná ini‑ndà. Ni màsà ndúdáná‑ndá; còó. Ni màsà cánàhá stná‑ndà, te màsà cáhàn quini ga stná‑ndà. Ni màsà cúndéhe úhì stnahá stná‑ndà. 32 Còó, mànì ni cúndóó‑ndá xí ñanìtnaha‑nda, te cuhi stnàhá stná ini‑ndà. Te nsidaa‑nda xiñuhu cuicahnú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà nacua nì quida Yua‑nda Dios xì ndohó (ñà‑nì xìhì) Cristu sàhà‑ndà.

5

1 Ñàyùcàndùá, na ian quidá Dios, ducan ni quidá stná‑ndà, vàchi dèhe‑ya nduu‑nda, te mànì cuáhà‑ndà nùù‑yá. 2 Iin‑ni ni cúcúú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà nacua cuú stná ini Cristu sàhà ndohó, vàchi sàhámà nì sàha‑ya vida xi‑ya cuenta xi‑nda, te ducán nì nìhì‑ndà nì cudiì ini Yua‑nda Dios sàhà‑ndà. 3 Nèhivì xí mii‑yá nduu‑nda vichi, ñàyùcàndùá, màsà cáhàn‑ndà xi ana cónì nándàhà xì‑ndà; màsà quídá sìquini‑ndà, ni màsà xího‑nda ñà‑ndùá icúmí inga nèhivì. Còó. Ni màsà ndácùcahan ga stná‑ndà ni‑iin chuun sì‑quini mà, vàchi nèhivì ìì xí mii‑yá nduu‑nda vichi. 4 Na cáhàn‑ndà, màsà cáhàn‑ndà palabra sìquini, ò palabra chicuéhè, ni màsà cuácùndiaa stnaha‑nda. Còó, mà váha càhàn‑ndà ducán. Lugar xi ñà‑jaàn xiñuhu naquimanì‑ndà Dios. 5 Vàchi ináhá‑ndá, mà cácu ni‑iin nèhivì có‑quìdá sahnú xi nècuàchì ñahà; mà cácu ni‑iin nèhivì sìquini, ni‑iin stná ana xího cucumi cuàhà iñàha, vàchi nèhivì xího guá ducán, queámà na ian cahvi‑né ñà‑jaàn. Pues ni‑iin nèhivì quidá ducán, mà níhìtáhvì‑né ñuhìví ìì xí Cristu, divi nduú ñuhìví ìì xí Dios. 6 Nú dacáhàn nèhivì‑nsiá ñà‑quida‑nsia ñà‑có‑ndiàá mà, màsà cuáha‑nsia dandahví‑nè mii‑nsiá, vàchi icúmí Dios dandohó‑yá nsidaa nèhivì có‑ìníní xí‑yâ, te quidá‑né ñà‑chìcuéhè (sànì cachì mà). 7 Ñàyùcàndùá, màsà quíhvi tnahá‑nsiá xì nèhivì quidá ducán.

Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda ñà‑sànì dàtnúù Dios sàxìnítnùní‑ndà

8 Ichì ñáa nduá nì sanchicùn‑ndà antes, doco vichi sànì dàtnúù Stoho‑ndà Señor sàxìnítnùní‑ndà, ñàyùcàndùá, xiñuhu cacanuu viì‑ndà vichi. 9 Vàchi nú ndisa datnúù ndiaha‑yá ini‑ndà, dandu cunduu‑nda nèhivì vàha inì‑xi nihnú ndàcuisì inì‑xi, te cunchicùn viì stná‑ndà palabra ndàcuisì. 10 Nsidaa ñà‑ndùá quìdà‑ndà, xiñuhu nacani ini‑ndà a cudíì ini Stoho‑ndà Señor sàhà‑ñá, á coó. 11 Màsà quíhvi tnaha‑nda xi nèhivì có‑quìdá víi, vàchi ichì ñáa xicá‑né. Còó, vihi gá vàha dahíhî‑ndàné. 12 Vàchi ndóo cahan stná‑ndà nú ndatnúhú‑nê sàhà chuun sìquini quidá dèhé‑nè. 13 Doco nú ni dáhîhî‑ndàné dandu queámà na ian datnúù‑ndà iin luz nùù chuun quidá‑né sàhà‑ñá cunahà xìcà nansa iá chuun ma. Vàchi claru náhà nsidaa iñàha nú tnúù nihni iin luz nùá. 14 Ñàyùcàndùá, ducán cachí (dichu):

Ndacòo mii‑ní nècuàchì quídì jaàn, te nsicuìhnú inì‑ní, na ian natiacù‑ní, dandu datnúù ndiaha Cristu nùù‑ní, cacháˋ.

15 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacani vàha ini‑ndà nansa quida‑nda mientras ndoo‑nda ñuhìví yohó. Màsà cácánúú‑ndá nahi nèhivì có‑cùndáà inì‑xi; ni cúníhnú sahnú ini‑ndà. 16 Te nú iá nansa quida‑nda (iin chuun viì), yàchì ni nácání ini‑ndà quida‑ndañá, vàchi ndoó cuàhà gá nèhivì có‑quìdá víi tiempu vichi. 17 Ñàyùcàndùá, màsà quídá‑ndá nahi nèhivì neciu; cuàhà gá xiñuhu mànìhì ini‑ndà nansa divi cuní Stoho‑ndà Señor quida‑nda. 18 Ni màsà cóhó‑ndá vinu, te xìni‑nda, vàchi escándalo nduámà. Còó, fuerte ni coó Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑ndà, chicá vàha. 19 Te na cáhàn‑ndà ndatnúhú‑ndá iin‑nda xi inga‑ndà, dandu coto stná‑ndà salmu nacuatu‑nda alabanza xi Stoho‑ndà Señor xì alabanza datnúù Espíritu Ìì xí‑yá sàxìnítnùní‑ndà. Nsidaa modo yohó coto‑nda, te ndenihi vàha‑nda mii‑yá xì nsidaa anima‑ndà. 20 Nicanicuahàn xiñuhu ndacùcahan‑nda Stoho‑ndà Jesucristu, te naquimanì‑ndà Yua‑nda Dios sàhà nsidanicuú iñàha.

Nansa xiñuhu quida‑nda xì nèhivì vehe‑nda

21 Nsidaa‑nda, xiñuhu cahvi stnaha‑nda iin‑nda xi inga‑ndà, vàchi nsidaa‑nda, iin‑ni cahvi stná‑ndà mii‑yá.

22 Mii‑nsiá nècuàchì ñahà, xiñuhu cahvi‑nsiá iì‑nsiá na ian quìdà‑ndà xì Stoho‑ndà Cristu. 23 Vàchi nacua dandacú mii‑yá nùù nèhivì càhvì xì‑yá, ducán dandacú stná iin nècuàchì tiàa nùù ñahàdìhí‑nè. Vàchi divi Cristu nduú ana nì dàcácu xi ndohó nèhivì xí‑yá, te nahi cuerpu xi‑ya nduú stná‑ndà. 24 Ñàyùcàndùá, nacua iníní‑ndá mii‑yá, ducán xiñuhu cunini stná nècuàchì ñahà nsidaa ñà‑ndùá cachí iì‑né.

25 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì tiàa, icúmí‑nsiâ cuu ini‑nsià sàhà ñahàdìhí‑nsià nacua quidá Cristu xì nsidaa ndohó nèhivì càhvì xì‑yá. Vàchi nì sàha‑ya vida xi‑ya cuenta xi‑nda 26 sàhà‑ñá nduhiì ini‑ndà, te ndoo cuàchi iá anima‑ndà quida palabra ìì xí‑yá, na ian nì ndoa xì tècuìí. 27 Daaní, quìvì cana‑yàndó, vàtùni sàà‑ndà nùù‑yá, te ndiaha gá cundoo‑nda. Mà cóó gá ni‑iin mancha anima‑ndà, ni iin xaan ndé iá chicuéhè; còò ni‑iñàha, vàchi nèhivì ìì xí‑yá cunduu‑nda. Mà cóó gá ni‑iin falta xi‑nda nùù‑yá. 28 Cunaha‑nsiá, nacua cuú ini iin nècuàchì tiàa sàhà mii‑né, ducán xiñuhu cuu stná ini‑nè sàhà ñahàdìhí‑nè. Te nú ducán ni cuú ini‑nè sàhà nècuàchìmà, dandu queámà na ian cuú stná ini‑nè sàhà mii‑né. 29 Te ináhá‑ndá, còò ni‑iin nèhivì cahíchì ini xì mii‑xí. Còó, de por sí dacuxi‑nda mii‑nda, te ndiaá‑ndà mii‑nda. Te divi ducán quidá stná Stoho‑ndà Señor xì nsidaa ndohó nècuàchì càhvì xì‑yá. 30 Vàchi nahi iquìcúñú mii‑yá nduu‑nda. 31 Te divi ñà‑jaàn nduú stná ñà‑dìsáhà‑xí nándàhà iin nècuàchì tiàa xì iin nècuàchì ñahà, te quecuáân‑né nùù yuadíhí‑nê. Ñàyùcàndùá, mate diín diín nì sanduu‑ne antes, doco vichi na iin‑ni nèhivì sànì nanduu‑ne. (Ducán cachí tutu ìì.) 32 Te mate ùhì cundaà nsihi ini‑ndà sàhà palabra ndiaha ma, doco cunaha‑nsiá, sàhà stná Cristu cáhàn, xì sàhà stná ndohó nèhivì càhvì xì‑yá. 33 Doco de todos modos, xiñuhu cuu ini nècuàchì tiàa sàhà ñahàdìhí‑nè nacua cuú ini‑nè sàhà mii‑né. Te nècuàchì ñahà, xiñuhu cahvi viì stná‑nè iì‑né.

6

Nansa ndiá ìcà quida nècuàchì cuàtì xì stná nècuàchì cuàchì

1 Daaní, nsiohó nècuàchì cuàtì xì nècuàchì cuàchì, cunini‑ndá yuadíhí‑ndâ, vàchi ñà‑jaàn nduú ñà‑ìá viì nùù Stoho‑ndà Señor. 2-3 Ni coó tnùñuhu xí‑ndâ nùù yuadíhí‑ndâ, dandu yàha vàha‑ndá; caní cuìà cundoo naha‑ndá ñuhìví. Cunaha‑ndá, ley jaàn nduú ñà‑primeru nì cachi Dios ñà‑cutahvì‑ndà iin ñà‑vàha (nú ni chívàha‑ndañá).

4 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì tiàa xínduu yua, màsà dácuîdà uun inì‑nsia dèhe‑nsia; xiñuhu dacuahnú víi‑nsiáñà. Conseju viì ni cuáha‑nsia, te chinaha viì‑nsiáñà nacua cuní Stoho‑ndà Señor.

Nansa xiñuhu quida peón ndoó saín nùù lamú xi

5 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì xínduu peón, cunini viì‑nsiá ñà‑ndùá dandacú lamú xi‑nsia ñuhìví yohó. Quidañuhu‑nsiánè, te cahvi víi‑nsiánè. Iin‑ni cunihnu vàha inì‑nsia na ian Cristu nduú ana xinúcuáchí‑nsiâ nùù‑xí. 6 Doco màdìá cuisì na indéhe‑né, dandu quidachuún víi‑nsiá sàhà‑ñá ndee vàha‑nsia nùù‑né; còó. Quidachuún‑nsiá na ian Cristu nduú patrón quidáchúûn saín‑nsiá nùù‑xí; iin‑ni ni cúníhnú ini‑nsià ñà‑quida viì‑nsiá nacua cuní Dios quida‑nda. 7 Na quidáchúûn‑nsiá, ni coó vàha voluntad xi‑nsia ñà‑quida‑nsia iin chuun viì, quida‑nsia cuenta na ian Stoho‑ndà Señor xinúcuáchí‑nsiâ nùù‑xí, màdì nùù nèhivì ùún. 8 Vàchi ináhá‑ndá, nùù mii‑yá icúmí‑ndá nìhì‑ndà iin ñà‑vàha xi‑nda sàhà nsidanicuú chuun viì nì quida‑nda, a ducán xínduu‑nda nècuàchì libre, te ò nècuàchì ndoó saín nùù iin lamú.

9 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì xínduu lamú, divi ducání quida stná‑nsià xì ana nduú peón xi‑nsia. Màsà cáhàn dana‑nsia, vàchi ináhá‑ndá iá stná ana nduú Stoho‑ndà, divi mii‑yá iá ansivi, te (xiñuhu nsinuu ini‑nsià) ñà‑nùù mii‑yá iin‑ni ndiaá nsidanicuú nèhivì.

Ñà‑ndùá sáhatahvì Dios ndohó ñà‑chindee xi‑nda cundee‑nda nùù ñà‑malu

10 Imindaa iñàha iá gà cachì, ñánì: iin‑ni ni cúníhnú fuerte ini‑ndà Stoho‑ndà Señor, te ducán nìhì‑ndà nacuàhandee ini‑ndà, vàchi yáha ga cahnú poder xi‑ya. 11 Cunaha‑nsiá, cuàhà ñà‑ndùá nì chitnùní ini‑yà cunduu nahi arma xi‑nda ñà‑chindee xi‑nda sàhà‑ñá màsà dáca ñà‑malu‑ndó, te dandahví‑sindó. 12 Vàchi màdì nèhivì ñuhìví yohó nduú ana náâ stnàhà xì‑ndà. Còó. Divi ñà‑malu náâ stnàhà xì‑ndà. Cuàhà‑sí, te fuerte‑si, te ndoó stná ana xícusahnú nùù‑sí. Cunaha‑nsiá, divi ñà‑malu nduú ana dandacu‑xi nùù nsidaa nèhivì nchícùn ichì ñáa. Divi quisì sìquini xicánúú ansivi nduú‑si. 13 Ñàyùcàndùá, ni cuíchúún‑ndá nsidaa ñà‑ndùú arma nì chitnùní ini Dios chindee xi‑nda na quìvì cuní ñà‑malu tnàtuu fuerte‑si nùù‑ndà. Daaní, nú sànì cundee‑nda (nùù‑sí), vàtùni cundoo fuerte ìì‑ndà. 14 Sàhà ñà‑jaàn iin‑ni ni cúníhnú fuerte ini‑ndà. (Cuisì ñà‑ndácuisì ni cúníhnú ini‑ndà, te chindeámàndó) na ian chindéé cinturón ndee nuhní tìxi soldadu (ñà‑coo fuerza‑te). Daaní, xiñuhu quida‑nda puru ñà‑ìá viì, te cunduamà na iin dùhnù cáa ndixí soldadu ñà‑chindee xi nchìca‑tè. 15 Daaní, na ian mácùnaì soldadu ndìsàn‑té (ñà‑cacanuu‑tè), ducán stná ndohó, ndiá ìcà‑ndà cunihnu ini‑ndà (cacanuu‑nda xi) razón ndiaha nansa nàcùndoo vàha‑nda xi Dios. 16 Cunaha‑nsiá (fuerte gà cuní ñà‑malu dacà‑síndô), na ian dandiachi‑sí cuàhà flecha xíxìn ìcà‑ndà; doco nú iin‑ni nihnú vàha ini‑ndà mii‑yá, dandu chindéâmàndó na ian ni cúndúá iin ñà‑sìcàté caxin (ñà‑màsà cuída flecha mà‑ndó). 17 Daaní, nahi mbelú càa soldadu, ducán nduú stná ñà‑nìhnú ini‑ndà ñà‑sà‑ìá salvación xi‑nda; daaní, nahi espada xi‑nda nduú stná palabra ìì nì cachi Dios, vàchi divi palabra mà nduá xichúûn Espíritu Ìì xí‑yá. 18 Daaní, nicanicuahàn xiñuhu càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá nacua datnúù Espíritu Ìì xí‑yá ini‑ndà. Càcàn‑ndà nùù‑yá nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu, te iin‑ni ni cúndóó tùha stná‑ndà. Màsà cúdúsán‑ndá càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, còó. Xiñuhu cácàn tàhvì‑ndà ñà‑chindee‑yá nsidanicuú ana nduú nèhivì xí‑yá. 19 Daaní, sàhà stná yùhù ni cácàn tàhvì stná‑nsià sàhà‑ñá chindee‑yá yùhù na cáhìn xì nèhivì, te màsà dáyûhîà yùhù càhìn sàhà razón ndiaha xí‑yá, divi razón nìsa ìa dèhé sànaha. 20 Cunaha‑nsiá, divi sàhà‑ñá nì cuítià palabra mà, ñàyùcàndùá nì techuún Dios yùhù ñà‑cacanui, te divi sàhà stná mà iéˋ vehecàa yohó. Ñàyùcàndùá, càcàn tàhvì‑nsiá sàhí sàhà‑ñá màsà yúhîˋ càhàn vatí palabra mà nacua ndiá ìqué.

Nansa nì dàxínu Pablo carta xi‑ne, cásàhú‑nè xì nsidaa nèhivì ñuu Éfeso

21 Yùhù cuníˋ cundaà inì‑nsia nansa yáhi xì nansa quidé yohó; ñàyùcàndùá sànì càhìn xì ñani mànì‑ndà Tíquico yohó, áma nacani‑ne xì‑nsiá nsidaájàn. Te cunaha‑nsiá, cuàhà gá sànì chindee stná nècuàchìmà yùhù. Iin‑ni quidá víi stná‑nè nsidaa chuun xi Stoho‑ndà Señor. 22 Pues vichi cuàhìn techuín‑nè sàà‑nè ndé ndoó‑nsiá, dandu vàtùni cachitnùhu‑ne nansa yáha‑nsi yohó sàhá màsà cúhúún gá ini‑nsià.

23 Vichi ndácùcahín Stoho‑ndà Jesucristu, te xícàn tàhví nùù Yua‑nda Dios sàhà‑nsiá, ñánì. Xícàn tàhví ñà‑nì cúndóó víi‑nsiá, te ni cúcúú stnahá stná ini‑nsià sàhà‑nsiá; te nicanicuahàn ni cúníhnú vàha inì‑nsia mii‑yá. 24 Te vichi ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu, nú ndisa iin‑ni cuú ini‑nsià sàhà‑yá nicanicuahàn. Amén.

FILIPENSES

1

2

3

4

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Filipos

1

1 Yùhù nduí Pablo, te compañeruì yohó nduú Timoteo. Nèhivì xinúcuáchí nùù Jesucristu nduú‑nsí. Te tiaá‑nsí tutu yohó nùù nsidaa mii‑nsiá nèhivì xí Jesucristu ndoó ñuu Filipos, xínduu‑nsia ana idónuu, xì stná ana xinúcuáchí, xì nsidaa gá stná mii‑nsiá nèhivì dava ga ndoó nùù‑yá. 2 Contentu ni cúndóó‑nsiá quida Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu, te cuàhà gá gracia xi‑ya ni cúcúmí‑nsiâ.

Ñà‑ndùá nì xìcàn tàhvì Pablo nùù Dios ñà‑quida‑ya sàhà nècuàchì xiníndísâ

3 Yùhù, na cada nsinúú inì mii‑nsiá, naquímánì Dios sàhà‑nsiá. 4 Te cuàhà gá cudíì stná inì na cada xícàn tàhví sàhà‑nsiá nùù‑yá, 5 vàchi nsinúú inì nansa quidá‑nsiá chindéé stná‑nsià ñà‑cuìtià razón vàha xi‑ya, nacua quidá yùhù. Te ináhî iin‑ni sànì chindee stná‑nsià ducán ndè quìvì nì xinitnàhí xì‑nsiá xì ndè vichi. 6 (Ñàyùcàndùá, náhà xìcà) iin obra ndiaha nduá sànì quesaha‑yá quidá‑yá ini anima‑nsià, te ináhî iin‑ni icúmí‑yâ quida‑ya ducán dècuèndè sàà quìvì (naxicocuíìn) Jesucristu. 7 Te divi ducán ndiá ìqué cunihnu inì sàhà‑nsiá, vàchi mànì cuáhà‑nsiá nùí, te iin‑ni níhìtáhvì stná‑nsià gracia (xi Dios) nahi yùhù. Vàchi cunaha‑nsiá, mate yohó iéˋ ndiadíˋ vehecàa, doco sáhatahvì stná‑yà yùhù gracia, te iin‑ni icúmî nìhìtáhvì guéˋ ducán, mate (dacúhùn‑te yùhù nùù juez), doco siempre icúmî càhàn nihni sàhà razón ndiaha xí‑yá ñà‑ndùá palabra ndàcuisì. 8 Te mii‑yá, ináhá‑yâ ñà‑cuàhà guá nsinúú inì nsidaa‑nsiá, nacua quidá stná Jesucristu xì‑ndà, cuàhà gá cuú ini‑yà sàhà‑ndà. 9 Ñàyùcàndùá, yùhù xícàn tàhví nùù‑yá ñà‑chicá más ni sáà‑nsià cucuu stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá, te iin‑ni ni sáà stná‑nsià cundaà inì‑nsia índù chuun nduú ñà‑ìá viì, te índù chuun có‑ìá viì. 10 Nú ducán, dandu mà úhì cudiì ini‑nsià quida‑nsia cuisì ñà‑chicá ndiaha, te cunihnu iì ini‑nsià dècuèndè quìvì naxicocuíìn‑yà, mà cóó gá ni‑iin falta xi‑nsia. 11 Te mii‑yá, icúmí‑yâ chindee‑yándô ñà‑quida viì‑ndà ducán, dandu chicá cuàhà ñà‑vàha xi‑nda quee, te chicá cuàhà naquimanì stná‑ndàyá, te quee ga más tnùñuhu xí‑yá.

Cuàhà gá ñà‑ndiaha xí Jesucristu nìhì‑ndà nú ni cúnchícùn viì‑ndàyá vida xi‑nda ñuhìví yohó

12 Ñánì, cuníˋ cundaà ini‑nsià sàhà ñà‑ndùá yáhi yohó, vàchi divi sàhà ñà‑ndùá sànì cuu xí, ñàyùcàndùá chicá más sànì xìtià razón ndiaha xí‑yá inicutu. 13 Dècuèndè nsidaa nèhivì ndoó vehechuún cahnú, xì nsidaa stná soldadu, sànì cundaà ini‑nè ñà‑divi sàhà Cristu ndiadíˋ. 14 Te cuàhà gá stná ñani‑ndà nchícùn xì Stoho‑ndà Señor, sà‑sáha stná‑nè valor vichi, vàchi sànì xini‑nè (nansa quidé mate) ndiadíˋ vehecàa yohó, te sàháyùcàndùá vichi có‑yûhî gà‑nè càhàn vate‑né palabra xi‑ya.

15 Yùhù ináhî nansa quidá dava nèhivì cáhàn sàhà Cristu, cuisì quidá‑né ducán ñà‑cúmbìdia ini‑nè, vàchi có‑ndôo ini‑nè xì (ñà‑ndùá cachíˋ). Doco dava‑ne, còó, quidá víi ndisa‑ne, vàchi sàhà ñà‑ìá vàha voluntad xi‑ne, ñàyùcàndùá cáhàn‑nè sàhà Cristu. 16 Doco nècuàchì có‑quìdá víi ma, sàhà‑ñá interesadu gà‑nè, ñàyùcàndùá cáhàn‑nè sàhà‑yá, có‑ndùá sàhà ñà‑quìdá víi ndisa‑ne, còó; cuisì cuní‑nè ñà‑chicá màsà yáha vàhi vehecàa yohó. 17 Doco tucu quidá nèhivì quidá víi ndisa ma, cuú ndisa ini‑nè (sàhí) na cáhàn‑nè sàhà‑yá, vàchi ináhá‑nê iin‑ni nihnú stná inì càhìn razón ndiaha xí‑yá nicanicuahàn. 18 Pues vichi ¿nansa cachi‑ndà sàhà nsidaájàn? Pues yùhù cachíˋ ñà‑có‑quìdámà, a dananí uun‑ne, te ò cáhàn sahnú‑né, ndéni modo nì cui, doco xítià palabra sàhà Cristu, te ñà‑jaàn nduá cudíì inì sàhà‑xí. Te chicá más icúmî cudiì gá inì después. 19 Vàchi ináhî, icúmí chuun jaàn quee viá sàhí, vàchi xícàn tàhvì‑nsiá sàhí, te chindéé stná Espíritu Ìì xí Jesucristu.

20 Yùhù nicanicuahàn nacání inì còtó quide iin ñà‑cui nducahin sàhà‑xí. (Có‑cùníˋ quide ducán); iin‑ni cuníˋ quide nacua siempre quidé, divi ñà‑cáhàn vatí sàhà‑yá. Iin‑ni cuníˋ quida viìˊ áma quéé más gà tnùñuhu xí Cristu a ducán ni cuíˋ sàhà‑yá, te ò cutiacu guè ñuhìví yohó. 21 Vàchi nú itiácù‑ve, dandu puru (ñà‑taví más gà tnùñuhu) xí mii‑yá cundua. Te ò nú ni sáì cui stnáì (sàhájàn), dandu chicá ndiaha quee stnámà. 22 Doco nú ni coó guéˋ ñuhìví yohó, vihi‑ni quida guè más gà obra xi‑ya. Ñàyùcàndùá, có‑ìnáhî índù‑ñá chicá nsiha cuu xí, 23 vàchi ndúì chuun jaàn ndiaha gá iáˋ, te ùhì nacàxin‑ñà. Ian nduá ñà‑nú ni cúì cùhìn coi nùù Cristu; te cuàhà gá nihnú stná inì ñà‑jaàn, vàchi chicá ndiaha queamà cahín. 24 Daaní, ingà nduú ñà‑nú ni náníhìtáhvì guéˋ ñuhìví. Ñà‑jaàn ndisa chicá cunduu ñà‑vàha xi mii‑nsiá, 25 ináhî. Ñàyùcàndùá, sànì cundaà inì, icúmî coo chii guéˋ ñuhìví yohó sàhà‑ñá cutnahí xì‑nsiá, te chindee guéˋ mii‑nsiá ñà‑chicá cunindisá víi‑nsiáyà, te cudiì gá inì‑nsia sàhà‑yá. 26 Te cuàhà gá icúmí stnâ‑nsià naquimanì‑nsiáyà sàhí na sáà tui ndé ndoó‑nsiá, te cutnahá túí xì‑nsiá.

27 Mii‑nsiá, sà‑xínduu‑nsia nècuàchì nchícùn xì palabra ndiaha xí Cristu. Ñàyùcàndùá, xiñuhu quida‑nsia cuisì ñà‑ìá viì nacua cachí palabra mà, a ducán ni sáì nàcòtì‑nsià, te ò màsà sáì, có‑quìdá, ndéni modo nì cui, cuníˋ cunitnùhi sàhà‑nsiá iin razón vàha ñà‑iin‑ni nchícùn ìì‑nsiá ichì víi, te iin‑ni anima icúmí stná‑nsià. Cuníˋ cunitnùhi sàhà‑nsiá ñà‑iin‑ni nihnú vàha inì‑nsia, te sáhandee stná inì‑nsia xiníndísâ víi‑nsiá razón ndiaha xí‑yá. 28 Te nècuàchì xiní ùhì xì‑nsiá, màsà cuáha‑nsia dayúhî‑nè mii‑nsiá ni‑iyuhu. Te ñà‑có‑yûhî‑nsià mà, divi cundua seña nùù‑né ñà‑mii‑né icúmí‑nê sàà‑nè ndañuhu‑né. Doco nùù ndohó, còó, seña cunduamà ñà‑ìcúmí càcu anima‑ndà nùù Dios. 29 Vàchi cunaha‑nsiá, màdì cuisì ñà‑cunindisa‑nda Cristu nduá nì chitnùní ini‑yà quida‑nda. Còó, vàchi sàhà gracia xi‑ya sànì chitnùní stná ini‑yà ñà‑ndoho stná‑ndà sàhà‑yá. 30 Te sànì xini‑nsià, divi ducán nì cuu xi yùhù antes; cuàhà gá nì ndohi, te ndè vichi ndohó íìˊ (sàhà‑yá), ináhá‑nsiâ.

2

Nansa nì nacoo chii Jesucristu gloria xi‑ya, doco después nì nanihì‑yá más gà tnùñuhu xí‑yá nì quida Yua‑nda Dios

1 Ináhá‑ndá, sàhà Cristu cuní‑ndà quida viì‑ndà; te sàhà‑ñá mànì stná‑ndà nùù‑yá ducán, ñàyùcàndùá sáhandee ini‑ndà nchícùn viì‑ndàyá. Te (ináhá stnâ‑ndà) cutnáhâ Espíritu Ìì xì‑ndà ndoo‑nda ñuhìví, te cuhí stnahá stná ini‑ndà. 2 (Pues sàhà nsidaájàn, cuníˋ cuacundahvíˋ nùù nsidaa‑nsiá) ñà‑nì quìdá‑nsiá iin ñà‑dacúdíì ini xìˊ: cuníˋ ñà‑iin‑ni cunihnu ini nsidaa‑nsiá. Cuníˋ ñà‑iin‑ni cucuu stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá, na ian iin‑ni anima xì iin‑ni sàxìnítnùní icúmí‑nsiâ. 3 Màsà quídá‑nsiá ni‑iñàha sàhà cuisì interés; còó. Ni màsà cútúxí ini ni‑iin‑nsia ñà‑mii‑nsiá nduú‑nsiá mii‑nsiá, te quida‑nsia iñàha. Còó. Chicá vàha cunihnu ndahvi ini‑ndà; iin iin‑nda ni cúníhnú ini‑ndà ñà‑chicá ndiaá ñanìtnaha‑nda nùù mii‑nda. 4 Ni màdì gá cuisì chuun xi mii‑nda cunsìhi ini‑ndà quida‑nda; còó. Xiñuhu nacani stná ini‑ndà sàhà ñà‑ndùá cuní ñanìtnaha‑nda.

5 Ni cúcúmí‑ndá iin sàxìnítnùní nahi ñà‑ìcúmí Jesucristu, 6 vàchi mate Dios nduú‑yá, doco cónì nácání ini‑yà ñà‑chicá ndiaá nduá ñà‑ndùdává‑yá xì Yuandiáhá‑yâ; còó. 7 Ñàyùcàndùá, nì nacoo‑ya (nsidaa tnùñuhu ma), te nì nanduu‑ya na iin (tiàa ñuhìví yohó; na iin) ana xinúcuáchí uun, ducán nì nanduu‑ya. 8 Te sàhà ñá‑jaàn nì nàcùnihnu ndahvi stná ini‑yà, nì inini‑ya nsidaa ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑yá quida‑ya, dandu nì xìhì‑yà, dècuèndè nchìca iin cruz nì sàcùtuu‑ya. 9 Ñàyùcàndùá, vichi sànì nanihì‑yá chicá cuàhà tnùñuhu ndiaha xí‑yá nì quida Yua‑nda Dios; te chicá ndiaá quìvì‑yá nùù quìvì nsidanicuú gá nèhivì. 10 Sàhà ñà‑jaàn (icúmí sàà iin quìvì) ndacùcahan vate xi quìvì‑yá Jesús, dandu icúmí nsidanicuú nèhivì nàcuìtasisi‑né (nùù‑yá), nsidaa nèhivì ñuhìví yohó, xì nsidaa stná ana ndoó ansivi xi tìxi ñuhù, 11 nsidaa‑né icúmí‑nê nacuni‑nè mii‑yá, te cachi vate‑né ñà‑divi Stoho‑ndà Señor nduú‑yá, dandu chicá más icúmí quee tnùñuhu xí Yuandiaha‑yá Dios.

12 Ñàyùcàndùá cuníˋ cunini‑nsia ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá mate xica iéˋ nùù‑nsiá, ñani màní. Na nísa ìe ndé ndoó‑nsiá nìsa inini viì‑nsiá yùhù; doco vichi chicá más cuníˋ cunini‑nsia, te quida viì‑nsiá lucha ñà‑càcu‑nsia (nùù chuun có‑ìá viì yucán), vàchi nú iin‑ni ni cúníhnú ndahvi ini‑nsià, te cahvi víi‑nsiá mii‑yá, dandu vàtùni càcu‑nsia. 13 Vàchi Dios nduú ana datnúù xì ini‑ndà ñà‑quida‑nda ñà‑ndùá cuní‑yà, te chindéé stná‑yàndó ñà‑quida ndisa‑nda cumplir nsidaámà.

Nicanicuahàn ni cúndóó mánì‑ndà

14 Màsà cúndóó‑nsiá daquée cuàchi tnahá‑nsiá, te náâ stnahá‑nsiá sàhà ñà‑ndùá quidá‑nsiá. 15 Còó; iin‑ni ni cúndóó mánì‑nsiá sàhà‑ñá màsà cuídá cuàchi‑nsia, vàchi ducán nduá ndiá ìcà quida ana nduú ndisa dèhe Dios; vàchi ndoó íì‑ndà ñuhìví yohó, te cuàhà ñanìtnaha‑nda, malu‑nè, có‑nìhnú víi ini‑nè. Ñàyùcàndùá, màsà quídá‑ndá ni‑iin ñà‑có‑ìá viì, vàchi ndohó nduú ana datnúù Dios sàxìnítnùní‑xi sàhà‑ñá cundehè nèhivì ñuhìví ichì váha. 16 Sàhà ñà‑jaàn iin‑ni ni cúnchícùn‑nsià palabra cáhàn sàhà vida ndiaha, vàchi nú ducán, dandu na quívì (naxicocuíìn) Jesucristu, vàtùni cudiì cuáhà inì ñà‑màdì uun‑ni ni queé nsidaa ñà‑ndùá nì ndoho güéˋ na ní quide chuun ìì xí‑yá (ndé ndoó‑nsiá). 17 Ináhî xiníndísâ víi‑nsiá vichi, te ñà‑jaàn nduú na iin chuun ndiaha quidá‑nsiá nùù‑yá, na iin ofrenda dócò‑nsiá nùù‑yá. Te yùhù, nú ni sáì cui stnáì (sàhà‑yá), dandu nahi inga ofrenda sáhatahvì gá‑nsiàyà cunduu stná ñà‑jaàn. Te cachí yùhù vàtùni iájàn, vàchi cudiì stná inì sàhà‑ñá. Ndè stná mii‑nsiá, vàtùni cudiì stná inì‑nsia sàhà‑ñá. 18 Te divi ducán cuníˋ quida‑nsia.

Timoteo xì Epafrodito

19 Nú ni cúndéhe ndahví Stoho‑ndà Jesús, yàchì icúmî techuín Timoteo sàà‑nè ndé ndoó‑nsiá, dandu (na nsiaa tu‑ne), vàtùni nacunitnùhu stnáì nansa yáha‑nsia jaàn, dandu ndòo vàha inì sàhà‑nsiá. 20 Te divi Timoteo nduú ana cuàhìn techuín sàà, vàchi ndé iéˋ yohó, còò cá ana nahi mii‑né, còò cá inga ana cuú ndisa inì‑xi sàhà‑nsiá nahi mii‑né. 21 Vàchi nsidaa gá nèhivì, cuisì chuun xi mii‑né nsíhi ini‑nè, có‑nàndúcú‑nê (nansa nducuahà) chuun ìì xí Jesucristu. 22 Doco sà‑ìnáhá‑nsiâ Timoteo, ñà‑vàha ndisa‑ne; te ináhá stnâ‑nsià cutnáhâ‑nsí nì xìcanuu‑nsi cachítnùhu‑nsi razón ndiaha xí‑yá, nacua chindéé iin dèhe ana nduú yua‑né, ducán nì quida Timoteo. 23 Ñàyùcàndùá, divi‑ne cuníˋ techuín sàà ndé ndoó‑nsiá nú sànì cundaà inì nansa cuàhàn coo xí. 24 Doco cahví xì Stoho‑ndà Señor ñà‑yàchì quee stnáì libre yohó, te sàà stnáì.

25 Doco vichi tuxí inì chicá vàha techuín Epafrodito nasaa‑nè. Cunaha‑nsiá, na iin ñani mií nduú‑né, vàchi iin‑ni quidá‑nsí chuun ìì xí Capitán ndiaha xi‑nda. Te divi nduú ana nì techuún stná mii‑nsiá ñà‑cunihi‑ne ñà‑ndùá xiñuhu nùí quixi. 26 Te vichi cuàhà gá cuní‑nè cuni tu‑ne mii‑nsiá. Te cuhúún gá stná ini‑nè, vàchi ináhá‑nê sànì xinitnùhu‑nsia ñà‑nì quicuehè‑nè. 27 Te ndisa, cuèhè dana nì sandua, cuàhàn‑nè cui‑nè nì cùí, doco nì indehè ndahví Dios‑nè, (cónì xíhì‑nè). Te màdì cuísi mii‑né nì níhìtáhvì ducán; còó, vàchi dècuèndè stná yùhù nì nìhìtáhvìˊ sàhà‑ñá nì nduvàha‑ne, te vichi mà cóó guéˋ tnùnsí ini. 28 Ñàyùcàndùá, chicá cuníˋ naquihin‑ne ichì nasaa‑nè sàhà‑ñá cudiì gá stná ini mii‑nsiá. Te nú ducán, dandu yùhù stná, chicá mà cóó guéˋ tnùnsí ini. 29 Daaní, nú sànì nasaa tu‑ne, dandu xiñuhu cudiì ini‑nsià sàhà‑né, te quidañuhu‑nsiánè nacua ndiá ìcà‑ndà quida‑nda xi nsidaa ñani‑ndà iin‑ni (xinúcuáchí víi) stná nùù Stoho‑ndà Señor. 30 Vàchi mii‑né, sàhà chuun ìì xí Cristu cuàhàn‑nè cui‑nè nì cùí; ni cónì ndúlócô‑nè sàhámà, cuisì‑ní cuní‑nè quida ndisa‑ne cumplir chuun (nì nìhì‑né) ñà‑chindee‑né yùhù, vàchi mii‑nsiá, mà cùì quida‑nsia ñà‑jaàn (ñà‑xica ndoó‑nsiá).

3

Ñà‑ndiàá ndisa sàhà ñà‑ndee vàha‑nda nùù Dios

1 Iá inga iñàha cuníˋ cachì xì‑nsiá, ñánì: nicanicuahàn xiñuhu cudiì ini‑ndà ñà‑ndòò‑ndà nùù Stoho‑ndà Señor. Te nú divi palabra jaàn sànì tiai nùù‑nsiá antes, có‑quìdámà, vàchi iin palabra chindee ndisa xi‑nsiá nduá, te yùhù, có‑cùñáñî natiaià.

2 Cuidadu cundoo‑nsia sàhà nèhivì malu chináhá xì ley chicuéhè, vàchi nècuàchì quidá ducán, nihnú sìquini ini‑nè na iin quisì. Te caquin stná‑nsià cuidadu sàhà nèhivì (cuní màcùtuu seña xi raza Judea ìcà nèhivì), vàchi cutu ñà‑dànácuèhè‑nè nècuàchìmà queájàn. 3 Vàchi ndohó nduú nèhivì icúmí ndisa xi seña mà, doco ini anima‑ndà iá, vàchi anima‑ndà nduú ndé cahvi‑nda Dios. Cuisì Jesucristu cudíì ini‑ndà sàhà‑xí, có‑tùxí ini‑ndà cui cundiaa inga iñàha quida‑nda, 4 mate yúhù, vihini cunihnu inì ndiaá stnáì, te chindeámà yùhù (nùù Dios). Cunaha‑nsiá, nú cuisì descendencia xi‑nda, te ò obra xi‑nda ni cúndiáá nùù‑yá nì cùí, dandu cuisì yùhù chicá cundiaa. 5 Vàchi na ní tùinuí ñuhìví, nì sàcùtuu stná seña mà ìqué tìxi ùnà quìvì (nacua cachí ley). Iin nècuàchì raza Israel nduú stnáì, vàchi descendencia xi dèhe Israel nani Benjamín nduí, te cáhàn stnáì dàhàn hebreu nahi yuadíhî. Daaní, iin nècuàchì fariseu nduú stnáì, te nacua (chívàha fuerte) nècuàchìmà ley sànaha, ducán nìsa quida stnáì. 6 Yáha ga nìsa xinindisé (ley mà), te ñàyùcàndùá nìsa quida quini güéˋ xì nèhivì cahvi xi Jesús. Nsidaa ley sànaha ma nìsa chivàhi; còò falta nì quìdé dìquì ley mà. 7 Ñàyùcàndùá, vàtùni cundiaa nsidaámà (nùù Dios) nì cahín. Doco còó, vàchi na ní sàì nì cundaà inì sàhà Cristu, dandu nì sànìhì stná inì ñà‑ni‑iyuhu có‑ndiàá nsidaa ñà‑ndùá nìsa quide mà. 8 Te vichi nihnú inì vàtùni ndañuhu nsidanicuú fama xi mà ñà‑sà‑ìnáhî Stoho‑ndà Jesucristu vichi, te yáha ga ndiaha ñà‑jaàn. Doco nsidaa ñà‑ndùá nìsa cahvi xí antes, ndevàha iñàha nduá nùí vichi, còò cá chuan nùí. Ducán nihnú inì sàhà‑ñá ni níhìtáhvìˊ cutnahí xì‑yà nicanicuahàn, 9 te ndahà mii‑yá coi. Doco màdì sáhà obra xi mií icúmî ndee vàhi nùù‑yá, còó, vàchi cuisì nùù ley sànaha ndiaá obra mà. Te vichi único ñà‑ndiàá ndisa nduú ñà‑cunindisa‑ndayá, dandísá vàtùni ndee vàha‑nda nùù Yuamánì‑yá, vàchi xiníndísá‑ndáyâ. 10 Ñà‑jaàn nduá quidé vichi sàhà‑ñá cui sàì cunaha váha ndise mii‑yá, te cucumi stnáì poder ndiaha xí‑yá, vàchi divi sàhà poder ndiaha ma nì nìhì‑yá nì natiacu‑yà. Daaní, dispuestu iá stnáì ndohi nahi mii‑yá, te cunihnu stná inì nì xìhì stnáì na ian nì xìhì‑yà, 11 áma níhìtáhvìˊ natiacu stnáì.

Xiñuhu cuàhandee ndisa ini‑ndà áma níhìndèè‑ndà cunduu‑nda nèhivì vàha ndisa

12 Tàñáha ga sàì cunduu ndise iin nèhivì nacua cuní Jesucristu cundui. Tàñáha ga sàì cundui iin ana còò ndisa falta xi; còó. Cuisì iin‑ni nchícuìn mii‑yá, áma ducán nìhìndèí cundui iin nèhivì vàha ndisa nacua nihnú ini‑yà cundui na ní cana‑ya yùhù. 13 Ináhî tàñáha ga sàì cundui nacua icúmî cundui después; còó, ñánì. Doco iá ndisa iin ñà‑ndùá quidé: quidé lucha nandòdó dahuin nsidaa ñà‑ndùá sànì yàha, te sáhandee cahnú inì, áma níhìˊ (chicá quida viìˊ) quìvì vàxi xi‑nda. 14 Na ian quidá tècuachi dadavástnáhâ carrera, ducán quidé, iin‑ni nchícuìn ichì cuàhìn, divi ichì mii‑yá iá ansivi; dandu quìvì nsihi (vida xi), nihnú inì nìhì stnáì iin ñà‑vàha ndiaha nùù‑yá, vàchi divi sàhájàn nduá nì cana Dios ndohó ñà‑cunchicùn‑ndà Jesucristu. 15 Ñàyùcàndùá, nsidaa ndohó ana xiníndísâ vàha, xiñuhu cunihnu ini‑ndà nacua sànì cachì jaàn. Te nú tucu nacání ini‑nsià sàhà iñàha, dandu icúmí Dios datnúù‑yà sàxìnítnùní‑nsià sàhámà. 16 Doco nsidaa ñà‑ndùá sànì sàà‑ndà nì cundaà vàha ini‑ndà, divi ñà‑jaàn nduá xiñuhu cunchicùn ndisa‑nda.

17 Ñánì, nacua quidá yùhù, ducán cuníˋ quida stná mii‑nsiá. Te sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa quidá‑nsí, ñàyùcàndùá, cundehè‑nsiá ana quidá víi stná nahi nsiùhù, te ducání quida stná mii‑nsiá. 18 Vàchi ndoó cuáhà ana có‑quìdá víi. Cuàhà xichi sànì càhìn xì‑nsiá sàhà nècuàchìmà, te vichi tucu tu dansínuu inì mii‑nsiá sàhà‑né, dècuèndè sacú stnáì sàhámà. Vàchi quidé cuenta na ian xiní ùhì nècuàchìmà (palabra nacání nansa nì xìhì) Cristu nchìca cruz (sàhà‑ndà). 19 Doco fin icúmí‑nê nduú ñà‑ndañuhu dahuun‑ne, vàchi còò ndisa Dios nùù‑né, cuisì ñà‑ndùá xího mii‑né nduá ndulócô‑nè sàhà‑xí, te tuxí ini‑nè ñà‑sàhà chuun sìquini quidá guá‑nèmà icúmí quee tnùñuhu xí‑né, vàchi cuisì ñuhìví yohó‑ní nduá nihnú ini‑nè. 20 Doco ndohó, còó. Ansivi nduú ñuu‑ndà, te dècuèndè yucán icúmí nuu ana dacácu xi‑nda, divi nduú Stoho‑ndà Jesucristu. Ñàyùcàndùá, vichi ndiatú cuéyàà‑ndà sàà quìvì naxicocuíìn‑yà, 21 dandu nadama‑ya iquìcúñú icúmí‑ndá vichi, vàchi ñà‑débil nduá, doco na sáà quìvì yucán, icúmíâ dàma stná nahi cuerpu ndiaha mii‑yá. Te mà úhì quida‑ya ñà‑jaàn, vàchi cahnú poder xi‑ya, vàtùni cundee‑yá nùù nsidanicuú iñàha, te cusahnú‑yá.

4

1 Pues sàhà nsidaájàn iin‑ni ni cúníhnú vàha ini‑ndà Stoho‑ndà Señor.

Xiñuhu nàcùndoo vàha‑nda xi ñanìtnaha‑nda

Cunaha‑nsiá, mànì gá‑nsià nùí, ñánì; cuàhà gá nsinúú inì mii‑nsiá, te cudíì stná inì sàhà‑nsiá. Na iin ñà‑vàha‑xi xínduu‑nsia nùí, vàchi cuú ndisa inì sàhà‑nsiá. 2 Te yùhù, sacúndáhvîˋ nùù Evodia xì nùù Síntique ñà‑nì nácùndoo vàha‑ne, vàchi iin‑ni Stoho‑ndà Señor càhvì‑ndà. 3 Daaní, stná mii‑ní nècuàchì nduú compañeru màní jaàn, sacúndáhvî stnáì nùù‑ní ñà‑chindee‑ní nècuàchì ñahà jaàn, vàchi cuàhà gá nì chindee stná‑nè yùhù; iin‑ni nì xìcanuu nsidaa‑nda nì dàcuítià‑ndà razón ndiaha xí‑yá, ndohó, xì mii‑né, xì stná Clemente, xì dava ga stná compañeruì ndoó jaàn. Nsidaa‑nsiá, sànì nacàva stná quìvì‑nsiá nùù tutu xi vida ndiaha.

Màsà nácání ini‑ndà, vàchi icúmí Jesús naxicocuíìn‑yà

4 Nicanicuahàn xiñuhu cudiì ini‑ndà ñà‑ndòò‑ndà nùù Stoho‑ndà Señor. Tucutu cachíˋ xì‑nsiá, ni cúdíì cuáhà ini‑ndà sàhà‑yá.

5 Mànì gá ni quida‑nda xi nsidanicuú nèhivì, te (nsinuu stná ini‑ndà) ñà‑sà‑ìtúú Stoho‑ndà Señor naxicocuíìn‑yà.

6 Màsà nácání ini‑ndà sàhà ni‑iñàha; còó. Nsidaa ñà‑ndùá yáha‑nda, ni cáhàn‑ndà xì Dios sàhá. Ni cácàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, te naquimanì stná‑ndàyá. 7 Dandu seguru sàà‑ndà cunihnu dadí ndiaha ini‑ndà quida‑ya, te mà yúhî gà‑ndà, ni mà ndúlócô gà stná‑ndà, vàchi ndiaha gá chindéé Jesucristu, mate có‑sâà‑ndà mànìhì ini‑ndà nansa quidá‑yá, te ndañuhu ñà‑yúhî‑ndà.

Ndiá ìcà‑ndà nacani ìì ini‑ndà

8 Ultimo ñà‑ndùá cachíˋ xì‑nsiá nduá yohó: cuidadu ni cúndóó‑nsiá sàhà ñà‑ndùá nihnú ini‑nsià. Cuisì‑ní ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì ni cúníhnú ini‑ndà, ñánì; cuisì‑ní ñà‑ìá tnùñuhu‑xí, xì ñà‑ìá viì, xì ñá‑ndùú chuun sahnú ò chuun ndiaha, nsidaájàn vàtùni nacani ini‑ndà sàhà‑xí. Vàchi nú iá tnùñuhu víi xán, te ò iá stná fama xan ñà‑ndùá iin chuun vàha, dandu vàtùni cunihnu vàha ini‑ndàñá.

9 Ni quidá ndisa‑nsia cumplir nsidaa ñà‑ndùá nì chinahì mii‑nsiá na ní dàcuàhí‑nsià, vàchi nì xini stná‑nsià nansa iá modo xi, te nì inini stná‑nsià ñà‑ndùá nì cachì xì‑nsiá. Pues nsidaájàn xiñuhu quida ndisa‑nsia cumplir, dandu vàtùni cundoo vàha‑nsia xì Dios; te cunaha‑nsiá, cuàhà gá cuní‑yà cundoo manì‑ndà.

Nansa nì cachi Pablo nì naquimanì‑né nècuàchì ñuu Filipos sàhà ñà‑ndùá nì cutahvì‑né nùù nècuàchìmà

10 Cuàhà gá cudíì inì sàhà mii‑nsiá quidá Stoho‑ndà Señor, vàchi sànì nsinuu tu ini‑nsià yùhù. Sà‑ìá quìvì có‑chìndéé gâ‑nsià yùhù, doco cuisì sàhà‑ñá mà cùì, màdìá sàhà ñà‑nì nándòdó ndisa‑nsia yùhù. 11 Te màdì sáhà ñà‑ìá cuàhà necesidad xi nduá cachíˋ ducán; còó, vàchi sànì cutùhe coi contentu a yáha vàhi, á coó. 12 Sànì càin yáha ndahvíˋ, te sànì càan stnáì nú icúmî cuàhà iñàha; vàtùni iá nsidaájàn nùí. Vàchi a ducán xíhì doco, te ò có‑xîhì doco, davani queá nùí, có‑quìdá, a ducán iá necesidad xi, te ò cuáhà iñàha icúmî, 13 ndéni iñàha nì cui yáhi, vàtùni iéˋ ñà‑quidandee ínì sàhá, vàchi divi Cristu nduú ana nácuàhandee ini xìˊ.

14 Cunaha‑nsiá, mate ducán cachíˋ xì‑nsiá, doco cuaha‑ni iá ñà‑ndùá nì quida‑nsia nì chindee‑nsiá yùhù sàhà necesidad nìsa icumí. 15 Te ináhá‑nsiâ nansa nì quida‑nsia quìvì primeru na ní xìcanui xì razón ndiaha, te nì quei ndé ndoó‑nsiá ladu Macedonia jaàn vàxi. Pues còò cá nèhivì xí mii‑yá nì náxícóníhî iin ñà‑vàha nùí, cuisì mii‑nsiá nècuàchì ñuu Filipos. 16 Te màdì cuísi ñà‑jaàn, vàchi iin ùì xichi nì techuún gà stná‑nsià iin cooperación xi‑nsia na ní sa‑ìe ñuu Tesalónica. 17 Doco cunaha‑nsiá, màdì ñá‑cùníˋ nìhí cuàhà iñàha nùù‑nsiá nduá, còó. Cuisì cuníˋ coo obra xi‑nsia, te ducán nìhì‑nsiá cuàhà ñà‑vàha nùù Dios. 18 Pues vichi sànì quesaa nsidaa ñà‑ndùá nì techuún‑nsiá nùí, vàchi sànì quida Epafrodito‑ñà entregar nùí; ñàyùcàndùá, ndiaha gá sànì cundiatúì vichi, na ian sànì nducuiqué nduá. Te tnùmanì xí‑nsiá mà, na iin promesa nì dòcò‑nsiá nùù Dios nduú stná, na iin ñà‑tnami nì sàhatahvì‑nsiá mii‑yá, te cudíì gá ini‑yà sàhà‑ñá, vàchi divi ducán cuní‑yà quida‑nda. 19 Ñàyùcàndùá, nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu nùù mii‑nsiá, icúmí‑yâ taxi‑yañà, vàchi cuàhà gá ñà‑cuìcà ndiaha icúmí‑yâ, te sáhatahvì‑yáñà ndohó sàhà ñà‑ndùù‑ndà nèhivì xí Jesucristu. 20 ¡Ansivéhé cahnú‑yá! Nicanicuahàn ni tavá‑nda tnùñuhu xí‑yá, vàchi Yuandiáhá‑ndá nduú‑yá. Amén.

Nansa nì casàhú stnahá Pablo xì nsidaa gá nèhivì ñuu Filipos

21 Casàhú‑nsià xì nsidaa gá ana nduú nèhivì xí Jesucristu ndoó jaàn. Te nsidaa stná compañeruì yohó, cásàhú stná‑nè xì mii‑nsiá. 22 Stná nèhivì xí‑yá quidáchúûn vehe rey cahnú César, cuàhà gá cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. Te nsidaa dava ga nèhivì xí‑yá ndoó yatni yohó, cásàhú stná‑nè.

23 Ni cúcúmí nsidaa‑nsiá cuàhà gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu. Sà‑ìá.

COLOSENSES

1

2

3

4

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Colosas

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin ana nì nìhì chuun nùù Jesucristu, vàchi ducán nì chitnùní ini Dios. Te yohó iá stná ñani‑ndà Timoteo, 2 cutnáhâ‑nsí cásàhú‑nsì xì nsidaa mii‑nsiá nèhivì íì xí Cristu ndoó ñuu Colosas, vàchi mii‑nsiá, iin‑ni nchícùn viì stná‑nsià ichì‑yá, te nahi iin‑ni ñaní xínduu stná nsidaa‑nda. Pues, vichi ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia xi Yua‑nda Dios. Contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya.

Ñà‑ndùá nì xìcàn Pablo nùù Dios na ní xìcàn tàhvì‑neˊ sàhà nèhivì xiníndísá‑xí‑yâ

3 Nsiùhù, cada xícàn tàhvì‑nsí nùù Yuandiaha Stoho‑ndà Jesucristu, naquímánì‑nsí mii‑yá sàhà‑nsiá. 4 Vàchi sànì xinitnùhu‑nsi ñà‑cuàhà guá nihnú vàha ini‑nsià Dèhemanì‑yá, xì ñà‑cuàhà guá cuú stná inì‑nsia sàhà nsidaa nèhivì xí‑yá. 5-6 Ansivéhé‑yâ, vàchi cuàhà gá tnùndé ini icúmí‑ndá ñà‑nìhìtáhvì‑ndà ñà‑ndiaha íì xí‑yá iá ansivi. Te divi ñà‑jaàn nduá nì xinitnùhu‑nsia na ní sàà palabra ndàcuisì xí‑yá nùù‑nsiá, te nì inini‑nsia razón vàha xi‑ya. Pues divi palabra mà nduá sànì xìtià stná inicutu ñuhìví, te ndiaha gá chindéâ nèhivì. Te vichi cuàhà gá stná nèhivì sànì quìhvi ichì mà nacua nì quida mii‑nsiá quìvì nì xinitnùhu‑nsia palabra mà, te nì cundaà inì‑nsia nansa iá ndisa gracia xi Dios. 7 Pues inii dècuèndè quìvì yucán sànì chindeámà mii‑nsiá. Te gracia xi‑ya mà nduú stná ñà‑ndùá nì dàcuàhá stná Epafras mii‑nsiá. Vàchi iin‑ni xinúcuáchí stná nècuàchìmà nùù Cristu nahi nsiùhù, te mànì cuáhà stná‑nè nùù‑nsí. Viì gá quidá stná‑nè nsidaa chuun ìì xí‑yá yucán ndé ndoó‑nsiá. 8 Te divi nùù mii‑né nì xinitnùhu‑nsi nansa yáha‑nsia xì nansa cuú stná inì‑nsia sàhà‑nsí quidá Espíritu Ìì xí Dios.

9 Ñàyùcàndùá, dècuèndè quìvì nì cundaà ini‑nsì ñà‑jaàn, iin‑ni xícàn tàhvì‑nsí nùù‑yá sàhà‑nsiá, xícàn tàhvì‑nsí ñà‑nì sáà‑nsià mànìhì ini‑nsià nansa cuní‑yà quida‑nda ñuhìví yohó. Te xícàn tàhvì stná‑nsì ñà‑nì sáà‑nsià cundaà nsihi inì‑nsia sàhà ichì‑yá, te cucumi‑nsiá iin sàxìnítnùní ndiaha. 10 Ducán dandu nìhìndèè‑nsiá cacanuu viì‑nsiá ñuhìví yohó nacua ndiá ìcà‑ndà quida‑nda ñà‑ndùù‑ndà nèhivì xí Stoho‑ndà Señor. Te ducán cudiì stná ini‑yà sàhà‑ndà, vàchi modo jaàn nìhì stná‑ndà quida‑nda nsidanicuú clase obra vàha, te sàà stná‑ndà cunaha váha‑ndayá chicá más.

11 Te sàhà‑ñá ndiaha gá poder xi‑ya, ñàyùcàndùá xícàn tàhvì stná‑nsì ñà‑nì nácuàhandee ini‑yà mii‑nsiá xì poder ndiaha ma, dandu vàtùni quidandee cahnú inì‑nsia, (mate ni yáha‑nsia tnùndoho), doco vàtùni cudiì inì‑nsia, 12 te naquimanì stná‑nsià Yua‑nda Dios (sàhà gracia xi‑ya). Vàchi sànì dama‑ya anima‑ndà, te vichi vàtùni nìhìtáhvì stná‑ndà cuàhà ñà‑ndiaha íì xí‑yá nacua níhìtáhvì nsidaa gá nèhivì íì xí‑yá, vàchi sànì dàtnúù‑yà sàxìnítnùní‑ndà. 13 Te vichi sànì tavà‑yándô nùù ndahà (ñà‑malu, vàchi) cuisì ichì ñáa nì sanduamà, te nì dàyáha‑yàndó ndè ndahà Dèhemanì‑yá Jesús. 14 Sànì quee‑nda libre (nùù ndahà‑sí), vàchi sàhà nìì Jesús nì xìtià, ñàyùcàndùá vàtùni nì xicahnú ini‑yà sàhà cuàchi‑nda.

Nansa nì nìhì‑ndà nì nàcùndoo vàha‑nda xi Dios sàhà‑ñá nì xìhì Jesucristu sàhà‑ndà

15 Có‑tùí Yua‑nda Dios cundehè‑ndàyá, doco mimíí nacua iá‑yà, divi ducán iá stná Dèhemanì‑yá (Jesús). Te divi Dèhemanì‑yá nduú ana chicá ndiaá nùù nsidanicuú iñàha iá ñuhìví. 16 Vàchi sàhà ndahà Dèhemanì‑yá nì quidavàha‑ya nsidaa ñà‑ìá ñuhìví xì ansivi, nsidaa ñà‑ndùá indéhe‑nda, xì nsidaa stná ñà‑có‑tùí cundehè‑ndà, divi sàhà ndahà Jesús nì cuyucun nsidaájàn. Vàchi nì quida vàha‑ya ángel dandacú, xì stná ángel chicá xinúcuáchí, xì nsidaa gá stná ana fuerte xicánúú ansivi, nsidaa‑némà, sàhà ndahà‑yá nì cuyucàn sàhà‑ñá ni queé gá más tnùñuhu xí‑yá. 17 Tàyóo ni‑iñàha ñuhìví, te sà‑ìá mii‑yá. Te sàhà stná poder xi‑ya itníí tnahá nsidanicuú iñàha. 18 Te ndohó nècuàchì iin‑ni cahvi xi‑yá, nahi cuerpu xi‑ya nduu‑nda, te mii‑yá, dandacú‑yá nùù‑ndà na ian dandacú dìnì‑ndà nùù‑ndà. Nùù mii‑yá sànì nìhì‑ndà vida xi‑nda. Dihna‑ya nì natiacu‑yà nùù nsidaa nèhivì, ñàyùcàndùá nduú‑yá ana chicá cusáhnû inicutu ñuhìví. 19 Vàchi sànì chitnùní ini Yua‑nda Dios cuñuhu chitu (vida saín xí‑yá) ini anima Dèhemanì‑yá. 20 Te cunaha‑nsiá, ñà‑nì xìhì‑yà nchìca cruz, te nì xìtià nìì‑yá, sàhà ñà‑jaàn nduá vàtùni nàcùndoo vàha‑nda nùù‑yá, vàtùni nìhìtáhvì nsidaa nèhivì nàcùndoo viì‑né xì‑yá, a ducán nduú‑né ana ndoó ñuhìví yohó, te ò ana ndoó ansivi.

21 Antes cónìsá níhnú ini‑nsià mii‑yá. Ndè nìsa xini ùhì stná‑nsiàyà sàhà chuun malu nìsa quida guá‑nsià, doco vichi sànì nàcùndoo vàha‑nsia xì‑yá. 22 Vàchi sàhà ñà‑nì nanduu‑ya nahi nèhivì ñuhìví, te nì xìhì‑yà, ñàyùcàndùá vàtùni nì nìhìtáhvì‑ndà nàcùnihnu ìì ini‑ndà, te cuxio dahuun cuàchi‑nda, ndutu nsihá. Ducán dandu vàtùni sàà‑ndà nùù (Yua‑nda Dios) quida‑ya. 23 Doco xiñuhu ñà‑iin‑ni cunihnu vàha ini‑ndàyá; màsà nácóó‑ndá fe xi‑nda. Màsà nándodó‑nda ichì‑yá, ni màsà cuáha‑nda datúcù nèhivì‑ndó nùù razón ndiaha, vàchi sàhà palabra mà iá tnùndé ini xi‑nda. Te (ansivéhé Dios), sànì inini stná‑nsià palabra mà; daaní, dècuèndè stná inicutu ñuhìví sànì xìtià stná. Te yùhù stná Pablo, xinúcuáchí stnáì (nùù chuun ma), cachítnùhi palabra mà xì nèhivì.

Ñà‑ndùú chuun nì nìhì Pablo ñà‑cunucuachi‑né nùù nsidaa nèhivì iin‑ni cahvi xi Jesús

24 Mate cuáhà gá ndohí sàhà‑nsiá, doco cudíì inì, vàchi nú ni ndohí ducán, dandu chicá yàchì cuacatnahá nsidaa ñà‑ìcúmí ndoho gà Cristu sàhà nèhivì cahvi xi‑yá, vàchi nahi cuerpu‑yà nduu‑nda. 25 Te sàhà ñà‑vàha xi mii‑nsiá sànì chitnùní ini‑yà cunucuachí nùù nsidaa nèhivì cahvi xi‑yá. Te chuun sànì nìhí nduú ñà‑cachitnùhu nsihi palabra xi‑ya. 26 Palabra nìsa ìa dèhé antes nduá cachítnùhi. Caní cuìà cónì cúndáà ini xìì‑ndà sàhámà. Doco vichi sànì dàtúi‑yañà nùù nèhivì xí‑yá. 27 Vàchi nì chitnùní ini‑yà cundaà ini‑ndà ñà‑ndiaha guá iá palabra mà, te cuní stná‑yà cunitnùhu nèhivì nsidanicuú ñuu. Pues dohó cachí palabra mà: vàtùni coo Cristu meru ini anima‑ndà, te sàhámà vichi iá iin tnùndé ini ndiaha xi‑nda ñà‑sàà‑ndà ndè gloria. 28 Ñàyùcàndùá, divi mii‑yá dìsáhà‑xí cáhàn‑nsì xì nsidaa nèhivì, chináhá‑nsînè, te sáha‑nsinè ichì váha, áma sáà‑nè cunihnu vàha ndisa ini‑nè mii‑yá nacua ndiá ìcà‑né. 29 Pues ñà‑jaàn nduú chuun sáhandee inì quide nacua chindéé‑yâ yùhù, vàchi sáha fuerte‑yà yùhù poder ndiaha xí‑yá quideàmà.

2

1 Yùhù cuníˋ cundaà inì‑nsia ñà‑cuàhà guá (xícàn tàhví nùù Dios) sàhà‑nsiá xì sàhà stná nècuàchì ñuu Laodicea, te có‑nândodó stnáì nsidaa nèhivì ndoó jaàn tàñáha ga cuni nùù xìˊ. 2 Xícàn tàhví ñà‑nì nácuàhandee inì‑nsia, te iin‑ni ni cuú stnahá stná inì‑nsia sàhà‑nsiá. Te ni sáà stná‑nsià cundaà vàha inì‑nsia sàhà ichì‑yá, dandu mà cúndóó gá‑nsià xì duda. Te ndiaha gá cunduajàn, vàchi después icúmí‑nsiâ sàà‑nsià mànìhì ndìsá inì‑nsia palabra sàhà‑yá nìsa ìa dèhé antes, divi palabra sàhà Jesucristu. 3 Vàchi cuisì ichì mii‑yá nduú ichì nchichí ndiaha ndisa; cuisì ichì‑yá nduú ichì ndé cundaà ndisa ini‑ndà. 4 Ducán cachíˋ xì‑nsiá sàhá màsà chíyúhu ni‑iin nèhivì mii‑nsiá, te dandahví‑nènsià. 5-6 Vàchi mate có‑ìéˋ cutnáhî xì‑nsiá yucán, doco nihnú inì mii‑nsiá, te cudíì gá inì na xinítnùhi quidá víi‑nsiá, te xiníndísâ fuerte stná‑nsià Stoho‑ndà Jesucristu. Ñàyùcàndùá, nacua nì quida‑nsia na ní quìhvi‑nsia ichì‑yá, divi ducán quida‑nsia seguir vichi, iin‑ni ni cúnchícùn viì‑nsiá ichì‑yá. 7 Iin‑ni màsà túcù‑nsià quida inga palabra, te nsìquívì chicá más ni sáà‑nsià cunihnu fuerte inì‑nsia mii‑yá sàhà‑ñá màsà nunca nacoo‑nsia ñà‑ndùá nì chinaha‑nsì mii‑nsiá. Iin‑ni ni quidá‑nsiá nsidaámà, te nicanicuahàn ni náquímánì stná‑nsiàyà.

Nansa iá vida saa sà‑ìcúmí‑ndá ñà‑nchícùn‑ndà Jesucristu

8 Cuidadu ni cúndóó‑nsiá màdí datúcù inga nèhivì mii‑nsiá. Nchichí cáhàn‑nè, doco dandahví uun‑ne. Cutu estilu nì nacoo nèhivì nduá cachí‑nè. Dàñùhù xi nèhivì ùún ñuhìví yohó nduá, có‑ndùá ley xi Cristu. 9 Doco mii‑yá, meru Dios nduú‑yá; mimíí nacua iá Yua‑nda Dios, ducán iá stná‑yà, te iá stná iquìcúñú‑yà. 10 Te sàhà ñà‑sànì ndèe anima‑ndà ini anima mii‑yá, ñàyùcàndùá chitu stná anima‑ndà mii‑yá vichi. Te chicá fuerte‑yà nùù nsidanicuú ángel, xì nùù stná nsidanicuú ñà‑malu.

11 Daaní, sàhà stná ñà‑nchícùn‑ndàyá, sànì sàcùtuu stná seña xi Dios, (ini anima‑ndà); màdì ìcà‑ndà nì sácùtua. Te ¿índù ñà‑cùní cachi seña mà? Divi ñà‑sànì cuxio cuàchi anima‑ndà, nsidanicuú cuàchi nìsa xicàn guá cuerpu xi‑nda quida‑nda. 12 Te na ní cuhiì‑ndà, seña nì sanduamà na ian cutnaha‑nda xi mii‑yá nì ndùxin stná‑ndà, te nì natiacu stná‑ndà nahi mii‑yá. Pues ducan quida‑nda cuenta nì cuu xi‑nda ñà‑sànì xinindisa‑nda cahnú gá poder icúmí (Yua‑nda) Dios, te sàhámà nì dànátiácú‑yà Jesús. 13 Te mii‑nsiá, sàhà falta xi‑nsia, xì sàhà stná ñà‑có‑ndùú‑nsiá raza itúú seña xi‑ya ìcà‑xí, ñàyùcàndùá còò vida ndiaha xí anima‑nsià nìsá ìa. Doco tucu iá vichi, sànì natiacu‑nsià quidá‑yá cuenta, (nacua mii‑nsiá, te ducán stná nsiùhù). Vàchi ñà‑nì dànátiácú‑yà Jesús, divi ndiaá stná sàhà nsidaa ndohó. Te sàhà‑ñá ducán nduá, sànì xicahnú stná ini‑yà sàhà nsidaa cuàchi‑nda. 14 Nì dàndùtù‑yá nsidaa ñà‑ndùá iníhícá‑ndá nùù‑yá. Nì ndutu dahuun cuenta itníí‑yá sàhà‑ndà. Iá ndisa falta xi‑nda nìsa cachi cuenta ma, doco vichi sànì cuxio nsidaámà nì quida Jesucristu, vàchi nì sàcùtuu‑ya nchìca cruz, te sàhà ñà‑jaàn nduá nì ndutu cuenta mà. 15 Te nsidaa ñà‑malu, mate yáha ga fuerte‑si, te ò dana guá‑si, doco nì cundee dahuun‑ya nùù‑sí. Yáha ga nì nducahan‑sì nì quida‑ya, vàchi ndiaha gá nì cundee‑yá (na ní xìhì‑yà) nchìca cruz.

Xiñuhu nandòdó dahuun‑nda nsidaa estilu cáhàn sàhà cuisì modo xi ñuhìví yohó

16 Sàhà nsidaa ñà‑jaàn, màsà ndúlócô‑nsià nèhivì xítnùhu xi‑nsiá sàhà ñà‑ndùá xixí‑nsiá, ò ñá‑ndùá xihí‑nsiá, te ò iin vicò (cuní‑nè) chivàha‑nsia, mate ni cúndúá iin vicò cahnú, ò vicò natiácú yoo, te ò iin quìvì ndoó ndahà‑nsiá. 17 Vàchi nsidaa estilu sànaha ma, seña uun nì sandua, vàchi divi Cristu nduú ana nì cachitnùhamà sàhà‑xí. 18 Ñàyùcàndùá, màsà cuáha‑nsia (dandahví nèhivì‑nsiá, vàchi nú ducán), dandu ndañuhu premiu xi‑nsia. Cachí nèhivì dandahví mà ñà‑xìñùhù cahíchì ini‑ndà mii‑nda, te cahvi stná‑ndà ángel, cachí‑nè, (vàchi) iá ñà‑ndùá nì dàcùní Dios‑nè, cachí‑nè. Mii‑né nduú‑né mii‑né càhàn‑né, doco cuisì ñà‑ìá ñuhìví yohó‑ní nduá nihnú ini‑nè. 19 Ducán quidá‑né, doco ñà‑có‑nchîcùn ndisa ga‑nè Cristu nduá. Doco cunaha‑nsiá, nahi dìnì‑ndà nduú mii‑yá; te ndohó, nahi cuerpu xi‑ya nduu‑nda, ñàyùcàndùá iin‑ni cahnú sànì nanduu nsidaa‑nda nì quida‑ya, nacua ñuhú tnáhâ ndahàsáhà iquìcúñú‑ndà. Ñàyùcàndùá, sàhà mii‑yá siempre nácuàhandee ini‑ndà, te ndufuértê anima‑ndà nacua chítnùní ini Yua‑nda Dios cuu xi‑nda.

20 Vichi, xiñuhu quida‑nda cuenta na ian nì cutnaha‑nda xi Cristu na ní xìhì‑yà, te ñàyùcàndùá có‑xìñùhù gá ñà‑cunihnu ini‑ndà ni‑iin ley cáhàn sàhà cuisì ñà‑ìá ñuhìví yohó‑ní. Mate ndoo‑nda ñuhìví, doco có‑ndùá ñà‑chivàha‑nda 21 cuàhà ley cachí ñà‑màsà tníí‑ndá iin ñà‑jaàn, ò màsà cúxí‑ndá inga iñàha, te ò màsà dúcùn ndahà stná‑ndà ñà‑yùcán. 22 Còó, vàchi ñà‑ìcúmí nsihi‑ni nduú nsidaájàn, te cuisì nèhivì ñuhìví nduú ana nì quidavàha xi ley jaàn. 23 Vihini tuxí ini‑ndà iin palabra nchichí nduá cachí‑nèmà, vàchi cachí‑nè ñà‑fuerte ni cuáhandee ini‑ndà sàhà religión mà, te ni cáhîchì stná ini‑ndà mii‑nda, te ni dándóhô stná‑ndà mii‑nda, cachí‑nè. Doco cunaha‑nsiá, ni‑iyuhu mà cúí chindee ley mà ndohó ñà‑cadi‑ndà nùù (cuàhà ñà‑chìcuéhè) xího‑nda quida‑nda dava xichi.

3

1 Bueno, sàhà‑ñá quìdà‑ndà cuenta cutnáhâ stná‑ndà xì Cristu na ní natiacu‑yà, ñàyùcàndùá xiñuhu nanducu‑nda nansa quida viì‑ndà nacua nduú ley xi ansivi, vàchi ndè ansivi yucán iá‑yà ladu cuahá Yua‑nda Dios. 2 Te vichi xiñuhu cunihnu ini‑ndà chuun xi (mii‑yá iá) ndè gloria mà, màdì chuun xi ñuhìví yohó. 3 Vàchi ducán nduá na ian nì xìhì stná‑ndà (na ní xìhì mii‑yá), doco vichi itiácú‑ndà sàhà poder xi‑ya, te cutnáhâ stná‑ndà xì‑yá ñuhu‑nda (ndahà Yua‑nda) Dios. 4 Daaní, na sáà quìvì naxicocuíìn‑yà, dandu cutnahá stná‑ndà xì‑yá cundoo‑nda ndé yáha ga nchií ndiaha.

Nacoo dahuun‑nda ñà‑ndùá nìsa quida‑nda antes, te quida‑nda ñà‑vàha cachí Jesús

5 Ñàyùcàndùá, xiñuhu dandáñúhú dahuun‑nda nsidaa (chuun sìquini cudíì guá ini nèhivì) ñuhìví quida‑ne. Màsà náxícócuîìn gà‑ndà càhàn‑ndà xì ana cónì nándàhà xì‑ndà, te màsà cúníhnú sìquini ini‑ndà; màsà cúñúhú ini‑ndà ñà‑coo‑nda xi inga nècuàchì ñahà. Ni màsà xího stná‑ndà cucumi‑nda cuàhà iñàha, vàchi na ian cahvi‑nda ñà‑jaàn queá. 6 Cunaha‑nsiá, sàhà nsidaa cuàchi jaàn icúmí quixi castigu fuerte xi Dios dìquì nsidaa nèhivì có‑ìníní xí‑yâ. 7 Te divi nsidaa cuàchi jaàn nìsa quida stná‑nsià antes na nísa cudiì gá inì‑nsia sàhá. 8 Doco vichi xiñuhu nacoo stná‑ndà más gà falta xi‑nda. Màsà cuídà gà ini‑ndà; màsà ndúdáná gá‑ndà. Te màsà cúndéhe úhì stnàhá stná‑ndà. Ni màsà dáquêe cuàchi‑nda dìquì ñanìtnaha‑nda; te màsà cáhàn quini‑nda. 9 Ni màsà dándáhvî stnahá gá stná‑ndà, vàchi sànì nacoo dahuun‑nda modo nìsa nihnu ini‑ndà antes; có‑quìdá gá‑ndà nahi antes. 10 Nahi nèhivì sàà sànì nanduu‑nda, te cueé‑ni cueé‑ni cuàhàn ndusaa stná sàxìnítnùní‑ndà, dandu sàà‑ndà cundaà vàha ini‑ndà, te cunihnu stná ini‑ndà nacua nihnú ini mii‑yá ana nì dàndúsáá xí‑ndá.

Có‑quìdá, ndéni nèhivì ní cui ni cúndúú‑ndá, cuisì ndiaá ñà‑nchícùn‑ndà Jesús, màdì raza‑ndà

11 Nèhivì sàà xínduu‑nda, có‑quìdá a nduu‑nda nèhivì raza Grecia, te ò nèhivì raza Judea. Te ni có‑quìdá stná a itúú marca xi Dios ìcà‑ndà, ò á coó. Ni có‑cùní cachi stná nú nduu‑nda nècuàchì inga ñuu, mate nécuàchì siùmí nì sanduu‑ne. Còó. Ni có‑quìdá stná a nduu‑nda nèhivì libre, te ò nèhivì quidáchúûn saín nùù iin lamú. Còó, vàchi cuisì ñà‑nchícùn‑ndà Cristu nduú ñà‑ndiàá; te divi‑ya iá stná ini anima nsidaa‑nda.

Calma ni cúndóó‑ndá xí ñanìtnaha‑nda, te nacuàhandee stnahá ini‑ndà

12 Sànì nacàxin Dios ndohó. Nèhivì ìì xí‑yá sàndùù‑ndà vichi, te mànì‑ndà nùù‑yá. Ñàyùcàndùá, xiñuhu cutùha‑nda cuhi stnahá ini‑ndà. Iin‑ni ni cúníhnú mánì ini‑ndà, te cunihnu ndahvi stná ini‑ndà. Màsà cóó dana‑nda. Còó; iin‑ni ni quidándéé ini‑ndà. 13 Te nú iá iin ñanìtnaha‑nda nì quida xi iin falta, dandu ni quidándéé cahnú ini‑ndà sàhà‑né, te cuicahnú ini‑ndà sàhà‑né nacua nì xicahnú stná ini Cristu sàhà ndohó. 14 Daaní, ñà‑chicá más xiñuhu nduú ñà‑cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, vàchi nú ducani quida‑nda, dandu ñà‑sànì nacuatnahá nsidaa ñà‑vàha xiñuhu quida‑nda nduájàn. 15 Te ni caquín stná‑ndà cuidadu ñà‑màsà quídá‑ndá ni‑iñàha dandáñúhú xí ñà‑nìhnú dadí ndiaha ini‑ndà nacua cuní Dios cunihnu dadí ini‑ndà. Vàchi cunaha‑nsiá, divi sàhà‑ñá cundoo ndiaha‑nda, te cunduu‑nda nahi iin‑ni nèhivì, ñàyùcàndùá nì cana‑yàndó (ladu xi‑ya). Te xiñuhu ñà‑naquimanì stná‑ndàyá.

16 Nicanicuahàn ni coó chitu anima‑ndà palabra ìì xí Cristu. Te xiñuhu càhàn stná‑ndà iin‑nda xi inga‑ndà, te chinaha stnàhá víi‑nda palabra nchichí ndiaha xí‑yá sàhà‑ñá chicá ni cúnsìhi ini‑ndà (quida viì‑ndà). Te coto stná‑ndà nsidaa clase alabanza xi‑ya, nacuatu‑nda, te coto stná‑ndà alabanza nacua datnúù Espíritu Ìì xí‑yá ini‑ndà. Te siempre naquimanì‑ndàyá ini anima‑ndà. 17 Nsidanicuú ñà‑ndùá quìdà‑ndà, xì ñá‑ndùá cachí‑ndà, xiñuhu ndacùcahan‑nda Stoho‑ndà Jesús, te ducán naquimanì stná‑ndà Yua‑nda Dios.

Nansa quida‑nda, te cundoo manì‑ndà xì nsidaa nèhivì, a nduú‑né tnaha‑nda, ò lamú xi‑nda, ò peón xi‑nda

18 Mii‑nsiá nècuàchì ñahà, xiñuhu cahvi‑nsiá iì‑nsiá nacua ndiá ìcà nèhivì xí Stoho‑ndà Señor quida‑ne. 19 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì tiàa, xiñuhu cuu ini‑nsià sàhà ñahàdìhí‑nsià. Màsà dándácû ndee‑nsiá nùù‑né. 20 Te nsiohó nècuàchì cuàtì xì nècuàchì cuàchì, ni cúníní stná‑ndá nsidaa ñà‑ndùá cachí yuadíhí‑ndâ, vàchi ducán dandu cudiì ini Stoho‑ndà Señor sàhà‑ndá. 21 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì tiàa xínduu yua, màsà dácuîdà canúú inì‑nsia dèhe‑nsia sàhá màsà cúhúún inià. 22 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì ndoó saín nùù iin lamú, ni cúníní víi‑nsiánè. Màdìá cuisì na indéhe‑né, dandu quidachuún víi‑nsiá sàhà‑ñá ndee vàha‑nsia nùù‑né. Còó. Chicá vàha nsinuu inì‑nsia Dios, te iin‑ni ni cúníhnú víi inì‑nsia quidachuún víi‑nsiá. 23 Nsidanicuú chuun ndacú núù‑nsiá, contentu ni quidá‑nsiáñà. Quida‑nsia cuenta na ian Stoho‑ndà Señor nduú patrón xi‑nsia, te màdìá nèhivì ùún. 24 Vàchi nùù Stoho‑ndà Cristu icúmí‑nsiâ nìhìtáhvì‑nsiá, te cundiatú stná anima‑nsià, vàchi divi mii‑yá nduú ana xinúcuáchí ndísá‑ndá nùù‑xí. 25 Doco nèhivì có‑quìdá víi, icúmí nacuitacùhá‑nè nacua quidá‑né, te mà quíhín casu Dios ana nduú‑né.

4

1 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì nduú patrón, quida viì‑nsiá xì peón xi‑nsia nacua ndiá ìcà‑ndà quida‑nda, vàchi ináhá‑ndá dècuèndè gloria iá stná ana dandacu‑xi nùù‑ndà.

2 Daaní, nsidaa‑nsiá, iin‑ni ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù Dios. Màsà nácóó‑nsiá ñà‑jaàn. Te naquimanì stná‑nsià mii‑yá. 3 Te quida‑nsia favor, sàhà stná nsiùhù ni cácàn tàhvì‑nsiá sàhà‑ñá ni cúnúná ichì cachitnùhu cuahà‑nsí palabra xi Cristu, divi palabra nìsa ìa dèhé sànaha. Pues divi sàhà stná palabra (ndiaha ma iéˋ yohó) ndiadíˋ vehecàa. 4 Ñàyùcàndùá, càcàn tàhvì‑nsiá sàhí nùù‑yá, áma níhìˊ nansa càhàn vatí palabra mà xì nèhivì nacua ndiá ìqué quide.

5 Siempre xiñuhu quida viì‑ndà xì nèhivì có‑nchîcùn xì ichì‑yá. Te nú iá nansa cui quida‑nda iin obra, dandu yàchì nì quìdà‑ndàñá. 6 Te na cáhàn‑ndà xì nèhivì, vivìí‑ni ni cáhàn‑ndà xì‑né. Meru palabra xiñuhu ni cúndúá cachi‑ndà xì‑né. Chicá vàha nacani vàha ini‑ndà nansa naxiconihí víi‑nda nùù iin iin ana cáhàn xì‑ndà.

Ultimo palabra cachí Pablo, cásàhú‑nè xì nsidaa nèhivì ñuu Colosas

7 Ñani‑ndà Tíquico, mànì cuáhà‑né nùí; cuàhà gá sànì chindee‑né yùhù, te iin‑ni xinúcuáchí víi stná‑nè nùù Stoho‑ndà Señor. Pues mii‑né icúmí‑nê nacani‑ne xì‑nsiá sàhí, nansa yáhi. 8 Ñà‑jaàn nduá sànì sàcùnaha‑né quida‑ne na sáà‑nè ndé ndoó‑nsiá, cachitnùhu‑ne xì‑nsiá nansa iá chuun xi‑nsi yohó sàhà ñá‑ndòo vàha stná inì‑nsia. 9 Daaní, icúmí cutnahá stná inga ñani‑ndà (sàà‑nè xì Tíquico), divi compañeru‑nsià nani Onésimo. Iin‑ni nihnú stná ini‑nè ichì Yua‑nda Dios, te cuàhà gá cuú stná inì sàhà‑né. Pues ndúì nècuàchìmà, icúmí‑nê nacani‑ne xì‑nsiá sàhà nsidaa ñà‑ìá yohó.

10 Cunaha‑nsiá, iá stná inga compañeruì vehecàa yohó nani Aristarco, te cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. Te (ñuu) yohó iá stná primu xi Bernabé nani Marcos, te cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. Te Marcos mà, sànì cachì xì‑nsiá sàhà‑né ñà‑nì quìdáñúhú‑nsiânè nú ni sáà‑nè ndé ndoó‑nsiá. 11 Daaní, yohó iá stná Jesús Justo, te cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. Cunaha‑nsiá, còò cá más nècuàchì raza Judea yohó chindéé xî nùù chuun xi ñuhìví ìì xí Dios, cuisì nècuàchì yohó, ñàyùcàndúá cuàhà gá cudíì inì sàhà‑né. 12 Daaní, cásàhú stná Epafras, divi nècuàchì ñuu‑nsià (iá yohó). Nècuàchìmà, xinúcuáchí vîi‑né nùù Cristu, te cuàhà gá xícàn tàhvì‑né nùù Dios sàhà‑nsiá, sacúndáhvî‑nè nùù‑yá ñà‑iin‑ni ni cúníhnú vàha inì‑nsia ichì‑yá, te iin‑ni ni quidá stná‑nsià ñà‑ndùá cuní‑yà. 13 Yùhù nduí testigu ñà‑cuàhà guá nacání ini‑nè sàhà‑nsiá xì sàhà stná nècuàchì ñuu Laodicea xì ñuu Hierápolis. 14 Daaní, cásàhú stná doctor Lucas. Mànì cuáhà nècuàchìmà nùù‑ndà. Daaní, cásàhú stná Demas. 15 Te mii‑nsiá, casàhú stná‑nsià xì ñani‑ndà ndoó ñuu Laodicea yucán. Te casàhú stná‑nsià xì Ninfas xì nsidaa gá nèhivì natácá vehe‑ne.

16 Nú sànì cahvi‑nsia carta yohó, dandu dacúhùn‑nsiàñà nùù nèhivì xí Dios ndoó ñuu Laodicea mà sàhà‑ñá cahvi stná nècuàchìmàñá. Te carta (nì tiaa stnáì) nùù mii‑né, cahvi stná‑nsiàñà.

17 Daaní, càhàn stná‑nsià xì Arquipo cachi‑nsià xì‑né ñà‑màsà nándodó‑né quida ndisa‑ne chuun ndiaha sànì nìhì‑né nùù Stoho‑ndà Señor.

18 Yùhù nduí Pablo, te ndahà mií tiaí saludu yohó nùù nsidaa‑nsiá. Te sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì nsínuu inì‑nsia ñà‑yòhó iéˋ ndiadíˋ vehecàa.

Ni cúcúmí‑nsiâ cuàhà gracia xi‑ya. Sà‑ìá.

1 TESALONICENSES

1

2

3

4

5

Tutu Nuu Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Tesalónica

1

1 Yùhù Pablo, xì Silvano, xì stná Timoteo, cásàhú‑nsì xì nsidaa mii‑nsiá nècuàchì ñuu Tesalónica cahvi stná xì Jesús. Mii‑nsiá, sànì natùi‑nsia nùù Yua‑nda Dios, xì nùù Stoho‑ndà Jesucristu. Te vichi ni cuní mànì‑yá mii‑nsiá; contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya.

2-3 Nsiùhù, nicanicuahàn naquímánì‑nsí Dios sàhà nsidaa‑nsiá, te cáhàn‑nsì xì‑yá xícàn tàhvì‑nsí sàhà‑nsiá nsìquívì. Nsinúú ini‑nsì nansa nì quida‑nsia na ní xinindisá‑nsiá mii‑yá, te sàhámà nì quesaha‑nsiá quidá víi‑nsiá cumplir. Ináhá‑nsî cuú stnahá stná ini‑nsià sàhà‑nsiá, te chindéé stnahá stná‑nsià. Daaní, ináhá stná‑nsì ñà‑iin‑ni cundéé inì‑nsia Stoho‑ndà Jesucristu nsìquívì (nahi nsiùhù). Te sàhà‑ñá indéhe stná Yua‑nda Dios ndohó, ináhá stná‑yà nsidaájàn. 4 Te cunaha‑nsiá, cuú cuáhà ini‑yà sàhà‑nsiá, ñánì. Te ináhá váha stná‑nsì ñà‑sànì nacàxin stná‑yà mii‑nsiá ñà‑cunduu‑nsia nèhivì xí‑yá. 5 Vàchi na ní sàà‑nsì yucán, te nì càhàn‑nsì xì‑nsiá ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá, màdì palabra uun ni sándúámà. Còó, vàchi Espíritu Ìì xí‑yá nduú ana nì chindee stná xì‑nsí, te nì quida stná‑yà milagru xi‑ya. Te ndee ní càhàn‑nsì xì‑nsiá, vàchi ináhá‑nsî ñà‑ndáà nduá. Te ináhá‑nsiâ nansa nìsa quida‑nsi na ní sandoo‑nsi yucán, ñà‑cuisì sàhà ñà‑cunduu bien xi‑nsia nìsa quida‑nsi nsidanicuú iñàha.

6 Daaní, mii‑nsiá, nì quesaha stná‑nsià nì tenchicùn‑nsià ñà‑ndùú ichì nsiùhù, vàchi divi ichì Stoho‑ndà Señor nduú stnámà. Te divi palabra xi mii‑yá nduá nì xinindisá‑nsiá daa, ñàyùcàndùá nì cudiì cuáhà inì‑nsia nì quida Espíritu Ìì xí‑yá, mate cuáhà gá nì dàndòhó nèhivì‑nsiá. 7 Dècuèndè stná nècuàchi xiníndísâ ndoó ladu Macedonia xì ladu Acaya, nsidaa‑né sànì cundaà stná ini‑nè nansa ndiá ìcà‑né quida stná‑nè ñà‑nì xinitnùhu‑ne nansa quidá víi mii‑nsiá. 8 Vàchi sàhà mii‑nsiá nì xìtià palabra xi Stoho‑ndà Señor inicutu ladu yucán. Doco màdì cuisì ladu yucán, còó, vàchi cuàhà gá stná ñuu nì xinitnùhu nansa nì quida‑nsia na ní xinindisá‑nsiá Dios. Cunaha‑nsiá, ni còò gá necesidad càhàn‑nsì sàhà‑nsiá xì nèhivì (inga ñuu mà), vàchi dècuèndè stná mii‑né, 9 nacání‑né xì‑nsí nansa nì quida‑nsia na ní sàà‑nsì ndé ndoó‑nsiá, nì nacoo‑nsia ñà‑ndùú yùù yócò, te nì tenchicùn‑nsià ichì mii‑yá, vàchi nì cudiì ini‑nsià cahvi‑nsiá ana nduú ndisa Dios itiácú nicanicuahàn. 10 Te vichi ndiatú cuéyàà stná‑nsià naxicocuíìn Dèhemanì‑yá Jesús iá ndè gloria, vàchi divi Yà‑yùcán nduú ana nì dànátiácú Yuamánì‑yá, te divi stná‑yà icúmí‑yâ dacácu‑yàndó ñà‑màsà níhì‑ndà castigu icúmí quixi.

2

1 Ináhá‑nsiâ nansa nì ìa na ní sàà‑nsì ndé ndoó‑nsiá, màdìá uun‑ni nì sanduamà, ñánì. 2 Còó, vàchi nì chindee Dios nsiùhù, te cónì yúhî‑nsì càhàn ndee‑nsí, nì cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá razón ndiaha xí‑yá, mate xiní ùhì nèhivì nsiùhù, te mate antes nì ndoho guá‑nsì ñuu Filipos na ní quida quini‑tè xì‑nsí yucán. Sà‑ìnáhá‑nsiâ nsidaájàn. 3 Te palabra nì cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá, palabra ndàcuisì xí mii‑yá nduá. Ni‑iin ñà‑sìquini cónì càchí‑nsì xì‑nsiá, te ni‑iyuhu cónì dàndàhví stná‑nsì mii‑nsiá. 4 Còó, vàchi Dios nduú ana nì natùi‑nsi nùù‑xí ñà‑nìhì‑nsí chuun dacuítià‑nsì razón ndiaha xí‑yá. Ñàyùcàndùá, divi ñà‑jaàn nduá cachítnùhu‑nsi xì nèhivì; te cunaha‑nsiá, ñà‑ndee vàha‑nsi nùù mii‑yá nduá nandúcú‑nsî, màdìá nùù nèhivì, vàchi cuisì mii‑yá nduú ana indéhe ini anima‑ndà. 5 Sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑ni‑iin xichi cónì cáhàn vico uun‑nsi xì‑nsiá. Te ináhá stná‑yà, mà nunca nì dándáhvî‑nsì mii‑nsiá sàhà‑ñá tavà‑nsí dìhùn nùù‑nsiá. 6 Ni cónì xícàn‑nsì quidañuhu‑nsiá nsiùhù, ni mii‑nsiá, te ni nèhivì dava ga, mate iá derechu xi‑nsi càcàn‑nsì ñà‑quidañuhu nèhivì nsiùhù, vàchi divi Cristu nì sàha xi‑nsí chuun quidá‑nsí. 7 Doco còó, cónì xícàn‑nsì ñà‑jaàn. Vivìí‑ni nì càhàn‑nsì xì‑nsiá na ní sandoo‑nsi yucán. Na ian quidá iin dihi ndiaá xì méè xi, ducán nìsa quida stná‑nsì. 8 Nì cachitnùhu‑nsi razón ndiaha xí‑yá, doco màdì cuisì ñà‑jaàn, vàchi ñà‑cuàhà guá cuú ini‑nsì sàhà‑nsiá, ñàyùcàndùá dispuestu nì sandoo stná‑nsì cui‑nsì sàhà‑nsiá, ñà‑mànì guá‑nsià nùù‑nsí. 9 Te ádi nsinúú stná ini‑nsià nansa nìsa quida‑nsi, ñánì, ndui te ñuú nìsa quidachuún‑nsí, dècuèndè nìsa xàví sàstnùhù stná‑nsì, vàchi có‑cùní‑nsì quida‑nsia cuàhà gastu sàhà‑nsí, ñàyùcàndùá màdì cuisì‑ní razón ndiaha xí Dios nì cáhàn‑nsì xì‑nsiá, còó; nìsa quidachuún stná‑nsì.

10 Mii‑nsiá, sànì xininùù‑nsiá nansa nìsa quida‑nsi na ní sandoo‑nsi mahì‑nsiá na ní quesaha‑nsiá xiníndísâ‑nsiá; stná Dios, ináhá‑yâ nansa nìsa quida‑nsi, modo cudíì ini mii‑yá nìsa quida‑nsi, iin modo vàha; còò ni‑iin falta nì quìdá‑nsí. 11 Ináhá‑nsiâ nansa nì càhàn‑nsì xì‑nsiá ñà‑xìñùhù quida viì‑nsiá, te nì nacuàhandee stná ini‑nsì iin iin‑nsia na ian cáhàn iin yua xi dèhe‑ne. 12 Nì chinaha‑nsí mii‑nsiá ñà‑cacanuu viì‑nsiá ñuhìví, vàchi ducán ndiá ìcà‑ndà quida‑nda ñà‑sànì cana‑yàndó sàà‑ndà ñuhìví ìì xí‑yá ndé ndiaha guá iá.

13 Ñàyùcàndùá nicanicuahàn naquímánì‑nsí Dios, vàchi na ní càhàn‑nsì xì‑nsiá palabra xi‑ya, nì xinindisá‑nsiá, te nì cundaà inì‑nsia palabra ndisa xi mii‑yá nduá, màdì palabra xi nèhivì ùún. Te divi ñà‑ndáà nduá, palabra xi mii‑yá nduá, te ndiaha gá quidáchúân ini anima nsidaa ndohó nècuàchì xiníndísá‑xí‑yâ. 14 Daaní, después, ducán nì cuu stná xì‑nsiá nacua nì cuu xi nèhivì xí Jesucristu ndoó ladu Judea, vàchi cuàhà nèhivì xí‑yá ladu yucán, nì ndoho stná‑nè nì caquida tè‑raza Judea. Te divi ducán nì ndoho stná mii‑nsiá nì caquida nècuàchì ñuu‑nsià, ñánì. 15 (Doco ndahví) nècuàchì raza Judea mà, vàchi nì casahnì‑né Stoho‑ndà Jesús, te nì casahnì stná‑nè nècuàchì raza‑nè nì càhàn xì‑né razón ndiaha xí‑yá. Daaní, dècuèndè nsiùhù nì taxi stná‑nè. De por sí, mà túha‑ne quida viì‑né nùù Dios; te xiní ùhì stná‑nè nsidaa nèhivì. 16 Vàchi sadí‑nè nùù‑nsí na cuní‑nsì càhàn‑nsì xì nèhivì inga raza sàhà‑ñá nìhì‑né càcu anima‑nè. Doco nècuàchì razíˋ mà, có‑sâha‑ne quida‑nsi ducán; ñàyùcàndùá, cuàhà gá sànì yàha‑ne nì xida cuàchi‑ne. Doco vichi sànì sàà hora nìhì‑né castigu xi‑ne ñà‑ndoho‑ne.

Nansa nì cachi Pablo ñà‑cùú cuáhà ini‑nè sàhà nècuàchì xiníndísâ ndoó ñuu Tesalónica

17 Nsiùhù, yáha ga cuní‑nsì sàà‑nsì nàcòtò‑nsì mii‑nsiá, ñánì. Ndahví‑nsì, vàchi xica ndoó‑nsiá, doco siempre nsinúú ini‑nsì mii‑nsiá, mate có‑xìní stnaha‑nda iin ùì quìvì. 18 Ñàyùcàndùá, nì quida‑nsi lucha sàà‑nsì yucán. Yùhù, Pablo, itnii xichi nì cunì sàì, doco nì sadi ñà‑malu nùù‑nsí. 19 (Doco mànì cuáhà‑nsiá nùù‑nsí), vàchi ¿ana dìsáhà‑xí cundua icúmí coo consuelu xi‑nsi, te cudiì cuáhà ini‑nsì? Pues, divi mii‑nsiá nduú ana dìsáhà‑xí, vàchi sàhà mii‑nsiá icúmí‑nsî nìhì‑nsí iin ñà‑vàha nùù Stoho‑ndà Jesús, te cudiì gá ini‑nsì quìvì naxicocuíìn‑yà, te màcuìta‑nda nùù‑yá. 20 Vàchi ndisa, sàhà mii‑nsiá ndiaha sàstnùhù nihnú ini‑nsì, te yáha ga cudíì ini‑nsì.

3

1-2 Daaní, después nì cachi‑nsì chicá vàha sàà Timoteo ndé ndoó‑nsiá, vàchi có‑cùndéé gâ ini‑nsì ñà‑nàcání ini‑nsì nansa nihí‑nsiá cuàhàn, te cahan‑nsí vàtùni ndòo mii‑nsí ñuu Atenas. Te Timoteo, ñani ndisa‑nda nduú stná‑nè, te xinúcuáchí stná‑nè nùù Dios, cutnáhâ‑né xì‑nsí quidá stná‑nè chuun ìì (dacuítià‑ndà) razón ndiaha xí Cristu. Ñàyùcàndùá, (chicá vàha techuún‑nsí mii‑né sàà‑nè cahan‑nsí), dandu chindee‑né mii‑nsiá, nacuàhandee ini‑nènsià ñà‑chicá fuerte ni cúníndísâ vàha‑nsia, 3 te màdí ndulocó‑nsià na quidá quini nèhivì xì‑nsiá; vàchi seguru icúmí‑ndá yàha‑nda ducán, ináhá‑nsiâ. 4 Vàchi na ndoó vá‑nsí ndé ndoó‑nsiá, nì cachi‑nsì xì‑nsiá ñà‑ìcúmí‑ndá yàha‑nda vida quida nèhivì. Te divi ducán nì cuu xi‑nsiá sànì xini‑nsià. 5 Ñàyùcàndùá, yùhù, ñà‑nàcání guâ inì sàhà‑nsiá, nì techuín Timoteo nùhù‑nè (nàcòtò‑nè mii‑nsiá, dandu) nacachitnùhu‑ne xìˊ nansa yáha‑nsia, a íín‑ní nihnú vàha inì‑nsia mii‑yá, á coó, vàchi yúhî‑nsì dacà ñà‑malu dìnì‑nsiá, te uun‑ni ndòo chuun nì quida‑nsi xì‑nsiá. 6 Doco còó, vichi sànì nsiaa tu‑ne ñà‑nì nùhù‑nè nì nàcòtò‑nènsià, te iin razón vàha nduá sànì nacachitnùhu‑ne xì‑nsí, vàchi iin‑ni nihnú vàha ndisa ini‑nsiàyà, te cuú stnahá inì‑nsia sàhà‑nsiá. Te nsinúú stná inì‑nsia nsiùhù, cachí‑nè, vàchi nacua yáha ga cuní nsiùhù sàà‑nsì nàcòtò‑nsì mii‑nsiá, divi ducán ndohó stná mii‑nsiá sàhà nsiùhù. 7 Ñàyùcàndùá, mate ndohó‑nsí yohó, te yáha‑nsi cuàhà vida, doco ndiaha gá sànì ndòo vàha ini‑nsì, ñánì, vàchi sànì cundaà ini‑nsì iin‑ni nihnú vàha ini‑nsià mii‑yá. 8 Cunaha‑nsiá, dohó nduámà na ian natiácú‑nsì (na nacúnítnùhu‑nsi) iin‑ni nchícùn viì‑nsiá ichì Stoho‑ndà Señor. 9 Te vichi ¡na cuahà guá naquímánì‑nsí Dios sàhà‑nsiá! Te ináhá‑yâ yáha ga cudíì ini‑nsì sàhà‑nsiá. 10 Ndui te ñuú xícàn tàhvì cuáhà‑nsí nùù‑yá áma níhìtáhvì‑nsí nàcòtò gà‑nsì mii‑nsiá, te ducán cui chindee gá‑nsì mii‑nsiá ñà‑cunindisá vàha ga‑nsià.

11 Te vichi, xícàn tàhvì stná‑nsì nùù Yua‑nda Dios xì nùù Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑nì dácûndéhe‑yá nsiùhù ichì sàà tu‑nsi visita ndé ndoó‑nsiá. 12 Daaní, xícàn tàhvì stná‑nsì nùù‑yá ñà‑chicá ni cúcúú stnahá ini‑nsià sàhà‑nsiá xì sàhà nsidaa gá stná nèhivì nacua cuú stná ini nsiùhù sàhà mii‑nsiá. 13 Vàchi nú ducán, dandu ñà‑sànì nàcùnihnu ìì ndisa inì‑nsia cundua, te mà cóó gá falta xi‑nsia nùù Yua‑nda Dios na quívì naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesucristu, te cutnahá‑yá xì nsidaa nèhivì xí‑yá.

4

Màsà nácání ini‑ndà quida‑nda iin falta xì iin nècuàchì ñahà

1 Cuisì mindaa iñàha cachi gà‑nsì xì‑nsiá, ñánì. Sànì dàcuàhá‑nsí mii‑nsiá nansa ndiá ìcà‑nsiá cundoo viì‑nsiá ñuhìví, dandu cudiì ini Dios sàhà‑nsiá. Pues vichi chinaha‑nsí mii‑nsiá, te sacúndáhvî‑nsì nùù‑nsiá ñà‑chicá más quida‑nsia ñà‑jaàn cumplir. 2 Vàchi ináhá vâha‑nsia ñà‑ndùá nì dàndàcú‑nsí nùù‑nsiá na ní sandoo‑nsi xì‑nsiá, te nì càhàn‑nsì xì‑nsiá cuenta xi Stoho‑ndà Jesús. 3 Pues divi ñà‑yòhó nduá cuní‑yà quida‑nda sàhà‑ñá cunduu‑nda nèhivì ìì xí‑yá: divi ñà‑màsà cáhàn‑ndà xì ni‑iin nèhivì cónì nándàhà xì‑ndà. 4 Cuní‑yà cundaà ini‑ndà nansa càcàn viì‑ndà iin ana cunduu ñahàdìhí‑ndà, dandu iin‑ni coo sahnu‑nda xi‑né. Te nsidaa nècuàchì ñáha dava ga, ni coó stná tnùñuhu xi‑nda nùù‑né. 5 Màsà xího‑nda coo‑nda xi inga nècuàchì ñahà. Màsà quídá ndevàha‑nda xi mii‑nda nansa ni nì cui, vàchi ñà‑jaàn nduá quidá nèhivì còò Dios nùù‑xí. 6 Te màsà quídá‑ndá iin falta dandahví‑ndà ñanìtnaha‑nda, te quìhvi tnaha‑nda xi nècuàchì vehe‑ne, vàchi icúmí Stoho‑ndà Señor nachitacùhá‑yà sàhà nsidaámà. Ñà‑jaàn sànì cachi‑nsì xì‑nsiá antes na ní chinaha váha‑nsi mii‑nsiá sàhájàn. 7 Ñàyùcàndùá, nacani ini‑nsià, ¿índù chuun sànì cana Yua‑nda Dios ndohó? Pues divi sàhà‑ñá coo ndoo anima‑ndà, màdì sáhà‑ñá quida ndevàha‑nda xì iin nècuàchì ñahà. 8 Ñàyùcàndùá, nú ndoó ana cahíchì ini xì palabra yohó, pues màdì néhivì ùún nduú ana cahíchì ini‑nè; còó, mii Dios cahíchì ini‑nè, divi ana sànì sàhatahvì xì‑ndà Espíritu Ìì‑xí.

Cuàhà gá cuú stnahá ini nècuàchì ñuu Tesalónica sàhà‑né

9 Vichi (sànì cundaà inì), divi Dios nduú ana nì chindee xi‑nsiá ñà‑cùú stnahá guá inì‑nsia sàhà‑nsiá. Ñàyùcàndùá, còò necesidad tiai ni‑iin palabra nùù‑nsiá sàhájàn. 10 Vàchi ináhî cuú ini‑nsià sàhà nsidaa nèhivì xí Yua‑nda Dios ndoó inicutu ladu xi‑nsia Macedonia. Doco cuní‑nsì chicá más quida‑nsia ducán.

11 Nacua sáà‑nsià, cundoo manì‑nsiá xì nèhivì. Cuisì chuun xi mii‑nsiá cunsìhi ini‑nsià, te quidachuún cuéyàà‑nsià oficiu xi‑nsia, vàchi divi ducán nì dàndàcú‑nsí nùù‑nsiá daa. 12 Vàchi nú ducán ni quida‑nda, dandu stná nècuàchì có‑xìníndísâ, quidañuhu stná‑nèndó, te mà cóó stná ni‑iñàha quidamanì nùù‑ndà.

Nansa icúmí coo na naxicocuíìn Jesús

13 Ñánì, cuníˋ cundaà inì‑nsia sàhà compañeru‑ndà sànì caxihì, nansa cuàhàn cuu xi‑né, dandu mà cúhúún gá inì‑nsia sàhà‑né. Vàchi nècuàchì có‑xìníndísâ, yáha ga cuhúún ini‑nè sàhà nsìi xi‑ne, vàchi còò gá tnùndé ini icúmí‑nê. 14 Doco ndohó, xiníndísá‑ndá ñà‑ndáà nduá nì xìhì Jesús, te nì natiacu‑yà, ñàyùcàndùá, divi ducán icúmí cuu stná xì ndohó nú xiníndísá‑ndáyâ na xíhì‑ndà, icúmí‑ndá natiacu stná‑ndà quida (Yua‑nda) Dios. 15 Pues vichi cachítnùhu‑nsi xì‑nsiá iin razón nì quixi nùù Stoho‑ndà Señor. Cunaha‑nsiá, mate itiácú ìì‑ndà na sáà quìvì naxicocuíìn‑yà, doco mà códonuu‑nda nùù nècuàchì sànì ndàhvà ñuhìví. Còó, 16 vàchi icúmí‑yâ nuu‑ya ansivi quixi‑ya, dandu tiacu‑ndà ndáhì‑yà dandacú‑yá. Te tiacu stná‑ndà tàchì iin añgel cusáhnû, te ndee sivi stná corneta xi Dios. Dandu nèhivì xí Cristu xínduu nsìi, icúmí‑nê natiacu‑nè primeru, (canacoyo‑ne yavi xi‑ne). 17 Daaní, nsidaa ndohó nèhivì (xí‑yá) ndòo cutiacu daa, ndiachi stná‑ndà nana‑nda mahì vìcò nacuatnaha‑nda xi nsidaa nècuàchì nsìi ma nànchìcùn ìchì‑ndà mii‑yá mahì ansivi. Ducán cundoo‑nda cutnaha‑nda xi‑yá nicanicuahàn. 18 Jaàn nì inini‑nsia iin razón xi‑ya. Ñàyùcàndùá, dansínúú tnahá ini‑nsià palabra yohó sàhà‑ñá màsà cúhúún gá inì‑nsia (sàhà nècuàchì nì xìhì).

5

1 Doco còò necesidad tiaa guè nùù‑nsiá sàhà ñà‑ndùá icúmí coo quìvì vàxi xi‑nda, ñánì, 2 vàchi sà‑ìnáhá vâha‑nsia nansa sàà quìvì xi Stoho‑ndà Señor, ñà‑cundua iin tiempu có‑nìhnú ini‑ndà, na ian quixi tècuìhnà (vehe‑nda) ñuú, te có‑nìhnú ini‑ndà. 3 Vàchi meru quìvì cachí nèhivì dadí uun iá, còò ni‑iñàha cuu xi‑né, dandu nanàá quixi tnùndoho cahnu‑ma, na ian quesáhá dolor xi nècuàchì ñahà cuàhàn tùinuù méè‑xi, dandu (nèhivì có‑ndòó tùha), mà cácu‑ne. 4 Doco ndohó, màdì ichì ñáa nduá nchícùn‑ndà, ñánì; ñàyùcàndùá mà cúndúú quìvì mà iin tiempu có‑nìhnú ini‑ndà. 5 Vàchi sànì dàtnúù Dios sàxìnítnùní‑ndà, te ducán nduá na ian xicánúú‑ndá ndui, màdìá ñuú; còó, vàchi có‑ndùù‑ndà nèhivì xí ichì ñáa. 6 Ñàyùcàndùá, màsà quídá‑ndá na quidá nèhivì xicá ichì malu mà, vàchi mii‑né, (có‑ndùlócô‑nè), na ian quídì‑nè nduá. Doco ndohó, ni cúndóó tùha‑nda, te nacani sahnú ini‑ndà. 7 Vàchi nècuàchì quídì, ñuú xíquidì‑nè, te necuachi xíni, ñuú xihí‑né (cuàhà xichi). 8 Doco ndohó, nècuàchì nchícùn ichì datnúù‑yà sàxìnítnùní‑xi nduu‑nda, te na ian ndui (nduú ñuú) nùù‑ndà. Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacani sahnú ini‑ndà, te cunindisá vàha‑nda mii‑yá. Te ni cuú stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà, (dandu chindeámà anima‑ndà, na ian quidá soldadu), ndixí‑te dùhnù cáa (chindee xi anima‑te). Daaní, ñuhú stná‑te iin mbelú càa (chindee xi dìnì‑té). Pues ducání stná ndohó, iá iin tnùndé ini xi‑nda (chindéé xí sàxìnítnùní‑ndà), divi nduú tnùndé ini ñà‑càcu‑nda nùù Dios. 9 Vàchi màdì ñà‑nìhì‑ndà castigu nduá sànì chitnùní ini‑yà cuu xi‑nda. Còó, divi ñà‑càcu‑nda quida Stoho‑ndà Jesucristu nduá sànì chitnùní ini‑yà. 10 Vàchi mii‑yá, nì sàha‑ya nì xìhì‑yà cuenta xi‑nda sàhà‑ñá nìhì‑ndà cundoo‑nda nùù‑yá nicanicuahàn, a ducán nduu‑nda nècuàchì itiácú, te ò nècuàchì sànì xìhì, doco nsidaa‑nda icúmí‑ndá cundoo‑nda nùù‑yá. 11 Ñàyùcàndùá, càhàn‑nsià nacuàhandee stnahá inì‑nsia nacua quidá‑nsiá vichi.

Ultimo ñà‑ndùú ley xi Jesús nì cachi Pablo xì nècuàchì ñuu Tesalónica nùù tutu yohó

12 Sacúndáhvî‑nsì nùù‑nsiá ñà‑quidañuhu‑nsiá nèhivì quidáchúûn chuun ìì xí mii‑yá ndé ndoó‑nsiá, ñánì, vàchi nècuàchì xí‑idònùù nduú‑né, te sáha‑ne mii‑nsiá ichì váha. 13 Sàhà chuun ndiaha quidá‑né xiñuhu coo cuàhà tnùñuhu xí‑nsiá nùù‑né, te cuu stná ini‑nsià sàhà‑né. Te nsidaa‑nsiá, ni cúndóó mánì stná‑nsià.

14 Vichi chináhî mii‑nsiá iin ùì gà iñàha icúmí‑nsiâ quida‑nsia, ñánì: xiñuhu cuàha‑nsia nècuàchì xicánúú xixín iin conseju viì: te nècuàchì cuhúún inì‑xi, nacuàhandee ini‑nsiànè. Daaní, nècuàchì tàñáha ga cunindisá víi, chindee‑nsiánè. Cuàhà gá calma cundoo‑nsia xì nsidanicuú nèhivì. 15 Te nú quidá quíní‑né xì‑ndà, màsà náchítácùhá‑ndà ñà‑ndùá nì quida‑ne. Còó, cuisì‑nì ni cúníhnú ini‑ndà quida‑nda ñà‑ndùú iin ñà‑vaha xi ñanìtnaha‑nda, a ducán nduú‑né iin nècuàchì xiníndísâ stná, te ò nècuàchì còó. 16-17 Nicanicuahàn xiñuhu cundoo‑nda contentu, te nsidanicuú tiempu ni cácàn tàhvì‑ndà nùù Dios, 18 te naquimanì stná‑ndàyá sàhà nsidaa ñà‑ndùá yáha‑nda, vàchi ñà‑jaàn nduá cuní Dios quida‑nda nú nduu‑nda ana nchícùn xì Jesucristu. 19 Màsà cádí‑ndà nùù ñà‑ndùá cuní Espíritu Ìì quida‑ya (ini anima‑ndà), 20 te màsà cáhîchì stná ini‑ndà ñà‑ndùá cachí nèhivì na dacáhàn Dios‑nè iin razón xi‑ya. 21 Nsidanicuú chuun, xiñuhu ndàcàtnùhù váha‑nda, a chúún vàha nduá, á coó; te nú (sànì cundaà ini‑ndà) chuun viì nduá, dandu divi ñà‑jaàn ni cúnchícùn ndisa‑nda. 22 Doco nsidanicuú chuun malu, còó; nacoo dahuun‑ndañá.

23 Ndiaha gá ndoo‑nda ñuhìví quidá Yua‑nda Dios. Te vichi xícàn tàhvì‑nsí nùù‑yá ñà‑sàhà poder xi‑ya ni sáà‑nsià cunihnu ìì ndisa ini‑nsià. Cahnú gà Dios màsà cóó ni‑iin falta nùù‑nsiá ndè cachi sàà quìvì naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesucristu. Màsà quídá‑nsiá ni‑iin falta ini anima‑nsià, ni ini stná sàxìnítnùní‑nsià, ni sàhà stná ndahàsáhà‑nsiá; iin‑ni ni coó víi nsidaájàn.

24 Divi mii‑yá sànì cana‑yàndó, ñàyùcàndùá vàtùni cucumi‑nda seguru ñà‑quida ndisa‑ya cumplir (nsidaa ñà‑ndùá sànì cachi‑yà xì‑ndà).

25 Ñánì, cuàhà gá xíquèn càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhà‑nsí.

26 Nacasàhú‑nsià xì nsidaa hermanu. Cuàha‑nsianè iin saludu vàha. 27 Yùhù, nùù Stoho‑ndà Señor chináhî mii‑nsiá ñà‑nì càhví‑nsiá carta yohó cunini nsidaa nèhivì iin‑ni cahvi stná xì‑yá.

28 Ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu. Sà‑ìá.

2 TESALONICENSES

1

2

3

Tutu Ùì Nì Tiaa San Pablo nùù Nèhivì xí Dios Ndoó Ñuu Tesalónica

1

1-2 Yùhù Pablo, xì Silvano, xì stná Timoteo, cásàhú‑nsì xì nsidaa mii‑nsiá nècuàchì ñuu Tesalónica nchícùn xì Yua‑nda Dios xì Jesucristu, vàchi cahvi‑nsiáyà. Pues vichi ni cunímànì‑yá mii‑nsiá; contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya.

3 Nsiùhù, nicanicuahàn icúmí‑nsî naquimanì‑nsí mii‑yá sàhà‑nsiá, ñánì. Te ñà‑jaàn ndiá ìcà‑nsí quida‑nsi, vàchi nsìquívì chicá más xiníndísâ víi‑nsiá, te chicá cuú stnahá stná ini nsidaa‑nsiá sàhà‑nsiá. 4 Ñàyùcàndùá, na xicánúú‑nsí sáhàn‑nsì visita ndé natácá nèhivì xí Dios, cudíì ini‑nsì nacání‑nsí xì‑né nansa quidá‑nsiá, iin‑ni xiníndísâ vàha‑nsia, te quidándéé stná inì‑nsia, mate quidá quíní nèhivì xì‑nsiá, te yáha‑nsia tnùndoho quidá‑né.

Nèhivì dandoho‑xi‑nda vichi, icúmí‑nê ndoho stná‑nè quìvì naxicocuíìn Jesús

5 Cunaha‑nsiá, sàhà‑ñá quidándéé vîi inì‑nsia na ndohó‑nsiá, seña nduájàn ñà‑después icúmí Dios nsidandaà‑yà sàhà‑nsiá iin modo ndiaha, dandu natùi‑nsia nùù‑yá, te yàha‑nsia ñuhìví ìì xí‑yá. Vàchi (ináhî) divi sàhà‑ñá nchícùn‑nsià ñuhìví ìì mà, ñàyùcàndùá dandohó nèhivì‑nsiá vichi. 6 Sàhámà cuisì ñà‑ndìá ìcà coo cundua na dandohó‑yá nèhivì dandoho‑xi‑nsiá. 7 Mate quini quidá‑né xì‑nsiá vichi, doco icúmí‑yâ cuàhatahvì‑yánsià ñà‑vàha ndiá ìcà‑nsiá nìhì‑nsiá, vàchi icúmí‑nsiâ cutnahá‑nsiá xì nsiùhù nàcùndoo ndiaha‑nda paz quìvì naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesús. Icúmí‑ndá cuni‑ndà mii‑yá na nuu‑ya ansivi, cutnahá‑yá xì ángel fuerte xi‑ya. 8 Mahì ñuhu xíxìn icúmí‑yâ nuu‑ya, dandu nìhì nèhivì có‑nàcúní xì Dios castigu xiñuhu nìhì‑né, vàchi có‑ndùlócô‑nè sàhà razón ndiaha xí Stoho‑ndà Jesucristu. 9 Ñàyùcàndùá, icúmí‑nê danáà‑né; nicanicuahàn icúmí‑nê ndoho‑ne; vàchi icúmí‑nê cuxica dahuun‑ne nùù‑yá; mà cúndóó‑né cuni‑nè cusahnú ndiaha‑yá. 10 Doco ndohó nèhivì ìì xiníndísá‑xí‑yâ, cuàhà gá icúmí‑ndá tavà‑ndà tnùñuhu xí‑yá, te naquimanì stná‑ndàyá quìvì naxicocuíìn‑yà. Pues ducán icúmí‑ndá quida‑nda, nsiùhù te mii‑nsiá, vàchi stná mii‑nsiá nì xinindisá‑nsiá na ní sàà‑nsì nì cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá sàhà‑yá.

11 Ñàyùcàndùá, nicanicuahàn xícàn tàhvì‑nsí nùù‑yá sàhà‑ñá vàtùni ndee vàha‑nsia nùù‑yá, vàchi sànì cana‑yàndó (sàà‑ndà nùù‑yá). Te xícàn tàhvì stná‑nsì ñà‑chindee‑yá mii‑nsiá xì poder xi‑ya, te ducán nìhì‑nsiá quida ndisa‑nsia nsidaa ñà‑vàha nihnú inì‑nsia quida‑nsia xì nsidaa stná obra cuní‑nsià quida‑nsia ñà‑xìníndísâ‑nsiáyà. 12 Vàchi nú ni quidá‑nsiá ducán, dandu chicá más quee tnùñuhu xí Stoho‑ndà Jesucristu. Daaní, stná mii‑nsiá, sàhà gracia xi Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu, icúmí‑nsiá quee stná tnùñuhu xí‑nsiá.

2

Nansa icúmí ndecunu contra xi Cristu, te dandahví‑te nèhivì có‑nchîcùn xì ley xi‑ya

1 Vichi cuàhìn càhìn xì‑nsiá sàhà quìvì naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesús, te nacuatnaha‑nda nùù‑yá, ñánì. Pues sacúndáhvî‑nsì nùù‑nsiá 2 ñà‑màsà yúhî‑nsià nú cachí nèhivì ñà‑vichi sànì sàà quìvì xí Stoho‑ndà Señor. Còó, màsà nácání ini‑nsià, (vàchi có‑ndùá ducán). Mate cachí‑nè divi Espíritu Ìì xí Dios nì cachitnùhu xi‑né, te ò ducán cachí stná‑nè na cáhàn‑nè sàhù, te ò cachí‑nè iá carta nùù‑nsí cachí ducán, (doco còó, màsà cúníndísâ‑nsiánè). 3 Màsà cuáha‑nsia dandahví ni‑iin nèhivì mii‑nsiá ni‑iyuhu; vàchi mà cúí quixi quìvì mà dècuèndè cachi sàà iin tiempu quesaha cáhàn cuàhà nèhivì dìquì Dios, dandu ndecunu iin tiàa nihnú inì‑xi micuísi cuàchi. Doco tèmà, mà cúí nìhì‑té càcu‑tè nùù andea. 4 Vàchi icúmí‑tê cuni ùhì‑te nsidaa ñà‑ndùá cahvi nèhivì nduú dios xi‑ne, te ducán stná nsidaa inga iñàha cahvi‑né, vàchi chicá ndiaá mii‑té cachì‑te. Te icúmí stná‑te màcòo‑tè veheñùhu cahnú xí Dios, te cachì‑te xi nèhivì ñà‑cuisì mii‑té ndiá ìcà‑né cahvi‑né.

5 ¿A sánì nandòdó‑nsiá ñà‑jaàn? Vàchi divi chuun jaàn ní chinahì mii‑nsiá na nísa ìe ndé ndoó‑nsiá. 6 Te vichi ináhá stná‑nsià ndíà nduá sadí nùù tèmà ñà‑mà cùì ndecunu‑tè vichi. Doco na sáà meru quìvì xí‑te, dandu ndecunu‑tè. 7 Doco dècuèndè vichi, sà‑ìá ley malu xi‑tè ñuhìví yohó, mate quidáchúûn dèháˋ. Te divi ducán icúmí coo dèháˋ dècuèndè cachi cuxio ana (sadí xì nùù‑té). 8 Dandísá ndecunu vate‑té, divi tè‑nìhnù‑guá inì‑xi micuísi cuàchi. Doco icúmí‑tê cuì‑te quida tàchì Stoho‑ndà Señor, vàchi icúmí stná‑yà natùi‑ya, te yáha ga ndiaha cunchiì‑yá na quívì naxicocuíìn‑yà, te divi sàhájàn icúmí‑tê ndañuhu‑té. 9 Cunaha‑nsiá, divi ñà‑malu Satanás nduú ana icúmí chindee xi‑té ñà‑ndecunu‑tè ñuhìví yohó. Te divi sàhà poder xi quisì mà icúmí‑tê quida‑tè nsidanuu clase milagru xi‑tè ñà‑ndulocó nèhivì, te cunindisá‑nète. Doco nsidaámà, ñà‑tnùhù cundua. 10 Te sàhà‑ñá malu guá‑te, icúmí‑tê dandahví dahuun‑tè nsidaa nèhivì icúmí sàà ndañuhu anima‑xi. Divi sàhà‑ñá cahíchì ini‑nè palabra ndàcuisì xí Dios cunduamà, vàchi cónì cùú ini‑nè sàhà palabra cuàhàn dacácu xi‑né nì cùí. 11 Ñàyùcàndùá, icúmí‑yâ nacoo dahuun‑yanè sàhà‑ñá dàcà sàxìnítnùní‑nè, te cunindisá‑né palabra tnùhù xí témà. 12 Doco ducán icúmí coo sàhà‑ñá nìhì nsidaa nèhivì mà castigu nacua ndiá ìcà coo xi‑né, vàchi có‑xìníndísâ‑né palabra ndàcuisì; còó, cuisì ñà‑có‑ndiàá cudíì ini‑nè cunchicùn‑nè.

13 Doco mii‑nsiá, cuú ini Dios sàhà‑nsiá, ñánì. Ñàyùcàndùá ndiá ìcà stná‑nsì naquimanì‑nsí mii‑yá sàhà‑nsiá, vàchi dècuèndè tiempu chicá antes sànì chitnùní ini‑yà càcu‑nsia nùù‑yá. Te icúmí‑nsiâ càcu ndisa‑nsia, vàchi sànì nduhiì anima‑nsià nì quida Espíritu Ìì xí‑yá na ní xinindisá‑nsiá ñà‑ndùú palabra ndàcuisì. 14 Te divi sàhà ñà‑nì sáà‑nsià càcu‑nsia mà, ñàyùcàndùá nì cana‑ya mii‑nsiá na ní cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá, vàchi cuní‑yà cutnahá stná‑nsià xì Stoho‑ndà Jesucristu cundoo‑nda xi‑yá ndé ndiaha guá iá nsidaa iñàha.

15 Ñàyùcàndùá, iin‑ni cunihnu vàha inì‑nsia mii‑yá, ñánì. Te iin‑ni quida stná‑nsià cumplir ñà‑ndùú ley nì chinaha‑nsì mii‑nsiá, a ducán nduá ñà‑nì inini‑nsia nùù‑nsí, te ò ñà‑ndùá nì cahvi‑nsia nùù carta nì tiaa‑nsi. 16-17 Te vichi xícàn tàhvì‑nsí nùù Stoho‑ndà Jesucristu xì nùù Yua‑nda Dios, vàchi divi‑ya nduú ana nì quida iin obra ndiaha sàhà‑ndà ñà‑mànì guá‑ndà nùù‑yá, vàchi nì sàhatahvì‑yándô gracia xi‑ya, te ducán vàtùni nacuàhandee ini‑ndà nicanicuahàn, te ndiaha gá stná iá tnùndé ini (icúmí‑ndá vichi. Pues) divi nùù mii‑yá xícàn tàhvì‑nsí ñà‑nì nácuàhandee ini‑yànsià càhàn‑nsià micuísi ñà‑ìá viì, te cuisì ñà‑ndùú chuun viì ni quidá stná‑nsià, xícàn tàhvì‑nsí.

3

Nansa nì xìcàn Pablo ñà‑nì cácàn tàhvì nècuàchì ñuu Tesalónica sàhà‑né

1 Ñà‑yòhó cachí guè xì‑nsiá, ñánì. Sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cácàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhà‑nsí ñà‑vàtùnì nìhì‑nsí dacuítià‑nsì palabra ìì xí Stoho‑ndà Señor nsidanicuú xaan. Te càcàn tàhvì stná‑nsià sàhà‑ñá ni coó tnùñuhu xí nèhivì sàhà palabra mà nacua nì quida mii‑nsiá. 2 Daaní, càcàn tàhvì stná‑nsià sàhà‑ñá vàtùni càcu‑nsi nùù nèhivì malu, vàchi màdì nsidaa nèhivì nduú nèhivì xiníndísâ. 3 Te vàtùni cahvi‑nda xi‑yá, vàchi icúmí‑yâ nacuàhandee ini‑yà anima‑ndà, te nacuidahan‑yándô nùù ñà‑malu. 4 Ñàyùcàndùá, cahví‑nsí xì‑yá sàhà‑nsiá; ináhá‑nsî ñà‑iin‑ni icúmí‑nsiâ quida‑nsia cumplir ñà‑ndùá nì chinaha‑nsì mii‑nsiá, divi nacua sàquìdá‑nsiá vichi. 5 Doco xícàn tàhvì‑nsí nùù Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑chicá ni nsínúú inì‑nsia ñà‑cuàhà guá cuú ini‑yà sàhà‑ndà, te chicá ni sáà‑nsià quidandee stná ini‑nsià nacua nì quida mii‑yá.

Màsà cúndóó xixín‑ndà ñuhìví

6 Nú iá iin compañeru‑nsià tùha cacanuu xixín, te có‑cùní‑nè cunchicùn‑nè ñà‑ndùá nì chinaha‑nsì mii‑nsiá, dandu màsà cútnáhâ gá‑nsià xì‑né. Nsiùhù ndácùcahan‑nsí quìvì Stoho‑ndà Jesucristu, te cachí‑nsì xì‑nsiá ñà‑nacoo‑nsianè, ñánì. 7 Vàchi ináhá‑nsiâ nansa ndiá ìcà‑nsiá quida‑nsia, divi nacua nìsa quida stná nsiùhù na ní sandoo‑nsi xì‑nsiá, cónì sácúdúsán‑nsî. 8 Màdì uun‑ni ni níhì‑nsí ñà‑ndùá nì saxixi‑nsi; còó. Ndui te ñuú nìsa quidachuún‑nsí, ndè nìsa xàví tehe‑nsí sàhà‑ñá màsà cuáhachuún‑nsí mii‑nsiá, 9 mate icúmí‑nsî derechu càcàn‑nsì ñà‑chindee‑nsiá nsiùhù, doco còó. Nì quidachuún‑nsí sàhà‑ñá cundaà ini‑nsià ducán xiñuhu quida stná mii‑nsiá. 10 Vàchi ñà‑yòhó nduú ley nì sàha‑nsi mii‑nsiá na ní sandoo‑nsi xì‑nsiá: nú có‑cùní nèhivì quidachuún‑né, còò derechu icúmí‑nê (càcàn‑nè) ñà‑cuxi‑ne. 11 Vàchi sànì xinitnùhu‑nsi ndoó dava compañeru‑nsià xicánúú xixín, có‑quìdáchúûn‑né, cuisì daquíhi yuhù‑né nùù chuun xi dava ga nèhivì. 12 Ñàyùcàndùá, nsidaa mii‑nsiá nècuàchì quidá ducán, ni cúníní‑nsiá, vàchi cuenta xi Stoho‑ndà Jesucristu cáhìn, te cachíˋ xiñuhu quidachuún‑nsiá, te cundehè‑nsiá chuun xi mii‑nsiá, dandu cuenta xi mii‑nsiá cutiacu‑nsià. Ñà‑jaàn nduá dandacuí nùù‑nsiá.

13 (Vichi cáhìn xì nsidaa‑nsiá), ñánì: iin‑ni ni cúnchícùn‑nsià quida‑nsia nsidanicuú chuun viì, te màsà cúñáñá‑nsiâ quida‑nsia ducán. 14 Doco nú iá iin compañeru‑nsià có‑ndùlócô sàhà ñà‑ndùá cachí‑nsì nùù tutu yohó, dandu cundehè‑nsiá ana nduú‑né, te màsà cútnáhâ gá‑nsià xì‑né. Nacoo‑nsianè áma sáà‑nè cucahan núù‑né. 15 Doco màsà cúndéhe úhì‑nsiànè; còó. Cuàha‑nsianè ichì váha na ian cáhàn‑ndà xì iin ñani‑ndà.

Ultimo ñà‑ndùá nì cachi Pablo xì nècuàchì ñuu Tesalónica na ní xìcàn tàhvì‑né nùù Dios sàhà nècuàchìmà

16 Pues vichi xícàn tàhvì‑nsí nùù Stoho‑ndà Señor ñà‑iin‑ni ni cúndóó‑nsiá contentu nsidanicuú quìvì, ndéni nì cui ni cúndóó‑nsiá, vàchi mii‑yá, (cudíì inì‑yà) chindee‑yándô cundoo‑nda contentu ducán. Pues vichi ni ndóo nsidaa‑nsiá xì‑yá nicanicuahàn, (ñánì). 17 Yùhù nduí Pablo, te cásàhúì xì nsidaa‑nsiá. Ndahà mií tiaí saludu yohó, vàchi divi nduú seña tiaí nùù nsidaa carta xi; ducán nduú modo tiaí (firma xi).

18 Ni cúcúmí nsidaa‑nsiá cuàhà gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu. Sà‑ìá.

1 TIMOTEO

1

2

3

4

5

6

Tutu Nuu Nì Tiaa San Pablo nùù Timoteo

1

1 Yùhù nduí Pablo, te cásàhúì xì mii‑ní Timoteo. Yùhù nduí iin apóstol xicánúú chuun xi Stoho‑ndà Jesucristu, vàchi ducán nì chitnùní ini mii‑yá xì Yuamánì‑yá, divi ana nì dàcácu xi‑nda, te vichi iá ndisa tnùndé ini xi‑nda nùù‑yá. 2 Te vichi tiaí tutu yohó nùù mii‑ní Timoteo, vàchi sànì xinindisá stná‑ní (ichì‑yá), te quidá ndísê cuenta nahi dèhi nduu‑ní. Pues vichi xícàn tàhví nùù Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑nì cùní mànì‑yá mii‑ní. Ni cúndéhe ndahví‑yà mii‑ní, te iin‑ni ni coo‑ní contentu xícàn tàhví.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo xì Timoteo sàhà nèhivì chináhá iin ichì có‑ndùú ndisa ichì Jesús

3 Na ní quihin ichì cuàhìn ladu Macedonia, nì xìquèn ñà‑ndòo chii gá‑nî ñuu Éfeso sàhà ñà‑cachì‑ní xì dava tiàa yucán ñà‑màsà chínáhá gà‑nè ñà‑có‑ndùú ñà‑ndáà. (Pues nacua nì cachì xì‑ní daa, divi ducán quida‑ní vichi.) 4 Cachì‑ní xì‑né ñà‑màsà ndúlócô‑nè sàhà cuentu nacání nèhivì, ni sàhà stná lista xi cuàhà xìì‑ndà, vàchi còò fin xi ñà‑jaàn, te còò stná ni‑iin chuun vàha quidá stná, cuisì ñà‑dacuáà xì nèhivì nduá. Ni có‑chìndéâmàndó cunucuachi víi‑nda nùù Dios, vàchi cuisì fe xi‑nda nduá chindéé xí‑ndá quida‑nda ducán.

5 Doco ¿índù‑ñá dìsáhà‑xí sànì sàcùnaha‑nda chivàha‑nda palabra ìì xí‑yá? Pues divi sàhà ñà‑ndundoo cuàchi anima‑ndà, dandu cunihnu viì ini sàxìnítnùní‑ndà, te cunihnu vàha ndisa ini‑ndàyá, vàchi nú ducán, dandu sàà stná‑ndà cucuu stnahá ndisa ini‑ndà sàhà‑ndà. 6 Doco dava nèhivì, có‑quìdá‑né cumplir ducán, ñàyùcàndùá, sànì tùcù‑nè inga ichì, te vichi ndoó‑né cáhàn cáhàn‑nè chináhá‑nè nèhivì, doco còò ni‑iñàha níhì ndèè‑né. 7 Maestru chináhá viì xì ley ìì nduú‑né cahan‑né, doco ni mii‑né có‑cùndáà ini‑nè ñà‑ndùá dacuahá‑né, mate ndee gá cáhàn‑nè (xì nèhivì).

8 Ináhá‑ndá, vàha ndisa ley xi mii‑yá, doco nú cuàhàn‑ndà chinaha‑ndàñá, dandu xiñuhu chinaha‑ndà nacua ndiá ìcà‑ndà. 9 Te ináhá stná‑ndà cónì cúyúcún ley mà sàhà‑ñá cadià nùù nècuàchì nihnú ndàcuisì inì‑xi; còó. Sàhà‑ñá cadià nùù nèhivì cuáchi, ñàyùcàndùá nì cuyucàn. Vàchi ndoó nèhivì nihnú chicúehè inì‑xi, có‑ìníní‑né ley xi‑ya, vàchì cahíchì ini‑nè ley mà, te quidá ndevàha‑ne cuàchi. Malu‑nè, vàchi có‑ndùlócô‑nè sàhà ichì‑yá. Dava‑ne, dècuèndè caní stná‑nè ana sahnú xí‑né, te ò sahní stnahá‑né. 10 Tùha‑ne cundoo ñahà xí‑né. Te ò dava‑ne nduú tiàa nihnú inì‑xi na ian nihnú ini nècuàchì ñahà, te dava‑ne, xidácuíhná stnahá‑né; tnuhu gá stná dava‑ne; có‑câhàn sahnú‑né. Sàhà nsidaa nècuàchìmà nì cuyucun ley ìì xí Dios, sàhà‑ñá màsà quídá gá‑nè ñà‑ndùá sànì cachì jaàn, te ò ndéni iñàha có‑ìá nacua cachí palabra ìì.

11 Te palabra mà, divi nduú razón ndiaha cáhàn yùhù; vàchi nùù Dios ndiaha xi‑nda sànì nìhìtáhvìˊ ñà‑càhìn razón mà xì nèhivì. 12 Te vàtùni nì nìhìndèí quide chuun jaàn, vàchi nì nacuàhandee ini‑yà yùhù. Ñàyùcàndùá, naquímánìˊ mii‑yá, divi Stoho‑ndà Jesucristu. Ansivéhé‑yâ, nì ndenihi‑ya yùhù ñà‑ndùí iin nècuàchì seguru, te ñàyùcàndùá nì sàha‑ya yùhù chuun ndiaha jaàn. 13 Yùhù, ndisa, antes nì sacahàn ndevàhi dìquì‑yá, te nìsa quida quini xì nèhivì xí‑yá; yáha ga dana nìsa ìe. Doco nì indehè ndahví‑yà yùhù, vàchi sàhà‑ñá cónì‑cúndáà inì, ñàyùcàndùá nìsa quide ducán, vàchi tàñáha ga sàì cunindisé. 14 Dandu cuàhà gá nì sàhatahvì Stoho‑ndà Jesucristu gracia xi‑ya, te nì nìhí nì xinindisé mii‑yá; nì quesahí cuú inì sàhà‑yá. 15-16 Vàchi nì nuu‑ya ndè ñuhìví yohó sàhà‑ñá dacácu‑ya ndohó nècuàchì iá cuàchi‑xi. Palabra ndàcuisì nduájàn, te nsidaa‑nda xiñuhu cunindisa‑ndañá. Te yùhù, mate nècuàchì chicá malu nì sandui, doco nì indehè ndahví‑yà yùhù. Te ¿índù chuun? Divi sàhà‑ñá cundaà ini nèhivì ñà‑cuàhà guá quidándéé ini‑yà sàhà iin ana chicá (có‑quìdá víi). Dandu nèhivì vàxi después, cunindisá stná‑nè mii‑yá nacua nì quida yùhù, te cucumi stná‑nè vida ndiaha nicanicuahàn. 17 Sàhà nsidaájàn, nicanicuahàn xiñuhu tavà‑ndà tnùñuhu xí‑yá, te naquimanì stná‑ndàyá, vàchi único ana cusáhnû nicanicuahàn nduú‑yá; mate có‑tùí‑yá cundehè‑ndà, doco iin‑ni iá‑yà nicanicuahàn. Mindalini Dios nduú‑yá, te nchichí sàstnùhù‑yá.

18 Nahi dèhi nduu‑ní, Timoteo, te chináhî mii‑ní ñà‑quida‑ní nacua sànì cachì xì‑ní. Te divi ducán nì cacachi stná razón ndiaha nì quixi nùù Dios daa, te nì cachitnùha sàhà‑ní. Ñàyùcàndùá, nsinuu vàha inì‑ní ñà‑ndùá nì cachi palabra mà, vàchi sàhámà vàtùni nìhì‑ní cuahàndee gá inì‑ní (sàhà chuun ìì xí‑yá), na ian sáhandee fuerte ini iin soldadu quidá víi chuun‑xi, ducán quida‑ní. 19 Màsà nácóó‑nî ñà‑xìníndísâ víi‑ní. Cunsìhi inì‑ní sàhà anima‑ní ñà‑nì còó víiá, vàchi dava nèhivì, sàhà‑ñá có‑ndùlócô‑nè sàhà anima‑nè, ñàyùcàndùá có‑xìníndísâ víi gá‑nè. Te ñà‑jaàn ndisa nduá tnùndoho. 20 Ùì tiàa sànì quida ducán nduú Himeneo xì Alejandro. Ñàyùcàndùá, sànì nacoo dahuin‑nè ñà‑coo‑ne ndahà ñà‑malu áma sáà‑nè cundaà ini‑nè ñà‑mà váha càhàn ndevàha‑nda sàhà ichì Dios.

2

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo sàhà nansa càcàn tàhvì‑ndà nùù Dios

1-2 Primeru cachíˋ xì‑ní ñà‑xìñùhù càcàn tàhvì‑ndà nùù Dios sàhà nsidaa nèhivì. Cuàhà gá càcàn tàhvì‑ndà sàhà nècuàchì cusáhnû nùù ñuu‑ndà xì sàhà stná nsidaa ana nihí chuun. Càcàn tàhvì‑ndà sàhà nsidaa‑né áma chindee Dios‑nè. Te naquimanì stná‑ndà mii‑yá sàhà‑né áma níhì‑ndà cundoo cuéyàà‑ndà ñuhìví, còò ni‑iñàha màsà yáha‑nda, te iin‑ni cahvi víi‑ndayá, dandu quida viì‑ndà nacua ndiá ìcà‑ndà. 3 Vàchi nsidaámà, chuun vàha nduá nùù Dios, te divi nduá cudíì ini‑yà sàhà‑xí. Mii‑yá nduú ana nì dàcácu xi‑nda, 4 te cuní stná‑yà càcu anima nsidaa stná nèhivì; cuní‑yà sàà stná‑nè cundaà vàha ini‑nè ñà‑ndùú palabra ndàcuisì xí‑yá. 5-6 Vàchi imindaa Dios iá, te imindaa ana cáhàn nihni sàhà‑ndà nùù‑yá, divi nduú Jesucristu, vàchi mii‑yá, nì nanduu‑ya iin nèhivì, te nì sàha‑ya vida xi‑ya nì xìhì‑yà cuenta xi nsidaa‑nda sàhà‑ñá dàñà‑ndà nùù cuàchi‑nda. Ndoó testigu, te sàhámà meru tiempu vàha nì dàtúi‑ne palabra mà nùù nèhivì. 7 Ñàyùcàndùá, nì ndacu nuù stná yùhù ñà‑cacanui cachítnùhi xì nèhivì palabra mà. Ñà‑ndáà nduá cachíˋ, có‑ndùá tnùhu, ináhá Cristu, divi nùù mii‑yá nì nìhí chuun ma ñà‑chinahì nèhivì nsidaa ñuu nansa iá palabra ndàcuisì ndiá ìcà‑né cunindisá‑né.

8 Nsidanicuú lugar (ndé natácá‑nsià), yùhù cuníˋ càcàn tàhvì nècuàchì tiàa nùù Dios. Doco nú cuàhàn‑nè càcàn tàhvì‑né nùù‑yá, te chitanini‑ne ndahà‑né (nùù‑yá), dandu ni cúndúú‑né nèhivì iá ndoo anima‑xi, nèhivì có‑xîdà inì‑xi; ni màsà cúndúú stná‑nè nèhivì xiní ùhì stnahá. 9 Te nècuàchì ñahà, cuisì estilu iá viì ni coó sìcoto ndixí‑né, iin estilu có‑ndâa quini, iin modo mà cuítnùhu nèhivì‑né. Te màsà (dáyâha‑ne) natnii vico‑né dìnì‑né, ni màsà ndúcútú cuáhà‑né xì oro, ò yùù mina, ò vestidu (yáha ga ndiaá). 10 Còó, anima‑nè ni coó víi chicá vàha sàhá ducán quida‑ne cuàhà obra, vàchi ducán xiñuhu quida nsidaa ñahà cachí cahvi ndisa xi Dios. 11 Te na ndoó‑né iníní‑né chináhá nèhivì (palabra xi‑ya), dandu ni cúndóó dadí‑né, te ni quidá‑né cumplir ñà‑ndùá cachí palabra mà. 12 Te có‑sâhi chinaha nècuàchì ñahà, ni có‑sâhi dandacú stná‑nè iin chuun nùù nècuàchì tiàa; còó. Icúmí‑nê cundoo dadí‑né. 13 Vàchi dihna nècuàchì tiàa Adán nì quidavàha‑ya, màdì nècuàchì ñahà Eva. 14 Te màdì Adán nduú ana nì dàndàhví (ñà‑malu), còó; nècuàchì ñahà nduú ana nì xinindisá tnùhu xi‑sì, te ducán nì xida cuàchi‑ne. 15 Doco iin nècuàchì ñahà quìvì vichi, nú iin‑ni xiníndísâ víi‑né, te cuú ini‑nè sàhà (nècuàchì vehe‑ne), dandu vàtùni càcu‑ne na túinuù méè xi‑ne ñuhìví. Doco iin‑ni ni coó sahnú ini‑nè, te coo ìì stná ini‑nè, dandu càcu‑ne na quesaa méè xi‑ne.

3

Índù clase nèhivì xiñuhu cunduu iin tiàa cunuù núù nèhivì xí Dios

1 Nú cuní iin tiàa nìhì‑né chuun cunuù‑né nùù nèhivì xí Dios, dandu vàtùni, vàchi ñà‑ndáà nduá, iin chuun ndiaha nduá. 2 Ñàyùcàndùá, nècuàchì cuàhàn nìhì chuun cunuù mà, icúmí‑nê cunduu‑ne iin nèhivì còò falta xi, iin nèhivì imindaa nècuàchì vehe‑xi. Xiñuhu cunduu‑ne nècuàchì sahnú inì‑xi, iin nècuàchì iá tnùñuhu‑xí; màsà cúndúú‑né nècuàchì quidá escándalo. Te xiñuhu stná ñà‑cunduu‑ne iin tiàa cudíì inì‑xi dayáha visita vehe‑ne. Te xiñuhu stná cunduu‑ne ana tùha chinaha vàha xi nèhivì. 3 Màsà cúndúú‑né nècuàchì tùha xìni, ò iin nècuàchì tùha cani stnahá, còó; nècuàchì vàha inì‑xi ni cúndúú‑né, nècuàchì mànì inì‑xi. Te màsà cúndúú‑né iin ana tùha nàá stnahá, ò iin ana tòó xì dìhùn. 4 Iin tiàa dandacú víi nùù nèhivì vehe‑xi ni cúndúú‑né; xiñuhu cunini viì dèhe‑ne, te ni coó stná tnùñuhu xán nùù‑né. 5 Vàchi nú mà túha iin tiàa dandacú víi‑né nùù nèhivì vehe‑ne, dandu mà cúí cunuù víi stná‑nè nùù nèhivì xí Dios. 6 Te cuidadu ni coó stná‑ní ñà‑màsà cúndúú‑né iin ana làcà saa‑ní nì quihin ichì‑yá, còtó cutuxi ini‑nè cuàhà gá ndiaá‑nè, vàchi nú ducán, ñà‑sànì xidacuàchi‑ne cundua nacua nì cuu xi ñà‑malu. 7 Daaní, ni cúndúú stná‑nè iin ana icúmí tnùñuhu nùù dava ga nèhivì ñuu‑nè; vàchi nú có‑quìdá víi‑né nùù nècuàchì ñuu‑nèmà, dandu mà úhì daquée cuàchi nècuàchìmà dìquì‑né, te ducán ñà‑sànì quida ñà‑malu ganar cundua.

Índù clase nèhivì cunduu nècuàchì nìhì chuun xinúcuáchí nani diácono

8 Daaní, stná nècuàchì xinúcuáchí dasán obra, ni cácúndúú stná‑nè nècuàchì tnùñuhu, nècuàchì cumplidu ndisa. Màsà cúndúú‑né nècuàchì xihí cuáhà vinu; ni màsà cúndúú stná‑nè nècuàchì cuú inì‑xi sàhà dìhùn; còó. 9 Xiñuhu cunduu‑ne nècuàchì cúnsìhi inì‑xi sàhà anima‑xi ñà‑nì còó víiá. Te iin‑ni ni cúnchícùn stná‑nè ndudu ìì nì dàtúi Dios nùù‑ndà ñà‑cunindisa‑nda. 10 Te nú cuàhàn‑nè cunucuachi‑né ducán, dihna xiñuhu quidachuún chii‑né chuun ma, dandu nú còò ni‑iin falta xi‑ne, dandu vàtùni ndòo ndisa‑ne xì cargu mà. 11 Stná nècuàchì ñahà (cunucuachi ducán), xiñuhu cunduu stná‑nè nècuàchì tnùñuhu, màdì nècuàchì tùha cuitnùhu, còó; nècuàchì sahnú inì‑xi ni cúndúú‑né, nècuàchì mà túha dandahví ni‑iyuhu. 12 Nècuàchì tiàa xinúcuáchí, mindaa ñahàdìhí‑nè ni cúcúmí‑nê, te ni cúndúú stná‑nè ana dandacú víi nùù dèhe‑xi, xì nùù nsidaa gá nèhivì vehe‑ne. 13 Vàchi nú ni cúnúcuáchí vîi‑nda chuun xi mii‑yá, dandu nìhì‑ndà iin gradu ndiaha (nùù‑yá), te nìhì stná‑ndà ñà‑mà yúhî gà‑ndà càhàn‑ndà sàhà Jesucristu, nansa xiníndísá‑ndáyâ.

Nansa nì cachi Pablo ndíà dìsáhà‑xí nì tiaa‑ne carta yohó

14-15 Yàchì sàì jaàn ndé iá‑nî cahín, doco nú ni cueé cuàhí coi yohó, dandu siquiera sànì tiai iin ùì iñàha ñà‑cundaà vàha inì‑ní nansa cacanuu vàha‑ní. Vàchi ndohó, iin‑ni nèhivì nihnú vàha ini xì Dios xínduu‑nda; te mii‑yá, mindaa ana itiácú nicanicuahàn nduú‑yá. Te sànì cana‑ya nsidaa‑nda ñà‑cunduu‑nda nèhivì xí‑yá. Te icúmí stná‑ndà palabra ndàcuisì xí‑yá, ñàyùcàndùá inúù‑ndàñá, te ndiaá‑ndàñá. 16 Ndisa, ñà‑ndáà nduá, ndiaha gá palabra sànì dàtúi‑ya nùù‑ndà, vàchi nacáníá nansa nì nanduu‑ya nèhivì, te nì xini nèhivì ñuhìví‑yà. Te sàhà Espíritu Ìì nì cundaà ini‑nè, còò falta xi‑ya. Daaní, stná ángel xi‑ya, nì xini stná‑nèyà, dandu nì dàcuítià nèhivì razón sàhà‑yá mahì nèhivì ndoó cuàhà ñuu ñuhìví yohó, te cuàhà gá‑nè nì xinindisá stná xì‑yá. Daaní, mànuhù‑yá ansivi ndè gloria xi‑ya.

4

Nansa coo palabra tnùhu cuìtià na sáà quìvì xìnu tiempu yohó

1 Claru cachítnùhu Espíritu Ìì xí Dios nansa icúmí coo quìvì xìnu tiempu yohó. Dava nèhivì, dècuèndè sàà‑nè nacuaà‑né ñà‑ndùá xiníndísâ‑né, cachí‑yà, dandu cunchicùn‑nè ñà‑tnùhù cacachi ñà‑malu, vàchi cunindisá‑né nacua cuníà cunindisá‑né. 2 Te tiàa icúmí dacuaha‑xi‑né ducán, vàha gà‑te datiaá‑te, doco tnùhu cundua cachì‑te. Mà cúí gá mànìhì ínì‑te índù chuun nduú iin chuun vàha, vàchi mà cúú gá sàxìnítnùní‑te sentir, na ian (xíhì) iìn quisì ndé dúcùn tnuni. 3 Te cuàhàn‑te cachì‑te xi nèhivì ñà‑cuàchi nduá cucumi‑nda ñahàdìhí‑ndà, te cuàchi nduú stná ñà‑caxì‑ndà dava ñà‑ndùá saxí‑nda, cachì‑te. Doco nsidaa ñà‑ìtiácú‑ndà, ñà‑ndùá nì quidavàha Dios nduá; nùù mii‑yá vàxan, ñàyùcàndùá vàtùni cutiacu‑ndàñá nú naquímánì‑ndàyá sàhà‑ñá, vàchi xiníndísá‑ndá (ichì‑yá), te ináhá‑ndá ñà‑ndùú palabra ndàcuisì. 4 Vàchi nsidaa ñà‑ndùá nì quidavàha‑ya, iá viìá. Te màsà cáhîchì ini‑ndà ni‑iñàha nì quidavàha‑ya, vàtùni iá nsidaá nú ni náquímánì‑ndàyá sàhà‑ñá. 5 Vàchi sàhà palabra nì cachi‑yà xì sàhà stná ñà‑nàquímánì‑ndàyá, ducan sáà ñà‑cutiacu‑ndà ndee vàha‑ña nùù‑yá.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo xiñuhu quida iin ana dacuaha‑xi nèhivì nchícùn ichì‑yá

6 Palabra nì cachì xì‑ní jaàn cachi stná‑ní xì nsidaa nèhivì iin‑ni xícahvi xi Yua‑nda Dios ducán. Dandísá cunduu‑ní iin ana xinúcuáchí víi nùù Jesucristu, te chicá ndufuerté anima‑ní ñà‑xìníndísá vàha‑ní, te nchícùn‑ní dàñùhù iá viì mà. 7 Doco màsà ndúlócô‑nî sàhà cuentu có‑ndiàá, ò sàhà creencia‑ni. Còó, ñà‑ndùá xiñuhu nduú ñà‑fuerte cuàhandee inì‑ní cunihnu inì‑ní cuisì ichì mii‑yá. 8 Cunaha‑ní, nú fuerte ni quida‑nda iin ejerciciu, dandu chindeámà iquìcúñú‑ndà iyuhu. Doco nú fuerte nihnú ini‑ndà ichì‑yá, ñà‑jaàn ndisa, nsidanicuú modo chindeámàndó, vàchi ducán nìhì‑ndà iin vida ndiaha na ndoo‑va‑nda ñuhìví yohó, xì stná na cundoo‑nda inga ñuhìví. 9 Palabra ndàcuisì nduá yohó, te nsidaa‑nda ndiá ìcà‑ndà cunindisa‑ndañá. 10 (Pues sàhà‑ñá nduámà ñà‑ndácuisì), ñàyùcàndùá sáhandee ini‑ndà quida viì‑ndà (chuun ìì xí‑yá) mate quidá quíní nèhivì xì‑ndà, vàchi mii‑yá, nicanicuahàn itiácú‑yà, te sàhámà iá tnùndé ini xi‑nda nùù‑yá, vàchi tùha‑ya dacácu‑ya nsidaa clase nèhivì, ñàyùcàndùá nú nduu‑nda nèhivì xiníndísá‑xí‑yâ, dandu ináhá‑ndá vàtùni càcu viì‑ndà nùù‑yá.

11 Divi palabra jaàn icúmí‑nî dacuaha‑ní nèhivì, te chinaha‑nínè quida‑neà. 12 Te mii‑ní tu, xiñuhu (quida viì stná‑ní), màdí cachíchì ini nèhivì mii‑ní ñà‑ndùù‑ní iin nècuàchì chìì. Ñàyùcàndùá, càhàn viì‑ní xì‑né; te cacanuu viì‑ní. Te ni cúcúú stná inì‑ní sàhà nsidaa ñanìtnaha‑ní. Te siempre cunihnu vàha inì‑ní mii‑yá, vàchi ducán cundiaà‑ní anima‑ní. Daaní, nú indéhe nècuàchì xiníndísâ gá ñà‑iin‑ni quida‑ní nsidaájàn, dandu vàtùni quida stná‑nè ducán.

13 Mate cuéì dandu sàì ndé iá‑nî, iin‑ni quida‑ní seguir cahvi‑ní tutu ìì, te iin‑ni ni nácuàhandee inì‑ní nèhivì, te dacuahá stná‑nínè (na natácá‑nsià jaàn). 14 Te nsinuu stná inì‑ní ñà‑ìá iin ñà‑ndùá nì nìhìtáhvì‑ní (nùù Dios) daa na ní chitàndòó nècuàchì sahnú ndahà‑né dìnì‑ní, te nì càhàn‑nè xì‑ní razón ndiaha xí‑yá. Ñàyùcàndùá, iin‑ni quida‑ní ñà‑ndùá sànì nìhìtáhvì‑ní quida‑ní.

15 Nsidaa ñà‑ndùá cachíˋ xì‑ní yohó, nsinuu vàha inì‑níà; iin‑ni cunihnu vàha inì‑níà, dandu cundaà ini nèhivì ñà‑chicá más sànì cutùha‑ní cunchicùn viì‑ní ichì‑yá. 16 Te cuidadu coo‑ní xì mii‑ní (ñà‑quida viì‑ní), te cuidadu coo stná‑ní ñà‑màsà dácuáhâ ndevàha‑ní nèhivì. Dandu nú iin‑ni ni quida‑ní nsidaa ñà‑yòhó, vàtùni càcu‑ní nùù Dios, te càcu stná nèhivì iníní xí ñâ‑ndùá chináhà‑ní.

5

Modo ndiá ìcà‑ndà càhàn‑ndà xì nècuàchì iá falta‑xi na sáha‑ndané ichì váha

1 Nú ni quidá iin nècuàchì sahnú iin falta, màsà cánàhá ndevàha‑nda xi‑né. Còó. Càhàn viì‑ndà xì‑né na ian cáhàn‑ndà xì iin yua‑nda. Te nú tiàa chii nduú ana iá falta xi, dandu càhàn viì‑ndà xì‑né na ian iin ñani‑ndà nduú‑né. 2 Te nú nècuàchì ñahà sahnú nduú ana (sáha‑nda ichì váha), dandu càhàn viì stná‑ndà xì‑né na ian dihi‑nda nduú‑né; te ò nú nècuàchì ñahà chìì nduú‑né, dandu càhàn tnùñuhu‑nda xi‑né iin modo viì na ian ni cúndúú‑nè iin cùha‑nda.

Nansa xiñuhu chindee‑nda tnaha‑nda nú yâha ndahví‑nè

3 Nú ndoó nècuàchì ñahà nì xìhì iì‑xí, dandu dacútiácú‑nsià nècuàchìmà, nú ndisa (còò tnaha‑ne cundehè‑né nùù‑xí). 4 Doco nú ndoó dèhe‑ne, ò déheñani‑né, dandu xiñuhu cundaà ini nècuàchìmà ñà‑ndìá ìcà‑né quidañuhu‑né tnaha‑nemà, te nachindee‑né ana sahnú xí némà, vàchi cunduamà iin obra vàha nùù Dios, iin obra cudíì ini‑yà sàhà‑xí. 5 Doco cunaha‑nsiá, nú nècuàchì cuaán ndisa nduú‑né, te còò tnaha‑ne cundehè‑né nùù‑xí, dandu cuisì Dios cundéé ini‑nè, te iin‑ni xícàn tàhvì stná‑nè nùù‑yá ndui te ñuú. 6 Doco nú tucu nihnú ini‑nè, te cuisì cudíì ini‑nè quida‑ne ñà‑ndùú gustu xi mii‑né, dandu mate itiácú‑nè, doco ñà‑sànì ndañuhu vida ndiaha xí‑né nduá. 7 Nsidaa palabra jaàn chinaha vàha‑ní nsidaa compañeru‑ní sàhà‑ñá màsà quídá‑né ni‑iin falta, te ducán nìhì nèhivì nansa daquée cuàchi‑ne dìquì‑ndà, 8 vàchi cunaha‑ní, chuun cahnú nduá chindee‑nda tnaha‑nda, te chicá más cahnú chuun nduú ñà‑chindee‑nda nèhivì meru vehe‑nda, vàchi nú coó, dandu ñà‑sànì nacuaà‑ndà ichì Dios nduá, te chicá quini queá nùù modo xi nècuàchì có‑xìníndísâ.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo quida nèhivì xí Jesús na cuáhàn‑nè tavà‑né lista xi nècuàchì ñahà sahnú nìhì xì ayuda

9 Cuisì nècuàchì cuaán sànì xìnu ùnì dico (60) cuìà ni cúndúú ana nàcàva nùù lista, cuisì ana nìsa ìa xi imindaa nsì‑iì‑xí. 10 Te ni cúndúú stná‑nè iin nècuàchì ináhá‑nsiâ nì quida cuàhà obra. Xiñuhu cundaà inì‑nsia a ní dàcuàhnú víi‑né luchi cuati, te ¿a túha stná‑nè quidañuhu víi‑né nèhivì sáà vehe‑ne? ¿A túha stná‑nè cunucuachi‑né nùù dava ga nèhivì xí Dios, mate chuun cuati luha nduá? Te ¿a túha stná‑nè chindee‑né nècuàchì yáha tnùndoho, te ò ndéni nèhivì ní cui yáha ndahví? Nú ducán quidá‑né, dandu vàtùni nàcàva stná‑nè nùù lista xi nèhivì (chindee‑nsiá). 11 Doco nècuàchì chicá cuachi, còó, vàchi (sàhà‑ñá cuachi vá‑né), mà úhì sàà‑ne nacani tucu ini‑nè, te nandòdó‑né (chuun) cuní Cristu quida‑ne, te nandàhà tú‑né. 12 Doco iin falta xi‑ne cunduamà, vàchi ñà‑ndùá nì cachi‑nè, sànì nacoo‑neà. 13 Nècuàchì chicá cuachi ma, mà úhì cuni dùsàn‑né, te cacanuu xixín‑né vehe vehe. Te màdì cuisì ñà‑jaàn, vàchi cutùha stná‑nè cuitnùhu‑ne, daquíhiyuhù‑né nùù chuun xi nècuàchì dava ga, te cachi‑nè ñà‑có‑ndìá ìcà‑né cachi‑nè. 14 Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ, chicá vàha ni nándàhà ñahàcuàán nú cuachi‑né, te ni cúnsìhi ini‑nè dèhe‑ne, xì chuun vehe‑ne, dandu mà níhìndèè nècuàchì có‑ìá ladu xi‑nda daquée cuàchi‑ne (dìquì‑ndà sàhà nècuàchìmà). 15 Vàchi cunaha‑ní, vichi sandoó dava nècuàchìmà sànì tùcù ichì ñà‑malu. 16 Ñàyùcàndùá, nú iá iin nècuàchì tiàa xiníndísâ, ò iin nècuàchì ñahà xiníndísâ, te ndoó tnaha‑ne nì xìhì iì‑xí, dandu mii‑né ndiá ìcà‑né chindee‑né nècuàchìmà sàhà‑ñá màsà cóó necesidad cundehè nècuàchìmà nùù tácâ mii‑nsiá. Vàchi nú chindee‑nsiá tnaha‑nsia ducán, dandu vàtùni sàà‑nsià chindee‑nsiá nècuàchì cuaán iá ndisa necesidad xi.

Nansa xiñuhu quidañuhu‑nda nècuàchì sahnú inúù núù nèhivì xí Dios

17 Nècuàchì sahnú inúù víi nùù nèhivì xí Dios, ndiá ìcà‑ndà quidañuhu‑ndané. Te nú nduú‑né iin nècuàchì cáhàn xì‑ndà sàhù, te dacuahá‑nèndó palabra ìì xí‑yá, dandu chicá más xiñuhu quidañuhu‑ndané. 18 Vàchi cachí nùù tutu ìì (iin ejemplu tii) ndé cacháˋ: “Màsà cúñúhú ñunù yuhù buey na sánihni‑sì sìcàyòcó trigu cóyo nùnìá”. Daaní, cachí stná tutu mà: “Nú sànì quidachuun‑nda, iá stná derechu xi‑nda nìhì‑ndà raya xi‑nda”, cacháˋ.

Nansa quida‑nda nú daquée cuàchi nèhivì dìquì iin nècuàchì sahnú inúù xì‑ndà

19 Nú daquée cuàchi iin nèhivì dìquì iin nècuàchì sàhnù‑mà, doco imindaa ana daquée cuàchi, dandu màsà cándísá‑nî, vàchi xiñuhu siquiera ùì ò únì‑nè, (dandu vàtùni cunini vàha‑ní ñà‑ndùá cachí‑nè). 20 Te nú ndisa iá falta xi nècuàchì xidá cuàchi ma, te có‑ndùlócô‑nè, dandu chinaha‑nínè nùù nsidaa compañeru‑nsià sàhà‑ñá (ni nácání ini‑nè, te) yùhí‑nè. 21 Yùhù cachíˋ xì‑ní, (Timoteo), iin‑ni nacua nduú nsidaa ley yohó, ducán icúmí‑nî quida‑ní (xì nècuàchì sahnú dandacú); iin‑ni icúmí‑nî ndenihi‑ní nsidanicuú‑né, màdí chicá viì quida‑ní xì ana iá vàha xi‑ní. Ducán chináhî mii‑ní quida‑ní, te ináhá stná (Yua‑nda) Dios xì Jesucristu, xì nsidaa stná ángel ìì xí‑yá.

Más gà conseju nì sàha Pablo Timoteo

22 Na cuáhàn‑ní cuàha‑ní iin nèhivì chuun ñà‑dandacú‑né, màdí nansa‑ni nì cui quida‑níà. Dihna nacani vàha inì‑ní. Te màsà (cuáha‑nínè chuun nú nduú‑né) nècuàchì có‑quìdá víi, vàchi nacuida stná‑ní cuàchi quida‑ne. Cundiaà‑ní anima‑ní.

23 (Ináhî) tutoo ndecuéhè‑ní cuhí tìxi‑ní, ñàyùcàndùá coho stná‑ní chii vinu sì‑uva, màdì cuisì tècuìí uun.

24 Dava nèhivì, mate tàñáha ga sàà hora coo juiciu xi‑ne, doco náhà xìcà iá cuàchi‑ne. Te dava ga‑nè, cuisì ndè después natùi cuàchi‑ne. 25 Te divi ducání stná xì nècuàchì quidá víi; vàchi nú sànì quida‑nda obra, claru tùia nùù nèhivì; te mate dèhé ni quida‑ndañá, doco mà cúí coo dèháˋ nicanicuahàn.

6

Nansa xiñuhu quida nècuàchì ndoó saín nùù iin lamú

1 Nècuàchì ndoó saín nùù iin lamú, ni coó tnùñuhu xí‑né nùù lamú xi‑ne, vàchi nú ducán, mà níhìndèè nèhivì càhàn‑nè dìquì mii‑yá ana cahvi‑nda, ni dìquì stná ñà‑ndùá xiníndísá‑ndá. 2 Te nú iin nècuàchì xiníndísâ nduú lamú xi‑ne, dandu màdí chicá menos quidañuhu‑né lamú xi‑nemà sàhà‑ñá dava‑ni nduú‑né nùù Yua‑nda Dios. Còó; chicá más ni coó voluntad xi peón mà quidachuún víi‑né, vàchi iin‑ni xí‑xinindisá‑né, te cuú stnahá stná ini‑nè sàhà‑né, ñàyùcàndùá chicá ndiá ìcà peón mà cunucuachi víi‑né nùù nècuàchìmà.

Cunaha‑ní nsidaa palabra yohó icúmí‑nî cachitnùhu‑ní xì nèhivì yucán, te dacuahá víi‑nínè.

Contentu ni cúndóó‑ndá xí ñâ‑ndùá icúmí‑ndá, màsà xího‑nda cuàhà iñàha, vàchi sà‑ìá mii‑yá ini anima‑ndà

3-4 Nú ndoó nèhivì chináhá stnahá xì tucu palabra có‑càchí nacua cachí palabra viì xí Stoho‑ndà Jesucristu, dandu (màdì ichì mii‑yá nduá), cutu tuxí ini nècuàchìmà ndiaá cuàhà‑né. Te nú có‑càndísâ‑né palabra nacua nduú ichì ìì mii‑yá, dandu còò ni‑iñàha ináhá ndisa‑ne. Còó, cuisì‑ní ñà‑cùdíì ini‑nè cuàà‑nè sàhà chuun cuatiluha nduá. Doco después mà úhì quesaha‑né cumbídiâ stnahá ini‑nè sàhà‑né, te náâ stnahá stná‑nè; dandu vihi gá pesadu cáhàn‑nè dìquì ñanìtnaha‑ne, te chicá indéhe diín stnahá stná‑nè. 5 Dandu quesáhá‑nê daquée cuàchi stnahá stná‑nè, vàchi sànì dàcà sàxìnítnùní‑nè, te có‑nìhnú gà ini‑nè ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì. Cutu ñá‑nìhì‑ndà dìhùn nduá dìsáhà‑xí cunchicùn‑ndà ichì Dios cahan‑né. Pues nsidaa nècuàchì nihnú inì‑xi ducán, nacoo dahuun‑nínè. 6 Pues ñà‑ndáà nduá, cuàhà gá ñà‑cuìcà nduá nùù‑ndà nú nchícùn viì‑ndà ichì‑yá, te ndoo‑nda contentu xì ñà‑ndùá sà‑ìcúmí‑ndá. 7 Vàchi còò ni‑iñàha nihi‑nda ni quésáá ñuhìví yohó, te còò ni‑iñàha cunihi stná‑ndà cùhùn na quee‑nda yohó. 8 Ñàyùcàndùá, nú iá ñà‑cutiacu‑ndà xì ñà‑cundixi‑nda, xì ñà‑jaàn‑ní ni cúndóó‑ndá contentu. 9 Dava nèhivì, yáha ga cuní‑nè nducuica‑né, doco cunaha‑ní, cuàhà peligru ndacá mà, vàchi nú nihnú ini‑nè ducán, mà úhì sàà‑nè dacuidá cuàchi‑ne mii‑né, te mà úhì dandahví ñà‑malu‑nè, te dacà‑sí dìnì‑né sàhà‑ñá xího cuáhà‑né iñàha. Doco mii‑né quidáquíní‑né xì mii‑né, vàchi sàhà ñà‑jaàn icúmí cuchicuehe anima‑nè, te mà nátùi ga‑nè nùù Dios. 10 Vàchi nú cuú ini‑ndà sàhà dìhùn, mà úhì quida‑nda nsidanuu clase cuàchi, vàchi nahi yohò cuàchi nduá. Doco divi ducán sànì quida dava nèhivì, nì cuu cuahà ini‑nè sàhà dìhùn, te sàhájàn nì tùcù‑nè inga ichì ndé có‑xìníndísâ víi gá‑nè, te cunaha‑nsiá, dècuèndè vichi cuàhà gá dandohó‑né anima‑nè.

11 Doco mii‑ní, iin nèhivì xí Dios nduu‑ní. Ñàyùcàndùá ni‑iin xichi màsà nácání inì‑ní quida‑ní nacua quidá nècuàchì yucán. Iin‑ni cuàhandee inì‑ní quida‑ní ñà‑ndùú ichì váha, te nanducu‑ní nansa cahvi víi‑ní mii‑yá. Iin‑ni ni cúníhnú inì‑níyà, te iin‑ni cuu stná inì‑ní (sàhà‑yá xì sàhà stná ñanìtnaha‑ní). Quidandee inì‑ní sàhà nsidaa iñàha, te siempre coo mànì inì‑ní. 12 Cuàhandee gá inì‑ní ñà‑màsà dáca xi dìnì‑ní, te nacoo‑ní fe vàha xi‑ní; iin‑ni cunsìhi inì‑ní ñà‑seguru cucumi‑ní vida ndiaha nicanicuahàn, vàchi sàhà‑ñá nìhì‑níàmà, ñàyùcàndùá nì cana Dios mii‑ní, te ndee ní cachi stná‑ní iin palabra vàha ñà‑cuàhàn‑ní cunchicùn viì‑ní ichì‑yá; te cuàhà stná nèhivì nì inini na ní cachì‑ní ducán. 13-14 Ñàyùcàndùá, vichi chináhî mii‑ní ñà‑chivàha‑ní palabra ndiaha nì cachi Dios. Ducán cachíˋ xì‑ní, te iníní stná mii‑yá, divi mii‑yá ana dìpoder‑xi itiácú nsidanicuú iñàha iá ñuhìví; te iníní stná Jesucristu, divi mii‑yá, ana nì cachi vate stná ñà‑ndùú palabra ndiaha na ní dàtnátuu‑tèyá nùù Poncio Pilato. Ñàyùcàndùá, iin‑ni chivàha‑ní ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑ní nùù‑yá. Màsà cúmánchâ anima‑ní, te ni‑iyuhu palabra mà màsà nándòdó‑nî ndè cachi sàà quìvì naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesucristu. 15 Vàchi meru quìvì xí‑yá icúmí‑yâ tùi‑ya nùù‑ndà quida Yua‑nda Dios, (ansivéhé‑yâ), vàchi ndiaha gá‑yà. Mindalini mii‑yá dandacú‑yá ñuhìví, cuisì mii‑yá cusáhnû‑yá nùù nsidaa rey, xì nùù nsidaa gá ana icúmí chuun ñuhìví yohó. 16 Cuisì mii‑yá nduú ana de por sí icúmí xí vida ndiaha nicanicuahàn. Fuerte tnúù nihni ndiaha ndé iá‑yà, te mà cùì nìhì nèhivì cuyatni‑ne. Còò ni‑iin ana nì xìnínùù xì‑yá, ni mà nunca sàà‑nè cuni‑nèyà. Te vichi nicanicuahàn ni queé tnùñuhu xí‑yá, te nicanicuahàn ni cúsáhnû fuerte‑yà (inicutu), amén.

Nansa xiñuhu cunihnu ini nècuàchì cuìcà

17 Càhàn‑ní xì nèhivì icúmí xí ñâ‑cuìcà ñuhìví yohó, te chinaha‑nínè ñà‑màsà cóó cuadú‑nè, ni màsà cáhví‑né xì dìhùn xí‑némà, vàchi còò seguru xan. Còó. Dios ni cahvi xi‑nda, vàchi mii‑yá, nicanicuahàn itiácú‑yà, te cuisì mii‑yá vàha ndisa inì‑xi, te sáha‑yàndó nsidanicuú ñà‑ndùá xiñuhu nùù‑ndà sàhà ñà‑cundoo‑nda contentu ñuhìví yohó. 18 Cachì‑ní xì nècuàchì cuìcà mà ñà‑ndìá ìcà‑né quida‑ne obra; dispuestu ni cúndóó‑né dasàn‑né ñà‑ndùá icúmí‑nê, te cundehè ndahví‑nè ñanìtnaha‑ne, dandu obra ndiaha‑ma cunduu ñà‑cuìcà‑né. 19 Te na cáyà cuàhà ñà‑jaàn, dandu cunduamà iñàha chindee xi‑né dècuèndè stná inga (vida) vàxi xi‑nda, te ducán nìhì stná‑nè cutiacu ndisa‑ne vida ndiaha.

20-21 Yùhù cachíˋ xì‑ní Timoteo, cundiaa vàha‑ní (palabra ìì) nì ndacu nuù‑ní cundiaà‑ní. Màsà quíhitnaha‑ní xì nèhivì cáhàn ndevàha palabra loco mate cachí‑nè chicá ndiaá ñà‑ndùá ináhá mii‑né. Ináhá‑nê, cachí‑nè, doco cachí va‑ne, vàchi có‑ndùá ducán. Dava nèhivì, ducán nì tuxi ini‑nè, doco divi sàhámà nì tùcù‑nè nì quee‑ne nùù ichì xiníndísâ víi‑nda mii‑yá.

Ni cúcúmí cuáhà‑ní gracia xi‑ya. Sà‑ìá.

2 TIMOTEO

1

2

3

4

Tutu Ùì Nì Tiaa San Pablo nùù Timoteo

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin nècuàchì nì nìhì chuun ndiaha nùù Jesucristu, vàchi ducán nì chitnùní ini Dios sàhí nacua nì chitnùní stná ini‑yà ñà‑nìhì‑ndà vida ndiaha nùù Jesucristu, vàchi ducán sànì cachi‑yà xì‑ndà. 2 Te vichi cásàhúì xì mii‑ní Timoteo, vàchi nahi dèhemaní nduu‑ní. Te xícàn tàhví nùù Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑nì cuáha‑ya mii‑ní vihi gracia, te ni cúndéhe ndahví stná‑yà mii‑ní. Contentu ni coo‑ní quida‑ya.

Nansa nì cachi Pablo xì Timoteo ñà‑nsìnúú ini‑nè nècuàchìmà

3 Nacua nìsa quida xìí nìsa xinucuachi víi‑né nùù Dios, ducán quidá stná yùhù vichi, còò ni‑iin falta dandoho‑xi sàxìnítnùníˋ. Pues divi nùù mii‑yá xícàn tàhví sàhà‑ní: ndui te ñuú naquímánìˊ mii‑yá sàhà‑ní. Nicanicuahàn nsinúú inì mii‑ní. 4 Mà cùì nándodí nansa nì sacu‑ní daa. Yáha ga cuníˋ cundehí mii‑ní, dandu ndòo vàha ini anímè. 5 Yùhù nsinúú stná inì nansa quida‑ní ñà‑siempre nihnú vàha inì‑ní mii‑yá, màdìá danani úún‑nî nduá. Primeru nitá xi‑ní Loida, nìsa xinindisá‑né mii‑yá, dandu después dihi‑ní Eunice, te vichi stná mii‑ní, ducán nihnú vàha stná inì‑níyà ináhî.

6 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nsinuu inì‑ní nansa nì nìhìtáhvì‑ní na ní chitàndòí ndahí dìnì‑ní daa, te vichi cuníˋ nandudiì inì‑ní quida‑ní nacua nduú tàhvì‑ní. 7 Vàchi ¿índù iñàha quidá Espíritu xi Dios ini anima‑ndà? ¿A chicá yúhî‑ndà quidá‑yá? Còó, ñà‑chicá ndufuerté anima‑ndà nduá quidá‑yá; te sàhà mii‑yá chicá cuú stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà, te chicá nacání sahnú ini‑ndà quidá‑yá. 8 Ñàyùcàndùá, màsà cúcáhán nûù‑ní càhàn‑ní xì nèhivì sàhà Stoho‑ndà Señor, ni màsà cúcáhán nûù stná‑ní sàhà yùhù ñà‑ìéˋ vehecàa sàhà‑yá. Còó. Dispuestu ni coo‑ní ndoho stná‑ní sàhà razón ndiaha xí‑yá, vàchi icúmí‑yâ chindee‑yándô. 9 Nì dàcácu‑ya anima‑ndà, te nì cana‑yàndó ñà‑cunchicùn‑ndà ichì íì‑yá. Doco màdì sàhà obra vàha ni quida‑nda nduámà; còó; cuisì sàhà‑ñá ducán nì chitnùní ini mii‑yá, te sàhà‑ñá mànì gá stná ini‑yà. Dècuèndè na táyôo ñuhìví, dandu nì chitnùní ini‑yà ñà‑cuàha‑yàndó gracia xi‑ya nú sànì tenchicùn‑ndà Jesucristu. 10 Te vichi sànì tùi vate gracia mà nì quida‑ya, vàchi nì quixi Jesucristu ñuhìví yohó ñà‑dacácu‑yàndó, te sàhà‑ñá nì cundee‑yá nì càcu‑nda, mà sáà‑ndà cui ndisa‑nda. Còó. Te vichi xítià razón ndiaha xí‑yá, te ducán datnúù‑yà anima nèhivì ñuhìví nansa nìhì‑né vida ndiaha nicanicuahàn ñà‑mà nunca cui ndisa‑ne.

11 Pues divi razón mà nì nìhí chuun cachitnùhi xì nèhivì, vàchi mii‑yá, nì techuún‑yá yùhù cùhìn chinahì nèhivì nsidanicuú ñuu. 12 Te divi sàhà ñà‑jaàn iéˋ ndohí (quidá nèhivì). Doco có‑cùcáhán nûìˊ, vàchi ináhî ana xiníndísê; ndahà mii‑yá sànì dàyáhi mií, te ináhî iin‑ni icúmí‑yâ cundiaa‑yà vida xi dècuèndè quìvì nasaì nùù‑yá.

13 Dàñùhù nì dàcuàhí mii‑ní, ñà‑jaàn nsinuu vàha inì‑ní, te màsà dámá‑nîà, vàchi vàtùni chindeá mii‑ní, cuisì xiñuhu ñà‑iin‑ni cunihnu vàha stná inì‑ní mii‑yá, te cuu stná inì‑ní sàhà nsidaa nèhivì, vàchi ducán ndiá ìcà‑ndà quida‑nda nú nchícùn‑ndà Jesucristu. 14 Sàhà poder xi Espíritu Ìì cundiaa vàha‑ní palabra ndàcuisì nì nacoi nùù‑ní, vàchi iá‑yà ini anima‑ndà.

15 Nacua ináhá‑nî tucu sànàcání ini nsidaa compañeru‑ndà ndoó ladu Asia, có‑cùú gà ini‑nè sàhí. Iin nècuàchìmà nduú Figelo, te inga‑nèmà nduú Hermógenes. 16 Doco Onesíforo, còó; có‑cùcáhán nûù‑né ñà‑ìéˋ vehecàa yohó. Ni cúndéhe ndahví Dios‑nè xì stná nèhivì vehe‑ne, vàchi cuàhà xichi nì quixi‑ne visita, te ndiaha gá nì ndòo vàha inì nì quida‑ne. 17 Vàchi na ní quixi‑ne ñuu Roma yohó, cuàhà nì xìcanuu‑ne nì nanducu‑né yùhù, dandu nì ndacùhun‑ne yùhù. 18 Ñàyùcàndùá, ni cúndéhe ndahví Stoho‑ndà Señor‑nè na sáà quìvì (nacuàha‑nda cuenta nùù‑yá). Vàchi mii‑ní, ináhá vâha‑ní ñà‑cuàhà guá ñà‑vàha nì quida stná‑nè (xì‑ndà) na ní sandoo‑nda ñuu Éfeso.

2

Xiñuhu cuàhandee ini‑ndà cunchicùn viì‑ndà Jesucristu

1 Nahi dèhe mií nduu‑ní, te cachíˋ xì‑ní ñà‑nì nsínúú vàha inì‑ní nansa nì quida Jesucristu gracia sàhà‑ndà, te nì ndèe anima‑ndà ini anima mii‑yá. Pues vichi divi sàhà gracia mà ni cúníhnú fuerte inì‑ní. 2 Cuàhà gá iñàha sànì dàcuàhí mii‑ní, te nì inini stná cuàhà gá más nèhivì. Pues vichi xiñuhu nacàxin‑ní itnii nècuàchì seguru, te chinaha stná‑nínè ñà‑ndùú palabra nì dàcuàhí mii‑ní, dandu vàtùni chinaha stná‑nè más gà nèhivì.

3-4 Quidandee inì‑ní sàhà nsidaa vida yáha‑ní, nacua quidándéé ini iin soldadu vàha, vàchi soldadu xi Jesucristu nduú stná‑ndà. Te cunaha‑ní, nsidaa ana nduú soldadu, nacóó níhní‑te nsidaa chuun xi mii‑té sàhà‑ñá cuní‑te cunchicùn viì‑té ana dandacú núù‑té. 5 (Inga ejemplu): nú nduu‑nda tècuachi dadavástnáhâ juegu, dandu fuerza icúmí‑ndá cunchicùn‑ndà ley xi juegu mà, vàchi nú coó, mà nunca quida‑nda ganar. 6 Daaní, nú nduu‑nda nècuàchì xitú, te quidáchúûn víi‑nda itu‑ndà, dandu primeru mii‑nda cunduu nècuàchì níhì xì ñà‑ndùá caná viu mà. 7 Pues nacani vàha inì‑ní sàhà ñà‑ndùá cachíˋ xì‑ní yohó, te icúmí Dios chindee‑yá mii‑ní ñà‑cundaà vàha inì‑ní sàhà nsidaájàn. 8 Nsinuu inì‑ní sàhà Jesucristu ñà‑nì natiacu‑yà, te nduú stná‑yà descendencia xi rey David. Divi ñà‑jaàn nduá cachíˋ xì nèhivì na (xicánúí) cachítnùhi xì‑né razón ndiaha xí‑yá. 9 Te sàhà‑ñá quidé ducán, ñàyùcàndùá ndohí vichi, sà‑ìnáhá‑nî; dècuèndè ndiadí stnáì vehecàa vichi, vàchi quidá nèhivì cuenta ñà‑ndùí iin tè‑tùha quini. Doco palabra xi Dios, còó, có‑ndiàdíà, (xítià ììá). 10 Ñàyùcàndùá, quidándéé inì sàhà nsidaa ñà‑ndùá yáhi, vàchi nú ducán, dandu nìhìtáhvì nècuàchì nì nacàxin Dios sàà‑nè càcu ndisa‑ne quida Jesucristu, te nicanicuahàn cundoo ndiaha stná‑nè nùù‑yá (nahi ndohó).

11 Ñà‑ndáà nduú palabra yohó: nú icúmí‑ndá cui‑ndà sàhà‑ñá nchícùn‑ndà mii‑yá, dandu icúmí stná‑ndà natiacu‑ndà, te cundoo‑nda nùù‑yá. 12 Te nú dandohó nèhivì‑ndó (sàhà‑yá), dandu quìvì sàà‑yà cusahnú‑yá, cutnahá stná‑ndà xì‑yá cusahnu‑nda. Doco nú ni nácuáa‑ndayá, dandu icúmí stná‑yà nacuaà‑yá ndohó. 13 Mate ndohó, có‑xìníndísá‑ndá, doco mii‑yá, iin‑ni icúmí‑yâ quida viì‑yá cumplir. Mà cúí nacuaà‑yá (ñà‑ndùá sànì cachi‑yà), vàchi mii‑yá nduú‑yá mii‑yá.

Nansa xiñuhu quida nèhivì chináhá xì palabra xi Dios

14 Càhàn‑ní xì nècuàchì (chináhá xì nèhivì xí Dios), te dansínúú inì‑nínè sàhà palabra yohó. Cachì‑ní xì‑né ñà‑Stoho‑ndà Señor nduú ana ndácùcahan‑nda, te sàháyùcàndùá màsà cúndóó‑ndá náâ stnahá uun‑nda sàhà chuun cuatiluha, vàchi nú ducán, mà níhìndèè‑ndà ni‑iyuhu ñà‑vàha, cuisì danácání gá ini‑ndà nèhivì iníní má. 15 Cuàhandee inì‑ní (quida viì‑ní) sàhà‑ñá ndee vàha‑ní nùù Dios, màdí cucahan núù‑ní (nùù‑yá) na iin peón có‑quìdá víi. Quida viì‑ní chuun xi‑ní; chinaha viì‑nínè palabra ndàcuisì divi nacua iá ndisa palabra mà. 16 Doco iin palabra chicuéhè, ni loho màsà quíhín casu‑ní ñà‑jaàn. Vàchi ¿índù iñàha nìhì‑ndà nùù palabra mà? Cuisì ñà‑chicá más tùcù‑ndà inga ichì có‑ndùú ichì mii‑yá. 17 Vàchi nahi cuèhè xítià nihni iquìcúñú‑ndà, te saxá‑ndó, ducán quidá stná dàñùhù (có‑ndiàá mà). Te divi ñà‑jaàn nduá quidá stná dàñùhù chináhá Himeneo xì Fileto. 18 Vàchi sànì tùcù nècuàchìmà iin ichì tnùhù, te cachí‑nè (màdìá quìvì nùù‑xí natiacu‑ndà); còó, ñà‑sànì natiacu‑ndà nduá, cachí‑nè, te sàhà palabra jaàn sànì dacà‑né dìnì dava nèhivì, te có‑xìníndísâ gá nècuàchìmà. 19 Doco tucu iá iin obra xi Dios; mà nunca ndañuhá; na iin cimientu fuerte nduá; te na ian itúú stná iin seña xi‑ya ìcà‑ñá (ndé cacháˋ): “Ináhá Stoho‑ndà Señor índù nèhivì nduú nèhivì xí‑yá”. Te cachí stná palabra mà: “Nsidaa ana ndácùcahan xi quìvì Cristu, ni nácóó dahuun‑ne ichì malu”.

Ejemplu sàhà traste vehe nècuàchì cuìcà

20 Cuàhà traste yuhùnùhú ndoó vehe iin nècuàchì cuìcà, te dava traste mà, oro ò plata nì cuyucàn, te cuisì ñà‑viì quée inià. Doco dava traste mà, yutnù ò ñuhù nì cuyucàn, ñàyùcàndùá xichúún‑ndáñâ ndéni chuun nì cui. 21 (Pues ducán iá stná xì mii‑nda.) Ñàyùcàndùá, nú ni cúxíó nsidaa ñà‑ìá quini ini anima‑ndà, dandu nahi traste vico‑ma cunduu‑nda, vàchi sà‑ìá ndoo anima‑ndà, te vàtùni quida‑nda chuun nùù Stoho‑ndà Dios; vàtùni quida‑nda nsidanicuú obra vàha.

22 Ñàyùcàndùá, mii‑ní, nandòdó dahuun‑ní nsidaa ñà‑ndùá xího guá tècuachi dava ga, te cuisì ichì ndáà Dios cunchicùn‑ní, divi ichì ndé nihnú vàha ini‑ndà mii‑yá, te cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, vàchi ichì mà nìhì‑ndà cundoo mànì nsidaa‑nda. Divi ducán xiñuhu quida nsidaa ndohó nècuàchì iá ndoo anima‑xi, te ndácùcahan‑nda Stoho‑ndà Señor. 23 Doco nú ndoó nèhivì ndatnúhú cuáhà gá sàhà chuun cuatiluha có‑ndiàá ndisa, dandu màsà quíhvitnaha‑ní xì‑né, vàchi mà úhì quesaha‑nsiá náâ stnahá‑nsiá sàhà chuun nahi ñà‑jaàn. 24 Doco có‑ìá vàha nàá‑ndà xì nèhivì, vàchi ana xinúcuáchí nùù Stoho‑ndà Señor nduu‑nda. Còó, vivìí xiñuhu càhàn‑ndà xì‑né, te dacuahá víi‑ndané; ni coó calma‑ndà xì‑né. 25 Mate cáhàn‑nè dìquì ley xi‑nda, doco vivìí‑ni dansítnûù ini‑ndàné, vàchi vihini cundehè ndahví Dios‑nè, te naxicocuíìn ini‑nè nacuni‑nè índù palabra nduú palabra ndàcuisì, 26 dandu nìhì‑né nacunihnu viì ini‑nè, te càcu‑ne nùù ndahà ñà‑malu, vàchi quisì mà, nì dacà‑sí dìnì‑né sàhà‑ñá dandacú‑si nùù‑né nacua cudíì inì‑si.

3

1 Yùhù cuníˋ cundaà inì‑ní nansa icúmí coo quìvì xìnu tiempu yohó, vàchi tiempu ùhì cundua. 2 Cuàhà gá nèhivì tiempu yucán chicá icúmí‑nê cuu ini‑nè sàhà mii‑né, xì sàhà dìhùn stná; chicá ndiaá mii‑né cucahan‑né, te coo cuadú stná‑nè, mà úhì càhàn‑nè dìquì Dios. Ni mà ndúlócô gà‑nè sàhà ñà‑ndùá cachí yuadíhí‑nê; mà náquímánì stnahá gá stná‑nè; te icúmí‑nê cahíchì stná ini‑nè nsidaa ñà‑ndùú chuun ìì. 3 Te mà cúhí stnahá gá stná ini‑nè. Mà cúcáhán gâ‑nè nàcùndoo vàha‑ne; nècuàchì xicánúú uun xì ñà‑tnùhù cunduu‑ne, ni mà cá‑chítnùní gà ini‑nè. Cuàhà gá icúmí‑nê ndu‑tehii stná‑nè, te cahíchì stná ini‑nè nsidaa ñà‑ndùú chuun vàha. 4 Mà úhì cahin stnàhá‑né, te mà cóó ìì gá stná ndahà‑né; mii‑né nduú‑né mii‑né cucahan‑né. Chicá cuu ini‑nè sàhà ñà‑cùdíì ini‑nè quida‑ne, te màdì sàhà Dios. 5 Mate quídá‑né na ian cahvi‑néyà, doco mà cándísâ‑né ndudu ìì xí‑yá. Doco mii‑ní, màsà quíhvi tnaha‑ní xì nècuàchì quidá ducán. 6 Vàchi nacua icúmí quida nèhivì tiempu mà, ducán sàquìdá stná dava tiàa vichi, tùha‑tè cacanuu‑tè vehe vehe, te na có‑sâha nèhivì cuenta, dandu dacúníndísâ‑te nècuàchì ñahà palabra xi‑tè, vàchi mà fuerte ini nècuàchìmà sàhà‑ñá dandoho guá cuàhà falta xi‑ne mii‑né; mà úhì quida ndevàha‑ne cuàhà iñàha. 7 Ñàyùcàndùá, cuàhà ley dacuahá‑né, doco ni có‑sâà‑nè cundaà ini‑nè ñà‑ndùú palabra ndàcuisì. 8 Te tiàa (chináhá chicuéhè xì‑né) ducán, xíquida‑tè nacua nì caquida tètàtnà nani Janes xì Jambres sànaha na ní cunì‑te cadì‑te nùù Moisés; te divi ducán quidá stná (tètnùhù) chináhá vichi, cuní stná‑te cadì‑te nùù (nèhivì chináhá viì) xì palabra ndàcuisì, vàchi yáha ga ndahví sàxìnítnùní‑te, ñàyùcàndùá có‑cùní Dios cunindisa‑nda palabra chináhà‑te. 9 Doco cunaha‑ní, divi jaàn‑ní nùù‑xí sàà‑te, vàchi claru icúmí nsidaa nèhivì cundaà ini‑nè sàhà tèmà ñà‑loco‑te, divi nacua nì xini stná nèhivì sànaha sàhà tètàtnà yucán. 10 Doco mii‑ní, sànì xinì‑ní nsidaa ñà‑ndùá chináhì nèhivì; ináhá‑nî xicánúú sahnúí, te nihnú vàha inì mii‑yá. Ináhá stná‑ní ñà‑ndùá nihnú inì quide vida xi. Te in áhá stná‑ní ndee cahnú ínì, te cuú ndisa inì sàhà ñanìtnahi; quidá ndéé inì sàhà‑né. 11 Te sànì xini stná‑ní ñà‑cuàhà guá vida nì yàhi nì quida nèhivì, te nì ndoho cuahí, vàchi nì xinì‑ní nansa nì cuu xí na ní ìe ñuu Antioquía, xì ñuu Iconio, xì ñuu Listra. Ináhá‑nî nansa nì quida quini nèhivì xìˊ yucán. Doco (ansivéhé) Stoho‑ndà Señor, nì xidahan‑yá yùhù nùù nsidaa tnùndoho ma. 12 (Pues ducán nì ndohi), vàchi nsidaa ana cuní cunchicùn viì ichì Jesucristu, icúmí stná‑nè cuni‑nè cuàhà vida quida nèhivì.

13 Doco nècuàchì malu, xì nècuàchì tnùhù, chicá más icúmí dàcà sàxìnítnùní‑nè ñà‑dàndàhví stnahá‑né. 14 Doco mii‑ní, iin‑ni cunihnu vàha inì‑ní ñà‑ndùá sànì dàcuàhà‑ní, te nì xinindisa‑ní, vàchi ináhá‑nî ana nduú nècuàchì nì chinaha xì‑ní, ñà‑ndùú‑né nècuàchì seguru. 15 Te ináhá stná‑ní ñà‑dècuèndè tii‑ní sànì cundaà inì‑ní nansa cachí tutu ìì; te cunaha‑ní, nú sànì cundaà ndisa ini‑ndà nansa cachí tutu mà, te xiníndísâ stná‑ndà Jesucristu, vàtùni càcu anima‑ndà. 16 Vàchi nsidaa ñà‑ndùá cachí nùù tutu ìì, ñà‑nì dàtnúù Dios sàxìnítnùní nèhivì nduá. Ñàyùcàndùá, sàhà tutu mà vàtùni chinaha‑ndà nèhivì ichì‑yá. Vàtùni càhàn stná‑ndà xì‑né nú sànì tùcù‑nè inga ichì, dandu chindee‑ndané natenchicùn‑nè ichì váha, te dacuahá gá‑ndàné nansa cunduu‑ne nèhivì ndàcuisì inì‑xi. Pues sàhà nsidaa ñà‑jaàn vàtùni quida tutu ìì mà chuun 17 nùù ndohó nèhivì xí Dios, te ducán chindeá cuacatnahá nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu nùù anima‑ndà, mà quídá falta gà ni‑iñàha nùù‑ndà, te ducán mà úhì quida‑nda ndéni chuun vàha nì cui.

4

1 Vichi indéhe Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu, divi ana icúmí naxicocuíìn cusahnú‑yá, te nsidandaà‑yà sàhà nsidaa nèhivì, nècuàchì itiácú xì nècuàchì nì xìhì; pues mii‑yá nduú ana indéhe, (te iníní‑yá) ñà‑chìnáhî mii‑ni palabra cuàhìn cachì xì‑ní yohó, (Timoteo): 2 dacuítià‑ní palabra ìì xí‑yá; coo tùha‑ní (càhàn‑ní xì nèhivì) nsidanicuú tiempu, ndéni hora nì cui. Nú iá falta xi‑ne, càhàn viì‑ní xì‑né; dansítnûù inì‑nínè sàhà falta xi‑nemà, te nacuàhandee inì‑nínè áma naquida viì‑né. Iin‑ni quidandee inì‑ní sàhà‑né, te iin‑ni dacuaha‑nínè. 3 Vàchi vàxi iin quìvì mà cándísâ gá nèhivì cunini‑ne palabra ndàcuisì. Còó, cuàhàn‑nè nanducu‑né cuàhà ana chinaha xì‑né cuisì ñà‑ndùá cudíì ini mii‑né cunini‑ne, vàchi ducán nchihò ini‑nè quida‑ne. 4 Cuàhàn‑nè quidamaxìní‑nè. Mà cúníní gá‑nè palabra ndàcuisì xí‑yá, puru ñà‑ndùú cuentu uun cuàhàn‑nè cunini‑ne. 5 Doco mii‑ní, nicanicuahàn nacani sahnú inì‑ní. Quidandee inì‑ní sàhà nsidaa tnùndoho icúmí‑nî cunì‑ní; (inicutu) cachitnùhu‑ní razón ndiaha xí mii‑yá, te daxínu viì‑ní nsidaa chuun ìì xí‑yá sànì sàha‑ya mii‑ní. 6 Vàchi yùhù, sà‑ìéˋ ñà‑nùhì (nùù Dios). Nahi promesa sáha‑nda mii‑yá nduí, vàchi sànì sàà hora caqui. 7 (Doco cunaha‑ní, inii vida xi) sànì sàhandee gá inì quide ñà‑ndùá sáì quide; sànì xìnu nùù‑xí ñà‑ndùá nì sàcùnahí quide, te iin‑ni nihnú vàha inì Stoho‑ndà Señor. 8 Sàháyùcàndùá, icúmí‑yâ dacútâhvì‑yá yùhù iin ñà‑vàha na sàà quìvì ndiaha vàxi xi‑nda, vàchi iin juez ndàcuisì inì‑xi nduú‑yá. Doco màdì cuisì yùhù nìhìtáhvì na sàà quìvì mà. Còó, vàchi cundiatú stná nsidanicuú ana cudíì inì‑xi cuninùù xì‑yá na quìvì naxicocuíìn‑yà.

Ñà‑ndùá nì cachi Pablo na ní xìcàn‑nè favor nùù Timoteo, te nì ndaquìndèè stná‑nè xì nècuàchìmà

9 Sacúndáhvîˋ nùù‑ní yàchì quixi‑ní yohó. 10 Vàchi sànì nacoo nihni Demas yùhù, vàchi chicá nì cudiì ini‑nè ñà‑ndùá iá ñuhìví yohó, te ñàyùcàndùá sàcuàhàn‑nè ñuu Tesalónica. Daaní, Crescente, ladu Galacia cuàhàn‑nè; te Tito, ndè ladu Dalmacia cuàhàn nècuàchìmà. 11 Làcà mindaa Lucas iá xìˊ vichi. Ñàyùcàndùá, cachíˋ xì‑ní ñà‑nacuaca‑ní Marcos cutnahá‑nsiá quixi, vàchi (ináhî), vàtùni chindee stná‑nè yùhù ñà‑quide chuun ìì xí mii‑yá. 12 Daaní, Tíquico, sànì techuín‑nè cuàhàn‑nè ñuu Éfeso.

13 Cunaha‑ní, iá iin dòí nì ndòo vehe Carpo ñuu Troas. Diviajàn naquihin‑ní, te cunihi‑ní quixi na quìvì quixi‑ní. Te cuní stnáì quixi tutu xi, xì stná libru xi; doco tutu mà nduá chicá xiñuhu (nùí).

14-15 Cuidadu coo‑ní xì herreru nani Alejandro, vàchi cuàhà gá dañu nì quida‑ne nì càhàn quini‑ne dìquí, xì dìquì stná ñà‑ndùá nì cachi‑nsì. Doco icúmí Stoho‑ndà Señor cuàha‑yanè según ñà‑ndùá nì quida‑ne.

16 Cunaha‑ní, primeru xichi nì càhìn sàhà mií nùù juez, còò ni‑iin tiàa ni chíndéé xî. Cahnú gà Dios màsà cútníí‑yá cuenta sàhà ñà‑ndùá nì quida‑nemà, vàchi nsidaa‑né nì nacoo nihni‑ne yùhù. 17 Doco mii‑yá, còó; iín stná‑yà cutnáhâ‑yá xìˊ na ní sàhìn yucán, te nì nacuàhandee ini‑yà yùhù, vàtùni nì dàxínui chuun icúmî ñà‑càhìn xì nèhivì palabra xi‑ya, te cunini nsidanicuú raza nèhivì. Daaní, (na ní nsihi nì càhìn), dandu nì càcui, mate cuáhàn‑te dandáñúhú dahuun‑tè yùhù nì cùí. 18 Te cunaha‑ní, icúmí Stoho‑ndà Señor nacuidahan‑yá yùhù nùù nsidaa ñà‑ndùá quida nèhivì malu, vàchi iin‑ni icúmí‑yâ cundiaa‑yà yùhù ndè cachi sàì ñuhìví ìì xí‑yá iá ansivi. Ansivéhé cahnú‑yá nicanicuahàn, amén.

19 Casàhú‑nî xì Prisca xì Aquila, xì stná Onesíforo xì nèhivì vehe‑ne.

20 (Cachitnùhu stnáì xì‑ní) ñà‑nì ndòo Erasto ñuu Corinto. Te Trófimo, ñuu Mileto nì ndòo‑ne, vàchi cuhí‑nè.

21 Yùhù sacúndáhvîˋ nùù‑ní ñà‑nì quìxí yáchì‑ní antes tiempu vìxin. Cásàhú Eubulu xì‑ní, te cásàhú stná Pudente, xì Lino xì Claudia, xì nsidaa gá nèhivì nduú hermanu.

22 Ni cútnáhâ anima‑ní xì Stoho‑ndà Jesucristu, te cuàhà gracia xi‑ya ni cúcúmí‑nî. Sà‑ìá.

TITO

1

2

3

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Tito

1

1 Yùhù nduí Pablo, iin ana xinúcuáchí nùù Dios. Ñàyùcàndùá xicánúí cáhìn xì nèhivì sàhà‑ñá vàtùni sàà nècuàchì sànì nacàxin‑ya cunindisá‑néyà. Vàchi ñà‑jaàn nduú chuun nì nìhí nùù Jesucristu quide, dandu cundaà ini nèhivì índù‑ñá nduú palabra ndàcuisì sàhà nansa cahvi viì‑ndàyá, 2 xì sàhà stná tnùndé ini ndiatu‑nda ñà‑nìhì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn, vàchi ndè na táyôo ñuhìví, sànì quida‑ya comprometer nìhìtáhvì‑ndà ducán, te mii‑yá, mà nunca dandahví‑yàndó. 3 Te vichi sànì dàtúi‑ya palabra mà, vàchi sànì sàà meru tiempu tùia, te cunitnùhu‑ndañá. Ñàyùcàndùá, xicánúí cachítnùhi palabra mà nacua nì dàndàcú‑yá nùí quide, vàchi mii‑yá, cuní‑yà dacácu‑ya (nsidaa) nèhivì.

4 Pues, vichi tiaí tutu yohó nùù mii‑ní, Tito, vàchi nahi dèhe ndise nduu‑ní, ñà‑iin‑ni sànì xinindisá stná‑ní ichì váha. Ñàyùcàndùá, xícàn tàhví nùù Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu, divi ana nì dàcácu xi‑nda, te xíquèn ñà‑nì cuáha‑ya mii‑ní cuàhà gracia xi‑ya, te ni cúndéhe ndahví stná‑yà mii‑ní; contentu ni coo‑ní quida‑ya.

Ñà‑ndùú chuun nì ndacu nuù Tito quida‑ne ñuu Creta

5 Na ní quei ndé iá‑nî jaàn ñuu Creta, nì cachì xì‑ní ñà‑nì ndóo‑ní daxínu‑ní chuun cumánì vá. Te iin chuun ma nduú ñà‑nacàxin‑nda nècuàchì cunuù xì nèhivì xí Dios iin iin ñuu. Ñàyùcàndùá, nacua nì cachì xì‑ní, divi ducán quida‑ní. 6 Doco cuisì tiàa còò falta‑xi ni cácúndúú ana nacàxin ma. Vàchi xiñuhu cunduu‑ne tiàa iá xì imindaa nècuàchì vehe‑xi, te ni cúndúú stná‑nè iin ana iníní víi dèhe‑xi, vàchi nú cachí nèhivì escandaloso dèhe‑ne, te ò có‑ìá sahnú inià, dandu màsà quéé nècuàchìmà nombradu. 7 Vàchi iin tiàa inúù xì nèhivì cahvi xi Dios, icúmí‑nê cunduu‑ne iin nècuàchì còò falta‑xi, vàchi divi mii‑yá nduú ana xinúcuáchí‑nê nùù‑xí. Ñàyùcàndùá, màsà cúndúú‑né nècuàchì cuadú, ò iin nècuàchì xídà yàchì inì‑xi; còó. Ni màsà cúndúú stná‑nè ana tùha coho, ò iin nècuàchì cáhàn tèhìì. Ni màsà cúndúú stná‑nè iin ana cuú inì‑xi sàhà dìhùn. 8 Te xiñuhu cunduu stná‑nè iin tiàa cudíì inì‑xi dayáha visita vehe‑xi; iin nèhivì cudíì inì‑xi sàhà nsidanicuú chuun vàha ni cúndúú‑né. Doco màsà cúndúú‑né nècuàchì quidá nansa ni nì cui xi mii‑xí; còó. Nècuàchì sahnú inì‑xi ni cúndúú‑né, nècuàchì ìì ndisa inì‑xi, vàchi nsidaa nècuàchì inúù mà, xiñuhu cunduu‑ne nècuàchì ndàcuisì inì‑xi. 9 Iin‑ni xiñuhu cunchicùn viì‑né palabra ndàcuisì xí‑yá nacua nì dàcuàhá nèhivì‑né, dandu vàtùni nacuàhandee stnahá ini‑nè, te nìhì stná‑nè naxiconihí víi‑né nùù nècuàchì xítnùhu, vàchi divi dàñùhù ndàcuisì nduá nì dàcuàhá‑né.

10 Vàchi cunaha‑ní, ndoó cuàhà nèhivì chináhá ndevàha iin palabra loco, te dandahví uun‑ne nèhivì. Nècuàchì chicá quidá ducán xínduu nècuàchì raza Judea. 11 Ñàyùcàndùá, xiñuhu cadi xì núù‑né. Vàchi dava xaan sànì dacà‑né dìnì nsidanicuú nèhivì ndoó iin vehe. Te dècuèndè quíyàhvi stná‑nè na chináhá‑nè palabra chicuéhè mà; ñàyùcàndùá, dìhùn chicuéhè nduú stná ñà‑ndùá níhì‑né mà.

Ñà‑ndùá nì sanduu modo xi nèhivì ñuu Creta sànaha

12-13 Ñà‑ndáà nduá nì cachi iin tiàa ñuu jaàn na ní càhàn‑te sàhù xì nècuàchì ñuù‑te. Te dohó nì cachì‑te: “Ndohó nècuàchì ñuu Creta yohó, de por sí tnuhu‑nda; nahi quisì dàná nduú stná‑ndà, vàchi ndadi sástnùhù‑ndà, te dusan gá stná‑ndà”, nì cachì‑te. Ñàyùcàndùá, icúmí‑nî chinaha víi‑ní nècuàchì ndoó jaàn sàhà‑ñá cunihnu viì ndisa ini‑nè nsidaa ñà‑ndùá xiñuhu cunindisá‑né. 14 Màsà quíhín casu gà‑nè ñà‑ndùú cuentu uun nacání tè‑raza Judea xì‑né; ni màsà cúníní gá stná‑nè ñà‑ndùá dandacú ni‑iin nèhivì sànì tùcù ichì ndàcuisì.

15 Nú iá ndoo ndisa anima‑ndà, dandu ndiaha gá iá nsidaa ñà‑ìá ñuhìví nùù‑ndà. Doco nèhivì nihnú sìquini inì‑xi, te có‑xìníndísâ‑né, còò ni‑iñàha nduú ñà‑viì nùù‑né, vàchi dècuèndè stná sàxìnítnùní‑nè có‑ìá viì gáˋ. Ni có‑cùcáhán gâ nùù‑né ñà‑quini guá nihnú ini‑nè. 16 Vàchi ndahví gà modo xi‑ne, mà túha‑ne cunini‑ne, ñàyùcàndùá mà cúí quida‑ne ni‑iin chuun viì. Mate cachí‑nè ináhá‑nê Dios, doco còó, vàchi sàhà modo quidá‑né, ñà‑jaàn cundáà ini‑ndà sànì nacuaà‑néyà.

2

1 Doco mii‑ní, cuisì ñà‑ìá viì ni cúndúú ñà‑ndùá chinahà‑ní nèhivì.

2 Nècuàchì tiàa sahnú, màsà cóhó‑né, te xíni‑ne. Xiñuhu nacani sahnú stná ini‑nè, te quida viì‑né sàhà ñá‑nì‑còó tnùñuhu xí nèhivì nùù‑né. Fuerte ni cúníndísâ stná‑nè mii‑yá. Te ni cuú stná ini‑nè sàhà ñanìtnaha‑ne nacua ndiá ìcà‑né. Te iin‑ni ni coó calma stná‑nè.

3-4 Daaní, stná nècuàchì ñahà sahnú, divi ducán ni quidá stná‑nè. Ni cácánúú víi‑né nacua xiñuhu quida nsidaa ndohó nèhivì xí mii‑yá. Màsà cuítnùhu‑ne ñanìtnaha‑ne, te màsà tníí stná viciu‑nè. Cuisì ichì váha ni cuáha‑ne nècuàchì ñahà chicá cuachi sàhà‑ñá ducán cutùha stná nècùàchìmà nansa cuu ndisa stná ini‑nè sàhà iì‑né xì sàhà dèhe‑ne. 5 Te ni cútùha stná‑nè nacani sahnú ini‑nè, te cunihnu ìì stná ini‑nè. Ni cúnsìhi stná ini‑nè chuun vehe‑ne, te ni cúníhnú mánì stná ini‑nè. Daaní, icúmí stná‑nè cunini viì‑né iì‑né sàhà‑ñá màsà sáà‑nè dandáñúhú‑nê tnùñuhu xí palabra xi Dios.

6 Daaní, nècuàchì tiàa chicá cuachi, cachì‑ní xì‑né ñà‑nì cúndóó sahnú‑né. 7 Te mii‑ní tu, cuisì ichì váha ni cúnchícùn‑ní sàhà‑ñá màsà túcù nècuàchì dava ga. Te na chináhà‑nínè, càhàn ndàà‑ní xì‑né, càhàn tnùñuhu‑ní. 8 Cuisì ñà‑ìá viì ni cáhàn‑ní xì‑né sàhà‑ñá màsà níhì ni‑iin nèhivì cachi‑nè iá falta xi‑ní, vàchi nú ni cáhàn viì‑ndà, dandu cucahan núù nècuàchì xiní ùhì xì‑ndà ñà‑có‑nîhì‑né nansa daquée cuàchi‑ne dìquì‑ndà.

9 Cachì‑ní xì peón ndoó saín nùù lamú‑xi ñà‑nì cúníní‑né ñà‑ndùá cachí nècuàchìmà. Icúmí‑nê quida‑ne cumplir ñà‑ndùá dandacú lamú xi‑ne; màsà náná táchì‑né xì nècuàchìmà. 10 Ni màsà cuídá cuíhná stná‑nè ñà‑ndùú biene xi nècuàchìmà; còó; nècuàchì ndàcuisì inì‑xi ni cúndúú‑né sàhà‑ñá ducán ni cúndáà ini nèhivì ñà‑ndiaha guá iá ley xi mii‑yá ana dacácu xi‑nda. 11 Vàchi vichi sànì sàà tiempu nì xinimànì Dios nèhivì ñuhìví; sà‑ìá nansa càcu anima nsidaa‑né. 12 Te divi sàhà ñà‑yùcán cundáà ini‑ndà xiñuhu nacoo dahuun‑nda ichì malu; màsà xího gá‑ndà ñà‑ndùá xího guá nèhivì dava ga ndoó ñuhìví yohó. Còó, vàchi sàhà gracia xi‑ya sànì cundaà ini‑ndà nansa xiñuhu quida‑nda na ndoo‑va‑nda ñuhìví yohó, ñà‑cundoo sahnu‑nda, te cunihnu ndàcuisì ini‑ndà nacua cuní Dios quida‑nda. 13 Te ndiatú stná‑ndà sàà quìvì ndiaha nduú tnùndé ini xi‑nda, divi quìvì nanchiì ndiaha (ansivi), te cuninùù‑ndà naxícócuîìn Jesucristu, divi ana nì dàcácu xi‑nda. Te mii‑yá, nahnú gá obra xi‑ya, vàchi Dios nduú‑yá. 14 Te nì sàha‑ya vida xi‑ya nì dànáà‑yá sàhà‑ndà sàhà‑ñá càcu‑nda nùù ichì malu, te ndoo stná anima‑ndà, dandu sàà‑ndà cunduu ndisa‑nda nèhivì xí‑yá, te cudiì ini‑ndà quida stná‑ndà cuàhà ñà‑vàha.

15 Cunaha‑ní, ñà‑jaàn nduá icúmí‑nî cachì‑ní xì nèhivì yucán. Càhàn‑ní xì‑né sàhà‑ñá quida‑neà cumplir. Te nú iá falta xi‑ne, dandu càhàn stná‑ní xì‑né, vàchi icúmí‑nî derechu. Màdí cahíchì ini ni‑iin nèhivì mii‑ní.

3

Nansa xiñuhu quida‑nda na ndoo‑nda ñuhìví yohó

1 Dansínúú inì‑ní (nèhivì xí‑nî) ñà‑ìcúmí coo tnùñuhu xi‑nda nùù nèhivì xí gobiernu xì nùù nsidaa stná tè‑nìhí chuun. Ni cúníní‑ndá ñà‑ndùá cachí‑te, te ni coó stná voluntad xi‑nda chindee‑nda nsidanicuú chuun vàha. 2 Te màsà cáhàn quini‑nda dìquì ni‑iin nèhivì. Ni cúndóó mánì nsidaa‑nda. Màsà náâ stnaha‑nda. Còó. Ni cáhàn tnùñuhu‑nda xi nsidaa nèhivì.

3 Vàchi ndohó stná, nahi quisì nì sandoo‑nda ñuhìví antes. Cónìsá íníní‑ndá Dios. Iin ichì tnùhù nduá nì sanchicùn‑ndà. Nsidanuu clase viciu nì tnii xi‑nda, te cuàhà diversión chicuéhè nìsa nanducu‑nda. De por sí, mà váha‑nda dihna, vàchi nìsa cumbìdia stnahá ini‑ndà, te nìsa cahíchì stnahá stná ini‑ndà. Cuàhà gá nìsa xini ùhì stnaha‑nda sàhà‑ndà. 4 Doco nì sàà iin quìvì nì xinitnùhu‑nda sàhà Dios, ñà‑vàtùni dacácu‑yàndó, ñàyùcàndùá nì cundaà ini‑ndà, vàha ga ini‑yà, te mànì gá stná ini‑yà. 5 Dandu nì dàcácu‑ya anima‑ndà, doco màdì sàhà ñà‑nì ía obra vàha ni quidá ndohó. Còó. Cuisì sàhà ñà‑nì indehè ndahví‑yàndó, ñàyùcàndùá nì càcu‑nda, vàchi nì nsidandoo‑ya cuàchi iá nùù anima‑ndà ñà‑nì nacacu saa‑nda (ñuhìví ìì xí‑yá), te nì ndusaa stná anima‑ndà nì quida Espíritu Ìì xí‑yá. 6 Vàchi ñà‑nì dàcácu Jesucristu ndohó, ñàyùcàndùá cuàhà gá nì dàquìxí stná Yua‑nda Dios Espíritu xi‑ya anima‑ndà. 7 Ñàyùcàndùá, sàhà gracia xi‑ya sànì ndee vàha‑nda nùù‑yá, te sà‑ìá ndisa tnùndé ini xi‑nda ñà‑nìhìtáhvì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn.

8 Nsidaa ñà‑sànì cachì xì‑ní yohó, vàtùni cahvi‑ní xán. Doco xiñuhu stná càhàn fuerte‑ní palabra yohó xì dava ga nèhivì cahvi stná xì‑yá, áma cúnsìhi ini‑nè quida‑ne nsidanicuú chuun viì. Vàchi palabra ndiaha nduá, te nú ni quida‑ndañá, dandísá, cuàhà gá ñà‑ndiaha nìhì‑ndà.

9 Doco nú xiní‑ndà náâ stnahá nèhivì sàhà iin chuun có‑ndùú ñà‑ndiàá ndisa, dandu màsà quíhvi‑ní sàhámà. Ni màsà ndúlócô stná‑ní sàhà cuentu uun sàhà xìì‑ndà. Stná ley sànaha, màsà náâ‑nî xì nèhivì sàhámà, vàchi còò ni‑iñàha tavà‑ndà quida‑nda ducán.

10 Nú iá iin nècuàchì grupu xi‑nsia tùha cahnde dava xi‑nsiá, dandu càhàn‑ní xì‑né iin ò úì xichi. Te nú có‑quìhín casu‑nè, dandu nacoo dahuun‑nsianè. 11 Vàchi ináhá‑ndá sànì tùcù‑nè inga ichì. Iá ndisa cuàchi‑ne, te mismo cuàchi‑ne icúmí dayúhî xì‑né.

Nansa nihnú ini Pablo quida‑ne quìvì nùù‑xí

12 Yùhù nihnú inì techuín Artemas ò Tíquico sàà‑nè ndé iá‑nî. Te nú sànì sàà‑nè jaàn, dandu quida‑ní lucha quixi‑ní ñuu Nicópolis, vàchi divi ñuu mà nihnú inì coi inii tiempu vìxin. 13 Te na sáà stná Apolos xì abogadu nani Zenas ndé iá‑nî, dandu cunsìhi inì‑ní chindee‑ní nècuàchìmà. Quida‑ní arreglar nansa cùhùn‑nè chicá nùù‑xí, te màsà cúmánì ni‑iñàha nùù‑né cùhùn‑nè.

14 Cunaha‑ní, nsidaa nèhivì xì‑ndà, xiñuhu cutùha‑ne quidachuún‑né iin chuun vàha sàhà‑ñá màsà cúndóó uun‑ne ñuhìví, vàchi nú ducán ni quida‑nda, dandu vàtùni chindee stná‑ndà quìvì iá necesidad nùù iin ñanìtnaha‑nda.

15 Nsidaa nècuàchì ndoó yohó, cásàhú‑nè xì‑ní. Te mii‑ní, casàhú stná‑ní xì nsidaa nècuàchì cuú inì‑xi sàhà‑nsí ñà‑iin‑ni xiníndísâ stná‑nsì mii‑yá. Ni cúcúmí cuáhà nsidaa‑nsiá gracia xi‑ya. Sà‑ìá.

FILEMÓN

Tutu Nì Tiaa San Pablo nùù Filemón

1

1 Yùhù nduí Pablo. Te vichi ndiadíˋ vehecàa sàhà‑ñá nchícuìn Jesucristu. Te ñani‑ndà Timoteo, yohó iá stná‑nè xí. Te cásàhú‑nsì xì mii‑ní Filemón, vàchi iin‑ni quidá stná‑ní chuun xi Jesús (nahi nsiùhù). Te mànì cuáhà‑ní nùù‑nsí. 2 Te cásàhú stná‑nsì xì doña Apia, vàchi mànì stná‑nè nùù‑nsí na iin cùha‑nda. Daaní, cásàhú stná‑nsì xì Arquipo, vàchi iin‑ni nchícùn stná‑te capitán ndiaha xí‑nda. Stná nsidaa ana natácá cahvi xi Dios vehe‑nsia, cásàhú stná‑nsì xì‑né. 3 (Pues vichi xícàn tàhvì‑nsí nùù) Yua‑nda Dios xì Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑nì cùní mànì‑yá nsidaa‑nsiá, te contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya.

Ñà‑ndùá nì xìcàn Pablo nùù Filemón

4 Yùhù naquímánìˊ mii‑yá sàhà mii‑ní na cada xícàn tàhví nùù‑yá sàhà‑ní, 5 vàchi sànì xinitnùhi ñà‑cuàhà guá cuú inì‑ní sàhà nsidaa nèhivì xì Dios, te xiníndísâ vàha stná‑ní Stoho‑ndà Jesús. 6 Ñàyùcàndùá, xícàn tàhví nùù Dios ñà‑nì sáà‑ní mànìhì inì‑ní ñà‑cuàhà guá ñà‑vàha ndiaha sànì nìhìtáhvì‑ndà nùù Jesucristu, vàchi nú ducán cundaà vàha ini‑ndà, dandu vàtùni quida stná‑ndà cuàhà obra, te ñà‑jaàn nduá ndiá ìcà‑ndà quida‑nda nú sànì xinidisa‑nda mii‑yá. 7 Cunaha‑ní, cuàhà gá cudíì inì ñà‑cùù guá inì‑ní sàhà nèhivì xí Dios. Ndiaha gá sànì ndòo inì vichi, vàchi tùha‑ní nacuàhandee inì‑ní nèhivì xí‑yá. 8 Ñàyùcàndùá, sàhà‑ñá nchícùn stná‑ní Cristu, mà úhì dandacuí nùù‑ní quida‑ní favor sàhà iin chuun cuú ofrecer. 9 Doco còó, mà quídé ducán; chicá vàha cuacundahvíˋ nùù‑ní, vàchi ináhî cuàhà gá cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà. Te cuníˋ nsinuu stná inì‑ní ñà‑ndùí iin nècuàchì chicá sànì sahnu cuahà, te ndiadí stnáì ñà‑ìéˋ ladu xi Jesucristu. 10 Ñàyùcàndùá sacúndáhvîˋ nùù‑ní ñà‑nacuaca‑ní Onésimo, vàchi na iin dèhi nduú‑né. Ndiadí vàhi yohó, doco sàhà yùhù sànì nìhì stná‑nè nì xinindisá‑né mii‑yá. 11 Cunaha‑ní, mate antes cónì quidá víi‑né na ní sa‑ìa‑ne nùù‑ní, doco vichi vàtùni quida viì‑né chuun vàha nùù‑ní, xì stná nùù yùhù. 12 Te vichi cuàhìn techuín‑nè nasaa‑nè ndé iá‑nî. Ñàyùcàndùá, quidamanì‑ní nacuaca‑nínè, vàchi mànì cuáhà‑né nùí. 13 Cachì‑ní, vàchi nìsa nihnu inì ndòo‑ne xìˊ yohó ñà‑coo‑ne cuenta xi mii‑ní, te cunucuachi‑né nùí na iéˋ vehecàa yohó sàhà‑ñá chicá cuìtià razón ndiaha xí‑yá. 14 Doco còó, chicá vàha màsà ndóo‑ne yohó nú tàñáha ga cachi mii‑ní, vàchi có‑cùníˋ cundua fuerza quida‑ní favor mà. Còó, ñà‑ndùá cudíì ini mii‑ní ni cúndúá, cuníˋ. 15 Mate iin ùì quìvì nì quee‑ne nùù‑ní, doco quida‑ní cuenta na ian ducán (nì quida Dios) sàhà ñá‑vàtùni nàcòo tu‑ne xì‑ní nicanicuahàn. 16 Doco vichi, mà cúndúú gá‑nè peón nì xiin‑ní, còó. Nahi ñanì‑ní cunduu‑ne, te chicá ndiaá iin ñani‑ndà nùù iin peón. Mànì cuáhà‑né nùí, doco chicá más icúmí‑nê coo manì‑né nùù mii‑ní, vàchi cuàhàn‑nè coo‑ne xì‑ní vehe‑ní, cutnahá stná‑nè xì‑ní cahvi‑nsiá Stoho‑ndà Señor.

17 Ñàyùcàndùá, nú nihnú stná inì‑ní ñà‑iin‑ni xínduu‑nda compañeru (nùù Dios), dandu quida stná‑ní xì nècuàchì jaàn na ian quìdà‑ní xì yùhù. 18 Te nú iá iin cuàchi nì quida‑ne nùù‑ní, ò nú iá ñà‑ndùá iníhícá‑nê, dandu nùù yùhù quida‑níà cobrar. 19 Yùhù nduí Pablo, te icúmî danáí‑ñà. Cunaha‑ní, ndahà yùhù tiaí palabra yohó. Doco sà‑ìnáhá‑nî, cuàhà gá iníhícá stnâ mii‑ní nùù yùhù, te có‑xìñùhù dansínúú inì mii‑ní ñà‑sàhà yùhù nì nanihìtáhvì‑ní vida xi‑ní. 20 Ñánì, sacúndáhvîˋ nùù‑ní, quidamanì‑ní xì ñà‑jaàn, vàchi iin‑ni nchícùn‑ndà Stoho‑ndà Señor. Quida‑ní favor sàhà‑ñá ni coí contentu, vàchi (ináhá‑nî) iin‑ni xiníndísá‑ndá mii‑yá.

21 Pues yùhù, cundéé inì mii‑ní ñà‑cunini‑ní yùhù; te ináhî icúmí‑nî quida‑ní ñà‑ndùá cachíˋ; ndè más gà icúmí‑nî quida‑ní, ñàyùcàndùá, tiaí carta yohó nùù‑ní.

22 Daaní, cuní stnáì ni coó tùha iin vehe tii ñà‑coi ndé iá‑nî, vàchi icúmî esperanza ñà‑chindee Dios yùhù, vàchi divi ñà‑jaàn nduá xícàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá sàhí. Ñàyùcàndùá, nihnú inì sàì ndé ndoó‑nsiá.

23 Yohó iá stná Epafras, ndiadí stná‑nè sàhà‑ñá nchícùn‑nè Jesucristu. Te cásàhú stná‑nè xì mii‑ní, 24 te cásàhú gà stná dava ga compañerúì xì‑ní, divi Marcos, xì Aristarco, xì Demas, xì Lucas; vàchi xínduu stná‑ne ana chindéé xî sàhà chuun (xi Dios). 25 Pues vichi ni níhìtáhvì cuáhà‑nsiá gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu ini anima‑nsià. Sà‑ìá.

HEBREOS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

Tutu Nì Tiaa Iin Nèhivì xí Dios nùù Nècuàchì Hebreu

1

Nì quixi Dèhemanì Dios, nì cachitnùhu‑ya xì nèhivì ñuhìví ñà‑ndùú palabra xi Yua‑yá

1 Sànaha na cuní Dios càhàn‑yà xì xìì‑ndà, nìsa techuún‑yá iin nèhivì ñà‑cachitnùhu‑ne xì nècuàchìmà palabra xi‑ya. Cuàhà gá xichi nì quida‑ya ducán, te cuàhà gá ejemplu nìsa xichuún‑yá na ní cachitnùhu‑ya palabra mà. 2 Doco quìvì vichi na cuáhàn xìnu tiempu, Dèhemanì‑yá nduú ana nì techuún‑yá càhàn xì‑ndà. Vàchi sàhà ndahà fuerte Dèhemanì‑yá nì quidavàha‑ya nsidanicuú ñuhìví iá, te nì chitnùní stná ini‑yà ñà‑divi Yà‑mà cunduu ana nìhìtáhvì dandacú sàhà nsidaámà.

3 Cunaha‑nsiá, nacua ndiaha gá mii‑yá, ducán ndiaha stná Dèhemanì‑yá, na ian nduà‑yá nduú Yà‑mà, vàchi iin‑ni nacua iá‑yà, divi ducán iá stná Yà‑mà. Te Yà‑mà, sàha‑ñá fuerte dandacú ndiaha‑yá, ñàyùcàndùá quidáchúûn víi nsidanicuú ñà‑ìá ñuhìví. Te na ní nsihi nì nsidandoo‑ya cuàchi‑nda, dandu mànuhù‑yá ansivi, te nì sàcòo‑ya ladu cuàhá Yuandiáhá‑yâ.

4 Ñàyùcàndùá, chicá más ndiaá‑yà nùù nsidaa ángel, vàchi nì chitnùní ini Yuamánì‑yá ñà‑cachi‑ndà xì Jesús Dèhemanì‑yá, te ñà‑yòhó nduú ñà‑chicá ndiaá nùù nsidaa ñà‑ndùá cachí‑ndà xì iin ángel. 5 Vàchi còò ni‑iin ángel nì níhìtáhvì cachi Dios xì‑né dohó:

Dèhemanìˊ nduu‑ní: vichi sà‑ìtiácù‑ní nì quide.

(Còó, có‑càchí‑yà ducán xì ni‑iin ángel.)

Daaní, inga xichi dohó nì cachi stná‑yà (sàhà Jesús):

Na quidá iin yua, ducán icúmí quide xì mii‑yá; te mii‑yá, na iin dèhi cunduu stná‑yà nùí.

(Ni cónì cachí Dios ducán xì ni‑iin ángel.)

6 Daaní, nì chitnùní stná ini‑yà quesaa Dèhemanì‑yá ñuhìví yohó, te quìvì nì cuu ducán, dandu nì cachi‑yà (xì nsidaa ángel xi‑ya):

Nsidaa nsiohó ana nduú ángel xi, icúmí‑ndâ cahvi‑ndá Dèhemanìˊ yohó.

7 Doco na ní càhàn‑yà sàhà ángel mà, dohó nì cachi‑yà:

Nì quidavàha‑ya ángel xi‑ya (ñà‑cacanuu yàchì‑nè) nahi tàchì; vàchi nahi mozo xinúcuáchí nùù‑yá nduú‑né (sáha‑ne castigu xi‑ya) nahi ñuhu xíxìn.

8 Doco na ní càhàn‑yà sàhà Dèhemanì‑yá, dohó nì cachi‑yà:

Dios nduu‑ní, te nicanicuahàn icúmí‑nî cusahnu‑ní; te micuísi modo viì icúmí‑nî dandacu‑ní nùù nèhivì. 9 Cuú ndisa inì‑ní sàhà nsidaa ñà‑ìá viì, doco có‑cùú dahuun inì‑ní ni‑iyuhu sàhà cuàchi. Ñàyùcàndùá, nùù mii‑yá ana cahvi‑ní sànì nìhìtáhvì‑ní ñà‑cudiì cuáhà inì‑ní; cunaha‑ní, chicá icúmí‑nî cudiì inì‑ní nùù nsidaa gá ana cutnáhâ xí‑nî.

10 Daaní, (inga xaan nacání nansa nì cachi stná nèhivì na cáhàn‑nè xì‑yá):

Stoho‑nsì Señor, sànaha nì quidavàha‑ní ñuhìví. Ndahà mii‑ní nì cuàha stná nsidaa sìtnúù itándiaa ansivi. 11 Te mate nsidaájàn icúmíâ nsiha, doco mii‑ní, còó; nicanicuahàn icúmí‑nî coo‑ní. Nsidaa ñà‑ìá ñuhìví, icúmíâ ndutuháˋ, na ian sìcoto. 12 Te na ian nacáhnù viì nèhivì iin dùhnù‑né, ducán icúmí‑nî quida‑ní xì ansivi, vàchi icúmíâ nadàma, na ian nadama‑nda ñà‑ndìxì‑ndà. Doco mii‑ní, còó. Iin‑ni icúmí‑nî coo‑ní; mà nunca sàà quìvì ndañuhu‑ní, nì cachi‑nè.

13 Doco Dios, cónì càchí‑yà xì ni‑iin ángel palabra yohó; (cuisì mii Dèhemanì‑yá nì cachi xì‑yá dohó):

Yohó coo‑ní ladu cuahíˋ ndè cachi sàà cundeí nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑ní; dandu cusahnú fuerte‑ní nùù‑né, nì cachi‑yà.

14 Vàchi ángel, ináhá‑ndá ñà‑cuisì espíritu viì xinúcuáchí nùù Dios nduú‑né; ndacú‑ní núù‑né ñà‑cacanuu‑ne cunucuachi‑né nùù‑yá, te chindee‑né nsidaa ndohó nèhivì icúmí càcu anima‑xi.

2

Màsà nunca nandòdó‑nda gracia xi‑ya ñà‑cùní‑yà dacácu‑ya anima‑ndà

1 Sàhà nsidaájàn, cuàhà gá xiñuhu cunihnu vàha ini‑ndà razón ndiaha sànì xinitnùhu‑nda, còtó cueé‑ni cueé‑ni tùcù‑ndà inga ichì. 2 Vàchi ley sànaha, mate cuisì ángel nduú ana nì cachitnùhu xi‑nda sàhà‑ñá, doco fuerte nì sandiaa stná, te nècuàchì cónì ndúlócô sàhà‑ñá, iin castigu cahnú nì nìhì‑né nacua ndiá ìcà cuu xi nsidaa nèhivì có‑ìníní. 3 Ñàyùcàndùá, ndohó nècuàchì (tiempu vichi), ¿nansa cui càcu stná‑ndà nú màsà quíhín casu‑ndà sàhà palabra ndiaha cachí nansa càcu‑nda? Vàchi divi Stoho‑ndà Señor nduú ana primeru nì cachitnùhu palabra mà, dandu después nì xinitnùhu stná ndohó nì quida nèhivì nì inini nì càhàn mii‑yá. 4 Te nì chindee stná Yua‑nda Dios sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà divi ñà‑ndáà nduámà, vàchi nì quida‑ya nsidanuu clase milagru ndiaha, te nì sàhatahvì stná‑yàndó Espíritu Ìì xí‑yá; (te vichi) cuàhà gá ñà‑ndiaha ìì quidá Espíritu Ìì sàhà‑ndà según nansa cuní Yua‑nda Dios.

Nansa nì nanduu Jesús nahi nèhivì, te ducán nì nìhì‑yá nansa dacácu‑yàndó

5 Cunaha‑nsiá, sànì cachì xì‑nsiá sàhà inga ñuhìví vàxi xi‑nda. Doco màdì ángel cunduu ana cusahnú nùá, vàchi cónì chítnùní ini Dios ducán. 6 Nùù tutu ìì iá ndé nì càhàn iin nèhivì (xì‑yá), te dohó nì cachi‑nè:

Nèhivì ñuhìví, có‑ndiàá guâ‑nè, doco nihnú inì‑nínè. Còò necesidad icúmí‑nî ñà‑nsinuu inì‑ní nèhivì ñuhìví, doco divi nduá quida‑ní. 7 Te sànì chitnùní stná inì‑ní ñà‑sàhà sacu quìvì mà‑sáà nèhivì ñuhìví ndudava‑ne xì ángel xi‑ní. Te nì nìhìtáhvì stná‑nè cuàhà gá tnùñuhu ndiaha nì quida‑ní. Te nì chitnùní stná inì‑ní ñà‑cusahnú‑né nùù nsidaa ñà‑ndùá nì quidavàha‑ní. 8 Nsidanicuú iñàha, vàtùni dandacú‑né nùá nì quida‑ní. Ducán cacháˋ.

Pues nú ducán sànì nìhìtáhvì nèhivì quida‑ne, dandu nsidanicuú iñàha, mà cúí ndòo uan iladu, fuerza icúmí‑nê dandacú‑né nùù nsidanicuú iñàha. Doco quìvì vichi náhà xìcà, tàñáha ga sàà quìvì dandacú ndisa‑ne nùù nsidaa ñà‑jaàn. 9 Doco Jesús, ndisa, sànì cundaà vàha ini‑ndà sàhà mii‑yá, cuàhà gá tnùñuhu ndiaha sànì nanihì‑yá. Vàchi sacù‑ni quìvì cónì ndúdává‑yá xì ángel, doco sàhà gracia xi Dios nì ndoho‑ya, te nì xìhì‑yà sàhà nsidaa‑nda, te sàháyùcàndùá nì nanihì nsìhí‑yá tnùñuhu ndiaha xí‑yá.

10 Dios nduú ana nì quidavàha xi nsidanicuú ñà‑ìá. Te sàhà ñà‑nì còó más tnùñuhu xí‑yá, ñàyùcàndùá nì sàcòo nsidaámà. Doco cuní stná‑yà cundoo cuahà dèhe‑ya gloria xi‑ya. Ñàyùcàndùá, nì chitnùní ini‑yà ñà‑ndoho Jesús, vàchi ducán nduá xiñuhu cuu xi‑yá sàhà‑ñá ni cuácátnáhâ nsidaa ñà‑ndùá icúmí cuu xi‑yá. Ñàyùcàndùá, sàhà‑ñá nì ndoho‑ya ducán, ñà‑jaàn nì nìhì‑yá salvación xi‑nda. 11 Te cunaha‑nsiá, mate divi‑ya nduú ana ndiaha dandúhîì xì anima‑ndà, doco iin‑ni Yuamánì‑yá icúmí‑yâ nahi ndohó. Sàháyùcàndùá có‑cùcáhán núù‑yá cachi‑yà xì‑ndà ñà‑ndùù‑ndà nahi tnaha‑ya. 12 Vàchi (nùù tutu ìì) dohó cachí‑yà (xì Yuamánì‑yá):

Na natácá tnahi, dandu icúmî nacani xì‑né (ñà‑ndiaha guá) iá‑nî, te coto stnáì alabanza nùù‑ní, cachí‑yà.

13 Daaní, inga xaan cachí stná:

Yùhù icúmî cahvi xì mii‑yá.

Te inga xaan cachí stná:

Cundehè‑nsiá, yohó iá stnáì xì nèhivì nì chitnùní ini Dios cunduu (nahi) dèhi.

14 Pues sàhà‑ñá nduu‑nda dèhe‑ya, te iá iquìcúñú‑ndà, ñàyùcàndùá stná mii‑yá, nì nìhì stná‑yà iin iquìcúñú (nahi ndohó), te ducán nì nìhì‑yá nansa cui‑yà. Ñàyùcàndùá, sàhà‑ñá nì xìhì‑yà, vàtùni nì cundee‑yá nùù ñà‑malu, vàchi quisì jaàn nìsa dandacú sàhà‑ñá cui nèhivì ñuhìví. 15 Te nèhivì, yúhî sàstnùhù‑né cui‑nè, ñàyùcàndùá, mà úhì dandacú‑si nùù‑né inii vida xi‑ne. Doco vichi (sàhà‑ñá nì cundee‑yá nùù‑sí), vàtùni cuidahan‑yándô nùù ndahà‑sí. 16 Vàchi màdì ángel nì cùhí ini‑yà na ní quixi‑ya ñuhìví yohó; còó. Divi ndohó nècuàchì descendencia xi Abraham nì quixi‑ya nì chindee‑yá. 17 Ñàyùcàndùá nì xiñuhu nanduu‑ya iin tiàa; meru nacua ndáa nèhivì ñuhìví yohó, ducán nì nanduu‑ya, na iin tnaha‑ne. Te sàhà ñà‑jaàn vàtùni nì sàcùnduu stná‑yà nahi dùtù xi‑nda nùù Dios, vàtùni cahvi‑nda xi‑yá ñà‑cundehè ndàhví‑yàndó. Te sàhà stná nì nanduu‑ya iin tiàa, vàtùni nì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda, te ducán mà níhì gá‑ndà castigu sàhà cuàchi‑nda. 18 Te sàhà‑ñá nì yàha stná‑yà cuàhà vida na ní ndoho guá‑yà, ñàyùcàndùá vàtùni chindee stná‑yàndó na quívì yáha stná‑ndà tnùndoho.

3

Chicá ndiaá Jesús nùù Moisés mate ndahà nècuàchìmà nì quixi ley sànaha

1 Cunaha‑nsiá, iin‑ni xínduu‑nda nèhivì ìì xí Dios, te iin‑ni sànì cana stná‑yàndó ñà‑sàà‑ndà gloria xi‑ya, ñánì. Ñàyùcàndùá, sàhà nsidaájàn nicanicuahàn xiñuhu cunihnu vàha ini‑ndà Jesús, vàchi mii‑yá nduú ana cahvi‑nda, te divi stná‑yà nduú ana nì techuún Dios ñà‑quixi nùù‑ndà, te nì sàcùnduu‑ya dùtù xi‑nda. 2 Te na ní techuún Dios‑yà quixi‑ya, dandu nì quida ndisa‑ya cumplir nsidaa ñà‑ndùá nì sàcùnaha‑yá, nacua nì quida stná Moisés sànaha na ní sandiaa‑nè nèhivì xí‑yá. 3 Doco chicá más tnùñuhu icúmí Jesús nùù Moisés mà. Vàchi ducán nduá na ian cuáha iin vehe, cuisì tnùñuhu xí ana nì quidavàha xán nduá queé, màdì tnùñuhu xí miá. 4 Te iin iin vehe, iá ana nì quidavàha xán, doco nsidanicuú ñà‑ìá ñuhìví, cuisì Dios nduú ana nì quidavàha xán. 5 Ñàyùcàndùá, ducán nìsa quida viì Moisés sànaha, nì sandiaa‑nè nèhivì xí Dios na iin nècuàchì xinúcuáchí (nùù‑yá); te chuun xi‑ne nì sanduu stná ñà‑cáhàn‑nè sàhà palabra icúmí Dios datúi‑ya después. 6 Doco Cristu, (tucu iá xì mii‑yá, vàchi) Dèhemanì Dios nduú‑yá. Te quidá víi stná‑yà (nahi Moisés), doco chuun xi‑ya nduá ñà‑dàndàcú‑yá nùù nsidaa nèhivì xí Yuamánì‑yá. Te divi nèhivì xí‑yá sàndùú stná ndohó nú màsà yúhî‑ndà, te iin‑ni ni cúdíì ini‑ndà cahvi‑nda xi‑yá dècuèndè na sáà xìnu tiempu.

Nansa sàà nèhivì xí Jesús ndé iá descansu ndiaha xí‑yá

7 Ñàyùcàndùá, xiñuhu quida‑nda nacua cachí Espíritu Ìì xì‑ndà nùù tutu ìì ndé cachí‑yà:

Vichi sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cúníní‑nsiá ñà‑ndùá dandacú Dios. 8 Màsà quídámáxìní‑nsià na ian nìsa quida xìì‑nsiá sànaha na ní xìca‑ne yucù dàná. Cuàhà gá nì dàcuídà ini‑nè yùhù, ndè nì nanduu‑ne nahi contra xi. 9 Te ùì dico cuìà nì xini nècuàchìmà milagru ndiaha nì quide xì‑né; doco còó, iin‑ni nì quida canúú‑nê (ñà‑ndùá dàcuídà ini xìˊ). 10 Ñàyùcàndùá, yáha ga nì cuduchi inì sàhà nsidaa‑né, te nì cachi: “Cutu cuní nècuàchìmà tùcù‑nè inga ichì; mà túha‑ne cunchicùn viì‑né ichí”. 11 Ñàyùcàndùá, nì xìdà inì; ndee ní cachì xì‑né palabra yohó, te mà dámíà: “Mà nunca cuàhi yàha‑ne (lugar ndiaha xí) ndé cundoo‑ne descansu nì cùí”. Ducán nì cachi Dios.

12 Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑nsiá ñánì, còtó coo iin‑nsia nacání chicuéhè inì‑xi, te nandòdó‑nsiáyà, có‑xìníndísâ gá‑nsiàyà, mate Dios iá nicanicuahàn nduú‑yá. 13 Sàhájàn nsìquívì xiñuhu nacuàhandee stnahá ini‑ndà, mientras iá va tiempu vichi, còtó sàà‑ndà cunduu‑nda nècuàchì quidámáxìní, vàchi mà úhì dandahví cuàchi‑nda ndohó, te cuu xi‑nda ducán. 14 Vàchi cunaha‑nsiá, cuisì nú iin‑ni ni cúnchícùn viì‑ndàyá ndè xìnu tiempu, te cunihnu vàha ini‑ndàyá nacua nì quesaha‑nda, dandísá sàà‑ndà nìhìtáhvì‑ndà cundoo‑nda nùù Cristu.

15 Ñàyùcàndùá, dohó cachí‑yà (nùù tutu ìì):

Vichi sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cúníní‑nsiá ñà‑ndùá dandacú Dios. Màsà quídámáxìní‑nsià na ian nìsa quida nècuàchì sànaha, te cuàhà gá nì dàcuídà ini‑nè yùhù, cachí‑yà.

16 Te ¿índù nèhivì nduú nècuàchì nì inini xi (palabra xi‑ya), te después nì cahíchì ini‑nèà? Pues divi nsidaa nècuàchì nì tavà Moisés ñuu Egipto yucán. 17 Te ¿ana divi nduú nèhivì nì cuduchi guá ini Dios sàhà‑xí inii ùì dico cuìà mà? Pues, divi nècuàchì cuàchi ma, te ñàyùcàndùá dìsáhà‑xí nì xìhì‑nè yucù dàná mà. 18 Te ¿amádi divi‑ni stná‑nè xínduu ana nì càhàn ndee guá‑yà sàhà‑xí ñà‑mà yáha‑ne lugar xi‑ya ndé nìhì‑né descansu nì cùí? Pues jaan, vàchi nècuàchìmà, cónì cùní‑nè cunini‑neyà. 19 Ñàyùcàndùá, vàtùni cundaà ini‑ndà, divi sàhà‑ñá cónì cùní‑nè cunindisá‑né, ñàyùcàndùá mànì cùí yàha‑ne (lugar ndiaha ma).

4

1 Doco cunaha‑nsiá, vichi iá va nansa cui sàà‑ndà lugar ndiaha xí‑yá nacua nì cachi‑yà xì‑ndà. Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑nsiá còtó ndañuhu‑nsiá ichì sànì tnii‑nsia cuàhàn‑nsià cundoo‑nsia nùù‑yá ducán. 2 Vàchi nùù ndohó sànì cachitnùhu‑ne ñà‑ndùú razón ndiaha xí‑yá davani nacua nì cachitnùhu stná‑nè xì nèhivì sànaha ma. Doco mii‑né, cónì níhì‑né ni‑iin provechu nùù palabra mà, vàchi mate ní xinitnùhu‑ne, doco cónì xìníndísâ‑né. 3 Doco ndohó nècuàchì xiníndísâ, vàtùni sàà‑ndà ndé iá descansu ndiaha ma, vàchi (mà níhìtáhvì gá nècuàchì sànaha ma, vàchi) dohó nì cachi‑yà:

Yùhù, nì xìdà inì; ndee ní cachì xì‑né iin palabra, te mà dámíà: mà nunca cuàhi yàha‑ne (lugar ndiaha xí) ndé cundoo‑ne descansu nì cùí.

Ducán nì cachi Dios, vàchi dècuèndè tiempu nì quidavàha‑ya ñuhìví sànì xìnu chuun xi‑ya. 4 Vàchi nùù tutu ìì iá ndé cachí nansa (nì quida‑ya) quìvì ùsà; te dohó cacháˋ:

Quìvì ùsà nì quetatu Dios, vàchi sànì xìnu nsidaa chuun nì quida‑ya.

5 Daaní, iá stná ndé cachí stná‑yà inga palabra yohó nùù tutu mà:

Mà nunca cuàhi sàà nècuàchìmà lugar ndiaha xí ndé cundoo‑ne descansu nì cùí.

6 Pues (náhà xìcà) fuerza icúmí cundoo dava nèhivì lugar ndiaha ma, doco nèhivì nì inini xi razón ndiaha primeru mà, cónì níhì‑né sàà‑nè cundoo‑ne yucán, vàchi cónì xìníndísâ‑né. 7 Sàhà ñà‑jaàn nì cachi stná‑yà inga palabra después: vàtùni iá inga tiempu vàha, cachí‑yà, divi nduú quìvì vichi. Vàchi nì yàha inga caní tiempu, dandu nì tiaa stná Davíd inga palabra xi Dios. Divi nduú palabra làcà (nì tiai nùù tutu yohó) ndé cachí‑yà:

Vichi sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cúníní‑nsiá ñà‑ndùá dandacú Dios. Màsà quídámáxìní‑nsià, cachí‑yà.

8 Daaní, después nì sàà stná Josué (cusahnú‑né nùù nèhivì sànaha ma, doco) ni sàhà mii‑né cónì níhì nècuàchìma descansu ndiaha ma. Vàchi nú jaan, dandu mà cáchí Dios coo inga quìvì (cui nìhì‑ndà descansu mà) después. 9 Doco divi sàhà ñà‑jaàn vàtùni cundaà ini ndohó ana nduú nèhivì xí Dios ñà‑ìá va iin lugar ndé cundoo‑nda quetatu ndiaha‑nda. 10 Vàchi cunaha‑nsiá, nú sànì nìhì‑ndà descansu mà, dandu ñà‑sànì nsihi chuun xi‑nda (ñuhìví yohó) cundua, divi nacua nì ìa stná xì mii‑yá na ní xìnu chuun nì quida‑ya, nì quetatu‑yà. 11 Ñàyùcàndùá, xiñuhu ñà‑cuàhandee ini‑ndà sàà‑ndà lugar ndiaha ma ndé nìhì ndisa‑nda descansu, còtó quida‑nda nacua nì quida nèhivì sànaha ma, cónì xìníndísâ‑né. 12 Vàchi cunaha‑nsiá, cahnú poder xi palabra ìì xí Dios. Na ian itiácúà, teayùcàndùá (vàtùni sáà yàchà ndè chicá ini anima‑ndà) na ian nduá iin espada dììn ndúì ladu‑xi, doco palabra mà, chicá fuerteà nùù iin espada, vàchi dècuèndè meru espíritu xi‑nda sáà stná, xì dècuèndè stná chicá ini sàxìnítnùní‑ndà. Te divi sàhà palabra mà vàtùni cunahà claru nansa nacání ndisa ini‑ndà, xì nansa nihnú stná ini‑ndà quida‑nda. 13 Cunaha‑nsiá, còò ni‑iñàha cui coo dèhé nùù Dios; vàchi nùù mii‑yá túi claru nsidanicuú iñàha, te indéhe stná‑yà nsidaa ñà‑ndùá quida‑nda, dandu después divi nùù mii‑yá icúmí‑ndá nacuàha‑nda cuenta.

Jesús nduú dùtù ndiaha xi‑nda

14 Dèhemanì Dios nduú Jesús, te vichi sànì nasaa‑yà nùù Yuamánì‑yá iá ansivi; dùtù ndiaha xi‑nda nduú‑yá vichi, ñàyùcàndùá iin‑ni ni cúnchícùn viì‑ndà ichì‑yá nacua sàquìdà‑ndà vichi. 15 Vàchi mii‑yá, vàtùni cuhi ndisa ini‑yàndó na yáha‑nda tnùndoho, vàchi cuàhà gá iñàha sànì yàha stná mii‑yá, doco cónì quìdá‑yá ni‑iin cuàchi. 16 Ñàyùcàndùá, màsà yúhî‑ndà càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, vàchi yucán iá‑yà nùù silla ndiaha xí‑yá ndé sáhatahvì‑yá gracia xi‑ya. Vàchi icúmí‑yâ cundehè ndàhví‑yàndó, te quida‑ya gracia mà sàhà‑ndà na meru xiñuhá.

5

1 Nsidaa dùtù ñuhìví yohó, chuun nì nìhì‑né nduá ñà‑cáhàn‑nè sàhà nèhivì nùù Dios, te dócò stná‑nè promesa xi nèhivì nùù‑yá. Stná promesa icúmí coco nùù‑yá, icúmí‑nê cahmi stná‑nè nsidaámà sàhà cuàchi nèhivì. 2 Te sàhà‑ñá nduú stná‑nè iin ana iin‑ni ndohó nahi ñanìtnaha‑xi, vàtùni cuhi ini‑nè nèhivì dava ga nú có‑sâà nècuàchìmà cundaà vàha ini‑nè, te ò nú sànì quee‑ne ichì váha. 3 Doco sàhà‑ñá nduú stná dùtù mà nèhivì ùún, ñàyùcàndùá icúmí‑nê cuàha stná‑nè promesa sàhà cuàchi mii‑né nacua quidá‑né sàhà nèhivì dava ga.

4 Te màdì mii dùtù nácàxin‑ne mii‑né ñà‑nìhì‑né chuun ndiaha ma; còó. Cuisì Dios nácàxin xi‑né, na ian nì quida‑ya xì Aarón sànaha. 5 Pues, ducání stná Cristu, màdì mii‑yá nì càchí‑yà cunduu‑ya dùtù sàhà‑ñá chiigá tavà‑yá tnùñuhu xí mii‑yá; còó. Divi Yuamánì‑yá nì sàha xi‑yá chuun ma, vàchi dohó nì cachi yàmà xì‑yá:

Mii‑ní nduu‑ní Dèhemanìˊ; vichi sà‑ìtiácù‑ní nì quide.

6 Te divi ducán nì cachi stná‑yà inga xaan xí tutu ìì mà:

Nicanicuahàn cucumi‑ní chuun cunduu‑ní nahi dùtù, nacua iá chuun xi (dùtù sànaha nani) Melquisedec, nì cachi Dios.

7 Vachi (iin xichi) na iá va Jesús (ñuhìví yohó) nahi tiàa, dandu nì xìcàn tàhvì fuerte‑yà nùù Yuandiaha‑yá Dios, vàchi sàhà‑yámà vàtùni càcu‑ya ñà‑màsà cúí dahuun‑ya. Cuàhà gá nì sacundahví‑yà, dècuèndè nì sacu stná‑yà; te sàhà‑ñá nihnú ndiaha guá ini‑yà, ñàyùcàndùá nì cuhi ini Yuandiaha‑yá mii‑yá. 8 Cunaha‑nsiá, mate meru Dèhemanì Dios nduú‑yá, doco nì quida stná‑yà tocar ndoho stná‑yà sàhà‑ñá cundaà vàha ini‑yà nansa iá ñà‑nchícùn‑ndà nsidaa ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑yá. 9 Daaní, na ní nsihi nì ndoho‑ya, dandu sà‑ìá, nicanicuahàn vàtùni dacácu‑ya nsidaa nèhivì iníní xí‑yâ. 10 Vàchi sànì cachi Yuamánì‑yá ñà‑mii‑yá cunduu‑ya dùtù chicá ndiaá, te quida‑ya chuun xi dùtù na ian nìsa quida Melquisedec mà (sànaha).

Ndahví nsidaa nèhivì nacóó xí ichì Jesús

11 Cunaha‑nsiá, iá cuàhà gá ñà‑cùníˋ cachì xì‑nsiá sàhà chuun yohó, doco ùhì chinahì mii‑nsiá sàhà‑ñá vichi, vàchi ùhì sàà‑nsià cundaà vàha inì‑nsia, 12 mate vichi sànì sàà tiempu ñà‑chinaha mii‑nsiá dava ga nèhivì nì cùí, doco còó, xiñuhu íì ñà‑danácuáhâ gá nèhivi mii‑nsiá ndè palabra chicá mà úhì xi‑ya. Vàchi nahi ñà‑cuati nduú‑nsiá, nahi ana tà cútùha cuxi comida fuerte, nahi méè chichi íì nduú‑nsiá. 13 Vàchi nèhivì tà cútùha viì nansa cuní cachi palabra xi ichì váha‑ya, nahi méè xínduu‑ne, na ian tèndodo itiácù‑va‑ne. 14 Doco nèhivì sànì cutùha nacuni índù ichì nduú ichì váha, pues nahi nècuàchì sahnú xixí xi comida fuerte xínduu‑ne, vàchi sànì sàhandee íní‑nè cutùha vàha‑ne índù‑ñá iá vàha, te índù‑ñá có‑ìá vàha.

6

1 Ñàyùcàndùá, xiñuhu cunduu‑nda nahi nècuàchì sahnú, te cutùha‑nda palabra chicá nchichí xi Cristu, màdìá cuisì dàñùhù chicá sencillu cunihnu ini‑ndà nicanicuahàn; còó. Màsà ndésáhá tú‑ndá xí palabra primeru, vàchi sànì cundaà vàha ini‑ndà sàhà palabra mà, ináhá‑ndá nacáníá nansa naxicocuíìn ini‑ndà sàhà cuàchi‑nda ñà‑còò chuan. Te sà‑ìnáhá stná‑ndà nansa icúmí‑ndá cunihnu vàha ini‑ndà Dios, 2 xì nansa cuhiì‑ndà, xì nansa chitàndòò‑ndà ndahà‑ndà dìnì nèhivì (na xícàn tàhvì‑ndà sàhà‑né). Te sà‑ìnáhá stná‑ndà nansa icúmí nsìi natiacu‑nè, xì nansa icúmí coo stná juiciu final. 3 (Doco cumánì gá ñà‑ndùá xiñuhu cundaà ini‑ndà sàhà‑xí.) Ñàyùcàndùá, cahnú gà Dios icúmí‑ndá quida‑nda seguir (ndè cachi ndufuerte fe xi‑nda).

4-6 Vàchi nú sànì dàtnúù Dios sàxìnítnùní iin nèhivì, te después sàà‑nè nacoo‑ne (ichì ndiaha ma), dandu mà cúí gá sàà‑nè naxicocuíìn ini‑nè inga xichi sàhámà. Vàchi sà‑ìnáhá‑nê nansa iá ñà‑nìhìtáhvì ndiaha‑nda nùù Dios, te sànì xini stná‑nè nansa iá ñà‑cucumi‑nda Espíritu Ìì xí‑yá. Ndè ináhá stná‑nè ñà‑ndiaha guá iá palabra ìì xí‑yá, te ini anima‑nè sànì xini stná‑nè milagru xi‑ya nahi milagru xi inga ñuhìví vàxi xi‑nda. Doco (ndahví‑nè) nú sànì nacoo‑ne ichì mà, vàchi cuní cachàmà na ian nì nachituu‑ne Dèhemanì‑yá nchìca cruz inga xichi tu, te nduú stná na ian sácùndiaa vate‑néyà. 7 Ñàyùcàndùá, (ducán icúmí cuu xi nècuàchìmà nahi ejemplu sàhà) ñuhù xi‑nda, vàchi nú sànì cuun ndiaha dàvì, te nì ndèe cunú ndèhì, dandu (tuxí ini‑ndà) cuàhàn cundiatú‑ndà, ádi cuàha viì itu‑ndà. Te divi ducání stná xì nèhivì. (Nú iin‑ni nchícùn viì‑né mii‑yá), dandu vàtùni cundiatú anima‑nè. 8 Doco nú (nacoo‑ne ichì‑yá), dandu cunduu‑ne nahi ñuhù ndé cuisì sahnú yùcù iñu, ò yùcù chicuéhè, vàchi mà ndéé vàha‑ne nùù‑yá, te vichi sà‑ìtúú nìhì‑né iin castigu cahnú, te fin xi‑ne cunduu ñà‑coco‑ne.

9 Doco tucu icúmí cuu xi mii‑nsiá, ñani màní, ináhî, mate sànì cachì xì‑nsiá ñà‑ndùá nì cachì. Vàchi seguru icúmî mii‑nsiá ñà‑cundiatú anima‑nsià, te càcu‑nsia. 10 Vàchi vàha Dios, te mà nándodó‑yá obra sànì quida‑nsia; ni mà nándodó stná‑yà nansa cuú guá inì‑nsia sàhà‑yá, te sàhámà nì chindee‑nsiá dava ga nèhivì xí‑yá; te dècuèndè vichi chindéé îì‑nsiánè. 11 Te nsiùhù, cuní‑nsì iin‑ni ni cúnsìhi inì‑nsia quida‑nsia ducán ndè quìvì último sàhà‑ñá cucumi‑nsiá seguru cuàhàn‑nsià nìhìtáhvì ndisa‑nsia ñà‑ndiaha íì ndiatu‑nda. 12 Màsà cúdúsán‑ndá; còó. Iin‑ni ni cúníndísá‑ndá, te quida ndee ini‑ndà nacua nìsa quida nèhivì sànì nìhìtáhvì ñà‑ndiaha íì nì cachi‑yà xì‑ndà.

Iin tnùndé ini ndiaha icúmí nsidaa nèhivì xí Dios

13 Na ní saquin Dios compromisu xì Abraham sànaha, nì cachi‑yà xì‑né: “Yùhù chináhî mií”. Ducán nì cachi‑yà, vàchi còò cá inga ana chicá ndiaá nùù mii‑yá. 14 Te nì cachi stná‑yà xì (Abraham) yucán: “Seguru icúmí cundiatú anima‑ní quide; te cuàhà gá descendencia xi‑ní icúmí cundoo”. 15 Ñàyùcàndùá, ducán nì sandiatu cuéyàà nècuàchìmà dècuèndè nì sàà quìvì nì nìhì‑né ñà‑ndùá nì cachi Dios xì‑né.

16 Nèhivì ñuhìví yohó, nú cuní‑nè caquin fuerte‑nè iin compromisu, dandu ndácùcahan‑né quìvì iin ana chicá ndiaá nùù mii‑né, (nahi Dios), te nú sànì chinaha‑né mii‑yá, dandu sà‑ìá, icúmí‑nê nacahan‑né Dios. 17 Ñàyùcàndùá, na ní quida Yua‑nda Dios comprometer ñà‑ìcúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà ñà‑ndiaha íì xí‑yá, dandu nì ndacùcahan‑yá mii‑yá, vàchi cuní‑yà cundaà vàha ini‑ndà iin palabra mà‑dáma nduá nì cachi‑yà. 18 Ducán dandu ùì palabra nduámà, (dihna cuisì‑ní nì cachi‑yà, dandu después nì chinaha‑yá mii‑yá), ñàyùcàndùá, nicanicuahàn icúmí cundiaa palabra nì cachi sahnú‑yá mà; mà nunca dandahví‑yàndó, seguru icúmí coo tnùndé ini fuerte xi nsidaa ndohó nècuàchì cundéé inì‑xi ñà‑dacácu‑yàndó, te sànì cahvi stná‑ndà xì consuelu ndiaha sáhatahvì‑yá. 19-20 Te consuelu mà, vàtùni chindeá anima‑ndà, vàchi có‑ndùá tnùhu; ñà‑seguru nduá. Vàchi dècuèndè lugar ndé (chicá inì‑xi vehe ìì Dios ansivi), yucán sànì nansìhvi Jesús, nì yàha‑ya nùù ñà‑sàdí nihni nùù‑ndà yucán, te dècuèndè lugar mà sáhatahvì‑yándô tnùndé ini mà, vàchi dihna‑ya nì sàà‑yà yucán ñà‑càhàn‑yà sàhà‑ndà. Vàchi vichi sànì nìhì‑yá chuun cunduu‑ya dùtù xi‑nda, te nicanicuahàn icúmí‑yâ quida‑ya chuun ma, divi nacua nìsa quida Melquisedec sànaha.

7

Nahi chuun xi dùtù nani Melquisedec, ducán nduú chuun quidá Jesús vichi

1 Nècuàchì dandacú nùù ñuu Salem nì sanduu Melquisedec mà. Te nì sanduu stná‑nè dùtù xi Stoho‑ndà Dios, divi ana dandacú ndè chicá ansivi. Te divi‑ne nì quee nì nanchìcùn ìchì xì Abraham na mándixi nècuàchìmà nì sàhàn‑nè guerra nì cundee‑né nùù cuàhà rey, dandu nì quee Melquisedec mà nì dàhíì‑ñánê. 2 Te nì sàha nècuàchìmà‑né diezmu sàhà nsidaa ñà‑ndùá nihí‑né. Te quìvì Melquisedec mà, cuní cachà “rey ndàcuisì inì‑xi”. Te ñà‑ndùú stná‑nè rey xi ñuu Salem yucán, ñàyùcàndùá cuní cachi stná quìvì mà “rey xi ndé iá paz”, vàchi quìvì Salem mà, cuní cachà “iá paz”. 3 Te cunaha‑nsiá, còò (ndé nacání sàhà) yuadíhí‑nê, ni (sàhà) yohòtéhè‑né, ni nansa nì tùinuù‑né, ni nansa nì xìhì‑nè; ñàyùcàndùá, ducán queámà na ian nicanicuahàn quidá‑né chuun xi dùtù nacua quidá Dèhemanì Dios.

4 Pues na cahnu‑guá iá chuun nì nìhì Melquisedec sànaha ma, vàchi dècuèndè stná yua raza‑nda Abraham nì sàha xi nècuàchìmà diezmu, divi diezmu nì tavà‑né nùù ñà‑cuìcà nì nìhì‑né na ní sàhàn‑nè guerra. 5 Daaní, después nì sàà iin tiàa nani Leví nì nìhì‑né chuun ñà‑cunduu stná‑nè dùtù, mii‑né xì descendencia xi‑ne. Te nì sàcùnaha nsidaa‑né tavà‑né diezmu nùù ñanìtnaha‑ne raza‑ndà nacua cachí ley ìì. (Ñàyùcàndùá, ducán nì quida‑ne) mate iin‑ni descendencia xi Abraham nì sanduu stná nsidaa ñanìtnaha‑nemà. 6 Doco dùtù Melquisedec yucán, mate có‑ndùú‑né descendencia xi Leví, doco dècuèndè nùù stná Abraham nì cutahvì‑né diezmu mà, dandu nì dàhíì stná‑nè nècuàchìmà, mate (iin ana ìì gá nduú nècuàchìmà) ñà‑nì saquin Dios iin compromisu xì‑né. 7 Ñàyùcàndùá, (chicá ìì Melquisedec), vachí ináhá vâha‑nda, cuisì iin ana chicá ìì cui dahíì xì inga nèhivì. 8 Te dùtù xínduu descendencia xi Leví, nèhivì ùún nduú‑né, mà cútiácú‑nè nicanicuahàn, doco tavá‑né diezmu vichi. Doco tucu iá ñà‑ndùá cachí (tutu ìì) sàhà Melquisedec, vàchi ducán cáhàn mà sàhà‑né (na ian) itiácú ìì‑né. 9-10 Te mate vichi tavá descendencia xi Leví mà diezmu nùù nèhivì, doco tucu nduá nìsa quida‑ne antes, vàchi como yohòtéhè Leví nduú Abraham, te nì dòcò‑né diezmu nùù Melquisedec mà, ñàyùcàndùá dècuèndè cui quida stná‑ndà cuenta na ian stná Leví nì dòcò xì diezmu mà nùù nècuàchìmà na ní quee‑ne nì sanchìcùn ìchì‑né Abraham.

11 (Ináhá‑ndá), nì nìhì nècuàchì raza‑ndà ley ìì xí Dios sàhà ndahà dùtù descendencia xi Leví. Te tnaha Aarón nì sanduu stná nsidaa dùtù mà. Doco siempre cumánì gá quee viì chuun nìsa quida‑ne, ñàyùcàndùá nì ndecunu inga dùtù, (divi nduú mii‑yá). Doco có‑quìdá‑yá na ian nìsa quida Aarón sànaha; còó. Na ian nìsa quida Melquisedec, ducán quidá‑ya. 12 Te ñà‑sànì dama (Dios) modo quidá dùtù, ñàyùcàndùá icúmí stná‑yà dama‑ya ley (nchícùn nèhivì). 13 Vàchi Jesús nduú (dùtù saa) cáhàn‑ndà sàhà‑xí, te diín descendencia icúmí mii‑yá; còò ni‑iin yohòtéhè‑yá nìsá quídáchúûn nahi dùtù nùù mesa ìì xí Dios. 14 Vàchi ináhá‑ndá, divi tiàa nani Judá nduú yohòtéhè Stoho‑ndà Señor, doco còò ni‑iin palabra nì càchí Moisés sàhà nècuàchì yucán ñà‑cunduu‑ne iin dùtù, ni stná descendencia xi‑ne.

15 Ñàyùcàndùá, náhà chicá claru (ñà‑ndáà nduá cachíˋ xì‑nsiá), vàchi vichi sànì ndecunu inga dùtù, te (nicanicuahàn) quidá‑yá chuun ìì mà nùù Dios nacua nìsa quida dùtù Melquisedec sànaha. 16 Vàchi divi sàhà‑ñá itiácú‑yà nicanicuahàn, te iá cuàhà poder xi‑ya, ñàyùcàndùá nì nìhì‑yá chuun xi dùtù mà, màdì sàhà‑ñá nduú‑yá descendencia (xi inga dùtù) nacua cachí iin ley. 17 Vàchi ducán nì cachi Yua‑nda Dios xì Jesús:

Nicanicuahàn cucumi‑ní chuun xi dùtù nacua nduú chuun nìsa quida Melquisedec.

18 Ñàyùcàndùá, nì ndañuhu ley sànaha ma, vàchi cónì quèé víiá. Mànìcùí chindee cuáhà‑ñá nèhivì, 19 mànìcùí nacuàhandee iniànè ñà‑sàà‑nè quida viì‑né nacua ndiá ìcà‑né. Ñàyùcàndùá nì sàha‑yàndó inga tnùndé ini chicá ndiaha, te divi sàhájàn vàtùni thàtuu‑nda nùù‑yá vichi.

20 Cunaha‑nsiá, na ní sàha Yua‑nda Dios Jesús chuun xi dùtù, nì chinaha‑yá mii‑yá (ñà‑nicanicuahàn cunduu‑yamà dùtù). 21 Doco dùtù (descendencia xi Leví mà), còó, cónì cáhàn‑yà ducán na ní sàha‑yanè chuun yucán. Cuisì Jesús nduú ana nì nìhìtáhvì nì càhàn xì Dios ducán, te dohó nì cachi‑yà:

Yùhù nduí Stohò‑ní Señor, te chináhî mií, (seguru cundua), mà dáma inì: nicanicuahàn cucumi‑ní chuun xi dùtù nahi chuun nìsa quida Melquisedec.

22 Pues ducán nì cachi‑yà xì Jesús, te sàhà‑ñá fuerte guá palabra xi‑ya, ñàyùcàndùá chicá ndiaá tratu saa (nì saquin‑yà).

23 Daaní, dùtù ùún‑ní, màdì nicanicuahàn icúmí‑nê chuun xi‑ne, vàchi xíhì‑nè; ñàyùcàndùá, cuàhà‑né sànì quida xi chuun xi dùtù mà. 24 Doco Jesús, còó; mà nunca sàà inga nèhivì cunduu‑ne dùtù lugar xi‑ya, vàchi nicanicuahàn itiácú‑yà. 25 Ñàyùcàndùá, nú xícàn tàhvì‑ndà nùù Dios, te ndácùcahan‑nda quìvì Jesús, vàtùni dacácu dahuun‑yàndó nicanicuahàn, vàchi nicanicuahàn itiácú‑yà cáhàn‑yà sàhà‑ndà.

26 Cunaha‑nsiá, meru dùtù xiñuhu‑nda nduú Jesús, vàchi ìì ndisa‑ya, mà dáná‑yá, còò cuáchi‑ya, tucu dahuun iá‑yà nùù nècuàchì cuàchi, te vichi dècuèndè (gloria) chicá nùù‑xí ansivi sànì sàà‑yà. 27 Còò necesidad icúmí‑yâ dòcò‑yá promesa nsìquívì sàhà‑ñá nàà sàhà cuàchi nèhivì. Ducán quidá dava ga dùtù, dihna dócò‑né promesa sàhà mii‑né, dandu después sàhà nècuàchì dava ga. Doco Jesús, còó, iin xichi‑ni nì sàha‑ya vida xi‑ya nì sanduu‑ya promesa nì dànáà dahuun‑ya sàhà‑ndà, te nicanicuahàn ndiaá ñà‑jaàn.

28 Daaní, cachí stná ley sànaha ma ñà‑vàtùni cunduu nèhivì iin dùtù mate iá cuàchi‑ne. Doco vichi, còó, sànì yàha ley mà, te sànì cachi fuerte Dios ñà‑divi Dèhemanì‑yá cunduu dùtù xi‑nda; te nicanicuahàn cundiaa chuun ìì quidá mii‑yá.

8

Nansa cáhàn Jesús sàhà‑ndà nacua cachí ley saa sànì sàha Dios cunchicùn‑ndà

1 Nsidaa ñà‑jaàn sànì cachì sàhà‑ñá cundaà inì‑nsia ñà‑divi mii‑yá nduú dùtù xi‑nda, vàchi chuun jaàn quidá‑yá vichi ndé iá‑yà ansivi ladu cuahá silla ndiaha ndé iá Yua‑nda Dios. 2 Xinúcuáchí‑yâ ini vehe ìì‑yá, vàchi vehe ma nduú veheñùhu ndisa xi‑ya, te Stoho‑ndà Señor nduú ana nì quidavàha xán, màdì nèhivì.

3 Daaní, nsidaa dùtù (ñuhìví yohó), chuun xi‑ne nduá chíndoó‑né promesa xi nèhivì nùù Dios, te sahmí stná‑nè ñà‑ndùá dócò‑né nùù‑yá. Ñàyùcàndùá nì xiñuhu cucumi stná Jesús ñà‑cui chindòó stná‑yà nahi promesa. 4 Vàchi nú ni coó íì‑yá ñuhìví yohó nì cùí, dandu mà cúí cunduu‑ya dùtù, vàchi sàndòó cuàhà dùtù xi ley xi Moisés, te (nsìquívì) chíndoó‑né promesa xi nèhivì nùù Dios. 5 Doco cunaha‑nsiá, seña uun nduú veheñùhu xi nèhivì, xì stná nsidaa ñà‑ndùá xichúûn‑né nùù chuun xi dùtù mà, có‑ndùá ñà‑ndiaha ndisa iá ansivi. Vàchi na cuáhàn Moisés quidavàha‑ne veheñùhu sìcoto sànaha, nì cachi Dios xì‑né: “Caquìn‑ní cuidadu ñà‑quidavàha‑ní nsidaájàn nacua iá veheñùhu nì dàcùníˋ mii‑ní (na ní nana‑ní) yucù yucán”. 6 Doco vichi icúmí Jesús iin chuun chicá ndiaha (nùù dùtù ndoó ñuhìví yohó), vàchi ley saa sànì sàha‑ya vichi nduú iin ley chicá vàha, vàchi chicá ndiaha nì cachi‑yà quida‑ya xì‑ndà vichi. 7 Vàchi ley primeru mà, nú còò ni‑iñàha cumánì gá nùá, dandu mà cáquín gà Dios inga ley saa ma ni cuí. 8 Doco cónì ndóo ini‑yà xì nèhivì (nchícùn ley primeru mà), ñàyùcàndùá, dohó nì cachi‑yà (nùù tutu ìì):

(Yùhù nduí) Stoho‑nsià Señor, te cachíˋ, vàxi iin quìvì, dandu icúmî cuàhi iin ley saa cunchicùn nècuàchì ñuu Israel, xì stná nècuàchì ñuu Judea. 9 Te ley saa ma, tucu coa nùù ley nì sàhi xìì‑né quìvì nì taví‑nè nùù ñuu Egipto, te nì dàcúndêhí‑nè ichì ndé nì caquee‑ne; vàchi ley mà, cónì chívàha viì‑néà. Ñàyùcàndùá nì nacoi‑nè. 10 Còó, tucu coo ley saa icúmî cuàhi nsidanicuú nècuàchìmà quìvì nùù‑xí, cachíˋ. Vàchi meru ini sàxìnítnùní‑nè icúmî chihi ley xi; dècuèndè meru ini anima‑nè icúmí stná ndòo dahuan. Dandu mindaa yùhù cunduu ana cahvi‑né, te mii‑né cunduu ndisa‑ne nèhivì xí. 11 Te quìvì yucán, mà cóó gá necesidad chinaha tnàhá‑né sàhí sàhà‑ñá cunaha tnahá‑né xìˊ; còó, vàchi nsidanicuú‑né, icúmí‑nê cunaha‑né yùhù, nècuàchì ndahví te nècuàchì cuìcà. 12 Te yùhù icúmî cuicahnú stná inì sàhà nsidaa ñà‑có‑ndiàá nì quida‑ne; te mà nunca nsinuu ga inì sàhà cuàchi‑ne mà, nì cachi Dios.

13 Pues sàhà palabra jaàn (vàtùni cundaà ini‑ndà) ley tuhú sànì nanduu ley primeru mà, vàchi ley saa nduá cachí‑yà (xì inga ley nì sàha‑ya). Ñàyùcàndùá, nú ñà‑tùhú nduú ley sànaha ma, dandu sà‑ìtúú ndañuhu dahuan.

9

Veheñùhu iá ñuhìví yohó xì veheñùhu iá ansivi

1 Ley primeru mà, nì cachà xì nèhivì nansa xiñuhu cunucuachi dùtù nùù Dios, xì nansa cuyucun stná iin vehe ìì ñuhìví yohó. 2-3 Ñàyùcàndùá, nì cuyucun iin veheñùhu sìcoto ndiadí nihni xi iin sìcoto caní, dandu nì nandua ùì cuartu. Te ini cuartu primeru mà iín iin candeleru, xì stná iin mesa ndé itándoó pan ìì nùù Dios. Daaní, inga ladu mà nduú vehe ndé cachí‑nè nduú vehe chicá ìì. 4 Te icúmí lugar mà mesa oro ndé sahmí‑né inciensu, te yucán iá stná caja ìì xí ley mà, idáducán iin chìdìdà oro. Te ini caja mà inácáá iin quìdi oro ndé ñuhú comida nani maná, te inácáá stná vara xi Aarón nì cana ita. Daaní, ñuhú stná ndúì tabla yùù ndé itándiaa palabra xi ley mà. 5 Te dìquì caja ìì mà xí‑itasisi ángel ndiaha nani querubín, itaníní ndìxìn‑né dìquì‑nú, te tìxi ndìxìn‑némà nì sanduu lugar ndé nìsa xicahnú ini Dios sàhà cuàchi nèhivì. Doco vichi có‑cùsáí càhàn cuàhà guéˋ xì‑nsiá sàhà nsidaámà.

6 Pues nì nsihi nì cuyucun nsidaa iñàha ini veheñùhu sìcoto mà, dandu nsìquívì nìsa sahàn dùtù ini cuartu primeru mà ñà‑quida‑ne chuun icúmí‑nê quida‑ne. 7 Doco cuartu ùì iá chicá inì‑xima, còó; cuisì dùtù chicá cusáhnû nduú ana quíhvi inì‑xima, doco cutu iin quìvì cada cuìà quíhvi‑ne, nihí‑né nìì (quisì) sáha‑ne sàhà cuàchi mii‑né xì sàhà stná cuàchi nèhivì dava ga, divi cuàchi nì quida‑ne cónì sáha‑ne cuenta. 8 Pues sàhà‑ñá ducán nì ndacu nuù nèhivì sànaha ma, seña nduá nì cachitnùhu Espíritu Ìì ñà‑tàyóo permisu yàha nèhivì ndè lugar chicá ìì xí‑yá na quívì xichúûn vá‑né vehe ìì primeru mà.

9 Pues cunaha‑nsiá, iin ejemplu nduú nsidaa ley xi veheñùhu yucán sàhà‑ñá cundaà ini ndohó nècuàchì tiempu vichi. Vàchi cachí ley mà ñà‑xìñùhù dòcò‑ndà cuàhà iñàha (veheñùhu), te cahmi stná‑ndà quisì nduú promesa xi‑nda. Doco mate ducan ni cahvi‑ndayá, mà cúí dacúxíóámà cuàchi‑nda nùù sàxìnítnùní‑ndà. 10 Vàchi cuisì cáhàn ley mà sàhà índù comida xiñuhu cuxi‑nda, te ò índù ñà‑coho‑nda, ò nansa icúmí ndoo traste xi‑nda, xì nansa icúmí‑ndá cuchi‑nda; cuisì sàhà ñà‑ìá ñuhìví yohó‑ní cáhàn ley mà. Vàchi nì chitnùní ini Dios ñà‑cuisì cundiaàmà nùù‑ndà dècuèndè quìvì quee inga ley saa xí‑yá.

11 Doco vichi sà‑ìá Cristu, te mii‑yá nduú‑yá dùtù xi‑nda sàhà‑ñá cui nìhìtáhvì‑ndà ñà‑ndiaha íì xí‑yá. Te xinúcuáchí‑yâ ini iin veheñùhu có‑ìá ñuhìví yohó, vàchi màdì ndahà nèhivì nì cúyúcàn, ñàyùcàndùá chicá ìì‑ñá, te chicá ndiaha stná. 12 Te mii‑yá, iin xichi‑ni nì quìhvi‑ya ini lugar chicá ìì yucán, doco màdì nìì chelù, ò nìì litú nduá nihí‑yá nì quíhvi. Còó; divi nìì mii‑yá nduá nì sàha‑ya, te sàhámà vàtùni nì nìhì‑yá nansa càcu dahuun‑nda nicanicuahàn. 13 Vàchi nèhivì (antes), nú sànì quida‑ne iin falta nùù ley xi‑ne, te có‑ìá ndoo ga‑nè (nacua cachí ley mà), dandu xíhì buey, o xíhì litú, te xíxìn stná iin chelù dìhí, te nandúú‑si nahi mii yàà. Dandu sódò nsìquìn dùtù nìì quisì mà, xì stná yàà mà dìquì nèhivì mà, dandu ñà‑sànì ndañuhu falta xi‑ne cundua. Sànì ndundoo‑ne iyuhu, mate cuisì cuerpu xi‑ne, (màdì anima‑nè). 14 Te nú ducán nìsa (quida nèhivì xì nìì quisì), dandu na cuahà gá más ndiaá nìì Jesús sàhà‑ñá ndoo cuàchi anima‑ndà, nsidanicuú cuàchi cuàhàn dandáñúhú dahuun xi‑nda ni cuí. Vàchi sàhà‑ñá itiácú anima‑yà nicanicuahàn, ñàyùcàndùá nì sàha‑ya meru vida xi‑ya ña‑cundua na iin promesa; te promesa ndiaha ndisa nduá, vàchi còò ni‑iin cuàchi ni quidá‑yá. Pues sàhà nsidaájàn, sàvàtùni cunucuachi víi‑nda nùù mii‑yá iá nicanicuahàn. 15 Vàchi sàhà ñà‑ndùá nì quida (Dèhemanì‑yá) Jesús, nì sàha‑ya inga ley saa xí‑yá sàhà ñà‑vàha xi‑nda. Mate ní quida nèhivì falta ñà‑cónì chívàha viì‑né ley primeru mà, doco nì xìhì Jesús nì dànáà‑yá sàhà nsidaa falta mà, te vichi vàtùni cundiatú anima nsidaa ana caná‑yá; vàtùni nìhìtáhvì‑né ñà‑vàha xi‑ya dècuèndè nicanicuahàn.

16 Cunaha‑nsiá, nú cuní‑ndà ndutahvì dèhe‑nda biene xi‑nda, dandu tiaa‑nda iin tutu cachí nansa ndutahvì‑né. Doco fuerza cundiatu‑ne dècuèndè nú sànì xìhì‑ndà, 17 vàchi mate sànì tiaa‑nda tutu mà, mà cúndiááˋ dècuèndè cachi sàà cui‑ndà; có‑ndiàáˋ na itiácú ìì‑ndà. 18 Ñàyùcàndùá, na ní sàha Dios ley sànaha ma, nì chitnùní stná ini‑yà ñà‑cui quisì, te cuìtià nìì‑sí. 19 Vàchi (ducán cachí nùù tutu ìì), nì nsihi nì cachitnùhu Moisés xì nèhivì nsidaa palabra nduú ley mà, dandu nì tnii‑ne idì cuahá, xì yùcù nani hisopo, te nì dàndàxín‑néà xì nìì chelù xi nìì sìmbee, te nì dàcà stnahá nsidaámà xì tècuìí, dandu nì sòdò nsìquìn‑nè ndutè mà dìquì libru ìì xí‑yá, xì dìquì nsidaa stná nèhivì itá yucán. 20 Te nì cachi‑nè: “Sàhà nìì yohó sànì saquin Dios iin ley ñà‑chivàha‑nsia vichi”. 21 Daaní, davani nì sòdò nsìquìn stná‑nè nìì mà inicutu ini veheñùhu sìcoto mà xì nùù stná nsidaa còhò xichúûn dùtù nùù chuun xi‑ne. 22 Vàchi cachí ley mà ñà‑casi nsidaa iñàha icúmí còdò nìì mà ìcà‑xí, te ducán ndundoa nùù Dios. Vàchi cunaha‑nsiá, mà sáà‑yà cuicahnú ini‑yà sàhà ni‑iin cuàchi‑nda nú còò nìì nì xítià.

Nansa nì sàha Jesucristu vida xi‑ya sàhà‑ñá cuxio cuàchi‑nda

23 Ñàyùcàndùá, na sácuàhàn Moisés dahíì‑né veheñùhu sànaha ma, vàtùni nì xichuún‑né nìì quisì, vàchi veheñùhu ñuhìví yohó‑ní nì sandua, te cuisì ejemplu uun nì sanduu stná, cónì sándúá veheñùhu ndisa xi‑ya iá ansivi. Doco meru vehe ìì‑yá iá yucán, promesa chicá ndiaha xiñuhá, màdì cuisì nìì quisì. 24 Ñàyùcàndùá, vichi sànì nasaa Jesús ndè meru ansivi ñà‑màcuììn‑yà nùù Dios sàhà‑ndà. Màdì veheñùhu ñuhìví yohó nduú lugar ndé nì nasaa‑yà, còó; vàchi cuisì ejemplu uun nduú veheñùhu ñuhìví yohó, có‑ndùú ndisa‑ña vehe ìì nì quidavàha mii‑yá ansivi. 25 Dùtù cusáhnû raza‑ndà Judea, na quíhvi‑ne ini cuartu chicá ìì xí veheñùhu, nìì (quisì) nihí‑né sáhàn, màdì nìì mii‑né. Te cuìà cuìà quidá‑né ducán. Doco Jesús, còó; có‑xìñùhù cuàha‑ya vida xi‑ya cuàhà xichi, còó. 26 Vàchi nú ducan ni cúndúá, dandu cuàhà gá xichi icúmí‑yâ ndoho‑ya dècuèndè na ní sàcòo ñuhìví xì ndè vichi ni cuí. Doco còó, vàchi na ní xìnu tiempu antes, dandu nì quixi‑ya ñuhìví yohó, te nì sàha‑ya vida xi‑ya, doco cuisì iin xichi‑ni nì xìhì‑yà, vàchi nì dànáà nsìhí‑yá sàhà‑ndà, te nì nìhì‑yá nansa cuxio dahuun cuàchi‑nda. 27 Vàchi divi nacua icúmí nsidaa nèhivì sàà‑nè cui‑nè iin xichi, te después nsidandaà Dios sàhà‑né, 28 divi ducání stná Cristu, iin xichi‑ni nì sàha‑ya vida xi‑ya nì nacuida‑ya cuàchi cuàhà gá nèhivì. Dandu después icúmí‑yâ naxicocuíìn‑yà ñuhìví yohó, doco màdì gá sàhà‑ñá (ndoho‑ya sàhà) cuàchi‑nda; còó. Cunaha‑nsiá, divi sàhà ñà‑càcu nsidaa ndohó nèhivì ndiatú naxicocuíìn‑yà cunduamà.

10

1 Ley sànaha ma, màdì meru ñà‑chicá ndiaha íì xí Dios nì sándúú ndisa; cuisì nì cachitnùhu uan ñà‑después icúmí quixi ñà‑ndiaha íì ndisa xi‑ya. Ñàyùcàndùá, mate nicanicuahàn dócò íì‑né promesa cachí ley mà, te cuìà cuìà quidá dùtù ducán, doco mà cúí ndoo cuàchi nèhivì sáhàn nùù (veheñùhu) sàhámà. 2 Vàchi nú jaan, dandu mà cuáha ga xì promesa mà, vàchi mà dándóhô gá cuàchi nèhivì sàxìnítnùní‑nè nì cùí. 3 Doco vichi, sàhà‑ñá cuìà cuìà sáha ìì‑né promesa (cachí ley) mà, ñàyùcàndùá nsinúú ini‑nè iá ìì cuàchi‑ne. 4 Vàchi sàhà nìì buey, ò nìì sìmbee, mà nunca cui cuxio cuàchi ni‑iin nèhivì. 5 Ñàyùcàndùá, na ní quesaa Jesucristu ñuhìví yohó, dohó nì cachi‑yà xì Yuamánì‑yá:

Mii‑ní, màdì promesa nduá cuní gà‑ní cuàha nèhivì mii‑ní. Màdìá cui quisì coco gà‑si nùù‑ní nduá cuní‑nî. Còó. Ñàyùcàndùá vichi sànì quidayucùn‑ní iin iquìcúñú cucumí. 6 Vàchi màdì quisì nì xìxìn, ni màdì inga clase promesa sàhà cuàchi nduá cudíì inì‑ní sàhà‑xí; còó. 7 Dandu yùhù, nì cachì: “Yohó vàxi ñà‑quida ndise cumplir ñà‑ndùá cuní‑nî, nacua cachí tutu ìì sàhí, Dios mío”.

8 Cunaha‑nsiá, jaàn nì cachi Dios ñà‑có‑cùdíì gá ini‑yà sàhà promesa sáhatahvì nèhivì, ni có‑cùdíì gá stná ini‑yà sàhà quisì sahmí‑né; còó, có‑cùdíì ini‑yà sàhà ni‑iin ñà‑jaàn nì sàha‑ne sàhà cuàchi‑ne, mate divi nduá cachí ley (primeru‑mà) cuàha‑ne. 9 Daaní, después nì cachi Jesucristu: “Yohó vàxi ñà‑quida ndise cumplir ñà‑ndùá cuní‑nî, Dios mío”. Pues ñà‑jaàn cuní cachi cuàhàn‑yà dandáñúhú‑yâ ley primeru mà, te caquin‑yà inga ley saa xí‑yá. 10 Te sàhà‑ña nì quida ndisa‑ya nsidaa ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑yá, ñàyùcàndùá vàtùni nduhiì dahuun anima‑ndà, vàchi nì sàha‑ya iquìcúñú‑yà nahi promesa ñà‑danáà‑yá sàhà‑ndà. Iin xichi‑ni nì quida‑ya ducán, doco nicanicuahàn cundiaà.

11 Quìvì vichi itá dùtù raza‑ndà, quidá‑né chuun xi veheñùhu xi‑ne; te nsìquívì sáha‑ne cuàhà xichi promesa xi ley mà, mate mà nunca dacúxíóá cuàchi‑nda. 12 Doco Jesús, còó, iin xichi‑ni nì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda, te nicanicuahàn cundiaàmà, dandu nì sàcòo‑ya ladu cuahá Yuamánì‑yá, 13 te ndiatú‑ní‑yá dècuèndè cundee dahuun‑yamà nùù nsidaa ana xiní ùhì xì‑yá, te cusahnú‑yá nùù‑né. 14 Vàchi iin xichi‑ni nì dànáà‑yá (sàhà cuàchi‑nda), dandu nicanicuahàn icúmí ndee vàha nsidaa ana sànì ndoo cuàchi anima‑xi. 15 Te divi ducán cachí stná Espíritu Ìì xí‑yá. Vàchi primeru nì cachi Stoho‑ndà Señor palabra yohó:

16 Tucu coo ley saa icúmî cuàhi nècuàchìmà quìvì nùù‑xí, cachíˋ, vàchi meru ini anima‑nè icúmî nacoo dahuin ley mà; meru ini sàxìnítnùní‑nè icúmî chihià.

17 Dandu después cachí‑yà:

Ndè nicanicuahàn mà nunca nsinuu ga inì sàhà cuàchi‑ne.

18 Ñàyùcàndùá, cunaha‑nsiá, nú sànì ndutu dahuun cuàchi‑nda, còò gá necesidad cuàha‑nda ni‑iin ga promesa ñà‑danáà xì sàhà‑ñá.

19 Sàhà ñà‑jaàn, có‑yûhî gà‑ndà datnátuu‑nda anima‑ndà nùù Dios, mate iá‑yà lugar xi‑ya ndé chicá ìì, vàchi sàhà nìì Jesús sà‑nùná ichì, ñánì. 20 Na iin ichì saa nduá, te divi mii‑yá nì quidayucun xán, vàchi sàhà‑ñá itiácú ndiaha‑yá, ñàyùcàndùá iá ichì mà. (Antes iin sìcoto nìsa sadi nihni ndé nduú lugar chicá ìì xí Dios, doco) sìcoto mà, ejemplu sàhà cuerpu xi Jesús nì sandua, (vàchi na ní xìhì‑yà), divi sàhà ñà‑jaàn nì nìhì‑ndà nansa yàha‑nda nùù Dios. 21 Te vichi sà‑ìcúmí‑ndá iin dùtù ndiaha chindéé xí nsidaa ndohó ana nduú dèhe ndisa‑ya. 22 Ñàyùcàndùá, màsà yúhî‑ndà datnátuu‑nda anima‑ndà nùù‑yá. Iin‑ni ni cúníhnú ndisa ini‑ndà mii‑yá; ni cúníndísâ víi‑ndayá, màsà cúcáhán‑ndá a jaan á coó. Vàchi sàhà‑ñá nì xìtià nìì‑yá, ñàyùcàndùá sànì ndundoo sàxìnítnùní‑ndà, te có‑dàndòhó gáˋ‑ndó; te ducán queámà na ian sànì xichi‑nda tècuìí limpiu.

Màsà nándodó‑nda ichì‑yá

23 Pues sàhà nsidaa ñà‑jaàn xiñuhu cunchicùn viì‑ndà ñà‑ndùá xiníndísá‑ndá; iin‑ni ni cúníhnú vàha ini‑ndà ñà‑jaàn. Màsà dáma sàxìnítnùní‑ndà, vàchi sànì sàha‑ya palabra xi‑ya, te mà dándáhvî‑yàndó. 24 Te xiñuhu stná nanducu‑nda nansa nacuàhandee stnahá ini‑ndà sàhà‑ñá chicá más ni cúcúú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, te quida viì‑ndà xì ñanìtnaha‑nda. 25 Ni màsà nácóó‑ndá ñà‑nataca‑ndà na ian quidá dava nèhivì. Còó; vichi chicá xiñuhu cunuù stnàhà‑ndà, te nacuàhandee stnahá ini‑ndà, vàchi sà‑ìndéhe‑nda chicá sà‑cùyátní quìvì (naxicocuíìn‑yà). 26 Vàchi cunaha‑nsiá, nú sànì cundaà vàha ini‑ndà nansa iá ichì ndàcuisì‑yá, doco quidá canúú íì‑ndà cuàchi‑nda, dandu còò cá ni‑iin promesa cui danáà xì sàhà‑ndà. 27 Ndé cuisì‑ní ndóo ga ñà‑yùhí cuaá‑ndà, vàchi vàxi castigu cahnú, vàxi ñuhu níhi coco nsidaa ana có‑ndòó ladu xi‑ya. 28 Nèhivì sànaha, nú nì cahíchì ini‑nè ley xi Moisés, dandu fuerza cui‑nè nú ndoó ùì ò ùnì testigu cachí nansa nì cuu, te nú ducán, dandu còò iin ni cuhí ini xì‑né na ní xìhì‑nè. 29 Doco nú meru Dèhemanì Dios nduú ana cahíchì ini iin nèhivì, dandu ¿nansa tuxí inì‑nsia cuu? ¿Amádi cuàhà gá más castigu icúmí‑nê nìhì‑né? Vàchi nú có‑quìdáñúhú‑nê ñà‑nì xìtià nìì ndiaha‑yá, dandu cahnú sàstnùhù coo castigu xi‑ne, vàchi sàhà nìì mà nì ndoo anima‑nè, te sàhà stná mà nì saquin Dios iin tratu xì‑né. Daaní, stná Espíritu Ìì xí Dios, gracia nì quida stná‑yà xì nècuàchìmà, doco nú vichi cutu ni cahíchì ini‑nè nsidaámà, dandu ndahví‑nè. 30 Ináhá‑ndá ñà‑divi Dios nduú ana nì cachi xì‑ndà dohó: “Mií quidá tocar nachitacùhá sàhà falta xi nèhivì; còò cá ana icúmí nacuàha xi‑né castigu”. Te cachí stná (tutu ìì) ñà‑divi mii‑yá icúmí‑yâ nsidandaà‑yà sàhà cuàchi nèhivì xí‑yá. 31 Cunaha‑nsiá, tnùndoho cahnú cundua nú ni níhì nèhivì castigu nùù ndahà Dios iá nicanicuahàn.

32-33 Doco mii‑nsiá, xiñuhu nsinuu ini‑nsià nansa nì cuu xi‑nsiá quìvì primeru na lácà nì dàtnúù‑yà sàxìnítnùní‑nsià, cuàhà tnùndoho nì yàha‑nsia. Dava xichi nì canàhá nèhivì xì‑nsiá, te dava xichi nì dàndòhó stná‑nè mii‑nsiá nùù tàcá nèhivì. Te dava xichi cuisì‑ní nì quida‑nsia acompañar nècuàchì nì ndoho ducán, doco calma nì quidandee inì‑nsia sàhà nsidaámà. 34 Te na ní sàcùndiadi stná compañeru‑nsià, dandu nì indehè ndahví‑nsiànè; te na ní candiaa nèhivì biene xi‑nsia, (cónì cúhúún inì‑nsia), còó, duha nì cudiì inì‑nsia, vàchi ináhá‑nsiâ, ndè gloria xi Dios chicá cuàhà iñàha icúmí‑ndá, te chicá ndiaáˋ mà, vàchi nicanicuahàn cunaha‑ñá. 35 Ñàyùcàndùá, iin‑ni ni cúníhnú vàha ini‑ndà (ichì‑yá), màsà nácóó‑ndáñâ, vàchi iin ñà‑vàha cahnú icúmí‑ndá nìhì‑ndà nùù‑yá. 36 Iin‑ni ni cúnchícùn cuéyàà‑ndà ichì mà, vàchi nú sànì nsihi nì quida‑nda nsidaa ñà‑ndùá cuní Dios quida‑nda, dandu nìhì‑ndà ñà‑ndiaha íì sànì cachi sahnú‑yá xì‑ndà. 37 Vàchi dohó cachí tutu ìì:

Cunaha‑nsiá, icúmí‑yâ naxicocuíìn‑yà: làcà sacu tiempu cumánì gá; mà cuéé gà‑yà. 38 Te (cachí stná‑yà): “Nèhivì vàha xi, nú xiníndísâ vàha‑ne yùhù, dandu nìhì‑né vida ndiaha. Doco nú ni ndédúmá ini‑nè, dandu ni‑iyuhu mà ndóo inì sàhà‑né”, cachí‑yà.

39 Doco ndohó, có‑ndùù‑ndà nèhivì ndedúmá ini‑xi, vàchi nú jaan, ndañuhu anima‑ndà. Còó, nèhivì xiníndísâ nduu‑nda, ñàyùcàndùá icúmí‑ndá càcu‑nda nùù‑yá.

11

Xiñuhu cunindisá víi‑nda

1 Nú ndisa xiníndísâ vàha‑nda Dios, dandu cuní cachàmà ñà‑nìhnú cuisì ini‑ndà icúmí cuu ndisa ñà‑ndùá ndiatu‑nda. Te nú xiníndísá‑ndá ducán, dandu quidá stná‑ndà cuenta na ian sà‑ìá ndisa ñà‑tàñáha ga cuninùù‑ndà. 2 Te divi ñà‑jaàn nduú stná ñà‑ndùá nìsa quida xìì‑ndà sànaha, nì xinindisá‑né mii‑yá, te nì ndee vàha‑ne nùù‑yá.

3 Ndohó, xiníndísá‑ndáyâ, te sàhájàn vàtùni cundaà ini‑ndà nansa nì quidavàha‑ya ñuhìví, cuisì nì càhàn‑yà, te nì sàcòa; ñàyùcàndùá, indéhe‑nda iá ñuhìví vichi, doco màdì ñà‑tùí cundehè‑ndà nduá nì cuyucàn; còó.

4 Daaní, Abel, na ní sàha‑ne Dios promesa xi‑ne, chicá nì sandiaàmà nùù promesa nì sàha Caín. Te ¿índù chuun chicá ndiaámà? Divi sàhà‑ñá nì xinindisá nècuàchìmà mii‑yá. Ñàyùcàndùá, nì cachi‑yà: “Sànì ndee vàha Abel nùí; cudíì inì sàhà promesa xi‑ne”. Ñàyùcàndùá, mate còò cá Abel mà, doco dècuèndè vichi iá ìì fama‑nè ñà‑nì xinindisá‑néyà.

5 Daaní, Enoc tu, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, te vivu nì sàà‑nè nùù‑yá, cónì xíhì‑nè, nì ndañuhu uun‑ne (nùù nèhivì), vàchi sàhà poder ndiaha xí Dios nì ndiachi‑né dècuèndè ndé iá‑yà. Te cachí tutu ìì, ducán nì cuu xi‑né ñà‑nì cudiì guá ini‑yà sàhà‑né. 6 Doco nú có‑xìníndísá‑ndá, dandu mà nunca cudiì ini‑yà sàhà‑ndà. Vàchi nú cuní‑ndà sàà‑ndà nùù‑yá, dandu fuerza cunindisa‑nda iá ndisa‑ya, te seguru datnúù‑yà sàxìnítnùní nsidaa ana nandúcú ndisa‑xi‑yá.

7 Daaní, stná Noé, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá na ní cachitnùhu‑ya xì‑né ñà‑ndùá icúmí cuu quìvì nùù‑xí; ñàyùcàndùá, nì quida‑ne ñà‑ndùá nì cachi‑yà, nì quidavàha‑ne iin barcu cahnú sàhà‑ñá càcu‑ne, mii‑né xì stná nèhivì vehe‑ne. Ducán nì quida‑ne, te ñà‑jaàn claru nì tùi ñà‑cónì quìdá víi dava ga nèhivì ñuhìví. Doco mii‑né, nì ndee vàha‑ne nùù‑yá ñà‑nì xinindisá‑néyà.

8 Daaní, stná Abraham; nì xinindisá stná‑nèyà, te ñàyùcàndùá nì quee‑ne cuàhàn‑nè na ní cana‑yanè ñà‑cùhùn xìcà‑né inga ñuu ndé icúmí‑nê sàà‑nè cunduu‑ne stoho nsidaa ñà‑ìá yucán. Ñàyùcàndùá, nì inini‑ne ñà‑ndùá nì ndacu nuù‑né, mate có‑cùndáà ini‑nè índù cùhùn‑nè. 9 (Dandu nì sàà‑nè) ñuu ndé nì cachi Dios xì‑né mà. Yohó te yucán nì ìa chii‑né ñuu mà, nihnú ini‑nè nduú‑né nècuàchì inga ñuu, doco siempre iin‑ni xiníndísâ víi‑néyà. Cuisì vehe sìcoto nì sanduu vehe‑ne, te divi clase vehe yucán nìsa xichuún stná (dèhe‑ne) Isaac, xì stná (dèheñani‑né) Jacob. Cunaha‑nsiá, stná nècuàchì yucán, iin‑ni nì sandiatu stná‑nè cuu xi‑né ñà‑ndùá nì cachi Dios xì Abraham antes. 10 Vàchi nècuàchìmà, (na ní quee‑ne ñuu‑nè), nandúcú‑nê iin ñuu sànì quidavàha‑ya; vàchi nihnú ini‑nè iá iin ñuu nì chitnùní ini mii‑yá coo, te fuerte ndisa cimientu xan.

11 Daaní, stná (ñahàdìhí‑nè) Sara, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá. Mate sáyâha ga sahnú‑né, doco nì nìhìtáhvì‑né valor ñà‑coo iin méè xi‑ne, vàchi antes sànì cachi sahnú Dios xì‑né, te ñàyùcàndùá nì tùinuù iin dèhe‑ne, vàchi xiníndísâ‑né mà nunca dandahví‑yànè. 12 Ñàyùcàndùá, mate sàsàhnú cuàha Abraham, doco nì ìa iin dèhe‑ne, te sàhà imindaa dèhe‑nemà nì sàà‑nè nì sàcùnduu‑ne yohòtéhè cuàhà gá mil nèhivì; cuàhà sàstnùhù nèhivì nì nanduu‑ne nahi cuàhà sìtnúù ansivi, ò ñusì ndiquin yuhù mar, vàchi mà cùì nandiahvia.

13 Cunaha‑nsiá, nsidaa nècuàchì sànì nacani xì‑nsiá sàhà‑xìmà, iin‑ni nì xinindisá víi‑né mii‑yá dècuèndè nì xìhì‑nè. Te mate cónì sáà‑nè cuninùù‑né cuu ndisa ñà‑ndùá nì cachi Dios xì‑né, doco iin‑ni nì xinindisá‑né, mate tàyóa, te nì cudiì ini‑nè sàhà‑ñá, vàchi (nì cundaà ini‑nè) màdì ñuu ndisa‑ne nduú ñuu‑nè ñuhìví yohó, ñàyùcàndùá nì cachi‑nè xì nèhivì ñà‑cuisì‑ní yáha uun‑ne ñuhìví yohó. 14 Te nú ducán cachí nèhivì, dandu náhà claru inga ñuu nduá nandúcú‑nê, iin ñuu ndé cunduu ñuu ndisa‑ne. 15 Te nú cuàhàn‑nè nsinuu ini‑nè ñuu‑nè primeru nì cùí, dandu vihini naxicocuíìn‑nè yucán. 16 Doco còó, cónì núhù‑nè, vàchi nì cuni‑nè cundoo‑ne iin ñuu chicá ndiaha, divi ñuu mii‑yá iá ansivi. Te sàhà‑ñá (nì xinindisá‑né ducán), ñàyùcàndùá có‑ndùcáhán‑yá cachí‑yà ñà‑ndùú‑yá ana cahvi‑né, vàchi sànì quidayucun‑yà iin ñuu (ndiaha) ndé cundoo‑ne (xì‑yá).

17 Daaní, después, nì cachi Dios xì Abraham ñà‑nì cuáha‑ne dèhe‑ne Isaac cunduu‑tè iin promesa. Ducán nì quida‑ya sàhà‑ñá cundaà ini‑yà a cunini viì‑néyà, á coó. Te (nì quida‑ne cumplir), nì xinindisá‑né mii‑yá, dispuestu nì ìa‑ne ñà‑cunduu dèhe‑ne promesa, mate mindaa‑té nùù‑né, te mate antes sànì cachi sahnú Dios xì‑né 18 ñà‑divi nùù tèchii Isaac mà icúmí quee cuàhà descendencia xi‑ne. 19 Doco nì cundee ini‑nè ñà‑vàtùni danátiácú‑yàte nú ni cuí‑te. (Te ñà‑nì càcu‑tè) nì ndòo‑tè vivu nùù‑né, ñàyùcàndùá vàtùni quida‑nda cuenta na ian ndisa, sànì natiacù‑te.

20 Daaní, después (nì cundaà ndisa inì‑xi) ñà‑xìníndísâ stná Isaac mà mii‑yá, vàchi cuàhà gá ñà‑ndiaha íì nì cachitnùhu‑ne xì (ùì dèhe‑ne) Jacob xì Esaú sàhà nansa icúmí cuu xi‑né quìvì nùù‑xí. 21 Daaní, Jacob mà, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, (ináhá‑ndá), vàchi na sá‑ìtúú cuàhàn‑nè cui‑nè, dandu nì càhàn‑nè xì iin iin dèhe José, nì cachitnùhu‑ne xì dèheñani‑né mà ñà‑ìcúmí‑tê nìhì‑té cuàhà ñà‑vàha ndiaha nùù Dios. Ducán nì cachi‑nè, naquímánì‑né Dios, te itúú‑né nùù bastón xi‑ne. 22 Daaní, José mà, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, (ináhá‑ndá), vàchi na sá‑ìtúú cuàhàn‑nè cui stná‑nè, nì cachi‑nè ñà‑seguru icúmí caquee libre nsidaa nècuàchì raza‑nè Israel nùù ñuu Egipto. Te nì nacoo stná‑nè órden nansa quida nèhivì xì iquìcúñú‑nè nú sànì xìhì‑nè.

23 Daaní, stná yuadíhí Moisés, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá na ní tùinuù dèhe‑ne mà. Te nì caxini‑nè cuahani iá‑vè, ñàyùcàndùá mate sànì dàndàcú rey cui‑vè, doco cónì yúhî‑nè; ùnì yòò nì ìa dèhé‑vè nì quida‑ne.

24 Daaní, stná Moisés mà, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, te sàhámà na sánì sahnu‑ne, cónì cùní‑nè cachi gà nèhivì ñà‑dihi‑né nduú dèheyoco rey. 25 Còó, chicá nì cudiì ini‑nè cùhùn‑nè cutnahá‑né xì nèhivì xí Dios, mate cuáhà gá nì ndòhó‑né, te màdìá ndòo‑ne (ndé iá‑nè), te quida‑ne ñà‑vico sìquini iá ñuhìví yohó, vàchi cuisì sacù‑ni tiempu coo ñà‑vico ma. 26 Chicá nsiha ichì Cristu ni cúnchícùn‑nè nihnú ini‑nè, mate ni cáhîchì ini nèhivì‑né; te cónì xího stná‑nè ñà‑cuìcà ñuu Egipto yucán, vàchi iin‑ni nihnú ini‑nè ñà‑cuisì nùù Dios icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né cuàhà ñà‑ndiaha íì.

27 Daaní, na ní quee‑ne ñuu Egipto mà cuàhàn‑nè, divi sàhà‑ñá xiníndísâ‑né mii‑yá nì sandua. Ni cónì yúhî‑nè ñà‑nì xìdà guá ini rey dandacú yucán, vàchi iin‑ni nchícùn viì‑néyà na ian xinínùù‑néyà, mate có‑tùí‑yá indéhe‑nda. 28 Daaní, ñà‑sànì xinindisá‑né mii‑yá nduú stná na ní quida‑ne vicò pascua primeru, mii‑né xì nèhivì raza‑nè, te nì dàcáa‑ne nìì (lelù ìcà yehè‑né) sàhá màsà cúí dèhe sahnú‑né quida ángel yàha yucán. 29 Daaní, na ní yàha‑ne Mar Cuahá, te nì nduhìchí cahà mar mà nahi ñuhù íchî, divi sàhà‑ñá nì xinindisá‑né Dios nì sanduu stnáˋ mà. Doco tè‑ñuu Egipto, na ní cuni stná‑te yàha‑tè yucán, dandu nì càhà nsihi‑tè.

30 Daaní, sàhà‑ñá nì xinindisá stná nèhivì raza‑ndà mii‑yá, ñàyùcàndùá nì nacununduu‑nè ñuu Jericó ùsà quìvì, te nì caà nama ndiadí nùù ñuu mà. 31 Daaní, stná nècuàchì ñahà nani Rahab, mate cuàhà tiàa nì xìcanuu xi‑né (antes), doco nì sàà‑nè nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, vàchi na ní techuún Moisés iin ùì tiàa ñà‑nacunì‑te nansa iá ñuu nècuàchìmà, dandu nì chindee‑néte. Ñàyùcàndùá, cónì xíhì‑nè nahi nèhivì dava ga có‑xìníndísâ.

32 Pues vichi có‑xìñùhù cachi guè (sàhà nèhivì sànaha ma), ni mà sáà stnáì nacani nsihi xì‑nsiá sàhà nsidaa‑né, divi sàhà Gedeón, xì sàhà Barac, xì Sansón, xì Jefté, xì David, xì Samuel, xì sàhà stná dava ga nècuàchì nìsa cahàn cuenta xi Dios. 33 Cunaha‑nsiá, divi sàhà‑ñá nì xinindisá nsidaa nècuàchìmà mii‑yá, (ñàyùcàndùá nì quida‑ne cuàhà obra ndiaha). Dava‑ne nì cundee‑né nùù nsidaa nèhivì ndoó inga ñuu. Dandu nì cusahnú víi‑né, te nì nìhì‑né ñà‑vàha nì cachi sahnú Dios xì‑né. Te dava‑ne nì càcu‑ne nùù nsicaha, cónì sàxí‑siné. 34 Te dava stná‑nè, nì cundee‑né nùù ñuhu xíxìn, cónì quìdá dañúà xì‑né. Te dava‑ne nì càcu‑ne nùù nèhivì cuàhàn cahnì xì‑né xì espada nì cùí. Stná nècuàchì còò fuerza xi, nì xinindisá stná‑nè mii‑yá, te nì ndufuerté‑nè, vàtùni nì nacuàhandee ini‑nè, te na ní caquixi soldadu inga ñuu, vàtùni nì chindee‑né mii‑né, te nì taxi‑né nsidaa tèmà. 35 Stná nècuàchì ñahà, nì xinindisá stná‑nèyà, te ñàyùcàndùá nì nìhìtáhvì dava‑ne nì natiacu iin nèhivì vehe‑ne. Doco dava stná nècuàchìma, nì dàndòhó nèhivì‑né, te nì xìhì‑nè; vihini dacácu‑tèné nì cùí (nú ni nácóó‑né ichì‑yá); doco còó, cónì quìdá‑né ducán, vàchi cuní‑nè nìhìtáhvì‑né iin ñà‑vàha chicá ndiaha, divi ñà‑natiacu‑nè. 36 Daaní, dava stná nècuàchì sànaha ma, cuàhà gá nì sàcùndiaa nèhivì‑né, te nì ñàhnì cuìí stná‑nè. Te dava stná‑nè, nì sàcùnuhni stná‑nè cadena, te nì sàcùndiadi‑nè. 37 Te dava stná‑nè, nì sahnì nèhivì‑né xì yùù, ò machete. Te dava‑ne, serruchu nì quedava‑ne. Cuàhà gá nì candoho‑ne nì quida nèhivì. Ñàyùcàndùá, yohó te yucán nì xìcanuu ndahví‑nè, nìsa idàhvi‑ne xì cuisì iìn riì ò sìmbee, vàchi ndahví dahuun‑ne, cuàhà tnùndoho nì xini‑nè; quini nì dàndòhó nèhivì‑né. 38 Nì xìcanuu ndahví‑nè yucù dàná, ò inga xaan ndé còò nèhivì, te yucán nì caquidì‑nè ini cueva, ò ini iin chìcòhò cahnú. Ducán nì cuu xi‑né mate chicá ndiaá‑nè nùù nsidaa gá nèhivì ñuhìví. 39 Doco nsidaa nècuàchì sànaha ma, mate ní nìhì‑né nì ndee vàha‑ne nùù Dios ñà‑nì xinindisá‑néyà, doco cónì níhìtáhvì‑né ñà‑ndiaha íì nì cachi‑yà (xì xìì‑ndà) antes. 40 Còó, vàchi sàhà‑ñá nihnú stná ini‑yà ndohó, ñàyùcàndùá nì chitnùní ini‑yà ñà‑dècuèndè quìvì vichi coo iin ñà‑chicá ndiaha nìhìtáhvì‑ndà, dandu iin‑ni nacuatnaha‑nda xi nècuàchì yucán cundiatú anima nsidaa‑nda.

12

Cuisì Jesús ni cúndéhe‑nda nùù‑xí

1 Vichi cuàhà sàstnùhù nèhivì (sànaha) sànì nacani xi‑nda ñà‑ndiaha guá iá (nú xiníndísá‑ndá mii‑yá). Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacoo dahuun‑nda nsidaa iñàha sadí xì nùù‑ndà. Ni nácóó‑ndá nsidanicuú cuàchi quida‑nda, vàchi ñà‑yùcán nduá dacá xi dìnì‑ndà. Iin‑ni ni cúnchícùn viì‑ndà mii‑yá inii vida xi‑nda; nacua quidá nècuàchì dadavá stnahá xinú carrera, ducán xiñuhu nacuàhandee ini‑ndà. 2 Iin‑ni ni cúndéhe‑nda nùù Jesús, vàchi sàhà mii‑yá nì quesaha‑nda xiníndísá‑ndá ichì‑yá, te divi‑ya icúmí chindee stná xì‑ndà ndè cachi xìnu vida xi‑nda. Te mate nchìca cruz nì ndoho‑ya, doco cónì ndúlócô‑yà na ní cahíchì ini nèhivì‑yá ñà‑nì xìhì‑yà ducán, vàchi ináhá‑yâ, después icúmí‑yâ sàà‑yà coo‑ya contentu. Daaní, (mànuhù‑yá gloria), te yucán nì sàcòo‑ya ladu cuahá Yua‑nda Dios.

3 Pues vichi xiñuhu nsinuu inì‑nsia nansa nì cuu xi‑yá, cuàhà gá nì quida quini nèhivì cuáchi xi‑yá, doco nì quidandee ini‑yà. Ñàyùcàndùá, nsinuu inì‑nsia ñà‑jaàn, còtó cucahan‑nsiá mà cúndéé gâ inì‑nsia, te cuhuun inì‑nsia. 4 Vàchi ñà‑ndáà nduá, cuàhà lucha fuerte sànì quida‑nsia ñà‑màsà cúndéé nèhivì cuáchi ma nùù‑nsiá, doco ni‑iin‑nsia tàñáha ga cahnì‑né. 5 Doco nacua indéhí sànì nandòdó‑nsiá nansa cachí Dios nùù tutu ìì ndé cáhàn‑yà xì‑ndà na iin yua‑nda. Pues dohó cachí‑yà:

Hijos míos, màsà cúñáñá‑nsiâ nú náni‑nsia nùù yùhù ana nduú Stoho‑nsià Señor; còó, ni màsà cúhúún stná inì‑nsia nú sànì sàhi‑nsià iin conseju tii. 6 Vàchi Stoho‑nsià nduí, te cuú inì sàhà nsidaa‑nsiá, ñàyùcàndùá fuerza nàni‑nsia, vàchi nsidaa ana sànì nacàxin ñà‑cunduu‑ne dèhi, icúmí‑nê ñàhnì stná‑nè, cachí Dios.

7 Ñàyùcàndùá, xiñuhu quidandee ini‑ndà na náni‑nda nùù‑yá, vàchi sàhà‑ñá nduú ndisa‑nda dèhe‑ya nduájàn. Sà‑ìnáhá‑ndá, na cuati‑nda, nsidanicuu‑nda nì nìhì‑ndà conseju nùù yua‑nda. 8 Doco quìvì vichi, nú còò ni‑iin conseju níhì‑ndà nùù mii‑yá, dandu cuní cachàmà ñà‑có‑ndùú ndisa‑nda dèhe‑ya, vàchi nsidaa ana nduú dèhe ndisa‑ya, ducán quidá‑yá xì‑né. 9 Vàchi yua‑nda ñuhìví yohó, nìsa danáni stná‑nèndó, te nìsa cahvi‑ndané. ¿Amádi chicá ndiá ìcà‑ndà cundoo stná‑ndà sujetu nùù Yua‑nda iá ansivi, te ducán nìhì‑ndà cutiacu ndiaha‑nda? 10 Vàchi sacu tiempu nì ndòo‑nda nùù yua‑nda ndoó ñuhìví yohó, te nacua cudíì ini‑nè, ducán nìsa danáni‑nèndó. Doco mii‑yá, cuisì sàhà ñà‑cunduu ñà‑vàha xi‑nda nduá danáni‑yàndó, te ducán cunduu ndisa‑nda nèhivì ìì nahi mii‑yá. 11 Pues ñà‑ndáà nduá, có‑cùdíì ini‑ndà na hora níhì‑ndà conseju; tnùndoho nduá cahan‑nda; doco nú sànì yàha, te sànì sàà‑ndà nì cundaà vàha ini‑ndà, dandu chicá ndiaha coo vida xi‑nda, vàchi chicá viì sànì sàà‑ndà nacani ini‑ndà.

Cuàhà gá peligru ndácàn nú cahíchì ini‑ndà palabra cachí Yua‑nda Dios

12 Ñàyùcàndùá, màsà cúndóó‑nsiá cuhúún gá inì‑nsia na ian nì còyo ndahàsáhà‑nsiá; còó. Iin‑ni ni nácuàhandee ini‑nsià cuníà, 13 micuísi ichì váha‑ya nanducu‑nsiá sàhà‑ñá màsà túcù iin nècuàchì tàcútùha viì cacanuu nacua ndiá ìcà‑né. Te nú sà‑ìá iin ana tàcúndáà vàha inì‑xi ducán, dandu nanducu‑nsiá nansa ndufuerté anima‑nè.

14 Ni cúndóó mánì‑nsiá xì nsidaa ñanìtnaha‑nsia, te ni cuáhandee stná inì‑nsia cunihnu ìì inì‑nsia nicanicuahàn, vàchi nú có‑nìhnú íì ini‑ndà, mà nunca sàà‑ndà cuni‑ndà nùù Stoho‑ndà Señor. 15 Te cuidadu ni cúndóó stná‑nsià còtó nandòdó‑nsiá gracia xi‑ya, te sàà‑nsià nanduu‑nsia nèhivì malu ndedúmá inì‑xi, vàchi nacua quidá iin yohò yùcù dàná, ducán cui quida stná nècuàchì malu, mate imindaa‑né, doco vihini cunduu‑ne dañu xi cuàhà gá nèhivì. 16 Ñàyùcàndùá, cuidadu cundoo‑nsia, còtó coo iin‑nsia cùtòó xì ñahà, te ò iin ana có‑ndùlócô‑xì ichì íì‑yá na ian nì quida Esaú sànaha. Dèhe sahnú nì sanduu‑ne, ñàyùcàndùá, icúmí‑nê ndutahvì‑né cuàhà ñà‑ndiaha ni cuí, doco nì dama‑ne derechu mà sàhà cuisì iyuhu ñà‑ndùá nì xixi‑ne. 17 Te ináhá‑nsiâ nansa nì cuu xi‑né después, cónì níhì‑né ndutahvì gá‑nè ñà‑ndiaha ma nùù yua‑né, mate yáha ga nì cuni‑nè nìhì‑néà. Nì sacundahví‑nè (nùù nècuàchìmà), te nì sacu fuerte‑nè, doco mànìcùí gá, vàchi cónì níhì‑né nansa nadama‑ne ñà‑ndùá sànì quida‑ne mà.

Tucu iá ñà‑ndùá nì xini nèhivì sànaha na ní sàha Dios‑nè ley primeru

18 Vàchi ndohó, cónì tnátuu‑nda nùù iin yucù (ñuhìví yohó nacua nì quida nècuàchì Israel sànaha), vàchi yucù (Sinaí yucán), xíxàn, te iín tnúú ndúchí, có‑tùínúù, te caná fuerte tàchì. 19 Te nì sivi stná corneta; dandu nì tiacu cáhàn fuerte mii‑yá. Doco nèhivì mà, nì sacundahví‑nè nùù‑yá ñà‑màsà cáhàn gà‑yà xì‑né ducán. 20 Vàchi mànì cúndéé gâ ini‑nè quida‑ne cumplir palabra nì cachi‑yà. Te dohó nì cachi stná‑yà: “Màsà náná‑nsiá ìcà yucù jaàn, te ni quisì xí‑nsiá, vàchi nú ducán, dandu icúmí‑nsiâ cahnì‑nsiási xi yúù, ò xì lanza”. 21 Cunaha‑nsiá, yáha ga nì cayùhí cuaá nèhivì mà na ní indehè‑né nansa nì cuu. Dècuèndè stná Moisés nì cachi‑nè: “Ndé quìdí cuísí ñà‑yúhî güè”.

22 Doco ndohó, còó, vàchi ichì yucù nani Sión sànì quihin‑nda vichi, vàchi yucù yucán nduú ñuu mii‑yá iá nicanicuahàn. Te Jerusalén Nsiaha Iá Ansivi, ducán nani stná ñuu mà. Te sànì sàà stná‑ndà ndé ndoó tàcá cuàhà mil ángel xi‑ya, 23 ndeníhí vàha‑neyà. Te sànì nacuatnahá stná‑ndà xì nsidaa gá nèhivì xínduu dèhe‑ya, divi nsidaa ana itándiaa quìvì‑xí ndè gloria xi‑ya. Te sànì dàtnátuu stná‑ndà anima‑ndà nùù mii‑yá ana icúmí nsidandaà sàhà nsidaa nèhivì, divi nduú Dios; te vichi iin‑ni sàndùú stná‑ndà xì nèhivì nì ndee vàha nùù‑yá sànaha, doco vichi sànì nìhì stná‑nè nì cundiatú ndiaha stná anima‑nè. 24 Vàchi nùù Jesús sànì tnàtuu anima nsidaa‑nda, vàchi divi mii‑yá nduú ana cáhàn nihni sàhà‑ndà, te nì saquin stná‑yà iin tratu saa xi‑nda, divi nduú ñà‑nì xìtià nìì‑yá (sàhà‑ndà); te cunaha‑nsiá, chicá ndiaha quidá nìì‑yá mà nùù nìì Abel sànaha.

25 Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑nsiá ñà‑màsà nácuáa‑nsiá mii‑yá ana cáhàn xì‑ndà vichi. Vàchi nú cónì cácu nèhivì sànaha na ní cahíchì ini‑nèyà na ní càhàn‑yà xì‑né ñuhìví yohó, dandu chicá mà cácu ndohó nú cahíchì ini‑ndà palabra cachí‑yà xì‑ndà dècuèndè ansivi. 26 Na ní càhàn‑yà antes, fuerte nì tnàa ñuhìví; doco vichi sànì cachitnùhu‑ya xì‑ndà inga palabra yohó, cachí‑ya: “Inga xichi icúmî datnái ñuhìví. Doco màdì cuisì ñuhìví yohó icúmí tnàa; còó, dècuèndè stná ansivi icúmí tnàa”. 27 Te na ní cachi‑yà palabra mà ñà‑inga xichi icúmí tnàa, pues cuní cachàmà ñà‑ìcúmí cuxio nsihi nsidaa ñà‑ndùá nì quidavàha‑ya ñuhìví yohó. Doco nsidaa ñà‑cuàhàn cunaha nicanicuahàn, icúmíâ ndòa. 28 Vàchi ñuhìví ìì ndé icúmí‑ndá cundoo‑nda, mà nunca ndutá. Ñàyùcàndùá, iin‑ni xiñuhu naquimanì‑ndàyá sàhámà sàhà‑ñá vàtùni cunucuachi víi‑nda nùù‑yá nacua cuní‑yà quida‑nda, te cahvi víi‑ndayá; màsà nácuìdiqui uun‑nda ichì‑yá, 29 vàchi nahi ñuhu níhi nduú‑yá, te mà úhì cahmi nsihi‑ya (ana cahíchì ini).

13

Nansa quida‑nda, te cudiì ini Dios sàhà‑ndà

1 Iin‑ni ni cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà na ian iin‑ni ñaní xínduu‑nda. 2 Màsà nándodó‑nda coo manì ini‑ndà xì nèhivì cóyo vehe‑nda, vàchi dava nèhivì, ndè stná ángel xi Dios nì dàyáha‑ne vehe‑ne, te cónì cúndáà ini‑nè. 3 Te xiñuhu nsinuu stná ini‑ndà compañeru‑ndà xíndiadi vehecàa; te ducán quida‑nda cuenta na ian cutnáhâ stná‑ndà xì‑né ndiadí‑ndà. Te nú quidá quini nèhivì xì dava ga compañeru‑ndà, dandu cundehè ndahví stná‑ndà nècuàchìmà, vàchi na nèhivì nduú stná‑ndà, te vihini cuu stná xì‑ndà ducán iin quìvì.

4 Daaní, xiñuhu quida tnùñuhu stná‑ndà xì nècuàchì vehe‑nda. Màsà quídá‑ndá ni‑iin falta xì inga nèhivì. Vàchi iin castigu fuerte cuàha Dios ana nchícùn xì ñahà, te ò ana cáhàn xì nècuàchì có‑ndùú nècuàchì vehe‑xi.

5 Màsà xího‑nda cucumi‑nda ñà‑cuìcà ñuhìví yohó. Nacua sà‑ìcúmí‑ndá, xì ñà‑jaàn‑ní ni cúndóó‑ndá contentu, vàchi sànì cachi‑yà: “Yùhù, mà nunca nandòdí mii‑nsiá. Mà nunca nacoo nihni mii‑nsiá”. 6 Ñàyùcàndùá, vàtùni càhàn ndee‑nda, cachí‑ndà:

Divi Stoho‑ndà Señor nduú ana chindéé xî. Mà yúhîˋ, vàchi còò ni‑iñàha cui quida nèhivì xìˊ.

7 Daaní, xiñuhu nsinuu stná inì‑nsia nècuàchì nìsa idònùù nùù‑nsiá antes, divi nècuàchì nìsa dacuaha‑xi‑nsiá palabra ìì xí Dios. Xiñuhu nsinuu ini‑nsià nansa nìsa quida viì‑né vida xi‑ne, te iin‑ni ni cúníndísâ stná‑nsià nahi mii‑né.

8 Cunaha‑nsiá, iin‑ni iá Jesucristu, dècuèndè sànaha xi vichi, te nicanicuahàn.

9 Màsà cuáha‑nsia chiyuhù nèhivì‑nsiá ñà‑cunchicùn‑nsià inga ichì có‑ìnáhá‑nsiâ, vàchi cuàhà ichì tùcù iá chináhá‑nè; cuàhà gá ichì tàcùní‑ndà iá. Doco ndohó, chicá vàha cuisì gracia xi mii‑yá ni cúníhnú ini‑ndà, te ndufuerté anima‑ndà, màdìá cunchicùn‑ndà iin ley cachí sàhà cuisì índù comida cui cuxi‑nda, vàchi nèhivì nacání guâ inì‑xi sàhámà, còò ni‑iin ñà‑vàha xi anima‑nè tavá‑né.

10 Dùtù xinúcuáchí veheñùhu (xi raza‑ndà, itiácú‑nè ñà‑ndùú promesa xi nèhivì). Doco ndohó, iá stná promesa xi‑nda, (divi nduú Jesús); doco nècuàchì veheñùhu ma, còò derechu xi‑ne nìhìtáhvì‑né ni‑iñàha nùù mii‑yá. 11 Vàchi quisì nduú promesa sáha‑ne veheñùhu ma, xítià nìì‑sí, dandu nihí dùtù‑ñà sáhàn ndé nduú lugar chicá ìì, te quidá‑néàmà presentar sàhà cuàchi nèhivì. Doco iquìcúñú quisì mà, còó; ndè fuera ñuu icúmíâ coca. 12 Pues divi ducán nì cuu stná xì Jesús sàhà‑ñá nìhì nèhivì ndoo ndisa cuàchi‑ne sàhà nìì‑yá. Vàchi fuera ñuu nì ndoho stná‑yà. 13 Ñàyùcàndùá ndohó, iin‑ni ni cúnchícùn stná‑ndàyá, mate icúmí‑ndá nacoo‑nda ñuu‑ndà, te cahíchì ini nèhivì‑ndó nacua nì quida‑ne xì mii‑yá. 14 Vàchi ni‑iin ñuu iá ñuhìví yohó, mà cúndúá ñuu‑ndà nicanicuahàn. Còó, iin ñuu quesaa quìvì vàxi xi‑nda nduá ndiatu‑nda. 15 Ñàyùcàndùá, nicanicuahàn ndiá ìcà‑ndà ndenihi vàha‑nda Dios sàhà ñà‑ndùá nì quida Jesús. Vàchi na iin ofrenda xi‑nda nùù‑yá nduájàn na ndácùcahan‑nda quìvì‑yá, te naquímánì‑ndàyá.

16 Daaní, màsà nándodó stná‑ndà quida‑nda obra xì ñanìtnaha‑nda, te chindee stnaha‑nda, vàchi ñà‑jaàn ndisa nduú promesa cudíì ini‑yà sàhà‑xí.

17 Nsidaa ñà‑ndùá cachí nècuàchì idónuu nùù‑nsiá, cunini‑nsia, te cundoo‑nsia sujetu nùù‑né; vàchi inúù‑né nùù‑nsiá sàhà ñà‑cunduu ñà‑vàha xi anima‑nsià; te icúmí stná‑nè nacuàha‑ne cuenta nùù Dios sàhà nsidaájàn. Ñàyùcàndùá, cunini‑nsianè sàhà‑ñá cudiì ini‑nè quida‑ne chuun ma, te màdìá dacúhúún ini‑nsiànè; vàchi nú ni cúhúún ini‑nè quida‑nsia, mà cúí cunduamà iin ñà‑vàha xi‑nsia.

18 Càcàn tàhvì‑nsiá nùù Dios sàhà‑nsí, vàchi ináhá‑nsî còò ni‑iin cuàchi dandoho‑xi‑nsí, te iin‑ni cuní‑nsì quida viì‑nsí nsidanicuú tiempu. 19 Ñàyùcàndùá, sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cácàn tàhvì cuáhà‑nsiá sàhí sàhà‑ñá chicá yàchì cui nasaì ndé ndoó‑nsiá.

20 Ndiaha gá ndoo‑nda ñuhìví quidá Yua‑nda Dios, vàchi sàhà‑ñá nì xìtià nìì Stoho‑ndà Jesucristu, ñàyùcàndùá nì saquin Yuandiaha‑yá iin tratu saa xi nèhivì, te nduámà iin palabra mà nunca nsihi, vàchi mate ní xìhì Jesucristu, nì natiacu‑yà nì quida Yuamánì‑yá, te nì sàà‑yà nì sàcùnduu‑ya Pastor ndiaha xi‑nda. 21 Te vichi cahnú gà Dios ni sáà‑nsià nìhìtáhvì‑nsiá nsidanicuú ñà‑vàha xi‑ya sàhà‑ñá cui quida‑nsia cumplir ñà‑ndùá cuní‑yà quida‑nda; vàchi nú ni nácuàhandee ini‑yàndó (xì poder ndiaha) xí Jesucristu, dandu vàtùni quida ndisa‑nda ñà‑ndùá cudíì ini‑yà sàhà‑xí. ¡Ansivéhé cahnú‑yá nicanicuahàn! Amén.

22 Yùhù sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá, ñánì, màsà cúdúchí inì‑nsia sàhà conseju tii sànì tiai nùù‑nsiá yohó, vàchi iin ùì‑ni palabra nduá.

23 Cunaha‑nsiá, sànì quee ñani‑ndà Timoteo vehecàa. Te nú ni quésáá yàchì‑nè ndé iéˋ yohó, dandu cutnahá‑nsí sàà‑nsì ndé ndoó‑nsiá.

24 Cásàhúì xì nsidaa ana idónuu nùù‑nsiá, cachi‑nsià xì‑né. Te cásàhú stnáì xì nsidaa gá nèhivì xí Dios. Daaní, nècuàchì ladu Italia cutnáhá‑xî yohó, cásàhú stná‑nè xì‑nsiá.

25 Te nsidaa‑nsiá, ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia xi‑ya. Sà‑ìá.

SANTIAGO

1

2

3

4

5

Tutu Nì Tiaa Santiago nùù Nèhivì xí Dios

1

1 Yùhù nduí Santiago, iin ana xinúcuáchí nùù Yua‑nda Dios xì nùù Stoho‑ndà Jesucristu, (te tiaí tutu yohó) nùù nsidaa mii‑nsiá nècuàchì nduú descendencia xi nsì‑úxìn ùì dèhe yohòtéhè‑ndà Israel, doco vichi inicutu ñuhìví sànì xìtià‑nsià. Yùhù cásàhúì xì nsidaa‑nsiá.

2 Ñánì, xiñuhu cudiì ini‑ndà na yáha‑nda nsidanuu clase tnùndoho. 3 Vàchi iin tnùndoho, prueba nduá a ndisa xiníndísâ víi‑ndayá, á coó. Te cunaha‑nsiá, divi sàhà tnùndoho ma vàtùni cutùha stná‑ndà quidandee ini‑ndà. 4 Ñàyùcàndùá, iin‑ni ni quidándéé ini‑ndà ducán dècuèndè nìhì‑ndà vàtùni cundee ini‑ndà sàhà ndéni iñàha nì cui, dandu cunduu ndisa‑nda nèhivì ìì inì‑xi nacua cuní‑yà cunduu‑nda, te mà quídámánì gá ni‑iin ñà‑vàha nùù anima‑ndà.

Nansa nìhì‑ndà cunchichí ndisa‑nda quida Dios

5 Cunaha‑nsiá, nú có‑cùndáà ini‑ndà nansa quida‑nda, dandu ni cácàn tàhvì‑ndà nùù Dios, te ducán cundaà vàha ini‑ndà sàhámà, vàchi mii‑yá, sáhatahvì‑yándô ñà‑ndùá xiñuhu, mà dìhndiá‑yà, te mà cánàhá‑yà xì‑ndà. 6 Doco ni cúníndísâ vàha‑nda, te màsà nácání ini‑ndà a jáán, ò á coó, vàchi nú ducán, dandu cunduamà na ian quidá tècuìí mar, yohó te yucán ndiachi‑té quidá tàchì. 7 Te nú divi ducán quidá stná ndohó, dandu màsà cúníhnú ini‑ndà nìhìtáhvì‑ndà ni‑iñàha nùù Stoho‑ndà Señor. 8 Vàchi nèhivì mà‑íín‑ní nihnú inì‑xi, mà nunca sàà‑nè cutùha‑ne quida viì‑né nacua ndiá ìcà‑né.

9 Ñánì, nú nècuàchì ndahví nduu‑nda, dandu xiñuhu cudiì ini‑ndà, vàchi cunaha‑nsiá, nùù mii‑yá sànì nana ducún‑ndà. 10 Doco nú nèhivì cuìcà nduu‑nda, te sàà‑ndà yàha ndahví‑ndà, dandu vàtùni cudiì stná ini‑ndà sàhájàn, vàchi nècuàchì cuìcà, mà úhì ndañuhu yàchì‑nè na ian cuú xi ita caná yùcù iá campu. 11 Vàchi nú sànì xìnu fuerte orá, te nì cuhihni, dandu íchì yùcù mà, te ndáhvà ita‑ñà, mà vícó gâ iá‑yà. Pues ducán iá stná xì iin nècuàchì cuìcà, icúmí‑nê ndañuhu yáchì stná‑nè mahì chuun xi‑ne.

Nansa xiñuhu quida‑nda na yáha‑nda tnùndoho

12 Nansicáhán‑ndá nú ni quidándéé ini‑ndà na yáha‑nda tnùndoho, vàchi nú ducán, dandu icúmí‑ndá ndee vàha‑nda nùù Dios, te nìhì stná‑ndà iin ñà‑vàha ndiaha xi‑nda nùù‑yá, divi ñà‑cutiacu‑ndà nicanicuahàn, vàchi ñà‑jaàn nduá sànì quida‑ya comprometer xì nsidaa nèhivì cuú inì‑xi sàhà‑yá.

13 Doco nú xího iin nèhivì quida‑ne iin ñà‑có‑ndiàá, dandu màsà cáchí‑nè Dios daxího xi‑né. Còó, vàchi Dios, mà cúí xihò‑yá quida‑ya ñà‑có‑ndiàá, ni có‑dàxího stná‑yà ni‑iin nèhivì quida‑ne ducán. 14 Cunaha‑nsiá, cuisì‑ní ini anima mii‑nda xího quini‑nda ducán, te ñà‑jaàn nduá dítâ xì‑ndà ñà‑cùní‑ndà quida quini‑nda. 15 Daaní, nú ducán xího‑nda quida‑nda, dandu después sàà stná‑ndà quida ndisa‑nda iin cuàchi ma. Doco ¿índù fin cucumi cuàchi ma? Cuisì ñà‑cahnì dahuàn‑ndó. 16 Ñàyùcàndùá, (cachíˋ xì‑nsiá), ñani màní, màsà nunca cuàha‑nda datúcù ni‑iin nèhivì‑ndó.

17 (Cunaha‑nsiá), nùù Yua‑nda Dios iá ansivi quixí nsidaa ñà‑vàha nùù‑ndà, vàchi nsidaa ñà‑ndiaha níhìtáhvì‑ndà, divi nùù mii‑yá quixá. Te chicá datnúù‑yà (sàxìnítnùní‑ndà) nùù nsidaa ñà‑tnúù iá ansivi. Doco mii‑yá ni‑iyuhu có‑dâma‑ya (nahi orá), vàchi orá, xicá‑yá, te iá còndàhvì‑yá, doco Dios, còó, mà dáma‑ya. 18 Te nì chitnùní stná ini‑yà ñà‑cunini‑nda palabra ndàcuisì xí‑yá sàhà‑ñá ducán sàà‑ndà cunduu‑nda dèhe ndisa‑ya; dandu nùù nsidanicuú ñà‑ndùá nì quidavàha‑ya, ndohó cunduu‑nda ana chicá cudíì ini‑yà sàhà‑xí na iin primicia ndiaha.

19 Ñàyùcàndùá, siempre xiñuhu cundoo tùha‑nda cunini vàha‑nda sàhà iñàha, te màdìá càhàn yàchì‑ndà, te menos màsà cuídà yàchì ini‑ndà, ñani màní. 20 Vàchi nú ni cuídà ini‑ndà sàhà iñàha, mà chíndéâmàndó quida viì‑ndà nacua cuní Yua‑nda Dios. 21 Ñàyùcàndùá, ni nácóó dahuun‑nda nsidaa ñà‑ìá quini, xì nsidaa stná ñà‑có‑ndiàá iá guâ ñuhìví yohó, te ni màsà ndúcuéhê stnâ‑ndà; còó. Iin‑ni ni cúníní‑ndá palabra ndiaha xí‑yá nì chiñuhu‑ya ini anima‑ndà, vàchi sàhà palabra ìì mà vàtùni càcu‑nda.

22 Doco màdí cunini uun‑nda palabra mà. Xiñuhu ñà‑quida ndisa stná‑ndàñá cumplir, vàchi nú coó, dandu cuisì‑ní ñà‑dàndàhví‑ndà mii‑nda nduá. 23 (Uun‑ni queá) nú iníní‑ndá palabra ìì mà, te có‑quìdà‑ndà ñà‑ndùá cacháˋ, vàchi ducán queámà na ian indéhe‑nda nùù‑ndà nùù iin yùtàtá, 24 te xiní‑ndà nansa iá‑ndà, doco nú sànì quee‑nda cuàhàn‑ndà, dandu nándòdó‑nda nansa iá nùù‑ndà. 25 Doco nú iníní víi‑nda ñà‑ndùá cachí ley ndiaha xí‑yá, te có‑nândodó‑ndañá, iin‑ni nchícùn‑ndàñá, dandísá, icúmí‑ndá nìhìtáhvì‑ndà gracia ñà‑chindee xi‑nda. Te divi ley mà nduá tavá xi‑nda libre (nùù cuàchi‑nda).

Nansa xiñuhu quida‑nda nú cahvi ndisa‑nda mii‑yá nacua ndiá ìcà‑ndà

26 Dava nèhivì, tuxí íní‑nè nchícùn viì‑né religión xi‑ne, doco tùha stná‑nè canàhá ndevàha‑ne. Cunaha‑nsiá, uun‑ni queámà sàhà religión xi‑ne, cuisì dandahví uun‑ne mii‑né. 27 Vàchi nú cuní‑ndà cunucuachi ndisa‑nda nùù Dios, dandu xiñuhu chindee‑nda penchì ndahví, xì nècuàchì cuaán ndahví, te cundiaa‑ndà mii‑nda sàhà‑ñá màsà dásîvì‑ndà mii‑nda xi chuun sìquini iá ñuhìví yohó, dandu ñà‑jaàn ndisa cunduu iin religión vàha nùù Yua‑nda Dios.

2

Màsà cáhîchì ini‑ndà ñanìtnaha‑nda

1 Ñánì, màsà cáhîchì ini‑ndà ni‑iin nèhivì, vàchi nèhivì xiníndísá‑xí Stoho‑ndà Jesucristu nduu‑nda, te ndiaha gá mii‑yá. 2 Ni cachí‑ndà nì sàà iin nèhivì ndixí vico lugar ndé natácá‑ndà cahvi‑nda mii‑yá, te ñuhú stná iin anillu oro dìnìndàhá‑nè. Daaní, ni cachí‑ndà nì sàà stná iin nècuàchì ndahví yucán, te ndahví gà ndixí‑né. 3-4 Doco nú màdì iin‑ni quidáñúhú‑ndá ndúì nècuàchìmà, mà váha. Màsà quídáñúhú‑ndá (cuisì) nècuàchì ndixí víi, te cachi‑ndà xì‑né: “Yohó coo‑ní iin lugar viì”, te nècuàchì ndahví mà, còó, cutu cachí‑ndà xì‑né: “Jaàn cuiin‑ní”, te ò: “Yohó coo‑ní ñuhù”, vàchi ñà‑jaàn nduá sànì cahíchì ini‑ndà nècuàchìmà.

5 Cunini vàha‑nsia palabra yohó, ñani màní. Mate iyuhu icúmí nècuàchì ndahví ñuhìví yohó, doco ¿amádi mii‑né nduú ana (chicá) sànì nacàxin Dios ñà‑nìhìtáhvì‑né cunindisá‑né mii‑yá, te divi fe xi‑ne nduú ñà‑cuìcà‑né? Daaní, después sàà stná‑nè cundoo‑ne ñuhìví ìì xí‑yá, vàchi ducán sànì quida‑ya comprometer xì nsidaa ana cuú inì‑xi sàhà‑yá. 6 Doco mii‑nsiá, (ndahví‑nsià), vàchi cahíchì inì‑nsia nècuàchì ndahví. ¿Amádi nècuàchì cuìcà nduú nècuàchì sahníndáhvî xì‑nsiá, te sanícuàchi stná‑nè sàhà‑nsiá? 7 ¿Amádi divi stná‑nè cáhàn quini guá dìquì quìvì ndiaha‑yá, divi quìvì nì ndacùcahan‑nda (na hora nì quìhvi‑nda ichì‑yá)?

8 Pues nú cuní‑ndà quida viì‑ndà, dandu xiñuhu quida ndisa‑nda cumplir nacua cachí ley ìì nì sàha mii‑yá ana cusáhnû nùù‑ndà. Dohó cachí tutu nduú ley mà: “Nacua cuú inì‑ní sàhà mii‑ní, ducán xiñuhu cuu stná inì‑ní sàhà ñanìtnaha‑ní”, cacháˋ. 9 Doco nú chicá quidáñúhú‑ndá iin nèhivì nùù inga‑nè, dandu cuàchi nduá, iá ndisa falta xi‑nda, cachí ley mà. 10 Vàchi cunaha‑nsiá, nú ni chívàha viì‑ndà nsidanicuú ñà‑ndùá cachí ley ìì mà, te iá iin xaan ndé cónì quìdà‑ndà cumplir, dandu queámà na ian cónì chívàha‑nda ni‑iñàha, 11 vàchi imindaa mii‑yá nì sàha xi nsidaa ley mà. Cunaha‑nsiá, iin ley xi‑ya nduú ñà‑màsà cáhàn‑ndà xí inga ana có‑ndùú nècuàchì vehe‑nda. Daaní cachí stná‑yà ñà‑màsà cáhni stnaha‑nda. Pues mate có‑nchîcùn‑ndà inga nècuàchì ñahà, doco sahní stnaha‑nda, dandu iá ndisa cuàchi‑nda nùù ley mà (mate iá iyuhá sànì chivàha‑nda). 12 Ñàyùcàndùá, ndiá ìcà‑ndà càhàn viì‑ndà, te quida viì stná‑ndà. Vàchi divi nacua cachí ley ndiaha nì tavà xì‑ndà libre, divi sàhájàn icúmí ndundaà sàhà cuàchi‑nda. 13 Te nú có‑ìndéhe ndahví‑ndà ñanìtnaha‑nda vichi, dandu quìvì ndundaà sàhà‑ndà, mà níhì‑ndà cundehè ndahví stná‑yà ndohó. Doco nú sànì indehè ndahví stnaha‑nda, dandu mà yúhî‑ndà quìvì ndundaà sàhà‑ndà.

Màsà cáchí uun‑nda xiníndísá‑ndá mii‑yá

14 Ñánì, ¿a cúndiáá ndisa ñà‑càchí‑ndà cahvi‑nda mii‑yá te nú cô‑quìdà‑ndà obra? ¿A ndísá càcu anima‑ndà nú ducán nduú modo cahvi‑nda Dios? 15 Pues, ni cachí‑ndà iá iin ñanìtnaha‑nda xíhì vìxin, te còò sìcoto vàha xi‑ne; te xíhì stná‑nè doco, vàchi còò ni‑iñàha. 16 Daaní, ni cachí‑ndà iá stná iin compañeru‑ndà nì cachi xì nècuàchì ndahví mà: “Vàtùni cùhùn‑ní; ni sáà‑ní nadaà inì‑ní, te ni sáà stná‑ní chitu tìxi‑ní”, cachí‑nè. Doco nú có‑sâha‑ne nècuàchìmà ni‑iin ñà‑cutiacu‑nè, amádi uun‑ni queámà. 17 Ducán stná xì ñà‑cahvi‑nda mii‑yá nú còò obra xi‑nda. Vachi nú ducán, dandu náhà xìcà có‑càhvì ndisa‑ndayá, vàchi cutu mindaa ñà‑jaàn quìdà‑ndà.

18 Vihini cachí iin nèhivì: “Dava‑nda cuisì fe xi‑nda iá, te dava‑nda, cuisì obra xi‑nda iá”, doco còó, vàchi ¿nansa cui cundaà ini‑ndà cahvi ndisa iin nèhivì mii‑yá nú còò obra xi‑ne? Doco nú iá stná obra quidá‑né, dandu vàtùni cundaà ini‑ndà ndisa iá stná fe xi‑ne. 19 Ndohó, xiníndísá‑ndá ñà‑imindaa Dios iá, te ndiaha gá iá ñà‑xìníndísá‑ndá ducán. Doco cunaha‑nsiá, dècuèndè stná ñà‑malu, ináhá stná‑si imindaa‑yá iá, te quidí stná‑si ñà‑yúhî‑siyá. 20 Ndahví‑ndà, te neciu‑ndà nú tuxí ini‑ndà cuisì fe xi‑nda nduá ndiaá, te còò obra xi‑nda. 21 Amádi ináhá‑nsiâ sàhà xìì‑ndà Abraham nansa nì ndee vàha‑ne nùù Dios sàhà ñà‑ndùá nì quida‑ne, ñà‑nì ìa‑ne dispuestu cuàhatahvì‑né mii‑yá (dèhe manì‑né) Isaac, (dècuèndè sànì chinduhù‑néte) nùù mesa ìì. 22 ¿A xiní‑nsià nansa nì quida nècuàchì yucán? Nì cahvi‑né Dios, te nì quida stná‑nè cumplir (ñà‑ndùá nì cachi‑yà): ñàyùcàndùá, ndúìàjàn nì sacatnahá, te sàhà obra xi‑ne mà nì sàà‑nè nì cahvi viì ndisa‑ne mii‑yá. 23 Dandu nì cuu ndisa ñà‑ndùá cachí tutu ìì ndé cachí palabra yohó: “Nì xinindisá Abraham Dios, te ducán nì ndee vàha‑ne nùù‑yá”. Dècuèndè nì cachi stná Dios amigo xi‑ya nduú Abraham mà. 24 Ñàyùcàndùá, náhà xìcà, màdì cuísi‑ní ñà‑cahvi‑ndayá nduá cuní‑yà sàhà‑ñá ndee vàha‑nda nùù‑yá. Cuní stná‑yà quida ndisa‑nda cumplir nansa cachí‑yà.

25 Inga casu nduú stná nècuàchì sànaha nani Rahab. Iin nècuàchì ñahà cónìsá ìa sahnú inì‑xi nì sanduu‑ne, doco na ní casaà nècuàchì (ñuu Israel) ñuu‑nè, nì quidañuhu‑né nècuàchìmà, dandu después nì dànúhù‑nè nècuàchìmà inga ichì. Pues sàhà‑ñá nì quida‑ne obra mà, ñàyùcàndùá nì ndee vàha stná‑nè nùù Dios. 26 Vàchi nú cahvi‑nda Dios, doco có‑quìdá ndisa‑nda ñà‑ndùá cachí‑yà, dandu (mà chíndéé) fe mà‑ndó. Na ian sànì xìhà nduá, vàchi còá quìdá, na iin cuerpu nsìi còò cá anima‑xi.

3

Cuidadu ni cúndóó‑ndá sàhà ñà‑ndùá cachí‑ndà

1 Chicá vàha màsà cúndúú cuáhà‑ndà nècuàchì chináhá (palabra ìì), ñánì, vàchi cunaha‑nsiá, chicá icúmí‑yâ nandacàn‑yà cuenta nùù nsiùhù nècuàchì chináhá. 2 Nsidaa‑nda, cuàhà falta quida‑nda. Te nú mà túha‑nda cachi‑ndà ni‑iin ñà‑có‑ndiàá, dandu iin nèhivì quidá víi ndisa sàndùù‑ndà, vàchi sànì cutùha‑nda cadi‑ndà nùù nsidaa ñà‑chìcuéhè vihini sàà‑ndà quida‑nda. 3 Cundehè‑ndà idu, chicáá‑ndà frenu yuhù‑sí sàhà‑ñá cunini‑sìndó, dandu vàtùni cuitàndòò‑ndàsí mate nahnú‑si. 4 Stná barcu, mate nahnú cuáhà‑nú, te ndee caná tàchì dàndiàchì xì‑nú, doco cuisì iin yutnù chipàlá tii nduá dacaca‑xi‑nú cùhùn‑ndà ndéni nì cui cahan‑nda. 5 Te divi ducán iá stná yuhù‑ndà. Tiá, doco cuàhà gá chuun nahnú chiñúhà. (Ináhá‑ndá), cuisì iin ñuhu tii cui dacuícùn xì inicutu iin yucù cahnú, te coco nsidaámà. 6 Te nacua quidá ñuhu mà, ducán quidá stná yuhù‑ndà: cuàhà sàstnùhù chuun quini cáhàn sàhà‑xí. Iáˋ nùù cuerpu xi‑nda, doco mà úhì dacúnsídá cuàcha‑ndó. Inii vida xi‑nda, ducán quidá yuhù‑ndà, cuàhà gá chuun daquíñúhà, te ¿índù divi níhàˊ cachí quini guáˋ? Pues divi nùù ñà‑malu.

7 Nsidanicuú clase quisì, vàtùni ndumansú‑si quida nèhivì, a ducán nduú‑si quisì yùcù, ò laa, ò quisì cuàtì, o quisì mar, nsidanicuú clase‑si sànì nsidamansú nèhivì‑sí. 8 Doco yuhù‑ndà, còó; tàñáha ga cundee ni‑iin nèhivì nùá. Iin mal nduá; mà cándísâ dandacu‑nda nùá. Na ian quidá iin tàtnà dàná, ducán quidá stnáˋ, vàchi chituá ñà‑có‑ndiàá. 9 Xì yuhù‑ndà naquímánì‑ndà Yua‑nda Dios, te después divi‑nia (vihini) canàhá‑ndà xì ñanìtnaha‑nda, mate nahi mii‑yá iá stná‑nè, vàchi nacua iá mii‑yá, ducán nì quidayucun stná‑yàndó. 10 Mismo yuhù‑ndà sànì naquimanì‑ndà mii‑yá, te nì canàhá stná‑ndà (xì ñanìtnaha‑nda). Pues cunaha‑nsiá, mà váha quida‑nda ducán, ñánì. 11 Vàchi iin tè‑dòcò, iin‑ni ndéà tècuìí vàha, te ò iin‑ni ndéà tècuìí ùhà. 12 Te ò iin yutnù, ¿a vátùni cucàa quisì vídì‑nu nú diín yutnù nduú‑nu? Còó. Ni mà cúí cuàha stná sìhigu nùù nducu yòhò sì‑uva. Te lugar ndé caná tècuìí ùhà, có‑càná stná tècuìí vàha.

Cuisì nèhivì datnúù Dios sàxìnítnùní‑xi nduú nèhivì nchichí ndisa

13 ¿A nchichí dava‑nsia (cahan‑nsiá), te ò sànì dàcuàhá stná dava‑nsia? Nú jaan, dandu xiñuhu cunihnu ndahvi stná ini‑nsià, te quida‑nsia puru ñà‑ìá viì, dandísá, sàà cunahà xìcà nchichí ndisa‑nsia. 14 Doco nú tùha‑nsia cumbìdia cuàhà ini‑nsià, ò cuísi sàhà mii‑nsiá nacání ini‑nsià, dandu màsà cáchí gà‑nsià nchichí‑nsià, vàchi có‑ndùá ñà‑ndáà; tnùhu nduá. 15 Vàchi modo xi‑nsia mà, có‑ndùá nahi palabra nchichí vàxi nùù mii‑yá iá ansivi. Vàchi nú cutu cáhàn nchichí‑ndà, te có‑quìdá víi‑nda, dandu náhà xìcà, cuisì ñuhìví yohó vàxi palabra mà; dìnì nèhivì ùún nì quea, te divi ñà‑malu nì chitnùní ini xán. 16 Vàchi nú cumbídiâ ini nèhivì, te cuadú‑nè, dandu seguru cundoo stná‑nè náâ stnahá‑né, te quida stná‑nè nsidanuu clase chuun có‑ndiàá. 17 Doco nú nchichí ndisa‑nda quidá mii‑yá iá ansivi, dandu ñà‑sànì ndu‑iì sàxìnítnùní‑ndà nduá, te tùha‑nda cundoo manì‑ndà; mà dáná‑ndá. Cáhàn viì stná‑ndà xì nèhivì, te cundehè ndahví stnahá stná‑ndà, vàchi vàha ini‑ndà, iin‑ni cáhàn ndàà‑ndà nacua iá iin chuun, mà dánánî uun‑nda. 18 Cunaha‑nsiá, nú cuní‑ndà cunduu‑nda nèhivì quidá víi ndisa, dandu vivìí‑ni ni cáhàn‑ndà xì ñanìtnaha‑nda sàhà‑ñá cundoo manì nsidaa‑nda, vàchi ducán queamà na ian chìhì‑ndà iin tata vàha, dandu después ndanchito iin cosecha ndiaha.

4

Màsà cándísâ‑nda cunchicùn‑ndà modo xi ñuhìví yohó

1 Dava‑nsia indéhe úhì stnahá‑nsiá, te náâ stnahá stná‑nsià. Pues, ¿ndíà dìsáhà‑xí iá ducán, tuxí ini‑nsià? Amádi sáhà ñà‑xího guá‑nsià iñàha, te dacá mà sàxìnítnùní‑nsià. 2 Xího‑nsiá iñàha, te nú mà cùì níhì‑nsiáñà, dandu (cuní‑nsià) ndañuhu nèhivì (icúmí xân). Te nú cumbídiâ stnahá ini‑nsià sàhà iñàha, te mà cùì níhì stná‑nsiàñà, dandu náâ stnahá‑nsiá, te cáhàn ndiaa stnahá stná‑nsià. Doco ¿índù chuun có‑ìcúmí‑nsiâ ñà‑ndùá xího‑nsiámà? Divi sàhà‑ñá có‑xîcàn tàhvì‑nsiáñà nùù mii‑yá. 3 Te mate ni cácàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá, doco mà níhì‑nsiáñà, vàchi mal xícàn‑nsià, cutu cuní‑nsià iñàha sàhà‑ñá quida ndevàha‑nsia nacua cudíì ini mii‑nsiá. 4 ¡Ndahví‑nsià! ¿Índù chuun nchícùn‑nsià ñà‑có‑ndìá ìcà‑nsiá? ¿A có‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑mà váha candisá‑nda cunchicùn‑ndà modo xi ñuhìví yohó, vàchi ducán queá na ian có‑ndòó vàha ga‑ndà xì Dios? 5 Te ducán cachí stná tutu ìì: “Sànì nìhìtáhvì‑ndà nùù Dios ñà‑coo Espíritu Ìì xí‑yá ini anima‑ndà, te mànì cuáhà‑ndà nùù Yà‑ìì mà; ñàyùcàndùá, có‑cùní dahuun‑ya cunihnu ini‑ndà inga iñàha cunchicùn‑nda”. Te cunaha‑nsiá, màdì úún‑ní cachí tutu ìì mà ducán, (ñà‑ndáà nduá). 6 Doco Dios, chicá cuàhà gracia sáhatahvì‑yándô. Ñàyùcàndùá, dohó cachí stná tutu ìì: “Dios, sadí‑yà nùù nsidaa nèhivì nducuéhê, doco nèhivì nihnú ndáhví inì‑xi, sáhatahvì‑yánè gracia xi‑ya”. 7 Ñàyùcàndùá, ni cúníní‑ndá nsidaa ñà‑ndùá dandacú‑yá, doco ñà‑ndùá cuní ña‑malu, còó; iin‑ni màsà cuáha‑nda cundee‑sí nùù‑ndà, vàchi nú màsà cuáha‑nda quida‑sì ducán, dandu icúmí‑sî cunu‑sì nùù‑ndà. 8 Xiñuhu tnàtuu‑nda nùù Dios, dandu mii‑yá, chicá cuyatni stná‑yà nùù ndohó. Te nú iá cuàchi‑nda, dandu xiñuhu nsidandoo‑nda anima‑ndà na ian ndàhà‑ndà. Te nú ùì ichì nduá nchícùn‑ndà, dandu xiñuhu ndoo stná anima‑ndà. 9 (Vàchi nú iá falta xi‑nda, dandu chicá vàha) ni dándóhó‑ndá mii‑nda, te cundoo‑nda tnùnsí ini, te cuacu cuahà‑ndà (sàhà cuàchi‑nda). Xiñuhu cuhuun ini‑ndà sàhájàn; màsà cúdíì gá ini‑ndà, ni màsà cuácù gà‑ndà; còó. Xiñuhu cundoo‑nda tnùnsí ini, 10 te cucahan núù‑ndà nùù Stoho‑ndà Señor. Cuisì nú ducán, dandu nìhì‑ndà nduviì tú anima‑ndà quida‑ya.

Màsà cuítnùhu stnaha‑nda

11 Ñánì, màsà cáhàn‑ndà dìquì ñanìtnaha‑nda, vàchi nú ni quida‑nda ducán, te xítnùhu tnaha‑nda, dandu ñà‑sànì càhàn‑ndà dìquì stná ley xi mii‑yá nduá, te ducán queámà na ian xítnùhu stná‑ndà ley mà. Te nú xítnùhu‑nda ley mà, dandu có‑ndùú gá‑ndà ana chívàha xán; còó, ana xítnùhu xán nduu‑nda. 12 Cunaha‑nsiá, mindaa mii‑yá nduú ana nì sàha xi ley ìì, te imindaa‑yá nduú stná ana icúmí nsidandaà xì sàhà falta xi iin iin‑nda. Còò ni‑iin ana cachi a cácu‑nda, á coó, cuisì mii‑yá. Ñàyùcàndùá, ¿ana tuxí ini‑ndà nduu‑nda te xítnùhu stnaha‑nda ducán?

Có‑ìnáhá‑ndá nansa cuàhàn cuu xi‑nda tnaa idá

13 Cunini vàha mii‑nsiá nècuàchì cáhàn ndee guá. Vàchi cachí dava‑nsia vichi ò tnaa cùhùn‑nsià inga ñuu cundoo‑nsia yucán iin cuìà, te cuiin‑nsia, te nadicò‑nsiá, nsidacuahà‑nsiá dìhùn xí‑nsiá cahan‑nsiá. 14 Doco ni có‑ìnáhá‑nsiâ nansa cuu xi‑nsiá tnaa idá. Vàchi vida xi‑nda, (yàchì nsiha) nahi vìcònùhù. Iin ratu tii iáˋ, dandu còò cáˋ. 15 Ñàyùcàndùá, ndiá ìcà‑ndà cachi‑ndà: “Pues, nú ducán cuní Stoho‑ndà Señor, dandísá cutiacu‑ndà, te ò nú cudíì ini‑yà, dandu dohó te dohó quida‑nda”. 16 Doco mii‑nsiá, ¿nansa quidá‑nsiá vichi? Ndee gá cáhàn‑nsià. Mii‑nsiá nduú‑nsiá mii‑nsiá cahan‑nsiá. Doco mà váha càhàn‑ndà ducán. 17 Ñàyùcàndùá, (nsinuu inì‑nsia palabra yohó): nú ináhá‑ndá nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda, te có‑quìdà‑ndàñá, dandu cuàchi nduá.

5

Ñà‑ndùá nì cachi Santiago xì nècuàchì cuìcà malu

1 Cunini vàha nsidaa mii‑nsiá nècuàchì cuìcà. Chicá vàha cuacu‑nsia, te cundoo‑nsia tnùnsí ini, vàchi sà‑ìtúú tnùndoho nahnú dìquì‑nsiá. 2 Vàchi nsidaa ñà‑cuìcà‑nsiá, sànì cuchicueha; nsidaa sìcoto vico xí‑nsiá, sànì cusiquidiá. 3 Nsidaa oro xì plata xi‑nsia, dìhùn chicúehè sànì nandua; sànì nana ditnu‑ña. Te divi ñà‑jaàn cunduu testigu ñà‑cundaà ini nèhivì (cónì quìdá víi‑nsiá), te ducán icúmí quea na ian sànì saxì stná ditnu dìhùn mà ìcà‑nsiá, na ian nì xìxìn cuñu‑nsià nì quidamà (ñà‑cuàhà guá tnùndoho cucumi‑nsiá), vàchi yáha ga sànì càyà ñà‑ndùá icúmí‑nsiâ nìhì‑nsiá quìvì xìnu tiempu. 4 Te peón ndahví nì ndanihi xi cosecha xi‑nsia, nì dàndàhví uun‑nsianè, vàchi cónì sáha‑nsianè raya xi‑ne nacua ndiá ìcà‑nsiá, ñàyùcàndùá, raya xi‑ne mà, na ian ndáhì stná‑ñà, te tiacú stná Stoho‑ndà Señor, iníní‑yá quidá peón mà reclamu nùù‑yá. Te cunaha‑nsiá, cuàhà gá mil soldadu dandacú‑yá nùù‑xí. 5 Vico gá sànì sandoo‑nsia ñuhìví yohó; cuisì gustu xi mii‑nsiá sànì quida‑nsia. Doco nahi quisì sànì nei, te nì ndundatnù‑sí, ducán nduú stná‑nsià; te vichi sànì sàà meru quìvì cui‑nsià. 6 Vàchi tùha stná‑nsià canicuàchi‑nsia sàhà nèhivì ndàcuisì inì‑xi, te sàhà yuhù‑nsiá xíhì‑nè; mientras mii‑né, có‑nàndúcú‑nê nansa chindee‑né mii‑né.

Màsà cúhúún ini‑ndà, vàchi sà‑ìtúú naxicocuíìn Jesús

7 Ñánì, iin‑ni ni quidándéé ini‑ndà dècuèndè sàà quìvì naxicocuíìn Stoho‑ndà Señor. Quida‑nda na quidá iin nèhivì campu, ndiatú‑né ndè cuun dàvì nùù, (dandu xitú‑né); daaní ndiatú cuéyàà‑nè dècuèndè cuun dàvì dánsìhì sàhà‑ñá ducán cuida ndiaha viu xi‑ne. 8 Te divi ducán stná ndohó, xiñuhu cundiatu cuéyàà‑ndà dècuèndè naxicocuíìn Stoho‑ndà Señor. Ñàyùcàndùá, vichi xiñuhu nacuàhandee ini‑ndà, vàchi sà‑ìtúú‑yá ndixi‑ya. 9 Te màsà cáhàn cuàchi‑nda sàhà compañeru‑ndà, ñánì, vàchi nú ducán, dandu icúmí‑yâ danáni‑yàndó, te cunaha‑nsiá, sànì cuyatni ndisa quìvì nsidandaà‑yà sàhà‑ndà. 10 Xiñuhu nsinuu stná inì‑nsia nansa nì cuu xi nècuàchì sànaha nì sacahàn cuenta xi Stoho‑ndà Señor, cuàhà gá nì dàndòhó nèhivì‑né, doco iin‑ni nì quidandee ini‑nè. Ñàyùcàndùá, nacua nì quida nècuàchìmà, ducan ni quida stná ndohó vichi, ñánì, 11 vàchi ndiaha gá nì quida‑ne nì quidandee gá ini‑nè. Te ináhá stnâ‑ndà nansa nì cuu xi nècuàchì sànaha nani Job, iin‑ni nì quidandee stná ini‑nè, dandu después nì quee viì (ñà‑ndùá nì cuu xi‑né), vàchi nì chindee Stoho‑ndà Señor‑nè. Ñàyùcàndùá, náhà claru tùha ndisa Dios cuhi ini‑yàndó te cundehè ndàhví stná‑yàndó.

12 Màsà nunca chinaha‑nda Dios, ñánì. Chuun cahnú nduá màsà quídá‑ndá ducán. Ni màsà ndácùcahan stná‑ndà ansivi, ò ñuhìví. Còó. Ni‑iin xichi màsà chínáhá‑ndá ducán. Coòˊ; vàchi nú ni cachí‑ndà “Jaan”, dandu divi ni cúndúá, te ò nú ni cachí‑ndà “Còó”, divi ñà‑jaàn nì cúndúú stnáˋ. Ducan ni quida‑nda sáhàˊ màsà níhì‑ndà castigu nùù‑yá.

13 Nú iá tnùndoho yáha‑nda, dandu xiñuhu càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá. Te nú cudíì ini‑ndà, dandu coto‑nda alabanza xi‑ya. 14 Te nú cuhí‑ndà, dandu cana‑nda nècuàchì sahnú ndiaá xì nèhivì xí Dios quixi‑ne caquin‑nè seña aceite dìnì‑ndà, te càcàn tàhvì‑né nùù‑yá sàhà‑ndà, ndacùcahan‑né quìvì Stoho‑ndà Señor. 15 Te nú xiníndísá‑ndá na xícàn tàhvì‑né, dandu càcu‑nda nùù cuèhè mà, vàchi icúmí‑ndá nduvàha‑nda quida‑ya. Te nú iá stná cuàchi nì quida‑nda, dandu cuicahnú stná ini‑yà sàhà‑ndà. 16 Ñàyùcàndùá, ni náhmà‑ndà falta xi‑nda nùù ñanìtnaha‑nda, te càcàn tàhvì stnàhà‑ndà sàhà‑ndà sàhà‑ñá nduvàha‑nda quida‑ya. Vàchi iin nèhivì vàha, cuàhà gá ndiaá na xícàn tàhvì‑né nùù Dios; cuàhà gá chindéâ. 17 Iin casu nduú Elías sànaha. Iin nèhivì ñuhìví nahi ndohó nì sanduu stná‑nè, te nì xìcàn tàhvì‑né nùù Dios ñà‑màsà cúún dàvì. Te ndisa, nì yàha ùnì cuìà dava, te cónì cùún ni‑iin dàvì. 18 Daaní, tucu tu nì xìcàn tàhvì‑né nùù‑yá, te nì ndesaha tú dàvì, vàtùni nì cana tu itu.

19 Nú iá iin compañeru‑ndà nì tùcù iin ichì có‑ndùú ñà‑ndáà, dandu ni cáhàn‑ndà xì‑né áma naxicocuíìn‑nè ichì váha, ñánì. 20 Vàchi cunaha‑nsiá, nú ni cáhàn‑ndà xì iin nècuàchì nì tùcù ichì cuáchi, te nìhì‑ndà natnahnù‑nè ichì váha, dandu ndiaha gá queamà, vàchi sàhà ndohó sànì càcu anima‑nè, mà sáà gà anima‑nè cuià; mate cuáhà gá cuàchi‑ne nì ìa, doco sàhà palabra xi‑nda sànì ndutu nsidaámà.

1 PEDRO

1

2

3

4

5

Tutu Nuu Nì Tiaa San Pedro nùù Nèhivì xí Dios

1

1 Yùhù nduí Pedro, iin ana nì nìhì chuun ndiaha nùù Jesucristu, (te tiaí tutu yohó) nùù mii‑nsiá nècuàchì sànì xìtià nihni inicutu ndéˋ ladu Ponto, ladu Galacia, ladu Capadocia, xì stná ladu Asia, xi ladu Bitinia. 2 Mii‑nsiá nduú stná‑nsià nèhivì nì nacàxin Yua‑nda Dios, vàchi dècuèndè sànaha nì chitnùní ini‑yà ducan. Te sàhà‑ñá sànì nduhiì stná anima‑nsià nì quida Espíritu Ìì xí‑yá, ñàyùcàndùá sà‑ìníní víi‑nsiáyà vichi, te nì cuxio stná cuàchi‑nsia nì quida nìì Jesucristu. Pues vichi ni cúcúmí cuáhà‑nsiá gracia xi‑ya, te contentu ni cúndóó stná nsidaa‑nsiá.

Iin tnùndé ini ndiaha icúmí‑ndá nùù Dios

3 Ansivéhé cahnú Yua‑nda Dios, divi mii‑yá ana cahvi stná Stoho‑ndà Jesucristu, vàchi Yuamánì‑yámà nduú‑yá. Pues vichi sànì indehè ndàhví‑yàndó ñà‑nì xìhì Jesucristu (sàhà‑ndà), te nì natiacu‑yà; ñàyùcàndùá, vàtùni nì nacacu saa‑nda ñuhìví ìì xí‑yá, te vichi iá ndisa tnùndé ini xi‑nda na ndoo‑va‑nda ñuhìví yohó. 4 Te ndiaha gá icúmí stná‑ndà nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá. Vàchi ndè gloria iá vàha nsidaa ñà‑ndiaha íì xì‑ndàmà, te mà nunca sàà cusiquidiá, ni mà nunca sìvì stná, dècuèndè nicanicuahàn icumíâ cunahá. 5 Te sàhà‑ñá nihnú vàha ini‑ndàyá, te ndiaá‑yàndó xì poder xi‑ya, ñàyùcàndùá vàtùni nìhì‑ndà salvación xi‑nda; te vichi sà‑ìá listu salvación mà, doco ndè sàà xìnu tiempu, dandu cundaà vàha ini‑ndà (ñà‑ndiaha guá) iámà.

6 Ñàyùcàndùá, cuàhà gá cudíì ini‑ndà vichi, mate vihini sàyáha‑nda cuàhà clase tnùndoho sacu tiempu. 7 Vàchi ducán quidá‑yá sàhà‑ñá cunahà claru, a xiníndísâ ndisa‑ndayá, á coó, nacua quidá nèhivì xì oro, dadáà títì‑néà nùù ñuhu sàhà‑ñá cundaà ini‑nè (a oro vàha nduá, á coó). Doco nú nihnú vàha ini‑ndà Jesucristu, dandu chicá ndiaámà nùù oro, vàchi oro, mà úhì ndañuhá, doco nú iin‑ni nihnú vàha ini‑ndà mii‑yá mate yáha‑nda tnùndoho, dandu sàhà ñà‑yùcán sáà‑ndà ndee vàha‑nda nùù‑yá na quívì naxicocuíìn‑yà, te nìhì stná‑ndà cuàhà tnùñuhu ndiaha.

8 Mii‑nsiá, tàñáha ga cuninùù‑nsiáyà, doco cuú inì‑nsia sàhà‑yá; te mate có‑xìní‑ndàyá vichi, doco xiníndísá‑ndáyâ, te cudíì gá ini‑ndà ñà‑ndiaha guá (quidá‑yá), te ni có‑sâà‑ndà cachi nsihi‑nda ñà‑cuàhà guá cudíì ini‑ndà. 9 Daaní, icúmí stná‑ndà nìhì‑ndà càcu anima‑ndà, vàchi divi sàhájàn nduá nì xinindisa‑ndayá.

10 Sànaha nìsa cahàn nècuàchì profeta ñà‑ndùú razón xi‑ya, nì cachitnùhu‑ne nansa cuàhàn cuu xi ndohó tiempu vichi, te nìhì‑ndà cuàhà gracia. Doco cuàhà gá nì nacani ini nècuàchì sahnu‑ma, vàchi cónì cúndáà ini‑nè nansa iá salvación icúmí‑ndá nìhì‑ndà tiempu vichi, 11 te nì cuni stná‑nè cundaà ini‑nè índù tiempu divi cuu nsidaájàn. Vàchi inácáá Espíritu Ìì xí Cristu ini anima‑nè, te nì cachitnùhu‑ya xì‑né ñà‑ìcúmí Cristu ndoho‑ya, dandu después naquihin‑ya tnùñuhu ndiaha xí‑yá. 12 Doco después na ní dàtnúù gà Espíritu Ìì sàxìnítnùní‑nè, dandu nì sàà‑nè nì cundaà ndisa ini‑nè ñà‑màdì sàhà (tiempu xi) mii‑né cáhàn razón mà. Còó. Divi sàhà ndohó nì càhàn mà, te mii‑né, cuisì‑ní nì cachitnùhu uun‑ne. Te vichi ndè ansivi sànì nuu Espíritu Ìì xí‑yá, te chindéé‑yâ nèhivì (xí‑yá) ñà‑cachitnùhu stná‑nè razón ndiaha ma; teayùcàndùá, vichi mii stná‑nsià sànì xinitnùhu‑nsia palabra mà. Te cunaha‑nsiá, dècuèndè stná ángel xi Dios, cuní stná‑nè chicá cundaà ini‑nè sàhà razón mà (ñà‑ndiaha guáˋ).

Ni cúníhnú ìì ini‑ndà na xicánúú‑ndá ñuhìví yohó

13 Ñàyùcàndùá, ni nácuàhandee ini‑ndà sàxìnítnùní‑ndà, te nacani sahnú ini‑ndà; iin‑ni ni cúníhnú vàha ini‑ndà ñà‑nìhìtáhvì‑ndà cuàhà gá gracia na quívì naxicocuíìn Jesucristu, te cuninùù‑ndàyá. 14 Iin‑ni ni quidá víi‑nda na ian quidá iin dèhe‑nda tùha cunini viì xì‑ndà. Te màsà nácóó‑ndá mii‑nda xího ndevàha‑nda na ian nìsa quida‑nda antes na táñâha ga cundaà vàha ini‑ndà. Còó. 15 Nacua ìì mii‑yá ana nì cana xi‑nda, ducání quida stná‑ndà, ni cúníhnú ìì stná ini‑ndà sàhà nsidaa chuun quida‑nda. 16 Vàchi ducán cachí Dios nùù tutu xi‑ya: “ìì gá yùhù, ñàyùcàndùá, stná mii‑nsiá ni cúndúú stná‑nsià nèhivì ìì”.

17 (Cunaha‑nsiá), iin‑ni ndeníhí Yua‑nda Dios nsidanicuú nèhivì; te nacua quidá iin iin‑nda, ducán icúmí‑yâ nacuàha‑yàndó. Ñàyùcàndùá, nsidaa ndohó nècuàchì ndácùcahan xi quìvì‑yá, cuàhà gá xiñuhu yùhí‑ndà, còtó mà cúdíì ini‑yà sàhà ñà‑ndùá quida‑nda ñuhìví yohó. 18 Vàchi ináhá‑ndá, sànì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda, te ducán sànì càcu‑nda nùù estilu nì nacoo xìì‑ndà, vàchi mànìcùí chindeámàndó. Doco màdì oro ò plata nì dànáà sàhà cuàchi‑nda, vàchi cuisì iñàha ñuhìví yohó‑ní nduámà. 19 Còó, cuisì nìì ndiaha Cristu nì dànáà xì sáhà‑ndà; na iin lelù còò ni‑iñàha iá nì dòcò nùù Dios, ducán nì sanduu‑ya. 20 Vàchi dècuèndè na táyôo ñuhìví sànì chitnùní ini Yua‑nda Dios ñà‑cuu xi Jesús ducán, doco cuisì dècuèndè tiempu vichi na xínu tiempu, dandu nì cuu ndisa xi‑yá ducán sàhà‑ñá (càcu‑nda). 21 Te divi sàhà Jesús sànì nìhì‑ndà nì xinindisa‑nda Yuamámì‑yá. Te sàhà stná poder xi Yuandiaha‑yá nì natiacu‑yà, dandu nì naquihin‑ya tnùñuhu ndiaha xí‑yá. Pues divi sàhà ñà‑jaàn nì nìhì‑ndà cunihnu vàha ini‑ndà Yua‑nda Dios, te nì sàcòo stná iin tnùndé ini ndiatu‑nda nùù‑yá.

22 Vichi sànì chindee Espíritu Ìì xí‑yá, te xiníndísá‑ndá palabra ndàcuisì xí‑yá. Ñàyùcàndùá, sànì ndoo stná cuàchi anima‑ndà, vàtùni cuu stnahá ndisa ini‑ndà sàhà‑ndà vichi, ñánì. Sàhámà fuerte ndisa xiñuhu cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, te màsà dátiáâ úún‑ndá quida‑nda ducán. 23 Vàchi sànì nacacu saa‑nda ñuhìví ìì xí‑yá. Doco màdì nèhivì ñuhìví nì quìdà‑xì‑ndà ducán, còó, divi palabra ìì xí Dios nì quida xi‑nda ducán. Vàchi nsidaa nèhivì, xíhì‑nè. Doco palabra mà, nicanicuahàn cunaha‑ñá nùù‑ndà na ian itiácúà nicanicuahàn. 24 Vàchi nsidaa nèhivì ñuhìví, (yàchì nsihi‑ne) nahi yùcù pastu, te nsidaa ñà‑vico xí‑né, (yàchì nsihi stná) nahi ita yucù; vàchi íchì yùcù, te ndáhvà stná ita‑ñà. 25 Doco palabra sànì cachi Stoho‑ndà Señor, còó, nicanicuahàn icúmíâ coa. Te divi palabra mà nduú razón ndiaha sànì cachitnùhu nèhivì xì‑nsiá.

2

1 Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacoo dahuun‑nda nsidaa ñà‑có‑ndiàá. Màsà dándáhvî stnahá gá‑ndà, ni màsà dánání uun‑nda nduu‑nda nèhivì vàha. Te màsà cúmbìdia stnahá stná ini‑ndà, ni màsà cáhàn quini ga‑ndà dìquì ñanìtnaha‑nda. 2 Na quidá méè tíquìn, yáha ga cudíì ini‑vè tèndodo, ducán xiñuhu quida stná‑ndà; xiñuhu cudiì cuáhà ini‑ndà sàhà palabra ìì xí‑yá, vàchi vàha ndisa; dandu nìhì‑ndà ndufuerté fe xi‑nda. 3 Te nú ndisa sànì cundaà vàha ini‑ndà mànì gá ini Stoho‑ndà Señor, dandu (vàtùni nìhìtáhvì‑ndà ducán).

Nahi cimientu fuerte nduú Jesús

4-5 Vichi xiñuhu tnàtuu‑nda nùù‑yá, te quida‑nda cuenta na ian nduu‑nda yùù (cuàha vehe), te mii‑yá nduú‑yá nahi cavà xí cimientu, (doco màdì cimientu ndisa, vachi) itiácú‑yà. Te mate ní cahíchì ini nèhivì‑yá, doco nì cachi Dios ñà‑ndùú‑yá ana chicá ndiaá. Ñàyùcàndùá, ni cuáha‑nda cuichuún‑yàndó na ian quidáyúcún‑yà iin vehe ndiaha‑yá.

Daaní, nahi dùtù ìì xí‑yá nduú stná‑ndà; vàtùni cuàha‑ndayá promesa xi‑ya, divi ñà‑vàha ñuhú ini anima‑ndà, vàchi sàhà (obra nì quida) Jesucristu icúmí Dios cudiì ini‑yà sàhà promesa mà.

6 Vàchi ducán cachí (Dios) nùù tutu ìì:

Cunaha‑nsiá, icúmî techuín iin ana sàà Ñuu Sión; cunduu‑ya ana chicá ndiaá; te yáha ga cuàhà tnùñuhu cucumi‑yá; cuàhà gá cundiaa‑yà. Te chuun quida‑ya cunduu nahi chuun xi cavà cahnú nduú cimientu xi vehe. Te mà nunca naxicocuíìn ini nèhivì ñà‑nì xinindisá‑né mii‑yá.

7 Ñàyùcàndùá, nùù nsidaa ndohó nècuàchì xiníndísâ, ndiaá ndisa‑ya, doco nùù nècuàchì có‑xìníndísâ, còó. Doco seguru icúmí cuu (nahi ejemplu nacání sàhà) cavà nì cahíchì ini albañil, vàchi nì sàà cavà mà nì nandua yùù vico indúhu esquina vehe. (Pues ducán nì cuu stná xì mii‑yá.) 8 Te vichi nduú stná‑yà na iin yùù cahnú caquìhi sàhà nèhivì (cahíchì ini xì‑yá), te na ian nduá‑nè, vàchi cudúchí ini‑nè sàhà‑yá. Ñàyùcàndùá icúmí‑nê nìhì‑né (tnùndoho) nì chitnùní ini Dios cuu xi‑né, na ian caquìhi sàhà‑né, te nàcasàn‑né, vàchi có‑cùní‑nè cunini‑ne.

9 Doco ndohó, còó, vàchi sànì nacàxin‑yàndó, te vichi nduu‑nda dèhe (ndisa‑ya). Te nahi dùtù xínduu stná‑ndà, te xinúcuáchí‑ndá nùù rey xi‑nda, divi mii‑yá. Nèhivì ìì xí‑yá nduu‑nda vichi. Còò cá ana nduú Stoho‑ndà, cuisi mii‑yá. Pues sàhà nsidaájàn vàtùni dacuítià‑ndà palabra sàhà ñà‑ndiaha guá‑yà, vàchi sànì tavà‑yándô nùù ichì ñáa, te nì cana‑yàndó cunchicùn‑ndà ichì ndé datnúù ndiaha‑yá ini‑ndà. 10 Te mii‑nsiá, mate còò tnùñuhu ndiaha xí raza‑nsià antes, doco vichi sànì sàà stná‑nsià cunduu‑nsia nèhivì xí‑yá. Te mate còò stná ni‑iin ana nì ìndéhe ndahví xì‑nsiá antes, doco vichi (ndiaha gá) sànì indehè ndàhví‑yànsià.

Iin‑ni ni cúnchícùn‑ndà Jesús mate xítnùhu nèhivì‑ndó

11 Cuàhà gá cuú ínì sàhà‑nsiá, te sàhájàn cachíˋ xì‑nsiá ñà‑màdì ñuhìví yohó nduú ñuu‑ndà vichi. Ñàyùcàndùá sacúndáhvîˋ nùù‑nsiá ñà‑màsà xího gá‑nsià ñà‑ndùú gustu quini iá ñuhìví yohó, vàchi sadíàmà nùù ñà‑vàha xi anima‑ndà. 12 Ndoó‑nsiá mahì nèhivì có‑ìnáhá xí Dios, te ñàyùcàndùá xiñuhu quida viì‑nsiá. Ñà‑ndáà nduá, xítnùhu‑ne mii‑nsiá vichi; quini quidá‑nsiá, cachí‑nè, doco nú sànì xini‑nè obra vàha quidá‑nsiá, dandu quìvì quixi (Dios ndàcàn‑yà cuenta sàhà cuàchi nèhivì), dandu icúmí‑nê sàà‑nè ndanihi vàha‑neyà.

13-14 Sàhà ñà‑nì cúdíì ini Stoho‑ndà Señor sàhà‑ndà, ñàyùcàndùá icúmí‑ndá cunini‑nda nsidaa nècuàchì nihí chuun vehechuún, a ducán nduú‑né ana chicá cusáhnû, te ò nduú‑né nècuàchì cucuáchí, vàchi nècuàchìmà, quidáchúûn‑né cuenta xi nècuàchì chicá cusáhnúmá, te dandohó‑né nsidaa ana có‑quìdá víi. Doco nú quidá víi‑nda, dandu cudiì ini‑nè sàhà‑ndà. 15 Te divi ducán cuní stná Dios, cuní‑yà quida viì‑ndà, dandu mate xítnùhu nècuàchì có‑cùndáà inì‑xi ndohó, doco icúmí‑nê sàà‑nè (nducahan‑ne), mà cáchí gà‑nè ni‑iñàha.

16 Libre iá‑ndà, (ñà‑ndáà nduá), ñàyùcàndùá xiñuhu quida viì‑ndà nacua ndiá ìcà quida nècuàchì libre. Doco mà váha cachi‑ndà vàtùni quida ndevàha‑nda sàhà‑ñá iá‑ndà libre. Còó, vàchi iá stná iin Stoho‑ndà dandacu‑xi nùù‑ndà, divi Dios. 17 Te xiñuhu cahvi váha‑ndayá, te quidañuhu stná‑ndà nsidanicuú nèhivì. Ni cúcúú stná ini‑ndà sàhà nsidaa ana nduú stná dèhe ndisa‑ya. Te nècuàchì dandacu‑xi nùù‑ndà, ni coó stná tnùñuhu xi‑nda nùù‑né.

18 Mii‑nsiá nècuàchì peón xíndoo saín nùù iin lamú, cunini viì‑nsiá ñà‑ndùá dandacú nècuàchìmà, mate dana‑ne. Màdìá cuisì cahvi‑nsiánè nú mànì ini‑nè.

Nú icúmí‑ndá ndoho‑nda, dandu xiñuhu nsinuu ini‑ndà nansa nì ndoho Jesucristu sàhà‑ndà

19 Vihini icúmí‑ndá ndoho‑nda sàhà‑ñá nchícùn‑ndà ñà‑ndùá cachí Dios, mate còò ni‑iñàha iníhícá‑ndá. Doco vàtùni iámà, te xiñuhu quidandee ini‑ndà sàhá. 20 Vàchi nú cuisì sàhà cuàchi‑nda ndoho‑nda, dandu mà níhì‑ndà ni‑iin ñà‑vàha nú quidándéé ini‑ndà sàhámà. Doco nú sàhà‑ñá quidá víi‑nda ni ndoho‑nda, te quidá ndéé ini‑ndà, dandísá, gracia xi Dios (icúmí‑ndá nìhì‑ndà). 21 Pues, divi ñà‑jaàn nduú vida icúmí‑ndá yàha‑nda nú sànì cana‑yàndó, vàchi mii‑yá, nì ndoho stná‑yà, doco sàhà ndohó; te ducán vàtùni nì cundaà ini‑ndà nansa xiñuhu quidandee stná ini‑ndà nacua nì quida mii‑yá. 22 (Te ¿nansa nì quida‑ya?) Pues còò ni‑iin cuàchi ni quidá‑yá, ni còò ni‑iin xichi ni dandahví‑yà nèhivì. 23 Mate ní canàhá nèhivì xì‑yá, doco mii‑yá, cónì cánàhá‑yà xì‑né. Na ní ndoho‑ya, cónì cáhàn dana‑ya. Còó, nùù ndahà Dios nì nacoo‑ya chuun xi‑ya, vàchi (ináhá‑yâ) tùha Dios nsidandaà‑yà ñà‑ndùú ñà‑ndácuisì. 24 Te (na ní sàcùtuu‑ya) nchìca cruz, nì nacuida‑ya cuàchi‑nda nùù iquìcúñú‑yà. Ñàyùcàndùá, vàtùni nìhì‑ndà (nacoo dahuun‑nda cuàchi‑nda), quida‑nda cuenta na ian sànì xìhì‑ndà, (te có‑ndùlócô gà‑ndà sàhá). Dandu sàhà obra xi‑ya mà, vàtùni nìhì stná‑ndà quida viì‑ndà ñuhìví yohó. Vàchi na ní sahnì cuìí‑teyá, dandu sàhájàn nduá nì nìhì‑ndà nì nduviì anima‑ndà. 25 Vàchi antes, nahi riì nì quecuaán nì sanduu‑nda, doco vichi sànì naxicocuíìn‑ndà nì nàcùndoo‑nda nùù Stoho‑ndà inúù xì anima‑ndà.

3

Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda xi nècuàchì vehe‑nda

1-2 Mii‑nsiá nècuàchì ñahà sànì nandàhà, icúmí‑nsiâ cahvi‑nsiá iì‑nsiá; dandu mate có‑càhàn‑né cunindisá‑né palabra xi‑ya, doco ñà‑ìndéhe‑né quidá víi‑nsiá, vàtùni sàà stná‑nè cunindisá‑né mate có‑câhàn‑nsià xì‑né sàhámà. Ñàyùcàndùá, xiñuhu quida sahnú‑nsiá, te cahvi tnahá stná‑nsià. 3 Te nú cuní‑nsià cundàa vico‑nsiá, màsà cúcáhán‑nsiâ a cúisi xiñuhu ñà‑natnii vico dìnì‑nsiá, te ò nduvico‑nsiá xì oro, o sìcoto finu. 4 (Còó, vàchi ñà‑cundàa vico ndisa‑nsia nduá yohó:) divi ñà‑cunihnu manì ini‑nsià, xì ñà‑coo calma‑nsià. Ñà‑jaàn ndisa icúmí cunaha nicanicuahàn, vàchi ini anima‑ni‑nda iá dèháˋ. Te nùù Dios cuàhà gá ndiaá ñà‑cunihnu ini‑ndà ducán. 5 Te divi ducán nìsa quida stná nècuàchì ñahà íì nìsa xinindisa‑xi Dios tiempu sànaha, vàchi divi ini anima‑nè nì sansida vico‑né mii‑né. Nìsa cahvi‑né iì‑né. 6 Vàchi ducán nìsa quida stná (ñahàdìhí) Abraham nani Sara, nì inini‑ne iì‑né, te dècuèndè “Señor xi” nìsa cachi stná‑nè xì nècuàchìmà. Te nú quidá víi‑nsiá, te có‑yûhî stná‑nsià ni‑iin nèhivì, dandu vàtùni ndudava stná‑nsià xì‑né.

7 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì tiàa iá ñahàdìhí‑xi, xiñuhu cundoo manì‑nsiá xì nècuàchìmà nacua quidá iin nèhivì cundáà vàha inì‑xi. Ináhá‑nsiâ, mà fuerte guá‑nè, ñàyùcàndùá xiñuhu cuhi ini‑nsiànè, vàchi iin‑ni sànì nìhìtáhvì ndúì‑nsià vida ndiaha xí Dios. Te nú ducan ni quidá‑nsiá, dandu mà cóó ni‑iñàha cadi xì nùù palabra xi‑nsia na hora xícàn tàhvì‑nsiá nùù‑yá.

Nansa xiñuhu cunihnu ini‑ndà nú ni sáà‑ndà ndoho‑nda sàhà iin chuun viì nì quida‑nda

8 Cuisì inga palabra yohó cachi guè: iin‑ni sàxìnítnùní ni cúcúmí nsidaa‑nsiá. Te cundehè ndàhví stnahá stná‑nsià. Te cucuu stnahá stná ini‑nsià sàhà‑nsiá, vàchi iin‑ni ñaní xínduu‑nda. Nsidaa‑nda, iin‑ni ni cuhí stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, te cunihnu ndahvi stná ini‑ndà. 9 Te nú sànì quida quini nèhivì xì‑ndà, màsà náchítácùhá‑ndà nacua nì quida‑ne xì‑ndà. Te ò nú ni cánàhá‑nè xì‑ndà, màsà cánàhá stná‑ndà dìquì‑né; còó. Ni cácàn tàhvì‑ndà nùù Dios sàhà‑né, vàchi cuàhà gá nì nìhìtáhvì‑ndà na ní cana‑yàndó. 10 Vàchi (dohó cachí tutu ìì):

Nú cuní‑ndà cucumi‑nda vida ndiaha, te yàha vàha‑nda, dandu xiñuhu cundoo‑nda cuidadu ñà‑màsà cáhàn quini‑nda, ni màsà dándáhvî stnaha‑nda. 11 Te màsà túcù‑ndà inga ichì malu; cuisì‑ní ñà‑ìá viì ni quida‑nda. Te ni nándúcú stná‑ndà nansa cundoo manì‑ndà ñuhìví; cuàhà gá xiñuhu nacani ini‑ndà nansa quida‑nda ducán. 12 Vàchi Stoho‑ndà Dios, inúù‑yá nsidaa nècuàchì nihnú vàha inì‑xi, te iníní‑yá na xícàn tàhvì‑né. Doco nècuàchì quidá sìquini, na ian xiní ùhì‑yà nsidaa nècuàchìmà.

13 Nú puru chuun vàha quida‑nda, dandu ¿a quídá quini nèhivì xì‑ndà sàhámà? 14 (Ádi coó); doco nú ni sáà‑ndà ndoho‑nda sàhà iin ñà‑ìá viì nì quida‑nda, dandu ndiaha gá queé stná mà. Ñàyùcàndùá, màsà yúhî‑ndà na cáhàn dana nèhivì xì‑ndà, te ni màsà ndúlócô‑ndà. 15 Iin‑ni ni cúníhnú víi ini‑ndà Jesucristu ñà‑ndùú‑yá Stoho ndiaha‑nda. Te nú ndácàn tnùhù‑né nùù‑ndà índù chuun nihnú vàha guá ini‑ndà (mii‑yá) ducán, dandu siempre cundoo tùha‑nda naxiconihí víi‑nda nùù‑né. Doco vivìí‑ni ni cáhàn tnùñuhu‑nda xi‑né. 16 Màsà quídá‑ndá ni‑iin ñà‑cui dandoho‑xi sàxìnítnùní‑ndà después. Daaní, mate ndoó nèhivì xítnùhu xi ñà‑vàha quida‑nda ñà‑ndùù‑ndà nèhivì xí Cristu, có‑quìdámà, vàchi icúmí‑nê sàà‑nè nducahan‑ne.

17 Doco nú sáha‑ya lugar ndoho‑nda, dandu chicá vàha ndoho‑nda sàhà iin ñà‑viì nì quida‑nda, te màdìá sàhà iin falta xi‑nda. 18 Vàchi stná Cristu, nì ndoho stná‑yà; iin xichi‑ni nì ndoho‑ya sàhà falta xi nsidaa ndohó nèhivì cuáchi ñuhìví, mate mii‑yá, còò ni‑iin cuàchi ni quidá‑yá. Te sàháyùcàndùá, vàtùni nì nìhì‑ndà nì nàcùndoo vàha‑nda xi Dios. Ñà‑ndáà nduá nì xìhì iquìcúñú‑yà, doco espíritu xi‑ya nì dànátiácú xì‑yá. 19 Te divi espíritu xi‑ya mà nì sàà ndé ndoó anima nì sandiadi, te nì cachitnùhu‑ya xì‑né iin razón. 20 Anima yucán nduú anima nèhivì cónì sáxíníndísâ sànaha tiempu xi Noé na ní quidandee guá ini Dios sàhà nèhivì ñuhìví, te nì sandiatu‑ya nì cuyucun barcu cahnú (xi Noé) mà. Te sacu nèhivì nì càcu nùù barcu mà, cuisì ùnà‑nè nì càcu nì quida tècuìí mà. 21 Cunaha‑nsiá, ejemplu nduú stná nsidaa ñà‑jaàn, vàchi nduámà nahi ñà‑cùhíì‑ndà tècuìí quìvì vichi, te cácu‑nda sàhà‑ñá nì natiacu Jesucristu. Doco ñà‑cùhíì‑ndà mà, có‑ndùá ñà‑ndundoo uun ñuma ìcà‑ndà, còó; ñà‑xícàn tàhvì‑ndà nùù Dios nduá, divi ñà‑xícàn tàhvì‑ndà ndundoo sàxìnítnùní‑ndà. 22 Te mii‑yá, ndè gloria sàmànuhù‑yá, iá‑yà ladu cuahá Yua‑nda Dios vichi, te nsidanicuú ángel, icúmí‑nê cunini‑neyà, mate ángel chicá cusáhnû nduú‑né, te ò inga ana iín fuerte.

4

Nacoo dahuun‑nda nsidaa ñà‑có‑ìá vàha nìsa quida‑nda antes

1 Vichi xiñuhu (nsinuu ini‑nda) nansa nì ndoho Jesucristu ñuhìví yohó, te dispuestu ni cúndóó‑ndá ñà‑ndoho stná‑ndà, vàchi nú sànì ndoho stná‑ndà ducán, dandu ñà‑sànì nacoo‑nda cuàchi‑nda nduá. 2 Vàchi nú nihnú ini‑ndà ducán, dandu mà xího ndevàha ga‑ndà ñà‑chìcuéhè iá ñuhìví yohó na ian quidá nèhivì dava ga; vàchi puru ñà‑vàha cudíì ini Dios cunduu ñà‑quida‑nda. 3 Vàchi mii‑nsiá, tiempu nì yàha xi‑nda nìsa quida ndevàha‑nsia nacua quidá nèhivì có‑ìnáhá xí Dios, vàchi cuàhà viciu nìsa icumi‑nsiá; cuàhà iñàha nìsa xihò‑nsiá, te nìsa xìni stná‑nsià; cuàhà escándolo nìsa quida‑nsia, vàchi nìsa xihi cuahà‑nsiá. Cuisì figura yùù nìsa cahvi stná‑nsià antes, mate quini iáˋ quida‑nda ducán. Doco vichi, mà quídá gá xì nsidaa ñá‑jaàn. 4 Ñàyùcàndùá, ndulócô nècuàchì dava ga vichi, xítnùhu‑ne mii‑nsiá, có‑cùndáà ini‑nè índù chuun có‑cùtnáhâ gá‑nsià xì‑né na quidá‑né ñà‑có‑ndiàá mà. 5 Doco (vàxi iin quìvì) dandu icúmí nècuàchìmà nacuàha‑ne cuenta (sàhà nsidaámà) nùù mii‑yá. Te sà‑ìtúú ndàcàn‑yà cuenta sàhà cuàchi nsidaa‑némà, na nècuàchì itiácú, te ducán stná nècuàchì sànì xìhì. 6 Ñàyùcàndùá, ndè stná nècuàchì nsìi nì nìhì‑né nì xinitnùhu stná‑nè razón vàha xi‑ya sàhà‑ñá vàtùni cutiacu stná anima‑nè vida xi Dios, mate na nísa itiacu‑nè nì nìhì‑né castigu, vàchi nèhivì ñuhìví nì sanduu stná‑nè.

7 Cunaha‑nsiá, sà‑ìtúú quìvì nsihi nsidaa iñàha. Ñàyùcàndùá, xiñuhu nacani viì ini‑ndà, te cunihnu cuahà ini‑ndà càcàn tàhvì‑ndà nùù Dios. 8 Doco ñà‑chicá xiñuhu nduú ñà‑cuu cuahà ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda, vàchi sàhà ñà‑jaàn nduá mà úhì nandòdó‑nda nsidaa falta nì quida nècuàchìmà mate cuàhà gá nduá.

9 Xiñuhu nacuna‑nda yehè nùù ñanìtnaha‑nda (nú xicánúú ndahví‑nè), te màsà cúñáñá‑ndá quida‑nda ducán.

10 Según nansa nì nìhìtáhvì iin iin‑nda, ducán xiñuhu cunucuachi‑nda nùù ñanìtnaha‑nda, vàchi ducán ndiá ìcà‑ndà quida‑nda xi gracia nì nìhìtáhvì‑ndà nùù‑yá, te cuàhà clase gracia nduá yohó. 11 Nú (sànì nìhìtáhvì) iin nèhivì càhàn‑nè (palabra ìì), dandu ni cúndúámà nahi meru palabra nì cachi mii‑yá. Te nú xicánúú‑ndá indéhe ndahví tnaha‑nda, dandu ni quida‑nda chuun jaàn xì nsidaa valor níhì‑ndà nùù Dios. Nsidanicuú ñà‑ndùá quìdà‑ndà, xiñuhu quida viì‑ndàñá sàhà‑ñá sàà nèhivì naquimanì‑né mii‑yá sàhà Jesucristu. (Ansivéhé‑yâ), te nicanicuahàn ni cúsáhnû‑yá, te ni queé stná cuàhà tnùñuhu xí‑yá (inicutu), amén.

Dispuestu ni cúndóó‑ndá ñà‑ndoho‑nda sàhà Jesucristu

12 Mii‑nsiá nècuàchì mànì guá nùí, màsà ndúlócô‑nsià nú ni yáha‑nsia tnùndoho fuerte (quida nèhivì); cóndùá ñà‑ndulocó‑nsià na ian nduájàn iin ñà‑cónì nìhnú ini‑nsià cuu xi‑nsiá; còó. 13 Xiñuhu cudiì ini‑ndà sàhámà vichi, vàchi ñà‑davani ndohó stná‑ndà nahi Cristu nduá. Daaní, quìvì cuni‑ndà (naxicocuíìn‑yà) te nchií ndiaha‑yá, dandu yáha ga icúmí‑ndá cudiì ini‑ndà. 14 Te nansicáhán stná‑ndà nú ni cáhàn quini nèhivì dìquì‑ndà ñà‑nchícùn‑ndà mii‑yá, vàchi Espíritu ndiaha xí Dios icúmí chindee xi‑nda na yáha‑nda ducán. Ñà‑ndáà nduá, quini cáhàn‑nè (xì‑ndà) sàhà‑yá, doco ndohó, còó. Tnùñuhu xí‑yá nduá tavá‑nda. 15 Te nú icúmí‑ndá ndoho‑nda, màsà cúndúámà sàhà‑ñá nì sàhní stnaha‑nda, te ò nì quìdácuíhná‑ndá iñàha, te ò nì quìdà‑ndà iin ñà‑có‑ndiàá, ò nì dáquîhviyuhù‑ndà nùù chuun xi inga nèhivì; còó. 16 Doco nú sàhà‑ñá nduu‑nda nèhivì xí Jesucristu ndoho‑nda, dandu màsà nunca cucahan núù‑ndà sàhájàn. Còó, ñà‑naquimanì‑ndà Dios nduámà.

17 Vàchi vichi sà‑ìá cuàhàn ndundaà sàhà ndohó nècuàchì nduú dèhe ndisa‑ya. Te nú mii‑nda nduú nècuàchì primeru, dandu ¿índù iñàha icúmí yàha nècuàchì có‑ndùlócô sàhà razón ndiaha xí‑yá? 18 Vàchi ndohó, nèhivì vàha xi‑ya nduu‑nda, te cuàhà gá ndoho‑nda, dandu sàà‑ndà nùù‑yá. Te nú ducán nduá, dandu yáha ga ndahví cunduu castigu xi nèhivì malu quida guá xì cuàchi.

19 Doco de todos modos, icúmí dava‑nda ndoho‑nda tiempu vichi, vàchi ducán nì chitnùní ini mii‑yá. Ñàyùcàndùá, iin‑ni xiñuhu ñà‑quida viì‑ndà ñuhìví yohó, te nsinuu ini‑ndà ñà‑ini ndahà‑yá iá anima‑ndà, vàchi mii‑yá nduú ana nì chitnùní inì‑xi cundoo‑nda ñuhìví yohó, te vàtùni cahvi‑nda xi‑yá (ñà‑cundiaa‑yàndó).

5

Nansa xiñuhu quida nèhivì sahnú idónuu, xì stná nècuàchì cucuáchí

1 Vichi cuàhìn càhìn xì mii‑nsiá nècuàchì cusáhnû jaàn. Yùhù nduú stnáì iin nècuàchì sahnú dandacú. Cunaha‑nsiá, yùhù nì xininùí nansa nì cuu na ní ndoho Cristu; te quìvì natùi stná poder ndiaha xí‑yá, dandu icúmî cuni stnáì ñà‑jaàn, nahi mii‑nsiá. 2 (Ñàyùcàndùá, yùhù cachíˋ xì‑nsiá) ni cúnúù víi‑nsiá nèhivì xí Dios ndoó jaàn, nacua quidá pastor xì riì xí‑né. Doco ni cúndúá xì nsidaa voluntad xi‑nsia, màdìá fuerza ni quidá nèhivì xì‑nsiá. Ni màsà quídá‑nsiá chuun jaàn sàhà dìhùn, còó; ñà‑cùdíì inì‑nsia ni cúndúá. 3 Ni màsà cúníhnú ini‑nsià nduú‑nsiá lamú xi nècuàchì ndiaá‑nsià. Còó; chuun xi‑nsia nduá quida viì‑nsiá, dandu cundehè stná nèhivì ndiaá‑nsià, te quida stná‑nè nacua quidá mii‑nsiá. 4 Daaní, después na quívì naxicocuíìn mii‑yá ana ndiaá xì nsidanicuu‑nda, dandu nìhì iin iin‑nda iin ñà‑vàha xi‑nda cunduu iin corona ndiaha cuñuhu dìnì‑ndà, te nicanicuahàn coo vicoá.

5 Daaní, mii‑nsiá nècuàchì chicá cuachi, xiñuhu cunini‑nsia ñà‑ndùá xícachi nècuàchì sahnú dandacú. Cunaha‑nsiá, nsidanicuú‑nsiá, nicanicuahàn ni cúníhnú ndahvi inì‑nsia, te cahvi tnahá stná‑nsià, vàchi Dios, sadí‑yà nùù nsidaa nèhivì nducuéhê; doco nècuàchì nihnú ndáhví inì‑xi, sáhatahvì‑yánè gracia xi‑ya. 6 Ñàyùcàndùá, xiñuhu cunihnu ini‑ndà ducán, vàchi ndahà Dios ñuhú nsidaa‑nda, te fuerte‑yà. Dandu después sàà stná iin quìvì quee ndisa tnùñuhu xi‑nda nùù nsidaa nèhivì quida‑ya. 7 (Doco vichi) nùù ndahà mii‑yá ni ndóo nsidaa chuun nacání ini‑ndà sàhà‑xí, vàchi nihnú vàha ini‑yàndó.

8 Nicanicuahàn xiñuhu cundoo‑nda cuidadu, te cundoo tùha‑nda, vàchi iá ana xicánúú xiní ùhì xì‑ndà, divi nduú ñà‑malu, te quidá‑si na quidá sì‑león, vàchi xicánúú‑si ndáhì‑si nandúcú‑sî ñà‑caxì‑sí. 9 Doco màsà cuáha‑nda mii‑nda dìtá‑sindó, iin‑ni ni cúníndísâ víi‑nda mii‑yá, te nsinuu ini‑ndà ñà‑divi ducán ndohó stná dava ga ñani‑ndà ndoó inicutu ñuhìví. 10 Cunaha‑nsiá, cuisì Dios nduú ana sáhatahvì xì‑ndà gracia, te divi stná‑yà sànì cana‑yàndó ñà‑cundoo ndiaha‑nda nùù‑yá nicanicuahàn quida Jesucristu. Ñàyùcàndùá, mate ndoho‑nda vichi, doco ñà‑yáha‑ni nduá. Te mii‑yá, icúmí‑yâ nsida viì‑yá anima‑ndà, te nacuàha‑yàndó valor. Icúmí‑yâ nacuàhandee stná ini‑yàndó, te chindee‑yándô ñà‑màsà quéé‑ndá nùù ichì váha. 11 Te vichi ni queé gá más tnùñuhu xí‑yá, te iin‑ni ni cúsáhnû stná‑yà dècuèndè nicanicuahàn. Amén.

Ñà‑ndùá nì cachi Pedro na ní ndaquìndèè‑né xì nèhivì tiaá‑né nùù‑xí

12 Iin ñani‑ndà quidá víi ndisa nduú Silvano. Te divi mii‑né nduú ana xichúîn ñà‑tiàí tutu tii yohó ndé cáhìn xì‑nsiá sàhà ñà‑cundaà inì‑nsia nansa xiñuhu quida‑nda, te cundaà stná inì‑nsia ñà‑divi gracia ndiaha xi Yua‑nda Dios nduá (sànì nìhì‑ndà). Ñàyùcàndùá, iin‑ni ni cúníndísâ víi‑nsiá gracia mà.

13 Ñuu Babilonia yohó ndoó stná nèhivì nì nacàxin stná Yua‑nda Dios nahi mii‑nsiá, te cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. Daaní, yohó iá stná Marcos, iin nècuàchì nduú nahi dèhi, te cásàhú stná‑nè xì‑nsiá. 14 Te mii‑nsiá, nacasàhú mànì stnahá stná‑nsià entre mii‑nsiá.

Ni cúndóó cueé nsidaa mii‑nsiá nècuàchì nduú nèhivì xí Jesucristu. Sà‑ìá.

2 PEDRO

1

2

3

Tutu Ùì Nì Tiaa San Pedro nùù Nèhivì xí Dios

1

1 Yùhù nduí Simón Pedro, iin ana xinúcuáchí nùù Stoho‑ndà Jesucristu. Te divi nùù mii‑yá nì nìhí chuun ndiaha quidé. Te vichi tiaí tutu yohó nùù nsidaa mii‑nsiá nècuàchì iin‑ni sànì nìhìtáhvì stná gracia ndiaha xí‑yá ñà‑cunindisá‑nsiáyà. Vàchi ducán nì chitnùní ini‑yà quida‑nda, divi mii‑yá ana chiigá ndàcuisì inì‑xi. Dios nduú‑yá, te cahvi‑ndayá, vàchi mii‑yá nduú ana nì dàcácu xi‑nda. 2 Pues vichi ni cúcúmí‑nsiâ cuàhà gracia xi‑ya, te contentu ni cúndóó‑nsiá sàhà‑ñá ináhá‑nsiâ mii‑yá xì (Yuamánì‑yá) Dios.

Nansa ndiá ìcà nèhivì xí Jesucristu quida‑ne

3 Cunaha‑nsiá, fuerte gà mii‑yá, te ndiaha gá quidá‑yá, ñàyùcàndùá nì cana‑yàndó ñà‑cunaha‑ndayá. Dandu nì chindee ndudu ìì xí‑yá ndohó, te nì nìhìtáhvì‑ndà nsidanicuú ñà‑ndùá xiñuhu ñà‑cundoo ndiaha‑nda nùù‑yá, te cahvi‑ndayá nacua ndiá ìcà‑ndà. 4 Te sàhà‑ñá fuerte guá‑yà, te ndiaha guá‑yà, ñàyùcàndùá nì cundiatú‑ndà cuàhà gá ñà‑vàha ndiatu‑nda cuu xi‑nda, te dècuèndè ndulócô‑ndà ñà‑ndiaha guá palabra sànì cachi‑yà. Vàchi sàhà palabra mà vàtùni cucumi stná‑ndà meru vida xi anima mii‑yá, te ducán nìhì ndèè stná‑ndà nacoo‑nda modo sìquini icúmí nècuàchì dava ga ñuhìví yohó, divi modo cudíì guá ini‑nè quida‑ne. 5 Te divi sàhà‑ñá nì cachi‑yà xì‑ndà palabra mà, ñàyùcàndùá xiñuhu cuàhandee ini‑ndà (cunchicùn‑ndàyá) chicá viì. Pues vichi sà‑xìníndísá‑ndáyâ, doco xiñuhu cutùha stná‑ndà cunihnu viì ini‑ndà. Daaní, xiñuhu sàà stná‑ndà mànìhì váha ini‑ndà (sàhà ichì‑yá). 6 Daaní, xiñuhu cutùha stná‑ndà cadi‑ndà nùù mii‑nda. Daaní, xiñuhu cutùha stná‑ndà quidandee ini‑ndà; daaní, xiñuhu cutùha stná‑ndà cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá nicanicuahàn. 7 Daaní, xiñuhu cutùha stná‑ndà cunihnu manì ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda; daaní, xiñuhu sàà stná‑ndà cuu stnahá ndisa ini‑ndà sàhà‑ndà. 8 Vàchi cunaha‑nsiá, nú ni cútùha vàha‑nda nsidaa ñà‑jaàn, te quida ndisa‑ndañá cumplir, dandu màdì uun‑ni cundoo‑nda nùù Stoho‑ndà Jesucristu; ni màdì uun‑ni quea ñà‑ìnáhá‑ndáyâ. 9 Doco nèhivì còò ñá‑vàha ma ini anima‑xi, có‑cùndáà vàha ini‑nè, na ian quidámáxìní‑nè, te có‑nsìnúú gà ini‑nè nansa nì quida Dios na ní nsidandoo‑ya cuàchi‑ne. 10 Ñàyùcàndùá, chicá vàha cunsìhi ini‑ndà cundoo‑nda seguru ñà‑ndùù‑ndà nèhivì nì nacàxin‑ya, te nì cana‑ya. Vàchi nú ni quida ndisa‑nda ñà‑vàha jaàn, dandu mà sáà‑ndà tùcù‑ndà ichì cuàchi. 11 Còó, ndiaha gá icúmí quixi cuàhà gracia xi mii‑yá ana nì dàcácu xi‑nda, divi Stoho‑ndà Jesucristu, te dayáha stná‑yàndó ñuhìví ìì xí‑yá ndé dandacú‑yá nicanicuahàn.

12 Ñàyùcàndùá, cuníˋ dansínuu ga inì mii‑nsiá nansa (quida‑nsia), mate sá‑ìnáhá‑nsiâ iyuhu sàhámà vichi, te nihnú vàha inì‑nsia palabra ndàcuisì nì xinindisá‑nsiá. 13 Doco yùhù tuxí inì, mientras itiácù‑ve ñuhìví yohó, chicá vàha dansínuu inì mii‑nsiá nansa xiñuhu cunihnu ini‑nsià. 14 Vàchi ináhî sà‑ìtúú quìvì icúmí cuì nacua nì cachi Stoho‑ndà Jesucristu xìˊ. 15 Doco icúmî nanduquí nansa cui nsinuu inì‑nsia palabra yohó nú sànì xìhì.

Nansa nì xini Pedro nì natnuù ndiaha Jesús

16 Cunaha‑nsiá, palabra ìì nì cachitnùhu‑nsi xì‑nsiá, màdì cuentu nì nachuhun tnahá uun nèhivì maña nduá. Còó, vàchi sànì xininùù‑nsí ñà‑ndiaha guá iá Stoho‑ndà Jesucristu, ñàyùcàndùá, nì nacani‑nsi xì‑nsiá sàhà poder xi‑ya, xì nansa icúmí stná‑yà naxicocuíìn‑yà. 17 Vàchi nsiùhù, nì xini‑nsì na ní tavà Yua‑nda Dios tnùñuhu ndiaha xí‑yá, te nì natnuù fuerte‑yà. Dandu ndiaha gá nì càhàn Yuamánì‑yá sàhà‑yá na ní cachi‑yàmà: “Dèhemanìˊ nduú ana yohó, te cudíì inì sàhà‑yá”. 18 Nsiùhù, nì inini‑nsi ñà‑jaàn na ní sàhàn‑nsì xì‑yá dìnì yucù ìì yucán, te nì tiacu‑nsì nì càhàn (Yuamánì‑yá) ansivi.

19 Ñàyùcàndùá, sàhà ñà‑jaàn chicá más náhà claru ñà‑ndácuisì nduá nì cacachi profeta nìsa cahàn sàhà‑yá sànaha; te vichi ndiá ìcà‑ndà cunihnu vàha ndisa ini‑ndà palabra xi nècuàchìmà, vàchi palabra mà, ndiaha gá datnúà sàxìnítnùní‑ndà na iin ñuhu nchií fuerte ndé iín tnúú, te iin‑ni icúmí chindee stná‑màndó dècuèndè quìvì danátnûù ndiaha‑yá nùù (nèhivì ndoó inicutu ñuhìví). Daaní, quìvì jaàn (icúmí‑yâ datnúù‑yà ini anima‑ndà na ian) quidá sìtnúù cahnú cachítnùhu ñà‑sàcuàhàn tùinuù inga quìvì.

20 Cenaha‑nsiá, chuun cahnú nduú ñà‑sàà‑ndà cundaà vàha ini‑ndà nansa iá palabra ìì nì cachitnùhu nèhivì sànaha ma, te nì tiaa‑neà nùù tutu. Màdì sàhà cuisì sàxìnítnùní ndohó cui sàà‑ndà cundaà vàha ini‑ndà nansa cuní cachàmà. 21 Vàchi nèhivì ìì sànaha ma, màdì inì‑ni mii‑né nì chítnùní ini‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑nè sàhà mii‑yá. Còó, divi Espíritu Ìì xí‑yá nduú ana nì dàtnúù xì sàxìnítnùní‑nè, te nì cachi‑nè ñà‑ndùá nì cachi‑nè.

2

Màsà nácuítnúhú‑ndá ñà‑tnùhù chináhá nèhivì

1 Tiempu sànaha ma nì sandoo stná tètnùhù ñuu‑nsì, datiaá uun‑tè cáhàn‑te cuenta xi Dios. Doco vichi ndé ndoó stná mii‑nsiá icúmí casaà stná tètnùhù nahi tè‑sànaha ma. Te icúmí‑tê daquíhvi dèhé‑te iin dàñùhù chináhà‑te. Ndè icúmí stná‑te nacuaà‑té Stoho‑ndà Señor, mate sánì dànáà‑yá sàhà cuàchi‑nda. Doco cuisì mii‑té quidá quini‑tè xì mii‑té, ñàyùcàndùá yàchì icúmí‑tê ndañuhu dahuun‑tè. 2 Doco cuàhà gá nèhivì icúmí tenchicùn xì ichì sìquini mà, dècuèndè sàà stná‑nè cahíchì ini‑nè ichì ndàcuisì‑yá. 3 Te tètnùhù mà, ñà‑cuàhà guá cuú inì‑te sàhà dìhùn, ñàyùcàndùá, vico uun icúmí‑tê càhàn‑te xi‑nsiá ñà‑dandahví‑te mii‑nsiá, te ducán nsidandahví stná‑te mii‑nsiá. Doco dècuèndè sànaha sànì cachi Dios ñà‑ìcúmí‑tê cunsida‑tè cuàchi‑tè, te sà‑ìtúú sàà stná quìvì ndañuhu dahuun‑tè.

4 Stná ángel nì sanduu mozo xi‑ya, na ní caquida‑ne cuàchi, cónì xícáhnû ini‑yà sàhà‑né, vàchi nì sàcùnuhni‑nè cadena, te nì ndiachi‑né ndè cahà andea ndé iín tnúú, te yucán ndiatú‑né dècuèndè sàà quìvì ndundaà sàhà cuàchi‑ne. 5 Stná nèhivì ñuhìví sànaha, cónì dácâcu Dios‑nè, vàchi cuàhà gá cuàchi‑ne nì‑ìa, teayùcàndùá nì quixi diluviu dìquì‑né. Doco tiàa nani Noé, còó. Nì càcu‑ne. Cunaha‑nsiá, cuàhà gá nì càhàn stná nècuàchìmà xì nèhivì sànaha ma áma quídá víi stná‑nè, doco (cuisì) Noé mà xì inga ùsà gà tnaha‑ne nì càcu. 6 Daaní, stná ñuu Sodoma xì ñuu Gomorra, nì xìxìn nsiha, ndé cuisì yàà‑ñá nì ndòo, vàchi iin castigu xi mii‑yá nì sanduu tnùndoho ma, áma yúhî stná nsidaa gá nèhivì malu icúmí cundoo ga ñuhìví quìvì nùù‑xí. 7-8 Doco ñuu mà nìsa ìa stná iin nècuàchì vàha nani Lot. Te yáha ga nì cuduchi ini‑nè sàhà modo sìquini xi nèhivì ñuu mà. Vàchi yucán iá‑nè mahì nècuàchìmà, te nsìquívì iníní‑né, te indéhe‑né ñà‑quini guá quidá nècuàchìmà. Ñàyùcàndùá yáha ga nì ndòo cahan‑ne sàhà nècuàchìmà. Daaní, na (ní nìhì ñuu mà tnùndoho), nì dàcácu Dios‑nè nùájàn. 9 Pues sàhà ñà‑yùcán náhà claru, tùha ndisa Dios tavà‑yá nèhivì vàha xi‑ya nùù tnùndoho yàha‑ne nì cùí. Te ináhá vâha stná‑yà nansa cuàhàn‑yà quida‑ya xì nèhivì malu vichi, itníí‑yá cuenta sàhà‑né ndè cachi sàà quìvì juiciu, dandu ndoho‑ne. 10 Te nècuàchì chicá icúmí ndoho nduú nècuàchì quidá sìquini guá xì mii‑xí nacua nduú gustu xi‑ne, te cahíchì stná ini‑nè ñà‑ndùá dandacú mii‑yá nùù‑né.

Vàchi tètnùhù mà, atrevidu gà‑te, mii‑té xínduu‑tè mii‑té. Mà ía yuhù‑té; quini ga cáhàn‑te sàhà ana fuerte (xicánúú) ansivi. 11 Doco cunaha‑nsiá, ndè ángel xi Dios, có‑cânàhá quini‑ne na cáhàn‑nè sàhà falta xi ana fuerte mà nùù Stoho‑ndà Señor, mate chicá cuàhà poder xi‑ne (nùù témà), te chicá dandacú stná‑nè.

12 Doco tèmà, mate có‑sâà‑te cundaà inì‑te sàhà iin chuun, doco quini ga cáhàn‑te sàhà‑ñá. Nahi quisì có‑cùndáà inì‑xi xínduu‑tè, te quidá‑te na ian còò anima‑te. Ñàyùcàndùá, divi icúmí cuu xi‑té na ian cùù‑xì quisì yùcù, cuisì ndoó‑si ñuhìví sàhà‑ñá tnii nèhivì‑sí, te cahnì‑nési; pues divi ducán icúmí cuu stná xì tètnùhù mà, icúmí‑tê ndañuhu dahuun‑tè ñà‑sànì cuchicuehe anima‑te. 13 Iin castigu ùhì nduá nìhì‑té, divi nacua nì quida‑tè xì ñanìtnaha‑tè. Doco vichi cudíì inì‑te quidá‑te ndéni ñà‑sìquini nì cui ndui (ò ñuú) ni cúndúá. Ñàyùcàndùá, ndohó, ndóo cahan‑nda sàhà escándalo xíquida guá‑te. Mate sáhàn stná‑te ndé ndoo‑nda vicò xì‑ndà, doco dandahví uun‑tè, vàchi cudíì gá inì‑te dandahví‑te.

14 Indéhe stná‑te nsidaa nècuàchì ñahà, te cuní‑te dàvá diquì‑tené. Có‑nàcóó‑te cuàchi quidá‑te. Te nèhivì mà‑fuerte anima‑xi, mà úhì dandahví‑tené. De por sí, cuàhà iñàha xího stná‑te cucumi‑té. Doco icúmí‑tê nìhì chíhán‑te. 15 Vàchi sànì nacoo‑tè ichì váha mii‑yá, te sàxínchicùn‑te ichì malu nacua nì quida Balaam dèhe Beor sànaha; iin nècuàchì xinítùí nì sanduu nècuàchìmà, doco cuàhà gá nìsa cuu ini‑nè sàhà dìhùn; mate iin chuun có‑ndiàá nduá, doco quida‑neà sàhà dìhùn. 16 Doco nì nìhì‑né iin conseju vàha nùù burru xi‑ne, có‑ìá vàha ñà‑ndùá quidá‑né, nì cachì‑si xi‑né. Mate quisì nduú‑si, doco nì càhàn‑si na iin nèhivì, te nì sadì‑si nùù nècuàchìmà ñà‑màsà quídá‑né chuun loco cuàhàn‑nè quida‑ne nì cùí.

17 Cunaha‑nsiá, na iin pozo ndé nì ndoco tècuìí, ducán xínduu tètnùhù mà. (Còò ni‑iñàha níhì‑ndà) nùù‑té, nahi vìcò tàchí, còò ni‑iñàha nihá. Ñàyùcàndùá icúmí‑tê sàà‑te iin xaan ndé iín tnúú ndúchí, te nicanicuahàn cundoo‑tè yucán, cachí Dios. 18 Doco vichi, fuerte cáhàn‑te na ian yáha ga ndiaá‑te. Doco puru palabra chicuéhè nduá cachí‑te, vàchi chináhà‑te ñà‑vàtùni quida ndevàha‑nda nansa ni nì cui; vàtùni iá ñà‑cuñuhu quini ini‑ndà, cachí stná‑te; te sàháyùcàndùá, nádìtá‑te cuàhà nèhivì ladu xi‑tè, dècuèndè stná nèhivì sà‑ìtúú càcu nùù ichì malu mà nì cùí. 19 Libre cundoo‑nda, cachí‑te xi nèhivì, doco mà cúí, vàchi ndè stná mii‑té, dandacú stná cuàchi‑tè nùù‑té. Te nú sànì cundee iñàha nùù‑ndà, dandu có‑ndòó gà ndisa‑nda libre. 20 Vàchi ni cachí‑ndà iá iin nèhivì, te nìsa cundaà vàha ini‑nè sàhà Stoho‑ndà Jesucristu, te nì càcu stná‑nè nùù modo sìquini xi ñuhìví yohó; doco nú tucu tu ni dácà dìnì‑né, te cundee cuàchi ma nùù‑né, dandu chicá quini queamà nùù ñà‑primeru. 21 Vàchi chicá vàha màsà cúnítnùhu‑ne sàhà ichì váha‑ya nì cùí, te màdìá nì xinitnùhu‑ne, dandu después nì naxicocuíìn tu ini‑nè, te nì nacoo‑ne palabra ìì nì cachi‑yà xì‑né. 22 Doco cunaha‑nsiá, ducán cuú stná xì‑né nacua cachí dichu sàhà sìhina: “Nì nsihi nì ndusan‑sì, dandu naxícócuîìn tu‑sì saxí‑si ñà‑jaàn; te ò nacua quidá stná cochi, nú sànì xichi‑sì, dandu tucutu ndécahnu‑sì mahì ndèhì tuí nihní‑si”.

3

Icúmí naxicocuíìn Stoho‑ndà Jesús ñuhìví

1 Ñà‑úì nduá tiaí nùù‑nsiá vichi, ñani màní. Te nùù ndúì carta xi sànì quide lucha nacuàhandee inì mii‑nsiá sàhà‑ñá ducán nsinuu ini‑nsià nacani viì ini‑nsià. 2 Te cuní stnáì nsinuu inì‑nsia nansa iá palabra xi Dios nì cachitnùhu nèhivì ìì sànaha, xì stná palabra nì sàcùnaha‑nsiá nùù nsiùhù nècuàchì nì nìhì chuun nùù Stoho‑ndà Señor nì dàcácu xi‑nda, vàchi palabra xi mii‑ya nduá.

3 Doco iá iñàha chicá cuníˋ cundaà inì‑nsia. Cunaha‑nsiá, na sáà quìvì xínu tiempu, dandu icúmí ndecoyo nèhivì cuàcùndiaa (sàhà ichì‑yá). Icúmí‑nê quida ndevàha‑ne xì mii‑né nansa ni nì cui. 4 Te dohó icúmí‑nê cachi stná‑nè: “¿Índù ní xini‑nsì naxicocuíìn‑yà nacua nì cachi‑yà? Vàchi dècuèndè sànaha na ní xìhì xìì‑ndà, còò ni‑iñàha, vàchi iin‑ni iá ñuhìví vichi nacua nì sàcòa quìvì primeru”, cachi‑nè. 5 Doco na cachí nèhivì ducán, cuisì quidámáxìní‑nè sàhà nansa nì cuu sànaha na ní sàcòo ansivi, te nì xìnu stná ñuhù íchî mahì tècuìí, nsidanicuú ladu ñuhú‑te. Pues nsidaa ñà‑jaàn nduá nì dàndàcú Dios, te ducán nì cuu. 6 Doco sàhà divi tècuìí mà ní ndañuhu stná ñuhìví sànaha ma, vàchi nì dàhvia dàvì inicutu. 7 Doco ansivi xi ñuhìví iá vichi, sàhà divi palabra nì cachi‑yà antes mà iá stná orden xi‑ya ñà‑ìcúmíâ coco nsiha, cuisì ndiatú‑yá ndè cachi sàà quìvì ndundaà sàhà cuàchi nèhivì malu, dandu coco ñuhìví, te ndañuhu stná nsidaa nècuàchì malu mà.

8 Doco iá iin palabra cuníˋ nsinuu ini‑nsià, ñani màní. Cunaha‑nsiá, mate imindaa quìvì, te ò mil cuìà nduá, doco iin‑ni nduá nùù Stoho‑ndà Señor. 9 Ñàyùcàndùá, mate cachí nèhivì ¿índù chuun cucuéè‑guá cuu ñà‑ndùá nì cachi‑yà? doco còó; màdì ñá‑cô‑ndùlócô‑yà nduá; ñà‑quìdándéé cahnú ini‑yà sàhà‑ndà nduá, vàchi có‑cùní‑yà ndañuhu ni‑iin‑nda; còó; ñà‑nì sáà nsidaa‑nda naxicocuíìn ini‑ndà sàhà cuàchi‑nda nduá cuní‑yà.

10 Doco cunaha‑nsiá, (nanàá) icúmí sàà quìvì quida ndisa Stoho‑ndà Señor (nacua nì cachi‑yà); na ian có‑nìhnú ini nèhivì quixi tècuìhnà ñuú, ducán coo. Dandu yáha ga fuerte icúmí caha ndee, te ndañuhu dahuun ansivi; te nsidaa ñà‑ndùá nì cuyucun ñuhìví, icúmíâ dàà títìá, te coca, te ndañuhá, vàchi ñuhìví yohó xì nsidaa ñà‑ìá nùá, icúmíâ coco nsiha.

11 Pues vichi, sàhà‑ñá sà‑ìnáhá‑ndá icúmí ndañuhu nsidaájàn, ñàyùcàndùá xiñuhu ñà‑cunsìhi ini‑ndà cacanuu viì‑ndà ñuhìví nacua cuní mii‑yá, te cunihnu ìì stná ini‑ndà. 12 Siempre ni nsínúú ini‑ndà ñà‑ìcúmí sàà quìvì xí Dios, te quida‑nda nacua cui quida‑nda ñà‑nì sáà yàchà. Vàchi quìvì yucán icúmí chiñuhu Dios ansivi, te coca, dandu ndañuhu dahuan; te nsidaa stná ñà‑nì cuyucun ñuhìví, icúmíâ ndutea, te coca. 13 Doco ináhá vâha stná‑ndà ñà‑después icúmí nàcòo stná inga ansivi saa xi ñuhìví saa nacua nì cachi‑yà xì‑ndà, te ñuhìví saa ma, puru ñà‑ìá viì icúmí coo nùá.

14 Pues, ináhá vâha‑nda ducán icúmí cuu, ñani màní, ñàyùcàndùá, cuàhà gá xiñuhu cunsìhi ini‑ndà cundoo manì‑ndà ñuhìví, màsà cóó ni‑iin falta xi‑nda, ni màsà cóó ni‑iin mancha anima‑ndà. Te iin‑ni ni coó ducán dècuèndè quìvì naxicocuíìn‑yà.

15 Te nú dacueé‑yà, te quidandee gá ini‑yà sàhà‑ndà, dandu xiñuhu cunihnu ini‑ndà ñà‑cuisì sáha‑yàndó tiempu càcu‑nda nduájàn. Te divi ñà‑jaàn nduá sànì tiaa stná ñani mànì‑ndà Pablo na ní tiaa‑ne iin carta nùù‑nsiá antes. Nchichí gà tiaá‑né, vàchi ducán nì nìhìtáhvì‑né. 16 Te nùù nsidaa carta xi‑nemà, cachítnùhu stná‑nè sàhà chuun tiaí yohó. Ñà‑ndáà nduá ùhì cundaà ini‑ndà dava ñà‑ndùá cachí‑nè nùù carta mà. Ñàyùcàndùá, nèhivì có‑sâà cundaà inì‑xi, dasívì uun‑ne palabra mà, vàchi nèhivì có‑xìníndísâ vàha nduú‑né. Te divi ducani dasívì stná‑nè dava ga tutu ìì xí Dios, doco (ndahví‑nè), vachi cuisì icúmí‑nê sàà‑nè ndañuhu‑né sàhámà.

17 Doco mii‑nsiá, sà‑ìnáhá‑nsiâ nansa iá nsidaa ñà‑jaàn, ñani màní. Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑nsiá sàhà tètnùhù có‑ndùlócô sàhà ley xi Dios, còtó nadìtá‑te mii‑nsiá ladu xi‑tè, te sàà‑nsià quee‑nsia nùù ichì váha nchícùn viì‑nsiá vichi. 18 Te sacúndáhvî stnáì nùù‑nsiá ñà‑nì cúnsìhi inì‑nsia nansa cucumi gá‑nsià más gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu, xì nansa nìhì stná‑nsià cunaha váha‑nsiayà, vàchi mii‑yá nduú ana nì dàcácu xi‑nda.

Ansivéhé cahnú‑yá ndè quìvì vichi, te nicanicuahàn. Amén.

1 JUAN

1

2

3

4

5

Tutu Nuu Nì Tiaa San Juan nùù Nsidaa Nèhivì xí Dios

1

Nansa iá vida ndiaha xí mii‑yá

1-2 Cuní‑nsì càhàn‑nsì xì‑nsiá sàhà mii‑yá. Dècuèndè antes quesaha ñuhìví, sà‑ìá‑yà. Te nsiùhù, sànì inini‑nsi nì càhàn‑yà; sànì xininùù‑nsíyà, dècuèndè sànì tnii ndahà stná‑nsì ìcà‑yá. Te mii‑yá nduú ana nì quixi xi palabra ìì cachítnùhu nansa cutiacu ndiaha anima‑ndà. Te sàhà mii‑yá itiácú‑ndà. Ñàyùcàndùá, (nì quixi‑ya) ndè ñuhìví yohó, te nì xini nèhivì‑yá. Dècuèndè stná nsiùhù, nì xininùù stná‑nsìyà, ñàyùcàndùá, vichi cachítnùhu‑nsi, te dansítnûù ini‑nsì mii‑nsiá sàhà‑yá, vàchi mii‑yá nduú ana sáhatahvì xì vida ndiaha nicanicuahàn. Nùù Yuamánì‑yá nìsa ìa‑ya, dandu nì quesaa‑yà ñuhìví yohó, te nì xini‑nsìyà. 3 Te ñà‑ndùá nì xini‑nsì, te nì inini‑nsi, divi nduá cachítnùhu‑nsi xì‑nsiá sàhà‑ñá iin‑ni ni cúníhnú vàha stná ini‑nsià nacua quidá nsiùhù. Te nacua nihnú ini‑ndà Yua‑nda Dios xì Dèhemanì‑yá Jesucristu, ducán nihnú stná ini‑yà ndohó. 4 Te vichi, sàhà‑ñá cuní‑nsì ñà‑chicá cudiì inì‑nsia, ñàyùcàndùá dìsáhà‑xí tiaá‑nsí ñà‑yòhó nùù‑nsiá.

Na ian nchií ndai luz, ducán iá anima Dios

5 Cunaha‑nsiá, palabra yohó nduá nì inini‑nsi nì cachi Dèhemanì‑yá (xì‑ndà), te ñàyùcàndùá dohó cachítnùhu stná‑nsì xì‑nsiá ñà‑nahi luz nchií ndai, ducán nduú stná (anima) Dios, (vàchi micuísi ñà‑vàha nduú‑yá), te ni‑iyuhu có‑nìhnú ini‑yà ichì ñáa. 6 Ñàyùcàndùá, nú ni cachí‑ndà iá vàha‑nda xi‑yá, doco xicá stná‑ndà ichì ñáa, dandísá, tnuhu‑nda, te có‑nchîcùn‑ndà ichì ndàcuisì‑yá. 7 Doco nú xicánúú víi‑nda, datnúù‑yà sàxìnítnùní‑ndà, te nihnú vàha ini‑ndà nacua nihnú ini mii‑yá, dandu mà úhì cundoo manì tàcá nsidaa‑nda. Te nìì Dèhemanì‑yá Jesucristu nsidándóó xí nsidanicuú cuàchi‑nda.

8 Nú ni cachí‑ndà có‑ndùù‑ndà nèhivì cuáchi, dandu ñà‑dàndàhví‑ndà mii‑nda nduá, te ducán náhà xìcà có‑nìhnú ini‑ndà palabra ndàcuisì. 9 Doco nú ni cuáha‑nda cuàchi‑nda, dandu icúmí‑yâ quida ndisa‑ya cumplir, mà dándáhvî‑yàndó, seguru cuicahnú ini‑yà sàhà‑ndà, te nsidandoo‑ya nsidaa ñà‑có‑ndiàá ñuhú anima‑ndà. 10 Doco nú ni cachí‑ndà còò cuáchi ni quida‑nda, dandu ducán queá na ian ndeníhí tnúhú‑ndáyâ. Te nú ducán, dandu náhà xìcà, tàñáha ga sàà‑ndà cunihnu ini‑ndà palabra xi‑ya.

2

Jesucristu nduú ana cáhàn nihni sàhà‑ndà nùù Dios

1 Nahi dèhe mií xínduu‑nsia, ñàyùcàndùá tiaí palabra yohó nùù‑nsiá ñà‑màsà quídá‑nsiá cuàchi. Doco nú iá ana nì quida iin cuàchi, dandu (ni cúnáhá‑nê) iá stná ana cáhàn nihni sàhà‑ndà nùù Yuandiaha‑nda. Te ¿ana quidá ducán? Divi Jesucristu, vàchi mii‑yá, ndàcuisì ini‑yà. 2 Te divi sàhà ñà‑ndùá nì quida‑ya nì xìhì‑yà sàhà cuàchi‑nda, ñàyùcàndùá, mà nsínúú gà ini Yua‑nda Dios sàhà‑ñá. Te màdì cuísi sàhà cuàchi ndohó nì xíhì‑yà, còó, vàchi nì dànáà stná‑yà sàhà cuàchi nsidanicuú nèhivì ñuhìví. 3 Te vichi nú ni chívàha‑nda ñà‑ndùá cachí‑yà, dandu vàtùni cundaà ini‑ndà ñà‑sànì xini stnàhá ndisa‑nda xi‑yá nduá. 4 Doco nú cachí iin nèhivì ináhá‑nêyà, doco có‑chîvàha‑ne ñà‑ndùá cachí‑yà, dandu (cundáà ini‑ndà), tnuhu‑né, có‑nìhnú ndáà cuisì ini‑nè palabra xi‑ya. 5 Doco nú quidá‑né cumplir ñà‑ndùá cachí‑yà, dandísá sànì sàà‑nè cuu ndisa ini‑nè sàhà‑yá, te ducán vàtùni cundaà ini‑ndà iin nèhivì xí‑yá sàndùú‑né. 6 Vàchi nú ni cachí‑nè nèhivì xí‑yá nduú‑né, dandu ndiá ìcà‑né quida viì stná‑nè nacua nì quida mii‑yá.

Ñà‑ndùú palabra saa dandacú Dios chivàha‑nda

7 Màsà cúcáhán‑nsiâ iin ley saa nduá tiaí nùù‑nsiá vichi, ñánì. Còó, ley yucán nduá, divi ley nì xinindisá‑nsiá na ní quìhvi‑nsia ichì‑yá, vàchi divi ley yucán nduú palabra nì xinitnùhu‑nsia daa. 8 Doco cunaha‑nsiá, nahi ley saa nduú stná ñà‑ndùá tiàí nùù‑nsiá yohó. Te nú nsinúú ini‑nsià nansa nì quida mii‑yá (na ní ìa‑ya yohó), xì nansa (quidá stná‑yà) xì ndohó vichi, dandísá vàtùni cundaà ini‑nsià, ley saa nduá, vàchi cueé‑ni cueé‑ni làcà iyuhu iín tnúú ini‑ndà, te vichi ndiaha gá sàdàtnúù‑yà sàxìnítnùní‑ndà sàhà‑ñá cundaà ini‑ndà nansa iá ñà‑ndácuisì.

9 Nú iá iin ana cachí sàdàtnúù Dios sàxìnítnùní‑xi, doco có‑xìñùhù‑né ñanìtnaha‑ne, dandu ichì ñáa nduá nchícùn ìì‑né dècuèndè vichi. 10 Doco nècuàchì cuú inì‑xi sàhà ñanìtnaha‑xi, mii‑né ndisa, iin‑ni datnúù Dios sàxìnítnùní‑nè, te có‑nàcání ini‑nè sàhà inga iñàha cuida cuàchi‑ne. 11 Doco nècuàchì có‑xìñùhù xì ñanìtnaha‑xi, tàñáha ga tnùù ndiaha sàxìnítnùní‑nè. Xicá ñáa‑né, ni có‑sâha tnuní ini‑nè índù cuàhàn‑nè, vàchi iín tnúú ini anima‑nè ñà‑sànì quihin‑ne ichì ñáa.

12 Hijos míos, tiaí tutu yohó nùù‑nsiá sàhà‑ñá sànì xicahnú ini‑yà sàhà cuàchi‑nsia (na ní xinindisá‑nsiáyà), te nì ndacùcahan‑nsiá quìvì‑yá. 13 Stná mii‑nsiá nècuàchì sahnú, tiaá stnáì palabra yohó nùù‑nsiá ñà‑sà‑ìnáhá stnahá stná‑nsià xì mii‑yá ana itiácú nicanicuahàn. Daaní, mii‑nsiá nècuàchì chicá cuachi, tiaá stnáì nùù‑nsiá ñà‑sànì cundee‑nsiá nùù ñà‑malu.

Hijos, ñà‑yòhó tiaí nùù‑nsiá sàhà ñà‑sànì sàà stná‑nsià nì xini stnàhá‑nsiá xì Yuandiaha‑nda. 14 Te mii‑nsiá nècuàchì sahnú jaàn, tiaá stnáì ñà‑yòhó nùù‑nsiá ñà‑sà‑ìnáhá stnahá stná‑nsià xì mii‑yá ana itiácú nicanicuahàn. Daaní, mii‑nsiá nècuàchì chicá cuachi, tiaá stnáì ñà‑yòhó nùù‑nsiá sàhà‑ñá fuerte gà anima‑nsià, vàchi nihnú ndisa ini‑nsià palabra ìì xí Dios, te sànì cundee stná‑nsià nùù ñà‑malu.

15 Ni‑iin‑nsia, màsà cúú ini‑nsià sàhà ñà‑ndùú modo xi ñuhìví yohó, ni màsà xího stná‑nsià ñà‑ndùá iá nùá. Vàchi nú ni cuú ini‑ndà sàhà modo xi ñuhìví yohó, dandu (náhà xìcà) ñà‑có‑cùú ini‑ndà sàhà Yua‑nda Dios nduá. 16 Vàchi nèhivì nihnú inì‑xi ñuhìví yohó, xího cuáhà‑né quida cahnú‑né cuàchi‑ne xì iquìcúñú‑nè, te xího stná‑nè cundehè‑né cuàhà iñàha có‑ndiàá, te nducuéhê stná‑nè sàhà ñà‑ndùá icúmí‑nê. Doco nsidaa ñà‑jaàn, có‑ndùá ñà‑cùdíì ini Yua‑nda Dios sàhà‑xí. Còó, ñà‑cùdíì ini nèhivì ñuhìví yohó nduá. 17 Doco ñuhìví yohó, icúmíâ nsiha, te mà níhì gá nèhivì ñà‑ndùá nìsa xihò guá‑nèmà. Doco ana quìdà‑xì ñá‑ndùá cachí Dios, nicanicuahàn cundoo ndiaha‑né.

Nansa cundaà ini‑ndà índù ñà‑ndùú ñà‑ndáà, te índù ñà‑ndùú ñà‑tnùhù

18 Hijos míos, na ian vàxi xínu tiempu yohó nduá. Te sànì xinitnùhu‑nsia icúmí quixi iin ana nduú contra xi Jesucristu, divi nduú Anticristu. Doco dècuèndè stná tiempu vichi ndoó stná cuàhà contra xi‑ya. Ñàyùcàndùá, vàtùni cundaà ini‑ndà ñà‑vàxi xínu tiempu yohó nduá. 19 Tiàa xínduu contra xi‑ya, antes nìsa cutnahá stná‑nè xì‑ndà, doco vichi sànì quecuaán‑né, vàchi cónì ía ndisa‑ne ladu xi‑nda, vàchi nú nèhivì ladu xi‑nda nduú‑né nì cùí, dandu dècuèndè vichi cutnahá íì‑né xì‑ndà. Doco, còó, sànì quecuaán‑né sàhà‑ñá cunahà xìcà ñà‑dìín ladu iá‑nè.

20-21 Te mii‑nsiá, nùù mii‑yá ana chicá ìì sànì nìhìtáhvì sàxìnítnùní‑nsià, te sà‑ìnáhá nsidaa‑nsiá ñà‑ndùú ñà‑ndáà. Te ñà‑sà‑ìnáhá‑nsiâmà, ñàyùcàndùá tiaí tutu yohó nùù‑nsiá, màdì sáhà‑ñá có‑ìnáhá‑nsiâ, vàchi ndisa, ináhá‑nsiâ ñà‑ndùú ñà‑ndáà. Te sàhà‑ñá nduá palabra ndàcuisì, ñàyùcàndùá ni‑iyuhu mà cúndúá ñà‑tnùhù.

22 Te ¿ana chicá nduú tètnùhù ndisa? Divi tiàa cachí sàhà Jesús ñà‑có‑ndùú‑yá Cristu ndiaha nì quixi nùù Dios. Cunaha‑nsiá, contra xi Jesucristu nduú ana cachí: “Còò ana nduú Yua‑nda Dios, ni còò stná Dèhemanì‑yá”. 23 Nú ni cachí‑ndà: “Còò Déhemanì‑yá”, dandu ducán queá ñà‑sànì nacuaà stná‑ndà Yua‑nda Dios. Doco nú ndácùcahan‑nda Dèhemanì‑yá, dandu Yua‑nda Dios iá vàha stná xì‑ndà.

24 Ñàyùcàndùá, mii‑nsiá, nicanicuahàn xiñuhu cunihnu inì‑nsia palabra xi‑yá, divi palabra nì xinitnùhu‑nsia sànaha. Nú iin‑ni ni cúníhnú ini‑ndà ñà‑ndùá nì xinitnùhu‑nda daa, dandu iin‑ni cunduu stná‑ndà nèhivì xí Dèhemanì‑yá, nèhivì xí Yua‑nda Dios. 25 Te mii‑yá, sànì quida‑ya comprometer nìhì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn.

26 Cunaha‑nsiá, tutu yohó tiaí nùù‑nsiá sàhà‑ñá cundaà vàha inì‑nsia sàhà nèhivì tnùhù cuní dandahví xì‑nsiá. 27 Doco mii‑nsiá, sànì nduhiì sàxìnítnùní‑nsià nì quida‑ya, te ducání iá dècuèndè vichi; còò necesidad dacuahá inga nèhivì mii‑nsiá, vàchi sànì nsida iì‑yá sàxìnítnùní‑nsià, te dècuèndè vichi chindéâmà mii‑nsiá, vàtùni cundaà ini‑nsià sàhà nsidaa iñàha, vàchi palabra ndàcuisì nduá nì chinaha‑yà, còò ni‑iin ñà‑tnùhù nduá. Te divi nacua nì chinaha‑yà mii‑nsiá antes, divi ducán xiñuhu quida stná‑nsià vichi, nicanicuahàn ni cúníhnú ini‑nsià cunduu ìì‑nsiá nèhivì xí‑yá.

28 Hijos míos, vichi cachíˋ xì‑nsiá: iin‑ni ni cúndúú‑ndá nèhivì xí‑yá, dandu quìvì naxicocuíìn‑yà, mà yúhî‑ndà, ni mà cúcáhán nûù‑ndà cundehè‑yándô. 29 Ináhá‑ndá, ndàcuisì ini‑yà. Ñàyùcàndùá nú nihnú ndàcuisì stná ini ndohó, dandu vàtùni cundaà ini‑ndà ñà‑sànì sàà‑ndà cunduu ndisa‑nda dèhe‑ya nduá.

3

Dèhe ndisa Dios nduu‑nda, cachí San Juan

1 Hijos míos, na cuàhà guá cuú ini Yua‑nda Dios sàhà‑ndà, vàchi sànì nìhìtáhvì‑ndà cachi‑yà xì‑ndà ñà‑ndùù‑ndà dèhe ndisa‑ya. Te divi xínduu‑nda. Ñàyùcàndùá, nèhivì ñuhìví yohó, có‑nàcúní‑nè ndohó, vàchi ni mii‑yá, cónì nácúní‑nèyà daa. 2 (Cachíˋ xì) mii‑nsiá nècuàchì mànì guá nùí ñà‑vichi sàndùù‑ndà dèhe ndisa‑ya. Te mate táñâha ga datúi‑ya nùù‑ndà índù forma nùù‑xí sàà‑ndà cunduu‑nda, doco ináhá‑ndá quìvì naxicocuíìn‑yà, dandu nahi mii‑yá nanduu‑nda, vàchi mimíí nacua iá‑yà, ducán icúmí‑ndá cuni‑ndà nùù‑yá. 3 Ñàyùcàndùá, nú ducán nihnú ini‑ndà ñà‑ìcúmí‑ndá cuni‑ndà nùù‑yá, dandu cuàhàn‑ndà nsidaviì‑ndà anima‑ndà, ndoa nacua iá ndoo stná anima mii‑yá.

4 Nú tùha nèhivì quida‑ne cuàchi, dandu ñà‑càhíchì stná ini‑nè ley xi‑ya queámà, vàchi nsidanicuú cuàchi, ñà‑có‑sâha ley xi‑ya nduá. 5 Sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑dìsáhà‑xí nì quixi‑ya ñuhìví yohó; ináhá‑nsiâ nì quixi‑ya ñà‑dandutu‑yá cuàchi‑nda. Doco mii‑yá, còò ni‑iin cuàchi ni quidá‑yá. 6 Nsidaa ndohó nècuàchì nduú ndisa nèhivì xí‑yá, mà túha‑nda quida ga‑ndà cuàchi. Doco ana tùha quida ducán, tàcùní‑nè mii‑yá, ni tàcùní stná‑nè nansa iá modo xi‑ya. 7 Hijos míos, màsà cuáha‑nsia dandahví ni‑iin nèhivì mii‑nsiá, vàchi (ináhá‑ndá ñà‑ndáà nduá yohó): nú quidávíi‑nda, dandu (vàtùni cachi‑ndà) ndàcuisì ini‑ndà nahi mii‑yá. 8 Nècuàchì tùha quida‑xi cuàchi, iá‑nè ladu xi ñà‑malu, vàchi ñà‑malu, dècuèndè yuté ñuhìví xì dècuèndè vichi, iin‑ni quidá‑si cuàchi. Te (ináhá‑ndá) índù‑ñá dìsáhà‑xí nì quixi Dèhemanì Dios ñuhìví yohó: divi sàhà‑ñá dandutu‑yá nsidaa ñà‑ndùá quidá quisì mà.

9 Nsidaa ana nduú dèhe ndisa Dios, mà túha‑ne quida‑ne cuàchi, vàchi mii vida saín xi Dios ñuhú ini‑nè, te mà sáà‑nè quida‑ne ducán, vàchi dèhe ndisa‑ya nduú‑né. 10 Mà úhì cundaà ini‑ndà ana nduú dèhe‑ya, te ana nduú dèhe ñà‑malu. Iin nècuàchì có‑quìdá víi, ò iin nècuàchì có‑cùú inì‑xi sàhà ñanìtnaha‑xi, có‑ndùú‑né nèhivì xí Dios. 11 Vàchi sànaha na ní xinitnùhu‑nsia razón ndiaha sàhà‑yá, te iin‑ni dècuèndè vichi, ducán nì sàcùnaha‑nsiá ñà‑nì cùú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà. 12 Màsà quídá‑ndá na nì quida Caín (sànaha). Iá‑te ladu xi ñà‑malu, ñàyùcàndùá nì sahnì‑té ñanì‑te. Te ¿índù chuun nì sahnì stnàhá‑te? Divi sàhà‑ñá nì xinì‑te có‑quìdá víi mii‑té, te ñanì‑te, quidá víi‑né.

13 Ñánì, màsà ndúlócô‑ndà nú indéhe‑nda có‑xìñùhù nèhivì ñuhìví ndohó.

14 Divi sàhà‑ñá cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, ñàyùcàndùá cundáà ini‑ndà sànì yàha‑nda ladu xi Dios ndé cutiacu anima‑ndà nicanicuahàn; có‑ìá gà‑ndà ladu ndé xíhì anima‑ndà.

Nú có‑cùú ini iin nèhivì sàhà ñanìtnaha‑ne, dandu náhà xìcà tàñáha ga yàha‑ne ladu ndé itiácú anima‑ndà. 15 Vàchi nsidaa ana có‑xìñùhù xì ñanìtnaha‑xi, ndudává‑né xì iin tè‑sàhní. Te ináhá‑ndá, ni‑iyuhu vida ndiaha có‑ñùhú anima iin tè‑quìdà ducán. 16 Te vichi sànì sàà‑ndà nì cundaà vàha ini‑ndà nansa ndiá ìcà‑ndà cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, vàchi sànì xini‑ndà ñà‑ndùá nì quida mii‑yá, nì xìhì‑yà cuenta xi‑nda. Ñàyùcàndùá, ndiá ìcà stná‑ndà cundoo‑nda dispuestu cui‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda. 17 Vàchi nú indéhe iin nèhivì iá necesidad nùù iin ñanìtnaha‑ne, te có‑ìndéhe ndahví‑nè nècuàchìmà, mate algu icúmí‑nê, dandu ñà‑jaàn cundáà ini‑ndà có‑cùú ini‑nè sàhà Dios. 18 Hijos míos, màsà cáchí uun‑nda ñà‑cùú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà; màsà cáhàn uun‑nda cachí‑ndà ducán. Xiñuhu ñà‑quida ndisa‑nda cumplir, te quida stná‑ndà obra nùù ñanìtnaha‑nda.

19 Nú ni quida‑nda ducán, dandu vàtùni cundaà ndisa ini‑ndà palabra ndàcuisì nduá sànchícùn‑ndà, te mà yúhî gà‑ndà sàhà anima‑ndà nùù Dios. 20 Vàchi nú dayúhî cuàchi‑nda mii‑nda, dandu (xiñuhu nsinuu ini‑ndà), cahnú Dios xi‑nda, te ináhá‑yâ nansa iá nsidaa iñàha. 21 Doco te nú còò ni‑iñàha dayúhî xì anima‑ndà, dandísá mà yúhî‑ndàyá, (ñani) màní, 22 vàtùni càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, te nìhì‑ndà ñà‑ndùá xícàn‑ndà, vàchi chívàha‑nda ñà‑ndùá cachí‑yà, te quida‑nda ñà‑ndùá cudíì ini‑yà sàhà‑xí. 23 Te ¿ndíà nduá nì dàndàcú‑yá nùù‑ndà? Divi ñà‑cahvi‑nda xi Dèhemanì‑yá Jesucristu, te cuu stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà nacua nì cachi‑yà xì‑ndà. 24 Te nú chívàha‑nda ñà‑ndùá cachí‑yà, dandu ñá‑sànì ndèe anima‑ndà ini anima mii‑yá nduá, te iá stná‑yà ini anima ndohó. Te sànì sàhatahvì stná‑yàndó Espíritu Ìì xí‑yá, te ñàyùcàndùá, vàtùni cundaà ini‑ndà iá ndisa Dios ini anima‑ndà.

4

Nansa quidá Espíritu Ìì xí Dios, xì nansa quidá stná espíritu xi ana nduú contra xi Cristu

1 Mii‑nsiá nècuàchì mànì guá nùí, màsà cúníndísâ ndevàha‑nsia ñà‑ndùá cachí nèhivì nú cachí‑nè Espíritu Ìì dacáhàn xì‑né. Còó, vàchi xiñuhu‑ñá quida‑nsia prueba, a ndisa Dios dacáhàn xì‑né, á coó. Vàchi cuàhà tètnùhù sànì quesaha xicánúú ñuhìví vichi, te cachí‑te ñà‑cuenta xi Dios cáhàn‑te. 2-3 Doco nú ndisa Espíritu Ìì xí Dios dacáhàn xì iin nèhivì, dandu cuàhàn‑nè candisá‑né cachi‑nè: “Ñà‑ndáà nduá, nì sàcòo cuerpu Jesucristu, te nì tùinuù‑yá ñuhìví yohó”. Ducán xiñuhu cachi‑nè, dandu cundaà ini‑ndà, divi Dios dacáhàn xì‑né. Doco nú có‑càchí‑nè ducán, dandu cundaà ini‑ndà màdì Dios dacáhàn xì‑né; còó, iin espíritu iá ladu xi contra xi Cristu dacáhàn xì‑né. Te sà‑ìnáhá‑nsiâ icúmí quixi ana nduú contra xi Cristu. Doco cunaha‑nsiá, vichi sà‑ìá espíritu xi tèmà ñuhìví yohó.

4 Hijos míos, nèhivì xí Dios xínduu‑nda, te sànì cundee‑nda nùù nèhivì (xínchicùn xì contra xi Cristu), vàchi chicá fuerte mii‑yá iá nùù anima‑ndà, te chicá mà fuerte mii‑sí xicánúú guá ñuhìví yohó. 5 Nèhivì (nchícùn contra xi‑ya) mà, cuisì modo xi ñuhìví yohó nihnú ini‑nè, te ñàyùcàndùá, modo xi ñuhìví yohó cáhàn‑nè, te compañeru‑nè, divi ducán nihnú stná ini‑nè, te cudíì ini‑nè cunini‑ne ñà‑ndùá cachí guâ nècuàchìmà. 6 Doco ndohó, nèhivì (nihnú ini xì) Dios nduu‑nda. Te nsidaa ana ináhá xí‑yâ, cudíì ini‑nè cunini‑ne palabra cáhàn‑ndà. Doco nècuàchì có‑ndùú nèhivì xí‑yá, có‑cùní‑nè cunini‑ne. Ñàyùcàndùá, ducán nduú modo cundaà ini‑nda a ndisa Espíritu Ìì chindéé xí iin nèhivì, te ò iin espíritu malu dandahví xì‑né.

Cuú ndisa ini Dios sàhà nsidaa nèhivì

7 Nicanicuahàn ni cúcúú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, (ñani) màní, vàchi divi ñà‑jaàn nduá cuní Dios quida‑nda. Nsidaa ana cuú inì‑xi sàhà ñanìtnaha‑xi, dèhe ndisa Dios nduú‑né, te ináhá stnahá‑né xì‑yá. 8 Doco nsidaa ana có‑cùú inì‑xi sàhà ñanìtnaha‑xi, có‑ìnáhá‑nê Dios, vàchi mii‑yá, de por sí ducání cuú ini‑yà sàhà nèhivì. 9 Divi ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí nì techuún‑yá mindaa Dèhemanì‑yá nì quixi ñuhìví yohó sàhà‑ñá nìhì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn. Sàhámà sàcùndáà vàha ini‑ndà ñà‑cùú ndisa ini Dios sàhà‑ndà. 10 Vàchi màdì ñá‑sànì cuu ini ndohó sàhà mii‑yá nduá, còó; divi ñà‑cùú ini mii‑yá sàhà ndohó nduá, te sàháyùcàndùá nì techuún‑yá Dèhemanì‑yá nì quixi‑ya nì xìhì‑yà sàhà‑ndà, dandu mà nsínúú gà ini‑yà sàhà cuàchi‑ndà.

11 Pues cunaha‑nsiá, nú ducán tantu guá cuú ini Dios sàhà‑ndà, dandu ndiá ìcà stná‑ndà cucuu stná ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda, ñani màní. 12 Ni‑iin nèhivì, tàñáha ga cuni‑nè meru nùù Dios. Doco nú cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà, dandu vàtùni cundaà ini‑ndà ñà‑ini anima‑ndà iá‑yà, te chindéé‑yândô sàà‑ndà cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà nacua ndiá ìcà‑ndà. 13 Te sànì sàhatahvì stná‑yàndó Espíritu Ìì xí‑yá. Ñàyùcàndùá cundáà ini‑ndà ñà‑sànì ndèe anima‑ndà ini anima mii‑yá nduá, te mii‑yá, iá stná‑yà ini anima ndohó. 14 Te nsiùhù, sànì xininùù‑nsí ñà‑ndùá nì quida Yua‑nda Dios nì techuún‑yá Dèhemanì‑yá nì quixi‑ya ñà‑dacácu‑ya nèhivì ñuhìví. Ñà‑jaàn nduá cachítnùhu‑nsi xì nèhivì. 15 Vàchi nú sànì cachi vate‑nda ñà‑divi Dèhemanì Dios nduú Jesús, dandu iá Dios ini anima‑ndà, te sànì ndèe stná anima‑ndà ini anima mii‑yá.

16 Sànì xini‑ndà ñà‑cùú ndisa ini‑yà sàhà‑ndà, te sànì xinindisá stná‑ndà ñà‑jaàn. Vàchi mii‑yá, de por sí ducani cuú ini‑yà sàhà nèhivì. Ñàyùcàndùá, nú iin‑ni cuú stnahá stná ini‑ndà sàhà‑ndà, dandu vàtùni cundaà ini‑ndà ñà‑sà‑ìá anima‑ndà ini anima mii‑yá, te mii‑yá, iá stná‑yà ini anima ndohó. 17 Ducán iá sàhà ñà‑nì sáà‑ndà cuu ndisa ini‑ndà sàhà‑yá, dandu na sáà quìvì juiciu, vàtùni cunihnu ini‑ndà, mà yúhî‑ndà, vàchi na ian nihnú ini mii‑yá, ducán nihnú stná ini ndohó na ndoó gá‑ndà ñuhìví yohó. 18 Te nú cuú ndisa ini‑ndà sàhà‑yá, dandu sadíàmà nùù ñà‑yúhî‑ndà. Doco nú yúhî‑ndà, dandu dandóhâmàndó. Te cunaha‑nsiá, nsidaa ana yúhî, cumánì vá sàà‑nè cuu ini‑nè sàhà‑yá modo ndiá ìcà‑né.

19 Ndohó, cuú ini‑ndà sàhà‑yá, vàchi dihna mii‑yá nì quesaha cuú ini‑yà sàhà‑ndà. 20 Doco vihini cachi iin nèhivì ñà‑cùú ini‑nè sàhà‑yá, mate iá iin ñanìtnaha‑ne có‑xìñùhù‑né. Pues nú ducán, dandu (náhà claru) dandahví uun‑ne. Vàchi nú có‑cùú ini‑ndà sàhà iin nèhivì sànì xininùù‑ndà, dandu ¿nansa cui cuu ini‑ndà sàhà iin ana tàñáha ga cuninùù‑ndà nahi Dios? 21 Cunaha‑nsiá, nsidaa ndohó nècuàchì cuú inì‑xi sàhà‑yá, sànì dàndàcú stná‑yà nùù‑ndà ñà‑nì cùú stná ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda.

5

Nansa cundee‑nda nùù nèhivì malu ñuhìví yohó

1 Nú sànì xinindisa‑nda ñà‑divi Cristu nì quixi ansivi nduú Jesús, dandísá, dèhe Yua‑nda Dios xínduu‑nda; te nú cuú ini‑ndà sàhà mii‑yá ana nduú Yua‑nda, dandu cuàhàn‑ndà cuu stná ini‑ndà sàhà nsidaa dèhe‑ya. 2 Vàchi nú cuú ini‑ndà sàhà‑yà, te chívàha‑nda ñà‑ndùá cachí‑yà, dandu cundaà ini‑ndà, cuú ndisa ini‑ndà sàhà ñanìtnaha‑nda xínduu stná dèhe‑ya. 3 Vàchi ñà‑chívàha‑nda ñà‑ndùá nì cachi‑yà, divi ñà‑cùú ndisa ini‑ndà sáhà‑yá queé stná mà. Te ñà‑ndùá dàndàcú‑yá, mà cúñáñá‑ndá chivàha‑ndañá. 4 Vàchi cunaha‑nsiá, nsidaa ana nduú dèhe ndisa‑ya, nicanicuahàn icúmí‑nê cundee‑né nùù nèhivì malu ñuhìví yohó. Vàchi divi sàhà‑ñá xiníndísá‑ndá mii‑yá, ñà‑jaàn nduá dìsáhà‑xí níhì‑ndà cundee‑nda nuù nècuàchìmà. 5 Vàchi ¿ana gà cui cundee‑xi nùù nsidaa nèhivì malu ñuhìví yohó? Cuisì nèhivì xiníndísá‑xí Jesús ñà‑ndùú‑yá Dèhemanì Dios cundee.

Ñà‑ndùá cachítnùhu xi‑nda sàhà Dèhemanì Dios

6 Nì quixi Jesús ñuhìví yoho, te nì cuhiì‑yá xì tècuìí, te nì xìtià stná nìì‑yá. Màdì cuísiá nì cúhíì‑yá xì tècuìí nduá; còó, divi sàhà‑ñá ni cuítià stná nìì‑yá nduá nì quixi‑ya. Te Espíritu Ìì xí‑yá nduú ana datnúù xì anima‑ndà sàhà nsidaájàn, vàchi micuísi ñà‑ndáà nduá cachí Espíritu Ìì.

7 Cunaha‑nsiá, nùù gloria na ian ndoó ùnì ana cachítnùhu xi‑nda sàhà stná mà, divi Yua‑nda Dios, xì (Dèhemanì‑yá nani) Palabra ìì, xì stná Espíritu Ìì xí‑yá. Doco imindaa mii‑yá nduú‑yá. 8 Te ñuhìví yohó, ùnì stná modo iá cundaà ini‑ndà sàhà Jesús, vàchi Espíritu Ìì xí‑yá nduú iin ana cachítnùhu sàhà‑yá; te iá stná tècuìí nì cuhiì‑yá, xì stná nìì‑yá nì xìtià. Sàhà nsi‑únì modo jaàn cundáà ini‑ndà sàhà‑yá, doco iin‑ni razón ndiaha nduú nsidaámà.

9 Cunaha‑nsiá, nú nèhivì ùún cachítnùhu xi‑nda iñàha, mà úhì xiníndísá‑ndá palabra xi‑ne. Te nú ducán, dandu chicá más ndiá ìcà‑ndà cunindisa‑nda razón ndiaha sànì cachitnùhu Dios sàhà Dèhemanì‑yá, vàchi iá ñà‑ndùá sànì cachi‑yà. 10 Te ndohó, ináhá‑ndá palabra ndàcuisì nduá, vàchi ñuhá anima‑ndà, te ducán ñuhú stná anima nsidaa ana xiníndísá‑xí Dèhemanì‑yá. Doco nècuàchì có‑xìníndísâ, (ndahví‑nè), vàchi ducán queá na ian ndaníhí tnúhú‑nê Dios, vàchi có‑xìníndísâ‑né ñà‑ndùá sànì cachi‑yà sàhà Dèhemanì‑yá. 11-12 Te divi ñà‑yòhó nduá sànì cachi‑yà: iá nansa nìhìtáhvì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn quida‑ya, te Dèhemanì‑yá nduú ana sáhatahvì xì vida mà. Ana inácáá Dèhemanì‑yá anima‑xi, sà‑ìcúmí‑nê vida ndiaha ma, te ana còò‑yá anima‑xi, còò stná‑mà nùù‑né.

Ni cácàn tàhvì‑ndà nùù Dios sàhà‑ñá nìhì‑ndà gracia

13 Palabra yohó tiaí nùù mii‑nsiá nècuàchì cahvi xi Dèhemanì‑yá, te ndácùcahan xi quìvì‑yá áma sáà‑nsià cundaà vàha inì‑nsia ñà‑sànì nìhì ndisa‑nda vida ndiaha nicanicuahàn. 14 Te vichi có‑yûhî‑ndà càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá, vàchi nú iin chuun vàha nduá xícàn tàhvì‑ndà, dandu iníní‑yá, ináhá‑ndá. 15 Te nú iníní‑yá na xícàn tàhvì‑ndà ducán, dandu ináhá‑ndá sà‑ìcúmí‑ndá ñà‑ndùá nì xìcàn‑ndà, ndéni iñàha nì cui ni cúndúá.

16 Nú xiní‑ndà iin nècuàchì iin‑ni cahvi stná xì‑yá ñà‑nì quida‑ne iin cuàchi có‑ndùú cuàchi cui‑ndà sàhà‑xí, dandu xiñuhu càcàn tàhvì‑ndà nùù‑yá sàhà‑ñá nì níhì‑né cutiacu va‑ne, nú ndisa có‑ndùá iin cuàchi cui‑ndà sàhà‑xí. Vàchi iá cuàchi cui‑ndà sàhà‑xí, te nú sànì quida iin nèhivì‑ñá, dandu mà cácàn tàhvì‑ndà nùù‑yá sàhà‑né. 17 Nsidaa ñà‑có‑ndiàá, cuàchi nduá. Doco iá cuàchi mà cúí‑ndà sàhà‑xí.

18 Cunaha‑nsiá, nú dèhe ndisa Dios nduu‑nda, dandu có‑quìdá ndevàha ga‑ndà cuàchi. Te ndiaá stná Dèhemanì‑yándô sàhá màsà tníí ñà‑malu‑ndó.

19 Divi Dios nduú Yuandiaha‑nda, ináhá‑ndá, doco nsidaa gá nèhivì ñuhìví, ndahà ñà‑malu ndoó‑né.

20 Te ináhá‑ndá nì quixi Dèhemanì‑yá, te nì sàà‑ndà nì cundaà ini‑ndà nì quida‑ya, vàtùni nì xini stnaha‑nda xi mii‑yá ana nduú Dios ndisa; te nì ndèe stná anima‑ndà ini anima mii‑yá, ñàyùcàndùá, sà‑ìá anima‑ndà ini anima Dèhemanì‑yá Jesucristu. Te divi mii‑yá nduú‑yá Dios ndisa, te vida ndiaha nicanicuahàn sáhatahvì‑yándô.

21 Hijos míos, cuidadu cundoo‑nsia ñà‑màsà cáhví‑nsiâ ni‑iñàha có‑ndùú ndisa Dios.

2 JUAN

Tutu Ùì Nì Tiaa San Juan

1

1 Yùhù nduí nècuàchì sahnú ináhá‑nî, te tiaí tutu yohó nùù mii‑ní nècuàchì ñahà nì nacàxin Dios, xì nùù stná dèhe‑ní. Yùhù, cuú ndisa inì sàhà nsidaa‑nsiá. Doco màdì cuisì yùhù, vàchi nsidaa gá ana cundáà inì‑xi sàhà palabra ndàcuisì xí‑yá, cuú stná ini‑nè sàhà‑nsiá. 2 Vàchi iin‑ni palabra ndàcuisì nchícùn‑ndà, te nicanicuahàn icúmí coo palabra mà anima‑ndà. 3 Pues vichi xícàn tàhví nùù Yua‑nda Dios xì Dèhemanì‑yá Stoho‑ndà Jesucristu ñà‑nì cuáha‑ya mii‑nsiá cuàhà gracia xi‑ya. Ni cúndéhe ndahví stná‑yà mii‑nsiá, te contentu ni cúndóó‑nsiá quida‑ya. Te iin‑ni, ni cúnchícùn viì‑nsiá palabra ndàcuisì mà, te ni cúcúú stnahá stná inì‑nsia sàhà‑nsiá.

4 Cuàhà gá nì cudiì inì na ní xinitnùhi ñà‑iin‑ni quidá víi dèhe‑ní nacua cachí palabra ndàcuisì nì cachi Yua‑nda Dios quida‑nda. 5 Te vichi sacúndáhvîˋ nùù mii‑ní, señora, ñà‑nì cùú inì‑ní sàhà nsidaa ñanìtnaha‑ní. Vàchi màdì lácà vichi‑ni nì sàcòo palabra cachí ducán, còó, dècuèndè tiempu nì quesaha xítià palabra xi‑ya, ndè quìvì yucán nì ndacu nuù‑ndà cuu stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà. Te vichi tiaí nùù mii‑nsiá ñà‑iin‑ni ni quidá stná‑nsià ducán. 6 Te ¿nansa divi iá ñà‑cùú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà? Pues divi ñà‑chivàha‑nda ñà‑ndùá nì cachi‑yà nduá. Te mii‑yá, dècuèndè sànaha, ducán nì cachi‑yà (xì‑ndà) ñà‑iin‑ni ni cúnchícùn‑ndà ichì ndé cuú stnahá ini‑ndà sàhà‑ndà.

Cuidadu ni cúndóó‑ndá sàhà tètnùhù cuní datúcù xì‑ndà inga ichì

7 Vàchi vichi sànì ndecoyo cuàhà tètnùhù; xicánúú‑te ñuhìví, cachí‑te ñà‑cónì ía ndisa iquìcúñú Jesucristu na ní quixi‑ya ñuhìví, cachí‑te. Cunaha‑nsiá, divi‑tè xínduu ndisa‑tè tètnùhù, te xínduu stná‑te contra xi Cristu queámà. 8 Ñàyùcàndùá, cuidadu ni cúndóó‑ndá sàhà‑té, còtó ndañuhu chuun vàha sànì quida‑nda; chicá vàha ni coó nsihi ñà‑vàha icúmí‑ndá nìhì‑ndà. 9 Vàchi nú ni túcù iin nèhivì inga ichì, te nacoo nihni‑ne ichì Cristu, dandu ñà‑jaàn cundaà ini‑ndà, còò ndisa Dios nùù anima‑nè. Doco nèhivì iin‑ni nchícùn ñà‑ndùá cachí Cristu, iá ndisa Yua‑nda Dios ini anima‑nè, te inácáá stná Dèhemanì‑yá. 10-11 Te nú ni sáà iin nèhivì vehe‑nsia (ñà‑chinaha‑nè mii‑nsiá) iin dàñùhù có‑ndùú dàñùhù sànì cachìmà, màsà dáyâha‑nsianè vehe, ni màsà cásàhú gà‑nsià xì‑né. Vàchi nú ducán ni quida‑nda, dandu icúmí stná‑ndà nacuida cuàchi‑nda nahi mii‑né.

12 Cuàhà gá stná ñà‑cùní guè cachì xì‑nsiá, doco vichi tuxí inì chicá vàha màsà tiáá guè nùù tutu yohó, vàchi nacání inì sàì nàcòtì mii‑nsiá, dandu ndatnuhu váha‑nda, te cudiì gá ini‑ndà. 13 Cunaha‑ní, yohó ndoó stná dèhe cùhì‑ní nì nacàxin stná Dios, te cásàhú stná‑nè xì‑ní. Sà‑ìá.

3 JUAN

Tutu Ùnì Nì Tiaa San Juan

1

Nansa nì tiaa Juan nùù iin nècuàchì nani Gayo, te cachí‑nè chuun vàha nduá quidá nècuàchìmà

1-2 Yùhù nduí nècuàchì sahnú ináhá‑nî, te cásàhúì xì mii‑ní Gayo. Cunaha‑ní, mànì cuáhà‑ní nùí; cuú ndisa inì sàhà‑ní. Te xícàn tàhvì stnáì nùù Dios ñà‑nì yáha vàha‑ní nsidanicuú chuun, te màsà quícuéhè‑ní; ni coó vàha‑ní nacua iá viì stná anima‑ní. 3 Yùhù nì cudiì cuáhà inì na ní caquesaa ñani‑ndà, te nì nacani‑ne xìˊ sàhà‑ní ñà‑iin‑ni xiníndísâ viì‑ní palabra ndàcuisì xí Dios, cachí‑nè, vàchi iin‑ni chívàha viì‑ní ndudu ìì xí‑yá. 4 Cunaha‑ní, nahi dèhi xínduu‑nsia, te yáha ga cudíì inì na xinítnùhi quidá víi‑nsiá nacua cachí palabra ndàcuisì. Ndisa, divi ñà‑jaàn nduú ñà‑yáha ga cudíì inì sàhà‑xí.

5 Ñani màní, sànì xinì ñà‑tùha‑ní quida viì‑ní, vàchi siempre chindéé‑nî dava ga nèhivì xiníndísâ, te nú xínduu‑ne nècuàchì vàxi inga ñuu, dandu chicá más cúnsìhi inì‑ní chindee‑ní nècuàchìmà. 6 Vàchi sànì nacani‑ne xì nsidaa nsiùhù na natácá‑nsì cahvi‑nsí Dios, cachí‑nè xì‑nsí nansa cuú cuáhà inì‑ní sàhà‑né. Ñàyùcàndùá, quida‑ní seguir chindee‑ní nècuàchì (sáà vehe‑ní ducán), te màndaca ichi‑nínè nacua cuní Dios quida‑nda. 7 Vàchi mii‑né, sàhà‑ñá cuú stná ini‑nè sàhà‑yá, ñàyùcàndùá nì caquihin‑ne ichì ñà‑cacanuu‑ne chuun ìì xí‑yá. Ni có‑xîcàn stná‑nè ni‑iñàha nùù nèhivì có‑xìníndísâ ñuu ndé yáha‑ne. 8 Ñàyùcàndùá, ndohó, ndiá ìcà‑ndà dayáha‑nda nècuàchìmà vehe‑nda, te ducán chindee stná‑ndà (xì chuun quidá‑né dacuítià‑nè) palabra ndàcuisì xí Dios.

Nansa quidá Diótrefes, có‑quìdá víi‑né, cachí Juan

9 Nì tiai iin carta nùù nèhivì xí Dios natácá (ndé iá‑nî), doco Diótrefes, có‑cùní‑nè nacuni‑nè nsiùhù, vàchi mii‑né cudíì ini‑nè cunduu‑ne ana dandacú. 10 Ñàyùcàndùá, na sáì jaàn, icúmî càhìn xì‑né, vàchi có‑quìdá víi‑né, cáhàn ùhì‑nè dìquì‑nsí. Te màdì cuisì ñà‑jaàn; chicá mal quidá stná‑nè. Vàchi na xísaà ñani‑ndà ñuù‑nsia, dandu nacuáa‑né nècuàchìmà. Te nú iá iin‑nsia cuní dayáha xi nècuàchìmà vehe‑xi, dandu sadí Diótrefes mà nùù‑nsiá; còò gá permisu nataca gà‑nsià xì nèhivì xí Dios, cachí‑nè.

11 Doco mii‑ní ñani màní, màsà cúnchícùn‑ní ichì malu; còó. Cuisì ñà‑vàha ndisa ni cúnchícùn‑ní. Vàchi iin nèhivì quidá víi, nèhivì xí Dios nduú‑né; doco iin nèhivì quidá quíní, ni có‑sâha tnùní ini‑nè nansa ndisa iá‑yà.

Nansa quidá nècuàchì nani Demetrio

12 Daaní, jaàn iá stná Demetrio. Vàha ga quidá‑né, cachí nsidaa nèhivì. Te náhà xìcà palabra ndàcuisì nduá nchícùn‑nè. Te stná nsiùhù, cachí stná‑nsì vàha ndisa‑ne, te ináhá‑nî màdì tnúhu nduá cachí‑nsì.

13 Cuàhà gá cuàhìn tiai nùù‑ní ni cuí, doco vichi mà tiáá guéˋ nùù tutu yohó, 14 vàchi nacání inì yàchì sàà mimíî nàcòtì mii‑ní, dandu ndatnuhu‑nda.

15 Ni cúcuéê ni‑ní. Cásàhú nsidaa amigo xi‑ní. Te mii‑ní, casàhú stná‑ní xì iin iin amigo xi‑nda ndoó jaàn.

(Ducán nì nsihi carta ùnì nì tiaa San Juan.)

JUDAS

Tutu Nì Tiaa San Judas Tadeo nùù Nsidaa Nèhivì xí Dios

1

1 Yùhù nduí Judas, iin ana xinúcuáchí nùù Stoho‑ndà Jesucristu. Te nduú stnáì ñani Jacobo. Te tiaí carta yohó nùù mii‑nsiá nècuàchì sànì nacàxin stná Yua‑nda Dios. Mànì gá stná‑nsià nùù‑yá, te divi Jesucristu nduú ana ndiaá xì stná‑nsià. 2 Ni cúndéhe ndahví cuàhà‑yá mii‑nsiá, te ni cúcuéê ni‑nsia quida‑ya. Te mii‑nsiá, ni cuú stnahá stná inì‑nsia sàhà‑nsiá.

Cuidadu ni cúndóó‑ndá ñà‑màsà dándáhvî tètnùhù ndohó

3 Ñani màní, cuàhà gá nì nacani inì tiai iin tutu càhìn xì‑nsiá sàhà salvación xi‑nda ni cuí. Doco después nì cundaà inì chicá vàha tiai, te cuacundahvíˋ nùù‑nsiá ñà‑nì cuáhandee ini‑nsià (ñà‑màsà dándáhvî nèhivì mii‑nsiá) sàhà ñà‑ndùá xiníndísá‑ndá. Nèhivì ìì xí Dios xínduu‑nda, te ndahà ndohó nì nacoo‑ya palabra ìì xiníndísá‑ndá. 4 Doco cunaha‑nsiá, xicánúú dava nèhivì quidá maña, te sànì quìhvi stnahá stná‑nè xì‑ndà. Malu sàstnùhù‑né, doco dècuèndè sànaha sànì tiaa nèhivì xí Dios sàhà nècuàchìmà ñà‑ìcúmí‑nê nìhì‑né castigu xi‑ne, vàchi tucu nihnú ini‑nè sàhà gracia xi Yua‑nda Dios. Tuxí ini‑ne vàtùni quida quini ndevàha‑nda, vàchi cuicahnú ini‑yà sàhà‑ndà, cachí‑nè. Te ducán queámà na ian có‑nàcúní‑nè Stoho‑ndà Jesucristu, divi mii‑yá ana nduú mindaa Stoho‑ndà Dios.

5 Ñàyùcàndùá, cuníˋ dansínúú inì mii‑nsiá nansa nì cuu xi nèhivì raza Israel sànaha. Mate sánì caquee‑ne libre nùù ñuu Egipto nì quida Stoho‑ndà Señor, doco después nì dàndáñúhú‑yâ cuàhà‑né sàhà‑ñá cónì xìníndísâ‑néyà. Sà‑ìnáhá‑nsiâ ñà‑jaàn, doco cuníˋ dansínúú inì mii‑nsiá. 6 Daaní, stná ángel (sànaha), cónì ndóo‑ne lugar ndé dandacú‑né; nì nacoo‑ne lugar ndé ndìá ìcà‑né cundoo‑nemà. Ñàyùcàndùá, nì sàcùndiadi vàha‑ne, nì sàcùnuhni‑nè cadena, te yucán cundoo‑ne nicanicuahàn ndé iín tnúú dècuèndè cachi sàà quìvì cahnú xí Dios, dandu ndundaà sàhà cuàchi‑ne.

7 Daaní, ducán nì quida stná nèhivì nì sandoo ñuu Sodoma xì ñuu Gomorra, xì ñuu yatni ga yucán, vàchi nansa‑ni nì cui nìsa nacuìdiqui uun tiàa ñuu mà nècuàchì ñahà, te ducán nìsa quida stná‑te xi tiàa. Ñàyùcàndùa, nì nìhì‑né iin castigu ñà‑ndoho‑ne mahì ñuhu xíxìn nicanicuahàn, sàhà‑ñá ducán cundaà ini nsidaa nèhivì ñà‑mà váha quida‑nda ducán.

8 Mate ñà‑ndáà nduú nsidaa ñà‑jaàn, doco tè‑xídandahví mà, iin‑ni có‑quìdáñúhú‑tê cuerpu xi‑tè, có‑ndùlócô‑te sàhà ñà‑ndùá cachí Stoho‑ndà Señor; te tùha stná‑te càhàn quini‑tè sàhà ana fuerte ndoó ansivi. Ducán xíquida‑tè, vàchi ducán nì sàní‑te, (cachí‑te). 9 Doco cunaha‑nsiá, dècuèndè ángel chicá dandacú nani Miguel, ni mii‑né, cónì cánàhá‑nè xì ñà‑malu quìvì nì nàá tnahá‑né xì‑sí na nì cunì‑si nìhì‑sí iquìcúñú nsì‑Moisés (sànaha). Vàchi Miguel mà, cuisì ní cachi‑nè xì‑sí: “Dios ni cadí xì núù‑ní”. 10 Doco tè‑xídandahví mà, mate có‑sâà‑te cundaà inì‑te sàhà iin chuun, doco mà úhì càhàn quini‑tè sàhà‑ñá, vàchi cutu nihnú inì‑te na iin quisì, mà cùì cundaà vàha inì‑te, doco ñà‑ndùá de por sí nihnú inì‑te, divi ñà‑jaàn icúmí dandáñúhú xí‑tê.

11 ¡Ndahví nsidaa‑té! Vàchi ichì tè‑nì sanani Caín nduú ichì xínchicùn‑te. Sànì tùcù stná‑te na ian nì tùcù Balaam (sànaha); vàchi Balaam mà, puru sàhà dìhùn nìsa quidachuún‑te chuun ìì xí‑te. Daaní, ndudává stná tètnùhù ndoó vichi xì (tiàa sànaha nì sanani) Coré. Cuàhà gá nì càhàn quini stná tèmà dìquì ana dandacú. Ñàyùcàndùá, nì ndañuhu stná‑te.

12 Tètnùhù ndoó vichi, cudíì inì‑te cutnahá‑te xi‑nsiá na natácá‑nsià ndoó mánì‑nsiá xixí‑nsiá. Doco ndóo cahan‑nda quidá‑te, vàchi có‑chîvàha‑tè tnùñuhu nùù ni‑iñàha. Cuisì sàhà mii‑té ndulócô‑te. Nahi vicò tàchí, ducán xínduu‑tè (ñà‑còò chuun vàha quidá‑te). Ñàyùcàndùá, ducán xínduu stná‑te nahi yutnù có‑càná ñà‑vídì‑xi tiempu xan, te ò nahi yutnù nì tnuhu‑nda, (te nì ìchì) yohò‑nú, ducan xínduu stná‑te, ñàyùcàndùá, ùì modo còò chuun vàha quidá‑te. 13 Cunaha‑nsiá, nahi mar ndé nacuáhnú yucù tècuìí, te vàxi chìhìñù nùù‑té, ducán xínduu stná tè‑tnùhùmà ñà‑quini guá xíquida‑tè. Nahi stná sìtnúù xicá nihni ansivi, ducán quidá stná‑te, (vàchi sànì tùcù‑te inga ichì), ñàyùcàndùá lugar xi‑tè cunduu iin xaan ndé iín tnúú nduchi nicanicuahàn.

14 Daaní, nì ìa stná Enoc sànaha. Descendencia ùsà xi Adán nì sanduu nècuàchì yucán. Te nìsa cahàn stná‑nè cuenta xi Dios, nì cachitnùhu‑ne sàhà tètnùhù xicánúú vichi. Te dohó nì cachi‑nè: “Cunaha‑nsiá, icúmí Stoho‑ndà Señor quixi‑ya ñuhìví, cutnahá stná‑yà xì cuàhà sàstnùhù ángel ìì xí‑yá, 15 dandu ndàcàn‑yà cuenta sàhà cuàchi nì quida nèhivì, vàchi icúmí‑yâ dacúndâà ini‑yà nècuàchì malu mà ñà‑có‑ìá vàha ñà‑nì quida quini‑ne ducán, te ni có‑ìá vàha stná ñà‑nì nandòdó‑né ichì‑yá, te nì càhàn ndevàha‑ne dìquì‑yá, vàchi cuàchi cahnú nduámà”. (Ducán nì cachi Enoc sàhà tètnùhù ndoó vichi.) 16 Te cunaha‑nsiá, có‑ndôo stná inì‑te sàhà ni‑iñàha. Puru cudúchí inì‑te sàhà nsidaá, te cuisì nandúcú‑tê ñà‑ndùá xího mii‑té quida‑tè. Có‑yûhî yuhù‑té càhàn‑te na ian mii‑té nduú‑te mii‑té. Vihini coo nansa cáhàn tnùñuhu‑té xi nèhivì, doco cuisì sàhà interés xi mii‑té nduájàn.

17 Doco mii‑nsiá nècuàchì mánì guá nùí, xiñuhu nsinuu inì‑nsia nansa nì cachi apóstol nì nìhì chuun nùù Stoho‑ndà Jesucristu, 18 vàchi nì cachitnùhu nècuàchìmà ñà‑seguru icúmí cundoo cuàhà tè‑sácùndiaa, xì cuàhà stná tètùha quini. 19 (Te ñà‑ndáà nduá), sàndòó‑te vichi; divi xínduu tiàa siempre sahndé dava xi nèhivì. Cuisì quidá‑te ñà‑ndùá xího mii‑té quida‑tè, vàchi còò Espíritu Ìì xí Dios ini anima‑te.

Nansa ndiá ìcà‑ndà quida‑nda

20 Doco mii‑nsiá nècuàchì cùù guá inì sàhà‑xí, chicá xiñuhu cunindisá viì‑nsiá palabra ìì, vàchi ducán nacuàhandee ini‑ndà. Te na xícàn tàhvì‑ndà nùù Dios, ni cuáha‑nda chindee stná Espíritu Ìì xí‑yá ndohó. 21 Ni‑iyuhu màsà túcù‑ndà inga ichì còtó nandòdó‑nda ñà‑cuàhà guá cuú ini‑yà sàhà‑ndà. Te cuéyààni cundiatu‑nda ndè cachi sàà quìvì cundehè ndàhví‑yàndó, te nihì‑ndà vida ndiaha nicanicuahàn.

22 Dava nèhivì, iá‑nè xì cuàhà duda; ñàyùcàndùá, càhàn viì‑nsiá xì‑né dècuèndè ni sáà‑nè cundaà vàha ini‑nè. 23 Xiñuhu chindee‑nda nècuàchìmà, vàchi ducán queámà na ian meru cuàhàn‑nè quìñuhu‑nè, te nì dìtá‑ndàné, te nì càcu‑ne. Te nsidaa stná nèhivì (sànì tùcù dahuun), cundehè ndàhví stná‑ndàné, doco cuidadu ni cúndóó‑ndá ñà‑màsà cúmánchâ stná anima‑ndà, vàchi dava‑ne, quini iá stná modo xi‑ne.

Nansa nì dàxínu San Judas carta yohó, cuàhà gá naquímánì‑né Dios

24-25 Cunaha‑nsiá, mindaa mii‑yá nduú Dios; cuisì mii‑yá nduú ana nchìchí ndisa, te cuisì mii‑yá nduú ana dacácu xi‑nda; vàtùni cundiaa‑yàndó ñà‑màsà túcù‑ndà inga ichì có‑ndiàá; vàtùni cundiaa‑yàndó te ducán nìhì‑ndà sàà‑ndà nùù‑yá, ni‑iin cuàchi‑nda mà túi, dandu cundehè‑ndà ñà‑ndiaha guá‑yà, te cudiì cuáhà stná ini‑ndà. Pues vichi ndácùcahín Stoho‑ndà Jesucristu, te ducán naquímánì cuáhìˊ mii‑yá. Te xícàn tàhví ni queé cuàhà tnùñuhu ndiaha xí‑yá, te ni sáà‑yà cusahnú fuerte‑yà inicutu, te ni cúndáà stná ini nèhivì ñà‑ndahà mii‑yá iá nsidanicuú iñàha ndè sànaha xì dècuèndè vichi, xì nicanicuahàn. Amén.

APOCALIPSIS

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

Ndudu Ìì Nì Dàcùní Dios San Juan

1

Ñà‑ndùá cachítnùhu nùù tutu yohó

1 Tutu yohó nduú tutu ndé cachítnùhu Jesucristu ñà‑ndùá sà‑ìtúú vàxi cuu. Nùù Yua‑nda Dios nì nìhì Jesucristu palabra yohó ñà‑dacúndéhe‑yá nsidaa nèhivì xinúcuáchí nùù‑yá. Iin ángel mozo xi‑ya nduú ana nì cachitnùhu xi palabra yohó, te nì inini yùhù. Juan naní, te nduú stnáì iin nèhivì xí mii‑yá. 2 Nùù tutu yohó cáhàn Yua‑nda Dios; te itándiaa stná palabra xi Jesucristu, xì stná nsidaa ñà‑ndùá nì xini yùhù. Yùhù testigu nduí, te nsidaa palabra itándiaa yohó, ñà‑ndáà nduá.

3 Ndiaha gá coo xi ana cahvi xi tutu yohó, xì stná nèhivì iníní xân, nú ni chívàha‑ne ñà‑ndùá cacháˋ; vàchi palabra nì quixi nùù Dios nduá, te sà‑ìtúú cuu ndisa ñà‑ndùá (cachitnùha).

Nansa nì casàhú Juan xì nèhivì xí Dios, ndoó nùù ùsà ñuu

4-5 Yùhù Juan, cásàhúì xì nsidaa mii‑nsiá nèhivì natácá càhvì xì‑yá xíndoo ùsà ñuu ladu Asia. Ni cuní mànì‑yá mii‑nsiá, te ni ndóo vàha inì‑nsia quida‑ya. Ducán cuní‑yà cuu xi‑nsiá, divi mii‑yá ana itiácú nicanicuahàn. Dècuèndè nicanicuahàn iá‑yà, te ndè nicanicuahàn quìvì nùù‑xí icúmí‑yâ coo‑ya. Te ducán cuní stná ùsà espíritu ndiaha itá ladu nùù silla ndiaha xí‑yá. Te ducán cuní stná Jesucristu, divi ana nì cachitnùhu xi‑nda puru palabra ndàcuisì. Làcà mindaa mii‑yá nduú ana nì natiacu primeru, làcà mindaa‑yá cusáhnû nùù nsidanicuú ana dandacú ñuhìví yohó. Ansivéhé‑yâ, cuú ini‑yà sàhà‑ndà, te sàhà nìì‑yá (nì xìtià), ñàyùcàndùá nì ndoo cuàchi‑nda nì quida‑ya. 6 Sàhà mii‑yá sànì nìhìtáhvì stná‑ndà chuun ñà‑dandacu‑nda, xì stná chuun nahi chuun xi dùtù ñà‑cunucuachi‑nda nùù mii‑yá ana cahvi‑yá, divi Yuandiáhá‑yâ. Pues vichi nùù mii‑yá ni coó tnùñuhu xí nsidanicuú nèhivì, te nicanicuahàn ni cúsáhnû‑yá nùù‑ndà, amén.

7 Cunaha‑nsiá, icúmí‑yâ naxicocuíìn‑yà. Mahì vìcò icúmí‑yâ nuu‑ya tùi‑ya nùù nsidanicuú nèhivì. Te icúmí cundehè stná nèhivì (nì xìcàn) ni quíhvi lanza ìcà‑yá. Dandu yáha ga tnana fuerte nsidaa nèhivì nsidanicuú ñuu iá ñuhìví na cuni‑nèyà. Ducán icúmí coo, cachíˋ.

8 Cachí mii‑yá: “Nicanicuahàn iéˋ. Sàhà yùhù nì sàcòo nsidaa iñàha, te còò ni‑iñàha chicá cunaha nùí. Ñàyùcàndùá, ducán nduí nahi letra nuu nani A, te ducán nduú stnáì nahi letra dansihí nani Z”.

Ducán cachí mii‑yá ana nduú Dios vivu, vàchi dècuèndè sànaha iá‑yà, te nicanicuahàn coo stná‑yà quìvì vàxi xi‑nda, te nsidanicuú iñàha, vàtùni quida‑ya.

Nansa nì nìhìtáhvì Juan nì dàcùní Dios‑nè Jesucristu, te ndiaha gá‑yà

9 Yùhù Juan, iin‑ni nduú stnáì dèhe Dios nahi mii‑nsiá, iin‑ni ndohó stnáì sàhà‑yá, te iin‑ni ndiatú stnáì sàà quìvì cusahnú Jesucristu, te quidándéé inì dècuèndè sàà quìvì mà. Cunaha‑nsiá, yucán nìsa ìe ñuu nani ñuu Patmos, iin ñuu indúhu mahì mar. Divi sàhà‑ñá nchícuìn Palabra xi mii‑yá, ñàyùcàndùá nì sàì yucán (nì quida tè‑xídandacú), vàchi vate nì cachì iéˋ ladu xi Jesucristu, ñàyùcàndùá nì sàì yucán. 10 Te nì cuu iin quìvì (domingu), divi quìvì xí mii‑yá, te iéˋ ndahà Espíritu Ìì xí Dios, na ian sánîˋ, dandu nì tiacu cáhàn‑yà yàtí, fuerte iá tàchì‑yá, na ian siví corneta. 11 Te dohó nì cachi‑yà:

―Nicanicuahàn iéˋ; sàhà yùhù nì sàcòo nsidaa iñàha, te còò ni‑iñàha chicá cunaha nùí, vàchi nahi letra A nduí, xì nahi letra Z. Vichi icúmí‑yô tiau nùù tutu nsidaa ñà‑ndùá nì xinù, te dasáà‑ñà nùù nèhivì‑xí ndoó ùsà ñuu ladu Asia. Dohó nani ùsà ñuu yucán: ñuu Éfeso, xì ñuu Esmirna, xì ñuu Pérgamo, xì ñuu Tiatira, xì ñuu Sardis, xì ñuu Filadelfia, xì ñuu Laodicea, ducán nani ñuu yucán ―nì cachi‑yà.

12 Daaní, nì nacuicoé yàtí ñà‑cundehí ana cáhàn, te primeru nì xinì yucán itá ùsà candeleru. Oro nì cuyucàn, te itá iin iin isì xíxìn. 13 Daaní, mahì ùsà isì mà nì xinì jaàn iín mii‑yá, na indéhe nèhivì indéhe‑yá, ndixí‑yá iin dùhnù quihín sáà ndè dìquì sàhà‑yá. Te nchìca‑ya nuhní iin siuhma nì cuyucun oro. 14 Cuxín yaa idìdínì‑yá nahi idì nì ndoo, ò nahi yùhà. Te nduchìnúù‑yá, tnúà nahi ñuhu. 15 Daaní, sàhà‑yá, yéhè nina‑ña na iin càa yahá nì dàà titi ini xìtnù. Te fuerte cáhàn stná‑yà na ian cahá tèñuhu cuàhà. 16 Te ndahà cuàhá‑yà iníndáhá‑yâ ùsà sìtnúù, te iníyúhú‑yâ na iin espada dììn ndúì ladu‑xi. Daaní, nùù‑yá, nchiá na ian nchií fuerte orá.

17 Ducán nì xinì mii‑yá, dandu nì nduè sàhà‑yá na ian sànì xìhì. Doco ndahà cuàhá‑yà nì tnii‑ya ìqué, te nì cachi‑yà:

―Còó, màsà yúhû. Cunahu, sàhà yùhù nì sàcòo nsidaa iñàha, te còò ni‑iñàha chicá cunaha nùí. 18 Te vichi itiácuì. Ñà‑ndáà nduá nì xìhì, doco sànì natiacuì, te nicanicuahàn icúmî cutiacuì. Yùhù nduú ana dandacú sàhà nsìi, nansa cuu xi‑né, te dandacú stnáì sàhà andea (ana cùhùn yucán). 19 Vichi tiaa‑yó nsidaa ñà‑ndùá nì xinù yohó, te tiaa stná nansa iá tiempu vichi, xì nansa icúmí cuu stná quìvì nùù‑xì. 20 Cunahu, cuàhìn cachì xùn ndíà nduá cuní cachi ùsà sitnúù iníndáhá ndahà cuàhíˋ nì xinù. Te cuàhìn cachì xùn ndíà nduá cuní cachi ùsà candeleru oro yohó. Pues, ùsà sìtnúù yohó, xíndua ùsà nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi. Te ùsà candeleru oro yohó, xíndua ùsà grupu nèhivì natácá iníní xí palabra xi mà ndè ùsà ñuu yucán.

2

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Éfeso

1 ’Vichi, tiaa‑yó iin tutu cùhùn nùù nècuàchì cachítnùhu palabra xi ñuu Éfeso, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán. Dohó tiaa: Yùhù nduí mii‑yá iníndáhá ùsà sìtnúù ndahà cuàhíˋ, te xicánúí mahì ùsà candeleru oro, te dohó cachí xì‑ní: 2 ináhî nansa quida‑ní vida xi‑ní. Ináhî nansa nì sàhandee inì‑ní quida‑ní (chuun xi), te nì quidandee inì‑ní. Te nèhivì malu, có‑cùdíì inì‑ní modo xi‑ne. Te dava nèhivì, nì cachi‑nè xínduu stna‑ne ana nì nìhì chuun nùí, doco còó, mà ndìsá. Dandu mii‑ní, nì nanducu váha‑ní sàhà ñà‑ndùá nì cachi‑nè, te nì cundaà inì‑ní, tnuhu‑né. 3 Cuàhà gá sànì quidandee inì‑ní, mate cuàhà vida nì yàha‑ní sàhà yùhù, doco iin‑ni sànì quida‑ní chuun xi, cónì nácóó‑nîà. 4 Doco cunaha‑ní, có‑cùdíì inì sàhà iyuhu ñà‑ndùá quida‑ní, vàchi có‑cùú gà inì‑ní sàhí nacua nìsa cuu inì‑ní sàhí dihna. 5 Ñàyùcàndùá, nsinuu inì‑ní nansa nìsa ìa‑ní nà táñâha ga quida‑ní falta, te naxicocuíìn inì‑ní sàhà falta mà, te quida tu‑ní nacua nì saquida‑ní antes. Vàchi nú coó, sàì ndé iá‑nî, te dacúxióé candeleru xi‑ní, nú màsà náxícócuîìn inì‑ní. 6 Doco iá iin ñà‑vàha quida‑ní, vàchi có‑xìñùhù‑ní modo xíquida tè‑nicolaíta. Yùhù, ni‑iyuhu có‑xìñùhí ñà‑ndùá quidá témà.

7 ’Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá, vàchi dohó cachí‑yà: Nú ni cúndéé‑nsiâ nùù nsidaa ana cuní datúcù xì‑nsiá, dandu nùù yùhù nìhìtáhvì‑nsiá caxì‑nsiá quisì vídì caná nùù yutnù ndiaha iín ndé iá ñuu ndiaha Dios, vàchi fruta mà cutiacù‑nsia nicanicuahàn.

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Esmirna

8 ’Daaní, nùù nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi ñuu Esmirna, dohó tiaa‑yó, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán: Cunaha‑ní, sàhà yùhù nì sàcòo nsidaa iñàha, te còò ni‑iñàha chicá cunaha nùí. Ndisa, nì xìhì, doco sànì natiacuì. 9 Yùhù ináhî ñà‑ndùá quida‑ní, ináhî nansa yáha‑ní cuàhà tnùndoho quidá nèhivì. Ináhî ndahví dahuun yáha‑ní. Doco cunaha‑ní, nùù yùhù cuica‑ní. Te ináhá stnáì nansa quidá dava nèhivì, quini ndatnúhú‑nê sàhà‑ní, nècuàchì raza Judea xínduu‑ne, cachí‑nè, doco còó, mà ndìsá. Nèhivì natácá cuenta xi ñà‑malu xínduu‑ne. 10 Vichi icúmí‑nî ndoho gà‑ní quida nèhivì, doco màsà yúhî‑nî ñà‑ndùá icúmí‑nî yàha‑ní. Dècuèndè cundiadi stná dava‑nsia quida ñà‑malu. Doco cunaha‑nsiá, sàhámà vàtùni cundaà inì‑xi, a xiníndísâ ndisa‑nsia. Ùxìn quìvì coo tnùndoho ma. Doco mii‑ní, iin‑ni cunindisá viì‑ní, mate ni cuí‑nî quida‑ne, dandu nìhìtáhvì‑ní iin ñà‑vàha nùí, divi ñà‑cutiacù‑ní vida (ndiaha nicanicuahàn).

11 ’Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá, vàchi dohó cachí‑yà: Nú ni cúndéé‑nsiâ nùù ana cuní datúcù xì‑nsiá, dandu mà sáà‑nsia cuì‑nsia ùì xichi (nahi nècuàchì dava ga).

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Pérgamo

12 ’Daaní, nùù nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi ñuu Pérgamo dohó tiaa‑yó, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán: Yùhù nduí ana nihi‑xi espada dììn ndúì ladu xi. 13 Yùhù ináhî ñà‑ndùá quida‑ní; ináhî nansa iá ñuu ndé iá‑nî, vachi mero ñuu ndé dandacu‑guá ñà‑malu nduá yucán. Doco ináhî mii‑ní ñà‑iin‑ni nchícùn‑ní yùhù, te ndácùcahan‑ní quìví, cónì nácuáa‑ní yùhù, iin‑ni xiníndísá‑nî, mate yucán nì sahnì‑té iin ana nì cachi vate iá‑nè ladu xi, cónì chídèhé‑nèà. Divi nduú Antipas, te yucán nì xìhì‑nè ñuu ndé iá fuerte guá ñà‑malu. 14 Doco, cunaha‑ní, có‑cùdíì inì sàhà iyuhu ñà‑ndùá quida‑ní. Vàchi jaàn ndé iá‑nî ndoó stná dava nècuàchì nchícùn ley xi Balaam. Divi Balaam mà nduú nècuàchì nì càhàn xì tè‑Balac sànaha, nì cachi‑nè xì tèmà nansa chiyuhù‑té nècuàchì Israel ñà‑quida‑ne ñà‑có‑ndìá ìcà‑né, nì chiyuhù‑ténê caxì‑né promesa nì sàcòo nùù figura cahvi nèhivì, te nì chiyuhù stná‑tené ñà‑càhàn‑nè xì nèhivì cónì nandàhà xì‑né. 15 Daaní, jaàn ndé iá‑nî ndoó stná dava nèhivì nchícùn ley xi tè‑nicolaíta. Cunaha‑ní, ni‑iyuhu có‑xìñùhí ley mà. 16 Ñàyùcàndùá, naxicocuíìn inì‑ní. Te nú coó, yàchì sàì ndé iá‑nî, te cuàhi mii‑né castigu xi‑ne. Sàhà espada iá yuhí, ñà‑jaàn nìhì‑né castigu.

17 ’Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá, vàchi dohó cachí‑yà: Nú ni cúndéé‑nsiâ nùù nsidaa ana cuní datúcù xì‑nsiá, dandu nìhìtáhvì‑nsiá cuxi‑nsia comida ndiaha iá dèhé (nùù Dios), divi nduú maná ndiaha. Te dacútâhvì stnáì iin iin‑nsia iin iin yùù siòcò ndé itúú quìvì saa iin iin‑nsia. Còò inga ana cunaha xi quìvì yucan, cuisì ana cutahvì xì yùù mà.

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Tiatira

18 ’Daaní, nùù nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi ñuu Tiatira dohó tiaa‑yó, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán: Yùhù nduí Dèhemanì Dios, te nduchìnúí, nchiá na ian tnúù ñuhu, te sàhí, yéhè‑ñà nahi càa yahá. Te dohó cachíˋ xì‑ní, 19 ináhî nansa quida‑ní, te ináhî cuú inì‑ní sàhà ñanìtnaha‑ní. Daaní ináha stnáì nihnú inì‑ní yùhù, te ináha stnáì nansa chindéé stnahá‑nsiá xì nansa quidá ndee inì‑nsia (nú iá tnùndoho), te ináhá stnáì iá cuàhà obra xi‑ní, te vichi más iá obra xi‑ní nùù antes. 20 Doco cunaha‑ní, iá iyuhu ñà‑dìsáhà‑xí có‑cùdíì inì quida‑ní, vàchi sáha‑ní permisu chináhá nècuàchì ñahà nani Jezabel. Dios dacáhàn xì‑né, cachí‑nè, (doco còó). Dacuahá‑né nèhivì‑xí, te datúcù‑nè nècuàchìmà, vàchi cachí‑nè iá permisu càhàn nèhivì xì ana cónì nándàhà xì‑né, te vàtùni caxì stná‑nè promesa nì sàcòo nùù figura cahvi nèhivì. (Ducán cachí ñahà mà.) 21 Pues, yùhù, nì sandiatui, áma naxicocuíìn ini‑nè sàhà cuàchi quidá‑né xì nècuàchì tiàa, doco còó, cónì náxícócuîìn ini‑nè. 22 Ñàyùcàndùá, icúmí‑nê quicuehè‑nè quide, te cunduhù‑né. Stná tiàa ni caquida xi cuàchi ma, icúmí stná‑nè ndoho cuahà‑né nú màsà cúú‑né arrepentir sàhámà. 23 Stná dèhe nècuàchì ñahà mà, icúmí stná‑nè quicuehè‑nè, te cui‑nè. Dandu nsidaa nèhivì‑xí ndoó nsidaa ñuu, sàhámà cundaà ini‑nè ñà‑yùhù ináhî nansa nihnú ini nsidaa nèhivì ini saxìnítnùní‑nè, te según nansa quidá iin iin‑ne, ducán icúmí‑nê nìhì stná‑nè nùí. 24 Doco vichi cuàhìn cachì inga iñàha xì nsidaa mii‑nsiá jaàn có‑nchîcùn xì ley (chicuéhè) mà, vàchi có‑dàcuàhá‑nsià palabra sìquini sàhà ñà‑malu, palabra cachí‑nè palabra dèhé. Cunaha‑nsiá, mà cáchí guè xì‑nsiá ni inga iñàha chivàha‑nsia, 25 cuisì ñà‑ndùá sànì nìhì‑nsiá chivàha‑nsia ndè vichi, divi ñà‑jaàn quida ndisa‑nsia seguir dècuèndè quìvì nasaì ndé ndoó‑nsiá.

26 ’Iin nèhivì, nú ni cúndéé‑nê nùù nsidaa ana cuní datúcù xì‑né, te iin‑ni quida ndisa‑ne ñà‑ndùá cachíˋ dècuèndè quìvì último, ndiaha gá coo xi‑né. Vàchi icúmí‑nê nìhìtáhvì‑né dandacú stná‑nè nùù cuàhà ñuu ñuhìví. 27 Nahi yùhù, nùù Yuamánìˊ nì nìhìtáhvìˊ cusahnúí nùù ñuhìví, ducán icúmí stná mii‑né cusahnú stná‑nè, cunindaha‑né iin vara càa cunduu seña, te nèhivì (có‑ìníní, ndahví‑ne), vàchi yáha ga fuerte icúmí‑nê nàni fuerte‑nè na ian cháhmà iin quìdi còò chuun‑xi. 28 (Doco nèhivì nchícùn viì xìˊ), icúmí‑nê nìhìtáhvì stná‑nè cucumi‑né sìtnúù cahnú xínu dàtnàà. 29 Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá.

3

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Sardis

1 ’Daaní, nùù nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi ñuu Sardis, dohó tiaa‑yó, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán: Yùhù nduí ana icúmí xi ùsà espíritu ndiaha xí Dios, te iníndáhá stnáì ùsà sìtnúù. Te dohó cachíˋ xì‑ní, ináhî nansa quida‑ní. Mate iá fama‑ní quidá viì‑ní, doco nùù Dios ndahví iá anima‑ní na ian sànì xìhì‑ní. 2 Ñàyùcàndùá, cuidadu coo‑ní, te cundiaà‑ní anima‑ní ñà‑màsà ndáñúhú ni‑iin ñà‑vàha ñuhú anima‑ní, vàchi iyuhá iáˋ, te vihi‑ni ndañuhá. Cunaha‑ní, mà víi sànì quida‑ní nùí, sànì xinì. 3 Sàhà ñà‑jaàn, nsinuu inì‑ní nansa iá palabra ndiaha nì cachì xì‑ní antes, te nì inini‑ní. Pues divi ñà‑jaàn nduá cuníˋ chivàha‑ní vichí, te naxicocuíìn inì‑ní sàhà cuàchi‑ní. Vàchi nú màsà nácúníhnú viì inì‑ní, te coo tùha‑ní, dandu yàchì màsàì ndé iá‑nî. Nanàá sàì yucán, te ni mà cúndáà inì‑ní índù hora sàì. 4 Doco ndoó itnii nèhivì (vàha) jaàn ndé iá‑nî ñuù‑ní Sardis, te mii‑né, cónì cúchícuéhé anima‑nè. Ñàyùcàndùá, icúmí‑nê cutnahá‑né xìˊ na cacanui, te iin‑ni cundixi stná‑nè sìcoto cuxín na ian mií, vàchi ducán nátùi‑ne nìhìtáhvì‑né nùí.

5 ’Cunaha‑ní, nú ni cúndéé iin nèhivì nùù nsidaa ana cuní datúcù xì‑né, dandu nìhìtáhvì stná‑nè cundixi cuxín‑nè. Te mà nunca dandutí quìvì‑né nùù tutu xi vida ndiaha. Te claru icúmî cachì xì Yuandiáhî ñà‑divi nèhivì‑xí nduú nècuàchì xiníndísámá; te divi ducán cachì stnáì xì ángel xi‑ya. 6 Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá.

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Filadelfia

7 ’Daaní, nùù nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi ñuu Filadelfia, dohó tiaa‑yó, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán: Yùhù nduí ana ìì, te puru ñà‑ndácuisì cáhìn. Yùhù nihí ndahàcáa xi rey David, te nú sànì nacune iñàha, còò ni‑iin ana cui nacadi xán, te nú sànì nacadì, mà cúí gá nuna. Ñàyùcàndùá, ducán cachíˋ xì‑ní, 8 ináhî nansa quida‑ní. Te cunaha‑ní, nuná ñuhìví nùù‑ní nahi yehè nuná, te còò ni‑iin cui nacadi xán. Vàchi mate có‑ndùú‑nsiá nehivì chicá icúmí fuerza, doco vàtùni, sànì chivàha‑nsia palabra‑xi, cónì nácuáa‑nsiá yùhù. 9 Doco jaàn ndoó dava nèhivì cachí‑nè xínduu‑ne (nèhivì ndiaha), nèhivì raza Judea nduú‑né, cachí‑nè, doco tnuhu‑né, vàchi xínduu nsihi‑ne ana nchícùn xì ñà‑malu. Pues, yùhù icúmî datnátui mii‑né nùù‑ní ñà‑cuitasisi‑né nùù‑ní, te quidañuhu‑né mii‑ní, dandu cundaà ini‑nè, mànì‑ní nùí. 10 Cunaha‑ní, vàxi iin tiempu ùhì inicutu ñuhìví na icúmí nèhivì ndoho‑ne, te cundaà inì‑xi nansa ndisa iá anima‑nè. Doco mii‑ní, mà cuáhi cunì‑ní tiempu mà, vàchi iin‑ni sànì quidandee inì‑ní (nì xinindisa‑ní) nacua sànì cachì xì‑ní. 11 Cunaha‑ní, yàchì icúmî nasaì ñuhìví. Ñàyùcàndùá, nacua sànì sàà‑ní quida viì‑ní, iin‑ni quida‑ní seguir ducán, màdí nìhì inga nèhivì ñà‑ndùá cuàhàn cunduu premiu xi‑ní.

12 ’Nsidaa nèhivì‑xí, nú ni cúndéé‑nê nùù nsidaa ana cuní datúcù xì‑né, dandu iin‑ni icúmí‑nê cundoo‑ne nùù Dios na ian nduú‑né iin castillu vehe ndiaha‑yá, vàchi mà quéé gá‑nè nùù‑yá. Te ìcà‑né icúmî chituu stnáì quìvì Dios‑xi, xì quìvì saí, xì stná quìvì ñuu Dios‑xi, divi Jerusalén Saa, vàchi ndè ansivi ndé iá‑yà icúmí nuu ñuu mà quixa. 13 Ñàyùcàndùá, nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá.

Razón nì dàsáà Jesús nùù nèhivì xí‑yá ñuu Laodicea

14 ’Daaní, nùù nècuàchì cachítnùhu palabra‑xi ñuu Laodicea, dohó tiaa‑yó, dandu cahvi‑neà cunini nsidaa nèhivì‑xí ndoó ñuu yucán: Yùhù nduí ana chicá seguru. Micuísi ñà‑ndácuisì cáhìn, mà dándáhvîˋ, te divi ndahà yùhù nì cuyucun nsidaa iñàha iá ñuhìví xi Dios. Te ducán cachíˋ xì‑ní, 15-16 ináhî nansa quida‑ní. ¡A sácú vàha coo dahuun‑ní ladu xi, te ò claru cachì‑ní mà cóó‑nî ladu xi! Vàchi yùhù ndaníhí mii‑ní nahi tècuìí có‑xìhí viì, ñà‑mà íhní‑tê ni mà víxin‑tè, te ñàyùcùndùá, vihini dacúxíóí mii‑ní nùí, na ian quidá nèhivì xì tècuìí có‑xìhí víi, sasí‑nète. 17 Vàchi dohó cachí‑nî: Sà‑ìá ñà‑cuìqué. Cuàhà biene xi, còò ni‑iin necesidad icúmî, cachí‑nî. Te ni có‑cùndáà inì‑ní ñà‑mii‑ní nduú ana iá tnùndoho xi, te mii‑ní nduú ana chicá ndahví ini anima‑xi, te quidámáxiní stná‑ní. Vàchi nùù yùhù, mii‑ní nduú ana chicá ndixí ndahví, (vàchi ndahví iá anima‑ní), te sàhámà chicá vàha cuhi inì‑ní mii‑ní. 18 Ñàyùcàndùá, iin palabra viì cachíˋ xì‑ní, chicá vàha (nàcùnihnu viì inì‑ní), dandu nìhì‑ní ñà‑cuìcà ndisa nùí, divi ñà‑ndùú nahi oro nì dàà, te nì cundaà inì‑xi, vàha‑ña. Te xiñuhu stná (ñà‑naquida viì‑ní) na ian cuàhàn‑ní cuiin‑ní sìcoto cuxín nùí ñà‑màsà cóó chaa gá‑nî (nùí), te ducán màsà cúcáhán nûù‑ní. Daaní, xiñuhu (ñà‑cundehè‑ní cuisì ichì váha. Vàchi nú ducán, dandu queamà na ian cuàhàn‑ní) cuiin‑ní iin tàtnà nùí, te cutatna nduchìnúù‑ní, te natùinuù‑ní. 19 Cunaha‑ní, nsidaa ana cuú inì sàhà‑xí, sáhi‑nè conseju, te danáni stnáì‑nè dava xichi. Ñàyùcàndùá, nacani vàha inì‑ní, te naxicocuíìn inì‑ní sàhà falta xi‑ní.

20 ’Pues, ducán iá na ian cáhìn yehè nèhivì, áma cunini‑ne, te nacuna‑ne quìhvi cutnahí xì‑né, vàchi nahi vicò ndé cundoo‑nda cuxi vàha‑nda, ducán queamà. Ñàyùcàndùá, cáhìn xì ndéni nèhivì nì cui áma cunini‑ne, te quìhvi.

21 ’Cunaha‑ní, ndéni nèhivì‑xí, nú ni cúndéé‑nê nùù nsidaa ana cuní datúcù xì‑né, dandu icúmí‑nê cutnahá stná‑nè xìˊ ndè (gloria) ndé coo stná‑nè nùù iin silla ndiaha dandacú‑né nacua nì quida yùhù, nì cundeí, dandu nì sàcòi silla ndiaha xí, te vichi cutnáhî xì Yuamánìˊ dandacú stnáì. 22 Nsidaa mii‑nsiá nècuàchì natácá càhvì xì Dios, ni cúníní vàha‑nsia ñà‑ndùá cachí Espíritu Ìì xí‑yá, ―nì cachi Jesús.

4

Nansa cahvi‑né Yua‑nda Dios ansivi

1 Daaní, nì nsihi nì xinì ñà‑jaàn, dandu nì nuna iin yehè ansivi nì xinì. Te nì tiacu tàchì‑yá cáhàn‑yà xìˊ na ian nì càhàn‑yà xìˊ daa. Divi na ian siví corneta, ducán tiacú, te nì cachi‑yà xìˊ:

―¡Nahà‑ní dìquìxí yohó! Cuníˋ dacuníˋ mii‑ní nansa cuàhàn cuu quìvì vàxi xi‑nda.

2 Dandu vichi vichi ducán nì sàcòi na ian sánîˋ nì quida ndudu ìì xí Espíritu xi Dios. Te nì xinì yucán ndè gloria iín iin silla ndiaha ndé iá mii‑yá. 3 Na iin yùù yéhè jaspe, ò iin yùù yéhè cuahá, ducán náhà‑yà. Te dìquì stná silla mà iín iin sìcòyàhnchì, na iin yùù yéhè cuií nani esmeralda, ducán náhàmà. 4 Te nsidanicuú ladu silla xi‑ya itá stná silla cuachi. Cuahani ndáa‑nù, òcò cùmì‑nú, te nùù iin iin‑nù ndoó iin iin nècuàchì sahnú. Sìcoto cuxín xíndixi iin iin‑ne, te xíñuhu stná corona dìnì iin iin‑ne. 5 (Te nì xinì), yucán silla cahnú xí‑yá, yáha gà tása, te na ian cáhàn dàvì, ducán tiacú, te ndee níhi stná. Te frente silla mà itá ùsà ñà‑xíxìn nduú ùsà espíritu ndiaha xí Dios. 6 Te frente stná silla mà iá stná nahi mar nì cuyucun vidriu, ducán náhà lugar mà, te yéhà na iin yùù nchií ndai.

Daaní, nsidaa ladu mii‑yá itá iin iin ana itá. Cùmì nduú‑né, te iá stná cuàhà nduchìnúù‑né ladu nùù‑né xì ladu yàtà‑né. 7 Iin‑ne, na iin nsicaha iá‑nè; te inga‑nè, na iin buey iá‑nè, te inga‑nè, nùù nèhivì nihí‑né; te nècuàchì cùmì, na iin águila ndavá ansivi, ducán iá‑nè. 8 Te iin iin‑ne, iá ìñù ndìxìn‑né, te iá chitu stná nduchìnúù‑né ìcà ndìxìn‑né. Te tìxi stná ndìxìn‑né iá stná cuàhà nduchìnúù‑né. Te nicanicuahàn ndui te ñuú ducán cána‑ne cachí‑nè dohó:

ìì gá mii‑yá, divi mii‑yá dandacú nùù nsidanicuú iñàha. ìì gá‑yà. Ndè sànaha iá‑yà, te vichi iá‑yà, te ndè nicanicuahàn icúmí‑yâ coo‑ya. ìì gá‑yà.

9-10 Ducán cachí‑nè, ndaníhí cahnú‑né mii‑yá, te tavá‑né tnùñuhu xí‑yá, naquímánì‑néyà, divi mii‑yá iá nùù silla ndiaha, te itiácú‑yà nicanicuahàn. Daaní, cada cachí‑nè ducán, dandu cáhàn stná òcò cùmì nècuàchì sahnú yucán, tutúyúhú‑nê nùù sàhà‑yá, te cahvi‑néyà, chitáníní‑né corona ndiaha‑né nùù‑yá, cachí‑nè xì‑yá:

11 Ndaníhí cahnú‑nsí mii‑ní, Stoho‑nsì Dios, te ni coó tnùñuhu xí‑nî nùù nsidaa ana itiácú, te ni cúsáhnú‑nî nùù nsidaa ñuu. Ducán ndíà ìcà coo, vàchi mii‑ní nì quidavàha‑ní nsidanicuú iñàha, nì chitnùní inì‑ní, te nì quidayucùn‑ní nsidaa iñàha, te ñàyùcàndùá ndè vichi iá ìì nsidaájàn.

5

Nansa nì quida Jesucristu xì tutu itúì

1 Daaní, indéhí nùù silla ndiaha ndé iá mii‑yá, te nì xinì ndahàcuàhá‑yà iníndáhá‑yâ iin tutu itúì. Te tutu mà, itándiaa letra ndúì laduà. Te nì xinì, ùsà lugar xan nuhní, te iin iin ndé nuhní mà itúú iin sellu. 2 Daaní, nì xinì yucán iín iin ángel ndacuì, ndáhì fuerte‑nè, ndácàtnùhù‑né, cachí‑nè:

―¿Ana nátùi cunduu ana cui nacanì xì ñà‑nùhní tutu yohó, te nuna‑ña?

3 Doco, cunaha‑nsiá, còò ni‑iin ni túi nacanì xì tutu mà, vàchi còò iin ni nátùi cui quida ducán, te cundehè‑né ñà‑ìtándiaa yucán. Ni‑iin ana iá ansivi, ni‑iin ana iá ñuhìví yohó, ni‑iin ana nduú nsìi, ni‑iin‑ne mànì cùí quida‑neà. 4 Ñàyùcàndùá, nì quesahí sacú fuertíˋ, vàchi còò iin nátùi nacuna xi tutu mà cahvi‑neà, ni còò stná ana nátùi siquiera cundehè‑néà. 5 Dandu nì càhàn iin nècuàchì sahnù‑mà nì cachi‑nè xìˊ:

―Màsà cuácú‑nî, vàchi sànì tùi ana cui nacuna xi tutu jaàn, te nandaxin‑xi ùsà ñà‑nùhníà. Divi nduú descendencia ndiaha xí David, vàchi sànì cundee‑yá (nùù contra xi‑ya), ñàyùcàndùá vàtùni nacuna‑yañà. Te nani stná‑yà Nsicaha nduú descendencia xi Judá, ducan nani stná‑yà.

6 Te nì ndacotì, te nì xinì yucán iín mii‑yá, na iin lelù náhà‑yà, te ducán iá na ian nì sahnì nèhivì‑yá, doco vichi iín‑yá dava mahì‑xí silla ndiaha, xì òcò cùmì nècuàchì sàhnú, xì nsì‑cúmì ana itá saín nùù‑yá. Ùsà nsiquì‑yá na iin nsiquì riì, te ùsà nduchìnúù‑yá. Cunaha‑nsiá, nsì‑úsà nduchìnúù mà xínduu stná ùsà espíritu vàha xi Dios, te inicutu ñuhìví xicánúú espíritu mà quidá‑yá. 7 Te divi mii‑yá iín dava mahì‑xí yucán, nì tnàtuu‑ya nùù ana iá nùù silla ndiaha, te nì tnii‑ya tutu iá ndahàcuàhá‑yàmà. 8 Te nì nsihi nì tnii‑ya tutu ma, dandu nsìcúmì ana itá nùù‑yá mà xì nsidaa stná òcò cùmì nècuàchì sahnu‑ma, nì tutuyuhu‑né nùù sàhà mii‑yá nduú Lelù Íì xí Dios. Nihí stná‑nè iin iin yutnù cuerda quidandaa‑né, te nihí stná‑nè còhò oro chitu inciensu. Te inciensu mà, palabra nì cachi nèhivì na xícàn tàhvì‑né nùù Dios nduá. 9 Daaní, nsidaa ana tutúyúhú ñuhù yucán, nì xito‑ne iin alabanza saa, te nì inini mii‑yá; te dohó cachí alabanza mà:

Icúmí‑nî tnii‑ní tutu itúì, te cahndè‑ní ñà‑nùhníà. Te vàtùni quida‑ní ducán, vàchi nì xìhì‑ní, nì xìtià nìì‑ní, te ducán nì dànáà‑ní sàhà nèhivì. Te divi sàhámà vàtùni nì yàha‑ne nì sàcùnduu‑ne nèhivì xí Dios, xínduu‑ne nèhivì nsidanicuú raza cáhàn nsidanicuú dàhàn xí nsidanicuú ñuu inicutu ñuhìví. 10 Te nì chitnùní inì‑ní cunduu stná‑nè nahi dùtù xinúcuáchí nùù Dios xi‑nda. Te icúmí‑nê dandacú‑né nùù nèhivì dava ga ñuhìví. (Ducán cachí‑nè xitó‑né.)

11 Daaní nì ndacotì inga xichi, te nì xinì sànì nataca yáha ga cuàhà sàstnùhù mil ángel mozo xi Dios, itá‑né nsidanicuú ladu ndé iá Dios, xì ndé itá nsìcúmì ana itá nùù‑yá, xì stná ndé ndoó nècuàchì sahnú. Te nì tiacuì 12 cáhàn ndee nsidanicuú‑né, cachí‑nè:

Ndiaha gá nì quida mii‑yá ana nani Lelù Íì xí Dios, vàchi nì xìhì‑yà (sàhà nèhivì). Ñàyùcàndùá, icúmí‑yâ sàà‑yà cusahnú‑yá, icúmí‑yâ naquihin‑ya ñà‑cuìcà ndiaha‑yá, te icúmí‑yâ cuiin fuerte‑yà, te (dandacú) nchichí‑yà nùù nèhivì; te mii‑né, icúmí‑nê ndenihi cahnú‑néyà, te tavà‑né tnùñuhu xí‑yá, vàchi naquímánì‑néyà.

13 Daaní nì inini cáhàn ndee nsidanicuú ana xíndoo ansivi xi ñuhìví, xì nsidaa stná nsìi, xì nsidaa iñàha nì quidavàha Dios, ñà‑ìá ñuhìví xì ñà‑ìá tècuìí cuáhà, nsidanicuú ñà‑jaàn, nì tiacuì xícachi‑nè:

Naquímánì‑nsí mii‑yá iá nùù silla ndiaha; te naquímánì stná‑nsì mii‑yá nani Lelù Íì. Quidáñúhú‑nsî mii‑yá, te ducanicoó nicanicuahàn. Te ni sáà‑yà cusahnú ndiaha‑yá nicanicuahàn, nì cachi‑nè.

14 Dandu nì càhàn stná nsìcúmì ana itá nùù‑yá:

―Divi ducanicoó ―nì cachi‑nè.

Dandu nsì‑ócò cùmì nècuàchì sahnú yucán, nì tutuyuhu‑né nùù sàhà‑yá, te nì cahvi‑néyà.

6

Nansa icúmí cuu na cahnde Jesús ìñù lugar ndé nuhní tutu itúì iá ansivi

1 Daaní, nì xinì mii‑yá nani Lelù Íì, nì sahnde‑yà iin ñà‑nùhní tutu itúìmà. Te nì tiacuì cáhàn iin ana iín saín nùù‑yá; na cáhàn dàvì, ducán fuerte nì càhàn‑nè, cachí‑nè:

―¡Naha!

2 Te nì xinì nì quecunu iin idu cuxín. Te indánuú iin ana indánuú yàtà‑sí, te nihí‑né arcu. Te nì nìhì stná‑nè iin corona ñà‑cuñuhu‑ne. Ñàyùcàndùá, nì quee‑ne cuàhàn‑nè, vàchi icúmí‑nê cundee‑né nùù cuàhà ñuu.

3 Daaní, (nì xinì), nì sahnde‑yà ñà‑úì nuhní tutu itúìmà, te nì tiacuì nì càhàn inga ana iín nùù Dios, te nì cachi‑nè:

―¡Naha!

4 Te nì quecunu inga idu, idu cuahá nduú‑si, te yàtà‑sí indánuú inga ana indánuú, te icúmí‑tê permisu dacà‑té nèhivì ñà‑nàá stnahá‑né, te cahnì stnahá‑né. Te nì sàha xi‑té iin espada cahnú.

5 Daaní, nì sahnde‑yà ñà‑únì nuhní tutu itúìmà, te nì tiacuì nì càhàn inga ana iín nùù‑yá, cachí‑nè:

―¡Naha!

Te nì xinì nì quecunu iin idu tnuu, te iá stná ana indánuú yàtà‑sí, te iníndáhá‑tê iin balanza. 6 Te tiacú cáhàn ana cáhàn mahì nsìcúmì ana itá nùù Dios, te dohó cachí‑nè:

―Vichi ndiaá gà nùnì, quidáchúún‑ndá iin quìvì, te cutu iin litro‑ñà níhì‑ndà; te nú cebada, cuisì iin quartillu dava; doco aceite xì vinu, cónì nàná yàhvi guáˋ ―cachí‑nè.

7 Daaní, nì sahnde‑yà ñà‑cúmì nuhní tutu itúìmà, te nì tiacuì cáhàn inga ana iín nùù‑yá, cachí‑nè:

―¡Naha!

8 Dandu nì xinì nì quecunu inga idu, te idu cuaán nduú‑si. Te iá ana indánuú yàtà‑sí. Te muerte nduú quìvìá, te jaàn nchícùn gà vàxi ingà, te diviamà nduú ana ndaca‑xi nèhivì cùhùn ndé ñuhú vàha anima nsìi. Sàhà ndúì ñà‑jaàn icúmí cui cuàhà nèhivì; nùù cada cùmì nèhivì icúmí cui iin‑ne quida, vàchi icúmíâ dandacúá nùù guerra, xì nùù tnama, xì nùù cuèhè, xì nùù quisì daná, te sàhà nsidaájàn icúmí cui cuàhà nèhivì.

9 Daaní, nì sahnde‑yà ñà‑úhùn nuhní tutu itúìmà, te nì xinì tìxi mesa ndé sáha‑ne promesa xi Dios, yucán ndoó anima nèhivì. Xínduu‑ne nèhivì xiníndísâ palabra ìì xí Dios, te sàhà ñà‑jaàn nì sahnì nèhivì‑né, vàchi nì cachi vate‑né ndoó‑né ladu xi‑ya. 10 Te vichi, cána fuerte‑nè, cachí‑nè xì Yua‑nda Dios:

―Stoho‑nsì Dios, ¿nadaa ga quìvì, dandu nacuitacùhá sàhà‑nsí? Vàchi nèhivì ñuhìví, nì sahnì‑né nsiùhù, ñàyùcàndùá xiñuhu ndoho‑ne, vàchi mii‑ní, ìì ndisa inì‑ní, siempre tùha‑ní quida viì‑ní ―nì cachi‑nè.

11 Dandu nècuàchì nsìi ma, nì cutahvì‑né iin iin dùhnù quihín cuxín yaa, te nì sàcùnaha‑né cundiatu cuéyàà‑nè quetatu chii gá‑nè dècuèndè cui stná cuàhà compañeru‑nè nchícùn ichì Dios, te cuacastnahá nsidaa ana icúmí cui stná nacua nì xìhì mii‑né.

12 Daaní, nì sahnde‑yà ñà‑íñù nuhní tutu itúìmà, te nì xinì nì tnàa fuerte, te nì nàcuìtnùù orá nahi sìcoto tnuu. Te yoo, nì nducuahá stná‑si nahi nìì. 13 Te nì còyo chitu stná sìtnúù ñuhìví yohó, na ian cóyo ñà‑vídì quidá tàchì, ducán nì còyo‑sì. 14 Te nì ndañuhu ansivi nì natuìá na ian natúi iin tutu caní, te nsidaa yucù iá ñuhù íchî, xì nsidaa stná ñuu iá mahì mar, nì ndutá. 15 Dandu nsidanicuú nèhivì ñuhìví, nì xinu dèhé‑nè yucù, nì chidèhé‑nè mii‑né ini cueva, te mahì cavà nahnú, xínduu‑ne rey, xì gobiernu, xì nècuàchì cuìcà, xì soldadu dandacú, xì nècuàchì idónuu, xì cuàhà stná‑nè peón, xì nèhivì ùún. 16 Te nì cacachi nsidaa‑né xì yucù, xì stná cavà ducún:

―A sácú vàha ni cóya dìquì‑nsí te dàhvi‑nsi, ñà‑màsà túi‑nsi nùù mii‑yá iá nùù silla ndiaha, te màsà níhì‑nsí castigu quida mii‑yá nani Lelù Íì. 17 Vàchi vichi sànì sàà quìvì ndoho‑nsi quida‑ya, te còò iin cui cundee inì‑xi na xídà ini‑yà.

7

Nansa icúmí màcùtuu seña xi Dios tnaa cuàhà mil nèhivì raza Israel

1 Daaní, nì nsihamà, dandu nì xinì cùmì ángel, itá‑né nsìcúmì ladu ñuhìví, te sadí‑nè nùù tàchì caná nsidaa ladu sàhà‑ñá màsà cáná gá tàchìmà nùù ni‑iin ñuu, ni nùù mar, te ni nùù ni‑iin yutnù. 2 Te nì xinì inga ángel nì nana‑ne vàxi‑ne dècuèndè ndé caná orá, nihí‑né sellu dùcùn nèhivì xí Dios. Te nì ndàhì ndee ángel mà nì càhàn‑nè xì nsìcúmì tnaha‑nemà, divi ángel nì sàha Dios poder ñà‑quida‑ne dañu xì ñuhìví xì mar. 3 Dandu dohó nì cachi ángel mà xì tnaha‑ne:

―Màsà quídá‑nsiá ni‑iñàha xì ñuhìví, ni xì mar dècuèndè nú sànì dùcùn seña xi Dios tnaa nèhivì xinúcuáchí nùù‑yá.

4 Dandu nì inini nì nacani‑ne nadaa nèhivì icúmí nìhì xì seña mà, te nsidaa nsidaa‑né, 144,000 nèhivì xínduu‑ne. Te nsidaa‑né, nècuàchì descendencia xi Israel nduú stná‑nè. 5 Te iin dèhe Israel mà nani Judá, te (nì xinì) nì sàcùtuu seña mà nùù ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi nècuàchìmà. Daaní, nì sàcùtuu stná seña mà nùù ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi (ñani Judá mà) nani Rubén. Te nì sàcùtuu stná seña mà nùù ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi inga (ñani‑nè) nani Gad. 6 Stná ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi inga (ñani‑nè) nani Aser, xì stná ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi inga (ñani‑nè) nani Neftalí, xì stná ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi Manasés, nì dùcùn stná nsidaa‑né seña mà. 7 Stná ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi Simeón, xì inga ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi Leví, xì stná ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi Isacar, nì dùcùn nsidaa‑né seña mà. 8 Stná ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi Zabulón, xì stná inga ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi José, xì stná inga ùxìn ùì mil nèhivì descendencia xi Benjamín, nì dùcùn nsidaa‑né seña mà.

Nansa nì xini Juan cuàhà mil nèhivì ndixí cuxín

9 Daaní, nì ndacoti, te nì xinì yucán itá yáha ga cuàhà nèhivì, mà cùì nandiahvi nadaa xínduu‑ne. Nèhivì nsidanicuú ñuu xínduu‑ne, nèhivì nsidanicuú ladu xì nsidanicuú raza, te nsidanuu dàhàn xícahàn‑nè. Te itá‑né nùù mii‑yá iá nùù silla ndiaha, xì nùù mii‑yá nani Lelù Íì, ndixí‑né dùhnù quihín cuxín yaa. Te iníndáhá‑nê ndahà nù‑ñúù. 10 Te cána fuerte‑nè, cachí‑nè:

Còò inga ana nahi Dios, divi mii‑yá iá nùù silla ndiaha, vàchi sànì dàcácu‑yàndó. Còò inga ana nahi mii‑yá nani Lelù Íì, vàchi sàhà mii‑yá sànì càcu‑nda, nì cachì‑nè.

11 Daaní, nsidaa ángel mozo xi Dios, itá‑né nsidaa ladu nècuàchì sahnú ndoó yucán xì stná nsìcúmì ana itá nùù‑yá, te nì tutuyuhu‑né ñuhù nùù sàhà‑yá ndé iá‑yà nùù silla ndiaha xí‑yá, te nì cahvi nsidaa‑né mii‑yá, 12 xícachi‑nè:

¡Amén! Mii‑ní nduu‑ní Dios, ñàyùcàndùá, ndaníhí ndiaha‑nsí mii‑ní, (te cachí‑nsì xì‑ní) yáha ga nchichí‑nî. Sàhà nsidaájàn naquímánì‑nsí mii‑ní, te ni coó tnùñuhu xí nsidaa nèhivì nùù‑ní, te ni sáà‑ní cusahnú ndiaha‑ní, te ni sáà stná‑ní dandacú fuerte‑ní inicutu. ¡Ducanicoó nicanicuahàn!

13 Dandu nì càhàn iin nècuàchì sahnú yucán xì yúhù, cachí‑nè:

―¿A ináhá‑nî índù nècùachì xínduu nècuàchì ndixí cuxín yaa yohó? ¿A ináhá‑nî índù nì quixi‑ne?

14 Te nì cachì xì nècuàchìmà:

―Còó, có‑ìnáhî, señor; doco mii‑ní, ináhá‑nî.

Dandu nì cachi‑nè xìˊ:

―Nècuàchì yohó, xínduu‑ne nèhivì nì xini cuàhà vida tiempu nani tiempu xi tnùndoho cahnú. Doco sànì ndoo cuàchi‑ne ñà‑nì xìtià nìì mii‑yá nani Lelù Íì, ñàyùcàndùá sàndìxí cuxín yaa‑ne vichi, 15 te xíndoo saín‑né nùù silla ndiaha ndé iá Dios; ndui te ñuú xíxinucuachi‑né nùù‑yá, te ndoó‑né ini vehe cahnú ndiaha‑yá. Te mii‑yá, nicanicuahàn cutnáhâ‑yá xì‑né ndiaá‑yànè. 16 Ñàyùcàndùá mà nunca sàà‑nè cui gà‑nè doco, ni mà cúí gà‑nè tècuìí, ni mà nsíì gá‑nè quida orá, ni mà cúní ihni gá‑nè. 17 Vàchi mii‑yá nani Lelù Íì, icúmí‑yâ cunuù‑yánè. Iín‑yá ladu nùù silla ndiaha yucán, te icúmí‑yâ cundaca‑yanè sàà‑yà xì‑né ndé coho‑ne tècuìí ndiaha cutiacu‑nè nicanicuahàn. Ni mà cuácú gá‑nè, vàchi contentu cundoo‑ne quida‑ya.

8

Nansa cuàhàn cuu na tàhndè ñà‑úsà ndé nuhní tutu itúì, te nachitu stná còhò oro inciensu

1 Daani, nì sahnde‑yà ñà‑úsà nuhní tutu itúìmà, te nì nsihi nì quida‑ya ducán, dandu nì nàcuììn dàdí inicutu ansivi nahi dava hora. 2 Te nì xinì yucán nùù Dios sà‑ìtá tùha ùsà gà ángel, nihí‑né iin iin corneta ñà‑sivi‑nè. 3-4 Dandu nì tnàtuu inga ángel nì sàà‑nè nùù iin mesa oro iá nùù silla ndiaha, divi mesa ndé sahmí‑né inciensu nùù‑yá. Te vichi nihí ángel mà iin còhò oro nì sàà, te nì sàha stná xì‑né cuàhà inciensu ñà‑cahmi‑neà dìquì mesa mà sàhà‑ñá cana ñùhmà‑ñà mànana nùù Dios. Te na hora mà nana ñùhmà mà, dandu cutnahá stná palabra nì cachi nsidaa nèhivì xí Dios na ní xìcàn tàhvì‑né nùù‑yá. Ñàyùcàndùá, divi ducán nì quida ángel mà, ndahà‑né nì chitanini‑ne nsidaámà nùù Dios. 5 Daaní, nì tavà‑né chii ñuhu xíxìn nùù mesa oro mà, te nì dàquée‑neà ini còhò mà ndè nì chituá, dandu nì dàndiàchì ndee‑néà nùù ñuhìví. Dandu nì tiacu cuàhà gá ana cáhàn fuerte, te nì càhàn ndee dàvì, te nì tàsa, te nì tnàa.

Nansa icúmí cuu na sivi ángel corneta xi‑ne

6 Dandu ùsà ángel nihí corneta xi‑ne, nì nsidayucun‑nè cuàhàn‑nè sivi‑nè.

7 Te nì sivi ángel primeru corneta xi‑ne. Te na ní tiacu nì sivi, dandu nì còyo iin nùù ñuhìví, doco dácà stnahá iin ma xì ñuhu xíxìn, xì stná nìì. Ñàyùcàndùá, nùù cada ùnì yutnù (itá ñuhìví) nì xìxìn iin‑nù, te nì xìxìn nsihi stná yùcù iá campu.

8 Daaní, ángel ùì, nì sivi‑nè corneta xi‑ne, dandu nì xinì iñàha cuú mànuu na ian iin yucù xíxìn, ducán náhà, te nì nacava ini mar. Te cuàhà tècuìí mar nì nanduu‑tè nìì (nì quidamà). Iyuhu cumánì gá, te cunduu davatahvi tècuìí mar nì cuchicuehe ducán. 9 Stná nsidaa quisì ndùtè ñuhú ini mar, iyuhu cumánì gá, te cunduu stná davatahvi‑sí nì xìhì. Stná barcu, iyuhu cumánì gá, te cunduu stná davatahvi‑nú nì sachi.

10 Daaní, ángel ùnì, nì sivi‑nè corneta xi‑ne, te dècuèndè ñuhìví nì nacava iin sìtnúù cahnú nìsa ituu ansivi, xíxìn fuerte‑si, te tnúù nihni‑sì na iin ñuhu cahnú. Te nì nacava‑sì nùù ñuhìví nì còya nùù cuàhà yùte xì cuàhà pozo, iyuhu cumánì gá cunduu davatahvi yùte xi pozo nì còya nùù‑xí. 11 Te sìtnúù mà, Ajenjo nani‑sí, te yáha ga nì ndu‑uà yùcù tècuìí ndé nì còyo‑sì. Te cuàhà gá stná nèhivì nì xìhì ñà‑nì xihi‑ne tècuìí ùà mà.

12 Daaní, ángel cùmì, nì sivi stná‑nè corneta xi‑ne, te cuàhàn nsihi stná fuerza xi orá nì cùí, te cuàhàn nsihi fuerza xi yoo nì cùí xì stná sìtnúù; iyuhuni cumánì gá, te nsihi dava fuerza xi‑sì. Ñàyùcàndùá, nì nanchiì ndahvi orá ndui, te nì nanchiì ndahvi yoo ñuú.

13 Te nì xinì meru dìquì‑xí ansivi, yucán yáha ga ducún ndavá iin ángel, ndáhì ndee‑né cachí‑nè:

―Cunini nsidaa mii‑nsiá nèhivì ñuhìví. Ndahví‑nsià, vàchi ndahví cuàhà cuàhàn cuu xi‑nsiá, vàchi cumánì gá ùnì gà xichi sivi ángel corneta xi‑ne, te ndahví‑nsià na hora sivi‑nè.

9

1 Daaní, ángel ùhùn, nì sivi‑nè corneta xi‑ne, te nì xinì dècuèndè ansivi xi dècuèndè ñuhìví nì nacava iin ana nchií nahi sìtnúù. Te nì nìhì‑né ndahàcáa ñà‑nacuna‑ne yavi cahnú cunú sàstnùhù. 2 Te na ní nacuna‑neà, dandu nì quecoyo cuàhà ñùhmà, na ian xíxìn ini xìtnù cahnú, te nì nanchiì ndahvi orá nì quida ñùhmà mà, te nì nàcuìtnùù inicutu. 3 Daaní, mahì ñùhmà mà nì caquee cuàhà sìca nì ndava‑sì ñuhìví. Sànì nìhìtáhvì‑sí cucumi‑sí iñù ñà‑cunduu‑sì quisì daná nahi sìduhma. 4 Te nì sàcùnaha stná‑si ñà‑màsà cáxi‑sí yùcù itá ñuhìví, ni‑iin stná ndahà yutnù, cuisì‑ñá dandohó‑si nèhivì có‑ìtúú seña xi Dios tnaà‑xi. 5 Doco nèhivì tui‑sì mà, mà cúí cúí‑nè, còó, cuisì ndoho cuahà‑né, na ian ndoho‑nda na tuí sìduhma‑ndó. Te ùhùn yòò icúmí cuu xi‑né ducán. 6 Te mate nanducu‑né modo cui dahuun‑ne, doco mà níhì‑né ñà‑jaàn, mate yáha ga cucuni‑nè ndañuhu‑né ñuhìví, doco mà cúí.

7 Te nì xinì sìca ma, te ducán ndáa‑sì nahi idu fuerte sáhàn guerra. Dìnì‑sí, sìcàté oro ñuhá. Te nùù‑sí, nahi nùù nèhivì nduá. 8 Te idìdínì‑sí, na iá idìdínì nècuàchì ñahà, ducán iáˋ; te nùhu‑sì, na iá nùhu nsicaha, ducán iáˋ. 9 Te ìcà‑sí, nahi càa nduá. Te na ndavá‑si ansivi, yáha ga ndee cahá ndìxìn‑sí, na ian cahá cuàhà gá carreta ídìtá idu, te cuàhàn‑nu guerra. 10 Te ndohò‑sí, nihá iñù nahi sìduhma, vàtùni tui‑sìndó. Te ùhùn yòò icúmí‑sî dandohó‑si nèhivì. 11 Daaní, iá stná ana dandacú nùù‑sí, divi nduú ñà‑malu dandacú nùù yavi cunú mà; Abadón nani‑sí nùù dàhàn hebreu, te nùù dàhàn griegu Apolión nani‑sí.

12 Pues, vichi sànì yàha iin tnùndoho chicá cahnú. Doco cumánì gá ùì gà tnùndoho nahnú fuerte.

13 Daaní, ángel ìñù, nì sivi‑nè corneta xi‑ne, dandu nì tiacuì iá ana cáhàn yucán ndé iín mesa oro nùù Dios. Nsìcúmì esquina mesa mà itúú iin iin ñà‑ìá nahi nsiquì quisì, te mahì ñà‑jaàn tiacú cáhàn iin ana cáhàn 14 xì ángel làcà ní sivi xì corneta‑xi, te dohó nì cachi‑nè:

―Cuahán‑nî ndaxi‑ní cùmì ángel nuhní yuhù yùte cahnú nani Eufrates.

15 Ñàyùcàndùá, ducán nì quida ángel mà, nì ndaxi‑né cùmì ángel yucán, vàchi yucán ndoó tùha‑ne sàà meru cuìà, meru yòò, meru quìvì, meru hora ñà‑cacahnì‑né cuàhà nèhivì. Nùù cada ùnì nèhivì ñuhìví, icúmí cui iin‑ne.

16-17 Dandu nì xinì na ian nì sàníˋ, te nì xinì cuàhà sàstnùhù idu, te itándoó nèhivì yàtà‑sí. Ùì cientu millón nèhivì xínduu‑ne, nì tiacuì, vàchi iá ana nì cachitnùhu nadaa‑ne. Te xíndixi‑ne dùhnù càa, color cuahá nduú dùhnù dava‑ne, te dava ga‑ñà color ndiaa, te dava ga‑ñà, cuaán‑ñà. Te dìnì idu mà, na iá dìnì nsicaha, ducán xí‑ìa‑ña. Te yuhù‑sí caná fuerte ñuhu xì ñùhmà xì stná azufre (sahán aya).

18 Cunaha‑nsiá, sàhà nsì‑únì ñà‑dàná queé yuhù‑sí, sàhámà nì ca‑xihì cuàhà nèhivì, iyuhu cumánì, te cunduu davatahvi nèhivì ñuhìví nì caxihì nì quida ñuhu mà xì ñùhmà mà xì azufre dana ma. 19 Te iin iin idu, iá ñà‑dàná nùù dìnì‑sí xì nùù ndohò‑sí, vàchi ndohò‑sí, na iá còò, ducán iá, te iá dìnìá nahi còò, vàtùni tui‑sìndó.

20 Doco nèhivì nì càcu nùù nsidaa tnùndoho nahnu‑ma, ni cónì cùú‑né arrepentir sàhà cuàchi nì caquida‑ne nì quidayucun‑nè ñà‑ndùá cahvi‑né. Còó, iin‑ni nì quida‑ne seguir sáha‑ne promesa nùù ñà‑malu, te cahvi‑né cuàhà figura, sea oro nì cuyucàn, ò sea plata, ò sea càa yahá, ò sea yùù, ò sea yutnù nì cuyucàn. Te nsidaa ñà‑ndùá cahvi‑némà, ni có‑ìndéhá, ni có‑ìtiácuà, ni có‑xìcá. 21 Te nèhivì ndóo ga ñuhìví, ni cónì náxícócuîìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne, iin‑ni nì caquida‑ne ñà‑ndùá xíquida‑ne, sahní stnahá‑né, sáhàn tàtnà‑né, sáhàn tàdí‑nè, te iá‑nè xì ñahà xí‑né, te xidácuíhná stná‑nè.

10

Angel iníndáhá libru tii

1 Daaní, nì xinì vàxi inga ángel fuerte, mànuu‑ne dècuèndè ansivi vàxi‑ne. Ídùcún‑né iin vìcò, te ñuhú dìnì‑né iin sìcòyàhnchì. Nchií nùù‑né na ian nchií orá, te tnúù sàhà‑né nahi ñuhu. 2 Te iníndáhá‑nê iin libru tii nuná. Te nì sàcuììn‑nè ñuhìví, sàhà cuàhá‑nè ián dìquì mar, te sàhà ìtní‑nè, ián dìquì ñuhù íchî. 3 Te nì ndàhì ndee‑né, na ian ndáhì nsicaha, ducan tiacú. Daaní, nì nsihi nì ndàhì‑nè, dandu nì tiacu cáhàn iin ana cáhàn fuerte na ian cáhàn dàvì. Ùsà xichi nì càhàn ana cáhàn mà. 4 Te yùhù, cuàhìn chitui ñà‑ndùá nì cachi‑nè nì cùí, doco momentu mà nì tiacuì iá ana cáhàn ansivi, cachí‑yà xìˊ:

―Màsà chítúú‑nî ñà‑ndùá nì cachi ana nì càhàn ùsà xichi, te nì ìa na ian cáhàn dàvì, vàchi icúmí coo dèhé palabra mà ―nì cachi‑yà.

5 Daaní, ángel iín mahì mar xì dìquì ñuhù íchî, nì ndanihi‑ne ndahàcuàhá‑nè ansivi, 6 te nì ndacùcahan‑né mii‑yá itiácú nicanicuahàn, divi mii‑yá nì quidayucun xì ansivi, xì ñuhìví, xì mar, xì nsidaa iñàha iá lugar yucán. Te nì cachi‑nè:

―Chináhî Dios, mà cuéé gà, 7 te sàà quìvì cuu ndisa nsidaa ñà‑ndùá nì cachitnùhu nèhivì xí Dios sànaha, vàchi na cuàhàn sivi trompeta xi ángel ùsà, dandísá, icúmí xìnu nsidaa ñà‑nduá cuní Dios quida‑ya, te iá dèháˋ vichi.

8 Daaní, inga tu nì tiacuì iá ana cáhàn ansivi, te dohó nì cachi‑yà xìˊ:

―Tnàtuu‑ní nùù ángel iín mahì mar xì dìquì ñuhù íchî, te tnii‑ní libru tii nuná ini ndahà‑né.

9 Ñàyùcàndùá, nì tnàtui nùù‑né, te nì cachì xì‑né:

―Taxi‑ní libru tii nùí.

Te nì cachi‑nè:

―(Yoho iáˋ.) Tnii‑níà, te caxì‑níà. Icúmí nduvidì yuhù‑ní nahi ndudi ñùñù, doco nú sànì coco‑níà, dandu icúmíâ ndu‑uà‑ñà tìxi‑ní.

10 Daaní, nì tnii libru iníndáhá‑nêmà, te nì saxíà. Te (ñà‑ndáà ndùá), saxí vídìà, nahi ndudi, doco nì nsihi nì coquíà, dandu nì nsicuìhnú úà inì. 11 Dandu nì cachi tu ángel mà xìˊ:

―Icúmí‑nî cachitnùhu gà‑ní ña‑ndùú razón ndiaha xí Dios sàhà cuàhà nèhivì ndoó cuàhà ñuu cáhàn cuàhà dàhàn. Daaní, stná cuàhà rey dandacú nùù ñuu mà, icúmí‑nî cachitnùhu stná‑ní sàhà‑té ―nì cachi ángel.

11

Ùì nèhivì cáhàn cuenta xi Dios

1 Daaní, nì sàha‑ya yùhù iin vara caní nahi metro, te nì cachi‑yà xìˊ:

―Ndacuiìn‑ní, cuahán‑nî, chitacùhá‑nî veheñùhu cahnú ndé cahvi nèhivì Dios, te chitacùhá stná‑ní mesa ndé sáha‑ne promesa ìì xí‑né, te nacahvi stná‑ní nadaa‑ne sáhàn cahvi xì‑yá yucán. 2 Doco patiu yàtà veheñùhu màsà chítácùhá‑nî, vàchi icúmí ndòamà ndahà tiàa inga raza. Tiàa ma, icúmí‑tê cundoo‑tè nsidanicuú gá lugar ñuu ìì, te quida quini‑tè xì nèhivì yucán. Ùì dico ùì (42) yòò cunduu tiempu caquida‑tè ducán. 3 Doco yucán cuàhàn cundoo stná ùì nèhivì‑xí icúmí nìhìtáhvì càhàn cuenta xi. Iin mil ùì cientu ùnì dico quìvì icúmí‑nê càhàn‑nè xì nèhivì ñà‑ndùú razón xi. Te sìcoto cundixi‑ne, sìcoto tnuu cundua ―nì cachi‑yà.

4 Cunaha‑ní, mii‑yá nduú‑yá Stoho nsidaa ñuu iá ñuhìví. Te frente silla ndé iá‑yà (ansivi) itá ùì nù‑olivu, xì ùì candeleru. Pues na quidá nsidaa ñà‑jaàn nùù‑yá gloria, ducán quidá stná ùì nèhivì cáhàn cuenta xi‑ya (ñuu mà). 5 Te nú xiní ùhì iin tiàa xi‑né, te cuní‑te quida quini‑tè xì‑né, dandu cuàhàn cana ñuhu yuhù‑né coco‑tè. Te ducán icúmí cuu xi nsidaa ana cuní quida quini xi‑né. 6 Te ndahà stná ùì nècuàchìmà icúmí ndòo poder ñà‑cadi xì dàvì ñà‑màsà cuun ni‑iin dàvì inii tiempu cáhàn‑nè cuenta xi Dios. Te icúmí‑nê dandacú stná‑nè nùù tècuìí ñà‑nanduu‑tè nìì, te nú cuní‑nè, vàtùni dandohó stná‑nè nèhivì nsidanuu clase tnùndoho, según nadaa xichi cuní‑nè. 7 Daaní, nú sànì nsihi tiempu cáhàn‑nè xì nèhivì cuenta xi Dios, dandu icúmí‑nê cui‑nè, vàchi iá iin quisì dàná inácáá ini yavi cùnú sàstnùhù yùcán, te icúmí quisì ma nana‑sì quee‑sì, nàá‑si xi ndúì nèhivì cáhàn cuenta xi Dios mà, te icúmí‑sî cundee‑sí nùù‑né, dandu cui‑nè. 8 Te yucán mahì calle ñuu ndé nì xìhì Stoho‑ndà Señor nchìca cruz, yucán icúmí nsìi ma cuitànduhù‑né. Te divi ñuu mà, Sodoma cachí stná‑nè xán, te Egipto cachí stná‑nè xán, (vàchi malu gà modo xi nèhivì ndoó yucán). 9 Pues, ñuu yucán cuitànduhù nsìi ma, te cundehè cuàhà nèhivì‑né, nèhivì cuàhà raza ndoó cuàhà ñuu, te cuàhà dàhàn cáhàn‑nè. Ùnì quìvì dava cuitànduhù nècuàchìmà yucán, ni mà cuáha nèhivì cundùxin‑ne. 10 Al contrario, cuàhàn‑nè cudiì ini‑nè ñà‑sànì xìhì nsìi ma. Cuàhàn‑nè quida‑ne vicò, te dacútâhvì stnahá‑né iñàha, te cudiì ini‑nè, vàchi còò gá ndúì nècuàchì sàhnú nì sacahàn cuenta xi Dios, vàchi antes cuàhà gá nì ndoho‑ne nì quida nècuàchìmà. 11 Daaní, nú sànì yàha ùnì quìvì dava, dandu icúmí nsìi ma natiacu‑nè quida Dios, te ndacuìta‑ne. Ñàyùcàndùá, yáha ga icúmí yùhí nsidaa nèhivì cundehè xì‑né. 12 Dandu icúmí tiacu tàchì ana cáhàn ansivi, te dohó cachi‑yà:

―Nahà‑nsia dìquì‑xí yohó.

Dandu canana nècuàchì sàhnùmà dìquì‑xí ansivi. Mahì vìcò nana‑ne cùhùn‑nè, cundéhe nsidaa nèhivì xiní ùhì xì‑né. 13 Dandu divi hora mà, ndee gá icúmí tnàa ñuhìví. Nùù cada ùxìn vehe itánduhù ñuu mà, icúmí caà ian. Te icúmí cui ùsà mil nèhivì sàhà‑ñá icúmí tnàa guá ducán. Dandu nèhivì dava ga, cuàhà gá yùhí‑nè, te nacuni‑nè cahnú gá poder xi mii‑yá iá ansivi.

14 Pues, ñà‑jaàn nduú tnùndoho cahnú ñà‑úì. Doco cumánì gá ñà‑únì, te sà‑ìtúú vàxa.

Nansa icúmí cuu na sivi ángel ùsà corneta xi‑ne

15 Daaní, ángel ùsà, nì sivi‑nè corneta xi‑ne. Te nì inini ndee cána cuàhà‑né ansivi, cachí‑nè:

Sànì sàà quìvì cusahnú Stoho‑ndà Señor nùù nsidaa ñuu ñuhìví, te nicanicuahàn icúmí‑yâ cusahnú‑yá, mii‑yá xì Dèhemanì‑yá Cristu.

16 Dandu òcò cùmì nècuàchì sàhnú ndoó nùù Dios dìquì silla vico, nì tutuyuhu‑né nùù sàhà‑yá, te nì cahvi‑néyà, 17 cachí‑nè:

Naquímánì‑nsí mii‑ní Stoho‑nsì Dios, vàchi icúmí‑nî nsidanicuú poder. Dècuèndè sànaha iá‑nî, te nicanicuahàn icúmí‑nî coo‑ní. Ansivéhé‑nî, vàchi sànì quesaha‑ní cuàhàn‑ní cusahnú dahuun‑ní nùù ñuhìví, cuàhàn‑ní dandacu‑ní nùù nsidaa nèhivì ñuhìví. 18 Mii‑né, nì xìdà ini‑nè, doco sànì sàà quìvì nachitacùhá‑nînè castigu xi‑ne. Te sànì sàà stná tiempu nsidandaà‑ní sàhà nècuàchì nduú nsìi. Te vichi icúmí cundiatú stná anima nsidaa ana xinúcuáchí nùù‑ní, nacua nècuàchì cáhàn cuenta xi‑ní, te ducán stná nsidaa gá ana xínduu nèhivì xí‑nî, divi ana cahvi xi‑ní, a ducán nduú‑né nèhivì ùún, ò nèhivì chicá nì nìhì chuun nùù‑ní. Doco nèhivì nì quida quini xi ñuhìví, còó, vàchi icúmí‑nî dandáñúhú‑nînè, nì cachi nècuàchì sàhnùmà.

19 Daaní, nì nuna veheñùhu ìì xí Dios ansivi, te nì xinì ini veheñùhu ma iá caja ìì ndé inácáá palabra nì cachi‑yà na ní ndòo sahnú‑yá xì nèhivì xí‑yá sànaha. Dandu yáha ga nì tàsa, te nì tiacu cahá fuerte; te ndee gá nì càhàn stná dàvì, te nì tnàa. Te nì còyo stná iin.

12

Nansa nì xini Juan seña sàhà nècuàchì ñahà nì xinudèhé na ní xìdà ini quisì cuahá

1 Daaní, nì xinì iin seña cahnú ansivi. Nì natùi iin nècuàchì ñahà. Tìxi sàhà‑né iá luna, te tnúù nihni ñà‑ndùá ndixí‑né, vàchi orá nduá, te dìnì‑né, ñuhá iin corona ndé itándiaa ùxìn ùì sìnsìví. 2 Meru sà‑ìtúú tùinuù méè xi‑ne, ñàyùcàndùá, ndáhì‑nè, vàchi nì quicuehè‑nè, cuàhàn cacu dèhe‑ne. 3 Te nì tùi inga seña nùù ansivi. Nì quecunu iin quisì cahnú cuàhá, caní‑si nahi còò nahnu‑guá, te cuahá laà‑si. Ùsà dìnì‑sí, te ùxìn nsiquì‑sí itá. Cada iin iin dìnì‑sí ñuhú sìcàté vico. 4 Te iá stná ndohò caní‑si, te xi ndohò‑símá nì cani‑sì cuàhà sìtnúù itándiaa ansivi, nì dàndiàchì‑ñásî nùù ñuhìví. Iin tantu sìtnúù mà nì ndiàchì nùù ñuhìví, te ùì tantu‑si nì ndòo ansivi. Dandu nì sàcuììn quisì mà nùù nècuàchì ñahà mà, ndiatú‑si tùinuù méè xi‑ne, vàchi cuní‑si caxì‑sívê na sánì cacu‑ve. 5 Dandu nì tùinuù‑vé, tiàa nduú‑vé, te nduú stná‑vè mii‑yá cuàhàn cusahnú nùù nsidanicuú ñuu, te mà cuáha‑ya quida ndevàha‑ne. Dandu (nì xinì) nì ndanchito‑ya dècuèndè ndé iá Dios nùù silla ndiaha xí‑yá.

6 Daaní, nècuàchì ñahà mà, nì xinudèhé‑nè yucù dàná, vàchi yucán sànì nsidayucun Dios iin xaan ndé coo‑ne, te yucán icúmí‑nê nìhì‑né ñà‑cutiacu‑nè iin mil ùì cientu ùnì dico quìvì.

7 Doco nì quesaha iá guerra ansivi. Ángel nani Miguel xì compañeru‑nè nduú iin ladu, te quisì cuahá mà xì compañeru‑si nduú inga ladu, te nì canàá stnahá‑si. 8-9 Doco cónì cúndéé‑sî. Ñàyùcàndùá, nì taxi‑nési ansivi, vàchi còò gá permisu cundoo gà‑si yucán (ndé iá Dios). Nì dàndiàchì‑yási nùù ñuhìví yohó, mii‑sí, xì nsidaa ana nchícùn xì‑sí. Vàchi quisì (cusahnuma), divi còò iá ndè sànaha nduú‑si; ñà‑malu nduú‑si, te Satanás nani stná‑si, te divi‑sì nduú ana dandahví xì nèhivì inicutu ñuhìví.

10 Dandu nì tiacuì iá ana cáhàn fuerte ansivi, te dohó cachí‑nè:

―Vichi sànì càcu nsidaa nèhivì xí Dios. Te sànì sàà quìvì cusahnú fuerte‑yà, te cusahnú stná Dèhemanì‑yá Cristu. Vàchi sànì ndiachi ñà‑malu fuera, vàchi divi‑sì nduú ana daqúee cuàchi xi dìquì ñani‑ndà (iin‑ni cahvi stná xi Yua‑nda Dios), vàchi ndui te ñuú dacuidá cuàchi‑sìné. 11 Doco mii‑né, nì cundee‑né nùù‑sí ñà‑nì ndacùcahan‑né mii‑yá nani Lelù Íì, divi mii‑yá nì xìtià nìì‑xí sàhà‑ndà. Ni cónì cáyùhí‑nè, nì cachi vate‑né nchícùn‑nèyà, vachi dispuestu nì sandoo‑ne cui‑nè, cónì cùhí ini‑nè vida xi‑ne.

12 ’Pues vichi xiñuhu cudiì ini nsidaa ana ndoó ansivi, (vàchi sànì cùxio ñà‑malu). Doco nèhivì ndoó ñuhìví xì mar, ndahví‑nè, vàchi yucán sànì nasaà‑si, xídà cuàhà inì‑si, vàchi ináhá‑sî làcà iyuhu quìvì ndóo nùù‑sí (ñà‑quida‑sì ñà‑ndùá cuní‑si).

13 Daaní, na sánì cundaà inì‑si ñà‑sànì ndiachi‑sí ñuhìví yohó nduá, dandu nì quesaha‑sí náâ‑si xi nècuàchì ñahà mà, divi nècuàchì nì tùinuù méè xi. 14 Dandu mii‑né, nì nìhìtáhvì‑né coo ndìxìn‑né nahi ndìxìn yanuni nahnú, te nì ndava‑ne cuàhàn‑nè yucù ndé coo dèhé‑nè. Yucán icúmí‑nê lugar (dèhé) xi‑ne ndé nìhì‑né ñà‑cutiacu‑nè ùnì cuìà dava, te ducán càcu‑ne nùù còò mà. 15 Doco yuhù còò mà nì cana cuàhà tècuìí nahi yùte, vàchi cuní‑si tnani nècuàchì ñahà mà; 16 doco nì chindee ñuhìví nècuàchìmà, vàchi nì nsìcà ñuhù nì ndèe nsihi tècuìí nì cana yuhù‑síma. 17 Ñàyùcàndùá, nì xìdà gà inì‑si sàhà nècuàchì mà, te nì quesaha‑sí xicánúú‑si nandúcú‑sî dava ga dèhe‑ne, vàchi, cuní‑si quida quini stná‑si xi nsidaa dèhe‑ne chívàha xi ley xi Dios, te nchícùn viì xì ñà‑ndùá cachí Jesucristu.

13

Nansa nì ndecoyo ùì gà quisì daná

1 Daaní, nì sàcuììn yuhù mar, te nì xinì mahì tècuìí nì quecunu iin quisì daná, ùsà dìnì‑sí, xì ùxìn nsiquì‑sí. Te iin iin nsiquì‑sí ñuhú iin sìcàté vico. Te ìcà iin iin dìnì‑sí itándiaa quìvì‑sí, iin quìvì iá quini, te cáhàn contra xi Dios. 2 Nahi tigre, ducán náhà quisì nì xinì mà. Doco sàhà‑sí, nahi sàhà sì‑oso, ducán ndáa‑ña. Te yuhù‑sí, nahi yuhù nsicaha, ducán iáˋ. Te quisì nì quecunu antes, te iá nahi còò, divi nùù quisì yucán nì nìhì quisì yohó poder dandacú‑si nùù ñuhìví. Ñàyùcàndùá, ndee ní cusahnú‑si; vàchi nùù inga quisì mà nì nìhì‑sí coo‑sì nùù silla cahnú dandacú‑si. 3 Daaní, nì xinì nì nacuèhè‑si, iin dìnì‑sí nì nacuèhè, cuàhàn cuià cahín. Doco nì nduvàha ndé nì nacuèhè xi‑sì. Ñàyùcàndùá, nì ndulocó nsidaa nèhivì ñuhìví ñà‑nì nduvàha‑sì. 4 Sàháyùcàndùá, nì cahvi‑né quisì nahi còò chindéé xì quisì ùì mà ñà‑dàndàcú‑sí. Stná quisì ùì mà, nì cahvi stná‑nèsi, cachí‑nè:

―Còò ana ndudává xí quisì jaàn. Còò iin cui cundee xi nùù‑sí nú ni náâ‑nè xì‑sí ―xícachi‑nè.

5 Te nì nìhì stná‑si ñà‑màsà yúhî yuhù‑sí càhàn ndevàha‑sì dìquì Dios; ndee nì càhàn quini‑sì dìquì‑yá. Te nì nìhìtáhvì stná‑si ñà‑cusahnú‑si ùì dico ùì (42) yòò. 6 Te ndee ní canàhá‑si dìquì Dios, quini gá nì càhàn‑si dìquì‑yá, xì dìquì lugar ndé iá‑yà, xì dìquì nsidaa ana ndoó cutnáhâ xí‑yâ ansivi. 7 Te nì nìhì stná‑si ñà‑quida quini‑sì xì nèhivì xí‑yá, te cuàhà‑né nì sahnì‑sí. Te nì nìhìtáhvì stná‑si ñà‑dandacú‑si nùù nsidaa raza nèhivì ndoó nsidaa ñuu, ndéni dàhàn nì cui cáhàn‑nè. 8 Te nsidanicuú nèhivì ñuhìví, cuàhàn‑nè cahvi‑nési. Doco ni‑iin nèhivì mà, có‑ìtúú quìvì‑né nùù libru xi Lelù Íì. Vàchi cunaha‑nsiá, dècuèndè na táyôo ñuhìví, dandu sà‑ìtándiaa quìvì nsidaa ana icúmí cutiacu nùù‑yá.

9 Ni cúníní vàha nsidaa nèhivì nansa cachí palabra yohó. 10 Nú ni chícádí nèhivì‑ndó, dandu mii stná‑nè icúmí‑nê cundiadi stná‑nè; te nú ni cahní nèhivì‑ndó machete, divi machete icúmí‑nê cui stná‑nè. Sàhà ñà‑jaàn, xiñuhu cundoo‑nda calma, te cunihnu vàha ini‑ndà mii‑yá, vàchi nèhivì xí‑yá nduu‑nda.

11 Daaní, nì xinì yucán nì quecunu inga quisì daná. Nùù ini ñuhù ñuhìví nì nana‑sì. Itá ùì nsiquì‑sí, nahi nsiquì lelù, doco nacua cáhàn quisì cahnú nahi còò mà, ducán cáhàn stná quisì yohó. 12 Ladu nùù quisì nì quecunu nùù mar, jaàn iín quisì yohó, te sàhá chindéé quisìmà‑sí, ñàyùcàndùá quidá‑si cùahà iñàha ndulocó nèhivì. Te quidá stná‑si xi nèhivì ñuhìví ñà‑fuerza cahvi‑né quisì iá‑si nùù‑xí, divi quisì nì nacuèhè daná dìnì‑xí, te nì nduvàha‑sì. 13 Te quisì iín yucán, cuàhà gá iñàha quidá‑si ñà‑quida tontó‑te nèhivì, dècuèndè cóyo stná ñuhu ansivi cundehè‑né, ducán quidá‑si, 14 dandáhvî‑siné ñà‑cuàhà guá quidá‑si, vàchi nì nìhì‑sí ñà‑quida‑sì ducán nú iín‑si nùù inga quisì mà. Ñàyùcàndùá, cachí‑si xi nèhivì ñà‑quidayucun‑nè figura cahnú cunduu quisì nì nacuèhè, te nì nduvàha ma. 15 Te figura mà, ndè nì dìtáˋ tàchá, vàchi ducán nì nìhì inga quisì mà quida‑sì xán. Dècuèndè cáhàn stná nì quida quisì mà. Te nú có‑càndísâ iin nèhivì cahvi xán, dandu dandacú‑si cui nècuàchìmà. 16 Te icúmí stná‑si dandacú‑si màcùtuu iin tnuni xi‑sì ìcà nsidanicuú nèhivì, ò sea màcùtua ini ndahàcuàhá‑nè, te ò nùù tnaa‑nè. Doco nsidanicuú‑né, icúmí màcùtuu tnuni mà ìcà‑né, a sea ni cúndúú‑né nèhivì nihí chuun, te ò nèhivì ùún, ò nècuàchì ndahví, ò nècuàchì cuìcà, ò iin peón‑ni, ò iin lamú. 17 Vàchi nú còò tnuni xi‑sì, ò quìvì‑sí, te ò número xi quìvì‑sí ìcà‑né, dandu còò permisu cuiin‑ne ò dicò‑né. 18 Cunaha‑nsiá, palabra nchichí nduá cuàhìn cachì xì‑nsiá yohó. Iin nècuàchì nchichí, vàtùni cahvi‑ne nadaa nduá sáà número xi quìvì quisì mà, vàchi número xi quìvì iin tiàa nduá. Te divi 666 nduú número mà.

14

Alanbanza icúmí coto 144,000 nèhivì xí Jesús

1 Daaní, nì xinì dècuèndè yucù Sión, te yucán iín mii‑yá nani Lelù Íì, te cutnáhâ‑yá xì iin cientu ùì dico cùmì mil (144,000) nèhivì, te ìcà tnaa iin iin‑ne itúú quìvì Yuandiáhá‑yâ. 2 Dandu nì inini ndè ansivi tiacú na ian cundáá nùù yutnù cuerda nani arpa. Te fuerte tiacú nahi tèñuhu cuáhà, na ian cáhàn ndee dàvì. 3 Te nì caxito nèhivì cuáhà mà iin alabanza saa, itá‑né frente silla ndiaha xí‑yá ndé itá stná cùmì ana itá saín nùù‑yá, te ndé ndoó stná òcò cùmì nècuàchì sàhnú. Doco ni‑iin nècuàchì dava ga, mànìcùí cutùha stná‑nè coto‑ne alabanza mà, cuisì nèhivì cuáhà itá yucán, divi nèhivì xínduu iin cientu ùì dico cùmì mil tiàa ma. Te nsidaa‑né nduú nèhivì nì càcu nùù ñuhìví yohó nì quida (Jesucristu). 4 Te ni còò ni‑iin cuàchi ni quidá‑né xì nècuàchì ñahà, vàchi cónì cáhàn‑nè xì nècuàchì ñahà ni‑iin xichi. Te vichi, nchícùn‑nè mii‑yá nani Lelù Íì ndéni nì cui ni cúhùn‑yà. Antes mahì nèhivì ñuhìví nì sandoo‑ne, doco vichi sànì càcu‑ne ñà‑nì dànáà‑yá sàhà‑né, te sàhájàn nì càcu‑ne ñà‑cunduu‑ne na iin promesa chica ndiaha nùù Yua‑nda Dios xì nùù Lelù Íì, 5 vàchi de por sí, mà túha‑ne dandahví‑nè; te nicanicuahàn ndoó‑né nùù silla ndiaha ndé iá‑ya, vàchi còò ni‑iin falta xi‑ne nùù‑yá.

Ùnì razón nì cachitnùhu ùnì ángel ndavá ansivi

6 Daaní, nì xinì ndavá inga ángel dìquì‑xí ansivi, nihí‑né razón vàha xi Dios, iin razón icúmí cunaha nicanicuahàn. Te cuàhàn ángel mà cachitnùhu‑neà xì nsidaa nèhivì nsidanicuú ñuu iá ñuhìví, nsidanicuú raza‑nè ndéni dàhàn nì cui cáhàn‑nè. 7 Te dohó nì cachi ángel xì nèhivì mà:

―Cahvi‑nsiá Dios, te tavà‑nsiá tnùñuhu xí‑yá, vàchi sànì sàà quìvì nsidandaà‑yà sàhà cuàchi nèhivì ñuhìví. Ñàyùcàndùá, cahvi‑nsiáyà, vàchi divi mii‑yá nduú ana nì quidayucun xì ansivi, ñuhìví, mar, xì nsidaa stná ndé caná tècuìí.

8 Daaní, (nì xinì) nchícùn gà vàxi inga ángel, te dohó nì cachi‑nè:

―Sànì ndañuhu ñuu Babilonia, sànì chàhmà dahuan nì quida Dios, vàchi nì sàha nèhivì ñuu mà ñà‑coho stná nèhivì inga ñuu, tè ñàyùcàndùá, nì xìni stná nècuàchìmà, te quini nihnú stná ini‑nè vichi. Ñàyùcàndùá, icúmí nècuàchì Babilonia mà nìhì‑né iin castigu fuerte ―nì cachi ángel mà.

9 Daaní, nchícùn gà vàxi inga ángel, te vichi nduú ùnì ángel sànì quecoyo. Te nì ndàhì ndee‑né, cachí‑nè:

―¡Ndahví nsidaa ana cahvi xi quisì daná mà ò figura‑si! ¡Te ndahví stná ana sà‑ìtúú tnuni xi‑sì nùù tnaà‑xi, ò ini ndahà‑xí! 10 Vàchi yáha ga icúmí‑nê ndoho‑ne mahì ñuhu cahnú ndé xîxìn azufre sahán quini, te indéhe stná ángel ìì xí Dios, xì stná Lelù Íì. Te castigu mà, ducán quea na ian cuàhàn dacohó Dios‑nè iin ndutè quini, te micuísi ndutè fuerte cunduu‑tè, doco fuerza coho‑nète, vàchi xídà ini‑yà sàhà‑né. 11 Ñàyùcàndùá icúmí‑nê cundoo‑ne ndoho‑ne nicanicuahàn ndé (xíxìn ñuhu, te) caná ducún ñùhmà, ni mà nunca nìhì gá‑nè cundoo dadí‑né, ndui te ñuú icúmí‑nê ndoho‑ne, vàchi nì cahvi‑né quisì mà xì figura‑si, te nì sàcùtuu stná quìvì‑sí ìcà‑né. 12 Ñàyùcàndùá, cuàhà paciencia xiñuhu cucumi nsidaa nèhivì xí Dios, divi nsidaa ana chívàha xi ley xi‑ya, te nihnú vàha ini xì (Dèhemanì‑yá) Jesús.

13 Daaní, nì tiacu tu iá ana cáhàn ansivi, cachí‑nè xìˊ:

―Vichi tiaa‑yó palabra yohó cachíˋ xùn: “Dècuèndè vichi xì quìvì nùù‑xí, ndiaha gá coo xi nèhivì cui, te nú nduú‑né ana nchícùn xì Stoho‑ndà Señor”. Ñà‑ndáà ndùá, cachí Espíritu Ìì xí Dios, icúmí nècuàchìmà quetatu vàha‑ne, mà ndóhó gá‑nè nùù chuun quidá‑né, te dècuèndè gloria nacuni stná mii‑yá nsidaa obra nì quida‑ne.

Nansa cuàhàn cuu quìvì último

14 Daaní, nì xinì iin vìcò cuxín yaa, te nùù vìcò mà iá ana indéhe nahi mii‑yá ana nduú Tnaha Nèhivì Ñuhìví. Te dìnì‑yá, ñuhá iin corona oro, te iníndáhá‑yâ iin hoz dììn. 15 Dandu nì quee inga ángel nùù veheñùhu ìì xí‑yá, te nì ndàhì‑nè nì càhàn‑nè xì mii‑yá iá nùù vìcò, cachí‑nè:

―Cahndè‑ní viu ndanihi‑ní cosecha, vàchi sànì xida viu ñuhìví, te vichi sà‑ìá ndanchitoa.

16 Daaní, nì sahnde‑yà viu iá ñuhìví, te ducán nì ndanchito cosecha mà.

17 Dandu nì quee inga ángel nùù veheñùhu ìì iá gloria mà, te iníndáhá stná‑nè iin hoz dììn. 18 Dandu nì quee inga ángel nùù ndé iín mesa ìì ndé cahvi‑né Dios, te nduú‑né ángel dandacú nùù ñuhu xíxìn. Te nì ndàhì ndee‑né, cachí‑nè xì ángel iníndáhá hoz mà:

―Xì hoz dììn jaàn cahndè‑ní nsidaa sì‑uva caá nducuyòhò ñuhìví, vàchi sànì xìchi‑sì ―nì cachi‑nè.

19 Ñàyùcàndùá, nì sahnde ángel mà sì‑uva ñuhìví xì hoz xi‑ne, te nì dàtàcá‑nè nsidaa‑sí nì dàquée‑nèsi ini lugar ndé chàhmà‑sí quee tècuìí‑si. Te seña ñà‑ìcúmí‑sî chàhmà‑símà nduú ñà‑ìcúmí Dios cuàha‑ya nèhivì malu iin castigu fuerte. 20 Vàchi cunaha‑nsiá, fuera ñuu nì chàhmà‑né, te nì xìtìa nìì‑né, ducán cuàhà nìì mà nahi yùte ndé queé cuàhà tèñuhu, te cunú nì xìca (nahi ùì metro), na ian ducún iá frenu xi idu. Te ùnì cientu kilómetro nduú ñà‑càní yùte nìì mà.

15

Ùsà ángel dandacú nùù ùsà tnùndoho chicá nahnú

1 Daaní, nì xinì cuú inga seña ansivi, iin seña ndiaha. Te nì nduloquíˋ, vàchi nì xinì ndoó ùsà ángel dandacú nùù ùsà tnùndoho chicá nahnú, te ñà‑último nduájàn, vàchi sà‑ìá, xì ñà‑jaàn‑ní mà cuídà gà ini Dios nú sànì yàha.

2 Dandu nì xinì mar iá (ansivi) yucán, nahi vidriu nduá, te dácà stnahá stná vidriu mà xì ñuhu xíxìn, ducán náhà. Te nùù mar mà itá cuàhà nèhivì, xínduu‑ne ana nì cundee nùù quisì daná mà, xì nùù figura‑si, xì nùù número xi quìvì‑sí, nùù nsidaa ñà‑jaàn nì cundee‑né, te vichi itá‑né yucán, nihí‑né yutnù cuerda cundaa. 3 Te nacuátú stná‑nè, xitó‑né alabanza xi Moisés nì xinucuachi nùù Dios (sànaha), te xitó stná‑nè alabanza xi Lelù Íì, cachí‑nè palabra yohó:

¡Ndiaha gá nsidaa obra quida‑ní, Stoho‑nsì Dios; ndulócô‑nsì ñà‑cuàhà guá quida‑ní! Nsidanicuú poder icúmí‑nî. Doco micuísi ñà‑ìá viì nduá quida‑ní, cuisì ñà‑ìá vàha nacua ndiá ìcà. Ansivéhé‑nî, vàchi rey nduu‑ní, te cusáhnú‑nî nùù nsidaa ñuu. 4 Te vichi xiñuhu cahvi nsidaa nèhivì mii‑ní, Stoho‑nsì Señor; xiñuhu nsidaa‑nsí ndanihi cahnú‑nsí mii‑ní, vàchi cuisì mii‑ní ìì ndisa‑ní. Te icúmí nèhivì nsidaa ñuu tnàtuu‑ne cuitasisi‑né nùù‑ní, vàchi nùù nsidaa‑né náhà claru iá viì nsidaa ñà‑ndùá nì quida‑ní xì nèhivì ñuhìví.

Ducán nì cachi‑nè.

5 Daaní, nì nsihamà, dandu nì xinì nì nuna cuartu chicá ìì iá ini veheñùhu xi‑ya ndé iá vàha ley ìì xí‑yá. 6 Te nì caquee ùsà ángel mà vàxi‑ne, diví ángel dandacú nùù ùsà tnùndoho nahnú icúmí ndoho nèhivì. Te ndixí‑né sìcoto yéhè cuxín yaa, te nuhní nchìca‑ne iin siuhma oro. 7 Dandu nì tnàtuu iin ana iín saín nùù‑yá, te nì sàha‑ne iin iin ángel mà iin yaxìn oro, chitu iin iin‑sì castigu xi Dios, divi mii‑yá itiácú nicanicuahàn, vàchi sàhà cuàchi nèhivì, ñàyùcàndùá, xídà ini‑yà. 8 Daaní ñà‑ndiaha fuerte guá‑yà, te ñà‑ndee guá dandacú‑yá, ñàyùcàndùá nì cana ñùhmà, te nì xìtià inicutu veheñùhu ìì mà. Te sàhà ñùhmà mà mànìcùí nansìhvi ga ni‑iin nèhivì ini lugar mà dècuèndè sànì nsihi ùsà tnùndoho nahnú dandacú ángel mà nùù‑xí.

16

Nansa icúmí dacóyo ángel ñà‑ñùhú ini ùsà yaxìn oro, divi ñà‑ndùú tnùndoho nahnú

1 Daaní, nì tiacuì iá ana cáhàn fuerte ini veheñùhu ìì mà, cachí‑yà xì ùsà ángel mà:

―Cuahán‑ndâ dacóyo‑ndá ñà‑ñùhú ini iin iin yaxìn mà dìquì ñuhìví ñà‑cundua castigu fuerte sàhà‑ñá xídà ini Dios sàhà cuàchi nèhivì ―nì cachi‑nè.

2 Dandu nì quee ángel primeru nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né dìquì ñuhìví. Ñàyùcàndùá, nsidaa nèhivì itúú tnuni xi quisì daná mà, nì cana iin nsìhi ùhì ìcà‑né, quini iá, te yáha ga cuhíà; nùù nsidanicuú ana cahvi xì figura quisì mà, nì cana nsìhi ùhì mà ìcà‑né.

3 Daaní, ángel ùì, nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né mahì mar. Te nì nanduu nsihi tècuìí mà nìì, nahi nìì nèhivì nì xìhì. Ñàyùcàndùá, nì xìhì nsidanicuú quisì itiácú ñuhú mar.

4 Daaní, ángel ùnì, nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né, nì còya nùù nsidaa yùte xì nùù nsidaa lugar ndé caná tècuìí, te nì nanduu stná tècuìí mà nìì. 5 Dandu nì tiacuì cáhàn iin ángel dandacú nùù nsidaa tècuìí, te nì cachi‑nè xì Yua‑nda Dios:

―Stoho‑nsì Señor, mii‑ní nduú ana iá ndè nicanicuahàn sànaha. Te ìì gá stná‑ní, ñàyùcàndùá, iá viì ñà‑ndùá sànì quida‑ní xì nèhivì sàhà cuàchi‑ne. 6 Vàchi mii‑né, nì casahnì‑né nèhivì vàha xi‑ní; cuàhà tiàa nì càhàn cuenta xi‑ní nì casahnì‑né, te nì xìtià nìì‑né, ñàyùcàndùá, divi nìì nduá icúmí nècuàchìmà coho‑ne quida‑ní. Ducán icúmí coo xi‑né, vàchi malu‑nè.

7 Dandu nì inini iá inga ángel yatni nùù mesa ìì ndé cahvi‑né Dios, te nì cachi‑nè:

―Ñà‑ndáà nduá, Stoho‑nsì Dios. Nsidanicuú poder icúmí‑nî, te micuísi ñà‑ìá viì nduá sànì quida‑ní xì nèhivì sàhà cuàchi‑ne, cuisì ñà‑ndìá ìcà nduá sànì quida‑ní xì‑né.

8 Daaní, ángel cùmì, nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né nùù orá, te ñàyùcàndùá nì nìhìtáhvì orá dansíì fuerteà nèhivì. Nahi ñuhu xíxìn nì nandua, 9 te yáha ga cuàhà nì nsìì‑né sàhà ñà‑ihni gá. Ñàyùcàndùá, quini guá nì canàhá‑nè dìquì Dios, vàchi divi‑ya nduú ana nì dàndàcú coo tnùndohoma; doco cónì náxícócuîìn ini‑nè sàhà cuàchi‑ne, ni cónì nácúní‑nè ñà‑viì nduá quidá‑yá.

10 Daaní, ángel ùhùn, nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né nùù silla ndé iá quisì daná mà, te nì nàcuììn tnùù inicutu ñuu ndé dandacú‑si. Te nèhivì ndoó yucán, mà cúndéé gâ ini‑nè dolor ndohó‑né, ñàyùcàndùá nì tnii nùhu‑ne yàá‑nè. 11 Te nì canàhá quini‑ne dìquì mii‑yá iá ansivi ñà‑cuàhà guá tnùndoho yáha‑ne, te ndohó stná‑nè sàhà nsìhi ùhì nì cana ìcà‑né. Doco ni sàhà ñà‑jaàn cónì cùú‑né arrepentir sàhà ñà‑có‑ndiàá quidá‑né.

12 Daaní, ángel ìñù, nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né dìquì yùte cahnú nani Eufrates. Dandu nì ndoco tècuìíà, te ducán mà cádí yùte ma nùù soldadu cuàhàn cundaca rey inga ñuu caquixi ladu ndé caná orá. 13 Daaní, nì xinì nì quee iin sì‑dicui yuhù iin iin quisì yucán. Ñà‑malu nduú sì‑dicui ma. Iin‑sì nì quee yuhù quisì cuahá nahi còò, te ingà‑si nì quee yuhù quisì nì quecunu mahì mar, te ingà‑si nì quee yuhù quisì cáhàn cuenta xi quisì úì mà. 14 Te espíritu xi ñà‑malu nduú sì‑dicui ma, te nì quee‑sì cuàhàn‑si ñà‑chiyuhù‑sí nsidaa rey dandacú ñuhìví yohó. Cuàhà gá icúmí quisì mà quida‑sì ñà‑ndulocó rey mà, te candisá‑te quixi‑tè nataca nsihi‑tè, cundoo tùha‑tè sàà quìvì coo guerra, te cundua quìvì cahnú xí Dios, divi mii‑yá icúmí xí nsidanicuú poder.

15 Te vichi cachí‑yà xì‑ndà: “Cunaha‑ndá, naànàá icúmî sàì ndé ndoo‑ndá. Ñàyùcàndùá, cundoo tùha‑ndá, te cunihnu vàha inì‑ndá sàhá màsà cúcáhán‑nûù‑ndâ na ian cucahan‑núù iin nèhivì nú còò sìcoto xi‑ne”.

16 Daaní, nì nataca nsihi soldadu, xì stná tè‑dàndàcú nùù‑té, nì casaà‑te iin xaan nani Armagedón, vàchi ducán nani lugar mà dàhàn hebreu.

17 Dandu ángel ùsà, nì dàcóyo‑ne ñà‑ñùhú ini yaxìn xí‑né mahì ansivi. Te nì tiacu fuerte cáhàn ndee ana cáhàn ini veheñùhu ìì xí Dios ansivi. Divi mii‑yá iá nùù silla ndiaha nduú ana nì càhàn, te nì cachi‑yà:

―¡Sà‑ìá!

18 Dandu nì tàsa cuahà, te nì nìhi fuerte, te yáha ga nì càhàn dàvì, te nì tnàa fuerte sàstnùhù. Chicá fuerte nì tnàa nùù nsidaa xichi inii tiempu ndoó nèhivì ñuhìví. 19 Te ñà‑ndee guá nì tnàa, ñàyùcàndùá nì tàhndè ñuu cahnú yucán, ùnì ñuu nì nandua. Te nsidaa gá stná ñuu ñuhìví, nì caà nsihi vehe yucán. Dandu nì nsinuu ini Dios sàhà ñuu Babilonia, ñà‑cuàha‑ya ñuu mà iin castigu cahnú, vàchi xídà ini‑yà sàhà nsidaa cuàchi nècuàchì ñuu mà, ñàyùcàndùá cuàhàn‑yà quida‑ya xì‑né na ian dacohó‑yánè iin ndutè có‑cùní‑nè. 20 Dandu nsidaa yucù iá ñuhìví, nì ndèa ini ñuhù, te nì ndèe stná ñuu iá mahì mar. 21 Daaní, ndè ansivi nì còyo iin núù ñuhìví, nahnú sàstnùhù iin ní cacòyo ma, ùì dico kilo vèe iin ian, cunaha‑nsiá. Te nèhivì ñuhìví, quini ga nì dàquée cuàchi‑ne dìquì Dios, vàchi yáha ga nì ndoho‑ne ñà‑nì còyo guá iin nahnuma.

17

Nansa icúmí ndoho ñahà malu

1 Daaní, iin ángel nùù nsì‑úsà nècuàchì xí‑inindaha yaxìn, nì tnàtuu‑ne nùí nì càhàn‑nè xìˊ nì cachi‑nè:

―Cúhùn‑ndà dacuníˋ mii‑ní nansa icúmí ndoho ñahà malu iá guá fama xi, te iá‑ña ndé ñuhú cuàhà tècuìí. 2 Divi ñahà mà nduú ana iá guá xì cuàhà tè‑cùsáhnû ñuhìví yohó. Te divi nùù mii‑ñá sànì cutùha stná dava ga nèhivì ñuhìví quida quini stná‑nè nahi miá. Te queámà na ian iin‑ni vinu xihí nsidaa‑né xì‑ñá, te ducán xíni stná‑nè ―nì cachi ángel.

3 Ñàyùcàndùá, ndacá ángel mà yùhù cuàhàn xìcà‑nsí dècuèndè ndé nduú yucù. Na ian sánîˋ quidá Espíritu Ìì xí Dios, ducán nduá cuàhàn‑nsì. Te na ní sàà‑nsì yucù mà nì xinì iá iin ñahà indánuú‑ña iin quisì daná cuahá, ùsà dìnì‑sí xì ùxìn nsiquì‑sí, te itándiaa cuàhà quìvì sìquini cáhàn contra xi Dios. 4 Te ndixí‑ña sìcoto moradu vico, xì sìcoto cuahá laa, te nì nducutá oro xì yùù yéhè, xì stná sìdiqui cuxín vico. Te iníndáhá‑ñâ iin copa oro chitu nsidaa ñà‑có‑ndiàá xì nsidaa ñà‑sìquini, vàchi cuàchi ñahà mà nduú ñà‑ñùhùmà. 5 Daaní, ìcà tnaà‑ña itúú iin quìvì ùhì mànìhì ini‑ndà. Dohó cacháˋ: Ñuu cahnú Babilonia, divi ñahà nì dàcuàhà‑xì dèhe yoco‑xí ñà‑quida quini stná‑ña, te nsidaa ana quidá quini ñuhìví, xínduu stná‑nè dèhe ñahà yohó, ducán cacháˋ. 6 Te nì xinì ñahà mà, na ian xíni‑ñà, vàchi ñà‑nì cudiì guá inìa sàhà ñà‑nì xìtìa nìì nèhivì xí Dios, ñàyùcàndùá, ducán queá na ian xíni‑ñà nì quida nìì mà, vàchi nì cudiì guá inìa nì xìhì nèhivì váha cáhàn vate sàhà Jesús. Te yùhù, cuàhà gá nì nduloquíˋ indéhí ñahà mà. 7 Dandu nì cachi tu ángel mà xìˊ:

―Màsà ndúlócô‑nî, vàchi cuàhìn dacuníˋ mii‑ní iñàha ñà‑cundaà vàha inì‑ní sàhà ñahà mà xì sàhà stná quisì indánuú‑ña, divi quisì iá ùsà dìnì‑xí, xì stná ùxìn nsiquì‑sí. 8 Cunaha‑ní, antes nìsa ìa quisì mà ñuhìví, te vichi còò cá‑si, doco icúmí‑sî naquecunu‑sì quee‑sì yavi cunú cuàhà, dandu después sàà‑si ndañuhu dahuun‑sì. Te cuàhà gá nèhivì ñuhìví, icúmí‑nê ndulocó‑nè na cuni‑nè quisì mà ñà‑nì ìa‑sì ñuhìví, te còò cá‑si, doco icúmí‑sî nandecunu tu‑sì. Doco nèhivì mà, ni‑iin‑ne có‑ìtándiaa quìvì‑né nùù tutu xi Dios. Vàchi tutu mà, dècuèndè na táyôo ñuhìví, dandu sà‑ìtándiaa quìvì nsidaa nèhivì cutiacu nicanicuahàn.

9 ’Pues vichi, yohó iá iin palabra nchichí cundaà ini nècuàchì nchichí. Cunaha‑ní, nsì‑úsà dìnì quisì mà, ùsà yucù nduá, te dìquì yucù mà iá ñahà mà. 10 ùsà stná rey ndoó. Ùhùn‑te sànì yàha, te iin‑tè, dandacú‑te vichi, te iá stná ingà‑te, doco cumánì gá quesaà‑te. Daaní, nú sànì quesaà‑te, dandu iin ratu tii icúmí‑tê dandacú‑te. 11 Te quisì daná nìsa ìa, te vichi còò cá‑si, pues divi quisì mà nduú stná‑si iin rey dandacuma, divi rey ùnà cunduu‑sì, doco nùù ùsà rey primeru, iin‑tè nduú stná‑si. Dandu después icúmí‑sî sàà stná‑si ndañuhu dahuun‑sì.

12 ’Daaní, ùxìn nsiquì quisì mà, ùxìn rey xíndua, doco tàñáha ga nìhì‑té ñuu ndé cusahnú‑te. Cuisì imindaa hora nìhìtáhvì‑té cutnahá‑te xì quisì daná ñà‑cusahnú‑te. 13 Vàchi nsì‑úxìn rey mà, iin‑ni sànì candatnuhu váha‑tè ñà‑dayáha‑tè ñuù‑te ndahà quisì mà ñà‑dandacú‑si lugar xi‑tè. 14 Te icúmí stná‑te quida‑tè guerra nàá‑te xi Lelù Íì, doco mii‑yá, icúmí‑yâ cundee‑yá nùù‑té, vàchi Stoho‑ndà Señor nduú‑yá, te rey ndiaha nduú stná‑yà, vàchi chicá fuerte‑yà nùù nsidaa gá ana dandacú, xì nsidaa gá stná ana itá fuerte; te nsidaa ana nchícùn xì‑yá, nèhivì nì cana‑ya xínduu‑ne, divi nèhivì nì nacàxin‑ya, te iin‑ni nchícùn‑nè palabra xi‑ya nicanicuahàn.

15 Dandu nì càhàn tu ángel cutnáhâ xí, cachí‑nè:

―Cunaha‑ní, nsidaa tècuìí cuàhà ndé iá ñahà malu mà, nèhivì nduú‑te, divi nèhivì ndoó cuàhà ñuu inicutu ñuhìví, vàchi cuàhà raza nduú‑né, te cuàhà dàhàn cáhàn‑nè. 16 Doco ùxìn rey nduú ùxìn nsiquì itá dìnì quisì daná mà, icúmí‑tê cuìdà inì‑te sàhà ñahà mà. Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑te dacúxíó‑te nsidaa ñà‑ìcúmí‑ñâ. Còò ni‑iñàha cucumiá. Dandu cahnì‑téñâ, te cahmi‑tèñá. 17 Iin‑ni icúmí nsidaa‑tê nacani inì‑te quida‑tè ducán, vàchi icúmí Dios danácání ini‑yàte quida‑tè ñà‑ndùá nì chitnùní ini‑yà cuu, te sàhámà icúmí‑tê cuàha stná‑te quisì mà dandacú‑si lugar xi‑tè dècuèndè cuu ndisa ñà‑ndùá sànì cachitnùhu‑ya antes. 18 Te cunaha‑ní, ñahà nì xinì‑ní mà, divi ñuu cahnú dandacú nùù nsidaa rey ñuhìví nduú‑ña.

18

Nansa icúmí ndañuhu ñuu Babilonia

1 Daaní, nì nsihi ñà‑jaàn, dandu nì xinì mànuu iin ángel ansivi vàxi‑ne. Iin ángel dandacú nduú‑né, te nanchíi fuerte ñuhìví ñà‑yéhè guá‑nè. 2 Te nì ndàhì ndee‑né, cachí‑nè:

―Sànì ndañuhu dahuun ñuu cahnú Babilonia. Te vichi cuisì ñà‑malu xíndoo yucán, cuisì espíritu ía quini, vàchi sànì nanduu lugar yucán nahi nchihò nsidanuu laa sìquini. 3 Vàchi ndè nùù ñuu mà (nì quesaha cuàhà estilu sìquini nì cutùha nèhivì nsidaa gá ñuu, te nì quida‑ne nahi ñahà malu mà), na ian iin‑ni sànì xihi‑ne xì‑ñá, te xíni stná‑nè. Daaní, cuàhà stná rey ndoó ñuhìví, nìsa xi‑ìa stná‑nè xì ñahà mà. Te nèhivì nacuíín, te nadíco, sànì cucuica cuàhà stná‑nè sàhà ñà‑sìquini vico nì xiin nècuàchì ñuu mà.

4 Dandu nì tiacuì iá ana cáhàn ansivi inga xichi, te dohó cachí‑yà:

―Nsidaa nsiohó nèhivì‑xí, caquee‑ndá nùù ñuu sìquini jaàn sàhà‑ñá màsà quídá stná‑ndá cuàchi na ian quidá vecinu xi‑ndá jaàn, dandu mà níhì stná‑ndá castigu nahi mii‑né. 5 Vàchi ndè ansivi iín dini cuàchi‑ne, te vichi sànì sàà stná quìvì mà‑cúndéé gâ inì sàhà nsidaa ñà‑có‑ndiàá xíquida‑ne. 6 Ñàyùcàndùá, vichi, nacua sànì quida quini‑ne, divi ducán icúmí stná‑nè nìhì‑né tnùndoho, dècuèndè ùì tantu icúmí‑nê nìhì‑né sàhà cuàchi nì quida‑ne, vàchi yáha ga tùha‑ne quida quini‑ne xì nècuàchì dava ga, ñàyùcàndùá, iin doble icúmí nacuitacùhá‑nè. 7 Yáha ga cuadú‑nè ndoó‑né ñuhìví, cutu ndoó vico‑né quidá ndevàha‑ne nicanicuahàn. Ñàyùcàndùá, dava ni tantu icúmí‑nê ndoho‑ne, te cundoo‑ne tnùnsí ini, mate vichi nihnú ini‑nè, cachí‑nè: “Ndiaha mánì iá vida xi. Yùhù nduí ana dandacú, còò ni‑iñàha cuu xí, ni mà nunca sàì coi tnùnsí ini”. 8 Doco sàhà‑ñá nihnú ini‑nè ducán, ñàyùcàndùá icúmí‑nê yàha‑ne cuàhà tnùndoho, cuàhà gá icúmí‑nê ndoho‑ne, te tnana‑ne, te coo stná tnama ñuu‑nè, te cui cuàhà‑né, dandu coco stná ñuu‑nè. Te nsidaa tnùndoho ma, iin quìvì‑nì ìcúmí quixa dìquì‑né, vàchi fuerte gà mii‑yá ana cuàha xi castigu mà, vàchi divi Stoho‑ndà Dios nduú‑yá.

9 Daaní, nsidaa stná rey ñuhìví, icúmí‑tê cuacu‑tè, te cuhuun cuahà inì‑te na cundehè‑té xíxìn ñuu mà, te caná ñùhmà‑ñà, vàchi mii‑té, iin‑ni nìsa cutnahá stná‑te nì caquida‑tè cuàchi nahi nèhivì ñuu mà, iin‑ni nì sacutnahá stná‑te xi‑né cundoo vico‑né ñuhìví. 10 Ñàyùcàndùá, xica itá‑te ñà‑yúhî‑te nìhì stná‑te castigu, te cachí‑te:

―¡Ndahví nècuàchì ñuu cahnú Babilonia yucán! ¡Ndahví‑nè! Vàchi mate ñuu fuerte nì sandua, doco tìxi imindaa hora nì ndañuhu dahuan nì quida Dios.

11 Daaní, stná tè‑nàcuíín te nadíco ndoó inicutu ñuhìví, icúmí‑tê cuacu stná‑te sàhà ñuu mà, te cuhuun cuàhà inì‑te, vàchi còò cá nècuàchì ñuu ma cuiin xi ñà‑nduá nihí‑te dicò‑té. 12 Vàchi nihí‑te oro, xì plata, xì yùù yéhè, xì sìdiqui cuxín vico, xì sìcoto cuxín finu, xì sìcoto moradu, xì sìcoto seda, xì sìcoto cuahá, xì yutnù sahán viì, xì stná cuàhà iñàha nì cuyucun nùhu elefante, xì cuàhà iñàha nì cuyucun yutnù finu, ò càa yahá, ò càa uun, ò yùù finu mármol. 13 Te nihí stná‑te canela, xì cuàhà ñà‑nì nchico sahán tnami, xì inciensu, xì vinu, xì tàtnà mirra, xì cutù, xì aceite, xì harina, xì trigu, xì idunsìquì, xì riì, xì idu, xì carreta, ndè stná nèhivì dicó stná‑te. (Nsidaájàn nduá nìsa xiin nècuàchì ñuu mà.) 14 Ñàyùcàndùá, dohó icúmí cachi nèhivì xì nècuàchì ñuu mà:

―¡Ndahví‑nsià! vàchi nsidaa ñà‑vico xího guá‑nsìa, sànì ndañuhá. Nì saxixi vàha‑nsia puru ñà‑chicá viì, te vico gá nì sandixi stná‑nsià, doco vichi còò cá ni ian mà, ni mà nunca tùi ga nùù‑nsiá.

15 Cunaha‑nsiá, cuàhà gá nì cucuica nsidaa tè‑dìcó ma sàhà ñà‑ndùá nì sadicò‑té nùù nècuàchì ñuu mà. Ñàyùcàndùá, itá xica‑té, (indéhe‑té), yúhî‑te ñà‑càhnù‑guá tnùndoho iá ñuu mà, te sacú‑te, tnaná‑te, 16 cachí‑te:

―¡Ndahví nècuàchì ñuu cahnú yucán! Vàchi sìcoto cuxín finu nì sandixi‑ne, xì sìcoto moradu, xì sìcoto cuahá, na iin nècuàchì ñahà ndixí vico ní nducutu xi oro, xì yùù yéhè, xì stná sìdiqui cuxín vico. 17 Doco cunaha‑nsiá, tìxi iin hora‑ni sànì ndañuhu nsidaa ñà‑cuìcà mà ―nì cachì‑te.

Daaní, nsidaa gá stná tiàa dacaca‑xi barcu nahnú, itá xica stná‑te, cutnáhâ‑te xi peón quidáchúûn nùù‑té, xì stná cuàhà tiàa sáhàn viaji inì‑nu, 18 itá nsidaa‑té indéhe‑té ndé caná ñùhmà xíxìn ñuu mà, te cachí‑te:

―¡(Na cuaha guá) nìsa ìa ñuu yucán! Còò cá ni‑iin ñuu ndudává xân ―cachí‑te, 19 sacú‑te, tnaná‑te, sódò‑te ñuhù dìnì‑té, cachí‑te― ¡Ndahví ñuu cahnú yucán! Vàchi sàhà nèhivì ndoó yucán nì cucuica nsidaa tè‑ìcúmí xí barcu xicá mar, ñà‑cuica guá ñuu‑nè. Doco, ndahví‑nè, vàchi tìxi iin hora‑ni sànì ndutu nsihá ―nì cachì‑te.

20 Pues vichi xiñuhu cudiì gá ini nsidaa ana ndoó ansivi, xì nsidaa stná nèhivì (ñuhìví) nì nìhì chuun nùù Dios, xì nsidaa stná profeta cáhàn cuenta xi‑ya, xì nsidanicuú gá stná nèhivì xí‑yá, vàchi vichi sànì nachitacùhá‑yà sàhà ñà‑quini guá nì quida nèhivì ñuu mà xì‑né.

21 Daaní, nì (ndecunu) iin ángel fuerte, nì ndanihi‑ne iin yùù cahnú nahi yùù yódò xí molinu, te nì dàndiàchì‑néà mahì mar, te nì cachi‑nè:

―Cunaha‑nsiá, ducán icúmí cuu stná xì ñuu cahnú Babilonia mà, icúmíâ ndañuhu dahuan, te mà nunca gà sàà ndecunua. 22 Mà nunca tiacu gà cundáá yutnù cuerda ñuu mà, ni stná pitu, ni mà síví gà stná ni‑iñàha cundáá, vàchi mà cóó gá ni‑iin músico yucán, ni mà cóó gá ni‑iin tiàa quida‑xi oficiu xi‑tè, ni mà tiácú gà stná nchicó ni‑iin nècuàchì (ñahà). 23 Ni mà cútnúù gà ñuhu ni‑iin vehe, ni mà cóó gá vicò nandàhà novia xì noviu. Vàchi nsidanicuú ñà‑jaàn, mà cóó gà, mate yáha ga cuica nì sandoo nsidaa tè‑dìcó ñuu mà antes, chicá cuica nì sandàa‑tè nùù nsidaa tè‑dava ga ñuhìví. Te ndè ñuu mà nì sandoo cuàhà stná tètàtnà xì tètàdí, te nìsa dandahví‑te nsidaa gá ñuu.

24 Te ini ñuu mà nì casahnì nèhivì cuàhà tiàa cáhàn cuenta xi Dios, xì cuàhà gá stná nèhivì vàha xi‑ya. Ñàyùcàndùá, icúmí ñuu mà cunsida cuàcha sàhà nsidaa nsìi ma, xì sàhà nsidaa gá stná ana nì xìhì ñuhìví nì quida nèhivì.

19

1 Daaní, nì nsihi ñà‑jaàn, dandu nì tiacu cáhàn ndee cuàhà gá nèhivì ansivi, te dohó xícachi‑nè:

¡Ansivéhé cahnú mii‑yá! ¡Ansivéhé‑yâ! vàchi sànì càcu dahuun nèhivì xí‑yá. Yáha ga ndiaha nì quida‑ya, ñàyùcàndùá, tavá‑nda tnùñuhu xí‑yá. Fuerte cusáhnû‑yá vichi, vàchi Stoho‑ndà Dios nduú‑yá. 2 Te cuisì ñà‑ìá viì sànì quida‑ya, cuisì ñà‑ndìá ìcà cuu nduá nì quida‑ya na ní sàha‑ya castigu ñahà malu iá guá fama xi, vàchi sàhà mii‑ñá nì cuchicuehe anima nèhivì ñuhìví ñà‑nì sanchicùn‑nè modo sìquini xi‑ñà. Ñàyùcàndùá, vichi sànì nachitacùhá‑yà cuàchi‑ñà nì sahnì‑ñá nèhivì xinúcuáchí nùù‑yá.

3 Daaní, ñà‑úì nì cacachi nsidaa nèhivì mà:

―¡Ansivéhé cahnú mii‑yá! ―nì cachi‑nè―. (Te yucán tuí xica) caná ñùhmà ndé xíxìn ñuu mà nicanicuahàn.

4 Dandu òcò cùmì nècuàchì sàhnú, xì nsìcúmì ana itá saín nùù‑yá, nì tutuyuhu‑né nùù sàhà‑yá ndé iá‑yà nùù silla ndiaha, te nì cahvi‑néyà, cachí‑nè:

―¡Ansivéhé cahnu‑ní, amén!

5 Daaní, nùù yatni silla ndiaha xí‑yá nì inini cáhàn iin ana cáhàn, cachí‑nè:

Xiñuhu ndanihi cahnu‑nda Yua‑nda Dios, nsidaa ndohó ana xinúcuáchí nùù‑yá, te xícahvi xi‑yá, a ducán nduu‑nda ana nihí chuun cahnú nùù‑yá, te ò nduu‑nda nèhivì ùún.

Nansa cuàhàn coo vicò nandàhà gloria

6 Dandu nì inini cáhàn yáha ga cuàhà nèhivì, te ducán tiacú na ian cahá fuerte tèñuhu cuáhà, na ian yáha ga ndee cáhàn dàvì, te dohó cachí nèhivì cuáhà mà:

¡Ansivéhé cahnú mii‑yá! Vàchi vichi sàcùsáhnû‑yá, te nduú‑yá Stoho‑ndà Señor, divi mii‑yá ana cui quida nsidanicuú iñàha. 7 Ñàyùcàndùá, cuàhàn‑ndà cudiì cuáhà ini‑ndà sàhà‑yá, cuàhàn‑ndà naquimanì‑ndàyá, vàchi sànì sàà quìvì nandàhà mii‑yá nani Lelù Íì. 8 Te vichi sànì nducutu ndiaha ana cuàhàn nandàhà xì‑yá, vàchi sànì nìhìtáhvì‑né cundixi‑ne sìcoto cuxín yaa finu còò ni‑iin mancha‑xi, te na ian nchiá.

Ducán nì cachi‑nè, vàchi nsidaa nèhivì xí‑yá, icúmí‑nê (cutnahá xi‑yá cundoo ndiaha‑né na ian) nì nandàhà‑né xì‑yá. Te sìcoto cuxín ndixí‑né, obra vàha nì caquida‑ne nduá.

9 Dandu nì cachi tu ángel mà xìˊ:

―Dohó tiaa‑ní: “Nansicáhán nsidaa ana cànà cundoo vicò nandàhà xí mii‑yá nani Lelù Íì”.

Te nì cachi stná‑nè xìˊ:

―Palabra ndàcuisì xí Yua‑nda Dios nduá yohó.

10 Dandu nì tutuyuhí ñuhù nùù sàhà ana nì càhàn xìˊ, cuàhìn cahví‑nè nì cùí. Doco nì cachi‑nè xìˊ:

―Màsà quídá‑nî ducán, vàchi cutu nduú stnáì iin ana xinúcuáchí nùù Dios, nacua quidá mii‑ní, xì dava ga compañeru‑ní cáhàn stná sàhà Jesús. Iin‑ni nduú stnáì ñanì‑ní nahi mii‑né. Còó; cuisì Dios nduú ana ndiá ìcà‑ndà cahvi‑nda. Te nú cáhàn vate‑nda sàhà ichì Jesús, dandu queámà ñá‑iin‑ni quidá stná‑ndà nacua nì saquida nècuàchì sànaha nì sacahàn cuenta xi‑ya ―nì cachi ángel mà.

Nansa icúmí cuu na nuu Jesús ansivi, cuindànùú‑yá idu cuxín

11 Daaní, nì xinì nì nuna ansivi, te nì quecunu iin idu cuxín yaa, te indánuú mii‑yá, divi mii‑yá nani Quidá ndise cumplir, te nani stná‑yà Ma túhe dandahví. Mii‑yá, de por sí, quidá víi‑yá na nsidándáà‑yà sàhà cuàchi, te quidá víi stná‑yà na sáhàn‑yà guerra nàá‑yà xì ana xiní ùhì xì‑yá. 12 Te nduchìnúù‑yá, nahi ñuhu xíxìn, ducán iáˋ, te dìnì‑yá, cuàhà corona vico ñuhá, te ìcà corona mà itúú iin quìvì‑yá, doco ni‑iin nèhivì có‑ìnáhá xí quìvì mà, cuisì mii‑yá ináhá‑yâ. 13 Te ndixí‑yá sìcoto nì nducuahá nì quida nìì. Te nani stná‑yà Palabra ìì xí Dios. 14 Daaní, dècuèndè ansivi nchícùn gà vàxi ana xínduu soldadu xi‑ya. Cuàhà sàstnùhù‑né, te itándoó stná‑nè idu cuxín yaa, te xíndixi stná‑nè sìcoto finu cuxín yaa. 15 Te yuhù mii‑yá queé iin espada dììn, vàchi divi ñà‑jaàn náâ‑yà xì nèhivì nsidaa ñuu ñuhìví yohó, te ducán cundéé‑yâ nùù‑né, dandu dandacú ndee‑yá nùù‑né. Pues divi‑ya nduú ana icúmí dacháhmà xì nèhivì xídà gà ini Dios sàhà‑xí, vàchi mii‑yá nduú‑yá mii‑yá. 16 Te itúú stná inga quìvì‑yá nùù capa‑yà xì ìcà dìhin stná‑yà, te ducán cacháˋ: Rey dandacú nùù nsidaa rey nduí, te nduu stnáì Stoho nsidanicuú ñà‑ìá, ducán cacháˋ.

17 Daaní, nì xinì nùù orá, yucán iín iin ángel, ndáhì ndee‑né, cachí‑nè xì nsidaa laa ndavá ansivi:

―Nahà‑ndá ―nì cachi‑nè―. Natacà‑ndá ndé iá cuàhà iñàha caxì‑ndá quida Stoho‑ndà Dios. 18 Vàchi cuàhàn cui cuàhà rey, xì cuàhà gá stná tè‑dàndàcú nùù soldadu, xì stná cuàhà soldadu fuerte, xì stná idu, xì stná tè‑ìtàndòó yàtà‑sí, xì stná peón, xì stná lamú xi‑tè, xì stná nècuàchì chicá idónuu, xì stná nècuàchì nchícùn cahà‑xí.

19 Dandu nì xinì sànì nataca nsidaa rey ndoó ñuhìví, xì nsidaa soldadu xi‑tè, itá‑te xi quisì daná mà, vàchi cuní‑si quida‑sì guerra xì mii‑yá indánuú dìquì idu (cuxín) xì nsidaa stná ana nchícùn xì‑yá. 20 Doco (cónì cúndéé‑sî), vàchi nì tnìì‑sí, mii‑sí xì stná inga quisì nì sacahàn cuenta xi‑sì, te nduú stná quisì mà ana nì saquida guá cuàhà iñàha na iín‑si nùù quisì primeru mà, vàchi ducán nì nìhì‑sí nì dàndàhví‑si nèhivì ñuhìví, te nì sàcùtuu tnuni xi quisì mà nùù‑né, te nì cahvi‑né figura‑si. Pues ndúì quisì mà, vivu nì dàndiàchì xì‑sí ndé xíxìn ñuhu cahnú sahán quini nahi azufre. 21 Te soldadu dava ga xi‑sì, nì xìhì‑te nì quida mii‑yá indánuú nùù idu. Divi xi espada queé yuhù‑yá, ñà‑jaàn nì sahnì‑yáte. Dandu nì nataca nsidaa laa (nì cànà mà), te nì saxì‑sítê nì chitu tìxi‑sì.

20

Nansa icúmí Jesús dandacú‑yá mil cuìà

1 Daaní, nì xinì nì nuu inga ángel ansivi, nihí‑né ndahàcáa xi yavi cunú cuàhà, te iníndáhá stná‑nè iin cadena caní. 2-3 Te nì tnii‑ne quisì cuahá nahi còò cahnú, nì chicuhni‑nèsi nì chinacaa‑nèsi ini yavi cunú mà, te nì sàcùndiadi vàha‑sì ñà‑màsà quéé gà‑si dècuèndè nsihi iin mil cuìà ñà‑màsà dándáhvî gà‑si nèhivì ñuhìví. Vàchi còò mà nduú quisì xicánúú ñuhìví ndè sànaha, divi ñà‑malu nduú‑si, te Satanás nani stná‑si. Pues yucán nì sàcùndiadì‑si, doco nú sànì nsihi mil cuìà mà, dandu icúmí‑sî dàñà‑sí iin ratu tii.

4 Daaní, nì xinì, yucán itá cuàhà silla ndiaha, te dìquì‑nú ndoó stná ana sànì nìhìtáhvì nsidandaà sàhà nèhivì. Te nì xinì anima nèhivì nì quendodò dìnì‑xí ñà‑nì càhàn vate‑né ndoó‑né ladu xi Jesús, te ñàyùcàndùá nì xìhì‑nè, vàchi iin‑ni nì xinindisá‑né palabra xi Dios, te sàhámà cónì cándísâ‑né cahvi‑né quisì daná mà, ni cónì càhvì‑né figura‑si, ni cónì dúcùn‑nè tnuni xi‑sì ni ìcà tnaa‑nè, ni ini ndahà‑né. Ñàyùcàndùá, nì natiacu‑nè, te dava ni nì cusahnú stná‑nè xì Cristu iin mil cuìà, (nì xinì).

5 Cunaha‑nsiá, ñà‑jaàn cunduu primeru nátiácú nèhivì xínduu nsìi. Doco dava ga nsìi, còó, mà nátiácú‑nè dècuèndè nsihi mil cuìà mà. 6 Te nèhivì natiacu primeru mà, nansicáhán‑nê, vàchi cunduu‑ne nèhivì ndiaha xí Dios. Mà sáà‑nè cui‑nè ñà‑úì. Còó, vàchi icúmí‑nê cundoo‑ne cucumi‑né chuun nùù Dios nahi dùtù, te cunucuachi‑né nùù mii‑yá xì nùù Cristu, te iin‑ni cutnahá stná‑nè xì Cristu cusahnú‑né iin mil cuìà.

7 Daaní, nì nsihi mil cuìà mà, dandu icúmí Satanás dàñà‑sí quee‑sì ndé ndiadí‑si, 8-9 cacanuu‑sì chiyuhù‑sí nsidanicuú nèhivì ndoó inicutu ñuhìví. Stná (tè‑dàndàcú nani) Gog, icúmí‑sî dandahví stná‑sìté, mii‑té xi nsidaa stná tè‑ndòó ñuù‑te Magog, dandu nataca nsihi‑tè, nàá‑te guerra xì ñuu ndé ndoó nèhivì xí Dios. Cunaha‑nsiá, yáha ga cuàhà‑té, nahi ñusì cuáhà ndoó yuhù mar, ducán cuàhà‑té. Te nì quecoyo‑tè nì nana‑tè nì sàcuìta‑tè nsidaa ladu ñuu ndé ndoó nèhivì xí mii‑yá, mero ñuu cùù‑guá ini‑yà sàhà‑xí. Doco nì còyo ñuhu ansivi nì quida‑ya, te nì sahmi nsiha tè‑malu mà. 10 Te ñà‑malu nì dàndàhví xì‑té, nì dàndiàchì xì‑sí ini ñuhu cahnú ndé xíxìn azufre sahán quini ma. Te cunaha‑nsiá, mahì ñuhu jaàn, ndoó íì stná quisì daná xì stná quisì nìsa cahàn cuenta xi‑sì. Te nsì‑únì quisì mà, icúmí‑sî ndoho‑sì ndui te ñuú nicanicuahàn.

Juiciu final na mácòo Dios nùù silla cahnú cuxín, dandu ndàcàn‑yà cuenta sàhà cuàchi nèhivì

11 Daaní, nì xinì iin silla cahnú. Ndiaha gá‑nu, te cuxín yaa‑nù, te yucán iá‑yà nùù‑nú. Te (nì xinì) nì ndañuhu ansivi xì ñuhìví, còò gá ñà‑jaàn nùù‑yá, ni còò cá stná ni‑iin lugar ndé coa. 12 Dandu nì xini stnáì yucán nùù Dios nì sàcuìta nsidanicuú nsìi, nècuàchì cuìcà xì nècuàchì ndahví. Te nì ìa stná ana nì nacuna xi tutu ndoó yucán nùù‑yá. Te nì nacuna stná‑nè inga tutu más gà, divi tutu xi vida ndiaha nicanicuahàn. Dandu nì ndundaà sàhà cuàchi nì quida nsidaa nsìi ma, según nansa cacháˋ nùù nsidaa tutu primeru mà, según nansa nì quida iin iin‑ne (ñuhìví yohó). 13 Te nì natiacu nèhivì nì càhà ini mar, xì nsidaa stná nsìi ndoó tìxi ñuhù, nsidaa anima ndoó vàha, nsidaa‑né nì casaà‑nè nùù‑yá, te nì nsidandaà‑yà sàhà cuàchi‑ne según nansa nì quida iin iin‑ne (na nì sandoo‑ne ñuhiví). 14 Daaní cunduu quìvì nsihi tiempu xíhì nèhivì nahi vichi, ni mà cóó vàha ga anima‑nè, cutu ñà‑cundoo dahuun‑ne mahì ñuhu cahnu ma. Divi ñà‑jaàn nduá icúmí cuu xi nèhivì nú sànì xìhì‑nè ñà‑úì cundua, icúmí‑nê cundoo‑ne mahì ñuhu cahnuma. 15 (Vàchi nì xinì), nú cónì‑nâtùi quìvì iin nèhivì nùù tutu xi vida nicanicuahàn, dandu nì dàndiàchì xì‑né mahì ñuhu cahnuma.

21

Ansivi saa xì ñuhìví saa

1-2 Daaní, yùhù Juan, nì xinì nì sàcòo ansivi saa xì ñuhìví saa, vàchi ansivi nuu xì ñuhìví nuu, sànì yàha, te vichi còò gá ni‑iin mar. Te nì xini stnáì ñuu ìì nani Jerusalén Saa, ndè nùù Dios ansivi nì quea mànua. Ndiaha gá iáˋ, vàchi sànì nducutá na iin novia cuàhàn nandàhà xì noviu. 3 Daaní, nì tiacuì cáhàn ndee iin ana cáhàn ansivi, cachí‑nè:

―Cunaha‑nsiá, sànì sàà tiempu coo saín Dios xì nèhivì ñuhìví, vàchi icúmí‑yâ cutnahá‑yá xì‑né ndé cundoo‑ne. Te mii‑né, nèhivì xí‑yá cunduu‑ne, te mii‑yá, (cutnahá‑yá xì‑né) cunduu‑ya Dios xi‑ne. 4 Ñàyùcàndùá, nsidaa ndutènúù‑né, icúmíâ ndèa quida‑ya, mà cuácú gá‑nè. Ni mà sáà gà‑nè cui‑nè, ni mà cóó gá‑nè tnùnsí ini, ni mà tnáná gá‑nè, ni mà cúhí gà‑nè, vàchi mà cóó gá nahi antes.

5 Dandu mii‑yá iá dìquì silla ndiaha cahnú, nì cachi‑yà:

―Cunaha‑nsiá, cuàhìn quidayucun saí nsidanicuú iñàha.

Te nì cachi stná‑yà xìˊ:

―Tiaa‑ní palabra yohó, vàchi palabra ndisa nduá, mà dándáhvîà ndohó.

6 Dandu nì cachi‑yà:

―Sà‑ìá. Nahi letra nuu nani A, ducán nduí, vàchi sàhà yùhù nì sàcòo nsidaa ñà‑ìá. Te nahi letra dansihi nani Z, ducán nduú stnáì, vàchi nsidaa iñàha, sàhà yùhù cucumiá fin xan. Cunaha‑nsiá, nú iá ana xíhì tècuìí ndiaha, yùhù icúmî cuàhi‑nè cuàhà tècuìí mà, vàchi iá ndé ndéa‑tè caná ducún‑te, coho nèhivì cutiacu‑nè nicanicuahàn. 7 Te nsidaa ana cundee xi nùù ana cuní datúcù xì‑né, icúmí‑nê ndutahvì‑né nsidaa iñàha. Te yùhù cundui Dios xi‑ne, te mii‑né cunduu‑ne dèhi. 8 Doco nsidaa nècuàchì ìa, xì nècuàchì có‑xìníndísâ, xì nècuàchì quidá quini, xì nècuàchì sahní, xì nècuàchì tùha cundoo ñahà‑xí, xì nècuàchì sáhàn xì promesa nùù yucù, xì nècuàchì cahvi xi yùù yócò ò figura, xì nsidaa stná nècuàchì tnùhù, (ndahví‑nè), vàchi ñuhu cahnú nduú lugar ndìatù xì‑né, divi ñuhu xíxìn xì azufre sahán quini. Ducán icúmí cuu xi‑né na cui‑nè ñà‑úì.

Ñuu Jerusalén Saa icúmí nuu ndè gloria

9 (Inaha‑nsiá), ndoó ùsà ángel nì sa‑icumi xi yaxìn ñuhú ùsà castigu mà. Pues iin‑ne nì quixi nì càhàn‑nè xìˊ, cachí‑nè:

―Nahà‑ní dacuníˋ mii‑ní ana nduú nahi novia, vàchi iá ana cunduu nahi ñahàdìhí mii‑yá nani Lelù Íì.

10 Dandu Espíritu Ìì xí Dios, nihí‑yá yùhù nì tuxi cuàhàn xìqué ndè iin yucù cahnú ducún, te nì dàcùní‑yà yùhù ñuu ìì nani Jerusalén, dècuèndè nùù Dios mànua ansivi vàxan. 11 Nchií yéhè ndiahá quidá‑yá, na ian yéhè guá iin yùù ndiaha yáha ga ndiaá, vàchi nahi yùù yéhè nina nani jaspe, ducán nchií ndai‑ña. 12 Te ndiadí ñuu mà iin nama cahnú sàstnùhù, te ducún‑ñà, te ùxìn ùì yehè icúmíâ. Iin iin yehè mà itá iin iin ángel. Te ìcà yehè mà itándiaa quìvì descendencia ùxìn ùì dèhe Israel. 13 Te iin iin ladu ñuu mà iá ùnì yehè. Ladu ndé caná orá iá ùnìà. Te ladu norte iá ùnì stná, xì stná ladu sur xì ladu quécahnu orá, iin iin ladu mà iá stná inga ùnì yehè. 14 Te sàhà nama ñuu mà itánduhù ùxìn ùì yùù nahnú xínduu cimientu xan. Te nùù cimientu mà itándiaa quìvì ùxìn ùì nècuàchì nì nìhì chuun nùù mii‑yá nani Lelù Íì.

15 Daaní, (nì xinì) iníndáhá ángel nì càhàn xìˊ iin nù‑iin oro ñà‑chitacùhá‑nè ñuu mà xì yehá xì stná nama xan. 16 Cunaha‑nsiá, cùmì ladúà, vàchi iin‑ni itácùhá nsìcúmì ladúà. Te na ní chitacùhá ángel ñuu mà xì nù‑iin xi‑ne mà, dandu iin mil ùì cientu (1,200) kilómetro itácùhá‑ñà. Te ñà‑ndùá caníá, divi ducún‑ñà, te divi xica stná‑ñà. 17 Dandu nì chitacùhá stná‑nè nama yucán, te ùnì dico cùmì (64) metro nì quee ñà‑dùcún‑ñà. Na chitácùhá nèhivì ñuhìví, ducán nì chitacùhá ángel mà ñuu mà.

18 Cunaha‑nsiá, yùù jaspe nì cuyucun nama mà, te ñuu mà, micuísi oro finu nduá. Te na nchií ndai vidriu, ducán nchií oro mà. 19 Te cimientu nama mà, ndiaha gá iáˋ, vàchi puru yùù yéhè xínduu cavà mà, nsidanuu clase yùù yéhè. Cavà primeru xi cimientu xan nduú iin cavà cahnú puru yùù yéhè nani jaspe. Daaní, nchícùn gà indúhu cavà nduú puru yùù zafiro; te parte ùnì nduú puru yùù ágata; daaní, ñà‑cúmì, puru yùù esmeralda nduá; 20 te ñà‑úhùn, puru yùù ónice nduá; te ñà‑íñù, puru yùù cornalina nduá; te ñà‑úsà, puru yùù crisólito nduá; te ñà‑únà, puru yùù berilo ndua; te ñà‑íìn, puru yùù topacio nduá; te ñà‑úxìn, puru yùù crisoprasa nduá; te ñà‑úxìn iin, puru yùù jacinto nduá; te ñà‑úxìn ùì, puru yùù amatista nduá. 21 Te ùxìn ùì yehè nama mà, ùxìn ùì ñà‑vico sibóla cuxín nani perla ni cuyucàn, iin mindaa perla cahnú nì cuyucun iin iin yehè. Te calle chicá ndé xicá nèhivì ñuu mà, mii oro finu nì cuyucàn, nahi vidriu nchií nihnú.

22 Cunaha‑nsiá, còò veheñùhu nì xìníˋ ñuu yucán, vàchi inicutu ñuu mà cahvi‑né mii‑yá icúmí‑xí nsidanicuú poder, divi Stoho‑ndà Dios xì mii‑yá nani Lelù Íì. 23 Te có‑xìñùhù nècuàchì ñuu mà ni‑iin orá, ni‑iin yoo cunchiì yucán, vàchi mii Dios nchií ndiaha inicutu; mii‑yá nani Lelù Íì itnúù‑yà yucán. 24 Ñàyùcàndùá tnúù ñuu mà, vàtùni tuí núù nèhivì xicánúú yucán. Te icúmí casaà nèhivì nsidaa ñuu, xínduu‑ne nèhivì nì càcu anima‑xi. Te rey ndoó ñuhìví yohó, nihí‑te ñà‑cuìcà‑té quécoyo‑tè ñuu mà, te dócò‑téâ. 25 Te mà nunca cundiadi yehá, vàchi nicanicuahàn cundua ndui, te mà nunca sàà cuñaà. 26 Te yucán xínu stná ñà‑vico iá cuàhà ñuu ñuhìví yohó, te cóyo stná nsidaa nècuàchì idónuu, nihí‑né ñà‑cuìcà‑né sáà. 27 Doco mà nunca quìhvi ni‑iin ñà‑sìquini yucán, ni‑iin tè‑nìhnú quini inì‑xi, mà quíhvi‑tè yucan, ni‑iin stná tètnùhù. Cuisì quìhvi nèhivì itándiaa quìvì‑xí nùù libru icúmí mii‑yá nani Lelù Íì, divi nduú libru xi vida ndiaha nicanicuahàn.

22

1 Daaní, nì dàcùní ángel mà yùhù iin yùte caná dècuèndè ndé iín silla ndiaha xí Yua‑nda Dios, xì Lelù Íì. Ndai gá tècuìí ñuhú, na ian nchií‑te. Te tècuìí coho‑nda, te cutiacu ndiaha‑nda nduú‑te. 2 Te (nì xini stnáì) mahì ichì cahnú ñuu mà itá fila cuàhà yutnù, yutnù xí vida ndiaha nicanicuahàn nduú‑nu. Te itá stná‑nu ndúì ladu yùte ma. Te ùxìn ùì clase quisì vídì sáha‑nù. Iin iin yòò sáha‑nù diín diín quisì vídì. Daaní, ndahà cuìí‑nu, ñà‑jaàn cutátná nèhivì ñuhìví ñà‑nduvàha‑ne. 3 Te inicutu ñuhìví mà cóó gá ni‑iñàha nì tàhvì chíhán, cuisì icúmí coo Yua‑nda Dios xi Lelù Íì dandacú‑yá, te cundoo stná nèhivì xí‑yá cunucuachi‑né nùù‑yá. 4 Icúmí‑nê cundehè‑né nùù‑yá, te màcùtuu stná quìvì‑yá tnaa‑nè. 5 Te mà nunca cuñaà yucán. Ñàyùcàndùá, còò gá necesidad cucumi‑né ñuhu cutnuù nùù‑né, ni còò stná necesidad cucumi‑né iin orá cunchiì nùù‑né, vàchi mii Stoho‑ndà Dios icúmí cunchiì nùù‑né ñà‑cutùi nuù‑né. Te nicanicuahàn icúmí‑nê cundoo‑ne cusahnú stná‑nè.

Sà‑ìtúú naxicocuíìn Jesucristu ñuhìví, cachí‑yà

6 Daaní, nì cachi tu ángel mà xìˊ:

―Palabra ndàcuisì xí Stoho‑ndà Dios nduá sànì cachì xì‑ní, vàtùni cahvi nèhivì xán. Vàchi iin ángel xi mii‑yá nduú ana nì quixi nì cachitnùhu xi nsidaa ana xinúcuáchí nùù‑yá sàhà‑ñá cundaà ini‑nè nansa icúmí cuu yàchì. Vàchi ducán nì saquida stná‑yà sànaha, nì techuún‑yá nèhivì ìì xí‑yá quixi‑ne cachitnùhu‑ne palabra xi‑ya.

7 (Dohó cachí Jesucristu:)

―Cunaha‑nsiá, yàchì màsàì ndé ndoó‑nsiá. Te ndiaha gá icúmí cundiatú nsidaa ana chivàha xì ñà‑ndùá cachítnùhu nùù tutu yohó (―nì cachi‑yà).

8 Yùhù Juan, nì xinì nsidaa ñà‑jaàn, te nì inini nsidaa ñà‑ndùá nì cuu. Daaní, nì nsihi nì xinì, te nì inini, dandu nì tutuyuhí ñuhù nùù sàhà ángel nì dàcùní xìˊ nsidaámà, cuàhìn cahví‑nè nì cùí. 9 Doco nì cachi‑nè xìˊ:

―Màsà quídá‑nî ducán. Vàchi yùhù, iin‑ni nduú stnáì iin ana xinúcuáchí nùù Dios, iin‑ni (nchícùn stnáì mii‑yá) nahi mii‑ní xì ñanìtnaha‑ní cáhàn cuenta xi‑ya, te iin‑ni chívàha stnáì nacua cachí nùù tutu yohó. Còó, micuísi Dios cahvi‑ní.

10 Te nì cachi stná‑nè xìˊ:

―Màsà chídèhé‑nî ni‑iñàha cachítnùhu nùù tutu yohó, vàchi sà‑ìtúú cua.

11 ’Ñàyùcàndùá, vichi ni cúnàhá tèmalu ni quidá‑te seguir quida quini‑tè; stná tètùha quini, ni quidá‑te seguir quida‑tè ducán, (mà cútnúnî). Doco nècuàchì nihnú ndáà cuisì inì‑xi, iin‑ni ni quidá‑né seguir quida viì‑né ducán, te iin‑ni ni coó ndoo anima‑nè.

12 (Te dohó cachí stná Jesús:)

―Cunaha‑ní, yàchì naxicocuíìn ndé ndoó‑nsiá, te cunihi iin ñà‑vàha xi‑nsia sàì dacútâhvìˊ iin iin‑nsia, según nansa nì quida viì iin iin‑nsia. 13 Ndè sànaha iá yùhù, te ndè nicanicuahàn coi. Ñàyùcàndùá, ducán iéˋ nahi letra nuu nani A, xì stná letra dansihí nani Z, vàchi sàhà yùhù nì sàcòo nsidanicuú iñàha, te còò ni‑iñàha, chicá cunaha nùí.

14 ’Ndiaha gá coo xi nsidaa ana nsida ndoo xi anima‑xi; vàchi ducán queamà na ian sànì ndoo vàha sìcoto xi‑ne (te sàndìxí víi‑né). Nsidaa ana quida ducán, nìhìtáhvì‑né caxì‑né quisì vídà yutnù tàtá cutiacu‑nè nicanicuahàn, te nìhìtáhvì stná‑nè quìhvi‑ne yehè nahnú ñuu‑yà (cundoo‑ne yucán). 15 Doco nsidaa nèhivì tùha quini, mà sáà‑nè quìhvi‑ne, ni mà quíhvi stná tètàtnà, ni‑iin stná tètàdí, ni‑iin stná tètòó cundoo ñahà‑xí, ni‑iin stná tè‑sàhní canúú, ni‑iin stná tè‑càhvì xì yùù yócò ò figura, te ni‑iin stná tètùha dandahví.

16 ’Yùhù nduí Jesús, te nì techuín ángel‑xi sàà‑nè càhàn‑nè xì nsidaa mii‑nsiá nèhivì natácá ndácùcahan xí, te nì cachitnùhu‑ne xì‑nsiá nsidaa palabra yohó. Pues yùhù nduí descendencia xi rey David. Te na ian quidá stná sìtnúù cahnú xínu dàtnàà (cachítnùhu‑sì túinuù quìvì sàà), divi ducán quidá stná yùhù ―nì cachi Jesús.

17 Te dohó cachí stná Espíritu Ìì (xì iin iin ana tàyóo vida ndiaha xí):

―¡Nahà‑ní! (cunindisa‑ní Jesús), ―cachí‑yà xì‑né, te ducán cachí stná nèhivì xínduu nahi novia cuàhàn nandàhà (xì‑yá).

Te nsidaa stná mii‑nsiá ana sà‑ìníní xí palabra yohó, divi ducán xiñuhu cachi stná‑nsià, ñà‑nì tnátuu nèhivì nùù‑yá. Daaní, stná yùhù, cáhàn stnáì xì nsidaa ana cuní (cucumi xi vida ndiaha), cachíˋ xì‑né:

―Nahà‑nsiá (cunindisá‑nsiá mii‑yá), te nìhìtáhvì‑nsiá coho‑nsiá tècuìí cutiacu‑nsià nicanicuahàn, ni mà chíyàhvi‑nsiá.

18 Cunaha‑nsiá, dohó cachíˋ xì nsidaa ana iníní xí ñà‑ndùá cachí Dios nùù tutu yohó: màsà chiyódo gá‑nsià más nùù ñà‑ndùá cacháˋ, vàchi nú jaan, dandu cuàhà castigu nìhì stná‑nsià nùù‑yá, divi castigu cachítnùhu libru yohó sàhà‑xí. 19 Te nú ni cándiáá iin nèhivì iyuhu ñà‑ndùá cachí‑yà nùù tutu yohó, dandu dandutu stná‑yà quìvì‑né nùù libru xi vida ndiaha nicanicuahàn, te mà nunca nìhìtáhvì‑né cundoo‑ne ñuu ìì xí‑yá nacua cachí tutu yohó.

20 (Dohó cachí Jesús vichi:)

―Yùhù nduí ana nì cachi xì‑nsiá nsidaa ñà‑jaàn, te cachítnùhu stnáì xì‑nsiá ñà‑yàchì icúmî naxicocuíìn ndé ndoó‑nsiá ―cachí‑yà.

Pues ducanicoó, Señor Jesús. Yàchì cuní‑nsì naxicocuíìn‑ní.

21 Ni cúcúmí nsidaa‑nsiá gracia xi Stoho‑ndà Jesucristu. Amén.